...ੇਸ਼ਨ ਦਾ ਤਰੀਕਾ

ਇਹ ਸਰਜਰੀ ਲੰਬੀ ਚੱਲਣ ਵਾਲੀ, ਮਹਿੰਗੀ ਅਤੇ ਦਰਦਨਾਕ ਹੈ। ਇਸ ਸਰਜਰੀ ਦੀ ਖੋਜ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਸੋਵੀਅਤ ਡਾਕਟਰ ਗੈਰਵਿਲ ਇਲੀਜ਼ਾਰੋਵ ਸਨ ਜੋ ਦੂਸਰੀ ਵਿਸ਼ਵ ਜੰਗ ਤੋਂ ਮੁੜੇ ਜ਼ਖ਼ਮੀ ਸੈਨਿਕਾਂ ਦਾ ਇਲਾਜ ਕਰਦੇ ਸਨ।

ਬੀਤੇ 70 ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਸਰਜਰੀ ਬਿਹਤਰ ਹੋਈ ਹੈ ਪਰ ਇਸ ਦੇ ਕਈ ਮੂਲ ਸਿਧਾਂਤ ਹਾਲੇ ਵੀ ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਲੇ ਹੀ ਹਨ।

ਬੀਬੀਸੀ ਪੰਜਾਬੀ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਮੋਬਾਈਲ ਦੀ ਹੋਮ ਸਕਰੀਨ ’ਤੇ ਇੰਝ ਲਿਆਓ

ਲੱਤਾਂ ਦੀਆਂ ਹੱਡੀਆਂ ਵਿੱਚ ਛੇਕ ਕਰਦੇ ਉਨਾਂ ਨੂੰ ਦੋ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਤੋੜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਫ਼ਿਰ ਸਰਜਰੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਧਾਤੂ ਦੀ ਰੌਡ ਨੂੰ ਹੱਡੀ ਅੰਦਰ ਲਗਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਕਈ ਪੇਚਾਂ ਦੀ ਮਦਦ ਨਾਲ ਉਸਨੂੰ ਟਿਕਾਇ... ਬਾਕੀ ਲੇਖ ਲਿਖੋ:

ੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਸਰੀਰ ਦਾ ਭਾਰ ਝੱਲਣ ਯੋਗ ਰੌਡ ਕਰਕੇ ਉਹ ਤੁਰ ਫ਼ਿਰ ਤਾਂ ਪਾਉਂਦੇ ਹਨ ਪਰ ਇਹ ਵੀ ਸੱਚ ਹੈ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਗੰਭੀਰ ਹੈ।

ਸਾਲ 2015 ਵਿੱਚ ਬਾਰਨੀ ਨੇ ਇਟਲੀ ਵਿੱਚ ਇਹ ਸਰਜਰੀ ਕਰਵਾਈ ਜਿਸਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਲੰਬਾਈ ਤਿੰਨ ਇੰਚ ਵੱਧ ਗਈ ਸੀ।

ਉਹ ਦੱਸਦੇ ਹਨ, "ਅਜਿਹਾ ਵੀ ਇੱਕ ਪਲ ਸੀ ਜਦੋਂ ਮੈਨੂੰ ਲੱਗਿਆ ਕਿ ਮੈਂ ਫ਼ਸ ਗਿਆ ਹਾਂ। ਮੈਂ ਖ਼ੁਸ਼ਕਿਸਮਤ ਸੀ ਕਿ ਮੇਰਾ ਪਰਿਵਾਰ ਅਤੇ ਬੌਸ ਬਹੁਤ ਚੰਗੇ ਸਨ। ਪਰ ਇਹ ਸਮੱਸਿਆ ਜਦੋਂ ਵੱਧ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਸਹਿਯੋਗ ਦੀ ਲੋੜ ਪੈਂਦੀ ਹੈ। ਇੱਕ ਵਾਰ ਜਦੋਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਵਿਗੜਦੀਆਂ ਹਨ ਤਾਂ ਉਹ ਹੋਰ ਵਿਗੜਦੀਆਂ ਹੀ ਤੁਰੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।"

ਸਰਜਰੀ ਦੇ ਸੰਭਾਵਿਤ ਖ਼ਤਰੇ

ਇਹ ਸਰਜਰੀ ਨਿੱਜੀ ਹਸਪਤਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਉਪਲੱਬਧ ਹੈ। ਕਿੰਨੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਸਰਜਰੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਮੁਸ਼ਕਿਲਾਂ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਬਾਰੇ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਜਾਣਕਾਰੀ ਉਪਲੱਬਧ ਹੈ।

ਪਰ ਯੂਕੇ ਦੇ ਆਰਥੋਪੈਡਿਕ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਦੇ ਪ੍ਰੋਫ਼ੈਸਰ ਹਰੀਸ਼ ਸਿੰਪਸਨ ਨੇ ਇਸ ਸਰਜਰੀ ਦੇ ਸੰਭਾਵਿਤ ਖ਼ਤਰਿਆਂ ਬਾਰੇ ਦੱਸਿਆ।

ਉਹ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, "ਪਿਛਲੇ ਦਹਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਤਕਨੀਕ ਕਾਫ਼ੀ ਬਿਹਤਰ ਹੋਈ ਹੈ ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਸਰਜਰੀ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਹੋਈ ਹੈ। ਪਰ ਹੱਡੀ ਵਧਾਉਣ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਮਾਸਪੇਸ਼ੀਆਂ, ਨਸਾਂ, ਖ਼ੂਨਸੰਚਾਰ ਦੀਆਂ ਨਾੜਾ ਅਤੇ ਚਮੜੀ ਵੀ ਵੱਧਦੀ ਹੈ ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਇਹ ਇੱਕ ਜਟਿਲ ਪ੍ਰੀਕਿਰਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਜਟਿਲਤਾ ਪੈਦਾ ਹੋਣ ਦੀ ਦਰ ਵੀ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹੈ।"

ਯੂਕੇ ਦੇ ਆਰਥੋਪੈਡਿਕ ਸਰਜਨ ਡਾ. ਡੈਵਿਡ ਗੁਡੀਅਰ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਹ ਅਜਿਹੀ ਸਰਜਰੀ ਕਰਵਾਉਣ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਣ ਵਾਲੇ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਉਹ ਮਿਲੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਮਾਨਸਿਕ ਸਮੱਸਿਆਂਵਾਂ ਵੀ ਦੇਖਣ ਨੂੰ ਮਿਲੀਆਂ ਹਨ।

ਅਧਰੰਗ ਦਾ ਮਾਰਿਆ ਹੱਥ ਇੰਝ ਹਰਕਤ ਵਿੱਚ ਆਇਆ

ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਜਿਵੇਂ ਜਿਵੇਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਲੋਕ ਇਸ ਸਰਜਰੀ ਦੇ ਬਦਲ ਨੂੰ ਅਪਣਾ ਰਹੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਡਰ ਹੈ ਕਿ ਲੋਕ ਆਪਣੀ ਸਿਹਤ ਤੋਂ ਵੱਧ ਪੈਸੇ ਨੂੰ ਅਹਿਮੀਅਤ ਨਾ ਦੇਣ ਲੱਗਣ।

ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ," ਜਦੋਂ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਇਹ ਬਦਲ ਹੋਵੇਗਾ ਕਿ ਉਹ ਸਰਜਰੀ ਮਾਹਰ ਕੋਲ ਜਾਣ ਜਾਂ ਫ਼ਿਰ ਸਸਤੀ ਸਰਜਰੀ ਵਾਲੇ ਕੋਲ ਤਾਂ ਮੈਨੂੰ ਨਹੀਂ ਲੱਗਦਾ ਕਿ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਸਪੱਸ਼ਟ ਤੌਰ 'ਤੇ ਦੱਸਿਆ ਜਾਵੇਗਾ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਕੀ ਗ਼ਲਤ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।"

ਉਹ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ,"ਕੀ ਹੋਵੇਗਾ ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਕਿਤੋਂ ਬਾਹਰੋਂ ਸਰਜਰੀ ਕਰਵਾ ਆਵੋਂ ਅਤੇ ਯੂਕੇ ਵਾਪਸ ਆ ਕੇ ਤੁਹਾਨੂੰ ਸਰਜਰੀ ਦੀਆਂ ਮੁਸ਼ਕਿਲਾਂ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਪਵੇ? ਤਾਂ ਤੁਸੀਂ ਨੈਸ਼ਨਲ ਹੈਲਥ ਸਰਵਿਸਜ਼ ਜ਼ਰੀਏ ਮੇਰੇ ਵਰਗੇ ਡਾਕਟਰਾਂ ਕੋਲ ਆਵੋਗੇ ਅਤੇ ਸਾਨੂੰ ਹੀ ਫ਼ਿਰ ਅੱਗਿਓਂ ਦੇਖਣਾ ਪਵੇਗਾ।"

ਜਿਸ ਦਿਨ ਸਾਡੀ ਮੁਲਾਕਾਤ ਹੋਈ, ਉਸਤੋਂ ਅੱਗਲੇ ਦਿਨ ਹੀ ਬਾਰਨੀ ਦੀ ਲੱਤ ਦੀ ਹੱਡੀ ਵਿੱਚੋਂ ਧਾਤੂ ਦੀ ਪਲੇਟ ਕੱਢੀ ਜਾਣੀ ਸੀ। ਯਾਨੀ ਸਰਜਰੀ ਦੇ ਪੰਜ ਸਾਲ ਬਾਅਦ। ਦਰਦ, ਖ਼ਰਚ ਅਤੇ ਕਈ ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਘੱਟ ਹੀ ਪਛਤਾਵਾ ਹੈ।

"ਬਹੁਤ ਲੋਕ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਸਰਜਰੀ...


...ੇਸਾਂ ਨਾਲੋਂ ਅਸਾਧਾਰਨ ਮਾਮਲਾ ਹੋਵੇਗਾ।''

ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ

ਵੈਨੇਜ਼ੁਏਲਾ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਫ਼ੌਜ ’ਚ ਸ਼ਾਮਿਲ ਦਾਦੇ-ਦਾਦੀਆਂ ਨੂੰ ਮਿਲੋ

ਨਿਵੇਸ਼ ਦੀਆਂ ਯੋਜਨਾਵਾਂ

ਗਾਇਨਾ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਅਰਥਸ਼ਾਸਤਰ ਦੇ ਪ੍ਰੋਫੈੱਸਰ ਥਾਮਸ ਸਿੰਘ ਨੇ ਬੀਬੀਸੀ ਮੁੰਡੋ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ, "ਤੇਲ ਦਾ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਿਲਣਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦੇਸ ਨੂੰ 'ਸਵਰਗ ਵਿੱਚ ਜਾਂ ਸਿੱਧਾ ਉਲਟ ਦਿਸ਼ਾ ਵੱਸ ਲੈ ਕੇ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।"

ਉਹ ਚਿਤਾਵਨੀ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ''ਕਮਜ਼ੋਰ ਸੰਸਥਾਨ, ਭ੍ਰਿਸ਼ਟਾਚਾਰ ਦੇ ਰਵੱਈਏ, ਕਮਜ਼ੋਰ ਆਤਮ-ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖੀ ਪੂੰਜੀ ਦੀ ਭਾਰੀ ਘਾਟ ਦੇ ਨਾਲ...ਇਹ ਆਸ ਰੱਖਣਾ ਭੋਲਾਪਣ ਹੀ ਹੋਵੇਗਾ ਕਿ ਅਚਾਨਕ ਮਿਲੀ ਹੋਈ ਦੌਲਤ ਨਾਲ ਆਪਣੀ ਆਰਥਿਕਤਾ ਅਤੇ... ਬਾਕੀ ਲੇਖ ਲਿਖੋ:

ਰਸੋਲੇ ਡੀ ਅਸਿਸ ਬੀਬੀਸੀ ਮੁੰਡੋ ਨੂੰ ਦੱਸਦੇ ਹਨ, ''ਅਜਿਹਾ ਨਹੀਂ ਹੈ ਕਿ ਗਾਇਨਾ ਵੈਨੇਜ਼ੂਏਲਾ ਨਾਲ ਤੇਲ ਉਦਯੋਗ ਵਿੱਚ ਨਿਵੇਸ਼ ਸਰੋਤਾਂ ਨਾਲ ਮੁਕਾਬਲਾ ਕਰਨ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਉਂਝ ਵੀ ਵੈਨੇਜ਼ੂਏਲਾ ਦੇ ਉਦਯੋਗ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਜਾ ਰਿਹਾ। ਇਸ ਸਮੇਂ ਵੈਨੇਜ਼ੂਏਲਾ ਦੇ ਤੇਲ ਵਿੱਚ ਵਿਵਹਾਰਕ ਰੂਪ ਨਾਲ ਕੋਈ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਨਿਵੇਸ਼ ਨਹੀਂ ਹੈ।''

ਕਰਾਕਸ ਵਿੱਚ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਆਫ਼ ਹਾਈਅਰ ਸਟੱਡੀਜ਼ ਆਫ਼ ਐਡਮਿਨਿਸਟ੍ਰੇਸ਼ਨ ਆਈਈਐੱਸਏ ਦੇ ਐਸੋਸੀਏਟ ਖੋਜਾਰਥੀ ਜੋਸੇ ਮੈਨੂਏਲ ਪੁਏਂਤੇ ਨੇ ਬੀਬੀਸੀ ਮੁੰਡੋ ਨਾਲ ਗੱਲ ਕਰਦਿਆਂ ਚਿਤਾਵਨੀ ਦਿੱਤੀ ਕਿ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ 'ਤੇ ਵੈਨੇਜ਼ੂਏਲਾ ਕੋਲ ਅਜੇ ਵੀ ਤੇਲ ਖ਼ੇਤਰ ਵਿੱਚ ਕੁਸ਼ਲ ਕਰਮਚਾਰੀ ਹਨ ਪਰ ਅੱਜ ਇਹ 'ਲਾਤੀਨੀ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਘੱਟ ਅਤੇ ਸੰਭਾਵਿਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਦੁਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਘੱਟ ਆਮਦਨ' ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ।

ਗਾਇਨਾ ਵਿਚ ਤੇਲ ਦੇ ਵੱਡੇ ਭੰਡਾਰਾਂ ਦੀ ਖੋਜ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਭਵਿੱਖ ਨੂੰ ਬਦਲ ਸਕਦੀ ਹੈ

ਇਸ ਲਈ ਮਾਹਿਰਾਂ ਨੂੰ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਤੇਲ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਉੱਭਰਿਆ ਗਾਇਨਾ, ਪਹਿਲਾਂ ਤੋਂ ਹੀ ਬੁਰੀ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ ਵੈਨੇਜ਼ੂਏਲਾ ਦੇ ਤੇਲ ਉਦਯੋਗ ਨੂੰ ਬਦਤਰ ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚਾਉਣ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਹੈ।

ਜੇਕਰ ਗਾਇਨਾ ਉਸ ਪੈਸੇ ਨੂੰ ਸਹੀ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਸੰਭਾਲਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਇਸਦੇ ਬਹੁਤ ਵਧਣ ਫੁੱਲਣ ਦੀ ਉਮੀਦ ਹੈ। ਇਸ ਨਾਲ ਇੱਕ ਹੋਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਾ ਰੁਜ਼ਗਾਰ ਵੀ ਪੈਦਾ ਹੋਵੇਗਾ, ਕੰਮਕਾਜੀ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਅਜਿਹੀਆਂ ਅਸਾਮੀਆਂ ਦੀ ਲੋੜ ਹੋਵੇਗੀ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਘੱਟ ਯੋਗਤਾ ਦੀ ਲੋੜ ਹੋਵੇਗੀ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਤਨਖ਼ਾਹ ਵੀ ਘੱਟ ਹੋਵੇਗੀ।

ਕੈਲੀਫੋਰਨੀਆ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਪ੍ਰੋਫੈੱਸਰ ਰੋਸ ਬੀਬੀਸੀ ਮੁੰਡੋ ਨੂੰ ਦੱਸਦੇ ਹਨ, ''ਇਹ ਸੰਭਾਵੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇੱਕ ਗੁੰਝਲਦਾਰ ਸਥਿਤੀ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਕਈ ਛੋਟੇ ਦੇਸਾਂ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਅਚਾਨਕ ਮਿਲੇ ਤੇਲ ਦਾ ਤਜ਼ਰਬਾ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਉਦਾਹਰਨ ਲਈ ਫਾਰਸ ਦੀ ਖਾੜੀ, ਉਹ ਗੁਆਂਢੀ ਦੇਸਾਂ ਦੇ ਪਰਵਾਸੀਆਂ ਦੀ ਮੰਜ਼ਿਲ ਬਣ ਗਈ ਸੀ।''

ਕਈ ਦੇਸਾਂ ਵਿੱਚ ਪਰਵਾਸੀਆਂ ਦੇ ਹੜ੍ਹ ਕਾਰਨ ਅੰਦਰੂਨੀ ਸਿਆਸੀ ਤਣਾਅ ਪੈਦਾ ਹੋਏ ਹਨ। ਇਸ ਸਬੰਧੀ ਚਿਤਾਵਨੀ ਦਿੰਦਿਆਂ ਰੋਸ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, ''ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇਸਾਂ ਵਿੱਚ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਉਸ ਪਰਵਾਸ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲਣ ਲਈ ਇੱਕ ਵਿਸਤ੍ਰਿਤ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਗਾਇਨਾ ਵਿੱਚ ਇਹ ਜ਼ਿਆਦਾ ਗੁੰਝਲਦਾਰ ਹੋਵੇਗੀ।''

ਵੈਨੇਜ਼ੁਏਲਾ ਅਤੇ ਗਾਇਨਾ ਦੇ ਸੀਮਾ ਵਿਵਾਦ ਦਾ ਲੰਬਾ ਇਤਿਹਾਸ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਪਰਵਾਸੀਆਂ ਵਿੱਚ ਵਾਧੇ ਕਾਰਨ ਸੰਭਾਵੀ ਤਣਾਅ ਨੂੰ ਜੋੜਿਆ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਦੋਵੇਂ ਦੇਸਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਸਬੰਧਾਂ ਦੀਆਂ ਨਵੀਆਂ ਮੁਸ਼ਕਲਾਂ ਪੈਦਾ ਹੋਣਗੀਆਂ।

ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ:

ਐਲ ਐਲੀਕੋਇਡੇ

ਚੁਣੌਤੀਆਂ

ਮਾਰਸੈਲੇ ਡੀ ਅਸੀਸ ਅਨੁਸਾਰ ਇਸ ਸਾਲ ਗਾਇਨਾ ਦੇ ਤੇਲ ਦਾ ਉਤਪਾਦਨ ਪ੍ਰਤੀ ਦਿਨ 3,00,000 ਬੈਰਲ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਜਾਵੇਗਾ, ਇਸ ਨਾਲ ਪੈਸਿਆਂ ਦੇ ਵਹਾਅ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਦੁਨੀਆਂ ਦਾ ਧਿਆਨ ਇਸ ਦੱਖਣੀ ਅਮਰੀਕੀ ਦੇਸ ਵੱਲ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹੋਵੇਗਾ।

ਮਾਰਸੈਲੇ ਰੋਸ ਨੇ ਬੀਬੀਸੀ ਮੁੰਡੋ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ, ''ਜੇਕਰ ਤੁਸੀਂ...


...ੇੜੇਲੇ ਦੇਸਾਂ ਤੋਂ ਭਾਰਤ ਦੂਰ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਨੇਪਾਲ, ਸ਼੍ਰੀਲੰਕਾ, ਮਾਲਦੀਵ, ਅਫ਼ਗਾਨਿਸਤਾਨ ਅਤੇ ਈਰਾਨ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੋਈ ਹੈ।"

ਉਨ੍ਹਾਂ ਅੱਗੇ ਕਿਹਾ, "ਅਜਿਹਾ ਭਾਰਤ ਦੀ ਦੂਰਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਵਿੱਚ ਘਾਟ ਕਾਰਨ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਮੋਦੀ ਨੇ ਮਜ਼ਬੂਤ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ ਸੀ, ਪਰ ਫਿਰ ਚੀਜ਼ਾਂ ਨਾਕਾਮ ਰਹੀਆਂ।''

ਨੇਪਾਲ ਦਾ ਝਟਕੇ ਤੇ ਝਟਕਾ

ਬਿਮਸਟੇਕ ਦੇ ਫੌਜੀ ਅਭਿਆਸ ਤੋਂ ਨੇਪਾਲ ਦਾ ਅਚਾਨਕ ਵੱਖ ਹੋਣਾ ਭਾਰਤ ਲਈ ਇੱਕ ਵੱਡੇ ਝਟਕੇ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਦੇਖਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।

ਭਾਰਤ ਦੇ ਸਾਬਕਾ ਵਿਦੇਸ਼ ਸਕੱਤਰ ਕੰਵਲ ਸਿੱਬਲ ਨੇ ਕਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਨੇਪਾਲ ਨੂੰ ਮਾੜੀ ਕਿਸਮਤ ਨਾਲ ਬੇਲੋੜੇ ਰੂਪ ਤੋਂ ਭਾਰਤ ਨੂੰ ਉਕਸਾਉਣ ਵਿੱਚ ਸ... ਬਾਕੀ ਲੇਖ ਲਿਖੋ:

ਾਕਿਸਤਾਨ ਤੋਂ ਕਿਸੇ ਅੱਤਵਾਦੀ ਨੂੰ ਲਿਆ ਸਕੇ। ਮਾਲਦੀਵ ਵਿੱਚ ਚੀਨ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਸ ਚੁੱਕਿਆ ਹੈ। ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੇ ਹੈਲੀਕਾਪਟਰ ਤੱਕ ਨਹੀਂ ਰੱਖ ਸਕੇ। ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਵਿਰੋਧੀ ਪਾਰਟੀ ਨਾਲ ਤੁਹਾਡਾ ਕੋਈ ਸਬੰਧ ਨਹੀਂ ਹੈ।"

"ਡੋਕਲਾਮ ਵਿੱਚ ਜੋ ਹੋਇਆ ਉਸ ਨਾਲ ਭੂਟਾਨ ਦਾ ਵੀ ਮਿਜ਼ਾਜ ਤੁਹਾਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਖਰਾਬ ਹੋਵੇਗਾ। ਉਹ ਤੁਹਾਡੇ 'ਤੇ ਭਰੋਸਾ ਕਰਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਕਈ ਵਾਰ ਸੋਚੇਗਾ। ਲੋਕ ਉਮੀਦ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ ਕਿ ਭਾਰਤ ਵਿਦੇਸ਼ ਨੀਤੀ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ ਸਮਝ ਦਿਖਾਵੇਗਾ, ਪਰ ਇੱਥੇ ਤਾਂ ਕੋਈ ਦੂਰਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਹੀ ਨਹੀਂ ਹੈ।''

ਦੁਬਿਧਾ ਦੀ ਨੀਤੀ

ਕਈ ਆਲੋਚਕ ਤਾਂ ਮੰਨਦੇ ਹਨ ਕਿ ਈਰਾਨ ਦਹਾਕਿਆਂ ਤੋਂ ਪਾਬੰਦੀ ਝਲ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਪਰ ਉਸਦਾ ਆਪਣਾ ਇੱਕ ਪ੍ਰਭਾਵ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਈਰਾਨ ਦੀ ਤੁਲਨਾ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਬਹੁਤ ਵੱਡਾ ਦੇਸ ਹੈ ਪਰ ਉਸਦਾ ਆਪਣੇ ਵੀ ਇਲਾਕੇ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨਹੀਂ ਹੈ।

ਮਾਲਦੀਵ ਵਿੱਚ ਅਬਦੁੱਲਾ ਯਾਮੀਨ ਦੀ ਸਰਕਾਰ ਆਉਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਭਾਰਤ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਉੱਥੇ ਕਾਫ਼ੀ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੋਈ ਹੈ।

ਮਾਲਦੀਵ ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਨੇ ਦੋ ਹੈਲੀਕਾਪਟਰ ਦਿੱਤੇ ਸੀ ਜਿਸ ਨੂੰ ਉਹ ਵਾਪਿਸ ਲਿਜਾਣ ਨੂੰ ਕਹਿ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਸ ਸਾਲ ਫਰਵਰੀ ਵਿੱਚ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਯਾਮੀਨ ਨੇ ਮਾਲਦੀਵ ਵਿੱਚ ਐਮਰਜੈਂਸੀ ਲਗਾ ਕੇ ਵਿਰੋਧੀ ਲੀਡਰਾਂ ਅਤੇ ਜੱਜਾਂ ਨੂੰ ਗ੍ਰਿਫ਼ਤਾਰ ਕਰ ਲਿਆ ਸੀ।

ਭਾਰਤ ਨੇ ਐਮਰਜੈਂਸੀ ਦਾ ਵਿਰੋਧ ਕੀਤਾ ਸੀ ਅਤੇ ਉਦੋਂ ਤੋਂ ਮਾਲਦੀਵ ਚੀਨ ਅਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਨੇੜੇ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ।

ਮਾਲਦੀਵ ਵਿੱਚ ਅਬਦੁੱਲਾ ਯਾਮੀਨ ਦੀ ਸਰਕਾਰ ਆਉਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਭਾਰਤ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਉੱਥੇ ਕਾਫ਼ੀ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੋਈ ਹੈ

ਭਾਰਤ ਮਾਲਦੀਵ ਵਿੱਚ ਬਦਲਦੇ ਹਾਲਾਤ ਨੂੰ ਕੂਟਨੀਤਕ ਦਬਾਅ ਜ਼ਰੀਏ ਸੁਧਾਰਨ ਵਿੱਚ ਨਾਕਾਮ ਰਿਹਾ ਹੈ।

ਇੱਥੋਂ ਤੱਕ ਕਿ ਭਾਰਤੀ ਕੰਪਨੀ ਜੀਐਮਆਰ ਨਾਲ ਮਾਲਦੀਵ ਨੇ 511 ਅਰਬ ਡਾਲਰ ਦੀ ਲਾਗਤ ਨਾਲ ਵਿਕਿਸਤ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਕੌਮਾਂਤਰੀ ਹਵਾਈ ਅੱਡੇ ਦੀ ਡੀਲ ਨੂੰ ਰੱਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।

ਮਸਲਾ ਸਿਰਫ਼ ਮਾਲਦੀਵ ਦਾ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਚੀਨ ਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਸ਼੍ਰੀਲੰਕਾ ਅਤੇ ਨੇਪਾਲ ਵਿੱਚ ਵੀ ਵਧ ਰਿਹਾ ਹੈ।

2015 ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੀਲੰਕਾ ਵਿੱਚ ਚੋਣਾਂ ਹੋਈਆਂ ਤਾਂ ਮੈਤਰੀਪਾਲਾ ਸਿਰੀਸੇਨਾ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਬਣੇ।

ਸ਼੍ਰੀਲੰਕਾ ਦੇ ਸਾਬਕਾ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਮਹਿੰਦਾ ਰਾਜਾਪਕਸੇ ਦੀ ਤੁਲਨਾ ਵਿੱਚ ਮੈਤਰੀਪਾਲਾ ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਦਾ ਕਰੀਬੀ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ।

ਦੂਰ ਹੁੰਦੇ ਗੁਆਂਢੀ

2017 ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੀਲੰਕਾ ਨੇ ਆਪਣਾ ਹੰਬਨਟੋਟਾ ਬੰਦਰਗਾਰ ਚੀਨ ਨੂੰ ਸੌਂਪ ਦਿੱਤਾ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਚੀਨੀ ਪ੍ਰਾਜੈਕਟ ਮਹਿੰਦਾ ਰਾਜਾਪਕਸੇ ਦੇ ਕਾਲ ਵਿੱਚ ਹੀ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਏ ਸਨ।

ਰਾਜਾਪਕਸੇ ਦੀ ਪਾਰਟੀ ਸ਼੍ਰੀਲੰਕਾ ਵਿੱਚ ਅਜੇ ਵੀ ਪਸੰਦੀਦਾ ਹੈ। ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ ਰਾਜਾਪਕਸੇ ਦੀ ਪਾਰਟੀ ਨੂੰ ਸਥਾਨਕ ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ ਜਿੱਤ ਮਿਲੀ ਹੈ।

2014 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਬਣਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਮੋਦੀ ਦੋ ਵਾਰ ਸ਼੍ਰੀਲੰਕਾ ਜਾ ਚੁੱਕੇ ਹਨ। ਜਦੋਂ ਹੰਬਨਟੋਟਾ ਬੰਦਰਗਾਹ ਨੂੰ ਸ਼੍ਰੀਲੰਕਾ ਨੇ ਚੀਨ ਨੂੰ ਸੌਂਪਿਆ ਤਾਂ ਮੋਦੀ ਸਰਕਾਰ ਦੀ ਆਲੋਚਨਾ ਹੋਈ ਸੀ ਕਿ ਉਹ ਸ਼੍ਰੀਲੰਕਾ ਵਿੱਚ ਚੀਨ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਵਿੱਚ...


...ੈ ਅਤੇ ਇਸ ਵਿਚ ਪੈਸਾ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ।''

''ਜਿੰਨੇ ਜ਼ਿਆਦਾ ਪੈਸੇ ਤੁਸੀਂ ਕਮਾਓਗੇ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਅਧਿਆਪਕਾਂ ਨੂੰ ਦਿਓਗੇ, ਉਨੀ ਹੀ ਵੱਧ ਸ਼ਕਤੀ ਤੁਹਾਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਵੇਗੀ।''

''ਇਹ ਇੱਕ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸ਼ੋਸ਼ਣ ਸੀ, ਮੇਰੀ ਪੂਰੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਹੋ ਚੁੱਕੀ ਸੀ। ਫਿਰ ਮੇਰੇ ਗੁਰੂ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਸਾਥੀ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਭਰਮਾਇਆ, ਜਿਵੇਂ ਇੱਕ ਅਧਿਆਤਮਕ ਅਧਿਆਪਕ ਆਪਣੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਪ੍ਰੇਮੀ ਮੰਨਣ ਲੱਗਦਾ ਹੈ।''

''ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਹੌਲੀ ਹੌਲੀ ਪਰ ਸਪਸ਼ਟ ਤੌਰ 'ਤੇ ਮੇਰੀ ਆਲੋਚਨਾ ਕਰਨੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ। ਮੈਂ ਜੋ ਵੀ ਕਰਦੀ, ਉਹ ਕਦੇ ਵੀ ਕਾਫ਼ੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ।''

ਅਧਿਆਪਕ ਕਿਹਾ ਕਰਦੇ, "ਤੁਹਾਡੀ ਹੋਮੈ ਇੰਨੀ ਵੱਡੀ ਹੈ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਬਦ... ਬਾਕੀ ਲੇਖ ਲਿਖੋ:

। ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਮੈਂ ਇੱਕ ਕਮਰੇ ਵਿੱਚ ਸੀ ਤੇ ਉਹ ਮੇਰੇ ਉੱਤੇ ਸੀ। ਤਿੰਨ ਮਹੀਨਿਆਂ ਤੱਕ ਮੈਂ ਉਸ ਕਮਰੇ ਵਿੱਚੋਂ ਬਾਹਰ ਹੀ ਨਹੀਂ ਨਿਕਲੀ।''

''ਉਹ ਮੇਰੇ ਉੱਤੇ ਹੁੰਦਾ, ਮੈਂ ਬਿਲਕੁਲ ਫ੍ਰੀਜ਼ ਹੋ ਜਾਂਦੀ, ਬਾਅਦ 'ਚ ਬੈਠ ਕੇ ਸੋਚਦੀ ਕਿ ਮੈਂ ਇਸ ਲਈ ਇੱਥੇ ਨਹੀਂ ਆਈ ਸੀ। ਮੈਂ ਸੋਚਿਆ ਕਰਦੀ ਕਿ ਉਸ ਨੂੰ ਮੇਰੇ ਲਈ ਕੁਝ ਚੰਗਾ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।"

''ਫਿਰ ਉਹ ਮੇਰੇ 'ਤੇ ਚੰਗਾ ਵਿਵਹਾਰ ਨਾ ਕਰਨ ਦਾ ਦੋਸ਼ ਲਗਾਇਆ ਕਰਦਾ। ਉਹ ਕਿਹਾ ਕਰਦਾ ਕਿ ਇਹ ਮੇਰੇ ਕੈਥੋਲਿਕ ਪਾਲਣ ਪੋਸ਼ਨ ਕਾਰਨ ਹੈ ਕਿ ਮੈਨੂੰ ਇਹ ਸਭ ਪਸੰਦ ਨਹੀਂ ਆ ਰਿਹਾ।"

''ਮੈਨੂੰ ਅਹਿਸਾਸ ਹੋਇਆ ਕਿ ਜੇ ਮੈਂ ਇਸ ਬਾਰੇ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਤੇ ਜਾਂ ਤਾਂ ਮੈਂ ਪਾਗਲ ਹੋ ਜਾਵਾਂਗੀ ਜਾਂ ਫਿਰ ਮਰ ਜਾਵਾਂਗੀ।''

ਗੁਰੂ ਦੇ ਚੁੰਗਲ ਤੋਂ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਿਕਲੀ ਸਾਰਾਹ

''ਭੱਜਣ ਦੀ ਮੇਰੀ ਪਹਿਲੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਅਸਫ਼ਲ ਰਹੀ ਅਤੇ ਮੇਰੇ ਲਈ ਚੀਜ਼ਾਂ ਹੋਰ ਖਰਾਬ ਹੋ ਗਈਆਂ।''

''ਫਿਰ ਮੈਂ ਦਿਖਾਵਾ ਕੀਤਾ। ਮੈਂ ਕਿਹਾ ਦੇਖੋ, ਤੁਸੀਂ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹੋ ਕਿ ਇੰਗਲੈਂਡ ਤੋਂ ਇਕ ਸੰਨਿਆਸੀ ਆ ਜਾਵੇ ਅਤੇ ਤੁਹਾਡਾ ਦੂਜਾ ਪਸੰਦੀਦਾ, ਬੰਗਲੌਰ ਤੋਂ ਐਨ. ਵੀ. ਰਘੂਰਾਮ, ਅਤੇ ਅਸੀਂ ਸਾਰੇ ਜਸ਼ਨ ਮਨਾਈਏ ਕਿ ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੀ ਸਾਥੀ ਹਾਂ ਅਤੇ ਇਹ ਕਿੰਨਾ ਵਧੀਆ ਹੈ।"

''ਉਸ ਨੇ ਮੇਰੇ 'ਤੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਕਰ ਲਿਆ।''

''ਆਖਿਰਕਾਰ ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਆਏ ਅਤੇ ਮੈਂ ਅੰਗਰੇਜ਼ ਸਾਧੂ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਮੇਰਾ ਵਜ਼ਨ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਚੁੱਕਾ ਹੈ, ਮੈਂ ਬਹੁਤ ਬੀਮਾਰ ਹਾਂ, ਮੇਰਾ ਮਨ ਮੈਨੂੰ ਇੱਥੋਂ ਜਾਣ ਲਈ ਬੇਨਤੀ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ ਅਤੇ ਮੈਨੂੰ ਮਦਦ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਹੈ।"

''ਉਸ ਨੇ ਜਵਾਬ ਦਿੱਤਾ ਤੁਹਾਨੂੰ ਹਮੇਸ਼ਾ ਉਹੀ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਤੁਹਾਨੂੰ ਗੁਰੂ ਕਰਨ ਲਈ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ।"

''ਅਗਲੀ ਵਾਰ ਮੈਂ ਬੰਗਲੌਰ ਤੋਂ ਆਏ ਸਾਧੂ ਦੇ ਨਾਲ ਗੱਲ ਕੀਤੀ, ਐਨਵੀ ਰਘੂਰਾਮ, ਜਿੰਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮੈਂ ਪਹਿਲਾਂ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਮਿਲੀ ਸੀ।''

"ਜਦੋਂ ਮੈਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਹਿਲਾਂ ਵੀ ਹੋ ਚੁੱਕਿਆ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਉਮੀਦ ਸੀ ਕਿ ਗੁਰੂ ਸ਼ਾਇਦ ਇਹ ਸਭ ਬੰਦ ਕਰ ਚੁੱਕੇ ਹੋਣਗੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਉੱਥੋਂ ਬਾਹਰ ਕੱਢਿਆ ਅਤੇ ਮੇਰਾ ਖਿਆਲ ਰੱਖਿਆ।"

''ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਉਸ ਲੜਕੀ ਬਾਰੇ ਵੀ ਦੱਸਿਆ ਜਿਸ ਨਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੋ ਚੁੱਕਿਆ ਸੀ, ਉਸ ਦੀ ਉਮਰ ਵੀ ਮੇਰੇ ਜਿੰਨੀ ਹੀ ਸੀ।''

ਭਗਵਾਨ ਰਜਨੀਸ਼ ਨੇ ਕਈ ਘੁਟਾਲੇ ਕੀਤੇ ਹਨ - ਸ਼ੀਲਾ

''ਉਹ ਪਾਗਲ ਹੋ ਗਈ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਦਿਮਾਗ ਦੇ ਹਸਪਤਾਲ ਵਿੱਚ ਰੱਖਣਾ ਪਿਆ। ਉਸਦਾ ਭਰਾ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਇਸ ਹਾਲਤ 'ਚ ਵੇਖ ਕੇ ਖੁਦਕੁਸ਼ੀ ਕਰ ਲਈ।''

''ਲੋਕ ਇਹ ਗੱਲ ਨਹੀਂ ਸਮਝਦੇ ਕਿ ਜਦੋਂ ਤੁਸੀਂ ਕਿਸੀ ਔਰਤ ਜਾਂ ਆਦਮੀ ਸਾਹਮਣੇ ਬੈਠਦੇ ਹੋ ਅਤੇ ਉਹ ਆਖਦੇ ਹਨ ਕਿ ਤੁਹਾਨੂੰ ਹੋਰ ਜ਼ਿਆਦਾ ਪਿਆਰ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਇਨਸਾਨ ਬਨਣਾ ਹੈ ਦਿਆਲੂ ਬਨਣਾ ਹੈ।"

"ਤੁਹਾਨੂੰ ਇਹ ਸਭ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾਵਾਂ ਕਰਨੀਆਂ ਚਾਹੀਦੀਆਂ ਹਨ, ਹੋਰ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਮਦਦ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਲੱਗੇਗਾ ਕਿ ਤੁਹਾਡਾ ਦਿਲ ਖੁੱਲ੍ਹ ਗਿਆ ਹੈ।''

''ਤੁਸੀਂ ਮਹਿਸੂਸ...


...ੈ ਅਤੇ ਇਸ ਵਿੱਚ ਉਹੀ ਅੱਗੇ ਨਿਕਲ ਸਕਦਾ ਜਿਹੜਾ ਗ੍ਰਾਊਂਡ ਨੂੰ ਹਿੱਟ ਕਰ ਲਵੇਗਾ। ਉਹ ਲੰਘੇ ਡੇਢ ਸਾਲ ਤੋਂ ਸੂਬਾਈ ਚੋਣਾਂ ਨੂੰ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਰੱਖ ਕੇ ਹਰਿਆਣੇ ਦੇ ਜਿਲ੍ਹਿਆਂ ਵਿੱਚ ਘੁੰਮ ਰਹੇ ਸਨ।”

“ਇਸੇ ਦੌਰਾਨ ਹਰਿਆਣਾ ਵਿੱਚ ਜਾਟ ਰਾਖਵੇਂਕਰਣ ਦੀ ਮੁਹਿੰਮ ਚੱਲੀ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਹਿੰਸਾ ਹੋਈ। ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸਥਾਨਕ ਸਿਆਸਤ ਵਿੱਚ ਜਾਂਟਾਂ ਤੇ ਗੈਰ-ਜਾਟਾਂ ਵਿੱਟ ਵੱਡੇ ਪੱਧਰ ਤੇ ਧਰੁਵੀਕਰਣ ਹੋ ਗਿਆ।"

ਉਹ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, "ਇਸ ਘਟਨਾਕ੍ਰਮ ਕਾਰਨ ਜਾਟਾਂ ਵਿੱਚ ਭਾਜਪਾ ਪ੍ਰਤੀ ਬਹੁਤ ਨਾਰਾਜ਼ਗੀ ਹੋਈ। ਅਜਿਹੇ ਵਿੱਚ ਦੁਸ਼ਯੰਤ ਚੌਟਾਲਾ ਨੂੰ ਇਹ ਲੱਗਿਆ ਕਿ ਜਾਟ ਅਗਵਾਈ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ-ਆਪ ਨੂੰ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ। ਇੱਧਰ ਕਾਂਗਰਸ ਨੇ ਭੂਪ... ਬਾਕੀ ਲੇਖ ਲਿਖੋ:

ੀ ਆਦਤ ਹੈ।”

ਕੀ ਗੈਗ ਜਾਟਾਂ ਨੇ ਵੀ ਕੀਤਾ ਕਿਨਾਰਾ?

ਪਰ ਕੀ ਭਾਜਪਾ ਨੂੰ ਬਹੁਮਤ ਨਾ ਮਿਲਣ ਪਿੱਛੇ ਕੇਵਲ ਜਾਟ ਫੈਕਟਰ ਹੀ ਸੀ?

ਇਸ ਬਾਰੇ ਅਦਿਤਿ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ 2014 ਦੀਆਂ ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ ਭਾਜਪਾ ਨੂੰ ਡੇਰਾ ਸੱਚਾ ਸੌਦਾ ਦਾ ਪੂਰਾ ਸਮਰਥਨ ਸੀ ਪਰ ਇਸ ਦੌਰਾਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮੁਖੀ ਰਾਮ ਰਹੀਮ ਨੂੰ ਰੇਪ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ ਸਜ਼ਾ ਹੋ ਗਈ। ਇਸ ਦਾ ਅਸਰ ਪਿਆ ਤੇ ਗ਼ੈਰ- ਜਾਟ ਸਮਰਥਕ ਭਾਈਚਾਰੇ ਨੇ ਵੀ ਬਹੁਤ ਹੱਦ ਤੱਕ ਭਾਜਪਾ ਤੋਂ ਦੂਰੀ ਬਣਾਈ।

ਉਹ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, "ਇਸ ਵਾਰ ਜਾਟਾਂ ਨੇ ਇੱਕ ਨੀਤੀ ਦੇ ਨਾਲ ਹਰ ਉਸ ਉਮੀਦਵਾਰ ਨੂੰ ਜਿਤਾਇਆ ਹੈ ਜੋ ਭਾਜਪਾ ਨੂੰ ਹਰਾਉਣ ਦੇ ਹਾਲਾਤ ਵਿੱਚ ਸੀ। ਹਰਿਆਣਾ ਵਿੱਚ ਜੋ ਵੀ ਸਰਕਾਰਾਂ ਬਣੀਆਂ ਹਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਜਾਟਾਂ ਨੂੰ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਰੱਖ ਕੇ ਰਣਨੀਤੀਆਂ ਬਣਾਈਆਂ ਹਨ।"

"ਪਰ 2014 ਵਿੱਚ ਭਾਜਪਾ ਨੇ ਮਨੋਹਰ ਲਾਲ ਖੱਟਰ ਨੂੰ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਬਣਾਇਆ ਸੀ। ਉਸ ਵੇਲੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਨਕਾਰੇ ਹੋਏ ਜਾਟ ਭਾਈਚਾਰੇ ਨੂੰ ਸੱਤਾ ਨਾਲ ਜੋੜਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਉਸ ਵਿੱਚ ਡੇਰਾ ਸੱਚਾ ਸੌਦਾ ਦੀ ਅਹਿਮ ਭੂਮਿਕਾ ਸੀ। ਹੁਣ ਉਹ ਸਾਰੇ ਵਿਖਰ ਗਏ ਹਨ। ਤਾਂ ਹਰਿਆਣਾ ਦੀਆਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ ਭਾਜਪਾ ਦੀ ਸੋਸ਼ਲ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਟੁੱਟਦੀ ਨਜ਼ਰ ਆ ਰਹੀ ਹੈ।"

ਦੁਸ਼ਯੰਤ ਚੌਟਾਲਾ ਓਂਮ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਚੌਟਾਲਾ ਦੇ ਪੋਤੇ ਹਨ

ਦੁਸ਼ਯੰਤ ਦਾ ਸਿਆਸੀ ਪਰਿਵਾਰ

ਹਰਿਆਣਾ ਦੀ ਸਿਆਸਤ ਵਿੱਚ ਦੁਸ਼ਯੰਤ ਦੇ ਆਉਣ ਨੂੰ ਸਮਝਣ ਲਈ ਹਰਿਆਣ ਦੀ ਸਿਆਸਤ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦੀ ਪਕੜ ਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਸਮਝਣਾ ਹੋਵੇਗਾ।

ਹਰਿਆਣਾ ਵਿੱਚ ਵੱਡੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਜਾਟ ਭਾਈਚਾਰਾ ਹੈ। ਇਹ ਭਾਈਚਾਰਾ ਸਿਆਸੀ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਵੀ ਓਨਾ ਹੀ ਸਰਗਰਮ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।

ਸਿਆਸਤ ਵਿੱਚ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਰਗਰਮ ਹੋਣ ਬਾਰੇ ਅੰਦਾਜ਼ਾ ਇਸ ਗੱਲ ਨਾਲ ਹੀ ਲਗਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉੱਥੋਂ ਦੇ 10 ਵਿੱਚੋਂ 7 ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਜਾਟ ਭਾਈਚਾਰੇ ਤੋਂ ਹਨ। ਦੁਸ਼ਯੰਤ ਇਸੇ ਜਾਟ ਸਿਆਸਤ ਦੀ ਇੱਕ ਕੜੀ ਹਨ।

ਹਰਿਆਣਾ ਦੀ ਸਿਆਸਤ ਵਿੱਚ ਕਿੰਗਮੇਕਰ ਬਣੇ ਦੁਸ਼ਯੰਤ ਹਰਿਆਣਾ ਦੀ ਸਿਆਸਤ ਦੇ ਵੱਡੇ ਨੇਤਾ ਰਹੇ ਦੇਵੀ ਲਾਲ ਦੀ ਚੌਥੀ ਪੀੜ੍ਹੀ ਤੋਂ ਹਨ।

ਦੇਵੀਲਾਲ ਦੋ ਵਾਰ (1977 ਤੋਂ 1979 ਅਤੇ ਫਿਰ 1987 ਤੋਂ 1989 ਤੱਕ) ਹਰਿਆਣਾ ਦੇ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਰਹੇ ਹਨ।

ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਭਾਰਤੀ ਲੋਕਦਲ ਦੇ ਨਾਂ ਨਾਲ ਇੱਕ ਸਿਆਸੀ ਪਾਰਟੀ ਬਣਾਈ ਜਿਸ ਨੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਲੋਕਦਲ ਦੇ ਨਾਂ ਨਾਲ ਚੋਣ ਲੜੀ। ਫਿਰ ਇਸ ਪਾਰਟੀ ਦਾ ਨਾਂ ਇੰਡੀਅਨ ਨੈਸ਼ਨਲ ਲੋਕਦਲ ਰੱਖ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।

ਚੌਧਰੀ ਦੇਵੀ ਲਾਲ

ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ 1999 ਵਿੱਚ ਲੋਕ ਸਭਾ ਚੋਣ ਅਤੇ ਫਿਰ 2000 ਵਿੱਚ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਚੋਣ ਵਿੱਚ ਪਾਰਟੀ ਨੇ ਜਿੱਤ ਹਾਸਿਲ ਕੀਤੀ ਸੀ।

1999 ਵਿੱਚ ਇਨੈਲੋ ਨੇ ਭਾਜਪਾ ਦੀ ਸਹਿਯੋਗੀ ਪਾਰਟੀ ਵਜੋਂ ਚੋਣ ਲੜੀ ਤੇ ਸਾਰੀਆਂ 10 ਸੀਟਾਂ 'ਤੇ ਦੋਵੇਂ ਪਾਰਟੀਆਂ ਨੇ ਜਿੱਤ ਹਾਸਿਲ ਕੀਤੀ।

ਇਸ ਦੇ ਅਗਲੇ ਸਾਲ ਹੀ ਇਨੈਲੋ ਨੇ ਸੂਬੇ ਦੀ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਦੀਆਂ 90 ਵਿੱਚੋਂ 47 ਸੀਟਾਂ ਜਿੱਤਦੇ ਹੋਏ ਓਮ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਚੌਟਾਲਾ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਿੱਚ ਸਰਕਾਰ ਬਣਾਈ ਪਰ ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹੋਈਆਂ ਲੋਕ ਸਭਾ ਤੇ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਚੋਣਾਂ...


