...੍ਹਾਂ ਦਾ ਅਧਾਰ ਵਿਗਿਆਨਕ ਅਤੇ ਫੋਰੈਂਸਿਕ ਸਬੂਤ ਹਨ।

ਪਰ ਆਲੋਚਕਾਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਅਧਿਕਾਰੀ ਵਿਰੋਧ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨਾਂ ਨੂੰ ਦੰਗਿਆਂ ਦੀ ਘਟਨਾ ਨਾਲ ਜੋੜਣ ਲਈ ਗਲਤ ਅਤੇ ਝੂਠੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਨੂੰ ਜੋੜਨ ਦੇ ਯਤਨ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ।

23 ਤੋਂ 25 ਫਰਵਰੀ ਤੱਕ ਹੋਏ ਦੰਗਿਆਂ ਦੀ ਤਸਵੀਰ

ਕਈ ਪ੍ਰਤੀਕਰਮ ਆਏ ਸਾਹਮਣੇ

ਪ੍ਰਸ਼ਾਂਤ ਭੂਸ਼ਣ ਜੋ ਕਿ ਇੱਕ ਕਾਰਕੁੰਨ ਅਤੇ ਵਕੀਲ ਵੀ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਬੀਬੀਸੀ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ, "ਮੇਰੇ ਮੁਤਾਬਿਕ ਇਹ ਇਕ ਬਹੁਤ ਵੱਡੀ ਸੋਚੀ ਸਮਝੀ ਸਾਜਿਸ਼ ਹੈ।"

ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਸਰਕਾਰ ਸਾਰੇ ਹੀ ਮਤਭੇਦਾਂ ਨੂੰ ਦਬਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ ਅਤੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਅਤੇ ਕਾਰਕੁੰਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਗ੍ਰਿਫ਼ਤਾਰ ਕਰਕੇ ਸਰਕਾਰ ਭਵਿੱਖ... ਬਾਕੀ ਲੇਖ ਲਿਖੋ:

ਕ ਰਿਪੋਰਟ 'ਚ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਫਰਵਰੀ ਮਹੀਨੇ 'ਚ ਹੋਏ ਦੰਗਿਆਂ ਦੇ ਸਬੰਧ 'ਚ 800 ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਗ੍ਰਿਫ਼ਤਾਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਜਿੰਨ੍ਹਾਂ 'ਚੋਂ ਦਰਜਨਾਂ ਨੂੰ ਲੌਕਡਾਊਨ ਦੌਰਾਨ ਨਿਗਰਾਨੀ 'ਚ ਲਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।(ਫਾਈਲ ਤਸਵੀਰ)

ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਦੀ ਜ਼ਮਾਨਤ ਹੋਈ ਔਖੀ

ਮਹਾਂਮਾਰੀ ਕੋਵਿਡ-19 ਦੇ ਮੱਦੇਨਜ਼ਰ ਇਸ ਸਮੇਂ ਅਦਾਲਤੀ ਕਾਰਵਾਈ ਵੀ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਹੋ ਰਹੀ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਜੇਲ੍ਹਾਂ 'ਚ ਬੰਦ ਕੀਤੇ ਗਏ ਇੰਨ੍ਹਾਂ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਅਤੇ ਕਾਰਕੁਨਾਂ ਦੀ ਜ਼ਮਾਨਤ ਬਹੁਤ ਔਖੀ ਹੋਈ ਪਈ ਹੈ।

ਇੱਕ ਰਿਪੋਰਟ 'ਚ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਫਰਵਰੀ ਮਹੀਨੇ 'ਚ ਹੋਏ ਦੰਗਿਆਂ ਦੇ ਸਬੰਧ 'ਚ 800 ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਗ੍ਰਿਫ਼ਤਾਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਜਿੰਨ੍ਹਾਂ 'ਚੋਂ ਦਰਜਨਾਂ ਨੂੰ ਲੌਕਡਾਊਨ ਦੌਰਾਨ ਨਿਗਰਾਨੀ 'ਚ ਲਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।

ਰਿਪੋਰਟ 'ਚ ਇਹ ਵੀ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਪੁਲਿਸ ਜੋ ਕਿ ਸੰਘੀ ਗ੍ਰਹਿ ਮੰਤਰਾਲੇ ਦੇ ਅਧੀਨ ਹੈ, ਉਹ ਪੀਐਮ ਮੋਦੀ ਦੀ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਇਸ਼ਾਰਿਆਂ 'ਤੇ ਕੰਮ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ।

ਸਫੂਰਾ ਤੋਂ ਬਿਨ੍ਹਾਂ ਪੁਲਿਸ ਨੇ ਖੋਜ ਵਿਦਵਾਨ ਅਤੇ ਜੇਸੀਸੀ ਦੀ ਮੈਂਬਰ ਮੀਰਾਂ ਹੈਦਰ , ਜਾਮੀਆ ਮਿਲੀਆ ਇਸਲਾਮੀਆ ਐਲੂਮਨੀ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਦੀ ਪ੍ਰਧਾਨ ਸ਼ੀਫਾ-ਉਰ-ਰਹਿਮਾਨ, ਐਮਬੀਏ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਗੁਲਫੀਸ਼ਾ ਅਤੇ ਸਾਬਕਾ ਨਗਰ ਨਿਗਮ ਕੌਂਸਲਰ ਇਸ਼ਰਤ ਜਹਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਹਿਰਾਸਤ 'ਚ ਲਿਆ ਹੈ।

ਇੰਨ੍ਹਾਂ ਸਾਰੇ ਹੀ ਮਾਮਲਿਆਂ 'ਚ ਪੁਲਿਸ ਨੇ ਇਕ ਹੀ ਕਹਾਣੀ ਨੂੰ ਅੰਜਾਮ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਸਾਰੀਆਂ ਗ੍ਰਿਫ਼ਤਾਰੀਆਂ 'ਤੇ ਦੰਗਿਆਂ ਦੀ ਸਾਜਿਸ਼ ਰਚਣ, ਨਫ਼ਰਤ ਭਰਪੂਰ ਭਾਸ਼ਣ ਦੇਣ ਅਤੇ ਭੀੜ੍ਹ ਨੂੰ ਭੜਕਾਉਣ ਦੇ ਇਲਜ਼ਾਮ ਆਇਦ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ ਅਤੇ ਯੂਏਪੀਏ ਤਹਿਤ ਇੰਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਜੇਲ੍ਹਾਂ 'ਚ ਸੁੱਟਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।

ਦਿੱਲੀ ਦੰਗਿਆਂ ਦੀ ਫਾਈਲ ਤਸਵੀਰ

ਗ੍ਰਿਫ਼ਤਾਰੀਆਂ ਦੀ ਹੋ ਰਹੀ ਨਿਖ਼ੇਧੀ

ਸਿਵਲ ਸੁਸਾਇਟੀ ਵੱਲੋਂ ਇੰਨ੍ਹਾਂ ਗ੍ਰਿਫ਼ਤਾਰੀਆਂ ਦੀ ਸਖ਼ਤ ਨਿਖੇਧੀ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਦੀ ਰਾਖੀ ਕਰਨ ਲਈ ਬਣੇ ਸਮੂਹਾਂ ਨੇ ਤਾਂ ਇਸ ਕਾਰਵਾਈ ਨੂੰ 'ਗੈਰਕਾਨੂੰਨੀ' ਅਤੇ 'ਸ਼ਕਤੀ ਦੀ ਦੁਰਵਰਤੋਂ' ਕਰਾਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।

ਦੇਸ ਭਰ ਦੀਆਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਮਹਿਲਾ ਕਾਰਕੁੰਨਾਂ ਨੇ ਇੱਕ ਬਿਆਨ ਜ਼ਰੀਏ ਇਸ ਕਾਰਵਾਈ ਨੂੰ ਖ਼ਤਮ ਕਰਨ ਅਤੇ ਗ੍ਰਿਫ਼ਤਾਰ ਲੋਕਾਂ ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਮਹਿਲਾਵਾਂ ਨੂੰ ਹਿਰਾਸਤ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਕਰਨ ਲਈ ਮੰਗ ਰੱਖੀ ਹੈ।

ਇਸ ਬਿਆਨ 'ਚ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਸ਼ਾਂਤਮਈ ਢੰਗ ਨਾਲ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕਰ ਰਹੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨਕਾਰੀਆਂ ਵਿਰੁੱਧ ਝੂਠੇ ਮਾਮਲੇ ਰੱਦ ਕੀਤੇ ਜਾਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਨਾਲ ਹੀ ਝੂਠੇ ਇਲਜ਼ਾਮਾਂ 'ਚ ਗ੍ਰਿਫ਼ਤਾਰ ਕੀਤੇ ਗਏ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਰਿਹਾਅ ਕੀਤਾ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

ਪਰ ਚਾਰ ਮਹੀਨਿਆਂ ਦੀ ਗਰਭਵਤੀ ਸਫੂਰਾ ਹੁਣ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਅਤੇ ਕਾਰਕੁਨਾਂ ਵਿਰੁੱਧ ਰਾਜ ਦੇ ਜਬਰ ਦਾ ਚਿਹਰਾ ਬਣ ਕੇ ਉਭਰੀ ਹੈ।

ਐਮਨੇਸਟੀ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਇੰਡੀਆ ਦੇ ਕਾਰਜਕਾਰੀ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਅਵੀਨਾਸ਼ ਕੁਮਾਰ ਨੇ ਇਕ ਬਿਆਨ 'ਚ ਕਿਹਾ, "ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਭਾਸ਼ਣ ਅਤੇ ਅਸਿਹਮਤੀ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਨ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰ ਪ੍ਰਤੀ ਅਸਹਿਣਸ਼ੀਲ ਰਹੀ ਹੈ।"

"ਪਰ ਸਫੂਰਾ ਜੋ ਕਿ ਆਪਣੀ ਗਰਭ ਅਵਸਥਾ ਦੇ ਦੂਜੇ ਗੇੜ੍ਹ 'ਚ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਹਿਰਾਸਤ...


...੍ਹਾਂ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਜਦੋਂ ਮੈਂ ਪੰਜਾਬੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਪਟਿਆਲਾ 'ਚ ਪ੍ਰਧਾਨ ਬਣਿਆ ਉੱਥੇ ਕਈ ਕਿਸਮ ਦੇ ਗੈਂਗ ਹੁੰਦੇ ਸੀ।''

''25-30 ਲੋਕ ਮੈੱਸ ਵਿੱਚ ਆ ਕੇ ਰੋਟੀ ਖਾ ਜਾਂਦੇ ਸੀ ਅਤੇ ਕਿਸੇ ਦੇ ਖਾਤੇ 'ਚ ਲਿਖਵਾ ਜਾਂਦੇ ਸੀ।''

''ਦੋ ਸਾਲ ਸਾਨੂੰ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ਾਂ ਕਰਨੀਆਂ ਪਈਆਂ ਤੇ ਇਹ ਲੋਕ ਫਿਰ ਜ਼ਿਆਦਾ ਸਮਾਂ ਟਿਕ ਨਹੀਂ ਸਕਦੇ।''

ਕਮਲ ਸ਼ਰਮਾ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, ''ਜਿਹੜੀ ਚੀਜ਼ ਲੋਕਤੰਤਰ ਜਾਂ ਹੱਕ ਲਈ ਹੈ ਉਸ ਦਾ ਨੁਕਸਾਨ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦਾ।''

ਇਸ ਸਵਾਲ 'ਤੇ ਕਾਂਗਰਸ ਦੇ ਕੁਲਜੀਤ ਸਿੰਘ ਨਾਗਰਾਨੇ ਕਿਹਾ, ''ਪਹਿਲਾਂ ਚੋਣਾਂ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਜੱਥੇਬੰਦੀਆਂ ਦੇ ਨਾਂ 'ਤੇ ਹੁੰਦੀਆਂ ਸਨ ਅਤੇ ਜਦੋਂ ਇਹ ਬੰਦ ਹੋਈਆਂ ਤਾਂ ਜੱਥੇਬੰ... ਬਾਕੀ ਲੇਖ ਲਿਖੋ:

ਹੀ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਮਲ ਸ਼ਰਮਾ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਰਾਬ ਜਾਂ ਹੋਰ ਚੀਜ਼ਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਮੈਂ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਨਾ ਹੋਣ ਅਤੇ ਫ਼ਿਰ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ ਬਿਹਤਰੀ ਹੋ ਸਕੇਗੀ।

ਉਨ੍ਹਾਂ ਅੱਗੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਜੱਥੇਬੰਦੀਆਂ ਨੂੰ ਇਹ ਅਪੀਲ ਰਹੇਗੀ ਕਿ ਮਾੜੇ ਰੁਝਾਨ ਨਾਲ ਇਨਾਂ ਚੋਣਾਂ ਨੂੰ ਬਚਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਉਹ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਇਕੱਠੇ ਬੈਠ ਕੇ ਕਰਨ ਅਤੇ ਚੋਣਾਂ ਕਰਵਾਉਣ ਸਬੰਧੀ ਸਿਫਾਰਿਸ਼ਾਂ ਸਰਕਾਰ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਾਉਣ।

ਕੁਲਜੀਤ ਸਿੰਘ ਨਾਗਰਾ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਬਦਮਾਸ਼ ਸਿਆਸੀ ਲੀਡਰਾਂ ਅਤੇ ਪੁਲਿਸ ਦੇ ਬਣਾਏ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਾਲ 'ਚ ਗੈਂਗਸਟਰ ਹੁਣ ਕਿੱਥੇ ਚਲੇ ਗਏ।

ਉਨ੍ਹਾਂ ਅੱਗੇ ਕਿਹਾ ਹੁਣ ਕੋਈ ਗੈਂਗਸਟਰ ਨਹੀਂ ਦਿਖਦਾ। ਜਦੋਂ ਸੂਬੇ ਦੀ ਸਰਕਾਰ ਵਿੱਚ ਸਮਰੱਥਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਹਾਲਾਤ ਠੀਕ ਰੱਖਣੇ ਹਨ ਤਾਂ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਾ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦਾ।

(ਬੀਬੀਸੀ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਲ FACEBOOK, INSTAGRAM, TWITTERਅਤੇ YouTube 'ਤੇ ਜੁੜੋ।)


...੍ਹਾਂ ਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਕਈ ਸਾਲ ਬਾਅਦ ਵੀ ਜਾਰੀ ਰਹੀ।

ਸਾਲ 1918 ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕਤਲ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਹ ਗੰਭੀਰ ਤੌਰ 'ਤੇ ਜ਼ਖ਼ਮੀ ਹੋ ਗਏ ਸਨ।

ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਿਹਤ ਢਿੱਲੀ ਪੈ ਗਈ ਅਤੇ 1922 ਵਿੱਚ ਹੋਏ ਸਟ੍ਰੋਕ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕਾਫ਼ੀ ਪਰੇਸ਼ਾਨੀ ਵਿੱਚ ਪਾ ਦਿੱਤਾ।

ਤ੍ਰਿਪੁਰਾ ਵਿੱਚ ਸੀਪੀਐਮ ਦਾ ਜ਼ਿਲਾ ਦਫਤਰ

ਆਪਣੇ ਆਖ਼ਰੀ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਉਹ ਸੱਤਾ ਦੇ ਨੌਕਰਸ਼ਾਹਾਂ ਦਾ ਚੋਲਾ ਪਾਉਣ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਸਨ ਅਤੇ ਜੋਸਫ਼ ਸਟਾਲਿਨ ਦੀ ਵੱਧ ਰਹੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਫ਼ਿਕਰ ਜ਼ਾਹਿਰ ਕੀਤੀ।

ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਜੋਸਫ਼ ਸਟਾਲਿਨ ਹੀ ਲੈਨਿਨ ਦੇ ਉਤਰਾਧਿਕਾਰੀ ਬਣੇ।

ਅੰਤਿਮ ਸਸਕਾਰ ਕਿ... ਬਾਕੀ ਲੇਖ ਲਿਖੋ:

ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਜੋ ਭੁੱਖਮਰੀ ਫੈਲੀ ਅਤੇ ਮਾਯੂਸੀ ਨੇ ਜਨਮ ਲਿਆ ਉਸ ਨਾਲ ਨਜਿੱਠਣ ਲਈ ਲੈਨਿਨ ਨੇ ਨਵੀਂਆਂ ਵਿੱਤੀ ਨੀਤਿਆਂ ਦੇ ਜ਼ਰੀਏ ਹਾਲਾਤ ਬਲਦਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ।

(ਬੀਬੀਸੀ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਲ FACEBOOK, INSTAGRAM, TWITTERਅਤੇ YouTube 'ਤੇ ਜੁੜੋ।)


...੍ਹਾਂ ਦੇ ਦਿਮਾਗ 'ਚ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦਾ।'

'ਫ਼ਿਰ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਮਾਨਸਿਕ ਹਾਲਤ ਖ਼ਰਾਬ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇੱਕ ਦਿਨ ਵੱਡਾ ਅਪਰਾਧ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।'

ਪੋਰਨ ਦੀ ਆਦਤ ਕਿੰਨੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ

ਗੁਜਰਾਤ 'ਚ ਮਾਂ ਦੇ ਰੇਪ ਦੇ ਮਾਮਲੇ 'ਚ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਪੋਰਨ ਦੇਖਣ ਦੀ ਆਦਤ ਸੀ। ਅੱਜ ਕੱਲ ਮੋਬਾਈਲ, ਟੀਵੀ ਰਾਹੀਂ ਇਨਾਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਵੀ ਸੌਖੀ ਹੋ ਗਈ ਹੈ।

ਪੋਰਨ ਦੇਖਣ ਦੀ ਆਦਤ ਦੀ ਅਜਿਹੇ ਅਪਰਾਧਾ 'ਚ ਕੀ ਭੂਮਿਕਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ? ਕੀ ਇਹ ਆਦਤ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਅਪਰਾਧ ਵੱਲ ਲੈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ?

ਇਸ 'ਤੇ ਸੈਕਸੋਲੌਜਿਸਟ ਡਾ. ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਕੋਠਾਰੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, ''ਲਗਾਤਾਰ ਪੋਰਨ ਦੇਖਣਾ ਅਤੇ ਸੈਕਸ਼ੁਅਲ ਗੇਮ ਖੇਡਣਾ ਵਿਅਕਤੀ ਦੀ ਉਤੇਜਨਾ ਵਧਾ ਦਿੰਦੇ ਹਨ,... ਬਾਕੀ ਲੇਖ ਲਿਖੋ:

ਤਾਂ ਧਿਆਨ ਦੇਣਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ।''

''ਨਿੱਕੀਆਂ-ਨਿੱਕੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕੋਈ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਕਿਸ ਨਜ਼ਰ ਨਾਲ ਦੇਖ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਉਸ ਨਾਲ ਉਸ ਨਾਲ ਕਿਹੋ ਜਿਹੀ ਨੇੜਤਾ ਹੈ।''

''ਕੀ ਵੱਡਿਆਂ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ 'ਚ ਵੱਧ ਦਿਲਚਸਪੀ ਹੈ, ਇਹ ਸਭ ਜਾਣਨਾ ਵੀ ਮਾਅਨੇ ਰੱਖਦਾ ਹੈ।''

''ਜੇ ਤੁਹਾਨੂੰ ਕੁਝ ਵੀ ਅਜਿਹਾ ਲਗਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਉਸ ਵਿਅਕਤੀ ਨਾਲ ਗੱਲ ਕਰੋ ਅਤੇ ਡਾਕਟਰ ਦੀ ਸਲਾਹ ਲਵੋ, ਇਹ ਇੱਕ ਮਨੋਰੋਗ ਹੈ ਜਿਹੜਾ ਦਵਾਈਆਂ ਅਤੇ ਕਾਊਂਸਲਿੰਗ ਨਾਲ ਠੀਕ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।''

''ਸਕਾ ਰਿਸ਼ਤਾ ਨਹੀਂ ਵੀ ਹੈ ਤਾਂ ਵੀ ਅਜਿਹਾ ਵਿਹਾਰ ਹੋਣ 'ਤੇ ਆਵਾਜ਼ ਚੁੱਕਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਸਾਡੇ ਮੁਲਕ 'ਚ ਮਾਨਸਿਕ ਰੋਗਾਂ 'ਤੇ ਚਰਚਾ ਹੋਣੀ ਬਹੁਤ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ, ਨਹੀ ਤਾਂ ਲੋਕ ਅਸਲ ਕਾਰਨ ਸਮਝ ਹੀ ਨਹੀਂ ਸਕਣਗੇ।''

ਇਹ ਵੀਡੀਓਜ਼ ਤੁਹਾਨੂੰ ਪਸੰਦ ਆ ਸਕਦੇ ਹਨ :

(ਬੀਬੀਸੀ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਲ FACEBOOK, INSTAGRAM, TWITTERਅਤੇ YouTube 'ਤੇ ਜੁੜੋ।)


...੍ਹਾਂ ਦੇ ਵਾਰਸਾਂ ਦਾ ਕੋਈ ਅਤਾ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਾਦੇ ਲੱਕੜ ਦੇ ਬਕਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਬ੍ਰੌਂਕਸ ਕੋਲ ਇੱਕ ਦੀਪ 'ਤੇ ਲਿਜਾ ਕੇ ਸਮੂਹਿਕ ਕਬਰ ਵਿੱਚ ਦਫ਼ਨ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।

ਦੁਨੀਆ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਗਲੋਬਲ ਸ਼ਹਿਰ ਆਲਮੀ ਸੰਕਰਮਣ ਦਾ ਕੇਂਦਰ ਬਣ ਗਿਆ ਸੀ, ਪਰ ਅਜਿਹੇ ਬਹੁਤ ਥੋੜ੍ਹੇ ਸਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇੰਨੀਆਂ ਮੌਤਾਂ ਹੋਣ ਦਾ ਖਦਸ਼ਾ ਸੀ।

ਇੱਕ ਵਾਰ ਫਿਰ ਇਹ ਸ਼ਹਿਰ ਗਰਾਊਂਡ ਜ਼ੀਰੋ ਬਣ ਗਿਆ ਹੈ: 11 ਸਤੰਬਰ ਨੂੰ ਹੋਏ ਭਿਆਨਕ ਹਮਲੇ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਨਿਊ ਯਾਰਕ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਉਮੀਦ ਸੀ ਕਿ ਦੁਬਾਰਾ ਅਜਿਹਾ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗਾ। ਇਹ ਯਕੀਨੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਭਿਆਨਕ ਦਿਨ ਹਨ। ਇਹ ਨਿਸ਼ਚਤ ਤੌਰ... ਬਾਕੀ ਲੇਖ ਲਿਖੋ:

ਾਂ ਦੇ ਬਾਹਰ ਦੇਖਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹ ਨਰਸਾਂ ਅਤੇ ਡਾਕਟਰਾਂ ਦੀ ਹੌਸਲਾ ਅਫ਼ਜਾਈ ਕਰਨ ਲਈ ਉੱਥੇ ਖੜ੍ਹੇ ਹਨ-9/11 ਦੇ ਨਾਇਕ ਕੋਵਿਡ-19 ਦੇ ਨਵੇਂ ਸੁਪਰਹੀਰੋਜ਼ ਨੂੰ ਸਲਾਮ ਕਰਦੇ ਹਨ।

ਮੈਨਹੈਟਨ ਦੀਆਂ ਗਗਨਚੁੰਬੀ ਇਮਾਰਤਾਂ ਦੇ ਸ਼ੀਸ਼ਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਸ਼ਾਮ ਨੂੰ ਸੱਤ ਵਜੇ ਚਿਹਰੇ ਬਾਹਰ ਨਿਕਲਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਭਾਂਡੇ ਖੜਕਾ ਕੇ ਆਕਾਸ਼ ਨੂੰ ਗੂੰਜਣ ਲਾ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਧਾਰਮਿਕ ਗੀਤ ਵੀ ਗਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

ਇਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਸੀ ਜੋ ਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਵਾਇਰਸ ਤੋਂ ਪੀੜਤ ਹਨ, ਬਲਕਿ ਇਸ ਸ਼ਹਿਰ ਨੂੰ ਤਬਾਹ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਆਰਥਿਕ ਸੰਕਟ ਨਾਲ ਜੂਝ ਰਹੇ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਵੀ ਸੀ।

ਪਰਵਾਸੀਆਂ ਦੀ ਅਭਿਲਾਸ਼ਾ ਅਤੇ ਅਮਰੀਕੀ ਭਰਪੂਰਤਾ ਦੇ ਇਸ ਕੇਂਦਰ ਵਿੱਚ ਅਸੀਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦ੍ਰਿਸ਼ਾਂ ਦੇ ਗਵਾਹ ਬਣੇ ਹਾਂ ਜਿਹੜੇ ਗਹਿਰੀ ਡਿਪਰੈਸ਼ਨ ਦੇ ਦਿਨਾਂ ਤੋਂ ਵੀ ਵਧੇਰੇ ਭਿਆਨਕ ਹਨ।

ਸਭ ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਕੁਈਨਜ਼ ਵਿੱਚ ਕੋਰੋਨਾ ਨਾਂ ਦੀ ਜਗ੍ਹਾਂ ਹੈ। ਉੱਥੇ ਅਸੀਂ ਇੱਕ ਫੂਡ ਬੈਂਕ ਦੇ ਬਾਹਰ ਕਤਾਰਾਂ ਦੇਖੀਆਂ ਜੋ 200 ਗਜ਼ ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਲੰਬੀਆਂ ਸਨ, ਕਤਾਰਾਂ ਦੀ ਲੰਬਾਈ ਡਿਪਰੈਸ਼ਨ ਦਾ ਪੱਧਰ ਦੱਸ ਰਹੀ ਸੀ।

