...ਲਿਆ ਹੈ।

ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੇ ਪੱਤਰ ਲਿਖ ਕੇ ਦਿੱਲੀ ਆਉਣਾ ਚਾਹ ਰਹੇ ਕਿਸਾਨਾਂ 'ਤੇ ਹਰਿਆਣਾ ਪੁਲਿਸ ਦੀ ਬਲ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਦੀ ਜਾਂਚ ਕਰਨ ਦੀ ਮੰਗ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੇ ਪੱਤਰ ਵਿੱਚ ਲਿਖਿਆ ਹੈ ਕਿ ਕੇਂਦਰ ਦੇ ਤਿੰਨ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਕਾਨੂੰਨਾਂ ਦਾ ਵਿਰੋਧ ਕਰਨ ਜਾ ਰਹੇ ਕਿਸਾਨਾਂ 'ਤੇ ਪਾਣੀ ਦੀਆਂ ਬੁਛਾੜਾਂ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਅਤੇ ਅਥਰੂ ਗੈਸ ਦੇ ਗੋਲੇ ਛੱਡੇ ਗਏ।

ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੇ ਚੀਫ਼ ਜਸਟਿਸ ਨੂੰ ਪੱਤਰ ਲਿਖ ਕੇ ਮੰਗ ਕੀਤੀ ਹੈ ਕਿ ਕਥਿਤ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਬਦਲਾਖੋਰੀ ਕਾਰਨ ਕਿਸਾਨਾਂ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਦਰਜ ਕੀਤੇ ਕੇਸਾਂ ਨੂੰ ਹਰਿਆਣਾ ਅਤੇ ਦਿੱਲੀ ਪੁਲੀਸ ਵਲੋਂ ਵਾਪਸ ਲਿਆ ਜਾਵੇ।

ਇਹ ਪੱਤਰ ਪੰਜਾਬ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਸੈਂਟਰ ਫਾਰ ਹਿਊਮਨ ਸਟਡੀਜ਼ ਵਿਚ... ਬਾਕੀ ਲੇਖ ਲਿਖੋ:

ਦੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਕਰਮਚਾਰੀਆਂ ਦੀ ਜਾਨ ਖ਼ਤਰੇ ਵਿੱਚ ਹੈ।''

"ਦੋਵਾਂ ਸੂਬਿਆਂ (ਪੰਜਾਬ ਅਤੇ ਹਰਿਆਣਾ) ਵਿੱਚ ਇਸ ਦੀਆਂ ਸਹਾਇਕ ਕੰਪਨੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਚਲਾਏ ਜਾ ਰਹੇ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਸੰਚਾਰ ਬੁਨਿਆਦੀ ਢਾਂਚੇ, ਵਿਕਰੀ ਅਤੇ ਸਰਵਿਸ ਆਉਟਲੈੱਟ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਕੰਮ ਵਿੱਚ ਰੁਕਾਵਟ ਪਾਈ ਗਈ ਹੈ।"

''ਸ਼ਰਾਰਤੀ ਅਨਸਰਾਂ ਨੂੰ ਸਾਡੇ ਕਾਰੋਬਾਰੀ ਵਿਰੋਧੀਆਂ ਵਲੋਂ ਭੜਕਾਇਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਦਿੱਲੀ ਬਾਰਡਰਾਂ 'ਤੇ ਚੱਲ ਰਹੇ ਕਿਸਾਨਾਂ ਦੇ ਅੰਦੋਲਨ ਦਾ ਫਾਇਦਾ ਚੁੱਕਦਿਆਂ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਵਾਰਥੀ ਹਿੱਤਾਂ ਨੇ ਰਿਲਾਇੰਸ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਇੱਕ ਲਗਾਤਾਰ, ਖ਼ਤਰਨਾਕ ਅਤੇ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਬਦਨਾਮੀ ਮੁਹਿੰਮ ਚਲਾਈ ਹੈ, ਜਿਸਦੀ ਸੱਚਾਈ ਦਾ ਬਿਲਕੁਲ ਅਧਾਰ ਨਹੀਂ ਹੈ।''

ਬਿਆਨ 'ਚ ਕਿਹਾ ਗਿਆ, "ਰਿਲਾਇੰਸ ਦਾ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਵਿਵਾਦਿਤ ਤਿੰਨ ਖੇਤੀ ਕਾਨੂੰਨਾਂ ਨਾਲ ਕੋਈ ਲੈਣਾ ਦੇਣਾ ਨਹੀਂ ਹੈ ਅਤੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਾਨੂੰ ਕੋਈ ਫਾਇਦਾ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ। ਰਿਲਾਇੰਸ ਦੇ ਨਾਮ ਨੂੰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਕਾਨੂੰਨਾਂ ਨਾਲ ਜੋੜਨ ਦਾ ਇੱਕ ਮਾੜਾ ਮਕਸਦ ਸਾਡੇ ਕਾਰੋਬਾਰਾਂ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾਉਣਾ ਅਤੇ ਸਾਡੀ ਸਾਖ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾਉਣਾ ਹੈ।"

ਉਮੀਦ ਕੀਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਮੀਟਿੰਗ 'ਚ ਕੋਈ ਵੱਡਾ ਫੈਸਲਾ ਲਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।

ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਮੰਤਰੀ ਨੇ ਅਗਲੇ ਗੇੜ ਦੀ ਗੱਲਬਾਤ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਰਾਜਨਾਥ ਸਿੰਘ ਨਾਲ ਕੀਤੀ ਮੁਲਾਕਾਤ

ਕੇਂਦਰ ਸਰਕਾਰ ਅਤੇ ਕਿਸਾਨਾਂ ਵਿਚਾਲੇ ਅਗਲੇ ਗੇੜ ਦੀ ਮੁਲਾਕਾਤ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਕੇਂਦਰੀ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਮੰਤਰੀ ਨਰਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਤੋਮਰ ਨੇ ਐਤਵਾਰ ਨੂੰ ਰੱਖਿਆ ਮੰਤਰੀ ਰਾਜਨਾਥ ਸਿੰਘ ਨਾਲ ਮੁਲਾਕਾਤ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇਸ ਮੀਟਿੰਗ ਵਿੱਚ ਅੱਗੇ ਦੀ ਰਣਨੀਤੀ 'ਤੇ ਵਿਚਾਰ-ਵਟਾਂਦਰੇ ਕੀਤਾ।

ਨਿਊਜ਼ ਏਜੰਸੀ ਪੀਟੀਆਈ ਨੇ ਸੂਤਰਾਂ ਦੇ ਹਵਾਲੇ ਨਾਲ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਨਰਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਤੋਮਰ ਨੇ ਰਾਜਨਾਥ ਸਿੰਘ ਨਾਲ ਇਸ ਮੁੱਦੇ 'ਤੇ ਵਿਚਾਰ-ਵਟਾਂਦਰਾ ਕੀਤਾ ਕਿ ਕਿਸ ਕਿਸਾਨੀ ਨਾਲ ਗੱਲਬਾਤ ਵਿਚਾਲੇ ਵਿਚਕਾਰਲਾ ਰਸਤਾ ਕੀ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਕਿਹੜੇ ਬਦਲਾਂ' ਤੇ ਚਰਚਾ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ।

ਰਾਜਨਾਥ ਸਿੰਘ ਅਟਲ ਬਿਹਾਰੀ ਵਾਜਪਾਈ ਦੀ ਸਰਕਾਰ ਵਿਚ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਮੰਤਰੀ ਸਨ ਅਤੇ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਹੁਣ ਇਸ ਗੱਲਬਾਤ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਰਣਨੀਤੀ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤੇ ਸੰਭਾਲ ਰਹੇ ਹਨ।

ਰਾਜਨਾਥ ਸਿੰਘ ਅਟਲ ਬਿਹਾਰੀ ਵਾਜਪਾਈ ਦੀ ਸਰਕਾਰ ਵਿੱਚ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਮੰਤਰੀ ਸਨ

ਪੰਜਾਬ, ਹਰਿਆਣਾ ਅਤੇ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਕਿਸਾਨ ਪਿਛਲੇ ਕਰੀਬ 40 ਦਿਨਾਂ ਤੋਂ ਦਿੱਲੀ ਦੀਆਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸਰਹੱਦਾਂ 'ਤੇ ਧਰਨਾ ਦੇ ਰਹੇ ਹਨ।

ਕਿਸਾਨ ਜਥੇਬੰਦੀਆਂ ਨੇ ਵੀ ਉਮੀਦ ਜਤਾਈ ਹੈ ਕਿ 4 ਜਨਵਰੀ ਨੂੰ ਹੋਣ ਵਾਲੀ ਬੈਠਕ ਅਹਿਮ ਸਾਬਤ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ।

ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ

ਧਰਮਿੰਦਰ ਨੇ ਕਿਸਾਨਾਂ ਦੀ ਹਿਮਾਇਤ 'ਚ ਟਵੀਟ ਕਰਦਿਆਂ ਲਿਖਿਆ ਕਿ 'ਮੇਰੇ ਕਿਸਾਨ ਭਰਾਵਾਂ ਨੂੰ ਇਨਸਾਫ਼ ਮਿਲ ਜਾਵੇ'

'ਮੇਰੇ ਕਿਸਾਨ ਭਰਾਵਾਂ ਨੂੰ ਇਨਸਾਫ਼ ਮਿਲ ਜਾਵੇ' - ਧਰਮਿੰਦਰ

ਬਾਲੀਵੁੱਡ ਦੇ ਦਿੱਗਜ ਅਦਾਕਾਰ ਅਤੇ ਭਾਜਪਾ ਸਾਂਸਦ ਸੰਨੀ ਦਿਓਲ ਦੇ ਪਿਤਾ ਧਰਮਿੰਦਰ ਦਿਓਲ ਨੇ...


...ਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਮੈਟਲ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਕੁਝ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸੇਰਾਮਿਕ ਦਾ ਅਤੇ ਕੁਝ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਖ਼ਾਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਲਾਸਟਿਕ ਮਟੀਰੀਅਲ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

ਪਰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਤਿੰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਸਹੀ ਕਿਹੜਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਇਹ ਸਾਫ਼ ਤੌਰ 'ਤੇ ਨਹੀਂ ਕਿਹਾ ਜਾ ਸਕਦਾ।

ਡਾਕਟਰ ਹਿਮਾਂਸ਼ੂ ਮੁਤਾਬਕ ਕਿਸ ਮਰੀਜ਼ ਵਿੱਚ ਕਿਹੜਾ ਹਿੱਪ ਰਿਪਲੇਸਮੈਂਟ ਲੱਗਣਾ ਹੈ ਇਹ ਮਰੀਜ਼ ਦੀਆਂ ਦਿੱਕਤਾਂ, ਉਸਦੀ ਉਮਰ, ਲੋੜ ਅਤੇ ਹੱਡੀਆਂ ਦੀ ਕੁਆਲਿਟੀ ਦੇ ਹਿਸਾਬ ਨਾਲ ਤੈਅ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

ਸਰਜਰੀ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਕਈ ਖਾਸ ਗੱਲਾਂ ਦਾ ਧਿਆਨ ਰੱਖਣਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ

ਕਈ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਡਾਕਟਰ ਚਾਹੇ ਤਾਂ ਮੈਟਲ ਅਤੇ ਸੇਰਾਮਿ... ਬਾਕੀ ਲੇਖ ਲਿਖੋ:

ੁਰਸ਼ਾਂ ਅਤੇ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਸਾਵਧਾਨੀਆਂ ਵਰਤਣੀਆਂ ਪੈਂਦੀਆਂ ਹਨ।

ਸੈਕਸ ਦੌਰਾਨ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ ਕਿ ਕੁਝ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪੋਜ਼ ਤੋਂ ਬਚੋ ਜਿਵੇਂ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਦੋਵੇਂ ਪੇਰ ਬਹੁਤੇ ਕੋਲ ਨਾ ਹੋਣ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਸਾਈਡ ਪੋਜ਼ੀਸ਼ਨ 'ਤੇ ਲੰਮੇ ਪਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਧਿਆਨ ਰਹੇ ਕਿ ਗੋਡਿਆਂ ਵਿਚਾਲੇ ਸਰਾਣਾ ਲੱਗਿਆ ਹੋਵੇ।

ਡਾ. ਹਿਮਾਂਸ਼ੂ ਮੁਤਾਬਕ ਹਿੱਪ ਰਿਪਲੇਸਮੈਂਟ ਕਰਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਵੀ ਕੁਝ ਗੱਲਾਂ ਦਾ ਖਾਸ ਧਿਆਨ ਰੱਖੋ।

ਸੈਕਸ ਦੌਰਾਨ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ ਕਿ ਕੁਝ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪੋਜ਼ ਤੋਂ ਬਚੋ ਜਿਵੇਂ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਦੋਵੇਂ ਪੇਰ ਬਹੁਤੇ ਕੋਲ ਨਾ ਹੋਣ

ਮਰੀਜ਼ ਨੂੰ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕੁਝ ਦਿਨਾਂ ਪਹਿਲਾਂ ਤੋਂ ਹੀ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਸਰਤ ਕਰੇ ਤਾਂ ਜੋ ਮਾਸਪੇਸ਼ੀਆ ਵਿੱਚ ਤਣਾਅ ਨਾ ਹੋਵੇ।

ਆਪਣਾ ਸ਼ੁਗਰ ਪਹਿਲਾਂ ਤੋਂ ਹੀ ਕੰਟਰੋਲ ਕਰੋ। ਜੇਕਰ ਤੁਸੀਂ ਸ਼ਰਾਬ ਪੀਂਦੇ ਹੋ ਜਾਂ ਸਮੋਕਿੰਗ ਕਰਦੇ ਹੋ ਤਾਂ ਪਹਿਲਾਂ ਇਹ ਆਦਤ ਛੱਡੋ ਅਤੇ ਫਿਰ ਸਰਜਰੀ ਕਰਵਾਓ।

ਇਸ ਪੂਰੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਵਿੱਚ 2 ਤੋਂ 5 ਲੱਖ ਰੁਪਏ ਦਾ ਖਰਚ ਆ ਸਕਦਾ ਹੈ।

ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ:

(ਬੀਬੀਸੀ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਲ FACEBOOK, INSTAGRAM, TWITTERਅਤੇ YouTube 'ਤੇ ਜੁੜੋ।)


...ਲਿਖੀ ਸੀ। ਇਹ ਕਿਸੇ ਟ੍ਰਾਂਸਵੂਮਨ ਉੱਤੇ ਕਿਸੇ ਟ੍ਰਾਂਸਵੂਮਨ ਵੱਲੋਂ ਲਿਖੀ ਗਈ ਪਹਿਲੀ ਕਿਤਾਬ ਹੈ। ਇਸ ਕਿਤਾਬ ਨੇ ਟ੍ਰਾਂਸਵੂਮਨ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਇੱਕ ਚਰਚਾ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦੇਣ ਦਾ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਕਿਤਾਬ ਦੇ ਆਉਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇੱਕ ਟ੍ਰਾਂਸਵੂਮਨ ਦੇ ਨਜ਼ਰੀਏ ਤੋਂ ਇੱਕ ਟ੍ਰਾਂਸਵੂਮਨ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਨੂੰ ਦੇਖਿਆ ਗਿਆ। ਇਸ 'ਤੇ ਕਈ ਚਰਚਾਵਾਂ ਹੋਈਆਂ, ਵਿਚਾਰ-ਵਟਾਂਦਰੇ ਹੋਏ।

''ਹਾਲਾਂਕਿ ਮੈਂ ਕਿਤਾਬ ਤਾਂ ਲਿਖ ਦਿੱਤੀ ਸੀ ਪਰ ਮੈਂ ਆਪਣੀ ਭਾਸ਼ਾ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਅਜੇ ਵੀ ਬਹੁਤ ਸੰਕੋਚ ਵਿੱਚ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸ ਗੱਲ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਵੀ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਸੀ ਕਿ ਇਸ 'ਚ ਉਹ ਸਾਰੇ ਸਾਹਿਤਕ ਪੱਖ ਹਨ ਜਾਂ ਨਹੀਂ। ਉਸੇ ਵੇਲੇ ਪੇਂਗਵਿਨ ਪਬਲਿਕੇਸ਼ਨ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਇਸ ... ਬਾਕੀ ਲੇਖ ਲਿਖੋ:

''

ਰੇਵਤੀ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਉਹ ਖ਼ੁਦ ਉੱਥੇ ਜਾ ਕੇ ਆਪਣਾ ਨਾਮ ਦੇਖਣ।

''ਮੈਂ ਖ਼ੁਦ ਉੱਥੇ ਜਾ ਕੇ ਦੇਖਣਾ ਚਾਹੁੰਦੀ ਹਾਂ ਪਰ ਪੈਸਾ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਮਸਲਾ ਹੈ।''

ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦਾ ਨਾਟਕੀ ਰੁਪਾਂਤਰਣ

ਰੇਵਤੀ ਨੇ ਨਾਟਕਕਾਰ ਸ਼੍ਰੀਜੀਤ ਅਤੇ ਮੰਗਈ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਵੀ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਨੂੰ ਇੱਕ ਨਾਟਕੀ ਪੇਸ਼ਕਾਰੀ ਦੇ ਰੂਪ 'ਚ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਹੈ ਜਿਸ ਦਾ 30 ਤੋਂ ਵੱਧ ਵਾਰ ਮੰਚਨ ਹੋ ਚੁੱਕਿਆ ਹੈ।

ਉਹ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ''ਲਿਖਣ ਜਾਂ ਫ਼ਿਰ ਨਾਟਕ ਮੰਚਨ...ਇਹ ਉਹ ਦੋ ਤਰੀਕੇ ਹਨ ਜਿਸ ਰਾਹੀਂ ਅਸੀਂ ਸਭ ਤੋਂ ਬਿਹਤਰ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਮੁੱਦਿਆਂ ਨੂੰ ਦੂਜਿਆਂ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਾ ਸਕਦੇ ਹਾਂ।''

ਉਹ ਅਖਿਰ 'ਚ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ''ਟ੍ਰਾਂਸਜੈਂਡਰਸ ਦੇ ਪ੍ਰਤੀ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਰਵੱਈਏ 'ਚ ਥੋੜ੍ਹਾ-ਬਹੁਤ ਤਾਂ ਬਦਲਾਅ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਪਰ ਬਹੁਤਾ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਧਾਰਾ 377 'ਤੇ ਸੁਪਰੀਮ ਕੋਰਟ ਦਾ ਜੋ ਫ਼ੈਸਲਾ ਆਇਆ ਹੈ ਉਹ ਸੱਚਮੁੱਚ ਉਮੀਦ ਜਗਾਉਂਦਾ ਹੈ ਪਰ ਅਜੇ ਬਹੁਤ ਕੁਝ ਕੀਤਾ ਜਾਣਾ ਬਾਕੀ ਹੈ।''

ਇਹ ਵੀਡੀਓਜ਼ ਵੀ ਦੇਖੋ:

(ਬੀਬੀਸੀ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਲ FACEBOOK, INSTAGRAM, TWITTERਅਤੇ YouTube 'ਤੇ ਜੁੜੋ।)


...ਲੀ ਚੱਲ ਰਹੀ ਸੀ। ਰੈਲੀ ਵਿੱਚ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਮੋਜੂਦਗੀ ਨੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਹੈਰਾਨ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।

ਸ਼ਾਹੀਦੁਲ ਇਸਲਾਮ ਨੇ ਬੀਬੀਸੀ ਨਾਲ ਗੱਲ ਕਰਦਿਆਂ ਇਹ ਸਵੀਕਾਰ ਕੀਤਾ ਕਿ ਲੋਅਰ ਆਸਾਮ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਮੁਸਲਮਾਨ ਦਾ ਭਾਰਤੀ ਜਨਤਾ ਪਾਰਟੀ ਦੀ ਟਿਕਟ ਤੇ ਚੋਣ ਲੜਨਾ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿੱਚ ਵੱਡੀ ਚੁਣੌਤੀ ਹੈ।

ਪਰ ਉਹ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਇਸ ਵਾਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਅਜਿਹਾ ਨਹੀਂ ਲੱਗਦਾ।

ਉਹ ਕਹਿੰਦੇ, "ਜੋ ਲੋਕ ਮੈਨੂੰ ਤਾਅਨੇ ਮਰਦੇ ਸਨ , ਉਹ ਵਿਰੋਧੀ ਧਿਰ ਦੇ ਹਮਾਇਤੀ ਹੀ ਹਨ। ਆਮ ਲੋਕ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਗੱਲ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਮੇਰੀ ਗੱਲ ਸੁਣਦੇ ਹਨ। ਮੈਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਸਾਹਮਣੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਨਰਿੰਦਰ ਮੋਦੀ ਦੇ 'ਸਭ ਦਾ ਸਾਥ, ਸਭ ਦਾ ਵਿਕਾਸ ਔਰ ਸਭ ਕਾ ਵਿਸ਼ਵਾ... ਬਾਕੀ ਲੇਖ ਲਿਖੋ:

ਅਦਿਆਂ 'ਤੇ ਭਰੋਸਾ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ।

"ਭਾਜਪਾ ਵਲੋਂ ਚੋਣਾਂ ਲੜਨ 'ਤੇ ਤਾਅਨੇ ਵੀ ਸੁਣਨੇ ਪੈਂਦੇ ਹਨ"

ਭਾਰਤੀ ਜਨਤਾ ਪਾਰਟੀ ਦੀਆਂ ਚੋਣ ਸਭਾਵਾਂ ਮੁਸਲਮਾਨ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਆਕਰਸ਼ਨ ਦਾ ਕੇਂਦਰ ਜ਼ਰੂਰ ਬਣ ਰਹੀਆਂ ਹਨ। ਲੋਕ ਬੇਹੱਦ ਚਾਅ ਨਾਲ ਆਗੂਆਂ ਨੂੰ ਸੁਣਨ ਵੀ ਆ ਰਹੇ ਹਨ।

ਪਰ ਵੋਟ ਕਿਸ ਨੂੰ ਪਾਉਣਗੇ ਇਹ ਤਾਂ ਸੁਭਾਵਿਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪਤਾ ਕਰਨਾ ਸੌਖਾ ਨਹੀਂ ਹੈ।

ਭਾਜਪਾ ਦੀਆਂ ਮੁਸਲਮਾਨ ਔਰਤਾਂ ਸਮਰਥਕ

ਹਸਨ ਆਰਾ ਬੇਗ਼ਮ ਦੇ ਨਾਲ ਪ੍ਰਚਾਰ ਦੌਰਾਨ ਸ਼ਾਮਿਲ ਨੂਰ ਮੁਹੰਮਦ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, "ਲੋਕ ਤਾਅਨੇ ਜ਼ਰੂਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਮੁਸਲਮਾਨ ਹੁੰਦਿਆਂ ਭਾਰਤੀ ਜਨਤਾ ਪਾਰਟੀ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕਰ ਰਹੇ ਹੋ।"

"ਤਾਂ ਅਸੀਂ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਦੱਸਦੇ ਹਾਂ ਕਿ ਜਿਹੜੀਆਂ ਯੋਜਨਾਵਾਂ ਭਾਜਪਾ ਨੇ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀਆਂ ਹਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਲਾਭ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਮਿਲ ਰਿਹਾ ਹੈ।"

ਭਾਜਪਾ ਦੀਆਂ ਸਮਰਥਕ ਮੁਸਲਮਾਨ ਔਰਤਾਂ ਕੀ ਕਹਿੰਦੀਆਂ ਹਨ?

ਕਈ ਮੁਸਲਮਾਨ ਔਰਤਾਂ ਵੀ ਭਾਜਪਾ ਦੇ ਸਮਰਥਨ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਚਾਰ ਕਰਦੀਆਂ ਨਜ਼ਰ ਆਈਆਂ।

ਪਰਵੀਨ ਮਾਜਿਦ ਵੀ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇਹ ਹੈ ਜੋ ਪ੍ਰਚਾਰ ਦੇ ਕੰਮ ਵਿੱਚ ਵੱਧ ਚੜ੍ਹ ਕੇ ਅੱਗੇ ਅੱਗੇ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਨਜ਼ਰ ਆ ਰਹੇ ਸਨ।

ਪ੍ਰਚਾਰ ਦੌਰਾਨ ਬੀਬੀਸੀ ਨਾਲ ਗੱਲ ਕਰਦਿਆਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਕਾਂਗਰਸ, ਖੱਬੇ ਪੱਖੀ ਅਤੇ ਬਦਰੁਦੀਨ ਅਜਮਲ ਦੀ ਪਾਰਟੀ ਏਆਈਯੂਡੀਐੱਫ਼ ਦੇ ਸਮਰਥਕ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਕਾਫ਼ੀ ਵਿਰੋਧ ਕਰਦੇ ਹਨ।

ਪਰ ਉਹ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਭਾਜਪਾ ਵਿੱਚ ਮੁਸਲਮਾਨ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਇੱਜ਼ਤ ਮਿਲਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਉਹ ਇਸ ਪਾਰਟੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹੋਏ ਹਨ।

ਲੋਅਰ ਆਸਾਮ ਦੇ ਹੀ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਜਯਾ ਬੇਗ਼ਮ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, "ਜਦੋਂ ਉਹ ਭਾਜਪਾ ਦੇ ਸਮਰਥਨ ਵਿੱਚ ਲੋਕਾਂ ਦਰਮਿਆਨ ਵੋਟਾਂ ਮੰਗਣ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਤਾਂ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਵਹਿਮ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਦੇਖਣ ਨੂੰ ਮਿਲਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕੀ ਭਾਜਪਾ ਸੱਤਾ ਵਿੱਚ ਆਏਗੀ ਤਾਂ ਮਸਜਿਦਾਂ ਵਿੱਚ ਨਮਾਜ਼ ਬੰਦ ਹੋ ਜਾਵੇਗੀ, ਅਜ਼ਾਨ ਬੰਦ ਹੋ ਜਾਵੇਗੀ।"

ਉਹ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, "ਅਸੀਂ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਦੱਸਦੇ ਹਾਂ ਕਿ ਕੇਂਦਰ 2014 ਵਿੱਚ ਭਾਜਪਾ ਦੀ ਸਰਕਾਰ ਹੈ ਅਤੇ ਅਸਾਮ ਵਿੱਚ ਪਿਛਲੇ ਪੰਜ ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ। ਕੀ ਕੋਈ ਮਸਜਿਦ ਬੰਦ ਕੀਤੀ ਗਈ? ਜਾਂ ਕੋਈ ਅਜ਼ਾਨ ਬੰਦ ਕਰਵਾਈ ਗਈ?"

ਚੋਣ ਰੈਲੀ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਅਨਜੁਮਾ ਖ਼ਾਤੂਨ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, "ਸਿਆਸੀ ਦਲਾਂ ਨੇ ਲੋਅਰ ਆਸਾਮ ਵਿੱਚ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਨੂੰ ਸਿਰਫ਼ ਵੋਟਾਂ ਹਾਸਿਲ ਕਰਨ ਲਈ ਇਸਤੇਮਾਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।"

"ਉਸ ਦੇ ਬਦਲੇ ਵਿੱਚ ਸਾਨੂੰ ਕੀ ਮਿਲਿਆ? ਨਾ ਸੜਕਾਂ ਹਨ, ਨਾ ਬਿਜਲੀ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਕੋਈ ਸਾਧਨ। ਇਥੋਂ ਦੇ ਲੋਕ ਬਹੁਤ ਹੀ ਤਕਲੀਫ਼ਦੇਹ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਜਿਉਂਣ ਲਈ ਮਜ਼ਬੂਰ ਹਨ।"

"ਭਾਜਪਾ ਜੇ ਕੰਮ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ ਤਾਂ ਅਸੀਂ ਆਪਣਾ ਭਵਿੱਖ ਦੇਖਣਾ ਹੈ, ਆਪਣੀਆਂ ਸਹੂਲਤਾਂ ਦੇਖਣੀਆਂ ਹਨ। ਇਹ ਹੀ ਇਥੋਂ ਦੇ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਦਾ ਵੱਡਾ ਮੁੱਦਾ ਹੈ।"

ਆਸਾਮ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਮੁਸਲਮਾਨ ਵਿਧਾਇਕਾਂ ਦਾ ਗਣਿਤ

ਭਾਜਪਾ ਨੇ 2016 ਦੀਆਂ ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ ਕੁੱਲ 9 ਮੁਸਲਮਾਨ ਉਮੀਦਵਾਰ ਖੜੇ ਕੀਤੇ ਸਨ ਪਰ ਸਿਰਫ਼  ਇੱਕ ਉਮੀਦਵਾਰ, ਸੋਨਾਈ ਸੀਟ ਤੋਂ ਅਮੀਨੁਲ...


...ਲੀ ਜ਼ਰਦਾਰੀ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਬੰਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।

ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ 2013 ਦੀਆਂ ਚੋਣਾਂ ਲਈ ਇਮਰਾਨ ਖ਼ਾਨ ਨੇ ਇੱਕ ਰਣਨੀਤੀ ਦੇ ਤਹਿਤ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਤਤਕਾਲੀ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਪੀਪਲਜ਼ ਪਾਰਟੀ ਦੀ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਖਿਲਾਫ਼ ਭ੍ਰਿਸ਼ਟਾਚਾਰ ਦਾ ਮੁੱਦਾ ਚੁੱਕਿਆ ਅਤੇ ਅਫ਼ਗਾਨਿਸਤਾਨ-ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਸਰਹੱਦ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਅਮਰੀਕੀ ਡ੍ਰੌਨ ਹਮਲਿਆਂ ਦਾ ਵਿਰੋਧ ਕੀਤਾ।

ਇਮਰਾਨ ਆਪਣੀ ਸਿਆਸਤ ਵਿੱਚ ਸਾਫ਼-ਸੁਥਰੀ ਸਰਕਾਰ, ਭ੍ਰਿਸ਼ਟਾਚਾਰ ਵਿਰੋਧੀ ਕਾਨੂੰਨ, ਆਜ਼ਾਦ ਨਿਆਂਪਾਲਿਕਾ, ਦੁਰੁਸਤ ਪੁਲਿਸ ਪ੍ਰਬੰਧ ਅਤੇ ਅਤਿਵਾਦ ਵਿਰੋਧੀ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੀ ਵਕਾਲਤ ਕਰਦੇ ਹਨ।

ਇਮਰਾਨ ਨੇ ਕੀਤੇ ਤਿੰਨ ਵਿਆਹ

25 ਨਵੰਬਰ 1952 ਨੂੰ ਜਨਮੇ ... ਬਾਕੀ ਲੇਖ ਲਿਖੋ:

ੰਘਮ ਟੈਸਟ ਲਈ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੀ ਟੀਮ ਵਿੱਚ ਥਾਂ ਮਿਲੀ।

ਤਿੰਨ ਸਾਲ ਬਾਅਦ ਇਮਰਾਨ ਨੂੰ ਇੱਕ ਰੋਜ਼ਾ ਟੀਮ ਵਿੱਚ ਥਾਂ ਮਿਲ ਗਈ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਆਪਣੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਦੀ ਬਦੌਲਤ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਟੀਮ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਥਾਂ ਪੱਕੀ ਕਰ ਲਈ।

ਕ੍ਰਿਕਟ ਦੀ ਦੁਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਇਮਰਾਨ ਦੀ ਪਛਾਣ ਇੱਕ ਤੇਜ਼ ਗੇਂਦਬਾਜ਼ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ 1978 ਵਿੱਚ ਪਰਥ ਵਿੱਚ ਕੀਤੇ ਇੱਕ ਸਮਾਗਮ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵੱਲੋਂ 139.7 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੀ ਰਫ਼ਤਾਰ ਨਾਲ ਸੁੱਟੀ ਗਈ ਗੇਂਦ ਕਾਰਨ ਹੋਈ।

ਇਸ ਦੌਰਾਨ ਇਮਰਾਨ ਖਾਨ ਨੇ ਡੇਨਿਸ ਲਿਲੀ ਅਤੇ ਐਂਡੀ ਰਾਬਰਟਜ਼ ਵਰਗੇ ਗੇਂਦਬਾਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਪਿੱਛੇ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਤੀਜੀ ਥਾਂ 'ਤੇ ਰਹੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਅੱਗੇ ਮਾਈਕਲ ਹੋਲਡਿੰਗ, ਜੈਫ਼ ਥੌਮਸਨ ਸਨ।

ਇਮਰਾਨ ਖਾਨ ਨੇ 88 ਟੈਸਟ ਮੈਚਾਂ ਵਿੱਚ ਛੇ ਸੈਂਕੜੇ ਅਤੇ 18 ਅਰਥ-ਸੈਂਕੜਿਆਂ ਦੀ ਮਦਦ ਨਾਲ 3,807 ਦੌੜਾਂ ਬਣਾਈਆਂ ਅਤੇ 362 ਵਿਕਟਾਂ ਲਈਆਂ। ਕ੍ਰਿਕਟ ਤੋਂ ਸੰਨਿਆਸ ਵੇਲੇ ਇਮਰਾਨ ਖਾਨ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਟੈਸਟ ਵਿਕਟ ਲੈਣ ਵਾਲੇ ਗੇਂਦਬਾਜ਼ ਸਨ।

ਦੋ ਦਹਾਕਿਆਂ ਤੋਂ ਕ੍ਰਿਕਟ ਕਰੀਅਰ ਵਿੱਚ ਇਮਰਾਨ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਪਛਾਣ ਆਲਰਾਊਂਡਰ ਗੇਂਦਬਾਜ਼ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਹੋਈ। ਉੱਥੇ ਹੀ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ 1982 ਵਿੱਚ ਜਾਵੇਦ ਮਿਆਂਦਾਦ ਤੋਂ ਕਪਤਾਨੀ ਸਾਂਭੀ ਉਦੋਂ ਕਾਫ਼ੀ ਸ਼ਰਮੀਲੇ ਸਨ। ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਟੀਮ ਬੈਠਕਾਂ ਵਿੱਚ ਉਹ ਟੀਮ ਨਾਲ ਗੱਲਬਾਤ ਨਹੀਂ ਕਰ ਪਾਉਂਦੇ ਸਨ।

ਵਿਸ਼ਵ ਕੱਪ ਜਿੱਤਣ ਵਾਲੇ ਕਪਤਾਨ

ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਬਤੌਰ ਕਪਤਾਨ ਅਤੇ ਇੱਕ ਕ੍ਰਿਕਟ ਖਿਡਾਰੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਉਪਲਬਧੀਆਂ ਸਿਖਰ 'ਤੇ ਰਹੀਆਂ। ਇੰਗਲੈਂਡ ਨੂੰ ਉਸ ਦੀ ਜ਼ਮੀਨ 'ਤੇ ਹਰਾਉਣਾ, ਭਾਰਤ ਦੇ ਖਿਲਾਫ਼ ਘਰੇਲੂ ਸੀਰੀਜ਼ ਦੇ 6 ਟੈਸਟ ਮੈਚਾਂ ਵਿੱਚ 40 ਵਿਕਟ ਡੇਗਣਾ, ਸ਼੍ਰੀਲੰਕਾ ਦੇ ਖਿਲਾਫ਼ ਕਰੀਅਰ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਚੰਗਾ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਅਤੇ ਪਹਿਲੇ ਹੀ ਸਾਲ ਬਤੌਰ ਕਪਤਾਨ 13 ਟੈਸਟ ਮੈਚਾਂ ਵਿੱਚ 88 ਵਿਕਟ ਲੈਣ ਦਾ ਕਾਰਨਾਮਾ ਕਰਨਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਕਾਰਨਾਮੇ ਰਹੇ।

ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਹ ਜ਼ਖਮੀ ਹੋ ਗਏ ਅਤੇ ਤਕਰੀਬਨ ਦੋ ਸਾਲ ਤੱਕ ਕ੍ਰਿਕਟ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਰਹਿਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਭਾਰਤ ਦੇ ਖਿਲਾਫ਼ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਹੀ ਟੈਸਟ ਸੀਰੀਜ਼ ਜਿੱਤਣ ਦੇ ਨਾਲ ਵਾਪਸੀ ਕੀਤੀ। ਇੰਗਲੈਂਡ ਨੂੰ ਉਸੇ ਦੀ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਹਰਾਇਆ।

1987 ਵਿਸ਼ਵ ਕੱਪ ਦੇ ਸੈਮੀਫਾਈਨਲ ਵਿੱਚ ਹਾਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸਨਿਆਸ ਲੈ ਲਿਆ ਪਰ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਜਨਰਲ ਜ਼ਿਆ-ਉਲ-ਹੱਕ ਦੀ ਗੁਜ਼ਾਰਿਸ਼ 'ਤੇ ਦੁਬਾਰਾ ਕਪਤਾਨੀ ਸਾਂਭੀ ਅਤੇ ਵੈਸਟਇੰਡੀਜ਼ ਦੇ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਤਿੰਨ ਟੈਸਟ ਮੈਚਾਂ ਵਿੱਚ 23 ਵਿਕਟ ਲੈ ਕੇ ਆਪਣੀ ਜ਼ੋਰਦਾਰ ਵਾਪਸੀ ਦਾ ਐਲਾਨ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।

ਇੱਕ ਕਪਤਾਨ ਅਤੇ ਕ੍ਰਿਕਟ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕਰੀਅਰ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਮੁਕਾਮ ਉਦੋਂ ਆਇਆ ਜਦੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ 1992 ਵਿਸ਼ਵ ਕੱਪ ਵਿੱਚ ਟੀਮ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕੀਤੀ। ਇਮਰਾਨ ਨੇ ਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਨੂੰ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰੀ ਵਿਸ਼ਵ ਕੱਪ ਦਿਵਾਇਆ ਸਗੋਂ 39 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਵੀ ਆਪਣੀ ਟੀਮ ਵੱਲੋਂ ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਦੌੜਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਹੀ ਬਣਾਈਆਂ।

ਕ੍ਰਿਕਟ ਤੋਂ...


...ਲੀ ਤੋਂ ਘਰ ਲਈ ਰਵਾਨਾ ਹੋਏ ਸੀ।ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਚੰਡਪਾ ਵਿਖੇ ਮ੍ਰਿਤਕ ਦੇਹ ਸਾਨੂੰ ਐਂਬੂਲੈਂਸ 'ਚ ਮਿਲੀ ਸੀ।ਏਡੀਐਮ ਅਤੇ ਡੀਐਮ ਸਾਹਿਬ ਵੀ ਨਾਲ ਹੀ ਸਨ।ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਕੁੜੀ ਦੇ ਸਸਕਾਰ ਲਈ ਸਿੱਧੇ ਸ਼ਮਸ਼ਾਨਘਾਟ ਹੀ ਜਾਣਾ ਹੈ, ਘਰ ਨਹੀਂ ਜਾਣਾ ਹੈ।ਅਸੀਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਸਰ ਇੰਝ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਸਾਡੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦੇ ਲੋਕ ਨਹੀਂ ਆ ਜਾਂਦੇ ਉਦੋਂ ਤੱਕ ਅਸੀਂ ਸਸਕਾਰ ਨਹੀਂ ਕਰਾਂਗੇ।"

"ਲਾਸ਼ ਨੂੰ ਐਂਬੂਲੈਂਸ ਰਾਹੀਂ ਜ਼ਬਰਦਸਤੀ ਸ਼ਮਸ਼ਾਨਘਾਟ ਲਿਜਾਇਆ ਗਿਆ।ਅਸੀਂ ਕਈ ਵਾਰ ਮਨਾ ਕੀਤਾ ਕਿ ਘਰ ਦੇ ਲੋਕ ਆਪਣੀ ਧੀ ਨੂੰ ਆਖਰੀ ਵਾਰ ਵੇਖਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਸਾਡੀ ਇਕ ਨਾ ਸੁਣੀ। ਸਵੇਰੇ ਸਸਕਾਰ ਕਰਾਂਗੇ, ਪਰ ਡੀਐਮ ਅਤੇ ਏਡ... ਬਾਕੀ ਲੇਖ ਲਿਖੋ:

ੀ ਹੈ ਕਿ ਅਮਨ-ਸ਼ਾਂਤੀ ਕਾਇਮ ਰੱਖਣ ਲਈ ਪੁਲਿਸ ਨੂੰ ਅਜਿਹੇ ਕਦਮ ਚੁੱਕਣੇ ਪੈਂਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਇਸ 'ਚ ਕੋਈ ਸ਼ੱਕ ਨਹੀਂ ਹੈ ਕਿ ਪੁਲਿਸ ਨੂੰ ਕੁੱਝ ਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲ਼ਤਾ ਵਿਖਾਉਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਸੀ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਮਾਮਲਾ ਬਹੁਤ ਹੀ ਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲ ਸੀ। ਇਹ ਵਧੇਰੇ ਚੰਗਾ ਰਹਿੰਦਾ ਕਿ ਮ੍ਰਿਤਕ ਦੇਹ ਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਘਰ ਲਿਜਾਇਆ ਜਾਂਦਾ। ਇੱਕ ਵੀਡੀਓ 'ਚ ਇਕ ਪੁਲਿਸ ਮੁਲਾਜ਼ਮ ਇਹ ਕਹਿੰਦਾ ਸੁਣਾਈ ਦੇ ਰਿਹਾ ਹੈ, " ਤੁਹਾਡੀ ਕੀ ਗਲਤੀ ਸੀ।" ਹੁਸ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਗੱਲਬਾਤ ਤੋਂ ਬਚਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਸੀ।"

ਕੀ ਪੁਲਿਸ ਨੇ ਕਾਨੂੰਨ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕੀਤੀ?

ਇਸ ਪੂਰੇ ਘਟਨਾਕ੍ਰਮ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਯੂਪੀ ਪੁਲਿਸ ਨੂੰ ਸਖ਼ਤ ਆਲੋਚਨਾ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਪੈ ਰਿਹਾ ਹੈ।

ਕਾਂਗਰਸ ਪ੍ਰਧਾਨ ਸੋਨੀਆ ਗਾਂਧੀ ਨੇ ਇਸ ਘਟਨਾ ਦੀ ਨਿਖੇਧੀ ਕੀਤੀ ਹੈ ਅਤੇ ਸੂਬਾ ਸਰਕਾਰ ਨੂੰ ਨਿਸ਼ਾਨੇ 'ਤੇ ਲਿਆ ਹੈ।ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ, " ਭਾਰਤ ਹਰ ਕਿਸੇ ਦਾ ਦੇਸ਼ ਹੈ।ਇੱਥੇ ਹਰ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਇੱਜ਼ਤ ਮਾਣ ਨਾਲ ਰਹਿਣ ਦਾ ਅਧਿਕਾਰ ਹੈ।ਸੰਵਿਧਾਨ ਨੇ ਸਾਨੂੰ ਇਹ ਅਧਿਕਾਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।"

ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮਹਿਲਾ ਕਮਿਸ਼ਨ ਦੀ ਪ੍ਰਧਾਨ ਰੇਖਾ ਸ਼ਰਮਾ ਨੇ ਆਪਣੇ ਅਧਿਕਾਰਤ ਟਵਿੱਟਰ ਅਕਾਊਂਟ 'ਤੇ ਲਿਖਿਆ ਹੈ, " ਯੂਪੀ ਸਮੂਹਿਕ ਬਲਾਤਕਾਰ ਕਾਂਡ 'ਚ ਪੁਲਿਸ ਵੱਲੋਂ ਰਾਤ ਦੇ 2.30 ਵਜੇ ਸਸਕਾਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਪਰਿਵਾਰ ਨੂੰ ਇਸ ਸਭ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ। ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮਹਿਲਾ ਕਮਿਸ਼ਨ ਇਸ ਪੂਰੇ ਘਟਨਾਕ੍ਰਮ ਦੀ ਸਖ਼ਤ ਸ਼ਬਦਾਂ 'ਚ ਨਿੰਦਾ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਆਖ਼ਰਕਾਰ ਪਰਿਵਾਰਕ ਮੈਂਬਰਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਮਸ਼ਾਨਘਾਟ 'ਤੇ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਆਉਣ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ? ਰਾਤ ਨੂੰ ਹੀ ਸਸਕਾਰ ਕਿਉਂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ?"

ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮਨੁੱਖੀ ਅਧਿਕਾਰ ਕਮਿਸ਼ਨ ਨੇ ਯੂਪੀ ਪੁਲਿਸ ਨੂੰ ਇਸ ਮਾਮਲੇ ਅਤੇ ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਰਾਤ ਨੂੰ ਕੀਤੇ ਸਸਕਾਰ ਸਬੰਧੀ ਨੋਟਸ ਜਾਰੀ ਕਰਕੇ ਜਵਾਬ ਮੰਗਿਆ ਹੈ।

ਕਮਿਸ਼ਨ ਨੇ ਆਪਣੇ ਨੋਟਿਸ 'ਚ ਕਿਹਾ ਹੈ, " ਇਸ ਘਟਨਾ ਨੇ ਸੂਬੇ ਦੀ ਕਾਨੂੰਨ ਪ੍ਰਣਾਲੀ 'ਤੇ ਸਵਾਲ ਖੜ੍ਹੇ ਕੀਤੇ ਹਨ। ਰਾਜ 'ਚ ਅਜਿਹੀਆਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਵਾਪਰੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਸ 'ਚ ਉੱਚ ਜਾਤੀ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਵੱਲੋਂ ਦਲਿਤ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਭੇਦ ਭਾਵ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਹੱਦ ਤੋਂ ਵੱਧ ਪ੍ਰੇਸ਼ਾਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਪੁਲਿਸ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਖਿਲਾਫ ਕਈ ਦੋਸ਼ ਆਇਦ ਹੋਏ ਹਨ। ਇਹ ਮਨੁੱਖੀ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਦੀ ਉਲੰਘਣਾ ਦਾ ਗੰਭੀਰ ਮਾਮਲਾ ਹੈ।"

ਕਮਿਸ਼ਨ ਨੇ ਸੂਬੇ ਦੇ ਡੀਜੀਪੀ ਨੂੰ ਪੀੜ੍ਹਤ ਪਰਿਵਾਰ ਨੂੰ ਸੁਰੱਖਿਆ ਦੇਣ ਲਈ ਕਿਹਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਮਾਮਲੇ 'ਚ ਚਾਰ ਹਫ਼ਤਿਆਂ ਦੇ ਅੰਦਰ ਆਪਣਾ ਜਵਾਬ ਦੇਣ ਲਈ ਵੀ ਕਿਹਾ ਹੈ।

ਹਾਥਰਸ ਵਿੱਚ ਪੀੜਤ ਦੇ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਪੁਲਿਸ ਦਾ ਪਹਿਰਾ

ਲਖਨਊ ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਦੇ ਵਕੀਲ ਪ੍ਰਿਯਾਂਸ਼ੂ ਅਵਸਥੀ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਪੁਲਿਸ ਵੱਲੋਂ ਜੋ ਵੀ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਉਹ ਇਸ ਗੱਲ ਵੱਲ ਇਸ਼ਾਰਾ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵੱਲੋਂ ਕੁੱਝ ਨਾ ਕੁੱਝ ਲੁਕਾਉਣ ਦਾ ਯਤਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।

ਉਹ ਸਵਾਲ ਕਰਦੇ ਹਨ?

ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਸਮੇਂ 'ਚ ਪੁਲਿਸ ਨੂੰ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਹੋਰ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਸਵਾਲਾਂ ਦੇ ਜਵਾਬ ਦੇਣੇ ਪੈਣਗੇ।ਜੇਕਰ...


...ਲੀ ਨੰਬਰ 37 ਦੇ ਬਾਹਰ ਖੜ੍ਹੀਆਂ ਨਜ਼ਰ ਆਉਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਰੋ ਰਹੀ ਹੈ।

ਉਹ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, "ਉਹ ਲੋਕ ਉਸਨੂੰ ਦੂਰ ਲੈ ਗਏ। ਤੁਸੀਂ ਜਾਣਦੇ ਹੋ ਕਿ ਅਸੀਂ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਹਿੰਸਾ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਦੇਖੀ। ਇੱਥੇ ਅਸੀਂ ਦੀਵਾਲੀ ਵੀ ਈਦ ਵਾਂਗ ਹੀ ਮਨਾਉਂਦੇ ਸੀ। ਉਹ ਬਾਹਰੋਂ ਆਏ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ।''

ਵੈਲਕਮ ਕਬਰਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਲਾਸ਼ ਨੂੰ ਦਫ਼ਨਾਇਆ। ਕੁਝ ਮਿੰਟਾਂ ਵਿੱਚ ਹੀ ਇੱਕ ਨਵੀਂ ਕਬਰ ਤਿਆਰ ਹੋ ਗਈ।

ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ:

ਇੱਕ ਆਦਮੀ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਔਰਤਾਂ ਕਬਰਸਤਾਨ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੀਆਂ।"

ਇਸ ਸਭ ਦੇ ਵਿੱਚ, ਇਰਫ਼ਾਨ ਦੀ ਮਾਂ ਕੁਰੇਸ਼ਾ ਦੇ ਚਿਹਰੇ 'ਤੇ ਖਾਲੀਪਨ ਸਾਫ਼ ਦਿਖਾਈ ਦੇ ਰਿਹਾ ਹੈ।

... ਬਾਕੀ ਲੇਖ ਲਿਖੋ:

ਾ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਸੂਰਜ ਡੁੱਬ ਚੁੱਕਿਆ ਹੈ। ਇੱਕ ਆਦਮੀ ਮੈਨੂੰ ਕਾਰ ਤੱਕ ਛੱਡਣ ਆਇਆ।

ਉਹ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, "ਵਾਪਸ ਜਾਓ। ਇਹ ਸਮਾਂ ਸੜਕਾਂ 'ਤੇ ਇਕੱਲੇ ਘੁੰਮਣ ਦਾ ਨਹੀਂ। ਨੇੜੇ ਦੇ ਕੁਝ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਹਾਲਾਤ ਬਹੁਤ ਮਾੜੇ ਹਨ।"

ਇੱਕ ਔਰਤ ਮੋਢੇ 'ਤੇ ਆਪਣਾ ਹੱਥ ਰੱਖਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਆਉਣ ਲਈ ਧੰਨਵਾਦ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਨਮ ਹਨ।

ਉਹ ਬਸ ਇਨ੍ਹਾਂ ਹੀ ਕਹਿ ਪਾਉਂਦੀ ਹੈ ਤੇ ਰੋਣ ਲੱਗ ਪੈਂਦੀ ਹੈ।

ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਬਸ ਇਹੋ ਕਹਿਣਾ ਸੀ। ਮਾਸੂਮਾਂ ਦਾ ਲਹੂ ਵਹਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਰੱਬ ਅੱਜ ਰਾਤ ਰੋ ਰਿਹਾ ਹੈ।

ਵੀਡੀਓ: ਬੀਬੀਸੀ ਪੰਜਾਬੀ ਨੂੰ ਲਿਆਓ ਆਪਣੇ ਮੋਬਾਈਲ 'ਤੇ

ਵੀਡੀਓ:Delhi Violence: ਲੰਗਰ ਵਰਤਾ ਕੇ ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਸ਼ਿਵ ਵਿਹਾਰ ਇਲਾਕੇ ਵਿੱਚ ਪੀੜਤਾਂ ਦੀ ਮਦਦ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਮਿਲੋ

ਵੀਡੀਓ: ਪਾਕਿਸਤਾਨ: 72 ਸਾਲ ਬਾਅਦ ਖੁੱਲ੍ਹੇ ਸ਼ਿਵ ਮੰਦਰ ਦੇ ਬੂਹੇ

(ਬੀਬੀਸੀ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਲ FACEBOOK, INSTAGRAM, TWITTERਅਤੇ YouTube 'ਤੇ ਜੁੜੋ।)


...ਲੀ ਪਾਰਟੀ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਪਾਰਟੀ ਨਾਲ ਗਠਜੋੜ ਬਣਾ ਕੇ ਸੱਤਾ ਵਿੱਚ ਆ ਸਕਦੀ ਹੈ।

ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਨੂੰ ਸਿੱਧੇ ਤੌਰ ’ਤੇ ਜਨਤਾ ਵੱਲੋਂ ਨਹੀਂ ਚੁਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਨੂੰ ਜੇਤੂ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਸੰਸਦ ਮੈਂਬਰ ਚੁਣਦੇ ਹਨ ਤੇ ਬ੍ਰਿਟੇਨ ਦੀ ਮਹਾਰਾਣੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਨਿਯੁਕਤੀ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਰਾਣੀ ਨੂੰ ਸੰਸਦ ਮੈਂਬਰਾਂ ਦੀ ਰਾਇ ਮੰਨਣੀ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।

2017 ਦੀਆਂ ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ ਕੀ ਹੋਇਆ?

1922 ਤੋਂ ਹੁਣ ਤੱਕ ਹਰ ਚੋਣ ਨੂੰ ਜਾਂ ਤਾਂ ਕੰਜ਼ਰਵੇਟਿਵ ਪਾਰਟੀ ਨੇ ਜਿੱਤਿਆ ਹੈ ਜਾਂ ਲੇਬਰ ਪਾਰਟੀ ਵੱਲੋਂ ਜਿੱਤਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।

ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਪਾਰਟੀਆਂ 2017 ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀਆਂ ਪਾਰਟੀਆਂ ਬਣ ਕੇ ਉੱਭਰੀਆਂ ਸਨ ਪਰ ਕਿਸੇ ਕੋਲ ਵੀ ਸਰਕਾਰ ਬ... ਬਾਕੀ ਲੇਖ ਲਿਖੋ:


...ਲੀ ਲਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਅੰਦਰ ਕਿਹੋ ਜਿਹੇ ਭਾਵ ਸਨ ਇਸ ਨੂੰ ਉਸ ਪੱਤਰ ਤੋਂ ਸਮਝਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਅਸੀਂ ਸੁਭਾਸ਼ ਚੰਦਰ ਬੋਸ ਦਾ ਲਿਖਿਆ ਲਵ ਲੈਟਰ ਕਹਿ ਸਕਦੇ ਹਾਂ।

ਸੁਭਾਸ਼ ਚੰਦਰ ਬੋਸ ਦੇ ਐਮਿਲੀ ਸ਼ੇਂਕਲ ਨੂੰ ਲਿਖੇ ਖਤ ਦਾ ਹਿੱਸਾ

ਇਹ ਨਿੱਜੀ ਪੱਤਰ ਪਹਿਲਾਂ ਤਾਂ ਸੁਭਾਸ਼ ਚੰਦਰ ਬੋਸ ਦੇ ਐਮਿਲੀ ਨੂੰ ਲਿਖੇ ਖਤਾਂ ਦੇ ਸੰਗ੍ਰਿਹ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਿਲ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਇਸ ਖਤ ਨੂੰ ਐਮਿਲੀ ਨੇ ਖੁਦ ਸ਼ਰਤ ਚੰਦਰ ਬੋਸ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਸ਼ਿਸ਼ਰ ਕੁਮਾਰ ਬੋਸ ਦੀ ਪਤਨੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣਾ ਬੋਸ ਨੂੰ ਸੌਂਪਿਆ ਸੀ। 5 ਮਾਰਚ, 1936 ਨੂੰ ਲਿਖਿਆ ਇਹ ਖਤ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

"ਮਾਈ ਡਾਰਲਿੰਗ, ਸਮਾਂ ਆਉਣ 'ਤੇ ਹਿਮਪਰਬਤ ਵੀ ਪਿਘਲਦਾ ਹੈ, ਅਜਿਹੀ ਭਾਵਨਾ ਮੇ... ਬਾਕੀ ਲੇਖ ਲਿਖੋ:

ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕੈਪਿਟਲ ਅੱਖਰਾਂ ਵਿੱਚ ਲਿਖਿਆ ਹੈ।

ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਲਿਖਿਆ ਸੀ, "ਪਿਛਲੇ ਕੁਝ ਦਿਨਾਂ ਤੋਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਲਿਖਣ ਬਾਰੇ ਸੋਚ ਰਿਹਾ ਸੀ ਪਰ ਤੁਸੀਂ ਸਮਝ ਸਕਦੇ ਹੋ ਕਿ ਮੇਰੇ ਲਈ ਤੁਹਾਡੇ ਬਾਰੇ ਆਪਣੇ ਮਨੋਭਾਵਾਂ ਨੂੰ ਲਿਖਣਾ ਕਿੰਨਾ ਮੁਸ਼ਕਿਲ ਸੀ। ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਸਿਰਫ਼ ਇਹ ਦੱਸਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਜਿਵੇਂ ਮੈਂ ਪਹਿਲਾਂ ਸੀ, ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੁਣ ਵੀ ਹਾਂ।"

"ਇੱਕ ਵੀ ਦਿਨ ਅਜਿਹਾ ਨਹੀਂ ਲੰਘਿਆ ਹੈ ਜਦੋਂ ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੇ ਬਾਰੇ ਨਾ ਸੋਚਿਆ ਹੋਵੇ। ਤੂੰ ਹਮੇਸ਼ਾ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਹੈ। ਮੈਂ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਬਾਰੇ ਸੋਚ ਵੀ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ। ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਇਹ ਵੀ ਨਹੀਂ ਦੱਸ ਸਕਦਾ ਕਿ ਇਨ੍ਹਾਂ ਮਹੀਨਿਆਂ ਵਿੱਚ ਮੈਂ ਕਿੰਨਾ ਦੁਖੀ ਰਿਹਾ, ਇਕੱਲਾਪਨ ਮਹਿਸੂਸ ਕੀਤਾ। ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਚੀਜ਼ ਮੈਨੂੰ ਖੁਸ਼ ਰੱਖ ਸਕਦੀ ਹੈ ਪਰ ਮੈਂ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦਾ ਕਿ ਕੀ ਇਹ ਸੰਭਵ ਹੋਵੇਗਾ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵੀ ਦਿਨ-ਰਾਤ ਮੈਂ ਇਸ ਬਾਰੇ ਸੋਚ ਰਿਹਾ ਹਾਂ ਅਤੇ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ ਕਰਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਮੈਨੂੰ ਸਹੀ ਰਾਹ ਦਿਖਾਏ।"

ਉਹ ਵਿਆਹ ਜਿਸ ਦਾ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਚੱਲਿਆ

ਇਨ੍ਹਾਂ ਪੱਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਜ਼ਾਹਿਰ ਬੇਚੈਨੀ ਕਾਰਨ ਜਦੋਂ ਦੋਵੇਂ ਅਗਲੀ ਵਾਰੀ ਮਿਲੇ ਤਾਂ ਸੁਭਾਸ਼ ਅਤੇ ਐਮੀਲੀ ਨੇ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਵਿਆਹ ਕਰਾ ਲਿਆ। ਇਹ ਵਿਆਹ ਕਿੱਥੇ ਹੋਇਆ ਇਸ ਬਾਰੇ ਐਮੀਲੀ ਨੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਬੋਸ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਕਿ 26 ਦਸੰਬਰ, 1937 ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ 27 ਵੇਂ ਜਨਮਦਿਨ 'ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਵਿਆਹ ਆਸਟਰੀਆ ਦੇ ਬਾਗੀਸਤੀਨ ਵਿਚ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਜੋ ਦੋਹਾਂ ਦਾ ਪਸੰਦੀਦਾ ਰਿਜ਼ੋਰਟ ਸੀ।

ਹਾਲਾਂਕਿ ਦੋਨਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਵਿਆਹ ਨੂੰ ਗੁਪਤ ਰੱਖਣ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਬੋਸ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਐਮੀਲੀ ਨੇ ਵਿਆਹ ਦਾ ਦਿਨ ਦੱਸਣ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਹੋਰ ਕੋਈ ਜਾਣਕਾਰੀ ਸਾਂਝਾ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ। ਹਾਂ, ਅਨੀਤਾ ਬੋਸ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇਹ ਜ਼ਰੂਰ ਦੱਸਿਆ ਸੀ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮਾਂ ਨੇ ਇਹ ਦੱਸਿਆ ਸੀ ਕਿ ਵਿਆਹ ਦੇ ਮੌਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਮ ਭਾਰਤੀ ਦੁਲਹਣਾਂ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮੰਥੇ ਤੇ ਸੰਦੂਰ ਲਾਇਆ ਸੀ।

ਇਹ ਵਿਆਹ ਤਾਂ ਇੰਨਾ ਚੁੱਪ-ਚਾਪ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ ਕਿ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਗੱਭੇ ਅਗਵਾਕਾਰ ਹੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਸਨ।

ਇਸ ਵਿਆਹ ਨੂੰ ਗੁਪਤ ਰੱਖਣ ਦੇ ਸੰਭਵ ਕਾਰਨਾਂ ਬਾਰੇ ਰੁਦਰਾਂਸ਼ੂ ਮੁਖਰਜੀ ਲਿੱਖਦੇ ਹਨ ਕਿ ਬਹੁਤ ਸੰਭਵ ਰਿਹਾ ਹੋਵੇਗਾ ਕਿ ਸੁਭਾਸ਼ ਇਸ ਦਾ ਅਸਰ ਆਪਣੇ ਸਿਆਸੀ ਕਰੀਅਰ 'ਤੇ ਨਹੀਂ ਪੈਣ ਦੇਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹੋਣਗੇ। ਕਿਸੇ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਮਹਿਲਾ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਦੀ ਗੱਲ ਸਾਹਮਣੇ ਆਉਣ 'ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅਕਸ 'ਤੇ ਅਸਰ ਪੈ ਸਕਦਾ ਸੀ।

ਰੁਦਾਂਸ਼ੂ ਦੇ ਇਸ ਖਦਸ਼ੇ ਨੂੰ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵੀ ਦੇਖਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ 1938 ਵਿੱਚ ਸੁਭਾਸ਼ ਚੰਦਰ ਬੋਸ ਕਾਂਗਰਸ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਚੁਣੇ ਗਏ ਸਨ। ਸ਼ਰਤ ਚੰਦਰ ਬੋਸ ਦੇ ਸਕੱਤਰ ਰਹੇ ਅਤੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਦੇ ਮਸ਼ਹੂਰ ਲੇਖਕ ਨੀਰਦ ਸਨ।

ਚੌਧਰੀ ਨੇ 1989 ਵਿੱਚ 'ਦਾਈ ਹੈਂਡ, ਗ੍ਰੇਟ ਐਨਾਰਕ: ਇੰਡੀਆ 1921-1951' ਵਿੱਚ ਲਿਖਿਆ ਹੈ, "ਇਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਨਿੱਜੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹਿੱਸਾ ਸੀ ਪਰ ਜਦੋਂ ਮੈਨੂੰ ਜਾਣਕਾਰੀ ਮਿਲੀ ਤਾਂ ਮੈਨੂੰ ਝਟਕਾ ਲੱਗਿਆ।"

ਬਹਿਰਹਾਲ, ਤਿੰਨ ਵਾਰੀ ਸੰਸਦ...


...ਲੀ ਵਾਪਸ ਆ ਕੇ ਫਿਬੋਨੇਕੀ ਨੇ ਲਿਬਰ ਅਬਾਕੀ (Liber Abbaci,) ਦੀ ਰਚਨਾ ਕੀਤੀ। ਸਾਲ 1202 ਵਿੱਚ ਲਿਬਰ ਅਬਾਕੀ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆਉਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਅਰਬੀ ਅੰਕ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ( 1, 2,3...)ਬਾਰੇ ਸਿਰਫ਼ ਕੁਝ ਗਿਣੇ ਚੁਣੇ ਵਿਦਵਾਨ ਹੀ ਜਾਣਦੇ ਸਨ।

ਜਦਕਿ ਯੂਰਪ ਦੇ ਵਪਾਰੀ ਅਤੇ ਵਿਦਵਾਨ ਹਾਲੇ ਵੀ ਰੋਮਨ ਸੰਖਿਆਵਾਂ (i, ii, iii...) ਦੀ ਹੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੇ ਸਨ।

ਇਸ ਨਾਲ ਗੁਣਾ ਅਤੇ ਭਾਗ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਔਖਾ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ। ( MXCI ਨੂੰ LVII ਨਾਲ ਗੁਣਾ ਕਰਕੇ ਦੇਖੋ!)

ਅਲ ਖ਼ਵਾਰਿਜਮੀ ਬੀਜ-ਗਣਿਤ (ਅਲਜੈਬਰਾ) ਦਾ ਪਿਤਾਮਾ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ

ਗਣਿਤ ਨੂੰ ਸਰਵਵਿਆਪੀ ਬਣਾਇਆ

ਫਿਬੋਨੇਕੀ ਦੀ ਕਿਤਾਬ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਸੰਖਿਆਵਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਅੰ... ਬਾਕੀ ਲੇਖ ਲਿਖੋ:

ਹੋਏ ਹਿੱਸਿਆਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਜਗ੍ਹਾ ਇਕੱਠਾ ਕਰਨਾ। 821 ਈਸਵੀ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਬੈਤ ਅਲ ਹਿਕਮਾ ਦਾ ਖਗੋਲ ਵਿਗਿਆਨੀ ਅਤੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਲਾਇਬਰੇਰੀਅਨ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ।

ਅਲ-ਖਲੀਲੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, "ਖਵਾਰਿਜਮੀ ਦੇ ਗ੍ਰੰਥ ਨੇ ਹੀ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਮੁਸਲਮਾਨ ਦੁਨੀਆਂ ਦੀ ਦਸ਼ਮਲਵ ਸੰਖਿਆ ਵਿਧੀ ਤੋਂ ਜਾਣੂ ਕਰਵਾਇਆ ਸੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਲਿਓਨਾਰਦੋ ਦਾ ਪੀਸਾ ਵਰਗੇ ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਨੇ ਇਸਨੂੰ ਪੂਰੇ ਯੂਰਪ ਵਿੱਚ ਫ਼ੈਲਾਇਆ।

ਫਿਬੋਨੇਕੀ ਨੇ ਆਧੁਨਿਕ ਗਣਿਤ ਵਿੱਚ ਜੋ ਤਬਦੀਲੀਵਾਦੀ ਪ੍ਰਭਾਵ ਪੈਦਾ ਕੀਤਾ, ਉਸਦਾ ਬਹੁਤਾ ਸਿਹਰਾ ਅਲ ਖਵਾਰਿਜਮੀ ਦੀ ਵਿਰਾਸਤ ਨੂੰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਚਾਰ ਸਦੀਆਂ ਦੇ ਵਕਫ਼ੇ ਤੇ ਰਹਿ ਰਹੇ ਦੋ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਪੁਰਾਤਨ ਲਾਇਬਰੇਰੀ ਨੇ ਜੋੜ ਦਿੱਤਾ। ਯਾਨੀ ਮੱਧ ਯੁੱਗ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਘਾ ਗਣਿਤ ਵਿਗਿਆਨੀ ਇੱਕ ਅਜਿਹੇ ਮਹਾਨ ਚਿੰਤਕ ਦੇ ਮੋਢਿਆਂ 'ਤੇ ਖੜਾ ਸੀ, ਜਿਸ ਦੀਆਂ ਸਫ਼ਲਤਾਵਾਂ ਨੇ ਇਸਲਾਮ ਦੇ ਸੁਨਹਿਰੇ ਯੁੱਗ ਦੀ ਇੱਕ ਮਹਾਨ ਸੰਸਥਾ ਵਿੱਚ ਜਨਮ ਲਿਆ ਸੀ।

ਕਿਉਂਕਿ ਬੈਤ ਅਲ ਹਿਕਮਾ ਬਾਰੇ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਜਾਣਕਾਰੀ ਮੌਜੂਦ ਹੈ, ਲਿਹਾਜ਼ਾ ਇਤਿਹਾਸਕਾਰ ਅਕਸਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕਾਰਜ ਖੇਤਰ ਅਤੇ ਮੰਤਵ ਨੂੰ ਵਧਾ ਚੜ੍ਹਾ ਕੇ ਦੱਸਣ ਦਾ ਲਾਲਚ ਰੋਕ ਨਹੀਂ ਪਾਉਂਦੇ।

ਲਿਓਨਾਰਦੋ ਦਾ ਪੀਸਾ

ਅਕਸਰ ਇਸ ਨੂੰ ਇੱਕ ਮਿਥਹਾਸਿਕ ਰੁਤਬਾ ਦੇ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਪਰ ਮੌਜੂਦਾ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਸਾਡੇ ਕੋਲ ਜੋ ਥੋੜੇ ਬਹੁਤ ਇਤਿਹਾਸਿਕ ਰਿਕਾਰਡ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਇਹ ਮੇਲ ਨਹੀਂ ਖਾਂਦਾ।

ਅਲ ਖਲੀਲੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, "ਕੁਝ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਕੇਂਦਰ ਇੰਨਾਂ ਵੀ ਮਹਾਨ ਨਹੀਂ ਸੀ ਕਿ ਅੱਖਾਂ ਨੂੰ ਧੋਖਾ ਦੇ ਜਾਵੇ।"

ਖਲੀਲੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, "ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕੁਝ ਲੋਕ ਇਸਦੀ ਮਹਾਨਤਾ ਨੂੰ ਨਾ ਮੰਨਣ ਪਰ ਅਲ-ਖਵਾਰਿਜਵੀ ਵਰਗੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਇਸ ਦੇ ਸਬੰਧ ਅਤੇ ਗਣਿਤ, ਖਗੋਲ ਵਿਗਿਆਨ ਅਤੇ ਭੁਗੋਲ ਵਿੱਚ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਕੰਮ, ਮੇਰੇ ਲਈ ਇਸ ਗੱਲ ਨੂੰ ਪੁਖ਼ਤਾ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਸਹੀ ਅਰਥਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਬੋਧਿਕ ਕੇਂਦਰ ਰਿਹਾ ਹੋਵੇਗਾ। ਇਹ ਤਾਂ ਤੈਅ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਮਹਿਜ਼ ਉਲਥਾਈਆਂ ਕਿਤਾਬਾਂ ਦਾ ਸੰਗ੍ਰਿਹ ਭਰ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗਾ।"

ਇਸ ਲਾਇਬਰੇਰੀ ਦੇ ਅਨੁਵਾਦਕ ਅਤੇ ਵਿਦਵਾਨ ਚਾਹੁੰਦੇ ਸਨ ਕਿ ਇਥੋਂ ਦੇ ਗ੍ਰੰਥਾਂ ਨੂੰ ਲੋਕ ਆ ਕੇ ਪੜ੍ਹਣ ਅਤੇ ਇਹ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਬਹੁਤ ਮਿਹਨਤ ਕੀਤੀ।

ਇਸਲਾਮੀ ਦੁਨੀਆਂ ਦੀ ਪੁਰਾਤਨ ਲਾਇਬਰੇਰੀ ਦੀ ਵੱਡੀ ਭੂਮਿਕਾ

ਬਰਤਾਨੀਆ ਵਿੱਚ ਓਪਨ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਗਣਿਤ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਦੇ ਪ੍ਰੋਫ਼ੈਸਰ ਜੂਨ ਬੇਰੋ-ਗ੍ਰੀਨ ਨੇ ਦੱਸਿਆ, "ਗਿਆਨ ਦੇ ਇਸ ਕੇਂਦਰ ਦੀ ਬੁਨਿਆਦੀ ਅਹਿਮੀਅਤ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਇਥੇ ਹੀ ਅਰਬੀ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਨੇ ਗ੍ਰੀਕ ਵਿਚਾਰਾਂ ਦਾ ਸਥਾਨਕ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਉਲੱਥਾ ਕੀਤਾ। ਅਤੇ ਇਥੇ ਹੋਇਆ ਤਰਜਮੇ ਦਾ ਕੰਮ ਹੀ ਗਣਿਤ ਬਾਰੇ ਸਾਡੀ ਸਮਝ ਦਾ ਆਧਾਰ ਬਣਿਆ।"

ਦਰਅਸਲ ਮਹਿਲ ਵਿੱਚ ਬਣੀ ਇਹ ਲਾਇਬਰੇਰੀ ਸੰਖਿਆਵਾਂ ਬਾਰੇ ਪੁਰਾਤਨ ਵਿਚਾਰਾਂ ਦੀ ਦੁਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਦੇਖਣ ਦਾ ਇੱਕ ਝਰੋਖਾ ਮੁਹੱਈਆ ਕਰਵਾਉਂਦੀ ਸੀ। ਦਰਅਸਲ ਇਹ ਵਿਗਿਆਨਿਕ ਖੋਜਸ਼ਾਲਾ ਸੀ।

ਦਸ਼ਮਲਵ ਵਿਧੀ, ਅੱਜ ਕੱਲ੍ਹ ਦੇ...


...ਲੀ ਵਾਰੀ ਜਹਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਬੈਠੀ ਇਕਵਿੰਦਰ ਕੌਰ ਆਪਣੇ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਚੰਗੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਦੇ ਸੁਪਨੇ ਲੈਣ ਲੱਗੀ।

ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ:

ਇੱਕੋ ਸ਼ਾਮ ਦੁਬਈ ਤੋਂ ਸਊਦੀ ਅਰਬ

ਦੁਬਈ ਪਹੁੰਚ ਕੇ ਉਸ ਨੂੰ ਏਅਰਪੋਰਟ ਦੇ ਬਾਹਰ ਇੱਕ ਬੁਰਕੇ ਵਾਲੀ ਔਰਤ ਮਿਲੀ, ਜੋ ਉਸ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਨਾਲ ਲੈ ਗਈ।

ਉਸੇ ਸ਼ਾਮ ਇਕਵਿੰਦਰ ਨੂੰ ਸਾਊਦੀ ਅਰਬ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਜਹਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਚੜ੍ਹਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।

ਸਾਊਦੀ ਅਰਬ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪਰਿਵਾਰ ਕੋਲ ਉਸ ਨੂੰ 15 ਦਿਨਾਂ ਤੱਕ ਸਹੀ ਸਲਾਮਤ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ, ਪਰ 15 ਦਿਨਾਂ ਬਾਅਦ ਉਸ ਦਾ ਫੋਨ ਬੰਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।

ਇਕਵਿੰਦਰ ਨੇ ਦੱਸਿਆ, "ਮੈਂ ਤਿੰਨ ਮੰਜ਼ਿਲਾ ਘਰ ਵਿੱਚ ਰਹਿ ਰਹੀ ਸੀ। ਉਸ ਵਿਅਕਤੀ ਦੀਆਂ ਪੰਜ-ਛੇ ਔਰਤਾਂ ਸਨ ਤੇ ਸੱਤ-ਅੱ... ਬਾਕੀ ਲੇਖ ਲਿਖੋ:

ਂਦਾ।

ਭਾਈ ਸੰਦੀਪ ਸਿੰਘ ਮੁਤਾਬਕ ਉਨ੍ਹਾਂ ਇਕਵਿੰਦਰ ਕੌਰ ਅਤੇ ਏਜੰਟ ਵਿਚਾਲੇ ਕੜੀ ਬਣੀ ਕੁੜੀ ਰਾਹੀ ਇਹ ਪੈਸੇ ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਦਿੱਤੇ , ਜੋ ਉਸ ਨੇ ਮੁੰਬਈ ਜਾ ਕੇ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਦਿੱਤੇ ਤੇ ਅਗਲੇ ਦਿਨ ਪੀੜਤ ਔਰਤ ਦੀ ਵਾਪਸੀ ਹੋ ਗਈ।

ਜਲੰਧਰ ਦੀ ਸੁਖਵੰਤ ਕੌਰ ਦੀ ਕਹਾਣੀ

ਜਲੰਧਰ ਦੇ ਕਸਬੇ ਨੂਰਮਹਿਲ ਦੇ ਪਿੰਡ ਅਜਤਾਣੀ ਦੀ ਸੁਖਵੰਤ ਕੌਰ ਵੀ ਸਾਊਦੀ ਅਰਬ 'ਚ ਪੰਜ ਮਹੀਨੇ ਕਥਿਤ ਗੁਲਾਮੀ ਵਾਲੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਭੋਗਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ 31 ਮਈ 2017 ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਘਰ ਵਾਪਸ ਆ ਗਈ ਸੀ।

ਉਸ ਨੂੰ ਛੁਡਵਾਉਣ ਲਈ ਉਸ ਵੇਲੇ ਦੀ ਕੇਂਦਰੀ ਵਿਦੇਸ਼ ਮੰਤਰੀ ਮਰਹੂਮ ਸੁਸ਼ਮਾ ਸਵਰਾਜ ਨੇ ਸੰਜੀਦਗੀ ਨਾਲ ਯਤਨ ਕੀਤੇ ਸਨ।

ਸੁਖਵੰਤ ਕੌਰ ਨੂੰ ਮੁੰਬਈ ਏਅਰਪੋਰਟ 'ਤੇ ਲਿਆਂਦਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਪਰ ਪਰਿਵਾਰ ਕੋਲ ਉਸ ਨੂੰ ਮੁੰਬਈ ਤੋਂ ਲਿਆਉਣ ਲਈ ਵੀ ਪੈਸੇ ਨਹੀਂ ਸਨ।

ਸੁਸ਼ਮਾ ਸਵਰਾਜ ਨੇ ਸੁਖਵੰਤ ਕੌਰ ਨੂੰ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਦੀ ਉਡਾਣ ਕਰਵਾ ਦਿੱਤੀ ਸੀ ਤੇ ਨਾਲ ਹੀ ਉਸ ਨੂੰ ਘਰ ਛੱਡਣ ਦਾ ਇੰਤਜ਼ਾਮ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ।

ਸੁਖਵੰਤ ਕੌਰ ਨੇ ਵੇਚੇ ਜਾਣ ਦਾ ਲਾਇਆ ਸੀ ਇਲਜ਼ਾਮ

ਟਰੈਵਲ ਏਜੰਟਾਂ ਨੇ ਸੁਖਵੰਤ ਕੌਰ ਨੂੰ ਸਾਢੇ ਤਿੰਨ ਲੱਖ ਰੁਪਏ 'ਚ ਸਾਊਦੀ ਅਰਬ ਦੇ ਇੱਕ ਪਰਿਵਾਰ ਨੂੰ ਕਥਿਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਵੇਚ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਦੁੱਖ ਭਰੇ ਕੱਟੇ ਪੰਜ ਮਹੀਨਿਆਂ ਦੀ ਦਾਸਤਾਂ ਸੁਣਾਉਂਦਿਆਂ ਸੁਖਵੰਤ ਕੌਰ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਰੋਣ ਲੱਗ ਪੈਂਦੀ ਸੀ।

ਉਸ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿਵੇਂ ਉਸ ਨੂੰ ਲੋਹੇ ਦੀਆਂ ਛੜਾਂ ਨਾਲ ਕੁੱਟਿਆ ਮਾਰਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਜਦੋਂ ਉਹ ਆਪਣਾ ਮਿਹਨਤਾਨਾ ਮੰਗਦੀ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਵਡੇਰੀ ਉਮਰ ਦਾ ਵੀ ਵਾਸਤਾ ਪਾਇਆ, ਪਰ ਰਹਿਮ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।

ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ:

ਕਰਜ਼ੇ ਦੀ ਪੰਡ ਨੇ ਮਜਬੂਰ ਕੀਤਾ

ਸੁਖਵੰਤ ਕੌਰ ਵਿਦੇਸ਼ ਗਈ ਸੀ ਤਾਕਿ ਉਹ ਜ਼ਿਆਦਾ ਪੈਸਾ ਕਮਾ ਕੇ ਕਰਜ਼ਾ ਲਾਹ ਸਕੇ। ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਦੋ ਲੱਖ ਰੁਪਏ ਕਰਜ਼ਾ ਚੁੱਕ ਕੇ ਕੁਵੈਤ ਭੇਜਿਆ ਸੀ, ਪਰ ਉਸ ਨੇ ਉਧਰੋਂ ਕੋਈ ਪੈਸੇ ਨਹੀਂ ਭੇਜੇ। ਕਰਜ਼ੇ ਦਾ ਬੋਝ ਵਧਣ ਲੱਗ ਪਿਆ।

ਲਾਂਬੜੇ ਦੀ ਰਹਿਣ ਵਾਲੀ ਪੂਜਾ ਨਾਂ ਦੀ ਟਰੈਵਲ ਏਜੰਟ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਸੰਪਰਕ ਕਰਕੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਉਹ ਸਾਊਦੀ ਅਰਬ 'ਚ ਇੱਕ ਘਰ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਦਿਵਾ ਦੇਵੇਗੀ। ਜਿੱਥੇ ਉਸ ਨੂੰ 22 ਹਜ਼ਾਰ ਰੁਪਿਆ ਮਹੀਨਾ ਮਿਲਣਗੇ।

ਜਦੋਂ ਸੁਖਵੰਤ ਕੌਰ ਨੇ ਪੂਜਾ ਨੂੰ ਇਹ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਹ ਕੁਲਵੰਤ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਬਾਹਰ ਭੇਜ ਦੇਣ ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਸ ਦੀ ਉਮਰ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਉਹ ਨਹੀਂ ਜਾ ਸਕਦੇ।

ਸੁਖਵੰਤ ਕੌਰ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਉਹ 20 ਜਨਵਰੀ 2017 ਨੂੰ ਦਿੱਲੀ ਤੋਂ ਦੁਬਈ ਗਈ, ਜਿੱਥੇ ਉਸ ਨੂੰ ਦੋ ਔਰਤਾਂ ਅਤੇ 15 ਮਰਦਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਇੱਕ ਕਮਰੇ 'ਚ ਰਹਿਣਾ ਪਿਆ।

2017 ਵਿੱਚ ਜਦੋਂ ਸੁਸ਼ਮਾ ਸਵਰਾਜ ਨੇ ਸੁਖਵੰਤ ਕੌਰ ਦੀ ਰਿਹਾਈ ਕਰਵਾਈ ਸੀ ਉਸ ਵੇਲੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇਹ ਟਵੀਟ ਕੀਤਾ ਸੀ

ਉਦੋਂ ਹੀ ਉਸ ਦੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਇਹ ਗੱਲ ਖਟਕ ਗਈ ਸੀ ਕਿ ਉਸ ਨਾਲ ਕੁਝ ਬੁਰਾ ਹੋਣ ਵਾਲਾ ਹੈ। ਦੁਬਈ ਤੋਂ 24 ਜਨਵਰੀ ਨੂੰ ਸਾਊਦੀ ਅਰਬ ਲਈ ਉਡਾਨ ਭਰੀ।

ਉੱਥੇ ਇੱਕ ਪਰਿਵਾਰ ਦੀਆਂ ਤਿੰਨ ਔਰਤਾਂ ਮਦਰੀਆ, ਫਾਜ਼ੀਆ ਅਤੇ ਮੀਰਾ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਉਸ ਨੂੰ ਸਾਢੇ ਤਿੰਨ ਲੱਖ...


...ਲੀ ਸਿੱਖਿਆ ਵਿੱਚ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੀ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ ਜਿਵੇਂ ਸਾਲ 2020 ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਐੱਫਜੀਐੱਮ ਨੂੰ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇਗਾ।

ਸਕੈਂਡਰੀ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਸੈਕਸ ਐਜੂਕੇਸ਼ਨ ਦੀ ਕਲਾਸ ਵਿੱਚ ਇਸ ਵਿਸ਼ੇ ਨੂੰ ਜ਼ਰੂਰੀ ਰੂਪ ਤੋਂ ਪੜ੍ਹਾਇਆ ਜਾਵੇਗਾ।

ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਬ੍ਰੈਸਟ ਆਇਰਨਿੰਗ ਵਰਗੇ ਮੁੱਦੇ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕੀਤਾ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਇਸਦਾ ਹੱਲ ਲੱਭਿਆ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਅਜਿਹੀਆਂ ਰਵਾਇਤਾਂ ਨੂੰ ਰੋਕਿਆ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

ਉਹ ਕਹਿੰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਜਿਵੇਂ-ਜਿਵੇਂ ਸ਼ੋਸ਼ਣ ਦੇ ਨਵੇਂ ਤਰੀਕੇ ਬਾਰੇ ਪਤਾ ਲਗਦਾ ਹੈ, ਸਕੂਲੀ ਪਾਠਕ੍ਰਮ ਨੂੰ ਵੀ ਉਸੇ ਹਿਸਾਬ ਨਾਲ ਬਦਲਿਆ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

ਸੀਮੋਨ ਨਾਮ ਦੀ ਇੱਕ ਔਰਤ ਨੇ ਵਿਕ... ਬਾਕੀ ਲੇਖ ਲਿਖੋ:

ਣਦੀ ਹਾਂ ਕਿ ਇਹ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਪੀੜਤਾਵਾਂ ਨੇ ਇਸ ਬਾਰੇ ਮੈਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਹੈ। ਉਹ ਕਹਿੰਦੀ ਹੈ ਇਹ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਹੈ ਜਦੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇਸ ਬਾਰੇ ਕਿਸੇ ਨਾਲ ਇਸ ਬਾਰੇ ਗੱਲ ਕੀਤੀ ਹੈ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇਸ ਬਾਰੇ ਗੱਲ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਸ਼ਰਮ ਆਉਂਦੀ ਹੈ।"

ਸੀਮੋਨ ਦੇ ਸਰੀਰ 'ਤੇ ਅਜੇ ਵੀ ਇਸ ਸ਼ੋਸ਼ਣ ਦੇ ਨਿਸ਼ਾਨ ਹਨ ਅਤੇ ਉਹ ਚਾਹੰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਨੂੰ ਇਸ ਵਿੱਚੋਂ ਨਾ ਲੰਘਣਾ ਪਵੇ।

ਉਹ ਕਹਿੰਦੀ ਹੈ, "ਇਹ ਇੱਕ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸ਼ੋਸ਼ਣ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਦਰਦ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਅਜਿਹਾ ਲਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਇਨਸਾਨ ਨਹੀਂ ਹੋ।"

ਇਹ ਵੀਡੀਓਜ਼ ਵੀ ਤੁਹਾਨੂੰ ਪਸੰਦ ਆਉਣਗੀਆਂ

(ਬੀਬੀਸੀ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਲ FACEBOOK, INSTAGRAM, TWITTERਅਤੇ YouTube 'ਤੇ ਜੁੜੋ।)


...ਲੀ ਹੋਈ ਹੈ ਤਬਲੀਗ਼ੀ ਜਮਾਤ?

ਸਥਾਪਨਾ ਦੇ ਬਾਅਦ ਤੋਂ ਤਬਲੀਗ਼ੀ ਜਮਾਤ ਦਾ ਪ੍ਰਸਾਰ ਹੁੰਦਾ ਗਿਆ। ਇਸਦਾ ਪ੍ਰਸਾਰ ਮੇਵਾਤ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਵੀ ਹੋਇਆ।

ਤਬਲੀਗ਼ੀ ਜਮਾਤ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਮੀਟਿੰਗ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ 1941 ਵਿੱਚ ਹੋਈ ਸੀ। ਇਸ ਵਿੱਚ 25,000 ਲੋਕ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਏ ਸਨ।

1940 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਤੱਕ ਜਮਾਤ ਦਾ ਕੰਮਕਾਜ ਅਣਵੰਡੇ ਭਾਰਤ ਤੱਕ ਹੀ ਸੀਮਤ ਸੀ, ਪਰ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਜਮਾਤ ਦਾ ਕੰਮ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਫੈਲਿਆ ਅਤੇ ਇਹ ਅੰਦੋਲਨ ਪੂਰੀ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਫੈਲ ਗਿਆ।

ਫਿਲਹਾਲ ਭਾਰਤ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਅਤੇ ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਦੇ ਇਲਾਵਾ ਅਮਰੀਕਾ ਅਤੇ ਬ੍ਰਿਟੇਨ ਵਿੱਚ ਵੀ ਇਸਦਾ ਸੰਚਾਲਿਤ ਬੇਸ ਹੈ ਜਿਸ ਨਾਲ ਭਾਰਤੀ ਉਪ ਮਹਾਂਦੀਪ ਦੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਲੋਕ ਜੁੜੇ ਹੋਏ ਹਨ।

ਇਸ... ਬਾਕੀ ਲੇਖ ਲਿਖੋ:

ਦੋਂ ਇਹ ਖ਼ਬਰ ਮੀਡੀਆ ਵਿੱਚ ਆਈ ਕਿ ਰਾਏਵਿੰਡ ਵਿੱਚ ਹੋਏ ਇੱਕ ਸਾਲਾਨਾ ਜਲਸੇ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਧਾਰਮਿਕ ਸਮੂਹ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਕੋਰੋਨਾਵਾਇਰਸ ਫੈਲ ਗਿਆ ਹੈ ਤਾਂ ਇਹ ਡਰ ਕਈ ਗੁਣਾ ਵਧ ਗਿਆ।

ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਇਨ੍ਹਾਂ ਚਿੰਤਾਵਾਂ ਨੂੰ ਦੇਖਦੇ ਹੋਏ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕੰਟਰੋਲ ਰੂਮ ਵਿੱਚ ਸ਼ਿਕਾਇਤ ਕੀਤੀ ਸੀ।

ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਜਦੋਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਟੈਸਟ ਕਰਾਇਆ ਗਿਆ ਤਾਂ ਸਿੰਧ ਹੈਲਥ ਡਿਪਾਰਟਮੈਂਟ ਨੇ ਪੁਸ਼ਟੀ ਕੀਤੀ ਹੈ ਕਿ ਰਾਏਵਿੰਡ ਵਿੱਚ ਹੋਏ ਜਲਸੇ ਤੋਂ ਵਾਪਸ ਆਏ ਚਾਰ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਨੂੰ ਕੋਰੋਨਾਵਾਇਰਸ ਤੋਂ ਸੰਕਰਮਣ ਪਾਇਆ ਗਿਆ।

ਧਾਰਮਿਕ ਸਮੂਹ ਦਾ ਰਾਏਵਿੰਡ ਵਿੱਚ 10-12 ਮਾਰਚ ਵਿਚਕਾਰ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਜਲਸਾ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਸਥਾਨਕ ਅਤੇ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਸ਼ਿਰਕਤ ਕੀਤੀ ਸੀ।

ਸਿੰਧ ਵਿੱਚ ਥੱਟਾ ਹੀ ਇਕਲੌਤਾ ਅਜਿਹਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਨਹੀਂ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਤਬਲੀਗ਼ੀ ਜਮਾਤ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਸਥਾਨਕ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਵਿਰੋਧ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਪਿਆ ਹੈ।

ਲਰਕਾਨਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਸੈਹਰ ਕਸਬੇ ਦੀ ਮਸਜਿਦ ਵਿੱਚ ਵੀ ਤਬਲੀਗ਼ੀ ਜਮਾਤ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਮੌਜੂਦਗੀ ਦਾ ਵਿਰੋਧ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਸਥਾਨਕ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਇਸਦੀ ਸ਼ਿਕਾਇਤ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਨੂੰ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਸੀ।

ਜਮਾਤ ਦੀਆਂ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ 'ਤੇ ਰੋਕ ਦੀ ਮੰਗ

ਸੋਸ਼ਲ ਡਿਸਟੈਂਸਿੰਗ 'ਤੇ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਇੱਕ ਆਲਮੀ ਸੰਗਠਨ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਹੋਏ ਮਸੂਦ ਲੋਹਾਰ ਨੇ ਫੇਸਬੁੱਕ 'ਤੇ ਪੋਸਟ ਪਾਈ ਕਿ ਜੇਕਰ ਤਬਲੀਗ਼ੀ ਜਮਾਤ 'ਤੇ ਬੈਨ ਨਹੀਂ ਲਗਾਇਆ ਗਿਆ ਤਾਂ ਕੋਰੋਨਾਵਾਇਰਸ ਪੂਰੇ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਫੈਲ ਜਾਵੇਗਾ। ਜਿਸਦਾ ਕਈ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਸਮਰਥਨ ਕੀਤਾ।

ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਮਾਰਚ ਮਹੀਨੇ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਵਿੱਚ ਹੀ ਦਿੱਲੀ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਧਾਰਮਿਕ, ਸਮਾਜਿਕ, ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਅਤੇ ਰਾਜਨੀਤਕ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਾਂ 'ਤੇ 31 ਮਾਰਚ ਤੱਕ ਪਾਬੰਦੀ ਲਾ ਦਿੱਤੀ ਸੀ।

ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਪੀਪੁਲਜ਼ ਪਾਰਟੀ ਦੀ ਸੈਨੇਟਰ ਸੱਸੀ ਪਲੇਜੂ ਨੇ ਵੀ ਤਬਲੀਗ਼ੀ ਜਮਾਤ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਬੇਨਤੀ ਕੀਤੀ ਕਿ ਉਹ ਆਪਣੇ ਘਰਾਂ ਵਿੱਚ ਹੀ ਬੰਦ ਰਹਿਣ।

ਉੱਧਰ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਮਾਰਚ ਮਹੀਨੇ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਵਿੱਚ ਹੀ ਦਿੱਲੀ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਧਾਰਮਿਕ, ਸਮਾਜਿਕ, ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਅਤੇ ਰਾਜਨੀਤਕ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਾਂ 'ਤੇ 31 ਮਾਰਚ ਤੱਕ ਪਾਬੰਦੀ ਲਾ ਦਿੱਤੀ ਸੀ।

ਇਸਦੇ ਇਲਾਵਾ ਵਿਰੋਧ-ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨਾਂ ਵਿੱਚ 50 ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਇਕੱਠੇ ਹੋਣ 'ਤੇ ਵੀ ਰੋਕ ਲਗਾ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ।

ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਨਰਿੰਦਰ ਮੋਦੀ ਨੇ ਕੋਰੋਨਾਵਾਇਰਸ ਦੇ ਸੰਕਰਮਣ ਦੇ ਖਤਰੇ ਨੂੰ ਦੇਖਦੇ ਹੋਏ 25 ਮਾਰਚ ਤੋਂ 21 ਦਿਨਾਂ ਦੇ ਲੌਕਡਾਊਨ ਦਾ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਲੌਕਡਾਊਨ ਦੀ ਉਲੰਘਣਾ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ 'ਤੇ ਪੁਲਿਸ ਡਰੋਨ ਨਾਲ ਨਜ਼ਰ ਰੱਖ ਰਹੀ ਹੈ।

ਅਜਿਹੇ ਵਿੱਚ ਮਾਰਚ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ ਹੋਏ ਜਮਾਤ ਦੇ ਇਸ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਨੇ ਕੋਰੋਨਾਵਾਇਰਸ ਦੇ ਸੰਕਰਮਣ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀਆਂ ਚਿੰਤਾਵਾਂ ਵਧਾ ਦਿੱਤੀਆਂ ਹਨ। ਕੁਝ ਮੀਡੀਆ ਰਿਪੋਰਟਾਂ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਹੋਏ ਇਸ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਨਾਲ ਭਾਰਤ...