...ੈ ਕਿ ਇਹ ਚੀਜ਼ਾਂ ਕਾਨੂੰਨ ਦਾ ਧਿਆਨ ਨਹੀਂ ਖਿੱਚਣਗੀਆਂ। ਮੇਰੀਆਂ ਨਿੱਜੀ ਸੀਮਾਵਾਂ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਕੋਈ ਕਾਨੂੰਨੀ ਕਦਮ ਚੁੱਕਣ ਤੋਂ ਰੋਕੀ ਰੱਖਿਆ।

ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਾਰੇ ਤਜਰਬਿਆਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਮੈਂ ਤੇ ਮੇਰੀ ਪਤਨੀ ਨੇ ਸੋਚਿਆ ਕਿ ਅਸੀਂ ਉਹ ਘਰ ਲੱਭਾਂਗੇ ਜਿਸ ਦਾ ਮਕਾਨ ਮਾਲਿਕ ਮੁਸਲਮਾਨ ਹੋਵੇ, ਜਿਸਨੂੰ ਸਾਡੀ ਜਾਤ ਦੋ ਕੋਈ ਫ਼ਰਕ ਨਾ ਪੈਂਦਾ ਹੋਵੇ।

ਸੰਕੇਤਕ ਤਸਵੀਰ

ਸਾਨੂੰ ਘਰ ਮਿਲ ਗਿਆ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਸਾਨੂੰ ਉਹ ਪਸੰਦ ਨਹੀਂ ਆਇਆ। ਅਸੀਂ ਇੱਕ ਵਧੀਆ ਘਰ ਦੀ ਕਾਮਨਾ ਕਰਦੇ ਰਹੇ ਜਿੱਥੇ ਮਕਾਨ ਮਾਲਿਕ ਦੀ ਜਾਤ ਪ੍ਰਤੀ ਕੋਈ ਫ਼ਿਕਰਮੰਦੀ ਨਾ ਹੋਵੇ, ਚੰਗੇ ਗੁਆਂਢੀ ਹੋਣ ਅਤੇ ਕਿਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਾ ਕੋਈ ਵਿਤਕਰਾ ਨਾ ਹੋਵੇ।

ਹਾਲਾਂਕਿ, ਸਾਨੂੰ ਮਹਿਸੂਸ ਹ... ਬਾਕੀ ਲੇਖ ਲਿਖੋ:

ਕਾਨ ਖਰੀਦਣਾ ਵਧੀਆ ਵਿਕਲਪ ਹੈ।

ਕਈ ਸਾਲਾਂ ਦੇ ਆਰਥਿਕ ਸੰਘਰਸ਼ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਦੋਸਤਾਂ ਤੋਂ ਕੁਝ ਕਰਜ਼ਾ ਲਿਆ, ਬੈਂਕ ਤੋਂ ਹੋਮ ਲੋਨ ਲਿਆ ਅਤੇ ਆਖ਼ਿਰ ਘਰ ਲਈ ਜ਼ਮੀਨ ਖ਼ਰੀਦ ਹੀ ਲਈ।

ਘਰ ਅਜੇ ਵੀ ਉਸਾਰੀ ਅਧੀਨ ਹੈ ਅਤੇ ਨਵੇਂ ਘਰ ਜਾਣ ਵਿੱਚ ਥੋੜ੍ਹਾ ਸਮਾਂ ਲੱਗੇਗਾ, ਉਦੋਂ ਤੱਕ ਮੈਨੂੰ ਵਿਤਕਰੇ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਪਵੇਗਾ।

ਇਸ ਵਿਤਕਰੇ ਵਿੱਚ ਗੁਆਂਢੀ ਮਕਾਨ ਮਾਲਿਕਾਂ ਤੋਂ ਘੱਟ ਨਹੀਂ ਹਨ।

ਸੰਕੇਤਕ ਤਸਵੀਰ

ਇਹ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ''ਗੁਆਂਢੀ ਚੁਣੇ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦੇ।'', ਪਰ ਮੇਰਾ ਅਨੁਭਵ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕੁਝ ਲੋਕ ਜਾਤ ਦੇ ਆਧਾਰ 'ਤੇ ਆਪਣੇ ਗੁਆਂਢੀਆਂ ਦੀ ਚੋਣ ਕਰਦੇ ਹਨ।

ਸਾਨੂੰ ਜਾਤ ਕਰਕੇ ਸਮਾਜ ਵਿੱਚ ਵਿਤਕਰਾ ਸਹਿਣਾ ਪਿਆ ਅਤੇ ਰੱਦ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਅਜੇ ਵੀ ਇਹ ਬਰਕਰਾਕ ਹੈ।

(ਇਹ ਨਿੱਜੀ ਅਨੁਭਵ ਹੈਦਰਾਬਾਦ ਰਹਿੰਦੇ ਇੱਕ ਵਿਅਕਤੀ ਨੇ ਬੀਬੀਸੀ ਪੱਤਰਕਾਰ ਰਵੀਸ਼ੰਕਰ ਲਿੰਗੁਤਲਾ ਨਾਲ ਸਾਂਝੇ ਕੀਤੇ ਹਨ। ਵਿਅਕਤੀ ਦੀ ਗੁਜ਼ਾਰਿਸ਼ 'ਤੇ ਉਸਦੀ ਪਛਾਣ ਗੁਪਤ ਰੱਖੀ ਗਈ ਹੈ।)

(ਬੀਬੀਸੀ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਲ FACEBOOK, INSTAGRAM, TWITTERਅਤੇ YouTube 'ਤੇ ਜੁੜੋ।)


...ੈ ਕਿ ਉਹ ਇਨ੍ਹਾਂ ਇਲਜ਼ਾਮਾਂ ਨੂੰ ਖਾਰਜ ਕਰਦੇ ਹਨ।

ਹਰ ਸਾਲ ਸੈਂਕੜੇ ਲੋਕ ਪਿਆਰ ਕਾਰਨ ਜਾਂ ਫਿਰ ਆਪਣੇ ਮਾਪਿਆਂ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਜਾ ਕੇ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾਉਣ ਕਾਰਨ ਮਾਰੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

24 ਸਾਲਾ ਜ਼ੇਨਬ ਸੇਕਾਨਵੰਦ, ਇਰਾਨ

ਜ਼ੇਨਬ ਸੇਕਾਨਵੰਦ ਨੂੰ ਉਸਦੇ ਪਤੀ ਦੇ ਕਤਲ ਦੇ ਦੋਸ਼ ਵਿੱਚ ਇਰਾਨ ਦੀ ਅਥਾਰਿਟੀ ਵੱਲੋਂ ਮੌਤ ਦੀ ਸਜ਼ਾ ਦਿੱਤੀ ਗਈ।

ਜ਼ੇਨਬ ਦਾ ਜਨਮ ਇਰਾਨ ਦੇ ਕੁਰਦੀਸ਼ ਮੂਲ ਦੇ ਇੱਕ ਗ਼ਰੀਬ ਰੂੜੀਵਾਦੀ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ।

ਉਸ ਨੇ ਅੱਲੜ ਉਮਰ 'ਚ ਚੰਗੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਬਿਤਾਉਣ ਦੇ ਸੁਪਨੇ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾਇਆ।

ਪਤੀ ਦੇ ਕਤਲ ਦੇ ਦੋਸ਼ 'ਚ ਜ਼ੇਨਬ ਨੂੰ ਮੌਤ ਦੀ ਸਜ਼ਾ ਦਿੱਤੀ ਗਈ

ਐਮਨਸਟੀ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਸੰਸਥਾ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਉਸਦ... ਬਾਕੀ ਲੇਖ ਲਿਖੋ:

ਮੈਰੀ ਐਮੀਲੀ ਦਾ ਕਤਲ ਉਸੇ ਦਿਨ ਹੋਇਆ ਜਿਸ ਦਿਨ ਘਰੇਲੂ ਦੁਰਵਿਵਹਾਰ ਨਾਲ ਨਿਪਟਣ ਲਈ ਫਰਾਂਸ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਨਵੀਆਂ ਯੋਜਨਾਵਾਂ ਦਾ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ ਸੀ।

ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਕਤਲ ਦੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਇਕੱਠਾ ਕਰਨ ਲਈ ਕੀ ਕੀਤਾ?

ਇਨ੍ਹਾਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਨੂੰ ਇਕੱਠਾ ਕਰਨ ਲਈ ਬੀਬੀਸੀ ਦੇ ਮੋਨੀਟਰਿੰਗ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਨੈੱਟਵਰਕ ਦੇ ਪੱਤਰਕਾਰਾਂ ਅਤੇ ਖੋਜਕਾਰਾਂ ਨੇ ਦੁਨੀਆਂ ਭਰ ਦੇ ਟੀਵੀ, ਰੇਡੀਓ, ਪ੍ਰਿੰਟ, ਆਨਲਾਈਨ ਅਤੇ ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ ਦਾ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਕੀਤਾ। ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਕਤਲ ਦੀ ਰਿਪੋਰਟ ਦੇਖੀ, ਜਿਹੜੇ 1 ਅਕਤੂਬਰ 2018 ਨੂੰ ਖਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ ਲਿੰਗ ਆਧਾਰਿਤ ਕੀਤੇ ਗਏ।

ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ:

ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਉਸ ਦਿਨ ਦੁਨੀਆਂ ਭਰ ਵਿੱਚ ਹੋਏ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਕਤਲ ਸਬੰਧੀ 47 ਰਿਪੋਰਟਾਂ ਮਿਲੀਆਂ। ਅਸੀਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਿਰਫ਼ ਕੁਝ ਕੇਸ ਹੀ ਸਾਂਝੇ ਕੀਤੇ ਹਨ। ਕੁਝ ਮਾਮਲੇ ਅਜਿਹੇ ਸਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਹੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਛਾਣ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕੀ।

ਨਵੀਂ UNODC ਰਿਪੋਰਟ ਦੱਸਦੀ ਹੈ ''ਔਰਤਾਂ ਨਾਲ ਵੱਡੇ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਹੋਈ ਹਿੰਸਾ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਦਰਜ ਹੀ ਨਹੀਂ ਹੋਏ ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਹਿੰਸਾ ਦੇ ਕਈ ਮਾਮਲੇ ਸਾਹਮਣੇ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੇ।''

ਰੀਬੇਕਾ ਸਕਿੱਪੇਜ, ਜਿਹੜੇ ਇਸ ਪ੍ਰਾਜੈਕਟ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, "ਜਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮੀਡੀਆ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਅਤੇ ਮੌਤ ਨੂੰ ਰਿਪੋਰਟ ਕੀਤਾ ਹੈ ਉਸ ਨਾਲ ਪਤਾ ਲਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਦੁਨੀਆਂ ਭਰ ਵਿੱਚ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸਮਾਜਾਂ ਰਾਹੀਂ ਕਿਵੇਂ ਵੇਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।"

ਮਦਦ ਅਤੇ ਸਲਾਹ

ਜੇਕਰ ਤੁਸੀਂ ਜਾਂ ਤੁਹਾਡਾ ਅਜਿਹਾ ਕੋਈ ਜਾਣਕਾਰ ਜਿਹੜਾ ਘਰੇਲੂ ਦੁਰਵਿਵਹਾਰ ਜਾਂ ਹਿੰਸਾ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਹੋਵੇ, ਯੂਕੇ ਵਿੱਚ ਇਹ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮਦਦ ਕਰ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ।

ਯੂਕੇ ਤੋਂ ਬਾਹਰ, ਹੋਰ ਵੀ ਕਈ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਹਨ ਜਿਹੜੀਆਂ ਇਸ ਸਬੰਧੀ ਸਲਾਹ ਦਿੰਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਘਰੇਲੂ ਦੁਰਵਿਵਹਾਰ ਜਾਂ ਹਿੰਸਾ ਤੋਂ ਬਚਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ।

ਜੇਕਰ ਤੁਸੀਂ ਖਤਰੇ ਵਿੱਚ ਹੋ, ਪਤਾ ਕਰੋ ਕਿਹੜੀਆਂ ਸਥਾਨਕ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਚੰਗੀ ਸਲਾਹ ਦੇ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ ਤੇ ਤੁਹਾਡੀ ਮਦਦ ਕਰ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ।

(ਬੀਬੀਸੀ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਲ FACEBOOK, INSTAGRAM, TWITTERਅਤੇ YouTube 'ਤੇ ਜੁੜੋ।)


...ੈ ਕਿ ਜਣਕਾਰੀ ਦੇਣਾ ਤਾਂ ਠੀਕ ਹੈ ਪਰ ਮਾਪੇ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਸਿਹਤ ਸਬੰਧੀ ਕਿਸੇ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦਾ ਜੋਖ਼ਮ ਨਾ ਲੈਣ।

'ਚਿਲਡਰਨ ਕਮਿਊਨੀਕੇਸ਼ਨ ਚੈਰਿਟੀ' ਵਿਖੇ ਸਪੀਚ ਲੈਂਗੂਏਜ਼ ਥੈਰੇਪਿਸਟ ਜੌਨ ਗਿਲਮਾਰਟਿਨ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, ''ਤੁਸੀਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦੱਸ ਸਕਦੇ ਹੋ ਕਿ ਇਹ ਥੋੜ੍ਹਾ ਦੁਖਦਾਈ ਮਹਿਸੂਸ ਹੋਣ ਵਰਗਾ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਉਹ ਸੋਚਦੇ ਹਨ ਕਿ ਇਹ ਓਨਾ ਭਿਆਨਕ ਨਹੀਂ ਹੈ ਜਿੰਨਾ ਉਹ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਕਰਦੇ ਹਨ।''

ਵੱਡੀ ਉਮਰ ਦੇ ਵਿਅਕਤੀ ਅਤੇ ਮਾੜੀ ਸਿਹਤ ਵਾਲਿਆਂ ਦੇ ਕੋਰੋਨਾਵਾਇਰਸ ਨਾਲ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋਣ 'ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮੌਤ ਜਾਂ ਗੰਭੀਰ ਬਿਮਾਰ ਹੋਣ ਦਾ ਖ਼ਤਰਾ ਹੈ। ਇਸ ਕਾਰਨ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਬਜ਼ੁਰਗਾਂ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਬਾਰੇ ਚਿੰਤਾ ਹੋ ਸਕਦੀ... ਬਾਕੀ ਲੇਖ ਲਿਖੋ:

ੀਸੀ ਪੰਜਾਬੀ ਨੂੰ ਲਿਆਓ ਆਪਣੇ ਮੋਬਾਈਲ 'ਤੇ

ਵੀਡੀਓ: ਚੀਨ ਨੇ ਇੰਝ ਬਣਾਇਆ 10 ਦਿਨਾਂ ’ਚ 1000 ਬਿਸਤਰਿਆਂ ਦਾ ਹਸਪਤਾਲ

ਵੀਡੀਓ: ਕੋਰੋਨਾਵਾਇਰਸ ਬਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਕੀ ਹਨ ਹਦਾਇਤਾਂ

(ਬੀਬੀਸੀ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਲ FACEBOOK, INSTAGRAM, TWITTERਅਤੇ YouTube 'ਤੇ ਜੁੜੋ।)


...ੈ ਕਿ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਜਵਾਨ ਕੈਂਸਰ ਦੇ ਮਰੀਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਵੈਕਸੀਨ ਲਗਵਾਉਣ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤੀ।

ਉਹ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਕੈਂਸਰ ਦੇ ਮਰੀਜ਼ਾਂ ਦੀ ਰੋਗਰੋਧਕ ਸਮਰੱਥਾ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹ ਗੰਭੀਰ ਕੋਵਿਡ-19 ਇੰਨਫ਼ੈਕਸ਼ਨ ਦੇ ਵਧੇਰੇ ਖ਼ਤਰੇ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਸਿਹਤਯਾਬ ਹੋਣ ਵਿੱਚ ਦੇਰੀ ਅਤੇ ਮੌਤ ਦਰ ਵਧ ਸਕਦਾ ਹੈ।

ਉਹ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, "ਇਸ ਲਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਿਹਤ ਨੂੰ ਬਚਾਉਣਾ ਸਭ ਤੋਂ ਅਹਿਮ ਪ੍ਰਾਥਮਿਕਤਾ ਹੈ ਤਾਂ ਕਿ ਉਹ ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਰੁਕਾਵਟ ਦੇ ਆਪਣਾ ਇਲਾਜ ਜਾਰੀ ਰੱਖਣ।"

ਕਈ ਦਲੀਲ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਕੈਂਸਰ ਦੇ ਮਰੀਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਵੈਕਸੀਨ ਲਗਵਾਉਣ ਲਈ ਵੱਖਰੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਮਨਜ਼ੂਰੀ ਦੇਣਾ ਸੰਭਵ ਨਹੀਂ ਹੈ।

ਡਾ ਭੱਟ... ਬਾਕੀ ਲੇਖ ਲਿਖੋ:

ਦੇ ਖ਼ਤਰੇ ਵਿੱਚ ਹਨ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਟੀਕਾਕਰਨ ਤੁਰੰਤ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।"

ਹਾਲ ਹੀ ਦੇ ਕੁਝ ਹਫ਼ਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਕੋਰੋਨਾ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਵਧੇ ਹਨ

ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਇਹ ਵੀ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਹ ਸਮਝਦੇ ਹਨ ਕਿ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਮੈਡੀਕਲ ਹਾਲਾਤ ਵਾਲੇ ਨੌਜਵਾਨ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਟੀਕਾਕਰਨ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਗੇੜ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਿਲ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ।

ਉਹ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, "ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਵਿੱਚ ਸਪਲਾਈ ਸੀਮਤ ਸੀ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਅਨੁਕੂਲ ਬਣਾਉਣਾ ਸੀ।"

ਹੁਣ ਤੱਕ ਕੋਰੋਨਾਵਾਇਰਸ ਵੈਕਸੀਨ ਦੀਆਂ 55 ਕਰੋੜ ਤੋਂ ਵਧੇਰੇ ਖ਼ੁਰਾਕਾਂ ਦਿੱਤੀਆਂ ਜਾ ਚੁੱਕੀਆਂ ਹਨ। 4 ਕਰੋੜ ਦੇ ਕਰੀਬ ਲੋਕ ਵੈਕਸੀਨ ਲਗਵਾ ਚੁੱਕੇ ਹਨ ਅਤੇ 80 ਲੱਖ ਤੋਂ ਵੱਧ ਲੋਕ ਦੋ ਖ਼ੁਰਾਕਾਂ ਲੈ ਕੇ ਵੈਕਸੀਨ ਦਾ ਕੋਰਸ ਮੁਕੰਮਲ ਕਰ ਚੁੱਕੇ ਹਨ।

ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ:

ਡਾ. ਸ਼੍ਰੀਵਾਸਤਵ ਮੰਨਦੇ ਹਨ, "ਹੁਣ 45 ਸਾਲ ਤੋਂ ਘੱਟ ਉਮਰ ਦੇ ਕਮਜ਼ੋਰ ਲੋਕਾਂ ਬਾਰੇ ਸੋਚਣ ਦਾ ਸਮਾਂ ਹੈ।"

ਡਾ. ਭੱਟ ਨੇ ਸਹਿਮਤ ਹੁੰਦਿਆਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਕੈਂਸਰ ਦੇ ਮਰੀਜ਼ਾਂ ਲਈ ਇੱਕ ਵੱਖਰੀ ਨੀਤੀ ਬਣਾਈ ਜਾਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਇਹ ਧਿਆਨ ਰੱਖਏ ਕਿ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਮਨਜ਼ੂਰ ਟੀਕਿਆਂ ਕੋਵਿਸ਼ਿਲਡ (ਐਸਟ੍ਰਾਜ਼ਨੇਕਾ) ਅਤੇ ਕੋਵੈਕਸਿਨ ਦੀਆਂ ਦੋ ਖ਼ੁਰਾਕਾਂ ਵਿਚਾਲੇ ਲੋੜੀਂਦੇ ਸਹੀ ਅੰਤਰਾਲ ਦਾ ਪਤਾ ਲਾਏ।

ਲੰਡਨ ਦੇ ਕਿੰਗਜ਼ ਕਾਲਜ ਅਤੇ ਫ਼੍ਰੈਂਨਸਿਸ ਕ੍ਰਿਕ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਵੱਲੋਂ ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ ਕੀਤੇ ਗਏ ਇੱਕ ਅਧਿਐਨ ਵਿੱਚ ਪਾਇਆ ਗਿਆ, "ਵੈਕਸੀਨ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਖ਼ੁਰਾਕ ਤੋਂ ਤਿੰਨ ਹਫ਼ਤੇ ਬਾਅਦ ਕੈਂਸਰ ਤੋਂ ਬਗ਼ੈਰ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਐਂਟੀਬਾਡੀਜ਼ ਦੇ 97 ਫ਼ੀਸਦ ਪ੍ਰਤੀਕਰਮ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਸੌਲਿਡ ਅੇਤ ਹੈਮਾਟੋਲੋਜੀਕਲ ਕੈਂਸਰ ਦੇ ਮਰੀਜ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਸਿਰਫ਼ 39 ਫ਼ੀਸਦ ਅਤੇ 13 ਫ਼ੀਸਦ ਸੀ।"

ਪਰ ਅਧਿਐਨ ਵਿੱਚ ਪਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਜਦੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਮਰੀਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਹੀ ਪਹਿਲੇ ਟੀਕੇ ਤੋਂ ਤਿੰਨ ਹਫ਼ਤਿਆਂ ਬਾਅਦ ਦੂਜਾ ਟੀਕਾ ਲਗਾਇਆ ਤਾਂ ਸੌਲਿਡ ਕੈਂਸਰ ਦੇ ਮਰੀਜ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਮਹਿਜ਼ ਦੋ ਹਫ਼ਤਿਆਂ ਦੇ ਵਿੱਚ ਪਤਾ ਲੱਗਣ ਵਾਲੇ ਰੋਗਰੋਧਕ ਪਾਏ ਗਏ ਅਤੇ ਇਮੀਊਨ ਰਿਸਪੋਂਸ ਵਿੱਚ 95 ਫ਼ੀਸਦ ਨਾਲ ਅਹਿਮ ਸੁਧਾਰ ਹੋਇਆ।

ਡਾਕਟਰ ਸਹਿਮਤ ਹਨ ਕਿ ਕੈਂਸਰ ਦੇ ਮਰੀਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਵਧੇਰੇ ਖ਼ਤਰਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਹਸਪਤਾਲਾਂ ਤੋਂ ਕੋਵਿਡ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋਣ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਹੈ

ਇਸ ਵਿੱਚ ਸਿੱਟਾ ਕੱਢਿਆ ਗਿਆ, "ਇਸ ਦੇ ਉੱਲਟ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਤਿੰਨ ਹਫ਼ਤਿਆਂ ਬਾਅਦ ਵੈਕਸੀਨ ਬੂਸਟ ਦੀ ਖ਼ੁਰਾਕ ਨਹੀਂ ਲਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਅਸਲੋਂ ਕੋਈ ਸੁਧਾਰ ਨਹੀਂ ਦੇਖਿਆ ਗਿਆ।"

ਭਾਰਤ ਨੇ ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ ਦੋ ਟੀਕਿਆਂ ਵਿਚਲਾ ਵਕਫ਼ਾ ਚਾਰ ਤੋਂ ਛੇ ਹਫ਼ਤਿਆਂ ਤੋਂ 4-8 ਹਫ਼ਤਿਆਂ ਤੱਕ ਵਧਾਇਆ ਹੈ, ਪਰ ਕਿਸੇ ਵੀ ਉਮਰ ਵਰਗ ਦੇ ਵਧੇਰੇ ਖ਼ਤਰੇ ਵਾਲੇ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਫ਼ਿਲਹਾਲ ਕੋਈ ਨੀਤੀ ਨਹੀਂ ਹੈ।

ਅਤੇ ਇਹ ਸਿਰਫ਼ ਕੈਂਸਰ ਦੇ ਜਵਾਨ ਮਰੀਜ਼ ਹੀ ਨਹੀਂ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਤੁਰੰਤ ਵੈਕਸੀਨ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ। ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਗੰਭੀਰ ਗੁਰਦਿਆਂ ਦੀਆਂ ਬੀਮਾਰੀਆਂ ਦੇ ਮਰੀਜ਼ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਡਾਇਲੇਸਿਸ ਲਈ ਵਾਰ ਵਾਰ ਹਸਪਤਾਲ ਆਉਣਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ।

ਕੇਰਲ ਦੇ ਏਰਨਾਕੁਲਮ ਮੈਡੀਕਲ...


...ੈ ਜਾਂ ਸਾਧਾਰਣ ਦਿਮਾਗ਼ੀ ਬੁਖ਼ਾਰ ਜਾਂ ਫਿਰ ਜਾਪਾਨੀ ਇਨਸੈਫੇਲਾਇਟਿਸ ਕਾਰਨ ਇਹ ਸਪੱਸ਼ਟ ਕਹਿਣਾ ਤਾਂ ਮੁਸ਼ਕਿਲ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਇਨ੍ਹਾਂ ਮੌਤਾਂ ਪਿੱਛੇ ਕਈ ਕਾਰਨ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ।"

"ਕੱਚੇ ਲੀਚੀ ਫਲ ਤੋਂ ਨਿਕਲਣ ਵਾਲੇ ਟੌਕਸਿਨ, ਬੱਚਿਆਂ 'ਚ ਕੁਪੋਸ਼ਣ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਰੀਰ 'ਚ ਸ਼ੂਗਰ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਸੋਡੀਅਮ ਦਾ ਘੱਟ ਪੱਧਰ, ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਇਲੈਕਟ੍ਰੋਲਾਈਟ ਪੱਧਰ ਦਾ ਵਿਗੜ ਜਾਣਾ ਆਦਿ ਕੁਝ ਕਾਰਨ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ।"

"ਜਦੋਂ ਬੱਚੇ ਰਾਤ ਨੂੰ ਖਾਲੀ ਪੇਟ ਸੌਂ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਸਵੇਰੇ ਉਠ ਕੇ ਲੀਚੀ ਖਾ ਲੈਂਦੇ ਹਨ ਤਾਂ ਗਲੂਕੋਜ਼ ਦਾ ਪੱਧਰ ਘੱਟ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਇਸ ਬੁਖ਼ਾਰ ਦੇ ਸ਼ਿਕਾਰ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।"

"ਪਰ ਲੀਚੀ ਇਕਲੌਤਾ ਕਾਰਨ ਨਹੀਂ ਹ... ਬਾਕੀ ਲੇਖ ਲਿਖੋ:

ਗੀ ਸੀ। ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਨੇ ਇਸੇ ਏਈਐੱਸ ਯਾਨਿ ਅਕਿਊਟ ਇਨਸੈਫੇਲਾਇਟਿਸ ਸਿੰਡ੍ਰੋਮ ਦਾ ਨਾਮ ਦਿੱਤਾ।

ਪਰ ਇਹ ਸਵਾਲ ਹੁਣ ਤੱਕ ਇੱਕ ਗੁੱਥੀ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਬਿਮਾਰੀ ਕੁਝ ਖ਼ਾਸ ਥਾਵਾਂ 'ਤੇ ਹੀ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ਕਿਉਂ ਬਣਾਉਂਦੀ ਹੈ।

ਸਵਾਲ 5- ਕੀ ਇਹ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਅਭਿਆਨਾਂ ਦੀ ਅਸਫ਼ਲਤਾ ਹੈ?

ਮਾਹਿਰ ਮੰਨਦੇ ਹਨ ਕਿ ਜਾਪਾਨੀ ਬੁਖ਼ਾਰ ਜਾਂ ਏਈਐੱਸ ਦੇ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਪੋਲੀਓ ਵਾਂਗ ਇੱਕ ਅਭਿਆਨ ਚਲਾ ਕੇ ਇਸ ਨੂੰ ਖ਼ਤਮ ਕਰਨਾ ਹੋਵੇਗਾ ਅਤੇ ਇਸ ਲਈ ਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਸਰਕਾਰ ਅਤੇ ਡਾਕਟਰਾਂ ਨੂੰ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਹੋਵੇਗਾ ਬਲਕਿ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਜਾਗਰੂਕ ਕਰਨਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ।

ਸਰਕਾਰ ਵੀ ਅਜਿਹੀ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਤੋਂ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਜਾਗਰੂਕ ਕਰਨ ਲਈ ਕਈ ਅਭਿਆਨ ਚਲਾ ਰਹੀ ਹੈ। ਪਰ ਸਿਆਸੀ ਤਬਕਿਆਂ 'ਚ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਅਭਿਆਨਾਂ ਦੇ ਸਫ਼ਲ ਨਤੀਜੇ ਹਾਸਿਲ ਕਰਨ ਦਾ ਜਨੂੰਨ ਨਹੀਂ ਦਿਖਦਾ।

ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਦੀ ਘਾਟ ਕਾਰਨ ਮਾਪੇ ਵੀ ਬਿਮਾਰੀ ਦੇ ਜੋਖ਼ਮ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਸਮਝ ਪਾਉਂਦੇ।

ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ-

ਇਹ ਵੀਡੀਓ ਵੀ ਜ਼ਰੂਰ ਦੇਖੋ

(ਬੀਬੀਸੀ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਲ FACEBOOK, INSTAGRAM, TWITTERਅਤੇ YouTube 'ਤੇ ਜੁੜੋ।)


...ੈ ਜਿਸ ਦੀ ਸ਼ਲਾਘਾ ਕਰਨੀ ਬਣਦੀ ਪਰ ਫਿਰ ਵੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਕਿਸਾਨਾਂ ਦੀਆਂ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਦੇਸ ਦੇ ਬਾਕੀ ਕਿਸਾਨਾਂ ਨਾਲੋਂ ਵੱਖਰੀਆਂ।

ਇਸ ਲਈ ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਆਵਾਜ਼ ਬੁਲੰਦ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਨਵੀਂ ਬਣਨ ਵਾਲੀ ਸਰਕਾਰ ਕਿਸਾਨਾਂ ਦੀਆਂ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਦੂਰ ਕਰੇਗੀ।

ਬੀਬੀ ਜਗੀਰ ਕੌਰ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਕਮੇਟੀ ਦੀ ਪ੍ਰਧਾਨ ਵੀ ਰਹੇ ਹਨ

ਪ੍ਰਸ਼ਨ - ਜੀਐਸਟੀ ਅਤੇ ਨੋਟ ਬੰਦੀ ਦੇ ਫ਼ੈਸਲੇ ਨੂੰ ਤੁਸੀਂ ਕਿਵੇਂ ਦੇਖਦੇ ਹੋ?

ਜਵਾਬ - ਇਹ ਬਹੁਤ ਹੀ ਦ੍ਰਿੜ੍ਹ ਨਿਸ਼ਚੇ ਵਾਲਾ ਫ਼ੈਸਲਾ ਸੀ, ਇਸ ਨਾਲ ਦੇਸ ਦੀ ਅਰਥ ਵਿਵਸਥਾ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਫ਼ਾਇਦਾ ਹੋਇਆ ਹੈ।

ਪ੍ਰਸ਼ਨ - ਨੋਟ ਬੰਦੀ ਨਾਲ ਦੇਸ ਨੂੰ ਹਾਸਲ ਕੀ ਹੋਇਆ?

ਜਵਾਬ - ਦੇ... ਬਾਕੀ ਲੇਖ ਲਿਖੋ:

ਦਾ ਮੁੱਦਾ ਲੋਕਾਂ ਸਾਹਮਣੇ ਰੱਖ ਰਹੇ ਹਾਂ।

ਪ੍ਰਸ਼ਨ - ਮੋਦੀ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਪੰਜਾਬ ਲਈ ਕੀ ਕੀਤਾ?

ਜਵਾਬ - ਪੰਜਾਬ ਵਿਚ ਜਿੰਨਾ ਵੀ ਵਿਕਾਸ ਹੋਇਆ ਉਹ ਕੇਂਦਰ ਦੇ ਪੈਸੇ ਨਾਲ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਚਾਹੇ ਉਹ ਸੜਕਾਂ ਦੀ ਗੱਲ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਫਿਰ ਫਲਾਈਓਵਰ ਹੋਵੇ, ਸਭ ਪੈਸੇ ਕੇਂਦਰ ਸਰਕਾਰ ਕੋਲੋਂ ਆਏ।

ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਏਅਰਪੋਰਟ ਬਣਾਏ ਗਏ ਜਿਸ ਨਾਲ ਸੂਬੇ ਦੀ ਤਰੱਕੀ ਹੋਈ।

ਪ੍ਰਸ਼ਨ - ਕੈਪਟਨ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਕਾਰਜਕਾਲ ਨੂੰ ਤੁਸੀਂ ਕਿਵੇਂ ਦੇਖਦੇ ਹੋ?

ਜਵਾਬ -  ਜੋ ਵਾਅਦੇ ਸਰਕਾਰ ਬਣਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾ ਕੈਪਟਨ ਅਮਰਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਨੇ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਕੀਤੇ ਸਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕੋਈ ਵੀ ਪੂਰਾ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ। ਨਸ਼ੇ ਦੀ ਕੋਈ ਰੋਕਥਾਮ ਨਹੀਂ ਹੋਈ।

ਪ੍ਰਸ਼ਨ - ਅਕਾਲੀ ਸਰਕਾਰ ਸਮੇਂ ਨਸ਼ਾ ਨਹੀਂ ਸੀ?

ਜਵਾਬ -  ਦੱਸੋ ਜੀ, ਸਾਡੇ ਸਮੇਂ ਨਸ਼ਾ ਕਿੱਥੇ ਸੀ ਅਸੀਂ ਤਾਂ ਨਸ਼ੇ ਦੀ ਰੋਕਥਾਮ ਲਈ ਜਿੰਨੇ ਯਤਨ ਕੀਤੇ ਉਹ ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਨਹੀਂ ਕੀਤੇ।

ਇਹ ਇੱਕ ਕੌਮਾਂਤਰੀ ਸਮੱਸਿਆ ਸੀ। ਅਫਗਾਨਿਸਤਾਨ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਰੂਟ ਰਾਹੀਂ ਇਹ ਨਸ਼ਾ ਭਾਰਤ ਪਹੁੰਚਦਾ ਸੀ ਜਿਸ ਉੱਤੇ ਅਕਾਲੀ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਰੋਕਥਾਮ ਲਗਾਈ।

ਜੋ ਲੋਕ ਨਸ਼ੇ ਦੇ ਆਦੀ ਸਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਨਸ਼ਾ ਛਡਾਊ ਕੇਂਦਰਾਂ ਵਿੱਚ ਦਾਖ਼ਲ ਕਰਵਾਇਆ। ਨਸ਼ੇ ਦੇ ਸੌਦਾਗਰਾਂ ਨੂੰ ਜੇਲ੍ਹ ਵਿੱਚ ਭੇਜਿਆ।

ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ-

ਇਹ ਵੀਡੀਓ ਵੀ ਤੁਹਾਨੂੰ ਪਸੰਦ ਆਉਣਗੇ

(ਬੀਬੀਸੀ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਲ FACEBOOK, INSTAGRAM, TWITTERਅਤੇ YouTube 'ਤੇ ਜੁੜੋ।


...ੈ ਤਾਂ ਅਸੀਂ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਇਲਾਜ ਹੋਵੇ ਤੇ ਉਹ ਠੀਕ ਹੋਣ।"

ਪ੍ਰਵਾਸੀ ਮੂਹਰਲੀ ਪੰਕਤੀ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ

ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਬਿਨਾਂ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਵਾਸੀ ਅਜਿਹੇ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਜ਼ਰੂਰੀ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ- ਖੇਤੀ, ਸਫ਼ਾਈ, ਟਰਾਂਸਪੋਰਟ, ਮੀਟ ਸਨਮਅਤ, ਸੂਪਰ ਮਾਰਕਿਟਾਂ ਤੇ ਬਾਲ ਅਤੇ ਬਿਰਧ ਸੰਭਾਲ ਘਰ।

26 ਸਾਲਾ ਕਾਰਲੋਸ ਨਿਕਾਗੂਆਰਾ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਹਨ। ਉਹ ਪਿਛਲੇ ਸਾਨ ਜੂਨ ਵਿੱਚ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਦਾਖ਼ਲ ਹੋਏ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ 6 ਮਹੀਨੇ ਹਿਰਾਸਤ ਵਿੱਚ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਜਿੱਥੋਂ ਉਹ ਦਸੰਬਰ ਵਿੱਚ ਰਿਹਾਅ ਹੋਏ ਸਨ।

ਕਾਰਲੋਸ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਾਸਕ ਦਾ ਕੱਪੜਾ ਵਾਰ-ਵਾਰ ... ਬਾਕੀ ਲੇਖ ਲਿਖੋ:

ੁਮਾਇੰਦਿਆਂ ਨਾਲ ਗੱਲਬਾਤ ਕੀਤੀ ਉਹ ਸਾਰੇ ਸਹਿਮਤ ਸਨ ਕਿ ਵੱਡੀ ਸਮੱਸਿਆ ਤਾਂ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦੀ ਕਮੀ ਹੈ।

ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਬਿਨਾਂ ਕਾਗਜ਼ਾਂ ਵਾਲੇ ਪ੍ਰਵਾਸੀਆਂ ਨੂੰ ਡਰ ਹੈ ਕਿ ਜੇ ਉਹ ਹਸਪਤਾਲ ਜਾਣਗੇ ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਕਾਗਜ਼ ਮੰਗੇ ਜਾਣਗੇ ਜੋ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਨਹੀਂ ਹਨ। ਉਸ ਤੋਂ ਵੀ ਬੁਰਾ ਹੈ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਮਰਨ ਦੇਣਾ।

ਬਾਸੀਲੀਓ ਪਿਨਜ਼ੋਨ ਮੈਕਸੀਕੋ ਤੋਂ ਹਨ। ਨਿਊ ਯਾਰਕ ਦੇ ਸਥਾਨਕ ਮੀਡੀਆ ਮੁਤਾਬਕ ਉਹ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਮਰਨ ਵਾਲਾ ਪਹਿਲਾ ਵਿਅਕਤੀ ਸੀ। ਉਸ ਦੀ ਬਰੂਕਲਿਨ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਘਰੇ ਹੀ ਕੋਵਿਡ-19 ਨਾਲ ਮੌਤ ਹੋਈ। ਉਹ ਕਾਗਜ਼ਾਤ ਨਾ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਹਸਪਤਾਲ ਜਾਣ ਤੋਂ ਡਰੇ ਹੋਏ ਸਨ।

ਜਦੋਂ ਦਿੱਕਤ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਈ ਤਾਂ ਪਿਨਜ਼ੋਨ ਡਾਕਟਰ ਕੋਲ ਗਏ ਸਨ। ਉਸ ਨੇ ਬੀਮਾਰੀ ਦਾ ਪਤਾ ਵੀ ਲਗਾ ਲਿਆ। ਫਿਰ ਪਿਨਜ਼ੋਨ ਨੇ ਆਪਣਾ ਇਲਾਜ ਘਰ ਵਿੱਚ ਹੀ ਕਰਨ ਦਾ ਫ਼ੈਸਲਾ ਲਿਆ ਕਿਉਂਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਯਕੀਨ ਸੀ ਕਿ ਇਮੀਗਰੇਸ਼ਨ ਦੇ ਸਟੇਟਸ ਕਾਰਨ ਹਸਪਤਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਇਲਾਜ ਨਹੀਂ ਕਰੇਗਾ।

ਇਸ ਵਸੋਂ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਹਰ ਸੂਬੇ ਵਿੱਚ ਵੱਖੋ-ਵੱਖ ਹੈ। ਨਿਊ ਯਾਰਕ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਨੇ ਬਿਨਾਂ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ਾਂ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਇਲਾਜ ਦਾ ਲਾਭ ਦੇਣ ਲਈ ਕੁਝ ਖੁੱਲ੍ਹ ਦਿਲੀ ਦਿਖਾਈ ਹੈ।

ਕੈਲੇਫੋਰਨੀਆ ਦੇ ਗਵਰਨਰ  ਗੈਵਿਨ ਨਿਊਸਮ ਨੇ ਬਿਨਾਂ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ ਵਾਲੇ ਪ੍ਰਵਾਸੀਆਂ ਨੂੰ ਇਲਾਜ ਦੀ ਸਹੂਲਤ ਦੇਣ ਲਈ 75 ਮਿਲੀਅਨ ਡਾਲਰ ਦੇ ਫੰਡ ਦਾ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ ਹੈ।

ਕੁੱਲ ਮਿਲਾ ਕੇ ਇਹ ਵਸੋਂ ਦਾ ਇੱਕ ਨਜ਼ਰ ਅੰਦਾਜ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹਿੱਸਾ ਹੈ।

ਜਾਣੋ ਕਿਸ ਦੇਸ ਵਿੱਚ ਹਨ ਕੋਰੋਨਾਵਾਇਰਸ ਦੇ ਕਿੰਨੇ ਕੇਸ

ਮਹਿੰਗੇ ਬਿਲ

ਪ੍ਰਵਾਸੀਆਂ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਲਈ ਕੰਮ ਕਰ ਰਹੀਆਂ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਐਮਰਜੈਂਸੀ ਸੇਵਾਵਾਂ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਵੀ ਇਲਾਜ ਤੋਂ ਮਨਾਂ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦੀਆਂ। ਭਾਵੇਂ ਉਸ ਦਾ ਕਾਨੂੰਨੀ ਦਰਜਾ ਕੁਝ ਵੀ ਹੋਵੇ।

ਫਿਰ ਵੀ ਸਵਾਲ ਤਾਂ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਬਿਲ ਕੌਣ ਭਰੇਗਾ?

ਮਰਲਿਨ (ਬਦਲਿਆ ਹੋਇਆ ਨਾਂਅ) ਨੇ ਹਾਲੇ ਤੱਕ ਇੱਕ ਹਸਪਤਾਲ ਦੇ ਪੈਸੇ ਚੁਕਾਉਣੇ ਹਨ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਹ ਇੱਕ ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਗਈ ਸੀ।

ਉਮਰ ਦੇ ਪੰਜਾਹਵਿਆਂ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚੀ ਇਹ ਅਧਖੜ ਔਰਤ ਇੱਕ ਮੋਬਾਈਲ-ਹੋਮ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਦੋ ਪੋਤਿਆਂ ਨਾਲ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ।

ਮਰਲਿਨ ਨੇ ਬੀਬੀਸੀ ਮੁੰਡੋ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ,"ਹੁਣ ਮੈਂ ਆਪਣੀ ਬਚਤ ਦੇ ਸਿਰ 'ਤੇ ਜਿਊਂ ਰਹੀ ਹਾਂ। ਮੈਨੂੰ ਖਾਣੇ ਅਤੇ ਕਿਰਾਏ ਦੇ ਪੈਸੇ ਦੇਣੇ ਪੈਂਦੇ ਹਨ। ਮੋਬਾਈਲ-ਹੋਮ ਦਾ ਮਹੀਨੇ ਦਾ ਕਿਰਾਇਆ 1,000 ਡਾਲਰ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਉੱਪਰ ਪਾਣੀ ਤੇ ਬਿਜਲੀ ਦੇ ਖ਼ਰਚੇ ਵੀ ਹਨ।"

ਪ੍ਰਵਾਸੀਆਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦੀ ਕਮੀ ਹੈ (ਸੰਕੇਤਕ ਤਸਵੀਰ)

''ਸਾਡੀ ਕੋਈ ਖਾਣੇ ਦੀ ਵੀ ਮਦਦ ਨਹੀਂ ਕਰ ਰਿਹਾ। ਜਦੋਂ ਮੈਂ ਦੇਖਦੀ ਹਾਂ ਕਿ ਫਰਿੱਜ ਵਿੱਚ ਖਾਣ ਲਈ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਹੈ ਤਾਂ ਮੈਂ ਜੋ ਹੈ ਉਹ ਖਾ ਲੈਂਦੀ ਹਾਂ। ਕਿਉਂਕਿ ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਖਰਚਣ ਲਈ ਬਹੁਤੇ ਪੈਸੇ ਨਹੀਂ ਹਨ।"

"ਰੱਬ ਦਾ ਸ਼ੁਕਰ ਹੈ ਬੱਚੇ ਠੀਕ ਹਨ। ਮੈਥੋਂ ਜਿਨਾਂ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ...


