...ਨੂੰ ਮੇਰੇ ਤੋਂ ਉਮੀਦ ਹੋਣ ਲੱਗ ਪਵੇਗੀ।"

"ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਅਲਿੰਗੀ ਹੋਣ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਕੋਈ ਵੀ ਸਮਝੌਤਾ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦੀ। ਮੈਨੂੰ ਇਹ ਵੀ ਪਤਾ ਲੱਗ ਗਿਆ ਸੀ ਕਿ ਅਲਿੰਗੀ ਮੁੰਡਾ ਹੀ ਮੇਰਾ ਪਾਟਨਰ ਬਣ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਮੈਂ ਪਾਟਨਰ ਲੱਭਣਾ ਬੰਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।"

ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ:

ਸੰਧਿਆ ਕਿਵੇਂ ਦਾ ਪਰਿਵਾਰ ਚਾਹੁੰਦੀ ਹੈ?

ਕੀ ਅਲਿੰਗੀ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕੋਈ ਨਹੀਂ ਮਿਲਿਆ ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਹ ਆਪਣੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਕਟ ਸਕੇ।

ਇਸ ਬਾਰੇ ਉਹ ਕਹਿੰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ ਉੱਥੇ ਤਾਂ ਬਹੁਤ ਲੋਕ ਮਿਲੇ ਪਰ ਅਸਲ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਨਹੀਂ।

ਸੰਧਿਆ ਅਨੁਸਾਰ, "ਕਈ ਲੋਕ ਅਲਿੰਗੀ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਪਰ ਘੱਟ ਜਾਣਕਾਰੀ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਉਹ ਆਪਣੇ... ਬਾਕੀ ਲੇਖ ਲਿਖੋ:

ਣੇ ਬੁਢਾਪੇ ਲਈ ਬਚਤ ਕਰ ਰਹੀ ਹਾਂ। ਮੈਂ ਨਿਵੇਸ਼ ਵੀ ਕਰ ਰਹੀ ਹਾਂ। ਮੈਨੂੰ ਪਤਾ ਹੈ ਕਿ ਮੈਂ ਇਕੱਲੀ ਹਾਂ ਅਤੇ ਮੈਨੂੰ ਆਪਣੀ ਸੰਭਾਲ ਕਰਨੀ ਪਏਗੀ। ਇਸ ਲਈ ਮੈਂ ਆਪਣੀ ਸਿਹਤ ਅਤੇ ਤੰਦਰੁਸਤੀ ਦਾ ਪੂਰਾ ਧਿਆਨ ਰੱਖਦੀ ਹਾਂ। ਮੈਂ ਯੋਗਾ ਕਰਦੀ ਹਾਂ, ਮੈਂ ਚੰਗਾ ਭੋਜਨ ਖਾਂਦੀ ਹਾਂ ਅਤੇ ਸੋਚ-ਸਮਝ ਕੇ ਕੋਈ ਵੀ ਫੈਸਲਾ ਲੈਂਦੀ ਹਾਂ।"

ਸੰਧਿਆ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਅਤੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਵੱਲੋਂ ਵੀ ਵਿਆਹ ਦਾ ਦਬਾਅ ਲਗਾਤਾਰ ਬਣਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਪਰ ਉਸਨੇ ਸਪੱਸ਼ਟ ਤੌਰ 'ਤੇ ਵਿਆਹ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।

ਸੰਧਿਆ ਨੇ ਸਪੱਸ਼ਟ ਤੌਰ 'ਤੇ ਵਿਆਹ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ

'ਵਿਆਹ ਨਾ ਕਰਵਾਉਣ ਨਾਲ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਵਿਗੜਦਾ'

ਉਹ ਦੱਸਦੇ ਹਨ, "ਮੇਰੀ ਛੋਟੀ ਭੈਣ ਦਾ ਵੀ ਵਿਆਹ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਵਿਆਹ ਦਾ ਦਬਾਅ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਹੁਣ ਮੈਂ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਤਾਅਨੇ ਸੁਣਨੇ ਬੰਦ ਕਰ ਦਿੱਤੇ ਹਨ। ਮੈਂ ਇਕੱਲੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹਾਂ ਅਤੇ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਵੈ-ਨਿਰਭਰ ਹਾਂ।"

"ਮੈਂ ਬਾਹਰ ਇਕੱਲੀ ਖਾਣਾ ਖਾਣ ਜਾਂਦੀ ਹਾਂ ਅਤੇ ਮੈਂ ਇਕੱਲਿਆ ਹੀ ਖਰੀਦਦਾਰੀ ਕਰਨ ਜਾਂਦੀ ਹਾਂ ... ਭਾਵੇਂ ਮੈਂ ਬਿਮਾਰ ਹੋਵਾਂ ਤਾਂ ਵੀ ਮੈਂ ਕਈ ਵਾਰ ਇਕੱਲਿਆ ਹੀ ਡਾਕਟਰ ਕੋਲ ਜਾਂਦੀ ਹਾਂ। ਮੈਨੂੰ ਨਹੀਂ ਲੱਗਦਾ ਕਿ ਵਿਆਹ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਹੈ। ਮੇਰੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਲੋੜ ਆਜ਼ਾਦੀ ਨਾਲ ਆਪਣੀ ਮਰਜ਼ੀ ਨਾਲ ਜੀਣ ਦੀ ਅਤੇ ਮਾਨਸਿਕ ਸ਼ਾਂਤੀ ਹੈ"

ਉਸ ਦੇ ਦਫ਼ਤਰ ਅਤੇ ਬਾਹਰ ਦੀ ਦੁਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਰਵੱਈਆ ਕੀ ਹੈ?

ਸੰਧਿਆ ਇਸ ਬਾਰੇ ਕਹਿੰਦੀ ਹੈ, "ਲੋਕ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ ਕਿ 40 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਮੈਂ ਕੁਆਰੀ ਹਾਂ ਅਤੇ ਕੋਈ ਰਿਸ਼ਤੇ ਵਿੱਚ ਵੀ ਨਹੀਂ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਮੈਂ ਝੂਠ ਬੋਲ ਰਹੀ ਹਾਂ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਮੇਰੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਰਿਸ਼ਤੇ ਹੋਣਗੇ ਜਾਂ ਮੈਨੂੰ ਕੋਈ ਬਿਮਾਰੀ ਹੋਵੇਗੀ।"

"ਲੋਕ ਮੇਰੇ ਬਾਰੇ ਵੱਖੋ-ਵੱਖਰੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਕਰਦੇ ਹਨ ਪਰ ਮੈਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵੱਲ ਧਿਆਨ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦੀ। ਮੇਰੇ ਦੋਸਤ ਬਹੁਤ ਚੰਗੇ ਹਨ ਪਰ ਉਹ ਮੇਰੀ ਅਲਿੰਗੀ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਸਮਝ ਸਕਦੇ। ਉਹ ਮੇਰੀ ਫ਼ਿਕਰ ਕਰਦੇ ਹਨ ਤੇ ਅਕਸਰ ਮੈਨੂੰ ਡਾਕਟਰ ਕੋਲ ਜਾਣ ਦੀ ਸਲਾਹ ਵੀ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਪਰ, ਕਿਉਂਕਿ ਮੈਨੂੰ ਪਤਾ ਹੈ ਕਿ ਮੈਨੂੰ ਕੋਈ ਸਮੱਸਿਆ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਮੈਂ ਡਾਕਟਰ ਕੋਲ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦੀ।"

ਸਮਾਜ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਅਜਿਹਾ ਵਰਗ ਹੈ ਜੋ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਜੇ ਸਮਲਿੰਗੀ, ਟ੍ਰਾਂਸ ਜਾਂ ਜਿਨਸੀ ਸੰਬੰਧਾਂ ਨੂੰ ਮਾਨਤਾ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਤਾਂ ਪਰਿਵਾਰਕ ਢਾਂਚਾ ਵਿਗੜ ਜਾਵੇਗਾ।

ਸੰਧਿਆ ਕਹਿੰਦੀ ਹੈ, "ਮੈਂ ਬਹੁਤ ਸੌਖੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਚ ਸਮਝਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦੀ ਹਾਂ। ਕਿਸੇ ਵੀ ਬਗੀਚੇ ਵਿੱਚ ਇਕੋ ਰੰਗ ਦੇ ਫੁੱਲ ਨਹੀਂ ਹਨ। ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਲਾਲ, ਕੁਝ ਪੀਲੇ ਅਤੇ ਕੁਝ ਜਾਮਨੀ ਹਨ। ਇਸੇ ਕਰਕੇ ਇਹ ਬਾਗ ਸੁੰਦਰ ਲੱਗ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਕਾਰਨ ਸਾਡੀ ਰਚਨਾ ਵੀ ਸੋਹਣੀ ਹੈ।"

ਸੰਧਿਆ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਦੁਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਇੰਨੀ ਆਬਾਦੀ ਹੈ ਕਿ ਭਾਵੇਂ ਕੁਝ ਲੋਕ ਵਿਆਹ ਨਾ ਕਰਵਾਉਣ ਅਤੇ ਰਵਾਇਤੀ ਢੰਗ ਨਾਲ ਘਰ ਨਾ...


...ਨੂੰ ਵੀ ਗ੍ਰਿਫ਼ਤਾਰ ਕਰ ਲਿਆ ਗਿਆ। ਦੋਵਾਂ ਮੁਜਰਮਾਂ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਆਈਪੀਸੀ ਦੀ ਧਾਰਾ 504, 505 ਅਤੇ 352 ਤਹਿਤ ਮਾਮਲਾ ਦਰਜ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।"

"ਲੜਕੇ ਦੀ ਮੈਡੀਕਲ ਰਿਪੋਰਟ ਆਉਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਲੋੜੀਂਦੀਆਂ ਹੋਰ ਧਾਰਾਵਾਂ ਵੀ ਵਿੱਚ ਜੋੜੀਆਂ ਜਾਣਗੀਆਂ। ਪੁਲਿਸ ਇਸ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ ਸਖ਼ਤ ਕਾਰਵਾਈ ਕਰੇਗੀ।"

ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ-

ਵਾਇਰਲ ਵੀਡੀਓ

ਵਾਇਰਲ ਵੀਡੀਓ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵਿਅਕਤੀ ਨੌਜਵਾਨ ਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਉਸ ਦਾ ਨਾਮ ਪੁੱਛਦਾ ਹੈ, ਪਿਤਾ ਦਾ ਨਾਮ ਪੁੱਛਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਮੰਦਰ ਵਿੱਚ ਆਉਣ ਦਾ ਕਾਰਨ ਪੁੱਛਦਾ ਹੈ। ਲੜਕੇ ਦਾ ਜਵਾਬ ਮਿਲਦਿਆਂ ਹੀ ਉਸ ਨੂੰ ਬੇਰਹਿਮੀ ਨਾਲ ਕੁੱਟਣ ਲੱਗਦਾ ਹੈ।

 ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ, ਵੀਡੀਓ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲਾ ਵਿਅਕਤੀ ਕੁੱਟਣ ਵਾਲੇ ਨੂੰ... ਬਾਕੀ ਲੇਖ ਲਿਖੋ:

ਨ ਭਾਈਚਾਰੇ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਰੱਖਦੇ ਸਨ ਅਤੇ ਇਹ ਲੋਕ ਇਸ ਦਾ ਗ਼ਲਤ ਫ਼ਾਇਦਾ ਚੁੱਕਦੇ ਸਨ।"

"ਮੈਂ ਇਸ 'ਤੇ ਸਖ਼ਤੀ ਵਰਤੀ, ਇਸੇ ਲਈ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਹਾਂ। ਆਪਣੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਖ਼ੁਦ ਕਰਦਾ ਹਾਂ। ਮੰਦਰ ਵਿੱਚ ਜੋ ਕੁਝ ਵੀ ਹੋਇਆ, ਅਸੀਂ ਇਸ ਦੀ ਪੂਰੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਲੈਂਦੇ ਹਾਂ ਅਤੇ ਸ਼੍ਰੀਂਗੀਯਾਦਵ ਦੀ ਕਾਨੂੰਨੀ ਮਦਦ ਕਰਾਂਗੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਜ਼ਮਾਨਤ ਕਰਵਾਵਾਂਗੇ।"

ਮਹੰਤ ਨਰਸਿੰਘਾਨੰਦ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਨਾਲ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਖੜ੍ਹੇ ਲੋਕ ਵੀ ਸਹਿਮਤ ਹੋਣ, ਅਜਿਹਾ ਨਹੀਂ ਹੈ।

ਮੰਦਰ ਤੋਂ ਕੁਝ ਦੂਰੀ 'ਤੇ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਦਿਨੇਸ਼ ਚੰਦਰ ਇੱਥੇ ਕਈ ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਰਹਿ ਰਹੇ ਹਨ ਅਤੇ ਇਸ ਮੰਦਰ ਵਿੱਚ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਨ ਵੀ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਅਜਿਹਾ ਕੋਈ ਡਰ ਨਹੀਂ ਹੈ ਜਿਸ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਮਹੰਤ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ।

ਹਾਂ, ਮੰਦਰ ਦੀ ਇਮਾਰਤ ਵਿੱਚ ਮੋਜੂਦ ਕਈ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਵੀ 14 ਸਾਲਾਂ ਆਸਿਫ਼ ਨੂੰ ਬਾਲਕ ਜਾਂ ਬੱਚਾ ਕਹਿਣ 'ਤੇ ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਾ ਇਤਰਾਜ਼ ਹੈ ਜਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਾ ਮਹੰਤ ਨਰਸਿੰਘਾਂਨੰਦ ਨੂੰ।

ਉਹ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, "ਮਹੰਤ ਜੀ ਦੇ ਇਲਾਵਾ ਹੋਰ ਸ਼ਾਇਦ ਹੀ ਕੋਈ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰੇ। ਮਹੰਤ ਯਤੀ ਨਰਸਿੰਘਾਨੰਦ ਨੇ ਜਦੋਂ ਤੋਂ ਇਸ ਗੱਦੀ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲਿਆ ਹੈ ਉਸ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਉਹ ਲਗਾਤਾਰ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਦੇ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਅਜਿਹੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਕਰਦੇ ਰਹੇ ਹਨ।''

''ਇਲਾਕੇ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਇਸ ਦੀ ਸ਼ਿਕਾਇਤ ਵੀ ਕੀਤੀ ਹੈ ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਕੋਈ ਕਾਰਵਾਈ ਨਹੀਂ ਹੋਈ।"

ਪੁਲਿਸ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਮੰਦਰ ਦੀ ਇਮਾਰਤ ਵਿੱਚ ਆਸਿਫ਼ ਨਾਲ ਕੁੱਟਮਾਰ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਅਤੇ ਉਸਦਾ ਵੀਡੀਓ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲੇ ਦੋਵਾਂ ਮੁਜਰਮਾਂ ਨੂੰ ਗ੍ਰਿਫ਼ਤਾਰ ਕਰ ਲਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ ਕਿਉਂਕਿ ਕਿਸੇ ਦਾ ਨਾਮ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਹੋਰ ਕੋਈ ਕਾਰਵਾਈ ਨਹੀਂ ਬਣਦੀ ਹੈ।

ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ:

(ਬੀਬੀਸੀ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਲ FACEBOOK, INSTAGRAM, TWITTERਅਤੇ YouTube 'ਤੇ ਜੁੜੋ।)


...ਨੂੰ ਸੁਲਝਾ ਲਿਆ ਜਾਵੇ।

ਜੇ ਪਰੀਕਰ ਰੱਖਿਆ ਸਕੱਤਰ ਦੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਵਾਲਾਂ ਨਾਲ ਸਹਿਮਤ ਨਾ ਹੁੰਦੇ ਤਾਂ ਇਸ 'ਤੇ ਪ੍ਰਤੀਕਰਮ ਨਾ ਦਿੰਦੇ।

ਦਿ ਹਿੰਦੂ ਅਖਬਾਰ ਨੇ ਰਫਾਲ ਮੁੱਦੇ ਉੱਤੇ ਤਿੰਨ ਲੇਖ ਛਾਪੇ ਹਨ

ਸਾਲ 2016 ਦੇ ਸਤੰਬਰ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ ਰਫਾਲ ਸੌਦੇ 'ਤੇ ਦਸਤਖਤ ਕਰਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਕੁਝ ਹੋਰ ਚੀਜ਼ਾਂ ਵੀ ਹੋਈਆਂ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਅੱਠ ਨਿਯਮਾਂ ਨੂੰ ਲਾਂਭੇ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਗੋਲਾ-ਬਾਰੂਦ ਖਰੀਦਣ ਵੇਲੇ ਪਾਲਣਾ ਕਰਨ ਦੀ ਲੋੜ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।

ਇਸ ਵਿੱਚ ਰਿਸ਼ਵਤਖੋਰੀ ਦੇ ਖਿਲਾਫ਼ ਨਿਯਮ ਵੀ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹਨ। ਸਰਕਾਰ ਨੇ 'ਪੈਨਲਟੀ ਫਾਰ ਅਨਡਿਊ ਇੰਫਲੂਐਂਸ' ਨਿਯਮ ਨੂੰ ਵੀ ਹਟਾ ਲਿਆ।

ਇਹ ਨਿਯਮ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ, "ਕਮੀਸ਼ਨ ਦੇ ਨਾਮ 'ਤੇ ਲਈ ਗਈ ... ਬਾਕੀ ਲੇਖ ਲਿਖੋ:

ਲ ਨੂੰ ਸੌਦੇ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਕਰਨ ਦਾ ਐਲਾਨ ਕਰਕੇ 'ਮੇਕ ਇਨ ਇੰਡੀਆ' ਨੂੰ ਵੀ ਇਸ ਨਾਲ ਖਤਮ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਇਹ ਸੌਦਾ ਜ਼ਾਹਿਰ ਤੌਰ 'ਤੇ ਦੇਸ ਹਿੱਤ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੈ।

ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸੌਦੇ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ 30 ਫੀਸਦੀ ਮੈਨੁਫੈਕਚਰਿੰਗ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇ ਪਰ ਦਾਸੋ ਇਸ ਡੀਲ ਵਿੱਚ 50 ਫੀਸਦੀ ਤੱਕ ਸਥਾਨਕ ਉਤਪਾਦਨ 'ਤੇ ਸਹਿਮਤ ਸੀ।

ਪਰ ਐਚਏਐਲ ਨੂੰ ਸੌਦੇ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਕਰ ਕੇ ਅਨਿਲ ਅੰਬਾਨੀ ਦੀ ਰਿਲਾਇੰਸ ਡਿਫੈਂਸ ਨੂੰ ਡੀਲ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ। ਉਸ ਵੇਲੇ ਫਰਾਂਸ ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਫਰਾਂਸੁਆਂ ਓਲਾਂਦ ਕਹਿ ਚੁੱਕੇ ਹਨ ਕਿ 'ਉਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਕੋਈ ਬਦਲ ਨਹੀਂ ਸੀ।'

ਸਾਨੂੰ ਰਿਲਾਇੰਸ ਡਿਫੈਂਸ ਦੀ ਵਿੱਤੀ ਹਾਲਤ ਦਾ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਹੈ ਪਰ ਇਹ ਸਪਸ਼ਟ ਹੈ ਕਿ ਅਨਿਲ ਅੰਬਾਨੀ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਵਿੱਤੀ ਸੰਕਟ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ।

ਤੁਸੀਂ ਰੱਖਿਆ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਦੀ ਚਿੱਠੀ ਛਾਪੀ ਪਰ ਤੁਸੀਂ ਮਨੋਹਰ ਪਰੀਕਰ ਦੀ ਚਿੱਠੀ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਛਾਪੀ?

ਉਸ ਦਿਨ ਸਾਨੂੰ ਮਨੋਹਰ ਪਰੀਕਰ ਦੇ ਜਵਾਬ ਵਾਲੇ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ ਨਹੀਂ ਮਿਲੇ ਸਨ ਇਸ ਲਈ ਅਸੀਂ ਉਸ ਨੂੰ ਰਿਪੋਰਟ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਿਲ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ। ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਇਸ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ ਨੂੰ ਇੱਕ ਦਿਨ ਬਾਅਦ ਜਾਰੀ ਕੀਤਾ।

ਹੁਣ ਸਾਡੇ 'ਤੇ ਇਹ ਇਲਜ਼ਾਮ ਲਾਇਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਅਸੀਂ ਉਹ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਛਾਪਿਆ। ਅਸੀਂ ਅਜਿਹਾ ਕੁਝ ਵੀ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਇੱਕ-ਇੱਕ ਕਰਕੇ ਜਾਣਕਾਰੀਆਂ ਜਾਰੀ ਕਰੋਗੇ ਤਾਂ ਅਸੀਂ ਉਸ ਨੂੰ ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੀ ਤਾਂ ਲੋਕਾਂ ਤਕ ਪਹੁੰਚਾਵਾਂਗੇ।

ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ:

ਮਨੋਹਰ ਪਰੀਕਰ ਨੂੰ ਭਾਵੇਂ ਇਸ ਡੀਲ ਬਾਰੇ ਜਾਣਕਾਰੀ ਨਾ ਹੋਵੇ ਪਰ ਨਿਯਮਾਂ ਵਿੱਚ ਹੋ ਰਹੇ ਬਦਲਾਅ ਦੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇਸ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ ਦਸੰਬਰ 2015 ਵਿੱਚ ਦਿੱਤੇ ਗਏ।

ਰੱਖਿਆ ਸਕੱਤਰ ਜੀ ਮੋਹਨ ਕੁਮਾਰ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਗੜਬੜੀਆਂ ਨਾਲ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇਨਕਾਰ ਕਰਦੇ ਹਨ।

ਉਹ ਹੁਣ ਇਸ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ ਪਰ ਸਵਾਲ ਇਹ ਵੀ ਹੈ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਉਸ ਵੇਲੇ ਉਦੋਂ ਚਿੱਠੀ ਕਿਉਂ ਲਿਖੀ ਸੀ। ਕੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇਹ ਨਹੀਂ ਲਿਖਿਆ ਕਿ ਪੈਰਲਲ ਗੱਲਬਾਤ ਨਾਲ ਸਾਡੀ ਗੱਲਬਾਤ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋਵੇਗੀ?

ਰਫਾਲ ਡੀਲ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਬਣੀ ਕਮੇਟੀ ਦੇ ਚੀਫ਼ ਏਅਰ ਮਾਰਸ਼ਲ ਏਪੀਪੀ ਸਿਨਹਾ ਨੇ ਤੁਹਾਡੀ ਰਿਪੋਰਟ ਦੀ ਅਲੋਚਨਾ ਕੀਤੀ ਹੈ।

ਸਾਲ 1980 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਰੱਖਿਆ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਕਦੇ ਵੀ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸੌਦੇ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਨਹੀਂ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕਮੇਟੀ ਦੇ ਮੁਖੀ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।

ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਐਨਕੇ ਸ਼ਰਮਾ ਦੀਆਂ ਪੁਰਾਣੀਆਂ ਚਿੱਠੀਆਂ ਦੀ ਅਲੋਚਨਾ ਕੀਤੀ ਪਰ ਰੱਖਿਆ ਸਕੱਤਰ ਦੀ ਚਿੱਠੀ ਵੀ ਇਨ੍ਹਾਂ ਫਾਈਲਾਂ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਰਹੀ। ਉਸ ਬਾਰੇ ਤੁਹਾਡਾ ਕੀ ਕਹਿਣਾ ਹੈ?

ਕੀ ਤੁਹਾਨੂੰ ਲਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਇਸ ਸੌਦੇ ਵਿੱਚ ਘੁਟਾਲਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ?

ਅਸੀਂ ਇੱਕ ਸਿਆਸੀ ਪਾਰਟੀ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਗੱਲ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦੇ। ਸਾਨੂੰ ਨਤੀਜੇ 'ਤੇ ਪਹੁੰਚਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਕਦਮ-ਦਰ-ਕਦਮ ਚੀਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਸਮਝਣਾ ਪਏਗਾ।

ਕੀ ਇਸ ਤੋਂ...


...ਨੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੋਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਸਿਰੇ ਤੋਂ ਨਕਾਰਿਆ ਹੈ।

ਸੁਣਵਾਈ ਦੌਰਾਨ ਮੁਕੇਸ਼ ਨੇ ਬਿਆਨ ਦਿੱਤਾ ਸੀ ਕਿ ਘਟਨਾ ਵਾਲੀ ਰਾਤ ਉਹ ਬੱਸ ਚਲਾ ਰਿਹਾ ਸੀ ਅਤੇ ਬੱਸ 'ਚ ਮੌਜੂਦ ਦੂਜੇ ਚਾਰਾਂ ਨੇ ਨਿਰਭਿਆ ਨਾਲ ਬਲਾਤਕਾਰ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਨਾਲ ਹੀ ਉਸ ਦੇ ਦੋਸਤ ਦੀ ਕੁੱਟ-ਮਾਰ ਵੀ ਕੀਤੀ। ਪਰ ਅਦਾਲਤ ਨੇ ਮੁਕੇਸ਼ ਨੂੰ ਵੀ ਇਸ ਮਾਮਲੇ 'ਚ ਦੋਸ਼ੀ ਕਰਾਰ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਮੌਤ ਦੀ ਸਜ਼ਾ ਸੁਣਾਈ।

ਵਿਨੈ ਸ਼ਰਮਾ

ਵਿਨੈ ਸ਼ਰਮਾ ਜਿਸ ਦੀ ਉਮਰ 26 ਸਾਲ ਸੀ, ਉਹ ਇੱਕ ਜਿਮ 'ਚ ਇੰਸਟਰਕਟਰ ਦੀ ਨੌਕਰੀ ਕਰਦਾ ਸੀ। ਵਿਨੈ ਰਾਮ ਸਿੰਘ ਦਾ ਹੀ ਗੁਆਂਢੀ ਸੀ। ਨਿਰਭਿਆ ਬਲਾਤਕਾਰ ਮਾਮਲੇ 'ਚ ਸਾਰੇ ਦੋਸ਼ੀਆਂ 'ਚੋਂ ਵਿਨੈ ਹੀ ਅਜਿਹਾ ਦੋਸ਼ੀ ਸੀ ਜਿਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਸਕੂਲੀ ਸਿੱਖਿਆ ਮ... ਬਾਕੀ ਲੇਖ ਲਿਖੋ:

ਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਤਿੰਨ ਸਾਲ ਦੀ ਸਜ਼ਾ ਭੁਗਤਣ ਲਈ ਉਸ ਨੂੰ ਇੱਕ ਬਾਲ ਸੁਧਾਰ ਘਰ 'ਚ ਭੇਜ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਜ਼ਿਕਰਯੋਗ ਹੈ ਕਿ ਭਾਰਤੀ ਕਾਨੂੰਨ ਤਹਿਤ ਕਿਸੇ ਵੀ ਨਾਬਾਲਗ ਦੋਸ਼ੀ ਨੂੰ ਵੱਧ ਤੋਂ ਵੱਧ ਤਿੰਨ ਸਾਲ ਦੀ ਸਜ਼ਾ ਸੁਣਾਈ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ।

ਨਾਬਾਲਿਗ ਦੋਸ਼ੀ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਦਾ ਰਹਿਣ ਵਾਲਾ ਸੀ ਅਤੇ 11 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ 'ਚ ਉਹ ਦਿੱਲੀ ਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਦੱਸਣਯੋਗ ਹੈ ਕਿ ਉਸ ਦਾ ਨਾਂ ਜਨਤਕ ਕੀਤੇ ਜਾਣ 'ਤੇ ਕਾਨੂੰਨੀ ਰੋਕ ਲੱਗੀ ਹੋਈ ਹੈ।

ਨਾਬਾਲਿਗ ਦੋਸ਼ੀ ਦੀ ਮਾਂ ਨੇ ਬੀਬੀਸੀ ਨਾਲ ਆਪਣੀ ਗੱਲਬਾਤ ਦੌਰਾਨ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਉਸ ਦੀ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਆਖਰੀ ਵਾਰ ਗੱਲ ਉਦੋਂ ਹੋਈ ਸੀ ਜਦੋਂ ਉਹ ਦਿੱਲੀ ਲਈ ਰਵਾਨਾ ਹੋਇਆ ਸੀ।

ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਉਹ ਤਾਂ ਸਮਝ ਰਹੇ ਸਨ ਕਿ ਉਹ ਮਰ ਗਿਆ ਹੈ, ਪਰ ਜਦੋਂ ਦਸੰਬਰ 2012 'ਚ ਪੁਲਿਸ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਘਰ ਆ ਕੇ ਛਾਪੇਮਾਰੀ ਕੀਤੀ ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪਤਾ ਲੱਗਾ ਕਿ ਉਹ ਜਿਉਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਕ ਬਲਾਤਕਾਰ ਮਾਮਲੇ 'ਚ ਲੋੜੀਂਦਾ ਹੈ। ਬਾਅਦ 'ਚ ਪੁਲਿਸ ਨੇ ਉਸ ਦੀ ਗ੍ਰਿਫਤਾਰੀ ਦੀ ਸੂਚਨਾ ਦਿੱਤੀ।

16 ਦਸੰਬਰ, 2012 ਦਾ ਖੌਫਨਾਕ ਦਿਨ

ਇਹ ਮਾਮਲਾ 16 ਦਸੰਬਰ 2012 ਦਾ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਰਾਜਧਾਨੀ ਦਿੱਲੀ 'ਚ 23 ਸਾਲਾ ਨਿਰਭਿਆ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਇਕ ਦੋਸਤ 'ਤੇ ਚਲਦੀ ਬੱਸ 'ਚ ਹਮਲਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਨਿਰਭਿਆ ਫਿਜ਼ੀਓਥੈਰੇਪੀ ਦੀ ਵਿਦਾਅਰਥਣ ਸੀ। ਉਸ ਰਾਤ ਨਿਰਭਿਆ ਨਾਲ 6 ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਸਮੂਹਿਕ ਬਲਾਤਕਾਰ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਦੋਸਤ ਦੀ ਕੁੱਟ-ਮਾਰ ਕਰਕੇ ਦੋਵਾਂ ਨੂੰ ਹੀ ਚਲਦੀ ਬੱਸ 'ਚੋਂ ਬਾਹਰ ਸੁੱਟ ਦਿੱਤਾ ਸੀ ।

ਇਸ ਮਾਮਲੇ 'ਚ ਪੁਲਿਸ ਨੇ ਕਾਰਵਾਈ ਕਰਦਿਆਂ ਬੱਸ ਡਰਾਇਵਰ ਸਮੇਤ ਪੰਜ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਹਿਰਾਸਤ 'ਚ ਲਿਆ। ਹੈਰਾਨੀ ਵਾਲੀ ਗੱਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਗ੍ਰਿਫਤਾਰ ਕੀਤੇ ਗਏ ਦੋਸ਼ੀਆਂ 'ਚ ਇਕ ਨਾਬਾਲਗ ਸੀ , ਜਿਸ 'ਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਬੇਰਹਿਮੀ ਕਰਨ ਦਾ ਦੋਸ਼ ਸੀ।

ਇਸ ਘਟਨਾ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪੀੜ੍ਹਤਾਂ ਨੂੰ ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਇਕ ਹਸਪਤਾਲ 'ਚ ਭਰਤੀ ਕਰਵਾਇਆ ਗਿਆ ਪਰ ਉਸ ਦੀ ਹਾਲਤ ਵਿਗੜਦੀ ਹੀ ਜਾ ਰਹੀ ਸੀ। ਇਸ ਘਟਨਾ ਦੇ ਵਿਰੋਧ 'ਚ ਦੇਸ਼ ਭਰ 'ਚ ਲੋਕਾਂ ਵੱਲੋਂ ਰੋਸ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤੇ ਗਏ ਅਤੇ ਇਸ ਦੌਰਾਨ ਹੀ ਪੀੜ੍ਹਤਾ ਦੀ ਵਿਗੜਦੀ ਹਾਲਤ ਨੂੰ ਵੇਖਦਿਆਂ ਉਸ ਨੂੰ ਸਿੰਗਾਪੁਰ ਦੇ ਇਕ ਹਸਪਤਾਲ 'ਚ ਜ਼ੇਰੇ ਇਲਾਜ ਭਰਤੀ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।

ਕਿਸਮਤ ਨੂੰ ਸ਼ਾਇਦ ਕੁਝ ਹੋਰ ਹੀ ਮਨਜ਼ੂਰ ਸੀ ਅਤੇ 29 ਦਸੰਬਰ ਨੂੰ ਉਹ ਇਸ ਦੁਨੀਆ ਨੂੰ ਅਲਵਿਦਾ ਕਹਿ ਗਈ।

ਫਾਸਟ ਟਰੈਕ ਅਦਾਲਤ 'ਚ ਹੋਈ ਸੁਣਵਾਈ

ਨਿਰਭਿਆ ਗੈਂਗਰੇਪ ਦੀ ਘਟਨਾ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੇਸ਼ ਭਰ 'ਚ ਰੋਸ ਭਰ ਗਿਆ ਅਤੇ ਥਾਂ-ਥਾਂ 'ਤੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤੇ ਗਏ। ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਦੇਸ਼ 'ਚ ਬਲਾਤਕਾਰ ਦੇ ਖਿਲਾਫ ਸਖ਼ਤ ਕਾਨੂੰਨ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਮੰਗ ਵੀ ਰੱਖੀ ਗਈ।

23 ਦਸੰਬਰ 2012 ਨੂੰ ਦਿੱਲੀ ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਦੇ ਹੁਕਮਾਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਸ ਮਾਮਲੇ ਦੀ ਸੁਣਵਾਈ ਅਤੇ ਜਲਦ ਤੋਂ ਜਲਦ ਨਿਪਟਾਰੇ ਲਈ ਫਾਸਟ ਟਰੈਕ ਅਦਾਲਤ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤੀ ਗਈ।

3 ਜਨਵਰੀ 2013 ਨੂੰ ਪੁਲਿਸ ਨੇ ਪੰਜ ਦੋਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਖ਼ਿਲਾਫ 33 ਪੰਨ੍ਹਿਆਂ ਦੀ ਚਾਰਜਸ਼ੀਟ ਦਾਇਰ ਕੀਤੀ ਅਤੇ 21 ਜਨਵਰੀ 2013 ਨੂੰ ਕੈਮਰਿਆਂ ਦੀ...


...ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਕਾਂਗਰਸ, ਖੱਬੇਪੱਖੀ ਅਤੇ ਆਮ ਆਦਮੀ ਪਾਰਟੀ ਮਿਲਕੇ ਦੇਸ ਵਿਚ ਹਿੰਸਾ ਦਾ ਮਾਹੌਲ ਬਣਾ ਰਹੀਆਂ ਹਨ। ਕੇਂਦਰੀ ਮੰਤਰੀ ਗਿਰੀਰਾਜ ਸਿੰਘ ਨੇ ਵੀ ਇਸ ਨੂੰ ''ਖੱਬੇਪੱਖੀ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਦੀ ਗੁੰਡਾਗਰਦੀ'' ਕਿਹਾ।

ਭਾਜਪਾ ਨਾਲ ਸਬੰਧਿਤ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਜਥੇਬੰਦੀ ਏਬੀਵੀਪੀ ਨੇ ਜੇਐੱਨਯੂ ਕੈਂਪਸ 'ਚ ਹੋਏ ਹਮਲੇ ਦਾ ਠੀਕਰਾ ਖੱਬੇਪੱਖੀ ਧਿਰ 'ਤੇ ਫੋੜਿਆ ਹੈ।

ਹਮਲੇ ਲਈ ਅਮਿਤ ਸ਼ਾਹ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ- ਕਾਂਗਰਸ

ਇਸ ਦੌਰਾਨ ਕਾਂਗਰਸ ਪਾਰਟੀ ਨੇ ਪ੍ਰੈਸ ਕਾਨਫਰੰਸ ਕਰਕੇ ਹਿੰਸਾ ਨੂੰ ਸਰਕਾਰ ਸਮਰਥਿਤ ਕਰਾਰ ਦਿੱਤਾ। ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਬੁਲਾਰੇ ਰਣਦੀਪ ਸਿੰਘ ਸੂਰਜੇਵਾਲਾ ਨੇ ਕਿਹਾ, ''ਇਹ ਹਿੰਸਾ ਸਰਾਕਾਰ ਸਮਰਥਿਤ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਪਿੱਛੇ ਗ੍ਰਹਿ ਮੰਤਰੀ ਅਮਿਤ ... ਬਾਕੀ ਲੇਖ ਲਿਖੋ:

ਂਤਮਈ ਢੰਗ ਨਾਲ ਹੋਏ ਇਸ ਮੁਜ਼ਾਹਰੇ ਵਿੱਚ ਆਮ ਨਾਗਰਿਕ ਵੀ ਹਿੱਸਾ ਲੈਂਦੇ ਨਜ਼ਰ ਆਏ।

ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ

ਇਹ ਵੀਡੀਓ ਵੀ ਦੇਖੋ

(ਬੀਬੀਸੀ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਲ FACEBOOK, INSTAGRAM, TWITTERਅਤੇ YouTube 'ਤੇ ਜੁੜੋ)


...ਨੇ ਚੋਣਾਂ 'ਤੇ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਖਰਚ 'ਤੇ ਸਖ਼ਤੀ ਕੀਤੀ, ਕਈ ਸਖ਼ਤ ਅਤੇ ਅਸਰਦਾਰ ਕਦਮ ਚੁੱਕਣ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਗੱਲ ਇਹ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਚੋਣ ਕਮਿਸ਼ਨ ਦੀ ਸੁਤੰਤਰਤਾ ਦੇ ਮਾਨਕ ਕਾਇਮ ਕੀਤੇ।

ਸੇਸ਼ਨ ਦੇ ਕਾਰਜਕਾਲ ਵਿੱਚ ਵੀਪੀ ਸਿੰਘ, ਚੰਦਰਸ਼ੇਖਰ, ਨਰਸਿੰਹ ਰਾਓ, ਅਟਲ ਬਿਹਾਰੀ ਵਾਜਪਈ ਅਤੇ ਐੱਚਡੀ ਦੇਵਗੌੜਾ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਅਹੁਦੇ 'ਤੇ ਰਹੇ। ਪਰ ਸੇਸ਼ਨ ਨੇ ਕਿਸੇ ਦਲ ਜਾਂ ਨੇਤਾ ਦੇ ਪ੍ਰਤੀ ਕੋਈ ਨਰਮੀ ਨਹੀਂ ਦਿਖਾਈ।

ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਬੜਬੋਲਾ ਅਤੇ ਹਮਲਾਵਰ ਕਿਹਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਚੋਣ ਕਮਿਸ਼ਨ ਦੀ ਸੱਤਾ ਅਤੇ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਨੂੰ ਵਿਹਾਰਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇਸਤੇਮਾਲ ਕੀਤਾ।

ਇਸ ਸਾਲ ਅਗਸਤ ਵਿੱਚ ਹੋਈਆਂ ਰਾਜਸਭਾ ਚੋਣਾਂ ਵਿੱ... ਬਾਕੀ ਲੇਖ ਲਿਖੋ:

ਸਪ ਹਨ।

ਜੋਤੀ ਨੇ ਪਹਿਲਾ ਕਿਹਾ ਕਿ ਗੁਜਰਾਤ ਅਤੇ ਹਿਮਾਚਲ ਦੀ ਭੂਗੌਲਿਕ ਸਥਿਤੀ ਅਤੇ ਮੌਸਮ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਨਾਲੋਂ ਵੱਖ ਵੱਖ ਹਨ, ਇਸ ਲਈ ਇਕੱਠੇ ਚੋਣਾਂ ਕਰਾਉਣ ਦੀ ਗੱਲ ਬੇਮਾਨੀ ਹੈ।

ਪਰ ਲੋਕ ਪੁੱਛ ਰਹੇ ਹਨ ਕਿ ਜਦੋਂ ਇਸੇ ਸਾਲ ਮਾਰਚ ਵਿੱਚ ਮਣੀਪੁਰ ਅਤੇ ਗੋਆ 'ਚ ਇਕੱਠੇ ਚੋਣਾਂ ਹੋਈਆਂ ਤਾਂ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਭੂਗੌਲਿਕ ਸਥਿਤੀ ਅਤੇ ਮੌਸਮ ਇੱਕੇ ਜਿਹੇ ਸਨ?