ਸਫ਼ਾਈ ਕਰਮਚਾਰੀ, ਰੈਸਟੋਰੈਂਟ ਕਰਮਚਾਰੀ ਤੇ ਹੋਰ ਮਜ਼ਦੂਰ। ਕੋਵਿਡ-19 ਦੇ ਆਰਥਿਕ ਪੀੜਤ। ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਛੇ ਹਫ਼ਤੇ ਪਹਿਲਾਂ ਫੁੱਲ ਟਾਈਮ ਨੌਕਰੀਆਂ ਸਨ, ਹੁਣ ਉਹ ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਨੂੰ ਖਵਾਉਣ ਲਈ ਚੈਰੀਟੇਬਲ ਸੰਸਧਾਵਾਂ 'ਤੇ ਟੇਕ ਰੱਖਣ ਲਈ ਮਜਬੂਰ ਹਨ।

ਇੱਕ ਸੈਂਡਵਿਚ, ਕੁਝ ਮਿੱਠੇ ਕੌਰਨ, ਦੁੱਧ ਦਾ ਇੱਕ ਛੋਟਾ ਜਿਹਾ ਡੱਬਾ, ਸੇਬ ਦੀ ਚਟਣੀ ਦੀ ਇੱਕ ਸ਼ੀਸ਼ੀ, ਇਸ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਕੁਝ ਹੈ।

ਘੱਟ ਆਮਦਨ ਵਾਲੇ ਪਰਵਾਸੀ ਭਾਈਚਾਰੇ ਦੇ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਦੇ ਸੁਪਨੇ ਇਸ ਆਲਮੀ ਸੰਕਟ ਨਾਲ ਕੁਚਲੇ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ।

ਕਈ ਅਮੀਰ ਨਿਊ ਯਾਰਕ ਵਾਸੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਨੇ ਸ਼ਹਿਰ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹ ਹਡਸਨ ਘਾਟੀ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਦੇਸ ਦੇ ਗੇਟਵੇ ਜਾਂ ਤੱਟੀ ਹੈਂਪਟਨਜ਼ ਵਿੱਚ ਚਲੇ ਗਏ ਹਨ।

ਗਰੀਬਾਂ ਲਈ ਇਹ ਵਿਕਲਪ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕਈ ਬਹੁ ਪੀੜ੍ਹੀਆਂ ਸਾਂਝੇ ਘਰਾਂ ਵਿੱਚ ਇਕੱਠੀਆਂ ਰਹਿੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਕਦੇ-ਕਦੇ ਤਾਂ ਉਹ ਇੱਕ ਬੈੱਡਰੂਮ ਵਾਲੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਦਸ-ਦਸ ਲੋਕ ਵੀ ਇਕੱਠੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।

ਇਸ ਲਈ ਕੋਰੋਨਾਵਾਇਰਸ ਦੋ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਰਹੀ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਗੋਰੇ ਲੋਕ ਅਤੇ ਅਫ਼ਰੀਕੀ ਅਮਰੀਕਨ, ਨਿਊ ਯਾਰਕ ਗੋਰੇ ਵਾਸੀਆਂ ਤੋਂ ਦੁੱਗਣੀ ਦਰ ਵਿੱਚ ਮਾਰੇ ਗਏ ਹਨ। ਗਰੀਬੀ ਮਹਾਂਮਾਰੀ ਦਾ ਪ੍ਰਚਾਰਕ ਰਹੀ ਹੈ। ਬਿਪਤਾ ਸੁਪਰ-ਸਪਰੈਡਰ ਹੈ।

ਜਦੋਂ ਕੋਵਿਡ ਦਾ ਕਹਿਰ ਵਾਪਰਿਆ ਹੈ, ਤਾਂ ਅਮਰੀਕਾ ਵੀ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੋ ਗਿਆ, ਅਤੇ ਵਾਇਰਸ ਨੇ ਆਪਣੀਆਂ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਦੀਆਂ ਬਿਮਾਰੀਆਂ, ਆਮਦਨ ਅਸਮਾਨਤਾ, ਨਸਲੀ ਅਸਮਾਨਤਾ, ਲੋਕਤੰਤਰ ਦਾ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੋਣਾ, ਅਯੋਗ ਸਰਕਾਰ, ਜ਼ਹਿਰੀਲਾ ਧਰੁਵੀਕਰਨ, ਕਾਰਨਾਂ ਦੀ ਘਾਟ, ਵਿਗਿਆਨ ਦਾ ਪਤਨ, ਇਸਦੇ ਆਲਮੀ ਪ੍ਰਭਾਵ ਘਟੇ ਅਤੇ ਆਲਮੀ ਅਗਵਾਈ ਦੀ ਅਣਹੋਂਦ ਪੈਦਾ ਕੀਤੀ।

ਇਨ੍ਹਾਂ ਘਾਤਕ ਪਲਾਂ ਵਿੱਚ ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਾਰਿਆਂ ਨੇ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਤੋੜਿਆ ਅਤੇ ਸਭ ਪਾਸੇ...


...੍ਹਾਂ ਦੇ ਹੱਲ ਦਾ ਮਤਲਬ ਹੋਵੇਗਾ ਫੌਜ (force) ਦੀ ਵਧੇਰੇ ਵਰਤੋਂ।

ਵ੍ਹਾਇਟ ਹਾਊਸ ਅੱਗੇ ਵੀ ਪਹੁੰਚੇ ਮੁਜ਼ਾਹਰਾਕਾਰੀ

ਪਿਛਲੇ ਦਿਨ ਵਾਸ਼ਿੰਗਟਨ ਵਿੱਚ ਮੁਜ਼ਾਹਰਾਕਾਰੀ ਵ੍ਹਾਈਟ ਹਾਊਸ ਦੇ ਬਾਹਰ ਵੀ ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਗਏ ਸਨ। ਮੁਜ਼ਾਹਰਾਕਾਰੀਆਂ ਨੇ ਪੁਲਿਸ 'ਤੇ ਪੱਥਰ ਵੀ ਸੁੱਟੇ ਸੀ।

ਅਫ਼ਰੀਕੀ-ਅਮਰੀਕੀ ਜੌਰਜ ਫਲਾਇਡ ਦੀ ਪੁਲਿਸ ਹਿਰਾਸਤ ਵਿੱਚ ਮੌਤ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਵਿਰੋਧ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਕਈ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿੱਚ ਫ਼ੈਲ ਗਏ ਹਨ।

ਲਗਾਤਾਰ ਛੇਵੇਂ ਦਿਨ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਕਈ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿੱਚ ਹਿੰਸਕ ਰੋਸ ਮੁਜਾਹਰੇ ਜਾਰੀ ਹਨ। ਕਰੀਬ 40 ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿੱਚ ਕਰਫਿਊ ਲਗਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਪਰ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਪਰਵਾਹ ਨਾ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਸੜਕਾਂ 'ਤੇ ਉਤਰ ਆਏ।

ਨਿਊ... ਬਾਕੀ ਲੇਖ ਲਿਖੋ:

ਮਾਰੋ"।

ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿੱਚ, ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨਕਾਰੀ 'ਆਈ ਕਾਂਟ ਬ੍ਰੀਥ' ਦਾ ਬੈਨਰ ਲੈ ਕੇ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ।

ਇਹ ਵੀਡੀਓ ਵੀ ਦੇਖੋ

(ਬੀਬੀਸੀ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਲ FACEBOOK, INSTAGRAM, TWITTERਅਤੇ YouTube 'ਤੇ ਜੁੜੋ।)


...੍ਹਾਂ ਨੇ ਮੰਨਿਆ ਹੈ ਕਿ ਕੋਰੋਨਾ ਕਰਕੇ ਹਸਪਤਾਲ ਵਿੱਚ ਦਾਖ਼ਲ ਹੋਏ ਕਈ ਮਰੀਜ਼ਾਂ 'ਚ ਸ਼ੂਗਰ ਦੀ ਮਾਤਰਾ 200-250 ਅਤੇ ਕਈਆਂ ਕੇਸਾਂ ਵਿੱਚ ਤਾਂ ਕਰੀਬ 300-400 ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

ਡੀ. ਸ਼ਿਵਾਨੇ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਉਹ ਮਰੀਜ਼ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸ਼ੂਗਰ ਦੀ ਕੋਈ ਪਰਿਵਾਰਕ ਹਿਸਟਰੀ ਨਹੀਂ ਹੈ ਅਤੇ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸ਼ੂਗਰ ਵੀ ਨਾਰਮਲ ਸੀ, ਉਹ ਕੋਵਿਡ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸ਼ੂਗਰ ਦੇ ਸ਼ਿਕਾਰ ਹੋਏ ਹਨ।"

ਕੀ ਕੋਰੋਨਾ ਕਰਕੇ ਹੋਈ ਸ਼ੂਗਰ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਭਰ ਰਹਿ ਸਕਦੀ ਹੈ? ਇਸ 'ਤੇ ਸ਼ਿਵਾਨੇ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਅਸੀਂ ਦੇਖਿਆ ਹੈ ਕਿ ਕੋਰੋਨਾ ਦੀ ਚਪੇਟ ਵਿੱਚ ਆਉਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਮਰੀਜ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ੂਗਰ ਨੂੰ ਹੋਈ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸ਼ੂਗਰ ਕੁਝ ਦਿਨਾਂ ਬਾਅਦ ਨਾਰ... ਬਾਕੀ ਲੇਖ ਲਿਖੋ:

ਾਂ ਢਿੱਡ ਭਰਨ ਲਈ ਨਹੀਂ ਖਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ। ਹਰ ਦੋ ਘੰਟੇ ਬਾਅਦ, ਘੱਟ ਮਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਖਾਓ।"

ਲੰਡਨ ਅਤੇ ਮੌਨਾਸ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਕਿੰਗਜ਼ ਕਾਲਜ ਦੇ ਖੋਜਕਾਰ ਅਤੇ ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆ ਸਾਰੇ ਪਤਾ ਲਗਾ ਰਹੇ ਹਨ ਕੋਰੋਨਾ ਕਰਕੇ ਸ਼ੂਗਰ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜਾਂ ਨਹੀਂ।

ਇਸ ਲਈ ਖੋਜਕਾਰਾਂ ਨੇ ਕੋਵੀਡਾਇਬ ਰਜਿਸਟਰੀ ਵੀ ਬਣਾਈ ਹੈ।

ਮੋਨਾਸ਼ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਖੋਜਕਾਰ ਅਤੇ ਇੰਟਨੈਸ਼ਨਲ ਡਾਇਬਟੀਜ਼ ਫੈਡਰੇਸ਼ਨ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਪ੍ਰੋ. ਪੌਲ ਜ਼ਿਮੈਂਟ ਦੀ ਕਹਿਣਾ ਹੈ, "ਸਾਨੂੰ ਅਜੇ ਤੱਕ ਇਹ ਨਹੀਂ ਪਤਾ ਕਿ ਕਿੰਨੇ ਕੁ ਮਰੀਜ਼ ਕੋਰੋਨਾ ਕਰਕੇ ਸ਼ੂਗਰ ਦਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ਹੋ ਰਹੇ ਹਨ। ਸਾਨੂੰ ਅਜੇ ਤੱਕ ਇਹ ਵੀ ਨਹੀਂ ਪਤਾ ਕਿ ਲਾਗ ਕਾਰਨ ਸ਼ੂਗਰ ਰੁਕਦੀ ਹੈ ਜਾਂ ਚਲੀ ਜਾਂਦੀ। "

"ਇਸ ਲਈ ਅਸੀਂ ਇਹ ਰਜਿਸਟਰੀ ਤਿਆਰ ਕਰ ਰਹੇ ਹਾਂ, ਜਿੱਥੇ ਅਸੀਂ ਕੌਮਾਂਤਰੀ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਅਪੀਲ ਕੀਤੀ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਬਾਰੇ ਆਪਣੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਸਾਂਝੀ ਕਰਨ।"

ਸੀਨੀਅਰ ਡਾਇਬਟੋਲੇਜਿਸਟ ਡਾ. ਵੀ ਮੋਹਨ ਨੇ ਐੱਡੀਟੀਵੀ ਨਾਲ ਗੱਲ ਕਰਦਿਆਂ ਕਿਹਾ, "ਅਸੀਂ ਰਜਿਟਰੀ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕੋਵਿਡ ਮਰੀਜ਼ਾਂ ਦੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਸ਼ੇਅਰ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਜਿਹੜੇ ਸ਼ੂਗਰ ਦੇ ਸ਼ਿਕਾਰ ਹੋਏ ਹਨ। ਪੂਰੀ ਦੁਨੀਆਂ ਵਿੱਚ 600 ਤੋਂ ਵਧ ਕੇਸਾਂ ਦੇਖੇ ਗਏ ਹਨ ਅਤੇ ਅੰਕੜਾ ਹੋਰ ਵਧ ਰਿਹਾ ਹੈ।"

ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ:

(ਬੀਬੀਸੀ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਲ FACEBOOK, INSTAGRAM, TWITTERਅਤੇ YouTube 'ਤੇ ਜੁੜੋ।)


...੍ਹਾਂ ਨੇ ਹੀ ਪਰੀਕਰ ਨੂੰ ਸੱਤਾ ਦੁਆਈ। ਉਹ ਸੱਤਾ ਵਿਚ ਤਾਂ ਆ ਗਏ ਪਰ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਭਰੋਸਾ ਗੁਆ ਬੈਠੇ।

 ਆਪਣੇ ਪਿਛਲੇ ਤਿੰਨ ਕਾਰਜਕਾਲਾਂ ਵਾਂਗ ਉਹ ਚੌਥਾ ਕਾਰਜਕਾਲ ਵੀ ਪੂਰਾ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕੇ। ਇਸ ਵਾਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਧੋਖਾ ਦੇ ਗਈ।

ਉਹ ਸਖ਼ਤ ਬਿਮਾਰ ਹੋਏ ਅਤੇ ਕਰੀਬ ਇੱਕ ਸਾਲ ਇਲਾਜ ਵਿਚੋਂ ਲੰਘੇ। ਉਹ ਆਖ਼ਰੀ ਸਮੇਂ ਵੀ ਅਰਾਮ ਨਾਲ ਨਾ ਬੈਠੇ , ਲੋਕ ਦਿਖਾਵੇ ਲਈ ਲੋਕਾਂ ਸਾਹਮਣੇ ਆਉਂਦੇ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕੋਈ ਆਪਣਾ ਸਿਆਸੀ ਵਾਰਸ ਨਹੀਂ ਐਲਾਨਿਆ, ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸੂਬੇ ਦੀ ਕਮਾਂਡ ਸੰਭਾਲਦਾ।

ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਆਖ਼ਰੀ ਦਿਨ ਕਾਂਗਰਸ ਵੱਲੋਂ ਆਪਣੀ ਅਤੇ ਭਾਜਪਾ ਵੱਲੋਂ ਆਪਣੀ ਸਰਕਾਰ ਬਣਾਉਣ ਦੀਆਂ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ਾਂ ਦੀਆਂ ਰਿਪੋਰਟਾਂ ਆ... ਬਾਕੀ ਲੇਖ ਲਿਖੋ:

ਂਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਮੁਲਕ ਤੇ ਸਿਆਸੀ ਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਹਲਕਿਆਂ ਵਿਚ ਸੋਗ ਦੀ ਲਹਿਰ ਦੌੜ ਗਈ ਹੈ । ਕੇਂਦਰੀ ਰੱਖਿਆ ਮੰਤਰੀ ਨਿਰਮਲਾ ਸੀਤਾਰਮਨ, ਨਿਤਨ ਗਡਕਰੀ ਨੇ ਦੁੱਖ ਦਾ ਪ੍ਰਗਟਾਵਾ ਕਰਦਿਆਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਸਧਾਰਨ ਅਤੇ ਜ਼ਮੀਨ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਹੋਏ ਆਗੂ ਸਨ।

ਕਾਂਗਰਸ ਦੇ ਕੌੰਮੀ ਪ੍ਰਧਾਨ ਰਾਹੁਲ ਗਾਂਧੀ ਅਤੇ ਮਮਤਾ ਬੈਨਰਜੀ ਨੇ ਵੀ ਮਨੋਹਰ ਪਰੀਕਰ ਦੀ ਮੌਤ ਉੱਤੇ ਦੁੱਖ ਦਾ ਪ੍ਰਗਟਾਵਾ ਕੀਤਾ ਹੈ।ਰਾਹੁਲ ਗਾਂਧੀ ਨੇ ਟਵੀਟ ਕਰਕੇ ਕਿ ਉਹ ਪਾਰਟੀਬਾਜ਼ੀ ਤੋਂ ਉੱਤੇ ਸਨ ਅਤੇ ਗੋਆ ਦੇ ਸਪੂਤ ਸਨ।

ਇਹ ਵੀਡੀਓਜ਼ ਵੀ ਦੇਖੋ-

(ਬੀਬੀਸੀ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਲ FACEBOOK, INSTAGRAM, TWITTERਅਤੇ YouTube 'ਤੇ ਜੁੜੋ।)


...੍ਹਾਉਣਾ ਠੀਕ ਸਮਝਦੇ ਹਨ।

ਬੀਬੀਸੀ ਨਾਲ ਗੱਲ ਕਰਦਿਆਂ ਕੰਵਲਜੀਤ ਨੇ ਕਿਹਾ ਸੀ, "ਮੈਂ ਸਿੱਖਿਆ 'ਚ ਦਿਖਾਵੇ ਤੋਂ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਹੋ ਗਈ ਹਾਂ, ਨਿੱਤ ਦਿਨ ਦਿਖਾਵਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਸਕੂਲ 'ਚ ਛੋਟਾ ਮੋਟਾ ਕੰਮ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਫੋਟੋ ਖਿੱਚ ਕੇ ਪਾ ਦਿਓ ਵੱਟਸਐਪ ਉੱਤੇ। ਉਸ ਦੇ ਉੱਤੇ ਸਾਡੀ ਯੋਗਤਾ ਤੈਅ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਅਸੀਂ ਕੀ ਕੀਤਾ, ਕੀ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ।"

ਦਰਅਸਲ ਕੰਵਲਜੀਤ ਕੌਰ ਪੰਜਾਬ ਸਰਕਾਰ ਵੱਲੋਂ ਸਰਵ ਸਿੱਖਿਆ ਅਭਿਆਨ, ਰਮਸਾ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਆਦਰਸ਼ ਅਤੇ ਮਾਡਲ ਸਕੂਲਾਂ ਵਿੱਚ ਠੇਕੇ 'ਤੇ ਭਰਤੀ ਕੀਤੇ ਗਏ 8886 ਅਧਿਆਪਕਾਂ ਨੂੰ ਸਿੱਖਿਆ ਵਿਭਾਗ ਅਧੀਨ ਲਿਆ ਕੇ ਪੱਕਾ ਕਰਨ ਦੇ ਫ਼ੈਸਲੇ ਕਰਕੇ ਹੋਏ ਫੇਰ-ਬਦਲ ਤੋਂ ਕਾਫੀ ਨਿਰਾਸ਼ ਸਨ।

ਉਹ ਹਰ ਕੰਮ ਦੀ... ਬਾਕੀ ਲੇਖ ਲਿਖੋ:

ਨੀਅਰਿੰਗ, ਬੈਚਲਰ ਡਿਗਰੀ ਲਈ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ।

ਉਸ ਦਾ ਸੁਪਨਾ ਕੈਮੀਕਲ ਮੁਕਤ ਕੁਦਰਤੀ ਖਾਦ ਤਿਆਰ ਕਰਕੇ ਆਪਣਾ ਬਿਜ਼ਨਸ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰਨਾ ਉਸ ਦਾ ਸੁਪਨਾ ਹੈ।

ਧੀ ਦੀ 'ਖਾਮੋਸ਼ੀ' ਕਾਰਨ ਇੱਕ ਮਾਂ ਬਣੀ ਕਈ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ 'ਆਵਾਜ਼'

ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਬਟਾਲਾ ਦੀ ਰਹਿਣ ਵਾਲੀ ਰਮਨਦੀਪ ਕੌਰ ਦੇ ਘਰ ਕਰੀਬ 13 ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਇਕ ਧੀ ਨੇ ਜਨਮ ਲਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਜਦ ਬੱਚੀ ਜੈਸਮਨ 3 ਮਹੀਨੇ ਦੀ ਸੀ ਤਾਂ ਦੋਵੇਂ ਪਤੀ ਪਤਨੀ ਬੱਚੀ ਸਮੇਤ ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆ ਚਲੇ ਗਏ।

ਕੁਛ ਸਮੇਂ ਬਾਅਦ ਉੱਥੇ ਜਾ ਕੇ ਪਤਾ ਲਗਾ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਬੱਚੀ ਗੂੰਗੀ-ਬੋਲੀ ਹੈ ਅਤੇ ਡਾਕਟਰਾਂ ਨੇ ਆਖਿਆ ਕਿ ਇਸ ਦਾ ਇਲਾਜ਼ ਵੀ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦਾ।

ਪਰਿਵਾਰ 6 ਸਾਲ ਉਥੇ ਰਿਹਾ ਅਤੇ ਵੱਡੇ ਹੋਣ 'ਤੇ ਬੱਚੀ ਨੂੰ ਇਕ ਸਪੈਸ਼ਲ ਸਕੂਲ ਭੇਜਿਆ ਜਾਣ ਲਗਾ। ਉਸ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਮਾਂ ਰਮਨਦੀਪ ਨੇ ਵੀ ਆਪਣੀ ਬੱਚੀ ਦੇ ਨਾਲ ਸਾਥ ਦੇਣ ਲਈ ਆਸਟਰੇਲੀਅਨ ਸੰਕੇਤਕ ਭਾਸ਼ਾ ਵੀ ਸਿੱਖੀ।

ਰਮਨਦੀਪ ਕੌਰ

ਜਦੋਂ ਕਰੀਬ 6 ਸਾਲ ਉੱਥੇ ਰਹਿਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਰਮਨਦੀਪ ਭਾਰਤ ਵਾਪਸ ਆਈ ਤਾਂ ਬਟਾਲੇ ਵਿੱਚ ਬੱਚੀ ਨੂੰ ਪੜਾਈ ਕਰਵਾਉਣ ਲਈ ਕੋਈ ਸਕੂਲ ਨਹੀਂ ਮਿਲਿਆ।

ਰਮਨਦੀਪ ਨੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਵਿਖੇ ਭਗਤ ਪੂਰਨ ਸਿੰਘ ਟਰੱਸਟ ਵੱਲੋਂ ਚਲਾਏ ਜਾ ਰਹੇ ਸਕੂਲ 'ਚ ਆਪਣੀ ਬੱਚੀ ਨੂੰ ਦਾਖ਼ਲ ਕਰਵਾਇਆ ਅਤੇ ਆਪ ਵੀ ਉੱਥੇ ਭਾਰਤੀ ਸੰਕੇਤਕ ਭਾਸ਼ਾ ਸਿੱਖਣ ਲਈ ਟ੍ਰੇਨਿੰਗ ਲੈਣੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਤੇ ਨਾਲ ਹੀ ਉੱਥੇ ਅਧਿਆਪਕਾਂ ਵਜੋਂ ਪੜਾਇਆ ਵੀ।

ਰਮਨਦੀਪ ਕੌਰ ਨੇ ਇਕ ਸੁਫ਼ਨਾ ਸੰਜੋਇਆ ਕਿ ਕਿਉਂ ਨਾ ਉਹ ਆਪਣੀ ਬੱਚੀ ਵਾਂਗ ਹੋਰਾਂ ਦੇ ਅਜਿਹੇ ਬੱਚਿਆਂ ਲਈ ਕੁਝ ਖ਼ਾਸ ਕਰੇ ਅਤੇ ਇਹੀ ਸੋਚ ਲੈ ਕੇ ਆਪਣੇ ਘਰ 'ਚ ਹੀ ਇੱਕ ਛੋਟੀ ਜਿਹੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਗੂੰਗੇ ਬੋਲੇ ਬੱਚਿਆਂ ਲਈ ਵਿਸ਼ੇਸ ਸਕੂਲ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ।

ਰਮਨਦੀਪ ਕੌਰ ਆਪ ਵੀ ਖੁਦ ਐੱਮਏ, ਐੱਮਐੱਡ (MA, M.ED) ਹੈ ਅਤੇ ਕੁਝ ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਜਦੋਂ ਉਸ ਨੇ ਵਕੀਲ ਪਤੀ ਅਤੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦੀ ਮਦਦ ਨਾਲ ਸਕੂਲ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਤਾਂ ਉਦੋਂ ਸਿਰਫ਼ 4 ਬੱਚੇ ਸਨ।

ਮਕਾਨ ਦੇ ਹੇਠਲੀ ਮੰਜ਼ਿਲ ਵਿੱਚ 4 ਕਮਰਿਆਂ ਦੇ ਇਸ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਦੋ ਮਹਿਲਾ ਅਧਿਆਪਕ ਵੀ ਰੱਖੇ ਗਏ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਰਮਨਦੀਪ ਵਲੋਂ ਹੀ ਸੰਕੇਤਕ ਭਾਸ਼ਾ ਦੀ ਟ੍ਰੇਨਿੰਗ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ।

ਇਸ ਸਕੂਲ 'ਚ ਗਰੀਬ ਬੱਚੀਆਂ ਕੋਲੋਂ ਕੋਈ ਫੀਸ ਨਹੀਂ ਲਈ ਜਾਂਦੀ ਅਤੇ ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਚੰਗੇ ਪਰਿਵਾਰ ਤੋਂ ਹੈ ਤਾਂ ਉਸ ਕੋਲੋਂ ਮਾਮੂਲੀ ਜਿਹੀ ਫੀਸ ਲਈ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ ਉਹ ਵੀ ਸਕੂਲ ਦੇ ਖਰਚ ਜੁਟਾਉਣ ਲਈ।

ਰਮਨਦੀਪ ਕੌਰ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਦੀ ਉਸਦਾ ਇਹੀ ਸੁਫ਼ਨਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਬੱਚੇ ਜੋ ਸਿੱਖਿਆ ਲੈ ਰਹੇ ਹੈ ਇਹ ਅੱਗੇ ਚੱਲ ਕੇ ਕਾਮਯਾਬ ਹੋਣ ਅਤੇ ਕਿਸੇ ਉੱਤੇ ਨਿਰਭਰ ਨਾ ਰਹਿਣ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਪੈਰਾਂ ਉੱਤੇ ਖੜੇ ਹੋਣ।

ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ:

ਇਹ ਵੀ ਦੇਖੋ

(ਬੀਬੀਸੀ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਲ FACEBOOK, INSTAGRAM, TWITTERਅਤੇ YouTube 'ਤੇ ਜੁੜੋ।)


...ੜ ਨੇ ਪਹਿਲਾ ਇਹ ਸੀਟ ਇੰਡੀਅਨ ਸੈਕੂਲਰ ਫਰੰਟ (ਆਈਐੱਸਐੱਫ) ਨੂੰ ਦੇਣ ਦਾ ਫ਼ੈਸਲਾ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਪਰ ਹੁਣ ਸੀਪੀਐੱਮ ਇੱਥੇ ਖ਼ੁਦ ਚੋਣਾਂ ਲੜੇਗੀ। ਇਸ ਨਾਲ ਭਾਜਪਾ ਖੇਮੇ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਚਿੰਤਾ ਵਧੀ ਹੈ। ਪਰ ਸ਼ੁਭੇਂਦਰੂ ਅਧਿਕਾਰੀ ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਹੈ ਕਿ ਇੱਥੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਜਿੱਤ ਤੈਅ ਹੈ।

ਡਾਕਟਰਾਂ ਦੀ ਰਾਏ ਵਿੱਚ ਮਮਤਾ ਨੂੰ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ ਦੋ ਹਫ਼ਤੇ ਤੱਕ ਵ੍ਹੀਲ ਚੇਅਰ 'ਤੇ ਰਹਿਣਾ ਹੋਵੇਗਾ। ਇਸ ਨਾਲ ਉਸ ਦੀਆਂ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ 'ਤੇ ਅਸਰ ਜ਼ਰੂਰ ਹੋਵੇਗਾ। ਪਰ ਬਾਵਜੂਦ ਇਸ ਦੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇਸੇ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ ਚੋਣ ਮੁਹਿੰਮ 'ਤੇ ਨਿਕਲਣ ਦੀ ਗੱਲ ਕਹੀ ਹੈ।

ਟੀਐੱਮਸੀ ਮੁਖੀ ਨੇ ਆਸ ਜਤਾਈ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਦੋ-ਤਿੰਨ ਦਿਨਾਂ ਅੰਦਰ ਹੀ ਫੀਲਡ ਵਿੱਚ ਉਤਰ ਸਕਣਗੇ।... ਬਾਕੀ ਲੇਖ ਲਿਖੋ:

ਹੈ।"

"ਬੁੱਧਵਾਰ ਸ਼ਾਮ ਤੋਂ ਹੀ ਹਰ ਪਾਸੇ ਇਸ ਮਾਮਲੇ ਦੀ ਚਰਚਾ ਹੈ। ਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਬੰਗਾਲ ਵਿੱਚ ਸਗੋਂ ਪੂਰੇ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਇਸ ਦਾ ਫਾਇਦਾ ਮਮਤਾ ਨੂੰ ਮਿਲ ਸਕਦਾ ਹੈ।"

ਪਰ ਸਿਆਸੀ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਕ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਸਮੀਰ ਪਾਲ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, "ਇਹ ਮਾਮਲਾ ਇੱਕ ਦੋ-ਧਾਰੀ ਤਲਵਾਰ ਬਣ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਜਾਂਚ ਵਿੱਚ ਇਹ ਗੱਲ ਸਾਹਮਣੇ ਆਈ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਮਹਿਜ਼ ਇੱਕ ਹਾਦਸਾ ਸੀ ਤਾਂ ਇਸ ਦਾ ਉਲਟਾ ਅਸਰ ਵੀ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਚੋਣ ਕਮਿਸ਼ਨ ਦੇ ਰਵੱਈਏ ਤੋਂ ਸਾਫ਼ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਮਾਮਲੇ ਦਾ ਖੁਲਾਸਾ ਜਲਦੀ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ।"

ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ-

ਜੁਝਾਰੂ ਨੇਤਾ ਦਾ ਅਕਸ

ਇਹ ਹਮਲਾ ਹੈ ਜਾਂ ਹਾਦਸਾ, ਅਜੇ ਇਸ 'ਤੇ ਕੁਝ ਵੀ ਪੱਕੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਜਾਂਚ ਰਿਪੋਰਟ ਆਉਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹੀ ਕਿਹਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।

ਪਰ ਹਮਲਿਆਂ ਨਾਲ ਜੂਝਦਿਆਂ ਹੋਇਆ ਹੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਜੁਝਾਰੂ ਨੇਤਾ ਦਾ ਜੋ ਮਜਬੂਤ ਅਕਸ ਬਣਿਆ, ਉਸ ਨੇ ਕਾਂਗਰਸ ਤੋਂ ਵੱਖ ਹੋ ਕੇ ਨਵੀਂ ਪਾਰਟੀ ਬਣਾਉਣ ਅਤੇ ਮੁੱਖ ਵਿਰੋਧੀ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਟੀਐੱਮਸੀ ਨੂੰ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰ ਕੇ 34 ਸਾਲ ਤੋਂ ਜਮੀ ਲੈਫਟ ਦੀ ਸਰਕਾਰ ਨੂੰ ਉਖਾੜ ਕੇ ਸੱਤਾ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚਣ ਦਾ ਰਸਤਾ ਬਣਾਇਆ ਸੀ।

16 ਅਗਸਤ 1990 ਨੂੰ ਕੋਲਕਾਤਾ ਵਿੱਚ ਘਰ ਕੋਲ ਹਾਜਰਾ ਮੋੜ 'ਤੇ ਸੀਪੀਐੱਮ ਦੇ ਨੌਜਵਾਨ ਸੰਗਠਨ ਡੀਵਾਈਐੱਫਆ ਦੇ ਨੇਤਾ ਲਾਲੂ ਆਲਮ ਨੇ ਲਾਠੀ ਦੇ ਵਾਰ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸਿਰ ਭੰਨ ਦਿੱਤਾ ਸੀ।

ਸਿਰ 'ਤੇ ਪੱਟੀ ਬੰਨੀ ਸੜਕਾਂ 'ਤੇ ਉਤਰੀ ਮਮਤਾ ਦੇ ਉਸ ਅਕਸ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਘਰ-ਘਰ ਹਰਮਨ ਪਿਆਰੀ ਬਣਾ ਦਿੱਤਾ ਸੀ।

 ਤਿੰਨ ਸਾਲ ਬਾਅਦ 1993 ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮੂਕ-ਬਧਿਰ ਬਲਾਤਕਾਰ ਪੀੜਤਾਂ ਨੂੰ ਨਿਆਂ ਦਵਾਉਣ ਦੀ ਮੰਗ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਰਾਈਟਰਸ ਬਿਲਡਿੰਗ ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਜਯੋਤੀ ਬਸੂ ਦੇ ਆਵਾਸ 'ਤੇ ਧਰਨਾ ਦਿੱਤਾ ਸੀ

ਉਸ ਵੇਲੇ ਪੁਲਿਸ ਵਾਲਿਆਂ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵਾਲ ਫੜ੍ਹ ਕੇ ਘਸੀਟ ਕੇ ਉੱਥੋਂ ਕੱਢਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਗ੍ਰਿਫ਼ਤਾਰ ਕਰ ਲਾਲਾਬਾਜ਼ਾਰ ਲੈ ਗਏ ਸਨ।

ਟੀਐੱਮਸੀ ਦੇ ਗਠਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਲੈਫਟ ਦੇ ਮਜ਼ਬੂਤ ਗੜ੍ਹ ਰਹੇ ਪੱਛਮੀ ਮੇਦਿਨੀਪੁਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਚਮਕਾਈਤਲਾ ਅਤੇ ਕੇਸ਼ਪੁਰ ਵਿੱਚ ਹਮਲੇ ਹੋ ਚੁੱਕੇ ਹਨ।

ਛੋਟੋ ਆਂਗੜੀਆ ਜਾਣ 'ਤੇ ਵੀ ਮਮਤਾ ਦੀ ਕਾਰ 'ਤੇ ਦੇਸੀ ਬੰਬ ਸੁੱਟਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਪਰ ਉਹ ਵਾਲ-ਵਾਲ ਬਚੀ।

ਸਾਲ 2006 ਅਤੇ 2007 ਵਿੱਚ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ 'ਤੇ ਕਈ ਵਾਰ ਹਮਲੇ ਹੋਏ। ਸਿੰਗੁਰ ਵਿੱਚ ਅਧਿਗ੍ਰਹਿਣ ਵਿਰੋਧੀ ਅੰਦੋਲਨ ਦੌਰਾਨ ਪੁਲਿਸ ਵਾਲਿਆਂ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਘਸੀਟਦੇ ਹੋਏ ਬੀਡੀਓ ਦੇ ਦਫ਼ਤਰ ਦੇ ਸਾਹਮਣਿਓ ਹਟਾਇਆ ਸੀ।

ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਾਰੀਆਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਨੇ ਇੱਕ ਨੇਤਾ ਵਜੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਥਾਪਿਤ ਹੀ ਕੀਤਾ।

ਦੁੱਚਿਤੀ ਵਿੱਚ ਭਾਜਪਾ

ਮਮਤਾ ਦੇ ਨਾਲ ਆਖਰ ਹੋਇਆ ਕੀ ਹੈ ਇਹ ਤਾਂ ਸ਼ਾਇਦ ਜਾਂਚ ਦੇ ਬਾਅਦ ਹੀ ਸਾਹਮਣੇ ਆਏ।

ਪਰ ਇਹ ਸੱਚ ਹੈ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਲੱਗੀਆਂ ਸੱਟਾਂ ਨੇ ਬੁੱਧਵਾਰ ਸ਼ਾਮ ਤੋਂ ਹੀ ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ ਵਿੱਚ ਚੋਣ ਕਮਿਸ਼ਨ ਦੀ ਤਸਵੀਰ ਬਦਲ ਦਿੱਤੀ ਹੈ।

ਉਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਤੱਕ ਮਮਤਾ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪਾਰਟੀ ਤ੍ਰਿਣਾਮੂਲ ਕਾਂਗਰਸ ਦੇ ਖਿਲਾਫ ਹਮਲਾਵਰ ਲੱਗ ਰਹੀ...


...ੜ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਹਨ।

ਪੀੜ੍ਹਤਾਂ ਹਿੰਦੂ- ਮਸਲਮਾਨ ਦੋਵੇਂ ਸ਼ਾਮਲ

ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਨਾਮ ਉਸ ਸੂਚੀ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਆਇਆ ਹੈ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਖ਼ਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ 30 ਜੁਲਾਈ ਨੂੰ ਜਾਰੀ ਹੋਣ ਵਾਲੀ ਸੂਚੀ ਦਾ ਇੰਤਜ਼ਾਰ ਹੈ। ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇੰਤਜ਼ਾਰ ਹੈ ਉਸ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਮੁਸਲਮਾਨ-ਹਿੰਦੂ ਸਾਰੇ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹਨ।

ਪਰ ਹਕੀਕਤ ਇਹੀ ਹੈ ਕਿ ਐਨਆਰਸੀ ਦੀ ਇਸ ਵੱਡੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਦਾਸ ਵਰਗੇ ਕਈ ਹੋਰ ਵੀ ਫਸ ਕੇ ਰਹਿ ਗਏ ਹਨ। ਜੁਤਿਕਾ ਤੋਂ ਘਰ ਮਹਿਜ਼ ਇੱਕ ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੂਰੀ 'ਤੇ 48 ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਕਾਮਾਖਿਆ ਦਾਸ ਵੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ।

ਅਜੀਤ ਦਾ ਪਰਿਵਾਰ 1960 ਦੇ ਦਹਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਤੋਂ ਭਾਰਤ ਆਇਆ ਸੀ।

ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਤੀ... ਬਾਕੀ ਲੇਖ ਲਿਖੋ:

੍ਰਕਿਰਿਆ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗੀ।

ਪਰ ਜੁਤਿਕਾ ਦਾਸ ਦੇ ਹਾਲਾਤ ਇਨ੍ਹਾਂ ਗੱਲਾਂ ਨਾਲ ਖ਼ਾਸ ਨਹੀਂ ਬਦਲਦੇ ਉਹ ਡਰ ਤੇ ਭੈਅ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਜਿਉਂਦੇ ਹਨ।

ਸ਼ਾਮ ਨੂੰ ਜੇਲ੍ਹ ਕੋਂ ਆਮਰਾਘਾਟ ਵਾਪਸ ਆਉਂਦੇ ਸਮੇਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਸੋਚਿਆਂ ਨਹੀਂ ਸੀ ਕਿ ਨਾਗਰਿਕਤਾ ਕਾਰਨ ਪਤੀ ਗੁਆਉਣ ਦੀ ਨੌਬਤ ਵੀ ਆ ਸਕਦੀ ਹੈ।"

ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ:

(ਬੀਬੀਸੀ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਲ FACEBOOK, INSTAGRAM, TWITTERਅਤੇ YouTube 'ਤੇ ਜੁੜੋ।)


...ੜ ਵੀ ਆਏ ਅਤੇ ਬੁਰੇ ਵੀ! ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਵਿਆਹ ਕੀਤੇ, ਤਲਾਕ ਦਿੱਤੇ, ਪ੍ਰੇਮ ਸੰਬੰਧ ਬਣਾਏ, ਨਾਮ ਕਮਾਇਆ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੇ ਅਖੀਰਲੇ ਪਲਾਂ ਵਿੱਚ ਬੇਹੱਦ ਤਕਲੀਫ਼ ਵੀ ਝੱਲੀ।

16 ਆਸ਼ਿਕ ਹੋਏ

ਇੱਕ ਵਾਰ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੀ ਇੱਕ ਨਾਮੀ ਸ਼ਖਸੀਅਤ ਰਾਜਾ ਤਜਮੁੱਲ ਹੁਸੈਨ ਨੇ ਹਿੰਮਤ ਕਰਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਪੁੱਛਿਆ ਕਿ ਤੁਹਾਡੇ ਹੁਣ ਤੱਕ ਕਿੰਨੇ ਆਸ਼ਿਕਾਂ ਰਹੇ ਹਨ ?

ਨੂਰਜਹਾਂ ਕੁਝ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹੀ ਚੰਗੇ ਮੂਡ ਵਿੱਚ ਸੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਗਿਣਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਕੁਝ ਮਿੰਟਾਂ ਬਾਅਦ ਉਨ੍ਹਾਂ ਤਜਮੁੱਲ ਕੋਲੋਂ ਪੁੱਛਿਆ, "ਕਿੰਨੇ ਹੋਏ ਹੁਣ ਤੱਕ ?"

ਤਜਮੁੱਲ ਨੇ ਜਵਾਬ ਦਿੱਤਾ- ਹੁਣ ਤੱਕ ਸੋਲ੍ਹਾਂ! ਨੂਰਜਹਾਂ ਨੇ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿੱਚ ਕਲਾਸਿਕ ਟਿੱਪਣੀ ਕ... ਬਾਕੀ ਲੇਖ ਲਿਖੋ:

ਰੇ ਗੀਤ ਗਾਇਆ, 'ਪੰਜ ਪਾਣੀਆਂ ਦੀ ਧੜਤੀ ਗੁੱਡੀ ਅਸਮਾਨੀ ਚੜ੍ਹੇ' ਗਾਣੇ ਤੋਂ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਪੀਰ ਨੇ ਸਿਰ 'ਤੇ ਹੱਥ ਰੱਖ ਕਿਹਾ ਕਿ ਤੇਰੀ ਵੀ ਗੁੱਡੀ ਅਸਮਾਨੀ ਚੜ੍ਹੇਗੀ। ਹਾਲਾਂਕਿ,  ਨੂਰਜਹਾਂ ਨੂੰ ਫਰਮਾਇਸ਼ 'ਤੇ ਗਾਣਾ ਬਿਲਕੁਲ ਨਾ ਪਸੰਦ ਸੀ।

ਇਹ ਵੀਡੀਓ ਵੀ ਦੇਖੋ

(ਬੀਬੀਸੀ ਪੰਜਾਬੀ ਦੇ ਫੇਸਬੁੱਕ ਪੰਨੇ ਉੱਤੇ ਜਾਣ ਲਈ ਇੱਥੇ ਕਲਿੱਕ ਕਰੋ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਲਿੰਕ ਉੱਤੇ ਕਲਿੱਕ ਕਰਕੇ ਇੰਸਟਾਗਰਾਮ ਪੰਨਾ ਦੇਖੋ।)


...ੜਤਾਲ ਕਰਨ ਦਾ ਪੁਖ਼ਤਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਨਹੀਂ ਹੈ।

ਪਿਛਲੇ 15 ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਕੁੰਭ ਤੋਂ ਮੁੜਨ ਵਾਲਿਆਂ ਦੇ ਕੋਰੋਨਾ ਪੌਜ਼ੀਟਿਵ ਪਾਏ ਜਾਣ ਦੀਆਂ ਖ਼ਬਰਾਂ ਦੇਸ ਦੇ ਹਰ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚੋਂ ਆਈਆਂ:

ਅਧਿਕਾਰੀ ਹੁਣ ਕੁੰਭ ਤੋਂ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਉਨ੍ਹਾਂ 22 ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਭਾਲ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਹਾਲੇ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਲੱਗਿਆ।

ਡਾ. ਕਾਂਤ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, "ਇਹ ਤਬਾਹਕੁੰਨ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਨੰਬਰ ਅਸਲ ਤਸਵੀਰ ਦਾ ਮਹਿਜ਼ ਥੋੜ੍ਹਾ ਜਿਹਾ ਹਿੱਸਾ ਹੀ ਹਨ। ਭੀੜ ਵਾਲੀਆਂ ਗੱਡੀਆਂ ਅਤੇ ਬੱਸਾਂ ਰਾਹੀਂ ਸਫ਼ਰ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਮੂਹਾਂ ਦਾ ਲਾਗ਼ ਦੇ ਮਾਮਲਿਆਂ ਦੀ ਦਰ ਵਧਾਉਣ ਵਿੱਚ ਬਹੁਪੱਖੀ ਪ੍ਰਭਾਵ ਪਿਆ ਹੈ। ਮੈਂ ਬੇਝਿਜਕ ਕਹਿ ਸਕਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਮਾਮਲੇ ਵ... ਬਾਕੀ ਲੇਖ ਲਿਖੋ:

ਮੇਲੇ ਦੀ ਪ੍ਰਵਾਨਗੀ ਦੇ ਕੇ ਸੂਬਾ ਹਾਸੇ ਦਾ ਪਾਤਰ ਬਣ ਗਿਆ ਹੈ।

ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਤੋਂ ਹੀ ਚਿੰਤਾਵਾਂ ਸਨ ਕਿ ਕੁੰਭ ਮੇਲਾ ਕਰਵਾਉਣਾ ਜੋਖ਼ਮਾਂ ਭਰਿਆ ਹੈ।

ਸਿਹਤ ਮਾਹਰਾਂ ਨੇ ਮਾਰਚ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਵਿੱਚ ਸਰਕਾਰ ਨੂੰ ਚੇਤਾਵਨੀ ਦਿੱਤੀ ਸੀ ਕਿ ਇੱਕ ਨਵਾਂ ਅਤੇ ਵੱਧ ਲਾਗ਼ ਲਾਉਣ ਵਾਲਾ ਕੋਰੋਨਾਵਾਇਰਸ ਦਾ ਵੇਰੀਐਂਟ ਦੇਸ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਪਕੜ ਬਣਾ ਰਿਹਾ ਹੈ ਅਤੇ ਲੱਖਾਂ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਬਗ਼ੈਰ ਮਾਸਕ ਦੇ ਇੱਕ ਤਿਉਹਾਰ ਵਿੱਚ ਇਕੱਠੇ ਹੋਣ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਦੇਣਾ ਤਰਕ ਭਰਪੂਰ ਨਹੀਂ ਹੈ।

ਉੱਤਰਾਖੰਡ ਦੇ ਸਾਬਕਾ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ, ਤ੍ਰਿਵੇਂਦਰਾ ਸਿੰਘ ਰਾਵਤ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਕਿਉਂਕਿ ਮਾਹਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕਹਿ ਰਹੇ ਸਨ ਕਿ ਮਹਾਂਮਾਰੀ ਜਲਦ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਨਹੀਂ ਇਸ ਲਈ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਤੋਂ ਹੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕੁੰਭ ਨੂੰ ਸੀਮਤ ਅਤੇ ਪ੍ਰਤੀਕਾਤਮਕ ਸਮਾਗਮ ਰੱਖਣ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਬਣਾਈ ਸੀ।

ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ, "ਤਿਉਹਾਰ ਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਭਾਰਤ ਬਲਕਿ ਹੋਰ ਦੇਸਾਂ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਆਕਰਸ਼ਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਮੈਨੂੰ ਚਿੰਤਾ ਸੀ ਕਿ ਤੰਦਰੁਸਤ ਲੋਕ ਹਰਿਦੁਆਰ ਆਉਣਗੇ ਅਤੇ ਹਰ ਜਗ੍ਹਾ ਇੰਫ਼ੈਕਸ਼ਨ ਲੈ ਜਾਣਗੇ।"

ਪਰ ਕੁੰਭ ਤੋਂ ਕੁਝ ਹੀ ਦਿਨ ਪਹਿਲਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਬਦਲ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਤੀਰਥ ਸਿੰਘ ਰਾਵਤ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਜਗ੍ਹਾ ਲੈ ਲਈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਮਸ਼ਹੂਰ ਟਿੱਪਣੀ ਕੀਤੀ ਕਿ, "ਮਾਂ ਗੰਗਾ ਦੀਆਂ ਬਖਸ਼ਿਸ਼ਾਂ ਹੋ ਰਹੀਆਂ ਹਨ, ਉਥੇ ਕੋਈ ਵੀ ਕੋਰੋਨਾ ਨਹੀਂ ਰਹੇਗਾ"।

ਨਵੇਂ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਵੀ ਰੋਕਿਆ ਨਹੀਂ ਜਾਵੇਗਾ, ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣ ਲਈ ਕੋਵਿਡ ਨੈਗੇਟਿਵ ਰਿਪੋਰਟ ਲਾਜ਼ਮੀ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗੀ ਅਤੇ ਸੁਰੱਖਿਆ ਨਿਯਮਾਂ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕਰਨਾ ਹੀ ਕਾਫ਼ੀ ਹੋਵੇਗਾ।

ਪਰ ਕਸਬੇ 'ਚ ਲੱਖਾਂ ਲੋਕ ਆਏ ਅਤੇ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਨੇ ਸੁਰੱਖਿਆ ਨਿਯਮਾਂ ਨੂੰ ਲਾਗੂ ਕਰਵਾਉਣ ਲਈ ਜਦੋ ਜਹਿਦ ਕੀਤੀ।

ਕੋਰੋਨਾ ਪ੍ਰੋਟੋਕੌਲ ਲਾਗੂ ਕਰਵਾਉਣ ਸੀ ਔਖਾ

ਹਰਿਦੁਆਰ ਦੇ ਮੁੱਖ ਮੈਡੀਕਲ ਅਫ਼ਸਰ ਡਾ. ਸ਼ੰਭੂ ਕੁਮਾਰ ਝਾਅ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਭੀੜ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲਣਾ ਬਹੁਤ ਔਖਾ ਹੋ ਗਿਆ ਕਿਉਂਕਿ ਲੋਕ ਕੋਰੋਨਾ ਨੈਗੇਟਿਵ ਰਿਪੋਰਟ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਲਿਆਏ ਸਨ ਅਤੇ ਉਹ ਸ਼ਰਧਾਲੂਆਂ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਨਹੀਂ ਮੋੜ ਸਕਦੇ ਸੀ ਜੋ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਦੇ ਸਿਰ 'ਤੇ ਇੰਨਾ ਸਫ਼ਰ ਤੈਅ ਕਰਕੇ ਆਏ ਸਨ।

ਉਹ ਪੁੱਛਦੇ ਹਨ, "ਤੁਸੀਂ ਇੱਕ ਧਾਰਮਿਕ ਸਮਾਗਮ ਵਿੱਚ ਸ਼ਮੂਲੀਅਤ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਣ ਬਦਲੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਸੂਲੀ 'ਤੇ ਨਹੀਂ ਟੰਗ ਸਕਦੇ, ਕੀ ਤੁਸੀਂ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹੋ?"

ਉਨ੍ਹਾਂ ਅੱਗੇ ਕਿਹਾ, "ਫ਼ੈਡਰਲ ਸਰਕਾਰ ਤੇ ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਦਾ ਇੱਕ ਸਟੈਂਡਰਡ ਓਪਰੇਟਿੰਗ ਪ੍ਰੋਸੀਜਰ ਹੈ (ਐੱਸਓਪੀ) ਅਤੇ ਅਸੀਂ ਉਸ ਨੂੰ ਲਾਗੂ ਕਰਨ ਦੀ ਪੂਰੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ।"

ਉੱਤਰਾਖੰਡ ਆਧਾਰਿਤ ਇੱਕ ਥਿੰਕ ਟੈਂਕ ਦੇ ਸੰਸਥਾਪਕ ਅਨੂਪ ਨੌਟਿਆਲ ਨੇ ਬੀਬੀਸੀ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ, "ਇੱਸ ਪੱਧਰ ਦੀ ਭੀੜ ਨਾਲ, ਐੱਸਓਪੀ ਦਾ ਪਾਲਣ ਕਰਨਾ ਤਕਰੀਬਨ ਅਸੰਭਵ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਕਾਗਜ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਦੇਖਣ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਸੋਹਣੇ ਲੱਗਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਲਾਗੂ ਕਰਨਾ ਅਸਭੰਵ ਹੈ।"

ਨੌਟਿਆਲ, ਜੋ ਜਦੋਂ ਤੋਂ ਸੂਬੇ ਵਿੱਚ 15 ਮਾਰਚ, 2020 ਨੂੰ ਕੋਰੋਨਾ ਦਾ ਪਹਿਲਾਂ...