...ੈ ਤਾਂ ਐੱਫ਼ਸੀਆਈ ਨੂੰ ਤਕਰੀਬਨ 2800 ਰੁਪਏ ਪ੍ਰਤੀ ਕਵਿੰਟਲ ਖ਼ਰਚਾ ਕਰਨਾ ਪਵੇਗਾ।

ਉਹ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, "ਹਾਲ ਦੀ ਘੜੀ ਕੇਂਦਰ ਸਰਕਾਰ ਕੋਲ 800 ਲੱਖ ਮੀਟ੍ਰਿਕ ਟਨ ਕਣਕ-ਚਾਵਲ ਦਾ ਸਟਾਕ ਹੈ। ਇੱਕ ਅਪ੍ਰੈਲ ਤੋਂ ਕਣਕ ਖ਼ਰੀਦ ਦਾ ਸੀਜ਼ਨ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ।"

"ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਇਹ ਥੋੜ੍ਹਾ ਪਹਿਲਾਂ ਮਾਰਚ ਦੇ ਆਖ਼ੀਰ ਵਿੱਚ ਹੀ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜੁਲਾਈ ਆਉਂਦੇ ਆਉਂਦੇ ਸਰਕਾਰ ਕੋਲ ਸਟਾਕ ਵਿੱਚ 400 ਲੱਖ ਮੀਟ੍ਰਿਕ ਟਨ ਦਾ ਹੋਰ ਵਾਧਾ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ। ਯਾਨੀ ਸਰਕਾਰ ਕੋਲ ਤਕਰੀਬਨ 1200 ਲੱਖ ਮੀਟ੍ਰਿਕ ਟਨ ਕਣਕ, ਚਾਵਲ ਦੇ ਸਟਾਕ ਹੋਣਗੇ।"

ਉਹ ਅੱਗੇ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, "ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਰਕਾਰ ਹਰ ਮਹੀਨੇ ਔਸਤਨ 30 ਲੱਕ ਮੀਟ੍ਰਿਕ ਟਨ ਹੀ ਇਸ ਵਿੱ... ਬਾਕੀ ਲੇਖ ਲਿਖੋ:

ਾਨਾਂ ਦਾ ਧਰਨਾ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਚਲ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਤਕਰੀਬਨ 150 ਕਰੋੜ ਦਾ ਨੁਕਸਾਨ ਤਾਂ ਸਿਰਫ਼ ਟੋਲ ਪਲਾਜ਼ਿਆਂ ਤੋਂ ਹੀ ਹੋ ਚੁੱਕਿਆ ਹੈ।

ਜੇ ਅੰਦੋਲਨ ਲੰਬਾ ਚਲਿਆ ਤਾਂ, ਇਸ ਨੁਕਸਾਨ ਵਿੱਚ ਵਾਧਾ ਹੋਵੇਗਾ।

ਪ੍ਰਚਾਰ 'ਤੇ ਖ਼ਰਚਾ

ਮੋਦੀ ਸਰਕਾਰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਕਾਨੂੰਨਾ ਨੂੰ ਵਾਰ ਵਾਰ ਕਿਸਾਨਾਂ ਦੇ ਹਿੱਤ ਵਿੱਚ ਦੱਸ ਰਹੀ ਹੈ ਅਤੇ ਕਹਿ ਰਹੀ ਹੈ ਕਿ ਕਿਸਾਨਾਂ ਦਰਮਿਆਨ ਭਰਮ ਫ਼ੈਲਾਇਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਸਰਕਾਰ, ਕਿਸਾਨਾਂ ਦੇ ਭਰਮ ਦੂਰ ਕਰਨ ਲਈ ਵੀ ਕਦਮ ਚੁੱਕ ਰਹੀ ਹੈ।

ਖੇਤੀ ਮੰਤਰੀ ਨਰਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਤੋਮਰ ਨੇ ਸੰਸਦ ਵਿੱਚ ਪੁੱਛੇ ਗਏ ਸਵਾਲ ਦੇ ਜਵਾਬ ਵਿੱਚ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਨਵੇਂ ਖੇਤੀ ਕਾਨੂੰਨ ਦੇ ਪ੍ਰਚਾਰ 'ਤੇ ਸੂਚਨਾ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸਾਰਣ ਵਿਭਾਗ ਨੇ ਤਕਰੀਬਨ 7 ਕਰੋੜ 25 ਲੱਖ ਰੁਪਏ ਖ਼ਰਚ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਇਸ ਪੈਸੇ ਨਾਲ ਹਿੰਦੀ, ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਅਤੇ ਹੋਰ ਖੇਤਰੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਨਵੇਂ ਖੇਤੀ ਕਾਨੂੰਨਾਂ ਬਾਰੇ ਪ੍ਰਚਾਰ ਮੁਹਿੰਮ ਚਲਾਈ ਗਈ।

ਇਸ ਦੇ ਇਲਾਵਾ ਖੇਤੀ ਵਿਭਾਗ ਦੇ ਕਿਸਾਨ ਵੈਲਫ਼ੇਅਰ ਵਿਭਾਗ ਨੇ ਵੀ 67 ਲੱਖ ਰੁਪਏ ਤਿੰਨ ਪ੍ਰਮੋਸ਼ਨਲ ਵੀਡੀਓ ਅਤੇ ਦੋ ਐਜੂਕੇਸ਼ਨਲ ਵੀਡੀਓ ਬਣਵਾਉਣ 'ਤੇ ਖ਼ਰਚ ਕੀਤੇ ਹਨ। ਯਾਨੀ ਤਕਰੀਬਨ 8 ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਨਵੇਂ ਖੇਤੀ ਕਾਨੂੰਨਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਚਾਰ ਵਿੱਚ ਕੇਂਦਰ ਸਰਕਾਰ ਖ਼ਰਚ ਕਰ ਚੁੱਕੀ ਹੈ।

ਪ੍ਰਚਾਰ 'ਤੇ ਕਰੋੜਾਂ ਰੁਪਏ ਖ਼ਰਚਣ ਦੇ ਬਾਅਦ ਵੀ ਸਰਕਾਰ ਅਤੇ ਕਿਸਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਗੱਲ ਬਣਦੀ ਨਜ਼ਰ ਨਹੀਂ ਆ ਰਹੀ।

ਇਸ ਲਈ ਗੱਲ ਹੁਣ ਸਿਆਸੀ ਨੁਕਸਾਨ ਵੱਲ ਵੱਧਦੀ ਨਜ਼ਰ ਆ ਰਹੀ ਹੈ। ਕਿਸੇ ਵੀ ਪਾਰਟੀ ਲਈ ਸਿਆਸੀ ਨੁਕਾਸਨ ਆਰਥਿਕ ਨੁਕਸਾਨ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਲਈ ਭਾਜਪਾ ਆਪਣੀ ਰਣਨੀਤੀ ਤਿਆਰ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਲੱਗੀ ਹੋਈ ਹੈ।

ਸਿਆਸੀ ਨੁਕਸਾਨ

ਇਸ  ਸਾਲ ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ, ਅਸਾਮ ਸਮੇਤ ਪੰਜ ਸੂਬਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਚੋਣਾਂ ਹੋਣੀਆਂ ਹਨ। ਇਸ ਦੇ ਇਲਾਵਾ ਪੰਜਾਬ ਅਤੇ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ 2022 ਵਿੱਚ ਵਿਧਾਨ ਚੋਣਾਂ ਹੋਣੀਆਂ ਹਨ।

ਭਾਜਪਾ ਨਹੀਂ ਚਾਹੁੰਦੀ ਕਿ ਕਿਸਾਨ ਅੰਦੋਲਨ ਦੀ ਵਜ੍ਹਾ ਨਾਲ ਇਨ੍ਹਾਂ ਸੂਬਿਆਂ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦਾ ਕੋਈ ਨੁਕਸਾਨ ਹੋਵੇ।

ਖ਼ਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼, ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਹੈ।

ਭਾਜਪਾ ਨੂੰ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਕਵਰ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਆਉਟਲੁੱਕ ਮੈਗ਼ਜ਼ੀਨ ਦੇ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਸੰਪਾਦਕ ਭਾਵਨਾ ਵਿੱਜ ਅਰੋੜਾ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਕਿਸਾਨ ਅੰਦੋਲਨ ਕਾਰਨ ਭਾਜਪਾ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼, ਹਰਿਆਣਾ, ਰਾਜਸਥਾਨ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਵਧੇਰੇ ਚਿੰਤਿਤ ਹੈ।

ਉਹ ਇਸ ਦੇ ਪਿੱਛਲੇ ਕਾਰਨ ਦੱਸਦੇ ਹਨ।

ਉਨ੍ਹਾਂ ਮੁਤਾਬਕ, "ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੀਆਂ 403 ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਸੀਟਾਂ ਵਿੱਚੋਂ 90 ਸੀਟਾਂ 19 ਜ਼ਿਲ੍ਹਿਆਂ ਵਿੱਚ ਫ਼ੈਲੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਹਨ, ਜੋ ਜਾਟ ਬੈਲਟ ਕਹਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਪੱਛਮੀ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਤਕਰੀਬਨ 17 ਫ਼ੀਸਦ ਜਾਟ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਜਿੰਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਅਸਰ ਘੱਟੋਂ ਘੱਟ 40-50 ਸੀਟਾਂ 'ਤੇ ਹੈ।

ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੀ ਹਰਿਆਣਾ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰੀਏ ਤਾਂ 90 ਵਿੱਚੋਂ 43 ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਸੀਟਾਂ 'ਤੇ ਜਾਟ ਵੋਟ ਅਸਰ ਪਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਸੀਟਾਂ 'ਤੇ ਜਾਟ ਵੋਟਰਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ 30 ਤੋਂ 60 ਫ਼ੀਸਦ ਹੈ।

ਇਹ...


...ੈ ਤੇ ਅਸੀਂ ਇਸ ਦੇ ਖਿਲਾਫ ਹਨ।

ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ, ''ਮੈਨੂੰ ਤਾਂ ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸਮਝਦਾਰੀ ਨਜ਼ਰ ਨਹੀਂ ਆ ਰਹੀ। ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰੀਏ ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮੁਸ਼ਕਿਲ ਹੋਵੇਗੀ। ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਕਈ ਇਲਾਕਿਆਂ ਤੋਂ ਪੜ੍ਹਾਈ ਲਈ ਸ਼੍ਰੀਨਗਰ ਆਉਂਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਇਕੱਲਾ ਰਾਸਤਾ ਹੈ।''

''ਕੋਚਿੰਗ ਲਈ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਬੁਧਵਾਰ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਆਉਣਗੇ, ਅਸੀਂ ਇਸਦਾ ਵਿਰੋਧ ਕਰਦੇ ਹਨ।''

ਵਪਾਰੀ ਵੀ ਪਰੇਸ਼ਾਨ

ਕਸ਼ਮੀਰ ਦਾ ਕਾਰੋਬਾਰੀ ਭਾਈਚਾਰਾ ਵੀ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਕਾਰੋਬਾਰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋਵੇਗਾ।

ਕਸ਼ਮੀਰ ਇਕੋਨੌਮਿਕ ਅਲਾਇੰਸ ਦੇ ਚੇਅਰਮੈਨ ਮੁਹੰਮਦ ਯਾਸੀਨ ਖਾਨ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, ''ਟ੍ਰੈਫਿਕ 'ਤੇ ਰੋਕ ਲਗਾਉਣ ਨਾਲ ਸਾਡਾ ਕੰਮ-ਧੰਦਾ... ਬਾਕੀ ਲੇਖ ਲਿਖੋ:

ਡੀਆਂ ਜਾਂ ਫਿਰ ਐਮਰਜੈਂਸੀ ਹਾਲਾਤ ਵਿੱਚ ਗੱਡੀਆਂ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਜਾਣ ਦੇਣਾ ਹੈ। ਇਹੀ ਨਹੀਂ ਜੇ ਕੋਈ ਚੋਣ ਅਭਿਆਨ ਵਿੱਚ ਜੁਟਿਆ ਹੋਵੇਗਾ ਤਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਵੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਮਿਲੇਗੀ।''

ਤੁਸੀਂ ਇਹ ਵੀਡੀਓਜ਼ ਵੀ ਦੇਖ ਸਕਦੇ ਹੋ:

(ਬੀਬੀਸੀ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਲ FACEBOOK, INSTAGRAM, TWITTERਅਤੇ YouTube 'ਤੇ ਜੁੜੋ।)


...ੈ ਪਰ ਮੇਘਾਲਿਆ ਵਿੱਚ ਦਿਲਤ ਸਿੱਖਾਂ ਨੂੰ ਐੱਸਟੀ ਦਾ ਕੋਈ ਦਰਜਾ ਨਹੀਂ ਹੈ।

ਸਨੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, "ਸਾਡੇ ਕੋਲ ਐੱਸਟੀ ਦਾ ਪ੍ਰਮਾਣ ਪੱਤਰ ਹੈ ਪਰ ਇੱਥੋਂ ਦੀ ਸਰਕਾਰ ਇਸ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਮੰਨਦੀ। ਸਾਡੇ ਪੁਰਖਿਆਂ ਨੂੰ ਮੇਘਾਲਿਆ ਵਿੱਚ ਵਸੇ ਹੋਏ 200 ਸਾਲ ਤੋਂ ਉੱਪਰ ਹੋ ਗਏ ਹਨ ਪਰ ਉਹ (ਖਾਸੀ) ਹੁਣ ਵੀ ਬਾਹਰੀ ਹੀ ਮੰਨਦੇ ਹਨ।"

ਸ਼ਿਲਾਂਗ ਵਿੱਚ ਯੂਐੱਨ ਨਾਮ ਦੇ ਕੇਬਲ ਟੀਵੀ ਨਿਊਜ਼ ਚਲਾਉਣ ਵਾਲੇ ਸਥਾਨਕ ਪੱਤਰਕਾਰ ਦੀਪਕ ਵਰਮਾ ਵੀ ਇਸ ਪੂਰੇ ਵਿਵਾਦ ਦੇ ਇੰਨਾ ਵਧਣ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਸਿਆਸੀ ਕਾਰਨ ਮੰਨਦੇ ਹਨ।

ਉਹ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, "ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਨੇ ਮੁਜ਼ਾਹਰਾਕਾਰੀਆਂ ਸਣੇ ਸਾਰੇ ਪੱਖਾਂ ਨਾਲ ਬੈਠਕ ਕਰ ਕੇ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਂਤੀ ਬਹਾਲ ਕਰਨ ਦੀ ਅਪੀਲ ਕ... ਬਾਕੀ ਲੇਖ ਲਿਖੋ:

ਾਰ ਹਾਲਾਤ ਤੋਂ ਨਿਪਟਨ ਵਿੱਚ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਾਕਾਮਯਾਬ ਰਹੀ ਹੈ।

ਮੇਘਾਲਿਆ 'ਚ ਨੈਸ਼ਨਲ ਪੀਪਲਜ਼ (ਐੱਨਪੀਪੀ), ਭਾਜਪਾ ਅਤੇ ਹੋਰਨਾਂ ਸਹਿਯੋਗੀ ਦਲਾਂ ਦੀ ਮਦਦ ਨਾਲ ਸਰਕਾਰ ਚਲਾ ਰਹੀ ਹੈ ਜਦੋਂਕਿ ਕਾਂਗਰਸ 21 ਸੀਟਾਂ ਨਾਲ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਪਾਰਟੀ ਹੈ। 60 ਸੀਟਾਂ ਵਾਲੀ ਮੇਘਾਲਿਆ ਵਿਧਾਨਸਭਾ ਵਿੱਚ ਐੱਨਪੀਪੀ ਕੋਲ ਸਿਰਫ਼ 19 ਵਿਧਾਇਕ ਹਨ।

(ਬੀਬੀਸੀ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਲ FACEBOOK, INSTAGRAM, TWITTERਅਤੇ YouTube 'ਤੇ ਜੁੜੋ।)


...ੈ।

ਅਮਰੀਕੀ ਅਤੇ ਬ੍ਰਾਜ਼ੀਲ ਦੇ ਖੋਜਕਰਤਾਵਾਂ ਦੀ ਇਕ ਟੀਮ ਨੇ 2012 'ਚ ਕੁਝ ਲੋਕਾਂ 'ਤੇ ਅਧਿਐਨ ਕੀਤਾ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਹਰ ਘੰਟੇ 'ਚ ਤਿੰਨ ਤੋਂ ਵੱਧ ਵਾਰ ਇਹ ਜਨਤਕ ਥਾਵਾਂ 'ਤੇ ਪਈਆਂ ਵਸਤਾਂ ਨੂੰ ਹੱਥ ਲਗਾਇਆ ਹੋਵੇ।

ਇਸ ਦੌਰਾਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਮੂੰਹ ਅਤੇ ਨੱਕ ਨੂੰ ਵੀ ਹਰ ਘੰਟੇ 'ਚ "ਲਗਭਗ 3.6 ਵਾਰ ਹੱਥ ਲਗਾਇਆ" ਜੋ ਕਿ ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆ ਦੇ ਮੈਡੀਕਲ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਦੀ ਤੁਲਨਾਂ 'ਚ ਪ੍ਰਤੀ ਘੰਟਾ 23 ਵਾਰ ਦੀ ਦਰ ਤੋਂ ਘੱਟ ਸੀ।

ਇਹ ਸ਼ਾਇਦ ਇਸ ਲਈ ਕਿਉਂਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਲੈਕਚਰ ਦੌਰਾਨ ਵੇਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ ਨਾ ਕਿ ਬਾਹਰ ਜਿੱਥੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਧਿਆਨ ਵੰਡਿਆ ਰਹਿ ਸਕਦਾ ਸੀ।

ਕੁਝ ਸਿਹਤ ਮਾਹਰਾਂ ਲਈ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਛੂਹਣ ਦਾ ਰੁਝਾਨ ਹੀ ... ਬਾਕੀ ਲੇਖ ਲਿਖੋ:

ੂੰ ਹੱਥ ਲਗਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਐਨਕਾਂ ਪਹਿਨ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਜਾਂ ਫਿਰ ਆਪਣੇ ਹੱਥਾਂ ਨੂੰ ਕੰਟ੍ਰੋਲ 'ਚ ਰੱਖੋ।"

ਅਸੀਂ ਆਪਣੇ ਹੱਥਾਂ ਨੂੰ ਰੁੱਝੇ ਰੱਖਣ ਲਈ ਅਜਿਹੇ ਹੋਰ ਕਈ ਤਰੀਕਿਆਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਾਂ।

ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਯਾਦ ਦਿਵਾਉਣਾ ਕਿ ਆਪਣੇ ਚਿਹਰੇ ਨੂੰ ਹੱਥ ਨਹੀਂ ਲਗਾਉਣਾ ਇਹ ਮਦਦਗਾਰ ਸਾਬਿਤ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।

ਹਲਸਵਰਥ ਨੇ ਮਸ਼ਵਰਾ ਦਿੱਤਾ, "ਜੇਕਰ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਪਤਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਇਸ ਰੁਝਾਨ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਤੋਂ ਬੇਬਸ ਹੈ ਤਾਂ ਉਹ ਆਪਣੇ ਦੋਸਤ ਜਾਂ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਨੂੰ ਇਸ ਸਬੰਧੀ ਸੁਚੇਤ ਕਰਨ ਲਈ ਆਖ ਸਕਦਾ ਹੈ।"

ਯਾਦ ਰੱਖਣ ਲਈ ਦਸਤਾਨੇ ਪਹਿਨਣ ਬਾਰੇ ਕੀ ਵਿਚਾਰ?

ਦਸਤਾਨਿਆਂ ਦਾ ਪ੍ਰਯੋਗ ਕੋਈ ਮਾੜਾ ਵਿਚਾਰ ਨਹੀਂ ਹੈ ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਜਾਂ ਤਾਂ ਸਮੇਂ-ਸਮੇਂ 'ਤੇ ਬਦਲਿਆਂ ਜਾਂ ਫਿਰ ਧੋਇਆ ਜਾਵੇ, ਕਿਉਂਕਿ ਅਜਿਹਾ ਨਾ ਕੀਤੇ ਜਾਣ 'ਤੇ ਦਸਤਾਨੇ ਵੀ ਬਿਮਾਰੀ ਦਾ ਘਰ ਬਣ ਸਕਦੇ ਹਨ।

ਹੱਥ ਧੋਣਾ ਹੀ ਸਹੀ ਤਰੀਕਾ ਹੈ

ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਤੋਂ ਬਚਣ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਤਰੀਕਾ ਇਹੀ ਹੈ ਕਿ ਲਗਾਤਾਰ ਆਪਣੇ ਹੱਥ ਸਾਫ਼ ਰੱਖੋ ਅਤੇ ਵਧੇਰੇ ਧਿਆਨ ਦੇਵੋ।

ਵਾਇਰਸ ਤੋਂ ਬਚਣ ਲਈ ਆਪਣੇ ਹੱਥ ਇੰਝ ਧੋਵੋ

ਵਿਸ਼ਵ ਸਿਹਤ ਸੰਗਠਨ ਦੇ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਜਨਰਲ ਟੇਡਰਸ ਅਧਾਨੋਮ ਘੇਬਰੇਈਸਸ ਨੇ 28 ਫਰਵਰੀ ਨੂੰ ਇੱਕ ਪ੍ਰੈੱਸ ਕਾਨਫਰੰਸ 'ਚ ਕਿਹਾ ਸੀ "ਸਾਨੂੰ ਟੀਕਾਕਰਨ ਅਤੇ ਇਲਾਜ ਦੇ ਇੰਤਜ਼ਾਰ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਈ ਲੋੜ ਨਹੀਂ।"

ਉਨ੍ਹਾਂ ਅੱਗੇ ਕਿਹਾ, "ਅਜੋਕੇ ਸਮੇਂ 'ਚ ਹਰੇਕ ਵਿਅਕਤੀ ਆਪਣੇ ਅਤੇ ਦੂਜਿਆਂ ਲਈ ਨੂੰ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਰੱਖਣ ਲਈ ਕੁਝ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ।"

ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ-

ਇਹ ਵੀ ਦੇਖੋ

(ਬੀਬੀਸੀ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਲ FACEBOOK, INSTAGRAM, TWITTERਅਤੇ YouTube 'ਤੇ ਜੁੜੋ।)


...ੈ।

ਯੂ ਟਿਊਬ ਉੱਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਆਪਣੇ ਨਾਮ ਦਾ ਇੱਕ ਚੈਨਲ ਵੀ ਬਣਾਇਆ ਹੋਇਆ ਹੈ , ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਮੈਥ ਵਿਸ਼ੇ ਦੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।

ਐੱਸਆਈਟੀ ਦੇ ਚੀਫ਼ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰਦਿਆਂ ਉਹ ਅਕਸਰ ਮੀਡੀਆ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਬਿਆਨਾਂ ਕਰਕੇ ਸੁਰਖ਼ੀਆਂ ਵਿੱਚ ਰਹੇ ਹਨ।

 ਐਮਬੀਏ, ਲਾਅ ਗਰੈਜੂਏਟ ਅਤੇ ਆਈਪੀਐੱਸ ਲ਼ਈ ਇਸ ਅਧਿਕਾਰੀ ਨੇ ਕਈ ਕਿਤਾਬਾਂ ਵੀ ਲਿਖੀਆਂ ਹਨ।

ਬੀਬੀਸੀ ਪੰਜਾਬੀ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਐਂਡਰਾਇਡ ਫ਼ੋਨ 'ਤੇ ਇੰਝ ਲੈ ਕੇ ਆਓ:

ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਨਾਲ ਪੇਚਾ

ਕੁੰਵਰ ਵਿਜੇ ਪ੍ਰਤਾਪ ਸਿੰਘ ਦਾ ਕੰਮ ਕਾਜ ਦਾ ਤਰੀਕਾ  ਕਈ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਆਗੂਆਂ ਨੂੰ ਪਸੰਦ ਨਹੀਂ ਰਿਹਾ। ਇਸ ਕਰਕੇ ਕਈ ਵਾਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਬਦਲੀਆਂ ਵੀ ਹੋਈਆ ਹਨ।

ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ... ਬਾਕੀ ਲੇਖ ਲਿਖੋ:

ੇ ਸਨ ਬਲਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਮੰਤਵ ਬਾਦਲ ਪਰਿਵਾਰ ਨੂੰ ਕੇਸ ਵਿਚ ਫਸਾਉਣਾ ਸੀ।

ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਹੁਣ ਇਹ ਸਪੱਸ਼ਟ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਐੱਸਆਈਟੀ ਦਾ ਗਠਨ ਬਦਲਾਖੋਰੀ ਦੀ ਰਾਜਨੀਤੀ ਕਰਨ ਲਈ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।

ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਅਸੀਂ ਪਹਿਲੇ ਦਿਨ ਤੋਂ ਕਹਿ ਰਹੇ ਹਾਂ ਕਿ ਸਾਰੀ ਜਾਂਚ ਮਾੜੇ ਮਨਸੂਬਿਆਂ ਨਾਲ ਕੀਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ ਜੋ ਹੁਣ ਸਾਬਤ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ।

ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਕੈਪਟਨ ਅਮਰਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਨੇ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਬੇਅਦਬੀ ਦੇ ਦੋਸ਼ੀਆਂ ਨੂੰ ਫੜਨ ਤੇ ਕਾਰਵਾਈ ਕਰਨ ਦੀ ਸਹੁੰ ਚੁੱਕੀ ਸੀ ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸਿਆਸੀ ਜਾਂਚ ਨਾਲ ਲੋਕਾਂ ਦੀਆਂ ਭਾਵਨਾਵਾਂ ਨਾਲ ਖਿਲਵਾੜ ਕੀਤਾ ਤੇ ਇਸ ਕੰਮ ਵਿਚ ਚਾਰ ਸਾਲ ਬਰਬਾਦ ਕਰ ਦਿੱਤੇ।

ਸਿਆਸੀ ਮਾਹਰਾਂ ਦੀ ਰਾਇ

ਇਸ ਪੂਰੇ ਘਟਨਾਕ੍ਰਮ ਉੱਤੇ ਬੀਬੀਸੀ ਪੰਜਾਬੀ ਨੇ ਸੀਨੀਅਰ ਪੱਤਰਕਾਰ ਜਗਤਾਰ ਸਿੰਘ ਨਾਲ ਗੱਲ ਕੀਤੀ ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਆਖਿਆ ਕਿ ਹਾਈਕੋਰਟ ਆਦੇਸ਼ ਅਤੇ ਕੁੰਵਰ ਵਿਜੇ ਪ੍ਰਤਾਪ ਸਿੰਘ ਦੇ ਅਸਤੀਫ਼ੇ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਬੇਅਦਬੀ ਅਤੇ ਇਸ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਹੋਰ ਮਾਮਲੇ ਫਿਰ ਤੋਂ ਗਰਮਾ ਗਏ ਹਨ ਅਤੇ 2022 ਦੀਆਂ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਚੋਣਾਂ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਕਿਸਾਨੀ ਅਤੇ ਬੇਅਦਬੀ ਦਾ ਮੁੱਦਾ ਨਾਲੋਂ ਨਾਲ ਚੱਲਣਗੇ।

ਉਨ੍ਹਾਂ ਆਖਿਆ ਕਿ ਜੇਕਰ ਬੇਅਦਬੀ ਕੇਸ ਇਸੇ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਚਲਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਤਾਂ ਇਹ ਸ਼ਾਇਦ ਅਗਲੀਆਂ ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ ਮੁੱਦਾ ਨਹੀਂ ਸੀ ਬਣਨਾ, ਪਰ ਹੁਣ ਤਾਜ਼ਾ ਘਟਨਾਕ੍ਰਮ ਦੇ ਨਾਲ ਇਹ ਮੁੱਦਾ ਮੁੜ ਤੋਂ ਉਜਾਗਰ ਹੋ ਗਿਆ।

ਇਹ ਇਸ ਲਈ ਵੀ ਹੋਇਆ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਸ਼ੋਮਣੀ ਅਕਾਲੀ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਸੁਖਬੀਰ ਸਿੰਘ ਬਾਦਲ ਨੇ ਹਾਈਕੋਰਟ ਦੇ ਫ਼ੈਸਲਾ ਦਾ ਸਵਾਗਤ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਜੇਕਰ ਉਹ ਚੁੱਪ ਰਹਿੰਦਾ ਤਾਂ ਗੱਲ ਹੋਰ ਹੋਣੀ ਸੀ।

ਪੰਜਾਬ ਸਰਕਾਰ ਦੀ ਦਲੀਲ

ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਆਈ.ਪੀ.ਐਸ. ਅਧਿਕਾਰੀ ਕੁੰਵਰ ਵਿਜੇ ਪ੍ਰਤਾਪ ਸਿੰਘ ਜੋ ਇਸ ਵੇਲੇ ਕੋਟਕਪੂਰਾ ਤੇ ਬਹਿਬਲ ਕਲਾਂ ਗੋਲੀ ਕਾਂਡ ਮਾਮਲਿਆਂ ਦੀ ਜਾਂਚ ਲਈ ਬਣਾਈ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਜਾਂਚ ਟੀਮ (ਐਸ.ਆਈ.ਐਟ.) ਦਾ ਮੁਖੀ ਹੈ, ਦੀ ਇੱਛੁਕ ਸੇਵਾ-ਮੁਕਤੀ ਅਪੀਲ ਨੂੰ ਰੱਦ ਕਰਦਿਆਂ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਕੈਪਟਨ ਅਮਰਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਨੇ ਕਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਬਹੁਤ ਹੀ ਸਮਰੱਥ ਤੇ ਕੁਸ਼ਲ ਅਫ਼ਸਰ ਹੈ ਜਿਸ ਦੀਆਂ ਸੇਵਾਵਾਂ ਦੀ ਸਰਹੱਦੀ ਸੂਬੇ ਨੂੰ ਲੋੜ ਹੈ।

ਕੋਟਕਪੂਰਾ ਮਾਮਲੇ ਦੀ ਜਾਂਚ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬ ਤੇ ਹਰਿਆਣਾ ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਦੇ ਹੁਕਮਾਂ ਬਾਰੇ ਮੀਡੀਆ ਰਿਪੋਰਟਾਂ ਦਾ ਹਵਾਲਾ ਦਿੰਦਿਆਂ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਪਹਿਲਾ ਹੀ ਸਪੱਸ਼ਟ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ ਕਿ ਕੁੰਵਰ ਵਿਜੇ ਪ੍ਰਤਾਪ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਐੱਸਆਈਟੀ ਦੇ ਮੁਖੀ ਤੋਂ ਹਟਾਉਣ ਜਾਂ ਕੇਸ ਦੀ ਜਾਂਚ ਰੱਦ ਕਰਨ ਦੇ ਕੋਈ ਵੀ ਫ਼ੈਸਲੇ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਰਕਾਰ ਵੱਲੋਂ ਸੁਪਰੀਮ ਕੋਰਟ ਵਿੱਚ ਚੁਣੌਤੀ ਦਿੱਤੀ ਜਾਵੇਗੀ।

ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ:

(ਬੀਬੀਸੀ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਲ FACEBOOK, INSTAGRAM, TWITTERਅਤੇ YouTube 'ਤੇ ਜੁੜੋ।)


...ੈ।

ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ 'ਤੇ ਚੱਲ ਰਹੀ ਇੱਕ ਵੀਡੀਓ ਵਿੱਚ ਕੇਂਦਰੀ ਮੰਤਰੀ ਰਾਜਨਾਥ ਬਾਰੇ ਇਹ ਹੀ ਦਾਅਵਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ

ਇਸ ਵੀਡੀਓ ਵਿੱਚ ਰਾਜਨਾਥ ਸਿੰਘ, ਜੋ ਕਿ ਰੱਖਿਆ ਮੰਤਰੀ ਹਨ ਨੂੰ ਇਹ ਕਹਿੰਦਿਆਂ ਸੁਣਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, "ਜੇ ਮੈਨੂੰ ਵਿਰੋਧ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨਾਂ ਦਾ ਪਹਿਲਾਂ ਪਤਾ ਹੁੰਦਾ ਤਾਂ ਮੈਂ ਉਸੇ ਦਿਨ ਇਥੇ ਆਉਂਦਾ ਅਤੇ ਆਪਣਾ ਸਮਰਥਨ ਜ਼ਾਹਰ ਕਰਦਾ।"

ਇਸ ਵੀਡੀਓ ਨਾਲ ਸ਼ੇਅਰ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾ ਰਹੀਆਂ ਪੋਸਟਾਂ ਵਿੱਚ ਦਾਅਵਾ ਕੀਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਮੁਜ਼ਾਹਰਿਆਂ ਨੇ ਭਾਜਪਾ ਦੇ ਅੰਦਰੂਨੀ ਵੱਡੇ ਪਾੜੇ ਨੂੰ ਜੱਗਜ਼ਾਹਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।

ਪਰ ਗੂਗਲ ਸਰਚ ਤੋਂ ਪਤਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਇੱਕ ਪੁਰਾਣੀ ਵੀਡੀਓ ਹੈ ਸਾਲ 2013 ਦੀ, ਜਦੋਂ ਸਿੰਘ ਵਿਰੋਧੀ... ਬਾਕੀ ਲੇਖ ਲਿਖੋ:

ਘ ਵੱਲੋਂ ਸਰਕਾਰ ਦੁਆਰਾ ਖੇਤੀ ਕਾਨੂੰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਬਦਲਾਅ ਕਰਨ ਦਾ ਦਿੱਤਾ ਪ੍ਰਸਤਾਵ ਪ੍ਰਵਾਨ ਕਰ ਲਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਕਿਸਾਨਾਂ ਵੱਲੋਂ ਰੱਦ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਵੀ ਗ਼ਲਤ ਹੈ।

ਅਮਰਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਵੱਲੋਂ ਲਗਾਤਾਰ ਕਿਸਾਨਾਂ ਦੀ ਨਵੇਂ ਕਾਨੂੰਨ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਰੱਦ ਕਰਨ ਦੀ ਮੰਗ ਦੀ ਹਮਾਇਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ।

ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ:

ਇਹ ਵੀਡੀਓ ਵੀ ਦੇਖੋ:

(ਬੀਬੀਸੀ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਲ FACEBOOK, INSTAGRAM, TWITTERਅਤੇ YouTube 'ਤੇ ਜੁੜੋ।)


...ੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਵਾਲਾਂ ਦੇ ਉੱਤਰ ਸੰਕੇਤਾਂ ਰਾਹੀਂ ਸਮਝਾਉਂਦੇ ਹੋਏ, ਸਿਰਫ਼ ਚੋਣਾਂ ਵਰਗੇ ਮੁਸ਼ਕਿਲ ਹਾਲਾਤ ਵਿੱਚ ਹੀ ਮੰਚ ਤੋਂ ਕਬਰਿਸਤਾਨ-ਸ਼ਮਸ਼ਾਨ ਕਹਿਣਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ।

ਸਰਕਾਰ ਤੁਹਾਡੀ, ਤੁਸੀਂ ਸ਼ੇਰ ਹੋ, ਪੁਲਿਸ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਵੀ ਤੁਹਾਡਾ ਹੈ, ਡਰ ਵੀ ਤੁਹਾਨੂੰ ਹੀ ਲੱਗ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਅਦਾਕਾਰ ਆਮਿਰ ਖ਼ਾਨ ਦੀ ਪਤਨੀ ਕਿਰਨ ਰਾਓ ਨੂੰ ਡਰ ਲਗਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਉਹ ਗ਼ਲਤ ਹਨ, ਤੁਹਾਡਾ ਡਰ ਸੱਚਾ ਹੈ। ਕੀ ਕਮਾਲ ਦਾ ਡਰ ਹੈ।

'ਹਿੰਦੂ ਸਾਮਰਾਜ' ਦਾ ਵਿਸਥਾਰ

ਮੋਹਨ ਭਾਗਵਤ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਸਾਰੇ ਹਿੰਦੂ ਦੁਨੀਆਂ ਨੂੰ ਬਿਹਤਰ ਬਣਾਉਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਇਹ ਕੰਮ ਉਹ ਇਮਾਨਦਾਰੀ ਨਾਲ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ।

ਹਿੰਦੂ ਸਾਮਰਾਜ ਦੱਸ ਕੇ ਉਹ ਭਾਰਤ ਨੂ... ਬਾਕੀ ਲੇਖ ਲਿਖੋ:

, ਇਹ ਗੱਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਸੋਚ 'ਤੇ ਛੱਡ ਦਿੱਤੀ।

ਭਾਗਵਤ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਅਸੀਂ ਕਿਸੇ ਦਾ ਵਿਰੋਧ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ, ਪਰ ਅਜਿਹੇ ਲੋਕ ਵੀ ਹਨ ਜੋ ਸਾਡਾ ਵਿਰੋਧ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਅਜਿਹੇ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਨਜਿੱਠਣਾ ਹੋਵੇਗਾ ਅਤੇ ਇਸ ਲਈ ਸਾਨੂੰ ਹਰੇਕ ਸਾਧਨ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ, ਤਾਂ ਜੋ ਅਸੀਂ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਬਚਾ ਸਕੀਏ ਕਿ ਉਹ ਸਾਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਨਾ ਪਹੁੰਚਾ ਸਕਣ।"

ਉਹ ਲੋਕ ਕੌਣ ਹਨ, ਇਹ ਮੁੜ ਤੋਂ ਨਹੀਂ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ, ਹਰ ਕੋਈ ਜਾਣਦਾ ਤਾਂ ਹੈ ਹੀ।

ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ:

ਟੀਚਾ, ਦਿਸ਼ਾ ਅਤੇ ਕਾਰਜਸ਼ੈਲੀ

ਮੋਹਨ ਭਾਗਵਤ ਨੇ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਗੱਲ ਆਖੀ ਜਿਸ ਤੋਂ ਐਰਐਸਐਸ ਦੇ ਕੰਮ ਕਰਨ ਦੇ ਤਰੀਕੇ ਦਾ ਅੰਦਾਜ਼ਾ ਲਗਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।

ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਸਥਾਰ ਵਿੱਚ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਕਿਵੇਂ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਇੱਕ-ਦੂਜੇ ਦੇ ਸਹਿਯੋਗ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇੱਕ ਦੂਸਰੇ ਦਾ ਵਿਰੋਧ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ।

ਭਾਗਵਤ ਨੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਦੇ ਇੱਕ ਮੁਹਾਵਰੇ ਦੀ ਵੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ 'ਲਰਨ ਟੂ ਵਰਕ ਟੂਗੈਧਰ ਸੈਪਰੇਟਲੀ'

ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਸਭ ਨੂੰ ਆਪੋ-ਆਪਣੇ ਤਰੀਕੇ ਮੁਤਾਬਕ ਆਪਣੇ ਟੀਚੇ ਨੂੰ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਰੱਖਦੇ ਹੋਏ ਅੱਗੇ ਚੱਲ ਰਹੇ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਕਦਮ ਨਾਲ ਕਦਮ ਮਿਲਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

ਇੱਥੇ ਭਾਗਵਤ ਨੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਦੇ ਇੱਕ ਮੁਹਾਵਰੇ ਦੀ ਵੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ 'ਲਰਨ ਟੂ ਵਰਕ ਟੂਗੈਦਰ ਸੈਪਰੇਟਲੀ', ਭਾਵ ਇਕੱਠੇ ਮਿਲ ਕੇ ਵੱਖਰੇ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਸਿੱਖੋ।

ਇਹੀ ਸੰਘ ਦੇ ਕੰਮ ਕਰਨ ਦਾ ਤਰੀਕਾ ਹੈ। ਉਹ ਸੈਂਕੜੇ ਛੋਟੇ ਸੰਗਠਨਾਂ ਰਾਹੀਂ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਸਾਰੇ ਵੱਖਰੇ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਸਾਰਿਆਂ ਦਾ ਇੱਕੋ ਟੀਚਾ ਹੈ, ਸਭ ਸਮੇਂ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਦੇ ਹਿਸਾਬ ਨਾਲ ਆਪਣਾ ਰਸਤਾ ਚੁਣਦੇ ਹਨ ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕੋਈ ਵੀ ਕੰਮ ਦੀ ਕੋਈ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਸੰਘ ਵੱਲੋਂ ਨਹੀਂ ਲਈ ਜਾਂਦੀ।

ਇੱਕ ਦੂਸਰੇ ਨੂੰ ਦੂਰ ਰੱਖਦੇ ਹੋਏ ਵੀ ਨੇੜਤਾ ਬਣਾਈ ਰੱਖਣਾ ਅਤੇ ਇਕ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਨਾ ਦਿਖਣ ਵਾਲੀ ਤਾਕਤ ਵਿੱਚ ਬਦਲ ਜਾਣਾ, ਇਹੀ ਸੰਘ ਦਾ ਧੋਖਾ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਰੂਪ ਹੈ।

ਉਦਾਹਰਣ ਵਜੋਂ ਜੇਕਰ ਕਿਸੇ ਗੈਰ-ਕਾਨੂੰਨੀ ਜਾਂ ਹਿੰਸਕ ਗਤੀਵਿਧੀ ਵਿੱਚ ਬਜਰੰਗ ਦਲ ਜਾਂ ਫੇਰ ਵਿਸ਼ਵ ਹਿੰਦੂ ਪ੍ਰੀਸ਼ਦ ਦੇ ਕਾਰਕੁਨ ਫਸ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਅਜਿਹਾ ਕਈ ਵਾਰੀ ਹੋ ਚੁੱਕਿਆ ਹੈ।

ਇਸ ਲਈ ਕੋਈ ਵਿਅਕਤੀ ਇਹ ਨਹੀਂ ਕਹਿ ਸਕਦਾ ਕਿ ਸੰਘ ਦਾ ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਹੱਥ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਇੱਥੇ 'ਵਰਕਿੰਗ ਟੂਗੈਦਰ ਸੈਪਰੇਟਲੀ' ਕੰਮ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਬਾਰੇ ਗਿਆਨ ਸ਼ਿਕਾਗੋ ਵਿੱਚ ਹਾਸਿਲ ਹੋਇਆ।

ਭਾਗਵਤ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਮਹਾਂਭਾਰਤ 'ਚ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਭਗਵਾਨ ਵੀ ਯੁਧਿਸ਼ਟਰ ਦੇ ਨਾਲ ਰੋਕ-ਟੋਕ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ, ਯੁਧਿਸ਼ਟਰ ਨੂੰ ਹਮੇਸ਼ਾ ਸੱਚ ਬੋਲਣ ਕਾਰਨ ਧਰਮਰਾਜ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ

ਭਾਗਵਤ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਮਹਾਂਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਭਗਵਾਨ ਵੀ ਯੁਧਿਸ਼ਟਰ ਦੇ ਨਾਲ ਰੋਕ-ਟੋਕ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ, ਯੁਧਿਸ਼ਟਰ ਜਿਸ ਨੂੰ ਹਮੇਸ਼ਾ ਸੱਚ ਬੋਲਣ ਕਾਰਨ ਧਰਮਰਾਜ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, "ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੇ ਕਹਿਣ ਤੇ ਉਹੀ ਯੁਧਿਸ਼ਟਰ ਜੰਗ ਦੇ ਮੈਦਾਨ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਸੱਚ ਨਹੀਂ ਹੈ।"

ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਜ਼ਿਆਦਾ ਵੇਰਵਾ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤਾ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ...


...ੈ।"

ਇਹ ਸੱਚ ਹੈ ਕਿ ਅਮਰੀਕਾ, ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਅਤੇ ਨਿਊਜ਼ੀਲੈਂਡ ਇੰਗਲੈਂਡ ਦੀਆਂ ਬਸਤੀਆਂ ਰਹੀਆਂ ਹਨ ਪਰ ਉਹ ਤਾਂ ਜ਼ਿੰਮਬਾਬਵੇ ਅਤੇ ਸਿਏਰਾ ਲਿਓਨ ਵੀ ਰਹੇ ਹਨ। ਇਸ ਲਈ ਉੱਤਰੀ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਇਹ ਖ਼ੁਸ਼ਹਾਲੀ ਇਕੱਲੇ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ਰ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਨਹੀਂ ਸਿਰਜੀ।"

ਰਾਬਿਨਸਨ ਮੁਤਾਬਕ ਬਸਤੀਵਾਦ ਤਾਂ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਤੁਲਨਾਤਮਿਕ ਵਿਕਾਸ ਨੂੰ ਪਰਿਭਾਸ਼ਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ । ਇਹ ਪਰਿਕਲਪਨਾ ਦੇ ਪੱਖ ਵਿੱਚ ਸਬੂਤ ਦੇਣ ਦਾਂ ਥਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਰੱਦ ਕਰਦਾ ਹੈ।

ਭੂਗੋਲ?