ਮੁੱਖ ਚੋਣ ਕਮਿਸ਼ਨਰ ਨੂੰ ਸਵਾਲਾਂ ਤੋਂ ਪਰੇ ਨਹੀਂ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਬਲਕਿ ਜਰੂਰਤ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਹਰ ਤਰੀਕੇ ਦੇ ਸ਼ੱਕ ਤੋਂ ਪਰੇ ਹੋਣ, ਪਰ ਇਹ ਪਹਿਲਾ ਮੌਕਾ ਨਹੀਂ ਹੈ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਚੋਣ ਕਮਿਸ਼ਨ ਪਹਿਲੀ ਸੰਸਥਾ ਹੈ ਜਿਸਦਾ ਰੋਹਬ ਘਟਿਆ ਹੈ।

ਮਾਓ ਤੋਂ ਬਾਅਦ 'ਤਾਕਤਵਰ' ਨੇਤਾ ਸ਼ੀ ਜਿੰਨਪਿੰਗ

ਗੁਜਰਾਤ ਚੋਣਾਂ 'ਚ ਦੇਰੀ ’ਤੇ ਚੋਣ ਕਮਿਸ਼ਨ ਦਾ ਜਵਾਬ

ਤੁਹਾਨੂੰ ਯਾਦ ਹੋਵੇਗਾ ਕਿ ਨੋਟਬੰਦੀ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ ਰਿਜ਼ਰਵ ਬੈਂਕ ਨੂੰ ਕਿੰਨੀ ਜ਼ਿੱਲਤ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਪਿਆ ਸੀ।

ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਭਾਵੇਂ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਜਿਵੇਂ ਮਰਜ਼ੀ ਯਾਦ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ਪਰ ਲੋਕਤੰਤਰ ਲਈ ਜਰੂਰੀ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਜਿਵੇਂ ਸੰਸਦ, ਰਿਜ਼ਰਵ ਬੈਂਕ ਜਾਂ ਚੋਣ ਕਮਿਸ਼ਨ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰਨ ਲਈ ਤਾਂ ਨਹੀਂ ਯਾਦ ਕੀਤੋ ਜਾਣਗੇ।

ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਸ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ ਉਹ ਇੰਦਰਾ ਗਾਂਧੀ ਨੂੰ ਸਖ਼ਤ ਟੱਕਰ ਦਿੰਦੇ ਦਿਖ ਰਹੇ ਹਨ।

(ਬੀਬੀਸੀ ਪੰਜਾਬੀ ਦੇ ਫੇਸਬੁੱਕ ਪੰਨੇ ਉੱਤੇ ਜਾਣ ਲਈ ਇੱਥੇ ਕਲਿੱਕ ਕਰੋ; ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਲਿੰਕ ਉੱਤੇ ਕਲਿੱਕ ਕਰਕੇ ਇੰਸਟਾਗਰਾਮ ਪੰਨਾ ਦੇਖੋ; ਅਤੇ ਇੱਥੇ ਕਲਿਕ ਕਰਕੇ ਟਵਿੱਟਰ ਤੇ ਸਾਡੇ ਨਾਲ ਜੁੜੋ।)


...ਨੇ ਬਦਲਾ ਲੈਣ ਦਾ ਇੱਕ ਚੱਕਰ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਜਿਸ ਨਾਲ 2012 ਵਿੱਚ ਦੂਜੇ ਸਭ ਤੋਂ ਛੋਟੇ ਕਾਨੀ ਭਰਾ ਅਲੀ ਦਾ ਕਤਲ ਹੋਇਆ।

ਨੀਦਰਲੈਂਡਜ਼ ਦੇ ਕਲਿੰਗੇਨਡੇਲ ਇੰਸਟੀਚਿੳੂਟ ਦੇ ਲੀਬੀਆ ਦੇ ਮਾਹਿਰ ਜੈਲਲ ਹਰਚੌਈ, ਜਿਸਨੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਦੀ ਖੋਜ ਕੀਤੀ ਹੈ, ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਅਲੀ ਖੂਬਸੂਰਤ ਕਾਨੀ ਭਰਾ ਸੀ, ਅਤੇ ਜਦੋਂ ਉਸ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋਈ, ਤਾਂ ਉਹ ਉਸ ਨੂੰ ਇੱਕ ਦੰਤਕਥਾ ਵਿੱਚ ਬਦਲ ਗਿਆ।"

ਮੁਹੰਮਦ ਅਲ-ਕਾਨੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਸਲਾਫ਼ਿਸਟ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ (ਖੱਬੇ) ਅਤੇ ਦੋ ਮੁੱਖ ਕਾਤਲ ਮੋਹਸੀਨ ਅਤੇ ਅਬੂ ਰਹਿਮਾਨ

"ਭਰਾਵਾਂ ਨੇ ਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰਿਆ, ਬਲਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇਸ ਕਤਲ ਦਾ ਬਦਲਾ ਲੈਣ ਲਈ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ... ਬਾਕੀ ਲੇਖ ਲਿਖੋ:

ਦੇ ਸਨ।

ਉਦੋਂ ਤਕ, ਕਾਨੀਆਂ ਨੇ ਤਾਰੂਨਾ ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ ਆਸ ਪਾਸ ਇੱਕ ਛੋਟਾ ਜਿਹਾ ਰਾਜ ਸਥਾਪਤ ਕਰ ਲਿਆ ਸੀ, ਇੱਥੋਂ ਤੱਕ ਕਿ ਵਰਦੀਧਾਰੀ ਪੁਲਿਸ ਨੂੰ ਵੀ ਕਾਬੂ ਕਰ ਲਿਆ ਸੀ। ਉਹ ਇੱਕ ਕਾਰੋਬਾਰੀ ਸਾਮਰਾਜ ਚਲਾਉਂਦੇ ਸਨ, ਇੱਕ ਸੀਮੈਂਟ ਫੈਕਟਰੀ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸਥਾਨਕ ਕਾਰੋਬਾਰਾਂ ਤੋਂ "ਟੈਕਸ" ਵਸੂਲਦੇ ਸਨ।

ਇੱਕ ਸ਼ਾਪਿੰਗ ਮਾਲ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਕੁਝ ਜਾਇਜ਼ ਉਦਯੋਗਾਂ ਨੂੰ ਚਲਾਉਂਦੇ ਸਨ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਲਾਂਡਰੀ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਸੀ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਨਸ਼ਿਆਂ ਅਤੇ ਪਰਵਾਸੀਆਂ ਦੇ ਤਸਕਰਾਂ ਦੀ "ਰੱਖਿਆ" ਕਰਨ ਦਾ ਲਾਭ ਹਾਸਲ ਕੀਤਾ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਰਸਤੇ ਸਹਾਰਾ ਤੋਂ ਮੈਡੀਟੇਰੀਅਨ ਤੱਟ ਦੇ ਰਸਤੇ ਉੱਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚੋਂ ਲੰਘਦੇ ਸਨ।

ਜੀਐੱਨਐੱਮ ਦੀਆਂ ਵਫ਼ਾਦਾਰ ਫ਼ੌਜਾਂ ਤਰਹੂਨਾ ਵੱਲ ਗੋਲੇ ਦਾਗਦੀਆਂ ਹੋਈਆਂ, (ਤਸਵੀਰ-ਅਪਰੈਲ 2020)

ਉਸੀ ਸਮੇਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਤਸਕਰੀ ਵਿਰੁੱਧ ਲੜਨ ਅਤੇ ਯੁੱਧ ਗ੍ਰਸਤ ਲੀਬੀਆ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਟਾਪੂ ਬਣਾ ਲਿਆ।

ਇਸ ਮਿੰਨੀ ਰਾਜ ਦੇ ਮੁਖੀ ਮੁਹੰਮਦ ਅਲ-ਕਾਨੀ ਸੀ, ਜੋ ਇੱਕ ਸਲਾਫਿਸਟ (ਇਸਲਾਮ ਦੇ ਕੱਟੜਪੰਥੀ ਰੂਪ ਦਾ ਪੈਰੋਕਾਰ) ਸੀ ਅਤੇ ਭਰਾਵਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਦੂਜੇ ਨੰਬਰ 'ਤੇ ਸੀ। ਉਹ ਪਰਿਵਾਰ ਦਾ ਇਕਲੌਤਾ ਮੈਂਬਰ ਸੀ ਜਿਸ ਦੀ ਥੋੜ੍ਹੀ ਜਿਹੀ ਵਿਦਿਆ ਅਤੇ ਨਿਯਮਤ ਤਨਖਾਹ ਵਾਲੀ ਨੌਕਰੀ ਸੀ - ਕ੍ਰਾਂਤੀ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਉਹ ਇੱਕ ਤੇਲ ਕੰਪਨੀ ਵਿੱਚ ਡਰਾਈਵਰ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਸੀ।

ਕਠੋਰ ਅਤੇ ਸ਼ਾਂਤ ਰਹਿਣ ਵਾਲਾ, ਉਹ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਰਵਾਇਤੀ ਸਲਾਫਿਸਟ ਗਾਉਨ ਪਹਿਨਦਾ ਸੀ। ਜੈਲਲ ਹਰਚੌਈ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ," ਇਹ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਗੈਂਗਸਟਰ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਮੁਖੀ ਵਿਅਕਤੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ 'ਤੇ ਡਰਾਉਣਾ ਜਾਂ ਕ੍ਰਿਸ਼ਮਈ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।''

ਵੀਡੀਓ: ਬੀਬੀਸੀ ਪੰਜਾਬੀ ਨੂੰ ਇੰਝ ਲਿਆਓ ਆਪਣੀ ਹੋਮ ਸਕਰੀਨ ’ਤੇ

"ਸਿਖਰ 'ਤੇ, ਤੁਸੀਂ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਉਹ ਵਿਅਕਤੀ ਹੀ ਦੇਖਦੇ ਹੋ ਜੋ ਪੂਰੇ ਮਨਸੂਬੇ ਨੂੰ ਕੰਮ ਕਰਨ ਲਈ ਜ਼ਰੂਰੀ ਸਾਰੀਆਂ ਗੁੰਝਲਦਾਰ ਯੋਜਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਸਮਝਣ ਦੇ ਯੋਗ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਗੱਲ ਮੁਹੰਮਦ ਵਿੱਚ ਸੀ।"

ਉਸਦੇ ਹੇਠਾਂ ਮੁਖੀ ਅਬਦੁੱਲ-ਰਹੀਮ ਸੀ ਜੋ "ਅੰਦਰੂਨੀ ਸੁਰੱਖਿਆ" ਦਾ ਇੰਚਾਰਜ ਸੀ - ਉਹ ਕਿਸੇ ਸ਼ੱਕੀ ਗੱਦਾਰ ਨਾਲ ਨਜਿੱਠਦਾ ਸੀ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਸੁਚੇਤ ਰਹਿਣ ਵਾਲਾ ਮੋਹਸਿਨ "ਰੱਖਿਆ ਮੰਤਰੀ" ਸੀ, ਉਹ ਕਾਨੀ ਭਰਾਵਾਂ ਦੀ ਮਿਲਟਰੀ ਦਾ ਇੰਚਾਰਜ ਸੀ। ਹਮਜ਼ਾ ਦਿਲਾਬ ਯਾਦ ਕਰਦਾ ਹੋਇਆ ਦੱਸਦਾ ਹੈ, "ਅਬਦੁੱਲ-ਰਹੀਮ ਨੰਬਰ ਇੱਕ ਕਾਤਲ ਸੀ; ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ: ਮੋਹਸਿਨ ਸੀ,"

ਭਰਾਵਾਂ ਦੇ ਹਿਰਾਸਤੀ ਕੇਂਦਰ ਦੇ ਬਾਹਰ “ਮਿਨਿਸਟਰ ਆਫ਼ ਡਿਫੈਂਸ’ ਮੋਹਸਿਨ ਦੀ ਪੈਂਟਿੰਗ ਉੱਪਰ ਗੋਲੀਆਂ ਦੇ ਨਿਸ਼ਾਨ

ਉਹ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਸਨੇ ਅਤੇ ਤਾਰੂਨਾ ਤੋਂ ਭੱਜ ਕੇ ਗਏ ਹੋਰ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਤ੍ਰਿਪੋਲੀ ਵਿੱਚ ਲਗਾਤਾਰ ਹੋ ਰਹੇ ਕਤਲਾਂ ਬਾਰੇ ਸਰਕਾਰ ਨੂੰ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦਿੱਤੀ, "ਪਰ ਬਦਕਿਸਮਤੀ ਨਾਲ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਕਾਨੀਆਂ ਦੇ ਸਾਰੇ ਜ਼ੁਲਮਾਂ ਨੂੰ ਨਜ਼ਰ ਅੰਦਾਜ਼ ਕਰ ਦਿੱਤਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਕਾਨੀਆਂ ਦੀਆਂ ਮਿਲਟਰੀਆ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਲਾਭਦਾਇਕ ਸਨ।"

2017 ਵਿੱਚ ਇਨ੍ਹਾਂ ਭਰਾਵਾਂ ਨੇ...


...ਨੇ ਰਵਿੰਦਰ ਸਿੰਘ (ਪਤੀ) ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਵੱਡੇ ਭਰਾ ਮਨਵਿੰਦਰ ਸਿੰਘ (ਮ੍ਰਿਤਕਾ ਦਾ ਜੇਠ) ਨੂੰ ਉਸ ਸਮੇਂ ਗ੍ਰਿਫ਼ਤਾਰ ਕਰ ਲਿਆ।

ਪੂਰਾ ਮਾਮਲਾ ਫ਼ਿਲਹਾਲ ਲੁਧਿਆਣਾ ਦੀ ਅਦਾਲਤ ਵਿੱਚ ਵਿਚਾਰ-ਅਧੀਨ ਹੈ। ਮਨਜੀਤ ਕੌਰ ਦੀ ਮੌਤ ਸਬੰਧੀ ਜੋ ਚਾਰਜਸ਼ੀਟ ਪੁਲਿਸ ਨੇ ਅਦਾਲਤ ਵਿੱਚ ਦਾਖ਼ਲ ਕਰਵਾਈ ਹੈ ਉਹ ਬਹੁਤ ਹੀ ਹੌਲਨਾਕ ਹੈ।

ਮ੍ਰਿਤਕਾ ਦੀ ਮਾਂ

ਚਾਰਜਸ਼ੀਟ (ਕਾਪੀ ਬੀਬੀਸੀ ਪੰਜਾਬੀ ਕੋਲ ਹੈ) ਮੁਤਾਬਕ ਰਵਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਮਨਜੀਤ ਕੌਰ ਨੂੰ ਗਰਭਪਾਤ ਕਰਵਾਉਣ ਲਈ ਮਜਬੂਰ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਦੂਜੀ ਔਲਾਦ ਬੇਟਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਸੀ।

ਇਸ ਲਈ ਮਨਜੀਤ ਕੌਰ ਨੂੰ ਘਰ ਵਿੱਚ ਹੀ ਗਰਭਪਾਤ ਲਈ ਦਵਾਈ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਜਿਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਸ ਦੇ ਖ਼ੂਨ ਦ... ਬਾਕੀ ਲੇਖ ਲਿਖੋ:

ਿੰਦੇ ਨੇ ਰਵਿੰਦਰ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰਕ ਮੈਂਬਰ?

ਬੀਬੀਸੀ ਦੀ ਟੀਮ ਮ੍ਰਿਤਕਾ ਮਨਜੀਤ ਦੇ ਸਹੁਰਾ ਪਰਿਵਾਰ ਦੇ ਘਰ ਜੰਡੀ ਵੀ ਗਈ। ਵਿਹੜੇ ਵਿੱਚ ਮਨਜੀਤ ਦੀ ਤਿੰਨ ਸਾਲ ਦੀ ਧੀ ਸੁਖ ਸਿਮਰਨ ਕੌਰ ਖੇਡ ਰਹੀ ਸੀ।

ਘਰ ਵਿੱਚ ਰਵਿੰਦਰ ਦੀ ਮਾਂ ਅਤੇ ਮਨਜੀਤ ਦੀ ਸੱਸ ਹਰਦੇਵ ਕੌਰ ਮੰਜੇ ਉੱਤੇ ਪਈ ਸੀ।

 ਚੱਲਣ ਫਿਰਨ ਤੋਂ ਅਸਮਰਥ, ਹਰਦੇਵ ਕੌਰ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਉਸ ਦਾ ਪੂਰਾ ਪਰਿਵਾਰ ਪੜ੍ਹਿਆ ਲਿਖਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹ ਖ਼ੁਦ ਵੀ ਸਾਬਕਾ ਅਧਿਆਪਕ ਹੈ।

ਪੰਜਾਬ ਤੋਂ ਛੋਟਾ ਇਸਰਾਈਲ ਕਿਵੇਂ ਬਣਿਆ ‘ਸੁਪਰ ਪਾਵਰ’

19 ਸਾਲ ਦੀ ਕੁੜੀ ਨੇ ਕਿਉਂ ਬਣਾਈ 'ਰੇਪ ਪਰੂਫ਼ ਪੈਂਟੀ'?

ਉਸ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਮਨਜੀਤ ਅਤੇ ਰਵਿੰਦਰ ਵਿਆਹ ਤੋਂ ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਬਾਅਦ ਹੀ ਵੱਖਰੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਡੇਅਰੀ ਫਾਰਮ ਉੱਤੇ ਰਹਿਣ ਲੱਗ ਪਏ ਸਨ ਅਤੇ ਦੋਹਾਂ ਵਿਚਾਲੇ ਕੀ ਕੁਝ ਹੋਇਆ ਇਸ ਦਾ ਉਸ ਨੂੰ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਪਤਾ।

ਹਰਦੇਵ ਕੌਰ ਮੁਤਾਬਕ ਉਸ ਦਾ ਵੱਡਾ ਬੇਟਾ ਮਨਵਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਅਧਿਆਪਕ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸ ਕੇਸ ਨਾਲ ਉਸ ਦਾ ਕੋਈ ਲੈਣਾ ਦੇਣਾ ਨਹੀਂ ਸੀ।

ਬੇਟੇ ਦੀ ਲਾਲਸਾ ਕਾਰਨ ਉਸ ਦੇ ਦੋਵਾਂ ਮੁੰਡਿਆਂ ਨੇ ਨੂੰਹ ਨੂੰ ਮਾਰਿਆ ਹੈ, ਇਸ ਗੱਲ ਨੂੰ ਹਰਦੇਵ ਕੌਰ ਨੇ ਸਿਰੇ ਤੋਂ ਖ਼ਾਰਜ ਕੀਤਾ।

ਹਰਦੇਵ ਕੌਰ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਰਵਿੰਦਰ ਦਾ ਆਪਣੀ ਧੀ ਨਾਲ ਬਹੁਤ ਪਿਆਰ ਹੈ ਅਤੇ ਹੁਣ ਵੀ ਜੇਲ੍ਹ ਵਿੱਚੋਂ ਵੀ ਉਸ ਨੂੰ ਉਸੇ ਦਾ ਫ਼ਿਕਰ ਹੈ।

ਹਰਦੇਵ ਕੌਰ ਮੁਤਾਬਕ ਜੇਕਰ ਰਵਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਨੇ ਕੁੜੀ ਨੂੰ ਮਾਰਨਾ ਹੀ ਹੁੰਦਾ ਤਾਂ ਉਹ ਆਪਣੀ ਪਹਿਲੀ ਕੁੜੀ (ਸੁੱਖ ਸਿਮਰਨ) ਨੂੰ ਵੀ ਕੁੱਖ ਵਿੱਚ ਹੀ ਮਾਰ ਦਿੰਦਾ।

ਹਰਦੇਵ ਕੌਰ ਨੇ ਭਰੇ ਮੰਨ ਨਾਲ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਉਸ ਦਾ ਘਰ ਬਰਬਾਦ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਕੇਸ ਦੀ ਪੈਰਵੀ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਵੀ ਕੋਈ ਨਹੀਂ ਹੈ।

ਕੀ ਹੈ 'ਮੈਰੀਟਲ ਰੇਪ', ਕਿਉਂ ਹੈ ਵਿਵਾਦ?

ਕਿੱਸਾ: ਜੱਸੀ ਤੇ ਮਿੱਠੂ ਦੇ ਅਜਬ ਇਸ਼ਕ ਦਾ

ਕੁਝ ਅਣਸੁਲਝੇ ਸਵਾਲ

ਪੂਰੇ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ ਅਜੇ ਵੀ ਕੁਝ ਸਵਾਲ ਅਣਸੁਲਝੇ ਹਨ ਜਿਸ ਦਾ ਜਵਾਬ ਨਾ ਪੀੜਤ ਦੇ ਮਾਪਿਆਂ ਨੇ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਲੜਕਾ ਪੱਖ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਨੇ।

ਚਾਰਜ ਸ਼ੀਟ ਵਿਚ ਇਸ ਗੱਲ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦਾ ਕਿ ਰਵਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਕਿਸ ਡਾਕਟਰ ਕੋਲੋਂ ਮਨਜੀਤ ਕੌਰ ਦੀ ਕੁੱਖ ਵਿੱਚ ਪਲ ਰਹੇ ਬੱਚੇ ਦਾ ਲਿੰਗ ਜਾਂਚ ਕਰਵਾਇਆ?

ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਗਰਭਪਾਤ ਲਈ ਦਵਾਈਆਂ ਕਿਸ ਮੈਡੀਕਲ ਸਟੋਰ ਤੋਂ ਖ਼ਰੀਦੀਆਂ ਗਈਆਂ?

(ਬੀਬੀਸੀ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਲ FACEBOOK, INSTAGRAM, TWITTERਅਤੇ YouTube 'ਤੇ ਜੁੜੋ।)


...ਨੇਵ

ਸਵੇਤਲਾਨਾ ਲਿਖਦੇ ਹਨ, ''ਅਸੀਂ ਰੂਸੀ ਦੂਤਾਵਸ ਦੇ ਪਿੱਛਿਓਂ ਹੁੰਦੇ ਹੋਏ ਗਏ ਅਤੇ ਇੱਕ ਮਿੰਟ ਵਿੱਚ ਹੀ ਉਸ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਰੋਸ਼ਨੀ ਨਾਲ ਨਹਾਤੇ ਅਮਰੀਕੀ ਦੂਤਾਵਾਸ ਦੇ ਗੇਟ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਾ ਦਿੱਤਾ। ਮੈਂ ਡਰਾਈਵਰ ਨੂੰ ਕੁਝ ਰੁਪਏ ਦਿੱਤੇ।''

ਉਹ ਅੱਗੇ ਲਿਖਦੇ ਹਨ, '' ਜਦੋਂ ਮੈਂ ਅੰਦਰ ਪਹੁੰਚੀ ਤਾਂ ਇੱਕ ਛੋਟੀ ਮੇਜ਼ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਇੱਕ ਨੌਜਵਾਨ ਲੰਬਾ, ਨੀਲੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲਾ ਅਮਰੀਕੀ ਸੈਨਿਕ ਖੜਾ ਸੀ। ਪਹਿਲਾਂ ਤਾਂ ਉਸਨੇ ਮੈਨੂੰ ਕਿਹਾ ਇਸ ਸਮੇਂ ਉਥੇ ਕੋਈ ਨਹੀਂ ਹੈ ਪਰ ਜਦੋਂ ਉਸ ਨੇ ਮੇਰੇ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਲਾਲ ਰੰਗ ਦਾ ਸੋਵੀਅਤ ਪਾਸਪੋਰਟ ਦੇਖਿਆ ਤਾਂ ਉਸ ਦੀ ਸਮਝ ਵਿੱਚ ਆ ਗਿਆ ਕਿ ਉਸ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਉੱਚ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਬੁਲਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦ... ਬਾਕੀ ਲੇਖ ਲਿਖੋ:

ਟਰਪ ਬੋਲਸ

ਰਾਜਦੂਤ ਬੋਲਸ ਨੇ ਤਿੰਨਾਂ ਵਿਕਲਪਾਂ 'ਤੇ ਵਿਚਾਰ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕਿਹਾ ਕਿ "ਜੇ ਅਸੀਂ ਇਸ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਨੂੰ ਸ਼ਾਮਿਲ ਕਰਦੇ ਹਾਂ ਤਾਂ ਭਾਰਤ, ਰੂਸ ਅਤੇ ਅਮਰੀਕਾ ਦਰਮਿਆਨ ਰੱਸਾਕਸ਼ੀ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਜਾਵੇਗੀ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਰੋ ਤੁਸੀਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵੀਜ਼ਾ ਦੇ ਦਿਓ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦੱਸ ਦਿਓ ਕਿ ਅਸੀਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਹਵਾਈ ਅੱਡੇ ਤੱਕ ਤਾਂ ਪਹੁੰਚਾ ਸਕਦੇ ਹਾਂ ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਜ਼ੋਰ 'ਤੇ ਹਵਾਈ ਜਹਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਸਵਾਰ ਹੋਣਾ ਪਵੇਗਾ।"

ਸੇਲੇਸਟ ਅੱਗੇ ਲਿਖਦੇ ਹਨ, ''ਬੋਲਸ ਨੇ ਸਾਨੂੰ ਹੁਕਮ ਦਿੱਤੇ ਕਿ ਵਾਸ਼ਿੰਗਟਨ ਨੂੰ ਗੁਪਤ ਤਾਰ ਭੇਜ ਕੇ ਦੱਸ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇ ਕਿ ਅਸੀਂ ਕੀ ਫ਼ੈਸਲਾ ਲਿਆ ਹੈ।''

''ਅਸੀਂ ਕਰੀਬ ਸਾਢੇ ਅੱਠ ਵਜੇ ਦੂਤਾਵਾਸ ਮੁੜੇ ਅਤੇ ਅਸੀਂ ਵਾਸ਼ਿੰਗਟਨ ਨੂੰ ਸੁਨੇਹਾ ਭੇਜਿਆ, ਫ਼ਾਰ ਯੂਅਰ ਆਈਜ਼ ਓਨਲੀ। ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਵਿਦੇਸ਼ ਮੰਤਰੀ ਡੀਨ ਰਸਕ। ਕਰੀਬ ਸੱਤ ਵੱਜਕੇ ਦਸ ਮਿੰਟ 'ਤੇ ਇੱਕ ਔਰਤ ਸਾਡੇ ਦੂਤਾਵਾਸ ਪਹੁੰਚੀ ਹੈ। ਉਹ ਸਟਾਲਿਨ ਦੀ ਧੀ ਹੋਣ ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ। ਅਸੀਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਅਮਰੀਕਾ ਦਾ ਵੀਜ਼ਾ ਦੇ ਰਹੇ ਹਾਂ ਅਤੇ ਕਵਾਨਟਾਸ ਦੀ ਫ਼ਲਾਈਟ ਤੋਂ ਰੋਮ ਤੱਕ ਭੇਜ ਰਹੇ ਹਾਂ। ਇਸ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ ਤੁਹਾਡੀ ਕੀ ਸਲਾਹ ਹੈ।''

ਬੀਬੀਸੀ ਪੰਜਾਬੀ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਐਂਡਰਾਇਡ ਫ਼ੋਨ 'ਤੇ ਇੰਝ ਲੈ ਕੇ ਆਓ:

''ਅੱਧੇ ਘੰਟੇ ਬਾਅਦ ਸਾਨੂੰ ਵਾਪਸ ਸੁਨੇਹਾ ਆਇਆ, ਤੁਹਾਡਾ ਸੁਨੇਹਾ ਮਿਲ ਗਿਆ ਹੈ। ਜਲਦੀ ਹੀ ਅਸੀਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਆਪਣਾ ਫ਼ੈਸਲਾ ਦੱਸਾਂਗੇ। ਇਸ ਦੇ ਬਾਅਦ ਵਿਦੇਸ਼ ਮੰਤਰੀ ਨੇ ਚੁੱਪੀ ਸਾਧ ਲਈ।''

ਸੀਆਈਏ ਦੇ ਸਟੇਸ਼ਨ ਚੀਫ਼ ਸਵੇਤਲਾਨਾ ਨੂੰ ਛੱਡਣ ਪਾਲਮ ਗਏ

ਜਦੋਂ ਉਡੀਕ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵੀ ਡੀਨ ਰਸਕ ਵਲੋਂ ਕੋਈ ਸੁਨੇਹਾ ਨਾ ਆਇਆ ਤਾਂ ਅੱਧੀ ਰਾਤ ਦੇ ਸਮੇਂ ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਸੀਆਈਏ ਦੇ ਸਟੇਸ਼ਨ ਚੀਫ਼ ਡੇਵ ਬਲੀ ਸਵੇਤਲਾਨਾ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਕਾਰ ਵਿੱਚ ਬਿਠਾ ਕੇ ਪਾਲਮ ਹਵਾਈ ਅੱਡੇ ਲੈ ਗਏ।

ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਸਾਬਕਾ ਅਮਰੀਕੀ ਰਾਜਦੂਤ ਰਿਚਰਡ ਸੇਲੇਸਟ ਅਤੇ ਐੱਲ ਕੇ ਅਡਵਾਨੀ

ਅਮਰੀਕੀਆਂ ਨੇ ਇੱਕ ਰੂਸੀ ਬੋਲਣ ਵਾਲੇ ਸੀਆਈਏ ਏਜੰਟ ਨੂੰ ਸਵੇਤਲਾਨਾ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਜਹਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਚੜਾ ਦਿੱਤਾ। ਉਸ ਨੂੰ ਸਖ਼ਤ ਹਿਦਾਇਤ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਕਿ ਉਹ ਸਵੇਤਲਾਨਾ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਬਾਰੇ ਉਸ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਕੁਝ ਨਾ ਦੱਸੇ ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਜਹਾਜ਼ ਟੇਕ-ਆਫ਼ ਨਾ ਕਰ ਲਵੇ।

ਕਵਾਨਟਾਸ ਦੇ ਜਹਾਜ਼ ਨੇ 45 ਮਿੰਟ ਦੇਰੀ ਨਾਲ ਟੇਕ ਆਫ਼ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਸਵੇਤਲਾਨਾ ਲਾਉਂਜ ਵਿੱਚ ਬੈਠੀ ਰਸਾਲਾ ਪੜਦੀ ਰਹੀ ਸੀ।

ਦੂਜੇ ਦਿਨ ਅਮਰੀਕੀ ਦੂਤਾਵਾਸ ਨੂੰ ਕਈ ਸੁਨੇਹੇ ਮਿਲੇ। ਪਹਿਲਾ ਸੰਦੇਸ਼ ਅਮਰੀਕੀ ਵਿਦੇਸ਼ ਮੰਤਰੀ ਦਾ ਸੀ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਪੁੱਛਿਆ ਗਿਆ ਸੀ ਅੱਗੇ ਕੀ ਹੋਇਆ? ਦੂਜਾ ਸੁਨੇਹਾ ਸੀਆਈਏ ਵਲੋਂ ਸੀ।

ਇਸ ਦਰਮਿਆਨ ਬਲੀ ਨੇ ਸੀਆਈਏ ਦੇ ਮੁੱਖ ਦਫ਼ਤਰ ਲੈਂਗਰੀ ਦੇ ਹਰ ਕੋਨੇ ਵਿੱਚ ਸੰਦੇਸ਼ ਭੇਜ ਕੇ ਪੁੱਛਿਆ ਕਿ ਕੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਸਟਾਲਿਨ ਦੀ ਧੀ ਬਾਰੇ ਕੋਈ ਖ਼ੁਫ਼ੀਆ ਜਾਣਕਾਰੀ ਹੈ?

ਸਟਾਲਿਨ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਅਤੇ ਧੀ ਨਾਲ

ਸੀਆਈਏ ਦੀਆਂ ਫ਼ਾਈਲਾਂ ਵਿੱਚ ਸਵੇਤਲਾਨਾ ਨਾਲ ਸਬੰਧਿਤ ਕੋਈ ਵੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦਰਜ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਅੱਠ ਸਾਲ...


...ਨੇਹਾ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਜਦੋਂ ਉਸ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਬੁਰੇ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਮਾਰਿਆ ਤਾਂ ਮੈਨੂੰ ਬਹੁਤ ਬੁਰਾ ਲੱਗਿਆ। ਮੈਂ ਕੋਈ ਅਨਪੜ੍ਹ ਔਰਤ ਨਹੀਂ ਸੀ ਜੋ ਉਹ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਅਜਿਹਾ ਸਲੂਕ ਕਰੇ।"

ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਤੇ ਕਾਨੂੰਨੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਹੈ ਚੁਣੌਤੀ

"ਉਹ ਮੈਨੂੰ ਇੰਨੇ ਬੁਰੇ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਕੁੱਟਦਾ ਸੀ ਕਿ ਮੇਰੇ ਸਰੀਰ 'ਤੇ ਕਈ ਨਿਸ਼ਾਨ ਪੈ ਜਾਂਦੇ ਸੀ।"

"ਮੈਂ ਚੁੱਪ ਰਹਿੰਦੀ ਸੀ ਕਿਉਂਕਿ ਮੈਨੂੰ ਲੱਗਦਾ ਸੀ ਕਿ ਸਮਾਜ ਕੀ ਸੋਚੇਗਾ। ਮੇਰੇ ਪਤੀ ਨੂੰ ਪਤਾ ਸੀ ਕਿ ਮੈਂ ਕਿਤੇ ਨਹੀਂ ਜਾਵਾਂਗੀ।"

 "ਮੇਰਾ ਆਤਮ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੋਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ। ਮੈਂ ਖੁਦ ਤੋਂ ਸਵਾਲ ਕਰਦੀ ਸੀ ਕਿ ਮੈਨੂੰ ਮਰ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਭਾਸ਼ਾ ਵੀ ਇੱਕ ਸਮੱਸਿਆ... ਬਾਕੀ ਲੇਖ ਲਿਖੋ:

ਮਦਦ ਲੈਣ ਤੋਂ ਪਰਹੇਜ਼ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਕਈ ਲੋਕ ਆਉਂਦੇ ਹਨ ਜੋ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਉਹੀ ਕੀਤਾ ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪੁਲਿਸ ਨੇ ਕਰਨ ਨੂੰ ਕਿਹਾ।"

"ਜੇ ਪੁਲਿਸ ਅਫਸਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਗੱਲ ਨਹੀਂ ਸਮਝ ਪਾਉਂਦੇ ਤਾਂ ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸੁਰੱਖਿਆ ਕਰਨ ਬਾਰੇ ਸਮਝਾਉਂਦੇ ਹਨ।"

ਮਰਦ ਵੀ ਘਰੇਲੂ ਹਿੰਸਾ ਦਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਪਰ ਅਜਿਹੇ ਮਾਮਲੇ ਕਾਫੀ ਘੱਟ ਹਨ।

(ਬੀਬੀਸੀ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਲ FACEBOOK, INSTAGRAM, TWITTERਅਤੇ YouTube 'ਤੇ ਜੁੜੋ।)


...ਨੇੜੇ ਹੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸਾਂਝਾ ਚੁੱਲ੍ਹਾ ਬਣਾਇਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਜਗ੍ਹਾ ਸਾਫ਼ ਰੱਖਣ ਲਈ ਭਾਂਡੇ ਟਰਾਲੀ ਦੇ ਹੇਠਾਂ ਸਰਕਾ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਸਨ।

ਪਿੰਡ ਦੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਹੌਸਲੇ ਦੀ ਇੱਜਤ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ

'ਜ਼ਿਉਂਦੇ ਕਿਵੇਂ ਰਹਾਂਗੇ'

ਜਸਵੀਰ ਕੌਰ 70 ਸਾਲ ਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਬੈਠੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸੁਘੜ ਸਰੀਰ ਦੇ ਲੱਗ ਰਹੇ ਹਨ। ਚਿਹਰਾ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ। ਟਰਾਲੀ ਵਿੱਚ ਬੈਠੀਆਂ 70 ਸਾਲ ਦੀਆਂ ਚਾਰ ਔਰਤਾਂ ਵਿੱਚ ਉਹ ਵੀ ਸ਼ਾਮਿਲ ਸਨ।

ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਅਸੀਂ ਅੰਦੋਲਨ ਦਾ ਸਾਥ ਦੇਣ ਲਈ ਇਥੇ ਆਉਣ ਦਾ ਫ਼ੈਸਲਾ ਕੀਤਾ। ਅਸੀਂ ਕਿਸਾਨ ਹਾਂ।"

2006 ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਅੰਦੋਲਨ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਉਹ ਜੇਲ੍ਹ ਵਿੱਚ ਵੀ ਰਹਿ ਚੁੱਕੇ ਹਨ। ਪ... ਬਾਕੀ ਲੇਖ ਲਿਖੋ:

ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਜੱਥੇ ਵਿੱਚ ਬਜ਼ੁਰਗ ਔਰਤਾਂ ਵੀ ਹਨ। ਉਹ ਕੇਅਰਟੇਕਰ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾ ਰਹੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਇਹ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾ ਰਹੀਆਂ ਹਨ ਕਿ ਸਭ ਕੁਝ ਸ਼ਾਂਤਮਈ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਹੋਵੇ।

ਸੁਖਜੀਤ ਕੌਰ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਪਿੰਡ ਦੀਆਂ ਕਈ ਔਰਤਾਂ ਕਿਸਾਨ ਸੰਗਠਨਾਂ ਦੀਆਂ ਮੈਂਬਰ ਹਨ। ਇਹ ਔਰਤਾਂ ਪਿਛਲੇ ਕਈ ਮਹੀਨਿਆਂ ਤੋਂ ਖੇਤੀ ਕਾਨੂੰਨਾਂ ਦਾ ਵਿਰੋਧ ਕਰ ਰਹੀਆਂ ਹਨ।

ਇਹ ਔਰਤਾਂ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਕਿਸਾਨ ਕਹਿੰਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਇਸ ਲਈ ਆਪਣੀ ਪਹਿਚਾਣ ਕਈਆਂ ਮਿਲੀਆਂ ਜੁਲੀਆਂ ਪਹਿਚਾਣਾਂ ਵਜੋਂ ਪੇਸ਼ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ

ਰਵਾਇਤੀ ਨਾਰੀਵਾਦੀ ਨਜ਼ਰੀਏ ਨਾਲ ਟਕਰਾਅ

ਵਿਰੋਧ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨਾਂ ਵਿੱਚ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਸਰਗਰਮ ਸ਼ਾਮੂਲੀਅਤ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪਹਿਚਾਣ ਦੇ ਦਾਅਵਿਆਂ ਨੂੰ ਬਾਖ਼ਬੀ ਬਿਆਨ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ। ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਟਕਰਾਅ ਰਵਾਇਤੀ ਨਾਰੀਵਾਦ ਦੇ ਉਸ ਨਜ਼ਰੀਏ ਨਾਲ ਵੀ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਤਹਿਤ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਅਹਿਮ ਪਹਿਚਾਣ ਇੱਕ ਔਰਤ ਹੋਣਾ ਹੈ।

ਇਹ ਔਰਤਾਂ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਕਿਸਾਨ ਕਹਿੰਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਇਸ ਲਈ ਆਪਣੀ ਪਹਿਚਾਣ ਕਈਆਂ ਮਿਲੀਆਂ ਜੁਲੀਆਂ ਪਹਿਚਾਣਾਂ ਵਜੋਂ ਪੇਸ਼ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਉਹ ਕਿਸਾਨ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵੀ ਮੌਜੂਦ ਹਨ।

ਯੂਨੀਅਨ ਦੇ ਨਾਲ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਰਿਸ਼ਤਾ ਹੈ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਭਾਈਚਾਰੇ ਅਤੇ ਧਰਮ ਨਾਲ ਵੀ ਜੁੜੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਜ਼ਮੀਨ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਵੀ ਕਰ ਰਹੀਆਂ ਹਨ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਪਹਿਚਾਣ ਦੂਸਰੀ ਨੂੰ ਛੂਹ ਰਹੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਕੱਠਿਆਂ ਕਈ ਮੁੱਦਿਆਂ ਦੀ ਲੜਾਈ ਨੂੰ ਮਾਨਤਾ ਦੇਣ ਦੀ ਅਹਿਮੀਅਤ 'ਤੇ ਜ਼ੋਰ ਪਾ ਰਹੀ ਹੈ।

ਦੇਖਿਆ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਪਿਛਲੇ ਸਾਲ ਹੋਏ ਕਈ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਾਫ਼ ਪੈਟਰਨ ਨਜ਼ਰ ਆਇਆ ਅਤੇ ਉਹ ਇਹ ਕਿ ਇਨਾਂ 'ਚ ਕਈ ਮੁੱਦੇ ਸਮੇਟੇ ਹੋਏ ਹਨ। ਇਹ ਕਿਸੇ ਇੱਕ ਮੁੱਦੇ 'ਤੇ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਤੋਂ ਸਿੱਧੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਵੱਖਰੇ ਸਨ।

ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਇਸ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਬਾਰੇ ਸੁਖਜੀਤ ਕੌਰ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, "ਲੋਕ ਸਿੱਖਿਅਕ ਹਨ। ਹੁਣ ਔਰਤਾਂ ਪੜ੍ਹੀਆਂ ਲਿਖੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਹੱਕਾਂ ਬਾਰੇ ਜਾਣਦੀਆਂ ਹਨ। ਹਰ ਔਰਤ ਇੱਕ ਦੂਸਰੇ ਤੋਂ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਅਸੀਂ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਿੱਖਦੇ ਹਨ।"

ਅਮਨਪ੍ਰੀਤ ਨੂੰ ਇਸ ਗੱਲ ਦਾ ਅਹਿਸਾਸ ਜਲਦੀ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਸੰਘਰਸ਼ ਵੀ ਸਿੱਖਿਆ ਵਾਂਗ ਅਹਿਮ ਹੈ। ਉਹ ਜਸਬੀਰ ਕੌਰ ਵੱਲ ਇਸ਼ਾਰਾ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਮੈਂ ਇਹ ਸਭ ਸਿੱਖਿਆ। ਪਤੀ ਦੇ ਗੁਜ਼ਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਜਸਬੀਰ ਨੇ ਹੀ ਖੇਤਾਂ ਦਾ ਕੰਮ ਸੰਭਾਲਿਆ

ਜਸਬੀਰ ਨੇ ਦੱਸਿਆ, "ਮੈਂ ਖੇਤਾਂ ਵਿੱਚ ਪਤੀ ਦੇ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਸੀ। ਮੈਂ ਘਰ ਦੇਖਦੀ ਸੀ। ਖੇਤਾਂ ਵਿੱਚ ਰੋਟੀ ਪਹੁੰਚਾਉਂਦੀ ਸੀ। ਬਿਜਾਈ ਅਤੇ ਸਿੰਜਾਈ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰਦੀ ਸੀ।"

ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਔਰਤਾਂ ਦਾ ਇਨਾਂ ਖੇਤੀ ਕਾਨੂੰਨਾਂ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਲੜਨਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਸੀ ਕਿਉਂਕਿ ਬਦਲਾਅ ਦਾ ਅਸਰ ਉਨ੍ਹਾਂ 'ਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਪਵੇਗਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਇਹ ਸਾਡੀ ਜ਼ਮੀਨ ਬਚਾਉਣ ਦੀ ਲੜਾਈ ਹੈ।"

ਨੌ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਦਲ ਨਾਲ ਇੱਕ 12 ਸਾਲਾਂ ਦਾ ਜਿਹੜਾ ਲੜਕਾ ਆਇਆ ਸੀ, ਉਸਦਾ ਨਾਮ ਹੈ...


...ਨੈੱਟਵਰਕ ਭਾਰਤ-ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦਰਮਿਆਨ ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਸੀਮਾਂ ਤੱਕ ਫ਼ੈਲ ਗਿਆ ਸੀ।

ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਨੈੱਟਵਰਕ ਸਿਰਫ਼ ਕਰੀਬੀ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਤੱਕ ਸੀਮਤ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਭਰਾ ਹਾਜੀ ਅਸ਼ਰਫ਼ ਜੋ ਬਹੁਤ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਅਰਬੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਗੱਲ ਕਰ ਸਕਦੇ ਸਨ, ਦੁਬਈ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੇ ਸਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਜਵਾਈ ਗ਼ੁਲਾਮ ਸਰਵਰ ਅਕਸਰ ਦਿੱਲੀ ਜਾਂਦੇ ਸਨ ਅਤੇ ਸੋਨੇ ਦੇ ਤਸਕਰ ਹਰਬੰਸ ਲਾਲ ਨੂੰ ਮਿਲਦੇ ਸਨ।

ਸੇਠ ਆਬਿਦ ਦਾ ਨਾਮ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਭਾਰਤੀ ਪ੍ਰੈਸ ਵਿੱਚ ਉਸ ਸਮੇਂ ਸਾਹਮਣੇ ਆਇਆ ਸੀ, ਜਦੋਂ 1963 ਵਿੱਚ ਟਾਇਮਜ਼ ਆਫ਼ ਇੰਡੀਆ ਅਖ਼ਬਾਰ ਨੇ ਖ਼ਬਰ ਦਿੱਤੀ ਸੀ ਕਿ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਗੋਲਡ ਕਿੰਗ ਦੇ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਕੰਨੈਕਸ਼ਨ ਹਨ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਜੀਜਾ ਨ... ਬਾਕੀ ਲੇਖ ਲਿਖੋ:

ਿਸਤਾਨੀ ਮੁਦਰਾ ਮਿਲੀ।

ਇਸਦੇ ਨਾਲ ਹੀ 40 ਲੱਖ ਦੀ ਕੀਮਤ ਦਾ ਸੋਨਾ ਅਤੇ 20 ਲੱਖ ਦੀ ਕੀਮਤ ਦੀਆਂ ਸਵਿਸ ਘੜੀਆਂ ਵੀ ਜ਼ਬਤ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ।

ਇਸ ਛਾਪੇਮਾਰੀ ਵਿੱਚ ਲਾਹੌਰ ਪੁਲਿਸ ਨੇ ਤਿੰਨ ਗੱਡੀਆਂ ਅਤੇ ਇੱਕ ਦਰਜਨ ਘੋੜਿਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਆਪਣੇ ਕਬਜ਼ੇ ਵਿੱਚ ਲਿਆ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਗ਼ੈਰ-ਕਾਨੂੰਨੀ ਸਾਮਾਨ ਨੂੰ ਰੱਖਣ ਅਤੇ ਲਿਆਉਣ ਲੈ ਜਾਣ ਲਈ ਇਸਤੇਮਾਲ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦੀ ਸੀ।

ਅਖ਼ਬਾਰਾਂ ਨੇ ਇਸ ਖ਼ਬਰ ਦੀ ਸੁਰਖ਼ੀ ਕੁਝ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਲਿਖੀ: 'ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਦਾ ਸਮਗਲਿੰਗ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਕੇਸ' ਅਤੇ 'ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦਾ ਗੋਲਡ ਕਿੰਗ', ਸੇਠ ਆਬਿਦ 'ਤੇ ਕੌਮਾਂਤਰੀ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਸਮਗਲਿੰਗ ਦੀਆਂ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹੋਣ ਦਾ ਇਲਜ਼ਾਮ ਲਗਾਇਆ ਗਿਆ।

ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਭੁੱਟੇ ਨੇ 'ਸੇਠ ਆਬਿਦ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਤਸਕਰੀ ਮਾਮਲੇ' ਲਈ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਟ੍ਰਿਬੀਊਨਲ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ। ਇਸ ਟ੍ਰਿਬੀਉਨਲ ਨੇ ਦਰਜਨਾਂ ਗਵਾਹਾਂ ਦੇ ਬਿਆਨ ਦਰਜ ਕੀਤੇ, ਪਰ ਸੇਠ ਆਬਿਦ ਕਈ ਚੇਤਾਵਨੀਆਂ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਟ੍ਰਿਬੀਊਨਲ ਸਾਹਮਣੇ ਪੇਸ਼ ਨਾ ਹੋਏ।

ਸੇਠ ਦੀ ਗ੍ਰਿਫ਼ਤਾਰੀ ਦਾ ਮੁੱਦਾ ਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀਆਂ ਦੀ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਦੀ ਗੱਲਬਾਤ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਬਣ ਗਿਆ, ਬਲਕਿ ਭੁੱਟੋ ਸਰਕਾਰ ਲਈ 'ਸਟੇਟ ਰਿਟ' ਦਾ ਵੀ ਇੱਕ ਟੈਸਟ ਕੇਸ ਬਣ ਗਿਆ।

'ਸੇਠ ਆਬਿਦ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਸਮਗਲਿੰਗ ਕੇਸ' ਉੱਤੇ ਸਾਲ 1985-86 ਵਿੱਚ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੀ ਸੰਸਦ ਵਿੱਚ ਬਹਿਸ ਹੋਈ ਸੀ

ਪਾਕਿਸਤਾਨ 'ਚ 'ਮੋਸਟ ਵਾਂਟਿਡ'

ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਮੋਸਟ ਵਾਂਟਿਡ ਵਿਅਕਤੀ ਦੀ ਭਾਲ ਲਈ ਦੇਸ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਅਪਰੇਸ਼ਨ ਲਾਂਚ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੀ ਸੈਨਾ, ਪੁਲਿਸ, ਰੇਂਜਰਸ ਅਤੇ ਨੇਵੀ ਦੇ ਗਾਰਡਾਂ ਦੀਆਂ ਛਾਪਾਮਾਰ ਟੀਮਾਂ ਦਾ ਗਠਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।

ਕਰਾਚੀ ਵਿੱਚ ਸੇਠ ਆਬਿਦ ਦੇ ਘਰ ਵੀ ਛਾਪਾ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ। ਉਥੋਂ ਵੀ ਭਾਰੀ ਮਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਮੁਦਰਾ ਅਤੇ ਸੋਨੇ ਦੀਆਂ ਇੱਟਾਂ ਬਰਾਮਦ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ।

ਸਾਲ 1977 'ਚ, ਜਦੋਂ ਕਰਾਚੀ ਕੋਸਟ ਗਾਰਡ ਨੂੰ ਸੂਚਨਾ ਮਿਲੀ ਕਿ ਸੇਠ ਆਬਿਦ ਉੱਤਰੀ ਨਾਜ਼ਿਮਾਬਾਦ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ 'ਪ੍ਰੇਮੀਕਾ' ਨੂੰ ਮਿਲਣ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ ਤਾਂ ਉਥੇ ਵੀ ਛਾਪਾ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ, ਪਰ ਉਸਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਸੇਠ ਆਬਿਦ ਉਥੋਂ ਫ਼ਰਾਰ ਹੋ ਚੁੱਕੇ ਸਨ।

ਸਤੰਬਰ 1977 ਵਿੱਚ, ਸੇਠ ਆਬਿਦ ਨੇ ਆਪਣੀ ਮਰਜ਼ੀ ਨਾਲ ਜ਼ਿਆ ਦੀ ਫ਼ੌਜੀ ਸਰਕਾਰ ਮੂਹਰੇ "ਸਵੈ-ਇੱਛਾ" ਨਾਲ ਆਤਮਸਮਰਪਣ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਜ਼ਬਤ ਜਾਇਦਾਦ ਦੀ ਵਾਪਸੀ ਲਈ ਗੱਲਬਾਤ ਕੀਤੀ।

ਉਸ ਸਾਲ ਦਸੰਬਰ ਵਿੱਚ ਫੌਜੀ ਸਰਕਾਰ ਦੀ ਪ੍ਰੈਸ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਸੇਠ ਨੇ ਜਿਨਾਹ ਪੋਸਟ ਗ੍ਰੇਜੂਏਟ ਮੈਡੀਕਲ ਸੈਂਟਰ ਹਸਪਤਾਲ ਦੇ ਨਿਰਮਾਣ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਅਤੇ ਅੱਬਾਸੀ ਸ਼ਹੀਦ ਹਸਪਤਾਲ ਦੇ ਬਰਨ ਵਾਰਡ ਲਈ ਲੈਫ਼ਟੀਨੈਂਟ ਜਨਰਲ ਜਹਾਂਨਜ਼ੇਬ ਅਰਬਾਬ ਨੂੰ ਇੱਕ ਲੱਖ 51 ਹਜ਼ਾਰ ਰੁਪਏ ਦਾ ਵੱਡਾ ਯੋਗਦਾਨ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।

ਸੇਠ ਹੁਣ ਇੱਕ ਕਾਰੋਬਾਰੀ ਅਪਰਾਧੀ ਨਹੀਂ ਸਨ, ਬਲਕਿ ਇੱਕ ਪੱਕੇ "ਦੇਸ ਭਗਤ" ਬਣ ਚੁੱਕੇ ਸਨ, ਜੋ ਦੇਸ ਅਤੇ ਸਮਾਜ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ ਉਦਾਰਤਾ ਨਾਲ ਦਾਨ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ।

ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਇਹ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ...