...ਲੀਆ ਬਿਆਨ ਦਿਵਾਇਆ ਗਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਜਦੋਂ ਉਹ ਉਸ ਸਾਰੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਵਿੱਚੋਂ ਲੰਘ ਰਹੀ ਸੀ ਤਾਂ ਪੂਰੀ ਡਰੀ ਹੋਈ ਸੀ।"

‘ਦੋਸਤ ਨੂੰ ਗ੍ਰਿਫ਼ਤਾਰ ਕਰਨ ਦੀ ਧਮਕੀ’

ਕੁੜੀ ਦੇ ਵਕੀਲ ਨੇ ਦੱਸਿਆ, ਇਹ ਉਸ ਲਈ ਬੜਾ ਮੁਸ਼ਕਲ ਘਟਨਾਕ੍ਰਮ ਸੀ। "ਉਹ ਸਾਢੇ ਚਾਰ ਹਫ਼ਤਿਆਂ ਤੱਕ ਇੱਕ ਅਜਿਹੇ ਸੈੱਲ ਵਿੱਚ ਰਹੀ ਸੀ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨਾਲ ਅੱਠ ਹੋਰ ਔਰਤਾਂ ਰਹਿ ਰਹੀਆਂ ਸਨ। ਫਿਰ ਉਸ ਨੂੰ ਜ਼ਮਾਨਤ ਦੀਆਂ ਬਹੁਤ ਸਖ਼ਤ ਸ਼ਰਤਾਂ 'ਤੇ ਛੱਡਿਆ ਗਿਆ।"

ਹਾਲਾਂਕਿ ਉਹ ਹੁਣ ਬ੍ਰਿਟੇਨ ਆਪਣੇ ਘਰ ਆ ਗਈ ਹੈ ਪਰ ਉਸ ਦੇ ਰਿਕਾਰਡ ਵਿੱਚ ਮੁਜਰਮ ਸ਼ਬਦ ਲਿਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਕੁੜੀ ਦੀ ਮਾਂ ਮੁਤਾਬਕ ਉਹ ਹਾਲੇ ਵੀ ਸਦਮੇ ਵਿੱਚੋਂ ਲੰਘ ਰਹੀ ਹੈ।

"ਇਹ ਹਰ ਥ... ਬਾਕੀ ਲੇਖ ਲਿਖੋ:

ੈਨੂੰ ਇਸ ਦਾ ਅਹਿਸਾਸ ਹੋਇਆ।"

ਸੋਫੀ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਹ ਇਸ ਹਮਲੇ ਤੋਂ ਦੁਖ਼ੀ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਮੈਂ ਇਸ ਦੀ ਸ਼ਿਕਾਇਤ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ, ਪਰ ਮੈਨੂੰ ਕੋਈ ਸਮਰਥਨ ਨਹੀਂ ਮਿਲਿਆ।"

ਉਸ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਹਾਲ ਹੀ ਦੀਆਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਦੇ ਮੱਦੇਨਜ਼ਰ, ਮੈਨੂੰ ਖੁਸ਼ੀ ਹੈ ਕਿ ਮੈਂ ਇਸ ਦੀ ਸ਼ਿਕਾਇਤ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ। ਇਸ ਔਰਤ ਨਾਲ ਜੋ ਹਿੰਸਾ ਮੈਂ ਪੜ੍ਹੀ ਅਤੇ ਵੇਖੀ, ਬਹੁਤ ਹੀ ਭਿਆਨਕ ਸੀ।"

‘ਸਾਨੂੰ ਸਭਿਆਚਾਰ 'ਚ ਤਬਦੀਲੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ’

ਭਾਰਤ ‘ਚ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਸ਼ੋਸ਼ਣ ਦੇ ਕਈ ਮਾਮਲੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆਏ ਹਨ

ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਮੁਸ਼ਕਲ ਉਹ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਹਰੇਕ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਕਾਨੂੰਨ ਦੇ ਅਧੀਨ ਸਹਿਮਤੀ ਸਮਝਦਾ ਹੈ।

ਕੁਝ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਯੂਕੇ, ਕਿਸੇ ਗੈਰ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਵਿਅਕਤੀ ਨਾਲ ਸੈਕਸ ਕਰਨਾ ਜਾਂ ਕੋਈ ਅਜਿਹਾ ਵਿਅਕਤੀ ਜੋ ਸਹਿਮਤੀ ਨਹੀਂ ਦੇ ਸਕਦਾ, ਉਸ ਨੂੰ ਬਲਾਤਕਾਰ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸਵੀਡਨ ਵਿੱਚ, 2018 ਦਾ ਇੱਕ ਕਾਨੂੰਨ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਨਿਸ਼ਕ੍ਰਿਆ ਹੋਣਾ ਸੈਕਸ ਨਾਲ ਸਹਿਮਤ ਹੋਣ ਦੀ ਨਿਸ਼ਾਨੀ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਪਰ ਇਹ ਹਰ ਜਗ੍ਹਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ।

ਕੈਟੀ ਰਸਲ ਕਹਿੰਦੀ ਹੈ, "ਜੇ ਅਸੀਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਸੁਧਾਰ ਲਿਆਉਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਾਂ, ਤਾਂ ਇਕੱਲੇ ਕਾਨੂੰਨ ਬਣਾਉਣਾ ਹੀ ਕਾਫ਼ੀ ਨਹੀਂ ਹੈ।"

ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ, ਇੱਕ ਔਰਤ ਦੀ ਦਸੰਬਰ 2019 ਵਿੱਚ ਅੱਗ ਲਾਉਣ ਨਾਲ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ ਸੀ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਕਥਿਤ ਬਲਾਤਕਾਰ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਖਿਲਾਫ਼ ਗਵਾਹੀ ਦੇਣ ਜਾ ਰਹੀ ਸੀ।

"ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਤਬਦੀਲੀ"

"ਸਾਨੂੰ ਰਿਵਾਇਤੀ ਸੈਂਚੇ ਅਤੇ ਗਲਤ ਜਾਣਕਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਨ ਲਈ ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਤਬਦੀਲੀ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ ਜੋ ਅਪਰਾਧੀਆਂ ਨੂੰ ਬਰੀ ਕੀਤੇ ਜਾਣਾ ਸੰਭਵ ਬਣਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ।"

ਔਰੀਟ ਸੁਲਿਟਜ਼ੇਨੁ, ਇਸਰਾਈਲ ਵਿੱਚ 'ਬਲਾਤਕਾਰ ਸੰਕਟ ਕੇਂਦਰਾਂ' ਦੀ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਦੀ ਮੁਖੀ, ਇੱਕ ਕਿਸ਼ੋਰ ਦੇ ਮੁਕੱਦਮੇ ਲਈ ਸਾਈਪ੍ਰਸ ਗਈ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਬੀਬੀਸੀ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਬਲਾਤਕਾਰ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਇਸ ਦੇ ਨਾ ਹੋਣ ਦਾ ਝੂਠ ਬੋਲਣਾ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਤੋਂ ਪਰੇ ਹੈ।

"ਇਹ ਗੱਲ ਪਿਛੜੀ ਸੋਚ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬਲਾਤਕਾਰ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਸਮਝਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ। ਇੱਥੇ ਜੱਜ ਨੂੰ ਇਹ ਸਿੱਖਣਾ ਪਵੇਗਾ ਕਿ ਜਿਨਸੀ ਸ਼ੋਸ਼ਣ ਦੇ ਪੀੜਤ ਦਾ ਕੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।"

"ਇਹ ਇੱਕ ਜਵਾਨ ਔਰਤ ਹੈ, ਇਹ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਜਾਏਗੀ, ਇਹ ਨੌਕਰੀ ਕਰੇਗੀ ਅਤੇ ਉਸ ਨਾਲ ਕੋਈ ਅਪਰਾਧਿਕ ਘਟਨਾ ਹੋਈ ਹੈ," ਉਸਨੇ ਅੱਗੇ ਕਿਹਾ, "ਇਹ ਉਸ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਤ ਕਰੇਗਾ।"

ਬਲਾਤਕਾਰ ਦੇ ਸ਼ਿਕਾਰ, ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ ਅਤੇ ਬਦਲਾ ਲੈਣ ਵਾਲੀ ਪੋਰਨ

ਬੀਬੀਸੀ ਦੀ ਪੜਚੋਲ ਤੋਂ ਪਤਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਪੋਰਨ ਸਾਈਟਸ ‘ਤੇ ਬਦਲੇ ਦੀ ਭਾਵਨਾ ਨਾਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਪੋਰਨ ਜ਼ਿਆਦਾ ਵਿਕਦਾ ਹੈ

ਬਲਾਤਕਾਰ ਦਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ਹੋਏ ਲੋਕ - ਕੌਮੀਅਤ ਦੀ ਪਰਵਾਹ ਕੀਤੇ ਬਿਨਾਂ - ਸਿਰਫ਼ ਉਹ ਹਮਲੇ ਦੇ ਸਰੀਰਕ ਅਤੇ ਮਨੋਵਿਗਿਆਨਕ ਪ੍ਰਭਾਵਾਂ ਨਾਲ ਹੀ ਨਹੀਂ ਨਜਿੱਠ ਰਹੇ ਹਨ ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸਹਿਣੇ ਹਨ।

ਕੇਟੀ ਰਸਲ, ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਬੇ-ਸੰਜੀਦਾ ਪੁਲਿਸ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਅਤੇ ਨਿਆਂ ਪਾਲਿਕਾ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਵਿੱਚੋਂ...


...ਲੀਆਂ 'ਚ ਗਏ ਪਰ ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਹੈਲੀਕਾਪਟਰ 'ਚ ਕੋਈ ਤਕਨੀਕੀ ਖ਼ਰਾਬੀ ਆ ਗਈ ਅਤੇ ਰੈਲੀ ਨੂੰ ਰੱਦ ਕਰਨਾ ਪਿਆ।

ਪਾਰਟੀ ਪ੍ਰਧਾਨ ਸੋਨੀਆ ਗਾਂਧੀ ਨੇ ਦੋਵਾਂ ਸੂਬਿਆਂ 'ਚ ਇੱਕ ਵੀ ਰੈਲੀ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ। ਅਜਿਹਾ ਲਗਦਾ ਸੀ ਕਿ ਦੋਵੇਂ ਨੇਤਾ ਮੈਚ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਹਾਰ ਮੰਨ ਗਏ ਸਨ।

ਪਰ ਅਸਲ 'ਚ ਗੱਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਪਿਛਲੇ ਸਾਲ 'ਚ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਤਿੰਨ ਦੌਰਿਆਂ 'ਚ ਮੈਨੂੰ ਲੱਗਾ ਕਿ ਕਾਂਗਰਸ ਵਰਕਰ ਰਾਹੁਲ ਗਾਂਧੀ ਪ੍ਰਤੀ ਓਨੇ ਹੀ ਵਫ਼ਾਦਾਰ ਹਨ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਭਾਜਪਾ ਦੇ ਵਰਕਰ ਨਰਿੰਦਰ ਮੋਦੀ ਪ੍ਰਤੀ ਹਨ।

ਮੈਂ ਇਹ ਵੀ ਦੇਖਿਆ ਹੈ ਕਿ ਕਾਂਗਰਸ ਦੀ ਪਹੁੰਚ ਝੋਪੜ-ਪੱਟੀਆਂ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਪਿੰਡਾਂ ਤੱਕ ਅਜੇ ਵੀ ਬਾਕੀ ਹੈ।

ਦੂਜੇ ... ਬਾਕੀ ਲੇਖ ਲਿਖੋ:

ਡੀਓ ਜ਼ਰੂਰ ਦੇਖੋ

(ਬੀਬੀਸੀ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਲ FACEBOOK, INSTAGRAM, TWITTERਅਤੇ YouTube 'ਤੇ ਜੁੜੋ।)


...ਲੇ ਕੁਝ ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਹੈਕਰ ਹੁਣ ਬਹੁਤ ਗੁੰਝਲਦਾਰ, ਯੋਜਨਾਬੱਧ ਅਤੇ ਉਤਸ਼ਾਹੀ ਹੋ ਗਏ ਹਨ।

ਅਪਰਾਧਿਕ ਗੈਂਗ ਹੈਕਿੰਗ ਜ਼ਰੀਏ ਸਾਲਾਨਾ ਕਰੋੜਾਂ ਡਾਲਰ ਕਮਾਏ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ। ਉਹ ਹੁਣ ਵੱਡੀਆਂ ਕੰਪਨੀਆਂ ਅਤੇ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਨੂੰ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਬਣਾ ਰਹੇ ਹਨ ਅਤੇ ਕਈ ਵਾਰ ਤਾਂ ਇੱਕ ਹੀ ਸ਼ਿਕਾਰ ਤੋਂ ਸੈਂਕੜੇ ਡਾਲਰ ਵਸੂਲ ਲੈਂਦੇ ਹਨ।

ਬਰੈਟ ਕੌਲੋ ਨੇ ਕਈ ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਰੇਂਸਮਵੇਅਰ ਹਮਲਿਆਂ 'ਤੇ ਨਜ਼ਰਾਂ ਬਣਾਈਆਂ ਹੋਈਆਂ ਹਨ।

ਉਹ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ "ਸਾਲ 2019 ਦੇ ਬਾਅਦ ਤੋਂ ਸਾਈਬਰ ਅਪਰਾਧੀਆਂ ਦੀ ਰਣਨੀਤੀ ਵਿੱਚ ਬਦਲਾਅ ਆਇਆ ਹੈ।"

"ਪਹਿਲਾਂ ਅਸੀਂ ਦੇਖਦੇ ਸੀ ਕਿ ਹੈਕਰ ਕੰਪਨੀ ਦਾ ਕੰਮ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰਨ ਲਈ ਉਸ ਦੇ ਡਾਟਾ ਨੂੰ ਏਨਕ੍ਰਿਪਟ ਕਰ ਦਿ... ਬਾਕੀ ਲੇਖ ਲਿਖੋ:


...ਲੇਅ' ਕਰ ਸਕਦੇ ਹੋ, ਉਸ ਦੇ ਨਾਲ ਲੇਟ ਸਕਦੇ ਹੋ, ਉਸ ਦੇ ਸਰੀਰ, ਉਸ ਦੀ ਛਾਤੀ ਨੂੰ ਛੂਹ ਸਕਦੇ ਹੋ ... ਤੁਸੀਂ ਉਸ ਨਾਲ ਸੈਕਸ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦੇ ਪਰ ਐਨਲ ਸੈਕਸ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹੋ।"

ਕਾਦੀਮੀਆ ਸ਼ੀਆ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਲਈ ਅਹਿਮ ਧਾਰਮਿਕ ਅਸਥਾਨ ਹੈ

ਜਦੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ ਗਿਆ ਕਿ ਜੇ ਕੁੜੀ ਜ਼ਖਮੀ ਹੋ ਗਈ ਤਾਂ ਕੀ ਹੋਏਗਾ। ਮੌਲਵੀ ਨੇ ਤੁਰੰਤ ਜਵਾਬ ਦਿੱਤਾ, "ਇਹ ਤੁਹਾਡੇ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਹੈ ਕੀ ਉਹ ਦਰਦ ਸਹਿ ਸਕਦੀ ਹੈ ਜਾਂ ਨਹੀਂ।"

ਕਰਬਲਾ ਦੇ ਇੱਕ ਮੌਲਵੀ ਸ਼ੇਖ ਸਾਲਵੀ ਨੂੰ ਗੁਪਤ ਕੈਮਰੇ 'ਤੇ ਰਿਪੋਰਟਰ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ ਕਿ ਕੀ ਇੱਕ 12 ਸਾਲਾਂ ਕੁੜੀ ਮੁਤਾਹ ਲਈ ਮਨਜ਼ੂਰ ਹੋਵੇਗੀ?

ਉਸ ਨੇ ਜਵਾਬ ਦਿੱਤਾ, "ਹਾਂ, 9 ਸਾਲ ਤੋਂ ਵੱ... ਬਾਕੀ ਲੇਖ ਲਿਖੋ:

ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਮਨੁੱਖ ਨਹੀਂ, ਇੱਕ 'ਵਪਾਰਕ ਸਮਾਨ' ਵਾਂਗ ਸਮਝਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਯਾਨਾਰ ਮੁਹੰਮਦ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ, "ਇੱਕ ਖਾਸ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਸੌਦੇ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਹੈ। ਪਰ ਕੁਆਰੇਪਣ ਨੂੰ ਬਚਾ ਕੇ ਰੱਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਭਵਿੱਖ ਵਿੱਚ ਕਰਨਾ ਹੈ। ਵੱਡੀ ਕਮਾਈ ਹੋਵੇ, ਵੱਡੀ ਕਮਾਈ ਦਾ ਭਾਵ ਹੈ ਵਿਆਹ।"

ਯਾਨਾਰ ਮੁਤਾਬਕ,  ''ਜਦੋਂ ਕੁੜੀ ਦਾ ਕੁਆਰਾਪਣ ਖ਼ਤਮ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਉਹ ਵਿਆਹ ਦੇ ਲਾਇਕ ਨਹੀਂ ਸਮਝੀ ਜਾਂਦੀ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਹੀ ਪਰਿਵਾਰ ਵਲੋਂ ਕਤਲ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ਦਾ ਖਤਰਾ ਵੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਪਰਿਵਾਰ ਲਈ ਬੇਇੱਜ਼ਤੀ ਦਾ ਸਬੱਬ ਬਣਦੀ ਹੈ। ਹਮੇਸ਼ਾ ਕੁੜੀਆਂ ਨੂੰ ਇਸਦੀ ਕੀਮਤ ਚੁਕਾਉਣੀ ਪੈਂਦੀ ਹੈ।"

ਕੀ ਇਹ ਦਲਾਲੀ ਨਹੀਂ

ਡਾਕੂਮੈਂਟਰੀ ਵਿੱਚ ਮੌਲਵੀਆਂ ਨੂੰ ਗੁਪਤ ਢੰਗ ਨਾਲ ਰਿਕਾਰਡ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿਚ ਉਹ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਉਹ ਜਵਾਨ ਕੁੜੀਆਂ ਨੂੰ ਖਰੀਦਣ ਲਈ ਤਿਆਰ ਸਨ।

ਇਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਨਾਬਾਲਗ ਦਾ ਵੀ ਬਿਆਨ ਹੈ ਜਿਸ ਨੇ ਇਲਜ਼ਾਮ ਲਾਇਆ ਕਿ ਉਸ ਦੀ ਦਲਾਲੀ ਇੱਕ ਮੌਲਵੀ ਨੇ ਕੀਤੀ ਸੀ।

ਟੀਮ ਨੇ ਗੁਪਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇੱਕ ਧਾਰਮਿਕ ਆਗੂ ਨੂੰ ਰਿਕਾਰਡ ਕੀਤਾ ਜਿਸ ਨੇ ਅੰਡਰਕਵਰ ਰਿਪੋਰਟਰ ਨੂੰ ਇੱਕ ਜਵਾਨ ਕੁੜੀ ਮਿਲਾਈ ਜੋ ਕਿ 24 ਘੰਟਿਆਂ ਲਈ ਪਲੇਜ਼ਰ ਮੈਰਿਜ ਲਈ ਲਿਆਂਦੀ ਸੀ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਧਾਰਮਿਕ ਆਗੂ ਇੱਕ ਦਲਾਲ ਵਾਂਗ ਕੰਮ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ।

ਜਦੋਂ ਅੰਡਰਕਵਰ ਪੱਤਰਕਾਰ ਨੇ ਪਲੇਜ਼ਰ ਮੈਰਿਜ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ, ਤਾਂ ਮੌਲਵੀ ਨੇ ਸੁਝਾਅ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਸ਼ਾਇਦ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕੋਈ ਨਾਬਾਲਗ ਪਸੰਦ ਆਵੇ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਨਾਬਾਲਗ ਲੱਭਣ ਲਈ ਪੁੱਛਿਆ।

ਕੀ ਹੈ ਪ੍ਰਤੀਕਿਰਿਆ

ਲੰਡਨ ਵਿੱਚ ਜਲਾਵਤਨ ਇਰਾਕ ਦੇ ਸਾਬਕਾ ਸ਼ੀਆ ਧਰਮਗੁਰੂ ਗੈਥ ਤਾਮਿਮੀ ਨੇ ਮੌਲਵੀਆਂ ਦੀ ਨਿੰਦਾ ਕੀਤੀ ਤੇ ਕਿਹਾ, ''ਛੋਟੀ ਉਮਰ ਦੀਆਂ ਕੁੜੀਆਂ ਨਾਲ ਪਲੇਜ਼ਰ ਮੈਰਿਜ ਨੂੰ ਮਨਜ਼ੂਰੀ ਇੱਕ ਜੁਰਮ ਹੈ ਜਿਸਦੀ ਕਾਨੂੰਨ ਤਹਿਤ ਸਜ਼ਾ ਤੈਅ ਹੋਵੇ।"

ਕਰਬਲਾ ਮਸਜਿਦ ਸ਼ੀਆ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਦਾ ਅਹਿਮ ਧਾਰਮਿਕ ਅਸਥਾਨ ਹੈ

ਕੁਝ ਇਰਾਕੀ ਸ਼ੀਆ ਧਾਰਮਿਕ ਆਗੂਆਂ ਨੇ ਲਿਖਿਆ ਹੈ ਕਿ ਇਸਲਾਮੀ ਕਾਨੂੰਨ ਬੱਚਿਆਂ ਨਾਲ ਜਿਨਸੀ ਹਰਕਤਾਂ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।

ਤਾਮਿਮੀ ਨੇ ਸ਼ੀਆ ਆਗੂਆਂ ਨੂੰ ਇਸ ਪ੍ਰਥਾ ਦੀ ਨਿੰਦਾ ਕਰਨ ਦੀ ਅਪੀਲ ਕੀਤੀ।

ਬੀਬੀਸੀ ਨਿਊਜ਼ ਅਰਬੀ ਦੁਆਰਾ ਦੋ ਧਾਰਮਿਕ ਆਗੂਆਂ ਨੂੰ ਗੁਪਤ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਰਿਕਾਰਡ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਜੋ ਕਿ ਖੁਦ ਨੂੰ ਅਯਾਤੁੱਲਾਹ ਸਿਸਤਾਨੀ ਦੇ ਸਮਰਥਕ ਦੱਸਦੇ ਹਨ ਜੋ ਕਿ ਸ਼ੀਆ ਇਸਲਾਮ ਵਿੱਚ ਸੀਨੀਅਰ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

ਹਾਲਾਂਕਿ ਬੀਬੀਸੀ ਨੂੰ ਇੱਕ ਬਿਆਨ ਵਿੱਚ ਅਯਾਤੁੱਲਾਹ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਜੇ ਅਜਿਹਾ ਕੁਝ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਤੁਸੀਂ ਕਹਿ ਰਹੇ ਹੋ ਤਾਂ ਅਸੀਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਨਿੰਦਾ ਕਰਦੇ ਹਾਂ। ਅਸਥਾਈ ਵਿਆਹ ਨੂੰ ਸੈਕਸ ਵੇਚਣ ਦੇ ਸਾਧਨ ਵਜੋਂ ਵਰਤਣ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਨਹੀਂ ਹੈ ਜਿਸ ਨਾਲ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਮਿਆਰ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖਤਾ ਨੂੰ ਸੱਟ ਲੱਗਦੀ ਹੈ।"

ਇੱਕ ਇਰਾਕੀ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਬੁਲਾਰੇ ਨੇ ਬੀਬੀਸੀ ਅਰਬੀ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ, "ਜੇ ਔਰਤਾਂ ਪੁਲਿਸ ਕੋਲ ਜਾ ਕੇ ਧਾਰਮਿਕ ਆਗੂਆਂ ਦੀ ਸ਼ਿਕਾਇਤ ਨਹੀਂ ਕਰਦੀਆਂ ਤਾਂ...


...ਲੈ ਲਿਆ ਸੀ। ਉਹ ਯਾਦ ਕਰਦੀ ਹੈ, "ਜਿਸ ਰਾਤ ਭਾਰਤੀ ਫੌਜ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਵੜੀ, ਅਸੀਂ ਬਹੁਤ ਡਰੇ ਹੋਏ ਸੀ। ਸਾਨੂੰ ਨਹੀਂ ਪਤਾ ਸੀ ਕਿ ਉਹ ਕੀ ਕਰਨਗੇ। ਇਸ ਡਰ ਕਾਰਨ ਅਸੀਂ ਕਈ ਦਿਨਾਂ ਤੱਕ ਆਪਣੇ ਘਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਬਾਹਰ ਹੀ ਨਹੀਂ ਨਿਕਲੇ।"

ਸ਼ਿਓਕ ਨਦੀ ਵੱਲ ਦੇਖਦੇ ਹੋਏ ਹਬੀਬਾ ਸਾਨੂੰ ਇਹ ਸਭ ਦੱਸਦੀ ਰਹੀ ਅਤੇ ਇਸ ਦੌਰਾਨ ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਲਈ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਹੰਝੂ ਨਹੀਂ ਰੁਕੇ।

ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ, ''ਜਦੋਂ ਅਸੀਂ ਭਾਰਤ ਦੇ ਕਬਜ਼ੇ ਵਿੱਚ ਆਏ ਤਾਂ ਇਹ ਉਮੀਦ ਸੀ ਕਿ ਇੱਕ ਦਿਨ ਭਰਾ ਵੀ ਘਰ ਪਰਤ ਆਵੇਗਾ ਪਰ 48 ਸਾਲ ਹੋ ਗਏ। ਸਾਡੀਆਂ ਨਜ਼ਰਾਂ ਉਸਦੀ ਉਡੀਕ ਵਿੱਚ ਥੱਕ ਗਈਆਂ ਪਰ ਉਹ ਨਹੀਂ ਆਇਆ।''

ਹਬੀਬਾ ਬੇਗਮ ਕਹਿੰਦੀ ਹੈ ਉਸਦੀ ਮਾਂ ਉਸਦੇ ਭਰਾ ਦ... ਬਾਕੀ ਲੇਖ ਲਿਖੋ:

ਹਿੰਦੇ ਹਨ, "ਇਹ ਬਹੁਤ ਹੀ ਅਫਸੋਸ ਵਾਲੀ ਗੱਲ ਹੈ ਕਿ ਦੋਵੇਂ ਪਤੀ-ਪਤਨੀ ਜਿਉਂਦੇ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਮਿਲ ਸਕੇ ਅਤੇ ਜਦੋਂ ਮੁਲਾਕਾਤ ਹੋਈ ਵੀ ਤਾ ਇੱਕ ਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ।''

ਸ਼ਮਸ਼ੇਰ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਉਹ ਵੀ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਵੀਜ਼ਾ ਲਈ ਅਰਜ਼ੀ ਦੇ ਚੁੱਕੇ ਹਨ ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ ਨਹੀਂ ਗਿਆ। ਪਰ 18 ਸਾਲ ਬਾਅਦ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਨਾਲ ਮਿਲਣ ਦਾ ਰਸਤਾ ਮਿਲਿਆ।

ਅਲੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, "ਇੱਕ ਦਿਨ ਮੈਨੂੰ ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਕਾਦਿਰ ਦੀ ਚਿੱਠੀ ਮਿਲੀ ਕਿ ਉਹ ਹੱਜ ਲਈ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਤਾਂ ਮੈਂ ਵੀ ਪੈਸੇ ਇਕੱਠੇ ਕੀਤੇ ਅਤੇ 1989 ਵਿੱਚ ਮੱਕਾ ਸ਼ਹਿਰ 'ਚ ਸਾਡੀ ਮੁਲਾਕਾਤ ਹੋ ਸਕੀ।''

ਸ਼ਮਸ਼ੇਰ ਅਲੀ ਆਪਣੇ ਪਿੰਡ ਦੇ ਸਾਥੀ ਨਾਲ ਬੈਠੇ ਹੋਏ ਹਨ

ਸ਼ਮਸ਼ੇਰ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, "ਮੈਂ ਬੁੱਢਾ ਹੋ ਚੁੱਕਿਆ ਹਾਂ। ਮੇਰੀ ਉਮਰ ਦੇ ਕੁਝ ਆਪਣੇ ਲੋਕ ਜੋ ਸਰਹੱਦ ਦੇ ਪਾਰ ਹਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਦੇਹਾਂਤ ਹੋ ਚੁੱਕਿਆ ਹੈ। ਮੈਂ ਬਸ ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਕਾਦਿਰ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਦੇਖਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਬੈਠ ਕੇ ਗੱਲਾਂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ।''

ਕਾਦਿਰ ਕਿਸ ਹਾਲ ਵਿੱਚ ਹਨ?

ਗੁਲਾਮ ਕਾਦਿਰ ਹੁਣ ਰਿਟਾਇਰ ਹੋ ਚੁੱਕੇ ਹਨ। ਉਹ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਫੌਜ ਦੇ ਸੂਬੇਦਾਰ ਅਹੁਦੇ 'ਤੇ ਸਨ।

ਉਹ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, "ਮੈਂ ਅਤੇ ਬਾਨੋ ਕਰੀਬ 12 ਸਾਲ ਤੱਕ ਇਹ ਸੁਪਨਾ ਦੇਖਦੇ ਰਹੇ ਕਿ ਅਸੀਂ ਇੱਕ ਦਿਨ ਜ਼ਰੂਰ ਮਿਲਾਂਗੇ ਅਤੇ ਇੱਕ ਦਿਨ ਇਹ ਸ਼ਿਓਕ ਨਦੀ ਮੈਨੂੰ ਉਸਦੀ ਲਾਸ਼ ਤੱਕ ਲੈ ਕੇ ਆਈ।''

ਤਿਆਕਸ਼ੀ ਪਿੰਡ ਦੇ ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਨਜ਼ਰ ਆਉਂਦੇ ਕਰਾਕੋਰਮ ਪਰਬਤ

1971 ਦੀ ਜੰਗ ਦੌਰਾਨ ਗੁਲਾਮ ਕਾਦਿਰ ਸਿਆਚਿਨ ਗਲੇਸ਼ੀਅਰ ਦੇ ਦੂਰ-ਦੁਰਾਡੇ ਇਲਾਕੇ ਵਿੱਚ ਤਾਇਨਾਤ ਸਨ। ਉਹ ਦੱਸਦੇ ਹਨ, "ਮੈਂ ਫਰੰਟ ਲਾਈਨ 'ਤੇ ਮੋਰਚਾ ਸੰਭਾਲਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਦੋਂ ਮੇਰੇ ਇੱਕ ਸਾਥੀ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਮੇਰੇ ਇਲਾਕੇ ਦੇ ਕੁਝ ਪਿੰਡਾਂ 'ਤੇ ਭਾਰਤੀ ਫੌਜ ਨੇ ਕਬਜ਼ਾ ਕਰ ਲਿਆ ਹੈ।''

ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਵਿੱਚ ਕਾਦਿਰ ਨੂੰ ਲੱਗਿਆ ਸੀ ਕਿ ਜੰਗ ਰੁਕਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹਾਲਾਤ ਠੀਕ ਹੋ ਜਾਣਗੇ ਅਤੇ ਉਹ ਆਪਣੇ ਘਰ ਪਰਤ ਸਕਣਗੇ, ਉਹ ਪਰਿਵਾਰ ਨੂੰ ਮਿਲ ਸਕਣਗੇ ਜਾਂ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ ਕੁਝ ਕਿੱਲੋਮੀਟਰ ਦੀ ਦੂਰੀ 'ਤੇ ਰਹਿ ਰਹੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰਕ ਮੈਂਬਰਾਂ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਮਿਲਣ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਦੇ ਦਿੱਤੀ ਜਾਵੇਗੀ।

ਦੋਵਾਂ ਦੇਸਾਂ ਵਿਚਾਲੇ ਜੰਗ ਤਾਂ ਕੁਝ ਦਿਨ ਬਾਅਦ ਰੁੱਕ ਗਈ ਪਰ ਕਾਦਿਰ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੋਰਨਾਂ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਲਈ ਇਹ ਜੰਗ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਭਰ ਦੇ ਜ਼ਖ਼ਮ ਦੇ ਗਿਆ।

ਬਾਨੋ ਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕਾਦਿਰ ਨੇ ਸਕਰਦੂ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਦੂਜਾ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾ ਲਿਆ

ਚਿੱਠੀਆਂ ਜ਼ਰੀਏ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਗੱਲਬਾਤ ਹੁੰਦੀ ਰਹੀ, ਪਰ ਕਾਦਿਰ ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਨੂੰ ਮੁੜ ਵੇਖ ਨਹੀਂ ਸਕੇ। ਬਾਨੋ ਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕਾਦਿਰ ਨੇ ਸਕਰਦੂ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਦੂਜਾ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾ ਲਿਆ।

ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਛੋਟੇ ਜਿਹੇ ਕਮਰੇ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਬਲੈਕ ਐਂਡ ਵ੍ਹਾਈਟ ਤਸਵੀਰਾਂ ਟੰਗੀਆਂ ਹਨ ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮਾਂ ਨੇ ਚਿੱਠੀਆਂ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਭੇਜੀਆਂ ਸਨ। ਕਾਦਿਰ ਦੇ ਕੋਲ ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦੀ ਅਮਾਨਤ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਬਸ...


...ਲੈਂਡ ਵਿੱਚ ਜਿਨੇਵਾ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਆਫ ਜਿਓਪੌਲੀਟਿਕਸ ਸਟੱਡੀਜ਼ ਦੇ ਸਿੱਖਿਆ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਡਾਕਟਰ ਅਲੈਕਜੈਂਡਰ ਲੈਂਬਰਟ ਚੀਨ ਦੇ ਮਾਮਲਿਆਂ ਦੇ ਮਾਹਿਰ ਹਨ। ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਚੀਨ ਵਿਚਕਾਰ ਤਣਾਅ 'ਤੇ ਭਾਰਤੀ ਮੀਡੀਆ ਅਤੇ ਨਾਗਰਿਕਾਂ ਵਿੱਚ ਚੀਨ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਨਾਰਾਜ਼ਗੀ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਚੀਨ ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਦਾ ਅਮਰੀਕਾ ਅਤੇ ਪੱਛਮੀ ਦੇਸ਼ਾਂ ਤੋਂ ਮਜ਼ਬੂਤ ਦੋਸਤ ਮੰਨਦੇ ਹਨ।

ਉਹ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਦੋਵੇਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਤਣਾਅ ਦਾ ਫਾਇਦਾ ਦੂਜੇ ਦੇਸ਼ ਉਠਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ।

ਚੀਨ ਦੇ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਹਵਾਂਗ ਯੁੰਗਸਾਂਗ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, ''ਜੇਕਰ ਭਾਰਤ ਦੇ ਚੀਨ ਨਾਲ ਵਪਾਰਕ ਸਬੰਧਾਂ ਵਿੱਚ ਰੁਕਾਵਟ ਆਉਂਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਸੰਭਾਵਿਤ ਲਾਭਪਾਤਰੀ ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਚੀਨ ... ਬਾਕੀ ਲੇਖ ਲਿਖੋ:

ਹਨ।

ਜੇਕਰ ਅੱਜ ਵਿਸ਼ਵ ਦੇ ਨਿਰਮਾਣ ਕੇਂਦਰ ਦੀ ਹੈਸੀਅਤ ਨਾਲ ਚੀਨ ਦਾ ਪਤਨ ਹੋ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਅਮਰੀਕਾ ਅਤੇ ਦੂਜੀਆਂ ਅਰਥਵਿਵਸਥਾਵਾਂ ਨੂੰ ਭੂਚਾਲ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਘਾਤਕ ਝਟਕੇ ਲੱਗਣਗੇ। ਭਾਰਤ-ਚੀਨ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਡਰਾਈਵਿੰਗ ਸੀਟ 'ਤੇ ਨਹੀਂ ਹਨ, ਪਰ ਜੇਕਰ ਇਹ ਸਾਫਟਵੇਅਰ ਅਤੇ ਆਈਟੀ ਸੈਕਟਰ ਵਿੱਚ ਅਚਾਨਕ ਨਾਕਾਮ ਹੋ ਜਾਣ ਤਾਂ ਕਈ ਅਮਰੀਕੀ ਅਤੇ ਪੱਛਮੀ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੀਆਂ ਕੰਪਨੀਆਂ ਦੇ ਸਿਸਟਮ ਹਿੱਲ ਜਾਣਗੇ।

ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮੁਦਰਾ ਕੋਸ਼ (ਆਈਐੱਮਐੱਫ) ਦੇ 2019 ਦੇ ਅੰਕੜਿਆਂ ਅਨੁਸਾਰ ਵਿਸ਼ਵ ਦੀ ਸਮੂਹਿਕ ਅਰਥਵਿਵਸਥਾ ਲਗਭਗ 90 ਖਰਬ ਅਮਰੀਕੀ ਡਾਲਰ ਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਚੀਨ ਦਾ ਯੋਗਦਾਨ 15.5 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਹੈ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਦਾ ਯੋਗਦਾਨ 3.9 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਹੈ।

ਵਿਸ਼ਵ ਦੀ ਅਰਥਵਿਵਸਥਾ ਦੇ 22-23 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਹਿੱਸੇ 'ਤੇ ਦੁਨੀਆ ਦੀ 37 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਆਬਾਦੀ ਦੀ ਦੇਖਭਾਲ ਦੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਹੈ।

ਨਾਲ ਹੀ, ਏਸ਼ੀਆ ਦੀਆਂ ਦੋ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀਆਂ ਅਰਥਵਿਵਸਥਾਵਾਂ ਕਾਰਨ ਆਲਮੀ ਵਪਾਰ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਮਿਲ ਰਹੀ ਹੈ। ਦੋਵੇਂ ਦੇਸ਼ ਕਈ ਅਫ਼ਰੀਕੀ ਦੇਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਸਸਤੇ ਵਿਆਜ 'ਤੇ ਕਰਜ਼ ਦੇ ਰਹੇ ਹਨ। ਵਿਸ਼ਵ ਦੇ ਵੱਡੇ ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ ਅਤੇ ਕੰਪਨੀਆਂ ਨੂੰ ਹਰ ਸਾਲ ਅਰਬਾਂ ਡਾਲਰ ਦਾ ਫਾਇਦਾ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ।

ਦੋਵੇਂ ਅਰਥਵਿਵਸਥਾਵਾਂ ਦੀ ਕਾਮਯਾਬੀ ਅਤੇ ਨਾਕਾਮੀ

ਪਿਛਲੇ 30-35 ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਚੀਨ ਦੀਆਂ ਅਰਥਵਿਵਸਥਾਵਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਜ਼ਬਰਦਸਤ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਵਿੱਚ ਕਈ ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਚੀਨ ਦੀਆਂ ਅਰਥਵਿਵਸਥਾਵਾਂ ਸਭ ਤੋਂ ਤੇਜ਼ ਰਫ਼ਤਾਰ ਨਾਲ ਅੱਗੇ ਵਧੀਆਂ ਹਨ।

ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਕਾਮਯਾਬੀ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੋਵੇਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਕਰੋੜਾਂ ਦੀ ਜਨਤਾ ਨੂੰ ਗ਼ਰੀਬੀ ਰੇਖਾ ਤੋਂ ਉੱਪਰ ਚੁੱਕਿਆ ਹੈ।

ਚੀਨ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਅਲੱਗ-ਅਲੱਗ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਬੁਨਿਆਦੀ ਢਾਂਚੇ ਦਾ ਇੰਨਾ ਵਿਕਾਸ ਹੋਇਆ ਹੈ ਕਿ ਸ਼ਹਿਰੀ ਇਲਾਕੇ ਬਿਲਕੁਲ ਬਦਲ ਗਏ ਹਨ। ਨਿਰਮਾਣ ਸਮਰੱਥਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਸੁਧਾਰ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਡਿਜੀਟਲ ਅਤੇ ਈ-ਕਾਮਰਸ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਜੀਵਨ ਦਾ ਇੱਕ ਹਿੱਸਾ ਬਣ ਗਏ ਹਨ ਅਤੇ ਮੋਬਾਇਲ ਅਤੇ ਇੰਟਰਨੈੱਟ ਨੇ ਗ੍ਰਾਮੀਣ ਖੇਤਰਾਂ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਬਦਲ ਦਿੱਤੀ ਹੈ।

ਇਸ ਤੋਂ ਵੀ ਵਧ ਕੇ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਜੀਵਨ ਪੱਧਰ ਬਿਹਤਰ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਅੱਜ ਆਮ ਆਬਾਦੀ ਜ਼ਿਆਦਾ ਸਿਹਤਮੰਦ ਹੈ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਜੇਬ ਵਿੱਚ ਖਰਚ ਕਰਨ ਲਈ ਪੈਸੇ ਹਨ।

ਅਰਥਸ਼ਾਸਤਰੀ ਇਸ ਗੱਲ ਤੋਂ ਸਹਿਮਤ ਹਨ ਕਿ ਦੋਵੇਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਇੰਨੀ ਵੱਡੀ ਕਾਮਯਾਬੀ ਦਾ ਰਾਜ਼ ਹੈ ਮੁਕਤ ਵਪਾਰ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਵੀਕਰਨ। ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਲੋਕਤੰਤਰ ਅਤੇ ਚੀਨ ਵਿੱਚ ਇਸਦੀ ਅਣਹੋਂਦ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਦੋਵੇਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀਆਂ ਅਰਥਵਿਵਸਥਾਵਾਂ ਨੂੰ ਬਾਹਰ ਦੇ ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ ਲਈ ਖੋਲ੍ਹ ਦਿੱਤਾ, ਪ੍ਰਤੀਯੋਗਤਾ ਨੂੰ ਅਪਣਾਇਆ ਅਤੇ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਨਿੱਜੀਕਰਨ ਦੇ ਰਸਤੇ 'ਤੇ ਚੱਲ ਪਏ।

ਪਰ ਗ਼ਰੀਬੀ ਅਤੇ ਸਮਾਜ ਵਿੱਚ ਅਸਮਾਨਤਾ ਹੁਣ ਵੀ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਚੁਣੌਤੀ ਹੈ।

ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਅਰਥਸ਼ਾਸਤਰੀ ਡੇਵਿਡ ਮਾਰਗੇਂਥੇਲਰ ਹਾਲ ਨੇ ਆਪਣੇ ਇੱਕ ਲੇਖ ਵਿੱਚ ਸਪੱਸ਼ਟ ਕੀਤਾ ਹੈ ਕਿ ਉਂਜ ਤਾਂ ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਚੀਨ ਦੀ...