ਸ਼ਾਇਦ ਕੁਝ ਮੁਲਕਾਂ ਦੀ ਭੂਗੋਲਿਕ ਸਥਿਤੀ ਅਜਿਹੀ ਹੈ, ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪੱਖ ਵਿੱਚ ਭੁਗਤਦੀ ਹੈ। ਮਿਸਾਲ ਵਜੋਂ ਵਧੀਆ ਮੌਸਮ ਅਤੇ ਕੌਮਾਂਤਰੀ ਵਪਾਰ ਦੇ  ਲਾਂਘੇ ਵਿੱਚ ਹੋਣਾ।

ਹਾਲਾਂਕਿ ਨਾਗੋਲੇ... ਬਾਕੀ ਲੇਖ ਲਿਖੋ:

੍ਹਾਂ ਬਾਰੇ ਅਨੁਮਾਨ ਲਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕਿਵੇਂ ਕੰਮ ਕਰਨਗੇ ਅਤੇ ਸਾਰਿਆਂ ਉੱਪਰ ਲਾਗੂ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।

ਜੇਮਜ਼ ਰਾਬਿਨਸਨ ਵੱਖਵਾਦੀ ਅਤੇ ਸੰਮਿਲਨ ਵਾਲੇ ਨਿਯਮਾਂ ਵਿੱਚ ਫ਼ਰਕ ਸਪੱਸ਼ਟ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਬਾਹਰ ਕੱਢਣ ਵਾਲੀਆਂ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਉਹ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ ਜੋ ਥੋੜ੍ਹੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਲਾਭ ਪਹੁੰਚਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਸਮੂਹਿਕਤਾ ਵਾਲੇ ਨਿਯਮ ਆਮ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਭਲਾ ਕਰਦੇ ਹਨ।

ਦੋ ਖਰਬਪਤੀਆਂ ਦੀ ਮਿਸਾਲ

ਅਮਰੀਕਾ ਅਤੇ ਮੈਕਸੀਕੋ ਦੇ ਦੋ ਸਭ ਤੋਂ ਧਨਾਢ ਬੰਦੋ - ਕਾਰਲੋਸ ਸਲਿਮ ਅਤੇ ਬਿਲ ਗੇਟਸ

ਇਸ ਨੁਕਤੇ ਨੂੰ ਸਪੱਸ਼ਟ ਕਰਨ ਲਈ ਆਓ ਮੈਕਸੀਕੋ ਅਤੇ ਅਮਰੀਕਾ ਦੀ ਮਿਸਾਲ 'ਤੇ ਵਾਪਸ ਚੱਲੀਏ।

ਨੋਗਾਲੇਸ ਨਹੀਂ ਸਗੋਂ ਅਮਰੀਕਾ ਅਤੇ ਮੈਕਸੀਕੋ ਦੇ ਦੋ ਸਭ ਤੋਂ ਧਨਾਢ ਬੰਦਿਆਂ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰਦੇ ਹਾਂ- ਕਾਰਲੋਸ ਸਲਿਮ ਅਤੇ ਬਿਲ ਗੇਟਸ।

ਬਿਲ ਗੇਟਸ ਨੇ ਮਾਈਕ੍ਰੋਸਾਫ਼ਟ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ ਜਦ ਕਿ ਕਾਰਲੋਸ ਸਲਿਮ ਨੇ ਕਈ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਆਪੋ-ਆਪਣੇ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਅਜਾਰੇਦਾਰੀ ਹੈ।

ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਪ੍ਰਤਿਭਾਵਾਨ ਕਾਰੋਬਾਰੀ ਹਨ, ਬੇਹੱਦ ਊਰਜਾਵਾਨ, ਵੱਕਾਰੀ ਅਤੇ ਮਹਾਨ ਉਦਮੀ ਹਨ ਪਰ ਅਹਿਮ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਅਮੀਰ ਬਣੇ ਕਿਵੇਂ, ਬਿਲ ਗੇਟਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਕਿਸਮਤ ਖੋਜ ਰਾਹੀਂ ਬਣਾਈ ਜਦਕਿ ਸਲਿਮ ਨੇ ਅਜਾਰੇਦਾਰੀ ਤੋਂ ਪੈਸਾ ਬਣਾਇਆ।"

ਬਿਲ ਗੇਟਸ ਦੀ ਖੋਜ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਬੇਤਹਾਸ਼ਾ ਅਮੀਰ ਬਣਾਇਆ ਪਰ ਇਸ ਨੇ ਸਮਾਜ ਲਈ ਇਸ ਤੋਂ ਕਿਤੇ ਵਧੇਰੇ ਪੂੰਜੀ ਕਮਾਈ । ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਲੋਕਾਂ ਅਤੇ ਵਸੀਲਿਆਂ ਨੂੰ ਕੰਪਿਊਟਰ ਸਨਅਤ ਵੱਲ ਖਿੱਚਿਆ। ਕਾਰਲੋਸ ਦੇ ਕੇਸ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਇਜਾਰੇਦਾਰੀ ਨੇ ਮੈਕਸੀਕੋ ਵਿੱਚ ਕੌਮੀ ਆਮਦਨੀ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਨਿੱਜੀ ਆਮਦਨੀ ਨਾਲੋਂ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਘਟਾਇਆ।"

ਇਹ ਅਜਿਹਾ ਕਿਉਂ ਹੈ? ਇਹ ਉਸ ਸਮਾਜ ਉੱਪਰ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਹ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਿਯਮਾਂ ਤੇ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਉੱਪਰ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਊਰਜਾ ਨੂੰ ਵੇਗ ਦਿੰਦੀਆਂ ਹਨ।

ਡਾ਼ ਰਾਬਿਨਸਨ ਮੁਤਾਬਕ,"ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਲੈਟਿਨ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਅਮੀਰ ਹੋਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹੋ ਤਾਂ ਸਿਆਸਤਦਾਨਾਂ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਵਰਤ ਕੇ ਅਜਾਰੇਦਾਰੀ ਕਾਇਮ ਕਰੋ। ਇਹ ਤੁਸੀਂ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਕਿਵੇਂ ਕਰੋਗੇ? ਤੁਸੀਂ ਉਦਮੀ ਬਣੋ, ਕੋਈ ਕਾਰੋਬਾਰ ਤੋਰੋ,  ਖੋਜ ਕਰੋ।"

ਇਸ ਤੋਂ ਇੱਕ ਹੋਰ ਅਹਿਮ ਸਵਾਲ ਖੜ੍ਹਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ? ਕਿ ਦੱਖਣੀ ਨੋਗਾਲੇਸ ਨੂੰ ਉੱਤਰੀ ਨੋਗਾਲੇਸ ਵਿੱਚ ਕਿਵੇਂ ਬਦਲਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ? ਨਪੀੜਨ ਵਾਲੇ ਨਿਯਮਾਂ ਜਾਂ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਨੂੰ ਸਮੂਹਿਕ ਕਿਵੇਂ ਬਣਾਇਆ ਜਾਵੇ?

ਇਹ ਡ਼ਾ ਜੇਮਜ਼ ਰਾਬਿਨਸਨ ਦੀ ਮੌਜੂਦਾ ਖੋਜ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾ ਹੈ।

ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ:

ਇਹ ਵੀਡੀਓ ਵੀ ਦੇਖੋ: ਏਸ਼ੀਆ 'ਚ ਕਿਵੇਂ ਵੱਧ ਰਹੀ ਹੈ ਬੁਲਿਟ ਮੋਟਰਸਾਈਕਲ ਦੀ ਵਿਕਰੀ

(ਬੀਬੀਸੀ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਲ FACEBOOK, INSTAGRAM, TWITTERਅਤੇ YouTube 'ਤੇ ਜੁੜੋ।)


...ੈ।'

ਮੈਂ ਅਤੇ ਮੇਰੀ ਮਾਂ ਦਾ ਮਿਜ਼ਾਜ ਬਿਲਕੁਲ ਵੱਖਰਾ ਸੀ।

ਸਾਡੇ ਦੋਵਾਂ ਵਿੱਚ ਕਈ ਗੱਲਾਂ 'ਤੇ ਬਹੁਤ ਫਰਕ ਸੀ। ਮੈਂ ਇਹ ਸੋਚ ਰਹੀ ਸੀ ਕਿ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਵਾਦਤ ਗੱਲਾਂ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਮੈਂ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਸਾਂਭੀ ਰੱਖਿਆ ਸੀ। ਉਹ ਮਸਲੇ ਹੁਣ ਅਣਸੁਲਝੇ ਹੀ ਰਹਿ ਜਾਣਗੇ ਕਿਉਂਕਿ ਮੇਰੀ ਮਾਂ ਦੀ ਹਾਲਤ ਦਿਨੋਂ-ਦਿਨ ਵਿਗੜਦੀ ਜਾ ਰਹੀ ਸੀ।

ਕਈ ਵਾਰ ਤਾਂ ਮਾਂ ਉਸ ਘਰ ਨੂੰ ਹੀ ਪਛਾਨਣ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕਰ ਦਿੰਦੀ ਸੀ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਅਸੀਂ ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਰਹਿੰਦੇ ਆਏ ਹਾਂ। ਕਈ ਮਹੀਨਿਆਂ ਤੱਕ ਤਾਂ ਅਜਿਹਾ ਹੋਇਆ ਕਿ ਮੇਰੀ ਮਾਂ ਕੱਪੜੇ ਉਤਾਰ ਕੇ ਪੂਰੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਘੁੰਮਦੀ ਰਹਿੰਦੀ ਸੀ।

ਅਸੀਂ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਕੱਪੜੇ ਪੁਆਂਦੇ ਅਤੇ ਉਹ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਲਾਹ ਦਿੰਦੀ... ਬਾਕੀ ਲੇਖ ਲਿਖੋ:

ਂ ਇੱਕ ਕੰਮਕਾਜੀ ਔਰਤ ਸੀ ਅਤੇ ਉਹ 22 ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਸੇਵਾਮੁਕਤ ਹੋਈ ਸੀ। ਪਰ ਇਹ ਗੱਲ ਹੁਣ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਜ਼ਹਿਨ ਵਿੱਚੋਂ ਮਿਟ ਚੁੱਕੀ ਸੀ।

ਕਈ ਅਜਿਹੇ ਵੀ ਦਿਨ ਵੀ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਉਹ ਦਫ਼ਤਰ ਜਾਣਾ ਚਾਹੁੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਜਦੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਤਾਂ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਪਹਿਲਾਂ ਰਿਟਾਇਰ ਹੋ ਗਈ ਸੀ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਤਾਂ ਹੁਣ ਪੈਂਨਸ਼ਨ ਮਿਲ ਰਹੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਬਹੁਤ ਹਿੰਸਕ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਸੀ।

ਧੁੰਦਲੀ ਹੁੰਦੀਆਂ ਮਾਂ ਦੀਆਂ ਯਾਦਾਂ

ਹਾਲਾਂਕਿ, ਇਹ ਬਹੁਤ ਹੀ ਪ੍ਰੇਸ਼ਾਨੀ ਵਾਲੀ ਗੱਲ ਸੀ ਕਿ ਮਾਂ ਹੁਣ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਗੱਲਾਂ ਭੁੱਲਦੀ ਜਾ ਰਹੀ ਸੀ। ਪਰ, ਅਚਾਨਕ ਅਜਿਹਾ ਵੀ ਵੇਲਾ ਆਇਆ ਕਿ ਮੈਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਉਮੀਦ ਕਰਨਾ ਹੀ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਸੀ।

ਹੁਣ ਯਾਦਾਂ, ਮੁਹੱਬਤ, ਉਮੀਦਾਂ ਅਤੇ ਨਿਰਭਰਤਾ ਸਭ ਕੁਝ ਮੇਰੇ ਹੱਥੋਂ ਨਿਕਲਦਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਸੀ ਅਤੇ ਮੈਂ ਲਾਚਾਰ ਸੀ। ਕੁਝ ਵੀ ਕਰ ਸਕਣ ਦੀ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਇਹ ਅਜਿਹੇ ਪਲ ਸਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਮਝਿਆ ਨਹੀਂ ਜਾ ਸਕਦਾ।

ਇੱਕ ਸਾਲ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਮੇਰੀ ਹਾਲਤ ਅਜਿਹੀ ਸੀ ਕਿ ਮੈਂ ਜਾਂ ਤਾਂ ਇਸ ਸਥਿਤੀ ਨਾਲ ਸੌਂਦੇ ਹੋਏ ਨਜਿੱਠਣਾ ਚਾਹੁੰਦੀ ਸੀ ਜਾਂ ਫਿਰ ਇਸ ਸਭ ਤੋਂ ਦੂਰ ਭੱਜ ਜਾਣਾ ਚਾਹੁੰਦੀ ਸੀ।

ਕਈ ਦਿਨ ਅਜਿਹੇ ਵੀ ਹੁੰਦੇ ਸਨ ਜਦੋਂ ਮੈਂ ਰੋਂਦੀ ਹੀ ਰਹਿੰਦੀ ਸੀ ਤੇ ਰੋਕਣ 'ਤੇ ਵੀ ਮੇਰਾ ਰੋਣਾ ਨਹੀਂ ਰੁਕਦਾ ਸੀ। ਉਸ ਵੇਲੇ ਮੇਰੀ ਮਾਂ ਇਹ ਸੋਚਦੀ ਸੀ ਕਿ ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਕਮਰੇ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਕਾਲਾ ਜਾਦੂ ਕਰ ਰਹੀ ਹਾਂ। ਪਰ ਸੱਚ ਤਾਂ ਇਹ ਸੀ ਕਿ ਮੈਂ ਸ਼ਾਇਦ ਆਰਾਮ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦੀ ਸੀ ਤਾਂ ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮਾਨਸਿਕ ਪ੍ਰੇਸ਼ਾਨੀ ਵਾਲੇ ਪਲਾਂ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰ ਸਕਾਂ।

ਚੁਣੌਤੀਆਂ ਅਤੇ ਸ਼ਿਕਾਇਤਾਂ

ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸ਼ੱਕ ਨਹੀਂ ਕਿ ਕਿਸੇ ਦੀ ਦੇਖਭਾਲ ਕਰਨਾ ਬਹੁਤ ਮੁਸ਼ਕਿਲ ਹੈ। ਪਰ ਮੈਂ ਇਸ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਰੂਹਾਨੀ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਦਾ ਇੱਕ ਸਫ਼ਰ ਤੈਅ ਕਰਨ ਵਰਗਾ ਮੰਨਦੀ ਹਾਂ।

ਇਸ ਤਜਰਬੇ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਸਿਖਾਇਆ ਕਿ ਕਿਵੇਂ ਕੁਝ ਸ਼ਿਕਾਇਤਾਂ ਨੂੰ ਪਿੱਛੇ ਛੱਡ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਮਿਲੇ ਹੋਏ ਮੌਕਿਆਂ ਹੀ ਨਹੀਂ ਚੁਣੌਤੀਆਂ ਦਾ ਵੀ ਸਨਮਾਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰਨਾ ਚੀਹਦਾ ਹੈ।

ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੇ ਜਿੰਨੇ ਵੀ ਰੂਪ ਦੇਖਣ ਨੂੰ ਮਿਲਣ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਸ਼ਿਕਵਾ ਕਰਨ ਦੀ ਬਜਾਇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮੰਨ ਲੈਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਸਾਨੂੰ ਹਰ ਪਲ ਮੌਤ ਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰਨ ਨੂੰ ਤਿਆਰ ਰਹਿਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਉਸਦੇ ਬਾਅਦ ਹੀ ਪੁਨਰ-ਜਨਮ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

ਇਸ ਤਜਰਬੇ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਖਾਮੋਸ਼ੀ ਦੀ ਅਹਿਮੀਅਤ ਦਾ ਅਹਿਸਾਸ ਕਰਵਾਇਆ। ਮੈਨੂੰ ਪਤਾ ਲੱਗਿਆ ਕਿ ਖ਼ੁਦ ਦੇ ਨਾਲ ਹੋਣਾ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਹੋਣਾ ਕੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਹੜੇ ਖ਼ੁਦ ਹੀ ਬਹੁਤ ਲਾਚਾਰ ਹੋਣ। ਖ਼ੁਦ ਨੂੰ ਦੋਸ਼ੀ ਸਮਝੋ ਕਿ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਕੱਪੜੇ ਗੰਦੇ ਕਰ ਲਏ ਹਨ ਅਤੇ ਇਸ ਗੱਲ ਦਾ ਉਸ ਨੂੰ ਖ਼ੁਦ ਹੀ ਅੰਦਾਜ਼ਾ ਨਹੀਂ ਹੈ।

ਇਸ ਤਜਰਬੇ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਇਸ ਖ਼ੂਬਸੂਰਤ ਅਹਿਸਾਸ ਨਾਲ ਵਾਕਿਫ਼ ਕਰਵਾਇਆ  ਕਿ ਕਿਵੇਂ ਕਿਸੇ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਅੱਖਾਂ ਪਾ ਕੇ...


...ੈਂ ਕੋਮਲ ਬੇਲਾ ਹਾਂ। ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪੰਜ ਜੋਨ ਇੰਚਾਰਜ। ਫਿਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਇੰਚਾਰਜ, ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਟੀਮ ਮੈਂਬਰ ਅਤੇ ਬਲਾਕ ਇੰਚਾਰਜ ਤੇ ਬਲਾਕ ਟੀਮ ਮੈਂਬਰ।

ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਜੇ ਬੂਥ ਪੱਧਰ ਦੀ ਗੱਲ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਇੱਕ ਜਣੇ ਦੇ ਜਿੰਮੇ 20-20 ਪੋਲਿੰਗ ਬੂਥ ਆਉਂਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਵਲੰਟੀਅਰ ਬੂਥ ਚੋਣ ਇੰਚਾਰਜਾਂ ਤੱਕ ਕੰਟੈਂਟ ਪਹੁੰਚਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਉਹ ਆਮ ਲੋਕਾਂ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਦਾ ਹੈ।"

"ਸਿਰਫ਼ ਮਾਨੀਟਰਿੰਗ ਟੀਮ ਇੱਕ ਜਗ੍ਹਾ ਬੈਠ ਕੇ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਜਿਸ ਨੂੰ ਅਸੀਂ ਵਾਰ ਰੂਮ ਵੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਾਂ, ਜੋ ਕਿ ਪਹਿਲਾਂ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਸੀ ਪਰ ਹੁਣ ਸੰਗਰੂਰ ਹੈ।"

"ਬਾਕੀ ਸਾਰੇ ਵਲੰਟਰੀਅਰ ਸਿਰਫ਼ ਵਟਸਐਪ ਗਰੁੱਪਾਂ ਜ਼ਰੀਏ ਜੁੜੇ ਹੋਏ ਹਨ ਅਤੇ ਆਪੋ-ਆਪ... ਬਾਕੀ ਲੇਖ ਲਿਖੋ:

ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਸੀ ਲੱਗਣਾ ਕਿ ਪਾਰਟੀਆਂ ਜਿੰਨਾ ਵਾਅਦਿਆਂ ਨਾਲ ਸੱਤਾ ਵਿੱਚ ਆਈਆਂ, ਉਹ ਪੂਰੇ ਹੋਏ ਜਾਂ ਨਹੀਂ।"

ਜੇ ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ ਨਾ ਹੁੰਦਾ ਤਾਂ ਬੀਬੀ ਭੱਠਲ ਵੱਲੋਂ ਨੌਜਵਾਨ ਨੂੰ ਚਪੇੜ ਮਾਰਨ ਦੀ ਘਟਨਾ ਸ਼ਾਇਦ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਪਤਾ ਨਾ ਲਗਦੀ।

ਦਰਅਸਲ, ਰਵਾਇਤੀ ਮੀਡੀਆ ਦੀ ਪਹੁੰਚ ਵਿੱਚ ਹਰ ਚੀਜ਼ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਛੋਟੇ ਪਿੰਡ ਅਤੇ ਛੋਟੀਆਂ ਚੋਣ ਮੀਟਿੰਗਾਂ, ਉਹਨਾਂ ਮੀਟਿੰਗਾਂ ਵਿੱਚ ਕੀ ਕੁਝ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਉਹ ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ ਜ਼ਰੀਏ ਹੀ ਪਤਾ ਲਗਦਾ ਹੈ।"

ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ:

ਬੀਜੇਪੀ ਦੇ ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ ਤੇ ਆਈ.ਟੀ. ਵਿੰਗ ਪ੍ਰਧਾਨ ਵਰੁਣ ਪੁਰੀ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ ਅੱਜ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਬਣ ਗਿਆ ਹੈ। ਲੋਕ ਮੂੰਹ ਧੋਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ ਅਕਾਊਂਟ ਚੈੱਕ ਕਰਦੇ ਹਨ ਪਰ ਜੇ ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ ਨਾ ਹੁੰਦਾ ਤਾਂ ਵੀ ਭਾਜਪਾ ਲਈ ਕੋਈ ਖ਼ਤਰਾ ਨਹੀਂ ਸੀ ਕਿਉਂਕਿ ਰੈਲੀਆਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਲੋਕ ਮੋਦੀ ਜੀ ਨੂੰ ਸੁਨਣਾ ਪਸੰਦ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਔਰਾ ਅਜਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਲੋਕ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਪਸੰਦ ਕਰਦੇ ਹਨ।"

2019 ਦੀ ਚੋਣ ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ 'ਤੇ ਲੜੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ?

ਕਾਂਗਰਸ

ਸਮਰਾਟ ਢੀਂਗਰਾ ਨੇ ਕਿਹਾ, " ਮੈਂ ਇਸ ਨਾਲ ਸਹਿਮਤ ਹਾਂ ਕਿਉਂਕਿ ਜਿਵੇਂ ਡੋਰ ਟੂ ਡੋਰ ਕੈਂਪੇਨ ਘਰ-ਘਰ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ ਕੈਂਪੇਨ ਘਰ ਦੇ ਪੰਜ ਵਿੱਚੋਂ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ ਚਾਰ ਜੀਆਂ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਕਰਦੀ ਹੈ।"

ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਅਕਾਲੀ ਦਲ

ਨਛੱਤਰ ਸਿੰਘ ਗਿੱਲ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ 'ਤੇ ਪਾਰਟੀਆਂ ਦੇ ਹੱਕ ਅਤੇ ਵਿਰੋਧ ਵਿੱਚ ਬੋਲਣ ਵਾਲੇ 100 ਬੰਦਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ 90 ਪਾਰਟੀਆਂ ਦੇ ਹੀ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਸਿਰਫ਼ ਦਸ ਆਮ ਲੋਕ। ਪਾਰਟੀਆਂ ਦੇ ਲੋਕ ਹੀ ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ 'ਤੇ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਲੜਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਆਪਣੀ ਗੱਲ ਪਹੁੰਚਾਉਣ ਲਈ ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ ਲੋੜ ਜ਼ਰੂਰ ਬਣ ਗਿਆ ਹੈ।"

ਆਮ ਆਦਮੀ ਪਾਰਟੀ

ਕੋਮਲ ਬੇਲਾ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਹੀਂ ਕਹਿ ਸਕਦੇ ਕਿਉਂਕਿ ਚੋਣ ਤਾਂ ਗਰਾਊਂਡ 'ਤੇ ਹੀ ਲੜੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ। ਇਹ ਜ਼ਰੂਰ ਹੈ ਕਿ ਗਰਾਊਂਡ 'ਤੇ ਕੀ ਕੁਝ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ ਇਹ ਤਸਵੀਰ ਜ਼ਿਆਦਾ ਲੋਕਾਂ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਾਉਣ ਲਈ ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ ਦਾ ਇਸਤੇਮਾਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਘਟਨਾਵਾਂ ਮੀਡੀਆ ਨਹੀਂ ਦਿਖਾਉਂਦਾ, ਉਹ ਦਿਖਾਉਣ ਲਈ ਸਾਨੂੰ ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ।

ਪਿਛਲੇ ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਮੀਡੀਆ ਚੈਨਲ ਅਤੇ ਕਈ ਅਖ਼ਬਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਆਮ ਆਦਮੀ ਪਾਰਟੀ ਨੂੰ ਦੂਜੀਆਂ ਪਾਰਟੀਆਂ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਸਪੇਸ ਮਿਲ ਰਹੀ ਹੈ। ਕਈ ਅਦਾਰੇ ਤਾਂ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਿਖਾ ਰਹੇ ਹਨ ਜਿਵੇਂ ਸੰਗਰੂਰ ਵਿੱਚ ਭਗਵੰਤ ਮਾਨ ਚੋਣ ਲੜ ਹੀ ਨਹੀਂ ਰਹੇ ਜਦੋਂਕਿ ਸੱਚਾਈ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਸੰਗਰੂਰ ਸਾਡੀ ਸਭ ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹੌਟ ਸੀਟ ਹੈ।"

ਭਾਜਪਾ

ਵਰੁਣ ਪੁਰੀ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਅਸੀਂ ਇਹ ਚੋਣ ਮੋਦੀ ਦੇ ਚਿਹਰੇ 'ਤੇ ਲੜ ਰਹੇ ਹਾਂ। ਅਸੀਂ ਮੋਦੀ ਜੀ ਦੇ ਕੰਮ ਲੋਕਾਂ ਅੱਗੇ ਰੱਖ ਰਹੇ ਹਾਂ, ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਇਹ ਕੰਮ ਪਸੰਦ ਆ ਰਹੇ ਹਨ ਅਤੇ ਸਾਨੂੰ ਰਿਸਪਾਂਸ ਮਿਲ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਹਾਲੇ ਸਿਰਫ਼ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਹੈ, ਨਰਿੰਦਰ ਮੋਦੀ ਘੱਟੋ-ਘਟ ਤੀਹ ਸਾਲ ਹੋਰ...


...ੈਂ ਬਸ ਅਰਦਾਸ ਕਰ ਰਹੀ ਹਾਂ ਕਿ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕੋਈ ਬੀਮਾਰੀ ਨਾ ਲੱਗੇ।"

ਤਿਰੂਵਨੰਤਪੁਰਮ ਦੇ ਰਾਹ 'ਚ ਮੈਨੂੰ ਸੜਕ ਦੇ ਦੋਹਾਂ ਪਾਸੇ ਟੁੱਟੇ-ਫੁੱਟੇ ਘਰ ਦਿਖੇ। ਇੱਕ ਘਰ ਦੀ ਸਾਹਮਣੇ ਵਾਲੀ ਕੰਧ ਖੜੀ ਸੀ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਬੂਹਾ ਲਟਕ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਬਾਕੀ ਕੰਧਾਂ ਤੇ ਛੱਤ ਹੜ੍ਹ ਲੈ ਗਿਆ ਸੀ।

ਲੋਕ ਜ਼ਰੂਰਤ ਦੇ ਸਾਮਾਨ ਲਈ ਕਤਾਰਾਂ 'ਚ ਖੜ੍ਹੇ ਸਨ। ਖਾਣ ਪੀਣ ਦੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ, ਕੱਪੜੇ ਤੇ ਸਾਬਣ ਲਈ ਆਪਣੀ ਵਾਰੀ ਦਾ ਇੰਤਜ਼ਾਰ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ।

ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਫੈਲਣ ਵਾਲੀਆਂ ਬੀਮਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਲਈ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਤੇ ਪਿੰਡਾਂ 'ਚ ਮੈਡੀਕਲ ਕੈਂਪ ਲਾਏ ਗਏ ਹਨ।

ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ:

ਇੱਥੇ ਮੈਨੂੰ ਇੱਕਾ-ਦੁੱਕਾ ਉੱਤਰ ਭਾਰਤੀ ਮਜ਼ਦੂਰ ਵੀ ਦਿਖੇ ਜੋ ਹੁਣ ਕੰਮ ਬ... ਬਾਕੀ ਲੇਖ ਲਿਖੋ:

ਮੁਲਾਜ਼ਮ ਦੀ ਮਦਦ ਨਾਲ ਮੈਂ ਅਤੇ ਮੇਰੇ ਸਹਿਯੋਗੀ ਕੈਮਰਾਮੈਨ ਦੀਪਕ ਜਸਰੋਟੀਆ ਮੁੱਟੂਕੁਨਮ ਦੇ ਕੁਝ ਅੰਦਰ ਵਾਲੇ ਇਲਾਕਿਆਂ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚੇ। ਅਸੀਂ ਦੇਖਿਆ ਕਿ ਲੋਕ ਕਮਰਸ਼ੀਅਲ ਇਮਾਰਤਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਰਨ ਲੈ ਰਹੇ ਹਨ ਅਤੇ ਪੂਰੇ ਇਲਾਕੇ ਵਿੱਚ ਉੱਪਰ ਤੱਕ ਪਾਣੀ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।

ਜਦੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪਾਣੀ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਬੋਤਲ ਅਤੇ ਖਾਣੇ ਦਾ ਪੈਕੇਟ ਮਿਲਿਆ ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਚਿਹਰੇ 'ਤੇ ਖੁਸ਼ੀ ਵਿਖਾਈ ਦਿੱਤੀ।

ਬਚਾਏ ਗਏ ਕੁਝ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਛੋਟੇ ਪਿਕਅਪ ਵੈਨ ਦੀ ਮਦਦ ਨਾਲ ਨੇੜੇ ਦੇ ਰਾਹਤ ਕੈਂਪਾਂ ਵਿੱਚ ਲਿਜਾਇਆ ਗਿਆ।

ਬੜੀ ਮੁਸ਼ਕੱਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਰਾਹਤ ਮੁਲਾਜ਼ਮ ਉਨ੍ਹਾਂ ਥਾਵਾਂ 'ਤੇ ਪਹੁੰਚੇ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਹੜ੍ਹ ਕਾਰਨ ਰਾਬਤਾ ਟੁੱਟ ਗਿਆ ਸੀ, ਰਾਹਤ ਕੈਂਪਾਂ ਵਿੱਚ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵਧ ਰਹੀ ਹੈ।

ਕੇਰਲ ’ਚ ਆਇਆ ਸਦੀ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਖ਼ਤਰਨਾਕ ਹੜ੍ਹ

ਕੇਰਲ ਦੇ ਤ੍ਰਿਸ਼ੂਰ ਅਤੇ ਏਰਨਾਕੁਲੁਮ ਵਿੱਚ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਕਮਾਈ ਦਾ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਸਾਧਨ ਮੱਧ ਪੂਰਬ ਤੋਂ ਆਉਣ ਵਾਲਾ ਪੈਸਾ ਹੈ।

ਸਵਾਬ ਅਲੀ ਦੁਬਈ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਫਿਲਹਾਲ ਛੁੱਟੀਆਂ ਕੱਟਣ ਲਈ ਆਪਣੇ ਘਰ ਆਏ ਹੋਏ ਸੀ। ਉਹ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਗੱਡੀਆਂ, ਜਾਇਦਾਦ ਅਤੇ ਜਾਨਵਰਾਂ ਦਾ ਵਧੇਰੇ ਨੁਕਸਾਨ ਹੋਇਆ ਹੈ।

ਹਾਲਾਂਕਿ ਐਨਡੀਆਰਐਫ਼ ਦੀਆਂ ਟੀਮਾਂ ਅਤੇ ਸਥਾਨਕ ਕਾਰਕੁਨ ਕੁਝ ਜਾਨਵਰਾਂ ਨੂੰ ਬਚਾਉਣ ਵਿੱਚ ਕਾਮਯਾਬ ਰਹੇ ਹਨ, ਪਰ ਕਈ ਪਾਣੀ ਦੇ ਤੇਜ਼ ਵਹਾਅ ਨਾਲ ਵਹਿ ਗਏ ਹਨ।

ਮਾਰੇ ਗਏ ਜਾਨਵਰਾਂ ਦੀਆਂ ਲਾਸ਼ਾਂ ਦੇ ਕਾਰਨ ਸਥਾਨਕ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਨੇ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਫੈਲਣ ਵਾਲੀਆਂ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਦੇ ਬਾਰੇ ਚਿਤਾਵਨੀ ਜਾਰੀ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਹੈ ਅਤੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਹਿਦਾਇਤ ਦਿੱਤੀ ਹੈ ਕਿ ਜਿੱਥੇ ਵੀ ਪਾਣੀ ਜਮ੍ਹਾਂ ਹੋਇਆ ਹੈ ਉਹ ਉਥੋਂ ਦੂਰ ਰਹਿਣ।

ਯੋਗਿਤਾ ਲਿਮਯੇ, ਬੀਬੀਸੀ ਪੱਤਰਕਾਰ, ਕੁਜ਼ੀਪੁਰਮ

ਕੁਜ਼ੀਪੁਰਮ ਸ਼ਹਿਰ ਕੇਰਲ ਦੇ ਉੱਤਰ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਸ਼ਹਿਰ ਨਾਲ ਲਗਦੀ ਨਦੀ ਹਫ਼ਤਾ ਭਰ ਪਹਿਲਾਂ ਆਪਣੇ ਕਿਨਾਰਿਆਂ ਨੂੰ ਤੋੜਦੀ ਹੋਈ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਦਾਖ਼ਲ ਹੋ ਗਈ।

ਬੀਬੀਸੀ ਪੱਤਰਕਾਰ ਯੋਗਿਤਾ ਲਿਮਯੇ

ਨਦੀ ਦੇ ਦੋਵੇਂ ਪਾਸੇ ਕਰੀਬ ਇੱਕ ਕਿੱਲੋਮੀਟਰ ਦੇ ਘੇਰੇ ਵਿੱਚ ਘਰਾਂ 'ਚ ਪਾਣੀ ਵੜ ਗਿਆ ਕਿ ਪੂਰਾ ਇਲਾਕਾ ਡੁੱਬ ਗਿਆ।

ਦਿਖਣ ਲਈ ਬਾਕੀ ਰਿਹਾ ਤਾਂ ਸਿਰਫ਼ ਘਰਾਂ ਦੀਆਂ ਛੱਤਾਂ ਜਾਂ ਕੇਲਿਆਂ ਦੇ ਦਰਖ਼ਤਾਂ ਦੇ ਕੁਝ ਪੱਤੇ। ਢੀਠ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਾਰੀਅਲ ਦੇ ਦਰਖ਼ਤਾਂ ਨੇ ਪਾਣੀ ਦੇ ਉੱਤੋਂ ਆਪਣਾ ਸਿਰ ਕੱਢਿਆ ਆ ਹੈ।

ਕੁਝ ਦਿਨ ਪਹਿਲਾਂ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਥਾਵਾਂ 'ਤੇ ਲਿਜਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕੁਝ ਲੋਕ ਆਪਣੇ ਘਰਾਂ ਦਾ ਹਾਲ ਦੇਖਣ ਲਈ ਵਾਪਿਸ ਆਏ ਹਨ।

ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਰਾਹਤ ਸਮੱਗਰੀ ਪਹੁੰਚਾਈ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ

ਕੁਝ ਤੈਰ ਕੇ ਆਪਣੇ ਘਰਾਂ ਤੱਕ ਪੁੱਜੇ ਅਤੇ ਹਰ ਉਹ ਚੀਜ਼ ਬਚਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ ਜਿਹੜੀ ਉਹ ਬਚਾ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਇੱਕ ਆਦਮੀ ਆਪਣੇ ਘਰ ਦੀ ਛੱਤ 'ਤੇ ਬੈਠਾ ਦਿਖਿਆ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇੱਕ ਸੀਲਿੰਗ ਪੱਖੇ ਨੂੰ ਫੜਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ।

ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ:

(ਬੀਬੀਸੀ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਲ FACEBOOK, INSTAGRAM, TWITTERਅਤੇ  YouTube...


...ੈਂਕੀ ਦਾ ਨੁਸਖ਼ਾ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਅਰਥਵਿਵਸਥਾ ਵਿੱਚ ਸੁਧਾਰ, ਕਾਨੂੰਨ ਦਾ ਰਾਜ ਕਾਇਮ ਕਰਨਾ, ਦਾਗਦਾਰ ਅਤੇ ਭ੍ਰਿਸ਼ਟ ਨੌਕਰਸ਼ਾਹੀ ਅਤੇ ਨਿਆਂਇਕ ਵਿਵਸਥਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਸੁਧਾਰ ਹੀ ਅਸੰਗਠਿਤ ਅਰਥਵਿਵਸਥਾ ਨੂੰ ਘੱਟ ਕਰਨ ਦਾ ਇੱਕਮਾਤਰ ਤਰੀਕਾ ਹੈ।

ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਸੀ ਕਿ ਭਾਰਤੀ ਵਰਕਰਾਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਮਾਡਰਨ ਅਤੇ ਰਸਮੀ ਅਰਥਵਿਵਸਥਾ ਵਿੱਚ ਲਿਆਉਣ ਦਾ ਤਰੀਕਾ ਗ਼ਲਤ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਲਾਗੂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਨੋਟਬੰਦੀ ਵਰਗਾ ਕਦਮ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦਾ।

ਦੇਸ਼ ਦੀ ਖ਼ਰਾਬ ਸਿਹਤ ਸੰਰਚਨਾ

ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਹੈਂਕੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, "ਭਾਰਤ ਕੋਰੋਨਾ ਦੀ ਮਹਾਂਮਾਰੀ ਲਈ ਤਿਆਰ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਨਾਲ ਹੀ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਟੈਸਟਿੰਗ ਜਾਂ ਇਲਾਜ ਦੀਆਂ ਸੁਵਿਧਾਵਾਂ ਵੀ ਬੇਹੱਦ ਘੱਟ ਹਨ। ਭਾਰ... ਬਾਕੀ ਲੇਖ ਲਿਖੋ:

ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਭ ਦਾ ਨਤੀਜਾ ਸਮਾਜ ਅਤੇ ਅਰਥਵਿਵਸਥਾ 'ਤੇ ਸਰਕਾਰ ਦੀ ਤਾਕਤ ਦੀ ਜ਼ਿਆਦਾ ਵਰਤੋਂ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਸੱਤਾ 'ਤੇ ਇਹੀ ਪਕੜ ਸੰਕਟ ਦੇ ਲੰਘ ਜਾਣ ਦੇ ਬਾਅਦ ਵੀ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਜਾਰੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ।"

ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਸਟੀਵ ਹੈਂਕੀ ਮੁਤਾਬਕ ਪਹਿਲੇ ਵਿਸ਼ਵ ਯੁੱਧ ਦੇ ਬਾਅਦ ਆਏ ਹਰ ਸੰਕਟ ਵਿੱਚ ਅਸੀਂ ਦੇਖਿਆ ਹੈ ਕਿ ਸਾਡੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਵਿੱਚ ਸਿਆਸੀਕਰਨ ਦਾ ਇਜ਼ਾਫ਼ਾ ਹੋਇਆ ਹੈ।

                        ਭਾਰਤ 'ਚ ਕੋਰੋਨਾਵਾਇਰਸ ਦੇ ਮਾਮਲੇ

                        ਇਹ ਜਾਣਕਾਰੀ ਰੈਗੂਲਰ ਅਪਡੇਟ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਸੰਭਵ ਹੈ ਇਨ੍ਹਾਂ 'ਚੋਂ ਕਿਸੇ ਸੂਬੇ ਜਾਂ ਕੇਂਦਰ ਸ਼ਾਸਿਤ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਤਾਜ਼ਾ ਅੰਕੜੇ ਤੁਰੰਤ ਨਾ ਦਿਖਣ

                        ਸਰੋਤ: ਸਿਹਤ ਤੇ ਪਰਿਵਾਰ ਭਲਾਈ ਮੰਤਰਾਲਾ

                        11: 30 IST ਨੂੰ ਅਪਡੇਟ ਕੀਤਾ ਗਿਆ

ਸਾਰੇ ਮਸਲੇ ਰਾਜਨੀਤਕ ਮਸਲੇ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਸਾਰੀਆਂ ਕਦਰਾਂ ਕੀਮਤਾਂ ਰਾਜਨੀਤਕ ਕਦਰਾਂ ਕੀਮਤਾਂ ਮੰਨੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਫ਼ੈਸਲੇ ਰਾਜਨੀਤਕ ਫ਼ੈਸਲੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।

ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਨੋਬਲ ਪੁਰਸਕਾਰ ਹਾਸਲ ਕਰ ਚੁੱਕੇ ਅਰਥਸ਼ਾਸਤਰੀ ਫਰੈੱਡਰਿਕ ਹਾਇਕ ਨਵੀਂ ਵਿਸ਼ਵ ਵਿਵਸਥਾ ਨਾਲ ਆਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਦੀਆਂ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਵੱਲ ਇਸ਼ਾਰਾ ਕਰਦੇ ਹਨ।

ਹਾਇਕ ਮੁਤਾਬਕ ਹਾਦਸਾਗ੍ਰਸਤ ਸਥਿਤੀਆਂ ਹਮੇਸ਼ਾ ਤੋਂ ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਆਜ਼ਾਦੀ ਨੂੰ ਤੈਅ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਉਪਾਇਆਂ ਨੂੰ ਕਮਜ਼ੋਰ ਕਰਨ ਦੀ ਵਜ੍ਹਾ ਰਹੀਆਂ ਹਨ।

ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਟਰੰਪ ਦੀ ਨਾਕਾਮੀ

ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਟਰੰਪ ਬਾਰੇ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸੰਕਰਮਣ ਨਾਲ ਜੂਝਣ ਲਈ ਫਰਵਰੀ ਤੋਂ ਹੀ ਕਦਮ ਚੁੱਕਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਸਨ।

ਇਸ 'ਤੇ ਸਟੀਵ ਹੈਂਕੀ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਕਿਸੇ ਵੀ ਸੰਕਟ ਵਿੱਚ ਸਮਾਂ ਤੁਹਾਡਾ ਦੁਸ਼ਮਣ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਜ਼ਿਆਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵੀ ਹੋਣ ਲਈ ਸਾਨੂੰ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਬੋਲਡ ਅਤੇ ਸਪੱਸ਼ਟ ਫ਼ੈਸਲੇ ਲੈਣੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।"

"ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਟਰੰਪ ਅਜਿਹਾ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਨਾਕਾਮ ਰਹੇ ਹਨ, ਪਰ ਉਹ ਅਜਿਹੇ ਇਕੱਲੇ ਰਾਜਨੇਤਾ ਨਹੀਂ ਹਨ। ਕਈ ਸਰਕਾਰਾਂ ਤਾਂ ਹੋਰ ਜ਼ਿਆਦਾ ਸੁਸਤੀ ਦਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ਰਹੀਆਂ ਹਨ।"

"ਇਸ ਦਾ ਇੱਕ ਕਾਰਨ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਚੀਨ ਨੇ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਪੂਰੀ ਦੁਨੀਆ ਤੋਂ ਇਹ ਛੁਪਾ ਕੇ ਰੱਖਿਆ ਕਿ ਵੂਹਾਨ ਵਿੱਚ ਕੀ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਡਬਲਯੂਐੱਚਓ ਨੇ ਚੀਨ ਦੀ ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਪਾਪਾਂ 'ਤੇ ਪਰਦਾ ਪਾ ਕੇ ਰੱਖਿਆ। ਇੱਥੋਂ ਤੱਕ ਕਿ ਅਜੇ ਵੀ ਚੀਨ ਆਪਣੀ ਟੈਸਟਿੰਗ ਦੇ ਅੰਕੜੇ ਸਾਂਝਾ ਨਹੀਂ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ।"

ਡਬਲਯੂਐੱਚਓ ਦੀ ਮਾੜੀ ਭੂਮਿਕਾ

ਅਮਰੀਕੀ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਵੱਲੋਂ ਡਬਲਯੂਐੱਚਓ ਦੀ ਆਲੋਚਨਾ 'ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਅਮਰੀਕੀ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਟਰੰਪ ਨੇ ਕੋਰੋਨਾਵਾਇਰਸ ਦੇ ਫੈਲਣ ਲਈ ਡਬਲਯੂਐੱਚਓ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਨਹੀਂ ਠਹਿਰਾਇਆ ਹੈ।

ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਡਬਲਯੂਐੱਚਓ ਨੇ...