...ਨੌਕਰੀ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦੀ, ਨਸ਼ੇ ਜਿੰਨੇ ਮਰਜ਼ੀ ਲੈ ਲਓ'

''ਸਾਨੂੰ ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ ਲੈ ਕੇ ਗਏ ਸਨ ਕਿ ਮੈਕਸੀਕੋ ਦੇ ਕੈਂਪ ਵਿੱਚ ਸ਼ਿਫ਼ਟ ਕੀਤਾ ਜਾਣਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉੱਥੋਂ ਦੇਸ਼ 'ਚੋਂ ਬਾਹਰ ਨਿਕਲਣ ਲਈ ਰਾਹਦਾਰੀ ਦਿੱਤੀ ਜਾਵੇਗੀ। ਸਾਡੇ ਨਾਲ ਇੱਕ ਵਿਆਹੁਤਾ ਜੋੜਾ ਸੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚੋਂ ਮੁੰਡੇ ਨੂੰ ਤਾਂ ਸਾਡੇ ਨਾਲ ਭੇਜ ਦਿੱਤਾ ਜਦਕਿ ਉਸਦੀ ਪਤਨੀ ਉੱਥੇ ਕੈਂਪ ਵਿੱਚ ਹੀ ਸੀ।"

ਖ਼ਤਰਾ ਮੁੱਲ ਲੈਣ ਦੀ ਵਜ੍ਹਾ ਭਲਾ ਕੀ?

ਇਸ ਬਾਰੇ ਉਹ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ, ''ਇੱਥੇ ਨੌਕਰੀ ਤਾਂ ਮਿਲਦੀ ਨਹੀਂ, ਨਸ਼ੇ ਜਿੰਨੇ ਮਰਜ਼ੀ ਲੈ ਲਓ। ਫ਼ੌਜੀ ਬਣਨਾ ਮੇਰਾ ਪਹਿਲਾ ਸੁਪਨਾ ਸੀ। ਮੈਂ ਤਾਂ ਬਚਪਨ ਵਿੱਚ ਖਿਡਾਉਣਾ ਵੀ ਖ਼ਰੀਦਦਾ ਸੀ ਤਾਂ ਉਹ ਬੰਦੂਕ ਹੀ ਹੁੰਦੀ ਸੀ।"

"ਤਿੰਨ... ਬਾਕੀ ਲੇਖ ਲਿਖੋ:

ਜਾਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਸੀ। ਇਸ 'ਤੇ ਕੁੱਲ ਸਾਢੇ 18 ਲੱਖ ਰੁਪਏ ਦਾ ਖਰਚਾ ਆਇਆ।''

ਉਹ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ, "ਬਸ ਹੁਣ ਕਿਸੇ ਨਾਲ ਗੱਲ ਕਰਨ ਨੂੰ ਜੀਅ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ, ਕੁਝ ਸਮਝ ਨਹੀਂ ਆ ਰਿਹਾ। ਓਹੀ ਗੱਲਾਂ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਮੇਰੇ ਦਿਮਾਗ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦੀਆਂ ਰਹਿੰਦੀਆਂ ਹਨ। 8 ਮਹੀਨੇ ਇੱਥੇ ਮਿਹਨਤ ਕਰਕੇ ਗਿਆ ਸੀ ਉਸ ਚੀਜ਼ ਦਾ ਵੀ ਮੁੱਲ ਨਹੀਂ ਮੁੜਿਆ। ਇਸੇ ਗੱਲ ਦਾ ਦੁਖ਼ ਹੈ।"

ਮੈਕਸੀਕੋ ਤੋਂ ਡਿਪੋਰਟ ਹੋਏ ਹਰਿਆਣਾ ਦੇ ਇਸ ਨੌਜਵਾਨ ਨੂੰ ਡੌਂਕੀ ਰੂਟ ਦੌਰਾਨ ਕਈ ਕਝ ਝੱਲਣਾ ਪਿਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਬੀਬੀਸੀ ਪੰਜਾਬੀ  ਦੇ ਸਹਿਯੋਗੀ ਸਤ ਸਿੰਘ ਨਾਲ ਇਹ ਵੀ ਸਾਂਝਾ ਕੀਤਾ ਕਿ ਵਾਪਿਸ ਆਉਣ 'ਤੇ ਲੋਕ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਸੁਣਾਉਂਦੇ ਹਨ।

ਹਰਿਆਣਾ ਦਾ ਇਹ ਨੌਜਵਾਨ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ, "ਵਾਪਿਸ ਤਾਂ ਆ ਗਏ ਹਾਂ ਪਰ ਘਰੋਂ ਨਿਕਲਣ ਨੂੰ ਜੀਅ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ ਕਿ ਲੋਕ ਹੱਸਣ ਨਾ ਅਮਰੀਕਾ ਗਿਆ ਸੀ ਤੇ ਵਾਪਿਸ ਆ ਗਿਆ। ਮਜਬੂਰੀ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਘਰ ਦੀ ਹਾਲਤ ਠੀਕ ਨਹੀਂ ਇਸ ਕਰਕੇ ਸੋਚਿਆ ਪਰਿਵਾਰ ਲਈ ਕੁਝ ਕਰੀਏ।"

"ਏਜੰਟ ਨੂੰ ਪੈਸੇ ਦਿੱਤੇ ਉਸ ਨੇ ਦਿੱਲੀ ਤੋਂ ਇਕੁਆਡੋਰ ਲਈ ਚੜ੍ਹਾ ਦਿੱਤਾ। ਇਕੁਆਡੋਰ ਤੋਂ ਕੋਲੰਬੀਆ ਕਿਸ਼ਤੀ ਵਿੱਚ ਬਿਠਾਇਆ। ਸਾਡੇ ਉੱਤੇ ਲਿਫਾਫੇ ਸੁੱਟ ਦਿੱਤੇ। ਜੇਕਰ ਅਸੀਂ ਬਾਹਰ ਵੇਖਦੇ ਸੀ ਤਾਂ ਸਾਡੇ ਨਾਲ ਮਾਰ-ਕੁੱਟ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ। 6-7 ਘੰਟੇ ਸਾਨੂੰ ਉੱਥੇ ਬਿਠਾਈ ਰੱਖਦੇ ਸਨ।"

"ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸਾਨੂੰ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਕਿਸ਼ਤੀ ਵਿੱਚ ਬਿਠਾਇਆ ਗਿਆ, ਉਸ ਵਿੱਚ 60-65 ਮੁੰਡੇ ਸੀ, ਸਾਡੇ ਨਾਲ ਕੁਝ ਔਰਤਾਂ ਵੀ ਸਨ। ਸਾਨੂੰ ਇਹ ਨਹੀਂ ਪਤਾ ਸੀ ਕਿ ਕਿਸ਼ਤੀ ਸਾਨੂੰ ਕਿੱਥੇ ਲੈ ਕੇ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ, ਚਾਰੇ ਪਾਸੇ ਪਾਣੀ ਸੀ। ਡਰ ਵੀ ਲੱਗ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਇਹੀ ਸੋਚਦੇ ਸੀ ਕਿ ਰੱਬਾ ਅੱਜ ਸਾਨੂੰ ਬਚਾ ਲੈ ਅੱਗੇ ਤੋਂ ਅਜਿਹਾ ਕੰਮ ਨਹੀਂ ਕਰਾਂਗੇ।"

ਇਹ ਨੌਜਵਾਨ ਅੱਗੇ ਦੱਸਦਾ ਹੈ, "ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸਾਨੂੰ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਉਤਾਰ ਦਿੱਤਾ। ਉੱਥੇ ਰਸਤੇ ਵਿੱਚ ਵੇਖਿਆ ਜਿਵੇਂ ਕੰਕਾਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਉਵੇਂ ਹੀ ਇੱਕ ਮੇਰੇ ਸਾਹਮਣੇ ਬੈਠਾ ਸੀ। ਦਰਖ਼ਤ ਦੇ ਸਹਾਰੇ ਬੈਠਾ ਸੀ। ਹਰਿਆਣਾ ਜਾਂ ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਹੀ ਲੱਗ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੇ ਕੜਾ ਪਹਿਨਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਹ ਵੇਖ ਕੇ ਸਾਰੀ ਰਾਤ ਨੀਂਦ ਨਹੀਂ ਆਈ।"

ਕਈ ਸਰੀਰਕ ਦਿੱਕਤਾਂ ਵੀ ਆਉਂਦੀਆਂ ਹਨ

''ਅੱਗੇ ਚਲਦੇ ਗਏ, ਕਿਸੇ ਦੇ ਪੈਰ ਗਲੇ ਹੋਏ ਸਨ, ਕਿਸੇ ਦੇ ਹੱਥ-ਪੈਰ ਸੁੱਜੇ ਹੋਏ ਸੀ। ਬਹੁਤ ਮਾੜਾ ਵੇਲਾ ਸੀ, ਜੇ ਸੌਣ ਬਾਰੇ ਸੋਚਦੇ ਵੀ ਸੀ ਤਾਂ ਖ਼ੁਦ ਹੀ ਨੀਂਦ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੀ ਸੀ।''

ਨੌਜਵਾਨ ਦੱਸਦਾ ਹੈ ਕਿ ਜੇਕਰ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਇਹ ਸਭ ਦੱਸੀਏ ਤਾਂ ਸੋਚਦੇ ਹਨ ਕਿ ਇਹ ਤਾਂ ਐਵੇਂ ਹੀ ਮਜ਼ਾਕ ਬਣਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।

''24-24 ਘੰਟੇ ਇੱਕ ਹੀ ਕਮਰੇ ਵਿੱਚ ਰਖਦੇ ਸੀ। ਖਾਣ-ਪੀਣ ਨੂੰ ਵੀ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦਾ ਸੀ। ਬਾਥਰੂਮ ਵੀ ਨਹੀਂ ਕਰਨ ਦਿੰਦੇ ਸੀ।''

''ਮੇਰੇ ਸਾਹਮਣੇ ਦੀ ਘਟਨਾ ਹੈ ਇੱਕ ਦੱਖਣੀ ਅਫਰੀਕਾ ਦਾ ਮੁੰਡਾ ਆਪਣੇ ਪੂਰੇ ਪਰਿਵਾਰ ਨਾਲ ਸੀ। ਪਹਾੜੀ ਤੇ ਚੜ੍ਹਨ ਵੇਲੇ ਉਸਦਾ ਪੈਰਾ ਖਿਸਕ ਗਿਆ ਤੇ ਉਹ ਹੇਠਾਂ ਡਿੱਗ ਗਿਆ। ਉਸੇ ਸਮੇਂ ਉਸਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ।''

''ਕੋਈ ਉਸ ਨੂੰ ਵੇਖ...


...ਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ 20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਵਿੱਚ ਵਿਟਾਮਿਨ ਸ਼ਬਦ ਨੂੰ ਇਜਾਦ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਪੋਲੈਂਡ ਦੇ ਬਾਇਓਕੈਮਿਸਟ ਕੈਸ਼ਮੇਅ ਫੰਕ ਨੂੰ ਮਾਰਕਿੰਟਿੰਗ ਐਵਾਰਡ ਮਿਲਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

ਅਲਫਾਬੈੱਟ ਦੇ ਹਿਸਾਬ ਨਾਲ ਦੇਖੀਏ ਤਾਂ ਵਿਟਾਮਿਨ ਏ ਅਤੇ ਸੀ ਵਿਚਾਲੇ ਹੈ, ਵਿਟਾਮਿਨ ਬੀ, ਜੋ ਅੱਠ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ

ਉਹ ਕਹਿੰਦੀ ਹੈ, "ਇਸ ਦਿਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰ ਰਹੇ ਹੋਰਨਾਂ ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਨੇ ਇਸ ਨੂੰ ਫੂਡ-ਹਾਰਮੋਨਸ ਜਾਂ ਫੂਡ-ਐਕਸੈਸਰੀ ਫੈਕਟਰ ਵਰਗੇ ਨਾਮ ਦਿੱਤੇ। ਮੈਂ ਅਕਸਰ ਇਹ ਗੱਲ ਮ਼ਜ਼ਾਕ ਵਿੱਚ ਕਹਿ ਦਿੰਦੀ ਹਾਂ ਕਿ ਫੂਡ ਐਰਸੈਸਰੀ ਫੈਕਟਰ ਵਰਗਾ ਨਾਮ ਉਹ ਕਮਾਲ ਨਹੀਂ ਦਿਖਦਾ ਜੋ ਵਿਟਾਮਿਨ ਨੇ ਦਿਖਾਇਆ। ਕੋਈ ਆਪਣੇ ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਹਰ ... ਬਾਕੀ ਲੇਖ ਲਿਖੋ:

ਿਹਤਮੰਦ ਰਹੇ। ਇਸ ਲਈ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ 'ਵਾਇਟਾਮਿਨਸ-ਸਪਲੀਮੈਂਟ' ਵੀ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।"

ਚੀਨ ਵੀ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਚੜ੍ਹਦਾ ਬਾਜ਼ਾਰ ਹੈ।

1930 ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੇ ਦਹਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਅਮਰੀਕਾ 'ਚ ਵਿਟਾਮਿਨ ਦੇ ਬਲਬੂਤੇ, ਫੂਡ ਇੰਡਸਟਰੀ ਜੰਮ ਕੇ ਵਧੀ-ਫੁੱਲੀ ਅਤੇ ਫੂਡ-ਸਪਲੀਮੈਂਟ ਦਾ ਇਹ ਮਾਰਕਿਟ ਵਧਦੇ-ਵਧਦੇ 40 ਅਰਬ ਡਾਲਰ 'ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ।

ਕੈਥਰੀਨ ਪ੍ਰਾਇਸ ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਹੈ ਕਿ ਮਾਰਕਿਟ ਤਾਂ ਵਧਦੀ ਗਈ, ਪਰ ਵਿਟਾਮਿਨ ਕਿਤੇ ਪਿੱਛੇ ਰਹਿ ਗਏ।

ਉਹ ਕਹਿੰਦੀ ਹੈ, "ਇਨਸਾਨਾਂ ਲਈ 13 ਵਿਟਾਮਿਨ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹਨ। ਪਰ ਅੱਜ 87 ਹਜ਼ਾਰ ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਫੂਡ-ਸਪਲੀਮੈਂਟਸ ਬਾਜ਼ਾਰ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਹਨ। ਵਿਟਾਮਿਨਸ ਦੀ ਪੂਰੀ ਇੰਡਸਟਰੀ ਖੜ੍ਹੀ ਹੋ ਗਈ ਅਤੇ ਅਸੀਂ ਉਸ 'ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਵੀ ਹੋ ਗਏ।"

"ਇਸ ਵਿੱਚ ਸ਼ੱਕ ਨਹੀਂ ਹੈ ਕਿ ਵਿਟਾਮਿਨ ਸਾਡੇ ਲਈ ਬੇਹੱਦ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ। ਪਰ ਫੂਡ-ਸਪਲੀਮੈਂਟਸ ਦੀ ਮੈਗਾ ਇੰਡਸਟਰੀ ਨੇ ਕਾਫੀ ਮਿਹਨਤ ਕਰਕੇ ਇਹ ਗੱਲ ਸਾਡੇ ਦਿਮਾਗ਼ ਵਿੱਚ ਬਿਠਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ ਕਿ ਚੰਗੀ ਸਿਹਤ ਅਤੇ ਲੰਬੀ ਉਮਰ ਦਾ ਰਾਜ਼ ਗੋਲੀਆਂ ਵਿੱਚ ਲੁਕਿਆ ਹੈ।"

ਵਿਟਾਮਿਨਸ ਫਾਰ ਵਿਕਟਰੀ

"ਵਿਟਾਮਿਨਸ ਫਾਰ ਵਿਕਟਰੀ... ਅਜਿਹਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਜਿੱਤ ਲਈ ਵਿਟਾਮਿਨਸ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹਨ। ਜੰਗ ਜਿੱਤਣ ਲਈ ਸਿਹਤ ਦਾ ਚੰਗਾ ਹੋਣਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਸੀ। ਜਿੱਤੀ ਹੋਈ ਜੰਗ ਨੂੰ ਸਹੇੜਨ ਲਈ ਜ਼ਰੂਰੀ ਸੀ ਕਿ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਸਿਹਤ ਚੰਗੀ ਹੋਵੇ। ਸਫ਼ਲ ਦੇਸ਼ ਲਈ ਜ਼ਰੂਰੀ ਸੀ ਕਿ ਉਸ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਜਨਤਾ ਕੁਪੋਸ਼ਿਤ ਨਾ ਹੋਵੇ।"

ਪ੍ਰੋਸੈਸਡ ਫੂਡ ਵਿੱਚ ਨਿਚੁਰਲ ਵਿਟਾਮਿਨ ਖ਼ਤਮ ਹੋ ਜਾਂਦੇ

ਇਹ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਸਾਡੇ ਤੀਜੇ ਮਾਹਰ ਡਾਕਟਰ ਸਲੀਮ ਅਲ-ਗਿਲਾਨੀ ਦਾ ਜੋ ਬਰਤਾਨੀਆ ਦੀ ਕੈਮਬ੍ਰਿਜ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ 'ਫੂਡ ਐਂਡ ਨਿਊਟ੍ਰੀਸ਼ਨ' ਦੀ ਹਿਸਟਰੀ ਪੜ੍ਹਾਉਂਦੇ ਹਨ।

ਉਹ ਦੱਸਦੇ ਹਨ ਕਿ ਵਿਟਾਮਿਨ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ ਸਰਕਾਰੀ ਦਖ਼ਲ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਰੋਚਕ ਮਾਮਲੇ ਦੂਜੇ ਵਿਸ਼ਵ ਯੁੱਧ ਦੌਰਾਨ ਦੇਖਣ ਨੂੰ ਮਿਲੇ।

ਸਾਲ 1941 ਵਿੱਚ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਫ੍ਰੈਂਕਲਿਨ ਰੂਜ਼ਵੈਲਟ ਦੀ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਅਮਰੀਕੀ ਸੈਨਿਕਾਂ ਲਈ 'ਵਿਟਾਮਿਨਸ-ਐਲਾਊਐਂਸ' ਐਲਾਨ ਕੀਤੇ।

ਬਰਤਾਨੀਆ ਦੀ ਸਰਕਾਰ ਵੀ ਸਿਹਤ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਸੀ। ਦੂਜੇ ਵਿਸ਼ਵ ਯੁੱਧ ਦੌਰਾਨ ਬਰਤਾਨੀਆ ਨੇ ਇਹ ਤੈਅ ਕੀਤਾ ਹੈ ਕਿ ਉਸ ਲਈ ਸੈਨਿਕਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਟਾਮਿਨਾਂ ਦੀ ਘਾਟ ਹੋ ਸਕੇ।

ਪਰ ਡਾਕਟਰ ਸਲੀਮ ਅਲ-ਗਿਲਾਨੀ ਮੁਤਾਬਕ, "1940 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ ਬਰਤਾਨੀਆ, ਵਿਟਾਮਿਨਾਂ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਕੁਝ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹੀ ਸਜਗ ਹੋ ਗਿਆ। ਪੜ੍ਹੇ-ਲਿਖੇ ਲੋਕ ਮਾਰਕਟਿੰਗ ਕਾਰਨ ਵਿਟਾਮਿਨ ਸਪਲੀਮੈਂਟ ਲੈਣ ਲਈ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਹੋਏ। ਵਿਟਾਮਿਨ ਦੀਆਂ ਗੋਲੀਆਂ ਨੂੰ ਵ੍ਹਾਈਟ-ਮੈਜਿਕ ਕਿਹਾ ਜਾਣ ਲੱਗਾ।"

ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ-

ਵਿਟਾਮਿਨ ਘੱਟ ਮਿਲਣ ਤਾਂ ਸਿਹਤ ਲਈ ਖ਼ਤਰਾ ਹੈ, ਪਰ ਜ਼ਿਆਦਾ ਵਿਟਾਮਿਨ ਲੈਣਾ ਉਸ ਨਾਲੋਂ ਵੀ ਜ਼ਿਆਦਾ ਖ਼ਤਰਨਾਕ ਸਾਬਿਤ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।

ਦੂਜੇ ਵਿਸ਼ਵ ਯੁੱਧ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਡਾਕਟਰਾਂ ਨੇ ਨੋਟਿਸ ਕੀਤਾ ਕਿ ਜ਼ਰੂਰਤ ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਵਿਟਾਮਿਨ ਕਾਰਨ ਬੱਚੇ ਗੰਭੀਰ ਤੌਰ 'ਤੇ ਬਿਮਾਰ ਪੈ ਰਹੇ ਹਨ। ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਕੰਨ ਖੜ੍ਹੇ ਹੋਏ ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ...


...ਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਟਿਊਬਵੈੱਲ ਦੇ ਪਾਣੀ 'ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਰਹਿਣਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ।

ਉਹ ਅੱਗੇ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, "ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਵਾਹਨ ਹਨ ਉਹ ਟਿਊਬਵੈੱਲ ਤੋਂ ਪਾਣੀ ਲੈ ਆਉਂਦੇ ਹਨ, ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਪੀਣ ਵਾਲੇ ਪਾਣੀ ਦੇ ਇੱਕ ਟੈਂਕਰ ਲਈ 600 ਰੁਪਏ ਦੇਣੇ ਪੈਂਦੇ ਹਨ। ਜਿਸ ਨਾਲ ਇੱਕ ਪਰਿਵਾਰ ਦਾ ਮਸਾਂ ਹਫ਼ਤਾ ਹੀ ਨਿਕਲਦਾ ਹੈ।

ਮੀਡੀਆ ਦੀ ਮੌਜੂਦਗੀ ਵਿੱਚ ਅਤਿ-ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਹੋਏ ਪਿੰਡ ਦੇ ਕੁਝ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਉਦੋਂ ਤੱਕ ਬਾਹਰ ਜਾਣ ਦਾ ਰਸਤਾ ਰੋਕ ਲਿਆ, ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਸ਼ਵਾਸ਼ ਨਹੀਂ ਦਿਵਾਇਆ ਗਿਆ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਸਹੀ ਪਲੇਟਫਾਰਮ 'ਤੇ ਚੁੱਕੀ ਜਾਵੇਗੀ।

ਪੁਥੀ ਮੰਗਲ ਖ਼ਾਨ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਪੱਖ

ਝੜਪ ਤੋਂ ਦਿਨ ਬਾਅਦ ਬੁੱਧਵਾਰ ਨੂੰ ਇਸ ਪਿੰਡ ਵਿੱ... ਬਾਕੀ ਲੇਖ ਲਿਖੋ:

ਰੀ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ ਨਾ ਕਿ ਪੀਣ ਲਈ। ਜਦੋਂ ਸਾਡੇ ਮੁੰਡਿਆਂ ਨੇ ਇਸ ਦਾ ਵਿਰੋਧ ਕੀਤਾ ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਬੰਦੀ ਬਣਾ ਲਿਆ ਅਤੇ ਜਦੋਂ ਅਸੀਂ ਮਦਦ ਲਈ ਪਹੁੰਚੇ ਤਾਂ ਸਾਡੇ 'ਤੇ ਵੀ ਹਮਲਾ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਸਾਡੇ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਅਪਰਾਧਿਕ ਮਾਮਲਾ ਦਰਜ ਕਰਵਾਇਆ।"

ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ 4 ਤਲਾਬ ਹਨ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਸਾਰੇ ਦੁਧਾਰੂ ਜਾਨਵਰਾਂ ਦੀ ਪਿਆਸ ਬੁਝਾਉਣ ਲਈ ਮੁਸ਼ਕਲ ਨਾਲ ਹੀ ਪਾਣੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

ਉਹ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, "ਦੋ ਮਹੀਨਿਆਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵਾਰ ਨਹਿਰ ਦਾ ਪਾਣੀ ਮਿਲਣ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਅਸੀਂ ਪੂਰਾ ਸਾਲ ਆਪਣਾ ਪਾਣੀ ਟਿਊਬਵੈੱਲ ਤੋਂ ਭਰਦੇ ਹਾਂ।"

'ਗਰਮੀਆਂ 'ਚ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਪਾਣੀ ਦੀ ਵਧੇਰੇ ਕਮੀ'

ਜਨ ਸਿਹਤ ਵਿਭਾਗ ਹਾਂਸੀ ਦੇ ਸਬ ਡਵੀਜ਼ਨ ਅਧਿਕਾਰੀ ਆਨੰਦ ਗਰਗ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਨਹਿਰ ਦਾ ਪਾਣੀ ਦੇਰੀ ਨਾਲ ਪਹੁੰਚਣ ਕਾਰਨ ਉੱਥੇ ਪੀਣ ਵਾਲੇ ਪਾਣੀ ਦੀ ਕਮੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

ਗਰਮੀਆਂ ਵਿੱਚ ਪੀਣ ਵਾਲੇ ਪਾਣੀ ਘਾਟ ਵਧੇਰੇ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

ਉਹ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, "ਇਸ ਵੇਲੇ ਸਾਡੀਆਂ ਨਹਿਰਾਂ ਵਿੱਚ 60 ਫੀਸਦੀ ਪਾਣੀ ਹੈ ਅਤੇ ਵਿਭਾਗ ਵੱਲੋਂ ਫ਼ੈਸਲਾ ਲਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਜਿੱਥੇ ਪੀਣ ਵਾਲੇ ਪਾਣੀ ਦੀ ਘਾਟ ਹੈ ਉੱਥੇ ਪਾਈਪਾਂ ਲਗਾਈਆਂ ਜਾਣ ਅਤੇ ਧਾਨੀ ਪੀਰਾਵਾਲੀ ਵਿੱਚ ਅਜਿਹਾ ਹੀ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।"

ਉਨ੍ਹਾਂ ਮੁਤਾਬਕ ਗਰਮੀਆਂ ਦਾ ਮੌਸਮ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਪਾਣੀ ਦੀ ਨਿਕਾਸੀ ਘੱਟ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਉਹ ਵੇਲਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਪਾਣੀ ਦੀ ਇੱਕ-ਇੱਕ ਬੂੰਦ ਕੀਮਤੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।

ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਵਿਭਾਗ ਹਰੇਕ ਵਿਅਕਤੀ ਲਈ ਰੋਜ਼ਾਨਾ 70 ਲੀਟਰ ਪੀਣ ਵਾਲਾ ਪਾਣੀ ਦੇਣ ਲਈ ਵਚਨਬੱਧ ਸੀ ਅਤੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀਆਂ ਜ਼ਰੂਰਤਾਂ ਪੂਰੀਆਂ ਕਰਨ ਲਈ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਪਾਣੀ ਦੀ ਟੈਂਕੀ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ 173.22 ਲੱਖ ਲੀਟਰ ਹੈ।

ਜਸਵੰਤ ਸਿੰਘ ਕੰਵਲ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਫਿੱਕੇ ਪੈਂਦੇ ਰੰਗਾਂ ਤੋਂ ਫਿਕਰਮੰਦ

'ਸਰਜੀਕਲ ਸਟ੍ਰਾਈਕ ਸੀਰੀਅਲ ਦਾ ਨਵਾਂ ਐਪੀਸੋਡ ਰਿਲੀਜ਼'

ਕੀ ਭਾਰਤ ਔਰਤਾਂ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਖ਼ਤਰਨਾਕ ਹੈ

(ਬੀਬੀਸੀ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਲ FACEBOOK, INSTAGRAM, TWITTERਅਤੇ YouTube 'ਤੇ ਜੁੜੋ।)


...ਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇੱਕ ਟਵੀਟ ਰਾਹੀਂ ਸਾਂਝੀ ਕੀਤੀ।

"ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਅਪੀਲ ਕਰਦੀ ਹਾਂ"

ਬੈਠਕ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਮਹਿਬੂਬਾ ਮੁਫ਼ਤੀ  ਨੇ ਦੱਸਿਆ, ਕਸ਼ਮੀਰ ਵਿੱਚ ਜਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਹਾਲਾਤ ਬਣਾ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਹਨ ਉਸ ਨਾਲ ਉੱਥੇ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਲੋਕ ਡਰੇ ਹੋਏ ਹਨ। ਜਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸਹਿਮ ਅੱਜ ਮੈਂ ਦੇਖ ਪਾ ਰਹੀ ਹਾਂ ਉਹ ਮੈਂ ਪਹਿਲਾਂ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਦੇਖਿਆ।"

ਮੁਫ਼ਤੀ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਸਵਾਲ ਚੁੱਕਿਆ ਕਿ ਜੇ ਸਰਕਾਰ ਇਹ ਦਾਅਵਾ ਕਰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਘਾਟੀ ਵਿੱਚ ਹਾਲਾਤ ਸੁਧਰੇ ਹਨ ਤਾਂ ਸੁਰੱਖਿਆ ਦਸਤਿਆਂ ਦੀ ਨਫ਼ਰੀ ਵਧਾਈ ਕਿਉਂ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ।

ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ, ''ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਅਫ਼ਵਾਹਾਂ ਹਨ ਕਿ ਸਰਕਾਰ ਆਰਟੀਕਲ 35-ਏ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਸੂਬੇ ਦੇ ਦਰਜੇ ਵਿੱਚ ਬਦਲਾਅ ਕ... ਬਾਕੀ ਲੇਖ ਲਿਖੋ:

ਨੇ ਵੀ ਟਵੀਟ ਕੀਤਾ, "ਅੱਜ ਜਾਰੀ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੁਰੱਖਿਆ ਸੰਬੰਧੀ ਸੂਚਨਾ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਘਾਟੀ ਵਿੱਚ ਇਸ ਸਾਲ ਦਾ ਸੈਰ-ਸਪਾਟਾ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤਬਾਹ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ। ਮੈਨੂੰ ਨਹੀਂ ਪਤਾ ਕੀ ਚੱਲ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਹਾਂ ਐਨਾ ਪਤਾ ਹੈ ਕਿ ਇੱਥੋਂ ਦੀ ਜਨਤਾ ਦਾ ਕੋਈ ਮਹੱਤਵ ਨਹੀਂ ਸਮਝਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ।"

ਭਾਰਤ ਪ੍ਰਸਾਸ਼ਿਤ ਕਸ਼ਮੀਰ ਦੇ ਡਿਵੀਜ਼ਨਲ ਕਮਿਸ਼ਨਰ ਬਸ਼ੀਰ ਅਹਿਮਦ ਖ਼ਾਨ ਨੇ ਕਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਕਿਤੇ ਵੀ ਕਰਫਿਊ ਨਹੀਂ ਲਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ।

ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ, "ਕਿਤੇ ਵੀ ਕਰਫਿਊ ਲਾਉਣ ਦੇ ਹੁਕਮ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਹਨ। ਕੱਲ ਸਕੂਲ ਬੰਦ ਨਹੀਂ ਰਹਿਣਗੇ। ਇਲਾਕੇ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਂਤੀ ਕਾਇਮ ਰੱਖਣ ਲਈ ਗ੍ਰਹਿ ਮੰਤਰਾਲਾ ਨੇ ਅਹਿਤਿਆਤ ਵਜੋਂ ਸੁਰੱਖਿਆ ਸੰਬੰਧੀ ਸੂਚਨਾ ਜਾਰੀ ਕੀਤੀ ਸੀ ਕਿਉਂਕਿ ਖ਼ੂਫੀਆ ਵਿਭਾਗ ਤੋੰ ਕੁਝ ਜਾਣਕਾਰੀਆਂ ਮਿਲੀਆਂ ਸਨ।"

ਦੂਸਰੇ ਪਾਸੇ ਏਅਰ ਇੰਡੀਆ ਨੇ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ ਹੈ ਕਿ ਤਾਜ਼ਾ ਹਾਲਾਤ ਦੇ ਮੱਦੇ ਨਜ਼ਰ ਉਹ 15 ਅਗਸਤ ਤੱਕ ਸ਼੍ਰੀ ਨਗਰ ਤੋਂ ਆਉਣ- ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਸੈਲਾਨੀਆਂ ਦੀਆਂ ਟਿਕਟਾਂ ਦੀ ਰੀਸ਼ਡਿਊਲਿੰਗ ਜਾਂ ਰੱਦ ਕਰਨ ਦੀ ਪੂਰੀ ਫ਼ੀਸ ਮਾਫ਼ ਕਰੇਗੀ।

ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ:

ਇਹ ਵੀ ਦੇਖੋ:

(ਬੀਬੀਸੀ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਲ FACEBOOK, INSTAGRAM, TWITTERਅਤੇ YouTube 'ਤੇ ਜੁੜੋ।)


...ਪਣ ਅਤੇ ਜਜ਼ਬੇ ਦੇ ਕਿੱਸੇ ਭਰੇ ਪਏ ਹਨ।

ਰਾਸ਼ਟਰਮੰਡਲ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਨੂੰ ਮਹਿਲਾ ਟੇਬਲ ਟੈਨਿਸ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲਾ ਗੋਲਡ ਦਵਾਉਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਨਾਲ ਲਿਪਟੀਆਂ ਖਿਡਾਰਣਾਂ ਦੀ ਤਸਵੀਰ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਕੁਝ ਕਹਿੰਦੀ ਹੈ।

ਮਨਿਕਾ ਬੱਤਰਾ

ਇਨ੍ਹਾਂ ਮਹਿਲਾ ਖਿਡਾਰਣਾਂ ਨੇ ਮੈਡਲ ਤਾਂ ਜਿੱਤੇ, ਰਿਕਾਰਡ ਵੀ ਬਣਾਏ। ਮਨੂ ਭਾਕਰ ਅਤੇ ਤੇਜਸਵਨੀ ਸਾਂਵਤ ਨੇ ਨਿਸ਼ਾਨੇਬਾਜ਼ੀ ਵਿੱਚ ਰਾਸ਼ਟਰਮੰਡਲ ਰਿਕਾਰਡ ਬਣਾਇਆ ਤਾਂ 22 ਸਾਲਾ ਮਨਿਕਾ ਬੱਤਰਾ ਟੇਬਲ ਟੈਨਿਸ ਵਿੱਚ ਸਿੰਗਲਜ਼ 'ਚ ਗੋਲਡ ਮੈਡਲ ਜਿੱਤਣ ਵਾਲੀ ਪਹਿਲੀ ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾ ਬਣੀ। ਮਨਿਕਾ ਨੇ ਇੱਕ ਨਹੀਂ ਬਲਕਿ ਚਾਰ ਮੈਡਲ ਦੇਸ ਦੀ ਝੋਲੀ ਪਾਏ।

ਪਰਿਵਾਰ ਦਾ ਚੰਗਾ ਸਾਥ

ਪੁਰ... ਬਾਕੀ ਲੇਖ ਲਿਖੋ:

ਵੰਡਰਵੂਮੈਨ

ਜਿਸ ਦੇਸ ਵਿੱਚ ਸਕਵੈਸ਼ ਨੂੰ ਠੀਕ ਸਮਝਣ ਵਾਲੇ ਲੋਕ ਵੀ ਨਾ ਹੋਣ, ਉੱਥੇ ਦੀਪਿਕਾ ਪਾਲੀਕਲ ਅਤੇ ਜੋਸ਼ਨਾ ਚਿਨੱਪਾ ਨੇ ਕਾਮਨਵੈਲਥ ਖੇਡਾਂ ਵਿੱਚ ਲਗਾਤਾਰ ਦੂਜੀ ਵਾਰ ਮੈਡਲ ਜਿੱਤ ਕੇ ਦਿਖਾਇਆ।

ਇੱਥੇ ਸਾਬਕਾ ਓਲੰਪਿਕ ਕਰਣਮ ਮਲੇਸ਼ਵਰੀ ਦੀ ਉਹ ਗੱਲ ਯਾਦ ਆਉਂਦੀ ਹੈ ਜਦੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ ਸੀ ਕਿ ਸੋਚੋ, ਜੇਕਰ ਰੋਜ਼ 40 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਸਾਈਕਲ ਚਲਾ ਕੇ, ਬਿਨਾਂ ਪੂਰੇ ਖਾਣੇ ਦੇ ਅਤੇ ਡਾਈਟ ਦੇ ਇੱਕ ਮੀਰਾਬਾਈ ਚਾਨੂ ਇੱਥੋਂ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਸਕਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਸਾਨੂੰ ਸਾਰੀਆਂ ਸਹੂਲਤਾਂ ਮਿਲਣ ਤਾਂ ਕਿੰਨੀਆਂ ਮੀਰਾਬਾਈ ਪੈਦਾ ਹੋ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ।

ਮੈਰੀ ਕੌਮ ਵਰਗੀਆਂ ਖਿਡਾਰਣਾਂ ਤਾਂ ਅਜੇ ਵੀ ਇਸ ਸੁਪਨੇ ਨੂੰ ਸਾਕਾਰ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਲੱਗੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸੁਪਨਾ ਘੱਟੋ ਘੱਟ 1000 ਮੈਰੀ ਕੌਮ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਦਾ ਹੈ।

ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕੋਈ ਹਿਨਾ ਸਿੱਧੂ ਡੈਂਟਲ ਸਰਜਨ ਹੈ ਤਾਂ ਕ੍ਰਿਕਟ ਟੀਮ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਸ਼ਿਖਾ ਪਾਂਡੇ ਫਲਾਈਟ ਲੈਫਟੀਨੈਂਟ ਵੀ ਹੈ ਅਤੇ ਕਈ ਵਰਲਡ ਰਿਕਾਰਡ ਵੀ ਆਪਣੇ ਨਾਮ ਕੀਤੇ ਹਨ।

ਇਹ ਮਹਿਲਾ ਖਿਡਾਰਣਾਂ ਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਬਿਨਦਾਸ ਹੋ ਕੇ ਆਪਣੇ ਅੰਦਾਜ਼ ਨਾਲ ਖੇਡਦੀਆਂ ਹਨ ਬਲਕਿ ਮੈਦਾਨ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਵੀ ਬਿਨਦਾਸ ਉਹੀ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ ਜੋ ਉਹ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ।

ਫੇਰ ਉਹ ਸਾਨੀਆ ਮਿਰਜ਼ਾ ਦੇ ਆਪਣੀ ਪਸੰਦ ਦੇ ਕੱਪੜੇ ਪਹਿਨ ਕੇ ਖੇਡਣ ਦਾ ਫ਼ੈਸਲਾ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਪਹਿਲਵਾਨ ਦਿਵਿਆ ਦੇ ਪਿੰਡ ਦੇ ਮੁੰਡਿਆਂ ਨਾਲ ਦੰਗਲ ਕਰਕੇ ਆਪਣਾ ਰੋਹਬ ਜਮਾਉਣਾ ਦੀ ਗੱਲ ਹੋਵੇ।

ਜਾਂ ਸਕਵੈਸ਼ ਚੈਂਪੀਅਨ ਦੀਪਿਕਾ ਪਾਲੀਕਲ ਦਾ ਫ਼ੈਸਲਾ ਕਿ ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਮਹਿਲਾਵਾਂ ਅਤੇ ਪੁਰਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਇਕੋ ਜਿਹੀ ਇਨਾਮੀ ਰਾਸ਼ੀ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦੀ ਉਹ ਨੈਸ਼ਨਲ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਖੇਡੇਗੀ।

ਇਹ ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਆਪਣੀਆਂ ਵੰਡਰਵੂਮੈਨ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਮੈਚ ਹੀ ਨਹੀਂ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਦਿਲ ਵੀ ਜਿੱਤੇ ਹਨ।

(ਬੀਬੀਸੀ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਲ FACEBOOK, INSTAGRAM, TWITTERਅਤੇ YouTube 'ਤੇ ਜੁੜੋ।)


...ਪਣੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਵੀ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।

ਉਹ ਇਹ ਵੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਜਿਵੇਂ ਔਰਤਾਂ ਸਿੱਖਿਆ ਕਰਕੇ ਸਵੈ-ਨਿਰਭਰ ਹੋ ਰਹੀਆਂ ਹਨ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਕਰੀਅਰ, ਪਰਿਵਾਰ, ਤੇ ਵਿਆਹ ਦੇ ਫੈਸਲੇ ਆਪ ਲੈਣਾ ਚਾਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ।

ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ:

ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਰਿਸ਼ਤਿਆਂ ਦੀ ਮਾਹਿਰ ਨਿਸ਼ਾ ਖੰਨਾ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਨੌਜਵਾਨ ਆਪਣਾ ਕਰੀਅਰ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਉਹ 30-35 ਸਾਲ ਦੇ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

ਉਦੋਂ ਤੱਕ, ਉਹ ਵਿਆਹ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ ਨਾ ਹੀ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਵਿਆਹ ਕਰਨ ਦਾ ਵਾਅਦਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਪਰ ਉਹ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਕੋਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਹੋਵੇ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਹ ਘੁੰਮ ਸਕਣ।

ਉਹ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਡੇਟਿੰਗ ਐਪਸ 'ਤੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਲੋਕ ਅਜਿਹੇ ਰਿਸ਼ਤੇ ਲੱਭਦੇ ਹਨ ਜ... ਬਾਕੀ ਲੇਖ ਲਿਖੋ:

ਔਰਤ ਲਈ ਤਿੰਨ ਮਰਦ ਹਨ।

ਪਰ ਡੇਟਿੰਗ ਕੰਪਨੀਆਂ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ ਡੇਟਿੰਗ ਐਪਸ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਕਾਰਨ ਚੱਲ ਰਹੀਆਂ ਹਨ। ਇਸ ਲਈ ਉਹ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਵੱਧ ਤੋਂ ਵੱਧ ਔਰਤਾਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨ।

ਤਰੂ ਕਪੂਰ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਇੰਟਰਨੈਟ ਉਪਭੋਗਤਾਵਾਂ ਵਿੱਚ 70% ਮਰਦ ਅਤੇ ਸਿਰਫ਼ 30% ਔਰਤਾਂ ਹਨ।

ਉਹ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਅੱਜ ਦੀ ਪੀੜ੍ਹੀ ਵਿੱਚ ਵਿਆਹ ਦੀ ਉਮਰ ਵਧ ਗਈ ਹੈ, ਪਰ ਕੁੜੀਆਂ ਮੁੰਡਿਆਂ ਨਾਲੋਂ ਜਲਦੀ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਸ ਦਾ ਮਤਲਬ ਹੈ ਕਿ ਕੁਆਰੇ ਮੁੰਡੇ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹਨ ਤੇ ਕੁੜੀਆਂ ਘੱਟ।

ਉਹ ਕਹਿੰਦੇ ਹੈ, "ਅਸੀਂ ਕੁੜੀਆਂ ਨੂੰ ਡੇਟਿੰਗ ਐਪਸ 'ਤੇ ਲਿਆਉਣ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇੱਥੇ ਚੰਗਾ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਵਾਉਣ ਦੀ ਪੂਰੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰ ਰਹੇ ਹਾਂ।"

ਕੁੜੀਆਂ ਲਈ ਡੇਟਿੰਗ ਐਪਸ ਨੂੰ ਵਧੇਰੇ ਆਰਾਮਦਾਇਕ ਬਣਾਉਣ ਲਈ, ਵਿਟਨੀ ਵੋਲਫ ਹਰਡ ਨੇ 2014 ਵਿੱਚ ਬਮਬਲ ਐਪ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਵੋਲਫ ਨੇ ਬੰਬਲ ਨੂੰ 'ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਡੇਟਿੰਗ ਐਪ' ਵਜੋਂ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ।

ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਵੀ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਲੋਕ ਹੁਣ ਇਸ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ। ਇਸ ਐਪ ਦੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਜੇ ਇੱਕ ਮਰਦ ਅਤੇ ਔਰਤ ਇੱਕ-ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਪਸੰਦ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਸਿਰਫ਼ ਔਰਤ ਹੀ ਪਹਿਲਾਂ ਸੰਦੇਸ਼ ਭੇਜ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਭਾਵ, ਔਰਤ ਨੂੰ ਹੀ ਗੱਲਬਾਤ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨ ਦਾ ਅਧਿਕਾਰ ਹੈ।

ਇਹ ਵੀ ਦੇਖੋ:

ਬਮਬਲ ਬਾਰੇ ਇੱਕ ਹੋਰ ਖ਼ਾਸ ਗੱਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਇੱਥੇ ਤਿੰਨ ਕਿਸਮਾਂ ਦੇ ਵਿਕਲਪ ਹਨ। ਡੇਟ, ਬੀਐਫਐਫ ਤੇ ਬਿਜ਼।

ਐਪ ਨੂੰ ਡਾਊਨਲੋਡ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਕਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਰਿਸ਼ਤੇ ਦੀ ਭਾਲ ਕਰ ਰਹੇ ਹੋ।

ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਡੇਟ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹੋ? ਇੱਕ ਚੰਗਾ ਦੋਸਤ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹੋ? ਜਾਂ ਕਰੀਅਰ ਦੀਆਂ ਸੰਭਾਵਨਾਵਾਂ ਲਈ ਨੈਟਵਰਕ ਵਧਾਉਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹੋ?

ਇਸਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਤੁਸੀਂ ਤਿੰਨ ਵਿਕਲਪਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਦੀ ਚੋਣ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹੋ।

ਓਕੇ ਕਿਊਪਿਡ ਨਾਂ ਦੀ ਡੇਟਿੰਗ ਐਪ ਵਿੱਚ ਔਰਤਾਂ ਲਈ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਯਤਨ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ। ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਐਪ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨ ਸਮੇਂ ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਪੁੱਛੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਉਹ ਵਿਆਹ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵੀ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਜਾਰੀ ਰੱਖਣਾ ਚਾਹੁੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹ ਇਸ ਬਾਰੇ ਆਪਣੇ ਸਾਥੀ ਤੋਂ ਕਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਜਵਾਬ ਦੀ ਉਮੀਦ ਕਰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹ #MeToo ਅੰਦੋਲਨ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਦੇਖਦੀ ਹੈ?

ਐਪ ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਔਰਤਾਂ ਲਈ ਸੰਭਾਵਿਤ ਮੈਚਾਂ ਨੂੰ ਦਿੱਤੇ ਜਵਾਬਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਫਿਲਟਰ ਕਰਕੇ ਪੇਸ਼ ਕਰਦੇ ਹਨ।

ਟਰੂਲੀ ਮੈਡਲੀ ਡੇਟਿੰਗ ਐਪ ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਗੰਭੀਰ ਰਿਸ਼ਤੇ ਦੇ ਚਾਹਵਾਨ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਹੀ ਮਿਲਵਾਉਂਦੇ ਹਨ।

ਟਰੂਲੀ ਮੈਡਲੀ ਦੇ ਸੀਈਓ ਸਨੇਹਿਲ ਖਨੌਰ ਨੇ ਬੀਬੀਸੀ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ, "ਸਾਡੇ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਉਪਭੋਗਤਾ 25 ਸਾਲ ਤੋਂ ਉਪਰ ਹਨ। ਕੁਲ 50 ਲੱਖ ਲੋਕ ਸਾਡੀ ਐਪ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ।"

"ਨੌਜਵਾਨ ਹੁਣ ਪਰਿਵਾਰ ਦੀ ਪਸੰਦ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਨਹੀਂ ਕਰਵਾਉਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ। ਉਹ ਰਵਾਇਤੀ ਵਿਆਹ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਸਾਇਟਾਂ 'ਤੇ ਵੀ ਨਹੀਂ ਜਾਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ। ਤੁਸੀਂ ਹੁੱਕਅਪ...


...ਪਣੀ ਸਾਈਕਲ ਉੱਪਰ ਸ਼ਹਿਰ ਭਰ ਵਿੱਚ ਘੁੰਮ-ਘੁੰਮ ਕੇ ਪੀਜ਼ੇ ਘਰੋ-ਘਰੀਂ ਪਹੁੰਚਾਉਂਦਾ।

ਟਾਇਲਰ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਬਾਰੇ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਪੁੱਛਿਆ ਸੀ

ਇਸੇ ਦੌਰਾਨ ਟਾਇਲਰ ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਸੈਲੇਨੀ ਕੋਲ ਯੈਲੋ ਸਪਰਿੰਗਸ ਵਿੱਚ ਪਲ ਰਹੀ ਸੀ। ਸੈਲੇਨੀ ਆਪ ਵੀ ਇੱਕ ਚੰਗੀ ਆਰਟਿਸਟ ਸੀ। ਟਾਇਲਰ ਨੂੰ ਯਾਦ ਹੈ ਜਦੋਂ ਉਹ ਚਾਰ ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਨਾਲ ਇੱਕ ਅਪਰੈਂਟਿਸਸ਼ਿਪ ਵਿੱਚ ਗਈ ਸੀ।

ਟਾਇਲਰ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਉਸ ਨੂੰ ਬਚਪਨ ਤੋਂ ਹੀ ਇੱਕ ਸਿਰਜਣਾਤਮਿਕ ਮਾਹੌਲ ਮਿਲਿਆ ਹੈ।

ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ:-

ਸੈਲੇਨੀ ਦੀ ਹੁਣ ਇੱਕ ਹੋਰ ਬੇਟੀ ਸੀ। ਇਸ ਨਿੱਕੇ ਪਰ ਨਿੱਘੇ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦਿਆਂ ਟਾਇਲਰ ਦਸਦੀ ਹੈ ਕਿ ਉਸ ਦਾ ਆਪਣੇ ਕੁਦਰਤੀ ਪਿਤਾ ਵੱਲ... ਬਾਕੀ ਲੇਖ ਲਿਖੋ:

ਕੀਆਂ ਸਨ।

ਇਹ ਸੋਚਦੇ ਹੋਏ ਕਿ ਸ਼ਾਇਦ ਉਹ ਆਪਣੇ ਪਿਆਰੇ ਕੁੱਤਿਆਂ ਨੂੰ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਲਿਜਾ ਸਕੇਗਾ ਮੈਟਜੇਮਜ਼ ਇੱਕ ਹਫ਼ਤਾ ਉੱਥੇ ਹੀ ਰਿਹਾ।

ਆਖ਼ਰ ਇੱਕ ਦਿਨ ਇੱਕ ਟੈਲੀਫੋਨ ਮਿਲਿਆ ਜੋ ਕੰਮ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਇੱਥੋਂ ਮੈਟਜੇਮਜ਼ ਨੇ ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਨੂੰ ਫੋਨ ਕਰ ਕੇ ਆਪਣੇ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਹੋਣ ਦੀ ਖ਼ਬਰ ਦਿੱਤੀ।

ਫਿਰ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਇੱਕ ਦੋਸਤ ਨੂੰ ਫੋਨ ਕੀਤਾ ਜਿਸ ਨੇ ਮੈਟਜੇਮਜ਼ ਦੀ ਆਪਣੇ ਕੁੱਤਿਆਂ ਸਮੇਤ ਲੌਸ ਏਂਜਲਸ ਪਹੁੰਚਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕੀਤੀ।

ਲੌਸ ਏਂਜਲਸ ਵਿੱਚ ਉਹ ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਛੋਟੇ ਜਿਹੇ ਅਪਾਰਟਮੈਂਟ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਲੱਗਿਆ।

"ਕਿਸੇ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਇੱਕ ਟਿਊਬ ਲਾਈਟ ਦਿੱਤੀ ਅਤੇ ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਇੱਕ ਛੋਟਾ ਬਲੈਕ ਐਂਡ ਵ੍ਹਾਈਟ ਟੀਵੀ ਅਤੇ ਕੁਝ ਟੀ-ਸ਼ਰਟਾਂ ਸਨ।"

ਇਸ ਮੁਸ਼ਕਲ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਮੈਟਜੇਮਜ਼ ਦੇ ਕੁੱਤੇ ਹੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਾਥੀ ਸਨ ਜੋ ਉਸ ਦੇ ਰੱਖਿਅਕ, ਦੋਸਤ, ਬੱਚੇ ਅਤੇ ਖਾਣੇ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸੇਦਾਰ ਸਨ।

ਇਹ ਸੋਚਦੇ ਹੋਏ ਕਿ ਸ਼ਾਇਦ ਉਹ ਆਪਣੇ ਪਿਆਰੇ ਕੁੱਤਿਆਂ ਨੂੰ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਲਿਜਾ ਸਕੇਗਾ ਮੈਟਜੇਮਜ਼ ਕਟਰੀਨਾ ਤੂਫਾਨ ਦੇ ਇੱਕ ਹਫ਼ਤਾ ਤੱਕ ਘਰ ਹੀ ਰਿਹਾ

"ਜਦੋਂ ਮੈਨੂੰ ਕੁਝ ਖਾਣਾ ਮਿਲਦਾ ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਉਸ ਵਿੱਚੋਂ ਕੁਝ ਮਿਲ ਜਾਂਦਾ ਅਤੇ ਜਦੋਂ ਮੈਨੂੰ ਕੁਝ ਨਾ ਮਿਲਦਾ ਤਾਂ ਮੈਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਕੁਝ ਖਾਣਾ ਖਾ ਲੈਂਦਾ।"

ਆਖ਼ਰ ਉਸ ਨੂੰ ਇੱਕ ਸਟੋਰ ਵਿੱਚ ਸੱਤ ਡਾਲਰ ਪ੍ਰਤੀ ਘੰਟੇ ਦੀ ਨੌਕਰੀ ਮਿਲ ਗਈ ਪਰ ਉੱਥੇ ਪਹੁੰਚਣ ਦੇ ਕਿਰਾਏ ਲਈ ਉਹ ਭੀਖ ਮੰਗਦਾ।

ਜਦੋਂ ਵੀ ਫੋਨ ਦੀ ਘੰਟੀ ਵਜਦੀ ਤਾਂ ਕੋਈ ਮਨਹੂਸ ਖ਼ਬਰ ਹੀ ਆਉਂਦੀ। ਮੈਟਜੇਮਜ਼ ਦੇ ਕੁਝ ਦੋਸਤ ਤੂਫ਼ਾਨ ਵਿੱਚ ਹੋਈ ਤਬਾਹੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਨਸ਼ੇ ਵੀ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਏ ਸਨ।

ਮੈਟਜੇਮਜ਼ ਇੰਨਾ ਟੁੱਟ ਚੁੱਕਿਆ ਸੀ ਕਿ ਕਈ ਵਾਰ ਟੀਵੀ ਸਾਹਮਣੇ ਬੈਠਾ ਬਿਨਾਂ ਚੈਨਲ ਬਦਲੇ ਉਸ ਨੂੰ ਘੂਰਦੇ ਰਹਿੰਦਾ।

ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਜ਼ਿੰਦਾ ਰੱਖਣ ਦੀ ਉਸ ਦੀ ਕਾਬਲੀਅਤ ਉਸ ਦੇ ਹੱਥੋਂ ਧਿਲਕਦੀ ਜਾ ਰਹੀ ਸੀ ਕਿ ਇੱਕ ਫੋਨ ਕਾਲ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਪਲਟਾ ਦਿੱਤੀ।

ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ:-

ਜਦੋਂ ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਆਇਆ ਧੀ ਦਾ ਫੋਨ

ਟਾਇਲਰ ਉਸ ਸਮੇਂ 16 ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਸੀ ਕਿ ਉਸ ਦੀ ਮਾਂ ਨੇ ਆ ਕੇ ਉਸ ਨੂੰ ਇੱਕ ਕਾਗਜ਼ ਦਾ ਟੁਕੜਾ ਫੜਾਇਆ ਜਿਸ ਦੇ ਇੱਕ ਪਾਸੇ ਪੀਓ ਬਾਕਸ ਨੰਬਰ ਅਤੇ ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਇੱਕ ਮੋਬਾਈਲ ਨੰਬਰ ਲਿਖਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ।

ਉਸ ਦੀ ਮਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਇਸੇ ਰਾਹੀਂ ਉਹ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਮਿਲ ਸਕਦੀ ਹੈ।

ਟਾਇਲਰ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ, "ਇਹ ਕਾਗਜ਼ ਸ਼ਾਇਦ ਮਾਂ ਨੂੰ ਉਂਝ ਹੀ ਕਿਤੋਂ ਕਾਗਜ਼ਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਮਿਲ ਗਿਆ ਹੋਵੇਗਾ ਜੋ ਇਹ ਸੋਚ ਕੇ ਉਸ ਦੀ ਮਾਂ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਦੇ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਸ਼ਾਇਦ ਉਹ ਫੋਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦੀ ਹੋਵੇ।"

"ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਮੈਨੂੰ ਕੋਈ ਉਮੀਦ ਨਹੀਂ ਸੀ ਕਿ ਕੋਈ ਫੋਨ ਚੁੱਕੇਗਾ।"

ਟਾਇਲਰ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਉਸ ਨੇ ਤਾਂ ਕਾਲ ਵੀ ਕੋਈ ਬਹੁਤਾ ਸੋਚ ਵਿਚਾਰ ਕੇ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ। ਇਹ ਤਾਂ ਬਸ ਆਪ-ਮੁਹਾਰੇ ਹੋ ਗਿਆ।

ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਮੈਟਜੇਮਜ਼ ਕੋਲ ਜਦੋਂ ਘੰਟੀ ਵੱਜੀ ਤਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਲੱਗਿਆ ਕਿ ਹਮੇਸ਼ਾ ਵਾਂਗ ਕੋਈ ਮਨਹੂਸ ਖ਼ਬਰ ਆਈ ਹੋਵੇਗੀ। ਫਿਰ ਉਸ ਨੂੰ ਟਾਇਲਰ ਦੀ ਅਵਾਜ਼...


...ਪਤਨੀ ਨਾਲ

ਭਾਰਤ ਨੇ ਗੁਵਾਇਆ ਮੌਕਾ

ਮਹਿੰਦੀ ਰੱਤਾ ਹਸਪਤਾਲ ਦੇ ਗੰਭੀਰ ਦੇਖਭਾਲ ਵਿਭਾਗ ਦੇ ਚੇਅਰਮੈਨ ਡਾ. ਯਤਿਨ ਮਹਿਤਾ ਨੂੰ ਇਹ ਸਭ ਗੁੱਸਾ ਚੜ੍ਹਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਭਾਰਤ ਨੇ ਇਸ ਕੋਲ ਜਨਫ਼ਰੀ ਤੇ ਮਾਰਚ ਵਿੱਚ ਜਿਹੜੇ ਮੌਕੇ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਸੀ, ਉਸ ਨੂੰ ਗਵਾ ਦਿੱਤਾ।

ਉਹ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਸਾਨੂੰ ਖ਼ਾਲੀ ਸਮੇਂ ਨੂੰ ਸੁਰੱਖਿਆ ਪ੍ਰੋਟੋਕੋਲ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰਨ ਲਈ ਇਸਤੇਮਾਲ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਸੀ, ਟੈਸਟਿੰਗ ਅਤੇ ਟਰੇਸਿੰਗ ਅਤੇ ਟੀਕਾਕਰਣ ਵੀ ਵਧਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਸੀ।"

ਪਰ ਅਜਿਹਾ ਹੋਇਆ ਨਹੀਂ ਤੇ ਹੁਣ ਅਸੀਂ ਉਸ ਨੂੰ ਘੂਰ ਰਹੇ ਹਾਂ ਜਿਸ ਨੂੰ ਮਾਹਰ ਮਾਰੂ ਦੂਜੀ ਲਹਿਰ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ।

ਫ਼ਰਵਰੀ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਡਾ. ਮਹਿਤਾ ਵੀ ਆਪਣੇ... ਬਾਕੀ ਲੇਖ ਲਿਖੋ:

ਹੋ ਗਿਆ।

ਬੀਬੀਸੀ ਪੰਜਾਬੀ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਐਂਡਰਾਇਡ ਫ਼ੋਨ 'ਤੇ ਇੰਝ ਲੈ ਕੇ ਆਓ:

ਟੀਕਾਕਰਣ ਤੋਂ ਆਸ

ਨਵੰਬਰ ਮਹੀਨੇ ਵੀ ਇੱਕ ਕੋਰੋਨਾ ਮਾਮਲਿਆਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਵਾਧਾ ਹੋਇਆ ਸੀ ਪਰ ਕਈ ਵੈਕਸੀਨ ਬੱਸ ਤਿਆਰ ਹੋਣ ਹੀ ਵਾਲੀਆਂ ਸਨ ਤੇ ਹੈਲਥਕੇਅਰ ਵਰਕਰਜ਼ ਨੇ ਮਹਿਸੂਸ ਕੀਤਾ ਕਿ ਇਹ ਸਭ ਬਸ ਮੁੱਕਣ ਹੀ ਵਾਲਾ ਹੈ। ਹੁਣ ਇਸ ਮੌਜੂਦਾ ਵਾਧੇ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਆਸਾਂ ਨੂੰ ਮੱਧਮ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।

ਡਾ. ਪਿੰਟੋ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, "ਇਹ ਇੱਕ ਜੰਗ ਲੜਨ ਵਰਗਾ ਹੈ, ਬਿਨਾਂ ਜਾਣੇ ਕਿ ਇਸ ਦਾ ਅੰਤ ਕਦੋਂ ਹੋਵੇਗਾ।"

ਟੀਕਾਕਰਣ ਨੇ ਆਸ ਪੈਦਾ ਕੀਤੀ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਹੁਣ ਤੱਕ ਅੱਠ ਕਰੋੜ ਤੋਂ ਵੱਧ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਟੀਕਾਕਰਣ ਹੋ ਚੁੱਕਿਆ ਹੈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤੇ ਫ਼ਰੰਟਲਾਈਨ ਕਾਮੇ ਤੇ 60 ਸਾਲ ਤੋਂ ਵੱਧ ਉਮਰ ਦੇ ਲੋਕ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।

ਵੈਕਸੀਨ ਹੁਣ 45 ਸਾਲ ਉਮਰ ਤੋਂ ਵੱਧ ਦੇ ਹਰ ਇੱਕ ਵਿਅਕਤੀ ਲਈ ਉਪਲੱਬਧ ਹੈ, ਪਰ ਮਾਹਰਾਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਮਹਾਂਮਾਰੀ ਦਾ ਫ਼ੈਲਾਅ ਰੋਕਣ ਲਈ ਟੀਕਾਕਰਣ ਨੂੰ ਹੋਰ ਤੇਜ਼ ਕਰਨ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ।

ਡਾ. ਪਿੰਟੋ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਮਹਾਂਮਾਰੀ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਮਹੀਨਿਆਂ ਵਿੱਚ ਡਰ ਸੀ, ਪਰ ਹੌਲੀ ਹੌਲੀ ਇਹ ਕਿਤੇ ਚਲਾ ਗਿਆ ਕਿਉਂਕਿ ਧਿਆਨ ਨੰਬਰ ਘਟਾਉਣ ਤੇ ਕੇਂਦਰਿਤ ਹੋ ਗਿਆ

ਪਾਰਟੀ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਆਈਸੀਯੂ ਦੇ ਕਾਮਿਆਂ ਬਾਰੇ ਸੋਚੋ

ਸਿਰਫ਼ ਡਾਕਟਰ ਹੀ ਨਹੀਂ, ਨਰਸਾਂ ਅਤੇ ਵਾਰਡ ਬੁਆਏਜ਼ ਵੀ ਥੱਕੇ ਹੋਏ ਅਤੇ ਵਧੇਰੇ ਕੰਮ ਦਾ ਭਾਰ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਦੇ ਹਨ।

ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪੀਪੀਈ ਕਿੱਟਾਂ ਪਹਿਨ ਕੇ ਲੰਬੇ ਘੰਟਿਆਂ ਤੱਕ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਅਕਸਰ ਇੱਕੋ ਸਮੇਂ ਕਈ ਕਈ ਗੰਭੀਰ ਮਰੀਜ਼ਾਂ ਦੀ ਦੇਖਭਾਲ ਕਰਨੀ ਪੈਂਦੀ ਹੈ।

ਕੇਰਲਾ ਦੇ ਅਰਨਾਕੁਲਮ ਮੈਡੀਕਲ ਕਾਲਜ ਵਿੱਚ ਨਰਸ ਵਜੋਂ ਸੇਵਾਵਾਂ ਨਿਭਾ ਰਹੇ, ਵਿਧਿਆ ਵਿਜੈਆਨ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, "ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਇਸ ਨੂੰ ਆਪ ਆਪਣੇ ਉੱਤੇ ਲਿਆਂਦਾ ਹੈ।"

ਉਹ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਪਿਛਲੇ ਕੁਝ ਹਫ਼ਤਿਆਂ ਤੋਂ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਢਿੱਲ ਦੇ ਦਿੱਤੀ ਹੈ। ਕੇਰਲਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਪੰਜ ਸੂਬਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਜਿੱਥੇ ਚੋਣਾਂ ਹੋ ਰਹੀਆਂ ਹਨ। ਸੂਬੇ ਵਿੱਚ ਵੱਡੀਆਂ ਰੈਲੀਆਂ ਕੱਢੀਆਂ ਜਾ ਰਹੀਆਂ ਹਨ, ਨਾ ਹੀ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਤੇ ਨਾ ਹੀ ਜਨਤਾ ਸੁਰੱਖਿਆ ਪ੍ਰੋਟੋਕੋਲ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ।

ਸੂਬੇ ਨੂੰ ਇਸ ਦੇ ਚੰਗੇ ਸਿਹਤ ਸੰਭਾਲ ਮੁੱਢਲੇ ਢਾਂਚੇ ਕਰਕੇ ਜਾਣਿਆਂ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਉਹ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਤੇ ਵਾਧੂ ਭਾਰ ਦਾ ਅਸਲੋਂ ਖ਼ਤਰਾ ਹੈ।

ਉਹ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, "ਅਸੀਂ ਪਿਛਲੇ ਸਾਲ ਲਗਾਤਾਰ ਦਬਾਅ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਰਹੇ ਹਾਂ। ਜਨਵਰੀ ਵਿੱਚ ਥੋੜ੍ਹੇ ਸਮੇਂ ਲਈ ਕੁਝ ਠੱਲ੍ਹ ਪਈ ਸੀ, ਪਰ ਉਹ ਗ਼ੁਜਰ ਚੁੱਕੀ ਪ੍ਰਤੀਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।"

"ਤੇ ਹੁਣ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਹਿਸੂਸ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਸਾਨੂੰ ਫ਼ਿਰ ਤੋਂ ਜੰਗ 'ਤੇ ਜਾਣਾ ਪਵੇਗਾ, ਪਰ ਜ਼ਰਜ਼ਰ ਹੋਈ ਤਾਕਤ ਨਾਲ। ਪਰ ਅਸੀਂ ਹਾਰ ਨਹੀਂ ਮੰਨਾਂਗੇ, ਮੈਂ ਸਿਰਫ਼ ਇੰਨਾਂ ਚਾਹੁੰਦੀ ਹਾਂ ਕਿ ਲੋਕ ਜਸ਼ਨ ਮਨਾਉਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਸਾਡੇ ਬਾਰੇ ਸੋਚਣ ਅਸੀਂ ਜੋ ਆਈਸੀਯੂ ਦੇ ਅੰਦਰ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹਾਂ।"

ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ:

(ਬੀਬੀਸੀ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਲ FACEBOOK, INSTAGRAM,...


...ਪਤਾਨੀ ਦੀ ਟੋਪੀ ਵਿਰਾਟ ਕੋਹਲੀ ਦੇ ਸਿਰ 'ਤੇ ਰੱਖ ਦਿੱਤੀ।

ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇੱਕ-ਰੋਜ਼ਾ ਅਤੇ ਟੀ-20 'ਚ ਵੀ ਕਪਤਾਨੀ ਛੱਡ ਦਿੱਤੀ ਅਤੇ ਟੈਸਟ ਕ੍ਰਿਕਟ ਨੂੰ ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਅਲਵਿਦਾ ਕਹਿ ਹੀ ਦਿੱਤਾ ਸੀ।

ਇੱਕ ਕਪਤਾਨ ਵਜੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਈਪੀਐਲ 'ਚ ਚੇਨੱਈ ਸੁਪਰ ਕਿੰਗਜ਼ ਨੂੰ ਤਿੰਨ ਵਾਰ ਚੈਂਪੀਅਨ ਬਣਾਇਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਕਪਤਾਨੀ 'ਚ ਭਾਰਤ ਨੇ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਆਈਸੀਸੀ ਚੈਂਪੀਅਨਸ ਟਰਾਫੀ ਜਿੱਤੀ ਤਾਂ ਪਹਿਲਾ ਵਾਰ ਆਈਸੀਸੀ ਟੈਸਟ ਰੈਕਿੰਗ 'ਚ ਵੀ ਨੰਬਰ ਇੱਕ 'ਤੇ ਰਿਹਾ।

ਮਾਹੀ ਹੈ ਤਾਂ ਮੁਮਕਿਨ ਹੈ!

ਧੋਨੀ ਦੇ ਖਾਤੇ 'ਚ ਢੇਰਾਂ ਕਾਮਯਾਬੀਆਂ ਹਨ ਤਾਂ ਢੇਰਾਂ ਹੀ ਕਿੱਸੇ ਵੀ ਹਨ। ਆਈਪੀਐਲ 'ਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਟੀਮ ਚੇਨੱਈ ਸੁਪਰ ਕ... ਬਾਕੀ ਲੇਖ ਲਿਖੋ:

ਸ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਗੱਲ ਕੋਈ ਹੋਰ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦੀ।

ਵੈਸੇ ਵੀ ਧੋਨੀ ਨੇ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਕਿੰਨੇ ਮੈਚ ਇਸ ਅੰਦਾਜ਼ 'ਚ ਭਾਰਤ ਨੂੰ ਜਿਤਾਏ ਹਨ। ਆਸ ਹੈ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦਾ ਇੱਕ ਹੋਰ ਨਵਾਂ ਪੰਨਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਫ਼ਲਤਾ ਦਾ ਨਵਾਂ ਇਤਿਹਾਸ ਲੈ ਕੇ ਆਵੇਗਾ। ਫਿਲਹਾਲ ਹੁਣ ਵੀ ਧੋਨੀ ਦਾ ਖੇਡਣਾ ਭਾਰਤ ਦੀ ਮਜਬੂਰੀ ਨਹੀਂ ਜ਼ਰੂਰਤ ਹੈ।

ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ-

ਇਹ ਵੀਡੀਓਜ਼ ਵੀ ਤੁਹਾਨੂੰ ਪਸੰਦ ਆ ਸਕਦੇ ਹਨ

(ਬੀਬੀਸੀ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਲ FACEBOOK, INSTAGRAM, TWITTERਅਤੇ YouTube 'ਤੇ ਜੁੜੋ।)


...ਪਤੀ ਨੂੰ ਤੁਰਕੀ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਨ ਲਈ ਸਾਨੂੰ ਛੱਡਣਾ ਪਿਆ ਅਤੇ ਮੁੜ ਉਹ ਸਾਨੂੰ ਮਿਲਣ ਨਹੀਂ ਆਏ।

ਇਕ ਪਾਸੇ ਮੌਜੂਦਾ ਹਾਲਾਤ ਅਤੇ ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਇਸਮਾਈਲ ਦਾ ‘ਕੈਂਸਰ’

ਮੇਰਾ ਸਕੂਲ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਦਾ ਸੁਪਨਾ ਸੀ ਪਰ ਹੁਣ ਇਹ ਅਸੰਭਵ ਹੈ। ਮੈਂ ਅਲੇਪੋ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵਿਦਿਆਰਥਣ ਸੀ ਜਦੋਂ ਮੈਂ ਉੱਥੇ ਵਿਰੋਧ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨਾਂ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ। ਸੁਰੱਖਿਆ ਬਲਾਂ ਦੀਆਂ ਧਮਕੀਆਂ ਕਾਰਨ ਉਸ ਤੋਂ ਕੁਝ ਮਹੀਨਿਆਂ ਬਾਅਦ ਮੈਨੂੰ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਛੱਡਣੀ ਪਈ।

ਮੈਂ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਮਦਦ ਕਰਨੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖਤਾਵਾਦੀ ਰਾਹਤ ਕਾਰਜਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਗਈ। 2019 ਵਿੱਚ ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਅਤੇ ਬੱਚੇ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਗੁਆਂਢ ਵਿੱਚ ਹੋਈ ਗੋਲਾਬਾਰੀ ਤ... ਬਾਕੀ ਲੇਖ ਲਿਖੋ:

ਅਤੇ ਉੱਜੜਦੇ ਹੋਏ ਦੇਖਣਾ ਮੇਰੇ ਲਈ ਦਿਲ ਦਹਿਲਾ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਹੈ। ਪੂਰੀ ਦੁਨੀਆਂ ਦੇਖ ਰਹੀ ਹੈ ਪਰ ਕਤਲੇਆਮ ਰੋਕਣ ਲਈ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ।

ਮੈਂ ਇੱਕ ਆਤਮਾ ਤੋਂ ਬਗੈਰ ਸਰੀਰ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦਾ ਹਾਂ। ਮੈਂ ਸੀਰੀਆ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੇ ਬਿਤਾਏ ਦਿਨਾਂ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹਾਂ, ਮੈਨੂੰ ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਦੋਸਤਾਂ, ਦਰੱਖਤਾਂ ਅਤੇ ਗਲੀਆਂ ਦੀ ਯਾਦ ਆਉਂਦੀ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਮੈਂ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ।

ਮੈਂ ਦਮਿਸ਼ਕ ਦੀਆਂ ਫੋਟੋਆਂ ਵੇਖਦਾ ਹਾਂ ਜਿੱਥੇ ਅਸੀਂ ਰਹਿੰਦੇ ਹੁੰਦੇ ਸੀ ਅਤੇ ਮੈਂ ਇਹ ਦੇਖ ਕੇ ਰੋਂਦਾ ਹਾਂ। ਇਹ ਮੇਰੇ ਦਿਲ ਨੂੰ ਤੋੜ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਮੈਂ ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਦੀ ਕਬਰ 'ਤੇ ਵੀ ਨਹੀਂ ਜਾ ਸਕਦਾ ਜਿਹੜੇ ਕੁਝ ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਗੁਜ਼ਰ ਗਏ ਸਨ।

ਸੀਰੀਆ ਦੇ ਵਿਰੋਧੀ ਲੜਾਕਿਆਂ ਨੇ ਅਸਦ ਦੀ ਤਸਵੀਰ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾਇਆ (ਫਾਈਲ ਫੋਟੋ)

ਸਾਰਾ ਰੈਮੀ, ਉਮਰ 40 ਸਾਲ, ਅਧਿਆਪਕ

ਜਦੋਂ ਵਿਰੋਧ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ ਤਾਂ ਮੈਂ ਆਪਣਾ ਘਰ [ਦਮਿਸ਼ਕ ਵਿੱਚ] ਛੱਡਣ ਤੋਂ ਬਹੁਤ ਡਰ ਗਿਆ। ਮੈਂ ਸਮਝ ਨਹੀਂ ਪਾਇਆ ਕਿ ਕੀ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਦਾ ਨਤੀਜਾ ਕੀ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।

ਵਿਰੋਧ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਤੁਰੰਤ ਹੋਏ ਸਨ ਪਰ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਸੰਗਠਤ ਹੋਣ ਅਤੇ ਇੱਕ ਆਗੂ ਦੀ ਭਾਲ ਕਰਨ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਸੀ। ਮੈਂ ਬਹੁਤ ਚਿੰਤਤ ਸੀ ਕਿਉਂਕਿ ਕੁਝ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਆਜ਼ਾਦੀ ਦੀ ਮੰਗ ਕੀਤੀ ਸੀ, ਜਦੋਂਕਿ ਦੂਜੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਧਰਮਾਂ ਦੇ ਸੀਰੀਆਈ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਸਖ਼ਤ ਭਾਵਨਾਵਾਂ ਭੜਕਾਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਸੰਪਰਦਾਈ ਮੰਗਾਂ ਦੇ ਸੰਕੇਤ ਉੱਭਰ ਰਹੇ ਸਨ।

ਅਸੀਂ ਮੁਸਲਮਾਨ ਅਤੇ ਈਸਾਈ ਭਾਈਚਾਰੇ ਦੇ ਲੋਕ ਹਮੇਸ਼ਾ ਇਕੱਠੇ ਰਹਿੰਦੇ ਸੀ ਅਤੇ ਸੰਕਟ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਅਸੀਂ ਕਦੇ ਵੀ ਵੱਖਰੇ ਨਹੀਂ ਮਹਿਸੂਸ ਕੀਤਾ ਸੀ ਪਰ ਕੁਝ ਮਹੀਨਿਆਂ ਬਾਅਦ ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਉਹ ਕੁਝ ਦੋਸਤ ਗਵਾ ਦਿੱਤੇ ਜੋ ਆਪਣੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਭਾਈਚਾਰੇ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਬਾਰੇ ਪੁੱਛਗਿੱਛ ਕਰਨ ਲੱਗੇ।

ਜਿਵੇਂ-ਜਿਵੇਂ ਸਾਲ ਲੰਘਦੇ ਜਾ ਰਹੇ ਸਨ, ਗੋਲੇ ਸਾਡੇ ਉੱਤੇ ਲਗਾਤਾਰ ਡਿੱਗਦੇ ਰਹੇ। ਸਾਨੂੰ ਇਹ ਵੀ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਸੀ ਕਿ ਸਾਡੇ 'ਤੇ ਕੌਣ ਫਾਇਰ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ।

ਮੇਰੀ ਭੈਣ ਨੂੰ ਸਾਲ 2016 ਵਿੱਚ ਦਮਿਸ਼ਕ ਵਿੱਚ ਉਸ ਸਮੇਂ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ ਸੀ ਜਦੋਂ ਉਹ ਇੱਕ ਰੈਸਟੋਰੈਂਟ ਵਿੱਚ ਸੀ। ਮੈਂ ਉਸ ਦੀ ਮੌਤ ਲਈ ਆਮ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨਕਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਦੋਸ਼ੀ ਨਹੀਂ ਠਹਿਰਾਉਂਦਾ।

ਮੈਂ ਜਾਣਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਉਹ ਆਪਣੇ ਮੁੱਢਲੇ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਦੀ ਮੰਗ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ, ਪਰ ਦੂਜੇ ਕੱਟੜਪੰਥੀ ਬਣ ਗਏ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸਾਡੇ ਵਿੱਚ ਦਹਿਸ਼ਤ ਫੈਲਾਈ।

ਦਰਜਨਾਂ ਛੋਟੇ ਹਥਿਆਰਬੰਦ ਸਮੂਹਾਂ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪਛਾਣ ਦੇ ਆਧਾਰ 'ਤੇ ਮਾਰਨ ਲੱਗੇ। ਸਰਕਾਰੀ ਮੁਲਾਜ਼ਮਾਂ ਨੂੰ ਸਿਰਫ਼ ਇਸ ਲਈ ਮਾਰਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਸੀ ਕਿਉਂਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸਰਕਾਰ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਹੈ।

ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹ ਸਕਦੇ ਹੋ:

ਇਸ ਕਾਰਨ ਮੈਨੂੰ ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਲਈ ਚਿੰਤਾ ਹੋਈ ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਇੱਕ ਸਰਕਾਰੀ ਮੰਤਰਾਲੇ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਸੀ। ਇੱਕ ਵਾਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਬੱਸ ਨੂੰ ਕੰਮ ਤੋਂ ਜਾਂਦੇ ਸਮੇਂ...


...ਪਨੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਛੋਟੇ ਤੇ ਸੂਖ਼ਮ ਉਦਯੋਗ ਤਹਿਤ ਆਊਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਸ ਪੂਰੀ ਸਨਅਤ 'ਤੇ ਮਾੜਾ ਅਸਰ ਪਏਗਾ।

ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਘਰੇਲੂ ਸੈਰ-ਸਪਾਟੇ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਨ ਦੀ ਗੱਲ ਕਹੀ ਜੋ ਕਿ ਘੱਟ ਲਾਗਤ ਤੇ ਘੱਟ ਬਜਟ ਵਾਲਾ ਹੈ।

ਸਭ ਤੋਂ ਜ਼ਰੂਰੀ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇਸ ਗੱਲ ਨੂੰ ਦੁਹਰਾਇਆ ਕਿ ਬਿਜ਼ਨੈਸ ਵਿੱਚ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ ਸਰਕਾਰੀ ਦਖ਼ਲ ਲਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸੈਂਕੜੇ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਕਾਨੂੰਨਾ ਨੂੰ ਖ਼ਤਮ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ ਅਤੇ ਅੱਗੇ ਵੀ ਇਸ ਨੂੰ ਸੌਖਾ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਦਿਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਨਿਯਮਾਂ ਵਿੱਚ ਬਦਲਾਅ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਰਹਿਣਗੇ।

ਇਸ ਨਾਲ ਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ 'ਈਜ਼ ਆਫ਼ ਡੂਇੰਗ ਬਿਜ਼ਨੈਸ' ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਹੋਵੇਗਾ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਵ ਪੱਧਰ ਤੇ ਉਸ ਦੀ ਰ... ਬਾਕੀ ਲੇਖ ਲਿਖੋ:

ਹਿਲੇ ਦੇ ਇੱਕ ਬਿਆਨ ਨੂੰ ਵੀ ਦੋਹਰਾਇਆ- ਇੱਕ ਰਾਸ਼ਟਰ, ਇੱਕ ਚੋਣ ਦਾ ਵਿਚਾਰ। ਪਰ ਇੱਕ ਵਾਰੀ ਫਿਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇਹ ਨਹੀਂ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਇਹ ਟੀਚਾ ਹਾਸਿਲ ਕਿਵੇਂ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇਗਾ।

ਇਹ ਵੀਡੀਓਜ਼ ਵੇਖੋ:

(ਬੀਬੀਸੀ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਲ FACEBOOK, INSTAGRAM, TWITTERਅਤੇ YouTube 'ਤੇ ਜੁੜੋ।)


...ਪਰ ਚਮਗਿੱਦੜਾਂ ਦੀਆਂ ਲਾਰਾਂ ਵੀ ਲੱਗੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ।

ਮਨੁੱਖਾਂ ਅਤੇ ਜਾਨਵਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸੰਪਰਕ ਵਧਣ ਨਾਲ ਬੀਮਾਰੀਆਂ ਫ਼ੈਲਣ ਦਾ ਖ਼ਤਰਾ ਵੀ ਵਧ ਰਿਹਾ ਹੈ

250 ਤੋਂ ਵਧੇਰੇ ਲੋਕ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸੂਰਾਂ ਦੇ ਨਜ਼ਦੀਕ ਰਹਿ ਕੇ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਲਾਗ ਲੱਗ ਗਈ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ 100 ਤੋਂ ਵਧੇਰੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ।

ਹਾਲਾਂਕਿ ਕੋਰੋਨਾਵਾਇਰਸ ਦੀ ਮੌਤ ਦਰ ਹਾਲੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆ ਰਹੀ ਹੈ ਪਰ ਫਿਲਹਾਲ ਇਹ ਅੰਦਾਜ਼ਾ 1 ਫ਼ੀਸਦੀ ਉੱਪਰ ਹੈ ਜਦਕਿ ਨਿਪਾਹ ਵਾਇਰਸ ਦੀ ਮੌਤ ਦਰ 40-75% ਹੈ।

ਲੀਵਰਪੂਲ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਪ੍ਰੋਫ਼ੈਸਰ ਇਰਿਕ ਫੈਵਰ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਖੋਜਕਾਰਾਂ ਨੂੰ ਉੱਚ ਖ਼ਤਰੇ ਵਾਲੀਆਂ ਬੀਮਾਰੀਆਂ ਉੱਪਰ ਨਜ਼ੀਦੀਕੀ ਨਿਗ... ਬਾਕੀ ਲੇਖ ਲਿਖੋ:

ਅਸਰ ਬਾਰੇ ਸੋਚਣਾ ਵੀ ਸਾਡੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਹੈ।"

ਇਹ ਵੀਡੀਓਜ਼ ਵੀ ਦੇਖੋ

(ਬੀਬੀਸੀ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਲ FACEBOOK, INSTAGRAM, TWITTERਅਤੇ YouTube 'ਤੇ ਜੁੜੋ।)


...ਪਰਕ ਕੀਤਾ।

ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਸ਼ਮਿਕਾ ਰਵੀ ਇੱਕ ਅਰਥਸ਼ਾਸਤਰੀ ਹਨ ਅਤੇ ਸਰਕਾਰੀ ਨੀਤੀਆਂ 'ਤੇ ਖੋਜ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਦੀ ਆਰਥਿਕ ਸਲਾਹਕਾਰ ਪਰਿਸ਼ਦ ਦੀ ਮੈਂਬਰ ਵੀ ਰਹਿ ਚੁੱਕੇ ਹਨ।

ਕੋਰੋਨਾ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ ਉਹ ਹਰ ਦਿਨ, ਕੋਰੋਨਾ ਦੇ ਗ੍ਰਾਫਜ਼ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਕਰਕੇ ਆਪਣੇ ਨਤੀਜਿਆਂ ਨੂੰ ਟਵਿੱਟਰ 'ਤੇ ਸਾਂਝਾ ਕਰਦੇ ਰਹੇ ਹਨ।

ਸ਼ਮਿਕਾ ਰਵੀ ਨੇ ਬੀਬੀਸੀ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ, "ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਡਾਟਾ ਮਾਡਲਿੰਗ ਅਧਿਐਨ ਦੋ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਜਾਣਕਾਰ ਕਰਦੇ ਹਨ।”

 “ਪਹਿਲੇ, ਮੈਡੀਕਲ ਖੇਤਰ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਮਹਾਮਾਰੀ ਵਿਗਿਆਨੀ (ਐਪਿਡੇਮੇਲੋਜਿਸਟ) ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅਧਿਐਨ ਕਰਦੇ ਹਨ।"

"ਇਹ ਮਾਹਰ ਲਾਗ ਦਰ ਦੇ ਅੰਕੜਿਆਂ ਦੇ ਅਧਾਰ ’ਤੇ ਆਪਣਾ ਅਨੁਮਾਨ... ਬਾਕੀ ਲੇਖ ਲਿਖੋ:

ਰੋਜ਼ 3000 ਤੋਂ ਵੱਧ ਕੋਰੋਨਾਵਾਇਰਸ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆ ਰਹੇ ਹਨ। ਜਦਕਿ 10 ਦਿਨ ਪਹਿਲਾਂ ਨਵੇਂ ਆ ਰਹੇ ਮਾਮਲਿਆਂ ਦਾ ਇਹ ਅੰਕੜਾ 1500 ਤੋਂ 2000 ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਸੀ।

ਇੰਨਾ ਹੀ ਨਹੀਂ, ਜਿਸ ਡਬਲਿੰਗ ਰੇਟ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਸਰਕਾਰ ਪਹਿਲਾਂ ਆਪਣੀ ਪਿੱਠ ਥਪਥਪਾ ਰਹੀ ਸੀ, ਉਹ ਵੀ ਘਟਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਹ ਦਰ ਪਹਿਲਾਂ 12 ਦਿਨ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ ਸੀ ਤੇ ਹੁਣ ਲਗਭਗ 10 ਦਿਨ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ। ਡਬਲਿੰਗ ਰੇਟ ਉਹ ਦਰ ਹੈ ਜਿਸ ਨਾਲ ਪਤਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕੋਰੋਨਾਵਾਇਰਸ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਕਿੰਨੇ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਦੁੱਗਣੇ ਹੋ ਰਹੇ ਹਨ।

ਪਹਿਲੇ ਅਤੇ ਦੂਜੇ ਲੌਕਡਾਊਨ ਦੌਰਾਨ, ਕੁਝ ਮਾਮਲਿਆਂ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ, ਹਦਾਇਤਾਂ ਦੀ ਸਖ਼ਤੀ ਨਾਲ ਪਾਲਣਾ ਕੀਤੀ ਗਈ।

ਪਰ ਲੌਕਡਾਊਨ 3.0 ਵਿੱਚ ਕਈ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਢਿੱਲ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਸ਼ਰਾਬ ਦੀਆਂ ਦੁਕਾਨਾਂ ਦੇ ਵਿੱਚ ਲਗੀ ਭੀੜ ਬਾਰੇ ਤਾਂ ਅਸੀੰ ਸਾਰੇ ਜਾਣਦੇ ਹੀ ਹਨ।

ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਹੁਣ ਲੱਖਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਪਰਵਾਸੀ ਮਜ਼ਦੂਰਾਂ ਨੂੰ ਟਰੇਨਾਂ ਰਾਹੀਂ ਇੱਕ ਜਗ੍ਹਾ ਤੋਂ ਦੂਜੀ ਥਾਂ 'ਤੇ ਲਿਜਾਇਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਹੁਣ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਵਿਦੇਸ਼ ਤੋਂ ਵਾਪਸ ਲਿਆਂਦਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਅਜਿਹੀ ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ ਕੋਰੋਨਾਵਾਇਰਸ ਦੇ ਮਾਮਲਿਆਂ ਦੇ ਵੱਧਣ ਦਾ ਅੰਦਾਜ਼ਾ ਲਗਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।

ਸ਼ਮਿਕਾ ਰਵੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, "ਇਕ ਵਾਰ ਲੌਕਡਾਊਨ ਖ਼ਤਮ ਹੋਣ ਮਗਰੋਂ, ਦੂਜਾ ਲੌਕਡਾਊਨ ਵੀ ਨਹੀਂ ਲਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ। ਕੋਰੋਨਾਵਾਇਰਸ ਅਜਿਹੀ ਬਿਮਾਰੀ ਤਾਂ ਨਹੀਂ ਹੈ ਜਿਸਦਾ ਸਾਡੇ ਕੋਲ ਇਲਾਜ਼ ਹੋਵੇ।”

"ਇਸ ਲਈ ਹੁਣ ਤਾਂ ਸਾਨੂੰ ਮੈਨੇਜ ਹੀ ਕਰਨਾ ਪਵੇਗਾ। ਤੁਸੀਂ ਸਿਰਫ਼ ਲਾਗ ਦੀ ਦਰ ਨੂੰ ਘਟਾ ਸਕਦੇ ਹੋ। ਅਸੀਂ ਇਸ ਸਮੇਂ ਇਸ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਖ਼ਤਮ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦੇ। ਸਰਕਾਰ ਨੂੰ ਤਿਆਰੀ ਕਰਨ ਲਈ ਲੋੜੀਂਦਾ ਸਮਾਂ ਮਿਲ ਗਿਆ ਹੈ। ਪਰ ਹੁਣ ਅਜਿਹਾ ਹੀ ਨਹੀਂ ਚਲ ਸਕਦਾ। ਦੇਸ਼ ਦੇ ਡਾਕਟਰਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਇਸ ਗੱਲ ਨੂੰ ਸਮਝਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।”

ਇਹ ਵੀਡੀਓਜ਼ ਵੀ ਦੇਖੋ

(ਬੀਬੀਸੀ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਲ FACEBOOK, INSTAGRAM, TWITTERਅਤੇ YouTube 'ਤੇ ਜੁੜੋ।)


...ਪਰਕ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਨਾਲ ਹੋਏ ਜੁਰਮ ਤੋਂ ਅਨਜਾਣ ਸਨ।

ਸੈਂਟ ਮੈਰੀ ਸੈਕਸ਼ੂਅਲ ਅਸਾਲਟ ਰੈਫਰਲ ਸੈਂਟਰ ਜਿੱਥੇ ਪੀੜਤਾਂ ਦੀ ਮਦਦ ਕੀਤੀ ਗਈ, ਦੀ ਲੀਜ਼ਾ ਵਾਟਰਜ਼ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਕਈ ਮਰਦਾਂ ਨੂੰ ਇਸ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਵਿੱਚੋਂ ਗੁਜ਼ਰਨਾ ਬਹੁਤ ਮੁਸ਼ਕਿਲ ਲੱਗਿਆ, ਕਈਆਂ ਨੂੰ ਮਾਨਸਿਕ ਸਿਹਤ ਸਬੰਧੀ ਪਰੇਸ਼ਾਨੀਆਂ ਦੇ ਮੁੱਦਿਆਂ ਨਾਲ ਦੋ ਚਾਰ ਹੋਣਾ ਪਿਆ ਤੇ ਕਈਆਂ ਦੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਖੁਦਕੁਸ਼ੀ ਦੇ ਵਿਚਾਰ ਵੀ ਆਏ।

ਸਿਨਾਗਾ ਜੋ ਲੀਡਜ਼ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਪੀਐੱਚਡੀ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਕਈ ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਜਿਨਸੀ ਹਮਲੇ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ।

ਇਸ ਬਲਾਤਕਾਰੀ ਨੂੰ ਜੂਨ 2017 ਵਿੱਚ ਉਦੋਂ ਫੜਿਆ ਗਿਆ ਸੀ ਜਦੋਂ ਹਮਲੇ ਦੌਰਾਨ ਇੱਕ ਪੀੜਤ ਹੋਸ਼ ਵਿੱਚ ਆ ਗਿਆ ਸੀ... ਬਾਕੀ ਲੇਖ ਲਿਖੋ:

ਤਕਾਰੀ' ਹੈ।

ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਅੱਗੇ ਕਿਹਾ, ''ਉਸਦੀ ਜਿਨਸੀ ਭੁੱਖ ਇੰਨੀ ਤੀਬਰ ਹੈ ਕਿ ਫੜੇ ਨਾ ਜਾਣ ਦੀ ਸੂਰਤ ਵਿੱਚ ਇਹ ਹੈਰਾਨੀਜਨਕ ਗਿਣਤੀ ਹੋਰ ਵੀ ਵਧਦੀ ਜਾਣੀ ਸੀ।''

ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਸਤਰੀਆਂ ਨਾਲ ਸਬੰਧ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲੇ ਮਰਦਾਂ (ਹੈਟਰੋਸੈਕਸ਼ੂਅਲ ਮਰਦ) ਨੂੰ ਸ਼ਿਕਾਰ ਬਣਾਉਣ ਵਿੱਚ ਸਿਨਾਗਾ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਆਨੰਦ ਆਉਂਦਾ ਸੀ।

ਗ੍ਰਹਿ ਸਕੱਤਰ ਪ੍ਰੀਤੀ ਪਟੇਲ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਸਿਨਾਗਾ ਦੇ 'ਘੋਰ ਅਪਰਾਧ' ਸਬੰਧੀ ਉਸਨੇ ਸੁਤੰਤਰ ਕੌਂਸਲ ਨੂੰ ਇਸ ਗੱਲ ਦੀ ਤਰਜੀਹੀ ਆਧਾਰ 'ਤੇ ਸਮੀਖਿਆ ਕਰਨ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਸੀ ਕਿ ਕੀ ਜੀਐੱਚਬੀ ਵਰਗੇ ਨਸ਼ਿਆਂ ਨੂੰ ਕੰਟਰੋਲ ਕਰਨਾ ਕਾਫ਼ੀ ਔਖਾ ਹੈ?