...ਲੈਂਦੀ ਹਾਂ। ਮੈਂ ਖੁਦ ਚੁਣਦੀ ਤੇ ਠੁਕਰਾ ਦਿੰਦੀ ਹਾਂ।

ਮੈਂ ਹੁਣ 37 ਸਾਲ ਦੀ ਹਾਂ ਤੇ ਮੈਨੂੰ ਕੁਆਰੀ ਰਹਿਣ 'ਤੇ ਕੋਈ ਇਤਰਾਜ਼ ਨਹੀਂ ਹੈ।

ਜਦੋਂ ਮੈਂ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰੀ ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਨੂੰ ਵਿਆਹ ਲਈ ਨਾਂਹ ਕੀਤੀ ਤਾਂ ਮੈਂ 25 ਸਾਲ ਦੀ ਸੀ।

ਮੈਂ ਉਦੋਂ ਕਮਾਉਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਹੀ ਕੀਤਾ ਸੀ ਤੇ ਆਪਣੇ ਸੁਫ਼ਨੇ ਪੂਰੇ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦੀ ਸੀ ਤੇ ਨਵੀਂਆਂ ਬੁਲੰਦੀਆਂ ਛੂਹਣਾ ਚਾਹੁੰਦੀ ਸੀ।

ਮੈਨੂੰ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਮੇਰੀ ਗੱਲ ਸਮਝ ਗਏ ਸਨ ਪਰ ਹੋਰਨਾਂ ਵੱਲੋਂ ਪੁੱਛੇ ਗਏ ਸਵਾਲਾਂ ਬਾਰੇ ਉਹ ਲਾਚਾਰ ਸਨ।

"ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੀ ਧੀ ਦਾ ਵਿਆਹ ਕਦੋਂ ਕਰ ਰਹੇ ਹੋ?"

"ਜੇ ਤੁਹਾਨੂੰ 'ਯੋਗ' ਵਰ ਨਹੀਂ ਲੱਭ ਰਿਹਾ ਤਾਂ ਅਸੀਂ ਤੁਹਾਡੀ ਮਦਦ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਾਂ।"

ਜਿ... ਬਾਕੀ ਲੇਖ ਲਿਖੋ:

ਾਹਰ ਰਹਿਣਾ। ਆਪਣੀ ਮਰਜ਼ੀ ਮੁਤਾਬਕ ਨਾਈਟ ਕਲੱਬ, ਡਿਸਕੋ, ਮੰਦਿਰ ਜਾਂ ਪਾਰਕ ਜਾਣਾ ਚਾਹੁੰਦੀ ਹਾਂ।

ਘਰ ਦੇ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਜਾਂ ਨਾ ਕਰਨਾ ਜਾਂ ਖਾਣਾ ਪਕਾਉਣਾ ਸਭ ਆਪਣੀ ਮਰਜ਼ੀ ਨਾਲ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦੀ ਹਾਂ।

ਮੈਂ ਸਵੇਰੇ ਆਪਣੀ ਸੱਸ ਲਈ ਚਾਹ ਬਣਾਉਣ ਜਾਂ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਲਈ ਸਵੇਰ ਦਾ ਖਾਣਾ ਪਕਾਉਣ ਜਾਂ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਸਕੂਲ ਭੇਜਣ ਦੀ ਫਿਕਰ ਤੋਂ ਦੂਰ ਰਹਿਣਾ ਚਾਹੁੰਦੀ ਹਾਂ।

'ਮੇਰੀ ਕਾਮਯਾਬੀ ਦੀ ਸ਼ਲਾਘਾ ਹੋਈ'

ਮੈਨੂੰ ਕੁਆਰਾ ਰਹਿਣਾ ਪਸੰਦ ਹੈ। ਮੈਨੂੰ ਆਪਣੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਪਸੰਦ ਹੈ। ਜਿੰਨੀ ਦੇਰ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਇਹ ਸਮਝ ਨਹੀਂ ਆ ਜਾਂਦਾ ਮੈਂ ਉਨੀ ਦੇਰ ਤੱਕ ਇਹ ਗੱਲ ਦੁਹਰਾ ਸਕਦੀ ਹਾਂ।

ਮੈਂ ਕਈ ਵਿਆਹੁਤਾ ਔਰਤਾਂ ਦੇਖੀਆਂ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਬੱਚੇ ਹਨ ਤੇ ਵੱਡੇ ਪਰਿਵਾਰ ਹਨ ਫਿਰ ਵੀ ਉਹ ਇਕੱਲਾ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ।

ਜਦੋਂ ਕਿ ਮੈਂ ਇਕੱਲਾ ਮਹਿਸੂਸ ਨਹੀਂ ਕਰਦੀ। ਮੇਰਾ ਪਰਿਵਾਰ ਤੇ ਦੋਸਤ ਹਨ। ਜੋ ਰਿਸ਼ਤੇ ਮੈਨੂੰ ਖੁਸ਼ੀ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਮੈਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸਨਮਾਨ ਕਰਦੀ ਹਾਂ।

ਸਾਡੇ ਸਮਾਜ ਵਿੱਚ ਕੁਆਰੀ ਕੁੜੀ ਨੂੰ ਬੋਝ ਸਮਝਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਪਰ ਮੈਂ ਕਦੇ ਵੀ ਬੋਝ ਨਹੀਂ ਸੀ।

ਮੈਂ ਦੁਨੀਆਂ ਘੁੰਮਦੀ ਹਾਂ। ਮੈਂ ਆਪਣਾ ਪੈਸਾ ਕਮਾਉਂਦੀ ਹਾਂ ਤੇ ਸਾਰੇ ਫੈਸਲੇ ਖੁਦ ਲੈਂਦੀ ਹਾਂ ਕਿ ਮੈਂ ਪੈਸੇ ਕਿੱਥੇ ਖਰਚ ਕਰਨੇ ਹਨ।

ਮੈਂ ਕੰਮ ਜ਼ਰੀਏ ਖੁਦ ਨੂੰ ਕਾਮਯਾਬ ਬਣਾਇਆ ਹੈ ਤੇ ਮੇਰੀ ਸ਼ਲਾਘਾ ਵਿੱਚ ਕਈ ਲੇਖ ਵੀ ਲਿਖੇ ਗਏ ਹਨ।

ਉਹੀ ਅਖ਼ਬਾਰ ਜੋ ਮੇਰੇ ਕੁਆਰੇ ਹੋਣ ਦਾ ਮਜ਼ਾਕ ਬਣਾਉਂਦੇ ਸਨ ਉਹ ਹੁਣ ਮੇਰੇ ਕੁਆਰੇ ਹੋਣ ਦੀ ਸ਼ਲਾਘਾ ਕਰਦੇ ਹਨ।

ਮੇਰੇ ਮਾਪਿਆਂ ਨੂੰ ਮੇਰੇ 'ਤੇ ਮਾਣ ਹੈ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦੋਸਤ ਆਪਣੀਆਂ ਧੀਆਂ ਨੂੰ ਮੇਰੀ ਕਾਮਯਾਬੀ ਦੀ ਉਦਾਹਰਨ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਮੇਰੇ ਫੈਸਲੇ ਬਾਰੇ ਕੀ ਸੋਚਿਆ ਆਖਰ ਵਿੱਚ ਇਸ ਨਾਲ ਕੋਈ ਫਰਕ ਨਹੀਂ ਪਿਆ।

ਮੈਂ ਜੋ ਕੀਤਾ ਆਪਣੇ ਲਈ ਕੀਤਾ ਤੇ ਮੈਂ ਇਸ ਨੂੰ ਸਾਬਿਤ ਵੀ ਕਰ ਦਿਖਾਇਆ।

(ਇਹ ਉੱਤਰ-ਪੱਛਮੀ ਭਾਰਤ ਦੀ ਇੱਕ ਔਰਤ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਹੈ ਜੋ ਬੀਬੀਸੀ ਪੱਤਰਕਾਰ ਅਰਚਨਾ ਸਿੰਘ ਨਾਲ ਸਾਂਝੀ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ ਤੇ ਦਿਵਿਆ ਆਰੀਆ ਨੇ ਪ੍ਰੋਡਿਊਸ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਔਰਤ ਦੀ ਪਛਾਣ ਗੁਪਤ ਰੱਖੀ ਗਈ ਹੈ।)

(ਬੀਬੀਸੀ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਲ FACEBOOK, INSTAGRAM, TWITTERਅਤੇ YouTube 'ਤੇ ਜੁੜੋ।


...ਲੈਂਪਿੰਗ ਹੀ ਕੀਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ। ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਡਾਕਟਰ ਡਿਲੇਡ ਕੌਰਡ ਕਲੈਂਪਿੰਗ ਹੀ ਕਰਦੇ ਹਨ ਪਰ ਜੇ ਗਰਭਵਤੀ ਔਰਤ ਦੀ ਹਾਲਤ ਆਮ ਨਾ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਫਿਰ ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਸਿਹਤ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਕੋਈ ਮੁਸ਼ਕਿਲ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਅਰਲੀ ਕੌਰਡ ਕਲੈਂਪਿੰਗ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।"

ਡਾਕਟਰ ਮਧੂ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, "ਪ੍ਰੈਗਨੈਂਸੀ ਦੇ ਹਰ ਕੇਸ ਨੂੰ ਇੱਕ ਹੀ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਦੇਖਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਹਰ ਕੇਸ ਦੀ ਆਪਣੀ ਕਾਂਪਲੀਕੇਸ਼ਨ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਕਈ ਵਾਰੀ ਡਿਲੀਵਰੀ ਦੌਰਾਨ ਹਾਲਾਤ ਬਦਲ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਅਜਿਹੇ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਤੈਅ ਨਿਯਮ ਦੇ ਨਾਲ ਕੰਮ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ।"

ਹਾਲਾਂਕਿ ਉਹ ਇਹ ਮੰਨਦੇ ਹਨ ਕਿ ਡਿਲੇਡ ਕਲੈਂਪਿੰਗ ਬੱਚੇ ਲਈ ਫਾਇਦੇਮੰਦ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਇਸ ਵਿੱਚ ... ਬਾਕੀ ਲੇਖ ਲਿਖੋ:

ੋਂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਮਾਂ ਨੂੰ ਅਨੁਕੂਲ ਹਾਲਾਤ ਮਿਲੇ।

ਡਾਕਟਰ ਸਿੰਘ ਮੁਤਾਬਕ, ਬੱਚੇ ਦੇ ਜਨਮ ਦੇ ਲਗਭਗ ਪੰਜ ਮਿੰਟ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪਲੈਸੈਂਟਾ ਖੁਦ ਬਾਹਰ ਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇੱਥੋਂ ਹੀ ਬੱਚਾ ਪੋਸ਼ਕ ਤੱਤ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਆਕਸੀਜ਼ਨ ਵੀ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।"

"ਪਰ ਜਦੋਂ ਬੱਚਾ ਗਰਭ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਆਉਂਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਹਵਾ ਤੋਂ ਆਕਸੀਜ਼ਨ ਲੈਣੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਫ਼ੇਫੜਿਆਂ ਨੂੰ ਸਰਗਰਮ ਹੋਣ ਵਿਚ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ ਇੱਕ ਮਿੰਟ ਦਾ ਸਮਾਂ ਲਗਦਾ ਹੈ।"

ਨੈਚੁਰਲ ਤਰੀਕੇ ਨੂੰ ਬਿਹਤਰ ਮੰਨਣ ਦੇ ਕਾਰਨ

ਡਾ. ਅਰੁਣ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਇੱਕ ਵਾਰੀ ਜਦੋਂ ਬੱਚਾ ਇਸ ਬਦਲਾਅ ਦੇ ਮੁਤਾਬਕ ਢਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਪਲੈਸੈਂਟਾ ਵੀ ਬਾਹਰ ਨਿਕਲ ਆਉਂਦਾ ਹੈ।

ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ ਡਿਲੀਵਰੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪਲੈਸੈਂਟਾ ਦੇ ਬਾਹਰ ਆਉਣ ਦੀ ਉਡੀਕ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕੌਰਡ ਕਲੈਂਪਿੰਗ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।

ਡਾ. ਅਰੁਣ ਮੁਤਾਬਕ ਜੇ ਬੱਚੇ ਦੇ ਪੈਦਾ ਹੋਣ 'ਤੇ ਹੀ ਕੌਰਡ ਕਲੈਂਪਿੰਗ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਬੱਚੇ ਦੀ ਦਿਲ ਦੀ ਧੜਕਨ ਵੱਧ ਜਾਂਦੀ ਹੈ

ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਹੈ ਕਿ ਬੱਚੇ ਦੇ ਪੈਦਾ ਹੋਣ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਜੇ ਕੌਰਡ ਕਲੈਂਪਿੰਗ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਬੱਚੇ ਦੀ ਦਿਲ ਦੀ ਧੜਕਨ ਵੱਧ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ:

ਹਾਲਾਂਕਿ ਉਹ ਇਹ ਜ਼ਰੂਰ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਇਹ ਫਾਰਮੂਲਾ ਹਰ ਬੱਚੇ 'ਤੇ ਲਾਗੂ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਹਰ ਬੱਚੇ ਦੀ ਬਰਥ-ਕਨਡੀਸ਼ਨ ਵੱਖਰੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।

ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ ਜੇ ਡਿਲੀਵਰੀ ਬਿਲਕੁਲ ਨਾਰਮਲ ਹੋਣੀ ਹੈ ਅਤੇ ਕਿਸੀ ਵੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪਰੇਸ਼ਾਨੀ ਨਹੀਂ ਹੈ ਤਾਂ ਇਹ ਤਰੀਕਾ ਅਪਣਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਜੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਕਾਂਪਲੀਕੇਸ਼ਨ ਹੈ ਤਾਂ ਡਾਕਟਰ ਦੀ ਸਲਾਹ ਨਾਲ ਹੀ ਅੱਗੇ ਵੱਧਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

ਇਹ ਵੀ ਦੇਖੋ:

(ਬੀਬੀਸੀ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਲ FACEBOOK, INSTAGRAM, TWITTER ਅਤੇ YouTube 'ਤੇ ਜੁੜੋ)


...ਲੈਕਸਿਸ ਕੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ?

ਬੀਬੀਸੀ ਨਾਲ ਗੱਲਬਾਤ ਦੌਰਾਨ ਡਾ. ਬੀਐਲ ਸ਼ੇਰਵਾਲ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਟੀਕਾਕਰਨ ਦੇ ਬਾਅਦ ਕਿਸੇ ਵਿਅਕਤੀ ਵਿੱਚ ਗੰਭੀਰ ਐਲਰਜ਼ੀ ਦੇ ਰੀਐਕਸ਼ਨ ਦੇਖਣ ਨੂੰ ਮਿਲਦੇ ਹਨ ਤਾਂ ਉਸ ਸਥਿਤੀ ਨੂੰ ਇਨਫ਼ਲੈਕਸਿਸ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਇਸ ਦੀ ਵਜ੍ਹਾ ਟੀਕਾਕਰਨ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਕਿਸੇ ਡਰੱਗ ਤੋਂ ਐਲਰਜ਼ੀ ਹੋਣ 'ਤੇ ਵੀ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਦਿੱਕਤਾਂ ਵਿਅਕਤੀ ਵਿੱਚ ਦੇਖਣ ਨੂੰ ਮਿਲਦੀ ਹੈ।

ਅਜਿਹੀ ਅਵਸਥਾ ਵਿੱਚ ਐਡਵਰਸ ਇਫ਼ੈਕਟ ਫ਼ੌਲੋਇੰਗ ਇਮੀਉਨਾਈਜ਼ੇਸ਼ਨ ਕਿੱਟ ਵਿੱਚ ਇੰਜੈਕਸ਼ਨ ਦਾ ਇਸਤੇਮਾਲ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਵੈਸੇ ਅਜਿਹੀ ਲੋੜ ਨਾ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਪੈਂਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਸੀਵੀਅਰ ਕੇਸ ਐਡਵਰਸ ਇਫ਼ੈਕਟ ਦੇ ਅੰਦਰ ਆਉਂਦੇ ਹਨ।

ਐਡਵਰਸ ... ਬਾਕੀ ਲੇਖ ਲਿਖੋ:

ਾਰ ਦੁਆਰਾ ਜਾਰੀ ਦਿਸ਼ਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਾਂ ਮੁਤਾਬਕ  ਹਰ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਟੀਕਾ ਲਗਾਉਣ ਸਮੇਂ ਅਜਿਹੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਜਾਣਕਾਰੀਆਂ ਦਿੱਤੀਆਂ ਜਾ ਰਹੀਆਂ ਹਨ।

ਸੀਰੀਅਸ ਐਡਵਰਸ ਇਫ਼ੈਕਟ

ਇੰਨਾਂ ਹੀ ਨਹੀਂ, ਜੇ ਬਹੁਤ ਗੰਭੀਰ ਯਾਨਿ ਸੀਰੀਅਸ ਐਡਵਰਸ ਇਫ਼ੈਕਟ ਹੋਣ ਨਾਲ ਕਿਸੇ ਵਿਅਕਤੀ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਇਸ ਲਈ ਨੈਸ਼ਨਲ ਏਈਐਫ਼ਆਈ (AEFI) ਦੇ ਦਿਸ਼ਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਾਂ ਦੇ ਮੁਤਾਬਕ  ਜਾਂਚ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇਗੀ, ਜਿਸ ਲਈ ਬਕਾਇਦਾ ਡਾਕਟਰਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਪੈਨਲ ਹੈ।

ਜੇ ਗੰਭੀਰ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ ਟੀਕਾਕਰਨ ਦੇ ਬਾਅਦ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਹਸਪਤਾਲ ਵਿੱਚ ਭਰਤੀ ਨਹੀਂ ਕਰਵਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਤਾਂ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ ਪਰਿਵਾਰ ਦੀ ਰਜ਼ਾਮੰਦੀ ਨਾਲ ਪੋਸਟਮਾਰਟਮ ਕਰਵਾਉਣ ਦੀ ਗੱਲ ਕਹੀ ਗਈ ਹੈ। ਜੇ ਪਰਿਵਾਰ ਇਸ ਲਈ ਰਾਜ਼ੀ ਨਾ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਵੀ ਇੱਕ ਵੱਖਰਾ ਫ਼ਾਰਮ ਭਰਨ ਅਤੇ ਜਾਂਚ ਕਰਨ ਦੀ ਲੋੜ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।

ਟੀਕਾਕਰਨ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਅਦ ਸੀਰੀਅਸ ਐਡਵਰਸ ਇਫ਼ੈਕਟ ਦੇ ਕਾਰਨ ਹਸਪਤਾਲ ਵਿੱਚ ਭਰਤੀ ਹੋਣ 'ਤੇ ਮੌਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਦਿਸ਼ਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਾਂ ਮੁਤਾਬਕ ਪੂਰੀ ਪ੍ਰੀਕਿਰਿਆ ਵਿੱਚ ਵਿਸਥਾਰ ਵਿੱਚ ਜਾਂਚ ਕੀਤੀ ਜਾਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।

ਟੀਕਾ ਲਾਉਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਟੀਕੇ ਦੇ ਬਾਅਦ ਹੋਣ ਵਾਲੀਆਂ ਦਿੱਕਤਾਂ ਦੇ ਬਾਰੇ ਵਿੱਚ ਦੱਸਿਆ ਜਾਵੇ

ਜਾਂਚ ਦੁਆਰਾ ਇਹ ਪਤਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਐਡਵਰਸ ਇਫ਼ੈਕਟ ਵੈਕਸੀਨ ਵਿੱਚ ਇਸਤੇਮਾਲ ਕਿਸੇ ਡਰੱਗ ਕਰਕੇ ਹੋਇਆ ਹੈ ਜਾਂ ਫ਼ਿਰ ਵੈਕਸੀਨ ਦੀ ਗੁਣਵੱਤਾ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਦਿੱਕਤ ਦੀ ਵਜ੍ਹਾ ਨਾਲ, ਜਾਂ ਟੀਕਾ ਲਗਾਉਣ ਦੌਰਾਨ ਹੋਈ ਗੜਬੜੀ ਦੀ ਵਜ੍ਹਾ ਨਾਲ ਜਾਂ ਫ਼ਿਰ ਇਹ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਕਾਰਨ ਕਰਕੇ ਹੋਇਆ ਹੈ।

ਵਿਸ਼ਵ ਸਿਹਤ ਸੰਗਠਨ ਮੁਤਾਬਕ ਹਰ ਐਡਵਰਸ ਇਫ਼ੈਕਟ ਫੌਲੋਇੰਗ ਇਮੀਊਨੇਈਜ਼ੇਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਗੜਬੜੀ ਦੀ ਵਜ੍ਹਾ ਨੂੰ ਜਲਦ ਤੋਂ ਜਲਦ ਦੱਸਿਆ ਜਾਣਾ ਬੇਹੱਦ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ।

ਐਡਵਰਸ ਇਫ਼ੈਕਟ ਕੀ ਹੋਣਗੇ ਇਹ ਕਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਿਰਧਾਰਿਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ?

ਏਮਜ਼ ਵਿੱਚ ਹਿਊਮਨ ਟਰਾਇਲ ਦੇ ਮੁਖੀ ਡਾ. ਸੰਜੇ ਮੁਤਾਬਕ , "ਐਡਵਰਸ ਇਫ਼ੈਕਟ ਫੌਲੋਇੰਗ ਇਮੀਊਨੇਈਜ਼ੇਸ਼ਨ ਦੇ ਜੋ ਵੀ ਪ੍ਰੋਟੋਕੋਲ ਨਿਰਧਾਰਿਤ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ, ਉਹ ਹੁਣ ਤੱਕ ਦੇ ਟਰਾਇਲ ਡਾਟਾ ਦੇ ਆਧਾਰ 'ਤੇ ਹਨ। ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਟਰਾਇਲ ਡਾਟਾ ਦੇ ਆਧਾਰ 'ਤੇ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਅਜਿਹੇ ਪ੍ਰੋਟੋਕਾਲ ਤਿਆਰ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।"

"ਪਰ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਕੋਰੋਨਾ ਦੇ ਜੋ ਟੀਕੇ ਲਗਾਏ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਬਾਰੇ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਅਧਿਐਨ ਡਾਟਾ ਦੀ ਕਮੀ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਫ਼ਿਲਹਾਲ ਜਿੰਨੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਉਪਲੱਬਧ ਹੈ, ਉਸੇ ਦੇ ਆਧਾਰ 'ਤੇ ਇਹ ਐਡਵਰਸ ਇਫ਼ੈਕਟ ਫੌਲੋਇੰਗ ਇਮੀਊਨੇਈਜ਼ੇਸ਼ਨ ਪ੍ਰੋਟੋਕੋਲ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।"

ਬੀਬੀਸੀ ਪੰਜਾਬੀ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਐਂਡਰਾਇਡ ਫ਼ੋਨ 'ਤੇ ਇੰਝ ਲੈ ਕੇ ਆਓ:

ਕੀ ਹਰ ਇੱਕ ਟੀਕਾਕਰਨ ਮੁਹਿੰਮ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਅਜਿਹਾ ਹੀ ਐਡਵਰਸ ਇਫ਼ੈਕਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ?

ਅਜਿਹਾ ਨਹੀਂ ਹੈ ਕਿ ਹਰ ਵੈਕਸੀਨ ਦੇ ਬਾਅਦ ਇੱਕ ਹੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਐਡਵਰਸ ਇਫ਼ੈਕਟ ਦੇਖਣ ਨੂੰ ਮਿਲਣ।

ਕਈ ਵਾਰ ਲੱਛਣ ਅਲੱਗ-ਅਲੱਗ ਵੀ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਇਸ ਗੱਲ 'ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਵੈਕਸੀਨ ਬਣਾਉਣ ਦਾ ਤਰੀਕਾ ਕੀ ਹੈ ਅਤੇ...


...ਲੋਂ ਲਏ ਗਏ ਕਈ ਫ਼ੈਸਲਿਆਂ ਨੇ ਦੋ ਮਹਾਂ-ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਦਰਮਿਆਨ ਸਬੰਧ ਫ਼ਿਰ ਤੋਂ ਤਣਾਅਪੂਰਣ ਬਣਾ ਦਿੱਤੇ ਹਨ।

ਪਹਿਲਾ ਮੱਤਭੇਦ ਉਸ ਸਮੇਂ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ ਜਦੋਂ 9 ਜਨਵਰੀ ਨੂੰ ਪੋਂਪੀਏ ਨੇ ਵਾਈਟ੍ਹ ਹਾਊਸ ਦੁਆਰਾ ਦਹਾਕਿਆਂ ਤੋਂ ਬਣਾਈ ਗਈ ਨੀਤੀ ਨੂੰ ਤੋੜਦਿਆਂ ਅਮਰੀਕਾ ਅਤੇ ਤਾਇਵਾਨ ਦਰਮਿਆਨ ਰਾਜਦੂਤਾਂ 'ਤੇ ਲੱਗੀਆਂ ਪਾਬੰਦੀਆਂ ਨੂੰ ਹਟਾਉਣ ਦਾ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ ਸੀ।

ਚੀਨ ਲੋਕਤਾੰਤਰਿਕ ਤਾਇਵਾਨ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਰਾਜਖੇਤਰ ਦਾ ਨਿਰਵਿਵਾਦਿਤ ਹਿੱਸਾ ਮੰਨਦਾ ਹੈ। ਅਤੇ ਨਿਰੰਤਰ ਇਹ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ "ਠੱਗ ਟਾਪੂ" ਚੀਨ ਦੇ ਅਮਰੀਕਾ ਨਾਲ ਰਿਸ਼ਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲ ਮੁੱਦਾ ਹੈ।

ਇਸ ਤੱਥ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਕਿ ਦੁਨੀਆਂ ਦੇ ਬਹੁਤੇ ਦੇਸਾਂ ਦ... ਬਾਕੀ ਲੇਖ ਲਿਖੋ:

ਂ ਦੇਖਿਆ ਗਿਆ

3. ਇਰਾਨ

ਟਰੰਪ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਵਲੋਂ ਆਪਣੇ ਕਾਰਜਕਾਲ ਦੇ ਆਖ਼ਰੀ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ ਇਰਾਕ ਵਿਰੁੱਧ ਨਾਗਵਾਰਾ ਕਾਰਵਾਈ ਨੂੰ ਦੋਗੁਣਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।

12 ਜਨਵਰੀ ਨੂੰ ਪੋਂਪੀਓ ਨੇ ਪਰਸ਼ੀਅਨ ਦੇਸ 'ਤੇ ਅੱਲ ਕਾਇਦਾ ਦੇ "ਨਵੇਂ ਹੈੱਡ ਕੁਆਰਟਰ" ਹੋਣ ਅਤੇ ਦਹਿਸ਼ਤਗਰਦ ਸਮੂਹਾਂ ਨਾਲ ਗਹਿਰੀ ਨਜ਼ਦੀਕੀ ਰੱਖਣ ਦਾ ਇਲਜ਼ਾਮ ਲਗਾਇਆ।

ਪੋਂਪੀਓ ਵਲੋਂ ਆਪਣੇ ਇਲਜ਼ਾਮਾਂ ਦੇ ਹੱਕ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸਬੂਤ ਪੇਸ਼ ਨਹੀਂ ਕੀਤੇ ਗਏ। ਤਹਿਰਾਨ ਨੇ ਇਨਾਂ ਨੂੰ "ਜੰਗ ਨੂੰ ਉਕਸਾਉਣ ਵਾਲੇ ਝੂਠ" ਕਿਹਾ ਹੈ।

ਪੋਂਪੀਓ ਵਲੋਂ ਜਾਣ ਤੋਂ ਥੋੜ੍ਹੀ ਦੇਰ ਪਹਿਲਾਂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਇਸ ਟਿੱਪਣੀ ਨੂੰ ਬਾਇਡਨ ਦੇ ਆਉਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਤਹਿਰਾਨ 'ਤੇ ਦਬਾਅ ਵਧਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਵਜੋਂ ਦੇਖਿਆ ਗਿਆ, ਕਿਉਂਕਿ ਜੋਅ ਬਾਇਡਨ ਤੋਂ ਇਰਾਨ ਅਤੇ ਛੇ ਵੱਡੀਆਂ ਤਾਕਤਾਂ ਦਰਮਿਆਨ  2015 ਦੇ ਪ੍ਰਮਾਣੂ ਸਮਝੌਤੇ ਦੀ ਵਾਪਸੀ ਦੀ ਆਸ ਕੀਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ, ਜਿਸਤੋਂ ਸਾਲ 2018 ਵਿੱਚ ਅਮਰੀਕਾ ਟਰੰਪ ਕਾਲ ਦੌਰਾਨ ਪਿੱਛੇ ਹੱਟ ਗਿਆ ਸੀ।

ਬੀਬੀਸੀ ਲਾਈਸ ਡਿਊਸੇਟ ਲਈ ਚੀਫ਼ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਪੱਤਰਕਾਰ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ, ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਵਿਦੇਸ਼ ਵਿਭਾਗ ਵਲੋਂ ਐਲਾਨ ਵਿੱਚ ਜੋੜਿਆ ਗਿਆ ਸੀ ਕਿ ਉਹ ਯਮਨ ਦੇ ਹੂਥੀ ਬਾਗ਼ੀਆਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਦਹਿਸ਼ਤਗਰਦ ਸੰਗਠਨ ਐਲਾਨੇਗਾ। ਇਹ ਅਜਿਹੀ ਕਾਰਵਾਈ ਸੀ ਜਿਸ ਦੀ ਮਹੀਨਿਆਂ ਤੱਕ ਉਡੀਕ ਕੀਤੀ ਗਈ ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਡਰ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਦੇਸ ਵਿੱਚ ਮਨੁੱਖਤਾਵਾਦੀ ਸੰਕਟ ਨੂੰ ਹੋਰ ਗੰਭੀਰ ਕਰ ਦੇਵੇਗਾ।

ਪੱਤਰਕਾਰ ਨੇ ਹੋਰ ਡੁੰਘਾਈ ਵਿੱਚ ਸਮਝਾਇਆ, "ਖਾੜੀ ਵਿਚਲੇ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਸਹਿਯੋਗੀ ਇਰਾਨ ਨੂੰ ਸਖ਼ਤ ਸੁਨੇਹਾ ਭੇਜਣ ਲਈ ਕੀਤੇ ਗਏ ਇਸ ਯਤਨ ਦੀ ਹਮਾਇਤ ਕਰਨਗੇ।"

ਹੂਥੀਆਂ ਨੂੰ ਇਰਾਨ ਦਾ ਸਹਿਯੋਗ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੈ, ਉਹ ਸਾਲ 2015 ਤੋਂ ਯਮਨ ਵਿੱਚ ਸਾਉਦੀ ਸੰਚਾਲਿਤ ਗਠਜੋੜ, ਵਿਰੁੱਧ ਜੰਗ ਲੜ ਰਹੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਨੇ ਦੁਨੀਆਂ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਭਿਆਨਕ ਮਨੁੱਖਤਾਵਾਦੀ ਸੰਕਟ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।

ਕੁਝ ਪੱਤਰਕਾਰਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ, ਮੰਨੋ ਕਿ ਇਹ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਬਾਇਡਨ ਨੂੰ ਰਿਆਇਤਾਂ ਲਈ "ਮੁੱਲਵਾਨ ਸੌਦੇਬਾਜ਼ੀ ਦੀ ਚਿਪ" ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਪਰ ਪੱਛਮੀ ਕੂਟਨੀਤੀਵਾਨ ਜੋਂ  ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਇਸ ਤਬਾਹਕੁੰਨ ਜੰਗ ਨੂੰ ਖ਼ਤਮ ਕਰਨ ਦੀਆਂ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਲੱਗੇ ਹੋਏ ਹਨ, ਇਸ ਗੱਲ ਦੇ ਕਾਇਲ ਹਨ ਕਿ ਇਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕੰਮ ਨੂੰ ਹੋਰ ਵੀ ਮੁਸ਼ਕਿਲ ਬਣਾ ਦੇਵੇਗਾ।

ਯਮਨ ਜੰਗ ਨੂੰ ਖ਼ਤਮ ਕਰਨ ਦੇ ਵਿਚਾਰ ਜਿਸ ਦਾ ਸ਼ੁਰੂਆਤ 'ਚ ਹੀ ਉਬਾਮਾ ਨੇ ਸਮਰਥਨ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਬਾਇਡਨ ਟੀਮ ਦੀ ਵੀ ਤਰਜ਼ੀਹ ਰਹੇਗੀ। ਡਾਉਸੇਟ ਨੇ  ਇਹ ਟਿੱਪਣੀ ਕੀਤੀ ਕਿ ਇਸ ਲਈ ਆਖ਼ਰੀ ਮਿੰਟ ਦਾ ਇਹ ਫ਼ੈਸਲਾ, ਜੋ ਸੱਤਾ ਤਬਾਦਲੇ ਦੇ ਇੱਕ ਦਿਨ ਪਹਿਲਾਂ ਲਾਗੂ ਹੋਵੇਗਾ, ਵਾਈਟ੍ਹ ਹਾਊਸ ਦੇ ਨਵੇਂ ਆਹੁਦੇਦਾਰਾਂ ਦੀਆਂ ਯੋਜਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਵਿਗਾੜ ਸਕਦਾ ਹੈ।

ਟਰੰਪ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਵਿਦੇਸ਼ ਨੀਤੀ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਲਏ ਗਏ ਕੁਝ ਅਹਿਮ ਫ਼ੈਸਲੇ ਜੋਅ ਬਾਇਡਨ ਦੀਆਂ ਯੋਜਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਗੁੰਝਲਦਾਰ ਬਣਾ ਸਕਦੇ ਹਨ।

ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ:

ਇਹ ਵੀਡੀਓ ਵੀ ਦੇਖੋ:

(ਬੀਬੀਸੀ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਲ FACEBOOK, INSTAGRAM,...


...ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਵਾਜਿਬ ਹੈ ਜੋ ਕੇਅਰ ਹੋਮਜ਼ ਜਾਂ ਹਸਪਤਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਨੇੜੇ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਕੋਵਿਡ-19 ਦੇ ਗੰਭੀਰ ਲੱਛਣ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ।

ਪਰ ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਹਰੇਕ ਵਿਅਕਤੀ ਦੇ ਐਂਟੀਬਾਡੀ ਦੇਖੋ ਤਾਂ ਸਭ ਦੇ ਇੱਕੋ ਜਿਹੇ ਨਹੀਂ ਹਨ।

ਇਸ ਦੀ ਕੋਈ ਗਰੰਟੀ ਨਹੀਂ ਹੈ ਕਿ ਐਂਟੀ-ਬਾਡੀ ਹੋਣ ਨਾਲ ਸਰੀਰ ਦੀ ਰੋਧਕ ਸ਼ਕਤੀ (ਇਮਿਊਨਿਟੀ) ਹੈ

ਨਿਊਟ੍ਰੀਲਾਈਜ਼ਿੰਗ ਐਂਟੀਬਾਡੀ ਉਹ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਕੋਰੋਨਾਵਾਇਰਸ ਨਾਲ ਚਿਪਕ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਹੋਰਨਾਂ ਸੈਲਜ਼ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਣ ਤੋਂ ਰੋਕਦੇ ਹਨ। ਚੀਨ ਵਿੱਚ ਕੋਵਿਡ-19 ਤੋਂ ਠੀਕ ਹੋਏ 175 ਮਰੀਜ਼ਾਂ ਤੇ ਕੀਤੇ ਅਧਿਐਨ ਤੋਂ ਪਤਾ ਲੱਗਿਆ ਕਿ 30 ਫੀਸਦ ਲੋਕਾਂ ... ਬਾਕੀ ਲੇਖ ਲਿਖੋ:

ਦੁਆਰਾ ਕਹੀ ਗੱਲ ਨਾਲ ਮੇਲ ਖਾਂਦੀ ਹੈ।

ਵੀਡੀਓ: ਕਿਵੇਂ ਪਤਾ ਲੱਗੇ ਬੁਖਾਰ ਹੈ ਕਿ ਨਹੀਂ?

"ਉਮੀਦ ਹੈ ਕਿ ਜਿਹੜੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਠੀਕ ਹੋਣ ਮਗਰੋਂ ਕੋਵਿਡ-19 ਮੁੜ ਤੋਂ ਪੌਜ਼ੀਟਿਵ ਪਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਅਸਥਾਈ ਤੌਰ 'ਤੇ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿ ਵਾਇਰਸ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਖਤਮ ਹੋਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਇੱਕ ਵਾਰ ਮੁੜ ਤੋਂ ਹਮਲਾ ਕਰਦਾ ਹੈ।"

ਪਰ ਦੋਵੇਂ ਖੋਜਕਾਰਾਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਅਜੇ ਕੋਵਿਡ-19 ਨੂੰ ਸਮਝਣ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ।

ਪੈਨ ਅਮਰੀਕੀ ਹੈਲਥ ਔਰਗਨਾਇਜ਼ੇਸ਼ਨ ਨੇ ਬੀਬੀਸੀ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ, "ਕੋਵਿਡ-19 ਇੱਕ ਨਵਾਂ ਵਾਇਰਸ ਹੈ ਜਿਸ ਬਾਰੇ ਅਸੀਂ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਨਵੀਂ ਗੱਲ ਜਾਣ ਰਹੇ ਹਾਂ।"

ਇਸ ਕਰਕੇ ਵਾਇਰਸ ਦੇ ਦੁਬਾਰਾ ਤੋਂ ਸਰੀਰ 'ਚ ਜਾਗਰੂਕ ਹੋਣ ਬਾਰੇ ਕੁਝ ਪੱਕਾ ਨਹੀਂ ਕਿਹਾ ਜਾ ਸਕਦਾ। ਪਰ ਵਿਗਿਆਨ ਇਸ ਦਾ ਜਵਾਬ ਲੱਭ ਕੇ ਦੁਨੀਆਂ ਭਰ ਦੀਆਂ ਸਰਕਾਰਾਂ ਦੀ ਮਦਦ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ।

ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ:

ਇਹ ਵੀਡੀਓਜ਼ ਵੀ ਦੇਖੋ

(ਬੀਬੀਸੀ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਲ FACEBOOK, INSTAGRAM, TWITTERਅਤੇ YouTube 'ਤੇ ਜੁੜੋ।)


...ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਗੁੱਸਾ ਹੋਵੇ।

ਪਹਿਲਾਂ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਭਾਜਪਾ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਗੁੱਸਾ ਸੀ ਪਰ ਪੁਲਵਾਮਾ ਹਮਲੇ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹੁਣ ਹਾਲਾਤ ਬਦਲ ਗਏ ਹਨ। ਵਿਰੋਧੀ ਪਾਰਟੀਆਂ ਲਈ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵੋਟਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਪੱਖ ਵਿੱਚ ਕਰਨਾ ਮੁਸ਼ਕਿਲ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।

ਕੀ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ ਜਿੱਤ ਦਾ ਫਾਇਦਾ ਕਾਂਗਰਸ ਨੂੰ ਨਹੀਂ?

2019 ਵਿੱਚ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲਿਆਂ 'ਤੇ ਨਜ਼ਰ ਮਾਰਦੇ ਹਾਂ ਅਤੇ ਦੇਖਦੇ ਹਾਂ ਕਿ ਭਾਜਪਾ 2019 ਵਿੱਚ ਕਿਹੋ ਜਿਹਾ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕਰੇਗੀ

ਅਜਿਹਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਹਿੰਦੀ ਭਾਸ਼ਾਈ ਸੂਬਿਆਂ ਵਿੱਚ ਭਾਜਪਾ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਮੁਕਾਬਲਾ ਦੋ ਪਾਸੜ ਹੈ।

ਇਹ ਸਹੀ ਹੈ ਕਿ ਹਿੰਦੀ ਭਾਸ਼ਾ... ਬਾਕੀ ਲੇਖ ਲਿਖੋ:

ਗਠਜੋੜ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਜਿੱਥੇ ਖੇਤਰੀ ਪਾਰਟੀਆਂ ਵੰਡੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਸਨ ਤਾਂ ਭਾਜਪਾ ਵਿਰੋਧੀ ਵੋਟ ਵੀ ਵੰਡੀ ਗਈ ਅਤੇ ਉਸਦਾ ਫਾਇਦਾ ਭਾਜਪਾ ਨੂੰ ਹੋਇਆ।

ਇਹ ਸਹੀ ਹੈ ਕਿ ਵਿਰੋਧੀ ਪਾਰਟੀਆਂ ਦਾ ਗਠਜੋੜ ਭਾਜਪਾ ਨੂੰ ਕਈ ਸੂਬਿਆਂ ਵਿੱਚ ਬੈਕਫੁਟ 'ਤੇ ਲਿਆ ਸਕਦਾ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼, ਦਿੱਲੀ, ਪੰਜਾਬ, ਝਾਰਖੰਡ, ਹਰਿਆਣਾ ਤੇ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ। ਬਿਹਾਰ ਵਿੱਚ ਵਿਰੋਧੀ ਧਿਰ ਦਾ ਗਠਜੋੜ ਐਨਡੀਏ ਦਾ ਨੁਕਸਾਨ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ।

ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ:

ਕਾਂਗਰਸ ਨੇ ਕਰਨਾਟਕ, ਤਾਮਿਲਨਾਡ਼ੂ, ਝਾਰਖੰਡ, ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ, ਬਿਹਾਰ ਵਿੱਚ ਗਠਜੋੜ ਕੀਤਾ ਹੈ ਪਰ ਇਹ ਭਾਜਪਾ ਨੂੰ ਚੁਣੌਤੀ ਦੇਣ ਲਈ ਕਾਫ਼ੀ ਨਹੀਂ।

ਪੱਛਮ ਬੰਗਾਲ, ਉਡੀਸ਼ਾ ਵਿੱਚ 2014 ਲੋਕ ਸਭਾ ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ ਭਾਜਪਾ ਦਾ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਚੰਗਾ ਨਹੀਂ ਰਿਹਾ ਸੀ ਪਰ 2019 ਵਿੱਚ ਭਾਜਪਾ ਦੇ ਕੋਲ ਇੱਥੇ ਮਜ਼ਬੂਤ ਹੋਣਾ ਦਾ ਚੰਗਾ ਮੌਕਾ ਹੈ ਜੇਕਰ 2014 ਵਰਗੇ ਹੀ ਹਾਲਤ ਰਹੇ ਯਾਨਿ ਕਿ ਵਿਰੋਧੀ ਧਿਰ ਵੰਡੀ ਹੋਵੇ।

ਪਿਛਲੇ ਕੁਝ ਸਾਲਾਂ ਦੇ ਸਰਵੇ ਇਸੇ ਪਾਸੇ ਇਸ਼ਾਰਾ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ। ਸਰਵੇ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਭਾਜਪਾ ਪਿਛਲੇ ਕੁਝ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਇਨ੍ਹਾਂ ਸੂਬਿਆਂ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲਾਂ ਨਾਲੋਂ ਮਜ਼ਬੂਤ ਹੋਈ ਹੈ। ਵਿਰੋਧੀ ਧਿਰ ਗਠਜੋੜ ਨਹੀਂ ਕਰੇਗਾ ਤਾਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਸੂਬਿਆਂ ਵਿੱਚ ਰਾਹ ਸੌਖੀ ਹੋਵੇਗੀ।

ਦੱਖਣ ਵਿੱਚ ਤਾਮਿਲਨਾਡੂ, ਆਂਧਰਾ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਅਤੇ ਤੇਲੰਗਾਨਾ ਵਿੱਚ ਭਾਜਪਾ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਕਰੀਬ-ਕਰੀਬ 2014 ਵਰਗੀ ਹੀ ਹੈ ਸਿਰਫ਼ ਕੇਰਲ ਵਿੱਚ ਭਾਜਪਾ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਵਧਿਆ ਹੈ ਪਰ ਲੋਕ ਸਭਾ ਸੀਟਾਂ ਜਿੱਤਣ ਲਈ ਕਾਫ਼ੀ ਨਹੀਂ ਹੈ।

ਇਹ ਸਾਰੇ ਹਾਲਾਤ ਅਤੇ ਅੰਕੜੇ ਇਸੇ ਪਾਸੇ ਇਸ਼ਾਰਾ ਕਰਦੇ ਹਨ ਤਿ 2019 ਵਿੱਚ ਨਰਿੰਦਰ ਮੋਦੀ ਨੂੰ ਹਰਾਉਣਾ ਲਗਭਗ ਨਾਮੁਮਕਿਨ ਹੈ।

 (ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਸੰਜੇ ਕੁਮਾਰ ਸੈਂਟਰ ਫਾਰ ਸਟਡੀ ਆਫ਼ ਡਵੈਲਪਿੰਗ ਸੋਸਾਇਟੀ (ਸੀਐਸਡੀਐਸ), ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਹਨ। ਇਸ ਲੇਖਕ ਵਿੱਚ ਜ਼ਾਹਰ ਕੀਤੇ ਵਿਚਾਰ ਲੇਖਕ ਦੇ ਨਿੱਜੀ ਹਨ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਤੱਥ ਅਤੇ ਵਿਚਾਰ ਬੀਬੀਸੀ ਦੇ ਨਹੀਂ ਹਨ ਅਤੇ ਬੀਬੀਸੀ ਇਸਦੀ ਕੋਈ ਜ਼ਿੰਮੇਦਾਰੀ ਜਾਂ ਜਵਾਬਦੇਹੀ ਨਹੀਂ ਲੈਂਦੀ)

ਇਹ ਵੀਡੀਓਜ਼ ਵੀ ਤੁਹਾਨੂੰ ਪਸੰਦ ਆਉਣਗੇ

(ਬੀਬੀਸੀ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਲ FACEBOOK, INSTAGRAM, TWITTERਅਤੇ YouTube 'ਤੇ ਜੁੜੋ।)


...ਲੜ ਰਹੇ ਹਨ।

ਮੱਧਵਰਤੀ ਚੋਣਾਂ ਲਈ ਵੋਟਿੰਗ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਗਈ ਹੈ

ਕਨੈਕਟੀਕਟ ਸੂਬੇ ਤੋਂ ਇੱਕਲੌਤੇ ਭਾਰਤੀ ਮੂਲ ਦੇ ਰਿਪਬਲੀਕਨ ਉਮੀਦਵਾਰ ਹੈਰੀ ਅਰੋੜਾ ਡੈਮੋਕ੍ਰੇਟਿਕ ਜਿਮ ਹਾਈਮਜ ਦੇ ਖਿਲਾਫ ਲੜ ਰਹੇ ਹਨ। ਡੈਮੋਕ੍ਰੇਟਿਕ ਇਸ ਹਲਕੇ ਤੋਂ ਪਿਛਲੇ ਇੱਕ ਦਹਾਕੇ ਤੋਂ ਜੇਤੂ ਰਹਿੰਦੇ ਰਹੇ ਹਨ।

ਹੈਰੀ ਅਰੋੜਾ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, "ਮੈਨੂੰ ਤਾਂ ਸਾਰੇ ਹੀ ਹਮਾਇਤ ਦੇ ਰਹੇ ਹਨ। ਸਾਰੇ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਮਸਲਿਆਂ ਨੂੰ ਸੁਲਝਾਉਣ ਲਈ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ ਨਾ ਕਿ ਮਹਿਜ਼ ਟਾਲਮਟੋਲ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇ। ਮੇਰਾ ਤਰੀਕਾ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਮਾਮਲੇ ਸੁਲਝਾਏ ਜਾਣ ਉਸ ਬਾਰੇ ਪੂਰੀ ਯੋਜਨਾ ਸਾਹਮਣੇ ਰੱਖੋ ਨਾ ਕਿ ਮਹਿਜ਼ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰਕੇ ਸਾਰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇ।"

ਇੱਕੋ-ਇੱਕ ਭਾਰਤ... ਬਾਕੀ ਲੇਖ ਲਿਖੋ:

ੱਚ ਬਹੁਮਤ ਹੈ ਪਰ ਇਸ ਸਾਲ ਇਸ ਦੇ ਕਈ ਸੰਸਦ ਮੈਂਬਰ ਰਿਟਾਇਰ ਹੋ ਰਹੇ ਹਨ। ਵਿਰੋਧੀ ਡੈਮੋਕ੍ਰੇਟਿਕ ਪਾਰਟੀ ਨੂੰ ਹੇਠਲੇ ਸਦਨ ਵਿੱਚ ਬਹੁਮਤ ਹਾਸਲ ਕਰਨ ਲਈ ਲਗਪਗ 20  ਸੀਟਾਂ ਚਾਹੀਦੀਆਂ ਹਨ।

ਡੈਮੋਕ੍ਰੇਟ ਕਿਉਂ ਬਾਗੋ-ਬਾਗ

ਓਪੀਨੀਅਨ ਪੋਲਾਂ ਮੁਤਾਬਕ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਟਰੰਪ ਕੋਈ ਬਹੁਤੇ ਪਸੰਦ ਨਹੀਂ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ।

ਡੈਮੋਕ੍ਰੇਟਿਕ ਉਮੀਦਵਾਰ ਇਸ ਦਾ ਵਾ ਲਾਹਾ ਲੈਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਅੱਡੀ-ਚੋਟੀ ਦਾ ਜ਼ੋਰ ਲਾ ਰਹੇ ਹਨ।

ਉਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਕਈ ਨਵੇਂ ਚਿਹਰੇ ਵੀ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੀਆਂ ਕਿਸੇ ਵੀ ਚੋਣਾਂ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਧੇਰੇ ਔਰਤ ਉਮੀਦਵਾਰ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਡੈਮੋਕ੍ਰੇਟਿਕ ਉਮੀਦਵਾਰ ਹਨ। ਕਈ ਥਾਵਾਂ 'ਤੇ ਤਾਂ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਸਾਰੇ ਉਮੀਦਵਾਰ ਹੀ 30 ਸਾਲ ਤੋਂ ਹੇਠਾਂ ਹਨ।

ਰਿਪਬਲਿਕਨ ਦੀ ਖੁਸ਼ੀ ਦੇ ਸਬੱਬ

ਹਾਲਾਂਕਿ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਦੀ ਛਵੀ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਬਹੁਤੀ ਵਧੀਆ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਪਰ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਮੱਧਵਰਤੀ ਚੋਣਾਂ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਗੋਰੇ ਪੱਖੀ, ਰੂੜੀਵਾਦੀ ਅਤੇ ਕੰਜ਼ਰਵੇਟਿਵ ਪੱਖੀ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਜਿਸ ਦਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪਾਰਟੀ ਨੂੰ ਲਾਹਾ ਮਿਲਣ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਹੈ।

ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ:

ਸਾਲ 2016 ਵਿੱਚ ਹਿਲੇਰੀ ਕਲਿੰਟਨ ਦੀ ਅਣਕਿਆਸੀ ਹਾਰ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਡੈਮੋਕ੍ਰੇਟਿਕ ਦਾ ਆਧਾਰ ਵੀ ਖੁੱਸਿਆ ਹੈ।

ਇਸ ਤੋਂ ਉੱਪਰ ਅਮਰੀਕੀ ਅਰਥਚਾਰਾ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵਧ ਰਿਹਾ ਹੈ ਅਤੇ ਬੇਰੁਜ਼ਗਾਰੀ ਦਰਾਂ ਸਭ ਤੋਂ ਹੇਠਾਂ ਹਨ ਤੇ ਤਨਖਾਹਾਂ ਵਧ ਰਹੀਆਂ ਹਨ।

ਕੀ ਹਨ ਚੋਣਾਂ ਦੇ ਭੱਖਵੇਂ ਮੁੱਦੇ?