...ੈਂਟ ਐਪਲੀਕੇਸ਼ਨਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਵੀ ਲਗਾਤਾਰ ਵਧ ਰਹੀ ਹੈ। 2017 ਦੇ ਇੱਕ ਅਧਿਐਨ ਮੁਤਾਬਕ ਅਜਿਹੀਆਂ ਐਪਲੀਕੇਸ਼ਨਾਂ ਵਰਤਣ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵਧ ਰਹੀ ਹੈ।

29 ਸਾਲਾ ਜੇਨ ਕੈਟਨਰ ਦੀ ਨੌਜਵਾਨ ਪੀੜ੍ਹੀ ਇਸ ਬਦਲਾਅ ਨੂੰ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਅਪਣਾ ਰਹੀ ਹੈ। ਫਿਰ ਵੀ ਜੇਨ ਮੰਨਦੀ ਹੈ ਕਿ ਕੈਸ਼ ਨਾਲ ਖ਼ਰਚੇ ਉੱਪਰ ਜ਼ਿਆਦਾ ਕੰਟਰੋਲ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ ਜਦਕਿ 'ਇਲੈਕਟਰਾਨਿਕ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਤੁਸੀਂ ਪੈਸਾ ਜ਼ਿਆਦਾ ਅਸਾਨੀ ਨਾਲ ਖਰਚ ਕਰ ਦਿੰਦੇ ਹੋ।'

ਬੇਸਲ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਮਨੋਵਿਗਿਆਨੀ ਅਤੇ ਮਾਰਕਿਟਿੰਗ ਦੀ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਮਿਗ਼ੁਲ ਬ੍ਰੈਂਡਲ ਦਾ ਵੀ ਕਹਿਣਾ ਹੈ, "ਭਾਵੇਂ ਆਮ ਬੁੱਧੀ ਇਹੀ ਹੈ ਕਿ ਇਲੈਕਟਰਾਨਿਕ ਤਰੱਕੀ ਨਾਲ ਇੱਕ ਫਰੈਂਕ ਖ਼ਰਚ ਕਰਕੇ ਇੰਝ ਪ੍ਰਤ... ਬਾਕੀ ਲੇਖ ਲਿਖੋ:

ਹੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕੈਸ਼ ਨੂੰ ਦਿੱਤੀ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਕਦਰ ਵੀ ਘਟਾਉਣੀ ਪਵੇਗੀ। ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਉਹ ਸੋਚਦੇ ਹਨ ਕਿ ਕੈਸ਼ ਕਾਰਨ ਉਹ ਖਰਚਾ ਘੱਟ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਕਰਜ਼ੇ ਹੇਠ ਆਉਣ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਘੱਟ ਹੈ।

ਪਰ ਫਿਲਹਾਲ ਤਾਂ ਸਵਿਸ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਨਕਦੀ ਤੋਂ ਮਿਲਣ ਵਾਲੀ ਨਿੱਜਤਾ, ਜ਼ਿਆਦਾ ਪਸੰਦ ਹੈ। ਸਰਲ ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿੱਚ ਕਹੀਏ ਤਾਂ ਨਵੇਂ ਨੋਟ ਤੁਹਾਡੇ ਬਟੂਏ ਦਾ ਸ਼ਿੰਗਾਰ ਹਨ ਜਿਨੀਂ ਦੇਰ ਤੁਸੀਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਉਸ ਵਿੱਚ ਸੰਭਾਲ ਕੇ ਰੱਖ ਸਕੋ।

ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ

ਤੁਸੀਂ ਇਹ ਵੀਡੀਓ ਵੀ ਦੇਖ ਸਕਦੇ ਹੋ

(ਬੀਬੀਸੀ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਲ FACEBOOK, INSTAGRAM, TWITTERਅਤੇ YouTube 'ਤੇ ਜੁੜੋ।)


...ੈਂਡਰੇਨ ਬਿਨ੍ਹਾਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਕੰਮ ਲਈ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਬਦਲ ਮਿਲਣਗੇ ਅਤੇ ਸ਼ਾਇਦ ਸਮਾਜਿਕ ਅਤੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਦਾਇਰਿਆਂ 'ਚ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹੋਣ ਦੀ ਤੁਹਾਨੂੰ ਬਿਲਕੁਲ ਵੀ ਪ੍ਰਵਾਨਗੀ ਨਾ ਮਿਲੇ।"

ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ

ਸੜਕਾਂ 'ਤੇ ਕਾਰਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵੱਧ ਗਈ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਸਭ ਨਾਲ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਨ ਦੇ ਪੱਧਰ ਵਿੱਚ ਵੀ ਬਹੁਤ ਵਾਧਾ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ

ਭਾਰਤ

ਇੱਕ ਰਿਪੋਰਟ ਜੋ ਭਾਰਤ ਨੂੰ ਦੁਨੀਆਂ ਦੀਆਂ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵਿਕਾਸ ਕਰ ਰਹੀਆਂ ਅਰਥਵਿਵਸਥਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਮਾਰ ਕਰਦੀ ਹੈ ਮੁਤਾਬਿਕ, ਦੁਨੀਆਂ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਆਬਾਦੀ ਵਾਲੇ ਦੂਜੇ ਨੰਬਰ ਦੇ ਦੇਸ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਅਗਲੇ ਤਿੰਨ ਦਹਾਕਿਆਂ 'ਚ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਤਰੱਕੀ ਦੀ ਆਸ ਕੀਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ। ਹਰ ਸਾਲ ਜੀਡੀਪੀ ਵਿੱਚ... ਬਾਕੀ ਲੇਖ ਲਿਖੋ:

ਕਰਨੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, " ਇੱਕ ਦੇਸ ਦੀ ਤਰੱਕੀ ਇਸ ਗੱਲ ਨਾਲ ਮਾਪੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਆਪਣੇ ਨਾਗਰਿਕਾਂ ਦੇ ਹੱਕਾਂ ਦੀ ਕਿੰਨੀ ਇੱਜਤ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਸਾਡੇ ਲਈ ਹਾਲੇ ਤੈਅ ਕਰਨ ਲਈ ਬਹੁਤ ਲੰਬਾ ਸਫ਼ਰ ਹੈ।"

ਉਹ ਅੱਗੇ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, "ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਔਰਤਾਂ ਜਨਤਕ ਥਾਵਾਂ 'ਤੇ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਨਹੀਂ ਹਨ ਉਸ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਅਰਥਿਕ ਵਿਕਾਸ ਦਾ ਕੋਈ ਅਰਥ ਨਹੀਂ ਹੈ।"

ਕੁਲਕਰਨੀ ਸਲਾਹ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਆਪਣਾ ਦੇਸ ਛੱਡ ਕੇ ਇਥੇ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਆਉਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਪੂਰੀ ਖੋਜ ਕਰਨ, ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਕਿਉਂਜੋ ਦੇਸ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਹਿੱਸੇ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਤੋਂ ਬਹੁਤ ਵੱਖਰੇ ਹਨ।

ਉਹ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, "ਹਰ ਸੂਬੇ ਦੀ ਆਪਣੀ ਵਿਲੱਖਣ ਭਾਸ਼ਾ, ਸੱਭਿਆਚਾਰ, ਖਾਣ ਪੀਣ ਅਤੇ ਰਿਵਾਜ਼ ਹਨ। ਉੱਤਰ ਪੂਰਬੀ ਸੂਬੇ ਮੇਰੀ ਨਿੱਜੀ ਪਸੰਦ ਹਨ।"

ਵਾਸੀ ਸਲਾਹ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਘਰ ਦੀਆਂ ਸੁੱਖ ਸਹੂਲਤਾਂ ਦੀ ਨਕਲ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਨਾ ਕਰੋ, ਬਲਕਿ ਦੇਸ ਕਿਵੇਂ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ ਉਸ ਨਾਲ ਤਾਲਮੇਲ ਬਣਾਉ।

ਜਿੰਦਲ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਭਾਰਤ ਦੇ ਅਨੁਕੂਲ ਹੋਵੋ, ਭਾਰਤ ਤੁਹਾਡੇ ਮੁਤਬਿਕ ਅਨੁਕੂਲ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗਾ।"

ਕੁਦਰਤੀ ਸਾਧਨਾਂ ਦੀ ਭਰਮਾਰ ਨਾਲ ਬ੍ਰਾਜ਼ੀਲ ਦੀ ਅਰਥਵਿਵਸਥਾ ਨੇ ਪਿਛਲੇ ਕੁਝ ਦਹਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਤਰੱਕੀ ਕੀਤੀ ਹੈ

ਬ੍ਰਾਜ਼ੀਲ

ਦੱਖਣ ਅਮਰੀਕੀ ਪਾਵਰਹਾਉਸ ਸਾਲ 2050 ਤੱਕ ਜਪਾਨ, ਜਰਮਨੀ ਅਤੇ ਰੂਸ ਨੂੰ ਪਛਾੜਕੇ ਦੁਨੀਆਂ ਦੀ ਪੰਜਵੀ ਵੱਡੀ ਅਰਥਵਿਵਸਥਾ ਬਣ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੈ।

ਕੁਦਰਤੀ ਸਾਧਨਾਂ ਦੀ ਭਰਮਾਰ ਨਾਲ ਬ੍ਰਾਜ਼ੀਲ ਦੀ ਅਰਥਵਿਵਸਥਾ ਨੇ ਪਿਛਲੇ ਕੁਝ ਦਹਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਤਰੱਕੀ ਕੀਤੀ ਹੈ, ਪਰ ਇਸ ਨੇ ਕਈ ਚੁਣੌਤੀਆਂ ਦਾ ਵੀ ਸਾਹਮਣਾ ਕੀਤਾ।

ਬ੍ਰਾਜ਼ੀਲ ਦੇਸ ਅੰਦਰ ਸਰਕਾਰੀ ਤੰਤਰ ਵਿੱਚ ਭ੍ਰਿਸ਼ਟਾਚਾਰ ਅਤੇ ਮਹਿੰਗਾਈ ਜਿਸਨੇ ਹਾਲ ਹੀ ਦੇ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਦੇਸ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾਇਆ, ਨੂੰ ਖ਼ਤਮ ਕਰਨ ਲਈ ਸੰਘਰਸ਼ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ।

ਬ੍ਰਾਜ਼ੀਲ ਵਿੱਚ ਜਨਮੇ ਕੋਈਓ ਬਰਸੋਟ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, " ਮੈਂ 2000 ਦੇ ਅਖੀਰ ਅਤੇ 2010 ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਵਿੱਚ ਵਿੱਚ ਆਰਥਿਕਤਾ ਸੰਬੰਧੀ ਭਰੇ ਸਾਰੇ ਉਤਸ਼ਾਹ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ। ਬ੍ਰਾਜ਼ੀਲ ਵਿਚ ਇਕ ਨਵਾਂ ਮੱਧ ਵਰਗ ਉੱਭਰਿਆ, ਅਤੇ ਸਮੁੱਚਾ ਦੇਸ ਇਸ ਨਵੇਂ, ਸਖ਼ਤ ਮਿਹਨਤ ਨਾਲ  ਕਮਾਏ ਵੱਕਾਰ 'ਤੇ ਮਾਣ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ।"

"ਪਰ ਉਸੇ ਸਮੇਂ ਵੱਡੇ ਸ਼ਹਿਰ ਜਿਵੇਂ ਰੀਓ ਡੀ ਜੇਨੇਰੋ ਅਤੇ ਸਾਓ ਪਾਓਲੋ ਪਹੁੰਚ ਤੋਂ ਹੋਰ ਬਾਹਰ ਹੋ ਗਏ। ਇਹ ਇੱਕ ਬਿੰਦੂ 'ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ ਅਤੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਹਿਸੂਸ ਹੋਇਆ ਜਿਵੇਂ ਬ੍ਰਾਜ਼ੀਲ ਜਿੰਨਾਂ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਸੀ ਉਸ ਨਾਲੋਂ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵਿਕਸਿਤ ਹੋਇਆ। ਇਸ ਤਰੱਕੀ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲਣ ਲਈ ਵਪਾਰ ਦੇ ਸਾਧਨ ਰੇਲ ਲਾਈਨਾਂ, ਸੜਕਾਂ ਅਤੇ ਬੰਦਰਗਾਹਾਂ ਕਾਫ਼ੀ ਨਹੀਂ ਹਨ।"

ਕੁਝ ਚੁਣੌਤੀਆਂ ਨੇ ਬ੍ਰਾਜ਼ੀਲ ਨੂੰ ਤਕਨੀਕ ਨੂੰ ਜਲਦ ਅਪਣਾਉਣ ਦੇ ਯੋਗ ਬਣਾਇਆ।

ਅੰਤਰ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਰਣਨੀਤੀਕਾਰ ਅਨਾਲੀਜ਼ਾ ਨੈਸ਼ ਫ਼ਰਨਾਂਡੇਜ਼ ਜੋ ਕਿ ਪਹਿਲਾਂ ਸਾਓ ਪੌਲੋ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਵਿਕਾਸਸ਼ੀਲ ਦੇਸਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਕਾਸ ਵਾਧੇ ਦਾ ਤਰਜ਼ਮਾ ਮਹਿੰਗਾਈ ਵਿੱਚ ਵਾਧੇ ਵਜੋਂ...


...ੈਕ ਜਿੱਥੇ ਰਾਏਸ਼ੁਮਾਰੀ ਹੋਈ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਵੱਖਰਾ ਹੋਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ।

ਮੁਲਕ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰਤੀ ਵੀ ਕੋਈ ਨਫ਼ਰਤ ਦੀ ਭਾਵਨਾ ਨਹੀਂ ਰੱਖੀ ਜਾਂਦੀ। ਬਲਕਿ ਰਾਏਸ਼ੁਮਾਰੀ ਕਰਵਾਈ ਗਈ। ਉਹ ਗੱਲ ਵੱਖਰੀ ਹੈ ਕਿ ਵੱਖਵਾਦੀਆਂ ਨੂੰ ਰਾਏਸ਼ੁਮਾਰੀ ਵਿੱਚ ਕਾਮਯਾਬੀ ਨਹੀਂ ਮਿਲੀ।

ਇਸ ਲਈ ਕਿਸੇ ਵੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵਿਚਾਰ ਰੱਖਣੇ ਕੈਨੇਡਾ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਗੁਨਾਹ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਕੈਨੇਡਾ ਵਿੱਚ ਅਜਿਹਾ ਕੋਈ ਕਾਨੂੰਨ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਜਿਸ ਤਹਿਤ ਪੁਲਿਸ ਜਾਂ ਸਰਕਾਰ ਖਾਲਿਸਤਾਨ ਪੱਖੀ ਵਿਚਾਰ ਰੱਖਣ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਕੋਈ ਮੁਲਜ਼ਮ ਸਮਝੇ।

ਦੂਜਾ ਉੱਥੇ ਕਾਨੂੰਨੀ ਕਾਰਵਾਈ ਵਿੱਚ ਸਿਆਸੀ ਦਖਲਅੰਦਾਜ਼ੀ ਬਿਲਕੁਲ ਵੀ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਪੁਲਿਸ ਆਜ਼ਾਦ ਹੋ ਕੇ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਹੈ ਨਾ ਕ... ਬਾਕੀ ਲੇਖ ਲਿਖੋ:

ੜੇ ਮੌਕੇ ਪੈਦਾ ਹੋ ਰਹੇ ਹਨ ਕੈਨੇਡੀਆਈ ਕੰਪਨੀਆਂ ਵੀ ਉਸ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਲੈਣਾ ਚਾਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ।

ਪਿਛਲੇ ਕਈ ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਇਹ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਚੱਲ ਰਹੀ ਹੈ ਕਿ ਕੈਨੇਡਾ-ਇੰਡੀਆ ਟਰੇਡ ਵਿੱਚ ਵਾਧਾ ਹੋਵੇ ਕਿਉਂਕਿ ਅਜੇ ਇਹ ਬਹੁਤ ਨੀਵੇਂ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਹੈ।

ਰਿਸ਼ਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਮਜ਼ਬੂਤੀ ਆਵੇ, ਵਪਾਰ ਵਿੱਚ ਵਾਧਾ ਹੋਵੇ। ਇਸੇ ਕਰਕੇ ਮੌਜੂਦਾ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਦੌਰਾ ਕਰਕੇ ਗਏ ਹਨ ਅਤੇ ਪਿਛਲੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਵੀ ਦੌਰਾ ਕਰਨ ਆਏ ਸੀ।

ਬਾਕੀ ਕੰਪਨੀਆਂ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕੈਨੇਡੀਆਈ ਕੰਪਨੀਆਂ ਵੀ ਭਾਰਤ ਦੀ ਵਧਦੀ ਅਰਥ ਵਿਵਸਥਾ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲੈਣਾ ਚਾਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ।

ਇਸੇ ਦਿਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਕੈਨੇਡਾ ਸਰਕਾਰ ਵੱਲੋਂ ਇਹ ਕਦਮ ਚੁੱਕਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਵਪਾਰ ਵਿੱਚ ਵਾਧਾ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ।

(ਬੀਬੀਸੀ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਲ FACEBOOK, INSTAGRAM, TWITTERਅਤੇ YouTube 'ਤੇ ਜੁੜੋ।)


...ੈਕਸਨ ਨਾਮ ਦੇ ਇੱਕ ਵਕੀਲ ਦਾ ਹਵਾਲਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।

ਬਚਾਅ ਪੱਖ ਦੇ ਵਕੀਲ ਨੇ ਗਿਲਬਰਟੋ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਬੂਤਾਂ ਦੀ ਅਸਲੀਅਤ 'ਤੇ ਕੋਈ ਇਤਰਾਜ਼ ਨਾ ਜਤਾਇਆ

ਮੁਕੱਦਮਾ ਅਤੇ ਸਬੂਤ

ਇਸ ਵਕੀਲ ਨੇ ਗਿਲਬਰਟੋ ਦੀ ਇੱਕ ਗੱਲਬਾਤ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਜਾਣਨ ਵਾਲੀ ਔਰਤ ਬਾਰੇ ਕਿਹਾ ਸੀ ਕਿ ਉਹ ਉਸਨੂੰ ਓਵਨ ਵਿੱਚ ਰੱਖਣ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਬਣਾ ਰਿਹਾ ਸੀ।

ਡਾਰਕ ਵੇੱਬ 'ਤੇ ਗਿਲਬਰਟੋ ਦੀਆਂ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਆਇਆ ਤਾਂ ਇਹ ਗੱਲ ਸਾਹਮਣੇ ਆਈ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਜ਼ੁਰਮ ਦੇ ਹਰ ਬਾਰੀਕ ਵੇਰਵੇ ਬਾਰੇ ਉਥੇ ਜ਼ਿਕਰ ਕੀਤਾ ਹੋਇਆ ਸੀ।

ਬਚਾਅ ਪੱਖ ਦੇ ਵਕੀਲ ਨੇ ਗਿਲਬਰਟੋ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਬੂਤਾਂ ਦੀ ਅਸਲੀਅਤ 'ਤੇ ਕੋਈ ਇਤਰਾਜ਼  ਨਾ ਜਤਾਇਆ। ਇ... ਬਾਕੀ ਲੇਖ ਲਿਖੋ:

ਨ੍ਹਾਂ ਲੇਖਕਾਂ 'ਤੇ ਲਾਗੂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਅਜਿਹੀਆਂ ਕਿਤਾਬਾਂ, ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਅਤੇ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਸ਼ੋਆਂ ਦੀਆਂ ਸਕ੍ਰਿਪਟਾਂ ਲਿਖਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਜੋ ਬੇਹੱਦ ਕਾਮਯਾਬ ਵੀ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ।

ਇਹ ਸੱਚ ਹੈ ਇਨ੍ਹਾਂ ਲੇਖਕਾਂ ਦੇ ਉੱਲਟ ਗਿਲਬਰਟੋ ਅਤੇ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਵਿਚਾਰ ਸਾਂਝੇ ਕੀਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਅਲੱਗ ਸੀ।

ਅਜਿਹਾ ਇਸ ਲਈ ਸੀ ਕਿਉਂਕਿ ਗਿਬਲਰਟੋ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਜਿਣਸੀ ਉਤੇਜਨਾ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ ਸਨ, ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਅਜਿਹੀ ਸਥਿਤੀ ਦੀ ਕਲਪਨਾ ਕੀਤੀ ਸੀ।

ਪਰ ਗਿਲਬਰਟੋ ਨੂੰ ਦੋਸ਼ੀ ਪਾਇਆ ਗਿਆ, ਨਾ ਸਿਰਫ਼਼ ਆਪਣੇ ਵਿਚਾਰਾਂ ਨੂੰ ਲਿਖਣ ਲਈ ਬਲਕਿ ਹੋਰ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਅਪਰਾਧ ਦੀ ਸਾਜ਼ਿਸ਼ ਘੜਨ ਅਤੇ ਈਮੇਲ 'ਤੇ ਦੂਸਰੇ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਸਾਂਝਾ ਕਰ ਲਈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਜੋ ਕਿਹਾ ਉਹ 'ਜ਼ੁਰਮ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਅਵਸਥਾ' ਸੀ।

ਮਨੁੱਖੀ ਮਾਸ ਖਾਣ ਦੀਆਂ ਇਛਾਵਾਂ ਇੰਨੀਆਂ ਸਧਾਰਨ ਨਹੀਂ ਹਨ ਜਿੰਨਾਂ ਕਿਸੇ ਦਾ ਕਤਲ ਕਰਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ

ਹਿੰਸਕ ਵਿਚਾਰ

ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਜਿੱਥੇ ਉਨ੍ਹਾਂ 'ਤੇ ਮੁਕੱਦਮਾ ਚਲਿਆ, ਇਹ ਉਹ ਜ਼ੁਰਮ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਅਸਲ 'ਚ ਹੋਏ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ ਜਿਨਾਂ ਨੂੰ ਅੰਜਾਮ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੁੰਦਾ।

ਪਰ ਕੀ ਅਸਲੀਅਤ 'ਚ ਉਹ ਅਜਿਹਾ ਕਰਦੇ? ਜੋ ਕਰਨ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਉਹ ਬਣਾ ਰਹੇ ਸਨ? ਕੀ ਇਸ ਨਾਲ ਕੋਈ ਫ਼ਰਕ ਪੈਂਦਾ ਹੈ?

ਇਹ ਗੱਲਾਂ ਧਿਆਨ 'ਚ ਰੱਖੀਆਂ ਜਾਣੀਆਂ ਚਾਹੀਦੀਆਂ ਹਨ ਕਿ ਮਨੁੱਖੀ ਮਾਸ ਖਾਣ ਦੀਆਂ ਇਛਾਵਾਂ ਇੰਨੀਆਂ ਸਧਾਰਨ ਨਹੀਂ ਹਨ ਜਿੰਨਾਂ ਕਿਸੇ ਦਾ ਕਤਲ ਕਰਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।

ਮਨੋਵਿਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਇਸ ਨੂੰ 'ਹੋਮੀਸਾਈਡਲ ਆਈਡੀਏਸ਼ਨ' ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਕਈ ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਨੇ ਇਸ ਸੰਬੰਧੀ ਖੋਜ ਕੀਤੀ ਹੈ।

ਇੱਕ ਖੋਜ 'ਚ ਪਾਇਆ ਗਿਆ ਕਿ 73 ਫ਼ੀਸਦ ਮਰਦ ਅਤੇ 66 ਫ਼ੀਸਦ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਨਾ ਕਿਸੇ ਦੀ ਜਾਨ ਲੈਣ ਦਾ ਵਿਚਾਰ ਆਉਂਦਾ ਹੈ।

ਨਤੀਜੇ ਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਲਈ ਜਦੋਂ ਇਹ ਪ੍ਰਯੋਗ ਦੁਹਰਾਇਆ ਗਿਆ ਤਾਂ ਨਤੀਜੇ ਤਕਰੀਬਨ ਉਹੀ ਹੀ ਰਹੇ। 79 ਫ਼ੀਸਦ ਮਰਦ ਅਤੇ 58 ਫ਼ੀਸਦ ਔਰਤਾਂ ਨੇ ਇਹ ਗੱਲ ਮੰਨੀ।

ਇਸ ਸਟੱਡੀ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲੈਣ ਵਾਲੇ ਕਿਸ ਨੂੰ ਮਾਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਸਨ? ਮਰਦਾਂ ਦੇ ਮਨਾਂ ਵਿੱਚ ਸਹਿਕਰਮੀਆਂ ਜਾਂ ਅਣਜਾਣ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰਨ ਦਾ ਖ਼ਿਆਲ ਵੱਧ ਸੀ ਜਦੋਂ ਕਿ ਔਰਤਾਂ ਕਿਸੇ ਕਾਰਨ ਕਰਕੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦੇ ਕਿਸੇ ਮੈਂਬਰ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਵਧੇਰੇ ਚਿੰਤਿਤ ਸਨ।

ਪਰ ਅਜਿਹਾ ਕਿਉਂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ?

ਕ੍ਰਿਮੀਨਲ ਸਾਈਕਾਲੋਜੀ ਦੇ ਜਾਣਕਾਰ ਜੂਲੀਆ ਸ਼ਾਹ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, "ਕੁਝ ਵਿਕਾਸਵਾਦੀ ਮਨੋਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਦਾ ਮੰਨਨਾ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵਿਚਾਰ ਅਲੱਗ ਅਲੱਗ ਰੂਪ ਲੈ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਅਜਿਹੀਆਂ ਇੱਛਾਵਾਂ ਅਸਲ 'ਚ ਕਾਲਪਨਿਕ ਯੋਜਨਾ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਸਾਡੀ ਸਮਰੱਥਾ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਹ ਮੈਨੂੰ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਸਵਾਲ ਪੁੱਛਣ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਮੈਂ ਕੁਝ ਬਹੁਤ ਗ਼ਲਤ ਕੀਤਾ ਤਾਂ ਕੀ ਹੋਵੇਗਾ?"

"ਜਦੋਂ ਅਸੀਂ ਮਾਨਸਿਕ ਰੂਪ 'ਚ ਇਸ ਸਥਿਤੀ ਦਾ ਪਹਿਲਾਂ ਅਭਿਆਸ ਕਰਦੇ ਹਾਂ, ਤਾਂ ਅਸੀਂ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਦੇ ਹਾਂ ਕਿ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਮਾਰਨਾ ਸ਼ਾਇਦ ਅਜਿਹਾ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਹੈ...


...ੈਡੀਕਲ ਸੁਪਰਡੈਂਟ ਡਾ. ਸਤੀਸ਼ ਗੁਪਤਾ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਹਸਪਤਾਲ ਵਿੱਚ ਨੱਬੇ ਫੀਸਦੀ ਅਜਿਹੀ ਤਕਲੀਫ਼ ਵਾਲੇ ਲੋਕ ਆ ਰਹੇ ਸੀ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕੋਰੋਨਾ ਦੇ ਫੈਲਾਅ ਵਾਲੇ ਇਸ ਹਾਲਾਤ ਵਿੱਚ ਹਸਪਤਾਲ ਆਉਣ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਫਿਲਹਾਲ ਦੀ ਘੜੀ ਫੋਨ ਦੀ ਡਾਕਟਰੀ ਸਹਾਇਤੀ ਦਿੱਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਸੀ।

ਇਸੇ ਲਈ ਟੈਲੀ-ਮੈਡੀਸਿਨ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ ਗਈ। ਬੇਸ਼ੱਕ, ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਮਰਜ਼ ਦਾ ਇਲਾਜ ਕਰਨਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ, ਪਰ ਮਹਾਂਮਾਰੀ ਦੇ ਇਸ ਦੌਰ ਵਿੱਚ ਇਹ ਵੀ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ ਕਿ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਕੋਰੋਨਾ ਦੇ ਸੰਕ੍ਰਮਣ ਤੋਂ ਬਚਾਇਆ ਜਾਵੇ।

ਟੈਲੀ-ਮੈਡੀਸਿਨ ਬਾਰੇ ਕੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਡਾਕਟਰ ?

ਬਠਿੰਡਾ ਦੇ ਸਿਵਲ ਹਸਪਤਾਲ ਵਿੱਚ ਵੀਹ ਸਾਲ ਤੋਂ ਜਿਆਦਾ ਦ... ਬਾਕੀ ਲੇਖ ਲਿਖੋ:

ਦੀ ਤਕਲੀਫ ਸਮਝਣੀ ਪੈਂਦੇ ਹੈ ਤਾਂ ਕਿ ਸਹੀ ਇਲਾਜ ਹੋ ਸਕੇ ਅਤੇ ਅਸੀਂ ਅਜਿਹਾ ਹੀ ਕਰ ਰਹੇ ਹਾਂ।"

ਡਾ. ਅਮਨਦੀਪ ਕੌਰ ਖੁਦ ਏਮਜ਼ ਬਠਿੰਡਾ ਵਿੱਚ ਟੈਲੀ-ਮੈਡੀਸਿਨ ਜ਼ਰੀਏ ਮਰੀਜਾਂ ਨੂੰ ਡਾਕਟਰੀ ਸਲਾਹ ਦੇ ਰਹੇ ਹਨ। ਉਹਨਾਂ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਕੋਰੋਨਾ ਮਹਾਂਮਾਰੀ ਦੇ ਇਸ ਦੌਰ ਵਿੱਚ ਮਰੀਜਾਂ ਲਈ ਟੈਲੀ-ਮੈਡੀਸਿਨ ਦੀ ਸਹੂਲਤ ਕਾਫੀ ਲਾਹੇਵੰਦ ਹੋਏਗੀ।

 ਡਾ. ਅਮਨਦੀਪ ਕੌਰ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਟੈਲੀ-ਮੈਡੀਸਿਨ ਸੇਵਾ ਵਿੱਚ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਪਹਿਲੇ ਦਿਨ ਦਾ ਤਜ਼ਰਬਾ ਕਾਫੀ ਸੰਤੋਸ਼ਜਨਕ ਹੈ। ਮਰੀਜ਼ ਵੀ ਡਾਕਟਰੀ ਸਲਾਹ ਤੋਂ ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਸਨ ਅਤੇ ਇਸ ਸਹੂਲਤ ਤੋਂ ਖ਼ਸ਼ ਸੀ। ਉਹਨਾਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਮਰੀਜ਼ ਤੋਂ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪੁੱਛ-ਪੜਤਾਲ ਕਰਕੇ ਹੀ ਸਲਾਹ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

ਏਮਜ਼ ਬਠਿੰਡਾ ਦੇ ਡਾ.ਸਤੀਸ਼ ਗੁਪਤਾ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਮੈਂ ਓਰਲ ਹੈਲਥ ਵਿਭਾਗ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਹਾਂ। ਕਈ ਮਰਜਾਂ ਦਾ ਹੱਲ ਟੈਲੀ-ਮੈਡੀਸਿਨ ਜ਼ਰੀਏ ਸੰਭਵ ਹੈ ਪਰ ਕਈ ਮਰਜ਼ ਮਰੀਜ਼ ਦੇ ਕਲੀਨਿਕ ਵਿੱਚ ਆਏ ਬਿਨ੍ਹਾਂ ਠੀਕ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦੇ। ਹਾਂ, ਕੋਰੋਨਾ ਦੇ ਫੈਲਾਅ ਵਾਲੇ ਇਸ ਹਾਲਾਤ ਵਿੱਚ ਇਹ ਸਹੂਲਤ ਬਹੁਤ ਫਾਇਦੇਮੰਦ ਰਹੇਗੀ। ਘੱਟੋ-ਘੱਟ ਉਹਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਹਸਪਤਾਲ ਆਉਣ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਇਲਾਜ ਟੈਲੀ-ਮੈਡੀਸਿਨ ਜ਼ਰੀਏ ਸੰਭਵ ਹੈ।"

ਮਰੀਜ਼ ਆਪਣੀ ਸਹੂਲਤ ਦੇ ਹਿਸਾਬ ਨਾਲ ਡਾਕਟਰਾਂ ਨਾਲ ਰਾਬਤਾ ਕਾਇਮ ਕਰ ਸਕਦੇ (ਸੰਕੇਤਕ ਤਸਵੀਰ)

ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਟੈਲੀ-ਮੈਡੀਸਿਨ ਦਾ ਭਵਿੱਖ

ਟੈਲੀ-ਮੈਡੀਸਿਨ ਦਾ ਸੰਕਲਪ ਦੁਨੀਆਂ ਭਰ ਵਿੱਚ ਸਮੇਂ ਦੇ ਨਾਲ ਪ੍ਰਚਲਿਤ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਇਸ ਨੂੰ ਭਵਿੱਖ ਦੀ ਸਿਹਤ ਸਹੂਲਤ ਵਜੋਂ ਦੇਖਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਕਈ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਲੋਕ ਇਸ ਕੰਸੈਪਟ ਤੋਂ ਵਧੇਰੇ ਜਾਣੂ ਹਨ ਅਤੇ ਇਸਤੇਮਾਲ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ।

ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਸਿਹਤ ਮੰਤਰੀ ਬਲਬੀਰ ਸਿੰਘ ਸਿੱਧੂ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਪੰਜਾਬ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਵੀ ਮਾਰਚ ਵਿੱਚ ਸੂਬੇ ਲਈ ਇੱਕ ਵੱਖਰਾ ਟੈਲੀਮੈਡੀਸਿਨ ਹੱਬ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨਾ ਸੀ।

ਕੋਰੋਨਾ ਮਹਾਂਮਾਰੀ ਕਾਰਨ ਜਿਆਦਾ ਧਿਆਨ ਅਤੇ ਅਮਲਾ ਕੋਰੋਨਾ ਦਾ ਫੈਲਾਅ ਰੋਕਣ ਵਿੱਚ ਲੱਗਿਆ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਫਿਲਹਾਲ ਇਹ ਟਲ ਗਿਆ ਹੈ।

ਹਾਲਾਤ ਬਿਹਤਰ ਹੋਣ ਬਾਅਦ ਇਸ ਸਹੂਲਤ ਵੱਲ ਮੁੜ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ਾਂ ਹੋਣ ਦਾ ਉਹਨਾਂ ਦਾਅਵਾ ਕੀਤਾ।

ਉਧਰ ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਸਥਿਤ ਪੀਜੀਆਈ ਵਿੱਚ ਟੈਲੀਮੈਡੀਸਿਨ ਵਿਭਾਗ ਸਾਲ 2005 ਤੋਂ ਚੱਲ ਰਿਹਾ ਹੈ।

ਇਹ ਵੀਡੀਓ ਵੀ ਦੇਖੋ:

(ਬੀਬੀਸੀ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਲ FACEBOOK, INSTAGRAM, TWITTERਅਤੇ YouTube 'ਤੇ ਜੁੜੋ।)


...ੈਤ ਦੇ ਕਰੀਬੀ ਬੀਕੇਯੂ ਦੇ ਕੁੱਝ ਆਗੂਆਂ ਨੇ ਬੀਬੀਸੀ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ, "ਸਾਲ 2018 'ਚ ਗ਼ੁਲਾਮ ਮੁਹੰਮਦ ਜੌਲਾ ਅਤੇ ਨਰੇਸ਼ ਟਿਕੈਤ ਨੇ 20 ਮੈਂਬਰੀ ਕਮੇਟੀ ਦਾ ਗਠਨ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੇ ਪਿੰਡ-ਪਿੰਡ ਜਾ ਕੇ ਮੁਸਲਮਾਨ ਅਤੇ ਜਾਟ ਕਿਸਾਨਾਂ ਨੂੰ ਪੁਰਾਣੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਨੂੰ ਭੁੱਲ ਕੇ ਇੱਕ ਵਾਰ ਫਿਰ ਇੱਕਜੁੱਟ ਹੋਣ ਲਈ ਮਨਾਉਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਸੀ।"

"ਇਸ ਕਿਵਾਇਦ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਦੋਵਾਂ ਹੀ ਧਿਰਾਂ ਨੇ ਕਦੇ ਵੀ ਇੱਕ ਦੂਜੇ 'ਤੇ ਕਿਸੇ ਸਿਆਸੀ ਦਲ ਦਾ ਪੱਖ ਪੂਰਨ ਜਾਂ ਵਿਰੋਧ ਕਰਨ ਲਈ ਦਬਾਅ ਨਹੀਂ ਪਾਇਆ"

ਸਿੰਘੂ ਬਾਰਡਰ ਤੇਂ ਗ੍ਰਿਫ਼ਤਾਰ ਕੀਤੇ ਨੌਜਵਾਨ ਦੀ ਮਾਂ: ਸਰਕਾਰ ਨੂੰ ਅਪੀਲ ਹੈ, ਮੇਰੇ ਪੁੱਤ ਨੂੰ ਛੁਡਾ ਦਿਓ

ਰਾਕੇਸ਼ ਟਿਕੈਤ ਦਾ ਵੀਡੀਓ

ਟਰੈ... ਬਾਕੀ ਲੇਖ ਲਿਖੋ:

ਂ ਵਧੇਰੇ ਫੈਲ ਗਿਆ।"

ਬੀਬੀਸੀ ਪੰਜਾਬੀ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਐਂਡਰਾਇਡ ਫ਼ੋਨ 'ਤੇ ਇੰਝ ਲੈ ਕੇ ਆਓ:

"ਇਸ ਲਈ ਹੁਣ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਦਲਾਂ ਦੇ ਆਗੂ ਵੀ ਆ ਰਹੇ ਹਨ ਅਤੇ ਸਮਰਥਨ ਦੇਣ ਦਾ ਐਲਾਨ ਵੀ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ।"

ਮਿੱਤਲ ਨੇ ਅੱਗੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਅੱਜ ਵੀ ਕਿਸੇ ਸਿਆਸੀ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਆਗੂ ਨੂੰ ਸਟੇਜ ਤੋਂ ਬੋਲਣ ਦੀ ਆਗਿਆ ਨਹੀਂ ਹੈ।

ਆਲ ਇੰਡੀਆ ਕਿਸਾਨ ਸੰਘਰਸ਼ ਤਾਲਮੇਲ ਕਮੇਟੀ ਦੇ ਆਗੂ ਵਿਜੂ ਕਿਸ਼ਣਨ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ, "26 ਜਨਵਰੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹੀ ਗਾਜ਼ੀਪੁਰ ਸੀਮਾ 'ਤੇ ਆਗੂ ਇੱਕਜੁੱਟਤਾ ਵਿਖਾਉਣ ਲਈ ਪਹੁੰਚ ਰਹੇ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਕਿਸਾਨ ਜਥੇਬੰਦੀਆਂ ਸਾਰਿਆਂ ਤੋਂ ਸਮਰਥਨ ਮੰਗ ਰਹੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਲੋਕ ਅੱਗੇ ਆ ਕੇ ਸਮਰਥਨ ਦੇ ਵੀ ਰਹੇ ਹਨ।"

ਨਵੀਂ ਪੇਸ਼ਕਸ਼

ਹਾਲ 'ਚ ਹੀ ਇੱਕ ਨਿਊਜ਼ ਏਜੰਸੀ ਨੇ ਖ਼ਬਰ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੀ, ਜਿਸ 'ਚ ਰਾਕੇਸ਼ ਟਿਕੈਤ ਦੇ ਹਵਾਲੇ ਨਾਲ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਮੌਜੂਦਾ ਕੇਂਦਰ ਸਰਕਾਰ ਆਗਲੇ 36 ਮਹੀਨਿਆਂ ਤੱਕ ਤਿੰਨੇ ਖੇਤੀ ਕਾਨੂੰਨਾਂ ਨੂੰ ਮੁਅੱਤਲ ਰੱਖੇ।

ਇਸ ਦਾ ਮਤਲਬ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਹਕੂਮਤ ਦੇ ਬਾਕੀ ਬਚੇ ਕਾਰਜਕਾਲ ਤੱਕ।

ਇੱਥੇ ਵੀ ਰਾਕੇਸ਼ ਟਿਕੈਤ ਨੇ ਮੋਰਚੇ ਤੋਂ ਵੱਖ ਲਕੀਰ 'ਤੇ ਚੱਲਣਾ ਜਾਰੀ ਰੱਖਿਆ, ਕਿਉਂਕਿ ਮੋਰਚੇ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਤਿੰਨੇ ਖੇਤੀ ਕਾਨੂੰਨ ਵਾਪਸ ਨਹੀਂ ਲਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਉਦੋਂ ਤੱਕ ਕਿਸਾਨਾਂ ਦਾ ਅੰਦੋਲਨ ਜਿਉਂ ਦਾ ਤਿਉਂ ਚੱਲਦਾ ਰਹੇਗਾ।

ਇਹ ਪ੍ਰਸਤਾਵ ਨਰੇਸ਼ ਟਿਕੈਤ ਵੱਲੋਂ ਵੀ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਸਰਕਾਰ 18 ਮਹੀਨੇ ਦੀ ਬਜਾਏ 2024 ਤੱਕ ਇਸ ਨਵੇਂ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਕਾਨੂੰਨ ਨੂੰ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਰੱਦ ਕਰ ਦਿੰਦੀ ਹੈ?

ਨਰੇਸ਼ ਟਿਕੈਤ ਨੇ ਬੀਬੀਸੀ ਹਿੰਦੀ ਨੂੰ ਦਿੱਤੇ ਆਪਣੇ ਇੰਟਰਵਿਊ 'ਚ ਇਹ ਸੁਝਾਅ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।

ਆਲ ਇੰਡੀਆ ਕਿਸਾਨ ਸਭਾ ਦੇ ਜਨਰਲ ਸਕੱਤਰ ਅਵੀਕ ਸਾਹਾ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ, "ਅਜੇ ਤਾਂ ਰਾਕੇਸ਼ ਟਿਕੈਤ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਅੰਦੋਲਨ ਲਈ ਨੁਕਸਾਨਦਾਈ ਸਾਬਤ ਨਹੀਂ ਹੋ ਰਹੀਆਂ ਹਨ ਬਲਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਤਾਂ ਅੰਦੋਲਨ ਲਈ ਹੋਰ ਸਮਰਥਨ ਹਾਸਲ ਕਰਨ ਦਾ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਹੈ।"

"ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਗੱਲਬਾਤ ਕਰਨ ਦਾ ਢੰਗ ਅਜਿਹਾ ਹੀ ਹੈ। ਉਹ ਸਿੱਧੀ ਗੱਲ ਕਰਦੇ ਹਨ ਇਸ ਲਈ ਮੋਰਚੇ ਨੂੰ ਕੋਈ ਇਤਰਾਜ਼ ਨਹੀਂ ਹੈ।"

ਸ਼ਾਹਾ ਨੇ ਬੀਬੀਸੀ ਨੂੰ ਕਿਹਾ, "ਹਰ ਵਿਅਕਤੀ ਦੀ ਆਪਣੀ ਸੋਚ ਅਤੇ ਵਿਚਾਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਪੇਸ਼ ਕਰਨ ਲਈ ਉਸ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਸੰਯੁਕਤ ਕਿਸਾਨ ਮੋਰਚਾ ਹਰ ਉਸ ਵਿਅਕਤੀ ਅਤੇ ਜਥੇਬੰਦੀ ਦਾ ਸਵਾਗਤ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਕਿਸਾਨਾਂ ਦੀਆਂ ਮੰਗਾਂ ਦੇ ਹੱਕ ਅਤੇ ਸਮਰਥਨ 'ਚ ਅੱਗੇ ਆਏ ਹਨ।"

ਪਰ ਹਾਲ 'ਚ ਹੀ ਕਿਸਾਨ ਅੰਦੋਲਨ ਤੋਂ ਵੱਖ ਹੋਏ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਿਸਾਨ ਮਜ਼ਦੂਰ ਜਥੇਬੰਦੀ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਵੀਐਮ ਸਿੰਘ ਦਾ ਦੋਸ਼ ਹੈ ਕਿ ਪਹਿਲਾਂ ਸਮਰਥਨ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਆਗੂਆਂ ਜਾਂ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਦਲਾਂ ਦੇ ਕਾਰਕੁੰਨਾਂ ਨੂੰ ਸਟੇਜ 'ਤੇ ਜਾਣ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਨਹੀਂ ਸੀ ਅਤੇ ਉਹ ਮੰਚ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਹੇਠਾਂ ਹੀ ਬੈਠਦੇ ਸਨ।

ਵੀਐਮ ਸਿੰਘ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ 26 ਜਨਵਰੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹੁਣ ਇਹ ਆਗੂ ਨਾ ਸਿਰਫ ਸਟੇਜ 'ਤੇ ਆ ਰਹੇ ਹਨ ਬਲਕਿ ਉੱਥੋਂ ਆਪਣਾ ਸੰਬੋਧਨ ਵੀ ਪੇਸ਼ ਕਰ...


...ੈਨ ਅਤੇ ਸਾਬਕਾ ਰਾਜਦੂਤ ਪੀ. ਐੱਸ ਰਾਘਵਨ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ, "ਰੂਸ-ਚੀਨ ਸੰਬੰਧ ਸੁਧਰਨ ਨਾਲ ਜਦੋਂ ਅਮਰੀਕਾ ਦਾ ਧਿਆਨ ਰੂਸ ਨਾਲ ਨਜਿੱਠਣ ਕਰਕੇ ਚੀਨ ਤੋਂ ਹਟਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ ਭਾਰਤ ਲਈ ਚੀਨ ਨਾਲ ਸੰਤੁਲਿਤ ਗੱਲਬਾਤ ਜਾਰੀ ਰੱਖਣਾ ਹੀ ਅਕਲਮੰਦੀ ਹੋਵੇਗੀ। ਭਾਵੇਂ ਇਸ ਦੌਰਾਨ ਅਸੀਂ ਦੂਸਰੀਆਂ ਮਹਾਂ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਰਿਸ਼ਤਿਆਂ ਦੇ ਆਈਆਂ ਝੁਰੜੀਆਂ ਨਾਲ ਵੀ ਨਜਿੱਠਣਾ ਹੈ।"

ਬੇਸ਼ੱਕ ਇਸ ਦੇ ਚੀਨ ਨੂੰ ਵੀ ਲਾਭ ਹਨ। ਪਿਛਲੇ ਸਾਲ ਸਿਰਫ਼ ਭਾਰਤ ਹੀ ਇਕੱਲਾ ਦੇਸ ਸੀ ਜਿਸ ਨੇ ਚੀਨ ਦੇ ਬੈਲਟ ਐਂਡ ਰੋਡਸ਼ਿੱਪ ਇਨੀਸ਼ਿਏਟਵ ਦੀ ਖੁੱਲ੍ਹੀ ਵਿਰੋਧਤਾ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਬੁਨਿਆਦੀ ਢਾਂਚੇ ਦੇ ਇਸ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਨਾਲ ਏਸ਼ੀਆ ਅਤੇ ਯੂਰਪ ਜੋੜੇ ਜਾਣੇ ਹਨ।

ਭੂ-ਰਾਜਨੀ... ਬਾਕੀ ਲੇਖ ਲਿਖੋ:

ਰੀਕਾ, ਫਰਾਂਸ ਅਤੇ ਓਮਾਨ ਨਾਲ ਸਮਝੌਤੇ ਕੀਤੇ ਹਨ।

ਕੋਈ ਸ਼ੱਕ ਨਹੀਂ ਕਿ ਵੁਹਾਨ ਦੇ ਸ਼ਾਂਤੀਪੂਰਬਕ ਮਾਹੌਲ ਵਿੱਚ ਦੋਵੇਂ ਆਗੂ ਮਤਭੇਦਾਂ ਵਾਲੇ ਮਸਲਿਆਂ 'ਤੇ ਖੁੱਲ੍ਹ ਕੇ ਗੱਲਬਾਤ ਕਰ ਸਕਣਗੇ। ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਆਉਂਦੇ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਅਸੀਂ ਰਿਸ਼ਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਹੋਰ ਸੁਧਾਰ ਦੇਖੀਏ। ਇਸ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਇਸ ਦੋਸਤੀ ਦੀ ਤਹਿ ਥੱਲੇ ਤਾਕਤ ਅਤੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਲਈ ਚੱਲ ਰਹੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਦੇ ਮੱਠੇ ਦੇ ਮੱਠਾ ਹੋਣ ਦੀਆਂ ਸੰਭਾਵਨਾ ਘੱਟ ਹੀ ਹੈ।

(ਸਸ਼ਾਂਕ ਜੋਸ਼ੀ ਰੌਇਲ ਯੂਨਾਇਟਿਡ ਸਰਵਿਸਜ਼ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਵਿੱਚ ਸੀਨੀਅਰ ਰਿਸਰਚ ਫੈਲੋ ਹਨ।)

(ਬੀਬੀਸੀ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਲ FACEBOOK, INSTAGRAM, TWITTERਅਤੇ YouTube 'ਤੇ ਜੁੜੋ।)


...ੈਨਿਕ ਇੱਕ ਸਾਂਝੇ ਅਭਿਆਸ ਦੌਰਾਨ

ਰੱਖਿਆ ਸੌਦੇ

ਆਖਰਕਾਰ, ਭਾਰਤ ਵਿਸ਼ਵ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਖੁੱਲਾ ਡਾਟਾ ਵਾਲਾ ਬਜ਼ਾਰ ਹੈ। ਪ੍ਰਤੀ ਵਿਅਕਤੀ ਇੰਟਰਨੈੱਟ ਡਾਟਾ ਦੀ ਖਪਤ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਭਾਰਤ ਵਿਸ਼ਵ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਦੇਸ ਹੈ।

ਭਾਰਤ ਅਮਰੀਕਾ ਦੀਆਂ ਵੱਡੀਆਂ ਤਕਨੀਕੀ ਕੰਪਨੀਆਂ ਲਈ ਵੱਡਾ ਬਾਜ਼ਾਰ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇਹੋ ਜਿਹੀ ਵੱਡੀ ਸੁਵਿਧਾ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਦੇਸ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦੀ।

ਸਾਰੀਆਂ ਆਰਥਿਕ ਚਿੰਤਾਵਾਂ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਭਾਰਤ ਅਮਰੀਕੀ ਉਤਪਾਦਾਂ ਅਤੇ ਵਪਾਰ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵਿਕਾਸਸ਼ੀਲ ਅਤੇ ਤੁਲਨਾਤਮਕ ਤੌਰ ਤੇ ਖੁੱਲਾ ਖਪਤਕਾਰ ਬਾਜ਼ਾਰ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।

ਵੀਡਿਓ: ਟਰੰਪ ਜਿਸ ਦਾ ਉਦਘਾਟਨ ਕਰਨਗੇ ਕੀ ਹੈ ਅਹਿ... ਬਾਕੀ ਲੇਖ ਲਿਖੋ:

ਇੱਕ ਕਿਤਾਬ ਵੀ ਲਿਖੀ ਹੈ।)

ਵੀਡੀਓ: ਬੀਬੀਸੀ ਪੰਜਾਬੀ ਨੂੰ ਲਿਆਓ ਆਪਣੇ ਮੋਬਾਈਲ 'ਤੇ

ਵੀਡਿਓ: ਫ਼ਸਲੀ ਰਹਿੰਦ-ਖੂੰਦ ਨੂੰ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵੀ ਟਿਕਾਣੇ ਲਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ

ਵੀਡਿਓ:ਇੰਝ ਹੈ ਤਾਂ 100 ਵਾਰ ਅੱਤਵਾਦੀ ਬਣਨਾ ਪਸੰਦ

(ਬੀਬੀਸੀ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਲ FACEBOOK, INSTAGRAM, TWITTERਅਤੇ YouTube 'ਤੇ ਜੁੜੋ।)


...ੈਨੂੰ ਦੱਸਿਆ, "ਕਿਉਂਕਿ ਤੀਜੇ ਗੇੜ ਦੇ ਟਰਾਇਲਾਂ ਦਾ ਕੋਈ ਵੀ ਡਾਟਾ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਸਾਨੂੰ ਨਹੀਂ ਪਤਾ ਇਹ ਵੈਕਸੀਨ ਕਿੰਨੀ ਕੁ ਅਸਰਦਾਰ ਹੈ।"

"ਦੋ ਗੇੜਾਂ ਦੇ ਸੀਮਤ ਟਰਾਇਲਾਂ ਤੋਂ ਅਸੀਂ ਜਾਣਦੇ ਹਾਂ ਇਹ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਹੈ। ਪਰ ਕੀ ਹੋਵੇ ਜੇ ਅਸੀਂ ਕਿਸੇ ਵੈਕਸੀਨ ਜਿਸਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਹੋਣ ਬਾਰੇ ਨਹੀਂ ਪਤਾ ਨੂੰ ਲਗਾਉਂਦੇ ਹਾਂ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਪਤਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਇਹ ਸਿਰਫ਼ 50 ਫ਼ੀਸਦ ਅਸਰਦਾਰ ਹੈ? ਕੀ ਇਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਠੀਕ ਹੋਵੇਗਾ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇਹ ਟੀਕਾ ਲਵਾਇਆ?"