ਜੀਐੱਚਬੀ (ਗਾਮਾ ਹਾਈਡਰੋਕਸੀਬਿਭਟੀਰੇਟ) ਇੱਕ ਕਲਾਸ 'ਸੀ' ਡਰੱਗ ਹੈ, ਇਹ ਜਿਸਦੇ ਵੀ ਕਬਜ਼ੇ ਵਿੱਚ ਪਾਈ ਗਈ, ਉਸਨੂੰ ਦੋ ਸਾਲ ਤੱਕ ਦੀ ਕੈਦ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ।

ਸਿਨਾਗਾ ਦਾ ਟਰਾਇਲ ਮੈਨਚੈਸਟਰ ਕਰਾਊਨ ਕੋਰਟ ਵਿੱਚ 18 ਮਹੀਨੇ ਤੱਕ ਚੱਲਿਆ, ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਸਾਰੇ ਦੋਸ਼ਾਂ 'ਤੇ ਸਰਬਸੰਮਤੀ ਨਾਲ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।

ਇਹ ਉਸਦੇ ਜਨਵਰੀ 2015 ਤੋਂ ਜੂਨ 2017 ਤੱਕ ਕੀਤੇ ਗਏ ਅਪਰਾਧਾਂ ਨਾਲ ਸਬੰਧਿਤ ਹੈ, ਪਰ ਪੁਲਿਸ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ ਉਸਨੇ ਕਈ ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਅਪਰਾਧ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ।

ਗ੍ਰੇਟ ਮੈਨਚੈਸਟਰ ਪੁਲਿਸ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਜਿਸਨੂੰ ਵੀ ਇਹ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ 'ਤੇ ਸਿਨਾਗਾ ਵੱਲੋਂ ਹਮਲਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਉਹ ਔਨਲਾਈਨ ਸੂਚਨਾ ਦੇ ਸਕਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਯੂਕੇ 'ਚ 0800 092 0410 'ਤੇ ਯੂਕੇ ਤੋਂ ਬਾਹਰ 0207 158 0124 'ਤੇ ਪੁਲਿਸ ਨੂੰ ਫੋਨ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ।

ਪੁਲਿਸ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਜੇ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਵੀ ਮਾਹਿਰ ਏਜੰਸੀਆਂ ਦੀ ਮਦਦ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ, ਉਹ ਯੂਕੇ ਤੋਂ 0800 056 0154 ਜਾਂ ਵਿਦੇਸ਼ ਤੋਂ 0207 158 0011 'ਤੇ ਕਾਲ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ।

ਜੇਕਰ ਤੁਸੀਂ ਇਸ ਲੇਖ ਵਿੱਚ ਉਠਾਏ ਗਏ ਮੁੱਦਿਆਂ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋਏ ਹੋ ਤਾਂ ਬੀਬੀਸੀ ਐਕਸ਼ਨ ਲਾਈਨ ਤੋਂ ਮਦਦ ਅਤੇ ਸਮਰਥਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹੋ।

ਇਹ ਵੀਡੀਓਜ਼ ਵੀ ਵੇਖੋ

(ਬੀਬੀਸੀ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਲ FACEBOOK, INSTAGRAM, TWITTERਅਤੇ YouTube 'ਤੇ ਜੁੜੋ)


...ਪਲਬਧੀਆਂ ਵਧਦੀਆਂ ਗਈਆਂ ਤਾਂ ਉਸ ਦੀ ਐਮਏ ਅਤੇ ਬੀਐੱਡ ਡਿਗਰੀ ਦਾ ਮਜ਼ਾਕ ਉਡਾਉਣ ਵਾਲੇ ਪਿੰਡ ਵਾਲੇ ਉਸ ਨੂੰ ਅਸਲ ਹੀਰੋ ਮੰਨਣ ਲੱਗੇ।

ਐਵਰੈਸਟ ਫਤਹਿ ਦੇ 35ਵੀਂ ਵਰ੍ਹੇਗੰਢ ਮਨਾਉਂਦਿਆ ਬਸ਼ਿੰਦਰੀ ਦੱਸਦੀ ਹੈ, "ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ 'ਚ ਮੇਰੇ ਲਈ ਸਨਮਾਨ ਹੈ। ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਮੁਸ਼ਕਿਲਾਂ 'ਚ ਬਤੀਤ ਕੀਤੀ, ਬਚਪਨ 'ਚ ਘਾਹ ਕੱਟਿਆ, ਲੱਕੜ ਵੱਢੀ, ਜੰਗਲ ਗਈ। ਇਸ ਲਈ ਮਜ਼ਬੂਤ ਸੀ। ਪਹਾੜ ਚੜ੍ਹਣ ਲਈ ਆਪਣੇ ਆਪ ਦਿਲਚਸਪੀ ਪੈਦਾ ਹੋ ਗਈ ਸੀ। ਮਜ਼ਬੂਤ ਇੱਛਾ ਸ਼ਕਤੀ ਵਾਲੀ ਔਰਤ ਸੀ ਮੈਂ।"

"ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਦੀ ਚਿੰਤਾ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਮੇਰੇ ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ ਵੀ ਮੇਰੇ ਪੜ੍ਹਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਕੇ ਕੋਈ ਬਹੁਤੇ ਖੁਸ਼ ਨਹੀਂ ਸਨ। ਮੈਨੂੰ ਕਾਫੀ ਸੰ... ਬਾਕੀ ਲੇਖ ਲਿਖੋ:

ਦਰੂਨੀ ਪ੍ਰੇਤਾਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਲੈਂਦੇ ਹੋ ਤਾਂ ਬਾਹਰ ਦਾ ਡਰ ਆਪਣੇ ਆਪ ਖ਼ਤਮ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।"

ਇਕੱਲੇ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਬਿਤਾਉਣ ਵਾਲੀ ਬਸ਼ਿੰਦਰੀ ਪਾਲ ਨੇ ਪੰਜ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਗੋਦ ਲਿਆ ਹੈ। ਬਸ਼ਿੰਦਰੀ ਐਮਬੀਏ ਅਤੇ ਆਈਟੀਆਈ ਵਾਲਿਆਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਨਾਲ ਵੀ ਸੀ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਗੰਗਾ 'ਤੇ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ।

ਬਸ਼ਿੰਦਰੀ ਪਾਲ ਨੇ ਕਈ ਪਹਾੜ ਚੜ੍ਹਣ ਵਾਲੇ ਅਭਿਆਨਾਂ ਦੀ ਆਗਵਾਈ ਵੀ ਕੀਤੀ ਹੈ

ਇਨ੍ਹਾਂ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਇਕੱਠਿਆ ਗੰਗਾ 'ਚੋਂ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ 55 ਹਜ਼ਾਰ ਟਨ ਕੂੜੇ ਨੂੰ ਬਾਹਰ ਕੱਢਿਆ।

ਉਹ ਦੱਸਦੀ ਹੈ, "ਪਹਾੜ ਚੜ੍ਹਣਾ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੀ ਭਾਲ ਵਰਗਾ ਕੰਮ ਹੈ। ਇਹ ਸੁਪਨੇ ਅਤੇ ਲੁਕੇ ਹੋਏ ਹੁਨਰ ਨੂੰ ਲੱਭਣ ਦਾ ਕੰਮ ਵੀ ਹੈ। ਇਹ ਕੇਵਲ ਪਹਾੜਾਂ ਦੀ ਚੋਟੀ ਦੇ ਝੰਡਾ ਲਹਿਰਾਉਣ ਦਾ ਹੀ ਕੰਮ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਤਜ਼ੁਰਬਾ ਕਈ ਚੀਜ਼ਾਂ 'ਚ ਮਦਦ ਕਰਦਾ ਹੈ।"

ਬਸ਼ਿੰਦਰੀ ਪਿਛਲੇ ਮਹੀਨੇ 65 ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਗਈ ਹੈ। ਟਾਟਾ ਗਰੁੱਪ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਭਾਵ-ਭਿੰਨੀ ਵਿਦਾਈ ਵੀ ਦਿੱਤੀ ਹੈ। ਜਮਸ਼ੇਦਪੁਰ 'ਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦਾ ਕਾਫੀ ਹਿੱਸਾ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਨੂੰ ਸਿਖਲਾਈ ਦਿੰਦਿਆਂ ਹੋਇਆ ਬਤੀਤ ਕੀਤਾ ਹੈ।

ਉਸ ਨੇ ਕਈ ਪਹਾੜ ਚੜ੍ਹਣ ਵਾਲੇ ਅਭਿਆਨਾਂ ਦੀ ਆਗਵਾਈ ਵੀ ਕੀਤੀ ਹੈ ਪਰ ਹੁਣ ਉਹ ਪਹਾੜ ਚੜ੍ਹਣ ਤੋਂ ਹਟ ਕੇ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਨੂੰ ਦੇਖ ਰਹੀ ਹੈ।

ਬਸ਼ਿੰਦਰੀ ਪਾਲ ਦੱਸਦੀ ਹੈ, "ਮੈਂ ਰੁਕਣਾ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦੀ। ਪਹਾੜ ਨੇ ਰਸਤਾ ਦਿਖਾਇਆ ਸੀ ਅਤੇ ਹੁਣ ਫਿਰ ਰਸਤਾ ਦਿਖਾਵੇਗਾ। ਮੈਂ ਦੇਹਰਾਦੂਨ 'ਚ ਬੇਸ ਬਣਾਵਾਂਗੀ ਅਤੇ ਦੂਜੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ 'ਤੇ ਕੰਮ ਕਰਾਂਗੀ। ਮੈਂ ਨਾ ਰਿਟਾਇਰਡ ਹੋ ਰਹੀ ਹਾਂ ਨਾ ਰੁੱਕ ਰਹੀ ਹਾਂ। ਬਸ਼ਿੰਦਰੀ ਤੁਰਦੀ ਰਹੇਗੀ।"

ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ-

ਇਹ ਵੀਡੀਓਜ਼ ਵੀ ਤੁਹਾਨੂੰ ਪਸੰਦ ਆਉਣਗੇ

(ਬੀਬੀਸੀ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਲ FACEBOOK, INSTAGRAM, TWITTERਅਤੇ YouTube 'ਤੇ ਜੁੜੋ।)


...ਪਸ ਮੁੜ ਜਾਣ ਕਿਉਂਕਿ ਕਿਸਾਨ ਜਥੇਬੰਦੀਆਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਆਪਣੇ ਹਿੱਤਾਂ ਲਈ ਵਰਤੋਂ ਕਰ ਰਹੀਆਂ ਹਨ।

ਛੱਬੀ ਜਨਵਰੀ ਦੇ ਟਰੈਕਟਰ ਮਾਰਚ ਦੇ ਐਲਾਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੀਪ ਸਿੱਧੂ ਫਿਰ ਸਰਗਰਮ ਹੋਏ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਇਸ ਮਾਰਚ ਲਈ ਲਾਮਬੰਦ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਉਹ ਇਹ ਲਾਮਬੰਦੀ ਆਊਟਰ ਰਿੰਗ ਰੋਡ ਉੱਪਰ ਮਾਰਚ ਲਈ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ।

ਦੀਪ ਸਿੱਧੂ ਅਤੇ ਦਿਓਲ ਪਰਿਵਾਰ

ਦੀਪ ਸਿੱਧੂ ਦੇ ਦਿਓਲ ਪਰਿਵਾਰ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਾਂ ਬਾਰੇ ਸਿੱਧੂ ਅਤੇ ਸੰਨੀ ਦਿਓਲ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਦਾਅਵੇ ਹਨ।

ਦੀਪ ਸਿੱਧੂ ਦੀਆਂ ਗ੍ਰਹਿ ਮੰਤਰੀ ਅਮਿਤ ਸ਼ਾਹ ਅਤੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਨਰਿੰਦਰ ਮੋਦੀ ਨਾਲ ਸਾਹਮਣੇ ਆਈਆਂ ਤਸਵੀਰਾਂ ਦੇ ਅਧਾਰ 'ਤੇ ਦੀਪ ਸਿੱਧੂ ਉੱਪਰ ਇਹ ਇਲਜ... ਬਾਕੀ ਲੇਖ ਲਿਖੋ:

ਾ ਰਹਿੰਦੇ ਸਕੇ ਚਾਚਾ ਬਿਧੀ ਸਿੰਘ ਨੇ ਬੀਬੀਸੀ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਉਹ ਛੇ ਭਰਾ ਸਨ ਅਤੇ ਦੀਪ ਦੇ ਪਿਤਾ ਸਰਦਾਰ ਸੁਰਜੀਤ ਸਿੰਘ ਪੇਸ਼ੇ ਤੋਂ ਵਕੀਲ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਸੁਰਜੀਤ ਸਿੰਘ ਦੇ ਤਿੰਨ ਪੁੱਤਰ ਹਨ, ਜਿੰਨਾ ਵਿੱਚ ਨਵਦੀਪ ਸਿੰਘ ਇਸ ਸਮੇਂ ਕੈਨੇਡਾ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਮਨਦੀਪ ਵਕਾਲਤ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਦੀਪ ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਕਿਸਾਨੀ ਅੰਦੋਲਨ ਵਿੱਚ ਹੈ।

ਦੀਪ ਦੇ ਚਾਚਾ ਬਿਧੀ ਸਿੰਘ ਮੁਤਾਬਕ ਪਰਿਵਾਰ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਨਾਲ ਸਬੰਧਿਤ ਹੈ ਪਰ ਦੀਪ ਦੇ ਪਿਤਾ ਵਕੀਲ ਹੋਣ ਕਰ ਕੇ ਲੁਧਿਆਣਾ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਵਕਾਲਤ ਕਰਦੇ ਸਨ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਰੀਬ ਤਿੰਨ ਸਾਲ ਪਹਿਲਾ ਦੇਹਾਂਤ ਹੋ ਗਿਆ।

ਦੀਪ ਬਾਰੇ ਗੱਲ ਕਰਦਿਆਂ ਬਿਧੀ ਸਿੰਘ ਨੇ ਕਿਹਾ, ''ਉਹ ਮਹਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਪੂਣੇ ਵਿੱਚ ਕਾਨੂੰਨ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਲਈ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਮੁੰਬਈ ਵਿਖੇ ਸੈੱਟ ਹੋ ਗਿਆ ਤੇ ਉੱਥੇ ਹੀ ਵਕਾਲਤ ਕਰਨੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੀ।''

ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਪਹਿਲਾਂ ਦੀਪ ਨੇ ਵਕੀਲ ਵਜੋਂ ਬਾਲਾ ਜੀ ਫਿਲਮਜ਼ ਲਈ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਉਸ ਦੀ ਦਿਓਲ ਪਰਿਵਾਰ ਨਾਲ ਨੇੜਤਾ ਹੋ ਗਈ ਅਤੇ ਇੱਥੋਂ ਹੀ ਉਸ ਦੀ ਫ਼ਿਲਮੀ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਐਂਟਰੀ ਹੋ ਗਈ। ਦੀਪ ਦਾ ਵਿਆਹ ਹੋਇਆ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਇੱਕ ਬੇਟੀ ਵੀ ਹੈ।

ਬਿਧੀ ਸਿੰਘ ਮੁਤਾਬਕ ਦਿਓਲ ਪਰਿਵਾਰ ਨਾਲ ਨੇੜਤਾ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਜਦੋਂ ਸੰਨੀ ਦਿਓਲ ਗੁਰਦਾਸਪੁਰ ਤੋਂ ਲੋਕ ਸਭਾ ਚੋਣ ਲੜਿਆ ਤਾਂ ਦੀਪ ਸਿੱਧੂ ਨੇ ਪੂਰੀ ਮਦਦ ਕੀਤੀ। ਬਿਧੀ ਸਿੰਘ ਮੁਤਾਬਕ ਦੀਪ ਮੁੰਬਈ ਵਿੱਚ ਚੰਗੀ ਤਰਾਂ ਸੈੱਟ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ।

ਬਿਧੀ ਸਿੰਘ ਮੁਤਾਬਕ ਲਾਲ ਕਿਲੇ ਉੱਤੇ ਘਟਨਾ ਹੋਈ, ਉਸ ਬਾਰੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮੀਡੀਆ ਤੋਂ ਹੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਮਿਲੀ ।

ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ:

ਦੀਪ ਸਿੱਧੂ ਦਾ ਫਿਲਮੀ ਸਫ਼ਰ

ਸਾਲ 2017 ਵਿੱਚ ਗੀਤਕਾਰ ਤੋਂ ਫਿਲਮਕਾਰ ਬਣੇ ਅਮਰਦੀਪ ਸਿੰਘ ਗਿੱਲ ਦੀ ਫਿਲਮ 'ਜੋਰਾ 10 ਨੰਬਰੀਆ' ਵਿੱਚ ਜੋਰਾ ਦੇ ਕਿਰਦਾਰ ਨੇ ਪੰਜਾਬੀਆਂ ਦੀ ਪਛਾਣ ਦੀਪ ਸਿੱਧੂ ਦੀ ਪਛਾਣ ਨਾਲ ਕਰਵਾਈ।

ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਐਂਟਰੀ ਪੰਜਾਬੀ ਫਿਲਮ ਇੰਡਸਟਰੀ ਵਿੱਚ ਹੋਈ।

‘ਸਾਡੇ ਆਲਾ’ ਫਿਲਮ ਦੀ ਸ਼ੂਟਿੰਗ ਦੌਰਾਨ ਅਦਾਕਾਰ ਗੁੱਗੂ ਗਿੱਲ ਅਤੇ ਦੀਪ ਸਿੱਧੂ

ਦੀਪ ਨੇ ਮੁੰਬਈ ਵਿੱਚ ਹੀ ਕਈ ਫੈਸ਼ਨ ਸ਼ੋਅਜ਼ ਵਿੱਚ ਬਤੌਰ ਮਾਡਲ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ ਅਤੇ ਆਖਿਰਕਾਰ ਮਾਡਲ ਤੋਂ ਅਦਾਕਾਰੀ ਵੱਲ ਪੈਰ ਰੱਖਣ ਲਈ ਤਿਆਰੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੀ।

ਦਿਓਲ ਪਰਿਵਾਰ ਦੇ ਹੀ ਘਰੇਲੂ ਬੈਨਰ ਵਿਜੇਤਾ ਫਿਲਮਜ਼ ਹੇਠ ਦੀਪ ਨੇ ਬਤੌਰ ਹੀਰੋ ਆਪਣੀ ਪਹਿਲੀ ਪੰਜਾਬੀ ਫਿਲਮ 'ਰਮਤਾ ਜੋਗੀ' ਸਾਲ 2015 ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ।

ਫਿਲਮ ਦੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਗੁੱਡੂ ਧਨੋਆ ਸਨ, ਜੋ ਸੰਨੀ ਦਿਓਲ ਦੀਆਂ ਕਈ ਫਿਲਮਾਂ ਡਾਇਰੈਕਟ ਕਰ ਚੁੱਕੇ ਹਨ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਫਿਲਮ ਨੇ ਦੀਪ ਨੂੰ ਚਰਚਾ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਲਿਆਂਦਾ।

ਸਾਲ 2017 ਵਿੱਚ 'ਜ਼ੋਰਾ 10 ਨੰਬਰੀਆ' ਤੋਂ ਬਾਅਦ 2018 ਵਿੱਚ ਦੀਪ ਸਿੱਧੂ ਦੀ ਇੱਕ ਹੋਰ ਫ਼ਿਲਮ 'ਰੰਗ ਪੰਜਾਬ' ਆਈ। ਫਿਲਮ ਨੂੰ ਰਾਕੇਸ਼ ਮਹਿਤਾ ਨੇ ਡਾਇਰੈਕਟ ਕੀਤਾ ਸੀ।

ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ 2019 ਵਿੱਚ 'ਸਾਡੇ ਆਲੇ' ਫਿਲਮ ਵਿੱਚ ਸੀਨੀਅਰ ਪੰਜਾਬੀ ਅਦਾਕਾਰ ਗੁੱਗੂ ਗਿੱਲ ਨਾਲ ਨਜ਼ਰ ਆਏ।

ਸਾਲ 2020 ਵਿੱਚ ਅਮਰਦੀਪ ਸਿੰਘ...


...ਪਸਾਰ ਲਈ ਹਰ ਸਾਲ 10 ਅਕਤੂਬਰ ਨੂੰ 'ਵਰਲਡ ਮੈਂਟਲ ਹੈਲਥ ਡੇ' ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ (ਸੰਕੇਤਕ ਤਸਵੀਰ)

ਭੋਪਾਲ ਵਿੱਚ ਸੇਵਾਵਾਂ ਦੇ ਰਹੇ ਮਨੋਵਿਗਿਆਨੀ ਡਾ. ਸਤਿਆਕਾਂਤ ਤ੍ਰਿਵੇਦੀ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ ਹਸਪਤਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਾਇਕਾਇਟ੍ਰਿਸਟ ਦੀ ਫੀਸ ਵੀ ਲਗਭਗ ਓਨੀ ਹੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜਿੰਨੀ ਕਿਸੇ ਫਿਜੀਸ਼ਿਅਨ ਜਾਂ ਹੋਰ ਡਾਕਟਰ ਦੀ।

ਉਹ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, ''ਕਿਉਂਕਿ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਮਾਨਸਿਕ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਜਿਵੇਂ ਡਿਪਰੈਸ਼ਨ, ਐਂਗਜ਼ਾਇਟੀ, ਓਸੀਡੀ ਜਾਂ ਬਾਈਪੋਲਰ ਡਿਸਆਰਡਰ ਦਾ ਇਲਾਜ ਕਾਫ਼ੀ ਲੰਬਾ ਚੱਲਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਮਰੀਜ਼ ਨੂੰ ਡਾਕਟਰ ਤੋਂ ਲਗਾਤਾਰ ਫੌਲੋ-ਆਪ ਕਰਾਉਣਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇਲਾਜ ਦਾ ਕੁੱਲ ਖਰਚ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ... ਬਾਕੀ ਲੇਖ ਲਿਖੋ:

ਮਿਸਾਲ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਜੇਕਰ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਕਿਸੇ ਸ਼ਖ਼ਸ ਦੀ ਠੀਕ-ਠਾਕ ਆਮਦਨੀ ਹੈ ਤਾਂ ਉਹ ਸਾਇਕਾਇਟ੍ਰਿਸਟ ਦੀ ਫੀਸ ਦੇ ਦੇਵੇਗਾ ਪਰ ਉਸ ਨੂੰ ਸਾਇਕਾਇਟ੍ਰਿਸਟ ਮਿਲੇਗਾ ਕਿੱਥੇ, ਇਹ ਆਪਣੇ-ਆਪ ਵਿੱਚ ਵੱਡੀ ਦਿੱਕਤ ਹੈ। ਇਹ ਅਕਸੈੱਸ ਦੀ ਸਮੱਸਿਆ ਹੈ।''

ਮਾਨਸਿਕ ਸਿਹਤ ਬਾਰੇ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਦੇ ਪਸਾਰ ਲਈ ਹਰ ਸਾਲ 10 ਅਕਤੂਬਰ ਨੂੰ 'ਵਰਲਡ ਮੈਂਟਲ ਹੈਲਥ ਡੇ' ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਹਰ ਸਾਲ ਇਸ ਦਿਨ ਦੀ ਅਲੱਗ-ਅਲੱਗ ਥੀਮ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਵ ਸਿਹਤ ਸੰਗਠਨ ਨੇ ਇਸ ਵਾਰ ਦੀ ਥੀਮ ਰੱਖੀ ਹੈ : ਮੈਂਟਲ ਹੈਲਥ ਫਾਰ ਆਲ : ਗ੍ਰੇਟਰ ਅਕਸੈੱਸ, ਗ੍ਰੇਟਰ ਇਨਵੈਸਟਮੈਂਟ' ਯਾਨੀ ਮਾਨਸਿਕ ਸਿਹਤ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਜ਼ਿਆਦਾ ਨਿਵੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ ਅਤੇ ਇਹ ਸੇਵਾਵਾਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਲੋਕਾਂ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਾਈਆਂ ਜਾਣ।

ਇੰਸ਼ੋਰੈਂਸ ਕਵਰ ਦਾ ਕੀ ਮਸਲਾ ਹੈ?

ਮੈਂਟਲ ਹੈਲਥਕੇਅਰ ਐਕਟ, 2017 ਤਹਿਤ ਸਰਕਾਰ ਦੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਭਾਰਤ ਦੇ ਹਰ ਨਾਗਰਿਕ ਨੂੰ ਸਸਤੀਆਂ ਅਤੇ ਪਹੁੰਚਯੋਗ ਮਾਨਸਿਕ ਸਿਹਤ ਸੇਵਾਵਾਂ ਉਪਲਬਧ ਕਰਾਏ।

ਇਸ ਕਾਨੂੰਨ ਦੀਆਂ ਤਜਵੀਜਾਂ ਵਿੱਚ ਸਾਫ਼ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਇੰਸ਼ੋਰੈਂਸ ਕੰਪਨੀਆਂ ਨੂੰ ਦੂਜੀਆਂ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੀ ਮਾਨਸਿਕ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਕਵਰ ਕਰਨਾ ਲਾਜ਼ਮੀ ਹੋਵੇਗਾ।

ਇਹ ਐਕਟ ਆਉਣ ਦੇ ਬਾਅਦ ਇੰਸ਼ੋਰੈਂਸ ਰੈਗੂਲੇਟਰੀ ਐਂਡ ਡਿਵਲਪਮੈਂਟ ਅਥਾਰਿਟੀ ਆਫ਼ ਇੰਡੀਆ (IRDAI) ਨੇ ਆਪਣੇ ਦਿਸ਼ਾ-ਨਿਰਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਸਪਸ਼ਟ ਕੀਤਾ ਕਿ ਬੀਮਾ ਕੰਪਨੀਆਂ ਲਈ ਮਾਨਸਿਕ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਕਵਰ ਕਰਨਾ ਲਾਜ਼ਮੀ ਹੋਵੇਗਾ।

ਸਾਰੀਆਂ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਹੀ ਹੱਲ

ਜੇਕਰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਭ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਅੱਜ ਵੀ ਗਿਣੀਆਂ-ਚੁਣੀਆਂ ਇੰਸ਼ੋਰੈਂਸ ਕੰਪਨੀਆਂ ਹੀ ਮਾਨਸਿਕ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਕਵਰ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ, ਜੋ ਕਰਦੀਆਂ ਵੀ ਹਨ, ਉਹ ਓਪੀਡੀ ਸੇਵਾਵਾਂ ਨੂੰ ਕਵਰ ਨਹੀਂ ਕਰਦੀਆਂ।

ਡਾਕਟਰ ਸਤਿਆਕਾਂਤ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, ''ਕਿਉਂਕਿ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਮਾਨਸਿਕ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਅਜਿਹੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਮਰੀਜ਼ ਨੂੰ ਭਰਤੀ ਹੋਣ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਪੈਂਦੀ ਹੈ। ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਮਰੀਜ਼ਾਂ ਲਈ ਓਪੀਡੀ ਸੇਵਾਵਾਂ ਕਾਫ਼ੀ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਸ ਲਈ ਓਪੀਡੀ ਸੇਵਾਵਾਂ ਦੇ ਬੀਮਾ ਦੇ ਦਾਇਰੇ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਵੱਡੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਲੋਕ ਇੰਸ਼ੋਰੈਂਸ ਦੇ ਫਾਇਦੇ ਤੋਂ ਦੂਰ ਰਹਿ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।''

ਮੈਕਸ ਬੂਪਾ ਹੈਲਥ ਇੰਸ਼ੋਰੈਂਸ ਦੇ ਨੁਮਾਇੰਦੇ ਅਸ਼ੋਕ ਗੋਇਲ ਨੇ ਬੀਬੀਸੀ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਓਪੀਡੀ ਸੇਵਾਵਾਂ ਕਵਰ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਪਾਲਿਸੀ ਬੇਹੱਦ ਮਹਿੰਗੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜਿਸਦਾ ਖਰਚ ਆਰਥਿਕ ਰੂਪ ਨਾਲ ਬਹੁਤ ਮਜ਼ਬੂਤ ਲੋਕ ਹੀ ਝੱਲ ਸਕਦੇ ਹਨ।

ਮੈਂਟਲ ਹੈਲਥਕੇਅਰ ਕਾਨੂੰਨ ਤਾਂ ਤਿੰਨ ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਬਣ ਚੁੱਕਿਆ ਹੈ ਪਰ ਉਸ ਕਾਨੂੰਨ ਨੂੰ ਜ਼ਮੀਨ 'ਤੇ ਉਤਾਰਨ ਲਈ ਜ਼ਮੀਨੀ ਸੁਧਾਰਾਂ ਦੀ ਹੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਹੈ (ਸੰਕੇਤਕ ਤਸਵੀਰ)

ਗੋਇਲ ਨੇ ਕਿਹਾ, ''ਸਾਡੀ ਪਾਲਿਸੀ ਮਾਨਸਿਕ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਕਵਰ ਜ਼ਰੂਰ ਕਰਦੀ ਹੈ ਪਰ ਓਪੀਡੀ ਸੇਵਾਵਾਂ ਇਸਦਾ ਹਿੱਸਾ ਨਹੀਂ ਹਨ। ਮਾਨਸਿਕ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਦਾ ਇਲਾਜ ਬਹੁਤ ਲੰਬੇ ਵਕਤ ਤੱਕ ਚੱਲਦਾ ਹੈ। ਅਜਿਹੇ ਵਿੱਚ...


...ਪਹਿਲਾ ਰਾਜਦ ਅਤੇ ਦੂਜਾ ਕਨ੍ਹੱਈਆ।

ਸਿਆਸਅਤ ਵਿੱਚ ਤਨਵੀਰ ਹਸਨ ਦੀ ਜ਼ਮੀਨੀ ਲੜਾਈ ਪੁਰਾਣੀ ਹੈ ਅਤੇ ਕਨ੍ਹੱਈਆ ਅਜੇ ਇਸ ਹਲਕੇ ਵਿੱਚ ਨਵੇਂ-ਨਵੇਂ ਆਏ ਹਨ।

ਬਿਹਾਰ ਵਿੱਚ ਮਹਾਂਗਠਜੋੜ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਜਾਤੀ ਸਮੀਕਰਨ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਵਿਚ ਤਨਵੀਰ ਹਸਨ ਕਿਤੇ ਅੱਗੇ ਹਨ।

ਕਨ੍ਹੱਈਆ ਆਪਣੇ ਭਾਸ਼ਣਾਂ ਵਿੱਚ ਸਾਰੀਆਂ ਜਾਤਾਂ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਚੱਲਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਕਥਿਤ ਸਵਰਨ ਜਾਤ ਵੀ ਹੈ ਅਤੇ ਪੱਛੜੇ ਹੋਏ ਵੀ।

ਉਹ ਜੈ ਭੀਮ ਦੇ ਨਾਅਰੇ ਵੀ ਲਗਾਉਂਦੇ ਨੇ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਰੋਡ ਵਿੱਚ ਮੁਸਲਿਮ ਚਿਹਰਿਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਥਾਂ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।

ਅਜਿਹੇ ਹਾਲਾਤ ਵਿੱਚ ਕੀ ਕਨ੍ਹੱਈਆ ਤਨਵੀਰ ਹਸਨ ਦੇ ਵੋਟ ਬੈਂਕ ਵਿੱਚ ਸੰਨ੍ਹ ਲਾ ਸਕਣਗੇ?

ਇਸ ਸਵਾਲ ਉੱਤੇ ਸੀਨੀਅਰ ਪੱਤ... ਬਾਕੀ ਲੇਖ ਲਿਖੋ:

(ਬੀਬੀਸੀ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਲ FACEBOOK, INSTAGRAM, TWITTERਅਤੇ YouTube 'ਤੇ ਜੁੜੋ।)


...ਪਹਿਲਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ 100 ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਦੇਣਗੇ।

 ਅਗਲੇ ਕੁਝ ਦਿਨਾਂ ਤੱਕ ਨਿਜ਼ਾਮੁਲ ਮੁਲਕ ਨੇ ਆਪਣੀ ਹੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਨੂੰ ਲੁੱਟ ਕੇ ਉਹ ਧੰਨ ਚੁਕਾਇਆ।

ਸੰਖੇਪ ਵਿੱਚ 'ਇੱਕ ਪਲ ਵਿੱਚ 348 ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਮੁਗ਼ਲਾਂ ਦੀ ਜਮ੍ਹਾਂ ਹੋਈ ਦੌਲਤ ਦਾ ਮਾਲਕ ਕੋਈ ਹੋਰ ਲੈ ਗਿਆ ਸੀ।'

ਨਾਦਰ ਸ਼ਾਹ ਦਾ ਦਸਤਾਰ ਬਦਲ ਕੇ ਕੋਹਿਨੂਰ ਹਥਿਆਉਣਾ

ਵਿਲੀਅਮ ਡਾਲਰੇਂਪਲ ਅਤੇ ਅਨੀਤਾ ਅਨੰਦ ਨੇ ਕੋਹਿਨੂਰ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਨੂੰ ਖੰਗਾਲਣ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਮਿਹਨਤ ਕੀਤੀ ਹੈ।

ਕੋਹਿਨੂਰ ਤਖ਼ਤੇ-ਤਾਊਸ ਦੇ ਉੱਪਰਲੇ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਜੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ

ਡਾਲਰੇਂਪਲ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, ''ਮੈਂ ਮੁਗ਼ਲ ਰਤਨਾਂ ਦੇ ਮਾਹਰਾਂ ਨਾਲ ਗੱਲਬਾਤ ਕਰਕੇ ਆਪਣੀ ਖੋਜ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ... ਬਾਕੀ ਲੇਖ ਲਿਖੋ:

ਿ ਸਕਿਆ। ਸ਼ਾਹ ਦੇ ਕਤਲ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਹ ਹੀਰਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅਫ਼ਗਾਨ ਅੰਗ-ਰੱਖਿਅਕ ਅਹਿਮਦ ਸ਼ਾਹ ਅਬਦਾਲੀ ਕੋਲ ਆਇਆ ਅਤੇ ਕਈ ਹੱਥਾਂ ਤੋਂ ਹੁੰਦਾ ਹੋਇਆ 1813 ਵਿੱਚ ਮਹਾਂਰਾਜਾ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਕੋਲ ਪਹੁੰਚਿਆ।

ਇਸ ਬਾਰੇ ਭਾਰਤ ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੁਰਾਲੇਖ ਵਿੱਚ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ, ''ਮਹਾਰਾਜਾ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਕੋਹਿਨੂਰ ਨੂੰ ਦਿਵਾਲੀ, ਦੁਸ਼ਿਹਰੇ ਅਤੇ ਵੱਡੇ ਤਿਓਹਾਰਾਂ ਮੌਕੇ ਆਪਣੀ ਬਾਂਹ ਵਿੱਚ ਬੰਨ੍ਹ ਕੇ ਨਿਕਲਦੇ ਸਨ। ਜਦੋਂ ਵੀ ਕੋਈ ਬਰਤਾਨਵੀ ਅਫ਼ਸਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦਰਬਾਰ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦਾ ਸੀ ਤਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਇਹ ਹੀਰਾ ਖ਼ਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ ਦਿਖਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਜਦੋਂ ਵੀ ਉਹ ਮੁਲਤਾਨ, ਪੇਸ਼ਾਵਰ ਜਾਂ ਦੂਜੇ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਦੇ ਦੌਰੇ 'ਤੇ ਜਾਂਦੇ ਸਨ, ਕੋਹਿਨੂਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਜਾਂਦਾ ਸੀ।''

ਐਂਗਲੋ-ਸਿੱਖ ਲੜਾਈ ਵਿੱਚ ਅੰਗਰੇਜ਼ਾ ਦੀ ਜਿੱਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕੋਹਿਨੂਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਹੱਥ ਲੱਗਿਆ

1839 ਵਿੱਚ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ। ਸਖ਼ਤ ਸੱਤਾ ਸੰਘਰਸ਼ ਤੋਂ ਬਾਅਦ 1843 ਵਿੱਚ ਪੰਜ ਸਾਲਾ ਦਲੀਪ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਰਾਜਾ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ।

 ਪਰ ਦੂਜੀ ਐਂਗਲੋ-ਸਿੱਖ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਅੰਗਰੇਜ਼ਾਂ ਦੀ ਜਿੱਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਾਮਰਾਜ ਅਤੇ ਕੋਹਿਨੂਰ 'ਤੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ਾਂ ਦਾ ਕਬਜ਼ਾ ਹੋ ਗਿਆ।

ਅਨੀਤਾ ਆਨੰਦ

ਦਲੀਪ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮਾਂ ਤੋਂ ਅਲੱਗ ਕਰਕੇ ਇੱਕ ਅੰਗਰੇਜ਼ ਜੋੜੇ ਨਾਲ ਰਹਿਣ ਲਈ ਫ਼ਤਿਹਗੜ੍ਹ ਕਿਲ੍ਹੇ ਵਿਚ ਭੇਜ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।

ਲਾਰ਼ਡ ਡਲਹੌਜ਼ੀ ਖ਼ੁਦ ਕੋਹਿਨੂਰ ਲੈਣ ਲਾਹੌਰ ਆਏ। ਉਥੋਂ ਦੇ ਤੋਸ਼ੇਖਾਨੇ ਤੋਂ ਹੀਰਿਆਂ ਨੂੰ ਕੱਢਵਾ ਕੇ ਡਲਹੌਜ਼ੀ ਦੇ ਹੱਥਾਂ ਵਿੱਚ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ।

ਉਸ ਸਮੇਂ ਉਸ ਦਾ ਵਜਨ 190.3 ਕੈਰੇਟ ਸੀ। ਲਾਰਡ ਡਲਹੌਜ਼ੀ ਨੇ ਕੋਹਿਨੂਰ ਨੂੰ ਪਾਣੀ ਦੇ ਜਹਾਜ਼ 'ਮੇਡੀਆ' ਰਾਹੀਂ ਮਹਾਰਾਣੀ ਵਿਕਟੋਰੀਆ ਨੂੰ ਭੇਜਣ ਦਾ ਫ਼ੈਸਲਾ ਲਿਆ। ਉਸ ਜਹਾਜ਼ ਨੂੰ ਰਸਤੇ ਵਿੱਚ ਕਈ ਪਰੇਸ਼ਾਨੀਆਂ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਪਿਆ।

ਕੋਹਿਨੂਰ ਲੈ ਜਾਣ ਵਾਲਾ ਜਹਾਜ਼ ਮੁਸੀਬਤਾਂ ਵਿੱਚ ਫ਼ਸਿਆ

'ਕੋਹਿਨੂਰ ਦਾ ਸਟੋਰੀ ਆਫ਼ ਵਰਲਡਜ਼ ਮੋਸਟ ਇਨਫ਼ੇਮਸ ਡਾਇਮੰਡ' ਦੇ ਸਹਿ-ਲੇਖਕ ਅਨੀਤਾ ਆਨੰਦ ਦੱਸਦੇ ਹਨ, ''ਜਦੋਂ ਕੋਹਿਨੂਰ ਨੂੰ ਜਹਾਜ਼ 'ਤੇ ਚੜਾਇਆ ਗਿਆ ਤਾਂ ਜਹਾਜ਼ ਦੇ ਚਾਲਕਾਂ ਨੂੰ ਇਸ ਦੀ ਭਨਕ ਵੀ ਨਹੀਂ ਪੈਣ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਕਿ ਉਹ ਆਪਣੇ ਨਾਲ ਕੀ ਲੈ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ।

ਮੇਡੀਆ ਨਾਮ ਦੇ ਇਸ ਜਹਾਜ਼ ਦੇ ਇੰਗਲੈਂਡ ਰਵਾਨਾ ਹੋਣ ਤੋਂ ਇੱਕ ਦੋ ਹਫ਼ਤਿਆਂ ਤੱਕ ਤਾਂ ਕੋਈ ਸਮੱਸਿਆ ਨਹੀਂ ਆਈ ਪਰ ਫ਼ਿਰ ਕੁਝ ਲੋਕ ਬੀਮਾਰ ਹੋ ਗਏ ਅਤੇ ਜਹਾਜ਼ 'ਤੇ ਹੈਜ਼ਾ ਫ਼ੈਲ ਗਿਆ। ਜਹਾਜ਼ ਦੇ ਕਪਤਾਨ ਨੇ ਚਾਲਕਾਂ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਕਿ ਚਿੰਤਾ ਦੀ ਕੋਈ ਗੱਲ ਨਹੀਂ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਮੌਰੀਸ਼ਿਅਸ ਆਉਣ ਵਾਲਾ ਹੈ।

ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ

ਉੱਥੇ ਸਾਨੂੰ ਦਵਾਈ ਅਤੇ ਖਾਣਾ ਮਿਲੇਗਾ ਅਤੇ ਸਭ ਕੁਝ ਠੀਕ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ। ਪਰ ਜਦੋਂ ਜਹਾਜ਼ ਮੌਰੀਸ਼ਿਅਸ ਪਹੁੰਚਣ ਵਾਲਾ ਸੀ, ਉਥੋਂ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਤੱਕ ਜਹਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਬੀਮਾਰ ਲੋਕਾਂ ਬਾਰੇ ਖ਼ਬਰ ਪਹੁੰਚ ਗਈ।

ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਧਮਕੀ ਦਿੱਤੀ ਕਿ ਜੇ ਜਹਾਜ਼ ਤੱਟ ਦੇ ਨੇੜੇ ਵੀ ਪਹੁੰਚਿਆ ਤਾਂ ਉਹ ਇਸ ਨੂੰ ਤੋਪਾਂ ਨਾਲ ਉਡਾ ਦੇਣਗੇ।

ਚਾਲਕ ਦਲ...