ਟਰੰਪ ਬਾਰੇ ਰਾਇਸ਼ੁਮਾਰੀ ਦੀ ਵੀ ਚਰਚਾ ਹੈ।  ਕੁਝ ਪ੍ਰਗਤੀਵਾਦੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਖਿਲਾਫ ਮਹਾਂਦੋਸ਼ ਦੀ ਮੰਗ ਨੂੰ ਵੀ ਹਵਾ ਦੇ ਰਹੀਆਂ ਹਨ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਪ੍ਰਵਾਸੀਆਂ ਦਾ ਮਸਲੇ ਉੱਪਰ ਵੀ ਸਾਰੀਆਂ ਸਿਆਸੀ ਪਾਰਟੀਆਂ ਆਪਣੀਆਂ ਰੋਟੀਆਂ ਸੇਕਣੀਆਂ ਚਾਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ।

ਡੈਮੋਕ੍ਰੇਟਿਕਾਂ ਨੂੰ ਉਮੀਦ ਹੈ ਕਿ ਪ੍ਰਵਾਸੀਆਂ ਬਾਰੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਦੀ ਕੱਟੜ ਪਹੁੰਚ ਖਿਲਾਫ ਉਹ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਅਤੇ ਘੱਟ-ਗਿਣਤੀਆਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਵੱਲ ਖਿੱਚ ਸਕਣਗੇ। ਇਸ ਦੇ ਉਲਟ ਰਿਪਬਲਿਕਨਾਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਡੈਮੋਕ੍ਰੇਟਿਕਾਂ ਨੂੰ ਗੈਰ-ਕਾਨੂੰਨੀ ਪ੍ਰਵਾਸੀਆਂ ਦੀ ਅਮਰੀਕੀਆਂ ਨਾਲੋਂ ਵਧੇਰੇ ਫਿਕਰ ਹੈ।

ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਆਏ ਦਿਨ ਹੁੰਦੀਆਂ ਗੋਲੀਆਂ ਚਲਾਉਣ ਦੀਆਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਵੀ ਚੋਣਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਮਸਲਾ ਹਨ।

ਹੈਲਥਕੇਅਰ ਵੀ ਇੱਕ ਹੋਰ ਗੰਭੀਰ ਮਸਲਾ ਹੈ। ਆਪਣੀਆਂ ਪੂਰੀਆਂ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ਾਂ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਟਰੰਪ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਓਬਾਮਾ ਕੇਅਰ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਖ਼ਤਮ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਿਆ।

ਇਨ੍ਹਾਂ ਚੋਣਾਂ ਦੇ ਟਰੰਪ ਲਈ ਕਈ ਮਾਅਨੇ ਹਨ?

ਜੇ ਰਿਪਬਲਿਕਨ ਹਾਰ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਤਾਂ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਟਰੰਪ ਦਾ ਏਜੰਡਾ ਧਰਾਸ਼ਾਈ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ।

ਜੇ ਡੈਮੋਕ੍ਰੇਟਾਂ ਦੀ ਜਿੱਤ ਹੋਈ ਤਾਂ ਉਹ ਫੈਸਲਾ ਕਰ ਸਕਣਗੇ ਕਿ ਸੰਸਦ ਵਿੱਚ ਕਿਹੜਾ ਬਿਲ ਲਿਆਂਦਾ ਜਾਵੇ ਤੇ ਕਿਹੜਾ ਨਹੀਂ।

ਜੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ ਟਰੰਪ ਖੇਮੇ ਦੀ ਹਾਰ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਟਰੰਪ ਦੀਆਂ ਦਿੱਕਤਾਂ ਵਧ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ।

ਉਹ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਅਤੇ ਰੂਸ ਦੇ ਰਿਸ਼ਤਿਆਂ ਬਾਰੇ ਜਾਂਚ ਨੂੰ ਵੀ ਤੇਜ਼ ਕਰਨ ਲਈ...


...ਲੜਾਈ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵਾਂਗ ਛੀ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਫੜ੍ਹੇ ਗਏ ਸੀ ਅਤੇ ਫਿਰ ਕਦੇ ਚੀਨ ਨਹੀਂ ਜਾ ਸਕੇ।

ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, "ਮੇਰੇ ਪਿਤਾ ਨੇ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਕਿਹਾ, ਤੁਸੀਂ ਮੈਨੂੰ ਜ਼ਮੀਨ ਦੇਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹੋ, ਉਸ ਦੀ ਥਾਂ ਮੈਨੂੰ ਫਲੈਟ ਦੇ ਦਿਉ। ਜਦੋਂ ਇਹ ਮਾਮਲਾ ਉੱਠਿਆ ਸੀ ਤਾਂ ਉੱਥੋਂ ਦੀ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਕਿਹਾ ਸੀ ਕਿ ਅਸੀਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਉਹ ਸਭ ਦੇਵਾਂਗੇ ਅਤੇ ਅਸੀਂ ਤੁਹਾਡੇ ਲਈ ਉਹ ਸਭ ਕਰਾਂਗੇ ਜੋ ਇੱਕ ਫ਼ੌਜੀ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਜਾਂ ਉਸ ਲਈ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।"

ਵਾਂਗ ਛੀ ਦਾ ਪੁੱਤ, ਦੋ ਧੀਆਂ, ਪੋਤਾ-ਪੋਤੀ ਮੱਧ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਤਿਰੋੜੀ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ

ਸ਼ਿਆਨਯਾਂਗ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਅਧਿਕਾਰੀ ਨੇ ਇੰਡੀਆ ਟੁਡੇ ਨਾਲ ਗੱਲਬਾਤ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ ਸੀ... ਬਾਕੀ ਲੇਖ ਲਿਖੋ:

ਾ ਅੰਤਮ ਸਸਕਾਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।"

ਕੁਝ ਸਮਾਂ ਤਿਰੋੜੀ ਵਿੱਚ ਬਿਤਾਉਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵਾਂਗ ਛੀ ਵਾਪਸ ਚੀਨ ਚਲੇ ਗਏ ਜਿੱਥੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਮਲਟੀ-ਐਂਟਰੀ ਵੀਜ਼ਾ ਨੂੰ ਇੱਕ ਸਾਲ ਹੋਰ ਰਿਨਿਊ ਕਰਨ ਲਈ ਮਾਰਚ 2018 ਦੇ ਨੇੜੇ ਅਪਲਾਈ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਉਹ ਤਕਰੀਬਨ 15 ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਰਿਨਿਊ ਹੋ ਗਿਆ।"

ਵਾਂਗ ਛੀ ਫਿਰ ਭਾਰਤ ਆਏ ਅਤੇ ਅਕਤੂਬਰ 2018 ਵਿੱਚ ਵਾਪਸ ਚੀਨ ਚਲੇ ਗਏ। ਉਹ ਉਦੋਂ ਤੋਂ ਉੱਥੇ ਹੀ ਹਨ।

ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਅਨੁਸਾਰ, ਵਾਂਗ ਛੀ ਦਾ ਇੱਕ ਸਾਲ ਦਾ ਭਾਰਤੀ ਮਲਟੀ-ਐਂਟਰੀ ਵੀਜ਼ਾ ਮਾਰਚ 2019 ਵਿੱਚ ਖ਼ਤਮ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਅਪ੍ਰੈਲ 2019 ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਵੀਜ਼ਾ ਰਿਨਿਊ ਕਰਨ ਲਈ ਅਰਜ਼ੀ ਦਿੱਤੀ ਸੀ ਜੋ ਹਾਲੇ ਤੱਕ ਲਟਕੀ ਹੋਈ ਹੈ।

ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ:

ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, "ਪਹਿਲਾਂ ਪਾਪਾ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਕਿ ਪਾਸਪੋਰਟ ਲੈ ਜਾਓ ਕਿਉਂਕਿ ਅਰਜ਼ੀ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਗਲਤੀਆਂ ਹਨ। ਉਹ ਦੂਜੀ ਵਾਰੀ ਬੀਜਿੰਗ ਗਏ ਤਾਂ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਈ-ਵੀਜ਼ਾ ਲਈ ਅਰਜ਼ੀ ਦਿਓ। ਈ-ਵੀਜ਼ਾ ਲਈ 5709 ਰੁਪਏ ਫੀਸ ਲੱਗੀ। ਦੋ ਦਿਨਾਂ ਬਾਅਦ ਮੇਲ ਆਇਆ। ਮੇਲ ਵਿੱਚ ਲਿਖਿਆ ਸੀ ਕਿ ਤੁਹਾਡੀ ਅਰਜ਼ੀ ਰੱਦ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਕਿ ਪੇਪਰ ਵੀਜ਼ਾ ਲਈ ਉੱਥੇ ਬੀਜਿੰਗ ਅਪਲਾਈ ਕਰੋ।"

ਵਾਂਗ ਛੀ ਲਈ ਹਰ ਵਾਰੀ ਸ਼ਿਆਨਯਾਂਗ ਤੋਂ ਬੀਜਿੰਗ ਦਾ 1000 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਤੋਂ ਵੱਧ ਦਾ ਸਫ਼ਰ ਕਰਕੇ ਜਾਣਾ ਸੌਖਾ ਨਹੀਂ ਸੀ।

ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, "ਪਾਪਾ ਇਸ ਤੋਂ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਹੋ ਗਏ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ, ਮੈਨੂੰ ਕਿੰਨੀ ਵਾਰੀ ਆਉਣਾ-ਜਾਣਾ ਪਏਗਾ। ਇੰਨਾ ਸਮਾਂ ਕਿਉਂ ਲੱਗ ਰਿਹਾ ਹੈ ਕੁਝ ਸਮਝ ਨਹੀਂ ਆ ਰਿਹਾ ਹੈ।"

ਇਹ ਵੀ ਦੇਖੋ:

(ਬੀਬੀਸੀ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਲ FACEBOOK, INSTAGRAM, TWITTERਅਤੇ YouTube 'ਤੇ ਜੁੜੋ।)


...ਲੜਾਈ ਮੈਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ ਹੈ ਉਸ ਨੂੰ ਜਾਰੀ ਰੱਖਣ ਦੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ।''

ਵਰਣਿਕਾ ਨੂੰ ਇਹ ਵੀ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਸਾਰੀ ਘਟਨਾ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਪ੍ਰਾਈਵੇਸੀ ਕਿਤੇ ਨਾ ਕਿਤੇ ਗੁਆ ਦਿੱਤੀ ਹੈ।

ਵਰਣਿਕਾ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਹੁਣ ਲੋਕ ਮੈਨੂੰ ਪਛਾਣਦੇ ਹਨ। ਮੈਂ ਹੁਣ ਨਾਈਟ ਸੂਟ ਪਾ ਕੇ ਬਾਜ਼ਾਰ ਨਹੀਂ ਜਾ ਸਕਦੀ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਮਨਮਰਜ਼ੀ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦੀ ਕਿਉਂਕਿ ਲੋਕ ਹੁਣ ਮੈਨੂੰ ਪਛਾਨਣ ਲੱਗੇ ਹਨ।''

ਕੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਜਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਨੂੰ ਕੋਈ ਡਰ ਹੈ?

ਵਰਣਿਕਾ ਦੀ ਮੰਨੀਏ ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਜਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਨੂੰ ਡਰ ਤਾਂ ਨਹੀਂ ਲੱਗਦਾ ਪਰ ਉਹ ਥੋੜ੍ਹਾ ਸਾਵਧਾਨ ਜ਼ਰੂਰ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।

ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਇੱਕ ਦੋਸਤ ਨੂੰ ਜਿ... ਬਾਕੀ ਲੇਖ ਲਿਖੋ:

ਾਂਦੀ ਹਾਂ।

ਜੇ ਕੁੜੀਆਂ ਮੁੰਡਿਆਂ ਦਾ ਪਿੱਛਾ ਕਰਨ ਤਾਂ..

ਫਿਲਹਾਲ ਵਿਕਾਸ ਬਰਾਲਾ ਅਤੇ ਦੂਜਾ ਮੁਲਜ਼ਮ ਆਸ਼ੀਸ਼ ਜ਼ਮਾਨਤ 'ਤੇ ਹੈ। ਮਾਮਲੇ ਦੀ ਸੁਣਵਾਈ ਹਰਿਆਣਾ ਦੀ ਇੱਕ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਅਦਾਲਤ ਵਿੱਚ ਚੱਲ ਰਹੀ ਹੈ।

ਵਰਣਿਕਾ ਦੱਸਦੀ ਹੈ, "ਕਈ ਵਾਰ ਮੈਂ ਅਦਾਲਤੀ ਝੰਜਟ ਤੋਂ ਪ੍ਰੇਸ਼ਾਨ ਵੀ ਹੁੰਦੀ ਹਾਂ, ਥੱਕ ਜਾਂਦੀ ਹਾਂ...ਪਰ ਹੁਣ ਇਹ ਲੜਾਈ ਸਿਰਫ਼ ਮੇਰੀ ਨਹੀਂ ਹੈ।''

"ਇਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਤਮਾਮ ਕੁੜੀਆਂ ਦੀ ਲੜਾਈ ਹੈ ਜੋ ਅਜਿਹੀਆਂ ਛੇੜਖਾਨੀਆਂ, ,ਸਟੌਕਿੰਗ, ਸ਼ੋਸ਼ਣ ਅਤੇ ਹਮਲਿਆਂ ਦਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਸ ਲੜਾਈ ਨੂੰ ਮੈਂ ਅਧੂਰੀ ਨਹੀਂ ਛੱਡ ਸਕਦੀ।''

(ਬੀਬੀਸੀ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਲ FACEBOOK, INSTAGRAM, TWITTERਅਤੇ YouTube 'ਤੇ ਜੁੜੋ।)


...ਲੱਖ ਕਿਸਾਨ 2 ਕਰੋੜ 30 ਲੱਖ ਟਨ ਪਰਾਲੀ ਸਾੜਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਕੰਮ ਉਹ 80,000 ਸਕੁਆਇਰ ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਖੇਤੀ ਦੀ ਜ਼ਮੀਨ 'ਤੇ ਕਰਦੇ ਹਨ।

ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ ਅਤੇ ਦੇਖੋ:

ਪਰਾਲੀ ਸਾੜਨ ਨਾਲ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੇ ਇਸ ਧੂੰਏਂ ਵਿੱਚ ਕਾਰਬਨ ਡਾਇਓਕਸਾਈਡ, ਨਾਈਟਰੋਜ਼ਨ ਡਾਈਓਕਸਾਈਡ ਅਤੇ ਸਲਫਰ ਡਾਇਓਕਸਾਈਡ ਵਰਗੀਆਂ ਜ਼ਹਿਰੀਲੀਆਂ ਗੈਸਾਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ।

ਹਾਰਵਰਡ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਰਿਸਰਚਰਜ਼ ਅਨੁਸਾਰ 2012 ਤੋਂ 2016 ਵਿਚਾਲੇ ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਅੱਧੇ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਦਾ ਕਾਰਨ ਪਰਾਲੀ ਸਾੜਨਾ ਹੀ ਹੈ।

ਇੱਕ ਹੋਰ ਸਟੱਡੀ ਅਨੁਸਾਰ 2011 ਵਿੱਚ ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੋਈਆਂ 40,000 ਮੌਤਾਂ ਕੇਵਲ ਪਰਾਲੀ ਸਾੜਨ ਕਰਕੇ ਪੈਦਾ ਹੋਏ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਕਾਰਨ ਹੋਈਆਂ ਹਨ।
... ਬਾਕੀ ਲੇਖ ਲਿਖੋ:

ਕਿਸਾਨਾਂ ਦਾ ਕੰਮ ਕਾਫੀ ਸੌਖਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਪਰਾਲੀ ਕਿਸਾਨਾਂ ਲਈ ਮੁਸ਼ਕਿਲ ਖੜ੍ਹੀ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹ ਜਾਨਵਰਾਂ ਲਈ ਚਾਰੇ ਦਾ ਕੰਮ ਵੀ ਨਹੀਂ ਕਰਦੀ ਹੈ।

ਜੇ ਉਹ ਪਰਾਲੀ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਹਟਾਉਣਗੇ ਤਾਂ ਉਹ ਝੋਨੇ ਦੀ ਬਿਜਾਈ ਵੇਲੇ ਮਸ਼ੀਨਾਂ ਵਿੱਚ ਫਸ ਜਾਵੇਗੀ।

ਪਰਾਲੀ ਨੂੰ ਸਾੜਨਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਕਾਫੀ ਸੌਖਾ ਕੰਮ ਹੈ ਤਾਂ ਜੋ ਮਿੱਟੀ ਨੂੰ ਅਗਲੀ ਫਸਲ ਲਈ ਛੇਤੀ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕੇ।

ਅਜਿਹਾ ਹੀ ਨਜ਼ਾਰਾ ਨਾਗੇਂਦਰ ਸ਼ਰਮਾ ਨੇ ਆਪਣੇ ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਸਫ਼ਰ ਦੌਰਾਨ ਦੇਖਿਆ ਸੀ।

ਮਹਿੰਗੀ ਹੈ ਮਸ਼ੀਨਰੀ

ਸਿਧਾਰਥ ਸਿੰਘ ਅਨੁਸਾਰ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਕਰੀਬ 26,000 ਕੰਬਾਈਨਾਂ ਦਾ ਇਸਤੇਮਾਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਉਸ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਬਣਦੀਆਂ ਹਨ ਜਿਸ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਫੈਲਾਉਣ ਵਿੱਚ ਕਾਫੀ ਵੱਡੀ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

ਸਰਕਾਰ ਵੱਲੋਂ ਇਸ ਸਮੱਸਿਆ ਦੇ ਹੱਲ ਲਈ ਹੈਪੀ ਸੀਡਰਜ਼ ਦਾ ਇਸਤੇਮਾਲ ਕਰਨ ਦੀ ਸਲਾਹ ਦਿੱਤੀ ਗਈ। ਹੈਪੀ ਸੀਡਰ ਨੂੰ ਟਰੈਕਟਰ 'ਤੇ ਲਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਕਿਸਾਨ ਲਈ ਪਰਾਲੀ ਕਿਸੇ ਕੰਮ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੀ ਇਸ ਲਈ ਉਸ ਨੂੰ ਸਾੜਨਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਸੌਖਾ ਬਦਲ ਹੈ

ਇਸ ਨਾਲ ਕਣਕ ਦੇ ਬੀਜਾਂ ਨੂੰ ਪਿਛਲੀ ਫਸਲ ਦੀ ਪਰਾਲੀ ਤੋਂ ਬਚਾ ਕੇ ਮਿੱਟੀ ਵਿੱਚ ਬੀਜਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰਦੇ ਹਨ ਪਰ ਇਹ ਮਸ਼ੀਨਾਂ ਬਹੁਤ ਮਹਿੰਗੀਆਂ ਹਨ।

ਇੱਕ ਹੈਪੀ ਸੀਡਰ ਦੀ ਕੀਮਤ 1 ਲੱਖ 30,000 ਹਜ਼ਾਰ ਹੈ ਇਸ ਲਈ ਇਹ ਮਸ਼ੀਨਾਂ ਆਮ ਕਿਸਾਨਾਂ ਦੀ ਪਹੁੰਚ ਤੋਂ ਕਾਫੀ ਦੂਰ ਹਨ।

ਸਿਧਾਰਧ ਸਿੰਘ ਅਨੁਸਾਰ ਪਿਛਲੇ ਸਾਲ ਧੂੰਏਂ ਦੇ ਸੀਜ਼ਨ ਵਿੱਚ ਕਰੀਬ 2,150 ਮਸ਼ੀਨਾਂ ਪੰਜਾਬ ਤੇ ਹਰਿਆਣਾ ਵਿੱਚ ਉਪਲਬਧ ਸਨ ਜਦਕਿ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੋਵਾਂ ਸੂਬਿਆਂ ਵਿੱਚ ਕਰੀਬ 21,000 ਮਸ਼ੀਨਾਂ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ।

ਇੱਕ ਹੋਰ ਮਸ਼ੀਨ ਸੁਪਰ ਸਾਅ ਮੈਨੇਜਮੈਂਟ ਸਿਸਟਮ ਵੀ ਹੈ। ਇਹ ਮਸ਼ੀਨ ਪਰਾਲੀ ਨੂੰ ਵੱਢ ਕੇ ਫੈਲਾ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਮਸ਼ੀਨ ਭਾਵੇਂ ਅਸਰਦਾਰ ਤਾਂ ਹੈ ਪਰ ਮਹਿੰਗੀ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਕਿਸਾਨਾਂ ਦੀ ਪਹੁੰਚ ਤੋਂ ਦੂਰ ਹੈ।

ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ:

ਸਿਧਾਰਥ ਅਨੁਸਾਰ ਜੇ ਅਗਲੇ ਪੰਜ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਪਰਾਲੀ ਨੂੰ ਸਾੜਨ ਤੋਂ ਰੋਕਣਾ ਹੈ ਤਾਂ ਹਰ ਸਾਲ 12,000 ਹੈਪੀ ਸੀਡਰ ਮਸ਼ੀਨਾਂ ਨੂੰ ਖਰੀਦਣ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ।

ਉਨ੍ਹਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਅਗਲਾ ਹਰਾ ਇਨਕਲਾਬ ਮਸ਼ੀਨਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੋਵੇਗਾ। ਇਹ ਇਨਕਲਾਬ ਖੇਤੀ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਹਵਾ ਦੇ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਨਾਲ ਨਜਿੱਠੇਗਾ।

ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਅਜਿਹਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਇੱਕ ਕਰੋੜ 80 ਲੱਖ ਲੋਕ ਜ਼ਹਿਰੀਲੀ ਹਵਾ ਵਿੱਚ ਸਾਹ ਲੈਂਦੇ ਰਹਿਣਗੇ।

ਤੁਸੀਂ ਇਹ ਵੀਡੀਓ ਵੀ ਦੇਖ ਸਕਦੇ ਹੋ꞉

(ਬੀਬੀਸੀ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਲ FACEBOOK, INSTAGRAM, TWITTERਅਤੇ YouTube 'ਤੇ ਜੁੜੋ।)


...ਵਜੂਦ ਮੈਨੂੰ ਇਸ ਕਾਬਲ ਸਮਝਿਆ ਗਿਆ ਹੈ?"

ਫ਼ਿਰ ਸ਼ਿਵਾਜੀ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ,"ਮੇਰੇ ਅੱਗੇ ਕੌਣ ਸੱਜਣ ਖੜ੍ਹੇ ਹਨ?" ਜਦੋਂ ਰਾਮ ਸਿੰਘ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਉਹ ਰਾਜ ਰਾਏ ਸਿੰਘ ਸਿਸੋਦੀਆ ਹਨ ਤਾਂ ਸ਼ਿਵਾਜੀ ਉੱਚੀ ਅਵਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਬੋਲੇ,"ਰਾਜਾ ਰਾਏ ਸਿੰਘ ਰਾਜਾ ਜੈਅ ਸਿੰਘ ਦੇ ਮਾਮੂਲੀ ਮਾਤਹਿਤ ਹਨ। ਕੀ ਮੈਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਵਿੱਚ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ?"

ਔਰੰਗਜ਼ੇਬ ਦੇ ਸ਼ਾਸਨ ਦੇ ਮੁੱਢਲੇ 10 ਸਾਲਾਂ 'ਤੇ ਲਿਖੀ ਕਿਤਾਬ 'ਆਲਮਗ਼ੀਰਨਾਮਾ' ਵਿੱਚ ਮੁਹੰਮਦ ਕਾਜ਼ਿਮ ਲਿਖਦੇ ਹਨ,"ਆਪਣੀ ਬੇਇਜ਼ਤੀ ਤੋਂ ਖ਼ਫ਼ਾ ਹੋ ਕੇ ਸ਼ਿਵਾਜੀ ਉੱਚੀ ਅਵਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਬੋਲਣ ਲੱਗੇ। ਦਰਬਾਰ ਦੇ ਕਾਇਦੇ ਦਾ ਪਾਲਣ ਨਾ ਹੋਣ ਤੋਂ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਰਾਮ ਸਿੰਘ ਨੇ ਸ਼ਿਵਾਜੀ ਨੂੰ ਚੁ... ਬਾਕੀ ਲੇਖ ਲਿਖੋ:

ਬਹੁਤ ਬੀਮਾਰ ਹਨ ਅਤੇ ਬਿਸਤਰ 'ਤੇ ਪਏ ਹਨ।''

''ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅਰਾਮ ਵਿੱਚ ਵਿਘਨ ਨਾ ਪਾਇਆ ਜਾਵੇ ਅਤੇ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਅੰਦਰ ਨਾ ਭੇਜਿਆ ਜਾਵੇ।''

ਸਿਪਾਹੀ ਸੋਨੇ ਦੇ ਖੜੇ ਦੇਖਦੇ ਰਹੇ

ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਸ਼ਿਵਾਜੀ ਦੇ ਮਤਰੇਆ ਭਰਾ ਹੀਰੋਜੀ ਫ਼ਰਜ਼ਾਂਦ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸ਼ਕਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਮਿਲਦੀ-ਜੁਲਦੀ ਸੀ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕਪੱੜੇ ਅਤੇ ਮੋਤੀਆਂ ਦਾ ਹਾਰ ਪਾ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਲੰਘ ਉੱਪਰ ਪੈ ਗਿਆ।

ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਕੰਬਲ ਨਾਲ ਢੱਕ ਲਿਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਹੱਥ ਦਿਖਾਈ ਦੇ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸ਼ਿਵਾਜੀ ਦੇ ਸੋਨੇ ਦੇ ਕੜੇ ਪਾਏ ਹੋਏ ਸਨ।

ਸ਼ਿਵਾਜੀ ਆਪਣੇ ਲਸ਼ਕਰ ਨਾਲ

ਕੁਝ ਦਿਨ ਬਾਅਦ ਸ਼ਿਵਾਜੀ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਸ਼ੰਭਾਜੀ ਇੱਕ ਫ਼ਲਾਂ ਦੀ ਟੋਕਰੀ ਵਿੱਚ ਬੈਠੇ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਮਜ਼ਦੂਰਾਂ ਨੇ ਬਾਂਸ ਦੇ ਸਹਾਰੇ ਮੋਢਿਆਂ 'ਤੇ ਚੁੱਕਿਆ ਅਤੇ ਭਵਨ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਲੈ ਗਏ। ਨਿਗਰਾਨੀ ਕਰ ਰਹੇ ਸਿਪਾਹੀਆਂ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਟੋਕਰੀਆਂ ਦੀ ਤਲਾਸ਼ੀ ਲੈਣ ਦੀ ਲੋੜ ਮਹਿਸੂਸ ਨਾ ਕੀਤੀ।

ਇਨ੍ਹਾਂ ਟੋਕਰੀਆਂ ਨੂੰ ਸ਼ਹਿਰ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਇੱਕ ਸ਼ਾਂਤ ਇਲਾਕੇ ਵਿੱਚ ਲਿਜਾਇਆ ਗਿਆ ਅਤੇ ਮਜ਼ਦੂਰ ਵਾਪਸ ਭੇਜ ਦਿੱਤੇ ਗਏ। ਸ਼ਿਵਾਜੀ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਟੋਕਰੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਨਿਕਲ ਕੇ ਆਗਰੇ ਤੋਂ ਛੇ ਮੀਲ ਦੂਰ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚੇ ਅਤੇ ਜਿੱਥੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮੁੱਖ ਮੁਨਸਫ਼ ਨੀਰਜੀ ਰਾਵਜੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਉਡੀਕ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ।

ਐੱਸਐੱਸ ਪਗਾੜੀ ਆਪਣੀ ਕਿਤਾਬ 'ਛਤਰਪਤੀ ਸ਼ਿਵਾਜੀ' ਵਿੱਚ ਲਿਖਦੇ ਹਨ," ਇਹ ਮੰਨ ਕੇ ਨਹੀਂ ਚੱਲਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਕਿ ਸ਼ਿਵਾਜੀ ਟੋਕਰੀ ਵਿੱਚ ਬੈਠ ਕੇ ਹੀ ਬਾਹਰ ਨਿਕਲੇ ਸਨ। ਉਹ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵਿਅਕਤੀ ਨਹੀਂ ਸਨ ਕਿ ਟੋਕਰੀ ਵਿੱਚ ਬੈਠ ਕੇ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਿਤਾਣੇ ਬਣ ਜਾਣ। ਸ਼ਿਵਾਜੀ ਦਾ ਨੌਂ ਸਾਲ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਸ਼ੰਭਾਜੀ ਜ਼ਰੂਰ ਟੋਕਰੀ ਦੇ ਅੰਦਰ ਬੈਠਿਆ ਹੋਵੇਗਾ ਪਰ ਸ਼ਿਵਾਜੀ ਮਜ਼ਦੂਰ ਦੇ ਭੇਸ ਵਿੱਚ ਖ਼ੁਦ ਟੋਕਰੀ ਚੁੱਕ ਕੇ ਬਾਹਰ ਆਏ ਹੋਣਗੇ।"

‘ਜਾਦੂ...ਜਾਦੂ। ਸ਼ਿਵਾਜੀ ਗਾਇਬ ਹੋ ਗਏ...’

ਇਸੇ ਦਰਮਿਆਨ ਹੀਰੋਜੀ ਸਾਰੀ ਰਾਤ ਅਗਲੇ ਦਿਨ ਦੁਪਹਿਰ ਤੱਕ ਉਸੇ ਪਲੰਘ ਉੱਪਰ ਪਏ ਰਹੇ।  ਸੈਨਿਕਾਂ ਨੇ ਜਦੋਂ ਕਮਰੇ ਵਿੱਚ ਝਾਤ ਮਾਰ ਕੇ ਦੇਖਿਆ ਤਾਂ ਉਹ ਇਹ ਦੇਖ ਕੇ ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਹੋ ਗਏ ਕਿ ਸ਼ਿਵਾ ਜੀ ਦੇ ਸੋਨੇ ਦੇ ਕੜੇ ਪਹਿਨੇ ਬਿਸਤਰੇ 'ਤੇ ਇੱਕ ਸ਼ਖ਼ਸ ਲੇਟਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ ਅਤੇ ਜ਼ਮੀਨ 'ਤੇ ਬੈਠਾ ਵਿਅਕਤੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪੈਰ ਝੱਸ ਰਿਹਾ ਸੀ।

ਕਰੀਬ ਤਿੰਨ ਵਜੇ ਹੀਰੋਜੀ ਚੁੱਪ-ਚਪੀਤੇ ਇੱਕ ਨੌਕਰ ਦੇ ਨਾਲ ਘਰੋਂ ਬਾਹਰ ਨਿਕਲ ਗਏ। ਜਾਂਦੇ-ਜਾਂਦੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਪਹਿਰੇਦਾਰਾਂ ਨੂੰ ਸੁਚੇਤ ਕੀਤਾ ਕਿ ਉਹ ਰੌਲਾ ਨਾ ਪਾਉਣ ਕਿਉਂਕਿ ਸ਼ਿਵਾਜੀ ਬੀਮਾਰ ਹਨ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਇਲਾਜ ਚੱਲ ਰਿਹਾ ਹੈ।

ਕੁਝ ਦੇਰ ਬਾਅਦ ਜਦੋਂ ਸ਼ਿਵਾਜੀ ਦੇ ਕਮਰੇ ਵਿੱਚੋਂ ਕਈ ਆਵਾਜ਼ ਨਾ ਆਈ ਤਾਂ ਸੈਨਿਕਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ੱਕ ਹੋਇਆ। ਅੰਦਰ ਜਾ ਕੇ ਦੇਖਿਆ ਤਾਂ ਸ਼ਿਵਾਜੀ ਦੇ ਬਿਸਤਰੇ ਉੱਪਰ ਕੋਈ ਵੀ ਨਹੀਂ ਸੀ।

ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇਹ ਸੂਚਨਾ ਆਪਣੇ ਮੁਖੀ ਫ਼ੌਲਾਦ ਖ਼ਾਨ ਨੂੰ ਦਿੱਤੀ। ਜਿਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਫ਼ੌਲਾਦ ਖ਼ਾਨ ਔਰੰਗਜ਼ੇਬ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਪਹੁੰਚੇ ਅਤੇ ਡਿੱਗ...


...ਵਜੋਂ ਦੇਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਪਰ 1999 ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਭਾਜਪਾ ਨਾਲ ਸਾਂਝ ਪਾ ਕੇ ਸਭ ਨੂੰ ਹੈਰਾਨ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਹਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਭਾਜਪਾ ਨੂੰ ਸਰਕਾਰ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦਿਆਂ ਰਾਮ ਮੰਦਰ ਦਾ ਮਸਲਾ ਨਹੀਂ ਚੁੱਕਣ ਦਿੱਤਾ। ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇੱਕ ਕੌਮੀ ਪਾਰਟੀ ਦੀਆਂ ਇੱਕ ਖੇਤਰੀ ਪਾਰਟੀ ਸਾਹਮਣੇ ਗੋਡਣੀਆਂ ਲਵਾਈ ਰੱਖੀਆਂ।

ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ꞉

ਐਨਡੀਏ ਦੀ ਤਾਲਮੇਲ ਕਮੇਟੀ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਵਾਜਪਾਈ ਨਾਲ ਹੱਥ ਮਿਲਾਉਣ ਦੀ ਵਜ੍ਹਾ ਸਪੱਸ਼ਟ ਕੀਤੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ, "ਵਾਜਪਾਈ ਨਾਲ ਮੇਰੀ ਮਿੱਤਰਤਾ ਉਸ ਸਮੇਂ ਦੀ ਹੈ ਜਦੋਂ ਮੈਂ ਤੇ ਵਾਜਪਾਈ ਨੇ 1975 ਦੀ ਐਮਰਜੈਂਸੀ ਦੌਰਾਨ ਲੋਕਤੰਤਰ ਦੀ ਬਹਾਲੀ ਲਈ ਇਕੱਠੇ ਸੰਘਰਸ਼ ਕੀਤਾ ਸੀ।" ਉਨ੍ਹਾਂ ਅੱਗੇ ਕਿ... ਬਾਕੀ ਲੇਖ ਲਿਖੋ:

ਕੌਮੀ ਮਸਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਲਾਹਾ ਲੈ ਸਕਦੇ ਹਾਂ।"

ਦਰਾਵਿੜ ਨੇ ਆਗੂ ਪੜ੍ਹਾਈ ਦੀ ਕਮੀ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਕਦੇ ਆਪਣੇ ਬਾਰੇ ਕਦੇ ਘਟੀਆ ਮਹਿਸੂਸ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ।

ਸੂਬਿਆਂ ਦੀ ਖ਼ੁਦਮੁਖ਼ਤਿਆਰੀ

ਉਹ ਸੂਬਿਆਂ ਨੂੰ ਵਧੇਰੇ ਹੱਕ ਦੇਣ ਦੇ ਪੱਖੀ ਸਨ। ਸਾਲ 1969 ਡੀਐਮਕੇ ਸਰਕਾਰ ਦੌਰਾਨ ਬਣਾਈ ਗਈ ਡਾ਼ ਰਾਦਾਮਨਾਰ ਕਮੇਟੀ ਇਸੇ ਦੀ ਮਿਸਾਲ ਹੈ।

ਕਮੇਟੀ ਨੇ ਆਰਟੀਕਲ 356 ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਬੰਦ ਕਰਨ ਅਤੇ ਅੰਤਰ-ਰਾਜੀ ਕਾਊਂਸਲ ਕਾਇਮ ਕਰਨ ਦੀ ਸਿਫਾਰਿਸ਼ ਕੀਤੀ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਕੇਂਦਰ ਨੇ ਅਜਿਹੀਆਂ ਸਿਫਾਰਿਸ਼ਾਂ ਕਦੇ ਸਵੀਕਾਰ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀਆਂ ਪਰ ਕਰੁਣਾਨਿਧੀ ਨੇ ਵੀ ਕਦੇ ਹਥਿਆਰ ਨਹੀਂ ਸੁੱਟੇ।

ਭਾਵੇਂ ਕਰੁਣਾਨਿਧੀ ਦੀ ਸਮਾਜਿਕ ਯੋਗਦਾਨ ਲਈ ਸ਼ਲਾਘਾ ਵੀ ਹੁੰਦੀ ਰਹੀ ਹੈ ਪਰ ਵੰਸ਼ਵਾਦੀ ਸਿਆਸਤ ਕਰਨ ਕਰਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਆਲੋਚਨਾ ਵੀ ਉਨੀ ਹੀ ਹੁੰਦੀ ਰਹੀ ਹੈ।

ਕਰੁਣਾਨਿਧੀ ਅਡਵਾਨੀ ਨੂੰ ਤਾਮਿਲਾਂ ਲਈ ਵਾਜਪਾਈ ਜਿੰਨਾ ਹਮਦਰਦ ਨਹੀਂ ਸਨ ਸਮਝਦੇ।

ਡੀਐਮਕੇ ਨੇ ਕਰੁਣਾਨਿਧੀ ਦੇ ਬੇਟੇ ਐਮ.ਕੇ. ਸਟਾਲਿਨ ਦੀ ਹਮਾਇਤ ਕੀਤੀ। ਹਾਂ, ਇਸ ਮਗਰੋਂ ਉਹ ਪਾਰਟੀ ਵਿੱਚ ਕਰੁਣਾਨਿਧੀ ਦੇ ਦੂਸਰੇ ਮੁੰਡਿਆਂ ਅਲਾਗਿਰੀ ਅਤੇ ਬੇਟੀ ਕਨੀਮੋਜ਼ੀ ਅਤੇ ਕਰੁਣਾਨਿਧੀ ਦੇ ਭਤੀਜੇ ਮੁਰਾਸੋਲੀ ਮਾਰਨ ਦੇ ਬੇਟੇ ਦਇਆਨਿਧੀ ਮਾਰਨ ਦੇ ਦਾਖਲੇ ਅਤੇ ਫੇਰ ਯੂਪੀਏ ਸਰਕਾਰ ਵਿੱਚ ਕੈਬਨਿਟ ਮੰਤਰੀ ਬਣਨ ਬਾਰੇ ਕੋਈ ਦਲੀਲ ਨਹੀਂ ਦੇ ਸਕੇ।

'ਵਿਗਿਆਨਕ ਭ੍ਰਿਸ਼ਟਾਚਾਰ'

ਕਰੁਣਾਨਿਧੀ ਉੱਪਰ ਚੁਸਤ ਅਤੇ ਸੰਗਠਿਤ ਭ੍ਰਿਸ਼ਟਾਚਾਰ ਦੇ ਇਲਜ਼ਾਮ ਲਗਦੇ ਰਹੇ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਡੀਐਮਕੇ ਨੇ ਹਮੇਸ਼ਾ ਖੰਡਨ ਕੀਤਾ।

ਜੈਲਲਿਤਾ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਭ੍ਰਿਸ਼ਟਾਚਾਰ ਦੇ ਇਲਜ਼ਾਮਾਂ ਤਹਿਤ ਸਾਲ 2001 ਵਿੱਚ ਅੱਧੀ ਰਾਤ ਨੂੰ ਗ੍ਰਿਫਤਾਰ ਕਰ ਲਿਆ। ਇਸ ਗ੍ਰਿਫ਼ਤਾਰੀ ਨੂੰ ਜੈਲਲਿਤਾ ਦੀ ਇੱਕ ਬੇਬੁਨਿਆਦ ਸਿਆਸੀ ਕਾਰਵਾਈ ਵਜੋਂ ਦੇਖਿਆ ਗਿਆ।

ਇਸ ਤੋਂ ਵੀ ਵਧੇਰੇ ਨੁਕਸਾਨ ਪਾਰਟੀ ਨੂੰ ਏ ਰਾਜਾ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਬੇਟੀ ਕਨੀਮੋਜ਼ੀ ਦਾ ਨਾਮ ਸਾਲ 2007 ਦੇ 2ਜੀ ਘਪਲੇ ਵਿੱਚ ਆਉਣ ਕਰਕੇ ਹੋਇਆ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੋਹਾਂ ਨੂੰ ਲੰਬੀ ਸੁਣਵਾਈ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਅਦਾਲਤ ਨੇ ਬਰੀ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਇਸ ਕੇਸ ਦਾ ਪਾਰਟੀ ਨੂੰ 2014 ਦੀਆਂ ਆਮ ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਨੁਕਸਾਨ ਝੱਲਣਾ ਪਿਆ।

ਸ਼੍ਰੀਲੰਕਾ ਤੇ ਤਮਿਲਾਂ ਦਾ ਮੁੱਦਾ

ਕਰੁਣਾਨਿਧੀ ਨੂੰ ਤਮਿਲਾਂ ਦੇ ਵਿਸ਼ਵੀ ਆਗੂ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਉੱਪਰ ਸ਼੍ਰੀਲੰਕਾ ਦੇ ਤਮਿਲਾਂ ਨਾਲ ਧੋਖਾ ਕਰਨ ਦੇ ਇਲਜ਼ਾਮ ਵੀ ਲਗਦੇ ਰਹੇ ਹਨ। ਸ਼੍ਰੀਲੰਕਾ ਦੀ ਘਰੇਲੂ ਜੰਗ ਦੇ ਫ਼ੈਸਲਾਕੁਨ ਪੜਾਅ ਉੱਤੇ ਕਰੁਣਾਨਿਧੀ ਤੋਂ ਵੱਖ ਹੋਏ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਬੇਕਸੂਰ ਤਮਿਲਾਂ ਨੂੰ ਬਚਾਉਣ ਲਈ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ।

ਡੀਐਮਕੇ ਦੇ ਬੁਲਾਰੇ ਕੇ. ਐਸ. ਰਾਧਾ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਨ ਨੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਇਲਜ਼ਾਮਾਂ ਦਾ ਖੰਡਨ ਕੀਤਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਕਰੁਣਾਨਿਧੀ ਨੇ ਕਾਂਗਾਰਸੀ ਆਗੂਆਂ ਤੋਂ ਠੱਗੇ ਮਹਿਸੂਸ ਕੀਤਾ ਕਿਉਂਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਘਰੇਲੂ ਲੜਾਈ ਰੁਕਵਾਉਣ ਦਾ ਵਾਅਦਾ ਕੀਤਾ ਪਰ ਜ਼ਮੀਨੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵੀ ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ ਉੱਪਰ ਲੋਕਾਂ ਦੀਆਂ ਟਿੱਪਣੀਆਂ ਤੋਂ...