...ੜਾ ਖਿਡਾਰੀ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਬਜਟ ਕਿੰਨਾਂ ਹੈ। ਇਹ ਅਕਸਰ ਹੀ ਵੇਖਣ ਨੂੰ ਮਿਲਿਆ ਹੈ ਕਿ ਫ੍ਰੈਂਚਾਇਜ਼ੀ ਸਹੀ ਮੌਕੇ 'ਤੇ ਇਸਤੇਮਾਲ ਕਰਨ ਲਈ ਕੁੱਝ ਪੈਸੇ ਬਚਾ ਕੇ ਰੱਖਦੀਆਂ ਹਨ।

ਆਈਪੀਐੱਲ ਨੀਲਾਮੀ ਵਿੱਚ ਕਿੰਨੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਖਿਡਾਰੀ ਹੁੰਦੇ ਹਨ?

ਇੱਕ ਆਈਪੀਐੱਲ ਟੀਮ ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਤਿੰਨ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਖਿਡਾਰੀ ਹੁੰਦੇ ਹਨ- ਕੈਪਡ ਭਾਰਤੀ ਖਿਡਾਰੀ, ਅਨਕੈਪਡ ਭਾਰਤੀ ਖਿਡਾਰੀ ਅਤੇ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਖਿਡਾਰੀ।

ਕੈਪਡ ਖਿਡਾਰੀ ਉਹ ਖਿਡਾਰੀ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਜਿੰਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਖੇਡ ਦੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਫਾਰਮੈਟ ਵਿੱਚ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ ਇੱਕ ਵਾਰ ਭਾਰਤ ਦੀ ਸੀਨੀਅਰ ਟੀਮ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕੀਤੀ ਹੋਵੇ। ਫਾਰਮੈਟ ਤੋਂ ਭਾਵ ਟੈਸਟ, ਇੱਕ ਰੋਜ਼ਾ ਅਤੇ ਟੀ-20 ... ਬਾਕੀ ਲੇਖ ਲਿਖੋ:

ਵੀ ਹੈ ਕਿ ਬੇਸ ਮੁੱਲ 10 ਲੱਖ ਰੁਪਏ ਤੋਂ ਘੱਟ ਅਤੇ 2 ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਤੋਂ ਵੱਧ ਨਹੀਂ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

ਕੈਪਡ ਅਤੇ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਖਿਡਾਰੀ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਆਪਣਾ ਬੇਸ ਮੁੱਲ ਵੱਧ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸੀਮਾ ਤੱਕ ਰੱਖਦੇ ਹਨ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਅਨਕੈਪਡ ਭਾਰਤੀ ਖਿਡਾਰੀ ਘੱਟ ਬੇਸ ਮੁੱਲ ਰੱਖਦੇ ਹਨ।

ਬੇਸ ਮੁੱਲ ਤੈਅ ਕਰਦਿਆਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ, ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ ਫਾਲੋਵਿੰਗ, ਹਾਲੀਆ ਫਾਰਮ ਆਦਿ ਨੂੰ ਵੀ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਰੱਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਬੇਸ ਮੁੱਲ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਜਾਂ ਫਿਰ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਰੱਖੇ ਜਾਣ ਦਾ ਜੋਖਮ ਬਣਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।

ਕਈ ਵਾਰ ਤਾਂ ਅਜਿਹਾ ਵੀ ਹੋਇਆ ਹੈ ਕਿ ਕਈ ਖਿਡਾਰੀ ਇਸ ਲਈ ਨਹੀਂ ਵਿਕੇ ਕਿਉਂਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣਾ ਬੇਸ ਮੁੱਲ ਵਧੇਰੇ ਤੈਅ ਕੀਤਾ ਸੀ।

ਵੀਡੀਓ: ਬੀਬੀਸੀ ਪੰਜਾਬੀ ਨੂੰ ਇੰਝ ਲਿਆਓ ਆਪਣੀ ਹੋਮ ਸਕਰੀਨ ’ਤੇ

ਆਈਪੀਐੱਲ ਦੀ ਇੱਕ ਟੀਮ ਵਿੱਚ ਕਿੰਨੇ ਖਿਡਾਰੀ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ?

ਹਰ ਫ੍ਰੈਂਚਾਇਜ਼ੀ ਆਪਣੀ ਟੀਮ ਵਿੱਚ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ 18 ਅਤੇ ਵੱਧ ਤੋਂ ਵੱਧ 25 ਖਿਡਾਰੀ ਰੱਖ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਟੀਮ ਵਿੱਚ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਖਿਡਾਰੀ ਵੀ ਅੱਠ ਤੋਂ ਵੱਧ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ।

ਮਿਸਾਲ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਜੇਕਰ ਕਿਸੇ ਆਈਪੀਐਲ ਟੀਮ 'ਚ 25 ਖਿਡਾਰੀ ਹਨ ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ 'ਚੋਂ 17 ਭਾਰਤੀ ( ਕੈਪਡ ਅਤੇ ਅਨਕੈਪਡ ) ਅਤੇ ਅੱਠ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਖਿਡਾਰੀ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ।

ਅਜਿਹੀ ਵੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਹੈ ਕਿ ਕਿਸੇ ਟੀਮ ਵਿੱਚ 25 ਦੇ 25 ਖਿਡਾਰੀ ਭਾਰਤੀ ਹੀ ਹੋਣ। ਪਰ ਹਰੇਕ ਫ੍ਰੈਂਚਾਇਜ਼ੀ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਖਿਡਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਜ਼ਰੂਰ ਆਪਣੀ ਟੀਮ ਵਿੱਚ ਰੱਖਦੀ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਖਿਡਾਰੀ ਵਿਸ਼ਵ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਖੇਡ ਚੁੱਕੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਇਸ ਤਜ਼ਰਬੇ ਨੂੰ ਟੀਮ ਆਪਣੇ ਲਾਭ ਲਈ ਵਰਤਣਾ ਚਾਹੁੰਦੀ ਹੈ।

ਜੇਕਰ ਫ੍ਰੈਂਚਾਈਜ਼ੀ ਕੋਲ ਪੈਸਾ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਉਹ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਖਿਡਾਰੀਆਂ 'ਤੇ ਭਾਰੀ ਬੋਲੀ ਵੀ ਲਗਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਭਾਵੇਂ ਕਿ ਟੀਮ 'ਚ ਅੱਠ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਖਿਡਾਰੀ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ ਪਰ ਮੈਚ ਵਾਲੇ ਦਿਨ 11 ਖਿਡਾਰੀਆਂ ਦੀ ਟੀਮ ਵਿੱਚ ਸਿਰਫ ਚਾਰ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਖਿਡਾਰੀ ਹੀ ਮੈਦਾਨ ਵਿੱਚ ਉਤਰ ਸਕਦੇ ਹਨ।

ਨੀਲਾਮੀ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਕੌਣ ਹੁੰਦਾ ਹੈ?

ਨੀਲਾਮੀ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਉਹ ਵਿਅਕਤੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਨੀਲਾਮੀ ਦਾ ਪੂਰਾ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਕਰਦਾ ਹੈ।

ਨੀਲਾਮੀ ਦੇ ਮੌਕੇ ਨੀਲਾਮੀ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਵਿਅਕਤੀ ਖਿਡਾਰੀ ਦੇ ਨਾਂਅ ਅਤੇ ਬੇਸ ਮੁੱਲ ਦਾ ਐਲਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਬੋਲੀ ਲੱਗਣੀ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਵਧੀ ਹੋਈ ਕੀਮਤ ਵੀ ਉਹੀ ਦੱਸਦਾ ਹੈ।

ਉਹ ਹੀ ਨੀਲਾਮੀ ਦੀ ਪੂਰੀ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਆ ਦਾ ਧਿਆਨ ਰੱਖਦਾ ਹੈ। ਕਿਸ ਫ੍ਰੈਂਚਾਈਜ਼ੀ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਬੋਲੀ ਲਗਾਈ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਵੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵਿਵਾਦ ਦੇ ਪੈਦਾ ਹੋਣ 'ਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਸੁਲਝਾਉਂਦਾ ਵੀ ਹੈ।

ਜਦੋਂ ਨਿਲਾਮੀ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਵਿਅਕਤੀ ਐਲਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ - 'ਐਂਡ ਸੋਲਡ' ਤਾਂ ਖਿਡਾਰੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਬੋਲੀ ਲਗਾਉਣ ਵਾਲੀ ਫ੍ਰੈਂਚਾਇਜ਼ੀ ਦੀ ਟੀਮ 'ਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਨੀਲਾਮੀ ਦੇ ਪ੍ਰਬੰਧ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਣ ਤੋਂ ਦੱਸ ਸਾਲ ਤੱਕ ਰਿਚਰਡ ਮੈਡਲੇ ਵੱਲੋਂ ਆਈਪੀਐੱਲ ਦੀ ਨੀਲਾਮੀ ਕੀਤੀ ਗਈ।

ਸਾਲ 2018 ਵਿੱਚ ਬੀਸੀਸੀਆਈ ਨੇ...


...ੜਿਆ।

ਮੀਨਾ ਵਰਗੀਆਂ ਹੋਰ ਘਰੇਲੂ ਨੌਕਰੀ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ, ਮਜ਼ਦੂਰ, ਦੁਕਾਨਾਂ 'ਤੇ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਔਰਤਾਂ ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਕੁਲ ਕੰਮਕਾਜੀ ਔਰਤਾਂ ਦਾ 94 ਫੀਸਦੀ ਹਨ।

ਇਸ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਹੁੰਦੇ ਮਾੜੇ ਵਤੀਰੇ ਅਤੇ ਜਿਣਸੀ ਸ਼ੋਸ਼ਣ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਸਾਹਮਣੇ ਆਉਂਦੇ ਹਨ।

ਗੈਰ-ਸੰਗਠਿਤ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਬਾਰੇ ਡਾਟਾ ਇਕੱਠਾ ਕਰਨਾ ਵੀ ਬੜਾ ਮੁਸ਼ਕਿਲ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਔਰਤਾਂ ਬਾਰੇ ਵੱਖੋ-ਵੱਖਰੇ ਸਰਵੇ ਹੋਏ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਕੋਈ ਸਪਸ਼ਟ ਤਸਵੀਰ ਤਾਂ ਨਹੀਂ ਬਣਦੀ ਪਰ, ਜੋ ਪਤਾ ਲਗਦਾ ਹੈ ਉਹ ਅਹਿਮ ਹੈ।

ਓਕਸਫੈਮ ਵੱਲੋਂ 2012 ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦੇ 8 ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿੱਚ ਰਸਮੀ ਅਤੇ ਗ਼ੈਰ ਰਸਮੀ ਕਾ... ਬਾਕੀ ਲੇਖ ਲਿਖੋ:

ਬਾਹਰ ਹੀ ਰਹੀਆਂ ਹਨ।

ਇਹ ਬੇਹੱਦ ਮੰਦਭਾਗੀ ਗੱਲ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਰਾਜਸਥਾਨ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਦਲਿਤ ਮਜ਼ਦੂਰ ਭੰਵਰੀ ਦੇਵੀ ਦੇ ਸਮੂਹਿਕ ਬਲਾਤਕਾਰ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹੀ ਕੰਮ ਵਾਲੀ ਥਾਂ 'ਤੇ ਜਿਣਸੀ ਸ਼ੋਸ਼ਣ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਭਾਰਤ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਕਾਨੂੰਨ ਸਾਹਮਣੇ ਆਇਆ।

ਭਾਰਤ ਦੇ ਜਿਣਸੀ ਸ਼ੋਸ਼ਣ ਕਾਨੂੰਨਾਂ ਮੁਤਾਬਕ ਔਰਤਾਂ ਦੀਆਂ ਸ਼ਿਕਾਇਤਾਂ ਦੇ ਨਿਪਟਾਰੇ ਲਈ ਸੰਗਠਨਾਂ ਦੀ ਗ਼ੈਰ-ਹਾਜ਼ਰੀ ਵਿੱਚ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਮੈਜਿਸਟ੍ਰੇਟ ਦੀ ਆਗਵਾਈ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਥਾਨਕ ਸ਼ਿਕਾਇਤ ਕਮੇਟੀ ਅਜਿਹੀਆਂ ਸ਼ਿਕਾਇਤਾਂ ਦਾ ਨਿਪਟਾਰਾ ਕਰੇ।

ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ #MeToo ਮੁਹਿੰਮ ਦੇ ਕਈ ਸਮਾਜਿਕ, ਆਰਥਿਕ ਅਤੇ ਸੱਭਿਆਚਰ ਪੱਖੋਂ ਮਜ਼ਬੂਤ ਸਮਰਥਕ ਹਨ। ਇਸ ਲਹਿਰ ਨੇ ਹੁਣ ਮੁਖਧਾਰਾ ਮੀਡੀਆ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਆਵਾਜ਼ ਹਾਸਲ ਕਰ ਲਈ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਸਾਨੂੰ ਅਜੇ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਗਰੀਬ ਅਤੇ ਘਰੇਲੂ ਕਾਮਿਆਂ ਦੇ ਹੱਕਾਂ ਨੂੰ ਨੇੜਿਓਂ ਦੇਖਣ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ।

ਹੁਣ ਇਸ ਵੇਲੇ ਸਾਨੂੰ #MeToo ਤੋਂ  #UsAll ਤੱਕ ਆਉਣ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ।

ਸ਼੍ਰੀਪਰਨਾ ਚਟੋਪਾਧਿਆਇ ਪਬਲਿਕ ਹੈਲਥ ਫਾਊਂਡੇਸ਼ਨ ਆਫ਼ ਇੰਡੀਆ ਦੀ ਇੱਕ ਸੀਨੀਅਰ ਖੋਜ ਵਿਗਿਆਨੀ ਹੈ।

ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ-

ਤੁਹਾਨੂੰ ਇਹ  ਵੀਡੀਓ ਵੀ ਪਸੰਦ ਆ ਸਕਦੇ ਹਨ:

(ਬੀਬੀਸੀ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਲ FACEBOOK, INSTAGRAM, TWITTERਅਤੇ YouTube 'ਤੇ ਜੁੜੋ।)


...ੜੀ ਕੱਢ ਲਿਆਉਂਦਾ ਸੀ, ਜੋ ਨਦੀ ਵਿੱਚ ਸੁੱਟ ਦਿੱਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਸਨ। ਪਰ ਅਜਿਹੀਆਂ ਲਾਸ਼ਾਂ 'ਚੋਂ ਸਹੀ ਸਲਾਮਤ ਕੰਕਾਲ ਕੱਢਣ ਕੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਔਖੀ ਹੈ।

ਜੱਦੀ-ਪੁਰਖੀ ਕੰਮ

ਪੁਲਿਸ ਲਈ ਇਸ ਦਾ ਪਤਾ ਲਗਾਉਣਾ ਬੇਹੱਦ ਔਖਾ ਹੈ ਕਿ ਕੰਕਾਲ ਕਿਹੜੀਆਂ ਲਾਸ਼ਾਂ 'ਚੋਂ ਕੱਢੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਕਿਉਂਕਿ ਪੁੱਛਗਿੱਛ 'ਚ ਦੋਹਾਂ ਨੇ ਇਹੀ ਕਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਸੜੀਆਂ-ਗਲੀਆਂ ਲਾਸ਼ਾਂ ਦੇ ਕੰਕਾਲ ਕੱਢੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

ਰੇਲਵੇ ਐਸਪੀ ਸੰਜੇ ਕੁਮਾਰ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, "ਸੰਜੇ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਪੱਛਮੀ ਚੰਪਾਰਣ ਵਾਲੇ ਜੱਦੀ ਪਿੰਡ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਕੋਲੋਂ ਜੋ ਜਾਣਕਾਰੀ ਮਿਲੀ ਹੈ, ਉਸ ਮੁਤਾਬਕ ਇਹ ਉਸ ਦਾ ਜੱਦੀ-ਪੁਰਖੀ ਕੰਮ ਸੀ। ਇਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਬਾਬੂਲਾਲ ਸਾਓ ਅਤੇ ਮਾਸੜ ਵੀ ਇਹੀ ਕੰ... ਬਾਕੀ ਲੇਖ ਲਿਖੋ:

ਚੁੱਕਿਆ ਹੈ।

ਤਨਵੀਰ ਅਹਿਮਦ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, "ਸੰਜੇ ਨੇ ਪੁੱਛਗਿੱਛ 'ਚ ਸਵੀਕਾਰ ਕੀਤਾ ਹੈ ਕਿ ਉਸ ਨੇ ਹੁਣ ਤੱਕ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਮਨੁੱਖੀ ਖੋਪੜੀਆਂ ਅਤੇ ਕੰਕਾਲ ਵੇਚੇ ਹੋਣਗੇ। ਇੱਥੋਂ ਤੱਕ ਕਿ ਹਾਲ 'ਚ ਮੁਜ਼ੱਫਰਪੁਰ ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ 'ਤੇ ਮਿਲੇ ਨਰਕੰਕਾਲ ਵੀ ਉਸੇ ਦੇ ਸਨ। ਪੁਲਿਸ ਦੇ ਡਰ ਕਾਰਨ ਉਹ ਉੱਥੇ ਨਰ ਕੰਕਾਲਾਂ ਛੱਡ ਕੇ ਭੱਜ ਗਿਆ ਸੀ।"

ਪੁਲਿਸ ਦੀ ਜਾਂਚ 'ਚ ਇਹ ਗੱਲ ਵੀ ਸਾਹਮਣੇ ਆਈ ਹੈ ਕਿ ਇਨ੍ਹਾਂ ਕੰਕਾਲਾਂ ਨੂੰ ਨੇਪਾਲ ਅਤੇ ਭੂਟਾਨ 'ਚ ਲੈ ਜਾ ਕੇ ਵੇਚਿਆਂ ਜਾਂਦਾ ਹੈ

ਪੁਲਿਸ ਨੂੰ ਸੰਜੇ ਦੇ ਕੋਲ ਭੂਟਾਨ ਅਤੇ ਨੇਪਾਲ ਦੇ ਬਣੇ ਵੋਟਰ ਆਈ ਮਿਲੇ ਹਨ।

ਸੰਜੇ ਦੇ ਮੋਬਾਈਲ ਦੀ ਕੌਲ ਡਿਟੇਲ ਰਿਕਾਰਡਜ਼ (ਸੀਡੀਆਰ) ਦੇ ਆਧਾਰ 'ਤੇ ਹੁਣ ਪੁਲਿਸ ਕੋਲੋਂ ਇਹ ਲਗਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ ਕਿ ਸੰਜੇ ਕਿਹੜੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਨਰਕੰਕਾਲ ਸਪਲਾਈ ਕਰਦਾ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸ ਦਾ ਇਸਤੇਮਾਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

ਨਰਕੰਕਾਲਾਂ ਦੀ ਸਪਲਾਈ

ਮਾਮਲੇ ਦੀ ਜਾਂਚ ਕਰ ਰਹੀ ਰੇਲਵੇ ਪੁਲਿਸ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਨਰਕੰਕਾਲਾਂ ਦੀ ਸਪਲਾਈ ਸੜਕ ਰਾਹੀਂ ਨੇਪਾਲ ਅਤੇ ਭੂਟਾਨ 'ਚ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

ਗ੍ਰਿਫ਼ਤਾਰ ਤਸਕਰ ਨੇ ਵੀ ਪੁੱਛਗਿੱਛ 'ਚ ਇਸ ਗੱਲ ਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰਿਆ ਹੈ। ਉਸ ਦੇ ਸੀਡੀਆਰ ਦੇ ਬੈਕਵਰਡ ਅਤੇ ਫਾਰਵਰਡ ਲਿੰਕ ਵੀ ਇਸ ਵੱਲ ਇਸ਼ਾਰਾ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ।

ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਗੋਰਖਪੁਰ ਤੋਂ ਸਾਲ 2015 'ਚ ਅਤੇ ਬਕਸਰ ਤੋਂ ਇਸੇ ਸਾਲ ਫਰਵਰੀ ਵਿੱਚ ਵੱਡੀ ਮਾਤਰਾ 'ਚ ਨਰਕੰਕਾਲਾਂ ਦੀ ਬਰਾਮਦਗੀ ਹੋ ਚੁੱਕੀ ਹੈ।

ਗੋਰਖਪੁਰ ਤੋਂ ਸਾਲ 2015 'ਚ ਅਤੇ ਬਕਸਰ ਤੋਂ ਇਸੇ ਸਾਲ ਫਰਵਰੀ ਵਿੱਚ ਵੱਡੀ ਮਾਤਰਾ 'ਚ ਨਰਕੰਕਾਲਾਂ ਦੀ ਬਰਾਮਦਗੀ ਹੋ ਚੁੱਕੀ ਹੈ।

ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਦਿਘਵਰਾ ਅਤੇ ਮੁਜ਼ੱਫਰਪੁਰ 'ਚ ਵੀ ਨਰਕੰਕਾਲ ਮਿਲੇ ਹਨ। ਪੁਲਿਸ ਨੂੰ ਸ਼ੱਕ ਹੈ ਕਿ ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਾਰੇ ਮਾਮਲਿਆਂ 'ਚ ਸੰਜੇ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਗਿਰੋਹ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਸ਼ਮੂਲੀਅਤ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ।

ਛਪਰਾ ਰੇਲਵੇ ਪੁਲਿਸ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਸੰਜੇ ਬਿਹਾਰ ਅਤੇ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਤੋਂ ਨਰਕੰਕਾਲ ਚੁੱਕਦਾ ਸੀ। ਰੇਲਗੱਡੀ ਰਾਹੀਂ ਜਲਪਾਈਗੁੜੀ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਘਰ ਲੈ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਫਿਰ ਸੜਕ ਰਾਹੀਂ ਨੇਪਾਲ ਅਤੇ ਭੂਟਾਨ 'ਚ ਸਪਲਾਈ ਕਰਦਾ ਸੀ।

ਤਸਕਰ ਸੰਜੇ ਦੇ ਕੋਲ ਬਰਾਮਦ ਆਧਾਰ ਕਾਰਡ 'ਤੇ ਜਲਪਾਈਗੁੜੀ ਦਾ ਹੀ ਪਤਾ ਲਿਖਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਰੇਲਵੇ ਪੁਲਿਸ ਦੀ ਇੱਕ ਟੀਮ ਜਾਂਚ ਲਈ ਜਲਪਾਈਗੁੜੀ ਪਹੁੰਚ ਗਈ ਹੈ।

ਪਰ ਉੱਥੋਂ ਐਸਪੀ ਅਮਿਤਾਭ ਮੈਤੀ ਬੀਬੀਸੀ ਨਾਲ ਗੱਲਬਾਤ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ, "ਅਜਿਹਾ ਮਾਮਲਾ ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਆਇਆ। ਜੇਕਰ ਸੱਚਮੁੱਚ ਛਪਰਾ ਰੇਲਵੇ ਪੁਲਿਸ ਨੂੰ ਅਜਿਹੇ ਲੀਡਜ਼ ਮਿਲੇ ਹਨ ਤਾਂ ਇਸ ਦੀ ਜਾਂਚ ਹੋਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਮੈਨੂੰ ਅਜੇ ਤੱਕ ਇਸ ਮਾਮਲੇ ਦੀ ਕੋਈ ਜਾਣਕਾਰੀ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਛਪਰਾ ਰੇਲਵੇ ਪੁਲਿਸ ਕੋਲੋਂ ਅਪਡੇਟ ਲੈ ਕੇ ਅਸੀਂ ਇਸ ਦਾ ਪਤਾ ਕਰਾਂਗੇ।"

ਪੁਲਿਸ ਮੁਤਾਬਕ ਪਿਛਲੇ ਸਾਲ ਜੈਰਾਓਂ ਥਾਣਏ 'ਚ ਨਰਕੰਕਾਲ ਮਿਲਣ ਦਾ ਮਾਮਲਾ ਦਰਜ ਹੋਇਆ ਸੀ

ਉੱਧਰ ਜਲਪਾਈਗੁੜੀ ਪਹੁੰਚੀ ਰੇਲਵੇ ਪੁਲਿਸ ਦੀ ਇੱਕ ਟੀਮ ਨੇ ਪਤਾ ਲਗਾਇਆ ਹੈ ਕਿ ਉੱਥੇ ਵੀ ਪਿਛਲੇ ਸਾਲ ਜੈਰਾਓਂ ਥਾਣੇ 'ਚ ਨਰਕੰਕਾਲ ਮਿਲਣ ਦਾ...