ਇਸ ਬਾਰੇ ਵੀ ਹਾਲੇ ਸਪੱਸ਼ਟ ਨਹੀਂ ਹੈ ਕਿ ਰੈਗੂਲੇਟਰਾਂ ਦੇ ਇਹ ਕਹਿਣ ਦਾ ਕਿ ਵੈਕਸੀਨ ਹਾਲੇ "ਕਲੀਨੀਕਲ ਟਰਾਇਲ ਰੂਪ" ਵਿੱਚ ਹੀ ਲਗਾਈ ਜਾਵੇਗੀ, ਕੀ ਅਰਥ ਹੈ?

... ਬਾਕੀ ਲੇਖ ਲਿਖੋ:

ਮੇਂ ਆਈ ਹੈ ਜਦੋਂ ਮਾਮਲਿਆਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਅਹਿਮ ਕਮੀ ਦੇਖੀ ਗਈ ਹੈ।

ਭਾਰਤ ਬਾਇਓਟੈਕ ਇੱਕ ਮਸ਼ਹੂਰ ਵੈਕਸੀਨ ਨਿਰਮਾਤਾ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ 20 ਦੇਸਾਂ ਵਿੱਚ, 700000 ਤੋਂ ਵੀ ਵੱਧ ਵਲੰਟੀਅਰਾਂ ਨਾਲ ਕਲੀਨੀਕਲ ਟਰਾਇਲਾਂ ਦਾ ਰਿਕਾਰਡ ਹੈ।

ਫ਼ਿਰ ਭਾਰਤ ਨੇ ਕੁਝ ਹੋਰ ਹਫ਼ਤੇ ਅੰਤਮ ਟਰਾਇਲਾਂ ਦੇ ਖ਼ਤਮ ਹੋਣ ਦੀ ਉਡੀਕ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਕਾਰਗਰਤਾ ਸਿੱਧ ਵੈਕਸੀਨ ਨੂੰ ਪ੍ਰਵਾਨਗੀ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤੀ? ਇਹ ਕਾਹਲੀ ਕਿਉਂ?

ਵਿਰੋਧੀ ਧਿਰ ਦੇ ਸੀਨੀਅਰ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਅਤੇ ਮੈਂਬਰ ਪਾਰਲੀਮੈਂਟ ਸ਼ਸ਼ੀ ਥਰੂਰ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਦੱਸਿਆ, "ਇਹ ਸਮਝ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ।"

ਥਰੂਰ ਨੇ ਇਸ ਅਣਉਚਿਤ ਕਾਹਲ ਲਈ ਨਰਿੰਦਰ ਮੋਦੀ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਾਲੀ ਭਾਜਪਾ ਸਰਕਾਰ 'ਤੇ ਇਲਜ਼ਾਮ ਲਾਇਆ ਕਿ "ਜੋ ਕੰਮ ਕਰਨ ਦੀ ਥਾਂ ਨਾਹਰੇ ਦੇਣ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਰੱਖਦੀ ਹੈ"।

ਇਸ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ ਉਹ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, "ਵੈਕਸੀਨ ਰਾਸ਼ਟਰਵਾਦ ਨੂੰ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਦੇ ਸਵੈਨਿਰਭਰ ਭਾਰਤ ਨਾਲ ਜੋੜਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਹ ਆਮ ਸਮਝ ਅਤੇ ਸਥਾਪਿਤ ਵਿਗਿਆਨਿਕ ਪ੍ਰੋਟੋਕੋਲ ਤੋਂ ਵੱਖ ਹੈ।"

ਭਾਰਤ ਦੁਨੀਆਂ ਦੇ ਕੁੱਲ ਨਿਰਮਾਣ ਵਿੱਚੋਂ 60 ਫ਼ੀਸਦ ਵੈਕਸੀਨ ਬਣਾ ਕੇ ਵੈਕਸੀਨ ਨਿਰਮਾਣ ਖੇਤਰ ਦਾ ਪਾਵਰਹਾਊਸ ਹੈ।

ਇਹ ਦੁਨੀਆਂ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਟੀਕਾਕਰਨ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਚਲਾਉਂਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਤਹਿਤ 5.5 ਕਰੋੜ ਲੋਕਾਂ, ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਨਵਜਨਮੇਂ ਬੱਚਿਆਂ ਅਤੇ ਗਰਭਵਤੀ ਔਰਤਾਂ ਦਾ ਟੀਕਾਕਰਨ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਹਰ ਸਾਲ ਇੱਕ ਦਰਜਨ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਤੋਂ ਬਚਾਅ ਲਈ ਕਰੀਬ 39 ਕਰੋੜ ਮੁਫ਼ਤ ਖ਼ੁਰਾਕਾਂ ਮੁਹੱਈਆ ਕਰਵਾਈਆ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।

ਕੋਵੈਕਸੀਨ ਕਾਰਨ ਹੋਏ ਵਿਵਾਦ ਅੰਦਰ ਭਾਰਤ ਲਈ ਕਈ ਸਬਕ ਹਨ।

ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਵਾਇਰਸ ਇੰਨਫ਼ੈਕਸ਼ਨ ਵਧਾਉਣ ਲਈ ਕਈ ਰੂਪ ਅਖ਼ਿਤਆਰ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਸ਼ਾਇਦ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਕਈ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਤੋਂ ਬਚਾਉਣ ਲਈ ਕਈ ਵੈਕਸੀਨਾਂ ਦੀ ਲੋੜ ਪਵੇ।

ਪਬਲਿਕ ਹੈਲਥ ਫ਼ਾਉਂਡੇਸ਼ਨ ਆਫ਼ ਇੰਡੀਆ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਕੇ ਸ੍ਰੀਨਾਥ ਰੈਡੀ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਦੱਸਿਆ, "ਹਰ ਇੱਕ ਵੈਕਸੀਨ ਨੂੰ ਮਨਜ਼ੂਰੀ ਉਸਦੀ ਸਿੱਧ ਹੋਈ ਕਾਰਗਰੀ ਅਤੇ ਸੁਰੱਖਿਆ ਦੇ ਲੋੜੀਂਦੇ ਸਬੂਤਾਂ ਦੇ ਆਧਾਰ 'ਤੇ ਹੀ ਮਿਲਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਪ੍ਰਸੰਗ ਵਿੱਚ ਪਰਖੀਆਂ ਗਈਆਂ ਅਤੇ ਮਨਜ਼ੂਰਸ਼ੁਦਾ ਖ਼ੁਰਾਕਾਂ ਅਤੇ ਖ਼ੁਰਾਕ ਦੇਣ ਦੇ ਨਿਰਧਾਰਿਤ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਬਾਰੇ ਵੀ ਸਪੱਸ਼ਟਾ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ।"

ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਅੱਗੇ ਕਿਹਾ, "ਇਹ ਵਿਗਿਆਨ ਅਤੇ ਜਨਤਕ ਭਰੋਸੇ ਦੇ ਪੱਖ ਵਿੱਚ ਹੈ ਕਿ ਕਿਸੇ ਵੈਕਸੀਨ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਸਾਰੀਆਂ ਚਿੰਤਾਵਾਂ ਨੂੰ ਸਹੀ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਸੰਬੋਧਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ। ਅਸੀਂ ਜੰਗ ਨਹੀਂ ਜਿੱਤ ਸਕਾਂਗੇ, ਜੇ ਅਸੀਂ ਸਾਨੂੰ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਹਥਿਆਰਾਂ 'ਤੇ ਹੀ ਸ਼ੱਕ ਕਰਦੇ ਹਾਂ।"

ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ:

ਇਹ ਵੀਡੀਓ ਵੀ ਦੇਖੋ:

(ਬੀਬੀਸੀ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਲ FACEBOOK, INSTAGRAM, TWITTERਅਤੇ YouTube 'ਤੇ ਜੁੜੋ।)


...ੈਨੂੰ ਰਾਣੀ ਦੀ ਚਿੱਠੀ ਮਿਲੀ ਉਦੋਂ ਮੈਂ ਆਗਰਾ ਵਿੱਚ ਸੀ। ਝਾਂਸੀ ਤੋਂ ਆਗਰਾ ਪੁੱਜਣ ਵਿੱਚ ਦੋ ਦਿਨ ਦਾ ਸਮਾਂ ਲਗਦਾ ਸੀ। ਜਦੋਂ ਮੈਂ ਝਾਂਸੀ ਤੋਂ ਚਲਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਉਦੋਂ ਮੇਰੀਆਂ ਭਾਵਨਾਵਾਂ ਇਸ ਮਹਿਲਾ ਪ੍ਰਤੀ ਹੋ ਗਈਆਂ ਸਨ। ਰਾਜਾ ਨੇ ਜਿਸ ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਗੋਦ ਲਿਆ ਸੀ ਉਹ ਸਿਰਫ਼ 6 ਸਾਲ ਦਾ ਸੀ।

ਉਸਦੇ ਬਾਲਗ ਹੋਣ ਤੱਕ ਰਾਜਾ ਦੀ ਵਸੀਅਤ ਮੁਤਾਬਕ ਰਾਣੀ ਨੂੰ ਬੱਚੇ ਦੇ ਗਾਰਡੀਅਨ ਹੋਣ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਰਾਜਗੱਦੀ ਵੀ ਸੰਭਾਲਣੀ ਸੀ।

ਅਜਿਹੇ ਵਿੱਚ ਖ਼ੁਦ ਸੈਨਿਕ ਰਹੀ ਕਿਸੇ ਮਹਿਲਾ ਲਈ ਕੋਈ ਛੋਟੀ ਗੱਲ ਨਹੀਂ ਸੀ ਕਿ ਉਹ ਆਪਣੀ ਸਥਿਤੀ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਸਲਾਨਾ 60 ਹਜ਼ਾਰ ਰੁਪਏ ਦੀ ਪੈਨਸ਼ਨ ਲੈਣ ਵਾਲੀ ਬਣ ਜਾਵੇਗੀ।

ਆਗਰਾ ਤੋਂ ਝਾਂਸੀ ਤੱਕ ਦਾ ਉਹ... ਬਾਕੀ ਲੇਖ ਲਿਖੋ:

ਂ।

ਸੜਕ 'ਤੇ ਕੁਝ 100 ਮੀਟਰ ਦੀ ਦੂਰੀ 'ਤੇ ਘੁੜਸਵਾਰ ਸੈਨਿਕ ਜੁੜਦੇ ਜਾ ਰਹੇ ਸਨ ਅਤੇ ਜਿਵੇਂ-ਜਿਵੇਂ ਅਸੀਂ ਅੱਗੇ ਵਧ ਰਹੇ ਸੀ, ਓਵੇਂ-ਓਵੇਂ ਘੁੜਸਵਾਰ ਸੈਨਿਕਾਂ ਦੀ ਸੰਖਿਆ ਵਧਦੀ ਜਾ ਰਹੀ ਸੀ। ਅਜਿਹੇ ਵਿੱਚ ਜਦੋਂ ਅਸੀਂ ਕਿਲੇ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚੇ ਉਦੋਂ ਤੱਕ ਝਾਂਸੀ ਦੀ ਪੂਰੀ ਸੈਨਾ ਸਾਡੇ ਨਾਲ ਆ ਚੁੱਕੀ ਸੀ।

ਸਾਡੀ ਬੱਘੀ ਨੂੰ ਰਾਜਾ ਦੇ ਬਗੀਚੇ ਵਿੱਚ ਲਿਜਾਇਆ ਗਿਆ, ਜਿੱਥੋਂ ਮੈਂ, ਵਿੱਤ ਮੰਤਰੀ ਅਤੇ ਵਕੀਲ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਦੂਜੇ ਨੌਕਰ ਵੀ ਇੱਕ ਵੱਡੇ ਟੈਂਟ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚੇ ਜੋ ਅੰਬ ਦੇ ਵਿਸ਼ਾਲ ਦਰਖਤਾਂ ਹੇਠ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ।

ਇਸੇ ਟੈਂਟ ਵਿੱਚ ਝਾਂਸੀ ਦੇ ਮ੍ਰਿਤਕ ਰਾਜਾ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਸਿਵਲ ਅਤੇ ਫੌਜੀ ਅਧਿਕਾਰੀ ਨਾਲ ਮਿਲਦੇ ਸਨ। ਇਹ ਟੈਂਟ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਢੰਗ ਨਾਲ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ ਅਤੇ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ ਦਰਜਨ ਭਰ ਨੌਕਰ ਸਾਡੀ ਆਓ-ਭਗਤ ਲਈ ਮੌਜੂਦ ਸਨ।

ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ:

ਉਂਝ ਮੇਰੀ ਇਸ ਯਾਤਰੀ ਦੌਰਾਨ ਸਾਥੀ ਰਹੇ- ਮੰਤਰੀ ਅਤੇ ਵਕੀਲ ਬਾਰੇ ਮੈਂ ਜ਼ਰੂਰ ਕਹਿਣਾ ਚਾਹਾਂਗਾ ਕਿ ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਚੰਗੇ ਆਦਮੀ ਸਨ।

ਸਮਝਦਾਰ ਅਤੇ ਸਲੀਕੇ ਵਾਲੇ ਹੋਣ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਸਿੱਖਣ ਦੀ ਚਾਹ ਰੱਖਣ ਵਾਲੇ ਵੀ ਸਨ। ਅਜਿਹੇ ਵਿੱਚ ਮੇਰੀ ਯਾਤਰਾ ਚੰਗੀ ਰਹੀ।

ਰਾਣੀ ਨੇ ਮੁਲਾਕਾਤ ਦੇ ਸਮੇਂ ਬਾਰੇ ਆਪਣੇ ਕਈ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ (ਪੰਡਿਤਾਂ) ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਨਾਲ ਸਲਾਹ ਮਸ਼ਵਰਾ ਕੀਤਾ ਹੋਵੇਗਾ। ਇਹ ਲੋਕ ਮੁਲਾਕਾਤ ਦੇ ਸਮੇਂ ਵੀ ਰਾਣੀ ਦੇ ਨਾਲ ਸਨ।

ਇਨ੍ਹਾਂ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਸਲਾਹ ਦਿੱਤੀ ਹੋਵੇਗੀ ਕਿ ਮੁਲਾਕਾਤ ਲਈ ਸੂਰਜ ਢਲਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਅਤੇ ਚੰਦਰਮਾ ਦੇ ਉਦੈ ਦੇ ਵਿਚਾਲੇ ਦਾ ਵੇਲਾ ਸਹੀ ਹੋਵੇਗਾ। ਅਜਿਹੇ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮ ਸਾਢੇ ਪੰਜ ਵਜੇ ਤੋਂ ਸਾਢੇ 6 ਵਜੇ ਦਾ ਵੇਲਾ ਮੁਲਾਕਾਤ ਲਈ ਤੈਅ ਹੋਇਆ ਸੀ।

'ਕੀ ਤੁਸੀਂ ਰਾਣੀ ਨੂੰ ਮਿਲਣ ਵੇਲੇ ਆਪਣੀ ਜੁੱਤੀ ਲਾ ਦਿਓਗੇ'

ਇਸਦੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਮੈਨੂੰ ਦੇ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ ਅਤੇ ਮੈਂ ਇਸ ਤੋਂ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਵੀ ਸੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਮੈਂ ਰਾਤ ਨੂੰ ਖਾਣੇ ਦਾ ਆਡਰ ਵੀ ਦੇ ਦਿੱਤਾ।

ਇਸ ਤੋਂ ਵਿੱਤ ਮੰਤਰੀ ਨੇ ਮਾਫ਼ੀ ਮੰਗਦੇ ਹੋਏ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਇੱਕ ਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲ ਮੁੱਦੇ 'ਤੇ ਗੱਲ ਕਰਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਜਤਾਈ। ਮੇਰੇ ਇਜਾਜ਼ਤ ਮਿਲਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸਾਰੇ ਨੌਕਰਾਂ, ਇੱਥੋਂ ਤੱਕ ਕਿ ਮੇਰੇ ਨਿੱਜੀ ਸੇਵਕ ਨੂੰ ਟੈਂਟ ਵਿੱਚੋਂ ਬਾਹਰ ਨਿਕਲ ਕੇ ਕੁਝ ਦੂਰੀ 'ਤੇ ਖੜ੍ਹੇ ਹੋਣ ਨੂੰ ਕਿਹਾ।

ਮੈਂ ਕਰ ਵੀ ਕੀ ਸਕਦਾ ਸੀ, ਕਿਉਂਕਿ ਮੈਂ ਝਾਂਸੀ ਦੇ ਕੁਝ ਸੈਨਿਕਾ ਵਿਚਾਲੇ ਸੀ। ਵਿੱਤ ਮੰਤਰੀ ਨੇ ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਮੈਨੂੰ ਕਿਹਾ- ਰਾਣੀ ਦੇ ਕਮਰੇ ਵਿੱਚ ਜਾਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਕੀ ਤੁਸੀਂ ਦਰਵਾਜ਼ੇ 'ਤੇ ਆਪਣੀ ਜੁੱਤੀ ਖੋਲ੍ਹ ਸਕਦੇ ਹੋ? ਮੈਂ ਜਾਣਨਾ ਚਾਹਿਆ ਕਿ ਕੀ ਗਵਰਨਰ ਜਨਰਲ ਦੇ ਦੂਤਾਂ ਨੇ ਅਜਿਹਾ ਕੀਤਾ ਹੈ।

ਮੰਤਰੀ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਗਵਰਨਰ ਜਨਰਲ ਦੇ ਦੂਤਾਂ ਨੇ ਕਦੇ ਰਾਣੀ ਨਾਲ ਮੁਲਾਕਾਤ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਮ੍ਰਿਤਕ ਰਾਜਾ ਨੇ ਕਦੇ ਯੂਰੋਪੀ ਮਹਿਮਾਨਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਨਿੱਜੀ ਅਪਾਰਟਮੈਂਟ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਬੁਲਾਇਆ ਸੀ, ਸਗੋਂ ਉਹ ਇਸੇ ਟੈਂਟ ਵਿੱਚ ਮਹਿਮਾਨਾਂ ਨਾਲ ਮਿਲਦੇ ਸਨ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਅਸੀਂ ਹੁਣ ਗੱਲ ਕਰ ਰਹੇ ਹਾਂ।

ਮੈਂ...


...ੈਨੂੰ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਐਮਰਜੈਂਸੀ ਨੇ ਸਾਡੇ ਦੇਸ ਦੇ ਲੋਕਤੰਤਰ ਦੀ ਨੀਂਹ ਨੂੰ ਹਿਲਾਇਆ ਸੀ।

ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਮੀਡੀਆ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਬੋਲਣ ਦੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਨੂੰ ਖੋਹ ਲਿਆ ਸੀ। ਉਹ ਤਾਂ ਲੋਕ ਸਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਲੋਕਤੰਤਰ ਨੂੰ ਜ਼ਿੰਦਾ ਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਅਗਲੀਆਂ ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ ਕਾਂਗਰਸ ਨੂੰ ਸੱਤਾ ਤੋਂ ਹਟਾ ਦਿੱਤਾ।

(ਬੀਬੀਸੀ ਪੱਤਰਕਾਰ ਖੁਸ਼ਬੂ ਸੰਧੂ ਨਾਲ ਗੱਲਬਾਤ 'ਤੇ ਆਧਾਰਿਤ)

ਹਰਿਆਣਾ ਦੇ ਚਰਖੀ ਦਾਦਰੀ ਤੋਂ 6 ਵਾਰ ਵਿਧਾਇਕ ਤੇ ਸਾਬਕਾ ਮੰਤਰੀ ਚੰਦਰਾਵਤੀ ਦੇਵੀ ਦਾ ਤਜਰਬਾ

ਐਮਰਜੈਂਸੀ ਦੌਰਾਨ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀਆਂ ਨੇ ਆਪਣੇ-ਆਪਣੇ ਵਿਰੋਧੀਆਂ ਨੂੰ ਸਜ਼ਾ ਦੇਣੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੀ। ਉਸ ਵਿੱਚ ਇੰਦਰਾ ਗਾਂਧੀ ਦੀ ਵੀ ਸਲਾਹ ਰਹੀ ਹੋਵੇਗੀ, ਇਹ ਕਿਹਾ... ਬਾਕੀ ਲੇਖ ਲਿਖੋ:

ੋਂ ਨਿਯੁਕਤ ਸੀ ਪਰ ਇਸੀ ਦੌਰਾਨ ਮੇਰੀ ਬਦਲੀ ਸਕਿਉਰਿਟੀ ਵਿਚ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਗਈ।''

"ਉਸ ਸਮੇਂ ਮੈਂ ਕੋਈ ਵੀ ਗ਼ਲਤ ਗ੍ਰਿਫ਼ਤਾਰੀ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਪਰ ਜੋ ਕੁਝ ਉਸ ਸਮੇਂ ਹੋਇਆ ਉਸ ਨੂੰ ਮੈ ਬਹੁਤ ਨਜ਼ਦੀਕ ਤੋਂ ਦੇਖਿਆ।''

ਬੀਬੀਸੀ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਲ ਫ਼ੋਨ 'ਤੇ ਗੱਲਬਾਤ ਕਰਦਿਆਂ ਕਿਰਨ ਬੇਦੀ ਨੇ ਦੱਸਿਆ, "ਪਰਮਾਤਮਾ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਸਹੀ ਸਮੇਂ ਉੱਥੋਂ ਹਟਾ ਕੇ ਮੈਨੂੰ ਬਚਾ ਲਿਆ,ਜੇਕਰ ਅਜਿਹਾ ਨਾ ਹੁੰਦਾ ਤਾਂ ਮੈਂ ਗ਼ੈਰ-ਕਾਨੂੰਨੀ ਹੁਕਮਾਂ ਦੀ ਪਾਲਨਾ ਕਰਦੀ ਅਤੇ ਹੋ ਸਕਦਾ ਸੀ ਮੈ ਉਨ੍ਹੀਂ-ਦਿਨੀਂ ਹੀ ਆਪਣੇ ਵਿਭਾਗ ਨਾਲ ਉਲਝ ਪੈਂਦੀ।"

ਮਹਿਲਾਵਾਂ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਬਾਰੇ ਪੁੱਛੇ ਗਏ ਸਵਾਲ ਦੇ ਜਵਾਬ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਆਖਿਆ ਕਿ ਮਹਿਲਾਵਾਂ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਉਸ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ ਇੰਨੀ ਮਜ਼ਬੂਤ ਨਹੀਂ ਸੀ ਕਿ ਉਹ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਚੁਣੌਤੀ ਦੇ ਸਕਣ।

ਮਹਿਲਾਵਾਂ ਦਾ ਦਰਦ

ਬੀਜੇਪੀ ਆਗੂ ਤੇ ਸਾਬਕਾ ਸਿਹਤ ਮੰਤਰੀ ਲਕਸ਼ਮੀ ਕਾਂਤਾ ਚਾਵਲਾ ਨੇ ਆਖਿਆ ਕਿ ਉਸ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ ਮਹਿਲਾਵਾਂ ਨੂੰ ਘਰ ਦਾ ਗੁਜ਼ਾਰਾ ਚਲਾਉਣ ਲਈ ਦੁਕਾਨਾਂ ਅਤੇ ਫ਼ੈਕਟਰੀਆਂ ਵਿਚ ਕੰਮ ਕਰਨ ਲਈ ਮਜਬੂਰ ਹੋਣਾ ਪਿਆ। ਇਸ ਦੌਰਾਨ ਪੈਸਾ ਦੀ ਕਮੀ ਕਾਰਨ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਛੱਡਣੀ ਪਈ।

ਲਕਸ਼ਮੀ ਚਾਵਲਾ, ਜੋ ਸਿਆਸਤ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਕਾਲਜ ਅਧਿਆਪਕ ਅਤੇ ਸਮਾਜ ਸੇਵਾ ਲਈ ਕਾਫ਼ੀ ਸਰਗਰਮ ਰਹੇ ਨੇ ਦੱਸਿਆ, "ਪਤੀ ਦੇ ਜੇਲ੍ਹ ਚਲੇ ਜਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਮਹਿਲਾਵਾਂ ਨੂੰ ਘਰ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਕਾਨੂੰਨੀ ਕਾਰਵਾਈ ਲਈ ਅਰਜੋਈ ਕਰਨੀ ਪੈਂਦੀ ਸੀ।

ਸਾਬਕਾ ਕੈਬਨਿਟ ਮੰਤਰੀ ਲਕਸ਼ਮੀ ਕਾਂਤਾ ਚਾਵਲਾ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ, "ਪੰਜਾਬ ਵਿਚ ਕਿਸੇ ਵੀ ਮਹਿਲਾ ਨੂੰ ਐਮਰਜੈਂਸੀ ਦੌਰਾਨ ਗ੍ਰਿਫਤਾਰ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ...ਸ਼ਾਇਦ ਮੈਂ ਪਹਿਲੀ ਮਹਿਲਾ ਹੁੰਦੀ ਜੇਕਰ ਅਜਿਹਾ ਹੁੰਦਾ।"

(ਕਿਰਨ ਬੇਦੀ ਅਤੇ ਲਕਸ਼ਮੀ ਕਾਂਤਾ ਚਾਵਲਾ ਨਾਲ ਪੱਤਰਕਾਰ ਅਰਵਿੰਦ ਛਾਬੜਾ ਦੀ ਗੱਲਬਾਤ 'ਤੇ ਆਧਾਰਿਤ)

(ਬੀਬੀਸੀ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਲ FACEBOOK, INSTAGRAM, TWITTERਅਤੇ YouTube 'ਤੇ ਜੁੜੋ।)


...ੈਪੀਸੀਡਰ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸੰਦ ਮੁਫ਼ਤ ਵਿੱਚ ਸਰਕਾਰ ਵੱਲੋਂ ਦਿੱਤੇ ਜਾਣਗੇ।

2 ਤੋਂ 5 ਏਕੜ ਵਾਲੇ ਕਿਸਾਨ ਨੂੰ ਇਹ ਸੰਦ 5000 ਰੁਪਏ ਵਿੱਚ ਅਤੇ 5 ਏਕੜ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਕਿਸਾਨ ਨੂੰ 15000 ਰੁਪਏ ਵਿੱਚ ਦਿੱਤੇ ਜਾਣਗੇ।

ਪੰਜਾਬ ਸਰਕਾਰ ਦੀ ਸਖ਼ਤੀ

ਪੰਜਾਬ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਕੰਟਰੋਲ ਬੋਰਡ ਦੇ ਚੇਅਰਮੈਨ ਕਾਹਨ ਸਿੰਘ ਪੰਨੂ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਇਸ ਵਾਰੀ ਸੂਬੇ ਵਿੱਚ ਕਰੀਬ 60 ਲੱਖ ਏਕੜ ਵਿੱਚ ਝੋਨੇ ਦੀ ਫ਼ਸਲ ਬੀਜੀ ਗਈ ਹੈ।

ਹਰ ਏਕੜ ਵਿੱਚੋਂ 2.50 ਤੋਂ 3 ਟਨ ਤੱਕ ਪਰਾਲੀ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਪੰਨੂ ਅਨੁਸਾਰ ਐਨਜੀਟੀ ਦੇ ਹੁਕਮ ਸਖ਼ਤੀ ਨਾਲ ਲਾਗੂ ਕਰਨ ਲਈ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਮਹਿਕਮਾ ਪੂਰੇ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਵਚਨਬੱਧ ਹੈ।

ਕਾਹਨ ਸਿੰਘ ਪੰਨੂ, ਚੇਅਰਮੈਨ, ਪੰਜਾ... ਬਾਕੀ ਲੇਖ ਲਿਖੋ:

ਇਸ ਨੂੰ ਖ਼ਤਮ ਕਰਨਾ ਹੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਦਿੱਕਤ ਹੈ। ਸਮੱਸਿਆ ਦੇ ਹੱਲ ਵਜੋਂ ਸੁਝਾਅ ਦਿੰਦੇ ਹੋਏ ਸ਼ਰਮਾ ਨੇ ਦੱਸਿਆ, "ਅਜਿਹੀਆਂ ਕੰਬਾਈਨਾਂ ਤਿਆਰ ਕਰਨੀਆਂ ਹੋਣਗੀਆਂ ਜੋ ਕਟਾਈ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਫ਼ਸਲ ਦੀ ਪਰਾਲੀ ਨੂੰ ਬੰਡਲਾਂ ਵਿੱਚ ਬੰਨਣ।''

"ਇਹ ਤਕਨੀਕ ਵਿਦੇਸਾਂ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਚਲਿਤ ਹੈ। ਦੂਜਾ ਕਿਸਾਨ ਨੂੰ ਪਰਾਲੀ ਲਈ ਫ਼ਸਲ ਦੀ ਕੀਮਤ ਤੋਂ ਵੱਖਰੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਬੋਨਸ ਦੇਣਾ ਹੋਵੇਗਾ।

ਪਿੰਡ ਕਨੋਈ ਦੇ ਕਿਸਾਨਾਂ ਦਾ ਅਹਿਦ

ਸੰਗਰੂਰ ਦੇ ਪਿੰਡ ਕਨੋਈ ਦੇ ਕਿਸਾਨਾਂ ਨੇ ਝੋਨੇ ਦੀ ਪਰਾਲੀ ਨੂੰ ਅੱਗ ਨਾ ਲਾਉਣ ਦਾ ਫ਼ੈਸਲਾ ਕੀਤਾ ਹੈ।

ਫ਼ੋਨ 'ਤੇ ਬੀਬੀਸੀ ਨਾਲ ਗੱਲਬਾਤ ਕਰਦਿਆਂ ਪਿੰਡ ਦੇ ਕਿਸਾਨ ਜਗਦੀਪ ਸਿੰਘ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਿੰਡ ਦੇ ਸਾਰੇ ਕਿਸਾਨਾਂ ਨੇ ਬਕਾਇਦਾ ਪੰਚਾਇਤੀ ਮਤਾ ਪਾ ਕੇ ਪਰਾਲੀ ਨੂੰ ਅੱਗ ਨਾ ਲਾਉਣ ਦਾ ਫ਼ੈਸਲਾ ਲਿਆ ਹੈ।

ਪਿੰਡ ਕਨੋਈ ਦੇ ਕਿਸਾਨਾਂ ਨੇ ਪਰਾਲੀ ਨਾ ਸਾੜਨ ਦਾ ਲਿਖਤੀ ਅਹਿਦ ਲਿਆ

ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਪਰਾਲੀ ਨਾ ਸਾੜਨ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਜਗਦੀਪ ਸਿੰਘ ਨੇ ਹੀ ਕੀਤੀ। ਜਗਦੀਪ 10 ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਪਰਾਲੀ ਨੂੰ ਖੇਤ ਵਿੱਚ ਵਹਾਉਣ ਲਈ ਹੈੱਪੀ ਸ਼ੀਡਰ ਦੀ ਮਦਦ ਲੈਂਦੇ ਹਨ।

ਸਬਸਿਡੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਕਾਫ਼ੀ ਲੰਬੀ

ਹੈੱਪੀ ਸ਼ੀਡਰ ਦੀ ਕੀਮਤ ਕਰੀਬ 1 ਲੱਖ ਪੰਜਾਹ ਹਜ਼ਾਰ ਰੁਪਏ ਹੈ ਅਤੇ ਸਰਕਾਰ ਵੱਲੋਂ ਇਸ ਉੱਤੇ 44 ਹਜ਼ਾਰ ਰੁਪਏ ਦੀ ਸਬਸਿਡੀ ਦਿੱਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ।

ਜਗਦੀਪ ਮੁਤਾਬਕ ਹੈਪੀ ਸ਼ੀਡਰ ਨੂੰ ਖਿੱਚਣ ਦੇ ਲਈ ਵੱਡੇ ਟਰੈਕਟਰ ਦੀ ਲੋੜ ਪੈਂਦੀ ਹੈ ਜੋ ਆਮ ਕਿਸਾਨ ਦੇ ਬੱਸ ਦੀ ਗੱਲ ਨਹੀਂ ਹੈ।

ਕਨੋਈ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ 12 ਹੈਪੀ ਸ਼ੀਡਰ ਹਨ ਜਿੰਨਾ ਦੀ ਮਦਦ ਨਾਲ ਕਿਸਾਨ ਪਰਾਲੀ ਨੂੰ ਅੱਗ ਲਾਉਣ ਦੇ ਝੰਜਟ ਤੋਂ ਬਚੇ ਹੋਏ ਹਨ।

ਜਗਦੀਪ ਸਿੰਘ ਮੁਤਾਬਕ ਸੰਦ ਮਹਿੰਗਾ ਅਤੇ ਸਬਸਿਡੀ ਲੈਣ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਵੀ ਕਾਫ਼ੀ ਲੰਬੀ ਹੈ ਇਸ ਲਈ ਉਹ ਪਿਛਲੇ ਦੋ ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਸਬਸਿਡੀ ਲਈ ਸਰਕਾਰੀ ਦਫ਼ਤਰਾਂ ਦੇ ਚੱਕਰ ਲਗਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।

ਪਿੰਡ ਵਿਚ ਕਰੀਬ 150 ਕਿਸਾਨ ਪਰਿਵਾਰ ਝੋਨੇ ਦੀ ਖੇਤੀ ਕਰਦੇ ਹਨ।

(ਬੀਬੀਸੀ ਪੰਜਾਬੀ ਦੇ ਫੇਸਬੁੱਕ ਪੰਨੇ ਉੱਤੇ ਜਾਣ ਲਈ ਇੱਥੇ ਕਲਿੱਕ ਕਰੋ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਲਿੰਕ ਉੱਤੇ ਕਲਿੱਕ ਕਰਕੇ ਇੰਸਟਾਗਰਾਮ ਪੰਨਾ ਦੇਖੋ।)


...ੈਲ ਅਤੇ ਜੂਨ 1994 ਵਿਚਾਲੇ ਕਰੀਬ 8 ਲੱਖ ਤੁਤਸੀਆਂ ਅਤੇ ਉਦਾਰਵਾਦੀ ਹੁਤੂਆਂ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਮਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਤੁਤਸੀ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਜ਼ਿਆਦਾ ਸੀ।

ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ-

ਨਲਸਕੁਸ਼ੀ ਦੌਰਾਨ ਹੁਤੂ ਹਮਲਾਵਰ ਤੁਤਸੀ ਨਾਗਰਿਕਾਂ ਉੱਤੇ ਹਮਲਾ ਕਰਦੇ ਸਨ

ਖੇਤ 'ਚ ਟੋਆ ਪੁੱਟ ਕੇ ਵੀ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਲੁਕਾਇਆ

ਕਾਰੂਹਿੰਬੀ ਨੇ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਹਿੰਸਾ ਦੇਖੀ ਸੀ ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇਹ ਅੰਦਾਜ਼ਾ ਬਿਲਕੁਲ ਨਹੀਂ ਸੀ ਕਿ ਹਾਲਾਤ ਇੰਨੇ ਜ਼ਿਆਦਾ ਖ਼ਰਾਬ ਹੋ ਜਾਣਗੇ।

ਆਪਣੀ ਜਾਨ ਬਚਾਉਣ ਲਈ ਹੁਤੂ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀਆਂ ਤੁਤਸੀ ਮੂਲ ਦੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਮਾਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ।

ਨਸਲਕੁਸ਼ੀ ਯਾਦ ਕਰਦਿਆਂ ਉਨ੍ਹਾਂ... ਬਾਕੀ ਲੇਖ ਲਿਖੋ:

ਤੇ ਫਿਰ ਹਮਲਾਵਰਾਂ ਨੂੰ ਛੇੜਦੀ ਤਾਂ ਜੋ ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਦੂਰ ਰਹਿਣ।"

ਹਸਨ ਹਾਬੀਆਕਾਰੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲੋਕਾਂ 'ਚ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹੈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕਾਰੂਹਿੰਬੀ ਨੇ ਬਚਾਇਆ ਸੀ।

ਉਹ ਯਾਦ ਕਰਦੇ ਹਨ, "ਜ਼ੂਰਾ ਹਮਲਾਵਰਾਂ ਨੂੰ ਕਹਿੰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਜੇਕਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਅੰਦਰ ਪਵਿੱਤਰ ਸਥਾਨ 'ਤੇ ਪੈਰ ਰੱਖਿਆ ਤਾਂ ਨਿਆਂਬਿੰਗੀ (ਸਥਾਨਕ ਭਾਸ਼ਾ 'ਤੇ ਈਸ਼ਵਰ ਲਈ ਸ਼ਬਦ) ਨੂੰ ਕ੍ਰੋਧ ਆ ਜਾਵੇਗਾ। ਉਹ ਲੋਕ ਡਰ ਜਾਂਦੇ ਅਤੇ ਇੱਕ ਹੋਰ ਦਿਨ ਲਈ ਸਾਡੀ ਜਾਨ ਬਚ ਜਾਂਦੀ।"

ਕਾਰੂਹਿੰਬੀ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਸੀ ਕਿ ਉਹ ਆਪਣੇ ਗਹਿਣੇ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਚੀਜ਼ ਨੂੰ ਹਿਲਾ ਕੇ ਹਮਲਾਵਰਾਂ ਨੂੰ ਡਰਾਉਂਦੀ ਸੀ।

2014 'ਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਦਿ ਈਸਟ ਅਫਰੀਕਨ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਸੀ, "ਮੈਨੂੰ ਯਾਦ ਹੈ, ''ਇੱਕ ਦਿਨ ਉਹ ਸ਼ਨਿੱਚਰਵਾਰ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਆਏ। ਮੈਂ ਹਮੇਸ਼ਾ ਵਾਂਗ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਰੋਕਿਆ, ਚਿਤਾਵਨੀ ਦਿੱਤੀ ਕਿ ਜੇਕਰ ਉਹ ਮੇਰੇ ਘਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰਨਗੇ ਤਾਂ ਆਪਣੇ ਹੱਥੀਂ ਆਪਣੀਆਂ ਕਬਰਾਂ ਪੁੱਟਣਗੇ।"

ਕਾਰੂਹਿੰਬੀ ਦੀ ਇਹ ਚਿਤਾਵਨੀ ਕੰਮ ਕਰ ਗਈ। ਜੁਲਾਈ 1994 'ਚ ਤੁਤਸੀਆਂ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਾਲੇ ਵਿਦਰੋਹੀਆਂ ਨੇ ਰਾਜਧਾਨੀ ਕਿਗਾਲੀ 'ਤੇ ਕਬਜ਼ਾ ਕੀਤਾ ਤਾਂ ਕਾਰੂਹਿੰਬੀ ਦੇ ਘਰ 'ਚ ਸ਼ਰਨ ਲੈਣ ਵਾਲਾ ਹਰੇਕ ਵਿਅਕਤੀ ਜ਼ਿੰਦਾ ਸੀ।

ਇੱਥੇ ਜੀਵਨ ਜਿੰਨਾ ਚੰਗਾ ਹੋ ਸਕਦਾ ਸੀ ਚੱਲ ਰਿਹਾ ਸੀ ਪਰ ਕਾਰੂਹਿੰਬੀ ਦੇ ਬੇਟੇ ਦੀ ਹਿੰਸਾ 'ਚ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਸੀ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਧੀ ਨੂੰ ਵੀ ਜ਼ਹਿਰ ਦੇ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।

ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ ਤੇ ਬੈਲਜੀਅਮ ਦੀਆਂ ਫੋਰਸਾਂ ਰਵਾਂਡਾ ਅੰਦਰ ਸਨ ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕਤਲੋਗਾਰਤ ਰੋਕਣ ਦਾ ਅਧਿਕਾਰ ਨਹੀਂ ਸੀ

ਮੁਸਾਮੋ ਪਿੰਡ ਦੀ ਚੁੜੇਲ ਦੀ ਕਥਾ 'ਤੇ ਲੋਕ ਯਕੀਨ ਕਰਦੇ ਰਹੇ। ਬਾਵਜੂਦ ਇਸ ਦੇ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਈ ਵਾਰ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਹ ਅਜਿਹੀ ਔਰਤ ਨਹੀਂ ਹੈ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਕਦੇ ਸੀ।

2014 'ਚ ਦਿੱਤੇ ਇੱਕ ਇੰਟਰਵਿਊ 'ਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ ਸੀ ਕਿ ਮੈਂ ਸਿਰਫ਼ ਭਗਵਾਨ 'ਚ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਰੱਖਦੀ ਸੀ ਅਤੇ ਜਾਦੂਈ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਦਾ ਛਲਾਵਾ ਸਿਰਫ਼ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰਨ ਲਈ ਸੀ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਜਾਨ ਮੈਂ ਬਚਾ ਰਹੀ ਸੀ।

ਕਾਰੂਹਿੰਬੀ ਨੇ ਕਿਹਾ ਸੀ ਕਿ ਉਹ ਕੋਈ ਝਾੜ-ਫੂਕ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਜਾਂ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਔਰਤ ਨਹੀਂ ਸੀ।

ਹਾਲਾਂਕਿ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਨੂੰ ਰਵਾਂਡਾ 'ਚ ਕਾਫੀ ਸੁਰਖ਼ੀਆਂ ਮਿਲੀਆਂ ਅਤੇ ਸਾਲ 2006 'ਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ 'ਕੈਂਪੇਨ ਅਗੇਂਸਟ ਜੈਨੋਸਾਈਡ' ਮੈਡਲ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।

ਇਸ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਜੀਵਨ ਦੀ 50 ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਹੋਰ ਕਹਾਣੀ ਸੁਣਾਉਣ ਦਾ ਮੌਕਾ ਵੀ ਦਿੱਤਾ।

ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ

ਸਾਲ 2006 'ਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ 'ਕੈਂਪੇਨ ਅਗੇਂਸਟ ਜੈਨੋਸਾਈਡ' ਮੈਡਲ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।

ਕਾਰੂਹਿੰਬੀ ਮੁਤਾਬਕ ਇੱਕ ਵਾਰ 1959 'ਚ ਜਦੋਂ ਦੋਵਾਂ ਸਮੂਹਾਂ ਵਿਚਾਲੇ ਨਸਲੀ ਹਿੰਸਾ ਭੜਕ ਰਹੀ ਸੀ ਉਦੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ 2 ਸਾਲ ਦੇ ਇੱਕ ਤੁਤਸੀ ਬੱਚੇ ਦੀ ਮਾਂ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਸੀ ਕਿ ਉਹ ਨੈਕਲੈਸ ਤੋਂ ਦੋ ਮੋਤੀ ਲੈ ਕੇ ਆਪਣੇ ਬੇਟੇ ਦੇ ਵਾਲਾਂ ਨੂੰ ਬੰਨ੍ਹ ਦੇਵੇ।...