...ਵਧ ਰਹੀ ਹੈ ਤਾਂ ਇਸਦਾ ਮਤਲਬ ਹੈ ਕਿ ਦੇਸ਼ ਆਰਥਿਕ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ ਚੰਗਾ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸਰਕਾਰ ਦੀਆਂ ਨੀਤੀਆਂ ਜ਼ਮੀਨੀ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਰਹੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਸਹੀ ਦਿਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਅੱਗੇ ਵਧ ਰਹੀਆਂ ਹਨ।

ਜੇਕਰ ਜੀਡੀਪੀ ਹੌਲੀ ਹੋ ਰਹੀ ਹੈ ਜਾਂ 'ਨਕਾਰਾਤਮਕ ਖੇਤਰ' ਵਿੱਚ ਫਿਸਲ ਰਹੀ ਹੈ ਤਾਂ ਇਸਦਾ ਮਤਲਬ ਹੈ ਕਿ ਸਰਕਾਰ ਨੂੰ ਆਪਣੀਆਂ ਨੀਤੀਆਂ 'ਤੇ ਕੰਮ ਕਰਨ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਹੈ ਤਾਂ ਕਿ ਅਰਥਵਿਵਸਥਾ ਨੂੰ ਮੁੜ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਮਿਲ ਸਕੇ।

ਸਰਕਾਰ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਕਾਰੋਬਾਰੀ, ਸ਼ੇਅਰ ਬਾਜ਼ਾਰ ਦੇ ਨਿਵੇਸ਼ਕ ਅਤੇ ਵਿਭਿੰਨ ਹੋਰ ਨੀਤੀ ਨਿਰਮਾਤਾ ਫੈਸਲੇ ਲੈਣ ਲਈ ਜੀਡੀਪੀ ਅੰਕੜਿਆਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੇ ਹਨ।

ਜਦੋਂ ਅਰਥਵਿਵਸ... ਬਾਕੀ ਲੇਖ ਲਿਖੋ:

ਅਣਦੇਖੀ ਕਰਦਾ ਹੈ।

ਜੇਕਰ ਸੰਗਠਿਤ ਖੇਤਰ ਤਹਿਸ ਨਹਿਸ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਅਸੰਗਠਿਤ ਖੇਤਰ ਦੇ ਦਰਦ ਦੀ ਪਛਾਣ ਕਰਨੀ ਬਹੁਤ ਮੁਸ਼ਕਿਲ ਹੈ।

ਵਿਭਿੰਨ ਏਜੰਸੀਆਂ ਅਤੇ ਮਾਹਿਰ ਕਹਿ ਰਹੇ ਹਨ ਕਿ 2021-22 ਦੇ ਆਗਾਮੀ ਵਿੱਤੀ ਸਾਲ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਅਰਥਵਿਵਸਥਾ 4-15% ਘੱਟ ਹੋ ਜਾਵੇਗੀ।

ਭਾਰਤੀ ਰਿਜ਼ਰਵ ਬੈਂਕ ਦੇ ਗਵਰਨਰ ਸ਼ਕਤੀਕਾਂਤ ਦਾਸ ਨੇ ਵੀ ਕਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਭਾਰਤੀ ਅਰਥਵਿਵਸਥਾ 'ਨਕਾਰਾਤਮਕ ਖੇਤਰ' ਵਿੱਚ ਖਿਸਕ ਜਾਵੇਗੀ। ਆਰਬੀਆਈ ਨੇ ਇਹ ਨਿਰਧਾਰਤ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਕਿ ਜੀਡੀਪੀ ਕਿੰਨੀ ਸੁੰਗੜੇਗੀ।

ਆਗਾਮੀ ਜੀਡੀਪੀ ਡਾਟੇ 'ਤੇ ਨਜ਼ਰ ਰੱਖਣਾ ਤੁਹਾਡੇ ਲਈ ਬਹੁਤ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੈ ਤਾਂ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਸਮਝ ਸਕੋ ਕਿ ਅਰਥਵਿਵਸਥਾ ਕਿਵੇਂ ਰਹੀ ਹੈ। ਇਹ ਭਵਿੱਖ ਲਈ ਜਾਗਰੂਕ ਫੈਸਲੇ ਲਣੇ ਵਿੱਚ ਤੁਹਾਡੀ ਮਦਦ ਕਰੇਗੀ।

ਇਸ ਗੱਲ ਨੂੰ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਰੱਖਣ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਹੈ ਕਿ ਭਾਰਤੀ ਅਰਥਵਿਵਸਥਾ ਪਿਛਲੇ ਚਾਰ ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਮੰਦੀ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ ਸੀ।

ਜੀਡੀਪੀ 2016-17 ਵਿੱਚ 8.3% ਸੀ ਅਤੇ 2017-18 ਵਿੱਚ 7% ਹੋ ਗਈ। ਇਹ ਅੱਗੇ 2018-19 ਵਿੱਚ 6.1% ਅਤੇ 2019-20 ਵਿੱਚ 4.2% ਤੱਕ ਖਿਸਕ ਗਈ।

ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ ਮੈਕਿਨਸੇ ਦੀ ਇੱਕ ਰਿਪੋਰਟ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ,  "ਸੰਕਟ (ਕੋਵਿਡ) ਦੀ ਚੁਣੌਤੀ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰ ਰਹੇ ਹਾਂ। ਵਿਕਾਸ ਨੂੰ ਪ੍ਰੋਤਸਾਹਨ ਦੇਣ ਲਈ ਜ਼ਰੂਰੀ ਕਦਮਾਂ ਦੀ ਅਣਹੋਂਦ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਇੱਕ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ ਖੜੋਤ ਵਾਲੀ ਆਮਦਨ ਅਤੇ ਜੀਵਨ ਦੀ ਗੁਣਵੱਤਾ ਦਾ ਜੋਖਮ ਲੈ ਸਕਦਾ ਹੈ।"

ਕੋਵਿਡ ਮਹਾਂਮਾਰੀ ਨੇ ਸਥਿਤੀ ਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਖਰਾਬ ਬਣਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ ਅਤੇ ਅਰਥਸ਼ਾਸਤਰੀਆਂ ਨੇ ਕਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਭਾਰਤ ਆਪਣੇ ਹੋਰ ਏਸ਼ੀਆਈ ਸਾਥੀ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੀ ਤੁਲਨਾ ਵਿੱਚ ਮੁੜ ਸੁਰਜੀਤ ਹੋਣ ਵਿੱਚ ਜ਼ਿਆਦਾ ਸਮਾਂ ਲਏਗਾ।

ਇਹ ਵੀ ਦੇਖ ਸਕਦੇ ਹੋ:

(ਬੀਬੀਸੀ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਲ FACEBOOK, INSTAGRAM, TWITTERਅਤੇ YouTube 'ਤੇ ਜੁੜੋ।)


...ਵਧਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ, ਸਰੀਰ ਫੁਲਦਾ ਹੈ ਤੇ ਟਿਸ਼ੂਆਂ 'ਚ ਵਿਗਾੜ ਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਐਕਟਿਵ ਡਿਕੇਅ: ਇਸ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ 'ਚ ਵਧੇਰੇ ਨੁਕਸਾਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਸਰੀਰ ਭਾਰ ਘਟ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਵਧੇਰੇ ਟਿਸ਼ੂਆਂ ਨੂੰ ਮੈਗਟਾਂ (ਕੀੜੇ)ਵੱਲੋਂ ਖਾਧਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਇਹ ਦ੍ਰਵ ਬਣ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਤੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਦੇ ਵਾਤਾਵਰਣ 'ਚ ਫੈਲ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

ਐਂਡਵਾਂਸਡ ਡਿਕੇਅ: ਇਸ ਦੌਰਾਨ ਵਧੇਰੇ ਨਰਮ ਟਿਸ਼ੂ ਖਾਧੇ ਗਏ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।  ਬੈਕਟੀਰੀਆ, ਮੈਗਟ (ਕੀੜੇ) ਘਟ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਜੇਕਰ ਲਾਸ਼ ਜ਼ਮੀਨ 'ਤੇ ਪਈ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਦੀ ਬਨਸਪਤੀ ਮਰ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਧਰਤੀ ਦਾ ਤੇਜ਼ਾਬੀਕਰਨ ਵਧ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਡਰਾਈ ਰੀਮੇਨਜ਼: ਇਹ ਉਹ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਸਰੀਰ ਪ... ਬਾਕੀ ਲੇਖ ਲਿਖੋ:

ਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ-

ਇਨ੍ਹਾਂ ਲਾਸ਼ਾਂ 'ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਨਿਕਲਣ ਵਾਲੇ ਪਦਾਰਥ ਵਾਤਾਵਰਣ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰਦੇ ਹਨ? ਜਦੋਂ ਲਾਸ਼ਾਂ ਪਿੰਜ਼ਰ ਬਣ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ "ਡਰਾਈ ਲੈਬੋਰਟਰੀ" 'ਚ ਰੱਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਜਿੱਥੇ ਹੱਡੀਆਂ ਨੂੰ ਸਾਫ਼ ਕਰਕੇ ਇਕੱਠਾ ਕਰਕੇ ਰੱਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਜੋ ਖੋਜਕਾਰ ਅਤੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਵੱਲੋਂ ਵਰਤੀਆਂ ਜਾ ਸਕਣ।

ਅਣਸੁਲਝੇ ਅਪਰਾਧ

ਟੈਫਨਾਮੀ ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ (ਜਿਹੜੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇਹ ਅਧਿਐਨ ਕਰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਜੀਵ ਕਿਵੇਂ ਸੜਦਾ-ਗਲਦਾ ਹੈ) ਵੱਲੋਂ ਇਕੱਠਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਡਾਟਾ ਫੌਰੈਂਸਿਕ ਅਤੇ ਕਾਨੂੰਨੀ ਚਿਕਿਤਸਕ ਜਾਂਚ ਲਈ ਸਹਾਇਕ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

ਜਦੋਂ ਲਾਸ਼ਾਂ ਪਿੰਜ਼ਰ ਬਣ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ "ਡਰਾਈ ਲੈਬੋਰਟਰੀ" 'ਚ ਰੱਖਿਆਂ ਜਾਂਦਾ ਹੈ

ਗਲਣ-ਸੜਣ ਦੀ ਪੂਰਨ ਜਾਣਕਾਰੀ ਇਸ ਗੱਲ 'ਤੇ ਚਾਨਣ ਪਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿ ਜੀਵ ਦੀ ਮੌਤ ਕਦੋਂ ਹੋਈ ਤੇ ਕਿਸ ਥਾਂ 'ਤੇ ਕਦੋਂ ਤੋਂ ਲਾਸ਼ ਪਈ ਹੈ ਜਾਂ ਇਸ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਥਾਂ ਤੋਂ ਲੈ ਜਾ ਕੇ ਕਿਤੇ ਹੋਰ ਰੱਖ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।

ਇਸ ਨਾਲ ਉਸ ਵਿਅਕਤੀ ਦੇ ਮੂਲ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਨਿਸ਼ਾਨਦੇਹੀਆਂ ਵੀ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾਂ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ। ਜੈਨੇਟਿਕ ਡਾਟਾ ਅਤੇ ਹੱਡੀਆਂ ਦੇ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਦੇ ਨਾਲ ਇਸ ਜਾਣਕਾਰੀ ਨੂੰ ਅਪਰਾਧਿਕ ਜਾਂਚ ਅਤੇ ਅਣਸੁਲਝੀਆਂ ਹਤਿਆਵਾਂ ਦੇ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਮਿਲ ਸਕਦੀ ਹੈ।

ਲਾਸ਼ਾਂ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕਰਨ ਦੀ ਚੁਣੌਤੀ

ਲਾਸ਼ਾਂ, ਮੌਤ ਅਤੇ ਗਲਣ-ਸੜਣ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਬਾਰੇ ਜਾਣਕਾਰੀ ਆਦਿ ਨਾਲ ਨਜਿੱਠਣਾ, ਕਈਆਂ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਇਹ ਕੰਮ ਹੈਰਾਨ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ।

ਡਾ. ਕਿਮਰਲੇ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਆਪਣੇ ਕੰਮ ਤੋਂ ਕਦੇ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ। ਉਹ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, "ਵਿਗਿਆਨੀ ਅਤੇ ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਹੋਣ ਨਾਤੇ ਤੁਸੀਂ ਅਜਿਹਾ ਕਰਨਾ ਸਿੱਖ ਲੈਂਦੇ ਹੋ।"

ਉਨ੍ਹਾਂ ਮੁਤਾਬਕ ਸਭ ਤੋਂ ਔਖਾ ਕੰਮ ਵਿਸ਼ੇ (ਸਬਜੈਕਟ) ਬਾਰੇ ਪਤਾ ਲਗਾਉਣਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

"ਅਸੀਂ ਅਕਸਰ ਹੱਤਿਆਵਾਂ ਦੀ ਜਾਂਚ ਦਾ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹਾਂ ਅਤੇ ਜਦੋਂ ਤੁਸੀਂ ਕਿਸੇ ਦੁਖਦਾਈ ਕਹਾਣੀ 'ਚੋਂ ਨਿਕਲਦੇ ਹੋ ਤਾਂ ਉਸ ਵੇਲੇ ਸਥਿਤੀ ਚੁਣੌਤੀ ਭਰਪੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।"

ਫੌਰੈਂਸਿਕ ਵਿਗਿਆਨੀ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਇਨ੍ਹਾਂ ਲਾਸ਼ਾਂ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਦਾ ਨਰੀਖਣ ਕਰਦੇ ਹਨ

ਡਾ. ਕਿਮਰਲੇ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਹਿਯੋਗੀਆਂ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਪਰਿਵਾਰ ਵਾਲਿਆਂ ਨਾਲ ਗੱਲ ਕੀਤੀ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ 20-30 ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਆਪਣੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਗਵਾਇਆ ਅਤੇ ਅੱਜ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਲਾਸ਼ਾਂ ਦੀ ਰਹਿੰਦ-ਖੂੰਹਦ ਦੀ ਭਾਲ 'ਚ ਹਨ।"

ਉਹ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਅਜਿਹੇ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਕੰਮ ਮਦਦ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਮੁਤਾਬਕ ਉਹ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ 1980 ਤੋਂ ਹੁਣ ਤੱਕ ਕਰੀਬ 250,000 ਹੱਤਿਆਵਾਂ ਦੇ ਮਾਮਲਿਆਂ ਨੂੰ ਸੁਲਝਾ ਲਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।

ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ:

ਅਕਤੂਬਰ 2017 ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਹੁਣ ਤੱਕ ਇਸ ਖੇਤ ਨੂੰ 50 ਲਾਸ਼ਾਂ ਦਾਨ ਵਜੋਂ ਮਿਲੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ 180 ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਆਪਣੀ ਲਾਸ਼ ਦਾਨ ਕਰਨ ਦੀ ਵਸੀਹਤ ਕੀਤੀ ਹੈ।

ਵਧੇਰੇ ਦਾਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਬਜ਼ੁਰਗ ਜੋ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੇ ਅਖ਼ੀਰਲੇ ਪੜਾਅ 'ਚ ਹਨ ਪਰ ਜੋ ਲੋਕ ਇਨਫੈਕਸ਼ਨ ਵਾਲੀਆਂ...


...ਵਲੇ ਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੇਰੇ ਹੈ।

ਹਾਲਾਂਕਿ ਜਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਭੀਮਾ-ਕੋਰੇਗਾਓਂ ਦੀ ਹਿੰਸਾ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਅੰਬੇਦਕਰ ਨੇ ਜਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸਟੈਂਡ ਲਿਆ ਹੈ, ਉਸ ਨਾਲ ਉਹ ਵੀ ਸਾਰਿਆਂ ਤੋਂ ਮੂਹਰੇ ਦਿਸ ਰਹੇ ਹਨ।  ਖੇਰੇ ਦਾ ਵਿਚਾਰ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਦਾ ਅਸਰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਚੋਣਾਂ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਆਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਚੋਣਾਂ ਤੇ ਵੀ ਸਾਫ਼ ਦਿਖੇਗਾ।

ਉਹ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, "ਅੱਜ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਵਿੱਚ, ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਅੰਬੇਦਕਰ ਵਰਗਾ ਉਗਰ ਰਿਪਬਲਿਕਨ ਅੰਦੋਲਨ ਦਾ ਕੋਈ ਹੋਰ ਆਗੂ ਨਹੀਂ ਦਿਖਦਾ। ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਅਠਾਵਲੇ ਦੀ ਪਾਰਟੀ ਵੱਲੋਂ ਵੀ ਹਾਲੇ ਕੋਈ ਮੈਦਾਨ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਆਇਆ ਹੈ।

ਖਾਵੜੇ ਅਤੇ ਗਵਾਈ ਦੀ ਸਮੂਹ ਵੀ ਕਾਂਗਰਸ ਦੀ ਛਾਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰ ਰ... ਬਾਕੀ ਲੇਖ ਲਿਖੋ:

ਲਮਾਨਾਂ ਨੇ ਵੀ ਸਮਾਜਵਾਦੀ ਪਾਰਟੀ ਨੂੰ ਵੋਟ ਪਾਇਆ ਸੀ।"

"ਆਉਂਦੇ ਪੰਜਾਂ ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰੀਏ ਤਾਂ ਮੁਸਲਿਮ ਭਾਈਚਾਰਾ ਐੱਮਆਈਐੱਮ ਵੱਲ ਖਿੱਚਿਆ ਲਗਦਾ ਹੈ ਪਰ ਜਦੋਂ ਤੁਸੀਂ ਮੋਦੀ ਦੇ ਪੰਜ ਸਾਲ ਦੇਖੋਂ ਤਾਂ ਮੈਂਨੂੰ ਲਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਨੂੰ ਕਾਂਗਰਸ-ਐੱਨਸੀਪੀ ਨਾਲ ਹੀ ਰਹੇਗਾ। ਅਜਿਹੇ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਅੰਬੇਦਕਰ ਨੂੰ ਬੋਧੀਆਂ ਦਾ ਵੋਟ ਮਿਲੇਗਾ।"

"ਹਾਲਾਂਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਹੈ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ 12 ਬਲੁਤੇਦਾਰ ਜਾਤੀਆਂ ਦਾ ਵੋਟ ਵੀ ਮਿਲ ਰਿਹਾ ਹੈ ਪਰ ਉਹ ਲੋਕ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਦਿਖ ਰਹੇ।

 ਦਰਅਸਲ ਅਜਿਹੇ ਪ੍ਰਯੋਗ ਸੌਖਿਆਂ ਸਫ਼ਲ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ,  ਸਗੋਂ ਕਈ ਸਾਲ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਕਈ ਫਾਰਮੂਲੇ ਬਿਠਾਉਣੇ ਪੈਂਦੇ ਹਨ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਅੰਬੇਦਕਰ ਨਾਲ ਅਜਿਹਾ ਫਾਰਮੂਲਾ ਦਿਖਾਈ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦਾ। ਇਸ ਲਈ 'ਵੰਚਿਤ ਬਹੁਜਨ ਅਘਾੜੀ' ਦੀ ਕਾਮਯਾਬੀ, ਸ਼ੱਕੀ ਹੈ।"

ਅਤੀਤ ਵਿੱਚ ਵੀ, ਦਲਿਤਾਂ ਦਾ 'ਵੰਚਿਤ ਅਘਾੜੀ' ਵਾਂਗ ਆਰਡੀਐੱਲਐੱਫ (ਰਿਪਬਲੀਕਨ ਡੈਮੋਕ੍ਰੇਟ ਲੈਫਟ ਫਰੰਟ) ਬਣਿਆ ਸੀ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਵੀ ਭੀਮਾਕੋਰੇਗਾਓਂ ਵਾਂਗ ਖੈਰਲਾਂਜੀ ਦਾ ਮੁੱਦਾ ਭਖਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਇਸ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਉਸ ਦਾ ਅਸਰ ਚੋਣ ਸਿਆਸਤ ਤੇ ਬਹੁਤਾ ਖਾਸ ਨਹੀਂ ਪਿਆ। ਅਜਿਹੇ ਵਿੱਚ ਵੱਡਾ ਸਵਾਲ ਇਹੀ ਹੈ, ਕੀ ਇਸ ਵਾਰ ਤਸਵੀਰ ਬਦਲੇਗੀ?

ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ:

ਅਰੁਣ ਖੇਰੇ ਦੱਸਦੇ ਹਨ, " ਖੈਰਲਾਂਜੀ ਤਾਂ ਇੱਕ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਿਰੋਧ ਦੀ ਸਜ਼ਾ ਸੀ ਪਰ ਭੀਮਾਕੋਰੇਗਾਓਂ ਦੀ ਹਿੰਸਾ ਨੇ ਪਹਿਚਾਣ ਨੂੰ ਵੀ ਬਦਲਿਆ ਹੈ। ਵਿਰੋਧ ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਦੱਬਣ ਦੀਆਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਪਹਿਲਾਂ ਵੀ ਹੋਈਆਂ ਹਨ ਪਰ ਉਸ ਸਮੇਂ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਰਾਇ ਸੀ ਕਿ ਮੌਜੂਦਾ ਸਰਕਾਰ ਵਿਚਾਰਕ ਪੱਖੋਂ ਸਾਡੇ ਨਾਲ ਹੈ। ਇਸ ਵਾਰ ਇਸ ਇਹ ਪਹਿਚਾਣ ਹਲੂਣੀ ਗਈ ਹੈ।"

ਅੰਬੇਦਕਰ ਅੰਦੋਲਨ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਨੂੰ ਲੱਗ ਰਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪਹਿਚਾਣ ਨੂੰ ਵੰਗਾਰਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਦਲਿਤਾਂ ਨੂੰ ਫਿਰ ਇਹ ਲੱਗਣ ਲੱਗ ਪਿਆ ਹੈ ਕਿ ਜਾਤੀ ਦੇ ਨਾਂ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦੱਬਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਇੱਕ ਵਾਰ ਫਿਰ ਹੋਵੇਗੀ। ਇਸੇ ਕਾਰਨ ਉਹ ਵੰਚਿਤ ਬਹੁਜਨ ਅਘਾੜੀ ਦੇ ਜਲਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵਿੱਚ ਵੀ ਕਾਫੀ ਇਕੱਠ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ।"

ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਵਿੱਚ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ ਕਿ ਦਲਿਤ ਅਤੇ ਮੁਸਲਿਮ ਵੋਟਾਂ ਨੂੰ ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇੱਕਠੀਆਂ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾਣ ਜਿਵੇਂ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਯਾਦਵ ਅਤੇ ਦਲਿਤ ਵੋਟ ਬੈਂਕ ਇਕੱਠਾ ਹੋਇਆ ਹੈ।

ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਅਹਿਮ ਸਵਾਲ ਇਹ ਵੀ ਹੈ ਕਿ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਕੀ ਹੋਵੇਗਾ? ਕਿਉਂਕਿ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਤਾਂ ਭਾਰਤ ਦੇ ਦਲਿਤਾਂ ਦੀ ਗੱਲ ਹੀ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦੀ।

ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ 80 ਲੋਕ ਸਭਾ ਸੀਟਾਂ ਹਨ, ਇਸ ਕਾਰਨ ਵੀ ਇਹ ਇੱਕ ਅਹਿਮ ਸੂਬਾ ਹੈ। ਖ਼ਾਸ ਗੱਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਜਿੱਥੇ ਦਲਿਤ ਕਿਸੇ ਦੂਸਰੇ ਭਾਈਚਾਰੇ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਜੇਤੂ-ਜੁੱਟ ਬਣਾਉਂਦੇ ਰਹੇ ਹਨ।

ਸੂਬੇ ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ 12 ਫੀਸਦੀ ਦਲਿਤ ਵੋਟਰ ਮਾਇਆਵਤੀ ਦੀ ਬਹੁਜਨ ਸਮਾਜਵਾਦੀ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਨੇੜੇ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਜਦਕਿ ਅਖਿਲੇਸ਼ ਯਾਦਵ ਦੇ ਆਪਣੇ ਭਾਈਚਾਰੇ ਦੀ ਵਸੋਂ ਵੀ ਨੌਂ ਫੀਸਦੀ ਦੇ ਆਸਪਾਸ...


...ਵਲੇ ਰੰਗ ਦੀ ਜਵਾਨ ਕੁੜੀ ਭਵਿੱਖ ਸਿਰਜ ਸਕਦੀ ਹੈ।

ਅਰਨਿਆ ਜੌਹਰ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ 2030 ਤੱਕ ਦੁਨੀਆਂ ਕਿਹੋ ਜਿਹੀ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ।

ਉਹ ਦੁਨੀਆਂ ਜਿੱਥੇ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਸਿੱਖਿਆ ਦੀ ਬਰਾਬਰੀ ਮਿਲੇਗੀ, ਆਪਣੇ ਸਰੀਰ ਤੇ ਪੂਰਾ ਕਾਬੂ ਹੋਵੇਗਾ ਤੇ ਲੀਡਰਸ਼ਿਪ ਵਿੱਚ ਅਹਿਮ ਭੂਮਿਕਾ ਹੋਵੇਗੀ ਜਿਸ ਨਾਲ ਸਮਾਜਿਕ ਬਦਲਾਅ ਆਏਗਾ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਾਡੀ ਅਜੋਕੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਉੱਤੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਪਏਗਾ।

ਆਪਣੀ ਕਵਿਤਾ ਦੁਹਰਾਉਂਦਿਆਂ ਅਰਨਿਆ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਇਸ ਵਿੱਚ ਹੈਰਾਨੀ ਵਾਲੀ ਗੱਲ ਨਹੀਂ ਹੈ ਕਿ ਔਰਤਾਂ ਹੀ ਹਨ ਜੋ ਕਿ ਸਿੱਖਿਆ ਤੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ।"

ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ:

ਜਦੋਂ ਵੀ ਕੋਈ ਕੁੜੀ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਦੁਨੀਆਂ ਨੂੰ ਉ... ਬਾਕੀ ਲੇਖ ਲਿਖੋ:

ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਾਲੇ ਭਵਿੱਖ ਵਿੱਚ ਆਰਥਿਕ ਕਾਰਗੁਜ਼ਾਰੀ ਲਈ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਕਦਰਾਂ ਕੀਮਤਾਂ ਹੋਣੀਆਂ ਚਾਹੀਦੀਆਂ ਹਨ।

ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਈ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਸੋਚਣ ਲਈ ਮਜਬੂਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਜਦੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸਵਾਲ ਕੀਤਾ ਕਿ ਜੋ ਔਰਤਾਂ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦੇਣ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਕੰਮ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਖ਼ਤ ਮਿਹਨਤ ਲਈ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਅਦਾਇਗੀ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ?

"ਜਦੋਂ ਦੁਨੀਆਂ ਭਰ ਦੇ ਮੁਲਕ ਫ਼ਸਲਾਂ, ਖਾਣ-ਪੀਣ ਦੇ ਉਤਪਾਦਾਂ ਉੱਤੇ ਲੱਖਾਂ ਰੁਪਏ ਖਰਚ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ ਤਾਂ ਫਿਰ ਅਸੀਂ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਮੁਆਵਜ਼ਾ ਕਉਂ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦੇ ਜੋ ਕਿ ਇਸ ਗ੍ਰਹਿ ਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਜ਼ਰੂਰੀ ਭੋਜਨ ਪੈਦਾ ਕਰ ਰਹੀਆਂ ਹਨ- ਮਾਂ ਦਾ ਦੁੱਧ।"

ਮੈਰੀਲਿਨ ਤੇ ਸ਼ੁਭਾਲਕਸ਼ਮੀ ਦੋਹਾਂ ਨੇ ਹੀ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਬਿਨਾਂ ਪੈਸਿਆਂ ਵਾਲੇ ਕੰਮ ਨੂੰ ਅਰਥਚਾਰੇ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਿਲ ਕਰਨ ਲਈ ਕਿਹਾ।

ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਭਵਿੱਖ ਬਿਹਤਰ ਹੋਵੇਗਾ ਜੇ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਅਵੇਤਨਿਕ ਕੰਮ ਨੂੰ ਵੀ ਅਰਥਚਾਰੇ ਵਿੱਚ ਤਵੱਜੋ ਦਿੱਤੀ ਜਾਵੇ।

ਤੁਸੀਂ ਇਹ ਵੀਡੀਓ ਵੀ ਦੇਖ ਸਕਦੇ ਹੋ

(ਬੀਬੀਸੀ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਲ FACEBOOK, INSTAGRAM, TWITTERਅਤੇ YouTube 'ਤੇ ਜੁੜੋ।)


...ਵਾ ਦਿੱਤਾ।"

ਇੰਸੀਆ ਦਰੀਵਾਲਾ ਖੁਦ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ਕਿਸਮਤ ਮੰਨਦੀ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਉਸ ਦੀ ਮਾਂ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਖ਼ਤਨਾ ਤੋਂ ਬਚਾ ਲਿਆ ਸੀ

ਇੰਸੀਆ ਦੀ ਮਾਂ ਇਸਾਈ ਭਾਈਚਾਰੇ ਤੋਂ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਉਸ ਨੂੰ ਖ਼ਤਨਾ ਕਰਨ ਬਾਰੇ ਕੋਈ ਜਾਣਕਾਰੀ ਨਹੀਂ ਸੀ।

ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਵੱਡੀ ਬੇਟੀ ਦਾ ਖ਼ਤਨਾ ਧੋਖੇ ਨਾਲ ਕਰਵਾਇਆ ਗਿਆ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਦਰਦ ਨਾਲ ਤੜਫ਼ਦੇ ਦੇਖਿਆ ਤਾਂ ਤੈਅ ਕਰ ਲਿਆ ਕਿ ਆਪਣੀ ਛੋਟੀ ਬੇਟੀ ਦੇ ਨਾਲ ਅਜਿਹਾ ਨਹੀਂ ਹੋਣ ਦੇਵੇਗੀ।

ਇੰਸੀਆ ਨੇ ਦੱਸਿਆ, "ਪਹਿਲਾਂ ਪਰਿਵਾਰ ਦੇ ਵੱਡੇ ਬਜ਼ੁਰਗ ਬੇਹੱਦ ਨਾਰਾਜ਼ ਹੋਏ ਪਰ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਇਹ ਗੱਲ ਭੁਲਾ ਦਿੱਤੀ ਗਈ।  ਮੈਂ ਆਪਣਾ ਦਰਦ ਨੇੜਿਓਂ ਦੇਖਿਆ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਅੱਜ ਇਸ ਨਾ ਬਰਦਾਸ਼ਤ ਕਰਨ ... ਬਾਕੀ ਲੇਖ ਲਿਖੋ:

ਲੈ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ, "ਬਚਪਨ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਈ ਇਹ ਗੈਰ-ਭਰੋਸਗੀ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਲਈ ਬਣੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਕਿਸੇ ਨਾ ਕਿਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰਦੀ ਹੈ।''

ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆ, ਕੈਨੇਡਾ, ਬੈਲਜੀਅਮ, ਯੂਕੇ, ਅਮਰੀਕਾ, ਸਵੀਡਨ, ਡੈਨਮਾਰਕ ਅਤੇ ਸਪੇਨ ਵਰਗੇ ਕਈ ਦੇਸ ਇਸ ਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਅਪਰਾਧ ਐਲਾਨ ਚੁੱਕੇ ਹਨ।

ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਰੋਕ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ?

ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ ਸੁਪਰੀਮ ਕੋਰਟ ਨੇ ਇੱਕ ਐੱਫਜੀਐੱਮ (ਫੀਮੇਲ ਜੈਨੀਟੀਅਲ ਮਿਊਟੀਲੇਸ਼ਨ) 'ਤੇ ਰੋਕ ਲਾਉਣ ਦੀ ਮੰਗ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਇੱਕ ਪਟੀਸ਼ਨ 'ਤੇ ਨੋਟਿਸ ਲੈਂਦੇ ਹੋਏ ਮਹਿਲਾ ਤੇ ਬਾਲ ਕਲਿਆਣ ਮੰਤਰਾਲੇ ਤੋਂ ਜਵਾਬ ਮੰਗਿਆ ਸੀ।

ਮੰਤਰਾਲੇ ਨੇ ਜਵਾਬ ਦਿੱਤਾ ਸੀ ਕਿ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਐੱਨਸੀਆਰਬੀ (ਨੈਸ਼ਨਲ ਕਰਾਈਮ ਰਿਕਾਰਡਜ਼ ਬਿਊਰੋ) ਵਿੱਚ ਐੱਫਜੀਐੱਮ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਕੋਈ ਅੰਕੜਾ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਸਰਕਾਰ ਇਸ ਬਾਰੇ ਕੋਈ ਫੈਸਲਾ ਨਹੀਂ ਲੈ ਸਕਦੀ।

ਸੰਕੇਤਕ ਤਸਵੀਰ

'ਵੀ ਸਪੀਕ ਆਊਟ' ਦੀ ਸੰਸਥਾਪਕ ਮਾਸੂਮਾ ਰਾਨਾਲਵੀ ਕਹਿੰਦੀ ਹੈ, "ਸਰਕਾਰ ਇਹ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਸਮਝਦੀ ਕਿ ਜਦੋਂ ਐੱਫਜੀਐੱਮ ਨੂੰ ਦੇਸ ਵਿੱਚ ਅਪਰਾਧ ਨਹੀਂ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਤਾਂ ਐੱਨਸੀਆਰਬੀ ਵਿੱਚ ਇਸਦੇ ਅੰਕੜੇ ਕਿੱਥੋਂ ਆਉਣਗੇ?

ਮਾਸੂਮਾ ਅੱਗੇ ਦੱਸਦੀ ਹੈ, "ਦੂਜੀ ਗੱਲ ਇਹ ਕਿ ਬੱਚੀਆਂ ਦਾ ਖ਼ਤਨਾ ਬਹੁਤ ਛੋਟੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਕਰਵਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਵਕਤ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕੁਝ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ ਫਿਰ ਉਹ ਪੁਲਿਸ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਦੱਸਣਗੀਆਂ ਅਤੇ ਖ਼ਤਨਾ ਕਰਵਾਉਂਦੇ ਹੀ ਘਰਵਾਲੇ ਹਨ ਤਾਂ ਗੱਲ ਬਾਹਰ ਕਿਵੇਂ ਜਾਵੇਗੀ?''

ਇੰਸੀਆ ਦੀ ਸਲਾਹ ਹੈ ਕਿ ਸਰਕਾਰ ਬੋਹਰਾ ਭਾਈਚਾਰੇ ਅਤੇ ਐੱਫਜੀਐੱਮ 'ਤੇ ਹੋਈ ਰਿਸਰਚ ਸਟੱਡੀ ਪੜ੍ਹੇ। ਇਸ ਬਾਰੇ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਨਾਲ ਗੱਲਬਾਤ ਕਰੇ ਅਤੇ ਫ਼ਿਰ ਕੋਈ ਫੈਸਲਾ ਲਏ।

ਡਾਕਟਰ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ

ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ, "ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਸਰਕਾਰ ਨੂੰ ਬੋਹਰਾ ਭਾਈਚਾਰੇ ਦੇ ਧਾਰਮਿਕ ਆਗੂਆਂ ਦੇ ਨਾਲ ਵੀ ਗੱਲਬਾਤ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦਖਲ ਦੇ ਬਿਨਾਂ ਇਸ ਗੈਰ-ਮਨੁੱਖੀ ਰਵਾਇਤ ਨੂੰ ਖ਼ਤਮ ਕਰਨਾ ਬਹੁਤ ਮੁਸ਼ਕਿਲ ਹੈ।''

ਸੰਕੇਤਕ ਤਸਵੀਰ

ਮਾਸੂਮਾ ਦੱਸਦੀ ਹੈ, "ਅੱਜ ਕੱਲ੍ਹ ਇੱਕ ਨਵਾਂ ਤਰੀਕਾ ਸਾਹਮਣੇ ਆ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਪੜ੍ਹੇ-ਲਿਖੇ ਅਤੇ ਹਾਈ-ਪ੍ਰੋਫਾਈਲ ਬੋਹਰਾ ਪਰਿਵਾਰ ਆਪਣੀ ਬੱਚੀਆਂ ਦਾ ਖ਼ਤਨਾ ਕਰਵਾਉਣ ਲਈ ਡਾਕਟਰਾਂ ਕੋਲ ਲੈ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।''

ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ, "ਖ਼ਤਨਾ ਮੈਡੀਕਲ ਪ੍ਰੈਕਟਿਸ ਹੈ ਹੀ ਨਹੀਂ ਇਸ ਲਈ ਡਾਕਟਰਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਇਸ ਬਾਰੇ ਕੁਝ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ ਫ਼ਿਰ ਵੀ ਪੈਸਿਆਂ ਦੇ ਲਈ ਉਹ ਵੀ ਇਸ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।''

ਇਹ ਸਭ ਗੁਪਤ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਕੋਈ ਵੀ ਇਸ ਬਾਰੇ ਗੱਲ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ।

ਸੰਕੇਤਕ ਤਸਵੀਰ

ਮਾਸੂਮਾ ਨੇ ਇਸ ਬਾਰੇ ਵਿੱਚ ਮੈਡੀਕਲ ਕਾਊਂਸਲ ਆਫ਼ ਇੰਡੀਆ ਨੂੰ ਚਿੱਠੀ ਵੀ ਲਿਖੀ ਹੈ ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਹੁਣ ਤੱਕ ਕੋਈ ਜਵਾਬ ਨਹੀਂ ਮਿਲਿਆ ਹੈ।

ਉਹ ਕਹਿੰਦੀ ਹੈ, "ਐੱਫਜੀਐੱਮ ਰੋਕਣ ਦੇ ਲਈ ਸਾਨੂੰ ਡਾਕਟਰਾਂ ਦੀ ਮਦਦ ਲੈਣੀ ਹੋਵੇਗੀ। ਜਿਵੇਂ ਜਨਮ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਲਿੰਗ ਦੀ ਜਾਂਚ ਨੂੰ ਗੈਰ ਕਾਨੂੰਨੀ ਐਲਾਨਿਆ...


...ਵਾਜਬ ਅਤੇ ਕਿੰਨੀ ਕੁ ਗਲਤ ਹੈ।

ਕੀ ਭਾਰਤ ਦੇ ਵਿਦੇਸ਼ ਮੰਤਰਾਲੇ ਨੇ 'ਓਵਰ ਰੀਐਕਟ' ਕੀਤਾ ?

ਬੀਬੀਸੀ ਨੇ ਇਸ ਪੂਰੇ ਮਾਮਲੇ ਨੂੰ ਸਮਝਣ ਲਈ ਭਾਰਤ ਦੇ ਵਿਦੇਸ਼ ਮੰਤਰਾਲੇ 'ਚ ਸਕੱਤਰ ਰਹਿ ਚੁੱਕੇ ਵਿਵੇਕ ਕਾਟਜੂ ਨਾਲ ਗੱਲਬਾਤ ਕੀਤੀ।

ਅਸੀਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ ਕਿ ਕੀ ਦੋ ਗੈਰ-ਸਰਕਾਰੀ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹਸਤੀਆਂ ਵੱਲੋਂ ਕੀਤੇ ਟਵੀਟ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਭਾਰਤ ਦੇ ਵਿਦੇਸ਼ ਮੰਤਰਾਲੇ ਨੂੰ ਅਜਿਹਾ ਬਿਆਨ ਦੇਣ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਸੀ ਜਾਂ ਫਿਰ ਨਹੀਂ

ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਜਵਾਬ 'ਚ ਕਿਹਾ, "ਭਾਰਤ ਦੇ ਵਿਦੇਸ਼ ਮੰਤਰਾਲੇ ਨੇ ਇੱਕ ਨਵਾਂ ਤਰੀਕਾ ਅਪਣਾਇਆ ਹੈ।

ਜੋ ਟਵੀਟ ਬੁੱਧਵਾਰ ਨੂੰ ਕੁੱਝ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਹਸਤੀਆਂ ਵੱਲੋਂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਉਸ 'ਤੇ ਭਾਰਤੀ ਵਿਦੇਸ਼ ਮੰਤਰਾਲੇ ਵੱ... ਬਾਕੀ ਲੇਖ ਲਿਖੋ:

।

ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਦੀ ਸਾਖ ਬਿਹਤਰ ਕਰਨ ਦੀ ਮੁਹਿੰਮ ਕਿੰਨੀ ਸਹੀ ਕਿੰਨੀ ਗਲਤ

ਜਾਮਿਆ ਮਿਲੀਆ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਪ੍ਰੋਫੈੱਸਰ ਮੁਕੁਲ ਕੇਸਵਨ ਇਸ ਪੂਰੇ ਮਾਮਲੇ ਨੂੰ ਇੱਕ ਵੱਖਰੇ ਨਜ਼ਰੀਏ ਨਾਲ ਦੇਖਦੇ ਹਨ।

ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ, "ਜਦੋਂ ਮੈਂ ਵਿਦੇਸ਼ ਮੰਤਰੀ ਐੱਸ ਜੈਸ਼ੰਕਰ ਦਾ ਟਵੀਟ ਪੜ੍ਹਿਆ, ਜਿਸ 'ਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ 'ਇੰਡੀਆ ਵਿਲ ਪੁਸ਼ ਬੈਕ' ਲਿਖਿਆ ਸੀ ਤਾਂ ਮੇਰੇ ਦਿਮਾਗ 'ਚ ਇੱਕ ਤਸਵੀਰ ਆਈ।"

"ਭਾਰਤ ਵਰਗਾ ਦੇਸ ਜਿਸ ਦੀ ਆਬਾਦੀ 136 ਬਿਲੀਅਨ ਹੈ, ਉਹ ਰਿਹਾਨਾ ਵਰਗੀ ਹਸਤੀ ਨੂੰ 'ਪੁਸ਼ ਬੈਕ' ਕਰਨ ਦਾ ਯਤਨ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੇ ਕਿ ਟਵਿੱਟਰ 'ਤੇ 101 ਮਿਲੀਅਨ ਫਾਲੋਅਰਜ਼ ਹਨ। ਅਜਿਹਾ ਕਰਕੇ ਭਾਰਤ ਦੇ ਵਿਦੇਸ਼ ਮੰਤਰੀ ਐੱਸ ਜੈਸ਼ੰਕਰ ਇੰਨੀ ਵੱਡੀ ਵੱਸੋਂ ਵਾਲੇ ਦੇਸ ਦਾ ਅਕਸ ਕਿਸੇ ਹੀਰੋ ਨਹੀਂ ਬਲਕਿ ਜ਼ੀਰੋ ਜਾਂ ਕਾਰਟੂਨ ਵਾਂਗਰ ਵਧੇਰੇ ਪੇਸ਼ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ।

ਇਸ ਦਾ ਮਤਲਬ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਜਦੋਂ ਅਸੀਂ ਇੱਕ ਯੋਧਾ ਵਾਂਗ ਮੈਦਾਨ ਵਿੱਚ ਉਤਰਦੇ ਹਾਂ ਤਾਂ ਰਿਹਾਨਾ ਅਤੇ ਗਰੇਟਾ ਵਰਗੇ ਸਾਡੇ ਦੁਸ਼ਮਣ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਤਾਂ ਇੰਝ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਜੈਸ਼ੰਕਰ ਮਹਾਭਾਰਤ ਦੇ ਜੰਗ ਦੇ ਮੈਦਾਨ ਵਿੱਚ ਉਤਰੇ ਹਨ, ਉਹ ਵੀ ਗਰੇਟਾ ਥਨਬਰਗ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ। ਕੀ ਭਾਰਤ ਨੂੰ ਇਸ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਹਸਤੀ ਨਹੀਂ ਮਿਲੀ?"