...ੜੇ ਮਜ਼ਦੂਰ ਪੁਲਿਸ ਨੂੰ ਮਿਲੇ। ਇਸ ਥਾਂ ਉੱਪਰ ਦਰਿਆ ਇੱਕ ਵੱਡੇ ਨਾਲੇ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸੀਵਰ ਦਾ ਗੰਦ ਡਿਗਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਥਾਂ ਬਦਬੂ ਨਾਲ ਭਰੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ।

ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਹਾਲਤ ਬਹੁਤ ਖ਼ਰਾਬ ਸੀ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਸੀ ਕਿ ਉਹ ਤਿੰਨ ਦਿਨਾਂ ਤੋਂ ਭੁੱਖੇ ਸਨ। ਉਹ ਇੱਥੇ ਰਹਿ ਰਹੇ ਸਨ ਕਿਉਂਕਿ ਜਿਸ ਸਰਕਾਰੀ ਆਰਜੀ-ਵਸੇਬੇ ਵਿੱਚ ਉਹ ਰਹਿ ਰਹੇ ਸਨ ਉਸ ਨੂੰ ਅੱਗ ਲਾ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਹੁਣ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਹੋਰ ਰੈਣ-ਬਸੇਰਿਆਂ ਵਿੱਚ ਭੇਜ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।

ਇਨ੍ਹਾਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲੱਖਾਂ ਭਾਰਤੀ ਮਜ਼ਦੂਰਾਂ ਦੇ ਦੁੱਖਾਂ ਨੂੰ ਸਾਹਮਣੇ ਲਿਆਂਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਕਿਰਤ-ਕਰਮ ਦੇ ਮਾਰੇ ਆਪਣੇ ਘਰੇਲੂ ਸੂਬਿਆਂ ਤੋਂ ਦੂਰ ਦਿਹਾ... ਬਾਕੀ ਲੇਖ ਲਿਖੋ:

ੌਕਡਾਊਨ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਗ਼ੈਰ-ਮਨੁੱਖੀ ਹੈ।" ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸੁਪਰੀਮ ਕੋਰਟ ਵਿੱਚ ਪਟੀਸ਼ਨ ਪਾਈ ਹੈ ਕਿ ਪਰਵਾਸੀ ਕਾਮਿਆਂ ਨੂੰ ਘਰੋ-ਘਰੀਂ ਜਾਣ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦਿੱਤੀ ਜਾਵੇ।

"ਜੋ ਲੋਕ ਕੋਰੋਨਾ ਦੇ ਟੈਸਟ ਵਿੱਚ ਨੈਗਿਟੀਵ ਆਏ ਹਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਅਤੇ ਪਿੰਡਾਂ ਤੋਂ ਦੂਰ ਧੱਕੇ ਨਾਲ ਰੋਕ ਕੇ ਨਹੀਂ ਰੱਖਿਆ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ। ਸਰਕਾਰ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਘਰ ਜਾਣ ਲਈ ਟਰਾਂਸਪੋਰਟ ਦਾ ਬੰਦੋਬਸਤ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।"

ਜੇ ਅਜਿਹਾ ਹੋ ਸਕੇ ਤਾਂ ਇਸ ਨਾਲ ਅਹੀਰਵਾਲ ਵਰਗੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਬਹੁਤ ਮਦਦ ਕਰੇਗਾ। ਜੋ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਥਾਵਾਂ ਉੱਪਰ ਫ਼ਸੇ ਹੋਏ ਹਨ।

ਸਿਹਤ ਵਿਭਾਗ ਦੀ ਅਫ਼ਸਰ ਨੀਲਮ ਚੌਧਰੀ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਕਿ 29 ਮਾਰਚ ਤੋਂ ਜਿਹੜੇ ਲੋਕ ਸ਼ੈਲਟਰ ਵਿੱਚ ਰਹਿ ਰਹੇ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਸਾਰੇ 380 ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਸਿਹਤ ਵਿਭਾਗ ਵੱਲੋਂ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਜਾਂਚ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਸ਼ੈਲਟਰਾਂ ਵਿੱਚ 6,00,000 ਪਰਵਾਸੀ ਕਾਮਿਆਂ ਦੀ ਸੰਭਾਲ ਕੀਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ ਅਤੇ ਲਗਭਗ 22 ਲੱਖ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਖਾਣਾ ਮੁਹਈਆ ਕਰਵਾਇਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਫਿਰ ਵੀ ਲੱਖਾਂ ਲੋਕ ਹਾਲੇ ਵੀ ਮਦਦ ਦੀ ਇੰਤਜ਼ਾਰ ਵਿੱਚ ਹਨ।

ਫ਼ਸੇ ਹੋਏ ਮਜ਼ਦੂਰਾਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ ਕੰਮ ਕਰ ਰਹੀ ਸੰਸਥਾ ਸਟਰੈਂਡਡ ਵਰਕਰਜ਼ ਐਕਸ਼ਨ ਨੈਟਵਰਕ ਦੀ ਅਨੰਦਿਤਾ ਅਧਿਕਾਰੀ ਮੁਤਾਬਕ,"ਫ਼ਸੇ ਹੋਏ ਲੋਕ ਦੋ ਕਿਸਮ ਦੇ ਹਨ, ਪ੍ਰਤੱਖ ਅਤੇ ਅਪ੍ਰਤੱਖ।"

"ਜਿਹੜੇ ਸ਼ੈਲਟਰਾਂ ਵਿੱਚ ਹਨ, ਦਿਖ ਰਹੇ ਹਨ। ਜਦਕਿ ਵੱਡੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਅਜਿਹੇ ਲੋਕ ਹਨ ਜੋ ਸ਼ੈਲਟਰਾਂ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਹਨ। ਉਹ ਪੁਲਾਂ ਦੇ ਥੱਲੇ ਅਤੇ ਫੁੱਟਪਾਥਾਂ ਉੱਪਰ ਰਹਿ ਰਹੇ ਹਨ। ਜਾਂ ਆਪਣੇ ਕੰਮ ਦੇ ਸਥਾਨਾਂ 'ਤੇ ਜਾਂ ਝੁੱਗੀਆਂ ਵਿੱਚ ਫ਼ਸੇ ਹੋਏ ਹਨ।"

ਭੂਸ਼ਣ ਮੁਤਾਬਕ ਸ਼ੈਲਟਰਾਂ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਬਹੁਤ ਅਸਾਵੀਂ ਹੈ। "ਕੁਝ ਥਾਵਾਂ ਉੱਪਰ ਲੋਕਾਂ ਨੇ 2 ਕਿੱਲੋਮੀਟਰ ਲੰਬੀਆਂ ਕਤਾਰਾਂ ਦੀ ਸ਼ਿਕਾਇਤ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਕਈ ਥਾਈਂ ਭਗਦੜ ਮੱਚਣ ਦੀਆਂ ਵੀ ਖ਼ਬਰਾਂ ਹਨ।"

ਪ੍ਰਵਾਸੀਆਂ ਦੀ  ਬੇਚੈਨੀ ਇਸ ਤੋਂ ਵੀ ਉਜਾਗਰ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਲਗਾਤਾਰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਸ਼ੈਲਟਰਾਂ ਤੋਂ ਭੱਜਣ ਦੀਆਂ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ਾਂ ਕਰਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।

"ਬਿਨਾਂ ਪੈਸੇ ਅਤੇ ਖਾਣੇ ਦੇ ਉਹ ਲੋਕ ਭੁਖ਼ਮਰੀ ਦੀ ਕਗਾਰ 'ਤੇ ਧੱਕੇ ਜਾ ਚੁੱਕੇ ਸਨ।"

'ਲੋਕ ਭੁਖਮਰੀ ਦੀ ਕਗਾਰ 'ਤੇ'

ਇਸੇ ਮਹੀਨੇ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਵਿੱਚ ਪੁਲਿਸ ਨੇ ਜ਼ਰੂਰੀ ਵਸਤਾਂ ਵਾਲੇ ਟਰੱਕ ਵਿੱਚ ਲੁਕ ਕੇ ਸਫ਼ਰ ਕਰ ਰਹੇ 61 ਪਰਵਾਸੀ ਮਜ਼ਦੂਰਾਂ ਨੂੰ ਫੜਿਆ। ਪਿਛਲੇ ਹਫ਼ਤੇ ਅਜਿਹੀ ਹੀ ਘਟਨਾ ਅਸਾਮ ਵਿੱਚ ਹੋਈ। ਉੱਥੇ 51 ਪਰਵਾਸੀ ਮਜ਼ਦੂਰ ਮਿਲੇ ਸਨ।

ਕੁਝ ਦਿਨ ਪਹਿਲਾਂ 11 ਪਰਵਾਸੀ ਕਾਮੇ ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਨਾਲ ਲਗਦੇ ਗੁੜਗਾਓਂ ਵਿੱਚ ਫੜੇ ਗਏ ਸਨ। ਇਹ ਲੋਕ ਦੋ ਐਂਬੂਲੈਂਸਾਂ ਵਿੱਚ ਲੁਕ ਕੇ ਘਰ ਪਹੁੰਚਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ।

ਪਿਛਲੇ ਤਿੰਨ ਹਫ਼ਤਿਆਂ ਦੌਰਾਨ ਸਟਰੈਂਡਡ ਵਰਕਰਜ਼ ਐਕਸ਼ਨ ਨੈਟਵਰਕ ਨੂੰ ਫ਼ਸੇ ਹੋਏ ਲੋਕਾਂ ਦੀਆਂ 11 ਹਜ਼ਾਰ ਕਾਲਾਂ ਆਈਆਂ ਹਨ।

ਅਨੰਦਿਤਾ ਨੇ ਦੱਸਿਆ, "ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਸੀ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਇੱਕ ਦੋ ਦਿਨਾਂ ਦਾ ਰਾਸ਼ਨ ਹੈ। ਕਈਆਂ ਨੇ ਕਿਹਾ ਉਹ ਖਾਣਾ...


...ੜ੍ਹੋ:

ਕੇਰਲ ਅਤੇ ਅਸਾਮ 'ਚ ਪਾਰਟੀ ਨੂੰ ਲਗਭਗ ਉਨੀਆਂ ਹੀ ਸੀਟਾਂ ਹਾਸਲ ਹੋਈਆਂ ਹਨ, ਜਿੰਨੀਆਂ ਕਿ ਪਿਛਲੀ ਵਾਰ ਉਸ ਦੇ ਕੋਲ ਸਨ। ਪਰ ਤਾਮਿਲਨਾਡੂ 'ਚ ਪਾਰਟੀ ਨੇ ਦੋ ਸੀਟਾਂ 'ਚ ਵਾਧਾ ਦਰਜ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਪਿਛਲੀਆਂ ਚੋਣਾਂ ਦੌਰਾਨ ਪਾਰਟੀ ਨੂੰ 8 ਸੀਟਾਂ 'ਤੇ ਜਿੱਤ ਹਾਸਲ ਹੋਈ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸ ਵਾਰ 10 ਸੀਟਾਂ ਉਸ ਦੇ ਖਾਤੇ 'ਚ ਹਨ।

ਵੀਡੀਓ: ਬੀਬੀਸੀ ਪੰਜਾਬੀ ਨੂੰ ਇੰਝ ਲਿਆਓ ਆਪਣੀ ਹੋਮ ਸਕਰੀਨ ’ਤੇ

ਪਰ ਪਿਛਲੇ ਤਿੰਨ ਦਹਾਕਿਆਂ 'ਚ ਇੰਨ੍ਹਾਂ ਸੂਬਿਆਂ 'ਚ ਪਾਰਟੀ ਦਾ ਜੋ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਉਸ ਦਾ ਇਸ ਸਾਲ ਦੀਆਂ ਚੋਣਾਂ ਦੇ ਨਤੀਜਿਆਂ ਦੇ ਅਧਾਰ 'ਤੇ ਮੁਲਾਂਕਣ ਕੀਤਾ ਜਾਣਾ ਸਹੀ ਨਹੀਂ ਹੈ।

ਸਾਲ 1991 'ਚ ਇਨ੍ਹਾਂ ਪੰਜਾਂ ਸੂਬਿਆਂ 'ਚ ਹੋ... ਬਾਕੀ ਲੇਖ ਲਿਖੋ:

'ਚ ਸਰਕਾਰ ਬਣਾਉਣ ਦਾ ਸੀ, ਪਰ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਹੈ ਕਿ ਪਾਰਟੀ ਨੂੰ 77 ਸੀਟਾਂ ਹਾਸਲ ਹੋਈਆਂ ਹਨ, ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਉਸ ਨੂੰ ਵਿਰੋਧੀ ਧਿਰ ਦਾ ਦਰਜਾ ਮਿਲ ਗਿਆ ਹੈ।

ਸੂਬੇ 'ਚ ਇੱਕ ਚੌਥਾਈ ਸੀਟਾਂ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਨਾਂ ਕੀਤੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਪਾਰਟੀ ਦਾ ਵੋਟ ਫੀਸਦ 38% ਹੈ। ਪਿਛਲੀਆਂ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਚੋਣਾਂ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਇਹ ਉਸ ਦੀ ਵੱਡੀ ਕਾਮਯਾਬੀ ਹੈ। ਪਿਛਲੀ ਵਾਰ ਤਾਂ ਪਾਰਟੀ ਨੂੰ ਸਿਰਫ਼ ਤਿੰਨ ਸੀਟਾਂ 'ਤੇ ਹੀ ਜਿੱਤ ਹਾਸਲ ਹੋਈ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸ ਦਾ ਵੋਟ ਫੀਸਦ 10% ਸੀ।

ਜੇਕਰ ਕੇਰਲ ਦੀ ਗੱਲ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਇੱਥੇ ਭਾਜਪਾ ਦਾ ਵੋਟ ਫੀਸਦ ਵੱਧ ਕੇ ਤਕਰੀਬਨ 11.3 ਫੀਸਦ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ ਪਰ ਇੱਕ ਵਾਰ ਫਿਰ ਭਾਜਪਾ ਇੱਥੇ ਇੱਕ ਵੀ ਸੀਟ ਜਿੱਤਣ 'ਚ ਅਸਫ਼ਲ ਰਹੀ ਹੈ।

ਹੁਣ ਇਹ ਮੰਨਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਭਾਜਪਾ ਲਈ ਅਸਾਮ 'ਚ ਇੱਕ ਵਾਰ ਫਿਰ ਸੱਤਾ 'ਚ ਵਾਪਸੀ ਕਰਨਾ ਅਤੇ ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ 'ਚ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਵੋਟ ਫੀਸਦ ਦੇ ਵਾਧੇ ਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਸਾਲ 2024 'ਚ ਹੋਣ ਵਾਲੀਆਂ ਲੋਕ ਸਭਾ ਚੋਣਾਂ 'ਤੇ ਪੈ ਸਕਦਾ ਹੈ।

ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ:

(ਬੀਬੀਸੀ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਲ FACEBOOK, INSTAGRAM, TWITTERਅਤੇ YouTube 'ਤੇ ਜੁੜੋ।)


...ੰ ਅੰਦਰ ਹੀ ਦਬਾ ਲੈਂਦੀਆਂ ਹਨ ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਅੰਦਰੋਂ-ਬਾਹਰੋਂ ਘੁਣ ਵਾਂਗ ਖਾਂਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।''

''ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਜੇਕਰ ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਕਮਰੇ ਦੇ ਅੰਦਰ ਹੀ ਰਹਿੰਦੀ ਤਾਂ ਸ਼ਾਇਦ ਸਭ ਕੁਝ ਬਿਹਤਰ ਹੁੰਦਾ। ਜੇਕਰ ਮੈਂ ਬਿਲਕੁਲ ਵੀ ਨਾ ਬੋਲਦੀ ਤਾਂ ਸ਼ਾਇਦ ਚੀਜ਼ਾਂ ਵਧੀਆ ਹੁੰਦੀਆਂ। ਸ਼ਾਇਦ ਮੈਂ ਪਿਆਰ ਕਰਨ ਜਾਂ ਦੁਲਾਰਨ ਦੇ ਕਾਬਲ ਨਹੀਂ ਹਾਂ।''

''ਇਹ ਬਹੁਤ ਬੁਰਾ ਹੈ ਕਿ ਅਸੀਂ ਅਜਿਹਾ ਹੋਣ ਦਿੰਦੇ ਹਾਂ। ਅਸੀਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਅਜਿਹੇ ਨਾਕਾਰਾਤਮਕ ਵਿਚਾਰ ਜਜ਼ਬ ਕਰਨ ਦਿੰਦੇ ਹਾਂ ਅਤੇ ਅਸੀਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਅਜਿਹੇ ਹਾਦਸਿਆਂ ਤੋਂ ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ ਬਾਹਰ ਨਹੀਂ ਕੱਢਦੇ ਕਿ ਨਹੀਂ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਭਰਪੂਰ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਜਿਊਣ ਦਾ ਪੂਰਾ ਹੱਕ ... ਬਾਕੀ ਲੇਖ ਲਿਖੋ:

ਉਹ ਆਪਣੀ ਦੇਖਭਾਲ ਲਈ ਸਾਡੇ 'ਤੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਕਿਉਂ ਕਰੇ? ਸਾਨੂੰ  ਅਜਿਹੀਆਂ ਘਟਨਾਵਾਂ  ਦੀਆਂ ਪੀੜਤ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਮਦਦ ਕਰਨ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ।''

ਜਦੋਂ ਟਰਨਰ ਨੂੰ ਸਜ਼ਾ ਸੁਣਾਈ ਗਈ ਤਾਂ ਇਸ ਅਪਰਾਧ ਨੂੰ ਬਲਾਤਕਾਰ ਨਹੀਂ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਪਰ ਚੈਨਲ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਕਾਰਨ ਕੈਲੀਫੋਰਨੀਆ ਵਿੱਚ ਇਹ ਕਾਨੂੰਨ ਬਦਲ ਗਿਆ ਹੈ।

ਸ਼ਨੈਲ ਦੀ ਵਕੀਲ ਅਲਾਲੇ ਕਿਆਨਰਸੀ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਹੁਣ ਬੇਹੋਸ਼ ਜਾਂ ਨਸ਼ੇ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਔਰਤ ਦਾ ਜਿਨਸੀ ਸ਼ੋਸ਼ਣ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਨ 'ਤੇ ਘੱਟ ਤੋਂ ਘੱਟ ਤਿੰਨ ਸਾਲ ਦੀ ਸਜ਼ਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ।

ਬਲਾਤਕਾਰ ਦੀ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ ਦਾ ਵਿਸਥਾਰ ਕਰਨ ਲਈ ਕਾਨੂੰਨ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਹੋਰ ਪੈਰ੍ਹਾ ਜੋੜਿਆ ਗਿਆ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਵੀ ਕਿਸਮ ਦਾ ਜਿਣਸੀ ਸ਼ੋਸ਼ਣ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ।

(ਉਸ ਨੇ ਬਿੱਲ ਦੇ ਸਮਰਥਨ ਵਿੱਚ ਦਲੀਲ ਦਿੱਤੀ, ''ਸਹਿਮਤੀ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਔਰਤ ਨਾਲ ਕੀਤੇ ਕਾਰੇ ਦੇ ਸਦਮੇ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਵੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਾਪਿਆ ਨਹੀਂ ਜਾ ਸਕਦਾ।'' )

ਇਸ ਕੇਸ ਕਾਰਨ ਉਹ ਖੁਦ ਨੂੰ ਟਿੱਚ ਹੋਇਆ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਦੀ ਸੀ (ਉਸਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ''ਪੂਰਾ ਸਮਾਂ ਮੈਂ ਅਪਮਾਨਤ ਅਤੇ ਖਾਲੀਪਣ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਦੀ ਸੀ।'') ਅਤੇ ਟਰਨਰ ਨੂੰ ਸੁਣਾਈ ਗਈ ਸਜ਼ਾ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਸਦਮਾ ਪਹੁੰਚਾਇਆ, ਜਦੋਂ ਉਸਦੀ ਵਕੀਲ ਨੇ ਉਸਤੋਂ 'ਪੀੜਤ ਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵੀ ਬਿਆਨ' ਜਾਰੀ ਕਰਨ ਦੀ ਆਗਿਆ ਮੰਗੀ।

ਉਸਨੇ ਸਿਰਫ਼ ਇੰਨਾ ਕਿਹਾ, ' ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ, ਜੇਕਰ ਤੁਹਾਨੂੰ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਮਦਦਗਾਰ ਹੋਵੇਗੀ।'' ਉਸਨੇ ਸੋਚਿਆ ਕਿ ਇਹ ਲੋਕਾਂ ਜਾਂ ਸਥਾਨਕ ਅਖ਼ਬਾਰਾਂ ਦੀ ਵੈੱਬਸਾਈਟ ਤੱਕ ਜਾਵੇਗੀ-ਪਰ ਉਸਨੇ ਇਸਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਦੀ ਕਲਪਨਾ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਸੀ।

ਜਦੋਂ ਉਸਦਾ ਬਿਆਨ ਆਇਆ ਜੋ ਮੂਲ ਰੂਪ ਵਿੱਚ 'ਬਜ਼ਫੀਡ' ਵਿੱਚ ਪੂਰਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੋਇਆ ਤਾਂ ਇਸਨੂੰ ਚਾਰ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ 11 ਮਿਲੀਅਨ ਵਿਊਜ਼ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਏ। ਚੈਨਲ ਨੂੰ ਸਮੁੱਚੇ ਵਿਸ਼ਵ ਵਿੱਚੋਂ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਦੀ ਸੰਖਿਆਂ ਵਿੱਚ ਪੱਤਰ ਅਤੇ ਤੋਹਫ਼ੇ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਏ।

ਉਸਨੇ ਉਹ ਸਾਰੇ ਪੜ੍ਹੇ, ਜੋ ਕਹਿੰਦੇ ਸਨ ''ਜੋ ਮੈਨੂੰ ਖੁਦ ਨਾਲ ਵਧੇਰੇ ਨਰਮ ਹੋਣ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਦਿੰਦੇ, ਮੈਨੂੰ ਦੱਸਦੇ ਕਿ ਮੈਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਕੀ ਲੱਗਦੀ ਹਾਂ।'' ਉਹ ਅੱਗੇ ਕਹਿੰਦੀ, 'ਮੈਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਜ਼ਰੀਏ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਨਜ਼ਰ ਤੋਂ ਖੁਦ ਨੂੰ ਦੇਖਣਾ ਸਿੱਖ ਰਹੀ ਸੀ।''

ਇੱਥੋਂ ਤੱਕ ਕਿ ਉਸਨੂੰ 'ਵ੍ਹਾਈਟ ਹਾਊਸ' ਤੋਂ ਵੀ ਪੱਤਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਇਆ-ਉਦੋਂ ਦੇ ਉਪ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਜੋਅ ਬਿਡੇਨ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਕਿਹਾ- ''ਤੁਸੀਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਉਹ ਤਾਕਤ ਦਿੱਤੀ ਹੈ ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਲੜਨ ਲਈ ਲੋੜੀਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਮੇਰਾ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਹੈ ਤੁਸੀਂ ਜ਼ਿੰਦਗੀਆਂ ਬਚਾਓਗੇ।''

ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਗੁੰਮਨਾਮ ਸੀ, ਇਸ ਲਈ ਇਹ ਉਸਦੇ ਦੋਸਤਾਂ ਵਿੱਚ ਆਮ ਸੀ ਕਿ ਉਹ ਇਹ ਬਿਆਨ ਉਸਨੂੰ ਵੀ ਭੇਜ ਦਿੰਦੇ ਸੀ, ਉਹ ਅਣਜਾਣ ਸਨ ਕਿ ਇਹ ਉਸਨੇ ਹੀ ਲਿਖਿਆ ਹੈ।

 ਚੈਨਲ ਦੇ ਥੈਰੇਪਿਸਟ ਨੂੰ ਇਹ ਪਤਾ ਸੀ ਕਿ ਉਹ ਜਿਨਸੀ ਸ਼ੋਸ਼ਣ ਦਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ਹੋਈ ਹੈ, ਪਰ ਕਈ ਮਹੀਨਿਆਂ ਤੱਕ ਉਸਨੂੰ ਉਸਦੀ ਐਮਿਲੀ ਡੋ ਵਜੋਂ ਪਛਾਣ ਬਾਰੇ ਨਹੀਂ ਪਤਾ ਸੀ, ਉਹ ਉਸਤੋਂ ਪੁੱਛਦੀ, '' ਕੀ ਤੁਸੀਂ ਸਟੈਨਫੋਰਡ ਪੀੜਤ ਦਾ ਬਿਆਨ...