...ੈਲੀਆਂ ਦੀ ਥਾਂ ਨੁੱਕੜ ਸਭਾਵਾਂ 'ਤੇ ਧਿਆਨ ਦੇਣ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਚੋਣ ਨੂੰ ਕੇਜਰੀਵਾਲ ਬਨਾਮ ਅਮਿਤ ਸ਼ਾਹ ਬਣਾ ਦਿੱਤਾ। ਫਿਰ ਵੀ ਭਾਜਪਾ ਦਾ 22 ਸਾਲਾਂ ਦਾ ਸੋਕਾ ਖ਼ਤਮ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ। ਖੇਤਰੀ ਪਾਰਟੀਆਂ ਨਾਲ ਚੋਣ ਲੜਾਈ ਵਿੱਚ ਭਾਜਪਾ ਦੀ ਹਾਰ ਦਾ ਇਕ ਨਵਾਂ ਪਹਿਲੂ ਹੈ।

ਅਮਿਤ ਸ਼ਾਹ ਦਾ ਕੋਈ ਦਾਅ-ਪੇਚ ਨਤੀਜਾ ਬਦਲਣ ਤਾਂ ਦੂਰ ਸਗੋਂ ਲੜਾਈ ਨੂੰ ਨੇੜੇ ਬਣਾਉਣ ਵਿੱਚ ਵੀ ਕਾਮਯਾਬ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ। ਇਹ ਹਾਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਚੁਭੇਗੀ।

ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਭਾਜਪਾ ਦਾ ਸੰਗਠਨ ਉਸਦੀ ਪੁਰਾਣੀ ਦੁਖਦੀ ਰਗ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਆਗੂ ਆਪਣੇ ਸਿਆਸੀ ਵਿਰੋਧੀਆਂ ਨਾਲੋਂ ਆਪਣੇ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਲੜਦੇ ਹਨ।

ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਸੀਟ ਜਿੱਤਣ ਦੀ ਹੈਸੀਅਤ ਨਹੀ... ਬਾਕੀ ਲੇਖ ਲਿਖੋ:

ੀ ਨੇ ਆਪਣੀ ਚੋਣ ਤਿਆਰੀ ਅੱਠ ਮਹੀਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਸੀ, ਜਦੋਂ ਮੁਫ਼ਤ ਯੋਜਨਾਵਾਂ ਦਾ ਐਲਾਨ ਹੋਣ ਲੱਗਿਆ ਸੀ। ਲੋਕ ਸਭਾ ਚੋਣਾਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕੇਜਰੀਵਾਲ ਨੇ ਹਾਰ ਤੋਂ ਸਬਕ ਲਿਆ ਕਿ ਮੋਦੀ 'ਤੇ ਨਿੱਜੀ ਹਮਲੇ ਦਾ ਨੁਕਸਾਨ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ।

 ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਮੋਦੀ 'ਤੇ ਨਿੱਜੀ ਹਮਲੇ ਛੱਡੇ, ਇੱਥੋਂ ਤੱਕ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਖਿਲਾਫ਼ ਬੋਲਣ ਤੋਂ ਵੀ ਬਚਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।

ਕੇਜਰੀਵਾਲ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਇਸ ਗੱਲ ਦਾ ਵੱਡਾ ਪ੍ਰਚਾਰ ਕੀਤਾ ਕਿ ਬਜਟ ਦਾ 27 ਫ਼ੀਸਦ ਸਿੱਖਿਆ 'ਤੇ ਖਰਚ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।

ਪਰ ਇੰਨੇ ਵੱਡੇ ਖਰਚੇ ਨਾਲ, ਪੰਜ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਨਵਾਂ ਸਕੂਲ ਜਾਂ ਕਾਲਜ ਨਹੀਂ ਖੋਲ੍ਹਿਆ ਗਿਆ। ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਘੱਟ ਗਈ ਅਤੇ ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਨਤੀਜੇ ਪਹਿਲਾਂ ਨਾਲੋਂ ਵੀ ਮਾੜੇ ਹੋ ਗਏ ਸਨ। ਫਿਰ ਪੈਸੇ ਦਾ ਕੀ ਕੀਤਾ?

ਪੁਰਾਣੇ ਸਕੂਲਾਂ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਨਵੇਂ ਕਮਰੇ ਬਣਵਾਏ, ਪੇਂਟ ਕੀਤੇ, ਫਰਨੀਚਰ ਅਤੇ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀਆਂ ਵਰਦੀਆਂ ਬਦਲ ਦਿੱਤੀਆਂ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੂਜੀਆਂ ਯੋਜਨਾਵਾਂ ਦੀਆਂ ਕਮੀਆਂ ਨੂੰ ਲੋਕਾਂ ਲੋਕਾਂ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਾਉਣ ਵਿੱਚ ਭਾਜਪਾ ਨਾਕਮਯਾਬ ਰਹੀ।

ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ-

ਭਾਜਪਾ ਦੀ ਪੰਜਵੀਂ ਕਮੀ ਸੀ ਕੇਜਰੀਵਾਲ ਨੂੰ ਮੁਸਲਮਾਨ ਹਮਾਇਤੀ ਜਾਂ ਹਿੰਦੂ ਵਿਰੋਧੀ ਸਾਬਤ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਨਾ,  ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਹ ਮੂੰਹ ਭਾਰ ਡਿੱਗ ਗਏ। ਕੇਜਰੀਵਾਲ ਨੇ ਹਨੂੰਮਾਨ ਚਾਲੀਸਾ ਦਾ ਪਾਠ ਕਰਕੇ ਨਰਮ ਹਿੰਦੂਤਵ ਦਾ ਜੋ ਕਾਰਡ ਖੇਡਿਆ ਉਸ ਨਾਲ ਭਾਜਪਾ ਹੈਰਾਨ ਰਹਿ ਗਈ।

ਇਸ ਮੁੱਦੇ 'ਤੇ ਉਹ ਕੇਜਰੀਵਾਲ 'ਤੇ ਜਿੰਨੀ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹਮਲਾਵਰ ਹੋ ਗਈ, ਓਨਾ ਹੀ ਜ਼ਿਆਦਾ ਫਾਇਦਾ ਕੇਜਰੀਵਾਲ ਨੂੰ ਮਿਲਿਆ।

ਇਸ ਹਾਰ ਵਿੱਚ ਭਾਜਪਾ ਲਈ ਸੰਤੁਸ਼ਟੀ ਦੀ ਇੱਕੋ ਗੱਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਨੂੰ ਉਸ ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰਵਾਦ ਜਾਂ ਹਿੰਦੂਤਵ ਦੇ ਏਜੰਡੇ ਦੀ ਹਾਰ ਵਜੋਂ ਪੇਸ਼ ਕਰਨਾ ਵਿਰੋਧੀਆਂ ਲਈ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹੋਵੇਗਾ।

ਕੇਜਰੀਵਾਲ ਨੇ ਅਜਿਹਾ ਕੋਈ ਸੰਕੇਤ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਭਾਜਪਾ ਦੇ ਇਸ ਏਜੰਡੇ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਹਨ। ਦਰਅਸਲ ਕੇਜਰੀਵਾਲ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪਾਰਟੀ ਦੀ ਕੋਈ ਵਿਚਾਰਧਾਰਾ ਹੈ ਹੀ ਨਹੀਂ।

ਭਾਜਪਾ ਦੇ ਏਜੰਡੇ 'ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਚੁੱਪੀ ਨੂੰ ਮਨਜ਼ੂਰੀ ਸਮਝ ਲਿਆ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕੋਈ ਇਤਰਾਜ਼ ਨਹੀਂ ਹੈ।

ਸੱਤ ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਜੋ ਕੇਜਰੀਵਾਲ ਖੁਦ ਨੂੰ ਨਾਸਤਿਕ ਕਹਿੰਦੇ ਸੀ ਅੱਜ ਹਨੂੰਮਾਨ ਭਗਤ ਬਣ ਗਏ। ਇਸ ਤੋਂ ਭਾਜਪਾ ਨੂੰ ਉਦੋਂ ਤੱਕ ਫਿਕਰ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗੀ, ਜਿੰਨਾ ਚਿਰ ਕੇਜਰੀਵਾਲ ਖੁਦ ਨੂੰ ਦਿੱਲੀ ਤੱਕ ਸੀਮਤ ਰੱਖਦੇ ਹਨ।

ਵੀਡੀਓ: ਵੀਡੀਓ:ਬੀਬੀਸੀ ਪੰਜਾਬੀ ਨੂੰ ਲਿਆਓ ਆਪਣੇ ਮੋਬਾਈਲ 'ਤੇ

ਵੀਡਿਓ: ਬਠਿੰਡੇ ਦੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੋ ਕਿਸਾਨਾਂ ਦੇ ਖੇਤੀ ਤਜਰਬੇ ਤੁਹਾਨੂੰ ਹੈਰਾਨ ਕਰ ਦੇਣਗੇ

ਵੀਡੀਓ: ਕੋਰੋਨਾਵਾਇਰਸ ਬਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਕੀ ਹਨ ਹਦਾਇਤਾਂ

(ਬੀਬੀਸੀ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਲ FACEBOOK, INSTAGRAM, TWITTERਅਤੇ YouTube 'ਤੇ ਜੁੜੋ।)


...ੈਸ ਇੰਡੈਕਸ ਵਿੱਚ ਜੋ ਜਿੰਨੇ ਨੰਬਰ 'ਤੇ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਦੇਸ ਜ਼ਿਆਦਾ ਬਿਹਤਰ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਹਾਲਾਕਿ ਇੱਕ ਵਾਰ ਜੇਕਰ ਦੇਸ ਵਿੱਚ ਚੰਗਾ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਕਾਇਮ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਫਿਰ ਉਸ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਪੌੜੀ 'ਤੇ ਜਾਣਾ ਮੁਸ਼ਕਿਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

ਵਿਸ਼ਵ ਬੈਂਕ ਦੇ ਅਰਥਸ਼ਾਸਤਰੀ ਆਰਟ ਕ੍ਰੇ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਤਰੱਕੀ ਦੀ ਉੱਚੀ ਪੌੜੀ 'ਤੇ ਪੁੱਜਣਾ ਮੁਸ਼ਕਿਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

ਇੱਕ ਵਾਰ ਚੰਗੀ ਸਰਕਾਰ ਆ ਗਈ, ਤਾਂ ਉਸ ਤੋਂ ਥੱਲੇ ਆਉਣਾ ਵੀ ਮੁਸ਼ਕਿਲ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਸਮਾਜਿਕ ਤਰੱਕੀ ਲਈ ਸਿਰਫ਼ ਅਮੀਰ ਦੇਸ ਹੋਣਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਨਹੀਂ

ਜੀਡੀਪੀ ਦੇ ਮਾਮਲੇ 'ਤੇ ਅਮਰੀਕਾ ਦੁਨੀਆਂ ਦੇ ਟੌਪ 5 ਦੇਸਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ। ਪਰ ਜਦੋਂ ਅਸੀਂ ਇਸਨੂੰ ਸਮਾਜਿ... ਬਾਕੀ ਲੇਖ ਲਿਖੋ:

ਰਤੀ ਜ਼ਿਆਦਾ ਜਵਾਬਦੇਹ ਹੈ। ਉੱਥੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰ ਕਿੰਨੇ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਹਨ ਅਤੇ ਕਾਨੂੰਨੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਕਿੰਨੀ ਸੌਖੀ ਹੈ।

ਤੁਸੀਂ ਇਹ ਜਾਣ ਕੇ ਹੈਰਾਨ ਹੋਵੋਗੇ ਕਿ ਜਿਸ ਦੇਸ ਵਿੱਚ ਕਾਨੂੰਨ ਦਾ ਰਾਜ ਚੰਗਾ ਹੈ, ਉਹ ਦੇਸ ਵਿਕਾਸ ਦੇ ਹਰ ਪੈਮਾਨੇ 'ਤੇ ਬਿਹਤਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

ਫਿਰ ਚਾਹੇ ਉਹ ਔਸਤ ਉਮਰ ਹੋਵੇ, ਗੰਭੀਰ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਨਾਲ ਲੜਨ ਦੀ ਤਾਕਤ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਗਰਭਵਤੀ ਮਹਿਲਾਵਾਂ ਦੀ ਔਸਤ ਉਮਰ।

ਇਹ ਸਾਰੇ ਪੈਮਾਨੇ ਦੱਸਦੇ ਹਨ ਕਿ ਕਾਨੂੰਨ ਦਾ ਰਾਜ ਹੋਣ ਨਾਲ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਸਿਹਤ ਬਿਹਤਰ ਹੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।

ਪਰ ਇਸਦਾ ਮਤਲਬ ਇਹ ਨਹੀਂ ਕਿ ਪੈਸਿਆਂ ਦੀ ਕੋਈ ਅਮਹਿਮੀਅਤ ਨਹੀਂ। ਆਰਥਿਕ ਰੂਪ ਨਾਲ ਮਜ਼ਬੂਤ ਦੇਸ ਆਪਣੇ ਨਾਗਰਿਕਾਂ ਨੂੰ ਕੋਈ ਅਜਿਹੀ ਸੁਵਿਧਾਵਾਂ ਦੇ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਗ਼ਰੀਬ ਮੁਲਕਾਂ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਉਪਲਬਧ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀਆਂ।

ਉੱਥੇ ਦੇ ਪੁਲਿਸ ਕਰਮੀਆਂ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਦੂਜੇ ਕਰਮਚਾਰੀਆਂ ਦੀ ਤਨਖ਼ਾਹ ਚੰਗੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਜ਼ੁਰਮ ਘੱਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

ਕਿਸ ਦੇਸ ਨੂੰ ਮਹਾਨ ਜਾਂ ਖੁਸ਼ਹਾਲ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ

ਇੱਕ ਤਾਂ ਉਹ ਦੇਸ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਜੀਡੀਪੀ ਦੇ ਮਾਮਲੇ 'ਤੇ ਕਾਫ਼ੀ ਵਿਕਾਸ ਕਰ ਲਿਆ ਹੈ। ਫਿਰ ਉਹ ਦੇਸ ਹਨ ਜੋ ਸਮਾਜਿਕ ਵਿਕਾਸ ਦੇ ਮੋਰਚੇ 'ਤੇ ਬਾਜ਼ੀ ਮਾਰ ਰਹੇ ਹਨ।

ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇਸਾਂ ਵਿੱਚ ਅਜਿਹੀਆਂ ਸੰਸਥਾਵਾਂ-ਵਿਵਸਥਾਵਾਂ ਹਨ, ਜੋ ਹਾਲਾਤ ਨੂੰ ਵਿਗੜਨ ਤੋਂ ਬਚਾ ਲਵੇਗੀ। ਆਮ ਨਾਗਰਿਕ ਦੀ ਮੁਸੀਬਤ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰੇਗੀ।

ਤੁਸੀਂ ਸਿਰਫ਼ ਜੀਡੀਪੀ ਬਿਹਤਰ ਕਰਕੇ ਨਾਗਰਿਕਾਂ ਨੂੰ ਖ਼ੁਸ਼ਹਾਲ ਨਹੀਂ ਬਣਾ ਸਕਦੇ। ਨਾ ਹੀ ਕੋਈ ਨਵਾਂ ਕਾਨੂੰਨ ਬਣਾ ਕੇ।

ਸਰਕਾਰਾਂ ਨੂੰ ਇਹ ਦਿਖਾਉਣਾ ਹੋਵੇਗਾ ਕਿ ਉਹ ਨਾਗਰਿਕਾਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ ਵਚਨਬੱਧ ਹਨ। ਇਸਦੇ ਲਈ ਸਮੇਂ-ਸਮੇਂ 'ਤੇ ਠੋਸ ਕਦਮ ਚੁੱਕਣਗੇ।

ਇਹੀ ਗੱਲਾਂ ਕਿਸੇ ਦੇਸ ਦੀ ਖੁਸ਼ਹਾਲੀ ਦਾ ਅਸਲ ਪੈਮਾਨਾ ਹਨ।

(ਬੀਬੀਸੀ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਲ FACEBOOK, INSTAGRAM, TWITTER ਅਤੇ YouTube 'ਤੇ ਜੁੜੋ।


...ੈਸ ਛੱਡੀ ਗਈ

ਬ੍ਰਿਟੇਨ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੇ ਐਸਏਐਸ ਟੀਮ ਦੇ ਇੱਕ ਸਾਬਕਾ ਮੈਂਬਰ ਰੋਬਿਨ ਹੋਰਸਫ਼ਾਲ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ 'ਬੰਧਕਾਂ ਨੂੰ ਛੁਡਾਉਣ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਸਹੀ ਤਰੀਕਾ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਐਂਟਰੀ ਪੁਆਇੰਟਾਂ ਤੋਂ ਤੇਜ਼ੀ ਵਿਖਾਉਂਦੇ ਹੋਏ ਅੰਦਰ ਵੜ ਕੇ ਬਾਗ਼ੀਆਂ ਨੂੰ ਹੈਰਾਨ ਕਰਨਾ ਸੀ ਤਾਂ ਕਿ ਉਹ ਕੁਝ ਕਰ ਹੀ ਨਾ ਪਾਉਂਦੇ।

ਪਰ ਸਮੱਸਿਆ ਇਹ ਸੀ ਕਿ ਇਸ ਵਿਚ ਕੋਈ ਹੈਰਾਨੀ ਵਾਲਾ ਤੱਤ ਨਹੀਂ ਸੀ ਕਿਉਂਕਿ ਚੇਚੇਨ ਦੀ ਬਾਗੀ ਇਸ ਲਈ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤਿਆਰ ਸੀ।

ਅਜਿਹਾ ਕਰਨ ਲਈ, ਰੂਸੀ ਸੈਨਿਕਾਂ ਨੂੰ ਤਕਰੀਬਨ 100 ਫੁੱਟ ਦੇ ਗਲਿਆਰੇ ਨੂੰ ਪਾਰ ਕਰਨਾ ਪੈਣਾ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਪੌੜੀਆਂ 'ਤੇ ਵੀ ਹਮਲਾ ਕਰਨਾ ਪੈਣਾ ਸੀ ਜਿਥੇ ਬਾਗੀਆਂ ਨੇ ਜ਼ਬਰਦਸਤ... ਬਾਕੀ ਲੇਖ ਲਿਖੋ:

ਗਿਰੀ ਅਤੇ ਪਾਲ ਕਵੀਨ ਜੱਜ ਨੇ ਲਿਖਿਆ, 'ਇਹ ਗੈਸ ਇਮਾਰਤ ਦੇ ਵੈਂਟੀਲੇਸ਼ਨ ਸਿਸਟਮ ਰਾਹੀਂ ਪਾਈ ਗਈ ਸੀ।

ਰੂਸੀ ਸੈਨਿਕਾਂ ਨੇ ਇਮਾਰਤ ਦੇ ਫਰਸ਼ ਦੇ ਹੇਠਾਂ ਇਕ ਸੁਰੰਗ ਬਣਾਈ ਅਤੇ ਇਸ ਵਿੱਚ ਛੇਕ ਕਰ ਦਿੱਤੇ। ਉੱਥੋਂ ਵੀ ਗੈਸਾਂ ਅੰਦਰ ਪਾਈਆਂ ਗਈਆਂ ਸਨ।

ਕੁਝ ਔਰਤਾਂ ਨੇ ਭੱਜ ਕੇ ਬਾਲਕਨੀ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਪਰ ਉੱਥੇ ਪਹੁੰਚਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਉਹ ਜ਼ਮੀਨ 'ਤੇ ਡਿੱਗ ਗਈਆਂ।

ਗੈਸ ਦੇ ਪ੍ਰਵਾਹ ਤੋਂ ਇਕ ਘੰਟੇ ਬਾਅਦ 200 ਰੂਸੀ ਸੈਨਿਕ 6.33 ਵਜੇ ਦਾਖਲ ਹੋਏ। ਸੱਤ ਮਿੰਟ ਬਾਅਦ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਮੁੱਖ ਹਾਲ ਦੇ ਦਰਵਾਜ਼ਿਆਂ ਨੂੰ ਬੰਬ ਨਾਲ ਉਡਾ ਦਿੱਤਾ।

ਸਾਰੇ ਕੱਟੜਪੰਥੀ ਜੋ ਜਾਗ ਗਏ ਸਨ, ਰੂਸੀ ਸੈਨਿਕਾਂ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ 'ਤੇ ਗੋਲੀਆਂ ਚਲਾ ਦਿੱਤੀਆਂ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ। ਇੱਥੋਂ ਤੱਕ ਕਿ ਜਿਹੜੇ ਕੱਟਰਪੰਥੀ ਗੈਸ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨਾਲ ਬੇਹੋਸ਼ ਹੋ ਗਏ ਸਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਨੀਂਦ ਵਿੱਚ ਹੀ ਗੋਲੀ ਮਾਰ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ।

ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ, ਰੂਸੀ ਸੈਨਾ ਦੇ ਇੱਕ ਮੈਂਬਰ ਨੇ ਪੱਤਰਕਾਰਾਂ ਨੂੰ ਕਿਹਾ, 'ਅਸੀਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਹਮਲਾਵਰਾਂ ਨੂੰ ਪੁਆਇੰਟ ਬਲੈਂਕ ਰੇਂਜ ਤੋਂ ਗੋਲੀ ਮਾਰ ਦਿੱਤੀ। ਇਹ ਬੇਰਹਿਮ ਸੀ, ਪਰ ਜੇ ਕੋਈ ਵਿਅਕਤੀ ਆਪਣੀ ਕਮਰ ਵਿੱਚ 2 ਕਿਲੋ ਪਲਾਸਟਿਕ ਵਿਸਫੋਟਕ ਰੱਖੇ ਤਾਂ ਉਸ ਨਾਲ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਾ ਹੀ ਵਿਵਹਾਰ ਕੀਤਾ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਸੀ। ਥੀਏਟਰ ਦੇ ਸਾਰੇ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਬੰਬ ਫੈਲੇ ਹੋਏ ਸਨ।

ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਬੰਬ 50 ਕਿੱਲੋਗ੍ਰਾਮ ਟੀ.ਐਨ.ਟੀ. ਦਾ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ 15 ਨੰਬਰ ਲਾਈਨ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਦਿਲਚਸਪ ਗੱਲ ਇਹ ਸੀ ਕਿ ਬਾਗ਼ੀਆਂ ਨੇ ਇਸ ਨੂੰ ਉਥੇ ਰੱਖਣ ਲਈ ਬੰਧਕਾਂ ਦੀ ਮਦਦ ਲਈ ਸੀ। ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕਿਸੇ ਵਿੱਚ ਵੀ ਬੰਬ ਦਾ ਵਿਸਫੋਟ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ।

ਕੁਝ ਬੰਧਕਾਂ ਨੇ ਹਮਲੇ ਦੌਰਾਨ ਭੱਜਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਪਰ ਬਾਹਰੀ ਗੇਟ 'ਤੇ ਤਾਇਨਾਤ ਚੇਚੇਨ ਬਾਗੀਆਂ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਗੋਲੀ ਮਾਰ ਦਿੱਤੀ।

ਸਾਰੇ ਕੱਟੜਪੰਥੀ ਜੋ ਜਾਗ ਗਏ ਸਨ, ਰੂਸੀ ਸੈਨਿਕਾਂ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ 'ਤੇ ਗੋਲੀਆਂ ਚਲਾ ਦਿੱਤੀਆਂ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ

140 ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਦੀ ਮੌਤ

ਐਲੈਕਸ ਬੋਬਿਕ ਯਾਦ ਕਰਦੇ ਹਨ, 'ਮੈਂ ਆਪਣਾ ਸਿਰ ਝੁਕਾਇਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਨਾਲ ਹੀ ਮੈਂ ਗੋਲੀ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਸੁਣੀ। ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਬਾਅਦ ਮੇਰੀ ਸਾਥੀ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਸਨੂੰ ਕਿਸੇ ਚੀਜ਼ ਦੀ ਬਦਬੂ ਆ ਰਹੀ ਹੈ। ਪਰ ਮੈਨੂੰ ਅਜਿਹਾ ਕੁਝ ਮਹਿਸੂਸ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ। ਉਸਨੇ ਹੀ ਮੈਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਗੈਸ ਥੀਏਟਰ ਦੇ ਅੰਦਰ ਪਹੁੰਚ ਚੁੱਕੀ ਹੈ।"

"ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਮੂੰਹ 'ਤੇ ਰੁਮਾਲ ਲਗਾ ਲਿਆ ਅਤੇ ਮੈਨੂੰ ਵੀ ਅਜਿਹਾ ਕਰਨ ਲਈ ਕਿਹਾ। ਮੈਂ ਵੀ ਅਜਿਹਾ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਪਰ ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਮੈਂ ਬੇਹੋਸ਼ ਹੋ ਗਿਆ। ਜਦੋਂ ਮੈਨੂੰ ਥੋੜਾ ਜਿਹਾ ਹੋਸ਼ ਆਇਆ ਤਾਂ ਮੈਂ ਵੇਖਿਆ ਕਿ ਰੂਸੀ ਸਿਪਾਹੀ ਥੀਏਟਰ ਵਿੱਚ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਭੱਜ ਰਹੇ ਸੀ।"

ਇਸ ਪੂਰੇ ਆਪ੍ਰੇਸ਼ਨ ਵਿੱਚ 90 ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਬੰਧਕ ਅਤੇ 50 ਚੇਚੇਨ ਵਿਦਰੋਹੀ ਮਾਰੇ ਗਏ ਸਨ, ਪਰ ਇੱਕ ਵੀ ਰੂਸੀ ਸੈਨਿਕ ਨੂੰ ਕੋਈ ਖਰੋਚ ਨਹੀਂ ਆਈ ਸੀ।

ਬੰਧਕਾਂ ਨੂੰ ਮਾਸਕੋ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਹਸਪਤਾਲਾਂ...


...ੈਸ ਮਾਡਲ ਬਿਲਕੁਲ ਨਵਾਂ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵਰਤਣਾ ਸਿੱਖਣਾ ਪਵੇਗਾ।"

(ਡੌਕਲੈਸ (ਸਟੈਂਡ ਮੁਕਤ)ਸਾਈਕਲਾਂ ਨੂੰ ਵੱਖਰੇ ਸਟੈਂਡ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ ਅਤੇ ਕਿਤੇ ਵੀ ਖੜੇ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਜਿੰਦਾ ਖੋਲ੍ਹਣ ਲਈ ਸਮਾਰਟ ਫੋਲ ਐੁਪਲੀਕੇਸ਼ਨ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।)

ਇੱਕ ਪਲ ਤਾਂ ਤੁਸੀਂ ਵੱਖਰੀ ਲੇਨ ਵਿੱਚ ਸਾਈਕਲ ਚਲਾ ਰਹੇ ਹੁੰਦੇ ਹੋ ਅਤੇ ਅਗਲੇ ਹੀ ਪਲ ਇਹ ਮੁੱਕ ਜਾਵੇਗੀ ਅਤੇ ਤੁਸੀਂ ਟ੍ਰੈਫਿਕ ਵਿੱਚ ਫਸੇ ਹੋਵੋਂਗੇ।

"ਸਾਨੂੰ ਉਮੀਦ ਹੈ ਕਿ ਜਿਵੇਂ ਜਿਵੇਂ ਓਫੋ ਅਤੇ ਸਟੈਂਡ ਮੁਕਤ ਸਾਈਕਲਾਂ ਬਾਰੇ ਚੇਤਨਾ ਵਧੇਗੀ ਤਾਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਦੁਰਵਰਤੋਂ ਵਿੱਚ ਕਮੀ ਆਵੇਗੀ।"

ਐਪਲੀਕੇਸ਼ਨ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਾਈਕਲ ਚਲਾਉਣ ਲ... ਬਾਕੀ ਲੇਖ ਲਿਖੋ:

ਡੱਚ ਆਰਕੀਟੈਕਟ ਡਾਨ ਰੂਜ਼ੇਗਾਰਡੇ ਇੱਕ ਸਮੋਗ ਮੁਕਤ ਸਾਈਕਲ ਬਣਾ ਰਹੇ ਹਨ ਜੋ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਿਤ ਹਵਾ ਖਿੱਚ ਕੇ ਚਾਲਕ ਲਈ ਸਾਫ਼ ਹਵਾ ਛੱਡੇਗਾ।

ਸਾਈਕਲਾਂ ਲਗਪਗ 200 ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਚਲਣ ਵਿੱਚ ਆਈਆਂ ਪਰ ਉਸ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਬਦਲਾਵ ਆਇਆ ਹੈ। ਨੀਦਰਲੈਂਡ ਵਿੱਚ ਇਲੈਕਟਰਾਨਿਕ ਸਾਈਕਲਾਂ ਦਾ ਰਿਵਾਜ਼ ਵਧਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਵਿਕਣ ਵਾਲੀਆਂ ਤਿੰਨ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਇਹੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।

ਗਜ਼ੈਲ ਦੇ ਯੂਕੇ ਵਿੱਚ ਮੁਖੀ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ  ਇਲੈਕਟਰਾਨਿਕ ਸਾਈਕਲਾਂ ਲਈ ਕੱਟੜ ਸਾਈਕਲਿਸਟਾਂ ਨੂੰ ਮਨਾਉਣਾ ਮੁਸ਼ਕਿਲ ਹੈ ਜੋ ਕਿਸੇ ਕਿਸਮ ਦੀ ਮਦਦ ਲੈਣੀ ਹੀ ਨਹੀਂ ਚਾਹੁੰਦੇ।

ਬੈਟਰੀਆਂ ਹਰ ਸਾਲ ਹਲਕੀਆਂ ਹੋ ਰਹੀਆਂ ਹਨ

ਇਲੈਕਟਰਾਨਿਕ ਸਾਈਕਲਾਂ 55 ਸਾਲ ਤੋਂ ਵੱਡਿਆਂ ਵਿੱਚ ਪਸੰਦ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਇਸ ਨਾਲ ਮਨੋਬਲ ਵਧਦਾ ਹੈ।

ਇਸ ਵਿੱਚ ਦੂਜਾ ਪੜਾਅ ਹੈ ਭਾਰੀਆਂ ਬੈਟਰੀਆਂ ਦੇ ਆਕਾਰ ਨੂੰ ਛੋਟਾ ਕਰਨਾ।

ਰੌਡਲੀ ਨੇ ਕਿਹਾ. "ਇਸ ਸਮੇਂ ਤਾਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਾਈਕਲਾਂ ਦਾ ਭਾਰ ਹੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਰੁਕਾਵਟ ਹੈ। ਅਸੀਂ ਦੇਖਿਆ ਹੈ ਕਿ ਲੋਕ ਇਸ ਨੂੰ ਖ਼ਰੀਦਣੋਂ ਹਟ ਰਹੇ ਹਨ ਕਿ ਉਹ ਇਸ ਨੂੰ ਰਹੇਸਾਈਕਲ ਸਟੈਂਡ ਚੁੱਕਣਗੇ ਕਿਵੇਂ।"

ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਇਹ ਵੀ ਕਿਹਾ ਕਿ "ਇਹ ਹਰ ਸਾਲ ਹਲਕੀਆਂ ਹੋ ਰਹੀਆਂ ਹਨ।"

ਫਿਲਹਾਲ ਨੀਦਰਲੈਂਡ ਵਿੱਚ 27 ਫੀਸਦੀ ਆਉਣ-ਜਾਣ ਸਾਈਕਲ ਰਾਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਡੱਚ ਲੋਕ ਹਰ ਸਾਲ 1000 ਕਿਲੋਮੀਟਰ (600 ਮੀਲ) ਸਾਈਕਲ ਚਲਾਉਂਦੇ ਹਨ।

ਚੀਨ ਦੇ ਇਸ ਜ਼ਿਆਮਿਨ ਸ਼ਹਿਰ ਵਾਂਗ ਦੁਨੀਆਂ ਦੇ ਕਈ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸਾਈਕਲ ਚਲਾਉਣ ਲਈ ਵੱਖਰੀਆਂ ਲੇਨਾਂ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾ ਰਹੀਆਂ ਹਨ।

ਐਰਿਕ ਟੈਟਿਰੋ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ, "ਇਹ ਸਾਡੇ ਲਈ  ਇਹ ਕੰਮ ਅਤੇ ਸਕੂਲ ਜਾਣ ਦਾ ਇੱਕ ਡਿਫਾਲਟ ਸਾਧਨ ਹੈ।"

ਡੱਚ ਸਰਕਾਰ ਅਗਲੇ ਦਸਾਂ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਹਰੇਕ ਨਾਗਰਿਕ ਵੱਲੋਂ ਸਾਈਕਲ ਦੇ ਸਫ਼ਰ ਵਿੱਚ 20 ਫੀਸਦੀ ਦਾ ਵਾਧਾ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦੀ ਹੈ।

ਇਸ ਕੰਮ ਲਈ ਸਰਕਾਰ 40,000 ਨਵੇਂ ਸਾਈਕਲ ਸਟੈਂਡ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਪੈਸਾ ਖ਼ਰਚ ਰਹੀ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਸਰਕਾਰ ਭਵਿੱਖ ਦੀਆਂ ਖੁਦਮੁੱਖਤਿਆਰ ਕਾਰਾਂ ਨੂੰ ਸਾਈਕਲ ਚਾਲਕਾਂ ਬਾਰੇ ਚੇਤਾਵਨੀ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਸਿਸਟਮ 'ਤੇ ਵੀ ਕੰਮ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ।

ਹੋਰ ਸ਼ਹਿਰ ਜਿਹੜੇ ਸਾਈਕਲਿੰਗ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਐਰਿਕ ਟੈਟਿਰੋ  ਦੀ ਸਲਾਹ ਹੈ, ਨੀਦਰਲੈਂਡ ਵਿੱਚ ਸਾਇਕਲਿੰਗ ਦਾ ਬੁਨਿਆਦੀ ਢਾਂਚਾ ਧਿਆਨ ਪੂਰਬਕ ਸਾਰੇ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਨੂੰ ਕਵਰ ਕਰਨ ਲਈ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ ਜੋ ਹੋਰ ਬੁਨਿਆਦੀ ਢਾਂਚਿਆਂ ਜਿਵੇਂ ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨਾਂ ਨਾਲ ਵੀ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।"

ਪਰ ਕੀ ਪਟਾਕੇ ਪਾਉਣ ਨੂੰ ਬੁਲਟ ਰੱਖਣ ਵਾਲੇ ਪੰਜਾਬੀ ਵੀ ਇਸ ਸਾਰੇ ਤੋਂ ਕੁਝ ਸਮਝ ਸਕਣਗੇ?

(ਬੀਬੀਸੀ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਲ FACEBOOK, INSTAGRAM, TWITTERਅਤੇ YouTube 'ਤੇ ਜੁੜੋ।)


...ੈਸੇ ਵਾਲੇ ਕਾਰੋਬਾਰੀ ਸਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਟਾਇਰਾਂ ਦਾ ਕਾਰੋਬਾਰ ਸੀ।

ਇਰਫ਼ਾਨ ਨੇ ਆਪਣੇ ਨਾਮ ਨਾਲੋਂ ਸਾਹਿਬਜ਼ਾਦਾ ਸ਼ਬਦ ਹਟਾ ਲਿਆ ਸੀ। ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਆਪਣੇ ਨਾਮ ਵਿੱਚ ਇੱਕ R ਹੋਰ ਲਗਾ ਲਿਆ ਸੀ - Irfan ਤੋਂ Irrfan ਕਰ ਲਿਆ ਸੀ।

ਜਦੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਿਤਾ ਜੀ ਫ਼ੌਤ ਹੋਏ ਤਾਂ ਇਰਫ਼ਾਨ ਨੇ ਟਾਇਰਾਂ ਦੇ ਵਪਾਰ ਵਿੱਚ ਜਾਣ ਦੀਆਂ ਆਸਾਂ ਨੂੰ ਪਰੇ ਰੱਖਦਿਆਂ ਅਦਾਕਾਰ ਬਣਨ ਨੂੰ ਤਰਜੀਹ ਦਿੱਤੀ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਫ਼ਿਲਮੀ ਦੁਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਆਉਣ ਬਾਰੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਤੇ ਦੋਸਤਾਂ ਨੇ ਨਹੀਂ ਸੋਚਿਆ ਸੀ।

ਉਨ੍ਹਾਂ ਇੱਕ ਵਾਰ ਕਿਹਾ ਸੀ, ''ਕਿਸੇ ਨੇ ਨਹੀਂ ਸੀ ਸੋਚਿਆ ਕਿ ਮੈਂ ਇੱਕ ਦਿਨ ਅਦਾਕਾਰ ਬਣ ਜਾਵਾਂਗਾ, ਮੈਂ ਬਹੁਤ ਸ਼ਰਮੀਲਾ... ਬਾਕੀ ਲੇਖ ਲਿਖੋ:

'

ਵੱਡੇ ਪਰਦੇ ਦੀ ਸ਼ੌਹਰਤ

ਬਤੌਰ ਅਦਾਕਾਰ ਇਰਫ਼ਾਨ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦਾ ਵੱਡਾ ਮਾਅਰਾ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼-ਇੰਡੀਅਨ ਫ਼ਿਲਮ, 'ਦਿ ਵੈਰੀਅਰ' ਸੀ। ਪਹਾੜਾਂ ਅਤੇ ਰਤੀਲੇ ਰਾਜਸਥਾਨ ਵਿੱਚ ਬਣੀ ਇਹ ਫ਼ਿਲਮ ਯਾਦਗਾਰ ਬਣੀ।

ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਆਸਿਫ਼ ਕਪਾਡੀਆ ਦੀ ਇਸ ਫ਼ਿਲਮ ਵਿੱਚ ਇਰਫ਼ਾਨ ਨੇ ਇੱਕ ਯੋਧੇ ਦਾ ਕਿਰਦਾਰ ਅਦਾ ਕੀਤਾ ਸੀ।

ਫ਼ਿਲਮ ਨੂੰ ਕੌਮਾਂਤਰੀ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਬੈਸਟ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਫ਼ਿਲਮ ਦਾ ਐਵਾਰਡ ਦਾ ਹਾਸਿਲ ਹੋਇਆ। ਫ਼ਿਲਮ ਨੂੰ ਯੂਕੇ ਦੀ ਆਫ਼ੀਸ਼ੀਅਲ ਐਂਟਰੀ ਵਜੋਂ ਅਕੈਡਮੀ ਐਵਾਰਡ (ਔਸਕਰ) ਲਈ ਭੇਜਿਆ ਗਿਆ ਪਰ ਇਸ ਨੂੰ ਬਾਹਰ ਇਸ ਲਈ ਕਰਦ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਕਿਉਂਕਿ ਹਿੰਦੀ ਭਾਸ਼ਾ ਇਸ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਿਲ ਸੀ।

ਹਾਲਾਂਕਿ ਸਿਨੇਮਾ ਦੀ ਦੁਨੀਆਂ ਦਿ ਵੈਰੀਅਰ ਫ਼ਿਲਮ ਨਾਲ ਇਰਫ਼ਾਨ ਦਾ ਕਰੀਅਰ ਚਮਕ ਉੱਠਿਆ।

2008 ਵਿੱਚ ਇਰਫ਼ਾਨ ਨੇ ਡੈਨੀ ਬੋਇਲ ਨਾਲ ਸਲਮਡੌਗ ਮਿਲੇਨੀਅਰ ਫ਼ਿਲਮ ਕੀਤੀ। ਇਰਫ਼ਾਨ ਨੇ ਪੁਲਿਸ ਇੰਸਪੈਕਟਰ ਦਾ ਰੋਲ ਅਦਾ ਕਰਕੇ ਨਾਮ ਕਮਾਇਆ।

ਇਸਲਾਮ ਬਾਰੇ ਇਰਫ਼ਾਨ

ਦੀਪਾ ਮਹਿਤਾ ਦੀ 'ਮਿਡਨਾਈਟਸ ਚਿਲਡਰਨ' ਅਤੇ ਮੀਰਾ ਨਾਇਰ ਦੀ 'ਰੇਲੁਟੈਂਟ ਫੰਡਾਮੈਂਟਲਿਸਟ' ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਨ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕੀਤਾ ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਧਰਮ ਦਾ ਕਾਫੀ ਕਰੀਬ ਤੋਂ ਜ਼ਿਕਰ ਸੀ।

9/11 ਦੇ ਨਿਊਯਾਰਕ ਹਮਲੇ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਲੌਸ ਏਂਜਲਸ ਏਅਰਪੋਰਟ 'ਤੇ ਇਰਫ਼ਾਨ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਸਰਨੇਮ ਖ਼ਾਨ ਕਰਕੇ ਦੋ ਵਾਰ ਸ਼ੱਕੀ ਅੱਤਵਾਦੀ ਸਮਝ ਕੇ ਪੜਤਾਲ ਲਈ ਰੋਕਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।

2011 ਵਿੱਚ ਇਰਫ਼ਾਨ ਨੂੰ ਕਲਾ ਦੇ ਖ਼ੇਤਰ ਵਿੱਚ ਯੋਗਦਾਨ ਸਬੰਧੀ ਪਦਮ ਸ੍ਰੀ ਨਾਲ ਨਵਾਜ਼ਿਆ ਗਿਆ।

ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਈ ਵਾਰ ਖ਼ਾਨ ਨਾਮ ਤੋਂ ਖਹਿੜਾ ਛੁਡਾਉਣ ਦੀ ਵੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਸਿਰਫ਼ ਇਰਫ਼ਾਨ ਨਾਮ ਰੱਖਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਬਿਆਨਾਂ ਤੋਂ ਕਈ ਵਾਰ ਮੁਸਲਿਮ ਆਗੂ ਵੀ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਹੋਏ, ਇਸ ਪਿੱਛੇ ਕਾਰਨ ਸੀ ਸ਼ੀਆ ਧਾਰਮਿਕ ਤਿਉਹਾਰ, ਮੁਹਰੱਮ ਦੌਰਾਨ ਜਾਨਵਰਾਂ ਦੀ ਬਲੀ ਚੜਾਉਣ ਬਾਰੇ ਨਿੰਦਾ ਕਰਨਾ।

ਇਰਫ਼ਾਨ ਨੇ ਕਿਹਾ ਸੀ, ''ਅਸੀਂ ਇਹ ਰਸਮਾਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਪਿੱਛੇ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਜਾਣੇ ਬਿਨਾਂ ਨਿਭਾਉਂਦੇ ਹਾਂ।''

ਇਰਫ਼ਾਨ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਫ਼ਿਲਮੀ ਕਰੀਅਰ 'ਤੇ ਧਿਆਨ ਦੇਣ ਅਤੇ ਧਰਮ ਸਬੰਧੀ ਬਿਆਨ ਨਾ ਦੇਣ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਗਿਆ।

2011 ਵਿੱਚ ਇਰਫ਼ਾਨ ਨੂੰ ਕਲਾ ਦੇ ਖ਼ੇਤਰ ਵਿੱਚ ਯੋਗਦਾਨ ਸਬੰਧੀ ਪਦਮ ਸ੍ਰੀ ਨਾਲ ਨਵਾਜ਼ਿਆ ਗਿਆ।

ਇਹ ਵੀਡੀਓਜ਼ ਵੀ ਦੇਖੋ:

(ਬੀਬੀਸੀ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਲ FACEBOOK, INSTAGRAM, TWITTERਅਤੇ YouTube 'ਤੇ ਜੁੜੋ।)


...ੋ ਕਿ ਜ਼ਰੂਰੀ ਸੀ। ਪੰਜਾਬ 'ਚ ਦੂਜੇ ਰਾਜਾਂ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਟੀਕਾਕਰਨ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ।

ਤੀਜਾ ਇਹ ਕਿ ਅਸੀਂ ਲੱਛਣਾਂ ਨੂੰ ਗੌਲਦੇ ਹੀ ਨਹੀਂ ਹਾਂ। ਸਾਡੇ ਇਸ ਖੇਤਰ 'ਚ ਲੋਕ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਲੱਛਣਾਂ ਵੱਲ ਧਿਆਨ ਹੀ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦੇ ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਉਹ ਸਮਾਂ ਰਹਿੰਦਿਆਂ ਹਸਪਤਾਲ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਹੀ ਨਹੀਂ ਪਾਉਂਦੇ।

ਮੈਨੂੰ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਬਿਮਾਰੀ ਅਜੇ ਕੁਝ ਸਮਾਂ ਚੱਲੇਗੀ, ਕੋਈ ਦੋ ਜਾਂ ਤਿੰਨ ਹਫ਼ਤਿਆਂ 'ਚ ਇਸ ਨੂੰ ਠੱਲ ਪੈਣ ਵਾਲੀ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਅਜੇ ਵੀ ਦੇਰੀ ਨਹੀਂ ਹੋਈ ਹੈ। ਸਾਨੂੰ ਜੰਗੀ ਸਥਿਤੀ ਵਾਂਗਰ ਹੀ ਇਸ ਨਾਲ ਨਜਿੱਠਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਇਸ ਪ੍ਰਤੀ ਵੱਧ ਤੋਂ ਵੱਧ ਜਾਗਰੂਕ ਕਰਨ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਮਹਾਮਾਰੀ ਕਿਸੇ... ਬਾਕੀ ਲੇਖ ਲਿਖੋ:

ਹੋਇਆ ਹੈ ਇਸ ਪ੍ਰਤੀ ਸਾਡੀ ਸਮਝ 'ਚ ਵੀ ਵਾਧਾ ਹੋਇਆ ਹੈ।

ਪਹਿਲਾਂ ਅਸੀਂ ਕਿਹਾ ਸੀ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਮਾਸਕ ਉਸ ਸਮੇਂ ਪਾਓ ਜਦੋਂ ਤੁਸੀਂ 4-5 ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਸਮੂਹ 'ਚ ਹੋ, ਪਰ ਹੁਣ ਜੋ ਅਧਿਐਨ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਉਸ 'ਚ ਪਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਏਅਰਬੋ੍ਰਨ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਵਧੇਰੇਤਰ ਸਮਾਂ ਮਾਸਕ ਪਾ ਕਿ ਰੱਖਣਾ ਹੀ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਹੈ।

ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਵੀ ਦਿਸ਼ਾ ਨਿਦੇਸ਼ ਜਾਰੀ ਕਿਤੇ ਹਨ ਕਿ ਜੇਕਰ ਅਸੀਂ ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰ ਨਾਲ ਘਰ 'ਚ ਵੀ ਹਾਂ ਤਾਂ ਵੀ ਸਾਨੂੰ ਮਾਸਕ ਪਾਉਣ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਹੈ। ਪਰ ਹੁਣ ਜੋ ਦੁਹਰੇ ਮਾਸਕ ਵਾਲੀ ਸਿਫਾਰਸ਼ ਹੈ ਉਹ ਹੁਣ ਲਾਜ਼ਮੀ ਹੈ।

ਸਾਨੂੰ ਸਰਜੀਕਲ ਮਾਸਕ ਜਾਂ  ਦੁਹਰਾ ਮਾਸਕ ਪਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਮਾਸਕ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਹੀ ਮੂੰਹ ਅਤੇ ਨੱਕ ਨੂੰ ਢੱਕਣ ਵਾਲਾ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਨਾਲ 90% ਤੱਕ ਸੁਰੱਖਿਆ ਮਿਲ ਸਕਦੀ ਹੈ।

ਮੌਜੂਦਾ ਸਮੇਂ ਸਾਨੂੰ ਮੰਨ੍ਹ ਕੇ ਹੀ ਚੱਲਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸਾਡੇ ਆਸ-ਪਾਸ ਹਰ ਕੋਈ ਇਨਫੈਕਟਿਡ ਹੈ ਅਤੇ ਸਾਨੂੰ ਆਪਣਾ ਧਿਆਨ ਆਪ ਹੀ ਰੱਖਣਾ ਹੈ। ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਲੋਕ ਬਿਨ੍ਹਾਂ ਲੱਛਣਾਂ ਦੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਅਜਿਹੀ ਸਥਿਤੀ 'ਚ ਕੋਰੋਨਾ ਪ੍ਰਤੀ ਜ਼ਰੂਰੀ ਮਾਪਦੰਡਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਬਣਾਉਣਾ ਲਾਜ਼ਮੀ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਇਸ ਲਈ ਇੰਨ੍ਹਾਂ ਸਾਵਧਾਨੀਆਂ ਪ੍ਰਤੀ ਆਮ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਜਾਗਰੂਕ ਕਰਨਾ ਬਹੁਤ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ। ਆਮ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਮਨਾਂ 'ਚ ਬਿਮਾਰੀ, ਇਸ ਦੇ ਫੈਲਾਅ ਅਤੇ ਟੀਕੇ ਦੇ ਬਾਰੇ 'ਚ ਜੋ ਵੀ ਗਲਤ ਧਾਰਨਾਵਾਂ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਰਾਹੀਂ ਮਿਟਾਉਣ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ।

ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਕੋਰੋਨਾਵਾਇਰਸ ਦੇ ਵੱਧਦੇ ਮਾਮਲਿਆਂ ਨੂੰ ਵੇਖਦੇ ਹੋਏ ਸ਼ਾਮ 6 ਵਜੇ ਲੌਕਡਾਉਨ ਲੱਗ ਰਿਹਾ ਹੈ

ਸਵਾਲ: ਕੀ ਲੌਕਡਾਊਣ ਮਹਾਮਾਰੀ ਨਾਲ ਨਜਿੱਠਣ ਦਾ ਸਹੀ ਰਾਹ ਹੈ?