ਪ੍ਰੋ. ਕੇਸਵਨ ਭਾਰਤੀ ਹਸਤੀਆਂ ਵੱਲੋਂ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਸਮਰਥਨ 'ਚ ਕੀਤੇ ਟਵੀਟ ਨੂੰ ਸਰਕਾਰ ਵੱਲੋਂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ 'ਪੀਆਰ ਅਭਿਆਸ' ਦੱਸਦੇ ਹਨ।

'ਪੀਆਰ ਅਭਿਆਸ' ਦਾ ਮਤਲਬ ਹੈ ਕਿ ਆਮ ਜਨਤਾ ਵਿਚਾਲੇ ਸਰਕਾਰ ਦੀ ਸਾਖ ਨੂੰ ਬਿਹਤਰ ਕਰਨ ਸਬੰਧੀ ਮੁਹਿੰਮ।

ਹਾਲਾਂਕਿ ਪ੍ਰੋਫੈੱਸਰ ਕੇਸਵਾਨ ਨੂੰ ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੁੱਝ ਵੀ ਗਲਤ ਨਹੀਂ ਲਗਦਾ ਹੈ।

ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਕੌਮਾਂਤਰੀ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਭਾਰਤ ਦੇ ਅਕਸ ਨੂੰ ਬਿਹਤਰ ਕਰਨ ਲਈ ਸਰਕਾਰਾਂ ਅਜਿਹਾ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ।

ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ:

"ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿ ਪੀਆਰ ਲਈ ਇਹ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਤਰੀਕਾ ਨਾ ਹੋਵੇ ਪਰ ਸਰਕਾਰਾਂ ਅਜਿਹਾ ਕਿਉਂ ਨਾ ਕਰਨ? ਲੋਕ ਰਾਏ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਹਥਿਆਰ ਹੈ ਪਰ ਪ੍ਰੇਸ਼ਾਨ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਗੱਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਪੂਰੇ ਪੀਆਰ ਅਭਿਆਸ ਦਾ ਇੰਚਾਰਜ ਵਿਦੇਸ਼ ਮੰਤਰੀ ਵਰਗੇ ਕੈਬਨਿਟ ਮੰਤਰੀ ਨੂੰ ਨਾ ਬਣਾ ਕੇ ਸਗੋਂ ਵਿਦੇਸ਼ ਮੰਤਰਾਲੇ ਦੇ ਪਬਲੀਸਿਟੀ ਵਿਭਾਗ ਨੂੰ ਬਣਾਇਆ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਸੀ।

ਦੂਜੀ ਸਮੱਸਿਆ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਸਭ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਬਹੁਤ ਹੀ ਘਟੀਆ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਟਵੀਟ ਤੋਂ ਸਪੱਸ਼ਟ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਨਾਮਵਰ ਹਸਤੀਆਂ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਹੱਥ ਦੀ ਕੱਠਪੁਤਲੀ ਬਣ ਕੇ ਹੀ ਰਹਿ ਗਈਆਂ ਹਨ।

ਅਕਸ਼ੇ ਕੁਮਾਰ ਅਤੇ ਕੰਗਨਾ ਰਨੌਤ ਦੇ ਟਵੀਟ ਨਾਲ ਤੁਸੀਂ ਸਹਿਮਤ ਜਾਂ ਅਸਹਿਮਤ ਹੋ ਸਕੇ ਹੋ। ਪਰ ਇੰਨ੍ਹਾਂ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਜਨਤਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇਹ ਪੁਜ਼ੀਸ਼ਨ ਹੈ ਪਰ ਸਚਿਨ, ਰਵੀ ਸ਼ਾਸਤਰੀ, ਅਜਿੰਕਿਆ ਰਹਾਣੇ ਦਾ ਜਨਤਕ ਪੋਜ਼ੀਸ਼ਨ ਕਦੇ ਵੀ ਅਜਿਹੀ ਨਹੀਂ ਰਹੀ ਹੈ।

ਇੱਕ ਵਾਰ ਜੇਕਰ ਅਸੀਂ ਇਹ ਮੰਨ ਵੀ ਲਈਏ ਕਿ ਸਾਰੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਨਾਮਵਰ ਹਸਤੀਆਂ ਨੇ ਰਟੀਆਂ ਰਟਾਈਆਂ ਗੱਲਾਂ ਨਹੀਂ ਲਿਖੀਆਂ ਹਨ, ਸਗੋਂ ਆਪਣੇ ਵਿਚਾਰ ਅਨੁਸਾਰ ਹੀ ਟਵੀਟ ਕੀਤਾ...


...ਵਾਪਸ ਜਾਣ ਦੀ ਤਿਆਰੀ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਤਦੇ ਅਚਾਨਕ ਇੱਕ ਝਟਕਾ ਲੱਗਿਆ ਅਤੇ ਸਭ ਕੁਝ ਖ਼ਤਮ ਹੋ ਗਿਆ।"

ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ, "ਉਸਦੀ ਪਤਨੀ ਨੂੰ ਇਸ ਬਾਰੇ ਦੱਸਣਾ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਦਮੇ ਤੋਂ ਘੱਟ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਬੇਹੱਦ ਮੁਸ਼ਕਿਲ ਸੀ। ਉਹ ਮਰੀਜ਼ ਸਾਡੇ ਨਾਲ 45 ਦਿਨ ਰਿਹਾ।"

"ਇਹ ਬੇਬਸੀ ਤੁਹਾਨੂੰ ਅੰਦਰੋਂ ਹੋਰ ਵੱਧ ਤੋੜ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਬੀਮਾਰੀ ਹੀ ਅਜਿਹੀ ਹੈ ਜਿਸ ਬਾਰੇ ਕੁਝ ਵੀ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਕਿਹਾ ਜਾ ਸਕਦਾ।"

ਬੇਬਸੀ ਅਤੇ ਡਰ ਦਾ ਮਾਹੌਲ

ਕੋਵਿਡ-19 ਮਹਾਂਮਾਰੀ ਦਾ ਪ੍ਰਕੋਪ ਤਕਰੀਬਨ ਪੂਰੇ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਹੈ। ਹਸਪਤਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਮਰੀਜ਼ਾਂ ਦਾ ਹੜ੍ਹ ਜਿਹਾ ਹੈ।

ਡਾ. ਗਰਗਵਾ ਨੇ ਘੰਟਿਆਂ ਦੀ ਸ਼ਿਫ਼ਟ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਆਪਣੇ ... ਬਾਕੀ ਲੇਖ ਲਿਖੋ:

ੀ ਸਾਵਧਾਨੀ ਵਰਤਨੀ ਪੈਂਦੀ ਹੈ।

ਕੋਰੋਨਾ ਦੀ ਜਾਂਚ ਲਈ ਹਰ ਮਰੀਜ਼ ਦਾ ਸਵੈਬ ਲੈਣਾ, ਸ਼ੱਕੀ ਮਰੀਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਅਲੱਗ ਵਾਰਡ ਵਿੱਚ ਰੱਖਣਾ ਅਤੇ ਉਸ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਅੰਦਰ ਰੱਖਣਾ ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਜਾਂਚ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਨਾ ਆ ਜਾਣ।

ਜਦੋਂ ਗੰਭੀਰ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਬੀਮਾਰ ਲੋਕ ਕਰੀਟੀਕਲ ਕੇਅਰ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਭਰੋਸਾ ਹਾਸਿਲ ਕਰਨਾ ਔਖਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਸਾਨੂੰ ਦੇਖ ਨਹੀਂ ਪਾਉਂਦੇ ਅਤੇ ਕਦੀ ਕਦੀ ਤਾਂ ਉਹ ਨਰਸਾਂ ਅਤੇ ਡਾਕਟਰਾਂ ਨਾਲ ਗੱਲ ਵੀ ਨਹੀਂ ਕਰ ਪਾਉਂਦੇ।

ਡਾ. ਕਰਗਵਾ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, "ਇਹ ਬੇਹੱਦ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਸਥਿਤੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।"

ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਕਰਦੇ ਥੱਕ ਚੁੱਕੇ ਹਨ ਸਿਹਤਕਰਮੀ

ਇੱਕ ਡਾਕਟਰ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਡਾਕਟਰ ਅਤੇ ਨਰਸਾਂ ਕਈ ਕਈ ਘੰਟਿਆਂ ਤੱਕ ਲਗਾਤਾਰ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ।

ਇਹ ਸਿਰਫ਼ ਮਹਾਂਮਾਰੀ ਕਰਕੇ ਨਹੀਂ ਹੈ ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਸਿਹਤਕਰਮੀ ਇਸ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ ਆ ਗਏ ਹਨ

ਹੱਥਾਂ ਵਿੱਚ ਰਬੜ ਦੇ ਦਸਤਾਨੇ ਅਤੇ ਪੀਪੀਈ ਕਿੱਟ ਪਹਿਨਕੇ ਕੰਮ ਕਰਦਿਆਂ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਜਿਵੇ ਹਰ ਦਿਨ ਤਾਬੂਤ ਵਿੱਚ ਪਏ ਹੋਵੋਂ।

ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਮੋਬਾਈਲ ਨਾਲ ਖਿੱਚੀਆਂ ਗਈਆਂ ਕੁਝ ਤਸਵੀਰਾਂ ਵੀ ਮੈਨੂੰ ਦਿਖਾਈਆਂ। ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਰਾਤ ਦੀ ਸ਼ਿਫ਼ਟ ਦੀਆਂ ਵੀ ਸਨ। ਜਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਉਹ ਹਸਪਤਾਲ ਵਿੱਚ ਪਏ ਮੇਜ਼ਾਂ ਉੱਪਰ 'ਮੁਰਦਿਆਂ ਵਾਂਗ' ਢੇਰ ਹੋ ਕੇ ਡਿੱਗੇ ਪਏ ਨਜ਼ਰ ਆ ਰਹੇ ਹਨ।

ਜੂਨ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ ਡਾ. ਗਰਗਵਾ ਨੇ ਘੰਟਿਆਂ ਦੀ ਸ਼ਿਫ਼ਟ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਆਪਣੇ ਝੂਰੜੀਆਂ ਪਏ ਹੱਥਾਂ ਦੀ ਤਸਵੀਰ ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ 'ਤੇ ਪੋਸਟ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਰਬੜ ਦੇ ਦਸਤਾਨਿਆਂ ਵਿੱਚ ਘੰਟਿਆਂ ਤੱਕ ਰਹਿਣ ਕਰਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਹਥੇਲੀ ਬੁਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੁੰਗੜ ਗਈ ਸੀ।

ਇਸ ਦੌਰਾਨ ਕਈ ਸਿਹਤਕਰਮੀ ਤਾਂ ਅਜਿਹੇ ਵੀ ਸਨ ਜੋ ਮਹੀਨਿਆਂ ਤੱਕ ਆਪਣੇ ਘਰ ਹੀ ਨਹੀਂ ਗਏ।

ਆਪਣਿਆਂ ਤੋਂ ਦੂਰੀ

ਦਿੱਲੀ ਸਥਿਤ ਇੱਕ ਡਾਕਟਰ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਛੇ ਮਹੀਨਿਆਂ ਤੱਕ ਦੇਖਿਆ ਹੀ ਨਹੀਂ। ਛੇ ਮਹੀਨੇ ਬਾਅਦ ਉਹ ਆਪਣੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਮਿਲੇ।

ਪਰਿਵਾਰ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਰਹੇ ਇਸ ਲਈ ਕਈ ਸਿਹਤਕਾਮੇ ਹਸਪਤਾਲ ਵਿੱਚ ਹੀ ਰਹੇ ਅਤੇ ਕੁਝ ਹੋਟਲਾਂ ਵਿੱਚ। ਡਾ. ਕੱਕੜ ਨੂੰ ਵੀ ਉਸ ਸਮੇਂ ਛੁੱਟੀ ਮਿਲੀ ਜਦੋਂ ਉਹ ਖ਼ੁਦ ਕੋਰੋਨਾ ਲਾਗ਼ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋ ਗਏ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਹੀ ਇਕਾਂਤਵਾਸ ਦਾ ਫ਼ੈਸਲਾ ਲਿਆ।

ਨਵੰਬਰ ਦੇ ਆਖ਼ੀਰ ਵਿੱਚ ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਲੋਕ ਨਾਇਕ ਜੈ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਨਾਰਾਇਣ ਹਸਪਤਾਵ ਵਿੱਚ ਬਤੌਰ ਇਨੇਸਥੇਟਿਸਟ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਪ੍ਰਾਚੀ ਅਗਰਵਾਲ ਆਪਣੀ ਕੋਵਿਡ-19 ਦੀ ਨੌਂਵੇ ਰਾਉਂਡ ਦੀ ਡਿਊਟੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ।

ਦੂਸਰਿਆਂ ਦੀ ਜਾਨ ਬਚਾਉਣ ਵਾਲੇ ਡਾਕਟਰ ਤੇ ਨਰਸਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣਿਆਂ ਨੂੰ ਗਵਾਉਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੁੱਖ ਮਨਾਉਣ ਦਾ ਵੀ ਲੋੜੀਂਦਾ ਸਮਾਂ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦਾ (ਸੰਕੇਤਕ ਤਸਵੀਰ)

ਇਸ ਰਾਉਂਡ ਦਾ ਮਤਲਬ ਹੈ, ਆਈਸੀਯੂ ਵਿੱਚ ਲਗਾਤਾਰ 15 ਦਿਨਾਂ ਤੱਕ ਅੱਠ ਘੰਟਿਆਂ ਦੀ ਡਿਊਟੀ। ਜਿਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਹਫ਼ਤੇ ਲਈ ਹੋਟਲ ਵਿੱਚ ਇਕਾਂਤਵਾਸ ਕਰਨਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹਰ ਵਾਰ ਕੰਮ 'ਤੇ ਵਾਪਸ...


...ਵਾਬ: ਦਿਨੇਸ਼ ਮਿਸ਼ਰਾ ਆਖਦੇ ਹਨ, "ਜੇਕਰ ਕੋਵਿਡ ਨਾਲ ਸੰਕਰਮਿਤ ਲੋਕਾਂ ਦੀਆਂ ਮ੍ਰਿਤਕ ਦੇਹਾਂ ਨਦੀ ਦੇ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਹਨ ਤਾਂ ਬੇਸ਼ੱਕ ਇਸ ਦਾ ਅਸਰ ਪਾਣੀ ਉੱਪਰ ਪਵੇਗਾ। ਪਾਣੀ ਮਰਜ਼ ਵਗੈਰਾ ਆਪਣੇ ਨਾਲ ਲੈ ਕੇ ਚੱਲੇਗਾ।"

"ਜਿੰਨੀ ਸੰਖਿਆ ਵਿੱਚ ਮ੍ਰਿਤਕ ਦੇਹਾਂ ਦਿਖ ਰਹੀਆਂ ਹਨ, ਉਸ ਹਿਸਾਬ ਨਾਲ ਤਾਂ ਇਸ ਪਾਣੀ ਦਾ ਟਰੀਟਮੈਂਟ ਵੀ ਨਾਮੁਮਕਿਨ ਜਿਹੀ ਗੱਲ ਹੈ। ਸਵਾਲ ਇਹ ਵੀ ਹੈ ਕਿ ਕੀ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਨੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਥਾਵਾਂ ਦਾ ਪਾਣੀ ਲੈ ਕੇ ਕੋਈ ਜਾਂਚ ਕੀਤੀ ਹੈ?"

ਸਿਹਤ ਮਾਮਲਿਆਂ ਦੇ ਮਾਹਿਰ ਅਤੇ ਆਈਐੱਮਏ ਬਿਹਾਰ ਦੇ ਸੀਨੀਅਰ ਵਾਈਸ ਪ੍ਰੈਜ਼ੀਡੈਂਟ ਡਾ. ਅਜੇ ਕੁਮਾਰ ਆਖਦੇ ਹਨ, "ਫਿਲਹਾਲ ਨਦੀ ਦੇ ਪਾਣੀ ਦੀ ਕਿਸੇ ਵੀ ਕੰਮ ਲਈ ਵਰਤੋਂ ਨਹੀਂ ਕ... ਬਾਕੀ ਲੇਖ ਲਿਖੋ:

੍ਰਿਤਕ ਦੇਹਾਂ ਦਾ ਦਿਖਣਾ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੋਵਾਂ ਸੂਬਿਆਂ ਦੀਆਂ ਸਿਹਤ ਸੇਵਾਵਾਂ ਅਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਸੂਚਕਕਾਂ ਦਾ ਗ਼ੈਰ-ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਹੋਣ ਦਾ ਵੀ ਸੂਚਕ ਹੈ?

ਜਵਾਬ: ਇਸ ਸਵਾਲ ਦੇ ਜਵਾਬ ਲਈ ਅਸੀਂ ਪੱਤਰਕਾਰ ਦਯਾਸ਼ੰਕਰ ਰਾਏ ਜੋ ਮੂਲ ਤੌਰ 'ਤੇ ਬਲੀਆ ਦੇ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਹਨ ਅਤੇ ਬਿਹਾਰ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਪਟਨਾ ਵਿੱਚ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸਹਾਰਾ ਅਖ਼ਬਾਰ ਦੇ ਸੰਪਾਦਕ ਵੀ ਰਹੇ ਹਨ, ਨਾਲ ਗੱਲ ਕੀਤੀ।

ਬਿਹਾਰ ਦੇ ਬਕਸਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਦੇ ਚੌਸਾ ਸ਼ਮਸ਼ਾਨ ਘਾਟ ਉੱਤੇ ਗੰਗਾ ਵਿੱਚ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ 40 ਲਾਸ਼ਾਂ ਤੈਰਦੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਮਿਲੀਆਂ ਸਨ

ਉਹ ਦੱਸਦੇ ਹਨ, "ਬਿਹਾਰ ਵਿੱਚ ਹਾਲਾਤ ਬਹੁਤ ਹੀ ਤਰਸਯੋਗ ਹਨ। ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਹਾਲਾਤ ਉਸ ਤੋਂ ਕੁਝ ਬਿਹਤਰ ਹਨ ਪਰ ਇਹ ਸਿਰਫ਼ ਲਖਨਊ, ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਆਸ ਪਾਸ ਦੇ ਇਲਾਕੇ, ਕਾਨਪੁਰ, ਇਲਾਹਾਬਾਦ ਵਿੱਚ ਹੀ ਹੈ।"

"ਬਾਕੀ ਸਾਰੇ ਇਲਾਕਿਆਂ ਦੇ ਹਾਲਾਤ ਬਿਹਾਰ ਵਰਗੇ ਹੀ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੋਵਾਂ ਸੂਬਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸਿੱਖਿਆ ਅਤੇ ਸਿਹਤ ਵਿਵਸਥਾ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਪੂਰੇ ਸਰਕਾਰੀ ਤੰਤਰ ਦੇ ਨਿੱਜੀਕਰਨ ਦੇ ਕਾਰਨ ਸਰਕਾਰ ਦਾ ਕੰਟਰੋਲ ਲਗਭਗ ਖ਼ਤਮ ਹੋ ਚੁੱਕਿਆ ਹੈ। ਇਹੀ ਕਾਰਨ ਹੈ ਕਿ ਹਸਪਤਾਲਾਂ-ਸਕੂਲਾਂ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਸ਼ਮਸ਼ਾਨ ਤੱਕ ਲੁੱਟ ਹੁੰਦੀ ਦਿਖ ਰਹੀ ਹੈ।"

ਦਯਾਸ਼ੰਕਰ ਅੱਗੇ ਆਖਦੇ ਹਨ, "ਕੋਰੋਨਾ ਦੇ ਸਮੇਂ ਦੋਵੇਂ ਸੂਬਿਆਂ ਦੇ ਪੇਂਡੂ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਟੈਸਟਿੰਗ ਦਾ ਬੁਰਾ ਹਾਲ ਹੈ। ਅਜਿਹੇ ਹਾਲਾਤਾਂ ਦੌਰਾਨ ਲੋਕ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇਲਾਜ ਜਾਂ ਜਾਂਚ ਨਹੀਂ ਕਰਵਾਉਂਦੇ ਅਤੇ ਮੌਤ ਹੋ ਜਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਮ੍ਰਿਤਕ ਦੇਹਾਂ ਨੂੰ ਕੋਵਿਡ ਦੇ ਡਰ ਅਤੇ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੁੰਦੀ ਆਰਥਿਕ ਸਥਿਤੀ ਦੇ ਕਾਰਨ ਇਉਂ ਹੀ ਸੁੱਟ ਰਹੇ ਹਨ। ਦੋਹਾਂ ਸੂਬਿਆਂ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਕਲਿਆਣਕਾਰੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਉਣ ਦੀ ਸਖ਼ਤ ਲੋੜ ਹੈ।"

ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ:

(ਬੀਬੀਸੀ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਲ FACEBOOK, INSTAGRAM, TWITTERਅਤੇ YouTube 'ਤੇ ਜੁੜੋ।)


...ਵਾਰ ਦਾ ਮੈਂਬਰ ਅੱਤਵਾਦ ਦੀ ਬਲੀ ਚੜ੍ਹੇ। ਸਾਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤੀ ਦਾ ਜਵਾਬ ਸ਼ਾਂਤੀ ਨਾਲ ਹੀ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।"

ਪੁਲਵਾਮਾ ਹਮਲੇ ਵਿੱਚ 40 ਜਵਾਨਾਂ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋਈ ਸੀ

ਸੁਖਜਿੰਦਰ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਨੇ ਇੱਸ ਗੱਲ ਤੇ ਸੰਤੁਸ਼ਟੀ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਸਰਕਾਰ ਅਤੇ ਸੀਆਰਪੀਐਫ਼ ਦੀ ਕੰਪਨੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦਾ ਪੂਰਾ ਧਿਆਨ ਰੱਖ ਰਹੀ ਹੈ ਅਤੇ ਨਾਲ ਹੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਸੁਖਜਿੰਦਰ ਦਾ ਬਣਦਾ ਮਾਣ-ਸਤਿਕਾਰ ਦੇਣ ਦਾ ਵੀ ਪੂਰਾ ਭਰੋਸਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।

ਉੱਥੇ ਹੀ ਜੰਗ ਵਿਚ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਨੁਕਸਾਨ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਗੁਰਜੰਟ ਸਿੰਘ ਆਖਦੇ ਹਨ ਕਿ, "ਅਸੀਂ ਪਿੰਡ ਵਿਚ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਲੋਕ ਹਾਂ, ਸਾਨੂੰ ਵੱਡੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਦਾ ਕੁਝ ਜ਼ਿਆਦ... ਬਾਕੀ ਲੇਖ ਲਿਖੋ:

ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਪੁੱਤਰ ਗੁਆਉਣਾ ਪੈ ਸਕਦਾ ਹੈ....

ਸੰਜੇ ਕੁਮਾਰ ਦੇ ਪਿਤਾ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਨੂੰ ਵੀ ਗਾਲੀ ਦੇਣਾ ਗ਼ਲਤ ਹੈ

ਇਸ ਦੇ ਜਵਾਬ ਵਿਚ ਮਹਿੰਦਰ ਆਖਦੇ ਹਨ, "ਹਾਂ, ਇਹ ਹੋਵੇਗਾ। ਪਰ ਇਸ ਦਾ ਦੂਸਰਾ ਹੱਲ ਕੀ ਹੈ? ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਮੰਨ ਵੀ ਤਾਂ ਨਹੀਂ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਸਮਝੌਤਾ ਕਰਨਾ ਨਹੀਂ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ।"

"ਉਹ ਆਪਣੇ ਪਾਸੇ ਤਾਂ ਅੱਤਵਾਦ ਖ਼ਤਮ ਨਹੀਂ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ ਅਤੇ ਜਿੱਥੇ ਤੱਕ ਗੱਲ ਪੁੱਤਰਾਂ ਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਸਾਡੇ ਬੇਟੇ ਤਾਂ ਉਂਝ ਵੀ ਸ਼ਹੀਦ ਹੋ ਹੀ ਰਹੇ ਹਨ। ਚੰਗਾ ਹੋਵੇਗਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰ ਕੇ ਹੋਣ।"

ਖੁਦ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲਦੇ ਹੋਏ ਮਹਿੰਦਰ ਪ੍ਰਸਾਦ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, "ਹੁਣ ਕੀ ਕਿਹਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵੀ ਤਾਂ ਸਾਡੇ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਹੀ ਹਿੱਸਾ ਹੈ। ਭਾਰਤ ਦੇ ਨਾਲ ਮਿਲ-ਜੁਲ ਕੇ ਰਹੇ। ਭਰਾ ਨੂੰ ਭਰਾ ਸਮਝਣ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਹੈ।"

"ਜੋ ਲੋਕ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਗਲਤ ਸ਼ਬਦਾਵਲੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ, ਗਾਲਾਂ ਦੇ ਰਹੇ ਹਨ, ਉਹ ਗ਼ਲਤ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ। ਕੁਝ ਲੋਕ ਤਾਂ ਅਫ਼ਵਾਹਾਂ ਵੀ ਫੈਲਾ ਰਹੇ ਹਨ। ਪਰ ਇੱਕ ਦੇਸ ਦੇ ਨਾਗਰਿਕ ਹੋਣ ਦੇ ਨਾਤੇ ਸਾਰਿਆਂ ਦਾ ਫਰਜ਼ ਬਣਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਦੂਜੇ ਦੇਸ ਨੂੰ ਵੀ ਉਨ੍ਹੇ ਹੀ ਆਦਰ ਦੀ ਨਜ਼ਰ ਨਾਲ ਦੇਖਣ।"

ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ-

ਤੁਸੀਂ ਇਹ ਵੀਡੀਓਜ਼ ਵੀ ਦੇਖ ਸਕਦੇ ਹੋ:

(ਬੀਬੀਸੀ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਲ FACEBOOK, INSTAGRAM, TWITTERਅਤੇ YouTube 'ਤੇ ਜੁੜੋ।)


...ਵਾਰ ਹੋਇਆ ਹੈ ਕਿ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਅਦਾਲਤ ਨੇ ਸੇਵਾਮੁਕਤ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਜੱਜ ਨੂੰ ਸੁਣਵਾਈ ਪੂਰੀ ਹੋਣ ਤੱਕ ਅਹੁਦੇ 'ਤੇ ਬਣੇ ਰਹਿਣ ਲਈ ਕਿਹਾ ਹੈ।

ਪਰ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਮਾਣਯੋਗ ਅਦਾਲਤ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਸੀ ਕਿ ਰਾਜ ਨਿਆਂਇਕ ਸੇਵਾ 'ਚ ਸੇਵਾਮੁਕਤੀ ਦੀ ਉਮਰ ਵਧਾਉਣ ਦਾ ਕੋਈ ਪ੍ਰਬੰਧ ਨਹੀਂ ਹੈ।

ਸਿਰਫ ਇਹੀ ਨਹੀਂ ਬਲਕਿ ਸੁਪਰੀਮ ਕੋਰਟ ਨੇ ਅਯੁੱਧਿਆ ਮਾਮਲੇ 'ਚ 'ਮੁਕੰਮਲ ਨਿਆਂ' ਲਈ ਹੋਰ ਵੀ ਬਹੁਤ ਕੁਝ ਕਿਹਾ, "ਮੁਕੱਦਮੇ ਦੀ ਪੂਰੀ ਪ੍ਰਕਰਿਆ ਖ਼ਤਮ ਹੋਣ ਤੱਕ ਕੋਈ ਨਵੀਂ ਸੁਣਵਾਈ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗੀ। ਸੁਣਵਾਈ ਕਰ ਰਹੇ ਜੱਜ ਦਾ ਤਬਾਦਲਾ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇਗਾ।"

"ਮਾਮਲੇ ਦੀ ਸੁਣਵਾਈ ਉਦੋਂ ਤੱਕ ਮੁਲਤਵੀ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇਗੀ ਜਦੋਂ... ਬਾਕੀ ਲੇਖ ਲਿਖੋ:

ਦਰ ਕੁਮਾਰ ਯਾਦਵ 31 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ 'ਚ ਰਾਜ ਨਿਆਂਇਕ ਸੇਵਾ ਲਈ ਚੁਣੇ ਗਏ ਸਨ

"ਮੁਲਜ਼ਮ ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਹਾਜ਼ਰ ਨਹੀਂ ਹਨ ਅਤੇ ਕੋਈ ਗਵਾਹ ਵੀ ਮੌਜੂਦ ਨਹੀਂ ਹੈ।"

"ਗਵਾਹ ਨੂੰ ਗਵਾਹੀ ਲਈ ਬੁਲਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ ਪਰ ਉਹ ਅੱਜ ਅਦਾਲਤ 'ਚ ਪੇਸ਼ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਿਆ।ਉਸ ਨੇ ਅਦਾਤਲ ਨੂੰ ਸੂਚਿਤ ਕੀਤਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਕੱਲ੍ਹ ਪੇਸ਼ ਹੋਵੇਗਾ।"

"ਗਵਾਹ ਨੂੰ ਵੀਐੱਚਐੱਸ ਵੀਡੀਓ ਕੈਸੇਟ ਵੇਖ ਕੇ ਸਾਬਤ ਕਰਨਾ ਹੈ। ਸੀਬੀਆਈ ਕੋਲ ਕੈਸੇਟ ਵਿਖਾਉਣ ਲਈ ਅਦਾਲਤ 'ਚ ਲੋੜੀਂਦਾ ਉਪਕਰਣ ਹੀ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਸੀਬੀਆਈ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਸਿਰਫ ਦੂਰਦਰਸ਼ਨ ਦੇ ਦਿੱਲੀ ਕੇਂਦਰ ਦੇ ਤਕਨੀਕੀ ਅਮਲੇ ਵੱਲੋਂ ਹੀ ਇਸ ਕੈਸੇਟ ਨੂੰ ਚਲਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।"

"ਗਵਾਹ ਵੱਲੋਂ ਈਮੇਲ ਜ਼ਰੀਏ ਸੂਚਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਦਿੱਲੀ 'ਚ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹ 69 ਸਾਲ ਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਸਫ਼ਰ ਕਰਨ 'ਚ ਅਸਮਰਥ ਹਨ।"

ਇਹ ਕੁਝ ਨੋਟਿਸ ਹਨ, ਜੋ ਕਿ ਮੁਕੱਦਮੇ ਦੌਰਾਨ ਜੱਜ ਸੁਰੇਂਦਰ ਕੁਮਾਰ ਯਾਦਵ ਦੀ ਅਦਾਲਤ 'ਚ ਰਿਕਾਰਡ 'ਤੇ ਦਰਜ ਸਨ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਹਾਜ਼ਰੀ ਮੁਆਫੀ ਦੀਆਂ ਦਰਜਨਾਂ ਪਟੀਸ਼ਨਾਂ ਦਾ ਵੀ ਨਿਪਟਾਰਾ ਕਰਨਾ ਪਿਆ।

ਇੱਕ ਟਰਾਇਲ ਜੱਜ ਲਈ ਇਹ ਸਭ ਕਿੰਨਾ ਚੁਣੌਤੀਪੂਰਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ?

ਸੇਵਾਮੁਕਤ ਜੱਜ ਐਸੀ ਪਾਠਕ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ "ਜੋ ਲੋਕ ਗਵਾਹੀ ਨਹੀਂ ਦੇਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਟਾਲ-ਮਟੋਲ ਕਰਦੇ ਹੀ ਹਨ। ਕਿਸੇ ਵੀ ਮੁਕੱਦਮੇ 'ਚ ਅਜਿਹੀਆਂ ਸਥਿਤੀਆਂ ਆਉਂਦੀਆਂ ਹੀ ਹਨ। ਪਰ ਅਦਾਲਤ ਕੋਲ ਕੁਝ ਅਜਿਹੇ ਅਧਿਕਾਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਉਹ ਗਵਾਹ ਨੂੰ ਤਲਬ ਕਰ ਸਕੇ।"

"ਜੇਕਰ ਗਵਾਹ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਉਸ 'ਤੇ ਸਖ਼ਤੀ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ।ਉਸ ਦੇ ਖ਼ਿਲਾਫ ਵਾਰੰਟ ਵੀ ਜਾਰੀ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।ਉਸ ਨੂੰ ਗ੍ਰਿਫਤਾਰ ਕਰਕੇ ਅਦਾਲਤ 'ਚ ਪੇਸ਼ ਵੀ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।ਅਦਾਲਤ ਕੋਲ ਅਜਿਹੇ ਅਧਿਕਾਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।"

30 ਸਤੰਬਰ ਦੀ ਤਰੀਕ

ਮੁਗ਼ਲ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਬਾਬਰ ਦੇ ਸ਼ਾਸਨਕਾਲ 'ਚ ਬਣੀ ਜਿਸ ਮਸਜਿਦ ਨੂੰ 6 ਦਸੰਬਰ 1992 'ਚ ਢਾਹ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਉਸ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਇੱਕ ਇਤਿਹਾਸਕ ਮੁਕੱਦਮੇ ਦਾ ਫ਼ੈਸਲਾ ਸੁਪਰੀਮ ਕੋਰਟ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਕਰ ਚੁੱਕੀ ਹੈ।

ਪਿਛਲੇ ਸਾਲ ਨਵੰਬਰ ਮਹੀਨੇ ਜਸਟਿਸ ਗੋਗੋਈ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਾਲੀ ਪੰਜ ਜੱਜਾਂ ਦੀ ਸੰਵਿਧਾਨਿਕ ਬੈਂਚ ਨੇ ਅਯੁੱਧਿਆ 'ਚ ਹਿੰਦੂ ਧਿਰ ਨੂੰ ਰਾਮ ਮੰਦਰ ਨਿਰਮਾਣ ਦਾ ਹੱਕ ਦਿੰਦਿਆਂ ਕਿਹਾ ਸੀ ਕਿ 70 ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ 450 ਸਾਲ ਪੁਰਾਣੀ ਬਾਬਰੀ ਮਸਜਿਦ 'ਚ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਨੂੰ ਇਬਾਦਤ ਕਰਨ ਤੋਂ ਰੋਕਣ ਲਈ ਗਲਤ ਢੰਗ ਅਪਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ 27 ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਬਾਬਰੀ ਮਸਜਿਦ ਨੂੰ ਗ਼ੈਰ ਕਾਨੂੰਨੀ ਢੰਗ ਨਾਲ ਢਾਹਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।

ਦੂਜਾ ਮੁਕੱਦਮਾ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਜੱਜ ਸੁਰੇਂਦਰ ਕੁਮਾਰ ਯਾਦਵ ਦੀ ਅਦਾਲਤ 'ਚ ਫ਼ੈਸਲੇ ਦੇ ਲਈ ਤੈਅ ਕੀਤੀ ਗਈ 30 ਸੰਤਬਰ ਦੀ ਤਰੀਕ ਦਾ ਇੰਤਜ਼ਾਰ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ।

ਕੀ ਗ਼ੈਰ ਕਾਨੂੰਨੀ ਢੰਗ ਨਾਲ ਢਾਹੀ ਗਈ ਮਸਜਿਦ ਦੇ ਦੋਸ਼ੀਆਂ ਖ਼ਿਲਾਫ ਫ਼ੈਸਲਾ ਕਰਨਾ ਆਪਣੇ ਆਪ 'ਚ ਹੀ ਦਬਾਅ ਭਰੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਨਹੀਂ ਹੈ?

ਸੇਵਾਮੁਕਤ ਜੱਜ ਐਸਸੀ ਪਾਠਕ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ , " ਕਿਸੀ ਜੱਜ ਨੂੰ ਇਸ ਗੱਲ ਨਾਲ ਕੋਈ ਫ਼ਰਕ ਨਹੀਂ ਪੈਂਦਾ ਹੈ ਕਿ...


...ਵਾਰਾਂ ਨੂੰ ਨਾਮਕਰਣ ਭਰਨ ਸਮੇਂ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ ਪੰਜ ਹਜ਼ਾਰ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਹਮਾਇਤ ਦਿਖਾਉਣਾ ਪੈਂਦਾ ਸੀ।

ਅਫ਼ਗਾਨ ਸਿੱਖਾਂ ਬਾਰੇ ਪੜ੍ਹੋ:

ਇਹ ਨਿਯਮ ਸਾਰਿਆਂ ਤੇ ਹੀ ਲਾਗੂ ਹੁੰਦਾ ਸੀ ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਘੱਟ-ਗਿਣਤੀਆਂ ਲਈ ਆਪਣਾ ਨੁਮਾਇੰਦਾ ਚੁਣਨਾ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹੁੰਦਾ ਸੀ।

2014 ਵਿੱਚ ਅਸ਼ਰਫ਼ ਗਨੀ ਦੀ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਇਸ ਨੂੰ ਸਮਝਿਆ ਤੇ ਸੰਸਦ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸੀਟ ਹਿੰਦੂਆਂ ਤੇ ਸਿੱਖਾਂ ਲਈ ਰਾਖਵੀ ਕਰ ਦਿੱਤੀ।

ਵੀਡੀਓ: ਮਰਹੂਮ ਸਿੱਖ ਆਗੂ ਦਾ ਬੀਬਸੀ ਨੂੰ ਆਖ਼ਰੀ ਇੰਟਰਵਇਊ

ਇਸ ਸਮੇਂ ਨਰਿੰਦਰਪਾਲ ਸਿੰਗ ਉੱਥੋਂ ਸੰਸਦ ਮੈਂਬਰ ਹਨ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਉਥੋਂ ਦੇ ਉੱਪਰਲੇ ਸਦਨ ਵਿੱਚ ਵੀ ਇੱਕ ਸੀਟ ਰਾਖਵੀਂ ਹੈ। ਇਸ ਸਮੇਂ ਅਨਾਰਕਲੀ ਕੌਰ ਹੋਨਯਾਰ ਇਸ ਵਿੱਚ ਮੈਂਬ... ਬਾਕੀ ਲੇਖ ਲਿਖੋ:

79 ਸੀਟਾਂ ਪੱਟੀਦਰਜ ਜਾਤਾਂ ਤੇ 41 ਸੀਟਾਂ ਪੱਟੀਦਰਜ ਕਬੀਲਿਆਂ ਲਈ ਰਾਖਵੀਆਂ ਹਨ। ਉੱਥੇ ਹੀ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾਵਾਂ ਦੀਆਂ 3, 961 ਸੀਟਾਂ ਵਿੱਚੋਂ 543 ਸੀਟਾਂ ਪੱਟੀਦਰਜ ਜਾਤਾਂ ਤੇ 527 ਸੀਟਾਂ ਕਬੀਲਿਆਂ ਲਈ ਰਾਖਵੀਆਂ ਹਨ।

ਲੋਕ ਵੋਟ ਹਰ ਸੀਟ ’ਤੇ ਹੀ ਕਰਦੇ ਹਨ ਪਰ ਕੋਟਾ ਸਿਰਫ਼ ਐੱਸਸੀ ਤੇ ਐੱਸਟੀ ਲਈ ਹੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

ਯਾਨੀ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਰਾਖਵੀਆਂ ਸੀਟਾਂ ਦਾ ਮਤਲਬ ਹੈ ਕਿ ਇਨ੍ਹਾਂ ਸੀਟਾਂ ਤੇ ਚੋਣ ਲੜ ਰਹੇ ਉਮੀਦਵਾਰ ਉਸ ਤਬਕੇ ਤੋਂ ਹੀ ਹੋਣਗੇ। ਸਾਰੀਆਂ ਸਿਆਸੀ ਪਾਰਟੀਆਂ ਉਸ ਵਰਗ ਵਿੱਚੋਂ ਹੀ ਆਪਣੇ ਉਮੀਦਵਾਰ ਖੜ੍ਹੇ ਕਰਨਗੀਆਂ।

ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ:

ਵੀਡੀਓ: ਨਾਗਰਿਕਤਾ ਸੋਧ ਕਾਨੂੰਨ ਬਾਰੇ ਸਰਕਾਰ ਕਿੰਨਾ ਸੱਚ ਬੋਲ ਰਹੀ ਹੈ

ਵੀਡੀਓ: ਅਫ਼ਗਾਨਿਸਤਾਨ ਤੋਂ ਭਾਰਤ ਆਏ ਸਿੱਖਾਂ ਨੇ ਸੀਏਏ ਬਾਰੇ ਕੀ ਕਿਹਾ

ਵੀਡੀਓ: ਅਫ਼ਗਾਨਿਸਤਾਨ 'ਚ ਡ੍ਰੋਨ ਹਮਲੇ ਨਾਲ ਤਬਾਹ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦੀ ਦਾਸਤਾਨ

(ਬੀਬੀਸੀ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਲ FACEBOOK, INSTAGRAM, TWITTERਅਤੇ YouTube 'ਤੇ ਜੁੜੋ।)


...ਵਾਲ ਦਾ ਜਵਾਬ ਮਿਲ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਨਿਸ਼ਚਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਤਲਾਕ ਲੈਣਾ ਸੌਖਾ ਨਹੀਂ ਸੀ।

ਮੇਰੇ ਲਈ ਤਾਂ ਨਿੱਜੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਹੋਰ ਵੀ ਮੁਸ਼ਕਲ ਭਰਿਆ ਸੀ ਕਿਉਂਕਿ ਕੁਝ ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਮੇਰੇ ਪਿਤਾ ਜੀ ਦਾ ਦੇਹਾਂਤ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਮੇਰੀ ਧੀ ਕੋਲ ਕੋਈ ਹੋਰ ਭਾਵਨਾਤਮਕ ਸਹਾਰਾ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਉਸ ਕੋਲ ਸਮਾਜਿਕ ਜਾਂ ਵਿੱਤੀ ਮਦਦ ਲਈ ਵੀ ਕੋਈ ਅਧਾਰ ਨਹੀਂ ਸੀ।

ਕੋਈ ਵੀ ਰਿਸ਼ਤਾ ਕਿੰਨ੍ਹਾ ਵੀ ਮਾੜਾ ਕਿਉਂ ਨਾ ਹੋਵੇ, ਪਰ ਉਸ ਤੋਂ ਵੱਖ ਹੋਣਾ ਸੌਖਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਸਬੰਧਾਂ 'ਚ ਕਿੰਨਾ ਵੀ ਪਾੜਾ ਆ ਜਾਵੇ, ਤੁਹਾਡੇ ਨਾਲ ਬਦਸਲੂਕੀ ਹੋ ਰਹੀ ਹੋਵੇ, ਤਸ਼ੱਦਦ ਢਾਇਆ ਜਾਵੇ, ਪਿਆਰ-ਮੁਹੱਬਤ ਦਾ ਨਾਮੋ ਨਿਸ਼ਾਨ ਵੀ ਨਾ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਫਿਰ ਰਿਸ਼ਤੇ ਦਾ ਆਗਾਜ਼ ... ਬਾਕੀ ਲੇਖ ਲਿਖੋ:

ਂ ਤੁਹਾਡੇ 'ਤੇ ਤਲਾਕਸ਼ੁਦਾ ਹੋਣ ਦਾ ਠੱਪਾ ਲੱਗ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਤੁਹਾਡੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਪਹਿਲਾਂ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੌਖੀ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ”

ਜ਼ਿੰਦਗੀ 'ਚ ਆਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਤਬਦੀਲੀਆਂ

ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਆਪਣੇ ਨਿੱਜੀ ਸਫ਼ਰ ਬਾਰੇ ਮੁੜ ਤੋਂ ਦੱਸਦੀ ਹਾਂ। ਤਲਾਕ ਸਿਰਫ਼ ਤਾਂ ਸਿਰਫ਼ ਜਜ਼ਬਾਤੀ ਵੱਖਰੇਵਾਂ ਹੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ ਬਲਕਿ ਇਹ ਕਿਸੇ ਵੀ ਮਹਿਲਾ ਦੀ ਆਰਥਿਕ ਅਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਸਥਿਤੀ ਨੂੰ ਵੀ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।

ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਤਲਾਕ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਇੱਕਲਿਆਂ ਬਤੀਤ ਕਰਨ ਦਾ ਜ਼ੋਖਮ ਵੀ ਬਣਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਮੈਨੂੰ ਵੀ ਅਜਿਹੇ ਕਈ ਖਿਆਲਾਂ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਪਿਆ। ਇਹ ਅਜਿਹਾ ਮਾਮਲਾ ਸੀ ਜਿਸ ਨੇ ਮੇਰੀ ਸਿਹਤ ਨੂੰ ਵੀ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕੀਤਾ।

ਪਰ ਮੈਨੂੰ ਇਸ ਗੱਲ 'ਤੇ ਮਾਣ ਵੀ ਹੈ ਕਿ ਆਪਣੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦਾ ਅਹਿਮ ਫ਼ੈਸਲਾ ਮੈਂ ਖੁਦ ਹੀ ਲਿਆ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਸਰੂਪ ਆਈਆਂ ਮੁਸ਼ਕਲਾਂ ਨਾਲ ਵੀ ਮੈਂ ਖੁਦ ਹੀ ਨਜਿੱਠਿਆ।

ਮੈਂ ਸ਼ੁਰੂ 'ਚ ਹੀ ਇਸ ਗੱਲ ਨੂੰ ਸਮਝ ਲਿਆ ਸੀ ਕਿ ਜਦੋਂ ਤੁਹਾਡੇ 'ਤੇ ਤਲਾਕਸ਼ੁਦਾ ਹੋਣ ਦਾ ਠੱਪਾ ਲੱਗ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਤੁਹਾਡੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਪਹਿਲਾਂ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੌਖੀ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ। ਇੱਕ ਮੁਸ਼ਕਲ ਵਿਆਹੁਤਾ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋਣ ਦੀ ਭਾਰੀ ਕੀਮਤ ਅਦਾ ਕਰਨੀ ਪੈਂਦੀ ਹੈ।

ਮੈਂ ਪੜ੍ਹੀ-ਲਿਖੀ ਹਾਂ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਪੈਰਾਂ 'ਤੇ ਖੜ੍ਹੀ ਵੀ ਹਾਂ, ਸਵੈ-ਨਿਰਭਰ ਹਾਂ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਦੇ ਇੱਕ ਵੱਡੇ ਸ਼ਹਿਰ 'ਚ ਰਹਿੰਦੀ ਹਾਂ। ਇਹ ਮੇਰੀ ਖੁਸ਼ਕਿਸਮਤੀ ਹੀ ਹੈ ਕਿ ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਇਹ ਸਭ ਹੈ। ਪਰ ਫਿਰ ਵੀ ਮੈਨੂੰ ਸਮਾਜ ਦੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਸਾਰੇ ਤਾਨਿਆਂ ਦਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ਹੋਣਾ ਪਿਆ।

ਚਰਿੱਤਰਹੀਣ, ਠੰਡੀ ਔਰਤ ਵਰਗੇ ਜੁਮਲੇ ਮੇਰੇ 'ਤੇ ਕੱਸੇ ਗਏ। ਉਸ ਨੂੰ ਸੈਕਸ ਦੀ ਆਦਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹੀ ਹੋਵੇਗੀ। ਉਸ ਦੇ ਦੂਜੇ ਮਰਦਾਂ ਨਾਲ ਸਬੰਧ ਹੋਣਗੇ। ਉਹ ਇੱਕ ਬੇਟਾ ਤਾਂ ਪੈਦਾ ਕਰ ਨਾ ਸਕੀ। ਉਹ ਕਿੰਨੀ ਬੁਰੀ ਮਾਂ ਹੈ ਕਿ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਪਿਤਾ ਤੋਂ ਹੀ ਵੱਖ ਕਰ ਦਿੱਤਾ…..।

ਇਲਜ਼ਾਮਾਂ ਦੇ ਇਸ ਸਿਲਸਿਲੇ ਦਾ ਕੋਈ ਅੰਤ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਦੂਜੀਆਂ ਤਲਾਕਸ਼ੁਦਾ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮੈਨੂੰ ਵੀ ਕਈ ਗੱਲਾਂ ਸੁਣਨੀਆਂ ਪਈਆਂ ਸਨ। ਮੈਨੂੰ ਯਾਦ ਹੈ ਕਿ ਇੱਕ ਵਾਰ ਮੈਂ ਆਪਣੀ ਸਹੇਲੀ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਸੀ ਕਿ ਭਾਰਤ 'ਚ ਤਲਾਕਸ਼ੁਦਾ ਹੋਣ ਨਾਲੋਂ ਵਿਧਵਾ ਹੋਣਾ ਵਧੇਰੇ ਬਿਹਤਰ ਹੈ।

ਤਾਲਮੇਲ ਦੀ ਸਮੱਸਿਆ

ਸਮਾਜ ਤੁਹਾਨੂੰ ਜਿਨਸੀ ਨਿਰਾਸ਼ਾ ਵੱਜੋਂ ਹੀ ਵੇਖੇਗਾ। ਲੋਕ ਤੁਹਾਡੇ ਬਾਰੇ ਇਹ ਹੀ ਸੋਚਣਗੇ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਜਿਨਸੀ ਸਬੰਧ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਬਹੁਤ ਹੀ ਉਤਸੁਕ ਹੋ। ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਤੁਹਾਡੇ 'ਤੇ ਵਿਆਹ ਵਰਗੇ ਪਵਿੱਤਰ ਬੰਧਨ ਅਤੇ ਕਿਸੇ ਪਰਿਵਾਰ ਨੂੰ ਤੋੜਣ ਦਾ ਇਲਜ਼ਾਮ ਵੀ ਲਗਾਉਣ।

ਇਹ ਤਾਂ ਕੌੜਾ ਸੱਚ ਹੈ ਕਿ ਤਲਾਕ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸਾਰੇ ਇਲਜ਼ਾਮ ਔਰਤ ਦੇ ਮੱਥੇ ਹੀ ਮੜੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

ਜੇਕਰ ਮੁੜ ਵਿਆਹ ਹੋ ਵੀ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਮਿਲੇ-ਜੁਲੇ ਪਰਿਵਾਰਾਂ 'ਚ ਤਾਲਮੇਲ ਸਥਪਿਤ ਕਰਨਾ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਮੁਸ਼ਕਲ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ। ਤੁਸੀਂ ਬਾਲੀਵੁੱਡ ਫ਼ਿਲਮਾਂ 'ਚ ਮੁੜ ਵਿਆਹ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੀ ਖੂਬਸੂਰਤ ਦੁਨੀਆ ਪਾਉਣ ਦੇ ਸੁਪਨੇ ਨਾ ਹੀ ਵੇਖੋ।

ਅਸਲ ਜ਼ਿੰਦਗੀ 'ਚ ਅਜਿਹਾ ਕੁਝ...