...ਪਹਿਲਾਂ ਪ੍ਰਿੰਸ ਹੈਰੀ ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਪ੍ਰਿੰਸ ਵਿਲੀਅਮਜ਼ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਮਤਭੇਦ ਜਨਤਕ ਕਰ ਚੁੱਕੇ ਹਨ। ਦੋਵੇਂ ਭਰਾ ਕਿੰਗਸਟਨ ਪੈਲਸ ਵਿੱਚ ਇਕੱਠਿਆਂ ਰਹਿੰਦੇ ਸਨ ਪਰ 2018 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਿੰਸ ਹੈਰੀ ਉਸ ਘਰ ਤੋਂ ਵੱਖ ਹੋ ਗਏ ਤੇ ਵਿੰਡਸਰ ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਘਰ ਬਣਵਾਇਆ।

ਸਾਲ 2019 ਵਿੱਚ ਦੋਵੇਂ ਭਰਾ ਉਸ ਚੈਰਿਟੀ ਸੰਸਥਾ ਤੋਂ ਵੀ ਵੱਖ ਹੋ ਗਏ ਜਿਸ ਨੂੰ ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਮਿਲ ਕੇ ਚਲਾਉਂਦੇ ਸਨ।

ਇਸ ਹਫ਼ਤੇ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਹੀ ਜੋੜੇ ਨੇ ਬ੍ਰਿਟੇਨ ਵਿੱਚ ਕੈਨੇਡਾ ਦੇ ਸੀਨੀਆਰ ਡਿਪਲੋਮੈਟਾਂ ਨਾਲ ਮੁਲਾਕਾਤ ਕੀਤੀ।

ਫ਼ੈਸਲੇ 'ਤੇ ਰਾਜ ਮਹਿਲ ਦੀ ਪ੍ਰਤੀਕਿਰਿਆ

ਰਾਜ ਪਰਿਵਾਰ ਦੇ ਇੱਕ ਬੁਲੇਰੇ ਮੁਤਾਬਕ,"ਡਿਊਕ ਤੇ ਡੱਚ ਆਫ਼ ਸਸੈਕਸ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਇਸ ... ਬਾਕੀ ਲੇਖ ਲਿਖੋ:

ੰਜਾਬੀ ਆਪਣੇ ਮੋਬਾਈਲ ਦੀ ਹੋਮ ਸਕਰੀਨ ’ਤੇ

ਵੀਡੀਓ: ਲਾਹੌਰੀ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਦਾ ਭਾਰਤੀ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਲਈ ਸੰਦੇਸ਼

ਵੀਡੀਓ: ਜੇਐੱਨਯੂ ਪਹੁੰਚੀ ਦੀਪਿਕਾ ਪਾਦੂਕੋਣ

(ਬੀਬੀਸੀ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਲ FACEBOOK, INSTAGRAM, TWITTERਅਤੇ YouTube 'ਤੇ ਜੁੜੋ।)


...ਪਹਿਲਾਂ ਬੁਰਾੜੀ ਦੇ ਅਮ੍ਰਿਤ ਵਿਹਾਰ ਵਿੱਚ ਕਰਜ਼ਾ ਲੈ ਕੇ ਇੱਕ ਘਰ ਬਣਵਾਇਆ ਸੀ। ਤੰਗ ਗਲੀਆਂ ਦੇ ਅੰਦਰ ਬਣੇ ਇਸ ਮਕਾਨ ਦੀਆਂ ਕੰਧਾਂ 'ਤੇ ਅਜੇ ਰੰਗ ਵੀ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ ਹੈ।

ਇਹ ਵੀ ਦੇਖੋ:

ਅੱਜ, ਇਸ ਘਰ ਦੇ ਬਾਹਰ ਕਈ ਜੋੜੀ ਚੱਪਲਾਂ ਰੱਖੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਹਨ। ਜਿਸ ਦਰਵਾਜ਼ੇ 'ਤੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਭੀੜ ਜਮਾ ਹੈ, ਉਸ ਤੋਂ ਇੱਕ ਕਾਲਾ ਬੋਰਡ ਵੀ ਦਿਖਾਈ ਦੇ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਸ ਬੋਰਡ ਉੱਤੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨੇ ਚਾਕ ਨਾਲ ਕੁਝ ਲੀਕਾਂ ਮਾਰੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਹਨ।

ਪੁਰਾਣੇ ਮਾਡਲ ਦਾ ਇੱਕ ਕੰਪਿਊਟਰ ਵੀ ਰੱਖਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਜਿਸ ਬੈੱਡ 'ਤੇ ਪੂਨਮ ਬੈਠੀ ਹੋਈ ਹੈ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲਣ ਲਈ ਹੋਰ ਔਰਤਾਂ ਵੀ ਉੱਥੇ ਹੀ ਬੈਠੀਆਂ ਹਨ।

ਪੂਨਮ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਚੀਕਾਂ ਮਾਰਦੀ ਹੈ, ... ਬਾਕੀ ਲੇਖ ਲਿਖੋ:

ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦੇ ਸਨ, ਉਹ ਮੁੱਛਾਂ ਕਰਕੇ ਪਛਾਣਦੇ ਸੀ।

ਪਰਿਵਾਰ ਦੀਆਂ ਕੀ ਮੰਗਾਂ ਹਨ?

 ਘਰ ਦੇ ਆਸ ਪਾਸ ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ ਲੋਕ ਦੱਬੇ ਲਹਿਜ਼ੇ ਵਿੱਚ ਕਹਿ ਰਹੇ ਹਨ ਕਿ ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਮੰਗਾਂ ਪੂਰੀਆਂ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀਆਂ, ਉਹ ਰਤਨ ਲਾਲ ਦਾ ਅੰਤਮ ਸੰਸਕਾਰ ਨਹੀਂ ਕਰਨਗੇ।

ਜਦੋਂ ਅਸੀਂ ਦਿਲੀਪ ਨੂੰ ਰਤਨ ਲਾਲ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦੀਆਂ ਮੰਗਾਂ ਬਾਰੇ ਪੁੱਛਿਆ ਤਾਂ ਉਸਨੇ ਕਿਹਾ, "ਸਾਡੀ ਮੰਗ ਸਿੱਧੀ ਹੈ। ਮੇਰੇ ਭਰਾ ਨੂੰ ਸ਼ਹੀਦ ਦਾ ਦਰਜਾ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇ ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਆਪਣੇ ਲਈ ਨਹੀਂ ਸਗੋਂ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਬਚਾਉਣ ਲਈ ਮਰੇ ਹਨ। ਭਾਬੀ ਨੂੰ ਸਰਕਾਰੀ ਨੌਕਰੀ ਦਿੱਤੀ ਜਾਵੇ ਅਤੇ ਤਿੰਨਾਂ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਦਾ ਪੂਰਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕੀਤਾ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।"

ਪਰ ਇਹ ਸਭ ਬਹੁਤ ਅੱਗੇ ਦੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਹਨ। ਰਤਨ ਲਾਲ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਨੂੰ ਅਜੇ ਇਹ ਨਹੀਂ ਪਤਾ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਕੀ ਵਾਪਰਿਆ ਹੈ!

ਪੋਸਟਮਾਰਟਮ ਦੀ ਵੀ ਕੋਈ ਰਿਪੋਰਟ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਬੀਤੀ ਰਾਤ ਆਮ ਆਦਮੀ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਵਿਧਾਇਕ ਸੰਜੀਵ ਝਾਅ ਪਰਿਵਾਰ ਨੂੰ ਮਿਲਣ ਲਈ ਆਏ ਸਨ। ਪਰ ਦਿੱਲੀ ਪੁਲਿਸ ਵੱਲੋਂ ਅਜੇ ਤੱਕ ਪਰਿਵਾਰ ਨੂੰ ਕੋਈ ਜਾਣਕਾਰੀ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ।

ਇੱਥੇ ਲੋਕ ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ 'ਤੇ ਬਹੁਤ ਸਰਗਰਮ ਹਨ। ਲਗਭਗ ਹਰ ਕਿਸੇ ਕੋਲ ਹਿੰਸਾ ਨਾਲ ਜੁੜੀਆਂ ਫੋਟੋਆਂ, ਵੀਡੀਓ, ਖ਼ਬਰਾਂ, ਅਫਵਾਹਾਂ... ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਕੀ ਅਤੇ ਕਿੰਨਾ ਆ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਲੋਕ ਅਜੇ ਵੀ ਇੰਨੇ ਦੇ ਭਰੋਸੇ ਹਨ। ਕਿਉਂਕਿ ਇੱਕ ਆਦਮੀ ਜਿਸ 'ਤੇ ਉਹ ਸਭ ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਭਰੋਸਾ ਕਰਦੇ ਸੀ, ਉਹ ਹੁਣ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਰਹੇ।

ਵੀਡੀਓ: ਬੀਬੀਸੀ ਪੰਜਾਬੀ ਨੂੰ ਲਿਆਓ ਆਪਣੇ ਮੋਬਾਈਲ 'ਤੇ

ਵੀਡਿਓ: ਪੰਜਾਬੀ ਭੈਣਾਂ ਤੇ ਭਰਾਵਾਂ ਨੂੰ ਹੱਥ ਬੰਨ੍ਹ ਕੇ ਗੁਜ਼ਾਰਿਸ਼ ...

ਵੀਡਿਓ: ਇਸ ਕੁੜੀ ਨੇ ਵਿਆਹ 'ਚ ਦਾਜ ਦੀ ਥਾਂ ਆਪਣੇ ਭਾਰ ਬਰਾਬਰ ਕਿਤਾਬਾਂ ਲਈਆਂ

(ਬੀਬੀਸੀ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਲ FACEBOOK, INSTAGRAM, TWITTERਅਤੇ YouTube 'ਤੇ ਜੁੜੋ।)


...ਪਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਮਾਸਕ ਅਤੇ ਪੀਪੀਈ ਕਿੱਟ ਪਾਈ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।

ਇਸ ਲਈ ਮਰੀਜ਼ ਅਤੇ ਡਾਕਟਰ ਵਿਚਲੀ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਦੀ ਡੋਰ ਕੁਝ ਢਿੱਲੀ ਜਿਹੀ ਪੈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

ਡਾ. ਮੁੰਦਰਾ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਕੋਰੋਨਾਵਾਇਰਸ ਤੋਂ ਠੀਕ ਹੋਣ ਦੀ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਆ ਇੱਕਲਤਾ ਦਾ ਅਹਿਸਾਸ ਕਰਵਾਉਂਦੀ ਹੈ।

ਡਾਕਟਰਾਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਮਰੀਜ਼ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਹੀ ਆਪਣੇ ਸਾਹਮਣੇ ਕਈ ਜ਼ਿੰਦਗੀਆਂ ਨੂੰ ਮਰਦਾ ਵੇਖਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਉਸ ਦੀ ਮਾਨਸਿਕ ਸਥਿਤੀ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹ ਤਣਾਅ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਵਧ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

ਡਾ. ਮੁੰਦਰਾ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਲੱਛਣਾਂ ਵਿੱਚ ਉਦਾਸੀ, ਚਿੰਤਾ, ਫਲੈਸ਼ਬੈਕ ਅਤੇ ਭਰਮ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।

ਡਾਕਟਰਾਂ ਦੀ ਚਿਤਾਵਨੀ ਦੇ ਬਾਵ... ਬਾਕੀ ਲੇਖ ਲਿਖੋ:

ੇ ਚਿੰਤਾ ਵਿੱਚ ਪਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਲੋਕ ਤਣਾਅ ਬਾਰੇ ਗੱਲ ਕਰਨ ਲਈ ਹਸਪਤਾਲ ਆ ਰਹੇ ਹਨ।

ਉਨ੍ਹਾਂ ਅੱਗੇ ਕਿਹਾ, "ਇਹ ਸਮੱਸਿਆ ਦਿਨੋਂ ਦਿਨ ਵਧੇਰੇ ਗੰਭੀਰ ਹੁੰਦੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ।"

ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ-

ਡਾ. ਫਤਾਹੁਦੀਨ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਹੁਣ ਡਾਕਟਰਾਂ ਨੇ ਅਪੀਲ ਕੀਤੀ ਹੈ ਕਿ ਕੋਵਿਡ ਦੇ ਇਲਾਜ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੇ ਪ੍ਰੋਟੋਕੋਲ 'ਚ ਮਾਨਸਿਕ ਸਿਹਤ 'ਤੇ ਵੀ ਧਿਆਨ ਕੇਂਦਰਤ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ।

ਹਰੇਕ ਹਸਪਤਾਲ ਨੂੰ ਕੁਝ ਨਾ ਕੁਝ ਕਰਨ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਹੈ।

ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ

(ਬੀਬੀਸੀ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਲ FACEBOOK, INSTAGRAM, TWITTERਅਤੇ YouTube 'ਤੇ ਜੁੜੋ।)


...ਪਾਦਕ (ਵਿਸ਼ਵ ਦਾ 7%) ਸੀ ਅਤੇ ਪੋਲਟਰੀ ਮੁਰਗਾ ਦੇ ਉਤਪਾਦਨ ਵਿਚ ਪੰਜਵੇਂ ਨੰਬਰ 'ਤੇ ਸੀ।

ਪੋਲਟਰੀ ਉਤਪਾਦਨ ਦਾ ਵਿਲੱਖਣ ਮਾਡਲ

ਸਾਲ 2019 ਵਿੱਚ ਪਸ਼ੂਧਨ ਦੀ ਮਰਦਮਸ਼ੁਮਾਰੀ ਵਿੱਚ ਪੋਲਟਰੀ ਦੀ ਆਬਾਦੀ ਸਾਲ 2019 ਵਿੱਚ 85.18 ਕਰੋੜ ਸੀ। ਸਾਲ 2012 ਵਿੱਚ ਇਹ ਅਬਾਦੀ 72.92 ਕਰੋੜ ਸੀ। ਜੋ ਕਿ 17 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਦਾ ਵਾਧਾ ਸੀ। ਉਸੇ ਸਮੇਂ ਪੋਲਟਰੀ ਫਾਰਮਿੰਗ ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ 73% ਦਾ ਵਾਧਾ ਹੋਇਆ ਹੈ ਅਤੇ ਸਾਲ 2019 ਵਿੱਚ, 21.75 ਕਰੋੜ ਮੁਰਗੀਆਂ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਸਾਲ 2019 ਵਿੱਚ ਮੁਰਗੀਆਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ 31.70 ਕਰੋੜ ਹੋ ਗਈ।

ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ: ਕੋਰੋਨਾਵਾਇਰਸ ਦੇ ਹਰ ਪਹਿਲੂ ਬਾਰੇ ਬੀਬੀਸੀ ਦੀ ਖ਼ਾਸ ਕਵਰੇਜ - BBC News ਖ਼ਬਰਾਂ

ਕੋਰੋਨਾਵ... ਬਾਕੀ ਲੇਖ ਲਿਖੋ:

ਬੰਦੋਬਸਤ ਹੈ।

ਕਿਸਾਨ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਾੜਿਆਂ ਵਿੱਚ ਮੁਰਗੀਆਂ ਪਾਲਦੇ ਹਨ। ਫਿਰ 35 ਤੋਂ 40 ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ, ਜਦੋਂ ਪੋਲਟਰੀ ਦਾ ਕੁੱਕੜ 1.8 ਕਿਲੋ ਤੋਂ 2.2 ਕਿਲੋ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਮੁਰਗਾ ਇੰਟੀਗ੍ਰੇਟਰ ਦੇ ਹਵਾਲੇ ਕਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਕਿਸਾਨ ਨੂੰ ਹਰ ਪੋਲਟਰੀ ਮੁਰਗੇ ਲਈ 15 ਰੁਪਏ ਮਿਲਦੇ ਹਨ। ਇੱਕ ਪੋਲਟਰੀ ਫਾਰਮ ਵਿੱਚ ਔਸਤਨ ਸੱਤ ਤੋਂ ਅੱਠ ਹਜ਼ਾਰ ਮੁਰਗੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ।

ਸੌਖੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿੱਚ, ਇਹ ਕਿਸਾਨਾਂ ਅਤੇ ਇੰਟੀਗ੍ਰੇਟਿਡ ਕੰਪਨੀਆਂ, ਦੋਵਾਂ ਲਈ ਇਕ ਬਿਹਤਰ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਕਿਸਾਨ ਕੀਮਤਾਂ ਦਾ ਜੋਖਮ ਨਹੀਂ ਲੈਂਦੇ।

ਵੀਡੀਓ: ਕਿਵੇਂ ਪਤਾ ਲੱਗੇ ਬੁਖ਼ਾਰ ਜਾਂ ਖੰਘ ਕੋਰੋਨਾਵਾਇਰਸ ਕਰਕੇ ਹੈ?

ਤਾਮਿਲਨਾਡੂ, ਆਂਧਰਾ ਪ੍ਰਦੇਸ਼, ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ, ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼, ਹਰਿਆਣਾ ਅਤੇ ਤੇਲੰਗਾਨਾ ਵਿੱਚ ਪੋਲਟਰੀ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਫਾਰਮ ਹਨ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਦੂਜੇ ਸੂਬਿਆਂ ਨੇ ਵੀ ਇਸ ਖੇਤਰ ਦੀ ਮਹੱਤਤਾ ਨੂੰ ਸਮਝ ਲਿਆ ਹੈ। ਜੇ ਸਾਲ 2023 ਤੱਕ ਕਿਸਾਨਾਂ ਦੀ ਆਮਦਨੀ ਨੂੰ ਦੁੱਗਣਾ ਕਰਨਾ ਹੈ। ਉਸ ਦਿਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਵੱਧਦੀ ਮੰਗ ਦੇ ਕਾਰਨ ਪੋਲਟਰੀ ਬਿਹਤਰ ਵਿਕਲਪ ਹੈ।

ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਕਿਸਾਨ ਯੋਜਨਾ ਦਾ ਲਾਭ ਹੋਵੇਗਾ?

ਹਾਲਾਂਕਿ, ਕੋਰੋਨਾ ਵਾਇਰਸ ਦੇ ਕਾਰਨ ਕੀਮਤਾਂ ਵਿੱਚ ਕਾਫ਼ੀ ਕਮੀ ਆਈ ਹੈ। ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਇਸ ਕਾਰੋਬਾਰ ਵਿੱਚ ਲੱਗੇ ਕਿਸਾਨਾਂ ਦਾ ਭਵਿੱਖ ਖ਼ਤਰੇ ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਈ ਦੇ ਰਿਹਾ ਹੈ।

ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਕਿਸਾਨਾਂ ਨੇ ਬੈਂਕਾਂ ਤੋਂ ਕਰਜ਼ਾ ਲਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ ਕਿਸਾਨਾਂ ਨੂੰ ਇਸਦਾ ਭੁਗਤਾਨ ਕਰਨਾ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹੋ ਜਾਏਗਾ। ਅਜਿਹੀਆਂ ਖ਼ਬਰਾਂ ਵੀ ਆਈਆਂ ਹਨ ਕਿ ਕਿਸਾਨ ਆਪਣੇ ਕੁੱਕੜ ਮੁਰਗੀਆਂ ਜਿੰਦਾ ਦਫ਼ਨ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ।

ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਕਿਸਾਨ ਯੋਜਨਾ ਨੇ ਯਕੀਨਨ ਕਿਸਾਨਾਂ ਦੀ ਕੁਝ ਮਦਦ ਕੀਤੀ ਹੈ ਜਿਸ ਨਾਲ ਸਾਰੇ ਜ਼ਮੀਨ ਮਾਲਕ 6000 ਰੁਪਏ ਤੱਕ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਕੋਰੋਨਾ ਵਾਇਰਸ ਬਾਰੇ ਅਫ਼ਵਾਹਾਂ ਕਾਰਨ ਕਿਸਾਨਾਂ ਨੂੰ ਹੋਏ ਨੁਕਸਾਨ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇਸ ਯੋਜਨਾ ਦਾ ਸਿੱਧਾ ਲਾਭ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।

ਅਜੇ ਤੱਕ ਇਹ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਲੱਗ ਸਕਿਆ ਹੈ ਕਿ ਕਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕੋਰੋਨਾ ਵਾਇਰਸ ਇੱਕ ਵਿਅਕਤੀ ਤੋਂ ਦੂਜੇ ਵਿਅਕਤੀ ਵਿੱਚ ਫੈਲਦਾ ਹੈ

ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ, ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਦੋ ਦਹਾਕਿਆਂ ਲਈ ਇਸ 'ਤੇ ਗੰਭੀਰਤਾ ਨਾਲ ਵਿਚਾਰ ਕਰਨ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਹੈ।

ਸਾਡੀ ਵਸੋਂ ਦੀਆਂ ਪੋਸ਼ਣ ਸੰਬੰਧੀ ਜ਼ਰੂਰਤਾਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਇਹ ਵੀ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ ਕਿ ਕਿਸਾਨਾਂ ਦੀ ਰੋਜ਼ੀ-ਰੋਟੀ ਦੇ ਵਿਕਲਪ ਲੱਭੇ ਜਾਣ।

ਭਾਰਤ ਕੁਪੋਸ਼ਣ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ ਜਿਸ ਨਾਲ ਨਜਿੱਠਣ ਲਈ ਸਰਕਾਰ ਦਾ ਇਹ ਇੱਕ ਬਿਹਤਰ ਫ਼ੈਸਲਾ ਹੋਵੇਗਾ ਜੇ ਉਹ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਕੀ ਖਾਣਾ ਹੈ ਤੇ ਕੀ ਨਹੀਂ ਖਾਣਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ’ਤੇ ਹੀ ਛੱਡ ਦੇਵੇ।

ਇਸ ਸਮੇਂ, ਜਦੋਂ ਕੋਰੋਨਾ ਵਾਇਰਸ ਦਾ ਹਮਲਾ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵੱਧ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਕੇਂਦਰ ਅਤੇ ਰਾਜ ਸਰਕਾਰਾਂ ਨੂੰ ਇਲੈਕਟ੍ਰਾਨਿਕ, ਪ੍ਰਿੰਟ ਅਤੇ ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ ਰਾਹੀਂ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਜਾਗਰੂਕ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕੋਰੋਨਾ ਵਾਇਰਸ ਦਾ ਪੋਲਟਰੀ ਉਦਯੋਗ ਨਾਲ ਕੋਈ ਲੈਣਾ ਦੇਣਾ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਇਸਦਾ ਕੋਈ ਵਿਗਿਆਨਕ ਸਬੂਤ ਨਹੀਂ ਮਿਲਿਆ ਹੈ।

ਪੋਲਟਰੀ...


...ਪਾਰਕ ਰਿਸ਼ਤੇ ਬਹਾਲ ਕਰਨ ਦਾ ਫ਼ੈਸਲਾ ਲਿਆ।

ਇਸ ਵਿਚਾਲੇ ਕਰਤਾਰਪੁਰ ਸਾਹਿਬ ਲਾਂਘੇ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਵੀ ਦੋਵਾਂ ਦੇਸਾਂ ਵਿਚਾਲੇ ਗੱਲਬਾਤ ਅੱਗੇ ਵਧੀ ਹੈ। ਦੇਖਿਆ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਦੋਵਾਂ ਦੇਸਾਂ ਵਿਚਾਲੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਜੋ ਅਸਰ ਪਿਆ ਉਹ ਇਹ ਕਿ ਸਮਝੌਤਾ ਐਕਸਪ੍ਰੈੱਸ ਬੰਦ ਹੋ ਗਈ, ਬੱਸ ਸੇਵਾ ਰੁੱਕ ਗਈ, ਪਰ ਆਰਥਿਕ ਮੋਰਚੇ 'ਤੇ ਕੋਈ ਖਾਸ ਅਸਰ ਦਿਖਾਈ ਨਹੀਂ ਦੇ ਰਿਹਾ ਹੈ।

ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੀ ਨੀਤੀ ਵਿੱਚ ਇਹੀ ਵਿਰੋਧਾਭਾਸ ਦਿਖਾਈ ਦੇ ਰਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਟਰੇਨ ਅਤੇ ਬੱਸ ਤਾਂ ਨਹੀਂ ਚੱਲਣ ਦੇ ਰਹੇ ਪਰ ਤੁਸੀਂ ਚਾਹ ਰਹੇ ਹੋ ਕਿ ਕਰਤਾਰਪੁਰ ਨਵੰਬਰ ਵਿੱਚ ਖੁੱਲ੍ਹ ਜਾਵੇ।

ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਤੀਕਿਰਿਆ

ਲੋਕ ਸਵਾਲ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ ਕਿ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਇਹ ਕਿਹ... ਬਾਕੀ ਲੇਖ ਲਿਖੋ:

ਾਸ਼ਣ ਦੇਣਗੇ ਅਤੇ ਇਸ ਮੁੱਦੇ ਨੂੰ ਚੁੱਕਣਗੇ।

ਮੰਨਿਆ ਇਹ ਵੀ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਸਭ ਵਿਰੋਧ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਉਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਇੱਕ ਮਾਹੌਲ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਕੀਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।

ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਕੋਈ ਬਹੁਤ ਵੱਡਾ ਐਲਾਨ ਕਰਨ, ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਉਮੀਦ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਅਜਿਹਾ ਕਰਨਗੇ ਅਤੇ ਕੁਝ ਕਦਮ ਅਜਿਹੇ ਚੁੱਕਣਗੇ ਜਿਸ ਨਾਲ ਭਾਰਤ ਲਈ ਮੁਸ਼ਕਲਾਂ ਖੜ੍ਹੀਆਂ ਹੋਣ।

ਹੁਣ ਤੱਕ ਜੋ ਦੇਖਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਕੂਟਨੀਤਕ ਫਰੰਟ 'ਤੇ ਜੰਗ ਚੱਲ ਰਹੀ ਹੈ।

ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਵਿਦੇਸ਼ ਮੰਤਰੀ ਨੇ ਸ਼ੁੱਕਰਵਾਰ ਨੂੰ ਸੰਸਦ ਵਿੱਚ ਬਿਆਨ ਦਿੱਤਾ ਹੈ ਕਿ ਭਾਰਤ ਕਾਫ਼ੀ ਬੈਕਫੁੱਟ 'ਤੇ ਹੈ ਅਤੇ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਅਜਿਹਾ ਹੋਇਆ ਹੈ ਕਿ ਭਾਰਤ ਦਬਾਅ ਵਿੱਚ ਆਇਆ ਹੈ।

ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਦਾਅਵਿਆਂ ਤੋਂ ਉਲਟ ਹੁਣ ਤੱਕ ਅਜਿਹਾ ਕੋਈ ਸੰਕੇਤ ਨਹੀਂ ਮਿਲਿਆ ਹੈ ਕਿ ਭਾਰਤ ਕੋਈ ਦਬਾਅ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ।

ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਸਲਾਹਕਾਰ ਅਜੀਤ ਡੋਭਾਲ ਨੇ ਕਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਜੰਮੂ-ਕਸ਼ਮੀਰ ਵਿੱਚ ਅਸਥਿਰਤਾ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ।

ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ:

ਸ਼ਿਮਲਾ ਸਮਝੌਤੇ ਦਾ ਕੀ ਹੋਵੇਗਾ?

ਇਸ ਬਿਆਨ ਦੀ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਕਾਫ਼ੀ ਚਰਚਾ ਰਹੀ। ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਇਹ ਦੇਖਣਾ ਚਾਹ ਰਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਇਸ 'ਤੇ ਕਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਤੀਕਿਰਿਆ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਉਸ ਨੂੰ ਇਹ ਵੀ ਡਰ ਹੈ ਕਿ ਜੇਕਰ ਕਰਫਿਊ ਹਟਿਆ ਤਾਂ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵੱਲੋਂ ਘੂਸਪੈਠ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਵੀ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ।

ਕੋਈ ਪ੍ਰਤੀਕਿਰਿਆ ਆਉਂਦੀ ਹੈ ਜਾਂ ਨਹੀਂ ਇਹ ਪਾਬੰਦੀਆਂ ਦੇ ਹਟਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹੀ ਪਤਾ ਲੱਗ ਸਕੇਗੀ ਕਿਉਂਕਿ ਅਜੇ ਤੱਕ ਤਾਂ ਉੱਥੋਂ ਕੋਈ ਖ਼ਬਰ ਦੁਨੀਆਂ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਮਿਲ ਪਾ ਰਹੀ ਹੈ।

ਦੋਵਾਂ ਦੇਸਾਂ ਨੂੰ ਪਤਾ ਹੈ ਕਿ ਸ਼ਿਮਲਾ ਸਮਝੌਤੇ ਦੇ ਤਹਿਤ ਦੁਵੱਲੀ ਗੱਲਬਾਤ ਨਾਲ ਅੱਜ ਤੱਕ ਕੋਈ ਖਾਸ ਕਾਮਯਾਬੀ ਨਹੀਂ ਮਿਲ ਸਕੀ ਹੈ।

ਅਜਿਹਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ ਵਿੱਚ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਜੋ ਵੱਡਾ ਐਲਾਨ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ ਉਹ ਇਹ ਕਿ ਹੁਣ ਸ਼ਿਮਲਾ ਸਮਝੌਤਾ ਖ਼ਤਮ ਮੰਨ ਲਿਆ ਜਾਵੇ।

ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿਚਾਲੇ 1972 ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ ਸ਼ਿਮਲਾ ਸਮਝੌਤਾ। ਭਾਰਤ ਦੀ ਤਤਕਾਲੀ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਇੰਦਰਾ ਗਾਂਧੀ ਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਜ਼ੁਲਫੀਕਾਰ ਅਲੀ ਭੁੱਟੋ ਨੇ ਇਸ ਸਮਝੌਤੇ 'ਤੇ ਹਸਤਾਖਰ ਕੀਤੇ ਸਨ। ਤੈਅ ਇਹ ਹੋਇਆ ਸੀ ਕਿ ਦੋਵੇਂ ਮੁਲਕ ਆਪਸੀ ਗੱਲਬਤ ਜ਼ਰੀਏ ਕਸ਼ਮੀਰ ਵਿਵਾਦ ਸੁਲਜਾਉਣਗੇ ਅਤੇ ਤੀਜੀ ਤਾਕਤ ਦਾ ਦਖਲ ਸਵੀਕਾਰ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗਾ।

ਜੇਕਰ ਇਹ ਐਲਾਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਸ਼ਾਇਦ ਕੌਮਾਂਤਰੀ ਭਾਈਚਾਰੇ ਦਾ ਇਸ ਮੁੱਦੇ ਵੱਲ ਧਿਆਨ ਜਾਵੇ ਕਿਉਂਕਿ ਕੌਮਾਂਤਰੀ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਮੰਨਿਆ ਇਹੀ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸ਼ਿਮਲਾ ਸਮਝੌਤੇ ਕਾਰਨ ਹੀ ਦੋਵੇਂ ਦੇਸ ਹੁਣ ਤੱਕ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਕੰਟਰੋਲ ਕਰ ਸਕੇ ਹਨ ਅਤੇ ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕੋਈ ਯੁੱਧ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ।

ਅਤੇ ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸਮਝੌਤਾ ਰਹੇਗਾ ਹੀ ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਇਸ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਯੁੱਧ ਦਾ ਖਤਰਾ ਵਧ ਜਾਵੇਗਾ।

 (ਇਸ ਲੇਖ ਵਿੱਚ ਜ਼ਾਹਰ ਕੀਤੇ ਵਿਚਾਰ...


...ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਅਖਿਲੇਸ਼ ਯਾਦਵ ਆਪਣੇ ਮਤਭੇਦ ਭੁਲਾ ਕੇ ਇੱਕ ਮੰਚ 'ਤੇ ਆ ਗਏ ਹਨ

ਕੋਈ ਟੀਵੀ ਚੈਨਲ ਕਦੇ-ਕਦੇ ਰਾਹੁਲ ਗਾਂਧੀ ਨੂੰ ਦਿਖਾ ਵੀ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਪੂਰਾ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ 'ਹੌਲੀ ਰਫ਼ਤਾਰ ਵਾਲੇ ਸਮਾਚਾਰ' ਵਿੱਚ ਬਦਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਪ੍ਰਿਅੰਕਾ ਗਾਂਧੀ ਦੇ ਲਾਂਚ ਹੋਣ ਦੇ ਤੁਰੰਤ ਬਾਅਦ ਇੰਝ ਗਾਇਬ ਹੋ ਗਈ ਹੈ ਕਿ ਲੋਕ ਭੁੱਲਣ ਲੱਗੇ ਹੋਣਗੇ ਕਿ ਕਾਂਗਰਸ ਦੀ ਸੰਕਟਮੋਚਕ ਬਣਾ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕਾਂਗਰਸ ਦੇ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦਾ ਕਾਰਜਭਾਰ ਸੌਂਪਿਆ ਸੀ।

ਕੁੱਲ ਮਿਲਾ ਕੇ ਮਾਰਚ 2019 ਦੀਆਂ ਹਵਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਬਦਲਾਅ ਦੀ ਬਜਾਇ ਬਾਰੂਦ ਦੀ ਸੰਘਣੀ ਜਿਹੀ ਖ਼ੁਸ਼ਬੂ ਫੈਲਾ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ।

ਅਜੇ ਕੁਝ ਮਹੀਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਰਾਜਸਥਾਨ, ਮੱਧ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਅਤੇ ... ਬਾਕੀ ਲੇਖ ਲਿਖੋ:

ੱਜਣ ਲਈ ਰਾਹ ਨਹੀਂ ਲੱਭੇਗਾ।

ਹੀਰੋ ਤਾੜੀਆ ਲੁੱਟ ਲੈ ਲਿਆ!

ਹੀਰੋ ਦੀ ਐਂਟਰੀ ਹੋਈ ਵਿਲੇਨ ਨੂੰ ਉਸ ਨੇ ਜ਼ੋਰਦਾਰ ਮੁੱਕਾ ਮਾਰਿਆ ਅਤੇ ਤਾੜੀਆਂ ਲੁੱਟ ਲੈ ਗਿਆ। ਹੈਰਾਨੀ ਨਾਲ ਮੂੰਹ ਖੋਲੇ ਦਰਸ਼ਕ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਨੱਚ ਉੱਠੇ।

ਪੂਰਾ ਹਾਲ ਤਾੜੀਆਂ ਅਤੇ ਸੀਟੀਆਂ ਦੀਆਂ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਨਾਲ ਗੂੰਜ ਉੱਠਿਆ। ਹਾਲ ਦੇ ਇੱਕ ਕੋਨੇ ਤੋਂ ਆਵਾਜ਼ ਆਈ, ਹੋਰ ਮਾਰ ਇਸ ਨੂੰ, ਹੋਰ ਮਾਰ। ਦੂਜੇ ਕੋਨੇ ਤੋਂ ਕੋਈ ਉਤਸ਼ਾਹੀ ਮਾਰ ਖਾਂਦੇ ਵਿਲੇਨ 'ਤੇ ਚੀਕਿਆਂ - ਦੇਖ, ਆ ਗਿਆ ਪਿਉ।

ਫਿਲਮ ਵਿੱਚ ਜ਼ਬਰਦਸਤ ਮੋੜ ਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਵਧੇਰੇ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਐਂਕਰ ਮੋਦੀ ਦੇ ਚੀਅਰਲੀਡਰਸ ਵਿੱਚ ਬਦਲ ਗਏ।

ਪਹਿਲੇ ਟੀਵੀ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਭਾਰਤੀ ਹਵਾਈ ਫੌਜ ਦੇ ਹਮਲੇ ਵਿੱਚ ਬਾਲਾਕੋਟ ਵਿੱਚ 300 ਤੋਂ 400 ਅੱਤਵਾਦੀ ਮਾਰੇ ਗਏ ਹਨ।

ਸਰਕਾਰ, ਫੌਜ ਅਤੇ ਹਵਾਈ ਫੌਜ ਨੇ ਇਸ ਬਾਰੇ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਕਿਹਾ। ਫਿਰ ਭਾਜਪਾ ਮੁਖੀ ਅਮਿਤ ਸ਼ਾਹ ਨੇ ਗਿਣਤੀ ਦੱਸ ਦਿੱਤੀ ਕਿ ਬਾਲਾਕੋਟ ਵਿੱਚ 250 ਅੱਤਵਾਦੀ ਮਾਰੇ ਗਏ।

ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਇਹ ਵੀ ਕਹਿ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਸਬੂਤ ਮੰਗਣ ਲਈ ਰਾਹੁਲ ਗਾਂਧੀ ਨੂੰ ਸ਼ਰਮ ਆਉਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।

ਨੋਟਬੰਦੀ, ਜੀਐਸਟੀ, ਬੇਰੁਜ਼ਗਾਰੀ ਦੀ ਵਧਦੀ ਫੌਜ, ਕਿਸਾਨਾਂ ਦੀ ਬਦਹਾਲੀ, ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਦਾ ਭਗਵਾਕਰਨ ਅਤੇ ਰਫਾਲ ਖ਼ਰੀਦ ਵਿੱਚ ਘੁਟਾਲਿਆਂ ਦੇ ਇਲਜ਼ਾਮ - ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ 'ਤੇ ਟੁੱਟ ਪਏ ਰਾਸ਼ਟਰਵਾਕ ਦੇ ਵਲਵਲੇ ਨੇ ਫਿਲਹਾਲ ਸਭ ਨੂੰ 'ਨਿਊਟ੍ਰੀਲਾਈਜ' ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।

ਜਦੋਂ ਨਾਅਰਾ ਗੂੰਜਿਆ 'ਰਾਜੀਵ ਗਾਂਧੀ ਚੋਰ ਹੈ'

ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਵੋਟ ਦੇਣ ਜਾ ਰਹੇ 18 ਸਾਲ ਦੇ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਲਈ ਹੀ ਨਹੀਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਵੀ ਕਹਾਣੀ ਵਿੱਚ ਅਚਾਨਕ ਮੋੜ ਨਵਾਂ ਹੈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਰਾਜੀਵ ਗਾਂਧੀ ਨੂੰ ਸੱਤਾ ਦੇ ਸਿਖ਼ਰ ਤੋਂ ਫਿਸਲਦਿਆਂ ਦੇਖਿਆ ਸੀ।

42 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਰਾਜੀਵ ਗਾਂਧੀ 400 ਤੋਂ ਵੱਧ ਸੀਟਾਂ ਜਿੱਤ ਕੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਬਣੇ ਸਨ

ਰਾਜੀਵ ਗਾਂਧੀ 'ਮਿਸਟਰ ਕਲੀਨ' ਕਹੇ ਜਾਂਦੇ ਸਨ, ਪਰ ਬੋਫੋਰਸ ਘੁਟਾਲੇ ਦਾ ਦਾਗ਼ ਉਨ੍ਹਾਂ 'ਤੇ ਅਜਿਹਾ ਚਿਪਕਿਆ ਕਿ ਉਸ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸੱਤਾ ਤੋਂ ਹਟਾ ਕੇ ਹੀ ਸਾਹ ਲਿਆ।

ਤੋਪ ਸੌਦੇ ਵਿੱਚ ਦਲਾਲੀ ਦੇ ਇਲਜ਼ਾਮ ਲਗਦਿਆਂ ਹੀ ਰਾਜੀਵ ਗਾਂਧੀ ਦੇ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਤੁਰੰਤ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸੰਘਰਸ਼ ਮੋਰਚੇ ਦਾ ਗਠਨ ਕਰ ਲਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।

ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਇਸ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਸੰਮੇਲਨ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪਾਸੇ 'ਤੇ ਜੇਕਰ ਨਕਸਲਵਾਦੀ ਅੰਦੋਲਨ ਦੇ ਲੋਕ ਸਨ ਤਾਂ ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ 'ਤੇ ਅਖਿਲ ਭਾਰਤੀ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਪਰੀਸ਼ਦ ਅਤੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸਵੈਮਸੇਵਕ ਸੰਘ ਦੇ ਕੇਐਨ ਗੋਵਿੰਦਾਚਾਰਿਆ ਵਰਗੇ ਨੇਤਾ।

ਵਿਚਾਲੇ ਹਰ ਰੰਗ ਦੇ ਸਮਾਜਵਾਦੀ, ਲੋਹਿਆਵਾਦੀ, ਗਾਂਧੀਵਾਦੀ, ਕਾਂਗਰਸ-ਵਿਰੋਧੀ ਇਕਜੁੱਟ ਹੋ ਗਏ।

ਕੁਝ ਹੀ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਪਟਨਾ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਪਟਿਆਲਾ ਤੱਕ ਨਾਅਰੇ ਗੂੰਜਣ ਲੱਗੇ - "ਗਲੀ ਗਲੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ੋਰ ਹੈ, ਰਾਜੀਵ ਗਾਂਧੀ ਚੋਰ ਹੈ।"

ਰਾਜੀਵ ਗਾਂਧੀ ਕੈਬਨਿਟ ਤੋਂ ਬਗ਼ਾਵਤ ਕਰਕੇ ਨਿਕਲੇ ਵਿਸ਼ਵਨਾਥ ਪ੍ਰਤਾਪ ਸਿੰਘ ਨੇ ਅੰਦੋਲਨ ਦੀ ਕਮਾਨ ਸਾਂਭੀ ਅਤੇ ਖੱਬੇ ਪੱਖੀਆਂ ਤੇ ਸੱਜੇ ਪੱਖੀਆਂ ਨੂੰ ਨਾਲ ਲਿਆਂਦਾ।

ਮੋਦੀ ਦੇ ਕੋਲ ਅੱਜ ਵੀ...


...ਪਾਰਟੀ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਮੁਸਮਿਲ ਲੀਗ-ਨਵਾਜ਼ (ਪੀਐਮਐਲ-ਐਨ) ਦੇ ਹੱਕ ਵਿੱਚ ਕਥਿਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਬਹੁਤ ਕੁਝ ਦਿਖਾਇਆ ਸੀ।

ਚੈਨਲ 2014 ਵਿੱਚ ਵੀ ਆਪਣੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਐਂਕਰ ਹਾਮਿਦ ਮੀਰ 'ਤੇ ਹਮਲੇ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵੀ ਅਸਥਾਈ ਤੌਰ 'ਤੇ ਬੰਦ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ, ਇਸ ਹਮਲੇ ਲਈ ਹਾਮਿਦ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਵਾਲਿਆਂ ਨੇ ਖੁਫ਼ੀਆਂ ਏਜੰਸੀ ਨੂੰ ਦੋਸ਼ੀ ਠਹਿਰਾਇਆ ਸੀ।

ਜਿਓ ਨਿਊਜ਼ ਨੇ ਮਾਰਚ ਤੋਂ ਆਪਣੇ ਦਰਸ਼ਕਾਂ ਅਤੇ ਪਾਠਕਾਂ ਲਈ ਇੱਕ ਟਵੀਟ ਆਪਣੇ ਟਵਿੱਟਰ ਐਕਾਊਂਟ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਉਪਰ ਰੱਖਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।

ਉਸ ਟਵੀਟ ਵਿੱਚ ਦਰਸ਼ਕਾਂ ਨੂੰ ਅਪੀਲ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ ਕਿ ਜੇਕਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨੈਟਵਰਕ 'ਤੇ ਜਿਓ ਚੈਨਲ ਨਹੀਂ ਆ ਰਿਹਾ ਜਾਂ "ਕਿਸੇ ਵੀ ਤਰ੍ਹਾਂ" ਆਪਣੇ ਅਸਲ ਨੰਬਰ ਤੋਂ... ਬਾਕੀ ਲੇਖ ਲਿਖੋ:

ਂ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਘੱਟ ਕਰਕੇ ਦਿਖਾ ਰਿਹਾ ਸੀ।

ਪੱਤਰਕਾਰਾਂ ਲਈ ਖ਼ਤਰਾ

ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਫੈਡਰੇਸ਼ਨ ਆਫ ਜਰਨਾਲਿਸਟਸ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਪੱਤਰਕਾਰਾਂ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਖ਼ਤਰਨਾਕ ਦੇਸਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ।

ਜਨਵਰੀ ਵਿੱਚ ਫੌਜ ਬਾਰੇ ਖੁੱਲ੍ਹਆਮ ਆਲੋਚਨਾ ਕਰਨ 'ਤੇ ਪੱਤਰਕਾਰ ਤਾਹਾ ਸਦੀਕੀ ਨੂੰ ਅਗਵਾਹ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਗਈ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ।

ਗੁਲ ਬੁਖ਼ਾਰੀ ਫੌਜ ਦੀ ਮੌਖਿਕ ਆਲੋਚਕ ਰਹੀ ਹਨ

ਅਪ੍ਰੈਲ ਵਿੱਚ ਇਸਲਾਮਾਬਾਦ ਵਿੱਚ ਹਥਿਆਰਬੰਦ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਜੀਓ ਨਿਊਜ਼ ਐਂਕਰ ਸਲੀਮ ਸਫ਼ੀ ਦੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਵੜਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ।

ਅਜਿਹਾ 'ਜੰਗ' ਦੀ ਵੈਬਸਾਈਟ 'ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵੱਲੋਂ ਪਾਏ ਇੱਕ ਲੇਖ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹੋਇਆ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਫੌਜ 'ਤੇ ਇਲਜ਼ਾਮ ਲਗਾਏ ਕੇ ਉਹ ਆਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਚੋਣਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ।

ਜੂਨ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਹੋਰ ਫੌਜ ਦੇ ਆਲੋਚਕ ਗੁਲ ਬੁਖ਼ਾਰੀ ਨੂੰ ਲਾਹੌਰ ਵਿੱਚ ਅਗਵਾਹ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਫੌਜ ਨੇ ਇਸ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਭੂਮਿਕਾ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕੀਤਾ ਹੈ।

ਮੀਡੀਆ ਅਤੇ ਵਾਚਡੌਗ ਮੁਤਾਬਕ

ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਮੀਡੀਆ ਗਰੁੱਪਸ ਅਤੇ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਬਾਰੇ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਅਦਾਰੇ ਪੱਤਰਕਾਰਾਂ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਅਤੇ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਕਰਨ ਬਾਰੇ ਚਿੰਤਤ ਹਨ।

ਦਿ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਫੈਡਰਲ ਯੂਨੀਅਨ ਆਫ ਜਰਨਲਿਸਟਸ ਨੇ ਮੀਡੀਆ ਸੈਂਸਰਸ਼ਿਪ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਇੱਕ ਮੁਹਿੰਮ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ ਹੈ।

ਆਰ ਐਸ ਐਫ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਫਰੀਡਮ ਨੈੱਟਵਰਕ ਨੇ 25 ਜੂਨ ਨੂੰ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਨੈਸਿਰੁਲ ਮੁਲਕ ਦੇ ਕੇਅਰਟੇਕਰ ਨੂੰ ਇੱਕ ਚਿੱਠੀ ਭੇਜੀ।

ਇਸ ਚਿੱਠੀ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ ਕਿ "ਅਗਵਾਹ, ਕੁੱਟਮਾਰ, ਗ਼ੈਰ-ਕਾਨੂੰਨੀ ਢੰਗ ਨਾਲ ਸਸਪੈਂਡ ਕਰਨ ਅਤੇ ਹੋਰ ਧਮਕੀਆ ਰਾਹੀਂ ਫੌਜ, ਖੁਫ਼ੀਆਂ ਏਜੰਸੀਆਂ ਅਤੇ ਸਿਆਸਤਦਾਨਾਂ ਵੱਲੋਂ ਮੀਡੀਆ ਨੂੰ "ਤੰਗ-ਪਰੇਸ਼ਾਨ" ਕੀਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।''

ਡੇਅਲੀ ਟਾਈਮਜ਼ ਨੇ ਰਜ਼ਾ ਰੁਮਾਨੀ ਨੇ 26 ਜੂਨ ਦੇ ਇੱਕ ਸੰਪਾਦਕੀ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ, "ਦੁਨੀਆਂ ਭਰ ਵਿੱਚ ਪੱਤਰਕਾਰਾਂ ਲਈ ਬੇਹੱਦ ਖ਼ਤਰਨਾਕ ਥਾਵਾਂ ਵਿਚੋਂ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਇੱਕ ਹੈ, ਇਹ ਸੱਚ ਹੈ। ਅਜਿਹੇ ਹਾਲਾਤ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲੋਕਾਂ ਵੱਲੋਂ ਖਿੱਚੀਆਂ ਲਾਲ ਲੀਹਾਂ ਨੂੰ ਪਾਰ ਕਰਨ ਦੇ ਜੋਖ਼ਿਮਾਂ ਦੇ ਕਾਰਨ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਬੈਰਕਾਂ ਵਿੱਚ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।"

ਡਾਅਨ ਬਾਰੇ ਗੱਲ ਕਰਦਿਆਂ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਮਨੁੱਖੀ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਬਾਰੇ ਕਮਿਸ਼ਨ ਨੇ ਕਿਹਾ ਪ੍ਰਗਟਾਵੇ ਦੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਲਈ ਅਜਿਹੀਆਂ "ਤੰਗ ਸੋਚਾਂ ਨੂੰ ਪਰੇ ਕਰ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।"

ਦ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਫੈਡਰਲ ਯੂਨੀਅਨ ਆਫ ਜਰਨਲਿਸਟਸ ਨੇ ਮੀਡੀਆ ਸੈਂਸਰਸ਼ਿਪ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਇੱਕ ਮੁਹਿੰਮ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ ਹੈ।

ਡਾਅਨ ਨੇ ਫੌਜ ਨੂੰ ਸਿੱਧੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਦੋਸ਼ ਦਿੱਤੇ ਬਿਨਾਂ "ਉੱਚ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ" ਨੂੰ ਦਖ਼ਲ ਦੇਣ ਦੀ ਅਪੀਲ ਕੀਤੀ ਹੈ।

ਉਸ ਨੇ ਜੂਨ 2017 ਦੇ ਇੱਕ "ਟਾਰਗੇਟਿੰਗ ਡਾਨ" ਸਿਰਲੇਖ ਹੇਠ ਛਪੀ ਸੰਪਾਦਕੀ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ, "ਇੰਝ ਲਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸਰਕਾਰ ਵਿਚਲੇ ਤੱਤ ਇਹ ਨਹੀਂ ਸਮਝਦੇ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਸੰਵਿਧਾਨ...


...ਪਾਰਟੀ ਪੀਐਮਐਲ (ਨ) ਅਤੇ ਸਾਬਕਾ ਕ੍ਰਿਕਟ ਖਿਡਾਰੀ ਇਮਰਾਨ ਖ਼ਾਨ ਦੀ ਤਹਿਰੀਕ-ਏ-ਇਨਸਾਫ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਮੁਕਾਬਲਾ ਸਖ਼ਤ ਹੋਇਆ ਹੈ ਉਸ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ ਧਾਰਮਿਕ ਸੰਗਠਨਾਂ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਵਧ ਗਈ ਹੈ।

ਪੈਗੰਬਰ ਦੀ ਨਿੰਦਾ ਖਿਲਾਫ ਧਾਰਮਿਕ ਸਮੂਹਾਂ ਦੇ ਖਿਲਾਫ ਅੰਦੋਲਨ ਵੀ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਜਨਤਾ ਦੇਖ ਚੁੱਕੀ ਹੈ।

ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ, "ਜੇ ਕਿਸੇ ਸੀਟ ਉੱਪਰ ਹਾਰ-ਜਿੱਤ ਦਾ ਫਰਕ ਘੱਟ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਉੱਥੇ ਸਿਆਸੀ ਪਾਰਟੀਆਂ ਵੋਟਾਂ ਲੁੱਟਣਗੀਆਂ ਅਤੇ ਉਹ ਮੁਖ ਉਮੀਦਵਾਰ ਨੂੰ ਹਰਾ ਜਾਂ ਜਿਤਾ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ।"

ਸੋਹੈਲ ਵਰਾਈਚ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਸਿਆਸੀ ਪਾਰਟੀਆਂ ਜ਼ਿਮਨੀ ਚੋਣਾਂ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਪੀਐਮਐਲ-(ਨ) ਦਾ ਵੋਟ ਬੈਂਕ ਕੱਟ ਚੁੱਕੀਆਂ ਹਨ... ਬਾਕੀ ਲੇਖ ਲਿਖੋ:

ੋੜ ਕਰਕੇ ਤਾਂ ਸਰਕਾਰ ਬਣਾਉਣ ਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਹੀ ਖ਼ਤਮ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ।

ਸਾਰਾ ਖ਼ਾਨ ਦਸਦੇ ਹਨ, "ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ ਉੱਪਰ ਗਲਤ ਸੂਚਨਾ ਭਰਮ ਪੈਦਾ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਹੁਣ ਮੁੱਖ ਧਾਰਾ ਦੇ ਮੀਡੀਆ ਦੀ ਜਿੰਮੇਵਾਰੀ ਬਣਦੀ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਫੇਕ ਨਿਊਜ਼ ਦਾ ਵਿਰੋਧ ਕਰੇ ਅਤੇ ਵੋਟਰਾਂ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕਰੇ।"

ਲੇਕਿਨ ਜਿਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੀ ਪੱਤਰਕਾਰੀ ਮੁੱਖ ਧਾਰਾ ਦਾ ਮੀਡੀਆ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਕੀ ਉਸ ਨਾਲ ਅਜਿਹਾ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ? ਸੋਹੈਲ ਵਰਾਈਚ ਮੁਤਾਬਕ ਇਹ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਚੁਣੌਤੀ ਹੈ।

ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੱਸਿਆ, "ਮੁੱਖ ਧਾਰਾ ਦਾ ਮੀਡੀਆ ਸੰਗਠਨਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਉਹ ਪੱਖ ਲੈ ਰਿਹਾ ਹੈ ਤੇ ਇਹ ਮੁਸ਼ਕਿਲ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਫੇਕ ਨਿਊਜ਼ ਦਾ ਮੁਕਾਬਲਾ ਕਰ ਸਕੇਗਾ।"

ਹਾਲਾਂਕਿ ਅਹਿਮਦ ਬਿਲਾਲ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ ਦੀ ਪਹੁੰਚ ਕੇਵਲ 10 ਤੋਂ 15 ਫੀਸਦੀ ਲੋਕਾਂ ਤੱਕ ਹੈ, ਤਾਂ ਮੁੱਖ ਧਾਰਾ ਦਾ ਮੀਡੀਆ ਹੀ ਹੈ ਜੋ ਆਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ ਆਮ ਰਾਇ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰੇਗਾ।

ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ꞉

(ਬੀਬੀਸੀ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਲ FACEBOOK, INSTAGRAM, TWITTERਅਤੇ YouTube 'ਤੇ ਜੁੜੋ।)


...ਪਾਰਟੀ ਵਿੱਚ ਇਸ ਵਕਤ ਲੀਡਰਸ਼ਿਪ ਤੇ ਏਜੰਡੇ ਦੀ ਘਾਟ ਹੈ।

ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ-

ਕੀ ਇਸ ਮੁੱਦੇ ਨਾਲ ਭਾਜਪਾ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਹੋਵੇਗਾ?

ਭਾਜਪਾ ਦਾ ਵੋਟ ਬੈਂਕ ਸ਼ਹਿਰੀ ਅਤੇ ਵਪਾਰੀ ਵਰਗ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਭਾਜਪਾ ਕੋਲ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਪੇਡੂ ਆਧਾਰ ਨਹੀਂ ਸੀ।

ਹੁਣ, ਇਹਨਾਂ ਕਾਨੂੰਨਾਂ ਨੇ ਉਸ ਦੀ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਰਾਹ ਹੋਰ ਵੀ ਮੁਸ਼ਕਲ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਹੈ, ਕਿਸਾਨਾਂ ਦੀਆਂ ਕਈ ਜਥੇਬੰਦੀਆਂ ਪਾਰਟੀ ਗੇ ਆਗੀਆਂ ਨੂੰ ਪਿੰਡਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਨਾ ਕਰਨ ਦੇਣ ਦੀ ਗਲ ਕਰ ਰਹੀਆਂ ਹਨ।

ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਅੰਦਰੋਂ ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ ਇਕੱਲੇ ਲੜਨ ਦੀ ਮੰਗ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ, ਪਰ ਜਾਣਕਾਰ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਸ਼ਾਇਦ 2022 ਦੀਆਂ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਚੋਣਾਂ ਇਸ ਲਈ ਸਹੀ ਸਮਾਂ ਨਾ ਹੋਣ।

ਹੁ... ਬਾਕੀ ਲੇਖ ਲਿਖੋ:

ਨਦੇ ਹਨ ਕਿ ਇਸ ਮੁੱਦੇ ਨੇ ਅਕਾਲੀਆਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਮੌਕਾ ਦੇ ਦਿੱਤਾ ਹੈ ਤੇ ਹੁਣ ਉਹ ਵੀ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਮੈਦਾਨ ਵਿੱਚ ਬਾਕੀ ਪਾਰਟੀਆਂ ਨਾਲ ਖੜੇ ਹਨ।

ਬਹੁਤੀਆਂ ਪਾਰਟੀਆਂ ਤਾਂ ਦਾਅਵਾ ਕਰ ਰਹੀਆਂ ਹਨ ਕਿ ਉਹ ਕਿਸਾਨਾਂ ਤੇ ਸੂਬੇ ਦੀ ਜਨਤਾ ਦੇ ਨਾਲ ਹਨ ਭਾਵੇਂ ਇਸ ਦੇ ਲਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸੜਕਾਂ 'ਤੇ ਆਉਣਾ ਪਵੇ। ਪਰ ਸਵਾਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ ਕਿਸਾਨ ਤੇ ਬਾਕੀ ਲੋਕ ਕਿਸ ਪਾਰਟੀ ਨਾਲ ਖੜੇ ਹੋਣਗੇ।

ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ-

ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ

(ਬੀਬੀਸੀ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਲ FACEBOOK, INSTAGRAM, TWITTERਅਤੇ YouTube 'ਤੇ ਜੁੜੋ।)


...ਪਾਸ ਕਿਤੇ ਕੋਈ ਮਾਓਵਾਦੀ ਨਹੀਂ ਹਨ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਆਪ੍ਰੇਸ਼ਨ ਖਤਮ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਰਾਤ ਭਰ ਦੀ ਥੱਕੀ ਹੋਈ ਟੀਮ ਵਾਪਸ ਪਰਤ ਰਹੀ ਸੀ।"

ਸਵੇਰੇ ਕਰੀਬ ਅੱਠ ਵਜੇ ਹੋਣਗੇ ਜਦੋਂ ਜਵਾਨਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਟੁਕੜੀ ਦੋ-ਤਿੰਨ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡ ਕੇ ਕੁਝ ਦੇਰ ਲਈ ਜੋਨਾਗੁਡਾ ਦੀ ਪਹਾੜੀ ਨੇੜੇ ਠਹਿਰੀ ਸੀ।

ਬਲਰਾਜ ਦੱਸਦੇ ਹਨ ਕਿ ਉਸੇ ਸਮੇਂ ਐਸਪੀ ਨੇ ਟੀਮ ਲੀਡਰ ਨੂੰ ਸੁਨੇਹਾ ਭੇਜਿਆ ਕਿ ਨਕਸਲੀਆਂ ਦੀ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਟੀਮ ਤੁਹਾਡੇ ਆਸ ਪਾਸ ਘੁੰਮ ਰਹੀ ਹੈ, ਤੁਸੀਂ ਸਾਵਧਾਨ ਹੋ ਜਾਵੋ।

ਰਾਤ ਭਰ ਭਟਕਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਜਵਾਨਾਂ ਨੂੰ ਆਰਾਮ ਕਰਨ ਅਤੇ ਬਿਸਕੁਟ ਤੱਕ ਖਾਣ ਦਾ ਸਮਾਂ ਨਹੀਂ ਮਿਲਿਆ।

ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ

ਬੀਬੀਸੀ ਪੰਜਾਬੀ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਐਂਡਰਾਇਡ ਫ਼ੋ... ਬਾਕੀ ਲੇਖ ਲਿਖੋ:

ਿਹੜੇ ਜਵਾਨ ਠੀਕ-ਠਾਕ ਸੀ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸਾਰਾ ਧਿਆਨ ਜ਼ਖਮੀ ਜਵਾਨਾਂ ਨੂੰ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਬਾਹਰ ਕੱਡਣ ਵੱਲ ਸੀ।

ਬਲਰਾਜ ਸਿੰਘ ਨੇ ਹੌਂਸਲਾ ਨਹੀਂ ਹਾਰਿਆ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਸਾਥੀਆਂ ਨਾਲ ਪੈਦਲ ਤੁਰਦਿਆਂ ਤਿੰਨ ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੂਰ ਸਿਲਗੇਰ ਪਹੁੰਚ ਗਏ

ਬਲਰਾਜ ਨੂੰ ਜਿਵੇਂ ਹਰ ਇੱਕ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਯਾਦ ਹੈ

ਉਹ ਦੱਸਦੇ ਹਨ ਕਿ ਜਦੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਸੋਚਿਆ ਕਿ ਉਹ ਤੁਰ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸਾਰੇ ਰਸਤੇ ਤੁਰਨ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸਾਥੀਆਂ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਕਿ ਮੇਰੀ ਚਿੰਤਾ ਨਾ ਕਰਨ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਮੁਕਾਬਲਾ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਮਾਓਵਾਦੀ ਲਗਾਤਾਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਪਿੱਛਾ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ।

ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਹੋਰ ਸਾਥੀਆਂ ਨੇ ਮਾਓਵਾਦੀਆਂ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕੀਤਾ। ਤਦ ਤੱਕ, ਦਿਨ ਢੱਲਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ।

ਬਲਰਾਜ ਸਿੰਘ ਨੇ ਹੌਂਸਲਾ ਨਹੀਂ ਹਾਰਿਆ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਸਾਥੀਆਂ ਨਾਲ ਪੈਦਲ ਤੁਰਦਿਆਂ ਤਿੰਨ ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੂਰ ਸਿਲਗੇਰ ਪਹੁੰਚ ਗਏ, ਜਿਥੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇਲਾਜ ਲਈ ਭੇਜਿਆ ਗਿਆ।

ਬਲਰਾਜ ਸਿੰਘ ਨੇ ਕਦੇ ਸਿੱਧੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਇਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਪਹਿਲਾ ਮੌਕਾ ਹੈ, ਪਰ ਉਹ ਜਲਦੀ ਠੀਕ ਹੋ ਕੇ ਮੈਦਾਨ ਵਿੱਚ ਪਰਤਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਫਿਰ ਮਾਓਵਾਦੀਆਂ ਨਾਲ ਮੁਕਾਬਲਾ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ।

ਪਰ ਇਸਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਉਹ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਜੇ ਸਭ ਕੁਝ ਠੀਕ ਰਿਹਾ ਤਾਂ ਉਹ ਇਸ ਮਹੀਨੇ ਦੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਜਨਮਦਿਨ ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰ ਨਾਲ ਮਨਾਉਣ।

ਇਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਜੀਵਨ ਦਾ 28 ਵਾਂ ਜਨਮਦਿਨ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹ ਮੌਤ ਨੂੰ ਮਾਤ ਦੇ ਕੇ ਵਾਪਸ ਆਏ ਹਨ, ਇਸ ਅਰਥ ਵਿੱਚ ਇਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਜਨਮਦਿਨ ਵੀ ਹੈ।

'ਸਾਡੇ ਪੁੱਤ ਨੇ ਦੇਸ ਦੀ ਸ਼ਾਨ ਲਈ ਆਪਣੀ ਪੱਗ ਤੱਕ ਲਾਹ ਦਿੱਤੀ'

ਬਲਰਾਜ ਸਿੰਘ  ਦਾ ਪਰਿਵਾਰ ਤਰਨ ਤਾਰਨ ਦੇ ਪਿੰਡ ਕਲੇਰ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।

ਬਲਰਾਜ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਤਿੰਨ ਵੱਡੀਆਂ ਭੈਣਾਂ ਹਨ, ਜੋ ਵਿਆਹਿਆ ਹੋਈਆਂ ਹਨ। ਪਿਤਾ ਪਹਿਲਾਂ ਦੁਬਈ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਸੀ, ਹੁਣ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਖੇਤੀ ਕਰਦੇ ਹਨ।

ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਜ਼ਖ਼ਮੀ ਸਾਥੀ ਦੇ ਪੱਗ ਬੰਨ੍ਹ ਕੇ ਜਾਨ ਬਚਾਈ ਪਰ ਪਰਿਵਾਰ ਨੂੰ ਇਸ ਬਾਰੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਪਤਾ ਲੱਗਿਆ।

ਬੀਬੀਸੀ ਪੰਜਾਬੀ ਦੇ ਸਹਿਯੋਗੀ ਰਵਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਰੌਬਿਨ ਨੇ ਪਰਿਵਾਰ ਨਾਲ ਮੁਲਾਕਾਤ ਕੀਤੀ।

ਛੱਤੀਸਗੜ੍ਹ ਨਕਸਲ ਹਮਲਾ: ਜਦੋਂ ਬਲਰਾਜ ਸਿੰਘ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਨੂੰ ਸਾਥੀ ਦੀ ਜਾਨ ਬਚਾਉਣ ਬਾਰੇ ਪਤਾ ਲੱਗਿਆ

ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ:

(ਬੀਬੀਸੀ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਲ FACEBOOK, INSTAGRAM, TWITTERਅਤੇ YouTube 'ਤੇ ਜੁੜੋ।)


...ਪਾਸਪੋਰਟ, ਨਮਰੇਗਾ ਨੌਕਰੀ ਕਾਰਡ, ਬੈਂਕ ਜਾਂ ਪੋਸਟ ਆਫ਼ਿਸ ਖ਼ਾਤੇ ਦੀ ਪਾਸਬੁੱਕ, MP/MLA/MLC ਦੁਆਰਾ ਜਾਰੀ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਕੋਈ ਪਛਾਣ ਪੱਤਰ ਜਾਂ ਫ਼ਿਰ ਪੈਨਸ਼ਨ ਕਾਰਡ ਜਾਂ ਇੰਪਲਾਇਰ ਦੁਆਰਾ ਜਾਰੀ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਪਹਿਚਾਣ ਪੱਤਰ ਜਾਂ ਫ਼ਿਰ ਵੋਟਰ ਆਈਕਾਰਡ ਜਮ੍ਹਾਂ ਕਰਵਾ ਸਕਦੇ ਹੋ।

ਅਹਿਮ ਗੱਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਜਿਸ ਆਈਡੀ ਨੂੰ ਰਜਿਸਟਰੇਸ਼ਨ ਦੇ ਸਮੇਂ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇਗਾ, ਟੀਕਾਕਰਨ ਉਸੇ ਆਧਾਰ 'ਤੇ ਹੋਵੇਗਾ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਆਈਡੀ 'ਤੇ ਨਹੀਂ।

ਕਿਉਂਕਿ ਵੈਕਸੀਨ ਦੋ ਗੇੜਾਂ ਵਿੱਚ ਦਿੱਤੀ ਜਾਣੀ ਹੈ ਤਾਂ ਅਗਲੀ ਤਾਰੀਖ਼ ਵੀ ਐਸਐਮਐਸ ਦੇ ਜ਼ਰੀਏ ਹੀ ਪਤਾ ਲੱਗੇਗੀ।

ਇਸ ਐਪ ਬਾਰੇ ਸਭ ਤੋਂ ਅਹਿਮ ਗੱਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਹਾਲੇ ਤੱਕ ਸਰਕਾਰ ਦੁਆਰਾ ਇਸ ਐਪ ਨੂੰ ਡਾਉਨ... ਬਾਕੀ ਲੇਖ ਲਿਖੋ:

ਦੇ ਕਈ ਹੋਰ ਦੇਸਾਂ ਵਿੱਚ ਕੋਰੋਨਾਵੈਕਸੀਨ ਬਣਾਉਣ 'ਚ ਮੋਢੀ ਰਹੀ ਫ਼ਾਈਜ਼ਰ ਕੰਪਨੀ ਦੇ ਸੀਈਓ ਨੇ ਕੁਝ ਦਿਨ ਪਹਿਲਾਂ ਕਿਹਾ ਸੀ, "ਸਾਡੀ ਵੈਕਸੀਨ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਤਿੰਨ ਸ਼੍ਰੇਣੀਆਂ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣਗੀਆਂ-ਵਿਕਸਿਤ ਦੇਸਾਂ ਲਈ, ਮੱਧ-ਆਮਦਨ ਵਾਲੇ ਦੇਸਾਂ ਲਈ ਅਤੇ ਘੱਟ ਆਮਦਨ ਵਾਲੇ ਕੁਝ ਦੇਸਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਅਫ਼ਰੀਕਾ ਵਗੈਰ੍ਹਾ ਵਿੱਚ ਹੈ।"

ਭਾਰਤ ਵੈਕਸੀਨ ਬਣਾਉਣ ਦਾ ਪਾਵਰ ਹਾਊਸ ਹੈ ਇਥੇ ਦੁਨੀਆਂ ਭਰ ਦੀ 60 ਫ਼ੀਸਦ ਵੈਕਸੀਨ ਦਾ ਉਤਪਾਦਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ (ਸੰਕੇਤਕ ਤਸਵੀਰ)

ਕੀ ਕੋਵਿਡ-19 ਵੈਕਸੀਨ ਲਗਵਾਉਣਾ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਹੈ?

ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਮਾਹਰਾਂ ਦੀ ਰਾਇ ਹੈ ਕਿ ਕੋਰੋਨਾ ਨਾਲ ਲੜਨ ਲਈ ਬਣੀਆਂ ਹੁਣ ਤੱਕ ਦੀਆਂ ਤਕਰੀਬਨ ਸਾਰੀਆਂ ਵੈਕਸੀਨਾਂ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਸੰਬੰਧੀ ਰਿਪੋਰਟ ਠੀਕ ਰਹੀ ਹੈ।

ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿ ਵੈਕਸੀਨ ਲੱਗਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਮਾਮੂਲੀ ਬੁਖ਼ਾਰ ਹੋ ਜਾਵੇ ਜਾਂ ਫ਼ਿਰ ਸਿਰਦਰਦ ਜਾਂ ਟੀਕਾ ਲੱਗਣ ਵਾਲੀ ਜਗ੍ਹਾ 'ਤੇ ਦਰਦ ਹੋਣ ਲੱਗੇ।

ਡਾਕਟਰਾਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਜੇ ਕੋਈ ਵੈਕਸੀਨ 50 ਫ਼ੀਸਦ ਤੱਕ ਕਾਰਗਰ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਸਫ਼ਲ ਵੈਕਸੀਨ ਦੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਵਿੱਚ ਰੱਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਡਾਕਟਰਾਂ ਦਾ ਇਹ ਵੀ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਵੈਕਸੀਨ ਲਗਵਾਉਣ ਵਾਲੇ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਸਿਹਤ ਵਿੱਚ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਮਾਮੂਲੀ ਬਦਲਾਵਾਂ 'ਤੇ ਪੂਰੀ ਨਿਗ੍ਹਾਂ ਬਣਾਈ ਰੱਖਣੀ ਪਵੇਗੀ ਅਤੇ ਜੇ ਕੋਈ ਬਦਲਾਅ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਤੁਰੰਤ ਸਿਹਤਕਰਮੀਆਂ ਨਾਲ ਸਾਂਝਾ ਕਰਨਾ ਪਵੇਗਾ।

ਕੋਰੋਨਾਵੈਕਸੀਨ ਦੇ ਨਿੱਜੀ ਹਸਪਤਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਲਾਉਣ ਦੇ ਪ੍ਰਬੰਧ 'ਤੇ ਵੀ ਕੰਮ ਚੱਲ ਰਿਹਾ ਹੈ

ਕੀ ਕੋਵਿਡ-19 ਵੈਕਸੀਨ ਬੱਚਿਆਂ ਲਈ ਸੇਫ਼ ਹੈ?

ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਬਾਇਓਟੈਕ ਦੀ ਕੋਰੋਨਾ ਵੈਕਸੀਨ ਨੂੰ 12 ਸਾਲ ਤੋਂ ਵੱਧ ਉਮਰ ਦੇ ਬੱਚਿਆਂ ਲਈ ਐਮਰਜੈਂਸੀ ਵਿੱਚ ਇਸਤੇਮਾਲ ਕਰਨ ਦੀ ਮਨਜੂਰੀ ਮਿਲ ਗਈ ਹੈ।

ਨਾਲ ਹੀ ਭਾਰਤ ਦੇ ਡਰੱਗ ਕੰਟਰੋਲ ਜਨਰਲ ਨੇ ਇਸ ਵੈਕਸੀਨ ਨੂੰ 18 ਸਾਲ ਤੋਂ ਘੱਟ ਉਮਰ ਦੇ ਅਲੱੜ੍ਹ ਉਮਰ ਦੇ ਲੋਕਾਂ 'ਤੇ ਟਰਾਇਲ ਕਰਨ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦੇ ਦਿੱਤੀ ਹੈ।

ਇਸ ਤਹਿਤ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਬੱਚਿਆਂ ਦਾ ਟੀਕਾਕਰਨ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇਗਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਿਹਤ ਸੰਬੰਧੀ ਲੱਛਣਾਂ ਦੀ ਨਿਰੰਤਰ ਨਿਗਰਾਨੀ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇਗੀ।

ਕੋਵਾਸ਼ੀਲਡ ਅਤੇ ਕੌਵੈਕਸੀਨ ਅਸਰ ਕਿਵੇਂ ਕਰਨਗੀਆਂ?

ਆਕਸਫੋਰਡ ਐਸਟ੍ਰਾਜੇਨੇਕਾ ਦੀ ਵੈਕਸੀਨ ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਯੂਕੇ, ਅਰਜਨਟੀਨਾ ਅਤੇ ਅਲ ਸਲਵਾਡੋਰ ਵਿੱਚ ਐਮਰਜੈਂਸੀ ਇਸਤੇਮਾਲ ਦੀ ਮੰਨਜੂਰੀ ਮਿਲ ਚੁੱਕੀ ਹੈ। ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਵੈਕਸੀਨ ਦੇ ਨਿਰਮਾਣ ਪੂਣੇ ਸਥਿਤ ਸੀਰਮ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਆਫ਼ ਇੰਡੀਆ ਕੋਵੀਸ਼ੀਲਡ ਨਾਮ ਅਧੀਨ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ।

ਇਸ ਵੈਕਸੀਨ ਦਾ ਵਿਕਾਸ ਕਾਮਨ ਕੋਲਡ ਏਡੇਨੇਵਾਇਰਸ ਤੋਂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਚਿੰਮਪਾਂਜੀਆਂ ਨੂੰ ਲਾਗ਼ ਲਾਉਣ ਵਾਲੇ ਇਸ ਵਾਇਰਸ ਵਿੱਚ ਬਦਲਾਅ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ, ਤਾਂ ਕਿ ਮਨੁੱਖਾਂ ਨੂੰ ਲਾਗ਼ ਲੱਗਣ ਤੋਂ ਬਚਾਅ ਹੋ ਸਕੇ।

ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਵੈਕਸੀਨ ਦਾ 18 ਸਾਲ ਅਤੇ ਉਸ ਤੋਂ ਵੱਧ ਉਮਰ ਦੇ 23,745 ਲੋਕਾਂ 'ਤੇ ਪਰੀਖਣ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।

ਜਦੋਂ ਕਿ ਕੋਵੈਕਸੀਨ ਦਾ ਵਿਕਾਸ ਇੰਡੀਅਨ ਮੈਡੀਕਲ ਕਾਉਂਸਲ (ਆਈਸੀਐਮਆਰ) ਅਤੇ ਹੈਦਰਾਬਾਦ ਸਥਿਤ ਭਾਰਤ ਬਾਇਓਟੈਕ...


...ਪੀ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ 2 ਗੱਲਾਂ ਦਾ ਧਿਆਨ ਰੱਖਿਆ, ਜੋ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਇਲਾਵਾ ਪਾਰਟੀ ਸ਼ਾਸਤ ਸਾਰੇ ਸੂਬਿਆਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕੋ ਜਿਹਾ ਦੇਖਣ ਨੂੰ ਮਿਲਿਆ ਹੈ।

ਜਦੋਂ ਮੁਹੰਮਦ ਰਫ਼ੀ ਦਾਲ-ਚੌਲ ਖਾਣ ਲੰਡਨ ਗਏ

ਬੀਜੇਪੀ ਇਨੀ ਦਿਨੀਂ ਅਜਿਹੇ ਲੀਡਰਾਂ ਨੂੰ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਬਣਾ ਰਹੀ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਅਕਸ ਸਾਫ਼ ਹੋਵੇ, ਜ਼ਿਆਦਾ ਵਿਵਾਦ ਭਰਿਆ ਨਾ ਹੋਵੇ ਅਤੇ ਉਸਦਾ ਆਪਣਾ ਕੋਈ ਲੋਕ ਅਧਾਰ ਨਾ ਹਵੇ। ਤਾਂਕਿ ਕੱਲ੍ਹ ਨੂੰ ਉਹ ਕੌਮੀ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਚੁਣੌਤੀ ਦੇਣ ਬਾਰੇ ਸੋਚ ਵੀ ਨਾ ਸਕਣ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਯੋਗੀ ਅਦਿਤਯਨਾਥ ਇਸਦੇ ਅਪਵਾਦ ਹਨ।

ਗੁਜਰਾਤ ਵਿੱਚ ਵਿਜੇ ਰੁਪਾਣੀ ਅਤੇ ਹਿਮਾਚਲ ਵਿੱਚ ਜੈਰਾਮ ਠਾਕੁਰ ਦੇ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਬਣਾਏ ਜਾਣ ਤੋਂ ਇੱਕ ਦਿਲਚਸਪ ਸਿਆਸੀ ਸਮੀਕਰ... ਬਾਕੀ ਲੇਖ ਲਿਖੋ:

ਮਿਲ ਰਿਹਾ ਹੈ ਪਰ ਲੀਡਰਸ਼ਿਪ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ ਉਸ ਪੱਧਰ ਦਾ ਕੋਈ ਬਦਲਾਅ ਦੇਖਣ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਮਿਲਿਆ ਹੈ।

(ਬੀਬੀਸੀ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਲ FACEBOOK, INSTAGRAM, TWITTERਅਤੇ YouTube 'ਤੇ ਜੁੜੋ।)


...ਪੀਂਦੇ ਹਨ।

ਮੁੱਛਲ ਦੇ ਪੀੜਤ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਨਾਲ ਅਫ਼ਸੋਸ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਸੁਖਬੀਰ ਸਿੰਘ ਬਾਦਲ ਨੇ ਪੱਤਰਕਾਰਾਂ ਸਾਹਮਣੇ ਦਾਅਵਾ ਕੀਤਾ ਹੈ ਕਿ ਗ਼ੈਰ-ਕਾਨੂੰਨੀ ਸ਼ਰਾਬ ਨਾਲ ਸੂਬੇ ਨੂੰ 5600 ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਦਾ ਨੁਕਸਾਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

ਇਹ ਰਕਮ ਭਾਵੇਂ ਕਿਸੇ ਅਧਿਐਨ ਦਾ ਨਿਚੋੜ ਨਹੀਂ ਹੈ ਪਰ ਦਸਾਂ-ਵੀਹਾਂ ਦੀਆਂ ਜਰਬਾਂ-ਤਕਸੀਮਾਂ ਮਾਮਲੇ ਨੂੰ ਤਿੰਨ ਜ਼ਿਲ੍ਹਿਆਂ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਕੱਢ ਦਿੰਦੀਆਂ ਹਨ।

ਦਸਾਂ-ਵੀਹਾਂ ਰੁਪਈਆਂ ਦੀ ਦਲੀਲ ਦਾ ਅੰਦਾਜ਼ਾ ਮਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਦੇ ਹਾਲਾਤ ਤੋਂ ਵੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਪੀੜਤ ਦਿਹਾੜੀਦਾਰ ਮਜ਼ਦੂਰ ਸਨ ਜਾਂ ਨਿਗੂਣੀ ਕਿਸਾਨੀ ਦੇ ਗਾਵਾਂ-ਮੱਝਾਂ ਪਾਲ਼ ਕੇ ਗੁਜ਼ਾਰਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ... ਬਾਕੀ ਲੇਖ ਲਿਖੋ:

ੇ ਲਿਫ਼ਾਫ਼ੇ ਵਿੱਚ ਪਊਆ) ਖ਼ਰੀਦਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਇੱਕ ਪੈੱਗ ਪੀਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਅੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਜਲ਼ਣ ਹੋਣ ਲੱਗੀ ਅਤੇ ਕਲੇਜੇ ਵਿੱਚ ਦਰਦ ਹੋਣ ਲੱਗਿਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਿਸੇ ਡਾਕਟਰ ਤੋਂ ਮੁੱਢਲੀ ਸਹਾਇਤਾ ਲਈ ਪਰ ਸਰਕਾਰੀ ਹਸਪਤਾਲ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਇਲਾਜ ਕਰਨ ਤੋਂ ਨਾਂਹ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।

ਜਦੋਂ ਮੌਤਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵਧਦੀ ਗਈ ਤਾਂ ਪੁਲਿਸ ਵਾਲਿਆਂ ਨੇ ਆਪ ਲਿਜਾ ਕੇ ਤਿਲਕ ਰਾਜ ਨੂੰ ਹਸਪਤਾਲ ਵਿੱਚ ਭਰਤੀ ਕਰਵਾਇਆ।

ਮੁੱਛਲ ਪਿੰਡ ਦੇ ਰਛਪਾਲ ਸਿੰਘ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਉਸ ਦੇ ਚਾਚੇ ਦੇ ਪੁੱਤ ਮੰਗਲ ਸਿੰਘ ਦੀਆਂ ਵੀ ਸ਼ਰਾਬ ਪੀਣ ਨਾਲ ਅੱਖਾਂ ਅੱਗੇ ਹਨ੍ਹੇਰਾ ਆਉਣ ਲੱਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਉਹ ਹਸਪਤਾਲ ਜਾਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦਮ ਤੋੜ ਗਿਆ। ਬਟਾਲਾ ਦੀ ਨਿੰਦਰ ਕੌਰ ਦੇ ਬਾਪ ਦੀ ਵੀ ਇਹੋ ਕਹਾਣੀ ਹੈ।

ਪੁਲਿਸ ਨੇ ਕੀ ਕਾਰਵਾਈ ਕੀਤੀ

ਇਸ ਦੌਰਾਨ ਪੰਜਾਬ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਮਾਲ ਮਹਿਕਮੇ ਦੇ ਸੱਤ ਮੁਲਾਜ਼ਮ ਅਤੇ ਪੁਲਿਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਛੇ ਮੁਲਾਜ਼ਮ ਮੁਅੱਤਲ ਕੀਤੇ ਹਨ। ਮੁਅੱਤਲ ਪੁਲਿਸ ਮੁਲਾਜ਼ਮਾਂ ਵਿੱਚ ਤਿੰਨ ਥਾਣੇਦਾਰ ਅਤੇ ਦੋ ਡੀਐੱਸਪੀ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹਨ।

ਜਦੋਂ ਸ਼ੁੱਕਰਵਾਰ ਨੂੰ ਮੌਤਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵੱਧ ਗਈ ਅਤੇ ਇਸ ਦਾ ਕੱਦ ਵੱਡੀ ਸੁਰਖ਼ੀ ਜਿੰਨਾ ਹੋ ਗਿਆ ਤਾਂ ਪੁਲਿਸ ਹਰਕਤ ਵਿੱਚ ਆਈ।

ਪੁਲਿਸ ਨੇ ਹੁਣ ਤੱਕ 40 ਮੁਲਜ਼ਮਾਂ ਨੂੰ ਗ੍ਰਿਫ਼ਤਾਰ ਕਰਨ ਅਤੇ 563 ਛਾਪੇ ਮਾਰਨ ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਕੀਤਾ ਹੈ।

ਲੋਕ ਸੰਪਰਕ ਮਹਿਕਮੇ ਦੇ ਜਾਰੀ ਕੀਤੇ ਪ੍ਰੈਸ ਨੋਟ ਮੁਤਾਬਕ ਸੂਬੇ ਭਰ ਵਿੱਚ ਮਾਰੇ ਗਏ ਛਾਪਿਆਂ ਵਿੱਚ 5843 ਲੀਟਰ ਨਾਜਾਇਜ਼ ਸ਼ਰਾਬ, 1332 ਲੱਖ ਲੀਟਰ ਸ਼ਰਾਬ ਅਤੇ 32,437 ਕਿਲੋਗ੍ਰਾਮ ਲਾਹਣ ਬਰਾਮਦ' ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਇੱਕ ਕਾਰੋਬਾਰੀ ਨੂੰ ਲੁਧਿਆਣਾ ਤੋਂ ਗ੍ਰਿਫ਼ਤਾਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਜੋ ਰੰਗ ਵੇਚਣ ਦਾ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਸੀ।

ਪੁਲਿਸ ਦੇ ਛਾਪੇ ਇਸ ਤ੍ਰਾਸਦੀ ਦੀਆਂ ਤੰਦਾਂ ਤਿੰਨ ਸਰਹੱਦੀ ਜ਼ਿਲ੍ਹਿਆਂ ਦੀ ਸੌ ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਵਾਲੀ ਪੱਟੀ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਲੈ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

ਕੁਝ ਛਾਪੇ ਪੰਜਾਬ-ਹਰਿਆਣਾ ਦੇ ਬੰਨ੍ਹੇ ਉੱਤੇ ਬਣੇ ਢਾਬਿਆਂ ਉੱਤੇ ਮਾਰੇ ਗਏ ਹਨ ਜਿਸ ਨਾਲ ਮਾਮਲੇ ਦੀ ਨਿਸ਼ਾਨਦੇਹੀ ਵਿੱਚ ਪੰਜ ਹੋਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ—ਕਪੂਰਥਲਾ, ਜਲੰਧਰ, ਲੁਧਿਆਣਾ, ਫਤਿਹਗੜ੍ਹ ਸਾਹਿਬ, ਪਟਿਆਲਾ—ਆ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

ਇਸ ਨਾਲ ਤ੍ਰਾਸਦੀ ਦੀ ਫੌਰੀ ਮਾਰ ਵਿੱਚ ਆਈ ਸੌ ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੀ ਪੱਟੀ ਦੇ ਨਾਲ ਬਿਲਕੁਲ ਦੂਜੀ ਦਿਸ਼ਾ ਵਿੱਚ 150 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੀ ਨਵੀਂ ਪੱਟੀ ਜੁੜ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

ਗ੍ਰਿਫ਼ਤਾਰੀਆਂ ਅਤੇ ਬਰਾਮਦੀਆਂ ਵਿੱਚ ਪਟਿਆਲਾ ਅਤੇ ਮੋਗਾ ਵਰਗੇ ਸ਼ਹਿਰ ਜੁੜ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਜੋ ਇਨ੍ਹਾਂ ਪੱਟੀਆਂ ਦਾ ਪਨਾਹ ਵਸੀਹ ਕਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।

ਛਾਪਿਆਂ ਦੌਰਾਨ 238 ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ 184 ਮੁਲਜ਼ਮਾਂ ਨੂੰ ਗ੍ਰਿਫ਼ਤਾਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਜਿਸ ਨਾਲ ਇਸ ਮਾਮਲੇ ਦਾ ਘੇਰਾ ਆਨੰਦਪੁਰ ਸਾਹਿਬ ਅਤੇ ਨੂਰਪੁਰ ਬੇਦੀ ਦੇ ਇਲਾਕਿਆਂ ਤੱਕ ਫੈਲ ਗਿਆ ਹੈ।

ਜ਼ਹਿਰੀਲੀ ਸ਼ਰਾਬ ਦਾ ਹਾਲੀਆ ਇਤਿਹਾਸ

ਜਦੋਂ ਇਸ ਤ੍ਰਾਸਦੀ ਦੀ ਖ਼ਬਰ ਫੈਲੀ ਤਾਂ ਬਟਾਲਾ ਸ਼ਹਿਰ ਦੀ ਵੀਨਸ ਮਸੀਹ ਦੀਆਂ ਨਾਖ਼ੁਸ਼ਗਵਾਰ ਯਾਦਾਂ ਤਾਜ਼ੀਆਂ ਹੋ ਗਈਆਂ।

ਪਚਵੰਜਾ ਸਾਲਾ ਵੀਨਸ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਘਰ ਦੇ ਵਿਹੜੇ ਵਿੱਚ ਪਈਆਂ ਚਾਰ ਲਾਸ਼ਾਂ—ਪਤੀ, ਪੁੱਤਰ, ਜੇਠ ਅਤੇ...