...ੰ ਆਪਣੀ ਇਸ਼ਤਿਹਾਰਬਾਜ਼ੀ ਕਰਨ ਦੀ ਵੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ ਪੈਂਦੀ ਹੈ।

ਬਾਹਰ ਜਾਣ ਦੇ ਇੱਛੁਕ ਲੋਕ ਖੁਦ ਹੀ ਉਸ ਨਾਲ ਸੰਪਰਕ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਕੋਈ ਵੀ ਨੌਜਵਾਨ ਜੋ ਕਿ ਵਿਦੇਸ਼ ਜਾਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਦਾ ਹੈ ਉਹ ਅਜਿਹੇ ਏਜੰਟ ਦੀ ਭਾਲ ਕਰੇਗਾ ਜਿਸ ਨੇ ਕਿ ਪਹਿਲਾਂ ਵੀ ਉਸ ਖੇਤਰ 'ਚੋਂ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਸਫਲਤਾਪੂਰਵਕ ਭੇਜਿਆ ਹੋਵੇ। ਨੂਰ ਦਾ ਇਹ ਕਾਰੋਬਾਰ ਬਹੁਤ ਪੁਰਾਣਾ ਹੈ ਅਤੇ ਖੇਤਰ 'ਚ ਉਸ ਦਾ ਨਾਂਅ ਬੋਲਦਾ ਹੈ।

ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ 'ਚੋਂ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਫੀਸਦ ਅਜਿਹੇ ਲੋਕ ਹਨ ਜੋ ਕਿ ਆਪਣੀ ਪਹਿਲੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ 'ਚ ਹੀ ਯੂਰਪ ਪਹੁੰਚ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਕੁਝ ਆਪਣੇ ਬਿਹਤਰ ਭਵਿੱਖ ਲਈ ਕਿਤੇ ਹੋਰ ਹੀ ਨਿਕਲ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

'ਅਸੀਂ ਉਸ ਦੀ ਲਾਸ਼ ਵੇਖਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਾਂ'

ਸ਼ਫੀ... ਬਾਕੀ ਲੇਖ ਲਿਖੋ:

ਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਸਭ ਗੈਰ-ਕਾਨੂੰਨੀ ਹੈ ਅਤੇ ਜੇਕਰ ਸਭ ਕੁਝ ਯੋਜਨਾ ਮੁਤਾਬਕ ਨਾ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਮਨੁੱਖੀ ਜਾਨ ਜਾਣ ਦਾ ਵੀ ਖ਼ਤਰਾ ਬਣਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।

ਪਰ ਨੂਰ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਤਸਕਰੀ ਦੇ ਨੈੱਟਵਰਕ ਨੂੰ ਛੱਡਣਾ ਇੰਨ੍ਹਾਂ ਸੌਖਾ ਨਹੀਂ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਇਸ ਆਕਰਸ਼ਕ ਅਤੇ ਲਾਹੇਵੰਦ ਕਾਰੋਬਾਰ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਬਣ ਕੇ ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਨਿਕਲਣਾ ਅਸੰਭਵ ਹੈ।

ਨੂਰ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ, "ਅਸੀਂ ਅਫ਼ਗਾਨਿਸਤਾਨ ਤੋਂ ਤੁਰਕੀ ਜਾਣ ਦਾ ਇੱਕ ਹਜ਼ਾਰ ਡਾਲਰ ਲੈਂਦੇ ਹਾਂ। ਤੁਰਕੀ ਤੋਂ ਸਰਬੀਆ ਚਾਰ ਹਜ਼ਾਰ ਡਾਲਰ ਅਤੇ ਸਰਬੀਆ ਤੋਂ ਇਟਲੀ 3,500 ਡਾਲਰ ਦੀ ਰਾਸ਼ੀ ਲੈਂਦੇ ਹਾਂ। ਕੁੱਲ ਮਿਲਾ ਕੇ 8,500 ਡਾਲਰ ਲਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।"

ਵੀਡੀਓ: ਬੀਬੀਸੀ ਪੰਜਾਬੀ ਨੂੰ ਇੰਝ ਲਿਆਓ ਆਪਣੀ ਹੋਮ ਸਕਰੀਨ ’ਤੇ

ਜਿਸ ਦੇਸ ਦੀ ਪ੍ਰਤੀ ਵਿਅਕਤੀ ਸਾਲਾਨਾ ਅਮਾਦਨ ਸਿਰਫ 500 ਡਾਲਰ ਤੋਂ ਵੱਧ ਹੈ, ਉਸ ਦੇਸ ਲਈ ਇਹ ਰਕਮ ਬਹੁਤ ਵੱਡੀ ਹੈ।

ਸਫਲਤਾ ਨਾਲ ਇਟਲੀ ਪਹੁੰਚਣ ਵਾਲੇ ਹਰੇਕ ਪਰਵਾਸੀ ਤੋਂ ਨੂਰ ਤਿੰਨ ਹਜ਼ਾਰ ਤੋਂ 3,500 ਡਾਲਰ ਕਮਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।

ਸਾਰੇ ਤਸਕਰਾਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਉਸ ਨੂੰ ਫੋਨ 'ਤੇ ਗੱਲ ਕਰਨਾ, ਪੈਸਿਆਂ ਦੀ ਤਬਦੀਲੀ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕਰਨਾ ਅਤੇ ਕਈ ਵਾਰ ਤਾਂ ਅਫ਼ਗਾਨ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਰਿਸ਼ਵਤ ਵੀ ਦੇਣੀ ਪੈਂਦੀ ਹੈ।

ਪਰਵਾਸੀ ਪੁਲਿਸ ਤੋਂ ਬਚਣ ਲਈ ਵੈਨ ਝੀਲ ਦੇ ਪਾਰੋਂ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਪਰ ਕੁਝ ਕਿਸ਼ਤੀਆਂ ਨਹੀਂ ਬਚਦੀਆਂ - ਇਹ ਇੱਕ ਕਿਸ਼ਤੀ ਦਸੰਬਰ 2019 ਵਿਚ ਫਸੀ ਸੀ

ਉਹ ਕਦੇ ਵੀ ਕਿਸੇ ਅਣਜਾਣ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਗਾਹਕਾਂ ਨੂੰ ਲਿਆਉਣ 'ਚ ਮਾਰਕਿਟ 'ਚ ਬਣੇ ਆਪਣੇ ਵੱਕਾਰ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਅਜਨਬੀਆਂ ਨਾਲ ਗੱਲਬਾਤ ਕਰਨ ਤੋਂ ਗੁਰੇਜ਼ ਹੀ ਕਰਦਾ ਹੈ।

ਇਹ ਇੱਕ ਆਰਾਮ ਵਾਲੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਅਫ਼ਗਾਨਿਸਤਾਨ ਵਰਗੇ ਦੇਸ ਵਿੱਚ ਹਾਸਲ ਕਰਨਾ ਬਹੁਤ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹੈ। ਇਸ ਕਾਰੋਬਾਰ ਕਾਰਨ ਐਸ਼ੋ-ਆਰਾਮ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ, ਕਾਰ, ਕੋਠੀ, ਘਰ ਸਭ ਕੁਝ ਹਾਸਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

ਬੀਬੀਸੀ ਇੱਕ ਹੋਰ ਅਜਿਹੇ ਤਸਕਰ ਤੋਂ ਜਾਣੂ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੇ ਕਿ ਪਹਿਲਾਂ ਇਸ ਕਾਰੋਬਾਰ ਨੂੰ ਛੱਡਣ ਦਾ ਫ਼ੈਸਲਾ ਲਿਆ ਸੀ ਪਰ ਇੱਕ ਸਾਲ ਵਿੱਚ ਹੀ ਉਹ ਵਾਪਸ ਇਸ ਨੈੱਟਵਰਕ ਨਾਲ ਜੁੜ ਗਿਆ।

ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਘਰ

ਤਸਕਰ ਨੇ ਮੰਨਿਆ ਹੈ ਕਿ ਪਰਵਾਸੀਆਂ ਨੂੰ ਬਿਨਾਂ ਜ਼ਰੂਰੀ ਯਾਤਰਾ ਦਸਤਾਵੇਜਾਂ ਦੇ ਜੋਖਮ ਭਰਪੂਰ, ਗੈਰ-ਕਾਨੂੰਨੀ ਯਾਤਰਾ ਕਰਨੀ ਪੈਂਦੀ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦਿਨ ਦੇ ਸਮੇਂ ਲੁਕਾ ਕੇ ਰੱਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਰਾਤ ਨੂੰ ਸਫ਼ਰ ਤੈਅ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਉਹ ਅੱਗੇ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਸ ਦਾ ਨੈੱਟਵਰਕ ਤਹਿਰਾਨ, ਵੈਨ (ਤੁਰਕੀ) ਅਤੇ ਇੰਸਤਾਬੁਲ ਵਰਗੇ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿੱਚ ਠਹਿਰਾਵ ਲਈ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਘਰਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦਾ ਹੈ।

ਯਾਤਰਾ 'ਤੇ ਨਿਕਲਣ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਨਾਲ ਕਿਸੇ ਵੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਕੀਮਤੀ ਵਸਤੂ ਨਾਲ ਨਾ ਰੱਖਣ ਦੀ ਹਿਦਾਇਤ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਰਸਤੇ ਵਿੱਚ ਗਹਿਣਿਆਂ, ਘੜੀਆਂ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਕੀਮਤੀ ਵਸਤੂ ਲਈ ਚੋਰ-ਉਚਕਿਆਂ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਪੈ ਸਕਦਾ ਹੈ।

ਮਨੁੱਖੀ ਤਸਕਰੀ ਨੇ ਅਲਹਮ ਨੂਰ ਨੂੰ ਅਮੀਰ ਬਣਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ

ਨੂਰ ਹਮੇਸ਼ਾ ਹੀ...


...ੰ ਉਸ ਤੋਂ ਬਚਾਉਣ ਅਤੇ ਚੰਗੀ ਸੌਦੇਬਾਜ਼ੀ ਦੇਣ ਦੀ ਵੀ ਲੋੜ ਹੈ।"

ਬਲਰਾਜ ਪੂਰੇਵਾਲ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਇੱਕ ਕਿਸਾਨ ਹੁੰਦਾ ਜੇਕਰ ਉਸ ਦੇ ਦਾਦਾ-ਦਾਦੀ ਯੂਕੇ ਨਾ ਆਏ ਹੁੰਦੇ

ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਬਹੁਤੀ ਚਿੰਤਾ ਹੈ ਕਿ ਅੰਦੋਲਨ ਧਾਰਮਿਕ ਵੰਡ ਪਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।

"ਮੈਨੂੰ ਜੋ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ ਉਹ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਵੰਡ ਇੱਥੇ ਵੀ ਅਸਰ ਕਰੇਗੀ ਅਤੇ ਇੱਕ ਭਾਈਚਾਰੇ ਵਜੋਂ ਅਸੀਂ ਵੰਡੇ ਜਾਵਾਂਗੇ ਅਤੇ ਉਹ ਸੱਚੀਂ ਦੁੱਖ ਭਰਿਆ ਹੋਵੇਗਾ।"

ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ 40 ਫ਼ੀਸਦ ਤੋਂ ਵੱਧ ਲੋਕ ਖ਼ੇਤੀ ਖ਼ੇਤਰ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ।

20 ਸਾਲਾ ਬਲਰਾਜ ਪੂਰੇਵਾਲ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਜੇ ਉਹ ਹੁਣ ਉੱਥੇ (ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ) ਹੁੰਦਾ ਤਾਂ ਕਿਸਾਨ ਹੁੰਦਾ।

ਵੀਡੀਓ: ਬੀਬੀਸੀ ਪੰਜ... ਬਾਕੀ ਲੇਖ ਲਿਖੋ:

ਜਾਬ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਭਾਰਤ ਦੀ ਮਾਤਭੂਮੀ ਹੈ।"

"ਇਹ ਸਾਡਾ ਮੱਕਾ ਹੈ, ਇਹ ਸਾਡੀ ਮਾਂ ਹੈ। ਇਹ ਇਸ ਮਾਂ ਕਰਕੇ ਹੈ ਕਿ ਮੈਂ ਅੱਜ ਇੱਥੇ ਤੁਹਾਡੇ ਨਾਲ ਗੱਲ ਕਰ ਰਹੀ ਹਾਂ। ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਭਾਰਤੀ ਪਿਛੋਕੜ ਤੋਂ ਆਉਂਦੇ ਹੋ ਤਾਂ ਇਸ ਵਿੱਚ ਤੁਹਾਡੀ ਬਹੁਤ ਦਿਲਚਸਪੀ ਹੋਵੇਗੀ, ਚਾਹੇ ਤੁਸੀਂ ਸਿੱਖ, ਮੁਸਲਮਾਨ, ਇਸਾਈ ਜਾਂ ਹਿੰਦੂ ਜਾਂ ਕੁਝ ਵੀ ਹੋਵੋ, ਇਹ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਖ਼ਤਰੇ ਭਰਿਆ ਹੈ।"

ਤਾਨੀ ਦੂਲੇ ਬਰਮਿੰਘਮ ਦੀ ਤੀਜੀ ਪੀੜ੍ਹੀ ਦੇ ਪੰਜਾਬੀ ਹਨ

"ਇਹ ਭਾਰਤ ਦੀ ਦਿਲ ਦੀ ਧੜਕਨ ਹੈ। ਪੰਜਾਬ ਤੋਂ ਬਿਨਾ ਭਾਰਤ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗਾ।"

ਤਾਨੀ ਮੰਨਦੇ ਹਨ ਕਿ ਨਵੇਂ ਖੇਤੀ ਕਾਨੂੰਨਾਂ ਕਾਰਨ ਕਿਸਾਨਾਂ ਦਾ ਸ਼ੋਸ਼ਣ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਪਿਛਲੇ ਛੇ ਮਹੀਨੇ ਔਨਲਾਈਨ ਮੁਹਿੰਮ ਚਲਾਉਂਦਿਆਂ ਬੀਤਾਏ।

ਤਾਨੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, "ਜੇ ਅਸੀਂ ਆਪਣਾ ਰਾਹ ਨਹੀਂ ਲਿਆ ਤਾਂ ਇਹ ਤਬਾਹੀ ਵਾਲਾ ਹੋਵੇਗਾ। ਸਾਡੀ ਪਛਾਣ ਦਾ ਨੁਕਸਾਨ ਹੋਵੇਗਾ।"

"ਵਾਪਸ ਜਾਣ ਲਈ ਸਾਡੇ ਕੋਲ ਕੋਈ ਵਿਰਾਸਤ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗੀ।"

ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ:

(ਬੀਬੀਸੀ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਲ FACEBOOK, INSTAGRAM, TWITTERਅਤੇ YouTube 'ਤੇ ਜੁੜੋ।)


...ੰ ਏਸ਼ੀਆਈ ਸ਼ੇਰ ਦੀ ਫਰੇਮ ਕੀਤੀ ਹੋਈ ਫੋਟੋ ਤੋਹਫ਼ੇ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।

ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ, ''ਉਹ ਸਾਡੇ ਵਿੱਚ ਅਸਲੀ ਸ਼ੇਰ ਹਨ।''

ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਹਾਰਦਿਕ ਖਾਸੇ ਪਸੰਦੀਦਾ

ਮੋਦੀ ਸਰਕਾਰ 'ਤੇ ਇੱਕ ਕਿਤਾਬ ਲਿੱਖ ਚੁਕੇ ਸੀਨੀਅਰ ਪੱਤਰਕਾਰ ਉਦੈ ਮਾਹੁਰਕਰ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, ''ਬੀਜੇਪੀ 2002 ਦੇ ਬਾਅਦ ਤੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਮੁਸ਼ਕਿਲ ਚੋਣਾਂ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ। ਹਾਰਦਿਕ ਪਟੇਲ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਖ਼ਤਰਾ ਹੈ। ਉਹ ਗੁਜਰਾਤ ਚੋਣਾਂ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਸਟੋਰੀ ਹੈ।''

ਇਸ ਲਈ ਜਦੋਂ ਚੌਰਾਹੇ 'ਤੇ ਹਾਰਦਿਕ ਪਟੇਲ ਦੀ ਸਿਲਵਰ ਐਸਯੂਵੀ ਪਹੁੰਚਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਸਮਰਥਕ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਝਲਕ ਦੇਖਣ ਲਈ ਉਤਾਵਲੇ ਹੋ ਰਹੇ ਹੁੰਦੇ... ਬਾਕੀ ਲੇਖ ਲਿਖੋ:

ੀ ਹਾਲਤ, ਨੌਕਰੀ, ਪਿੰਡ ਅਤੇ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਵੱਡੇ ਫ਼ਰਕ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰਦੇ ਹਨ।

ਜਦੋਂ ਉਹ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਮੰਗਦੇ ਹਨ ਤਾਂ ਮੋਬਾਇਲ ਫੋਨ ਫੜੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਵੱਡੇ ਹਜੂਮ ਦਾ ਹੱਥ ਹਵਾ ਵਿੱਚ ਉੱਠ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਪਿਛਲੇ ਮਹੀਨੇ ਹਾਰਦਿਕ ਨੇ ਕਾਂਗਰਸ ਦੇ ਨਾਲ ਇੱਕ ਸਮਝੌਤੇ ਦਾ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ ਸੀ।

ਵੈਸੇ ਤਾਂ ਕਾਂਗਰਸ ਨੂੰ ਇੱਥੇ ਆਖ਼ਰੀ ਵਾਰ 1985 ਵਿੱਚ ਬਹੁਮਤ ਮਿਲਿਆ ਸੀ ਪਰ 1995 ਵਿੱਚ ਬੀਜੇਪੀ ਦੇ ਸੱਤਾ 'ਚ ਆਉਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਸੂਬੇ ਵਿੱਚ ਕਰੀਬ 30 ਫ਼ੀਸਦ ਵੋਟ ਲਗਾਤਾਰ ਉਸਨੂੰ ਮਿਲਦੇ ਰਹੇ ਹਨ।

ਰਾਹੁਲ ਗਾਂਧੀ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਿੱਚ ਕਾਂਗਰਸ ਨੇ 2 ਹੋਰ ਨਵੇਂ ਨੇਤਾਵਾਂ ਨਾਲ ਗਠਜੋੜ ਕੀਤਾ।

40 ਸਾਲਾ ਅਲਪੇਸ਼ ਠਾਕੋਰ, ਹੋਰ ਪਿੱਛੜਾ ਵਰਗ ਯਾਨਿ ਓਬੀਸੀ ਦੇ ਨੇਤਾ ਹਨ ਅਤੇ 36 ਸਾਲਾ ਜਿਗਨੇਸ਼ ਮੇਵਾਨੀ ਦਲਿਤ ਨੇਤਾ, ਇਹ ਅਜ਼ਾਦ ਉਮੀਦਵਾਰ ਹਨ।

ਇਹ ਸਾਰੇ ਬੀਜੇਪੀ ਨੂੰ ਹਰਾਉਣ ਦੇ ਸਕੰਲਪ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਹਨ।

ਓਬੀਸੀ, ਦਲਿਤ ਅਤੇ ਪਟੇਲ ਗਠਜੋੜ

ਇਹ ਵੱਖ ਵੱਖ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਾਥੀਆਂ ਦਾ ਗਠਜੋੜ ਹੈ। ਓਬੀਸੀ, ਦਲਿਤ ਅਤੇ ਪਟੇਲ ਪਹਿਲਾਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਬਣਦੀ ਸੀ।

ਬੀਜੇਪੀ ਨੂੰ ਉਮੀਦ ਹੈ ਕਿ ਗਠਜੋੜ ਦਾ ਵੋਟ ਅਸਾਨੀ ਨਾਲ ਕਾਂਗਰਸ ਦੇ ਪੱਖ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਜਾ ਸਕੇਗਾ।

ਉਹ ਮੰਨਦੇ ਹਨ ਕਿ ਚੋਣ ਪ੍ਰਚਾਰ ਵਿੱਚ ਦਰਜਨਾਂ ਰੈਲੀਆਂ ਕਰ ਚੁੱਕੇ ਮੋਦੀ ਦਾ ਕਰਿਸ਼ਮਾ 18 ਦਿਸੰਬਰ ਨੂੰ ਨਤੀਜੇ ਨਾਲ ਹੀ ਪਾਰਟੀ ਦੀ ਬੇੜੀ ਪਾਰ ਲਾਏਗਾ।

ਮੁੱਖ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸ਼ਹਿਰੀ ਗੁਜਰਾਤ ਵਿੱਚ ਬੀਜੇਪੀ ਨੂੰ ਸ਼ਹਿਰੀ ਮੱਧ ਵਰਗੀ ਅਬਾਦੀ ਦਾ ਭਾਰੀ ਸਮਰਥਨ ਮਿਲਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।

ਪੰਜ ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਬੀਜੇਪੀ ਨੂੰ ਇੱਥੇ ਛੋਟੇ ਵੱਡੇ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਦੀ 84 ਸੀਟਾਂ ਵਿੱਚੋਂ 71 'ਤੇ ਜਿੱਤ ਮਿਲੀ ਸੀ।

ਇਸ ਵਾਰ 98 ਪੇਂਡੂ ਸੀਟਾਂ ਪਾਰਟੀ ਲਈ ਸਿਰਦਰਦ ਸਾਬਿਤ ਹੋ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ।

ਕਈ ਦਿਹਾਤੀ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਪਿਛਲੇ ਸਾਲ ਹੋਈ ਨੋਟਬੰਦੀ ਤੋਂ ਖੁਸ਼ ਨਹੀਂ ਹਨ ਕਿਉਂਕਿ ਇਸ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਆਮਦਨ ਵਿੱਚ ਕਮੀ ਆਈ ਅਤੇ ਨਾਲ ਹੀ ਫ਼ਸਲ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ।

ਹਾਰਦਿਕ ਪਟੇਲ ਨੇ ਕਿਹਾ,''ਵਿਕਾਸ ਦਾ ਨਾਤਾ ਨੌਜਵਾਨਾਂ, ਕਿਸਾਨਾਂ ਅਤੇ ਪਿੰਡ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਨਾਲ ਹੈ। ਇਕੱਲੇ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਦਾ ਵਿਕਾਸ ਨਹੀਂ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ।''

20 ਸਾਲ ਤੱਕ ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਰੁਕਾਵਟ ਦੇ ਸ਼ਾਸਨ ਵਿੱਚ ਰਹੀ ਬੀਜੇਪੀ ਨੂੰ ਸੱਤਾ ਵਿਰੋਧੀ ਰੁਖ ਦਾ ਵੀ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਪੈ ਰਿਹਾ ਹੈ।

ਕੀ ਉਹ ਆਪਣੇ ਵਿਕਾਸ ਅਤੇ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਹਿੰਦੂ ਰਾਸ਼ਟਰਵਾਦ ਦੇ ਨਾਲ ਜਾਤੀ ਅਤੇ ਪਛਾਣ ਦੀ ਰਾਜਨੀਤੀ 'ਤੇ ਜਿੱਤ ਪਾ ਸਕੇਗੀ? ਇਹ ਤਾਂ ਆਉਣ ਵਾਲਾ ਸਮਾਂ ਹੀ ਦੱਸੇਗਾ।

ਕੀ ਹੋਵੇਗੀ ਕੜ੍ਹੀ ਟਕੱਰ?

ਗੱਲ ਜਦੋਂ ਪੈਸੇ ਅਤੇ ਵੋਟਰਸ ਨੂੰ ਸੰਗਠਿਤ ਕਰਨ ਦੀ ਆਉਂਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਬੀਜੇਪੀ ਸਪੱਸ਼ਟ ਰੂਪ ਤੋਂ ਫਾਇਦੇ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ ਹੈ ਪਰ ਇਸ ਵਾਰ ਇਹ ਅਸਾਨ ਨਹੀਂ ਲੱਗ ਰਿਹਾ।

ਇੱਕ ਓਪਿਨਿਅਨ ਪੋਲ ਨੇ ਬੀਜੇਪੀ ਅਤੇ ਕਾਂਗਰਸ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਫ਼ਰਕ ਦੱਸਿਆ ਹੈ। ਕੜ੍ਹੀ ਟਕੱਰ ਵੀ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ।

ਸੈਕਸ ਸੀਡੀ, ਸਿਆਸਤ ਤੇ ਔਰਤ ਦੀ ਮਰਿਆਦਾ

ਸੂਬੇ ਵਿੱਚ ਤਿੰਨ ਵਾਰ ਚੋਣਾਂ...


...ੰ ਕਿਸੇ ਉਸ ਰਾਜਪੁਤਾਣੀ ਦੇ ਦੁੱਧ 'ਤੇ ਪਾਲਿਆ ਜਾਵੇ, ਜਿਸ ਨੇ ਉਸੇ ਦਿਨ ਪੁੱਤਰ ਜੰਮਿਆ ਹੋਵੇ ਜਿਸ ਦਿਨ ਸ਼ੇਖੂ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਤਦ ਇਹ ਸ਼ਹਿਜ਼ਾਦਾ ਭਵਿੱਖ ਵਿੱਚ ਸਦਾ ਲਈ ਬਹਾਦਰ 'ਤੇ ਜੇਤੂ ਰਹੇਗਾ।

ਇਸ ਮੰਤਵ ਦੀ ਪੂਰਤੀ ਲਈ ਲੱਧੀ ਹੀ ਹੋ ਸਕਦੀ ਸੀ।

ਹੁਣ ਸਾਰੇ ਸ਼ਾਹੀ ਇੰਤਜ਼ਾਮਾਂ ਨਾਲ ਸ਼ੇਖੂ ਨੂੰ ਲੱਧੀ ਦੇ ਪਿੰਡ ਰੁਖ਼ਸਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਪਰ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਅਕਬਰ ਤਾਂ ਕੋਈ ਹੋਰ ਚਾਲ ਖੇਡ ਰਿਹਾ ਸੀ।

ਨਜੂਮੀ ਤਾਂ ਇਸ ਸ਼ਾਹੀ ਸਿਆਸੀ ਖੇਡ ਵਿੱਚ ਝੂਠੀ ਮੂਠੀ ਲਿਆਂਦੇ ਗਏ ਸਨ।

ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਨੂੰ ਭੱਟੀ ਜ਼ਿਮੀਂਦਾਰਾਂ ਦੇ ਇਸ ਪੁੰਗਰਦੇ ਤੁਖ਼ਮ ਦੇ ਨਾਬਰ ਜੁੱਸੇ ਦੀ ਬਾਖ਼ੂਬੀ ਸਮਝ ਸੀ।

ਅਕਬਰ ਨੂੰ ਇਲਮ ਸੀ ਕਿ ਭਵਿੱਖ ਵਿੱਚ ਕੀ ਹੋਣ ... ਬਾਕੀ ਲੇਖ ਲਿਖੋ:

ਕਹੀ ਸੁਣਾਇਕੇ ਜੇ।

ਅਸੀਂ ਇਲਮ ਤੇ ਹੁਨਰ ਨੂੰ ਦੇਖ ਕੇ ਤੇ ਦਰਜਾ ਇਸ ਨੂੰ ਖ਼ੂਬ ਦਲਾਵਣਾ ਜੇ।"

ਦੁੱਲੇ ਨੂੰ ਕਾਜ਼ੀ ਕੋਲ ਪੜ੍ਹਨੇ ਭੇਜ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ:

"ਕਾਜ਼ੀ ਆਖਦਾ ਦੁੱਲੇ ਨੂੰ ਸੁਣ ਬੱਚਾ ਜਿਹੜਾ ਸਬਕ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਪੜ੍ਹਾਵਣਾ ਹਾਂ।

ਦਿਲ ਲਾ ਕੇ ਇਸ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਨਾ ਤਾਂਹੀ ਅੱਗੇ ਮੈਂ ਫਿਰ ਬਤਾਵਨਾ ਹਾਂ।

ਨਿਉਂ ਨਿਉਂ ਕੇ ਖ਼ੁਦਾ ਦੀ ਕਰੀਂ ਸੇਵਾ ਇਹ ਸਿੱਖਿਆ ਤੈਨੂੰ ਸਿਖਾਵਣਾ ਹਾਂ।

ਨੇਕ ਕੇਮਾਂ ਤੋਂ ਹੁੰਦਾ ਨਾਮ ਰੋਸ਼ਨ ਤਾਹੀਓਂ ਤੈਨੂੰ ਮੈਂ ਇਹ ਸਮਝਾਵਣਾ ਹਾਂ।

ਜੇਹੜਆ ਹੁਕਮ ਨੂੰ ਫੇਰ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਕਰਦਾ ਮਾਰ ਮਾਰ ਕੇ ਤਾਰ ਬਨਾਵਣਾ ਹਾਂ।"