...ਵਾਲੀ 90 ਫੀਸਦੀ ਚਰਚਾ ਹਿੰਦੂ-ਮੁਸਲਮਾਨ 'ਤੇ ਹੋਣ ਲਗੀਆਂ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਘੁੰਮ-ਫਿਰ ਕੇ ਫਿਰਕੂ ਭਾਵਨਾ ਨਾਲ ਰੰਗੀਆਂ ਹਿੰਸਾ ਤੇ ਨਫ਼ਰਤ ਦੀਆਂ ਝੜਪਾਂ ਦੇ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਨਜ਼ਰ ਆਉਣ ਲੱਗੇ।

ਫਿਰਕੂ ਏਜੰਡੇ ਨਾਲ ਲੈਸ ਸਰਕਾਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਅਜਿਹੇ ਮੁੱਦੇ ਮੁਹੱਈਆ ਕਰਵਾਉਂਦੀ ਰਹੀ।

ਉਹ ਤਿੰਨ ਤਲਾਕ, ਧਾਰਾ 370, ਅਯੁੱਧਿਆ ਵਿਵਾਦ, ਨਾਗਰਿਕਤਾ ਸੋਧ ਕਾਨੰਨ ਵਰਗੇ ਮੁੱਦੇ ਇੱਕ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇੱਕ ਲਿਆਉਂਦੀ ਰਹੀ।

ਮੀਡੀਆ ਅਜਿਹੇ ਮੁੱਦਿਆਂ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਇੱਛਾ ਅਨੁਸਾਰ ਪੇਸ਼ ਕਰਦਾ ਰਿਹਾ। ਗਊ ਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਮੌਬ ਲਿੰਚਿੰਗ ਵਰਗੇ ਮਾਮਲੇ ਤਾਂ ਪਹਿਲਾਂ ਤੋਂ ਹੀ ਸਨ, ਇਤਿਹਾਸ ਅਤੇ ਪਹਿਲਾਂ ਤੋਂ ਚੱਲ ਰਹੇ ਸਟੀਰੀਓਟਾਈਪਸ ਦਾ ਵੀ ਇਸਤੇਮਾਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।

ਵ... ਬਾਕੀ ਲੇਖ ਲਿਖੋ:

ਟੁਕੜੇ-ਟੁਕੜੇ ਗੈਂਗ ਕਹਿੰਦਾ ਤਾਂ ਕਦੇ ਅਰਬਨ ਨਕਸਲੀ ਦੱਸਦਾ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕਿਰਦਾਰ ਨੂੰ ਵਿਗਾੜ ਕੇ ਪੇਸ਼ ਕਰਨਾ ਅਤੇ ਜਨਤਾ ਦੀਆਂ ਨਜ਼ਰਾਂ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇਸ਼ਦ੍ਰੋਹੀ ਸਾਬਿਤ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅਣਐਲਾਨੇ ਟੀਚਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ।

ਮੀਡੀਆ ਵਿੱਚ ਡਰ

ਅਜਿਹਾ ਨਹੀਂ ਹੈ ਕਿ ਮੀਡੀਆ ਦੇ ਇਹ ਸਰੂਪ ਸਹਿਮਤੀ ਜਾਂ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਬਣਿਆ ਹੈ। ਇਹ ਸਹੀ ਹੈ ਕਿ ਮੀਡੀਆ ਵਿੱਚ ਇਨ੍ਹਾਂ ਬਾਰੇ ਸੁਭਾਵਿਕ ਹੀ ਰੁਝਾਨ ਰਿਹਾ ਹੈ।

ਉਹ ਸੱਤਾ, ਉੱਚ-ਮੱਧ ਵਰਗ ਅਤੇ ਉੱਚ ਜਾਤੀਆਂ ਵੱਲ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਝੁਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ ਪਰ ਇਸ ਦੇ ਲਈ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਹਰ ਹੱਥਕੰਡਾ ਅਪਣਾਇਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।

ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਕਦੇ ਇਸ਼ਾਰਿਆਂ ਵਿੱਚ ਤਾਂ ਕਦੇ ਐਡਵਾਇਜ਼ਰੀ ਤੇ ਚਿਤਾਵਨੀਆਂ ਦੇ ਕੇ ਮੀਡੀਆ ਨੂੰ ਧਮਕਾਇਆ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ ਕਈ ਵੱਡੇ ਅਖ਼ਬਾਰਾਂ ਦੇ ਵਿਗਿਆਪਨਾਂ ਨੂੰ ਰੋਕ ਕੇ ਮੀਡੀਆ ਜਗਤ ਵਿੱਚ ਡਰ ਪੈਦਾ ਕੀਤਾ ਹੈ।

ਇਸੇ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਵਿੱਚ ਕਈ ਸੰਪਾਦਕਾਂ ਤੇ ਪੱਤਰਕਾਰਾਂ ਨੂੰ ਕੱਢਿਆ ਗਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਅਜਿਹਾ ਡਰ ਦਾ ਮਾਹੌਲ ਪੈਦਾ ਕੀਤਾ ਕਿ ਮੀਡੀਆ ਝੁੱਕਣ ਦੀ ਥਾਂ ਰੇਂਗਣ ਲਗਿਆ।

ਮੀਡੀਆ ਦਾ ਨਵਾਂ ਕਿਰਦਾਰ ਦੂਜੇ ਮੀਡੀਅਮਾਂ ਜਿਵੇਂ ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ ਦੇ ਅਸਰ 'ਤੇ ਵੀ ਬਣਿਆ। ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ ਵਿੱਚ ਭੜਕਾਊ ਟਿੱਪਣੀਆਂ ਤੇ ਕੰਟੈਂਟ ਦੀ ਸਫਲਤਾ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਵੀ ਲਲਚਾਇਆ ਅਤੇ ਉਹ ਵੀ ਉਸ ਦੇ ਵਰਗਾ ਬਣਨ ਲਗਿਆ ਪਰ ਇਸ ਮੀਡੀਆ 'ਤੇ ਸਰਕਾਰ ਅਤੇ ਸੱਤਾਧਾਰੀ ਪਾਰਟੀ ਦਾ ਜ਼ੋਰ ਕੰਮ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ।

ਫੇਸਬੁੱਕ, ਵਟਸਐੱਪ, ਟਵਿੱਟਰ ਤੇ ਯੂਟਿਊਬ ਵਿੱਚ ਜੋ ਕੰਟੈਂਟ ਪੈਦਾ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ ਉਹ ਕਿਤੇ ਨਾ ਕਿਤੇ ਗ਼ੈਰ-ਭਰੋਸੇਯੋਗ ਸਰੋਤਾਂ ਤੋਂ ਵੀ ਆ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਸਿਆਸੀ ਦਲਾਂ ਦੇ ਆਈਟੀ ਸੈਲ ਵੀ ਹਨ।

ਟਰੋਲ ਵੀ ਹਨ ਅਤੇ ਬਜ਼ਾਰ ਦੀਆਂ ਤਾਕਤਾਂ ਵੀ ਇਸ ਲਈ ਫੇਕ ਨਿਊਜ਼ ਦਾ ਅਸਰ ਉਸ 'ਤੇ ਦਿਖਾਈ ਦੇਣ ਲਗਿਆ ਹੈ।

ਕਾਪੀਰਾਈਟਸ ਦੇ ਹੱਥਾਂ ਵਿੱਚ ਮੀਡੀਆ

ਮੀਡੀਆ ਸਨਅਤ ਵਿੱਚ ਆ ਰਹੇ ਬਦਲਾਅ ਵੀ ਵੱਡੇ ਕਾਰਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹਨ। ਇੱਕ ਤਾਂ ਤਕਨੀਕੀ ਮੀਡੀਆ ਯੂਜ਼ਰਸ ਦੇ ਵਤੀਰੇ ਵਿੱਚ ਵਿਆਪਕ ਬਦਲਾਅ ਲਿਆਈ ਹੈ।

ਸਮਾਰਟ ਫੋਨ ਹੁਣ ਖ਼ਬਰਾਂ ਅਤੇ ਦੂਜੇ ਕੰਟੈਂਟ ਵੇਖਣ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਪਲੇਟਫਾਰਮ ਬਣ ਗਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀਆਂ ਆਪਣੀਆਂ ਹੱਦਾਂ ਵੀ ਹਨ। ਇਸ ਪਲੇਟਫਾਰਮ ਦੇ ਹਿਸਾਬ ਨਾਲ ਕੰਟੈਂਟ ਤਿਆਰ ਕਰਨਾ ਅਤੇ ਦੂਜਿਆਂ ਨਾਲ ਮੁਕਾਬਲਾ ਕਰਨਾ ਵੱਡੀ ਚੁਣੌਤੀ ਹੈ।

ਪੱਤਰਕਾਰ ਰਵੀਸ਼ ਕੁਮਾਰ ਨੂੰ ਇਸ ਸਾਲ ਮੈਗਸੇਸੇ ਐਵਾਰਡ ਮਿਲਿਆ ਹੈ

ਮੀਡੀਆ ਵਿੱਚ ਵੱਡੀ ਕੈਪੀਟਲ ਵਾਲੇ ਕਾਰਪੋਰੇਟ ਦਾ ਅਸਰ ਵੀ ਉਸ ਦੀ ਅਜ਼ਾਦੀ ਨੂੰ ਖ਼ਤਮ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਕੋਰਪੋਰੇਟ ਆਪਣੇ ਹਿੱਤਾਂ ਲਈ ਮੀਡੀਆ ਨੂੰ ਹਥਿਆਰ ਬਣਾ ਰਹੇ ਹਨ।

ਪਰ ਮੁੱਖ ਅਪਰਾਧੀ ਤਾਂ ਸਰਕਾਰ ਹੀ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ ਐਮਰਜੈਂਸੀ ਦਾ ਐਲਾਨ ਤਾਂ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਹੈ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਕੋਈ ਰਸਮੀ ਸੈਂਸਰਸ਼ਿਪ ਲਾਗੂ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਪਰ ਮੀਡੀਆ ਨੂੰ ਮਜਬੂਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਤਾਂ ਜੋ ਉਹ ਉਸ ਦੇ ਹਿੱਤਾਂ ਦੇ ਹਿਸਾਬ ਨਾਲ ਚੱਲੇ ਅਤੇ ਚੱਲ ਵੀ ਰਿਹਾ ਹੈ।

ਜਦੋਂ ਇਸਰਾਇਲੀ ਸਪਾਈਵੇਅਰ ਦੀ ਮਦਦ ਨਾਲ ਮਨੁੱਖੀ ਹੱਕਾਂ ਦੇ ਕਾਰਕੁਨਾਂ ਨੂੰ ਹੀ ਨਹੀਂ,...


...ਵਾਲੀਆਂ ਫਲਾਈਟਸ 'ਤੇ ਚੜ੍ਹਨ ਤੋਂ ਰੋਕ ਰਹੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਦੇ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵੀਜ਼ੇ ਰੱਦ ਕੀਤੇ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ।

ਹਾਲ ਹੀ ਦੇ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਕਈ ਈਰਾਨੀ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਅਧਿਕਾਰਤ ਵੀਜ਼ੇ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਅਮਰੀਕੀ ਏਅਰਪੋਰਟ 'ਤੇ ਹਿਰਾਸਤ ਵਿੱਚ ਲੈ ਕੇ ਵਾਪਸ ਭੇਜਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।

ਅਮਰੀਕਾ ਨੇ ਕਈ ਈਰਾਨੀ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਦੇ ਵੀਜ਼ੇ ਗ਼ੈਰ-ਕਾਨੂੰਨੀ ਠਹਿਰਾਏ

'ਦਿ ਗਾਰਡੀਅਨ' ਦੀ ਖ਼ਬਰ ਮੁਤਾਬਕ ਕੁਝ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਅਮਰੀਕਾ ਵਾਪਸ ਆਉਣ ਤੋਂ ਵੀ ਰੋਕਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।

ਅਮਰੀਕੀ ਕਸਟਮ ਅਤੇ ਬਾਰਡਰ ਪ੍ਰੋਟੈਕਸ਼ਨ ਟੀਮ ਨੇ ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ ਨਾਰਥ ਈਸਟਰਨ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਨ ਵਾਲੇ ਇੱਕ ਈਰਾਨੀ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਨ... ਬਾਕੀ ਲੇਖ ਲਿਖੋ:

ਰੇਈ 'ਤੇ ਚਾਕੂ ਨਾਲ ਹਮਲਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ।

ਇਸ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ ਕਾਨੂੰਨੀ ਕਾਰਵਾਈ ਜਾਰੀ ਹੈ।

ਸਾਲ 2017 ਵਿੱਚ ਦੋ ਭਾਰਤੀ ਨਾਗਰਿਕਾਂ ਨੂੰ ਗ਼ਲਤੀ ਨਾਲ ਇਰਾਨੀ ਸਮਝ ਕੇ ਗੋਲੀ ਮਾਰ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵਿਅਕਤੀ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ ਸੀ। ਹਮਲਾਵਰ ਨੇ ਗੋਲੀ ਚਲਾਉਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਕਥਿਤ ਰੂਪ ਨਾਲ 'ਅੱਤਵਾਦੀ' ਸ਼ਬਦ ਵਰਿਤਆ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਕਿਹਾ, ''ਮੇਰੇ ਦੇਸ਼ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਨਿਕਲੋ।''

ਮੈਰੀਲੈਂਡ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਪਰਸ਼ੀਅਨ ਸਟੱਡੀਜ਼ ਵਿਸ਼ੇ ਦੇ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਫਾਤੇਮਹ ਕਾਸ਼ਾਵਰਜ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, ''ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਲੱਗਦਾ ਸੀ ਕਿ ਪਰਮਾਣੂ ਸੰਧੀ ਦੇ ਬਾਅਦ ਚੀਜ਼ਾਂ ਸੁਧਰ ਸਕਦੀਆਂ ਸਨ, ਪਰ ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵ੍ਹਾਈਟ ਹਾਊਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਆਇਆ ਅਤੇ ਉਸ ਨੇ ਈਰਾਨ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਪਾਬੰਦੀਆਂ ਲਗਾ ਦਿੱਤੀਆਂ।''

ਟਰੰਪ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਇਰਾਨ ਪਰਮਾਣੂ ਸੰਧੀ ਨੂੰ ਖ਼ਰਾਬ ਦੱਸਦੇ ਹੋਏ ਇਸ ਨੂੰ ਮੰਨਣ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।

ਈਰਾਨੀ-ਕ੍ਰਾਂਤੀ ਦਾ ਡੰਗ

ਈਰਾਨ ਤੋਂ ਅਮਰੀਕਾ ਆਉਣ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਖੇਪ 1950 ਦੇ ਬਾਅਦ ਆਈ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਈਰਾਨੀ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਦੂਜਾ ਜਥਾ ਸਾਲ 1979 ਦੀ ਈਰਾਨੀ ਕ੍ਰਾਂਤੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਅਮਰੀਕਾ ਆਇਆ।

ਲਾਇਲਾ ਦੇ ਪਿਤਾ ਰਜ਼ਾ 1977 ਵਿੱਚ 17 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਈਰਾਨ ਤੋਂ ਅਮਰੀਕਾ ਹਾਈ ਸਕੂਲ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕਰਨ ਆਏ ਸਨ।

ਉਦੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਫਲੈਟ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਵਿਅਕਤੀ ਕੈਲੀਫੋਰਨੀਆ ਦੇ ਸੈਕਰਾਮੈਂਟੋ ਦੇ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਸਨ।

1979 ਵਿੱਚ ਅਮਰੀਕੀ ਦੂਤਾਵਾਸ ਸੰਕਟ ਨੇ ਇਰਾਨ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਲੋਕਾਂ ਦੀਆਂ ਭਾਵਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਭੜਕਾ ਦਿੱਤਾ।

ਇਰਾਨ ਨੂੰ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਨਿਰਯਾਤ 'ਤੇ ਪਾਬੰਦੀ ਲਗਾ ਦਿੱਤੀ ਗਈ। ਇਰਾਨੀ ਸੰਪਤੀਆਂ 'ਤੇ ਪਾਬੰਦੀ ਲਗਾ ਦਿੱਤੀ ਗਈ।

ਕੁਝ ਅਪਵਾਦਾਂ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਈਰਾਨੀ ਨਾਗਰਿਕਾਂ ਨੂੰ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਅਮਰੀਕੀ ਵੀਜ਼ੇ ਗ਼ੈਰ-ਕਾਨੂੰਨੀ ਐਲਾਨ ਦਿੱਤੇ ਗਏ। ਦੋਵਾਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਕੂਟਨੀਤਕ ਰਿਸ਼ਤੇ ਬੁਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਖ਼ਰਾਬ ਹੋ ਗਏ।

ਸਾਬਕਾ ਅਮਰੀਕੀ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਜਿਮੀ ਕਾਰਟਰ ਨੇ ਅਮਰੀਕਾ 'ਚ ਗ਼ੈਰ-ਕਾਨੂੰਨੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਰਹਿ ਰਹੇ ਈਰਾਨੀ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਈਰਾਨ ਵਾਪਸ ਭੇਜਣ ਦਾ ਆਦੇਸ਼ ਦੇ ਦਿੱਤਾ ਸੀ

ਅਮਰੀਕੀ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਜਿਮੀ ਕਾਰਟਰ ਨੇ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਗੈਰ ਕਾਨੂੰਨੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਰਹਿ ਰਹੇ ਈਰਾਨੀ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਇਰਾਨ ਵਾਪਸ ਭੇਜਣ ਦਾ ਆਦੇਸ਼ ਦੇ ਦਿੱਤਾ।

ਖ਼ੁਮੈਨੀ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਰਜ਼ਾ ਦੇ ਪਿਤਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਇਰਾਨ ਵਿੱਚ ਜਨਰਲ ਮੋਟਰਜ਼ ਦੇ ਡੀਲਰ ਹੁੰਦੇ ਸਨ।

ਉਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਮਹਿੰਗੀਆਂ ਕਾਰਾਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਸਨ, ਪਰ ਦੋਵੇਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਉਪਜੇ ਇਸ ਸੰਕਟ ਨੇ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਰਜ਼ਾ ਦੀ ਅਰਾਮਦਾਇਕ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਨੂੰ ਬੁਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।

ਰਜ਼ਾ ਦੱਸਦੇ ਹਨ, ''ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਮੇਰੀ ਇਹ ਹਿੰਮਤ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ ਸੀ ਕਿ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਦੱਸ ਸਕਾਂ ਕਿ ਮੈਂ ਇਰਾਨ ਤੋਂ ਹਾਂ। ਲੋਕ ਮੈਨੂੰ ਮਾਰਦੇ ਸਨ, ਸਾਡੇ ਉੱਪਰ ਸਾਮਾਨ ਸੁੱਟਦੇ ਸਨ ਅਤੇ ਸਾਨੂੰ ਤਰ੍ਹਾਂ-ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਵਾਂ ਨਾਲ ਬੁਲਾਉਂਦੇ ਸਨ।''

ਇਹ ਵੀ...


...ਵਾਲੇ ਮਕਾਨ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਵਾਲੀ ਰਾਧਾ ਨੂੰ ਦੇਖ ਕੇ ਇਹ ਅੰਦਾਜਾ ਲਗਾਉਣਾ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹੈ ਕਿ ਰਾਧਾ ਨੇ ਭਾਰਤੀ ਟੀਮ ਵਿੱਚ ਜਗ੍ਹਾ ਬਣਾ ਲਈ ਹੈ।

ਸਾਲ 2000 ਵਿੱਚ ਜਨਮੀ ਰਾਧਾ ਦੇ ਪਿਤਾ ਓਮਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਯੂਪੀ ਦੇ ਜੌਨਪੁਰ ਤੋਂ ਪੈਸੇ ਕਮਾਉਣ ਲਈ ਮੁੰਬਈ ਆਏ ਸਨ। ਉਹ ਇੱਕ ਛੋਟੇ ਜਿਹੇ ਖੋਖੇ ਵਿੱਚ ਦੁੱਧ ਵੇਚਦੇ ਸਨ।

ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ:

ਧੀ ਰਾਧਾ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਕ੍ਰਿਕਟ ਖੇਡਦੀ ਸੀ ਪਰ ਘਰ ਵਿੱਚ ਪੈਸੇ ਨਹੀਂ ਸਨ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਰਾਧਾ ਨੂੰ ਕੋਚ ਪ੍ਰਫੁੱਲ ਨਾਇਕ ਮਿਲੇ ਜੋ ਉਸ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਦੇ ਨਾਲ ਮਾਰਗ ਦਰਸ਼ਨ ਵੀ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ।

2018 ਵਿੱਚ, ਰਾਧਾ ਨੂੰ 17 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ 'ਚ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਟੀ -20 ਟੀਮ ਵਿੱਚ ਮੌਕਾ ਮਿਲਿਆ। ਸਾਲ 2019 ਦੀ ਆਈਸੀਸੀ ਦੀ ਟੀ... ਬਾਕੀ ਲੇਖ ਲਿਖੋ:

ਇਕਲੌਤੀ ਕੁੜੀ ਸੀ। ਪਰ ਉਹ ਡਟੀ ਰਹੀ। 11 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਅੰਡਰ -19 ਟੀਮ ਵਿੱਚ ਜਗ੍ਹਾ ਬਣਾਈ ਸੀ।

16 ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਰਿਚਾ ਬੱਲੇਬਾਜ਼ੀ, ਗੇਂਦਬਾਜ਼ੀ ਦੇ ਨਾਲ ਵਿਕਟਕੀਪਿੰਗ ਵੀ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਰਿਚਾ ਉੱਤੇ ਵਿਸ਼ਵ ਕੱਪ ਵਿੱਚ ਨਜ਼ਰ ਰਹੇਗੀ।

ਇਹ ਵੀ ਦੇਖੋ:

ਵੀਡਿਓ: ਨਹਿਰੂ ਦੀ ਲੀਡਰਸ਼ਿੱਪ 'ਚ ਅਜਿਹਾ ਭਾਰਤ ਕਦੇ ਨਾ ਹੁੰਦਾ ਜੋ ਅੱਜ ਨਜ਼ਰ ਆਉਂਦਾ ਹੈ'

ਸ਼ਿਫਾਲੀ, ਰਾਧਾ, ਜੇਮਾਇਮਾ ਅਤੇ ਰਿਚਾ ਵਰਗੀਆਂ ਕੁੜੀਆਂ ਦੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਵੱਖਰੀਆਂ ਹੁੰਦੇ ਹੋਏ ਵੀ ਇਕੋ ਜਿਹੀਆਂ ਹਨ। ਕਿਸੇ ਨੇ ਪੁਰਸ਼ਵਾਦੀ ਅਤੇ ਕੱਟੜਵਾਦੀ ਸੋਚ ਨਾਲ ਟੱਕਰ ਲਈ ਹੈ ਤੇ ਕਿਸੇ ਨੇ ਗਰੀਬੀ ਨਾਲ। ਕੋਈ ਇਕਲੌਤੀ ਕੁੜੀ ਹੋ ਕੇ ਵੀ ਮੈਦਾਨ ਵਿੱਚ ਡਟੀ ਰਹੀ ਤੇ ਕਿਸੇ ਨੇ ਮੁੰਡਿਆਂ ਦੇ ਤਾਅਨੇ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਹਥਿਆਰ ਬਣਾ ਲਿਆ।

ਕ੍ਰਿਕਟ ਵਰਲਡ ਕੱਪ ਦੇ ਮੱਧ ਵਿੱਚ, ਇਹ ਨੌਜਵਾਨ ਖਿਡਾਰਨਾਂ ਸੱਚਮੁੱਚ 'ਨਿਊ ਇੰਡੀਆ' ਦਾ ਨਵਾਂ ਚਿਹਰਾ ਹਨ, ਜਿੱਥੇ ਚੇਤਨਾ ਅਤੇ ਉਤਸ਼ਾਹ ਇਕੱਠਿਆਂ ਇੱਕ ਨਵੀਂ ਕਹਾਣੀ ਲਿਖ ਰਹੇ ਹਨ।

ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾ ਟੀਮ ਦੇ ਵਿਸ਼ਵ ਕੱਪ ਮੈਚ 24 ਫਰਵਰੀ (ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼, 1630 ਵਜੇ), 27 ਫਰਵਰੀ (ਨਿਊਜ਼ੀਲੈਂਡ, 0830 ਵਜੇ) ਅਤੇ 29 ਫਰਵਰੀ (ਸ਼੍ਰੀਲੰਕਾ, 1330ਵਜੇ ) ਹੋਣੇ ਹਨ।

ਵੀਡੀਓ: ਬੀਬੀਸੀ ਪੰਜਾਬੀ ਨੂੰ ਲਿਆਓ ਆਪਣੇ ਮੋਬਾਈਲ 'ਤੇ

ਵੀਡਿਓ:ਪੰਜਾਬੀ ਸੱਚਿਆ ਤੇ ਉੱਚਿਆ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਜ਼ੁਬਾਨ ਹੈ

ਵੀਡਿਓ: ਫ਼ਸਲੀ ਰਹਿੰਦ-ਖੂੰਦ ਨੂੰ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵੀ ਟਿਕਾਣੇ ਲਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ

(ਬੀਬੀਸੀ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਲ FACEBOOK, INSTAGRAM, TWITTERਅਤੇ YouTube 'ਤੇ ਜੁੜੋ।)


...ਵਾਲੇ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਟੈਸਟ ਕਰਨ ਅਤੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਕੁਆਰੰਟੀਨ ਕਰਨ 'ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦੇ ਸਨ। ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸਥਾਨਕ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਇਸ ਦੇ ਫੈਲਣ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਲਈ ਲੋੜੀਂਦੇ ਕਦਮ ਨਹੀਂ ਚੁੱਕੇ।

ਡਾ. ਜਮੀਲ ਨੇ ਅੱਗੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਇਕ ਸਮਝ ਸੀ ਕਿ ਵਾਇਰਸ ਵੱਡੇ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਅਤੇ ਕੁਝ ਹੌਟਸਪੌਟ ਸੂਬਿਆਂ ਵਿਚ ਪਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।

ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ, "ਇਹ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਹੁਣ ਕੋਵਿਡ -19 ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਜਾਂਚ ਦੇ ਫੈਲ ਰਿਹਾ ਹੈ।"

ਵਾਇਰਸ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਫੈਲ ਰਿਹਾ ਹੈ ਅਤੇ ਜ਼ਿਆਦਾਤਕ ਇਸ ਫੈਲਾਅ ਨੂੰ ਟਰੇਸ ਕਰਨਾ ਵੀ ਮੁਸ਼ਕਿਲ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ।

ਡਾ. ਜਮੀਲ ਦੱਸਦੇ ਹਨ ਕਿ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਆਪਣੇ ਸਰਵੇਖਣ ਤੋਂ ਪਤਾ ਚੱਲਿਆ ਹੈ ਕਿ 40% ਮਰੀਜ਼, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਗ... ਬਾਕੀ ਲੇਖ ਲਿਖੋ:

ਦੇ ਹੋ ਅਤੇ ਫਿਰ ਇਕ ਹੋਰ ਸੂਬੇ ਵਿਚ ਇਹ ਫੈਲ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ, ਸਾਨੂੰ ਅਸਲ ਵਿਚ ਜ਼ਮੀਨੀ ਹਕੀਕਤ ਨੂੰ ਸਮਝਣ ਲਈ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ ਹੈ।"

ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ, "ਇਹ ਵਿਗੜਦਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਕਠੋਰ ਸੱਚ ਹੈ।"

ਪਰ ਕਮਿਊਨਿਟੀ ਟ੍ਰਾਂਸਮਿਸ਼ਨ ਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰਨ ਲਈ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਨੀਤੀਗਤ ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਦੀ ਲੋੜ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ।

ਵਿਸ਼ਵ ਸਿਹਤ ਸੰਗਠਨ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ "ਵੱਡੇ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਕਮਿਊਨਿਟੀ ਟ੍ਰਾਂਸਮਿਸ਼ਨ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਣ" ਵਿੱਚ "ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਕੇਸਾਂ ਦੀ ਪਛਾਣ, ਸੰਪਰਕ ਦਾ ਪਤਾ ਲਗਾਉਣਾ ਅਤੇ ਅਲੱਗ ਕਰਨ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ ਹੈ।"

ਇਸ ਦੀ ਬਜਾਏ ਇਹ ਦੇਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਸਲਾਹ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਡਾਟਾ ਦੇ ਜ਼ਰੀਏ ਵਾਇਰਸ ਦੇ ਭੂਗੋਲਿਕ ਫੈਲਣ 'ਤੇ ਧਿਆਨ ਕੇਂਦਰਤ ਕਰਨ ਅਤੇ ਉਸ ਅਨੁਸਾਰ ਸਿਹਤ ਸਹੂਲਤਾਂ ਨੂੰ ਤਾਇਨਾਤ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ।

ਡਾ. ਕਾਂਤ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਸੰਭਵ ਹੈ ਕਿ ਸਰਕਾਰ ਇਸ ਸਮੇਂ ਨੀਤੀ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲੀ ਦਾ ਐਲਾਨ ਨਾ ਕਰੇ।

ਸੰਭਾਵਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕਿਉਂਕਿ ਸਰਕਾਰਾਂ ਨੂੰ ਟੈਸਟ ਵਧਾਉਣ ਲਈ ਅਤੇ ਪ੍ਰੋਟੋਕੋਲ ਨੂੰ ਟਰੇਸ ਕਰਨ ਲਈ ਕਈ ਮਹੀਨੇ ਲੱਗ ਗਏ ਹਨ।

ਡਾ. ਕਾਂਤ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਜਨਤਾ ਨੂੰ ਜਾਣਨ ਦਾ ਅਧਿਕਾਰ ਹੈ ਅਤੇ ਸਰਕਾਰ ਨੂੰ ਪਾਰਦਰਸ਼ੀ ਹੋਣੀ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

ਦੂਸਰੀ ਚੁਣੌਤੀ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਮਹਾਂਮਾਰੀ ਭਾਰਤ ਦੇ ਵੱਖ ਵੱਖ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿਚ ਵੱਖੋ ਵੱਖਰੇ ਪੜਾਵਾਂ ਵਿਚ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਨੀਤੀ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਲਾਗੂ ਕਰਨਾ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਉਹ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, "ਪਰ ਇਹ ਅਜੇ ਵੀ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਨਿਰੰਤਰ ਇਨਕਾਰਾਂ ਨੂੰ ਜਾਇਜ਼ ਨਹੀਂ ਠਹਿਰਾਉਂਦਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇਹ ਦੱਸਣ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਹੈ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਦੀ ਪਲੈਨਿੰਗ ਕੀ ਹੈ ਜਾਂ ਕਮਿਊਨਿਟੀ ਸੰਚਾਰ ਬਾਰੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਕੀ ਹਨ,"

ਡਾ. ਕਾਂਤ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਜਨਤਾ ਨੂੰ ਜਾਣਨ ਦਾ ਅਧਿਕਾਰ ਹੈ ਅਤੇ ਸਰਕਾਰ ਨੂੰ ਪਾਰਦਰਸ਼ੀ ਹੋਣੀ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

ਇਹ ਵੀਡੀਓ ਵੀ ਦੇਖੋ

(ਬੀਬੀਸੀ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਲ FACEBOOK, INSTAGRAM, TWITTERਅਤੇ YouTube 'ਤੇ ਜੁੜੋ।)


...ਵਾਹਨਾਂ ਅਤੇ ਕਾਰਖ਼ਾਨਿਆਂ ਵਿੱਚ ਉਤਪਾਦਨ 50 ਤੋਂ 60 ਫ਼ੀਸਦ ਘੱਟ ਗਿਆ ਹੈ।

ਦੇਸ ਵਿੱਚ ਵਾਹਨਾਂ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਉਤਪਾਦਨ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਵਿੱਚ ਹੈ। ਇਕਨੌਮਿਕ ਟਾਈਮਜ਼ ਅਖ਼ਬਾਰ ਮੁਤਾਬਕ ਵਾਹਨ ਉਤਪਾਦਨ ਵਿੱਚ ਇਸ ਕਮੀ ਨਾਲ ਰੋਜ਼ਾਨਾ 100 ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਤੋਂ ਵੱਧ ਦਾ ਘਾਟਾ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ।

ਜੇ ਰੀਅਲ ਅਸਟੇਟ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰੀਏ ਤਾਂ ਇਹ ਸੈਕਟਰ ਪਹਿਲਾਂ ਤੋਂ ਹੀ ਸੰਕਟ ਵਿੱਚ ਹੈ ਪਰ ਇਸ ਦਾ ਸੰਕਟ ਹੋਰ ਵੱਧ ਗਿਆ ਹੈ।

ਵਿਵੇਕ ਕੌਲ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, "ਹੁਣ ਲੋਕ ਘਰਾਂ ਤੋਂ ਕੰਮ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ ਜਿਸ ਦਾ ਸਿਲਸਿਲਾ ਜਾਰੀ ਰਹੇਗਾ, ਰੀਅਲ ਅਸਟੇਟ ਦੀ ਇੱਕ ਸਲਾਹਕਾਰ ਕੰਪਨੀ ਕੁਸ਼ਮੈਨ ਐਂਡ ਵੇਕਫ਼ੀਲਡ ਮੁਤਾਬਕ ਇਸ ਸਾਲ ਜਨਵਰੀ ਤੋਂ ਮਾਰਚ ਤੱਕ ਕਿਰਾਏ '... ਬਾਕੀ ਲੇਖ ਲਿਖੋ:

ਾਤਕ ਹੈ।

ਹਸਪਤਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਬਿਸਤਰਿਆਂ ਦੀ ਕਮੀ ਹੈ, ਆਈਸੀਯੂ ਵਿੱਚ ਹੋਰ ਮਰੀਜ਼ ਭਰਤੀ ਨਹੀਂ ਕੀਤੇ ਜਾ ਸਕਦੇ, ਦਵਾਈਆਂ ਦੀ ਕਮੀ ਹੈ ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਅਹਿਮ ਆਕਸੀਜਨ ਦੀ ਸਖ਼ਤ ਕਿੱਲਤ ਹੈ। ਲੋਕ ਹਸਪਤਾਲ ਪਹੁੰਚਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦਮ ਤੋੜ ਰਹੇ ਹਨ।

ਅਜਿਹੇ ਹਾਲਾਤ ਵਿੱਚ ਕੀ ਦੇਸ ਭਰ ਵਿੱਚ ਲੌਕਡਾਊਨ ਲਗਾਇਆ ਜਾਵੇ?

ਵਿਜੈ ਭੰਬਵਾਨੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਕੋਰੋਨਾਵਾਇਰਸ ਦੀ ਦੂਜੀ ਲਹਿਰ ਦੇ ਬੇਲਗ਼ਾਮ ਫ਼ੈਲਾਅ ਨੂੰ ਦੇਖਦਿਆਂ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਨੂੰ ਲੌਕਡਾਊਨ ਲਗਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

ਉਹ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, "ਹਾਲਾਤ ਨੂੰ ਸਾਹਮਣੇ ਰੱਖਦੇ ਹੋਏ, ਮਹਾਂਮਾਰੀ ਦੇ ਵਿਸਥਾਰ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਲਈ ਲੌਕਡਾਊਨ ਲਗਾਉਣ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਕੋਈ ਹੋਰ ਚਾਰਾ ਨਹੀਂ ਹੈ।"

ਪਰ ਕੇਂਦਰ ਸਰਕਾਰ ਦਾ ਅਜਿਹਾ ਕੋਈ ਇਰਾਦਾ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਮੰਗਲਵਾਰ 20 ਅਪ੍ਰੈਲ ਦੀ ਸ਼ਾਮ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਨੇ ਵੀ ਸੂਬਿਆਂ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਸੀ ਕਿ ਲੌਕਡਾਊਨ ਆਖ਼ਰੀ ਹੱਲ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

ਵਿੱਤ ਵਿਭਾਗ ਦੇ ਇੱਕ ਅਧਿਕਾਰੀ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਲੌਕਡਾਊਨ ਲਗਾਏ ਜਾਣ ਦਾ ਕੋਈ ਇਰਾਦਾ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਪਿਛਲੀ ਵਾਰ ਸਭ ਕੁਝ ਨਵਾਂ ਸੀ। ਅਸੀਂ ਦੇਖਿਆ ਲੌਕਡਾਊਨ ਨਾਲ ਅਰਥਵਿਵਸਥਾ ਕਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬੈਠ ਗਈ ਸੀ। ਅਸੀਂ ਹਾਲਾਤ ਨੂੰ ਲਗਾਤਰ ਮੌਨੀਟਰ ਕਰ ਰਹੇ ਹਾਂ।"

ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਅੱਗੇ ਕਿਹਾ, "ਪਿਛਲੇ ਸਾਲ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵੱਡੇ ਆਰਥਿਕ ਪੈਕੇਜ ਦਾ ਐਲਾਨ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇਗਾ, ਇਹ ਮੈਰਾਥਨ ਦੌੜ ਹੈ, 100 ਮੀਟਰ ਦੀ ਦੌੜ ਨਹੀਂ। ਸਾਨੂੰ ਹਰ ਉਦਯੋਗ ਦੀ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਲੋੜ ਦੇ ਹਿਸਾਬ ਨਾਲ ਮਦਦ ਕਰਨੀ ਪੈ ਸਕਦੀ ਹੈ।"

ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਉਦਯੋਗ ਜਗਤ ਮੁਕੰਮਲ ਤਾਲਾਬੰਦੀ ਦੇ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਹੈ ਪਰ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਅਤੇ ਦਿੱਲੀ ਦੀਆਂ ਸਰਕਾਰਾਂ ਨੂੰ ਕੋਰੋਨਾ ਦੀ ਰੋਕਥਾਮ ਲਈ ਲੌਕਡਾਊਨ ਦਾ ਸਹਾਰਾ ਲੈਣਾ ਪਿਆ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਹ ਲੌਕਡਾਊਨ ਪਿਛਲੇ ਸਾਲ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਖ਼ਤ ਨਹੀਂ ਹੈ।

ਕਈ ਹੋਰ ਸੂਬਾ ਸਰਕਾਰਾਂ ਵੀ ਇਸ ਉਦੇੜ ਬੁਣ ਵਿੱਚ ਹਨ ਕਿ ਜਾਨ ਅਤੇ ਜਹਾਨ ਦੋਵਾਂ ਨੂੰ ਮਿਲ ਰਹੀ ਚੁਣੌਤੀ ਵਿੱਚ ਸੰਤੁਲਣ ਕਿਵੇਂ ਬਣਾਇਆ ਜਾਵੇ।

ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ:

(ਬੀਬੀਸੀ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਲ FACEBOOK, INSTAGRAM, TWITTERਅਤੇ YouTube 'ਤੇ ਜੁੜੋ।)


...ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਇਹ ਵੀ ਦੱਸਣਾ ਲਾਜ਼ਮੀ ਹੈ ਕਿ ਉਸਦੇ ਜਮਾਨਤ ਦੇ ਹੱਕ ਕੀ ਹਨ। ਉਸ ਦੇ ਕਿਸੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ ਜਾਂ ਜਾਣੂ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਗ੍ਰਿਫ਼ਤਾਰੀ ਦੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦੇਣਾ ਵੀ ਕਾਨੂੰਨੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਲਾਜ਼ਮੀ ਹੈ।

ਗ੍ਰਿਫ਼ਤਾਰ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਪੁੱਛਗਿੱਛ ਦੌਰਾਨ ਵਕੀਲ ਨਾਲ ਗੱਲ ਕਰਨ ਦਾ ਵੀ ਹੱਕ ਹੈ।

ਟਰਾਂਜ਼ਿਟ ਰਿਮਾਂਡ

ਇਹ ਰਿਮਾਂਡ ਉਸ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਪੁਲਿਸ ਆਪਣੇ ਇਲਾਕੇ ਤੋਂ ਦੂਰ ਆ ਕੇ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਗ੍ਰਿਫ਼ਤਾਰ ਕਰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ 24 ਘੰਟੇ ਵਿੱਚ ਮਾਮਲੇ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਤ ਕੋਰਟ ਸਾਹਮਣੇ ਉਸ ਨੂੰ ਪੇਸ਼ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦੀ।

ਸੁਧਾ ਇੱਕ ਵਕੀਲ ਹਨ ਅਤੇ ਦਿੱਲੀ ਦੀ ਨੈਸ਼ਨਲ ਲਾਅ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਗੈਸਟ ਟੀਚਰ ਵਜੋਂ ਪ... ਬਾਕੀ ਲੇਖ ਲਿਖੋ:

ੀ ਪੜ੍ਹੋ:

(ਬੀਬੀਸੀ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਲ FACEBOOK, INSTAGRAM, TWITTERਅਤੇ YouTube 'ਤੇ ਜੁੜੋ।)