...ਪੀਲ ਵੀ ਕੀਤੀ।

ਇਹ ਅਪੀਲ ਸੁਣੀ ਗਈ ਤੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਭੀੜ ਅਤੇ ਕੈਮਰਾ ਕਰੂ ਵੀਡੀਓ ਵਾਇਰਲ ਹੋਣ ਦੇ ਘੰਟਿਆਂ ਅੰਦਰ ਹੀ ਇਸ ਛੋਟੇ ਜਿਹੇ ਢਾਬੇ 'ਤੇ ਸਨ।

ਟਵਿੱਟਰ ਉੱਤੇ ਸੈਲੇਬਰਿਟੀਜ਼ ਦਾ ਵੀ ਧਿਆਨ ਗਿਆ। ਬਾਲੀਵੁੱਡ ਦੇ ਸਿਤਾਰਿਆਂ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਕ੍ਰਿਕਟ ਖਿਡਾਰੀ ਵੀ ਆਮ ਲੋਕਾਂ ਵਾਂਗ ਨਜ਼ਰ ਆਏ। ਹੁਣ ਤੱਕ ਇਹ ਵੀਡੀਓ ਨੂੰ 50 ਲੱਖ ਵਾਰ ਦੇਖਿਆ ਜਾ ਚੁੱਕਾ ਹੈ।

ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ:

ਦੁਨੀਆਂ ਭਰ ਤੋਂ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਬਜ਼ੁਰਗ ਜੋੜੇ ਦੀ ਮਦਦ ਕਰਨ ਲਈ ਦਾਨ ਕੀਤਾ।

ਪਰ ਕਹਾਣੀ ਨੇ ਉਸ ਸਮੇਂ ਮਾੜਾ ਮੋੜ ਲਿਆ ਜਦੋਂ ਕਾਂਤਾ ਪ੍ਰਸਾਦ ਨੇ ਵਸਨ 'ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਮ ਹੇਠ ਇਕੱਠੇ ਕੀਤੇ ਪੈਸਿਆਂ ਦੀ ਦੁਰਵਰਤੋਂ ਦੇ ਇਲਜ਼ਾਮ ਲਾਏ। ਬਲਾਗਰ ਨੇ ਇਲਜ਼ਾਮਾ... ਬਾਕੀ ਲੇਖ ਲਿਖੋ:

ਡੀਆ 'ਤੇ ਵਾਇਰਲ ਹੋਈ ਉਸ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ 23 ਸਾਲਾ ਭੈਣ ਸੋਨਾਲੀ ਆਪਣੀ ਵੱਡੀ ਭੈਣ ਦੇ ਘਰ ਵਾਪਸ ਆਉਣ ਦੀ ਖੁਸ਼ੀ ਵਿੱਚ ਸਵਾਗਤ ਕਰਨ ਲਈ ਘਰ ਦੇ ਬਾਹਰ ਗਲੀ ਵਿੱਚ ਡਾਂਸ ਕਰਦਿਆਂ ਨਜ਼ਰ ਆਈ।

ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਸਨੇਹਲ ਨੇ ਵੀ ਡਾਂਸ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਫ਼ਿਰ ਪਰਿਵਾਰ ਦੇ ਬਾਕੀ ਮੈਂਬਰ ਵੀ ਇਸ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹੋ ਗਏ।

ਸੋਨਾਲੀ ਨੇ ਪੁਣੇ ਮਿਰਰ ਅਖ਼ਬਾਰ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ, "ਉਹ ਆਪਣੇ ਗੁਆਂਢੀਆਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਸੁਨੇਹਾ ਦੇਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਸਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦੇ ਪੰਜ ਮੈਂਬਰਾਂ ਦਾ ਕੋਵਿਡ-19 ਟੈਸਟ ਪਾਜ਼ੀਟਿਵ ਆਉਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਸੀ।"

ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਜਦੋਂ ਮਹਾਂਮਾਰੀ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਈ ਕੋਰੋਨਾ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਲੋਕਾਂ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਦੂਸ਼ਣ ਦੀ ਭਾਵਨਾ ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਵੱਡਾ ਮਸਲਾ ਸੀ।

ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ:

ਇਹ ਵੀਡੀਓ ਵੀ ਦੇਖੋ:

(ਬੀਬੀਸੀ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਲ FACEBOOK, INSTAGRAM, TWITTERਅਤੇ YouTube 'ਤੇ ਜੁੜੋ।)


...ਪੀਸੀ ਦੇ ਤਹਿਤ ਮੌਜੂਦ ਹੱਕਾਂ ਦੀ ਉਲੰਘਣਾ ਕਰਨ ਦਾ ਹਥਿਆਰ ਬਣ ਰਿਹਾ ਹੈ।

ਕਈ ਵਾਰ ਜਾਰੀ ਹੋਏ ਵੀਡੀਓ

ਇਹ ਤਜਰਬਾ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਸਾਬਕਾ ਮੰਤਰੀ ਸੁੱਚਾ ਸਿੰਘ ਲੰਗਾਹ, ਭਾਜਪਾ ਦੇ ਗੁਰਦਾਸਪੁਰ ਜਿੰਮਨੀ ਚੋਣਾਂ 'ਚ ਉਮੀਦਵਾਰ ਰਹੇ ਸਲਾਰੀਆ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਜੱਗੀ ਜੌਹਲ ਦੇ ਮੌਜੂਦਾ ਵਕਤ ਵਿੱਚ ਆਏ ਇੱਕ ਕਥਿਤ ਵੀਡੀਓ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ ਹੈ।

ਕਿਸੇ ਮੁਲਜ਼ਮ ਦਾ ਅਜਿਹਾ ਵੀਡੀਓ ਜਾਰੀ ਹੋਣਾ ਅਤੇ ਜਾਂਚ ਏਜੰਸੀਆਂ ਦਾ ਚੁੱਪੀ ਧਾਰਨਾ ਆਮ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਸਾਬਤ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਹੈ ਕਿ ਮੁਲਜ਼ਮ ਦੇ ਖਿਲਾਫ਼ ਠੋਸ ਸਬੂਤ ਹਨ ਜਿਸ ਨੂੰ ਦੇਖ ਕੇ ਕੋਈ ਵੀ ਭਰੋਸਾ ਕਰੇਗਾ।

ਜਾਂਚ ਏਜੰਸੀਆਂ ਹਮੇਸ਼ਾ ਫੌ਼ਜਦਾਰੀ ਮੁਕੱਦਮਿਆਂ ਦੀ ਜਾਂਚ ਦੇ ਲਈ ਪੁਲਿਸ ਹਿ... ਬਾਕੀ ਲੇਖ ਲਿਖੋ:

ਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।

ਕਿਸੇ ਵੀ ਇਕਬਾਲੀਆ ਬਿਆਨ ਨੂੰ ਗਵਾਹੀ ਵਜੋਂ ਵਿਚਾਰੇ ਜਾਣ ਦੀ ਸ਼ਰਤ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਲਾਲਚ, ਵਚਨ ਜਾਂ ਡਰ ਦੇ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੋਏ।

ਜੇ ਕੋਈ ਮਜਿਸਟ੍ਰੇਟ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਵੀ ਇਕਬਾਲੀਆ ਬਿਆਨ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸਦਾ ਵੀਡੀਓ ਰਿਕਾਰਡ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਮੁਲਜ਼ਮ ਦੇ ਵਕੀਲ ਦਾ ਹਾਜ਼ਿਰ ਹੋਣਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ।

ਜਦੋਂ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਕਮੇਟੀ ਨੇ ਕੀਤੀ ਇੰਦਰਾ ਗਾਂਧੀ ਦੀ ਤਾਰੀਫ਼...‘ਇੰਦਰਾ ਅਜੀਬ ਔਰਤ... ਹਿੰਮਤੀ ਤੇ ਅਸੁਰੱਖਿਅਤ’

ਗੈਰ ਨਿਆਂਇਕ ਇਕਬਾਲੀਆ ਬਿਆਨ ਵੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਹਾਲਾਤ ਵਿੱਚ ਹੀ ਗਵਾਹੀ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।

ਬਲਕਿ ਅਜਿਹੇ ਕਬੂਲਨਾਮੇ ਦੀ ਰਿਕਾਰਡਿੰਗ ਇਸਦੇ ਭਰੋਸੇਯੋਗ ਹੋਣ 'ਤੇ ਸਵਾਲ ਖੜ੍ਹੇ ਕਰਦੀ ਹੈ।

ਮੁਲ਼ਜਮ ਵੱਲੋਂ ਪੁਲਿਸ ਹਿਰਾਸਤ ਵਿੱਚ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੂਚਨਾ ਉਸੇ ਪੱਧਰ ਤੱਕ ਗਵਾਹੀ ਵਜੋਂ ਸਵੀਕਾਰ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ ਜੋ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਇੱਕਠੇ ਕੀਤੇ ਤੱਥਾਂ ਨਾਲ ਮੇਲ ਖਾਂਦੀ ਹੋਏ।

'ਪੁਲਿਸ ਸੀਆਰਪੀਸੀ ਦੀ ਉਲੰਘਣਾ ਤੋਂ ਬਚੇ'

ਬੀਤੇ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬ 'ਚ ਵਕਤ-ਵਕਤ 'ਤੇ ਕਤਲਾਂ ਨੂੰ ਅੰਜਾਮ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ, ਕਾਨੂੰਨ ਵਿਵਸਥਾ ਦੇ ਵਿਗੜਨ ਦੀ ਚਿੰਤਾ ਵੱਧਦੀ ਗਈ।

ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਾਰਿਆਂ ਦੇ ਲਈ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਵਿਅਕਤੀਆਂ, ਸਮੂਹਾਂ ਦੀ ਪਛਾਣ ਕਰਨਾ ਤੇ ਕਾਨੂੰਨ ਮੁਤਾਬਕ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਜ਼ਾ ਦੇਣਾ ਪੰਜਾਬ ਪੁਲਿਸ ਦਾ ਅਹਿਮ ਫਰਜ਼ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਜ਼ਰੂਰੀ ਵੀ ਹੈ।

ਭਾਰਤੀ ਸੰਵਿਧਾਨ ਤੇ ਕਾਨੂੰਨ ਮੁਤਾਬਕ ਪੁਲਿਸ ਹਿਰਾਸਤ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਮਾਨਸਿਕ ਤੇ ਸਰੀਰਕ ਤਸ਼ੱਦਦ ਦਿੱਤੇ ਜਾਣ ਦੇ ਇਲਜ਼ਾਮਾਂ ਵਿਚਾਲੇ ਪੁਲਿਸ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆਏ ਕਿਸੇ ਕਥਿਤ ਕਬੂਲਨਾਮੇ ਦੇ ਗੁਮਨਾਮ ਵੀਡੀਓ ਦੇ ਆਧਾਰ 'ਤੇ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਦੋਸ਼ੀ ਨਹੀਂ ਮੰਨਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਤੇ ਨਾ ਹੀ ਜਾਂਚ ਏਜੰਸੀਆਂ ਸੀਆਰਪੀਸੀ ਦੀ ਉਲੰਘਣਾ ਕਰ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ।

ਸਰਕਾਰ ਤੇ ਪੁਲਿਸ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਦੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਇਸਦੀ ਤਸਦੀਕ ਕਰਨ ਕਿ ਕਾਨੂੰਨੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਦਾ ਪਾਲਣਾ ਹੋਏ।

(ਇਹ ਲੇਖਕ ਦੇ ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਵਿਚਾਰ ਹਨ।)

(ਬੀਬੀਸੀ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਲ FACEBOOK, INSTAGRAM, TWITTERਅਤੇ YouTube 'ਤੇ ਜੁੜੋ।)


...ਪੁਰਾਣਾ ਨਾਮ ਬਦਲਣ 'ਤੇ ਅਫ਼ਸੋਸ ਹੋਣ ਲੱਗਿਆ।

"ਜਦੋਂ ਮੇਰਾ ਵਿਆਹ ਹੋਇਆ ਤਾਂ ਉਸ ਸਮੇਂ ਮੈਨੂੰ ਲੱਗਿਆ ਕਿ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਦਾ ਨਾਮ ਇੱਕ ਚੰਗੀ ਰਵਾਇਤ ਹੈ, ਜੋ ਪਤੀ ਦੀ ਇੱਜ਼ਤ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਬਿੰਬ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਦੇ ਖਾਨਦਾਨੀ ਨਾਮ 'ਇਕਬਾਲ' ਨੂੰ ਜੋੜ ਲਿਆ ਸੀ।"

ਅਨਮ ਸਈਦ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵਿਆਹ ਤੋਂ ਕੁਝ ਸਾਲ ਬਾਅਦ ਆਪਣਾ ਪੁਰਾਣਾ ਨਾਮ ਬਦਲਣ 'ਤੇ ਅਫ਼ਸੋਸ ਹੋਣ ਲੱਗਿਆ

"ਪਰ ਵਿਆਹ ਦੇ ਕੁਝ ਅਰਸੇ ਬਾਅਦ ਜਦੋਂ ਮੈਂ ਅਮਰੀਕਾ ਗਈ ਤਾਂ ਉੱਥੇ ਲੋਕ ਮੈਨੂੰ ਸਿਰਫ਼ ਮਿਸਿਜ਼ ਇਕਬਾਲ ਅਤੇ ਅਨਮ ਇਕਬਾਲ ਕਹਿਣ ਲੱਗੇ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਮੈਂਨੂੰ ਆਪਣੀ ਪਛਾਣ ਗੁਆਉਣ ਦਾ ਅਹਿਸਾਸ ਹੋਣ ਲੱਗਿਆ।"

ਅਨਮ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ... ਬਾਕੀ ਲੇਖ ਲਿਖੋ:

ਕਿ ਕੋਈ ਔਰਤ ਵਿਆਹ ਦੇ ਸਮੇਂ ਆਪਣਾ ਨਾਮ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਬਦਲ ਰਹੀ ਹੈ।

ਜ਼ੁਹਾ ਜ਼ੁਬੈਰੀ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਸੀ, "ਜਦੋਂ ਵਿਆਹ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਮੈਂ ਪਛਾਣ ਪੱਤਰ ਬਣਵਾਉਣ ਸਰਕਾਰੀ ਦਫ਼ਤਰ ਗਈ ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਖੁਦ ਹੀ ਮੇਰਾ ਨਾਮ ਬਦਲਕੇ ਮੇਰੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਮੇਰੇ ਪਤੀ ਦਾ ਨਾਮ ਲਗਾ ਦਿੱਤਾ। ਜਦੋਂ ਮੈਂ ਵਿਰੋਧ ਜ਼ਾਹਰ ਕੀਤਾ ਤਾਂ ਉਹ ਹੈਰਾਨ ਹੋ ਗਏ ਕਿ ਮੈਂ ਵਿਆਹੁਤਾ ਹੁੰਦੇ ਹੋਏ ਵੀ ਆਪਣਾ ਨਾਮ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਬਦਲ ਰਹੀ ਹਾਂ।"

ਪਤੀ ਨਾਲ ਪਿਆਰ ਦਾ ਇਜ਼ਹਾਰ

ਇੱਕ ਪਾਸੇ ਜਿੱਥੇ ਕੁਝ ਔਰਤਾਂ ਆਪਣਾ ਨਾਮ ਨਹੀਂ ਬਦਲ ਰਹੀਆਂ ਹਨ ਉੱਥੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਆਪਣੀ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਦੇ ਸਮੇਂ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਦਾ ਨਾਮ ਅਪਣਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ।

ਮੁਅਦਬ ਫ਼ਾਤਿਮਾ ਫ਼ਰਹਾਨ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਵਿਆਹ ਸਮੇਂ ਆਪਣਾ ਨਾਮ ਬਦਲਣਾ ਪਤੀ ਨਾਲ ਮੁਹੱਬਤ ਦਾ ਇਜ਼ਹਾਰ ਕਰਨ ਵਾਂਗ ਸੀ।

"ਜਦੋਂ ਵਿਅਕਤੀ ਤੁਹਾਨੂੰ ਬੇਹੱਦ ਪਿਆਰ ਕਰੇ ਅਤੇ ਤੁਹਾਡਾ ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਖਿਆਲ ਰੱਖੇ ਤਾਂ ਤੁਹਾਡਾ ਵੀ ਦਿਲ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਉਸਦਾ ਨਾਮ ਆਪਣੇ ਨਾਲ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਭਰ ਲਈ ਜੋੜੀ ਰੱਖੋ।"

ਮੁਅਦਬ ਫ਼ਾਤਿਮਾ ਫ਼ਰਹਾਨ ਮੁਤਾਬਕ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਵਿਆਹ ਸਮੇਂ ਆਪਣਾ ਨਾਮ ਬਦਲਣਾ ਪਤੀ ਨਾਲ ਮੁਹੱਬਤ ਦਾ ਇਜ਼ਹਾਰ ਕਰਨ ਵਾਂਗ ਸੀ

ਇਹ ਹੀ ਕਾਰਨ ਸੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਨਾਮ ਆਪਣੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਲਗਾਇਆ ਨਾ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਖ਼ਾਨਦਾਨੀ ਨਾਮ ਲਗਾਇਆ।

ਦਾਨਿਸ਼ ਬਤੂਲ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਸੀ ਕਿ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਵਿਆਹ ਦੀ ਖ਼ੁਸ਼ੀ ਵਿੱਚ ਅਗਲੇ ਹੀ ਦਿਨ ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ 'ਤੇ ਆਪਣਾ ਨਾਮ ਬਦਲਕੇ ਵਿਆਹ ਹੋਣ ਦਾ ਐਲਾਨ ਕਰ ਦਿੰਦੀਆਂ ਹਨ।

"ਇਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਅਧਿਕਾਰ ਹੈ ਅਤੇ ਜੇ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਨਾਮ ਬਦਲਣ ਨਾਲ ਖ਼ੁਸ਼ੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਦਿੱਕਤ ਨਹੀਂ ਹੈ।"

ਸਿਡਰਾਹ ਔਰੰਗਜ਼ੇਬ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵਿਆਹ ਨੂੰ 10 ਸਾਲ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਹਨ, ਉਹ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਜਿਸ ਸਮੇਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਵਿਆਹ ਹੋਇਆ ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇਹ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਸੀ ਕਿ ਨਾਮ ਬਦਲਣਾ ਕਾਨੂੰਨੀ ਜਾਂ ਸਮਾਜਿਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਲਾਜ਼ਮੀ ਨਹੀਂ ਹੈ।

"ਮੈਂ ਸਮਝਦੀ ਸੀ ਨਾਮ ਨਾ ਬਦਲਣ ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ ਤੁਸੀਂ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਸ ਖ਼ਾਨਦਾਨ ਨੂੰ ਅਪਣਾਇਆ ਨਹੀਂ ਹੈ ਜਿਸਦਾ ਹਿੱਸਾ ਤੁਸੀਂ ਬਣਨ ਜਾ ਰਹੇ ਹੋ।"

ਸਿਡਰਾਹ ਨਾਲ ਸਹਿਮਤੀ ਪ੍ਰਗਟਾਉਂਦਿਆਂ ਹੂਮਾ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਅਕਸਰ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਨਾਮ ਨਾ ਬਦਲਣ ਬਾਰੇ ਪੂਰੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ।

"ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਇਸ ਗੱਲ ਬਾਰੇ ਦੱਸਿਆ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਨਿੱਜੀ ਮਾਮਲਾ ਹੈ ਅਤੇ ਫ਼ਿਰ ਇਸ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ ਜੋ ਵੀ ਫ਼ੈਸਲਾ ਕਰਨ ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਤੀ ਅਤੇ ਸਮਾਜ ਨੂੰ ਸਵਿਕਾਰ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।"

ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ:

(ਬੀਬੀਸੀ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਲ FACEBOOK, INSTAGRAM, TWITTERਅਤੇ YouTube 'ਤੇ ਜੁੜੋ।)


...ਪੁਰੀ ਅਤੇ ਹਾਊਸ ਨੰਬਰ ਲਿਖ ਕੇ ਦਿੱਤਾ ਸੀ ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ 'ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਾਲੀ ਗਲੀ' ਲਿਖ ਦਿੱਤਾ। ਅਸੀਂ ਆਧਾਰ ਕਾਰਡ ਬਦਲਾਉਣ ਦੀ ਵੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਪਰ ਠੀਕ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ।"

"ਉਹ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਇਹੀ ਪਤਾ ਲਿਖਿਆ ਹੋਇਆ ਆਵੇਗਾ। ਅਸੀਂ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਾਂ ਕਿ ਇੱਥੇ ਕੈਂਪ ਲੱਗ ਜਾਵੇ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸਾਡੇ ਆਧਾਰ ਕਾਰਡ ਦਾ ਪਤਾ ਬਦਲਿਆ ਜਾ ਸਕੇ। ਜੇਕਰ ਰਿਕਾਰਡ 'ਚ ਕਿਤੇ ਦਰਜ ਹੈ ਤਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਬਦਲਿਆ ਜਾਵੇ।"

ਓਮ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦੀ ਹੀ ਸੁਨੀਤਾ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਜਦੋਂ ਉਹ ਇੱਥੇ ਵਿਆਹ ਕਰਕੇ ਆਈ ਤਾਂ ਜਾ ਕੇ ਮੁਹੱਲੇ ਦਾ ਪਤਾ ਲੱਗਾ।

"ਥੋੜ੍ਹਾ ਅਜੀਬ ਜਿਹਾ ਲੱਗਾ ਕਿਉਂਕਿ ਲੋਕ ਕਹਿੰਦੇ ਸਨ ਕਿ ਇਹ ਸਾਰੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਹਨ। ਫਿਰ ਇੱਥੇ ਵ... ਬਾਕੀ ਲੇਖ ਲਿਖੋ:

ਮ ਨੂੰ ਚਿੱਠੀ ਲਿਖੀ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਮੇਰੀ ਗੱਲ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣੀ ਅਤੇ ਚਿੱਠੀ ਈਓ ਨਗਰਪਾਲਿਕਾ ਨੂੰ ਭੇਜ ਦਿੱਤੀ ਸੀ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਅਜੇ ਤੱਕ ਕੋਈ ਜਵਾਬ ਨਹੀਂ ਆਇਆ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਅੱਗੇ ਵੀ ਨਾ ਆਇਆ ਤਾਂ ਫਿਰ ਤੋਂ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਾਂਗੇ।"

ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ-

ਇਹ ਵੀਡੀਓਜ਼ ਵੇਖੋ:

(ਬੀਬੀਸੀ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਲ FACEBOOK, INSTAGRAM, TWITTERਅਤੇ YouTube 'ਤੇ ਜੁੜੋ।)


...ਪੁਲਿਸ ਥਾਣੇ ਲੈ ਜਾਂਦੇ ਹੋ।

ਤੁਸੀਂ ਆਮ ਅਪਰਾਧੀਆਂ ਵਾਂਗ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਅਚਾਨਕ ਗ੍ਰਿਫ਼ਤਾਰ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦੇ।

ਪੁਣੇ ਪੁਲਿਸ ਦੇ ਸੀਨੀਅਰ ਪੁਲਿਸ ਅਫ਼ਸਰ ਨੇ ਇੱਕ ਬਿਆਨ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ 'ਤੇ ਮਾਓਵਾਦੀਆਂ ਨਾਲ ਸਬੰਧ ਰੱਖਣ ਦੇ ਇਲਜ਼ਾਮ ਹਨ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਹਿੰਸਾ ਵਿੱਚ ਕਈ ਪੁਲਿਸ ਜਵਾਨ ਅਤੇ ਆਮ ਆਦਮੀ ਮਾਰੇ ਗਏ ਸਨ। ਇਸ ਬਿਆਨ ਨਾਲ ਇਹ ਲੱਗ ਰਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਕੇਸ ਜਲਦੀ ਖ਼ਤਮ ਹੋਣ ਵਾਲਾ ਨਹੀਂ ਹੈ।

ਹਿੰਸਾ ਦੇ ਇਲਜ਼ਾਮ ਸਾਰੇ ਕਾਰਕੁਨਾਂ 'ਤੇ ਲੱਗੇ ਹਨ ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕੁਝ ਉੱਥੇ ਮੌਜੂਦ ਨਹੀਂ ਸਨ। ਇਹ ਉਹ ਲੋਕ ਨਹੀਂ ਸਨ ਜੋ ਬੰਦੂਕਾਂ ਚੁੱਕ ਲੈਣ ਜਾਂ ਲਾਠੀਆਂ ਚੁੱਕ ਕੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਕੁੱਟਣ ਲੱਗਣ ਤਾਂ ਹ... ਬਾਕੀ ਲੇਖ ਲਿਖੋ:

ੇ ਹਨ

ਜੇ ਇਹ ਲਿੰਕਸ ਦੋ ਸਾਲ ਪੁਰਾਣੇ ਉਸ ਕੇਸ ਵਰਗੇ ਹਨ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਪੁਲਿਸ ਨੇ ਦਿੱਲੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਇੱਕ ਵਿਅਕਤੀ 'ਤੇ ਇਲਜ਼ਾਮ ਲਾਇਆ ਸੀ ਕਿ ਉਸ ਦੀ ਲਾਈਬ੍ਰੇਰੀ ਵਿੱਚੋਂ ਮਾਓਵਾਦੀਆਂ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਸਾਹਿਤ ਮਿਲਿਆ ਹੈ ਤਾਂ ਇਹ ਬਿਲਕੁਲ ਹਾਸੋਹੀਣਾ ਹੋਵੇਗਾ।

ਜਦੋਂ ਪੁਲਿਸ ਵੱਲੋਂ ਇਹ ਇਲਜ਼ਾਮ ਲਾਇਆ ਗਿਆ ਕਿ ਇਨ੍ਹਾਂ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਮਾਓਵਾਦੀਆਂ ਨਾਲ ਲਿੰਕ ਹਨ ਜਾਂ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ ਤਾਂ ਤੁਸੀਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਇਲਜ਼ਾਮਾਂ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਦੇਖਦੇ ਹੋ?

ਇਹ ਅਜਿਹਾ ਮੁੱਦਾ ਨਹੀਂ ਹੈ ਜਿਸ 'ਤੇ ਮੈਂ ਕੋਈ ਬਿਆਨ ਦੇ ਸਕਾਂ। ਇਹ ਇੱਕ ਗੁੰਝਲਦਾਰ ਮੁੱਦਾ ਹੈ।

ਪੁਲਿਸ ਉਸ ਨੂੰ ਕਿਸ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਵੇਖਦੀ ਹੈ ਉਹ ਵੱਖਰਾ ਨਜ਼ਰੀਆ ਹੈ ਅਤੇ ਦੂਜੇ ਲੋਕ ਉਸ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਦੇਖਦੇ ਹਨ ਇੱਕ ਵੱਖ ਗੱਲ ਹੈ।

ਇਸ ਲਈ ਇਸ ਮੁੱਦੇ 'ਤੇ ਮੈਂ ਇੱਕ ਬਿਆਨ ਨਹੀਂ ਦੇ ਸਕਦੀ।

ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ:

ਬੁੱਧਵਾਰ ਨੂੰ ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਸਦਨ 'ਤੇ ਇੱਕ ਮੁਜ਼ਾਹਰਾ ਹੋਇਆ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸਮਾਜਿਕ ਕਾਰਕੁਨ ਅਤੇ ਆਮ ਲੋਕ ਸ਼ਾਮਿਲ ਸਨ। ਉਹ ਫਿਕਰਮੰਦ ਸਨ ਕਿ ਨਵਾਂ ਭਾਰਤ ਕਿਵੇਂ ਦਾ ਬਣਦਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਤੁਹਾਡੀ ਚਿੰਤਾ ਕੀ ਹੈ ਇਸ ਬਾਰੇ?

ਬਿਲਕੁੱਲ ਅਸੀਂ ਸਾਰੇ ਚਿੰਤਿਤ ਹਾਂ। ਅਜਿਹਾ ਪੰਜ ਸਾਲਾਂ ਪਹਿਲਾਂ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ ਸੀ।

ਬੀਤੇ ਚਾਰ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਕੀ ਬਦਲਾਅ ਆਇਆ ਹੈ?

ਦਲਿਤਾਂ, ਪਛੜੀਆਂ ਜਾਤੀਆਂ, ਘੱਟ ਗਿਣਤ ਕੌਮਾਂ ਖ਼ਾਸਕਰ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਖੌਫ ਅਤੇ ਆਤੰਕ ਹੈ।

ਜਿਸ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਸਲੂਕ ਕੀਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ ਉਸ ਨਾਲ ਉਹ ਫਿਕਰਮੰਦ ਹਨ ਕਿ ਆਖਿਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਕੀ ਹੋਵੇਗਾ।

ਮਨੁੱਖੀ ਅਧਿਕਾਰ ਕਮਿਸ਼ਨ ਨੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਗ੍ਰਿਫ਼ਤਾਰੀਆਂ 'ਤੇ ਖ਼ੁਦ ਨੋਟਿਸ ਲੈਂਦਿਆਂ ਕਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਪੁਲਿਸ ਨੇ ਗ੍ਰਿਫ਼ਤਾਰੀ ਦੇ ਨਿਯਮਾਂ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਹੈ

ਜੇ ਤੁਹਾਡੇ ਖਿਲਾਫ ਕੋਈ ਕੇਸ ਦਰਜ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਉਸ ਦੀ ਇੱਕ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਤੁਸੀਂ ਇਸ ਬਾਰੇ ਜਾਣਕਾਰੀ ਰੱਖਦੇ ਹੋ।

ਜਿਸ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਮਾਜਿਕ ਕਾਰਕੁਨਾਂ ਨੂੰ ਅੱਧੀ ਰਾਤ ਗ੍ਰਿਫ਼ਤਾਰ ਕਰਕੇ ਪੁਣੇ ਜੇਲ੍ਹ ਲਿਜਾਇਆ ਗਿਆ, ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਕਾਨੂੰਨ ਆਪਣਾ ਕੰਮ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਬਦਲਾਅ ਜ਼ਰੂਰ ਆਇਆ ਹੈ।

ਕੀ ਤੁਹਾਨੂੰ ਡਰ ਹੈ ਕਿ ਹਾਲਾਤ ਹੋਰ ਖਰਾਬ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ?

ਹਾਲਾਤ ਹੋਰ ਖਰਾਬ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਜੇ ਬਦਲਾਅ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਆਪਣੇ ਮਕਸਦ ਵਿੱਚ ਕਾਮਯਾਬ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਤਾਂ ਉਹ ਅਗਲੀ ਵਾਰ ਹੋਰ ਜ਼ੋਰਦਾਰ ਐਕਸ਼ਨ ਲੈ ਸਕਦੇ ਹਨ।

ਕਈ ਵਾਰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਹਾਲਾਤ ਦੀ ਐਮਰਜੈਂਸੀ ਨਾਲ ਤੁਲਨਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਤੁਹਾਡੀ ਇਸ ਬਾਰੇ ਕੀ ਰਾਇ ਹੈ?

ਐਮਰਜੈਂਸੀ ਵੇਲੇ ਹਾਲਾਤ ਕੁਝ ਨਰਮ ਸਨ। ਐਮਰਜੈਂਸੀ ਵਰਗੇ ਹਾਲਾਤ ਦੇਸ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਉਪਜੇ ਸਨ ਇਸ ਲਈ ਐਮਰਜੈਂਸੀ ਲਗਾਉਣ ਵਾਲੇ ਵੀ ਪੱਕੇ ਪੈਰੀ ਨਹੀਂ ਤੁਰ ਰਹੇ ਸਨ।

ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ:

ਪਰ ਐਮਰਜੈਂਸੀ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਮਿਸਾਲ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਉਸ ਵੇਲੇ ਕਈ ਲੋਕ ਮਾਰੇ ਗਏ ਸਨ ਅਤੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਹੱਕ ਖੋਹੇ ਗਏ ਸਨ।

ਇਹ ਗੱਲ ਠੀਕ ਹੈ ਪਰ ਐਮਰਜੈਂਸੀ ਵੇਲੇ ਵੀ ਡਰ ਦਾ ਉਹ ਮਾਹੌਲ ਨਹੀਂ ਸੀ ਜੋ ਇਸ ਵੇਲੇ ਮੌਜੂਦ ਹੈ। ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਇਸ ਲਈ...


...ਪੁੱਤਰ ਹਨ ਤੀਜਾ ਨਹੀਂ ਹੈ।"

"ਫੇਰ ਮੇਰੇ ਭਰਾ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਸਲਾਹ ਦਿੱਤੀ ਕਿ ਤੂੰ ਇੱਕ ਵੀਡੀਓ ਬਣਾ ਤੇ ਸਾਨੂੰ ਭੇਜ ਦੇ। ਇੱਕ ਦਿਨ ਮੈਂ ਉੱਥੇ ਕਿਸੇ ਤੋਂ ਥੋੜ੍ਹੀ ਦੇਰ ਵਾਸਤੇ ਫ਼ੋਨ ਲਿਆ ਤੇ ਆਪਣੀ ਹੱਡ ਬੀਤੀ ਵਾਲਾ ਵੀਡੀਓ ਬਣਾ ਕੇ ਮਦਦ ਦੀ ਅਪੀਲ ਕੀਤੀ।"

"ਮੇਰੇ ਭਰਾਵਾਂ ਤੇ ਦੋਸਤਾਂ ਨੇ ਵੀਡੀਓ ਸਾਰਿਆਂ ਨਾਲ ਸਾਂਝਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਤੇ ਉਹ ਵਾਇਰਲ ਹੋ ਗਿਆ। ਉੱਥੇ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਕੁਝ ਪੰਜਾਬੀਆਂ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਵਾਪਸ ਦੇਸ਼ ਭੇਜਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕੀਤੀ ਤੇ 30 ਨਵੰਬਰ ਨੂੰ ਮੈਂ ਵਾਪਸ ਘਰ ਪਰਤ ਆਇਆ।"

ਬੀਬੀਸੀ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਲ ਗੱਲਬਾਤ ਕਰਦਿਆਂ ਸੁਰੇਸ਼ ਨੇ ਵਿਦੇਸ਼ ਜਾਣ ਤੋਂ ਤੌਬਾ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਆਖਿਆ ਕਿ ਉਹ "ਇੱਥੇ ਹੀ 10-12 ਹਜ਼ਾਰ ਕਮਾ ਕੇ ਗੁ... ਬਾਕੀ ਲੇਖ ਲਿਖੋ:

ੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਸਾਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਬਾਰੇ ਉਦੋਂ ਹੀ ਪਤਾ ਲਗਦਾ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਕੋਈ ਸ਼ਿਕਾਇਤ ਆਉਂਦੀ ਹੈ ਜਾਂ ਫੇਰ ਉੱਥੇ ਉਹ ਕਿਸੇ ਮੁਸ਼ਕਲ ਵਿੱਚ ਹੋਣ।

ਕਈ ਹਾਦਸੇ

ਪਰਵਾਸੀ ਪੰਜਾਬੀਆਂ ਅਤੇ ਗ਼ੈਰ-ਕਾਨੂੰਨੀ ਤਰੀਕੇ ਪਰਵਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਪੰਜਾਬੀਆਂ ਦੀਆਂ ਸਮੇਂ-ਸਮੇਂ 'ਤੇ ਵਾਪਰੇ ਕੁਝ ਵੱਡੇ ਹਾਦਸਿਆਂ ਦੀਆਂ ਯਾਦਾਂ ਜੁੜੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਹਨ।

ਪਿਛਲੇ ਸਾਲ 18 ਅਕਤੂਬਰ ਨੂੰ 311 ਭਾਰਤੀਆਂ ਨੂੰ ਮੈਕਸੀਕੋ ਤੋਂ ਭਾਰਤ ਡਿਪੋਰਟ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਹ ਸਾਰੇ ਗ਼ੈਰ-ਕਾਨੂੰਨੀ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਅਮਰੀਕਾ ਜਾਣ ਦੀ ਫ਼ਿਰਾਕ 'ਚ ਸਨ।

ਨਵੰਬਰ ਦੇ ਮਹੀਨੇ ਫੇਰ 150 ਭਾਰਤੀਆਂ ਨੂੰ ਅਮਰੀਕਾ ਤੋਂ ਡਿਪੋਰਟ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਪਿਛਲੇ ਦੋ ਮਹੀਨਿਆਂ ਦੌਰਾਨ ਪਹਿਲਾਂ ਕਦੇ ਲੋਕ ਡਿਪੋਰਟ ਨਹੀਂ ਹੋਏ ਸਨ।

ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਕੰਧ ਤੋਂ ਸਰਹੱਦ ਪਾਰ ਕਰਕੇ ਬੱਚੇ (ਸੰਕੇਤਕ ਤਸਵੀਰ)

ਇਸ ਦਾ ਕਾਰਨ ਅਮਰੀਕਾ ਤੇ ਮੈਕਸੀਕੋ ਵੱਲੋਂ ਕੀਤੀ ਸਖ਼ਤੀ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਪਰ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਆਏ ਦਿਨ ਲੋਕ ਡਿਪੋਰਟ ਹੁੰਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।

ਜੂਨ ਵਿੱਚ 6 ਸਾਲਾ ਪਰਵਾਸੀ ਬੱਚੀ ਗੁਰਪ੍ਰੀਤ ਕੌਰ ਦੀ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਗ਼ੈਰ-ਕਾਨੂੰਨੀ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਦਾਖਲ ਹੁੰਦਿਆਂ ਐਰੀਜ਼ੋਨਾ ਵਿੱਚ ਗਰਮੀ ਕਾਰਨ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ ਸੀ।

ਖ਼ਬਰ ਏਜੰਸੀ ਰੌਇਟਰਜ਼ ਮੁਤਾਬਿਕ ਉਸ ਦੇ ਮਾਪਿਆਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਸੀ ਕਿ ਉਹ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਸ਼ਰਨ ਲੈਣ ਜਾ ਰਹੇ ਸਨ ਕਿਉਂਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇਸ ਦੀ 'ਤਾਂਘ' ਸੀ।

ਮਰਹੂਮ ਦੀ 27 ਸਾਲਾ ਮਾਂ ਤੇ 33 ਸਾਲਾ ਪਿਤਾ ਨੇ 'ਯੂ.ਐੱਸ. ਸਿੱਖ ਕੋਲੀਸ਼ਨ ਸੰਸਥਾ' ਵੱਲੋਂ ਇੱਕ ਸਾਂਝਾ ਬਿਆਨ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ ਸੀ, "ਅਸੀਂ ਆਪਣੀ ਧੀ ਲਈ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਤੇ ਚੰਗੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਚਾਹੁੰਦੇ ਸੀ ਇਸ ਲਈ ਅਸੀਂ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਸ਼ਰਨ ਮੰਗਣ ਦਾ ਬੇਹੱਦ ਔਖਾ ਫ਼ੈਸਲਾ ਲਿਆ ਸੀ।"

ਸਾਲ 1996 ਵਿੱਚ ਅਫ਼ਰੀਕਾ ਤੋਂ ਯੂਰਪ ਜਾਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਮੁੰਡਿਆਂ ਦੀ ਕਿਸ਼ਤੀ ਮਾਲਟਾ ਨੇੜੇ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬ ਗਈ ਸੀ।

ਇਸ ਕਾਂਡ ਵਿੱਚ ਮਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ 170 ਮੁੰਡੇ ਚੜ੍ਹਦੇ ਪੰਜਾਬ ਤੋਂ ਸਨ। ਮਾਲਟਾ ਕਾਂਡ ਦੇ ਨਾਂ ਨਾਲ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਇਸ ਤ੍ਰਾਸਦੀ ਦੌਰਾਨ ਕਰੀਬ 270 ਜਣਿਆਂ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ ਸੀ।

ਮਾਲਟਾ ਕਾਂਡ ਬਾਰੇ ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ:

ਪੰਜਾਬੀਆਂ ਦੀ ਯਾਦਾਂ ਵਿੱਚ ਮਾਲਟਾ ਬੋਟ ਤ੍ਰਾਸਦੀ ਤੇ ਪਨਾਮਾ ਤ੍ਰਾਸਦੀ ਦੀਆਂ ਪਰਵਾਸ ਨਾਲ ਜੁੜੀਆਂ ਮਾੜੀਆਂ ਯਾਦਾਂ ਹਨ

ਜਨਵਰੀ 2016 ਵਿੱਚ ਗ਼ੈਰ-ਕਾਨੂੰਨੀ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਅਮਰੀਕਾ ਜਾ ਰਹੇ ਪੰਜਾਬੀ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਦੀ ਕਿਸ਼ਤੀ ਡੁੱਬਣ ਕਰ ਕੇ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ ਸੀ। ਇਹ ਹਾਦਸਾ ਦੱਖਣੀ ਅਮਰੀਕੀ ਦੇਸ ਪਨਾਮਾ ਨੇੜੇ ਵਾਪਰਿਆ ਸੀ। ਇਸ ਹਾਦਸੇ ਵਿੱਚ 20 ਦੇ ਕਰੀਬ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋਈ ਸੀ।

ਸਾਲ 2014 ਦੇ ਜੂਨ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ ਇਰਾਕ ਵਿੱਚ 39 ਭਾਰਤੀਆਂ ਨੂੰ ਆਈਐੱਸਆਈਐੱਸ ਵੱਲੋਂ ਬੰਦੀ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਖ਼ਬਰ ਆਈ ਸੀ।

ਪੂਰੀ ਪੜਤਾਲ ਦੌਰਾਨ ਇੱਕ ਸਮੂਹਿਕ ਕਬਰ ਮਿਲੀ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਪਈਆਂ ਲਾਸ਼ਾਂ ਦੀ ਡੀਐੱਨਏ ਜ਼ਰੀਏ ਸ਼ਨਾਖ਼ਤ ਕੀਤੀ ਗਈ। ਉਹ ਲਾਸ਼ਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ 39 ਭਾਰਤੀਆਂ ਦੀਆਂ ਹੀ ਸਨ ਜਿੰਨਾ ਨੂੰ ਕੱਟੜਪੰਥੀਆਂ ਨੇ ਅਗਵਾ...


...ਪੁੱਤਾਂ ਦੇ ਬੀਸੀਸੀਆਈ ਬੋਰਡ ਦੀਆਂ ਚੋਣਾਂ 'ਚ ਉਤਰਨ 'ਤੇ ਪਾਬੰਦੀ ਨਹੀਂ ਲਗਾਈ ਗਈ ਸੀ ਤਾਂ ਆਪਣੇ ਧੀਆਂ-ਪੁੱਤਰਾਂ ਰਾਹੀਂ ਪੁਰਾਣੇ ਲੋਕ ਵੀ ਆਪਣੀ ਸ਼ਕਤੀ ਬਰਕਰਾਰ ਰੱਖ ਸਕਦੇ ਹਨ।

ਤਾਂ ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਭਾਰਤੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਦੇ ਪੁਰਾਣੇ ਸੰਚਾਲਕ ਨਵੀਂ ਸ਼ਕਲ ਵਿੱਚ ਵਾਪਸ ਆਏ ਹਨ।

ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ-

ਕ੍ਰਿਕਟ ਵਿੱਚ ਪਰਿਵਾਰਵਾਦ ਦਾ ਮੌਜੂਦਾ ਰੂਪ

ਆਈਸੀਸੀ ਅਤੇ ਬੀਸੀਸੀਆਈ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਰਹੇ ਐੱਨ ਸ਼੍ਰੀਨਿਵਾਸਨ ਦੀ ਧੀ ਰੂਪਾ ਗੁਰੂਨਾਥ ਤਮਿਲਨਾਡੂ ਕ੍ਰਿਕਟ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਦੀ ਨਵੀਂ ਪ੍ਰਧਾਨ ਹੈ।

ਨਿਰੰਜਨ ਸ਼ਾਹ ਦੇ ਬੇਟੇ ਜੈਦੇਵ ਸੌਰਾਸ਼ਟਰ ਕ੍ਰਿਕਟ ਐਸੋਸਈਏਸ਼ਨ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਹਨ।

ਭਾਜਪਾ ਨੇਤਾ ਅਤੇ ਸਾਬਕਾ ਬੀਸੀਸੀਆਈ ਪ੍ਰਧਾਨ ਅ... ਬਾਕੀ ਲੇਖ ਲਿਖੋ:

ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਬੈਨ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਨੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਇਸ ਪਾਬੰਦੀ ਨੂੰ ਹਟਾ ਲਿਆ ਸੀ।

ਨਾਗਾਲੈਂਡ ਕ੍ਰਿਕਟ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਕੇਚਨਗੁਲੀ ਰਿਓ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਨੇਫਿਓ ਰਿਓ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਹਨ।

ਓਡੀਸ਼ਾ ਕ੍ਰਿਕਟ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ ਦੇ ਸਾਬਕਾ ਸਕੱਤਕ ਆਸ਼ਿਰਵਾਦ ਬਹੇਰਾ ਦੀ ਕੁਰਸੀ ਹੁਣ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਮਿਲ ਗਈ ਹੈ।

ਵਿਜੇ ਪਾਟਿਲ ਹੁਣ ਮੁੰਬਈ ਕ੍ਰਿਕਟ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਹਨ। ਉਹ ਬਿਹਾਰ ਦੇ ਸਾਬਕਾ ਰਾਜਪਾਲ ਡੀਵਾਈ ਪਾਟਿਲ ਦੇ ਬੇਟੇ ਹਨ। 10-15 ਦਿਨ ਪਹਿਲਾਂ ਹੋਈਆਂ ਚੋਣਾਂ 'ਚ ਕਾਂਗਰਸ ਨੇਤਾ ਸ਼ਾਹ ਆਲਮ ਐੱਸੀਏ ਦੇ ਨਵੇਂ ਮੈਂਬਰ ਚੁਣੇ ਗਏ ਹਨ।

ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ-

ਤੁਸੀਂ ਇਹ ਵੀਡੀਓ ਵੀ ਦੇਖ ਸਕਦੇ ਹੋ

(ਬੀਬੀਸੀ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਲ FACEBOOK, INSTAGRAM, TWITTERਅਤੇ YouTube 'ਤੇ ਜੁੜੋ।)


...ਪੂਰਾ ਨਹੀਂ ਹੋ ਰਿਹਾ।

ਉੱਧਰ ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਹੁਣ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ 18 ਸਾਲ ਤੋਂ ਵੱਧ ਉਮਰ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਕੋਵਿਡ-19 ਰੋਕੂ ਟੀਕੇ ਲੱਗਣ ਵਿੱਚ ਦੇਰੀ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਰਾਜ ਕੋਲ ਟੀਕਿਆਂ ਦੀ ਘਾਟ ਹੈ।

ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਸਿਹਤ ਮੰਤਰੀ ਬਲਬੀਰ ਸਿੰਘ ਸਿੱਧੂ ਨੇ ਮੰਨਿਆ ਹੈ 18 ਤੋਂ 45 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਾਲਿਆਂ ਲਈ ਟੀਕਾ ਮੁਹਿੰਮ 1 ਮਈ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ ਜਾਣੀ ਸੀ ਪਰ ਰਾਜ ਨੂੰ ਲੋੜ ਮੁਤਾਬਕ ਟੀਕੇ ਨਹੀਂ ਮਿਲੇ।

ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਵਿਚ ਪੱਤਰਕਾਰਾਂ ਨਾਲ ਗੱਲਬਾਤ ਕਰਦਿਆਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਰਾਜ ਕੋਲ ਸਟਾਫ਼ ਅਤੇ ਟੀਕਾਕਰਨ ਲਈ ਬੁਨਿਆਦੀ ਢਾਂਚਾ ਹੈ ਪਰ ਟੀਕੇ ਨਹੀਂ ਹਨ। ਇਸ ਕਰਕੇ 1 ਮਈ ਤੋਂ 18 ਸਾਲ ਤੋਂ ਵੱਧ ਉਮਰ ਦੇ ਵਰਗ ਲਈ ਟੀਕਾਕਰਨ ਮੁਹਿੰਮ... ਬਾਕੀ ਲੇਖ ਲਿਖੋ:

ਉਸ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦਾ।

ਉਨ੍ਹਾਂ ਆਖਿਆ ਕਿ ਲੋਕਾਂ 'ਚ ਇਹ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਹੋਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ ਕਿ ਲੱਛਣਾਂ ਦੇ ਆਉਣ 'ਤੇ ਤੁਰੰਤ ਉਹ ਆਪਣਾ ਟੈੱਸਟ ਕਰਵਾਉਣ ਅਤੇ ਰਿਪੋਰਟ ਪੌਜ਼ੀਟਿਵ ਆਉਣ 'ਤੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਏਕਾਂਤ ਕਰ ਲੈਣ ਅਤੇ ਬਾਕੀ ਨੇਮਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਵਿਵਹਾਰ ਕਰਨ।

ਸ਼ੁਰੂ 'ਚ ਹੀ ਮੈਡੀਕਲ ਮਾਹਰਾਂ ਨਾਲ ਸੰਪਰਕ ਕਰ ਲੈਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਜੋ ਕਿਸੇ ਗੰਭੀਰ ਸਥਿਤੀ ਤੋਂ ਬਚਿਆ ਜਾ ਸਕੇ।

ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ:

(ਬੀਬੀਸੀ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਲ FACEBOOK, INSTAGRAM, TWITTERਅਤੇ YouTube 'ਤੇ ਜੁੜੋ।)