ਨਾਬਰ ਦੁੱਲੇ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਵੀ ਕਿਸਮ ਦਾ ਗ਼ਲਬਾ ਪਸੰਦ ਨਹੀਂ ਸੀ ਜੋ ਬੰਦੇ ਨੂੰ ਗ਼ਾਲਬ ਜਮਾਤ ਦਾ ਇੱਕ ਮਹਿਜ਼ ਸੰਦ ਜਾਂ ਇਸ ਜਮਾਤ ਜਿਹਾ ਬਣਾ ਦੇਵੇ।

ਬੁਨਿਆਦੀ ਲੜਾਈ 'ਸਭਿਆ' ਅਤੇ 'ਅਸਭਿਆ' ਵਿਚਕਾਰ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਬਲਕਿ ਗ਼ਾਲਬ ਜਮਾਤ ਤੇ ਨਾਬਰ ਦਰਮਿਆਨ ਸੀ।

ਮਦਰਸਾ ਤੇ ਕਾਜ਼ੀ ਤਾਂ ਗ਼ਾਲਬ ਇੰਤਜ਼ਾਮ ਦੇ ਮੋਹਰੇ ਸਨ। ਦੁੱਲਾ ਇਨ੍ਹਾਂ ਮੋਹਰਿਆਂ ਦੀਆਂ ਰਮਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਸਮਝਦਾ ਸੀ। ਉਹ ਅੱਗਿਉਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਮੋਹਰਾ ਨਹੀਂ ਸੀ ਬਣ ਸਕਦਾ:

"ਇਹ ਸੋਚ ਕਾਜ਼ੀ ਪਕੜ ਗਰਦਨ ਮਾਰੇ ਜ਼ਿਮੀਂ ਦੇ ਨਾਲ ਫਟਕਾਰ ਕੇ ਤੇ।

ਤਿੰਨ ਚਾਰ ਵਾਰ ਇਹ ਹਾਲ ਕੀਤਾ ਕਾਜ਼ੀ ਰੋਂਵਦਾ ਤੌਬਾ ਪੁਕਾਰ ਕੇ ਤੇ।

ਜਲਦੀ ਨਾਲ ਫਿਰ ਉਹ ਰਵਾਨ ਹੋਇਆ ਉੱਥੇ ਕਾਜ਼ੀ ਨੂੰ ਖ਼ੂਬ ਸਵਾਰ ਕੇ ਤੇ।"

ਮਦਰੱਸਾ ਛੱਡਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੁੱਲੇ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪਿੰਡ ਦੇ ਤਰਖਾਣ ਤੋਂ ਗੁਲੇਲ ਬਣਵਾਈ, ਜੋ ਉਸ ਦਾ 'ਪਹਿਲਾ ਹਥਿਆਰ' ਸੀ।

ਇਸ ਗੁਲੇਲ ਨਾਲ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸਾਥੀਆਂ ਸੰਗ ਮਿਲ ਕੇ ਖੂਹ ਤੋਂ ਪਾਣੀ ਭਰਦੀਆਂ ਸਵਾਣੀਆਂ ਦੇ ਘੜੇ ਭੰਨਣੇ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੇ।

ਘੜੇ ਭੰਨਣ ਦੀਆਂ ਰਮਜ਼ਾਂ ਹੜੀਆਂ ਗਹਿਰੀਆਂ ਨੇ। ਦੁੱਲੇ ਦੀ ਲੋਕ ਕਹਾਣੀ ਕਹਿਣਾ ਤਾਂ ਇਹ ਚਾਹੁੰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਬਈ ਦੁੱਲੇ ਨੇ ਸਮਾਜ ਦੇ ਘੜਿਆਂ ਵਿੱਚ ਮਹਿਫੂਜ਼ ਗ਼ਾਲਬ ਰਵਾਇਤ ਨੂੰ ਛੋਟੀ ਉਮਰੇ ਹੀ ਭੰਨਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ।

ਲੋਕ ਕਥਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਗੁਲੇਲ ਮਾਲ ਘੜੇ ਭੰਨਣ ਦਾ ਮੋਟਿਵ ਬੜਾ ਹੀ ਪ੍ਰਬਲ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਜਦ ਦੁੱਲਾ ਘੜਿਆਂ 'ਚ ਛੇਕ ਕਰਨੋਂ ਨਹੀਂ ਹਟਿਆ, ਜਦ ਇੱਕ ਔਰਤ ਨੇ ਮਹਿਣਾ ਮਾਰਿਆ:

ਬੋਲੀ ਮਾਰ ਕੇ ਨੰਦੀ ਫਨਾਹ ਕਰਦੀ ਸੀਮਾ ਦੁੱਲੇ ਦਾ ਚਾਕ ਹੋ ਜਾਂਵਦਾ ਜੇ।

ਬਾਪ ਦਾਦਾ ਦਾ ਇਹ ਤੇ ਸੂਰਮਾ ਏ ਕਾਹਨੂੰ ਨਿਤ ਗ਼ਰੀਬ ਦੁਖਾਂਵਦਾਂ ਜੇ।

ਏਥੇ ਜ਼ੋਰ ਦਿਖਾਂਵਦਾ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਤੈਨੂੰ ਰਤੀ ਹਯਾ ਨਾ ਆਂਵਦਾ ਜੇ।

ਤੇਰੇ ਬਾਪੂ ਦਾਦਾ ਦੀਆਂ ਸ਼ਾਹ ਅਕਬਰ ਖਲਾਂ ਪੁਠੀਆਂ ਚਾ ਲੁਹਾਂਵਦਾ ਏ।

ਅਜ ਤੀਕ ਲਾਹੌਰ ਵਿਚ ਲਟਕ ਰਹੀਆਂ ਉੱਥੇ ਜ਼ੋਰ ਨਾ ਕਾਸ ਜਾਂਵਦਾ ਏ।"

ਇਸ ਬੋਲੀ ਨੇ ਦੁੱਲੇ ਦੀ ਨਾਬਰੀ ਨੂੰ ਜਗਾਉਣ, ਬਲਕਿ ਭੜਕਾਉਣ, ਲਈ ਚੰਗਿਆੜੀ ਦਾ ਕੰਮ ਕੀਤਾ।

ਉਹ ਤੂਫ਼ਾਨ ਵਾਂਗ ਆਪਣੇ ਘਰ ਗਿਆ ਤੇ ਬੱਦਲ ਵਾਂਗ ਲੱਧੀ 'ਤੇ ਬਰਸ ਪਿਆ: 'ਸੱਚ ਦੱਸ ਮਾਤਾ ਉਸ ਦਾ ਬਾਪ ਤੇ ਦਾਦਾ ਕਿਸ ਨੇ ਮਾਰਿਆ ਸੀ? ਝੂਠ ਜੇ ਤੂੰ ਬੋਲੇ ਤੇਰਾ ਸਿਰ ਵੱਢਦਾ, ਸੱਚ ਬੋਲੇ ਬਾਝ ਨਹੀਂ ਮੂਲ ਛੱਡਦਾ ।'

ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਰੋਹ ਵਿੱਚ ਦੇਖ, ਲੱਧੀ ਨੇ...


...ੰ ਖ਼ਤਮ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦੀ।

ਇਸ ਦਾ ਕਾਰਨ ਦੱਸਦੇ ਹੋਏ ਉਹ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, ''MSP ਦਾ ਸਿਸਟਮ ਵੀ ਚੱਲੇਗਾ ਅਤੇ APMC ਦਾ ਸਿਸਟਮ ਵੀ ਜਾਰੀ ਰਹੇਗਾ ਕਿਉਂਕਿ ਸਰਕਾਰ ਨੂੰ ਅੰਨ ਖ਼ਰੀਦਣਾ ਪਵੇਗਾ। ਸਰਕਾਰ ਨੂੰ ਹਰ ਹਫ਼ਤੇ ਲੱਖਾਂ ਰਾਸ਼ਨ ਦੀਆਂ ਦੁਕਾਨਾਂ ਨੂੰ ਅੰਨ ਸਪਲਾਈ ਕਰਨਾ ਹੈ ਅਤੇ ਅੰਨ ਖ਼ਰੀਦਣ ਲਈ ਸਰਕਾਰ ਨੂੰ ਕਿਸਾਨਾਂ ਨੂੰ ਇਸਦਾ ਮੁੱਲ ਦੇਣਾ ਪਵੇਗਾ, ਇਹ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਚੱਲੇਗੀ।''

ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ

ਕਿਸਾਨਾਂ ਨੂੰ ਡਰ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਹੁਣ ਖ਼ੇਤੀਬਾੜੀ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ ਕੰਪਨੀਆਂ ਹਾਵੀ ਹੋਣ ਲੱਗਣਗੀਆਂ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸ਼ੋਸ਼ਣ ਹੋਣ ਲੱਗੇਗਾ।

ਇਸ ਉੱਤੇ ਗੁਰਚਰਣ ਦਾਸ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, ''ਮੈਂ ਸਮਝਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਇਹ ਸਹੀ ਚਿੰਤਾ ਹੈ ਕਿਸਾਨਾਂ ਦ... ਬਾਕੀ ਲੇਖ ਲਿਖੋ:

ਆਬਾਦੀ ਸਿਰਫ਼ 8 ਫੀਸਦੀ ਸੀ। ਆਰਥਿਕ ਸੁਧਾਰ ਦੀ ਲਗਾਤਾਰ ਪੌਲਿਸੀ ਦੇ ਕਾਰਣ ਹੁਣ ਇਹ ਆਬਾਦੀ 35 ਫੀਸਦੀ ਹੋ ਚੁੱਕੀ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਮੁਤਾਬਕ ਅੱਜ ਇਸ ਆਬਾਦੀ ਦੇ ਰਹਿਣ ਦੇ ਅੰਦਾਜ਼ ਅਤੇ ਖਾਣ-ਪੀਣ ਦੀ ਪਸੰਦ ਵਿੱਚ ਵੀ ਫ਼ਰਕ ਆਇਆ ਹੈ।

ਉਹ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, ''ਚੌਲ ਅਤੇ ਕਣਕ ਉੱਤੇ ਜ਼ਿਆਦਾ ਧਿਆਨ ਹੈ ਸਾਡਾ, ਪਰ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਖਾਣ ਦੇ ਤਰੀਕੇ ਬਦਲ ਗਏ ਹਨ। ਪ੍ਰੋਟੀਨ ਦੇ ਲ਼ਈ ਲੋਕ ਦਾਲ ਹੁਣ ਪਹਿਲਾਂ ਨਾਲੋਂ ਵੱਧ ਵਰਤ ਰਹੇ ਹਨ ਅਤੇ ਦੁੱਧ ਵੀ ਜ਼ਿਆਦਾ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।”

“ਭਾਰਤ ਦੁਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਦੁੱਧ ਉਤਪਾਦਨ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਦੇਸ਼ ਹੈ। ਮਾਹੌਲ ਬਦਲ ਗਿਆ ਹੈ ਪਰ ਪੌਲਿਸੀ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲੇ ਸਿਆਸਤਦਾਨਾਂ ਦੇ ਸੋਚਣ ਦਾ ਤਰੀਕਾ ਪੁਰਾਣਾ ਹੈ। ਉਹ ਇਹ ਸੋਚਦੇ ਹਨ ਕਿ ਅਸੀਂ ਹਾਲੇ ਵੀ ਇੱਕ ਗ਼ਰੀਬ ਦੇਸ਼ ਹਾਂ।''

ਭਾਰਤੀਆਂ ਦੇ ਖ਼ਾਣ-ਪੀਣ ਵਿੱਚ ਬਦਲਾਅ ਦਾ ਅਸਰ ਖ਼ੇਤੀ ਉਤਪਾਦ ਉੱਤੇ ਵੀ ਪਿਆ ਹੈ। ਅੱਜ ਕੌਫ਼ੀ ਦੀ ਪੈਦਾਵਾਰ ਦੀ ਵਿਕਾਸ ਦਰ ਪਹਿਲਾਂ ਨਾਲੋਂ ਕਿਤੇ ਵੱਧ ਹੈ ਅਤੇ ਸਿਹਤ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਕਈ ਉਤਪਾਦ ਬਜ਼ਾਰ ਅਤੇ ਦੁਕਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਚੰਗੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਮਿਲਦੇ ਹਨ।

ਗੁਰਚਰਣ ਦਾਸ ਦੀ ਰਾਇ ਵਿੱਚ ਮੋਦੀ ਸਰਕਾਰ ਨਵੇਂ ਕਾਨੂੰਨ ਵਿੱਚ ਕਿਸਾਨਾਂ ਦੀਆਂ ਸ਼ਿਕਾਇਤਾਂ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਨ ਦੇ ਲਈ ''ਕੁਝ ਤਾਂ ਝੁਕੇਗੀ, ਕੁਝ ਪਿੱਛੇ ਹਟੇਗੀ।''

ਪਰ ਉਹ ਇਹ ਵੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, ''ਜੇ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਨਵੇਂ ਕਾਨੂੰਨਾਂ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਲੈ ਲਿਆ ਤਾਂ ਇਂਝ ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਨੁਕਸਾਨਦੇਹ ਕਦਮ ਹੋਵੇਗਾ। ਅਸੀਂ ਇੱਕ ਵਾਰ ਫ਼ਿਰ 30 ਸਾਲ ਪਿੱਛੇ ਚਲੇ ਜਾਵਾਂਗੇ।''

ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ:

ਇਹ ਵੀਡੀਓ ਵੀ ਦੇਖੋ:

(ਬੀਬੀਸੀ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਲ FACEBOOK, INSTAGRAM, TWITTERਅਤੇ YouTube 'ਤੇ ਜੁੜੋ।)


...ੰ ਦੂਜੀ ਸਮੱਸਿਆ ਪੇਸ਼ ਆ ਰਹੀ ਸੀ ਜੋ ਨਸ਼ਾ ਛੱਡਣ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਆਉਂਦੀ ਹੈ।

ਯੂਕੇ ਵਿੱਚ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਸ਼ਰਾਬ ਦੀਆਂ ਦੁਕਾਨਾਂ ਬੰਦ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀਆਂ। ਉੱਥੇ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਇਸ ਨੂੰ ਜ਼ਰੂਰੀ ਵਸਤਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।

ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਜਿਹੜੇ ਲੋਕ ਸ਼ਰਾਬ ਛੱਡਣੀ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਲੌਕਡਾਊਨ ਦੌਰਾਨ ਕਾਊਂਸਲਰ ਨਾਲ ਆਹਮੋ-ਸਾਹਮਣੇ ਬੈਠ ਕੇ ਗੱਲਬਾਤ ਕਰਨਾ ਅਸੰਭਵ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ।

ਅਜਿਹੇ ਵਿੱਚ ਸ਼ਰਾਬੀਆਂ ਨੇ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਦੀ ਮਦਦ ਲਈ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨਾਂ ਆਨਲਾਈਨ ਸਮੂਹ ਬਣਾਏ ਹਨ।

ਲੌਕਡਾਊਨ ਦੌਰਾਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਹੈਲਪਲਾਈਨ ਉੱਪਰ ਫ਼ੋਨ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚ 22 ਫ਼ੀਸਦੀ ਵਾਧਾ ਹੋਇਆ ਹੈ।

ਬੇਚੈਨੀ ਅਤੇ ਗੁੱਸਾ

ਰਥੀਸ਼ ਨੇ ਸ਼ਰਾਬ ਛੱਡ ... ਬਾਕੀ ਲੇਖ ਲਿਖੋ:

ੇਟ ਨਾ ਦਿੱਤਾ ਤਾਂ ਉਹ ਖ਼ੁਦਕੁਸ਼ੀ ਕਰ ਲੈਣਗੇ।"

ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਅਜਿਹੇ ਸਮੇਂ ਜਦੋਂ ਪੂਰੀ ਫੋਰਸ ਕੋਰੋਨਾਵਾਇਰਸ ਨਾਲ ਲੜਾਈ ਲੜ ਰਹੀ ਹੈ। ਸਾਡੇ ਸਾਹਮਣੇ ਇਹ ਨਵੀਂ ਸਮੱਸਿਆ ਖੜ੍ਹੀ ਹੋ ਗਈ।"

ਮੈਡੀਕਲ ਕਦਰਾਂ-ਕੀਮਤਾਂ

ਮੈਡੀਕਲ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਨੇ ਅਲਕੋਹਲ ਪਰਮਿਟ ਜਾਰੀ ਕਰਨ ਤੋਂ ਮਨ੍ਹਾਂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਨੇ ਕੇਰਲ ਹਾਈਕੋਰਟ ਦਾ ਰੁਖ਼ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਫ਼ੈਸਲੇ ਨੂੰ ਨਾ ਮੰਨਣ ਲਈ ਇੱਕ ਸਟੇਅ ਆਰਡਰ ਵੀ ਲੈ ਲਿਆ।

ਡਾਕਟਰਾਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਅਲਕੋਹਲ ਉੱਪਰ ਨਿਰਭਰਤਾ ਇੱਕ ਬਿਮਾਰੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਰਟੀਫਿਕੇਟ ਦੇਣਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਕਦਰਾਂ ਕੀਮਤਾਂ ਦੇ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਹੈ।

ਰਥੀਕ ਦੇ ਮੁਤਾਬਕ, “ਮੈਨੂੰ ਸਮਝ ਨਹੀਂ ਆ ਰਿਹਾ ਕਿ ਇਹ ਮਾਮਲਾ ਕਿਵੇਂ ਸੁਲਝੇਗਾ।”

ਸ਼ਰਾਬ ਦੇ ਠੇਕੇ ਖੁੱਲ੍ਹਣ ਨਾਲ ਉੱਥੇ ਭੀੜ ਹੋਵੇਗੀ ਅਤੇ ਇਸ ਨਾਲ ਮਹਾਂਮਾਰੀ ਕੰਟਰੋਲ ਕਰਨ ਦੀਆਂ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ਾਂ ਬੇਅਸਰ ਹੋ ਜਾਣਗੀਆਂ।

ਆਨਲਾਈਨ ਇੱਕ ਆਪਸ਼ਨ ਹੈ। ਰਥੀਸ਼ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, “ਲੇਕਿਨ, ਕਈ ਲੋਕਾਂ ਕੋਲ ਇੰਟਰਨੈੱਟ ਨਹੀਂ ਹੈ।”

ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ:

ਹੋਰ ਕੋਈ ਰਸਤਾ ਨਹੀਂ ਹੈ

ਕਈ ਵਿਕਲਪ ਦੇਖਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਰਥੀਸ਼ ਹੁਣ ਮੁੜ ਆਪਣੇ ਪੁਰਾਣੇ ਨਿਸ਼ਾਨੇ 'ਤੇ ਆ ਗਏ ਹਨ।

ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ, “ਮੈਂ ਬਿਨਾਂ ਸ਼ਰਾਬ ਦੇ ਰਹਿਣ ਦੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਿਨਾਂ ਦੀ ਉਸਾਰੂ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹਾਂ। ਮੈਂ ਦੇਖ ਰਿਹਾ ਹਾਂ ਕਿ ਕੀ ਮੈਂ ਆਪਣੀ ਖ਼ਪਤ ਕੰਟਰੋਲ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹਾਂ।”

ਆਪਣੇ ਸੈਲਫ਼ ਅਸੈਸਮੈਂਟ ਦੇ ਮੁਤਾਬਕ ਉਹ ਇਸ ਸਥਿਤੀ ਨਾਲ ਨਜਿੱਠਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ।

ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ, “ਮੇਰਾ ਭਰੋਸਾ ਵਧ ਰਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਮੈਂ ਸ਼ਰਾਬ ਮਿਲਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਵੀ ਉਸ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਰਹਿ ਸਕਦਾ ਹਾਂ।”

ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਉਮੀਦ ਹੈ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅੰਦਰ ਆਇਆ ਇਹ ਬਦਲਾਅ ਟਿਕਾਊ ਸਾਬਤ ਹੋਵੇਗਾ।

ਰਥੀਸ਼ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, “ਮੈਂ ਉਮੀਦ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹਾਂ ਕਿ ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਦੋਸਤਾਂ ਨਾਲ ਬੈਠਾਂਗਾ ਅਤੇ ਗੱਲਾਂ ਕਰਾਂਗਾ ਪਰ ਸ਼ਰਾਬ ਨਹੀਂ ਪੀਵਾਂਗਾ।”

ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ:

(ਬੀਬੀਸੀ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਲ FACEBOOK, INSTAGRAM, TWITTERਅਤੇ YouTube 'ਤੇ ਜੁੜੋ।)


...ੰ ਨਹੀਂ ਪਤਾ ਕਿ ਉਹ ਜ਼ਿੰਦਾ ਵੀ ਹਨ ਜਾਂ ਨਹੀਂ।"

ਉਹ ਕਹਿੰਦੀ ਹੈ, "ਇੱਕ ਡਰ ਦਾ ਮਾਹੌਲ ਬਣਾਇਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਜੋ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਉਹ ਦੂਜੇ ਢੰਗ ਨਾਲ ਵੀ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਸੀ। ਬੀਤੇ ਇੱਕ ਸਾਲ ਤੋਂ ਅਸੀਂ ਕੇਂਦਰ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਸ਼ਾਸਨ ਵਿੱਚ ਰਹਿ ਹੀ ਰਹੇ ਸੀ।"

"ਕਈ ਹੋਰਨਾਂ ਸੂਬਿਆਂ ਦਾ ਵੀ ਕੋਈ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਦਰਜਾ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਇਹ ਉਥੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਕੇ ਕਸ਼ਮੀਰ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਦੇ ਤਾਂ ਸ਼ਾਇਦ ਲੋਕ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰਦੇ। ਪਰ ਕਸ਼ਮੀਰ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਕੇਂਦਰ ਸਰਕਾਰ 'ਤੇ ਭਰੋਸਾ ਘੱਟ ਹੈ। ਉੱਥੇ ਅਜਿਹਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਇਸ ਨਾਲ ਮੰਸ਼ਾ 'ਤੇ ਸ਼ੱਕ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।"

ਸ਼ਫੂਰਾ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਪਤਾ ਹੈ ਕਿ ਸ੍ਰੀਨਗਰ ਹਵਾਈ ਅੱਡੇ 'ਤੇ ਉਤਰਨ ਤ... ਬਾਕੀ ਲੇਖ ਲਿਖੋ:

ਰੀਨਗਰ ਵਿੱਚ ਸ਼ਨਿੱਚਵਾਰ ਨੂੰ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਥੋੜ੍ਹੀ ਖੁੱਲ੍ਹ ਦਿੱਤੀ ਗਈ। ਪਰ ਦੁਪਹਿਰ ਬਾਅਦ ਫਿਰ ਕਰਫਿਊ ਲਗਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।

ਇੱਥੇ ਚੱਪੇ-ਚੱਪੇ 'ਤੇ ਭਾਰਤੀ ਫੌਜ ਦੇ ਹਥਿਆਰਬੰਦ ਨੌਜਵਾਨ ਮੁਸਤੈਦ ਹਨ।

ਬਕਰਦੀਦ ਲਈ ਭੇਡਾਂ ਵੇਚਣ ਆਏ ਇੱਕ ਨੌਜਵਾਨ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਇਹ ਈਦ ਨਹੀਂ ਹੈ ਮਾਤਮ ਹੈ। ਦੋ ਦਿਨ ਲਈ ਥੋੜ੍ਹਾ ਬਾਹਰ ਨਿਕਲੇ ਹਾਂ। ਅਸੀਂ ਈਦ ਤੋਂ ਬਾਅਦ 370 ਵਾਪਸ ਲਵਾਂਗੇ। ਇਹ ਕਸ਼ਮੀਰ ਹੈ। ਸਾਡੀ ਜ਼ਮੀਨ ਹੈ। ਅਸੀਂ ਆਪਣੀ ਜ਼ਮੀਨ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਲੈਣ ਦਵਾਂਗੇ।"

"ਜਦੋਂ ਵੀ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਦਾ ਕੋਈ ਵੱਡਾ ਦਿਨ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਕੋਈ ਨਾ ਕੋਈ ਦੰਗਾ ਫਸਾਦ ਕਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨ ਨੂੰ ਸੋਚਣਾ ਸੀ ਕਿ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਵੱਡਾ ਦਿਨ ਹੈ, ਅਜਿਹਾ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ ਸੀ। ਕੁਰਬਾਨੀ ਫਰਜ਼ ਹੈ ਇਸ ਲਈ ਕੁਰਬਾਨੀ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਦੋ ਦਿਨ ਬਾਅਦ ਤੁਸੀਂ ਦੇਖੋਗੇ ਕਿ ਇੱਥੇ ਕੀ ਹੋਵੇਗਾ।"

ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ:

ਇੱਕ ਹੋਰ ਕਸ਼ਮੀਰੀ ਨੌਜਵਾਨ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ, "ਸਾਡੀ ਈਦ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਸਭ ਬੰਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਈਦ ਮੁਬਾਰਕ ਹੀ ਨਹੀਂ ਕਹਿ ਸਕਦੇ ਤਾਂ ਕਾਹਦੀ ਈਦ?"