ਲੌਕਡਾਊਣ ਲਗਾਉਣਾ ਇੱਕ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨਿਕ ਫ਼ੈਸਲਾ ਹੈ। ਪਰ ਮੈਨੂੰ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਪਿਛਲੀ ਵਾਰ ਲੌਕਡਾਊਨ ਕਾਰਨ ਜੋ ਅਸੀਂ ਆਰਥਿਕ ਮੰਦੀ, ਮਜ਼ਦੂਰਾਂ ਦੇ ਪਰਵਾਸ ਦੀਆਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਆਦਿ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ ਹੈ, ਅਜਿਹੇ 'ਚ ਲੌਕਡਾਉਨ ਆਖਰੀ ਵਿਕਲਪ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

ਜੇਕਰ ਸਾਨੂੰ ਲੌਕਡਾਊਨ ਕਰਨਾ ਹੀ ਪੈਣਾ ਹੈ ਤਾਂ ਸਭ ਤੋਂ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਹਫ਼ਤਾ ਦਸ ਦਿਨ ਪਹਿਲਾਂ ਇਸ ਪ੍ਰਤੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦੇਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵਿੱਤੀ, ਰਾਸ਼ਨ-ਪਾਣੀ ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਹੂਲਤ ਮਿਲਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।

ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਮਨੋਵਿਗਿਆਨਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਤਿਆਰ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹੀ ਲੌਕਡਾਊਨ ਬਾਰੇ ਸੋਚਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਲੌਕਡਾਉਨ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਹੀ ਨਾ ਬਣੇ, ਇਸ ਲਈ ਸਾਨੂੰ ਦੂਜੀਆਂ ਸਾਵਧਾਨੀਆਂ ਵਰਤਣ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ।

ਮੈਨੂੰ ਤਾਂ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਹਫ਼ਤਾਵਰੀ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਇੱਕ ਦਿਨ ਦਾ ਕਰਫਿਊ ਸਿਰਫ ਤਾਂ ਸਿਰਫ਼ ਨਾਮਾਤਰ ਹੀ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਕੋਈ ਖਾਸਾ ਲਾਭ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਾ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਹੈ ਕਿ ਵਾਇਰਸ ਰਾਤ ਨੂੰ ਫੈਲਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਦਿਨ ਨੂੰ ਨਹੀਂ। ਇਸ ਲਈ ਮੈਨੂੰ ਇਸ ਪਿੱਛੇ ਦਾ ਲੌਜਿਕ ਸਮਝ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦਾ ਹੈ।

ਇੱਥੈ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਲੋੜ ਹੈ ਕਿ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਇਸ ਬਾਰੇ ਦੱਸਿਆ ਜਾਵੇ। ਮਹਾਮਾਰੀ ਨੂੰ ਇੱਕ ਸਾਲ ਦਾ ਸਮਾਂ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਅਜੇ ਵੀ ਜੋ ਲੋਕ...


...ੋ ਚੁੱਕਿਆ ਹੈ ਤੇ ਮੈਂ ਕਈ ਵਾਰ  ਅਜਿਹਾ ਦੇਖਿਆ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਹੁਣ ਮੈਂ ਆਪਣੇ-ਆਪ ਨੂੰ ਬਿਹਤਰ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਕਾਬੂ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹਾਂ।"

ਆਤਮ-ਸੰਜਮ ਦੀ ਪ੍ਰਤੀਕਿਰਿਆ ਤੁਹਾਡੇ ਸਾਹਮਣੇ ਘਟਨਾਵਾਂ ਦੇ ਬਾਰੇ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਵਿਅਕਤੀ ਦਾ ਨਜ਼ਰੀਆ ਪੇਸ਼ ਕਰਦੀ ਹੈ।"

ਵਿਲਾਰੋਇਲ ਦੇ ਕੋਲ ਅਤੀਤ ਦੀਆਂ ਧੁੰਦਲੀਆਂ ਯਾਦਾਂ ਦਾ ਪੂਰਾ ਵੇਰਵਾ ਹੈ।

ਆਪਣੇ ਦਿਨ ਬਾਰੇ ਲਿਖਣ ਨਾਲ ਆਪਣੀਆਂ ਸਥਿਤੀਆਂ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਭੂਮਿਕਾ ਬਾਰੇ ਸਮਝ ਵਿਕਸਿਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।

"ਮੈਂ ਪਿਛਲੇ 10 ਸਾਲ ਦੇ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਲਗਭਗ ਹਰ ਘੰਟੇ ਦੇ ਵੇਰਵਿਆਂ ਨੂੰ ਦੇਖ ਸਕਦਾ ਹਾਂ। ਲੇਕਿਨ ਜੇ ਮੈਂ 30 ਤੋਂ 40 ਸਾਲ ਦੇ ਵਿਚਲੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਨੂੰ ਦੇਖਾਂ ਤਾਂ ਮੈਨੂੰ ਪਤਾ ਹੈ ਕਿ ਬਹ... ਬਾਕੀ ਲੇਖ ਲਿਖੋ:

ੋਂ ਵਧੀਆ ਤਰੀਕੇ ਤਲਾਸ਼ਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਮਿਲਦੀ ਹੈ।

ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਇੰਨੇ ਸਾਰੇ ਤਜ਼ਰਬਿਆਂ ਨੂੰ ਯਾਦ ਰੱਖਣ ਦੇ ਸਮਰੱਥ ਹੋਣਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਆਤਮ -ਵਿਸ਼ਵਾਸ਼ ਲਈ ਬਹੁਤ ਵਧੀਆ ਹੈ।

ਉਹ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, "ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਚੰਗੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਯਾਦ ਕਰਦੇ ਹੋ ਤਾਂ ਤੁਸੀਂ ਉਸਦਾ ਵਧੇਰੇ ਅਨੰਦ ਲੈ ਸਕਦੇ ਹੋ ਅਤੇ ਇਹ ਤੁਹਾਡੀ ਖ਼ੁਸ਼ੀ ਲਈ ਚੰਗਾ ਹੈ। "ਇਹ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਜਿਊਣ ਦਾ ਅਹਿਸਾਸ ਕਰਾਉਂਦਾ ਹੈ।"

ਹਾਲਾਂਕਿ ਕੁਝ ਹੀ ਵਿਗਿਆਨਕਾਂ ਨੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸੈਲਫ਼-ਟਰੈਕਿੰਗ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਕੀਤਾ ਹੈ ਪਰ ਇਸ ਦੇ ਭਰਭੂਰ ਸਬੂਤ ਹਨ ਕਿ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਦੇ ਵੇਰਵੇ ਲਿਖਣ ਦੇ ਫ਼ਾਇਦੇ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ।

ਪਿਛਲੇ 10 ਸਾਲ ਦੇ ਰਿਕਾਰਡ ਇੰਨੇ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹਨ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇਹ ਸਮਾਂ ਲੰਬਾ ਲੱਗਣ ਲਗਦਾ ਹੈ, ਜਿੁਵੇਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਬਹੁਤ ਲੰਬੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਜਿਉਂ ਲਈ ਹੋਵੇ। (ਸੰਕੇਤਕ ਤਸਵੀਰ)

ਹਾਰਵਰਡ ਬਿਜ਼ਨਸ ਸਕੂਲ ਦੇ ਫ੍ਰਾਂਸਿਸਕਾ ਗਿੰਨੋ ਨੇ ਤਕਨੀਕੀ ਸਿਖਲਾਈ ਲੈ ਰਹੇ ਕਾਲ ਸੈਂਟਰ ਦੇ ਕਰਮਚਾਰੀਆਂ ਦੇ ਸਮੂਹ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਕੀਤਾ।

ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਦੇਖਿਆ ਕਿ ਸਿਰਫ਼ 10 ਮਿੰਟ ਲਈ ਦਿਨ ਦੀਆਂ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਦਾ ਵੇਰਵਾ ਲਿਖਣ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ 20 ਫ਼ੀਸਦੀ ਸੁਧਾਰ ਹੋਇਆ।

ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸਾਡੇ ਵਿੱਚੋਂ ਕਈ ਲੋਕ ਆਪਣੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੇ ਬਾਰੇ ਵਿੱਚ ਇੰਨੇ ਵੇਰਵੇ ਨਾਲ ਨਾ ਲਿਖ ਸਕਣ, ਫਿਰ ਵੀ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਮਨੋਵਿਗਿਆਨਕ ਸਹਿਮਤ ਹੋਣਗੇ ਕਿ ਇਸ ਤੇ ਕੁਝ ਪਲ ਖਰਚ ਕਰਨ ਨਾ ਵੱਡੇ ਫ਼ਾਇਦੇ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਭਾਵੇਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸਿੱਧਾ ਮਤਲਬ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੈਨਿਕ ਖ਼ੁਸ਼ੀਆਂ ਨੂੰ ਪਹਚਾਨਣਾ ਹੋਵੇ ਜਿਹੜੀਆਂ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਨੂੰ ਹੋਰ ਮਜ਼ੇਦਾਰ ਬਣਾ ਦਿੰਦੀਆਂ ਹਨ।

ਆਪਣੇ ਲਈ ਸਰਚ ਇੰਜਨ

ਲਿਖਣਾ ਪਸੰਦ ਨਨਾ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਵੀ ਸੈਲਫ ਟਰੈਕਿੰਗ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਮਿਸਾਲ ਵਜੋਂ, ਤੁਸੀਂ ਪੋਰਟੇਬਲ 'ਲਾਈਫਲੌਂਗਿੰਗ' ਕੈਮਰਾ ਖਰੀਦ ਸਕਦੇ ਹੋ ਜੋ ਪੂਰੇ ਦਿਨ ਵਿੱਚ ਹਰ 30 ਸਕਿੰਟ 'ਤੇ ਤੁਹਾਡੀ ਤਸਵੀਰ ਖਿੱਚ ਸਕਦਾ ਹੈ।

ਇਸ ਤਰੀਕੇ ਦੇ ਉਪਕਰਨ ਕਈ ਵਾਰ ਡਿਮੇਸ਼ੀਆ ਦੇ ਪੀੜਤ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਦਿੱਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਪਰ ਕੁਝ ਆਮ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਵੀ ਇਸ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ 'ਤੇ ਨਜ਼ਰ ਬਣਾਏ ਰੱਖਣ ਲਈ ਇਸਤੇਮਾਲ ਕੀਤਾ ਹੈ।

ਅਜਿਹੇ ਕਈ ਯੂਜ਼ਰਸ ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਹੈ ਕਿ ਤਸਵੀਰਾਂ ਯਾਦ ਰੱਖਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦਗਾਰ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਕੁਝ ਤਸਵੀਰਾਂ ਬੀਤੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਯਾਦ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਪਲ ਨੂੰ ਥਾਂ ਦਿੰਦੀਆਂ ਹਨ।

ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਆਫ ਹਰਟਫੋਰਡਸ਼ਾਇਰ ਦੀ ਮਨੋਵਿਗਿਆਨੀ ਅਲੀ ਮਾਇਰ ਕਹਿੰਦੀ ਹਨ, "ਢੇਰ ਸਾਰੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਸਾਹਮਣੇ ਆਉਂਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਸਾਰੀਆਂ ਜਾਣਕਾਰੀਆਂ ਮਿਲਾ ਕੇ ਯਾਦਦਾਸ਼ਤ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ।"

ਅਜਿਹਾ ਲਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਤਸਵੀਰਾਂ ਮਨੋਵਿਗਿਆਨਿਕ ਟ੍ਰਿਗਰ ਦਾ ਕੰਮ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ ਜੋ ਘਟਨਾ ਨਾਲ ਜੁੜੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਜਾਣਕਾਰੀਆਂ ਸਾਹਮਣੇ ਲਿਆਉਂਦੀਆਂ ਹਨ।

ਮਾਇਰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪੱਕਾ ਸਬੂਤ ਨਹੀਂ ਮੰਨਦੇ ਹਨ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਕੁਝ ਸੋਧ ਇਨ੍ਹਾਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਦੀ ਹਮਾਇਤ ਕਰਦੇ ਹਨ ਫਿਰ ਵੀ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਯਾਦਦਾਸ਼ਤ ਵਧਾਉਣ ਵਾਲਾ ਦੱਸਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਆਂ ਵਿਗਿਆਨਿਕ ਸਬੂਤਾਂ ਦੀ ਲੋੜ...


...ੋ ਜਾਂਦੀ ਸੀ।"

ਸਰਦੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸੁਵਖ਼ਤੇ ਚਾਰ ਵਜੇ ਊਠਾਂ ਦੀ ਦੌੜ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਸੀ ਜਦਕਿ ਬਾਕੀ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਦੇਖ-ਭਾਲ ਕਰਨੀ ਹੁੰਦੀ ਸੀ। ਇਸ ਦੌਰਾਨ ਊਠਾਂ ਨੂੰ ਚਾਰਾ ਪਾਉਣਾ ਹੁੰਦਾ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮਾਲਿਸ਼ ਕਰਨੀ ਹੁੰਦੀ ਸੀ।

ਰਮੇਸ਼ ਨੇ ਦੱਸਿਆ, "ਦੌੜ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਇੱਕ ਹਾਦਸੇ ਵਿੱਚ ਮੇਰੇ ਸਿਰ ਵਿੱਚ ਸੱਟ ਲੱਗੀ ਅਤੇ 10 ਟਾਂਕੇ ਲੱਗੇ ਜੋ ਅੱਜ ਵੀ ਦੁਖ਼ਦੇ ਹਨ।"

ਰਮੇਸ਼ ਜੈਪਾਲ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਪਾਸਪੋਰਟ ਮਾਲਕ ਕੋਲ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਉਸ ਦੀਆਂ ਵਤਨ ਵਾਪਸੀ ਦੀਆਂ ਕਈ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ਾਂ ਨਾਕਾਮ ਰਹੀਆਂ।

ਪੰਜ ਸਾਲ ਬਾਅਦ 1995 ਵਿੱਚ ਯੂਨੈਸੈਫ਼ ਨੇ ਊਠਾਂ ਦੀ ਦੌੜ ਵਿੱਚ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਉੱਪਰ ਪਾਬੰਦੀ ਲਾ ਦਿੱਤੀ। ਸੈਂ... ਬਾਕੀ ਲੇਖ ਲਿਖੋ:

ੀਤੀ।

ਉਹ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ, "ਸਮਾਜਿਕ, ਆਰਥਿਕ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆ ਦੇ ਲਿਹਾਜ਼ ਤੋਂ ਜੇ ਕੋਈ ਭਾਈਚਾਰਾ ਸਭ ਤੋਂ ਪਿੱਛੇ ਸੀ ਤਾਂ ਉਹ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦਾ ਘੱਟ ਗਿਣਤੀ ਹਿੰਦੂ ਭਾਈਚਾਰਾ ਸੀ। ਇਸ ਕਾਰਨ ਵਿਤਕਰੇ ਹਾ ਸਾਹਮਣਾ ਵੀ ਕਰਨਾ ਪਿਆ। ਹਰੇ ਰਾਮਾ ਫਾਊਂਡੇਸ਼ਨ ਦੇ ਜ਼ਰੀਏ ਅਸੀਂ ਨਾ ਕੇਵਲ ਹਿੰਦੂ ਬਲਕਿ ਤਮਾਮ ਪਿਛੜੇ ਤਬਕਿਆਂ ਦੀ ਬੇਹਤਰੀ ਲਈ ਕੰਮ ਕੀਤਾ।"

ਹੁਣ ਰਮੇਸ਼ ਆਪਣੀ ਸਿੱਖਿਆ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਵਿੱਚ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ।

ਉਸ ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਹਿੰਦੂ ਮੈਰਿਜ ਐਕਟ ਲਿਖਣ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸ਼ਾਮਿਲ ਸੀ। ਉਹ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ, "ਹਿੰਦੂ ਭਾਈਚਾਰੇ ਦੇ ਹੱਕਾਂ ਲਈ ਮੈਂ ਪੰਜਾਬ ਅਸੈਂਬਲੀ ਲਾਹੌਰ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਤੱਕ ਕੀਤੀ।"

ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ ਜ਼ਰੀਏ ਉਸ ਨੇ ਅਮਰੀਕੀ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਹਿਊਬਰਟ ਹਮਫ੍ਰੀ ਫੈਲੋਸ਼ਿਪ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਦੇ ਬਾਰੇ ਪੜ੍ਹਿਆ। ਐੱਮ.ਏ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਦੇ ਨਾਲ ਉਸ ਦਾ ਸਮਾਜਿਕ ਕੰਮਾਂ ਦਾ ਤਜ਼ੁਰਬਾ ਕੰਮ ਆਇਆ ਅਤੇ ਸਾਲ 2017 ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੂੰ ਇਸ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਲਈ ਚੁਣ ਲਿਆ ਗਿਆ।

ਇਸ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਤਹਿਤ ਇੱਕ ਸਖ਼ਤ ਮੁਕਾਬਲੇ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਤੋਂ ਹਰ ਸਾਲ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਭਾਈਚਾਰੇ ਦੇ ਚੁਣੇ ਹੋਏ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਅਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਨ ਦਾ ਮੌਕਾ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੋਣ ਦੇ ਕਾਰਨ ਰਮੇਸ਼ ਨੇ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਆਫ ਕੈਲੀਫੌਰਨੀਆ ਤੋਂ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ ਕੋਰਸ ਕੀਤਾ ਜਿਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਸ ਨੇ ਵਾਸ਼ਿੰਗਟਨ ਕਾਲੇਜ ਆਫ਼ ਲਾਅ ਤੋਂ ਕਾਨੂੰਨ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖੀ ਅਧਿਕਾਰ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਹਾਸਿਲ ਕੀਤੀ।

ਰਮੇਸ਼ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ, "ਘੱਟ ਗਿਣਤੀ ਭਾਈਚਾਰੇ ਤੋਂ ਹੋਣ ਅਤੇ ਇੱਕ ਪਿਛੜੇ ਇਲਾਕੇ ਤੋਂ ਨਿਕਲ ਕੇ ਮੈਂ ਸਿੱਖਿਆ ਲਈ ਅਮਰੀਕਾ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਜਾਵਾਂਗਾ ਅਜਿਹਾ ਮੈਂ ਕਦੇ ਵੀ ਨਹੀਂ ਸੋਚਿਆ ਸੀ।"

ਉਸ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਵਕਤ ਗੁਜ਼ਾਰਨ ਅਤੇ ਉੱਥੇ ਸਿੱਖਿਆ ਹਾਸਿਲ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਸ ਵਿੱਚ ਉਹ ਸਾਰੇ ਗੁਣ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਇਸਤੇਮਾਲ ਕਰਨ ਕੇ ਉਹ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੀ ਤਰੱਕੀ ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਅਹਿਮ ਕਿਰਦਾਰ ਅਦਾ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ।

100 ਸਕੂਲ ਬਣਾਉਣ ਦਾ ਮਿਸ਼ਨ

ਰਹੀਮਯਾਰ ਖ਼ਾਨ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਘਰ ਨੂੰ ਰਮੇਸ਼ ਨੇ ਕਈ ਕੰਮਾਂ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਬਣਾ ਲਿਆ ਹੈ। ਦਿਨ ਵਿੱਚ ਉਹ ਸਟੇਟ ਆਫ ਲਾਈਫ ਇੰਸ਼ੋਰੈਂਸ ਕੰਪਨੀ ਆਫ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਸੇਲਸ ਮੈਨੇਜਰ ਹੈ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਸਮਾਜ ਦੇ ਕੰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਰੁਝਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।

ਉਹ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ, "ਪਹਿਲਾਂ ਯੂਏਈ ਅਤੇ ਫਿਰ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਰਹਿ ਕੇ ਮੈਨੂੰ ਇਸ ਗੱਲ ਦਾ ਅੰਦਾਜ਼ਾ ਹੋਇਆ ਕਿ ਅੱਜ ਦੇ ਦੌਰ ਵਿੱਚ ਸਿੱਖਿਆ ਸਭ ਤੋਂ ਅਹਿਮ ਹਥਿਆਰ ਹੈ।"

ਅਮਰੀਕਾ ਤੋਂ ਵਾਪਸ ਆਉਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਸ ਨੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸੰਗਠਨਾਂ ਅਤੇ ਹਿੰਦੂ ਭਾਈਚਾਰੇ ਦੀ ਮਦਦ ਨਾਲ ਰਹੀਮਯਾਰ ਖਾਨ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੀਆਂ ਤਿੰਨ ਤਹਿਸੀਲਾਂ ਵਿੱਚ ਹਿੰਦੂ ਬੱਚਿਆਂ ਲਈ ਛੋਟੇ ਸਕੂਲ ਬਣਾਏ ਹਨ।

ਦੋ ਦਰਜਨ ਦੇ ਕਰੀਬ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਵਾਲੇ ਸਕੂਲਾਂ ਵਿੱਚ ਕੇਵਲ ਇੱਕ ਟੀਚਰ ਹੈ ਅਤੇ ਬੱਚੇ ਜ਼ਮੀਨ 'ਤੇ ਬੈਠਦੇ ਹਨ। ਰਮੇਸ਼ ਜੈਪਾਲ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਸੀ,...


...ੋ-ਵੱਖ ਬਬਲਜ਼ ਵਿੱਚ ਰਹਿ ਰਹੇ ਹਨ।

ਆਈਪੀਐੱਲ ਦੇ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਰਹੇ ਬੋਰਡ ਦੇ ਇੱਕ ਸਾਬਕਾ ਅਧਿਕਾਰੀ ਨੇ ਨਾਂਅ ਨਾ ਛਾਪਣ ਦੀ ਸ਼ਰਤ 'ਤੇ ਬੀਬੀਸੀ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ, "ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਨੇ ਵੱਡਾ ਖ਼ਤਰਾ ਲਿਆ ਹੈ। ਇੱਕ ਵੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਬਬਲ ਟੁੱਟਿਆ ਤਾਂ ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ ਲਈ ਤਬਾਹੀ ਸਾਬਤ ਹੋਵੇਗਾ।"

ਬੀਬੀਸੀ ਪੰਜਾਬੀ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਐਂਡਰਾਇਡ ਫ਼ੋਨ 'ਤੇ ਇੰਝ ਲੈ ਕੇ ਆਓ:

ਬੋਰਡ ਦੇ ਮੁਖੀ ਅਤੇ ਸਾਬਕਾ ਕ੍ਰਿਕਟ ਖਿਡਾਰੀ ਨੇ ਇੱਕ ਜਗ੍ਹਾ ਕਿਹਾ ਕਿ ਯੂਏਈ ਦਾ "ਪਿਛਲੇ ਸਾਲ ਦਾ ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਜਦੋਂ ਸਭ ਸੈਟਲ ਹੋ ਜਾਵੇ ਅਤੇ ਬਬਲ ਦੇ ਅੰਦਰ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਕਾਬੂ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੀਆਂ ਹਨ।"

(ਪਰ) ਭਾਰਤ ਜਿੱਥੇ ਕ੍ਰਿਕਟ ਖਿਡਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਸੂਪ... ਬਾਕੀ ਲੇਖ ਲਿਖੋ:

OOK, INSTAGRAM, TWITTERਅਤੇ YouTube 'ਤੇ ਜੁੜੋ।)


...ੋ:

"ਦਰਵਾਜ਼ਾ ਜ਼ੋਰ-ਜ਼ੋਰ ਨਾਲ ਖੜਕਾਇਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਸੀ ਅਤੇ ਬੀਐਸਪੀ ਦੇ ਕਈ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਕਾਫ਼ੀ ਮਾਰ ਕੁੱਟ ਕੀਤੀ ਗਈ। ਇਸ ਵਿੱਚੋਂ ਕੁਝ ਜ਼ਖਮੀ ਵੀ ਹੋਏ ਅਤੇ ਕੁਝ ਭੱਜਣ ਵਿੱਚ ਕਾਮਯਾਬ ਰਹੇ।"

ਪ੍ਰਧਾਨ ਦੇ ਮੁਤਾਬਕ ਉਸ ਸਮੇਂ ਬੀਐਸਪੀ ਆਗੂਆਂ ਨੇ ਸੂਬੇ ਦੇ ਸੀਨੀਅਰ ਪੁਲਿਸ ਅਫ਼ਸਰਾਂ ਨੂੰ ਫੋਨ ਕਰਕੇ ਬੁਲਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਪਰ ਕਿਸੇ ਨੇ ਫੋਨ ਨਹੀਂ ਚੁੱਕਿਆ।

ਜਦੋਂ ਮਾਇਆਵਤੀ ਨੂੰ ਕਮਰੇ ਵਿੱਚ ਲੁਕਣਾ ਪਿਆ

ਇਸੇ ਦੌਰਾਨ ਮਾਇਆਵਤੀ ਜਿਸ ਕਮਰੇ ਵਿੱਚ ਲੁਕੇ ਸਨ, ਸਪਾ ਦੇ ਲੋਕ ਉਸ ਨੂੰ ਖੋਲ੍ਹਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ ਅਤੇ ਬਚਣ ਲਈ ਅੰਦਰ ਮੌਜੂਦ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਦੇ ਨਾਲ ਸੋਫ਼ੇ ਅਤੇ ਮੇਜ਼ ਲਾ ਦਿੱਤੇ ਤਾਂ ਕਿ ਚਿਟਕਣੀ ਟੁ... ਬਾਕੀ ਲੇਖ ਲਿਖੋ:

ਦੀ ਪਾਰਟੀ ਵਾਲੇ ਉੱਥੋਂ ਮੀਡੀਆ ਨੂੰ ਹਟਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ ਪਰ ਅਜਿਹਾ ਹੋ ਨਾ ਸਕਿਆ।"

"ਕੁਝ ਅਜਿਹੇ ਲੋਕ ਵੀ ਸਪਾ ਵੱਲੋਂ ਭੇਜੇ ਗਏ ਸਨ ਜੋ ਮਾਇਆਵਤੀ ਨੂੰ ਸਮਝਾ ਕੇ ਦਰਵਾਜ਼ਾ ਖੁਲਵਾ ਸਕਣ ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਅਜਿਹਾ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ।"

ਇਸ ਤੋਂ ਅਗਲੇ ਦਿਨ ਭਾਜਪਾ ਵਾਲੇ ਰਾਜਪਾਲ ਕੋਲ ਪਹੁੰਚ ਗਏ ਸਨ ਕਿ ਉਹ ਸਰਕਾਰ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਬੀਐਸਪੀ ਦਾ ਸਾਥ ਦੇਣਗੇ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਕਾਂਸ਼ੀ ਰਾਮ ਨੇ ਮਾਇਆਵਤੀ ਨੂੰ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਬਣਾਇਆ ਇੱਥੋਂ ਹੀ ਮਾਇਆਵਤੀ ਨੇ ਪੌੜੀਆਂ ਚੜ੍ਹਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀਆਂ।

ਕੀ ਮਾਇਆਵਤੀ ਨੇ ਕਦੇ ਖੁੱਲ੍ਹ ਕੇ ਇਸ ਦਿਨ ਬਾਰੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦਿਨ ਕੀ ਹੋਇਆ ਸੀ? ਪ੍ਰਧਾਨ ਨੇ ਦੱਸਿਆ, ਜੀ ਹਾਂ, ਕਈ ਵਾਰ, ਮੈਨੂੰ ਇੱਕ ਇੰਟਰਵਿਊ ਵਿੱਚ ਜਾਂ ਫਿਰ ਇੱਕ ਪ੍ਰੈਸ ਕਾਨਫਰੰਸ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਖ਼ੁਦ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਉਸ ਦਿਨ ਮਾਰਨ ਦੀ ਸਾਜਿਸ਼ ਸੀ। ਜਿਸ ਨਾਲ ਬੀਐਸਪੀ ਨੂੰ ਖ਼ਤਮ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇ।"

"ਮਾਇਆਵਤੀ ਨੂੰ ਸਮਾਜਵਾਦੀ ਪਾਰਟੀ ਤੋਂ ਇੰਨੀ ਨਫ਼ਰਤ ਇਸ ਲਈ ਹੋ ਗਈ ਕਿਉਂਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ ਗੈਸਟ ਹਾਊਸ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦਿਨ ਜੋ ਕੁਝ ਹੋਇਆ, ਉਹ ਮਾਇਆਵਤੀ ਦੀ ਜਾਣ ਲੈਣ ਦੀ ਸਾਜ਼ਿਸ਼ ਸੀ।"

ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ:

ਤੁਹਾਨੂੰ ਇਹ ਵੀਡੀਓ ਵੀ ਪਸੰਦ ਆ ਸਕਦੇ ਹਨ:

(ਬੀਬੀਸੀ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਲ FACEBOOK, INSTAGRAM, TWITTERਅਤੇ YouTube 'ਤੇ ਜੁੜੋ।)


...ੋ:

ਲੁਕਣ -ਮੀਟੀ ਵਿੱਚ ਸਥਾਨਕ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਮਦਦ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਡਾਰ ਜਾਂ ਨਾਇਕੂ ਜਿਹੇ ਲੋਕ ਅਕਸਰ ਬਚ ਨਿਕਲਦੇ ਹਨ। ਐਨਕਾਊਂਟਰ ਵੇਲੇ ਪਿੰਡ ਵਾਲੇ ਕਦੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਫਰਾਰ ਹੋਣ ਵਿਚ ਮਦਦ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਕਦੇ ਪੁਲਿਸ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਹਿੱਕ ਤਾਣ ਕੇ ਖੜ੍ਹੇ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਤਾਂ ਕਦੇ ਪਥਰਾਅ ਕਰਨ ਲਗਦੇ ਹਨ।

ਬੀਬੀਸੀ ਨਾਲ ਗੱਲਬਾਤ ਵਿੱਚ ਜੰਮੂ-ਕਸ਼ਮੀਰ ਦੇ ਰਾਜਪਾਲ ਸੱਤਿਆਪਾਲ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, "ਜਿੱਥੋਂ ਤੱਕ ਮੇਰੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਹੈ ਕਿ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਬੈਠੇ ਜੋ ਇਹਨਾਂ ਦੇ ਆਕਾ ਹਨ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਦਬਾਅ ਆਇਆ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਤਾਂ ਬਹੁਤ ਬੇਇਜ਼ਤੀ ਕਰਵਾ ਦਿੱਤੀ। ਕੁਝ ਵੱਡਾ ਕਰੋ ਤਾਂ ਰਣਨੀਤੀ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਅਤੇ ਆਈਐਸਆਈ ਦੇ ਦਬਾਅ ਵਿੱਚ ਬਣਦੀ-ਬਦਲਦੀ ਹੈ।... ਬਾਕੀ ਲੇਖ ਲਿਖੋ:

ੱਕ ਸਮੇਂ 150 ਤੋਂ 250 ਤੱਕ ਸੀਮਤ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ। ਅੱਤਵਾਦੀ ਜਾਣਦੇ ਹਨ ਕਿ ਇਹ ਗਿਣਤੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਬਲਾਂ ਨੂੰ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਕਰਨ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਰੁੱਝੇ ਰੱਖਣ ਲਈ ਕਾਫ਼ੀ ਹੈ।

ਦੱਖਣੀ ਕਸ਼ਮੀਰ ਵਿੱਚ ਹਮਲੇ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਸੁਰੱਖਿਆ ਮੁਲਾਜ਼ਮਾਂ ਦੀਆਂ ਮੌਤਾਂ ਵੱਡੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਹ ਮੈਦਾਨੀ ਇਲਾਕਾ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਜੰਗਲ ਵੀ ਘੱਟ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਇੱਥੇ ਸਥਾਨਕ ਹਿਜ਼ਬੁਲ-ਮੁਜ਼ਾਹੀਦੀਨ ਜ਼ਿਆਦਾ ਸਰਗਰਮ ਹੈ। ਲਸ਼ਕਰ ਅਤੇ ਜੈਸ਼ ਦੇ ਅੱਤਵਾਦੀ ਇੱਥੇ ਮੁਸ਼ਕਿਲ ਵਿੱਚ ਪੈ ਸਕਦੇ ਹਨ ਕਿਉਂਕਿ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਕਸ਼ਮੀਰੀ ਬੋਲੀ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੀ ਹੈ।

ਨਾਇਕੂ ਦੇ ਪਿਤਾ ਅਸਦੁੱਲਾ ਨਾਇਕੂ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਜਦੋਂ ਵੀ ਕੋਈ ਐਨਕਾਊਂਟਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਲਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਪੁੱਤ ਮਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹੋਏਗਾ

ਖ਼ੂਫ਼ੀਆ ਏਜੰਸੀਆਂ ਮੁਤਾਬਕ ਉੱਤਰੀ ਕਸ਼ਮੀਰ ਵਿੱਚ ਜੈਸ਼ ਅਤੇ ਲਸ਼ਕਰ ਦੇ ਅੱਤਵਾਦੀ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਇੱਥੋਂ ਦੇ ਪਹਾੜੀ ਅਤੇ ਜੰਗਲੀ ਰਸਤਿਆਂ ਤੋਂ ਵਾਕਿਫ਼ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਫ਼ੌਜੀ ਤਰੀਕੇ ਦੇ ਟਰੇਨਡ ਹਨ ਅਤੇ ਹਿਜ਼ਬ ਦੇ ਮੁੰਡਿਆਂ ਦੀ ਤੁਲਨਾ ਵਿੱਚ ਵਧੇਰੇ ਅਨੁਭਵੀ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।

ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਤੋਂ ਆਏ ਲੋਕ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਹਾਲ ਵਿੱਚ ਹੰਦਵਾੜਾ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਐਨਕਾਊਂਟਰ 72 ਘੰਟੇ ਚੱਲਿਆ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸੁਰੱਖਿਆ ਬਲਾਂ ਦੀ ਮੌਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹੋਈ। ਇਸਦਾ ਕਾਰਨ ਦੱਸਦਿਆਂ ਇੱਕ ਪੱਤਰਕਾਰ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉੱਥੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਜ਼ਿਆਦਾ ਸਰਗਰਮ ਸੀ, ਉਹਨਾਂ 'ਤੇ ਕਾਬੂ ਪਾਉਣਾ ਔਖਾ ਹੈ।

ਕੀ ਹੈ ਅੱਗੇ ਦਾ ਰਾਹ?

ਰਾਜਪਾਲ ਸੱਤਿਆਪਾਲ ਮਲਿਕ ਮੰਨਦੇ ਹਨ ਕਿ ਪੁਲਵਾਮਾ ਹਮਲਾ ਅਜਿਹੇ ਵੇਲੇ ਹੋਇਆ ਹੈ ਜਦੋਂ ਇਹ ਲੱਗ ਰਿਹਾ ਸੀ ਕਿ ਹਾਲਾਤ ਬਿਹਤਰ ਹੋ ਰਹੇ ਹਨ।

ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਮੰਨ ਲਿਆ ਕਿ ਕਸ਼ਮੀਰ ਵਿੱਚ ਜਾਰੀ ਹਿੰਸਾ ਦਾ ਇੱਕ ਹੀ ਹੱਲ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹ ਹੈ ਗੱਲਬਾਤ ਦੀ ਦੁਬਾਰਾ ਸ਼ੁਰੂਆਤ, ਪਰ ਉਹਨਾਂ ਮੁਤਾਬਕ, "ਪਹਿਲਾਂ ਹਾਲਾਤ ਬਿਹਤਰ ਹੋਣ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਮਿਲੀਟੈਂਟਸ ਨੂੰ ਸਹਿਯੋਗ ਦੇਣਾ ਬੰਦ ਕਰੇ ਤਾਂ ਗੱਲਬਾਤ ਦਾ ਸਿਲਸਿਲਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।"

ਗੁਲਾਮ ਹਸਨ ਡਾਰ ਇੱਕ ਆਤਮਘਾਤੀ ਹਮਲਾਵਰ ਦੇ ਪਿਤਾ ਹਨ, ਉਹ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਇਸ ਹਾਲਾਤ ਦਾ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਕੇਂਦਰ ਅਤੇ ਸੂਬੇ ਦੇ ਨੇਤਾਵਾਂ ਨੂੰ ਠਹਿਰਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਮਿਲੀਟੈਂਟ ਬਣਨ ਤੋਂ ਰੋਕ ਨਹੀਂ ਸਕੇ ਪਰ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਵਿਚਾਰ ਵਿੱਚ ਹਿੰਸਾ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਦਾ ਇੱਕੋ ਹੀ ਤਰੀਕਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹ ਹੈ ਭਾਰਤ-ਪਾਕਿਸਤਾਨ-ਕਸ਼ਮੀਰ ਵਿੱਚ ਗੱਲਬਾਤ।

ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ:

ਡਾਰ ਮੁਤਾਬਕ ਆਖ਼ਿਰ 'ਚ ਹਿੰਸਾ ਵਿੱਚ ਮਰਦਾ ਹੈ ਇਨਸਾਨ, "ਹਿੰਦੂ, ਸਿੱਖ ਅਤੇ ਮੁਸਲਿਮ ਸਾਰੇ ਇਨਸਾਨ ਹਨ, ਮਰਦਾ ਇੱਕ ਇਨਸਾਨ ਹੈ, ਨੇਤਾਵਾਂ ਲਈ ਬਿਹਤਰ ਹੁੰਦਾ ਕਿ ਉਹ ਇੰਨੇ ਸਵਾਰਥੀ ਨਾ ਹੁੰਦੇ ਅਤੇ ਕਸ਼ਮੀਰ ਸਮੱਸਿਆ ਦਾ ਹੱਲ ਕੱਢਦੇ।"

ਪੁਲਵਾਮਾ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਤਕਰੀਬਨ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਚੱਲ ਰਹੇ ਐਨਕਾਊਂਟਰਾਂ ਤੋਂ ਅਜਿਹਾ ਲਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਹਿੰਸਾ ਦਾ ਅੰਤ ਨੇੜੇ ਨਹੀਂ ਹੈ।

ਇਹ ਵੀਡੀਓ ਤੁਹਾਨੂੰ ਪਸੰਦ ਆ ਸਕਦੇ ਹਨ:

(ਬੀਬੀਸੀ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਲ FACEBOOK,...


...ੋਂ ਆਈਐਸ ਨੂੰ ਇਰਾਕ ਅਤੇ ਸੀਰੀਆ ਤੋਂ ਭਜਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਉਹ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਸਰਗਰਮ ਭੂਮਿਕਾ ਵਿਚ ਰੱਖਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ।

ਉਹ ਆਪਣੇ ਅਖ਼ਬਾਰ ਅਲ-ਨਾਬਾ ਰਾਹੀਂ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਜਿਹਾਦ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹੋਣ ਦਾ ਸੱਦਾ ਦੇ ਰਹੇ ਹਨ। ਪਿਛਲੇ ਸਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇੱਕ ਵੀਡੀਓ ਵੀ ਜਾਰੀ ਕੀਤਾ ਸੀ ਜਿਸ ਵਿਚ ਸੀਰੀਆ ਵਿੱਚ ਔਰਤਾਂ ਲੜਾਈ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਿਲ ਸਨ।

ਸੋਮਾਲੀਆ ਵਿੱਚ ਅਲ-ਸ਼ਬਾਬ ਸ਼ਰੀਆ ਕਾਨੂੰਨ ਰਾਹੀਂ ਇਸਲਾਮੀ ਦੇਸ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਤਿਆਰੀ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਮੋਹਰੀ ਕਤਾਰ ਵਿੱਚ ਰੱਖਣ ਜਾਂ ਸੁਸਾਈਡ ਫਾਈਟਰ ਬਣਾਉਣ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਵੀ ਸਾਹਮਣੇ ਆ ਰਹੇ ਹਨ।

ਅਲ-ਸ਼ਬਾਬ ਵੱਲੋਂ ਸਾਲ 2007 ਤੋਂ 2016 ਵਿਚਾਲੇ ਕੀਤੇ ਆਤਮਘਾਤੀ ਹਮਲਿਆਂ ਵਿ... ਬਾਕੀ ਲੇਖ ਲਿਖੋ:

ਲ ਖਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ ਧਿਆਨ ਦੇਵੇ ਤਾਂ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਭਾਈਚਾਰੇ ਨੂੰ ਫਾਇਦਾ ਹੋਏਗਾ ਅਤੇ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਅੱਤਵਾਦੀ ਸੰਗਠਨ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹੋਣ 'ਤੇ ਰੋਕ ਲੱਗ ਸਕੇਗੀ।

ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ:

ਇਹ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਬੀਬੀਸੀ ਨੇ ਇੱਕ ਬਾਹਰੀ ਸੰਗਠਨ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਮਾਹਿਰਾਂ ਤੋਂ ਲਿਖਵਾਇਆ ਹੈ।

ਮਾਰਟਿਨ ਜ਼ੂਥੇਨ ਮਨੁੱਖੀ ਵਿਗਿਆਨੀ ਹੈ ਅਤੇ ਰੂਸੀ ਦੇ ਯੂਰਪੀ ਯੂਨੀਅਨ ਵੱਲੋਂ ਫੰਡ ਆਧਾਰਿਤ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ। ਇਸ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਦਾ ਮਕਸਦ ਅਫ਼ਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਕੱਟੜਪੰਥੀ ਸੰਗਠਨਾਂ ਵਿੱਚ ਭਰਤੀ ਨੂੰ ਘਟਾਉਣਾ ਹੈ।

ਗਾਇਤਰੀ ਸੰਘਲ ਰੂਸੀ ਵਿੱਚ ਰਿਸਰਚ ਮੈਨੇਜਰ ਹੈ।

ਰਾਇਲ ਯੁਨਾਈਟਡ ਸਰਵਿਸਿਜ਼ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ (ਰੂਸੀ) ਇੱਕ ਆਜ਼ਾਦ ਸੰਸਥਾ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਸੁਰੱਖਿਆ ਰਿਸਰਚ ਕਰਦੀ ਹੈ।

ਇਹ ਵੀਡੀਓ ਤੁਹਾਨੂੰ ਪਸੰਦ ਆ ਸਕਦੇ ਹਨ

(ਬੀਬੀਸੀ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਲ FACEBOOK, INSTAGRAM, TWITTERਅਤੇ YouTube 'ਤੇ ਜੁੜੋ।)