ਉੱਥੇ ਹੀ ਘਾਟੀ ਦੇ ਪੇਂਡੂ ਇਲਾਕਿਆਂ ਤੋਂ ਆਏ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਚਰਵਾਹੇ ਵੀ ਅਜਿਹੇ ਵੀ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾ ਮਵੇਸ਼ੀ ਵਿੱਕ ਰਹੇ ਹਨ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਸ਼ਹਿਰ ਬੰਦ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕੁਝ ਖਾਣ ਲਈ ਮਿਲ ਰਿਹਾ ਹੈ।

ਅਜਿਹੇ ਹੀ ਇੱਕ ਚਰਵਾਹੇ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਇਸ ਵਾਰ ਕੰਮ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਲੱਗ ਨਹੀਂ ਰਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਅਸੀਂ ਜਾਨਵਰ ਵੇਚ ਸਕਾਂਗੇ। ਸਭ ਬੰਦ ਹੈ, ਸਵੇਰ ਦੇ ਭੁੱਖੇ ਹਾਂ।"

ਤਣਾਅ ਵਿਚਾਲੇ ਲੱਗੀਆਂ ਦੁਕਾਨਾਂ

ਕਰਫਿਊ ਵਿੱਚ ਢਿੱਲ ਮਿਲਣ 'ਤੇ ਕੁਝ ਰੇੜੀ ਵਾਲੇ ਸਬਜ਼ੀ ਅਤੇ ਫ਼ਲ ਵੇਚਣ ਆਏ।

ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਤਸਵੀਰ ਲੈਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਨ 'ਤੇ ਇੱਕ ਨੌਜਵਾਨ ਨੇ ਰੋਕਦਿਆਂ ਹੋਇਆ ਕਿਹਾ, "ਤੁਸੀਂ ਦੁਨੀਆਂ ਨੂੰ ਕੀ ਦਿਖਾਉਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹੋ ਕਿ ਸ੍ਰੀਨਗਰ ਵਿੱਚ ਸਭ ਨਾਰਮਲ ਹੈ? ਕਸ਼ਮੀਰੀ ਫ਼ਲ-ਸਬਜ਼ੀ ਖਰੀਦ ਰਹੇ ਹਨ?"

ਉਹ ਆਪਣੀ ਗੱਲ ਪੂਰੀ ਕਰਦਾ ਕਿ ਇੱਕ ਪੱਥਰ ਕਿਤਿਓ ਆ ਕੇ ਡਿੱਗਾ। ਪੱਥਰਬਾਜ਼ੀ ਹੋਣ ਦਾ ਸ਼ੋਰ ਮਚ ਗਿਆ ਅਤੇ ਰੇੜੀ ਵਾਲੇ ਆਪਣੀਆਂ ਰੇੜੀਆਂ ਲੈ ਕੇ ਭੱਜਣ ਲੱਗੇ।

ਇੱਕ ਬਜ਼ੁਰਗ ਆਪਣੀ ਪੂਰੀ ਵਾਹ ਲਗਾ ਰੇਹੜੀ ਧੱਕਣ ਲੱਗੇ। ਅਜਿਹਾ ਲੱਗਾ ਮੰਨੋ ਘਾਟੀ ਵਿੱਚ ਜਾਰੀ ਤਣਾਅ ਦਾ ਪੂਰਾ ਬੋਝ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਬੁੱਢੇ ਪੈਰਾਂ 'ਤੇ ਪੈ ਗਿਆ ਹੋਵੇ।

ਇੱਥੋਂ ਤੱਕ ਡਲ ਵੱਲ ਜਾਂਦਿਆਂ ਹੋਇਆ ਭਾਰੀ ਸੈਨਿਕ ਮੌਜੂਦਗੀ ਵਿਚਾਲੇ ਮਾਹੌਲ ਕੁਝ ਆਮ ਜਿਹਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ। ਕਈ ਥਾਵਾਂ 'ਤੇ ਗੱਡੀਆਂ ਦੀ ਭੀੜ ਵੀ ਸੜਕ 'ਤੇ ਨਜ਼ਰ ਆਉਂਦੀ ਹੈ।

ਪਰ ਅਜਿਹਾ ਕੋਈ ਇਲਾਕਾ ਨਹੀਂ ਦਿਖਦਾ ਜਿੱਥੇ ਸੌ ਕਦਮ ਵਿਚਾਲੇ ਹਥਿਆਰ ਲੈ ਕੇ ਜਵਾਨ ਨਾ ਖੜੇ ਹੋਣ।

'ਕਸ਼ਮੀਰ ਨੂੰ ਜੇਲ੍ਹਖਾਨਾਂ ਬਣਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ'

ਡਲ ਕੰਢੇ ਬੈਠੇ ਹੋਏ ਕੁਝ ਨੌਜਵਾਨ ਹਾਲਾਤ 'ਤੇ ਹੀ ਚਰਚਾ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ।

ਕਰੀਬ 30 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਦਾ ਇੱਕ ਨੌਜਵਾਨ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ, "ਕਸ਼ਮੀਰ ਨੂੰ ਇੱਕ ਜੇਲ੍ਹਖਾਨਾ ਬਣਾ ਕੇ ਦੋ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਇਹ ਫ਼ੈਸਲਾ ਲੈ ਲਿਆ। ਨਾ ਕਸ਼ਮੀਰ ਦੀ ਪਹਿਲਾਂ ਸੁਣੀ, ਨਾ ਹੁਣ ਸੁਣੀ।"

"ਅਜੇ...


...ੰ ਭ੍ਰਿਸ਼ਟਾਚਾਰ ਮੁਕਤ ਦੇਸ ਬਣਾਉਣ ਦੇ ਦਾਅਵੇ ਨਾਲ ਉਭਰੀ, ਜਿੱਥੇ ਲੋਕ ਸਿਹਤ, ਸਿੱਖਿਆ ਅਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਨਿਆਂ ਦੀਆਂ ਸਹੂਲਤਾਂ ਹਾਸਲ ਕਰ ਸਕਣਗੇ।

2013 ਵਿੱਚ ਪੀਟੀਆਈ 7.5 ਮਿਲੀਅਨ ਵੋਟਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਦੂਜੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਪਾਰਟੀ ਬਣ ਗਈ। ਇਮਰਾਨ ਖਾਨ ਕੇਂਦਰ ਵਿੱਚ ਸਰਕਾਰ ਤਾਂ ਨਾ ਬਣਾ ਸਕੇ ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪਾਰਟੀ ਪੱਛਮੀ ਖੈਬਰ ਪਖਤੂਨਖਵਾ ਸੂਬੇ ਵਿੱਚ ਜ਼ਰੂਰ ਸੱਤਾ ਵਿੱਚ ਆਈ

2014 ਵਿੱਚ ਇਮਰਾਨ ਖ਼ਾਨ ਨੇ ਚੋਣ ਵਿੱਚ ਗੜਬਰੀ ਦੇ ਇਲਜ਼ਾਮ ਲਾਉਂਦਿਆਂ ਸਾਬਕਾ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਨਵਾਜ਼ ਸ਼ਰੀਫ ਦੀ ਸੀਟ ਤੱਕ ਲੰਮਾ ਮਾਰਚ ਕੀਤਾ ਸੀ।

ਇਸ ਮਾਰਚ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਸਲਾਮਾਬਾਦ ਵਿੱਚ ਵਿਰੋਧ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਜੋ ਕਿ ਲਗਭਗ ਛੇ ਮਹੀਨਿਆਂ ਤੱਕ... ਬਾਕੀ ਲੇਖ ਲਿਖੋ:

ਤੇ ਦੇਸ ਦੀ ਮੌਜੂਦਾ ਸਿਆਸਤ ਨਾਲ ਇਸ ਨੂੰ ਹੋਰ ਢੁਕਵਾਂ ਬਣਾਉਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ।

ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ:

ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਕਾਂ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ ਪੀਪੀਪੀ ਸੰਘੀ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਸ਼ਾਇਦ ਸਰਕਾਰ ਬਣਾਉਣ ਦੇ ਯੋਗ ਨਾ ਹੋਵੇ ਪਰ ਇਹ ਅਜੇ ਵੀ ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ ਪੀਐੱਮਐੱਲ-ਐੱਨ ਅਤੇ ਪੀਟੀਆਈ ਨੂੰ ਸਖ਼ਤ ਟੱਕਰ ਦੇਵੇਗੀ।

(ਬੀਬੀਸੀ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਲ FACEBOOK, INSTAGRAM, TWITTERਅਤੇ YouTube 'ਤੇ ਜੁੜੋ।)


...ੰ ਯਾਦ ਹੈ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਬਦਸੂਰਤੀ ਬਾਰੇ ਲੋਕ ਸਾਡੇ ਨਾਲ ਇਸ਼ਾਰਿਆਂ 'ਚ ਗੱਲਾਂ ਜ਼ਰੂਰ ਕਰਦੇ ਹੁੰਦੇ ਸੀ।

ਮੇਰੀ ਦੂਜੀ ਦਾਦੀ ਨੂੰ ਗੁੱਸਾ ਬਹੁਤ ਆਉਂਦਾ ਸੀ। ਉਹ ਬਹੁਤ ਹੀ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਤੁਰਦੀ ਸੀ। ਮੈਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਐਨਕਾਂ ਵਾਲੀ ਤਸਵੀਰ ਅਜੇ ਵੀ ਇਨ ਬਿਨ ਯਾਦ ਹੈ। ਉਹ ਬਹੁਤ ਹੀ ਮੋਟੀ ਐਨਕ ਲਗਾਉਂਦੀ ਸੀ। ਉਹ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਹੀ ਸੂਤੀ ਸਾੜੀ ਪਾਉਂਦੀ ਸੀ ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਹੀ ਸੱਜ ਧੱਜ ਕੇ ਰਹਿੰਦੀ ਸੀ।

ਮੇਰੇ ਜਨਮ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਉਹ ਆਪਣੇ ਨੂੰਹ-ਪੁੱਤ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਵਜੰਮੇ ਬੱਚੇ ਨਾਲ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਜਗ੍ਹਾ 'ਤੇ ਰਹਿਣ ਲੱਗ ਗਈ ਸੀ। ਉਹ ਕਿੱਤੇ ਵੱਜੋਂ ਇੱਕ ਨਰਸ ਸੀ ਅਤੇ ਸ਼ਹਿਰ 'ਚ ਸਰਕਾਰੀ ਕੁਆਰਟਰਾਂ 'ਚ ਰਹਿੰਦੀ ਸੀ।

ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ... ਬਾਕੀ ਲੇਖ ਲਿਖੋ:

ਦਾਦੀਆਂ ਹੋਣ 'ਤੇ ਮਾਣ ਹੈ

ਹੁਣ ਮੈਂ 41 ਸਾਲ ਦੀ ਹੋ ਗਈ ਹਾਂ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਪਾਬੰਦੀਆਂ ਤੋਂ ਵੀ ਆਜ਼ਾਦ ਹਾਂ। ਪਰਿਵਾਰ ਦੀਆਂ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਕੁੜੀਆਂ ਦਾ ਵਿਆਹ ਵੀ ਹੋ ਚੁੱਕਾ ਹੈ। ਭਾਵੇਂ ਕਿ ਮੈਂ ਇੱਕਲੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹਾਂ ਪਰ ਯਕੀਨ ਮੰਨਣਾ ਕਿ ਮੈਨੂੰ ਇਸ ਗੱਲ ਦੀ ਕੋਈ ਪ੍ਰਵਾਹ ਨਹੀਂ ਹੈ ਕਿ ਲੋਕ ਕੀ ਕਹਿਣਗੇ ਜਾਂ ਕੀ ਸੋਚਣਗੇ।

ਇਸ ਲਈ ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਇਹ ਕਹਾਣੀ ਸੁਣਾ ਰਹੀ ਹਾਂ। ਇਸ 'ਚ ਸ਼ਰਮਿੰਦਗੀ ਵਾਲੀ ਕੋਈ ਗੱਲ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਸਗੋਂ ਮੈਨੂੰ ਮਾਣ ਹੈ ਕਿ ਮੇਰੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ 'ਚ ਦੋ ਦਾਦੀਆਂ ਸਨ।

ਮੈਨੂੰ ਨਹੀਂ ਪਤਾ ਕਿ ਸੱਚਾਈ ਕੀ ਹੈ, ਪਰ ਮੈਨੂੰ ਜੋ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਉਹ ਮੈਂ ਅੱਜ ਤੁਹਾਨੂੰ ਦੱਸ ਰਹੀ ਹਾਂ।

ਮੇਰੇ ਦਾਦਾ ਜੀ ਇੱਕ ਖੁਸ਼ ਮਿਜਾਜ਼ ਨੌਜਵਾਨ ਸਨ। ਉਹ ਪਟਨਾ ਦੇ ਮੋਇਨ-ਉਲ-ਹੱਕ ਸਟੇਡੀਅਮ 'ਚ ਫੁੱਟਬਾਲ ਖੇਡਦੇ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਮੌਰਿਸ ਮਾਈਨਕ ਕਾਰ ਹੁੰਦੀ ਸੀ। ਮੇਰੇ ਦਾਦੀ ਜੀ ਇੱਕ ਪੁਲਿਸ ਅਧਿਕਾਰੀ ਸਨ। ਸਾਡੇ ਪਰਿਵਾਰ ਨੂੰ ਇਸ ਗੱਲ ਦਾ ਬਹੁਤ ਮਾਣ ਸੀ ਕਿ ਉਸ ਸਮੇਂ 'ਚ ਸਾਡੇ ਦਾਦਾ ਜੀ ਪਟਨਾ ਦੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕੁਝ ਲੋਕਾਂ 'ਚੋਂ ਸਨ, ਜਿੰਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਕਾਰ ਸੀ।

ਮੇਰੀ ਦਾਦੀ ਜੀ ਰੰਗ ਦੀ ਬਹੁਤ ਹੀ ਸਾਫ਼ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਖੂਬਸੂਰਤੀ ਹੱਥ ਲਗਾਇਆਂ ਮੈਲੀ ਹੁੰਦੀ ਸੀ। ਉਹ ਅਫ਼ਗਾਨ ਸਨੋ ਕਰੀਮ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੇ ਸਨ। ਉਹ ਪਟਨਾ ਦੇ ਹੀ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦੱਸ ਬੱਚੇ ਸਨ।

ਮੇਰੀ ਦਾਦੀ ਦੇ ਭਰਾ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਬਹੁਤ ਪਿਆਰ ਕਰਦੇ ਸਨ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸੱਸ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪਲਕਾਂ 'ਤੇ ਬਿਠਾ ਕੇ ਰੱਖਦੀ ਸੀ। ਉਹ ਮੇਰੀ ਦਾਦੀ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਪੜਾਉਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਸੀ। ਪਰ ਘਰ 'ਚ ਐਨਾ ਜ਼ਿਆਦਾ ਕੰਮ ਹੁੰਦਾ ਸੀ ਕਿ ਮੇਰੀ ਦਾਦੀ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਕੰਮ ਲਈ ਸਮਾਂ ਹੀ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦਾ ਸੀ।

ਇੱਕ ਵਾਰ ਮੇਰੇ ਦਾਦਾ ਜੀ ਕਿਸੇ ਅਪਰਾਧੀ ਦੀ ਭਾਲ 'ਚ ਝਾਰਖੰਡ ਗਏ ਹੋਏ ਸਨ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਝਾਰਖੰਡ ਵੱਖਰਾ ਸੂਬਾ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਸਗੋਂ ਬਿਹਾਰ ਦਾ ਹੀ ਹਿੱਸਾ ਸੀ।

ਉਸ ਸਮੇਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਗੋਡੇ 'ਚ ਗੋਲੀ ਲੱਗ ਗਈ ਸੀ, ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇਲਾਜ ਲਈ ਕੁਝ ਦਿਨ ਹਸਪਤਾਲ 'ਚ ਵੀ ਰਹਿਣਾ ਪਿਆ ਸੀ। ਉੱਥੇ ਹੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮੁਲਾਕਾਤ ਮੇਰੀ ਦੂਜੀ ਦਾਦੀ ਨਾਲ ਹੋਈ ਸੀ। ਉਹ ਉਸੇ ਹਸਪਤਾਲ 'ਚ ਨਰਸ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਹੀ ਮੇਰੇ ਦਾਦਾ ਜੀ ਦੀ ਦੇਖਭਾਲ ਕੀਤੀ ਸੀ।

ਉਹ ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ ਬੋਲਦੀ ਸੀ। ਮੇਰੇ ਦਾਦਾ ਹੀ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਮੁਹੱਬਤ ਹੋ ਗਈ ਅਤੇ ਬਾਅਦ 'ਚ ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਘਰ ਹੀ ਲੈ ਆਏ ਸਨ।

ਜਦੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਤਬਾਦਲਾ ਪਟਨਾ 'ਚ ਹੋਇਆ ਤਾਂ ਉਹ ਉੱਥੇ ਨਰਸਾਂ ਲਈ ਬਣੇ ਕੁਆਰਟਰਾਂ 'ਚ ਰਹਿੰਦੀ ਸੀ। ਪਰ ਉਹ ਉਦੋਂ ਵੀ ਸਾਡੇ ਘਰ ਆਉਂਦੇ ਸਨ। ਲੋਕ ਦੱਸਦੇ ਹਨ ਕਿ ਇੱਕ ਦਿਨ ਮੇਰੀ ਦਾਦੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਗਈ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਪਾਨ ਦੇ ਡੱਬੇ 'ਚੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪਾਨ ਭੇਟ ਕੀਤਾ ਸੀ।

ਮੇਰੀ ਦਾਦੀ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਸੀ ਕਿ ਸਾਨੂੰ ਦੋਵਾਂ ਨੂੰ ਇਕ ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰ ਲੈਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਸ 'ਚ ਸਾਡੀ ਦੋਵਾਂ ਦੀ ਕੋਈ ਗਲਤੀ ਨਹੀਂ ਹੈ।

ਮੈਨੂੰ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਮੇਰੀ ਦਾਦੀ ਮਹਿਲਾਵਾਦੀ ਸੀ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਭੈਣਾਂ...


...ੰ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਕਰ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਹ ਹਰ ਕਿਸੇ 'ਤੇ ਅੰਕੜੇ ਇਕੱਠੇ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਫਿਰ ਇੱਕ ਅਪਾਰਦਰਸ਼ੀ ਢੰਗ ਨਾਲ ਫੈਸਲੇ ਲੈਂਦੇ ਹਨ।

ਨਿਗਰਾਨੀ ਦੀਆਂ ਤਕਨੀਕਾਂ ਨੂੰ ਉਚਿਤ ਵਿਕਾਸ ਜਾਂ ਜਨਤਕ ਬਹਿਸ ਦੇ ਬਿਨਾਂ ਤੁਰੰਤ ਉਪਯੋਗ ਵਿੱਚ ਲਿਆਂਦਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ

ਉਦਾਹਰਨ ਵਜੋਂ ਇਜ਼ਰਾਈਲ ਵਿੱਚ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਨਿੱਜੀ ਸਥਿਤੀ ਦੇ ਅੰਕੜਿਆਂ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਣ ਲਈ ਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਸਿਹਤ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਬਲਕਿ ਗੁਪਤਚਰ ਸੇਵਾਵਾਂ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਵਿੱਚ ਵੀ ਵਾਧਾ ਕੀਤਾ ਹੈ।

ਦੱਖਣੀ ਕੋਰੀਆ ਵਿੱਚ ਵੀ ਅਜਿਹਾ ਹੀ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਹਰਾਰੀ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉੱਥੇ ਇਹ ਜ਼ਿਆਦਾ ਸਫ਼ਾਈ ਨਾਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।

ਚੀਨ ਜੋ ਕਿ ਵਿਸ਼ਵ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਨ... ਬਾਕੀ ਲੇਖ ਲਿਖੋ:

ਚ ਤਿਆਰ ਵੈਕਸੀਨ ਵਿਕਾਸਸ਼ੀਲ ਅਤੇ ਗਰੀਬ ਦੇਸ਼ਾਂ ਤੱਕ ਢੁਕਵੀਂ ਸੰਖਿਆ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਪਹੁੰਚੇਗੀ।

ਹਰਾਰੀ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਫਿਰ ਵੀ ਅੱਜ ਦੀਆਂ ਸਹਿਯੋਗ ਦੀਆਂ ਸੰਭਾਵਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਦੇਖਦੇ ਹੋਏ ਚੀਨੀ ਵਿਗਿਆਨਕਾਂ ਦੇ ਇੱਕ ਸਮੂਹ ਵੱਲੋਂ ਸਿੱਖੇ ਗਏ ਸਬਕ ਸ਼ਾਮ ਨੂੰ ਤਹਿਰਾਨ ਵਿੱਚ ਵਿਅਕਤੀ ਦਾ ਜੀਵਨ ਬਚਾ ਸਕਦੇ ਹਨ।

ਇਹ ਗਿਆਨ ਦੇ ਆਦਾਨ-ਪ੍ਰਦਾਨ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਨ ਅਤੇ ਬਿਮਾਰੀ ਨਾਲ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਸਾਰੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਮਨੁੱਖੀ ਅਤੇ ਪਦਾਰਥਕ ਸਰੋਤਾਂ ਦੀ ਸਹੀ ਵੰਡ ਨੂੰ ਪ੍ਰੋਤਸਾਹਨ ਦੇਣ ਲਈ ਆਲਮੀ ਸਹਿਯੋਗ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰਨ ਲਈ ਇਹ 'ਵਧੇਰੇ ਤਰਕਸੰਗਤ' ਹਨ।

ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ, '' ਤੁਹਾਨੂੰ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਪੱਥਰ ਯੁੱਗ ਵਿੱਚ ਵਾਪਸ ਜਾਣਾ ਹੋਵੇਗਾ ਅਤੇ ਇਹ ਪਤਾ ਕਰਨਾ ਹੋਵੇਗਾ ਕਿ ਪਹਿਲਾਂ ਦੇ ਲੋਕ ਆਇਸੋਲੇਸ਼ਨ ਰਾਹੀਂ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਮਹਾਂਮਾਰੀ ਤੋਂ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬਚਾਉਣ ਦੇ ਸਮਰੱਥ ਸਨ।''

''ਮੱਧ ਯੁੱਗ ਵਿੱਚ ਵੀ ਮਹਾਂਮਾਰੀ 14ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਬਲੈਕ ਡੈੱਥ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਫੈਲ ਗਈ ਸੀ। ਇਸ ਲਈ ਮੱਧ ਯੁੱਗ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਵਿੱਚ ਵਾਪਸ ਜਾਣਾ ਸਾਡੀ ਰੱਖਿਆ ਨਹੀਂ ਕਰੇਗਾ।''

ਕੀ ਇਹ ਸਾਡੇ ਸਮਾਜਿਕ ਸੁਭਾਅ ਨੂੰ ਬਦਲ ਸਕਦੀ ਹੈ?

ਸਾਡੀ ਪਸੰਦ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਜੋ ਵੀ ਹੋਣ, ਹਰਾਰੀ ਮੰਨਦੇ ਹਨ ਕਿ ਅਸੀਂ 'ਸਮਾਜਿਕ ਪ੍ਰਾਣੀ' ਹੀ ਬਣੇ ਰਹਾਂਗੇ ਅਤੇ ਇਹ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਬਦਲੇਗਾ।

ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਵਾਇਰਸ 'ਮਨੁੱਖੀ ਸੁਭਾਅ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤਮ ਹਿੱਸਿਆਂ ਦਾ ਸ਼ੋਸ਼ਣ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ।'' ਯਾਨੀ ਕਿ ਸਾਡੀ ਹਮਦਰਦੀ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਨ ਅਤੇ ਬਿਮਾਰ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਨੇੜੇ ਰਹਿਣ ਦੀ।

''ਵਾਇਰਸ ਸਾਨੂੰ ਲਾਗ ਲਾ ਕੇ ਸਾਡਾ ਸ਼ੋਸ਼ਣ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਲਈ ਹੁਣ ਸਾਨੂੰ ਸਮਾਜਿਕ ਦੂਰੀ ਨੂੰ ਬਣਾਈ ਰੱਖਣਾ ਹੈ। ਇਹ ਸਾਨੂੰ ਸਮਾਰਟ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਅਸੀਂ ਆਪਣੇ ਦਿਲ ਤੋਂ ਨਹੀਂ ਬਲਕਿ ਦਿਮਾਗ਼ ਤੋਂ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਹੈ।''

''ਪਰ ਇਹ ਸਾਡੇ ਲਈ ਬਹੁਤ ਮੁਸ਼ਕਿਲ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਅਸੀਂ ਸਮਾਜਿਕ ਪ੍ਰਾਣੀ ਹਾਂ। ਮੈਨੂੰ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਜਦੋਂ ਇਹ ਸੰਕਟ ਖਤਮ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ ਤਾਂ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਸਮਾਜਿਕ ਨੇੜਤਾ ਦੀ ਲੋੜ ਹੋਰ ਵੀ ਜ਼ਿਆਦਾ ਮਹਿਸੂਸ ਹੋਵੇਗੀ। ਮੈਨੂੰ ਨਹੀਂ ਲੱਗਦਾ ਕਿ ਇਹ ਮਨੁੱਖ ਦੇ ਮੌਲਿਕ ਸੁਭਾਅ ਨੂੰ ਬਦਲ ਦੇਵੇਗਾ।"

ਇਹ ਵੀਡੀਓਜ਼ ਵੀ ਦੇਖੋ:

(ਬੀਬੀਸੀ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਲ FACEBOOK, INSTAGRAM, TWITTERਅਤੇ YouTube 'ਤੇ ਜੁੜੋ।)


...ੰ ਹੈਰਾਨੀ ਹੋ ਰਹੀ ਹੈ ਕਿ ਦੁਨੀਆਂ ਕਿਵੇਂ ਦੀ ਹੋਵੇਗੀ।''

ਵੱਡੇ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਬਜ਼ੁਰਗਾਂ ਵਾਲੀ ਦੁਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਟੈਕਸ ਕੌਣ ਭਰੇਗਾ? ਬਜ਼ੁਰਗਾਂ ਲਈ ਸਿਹਤ ਸੇਵਾਵਾਂ ਦਾ ਭੁਗਤਾਨ ਕੌਣ ਕਰੇਗਾ? ਬਜ਼ੁਰਗਾਂ ਦੀ ਦੇਖਭਾਲ ਕੌਣ ਕਰੇਗਾ? ਕੀ ਲੋਕ ਆਪਣੇ ਕੰਮ ਤੋਂ ਰਿਟਾਇਰ ਹੋਣ ਦੇ ਸਮਰੱਥ ਹੋਣਗੇ?

ਪ੍ਰੋ. ਮਰੇ ਦਾ ਤਰਕ ਹੈ, ''ਸਾਨੂੰ ਵਿਚਕਾਰਲਾ ਰਸਤਾ ਅਪਣਾਉਣ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਹੈ।''

ਸ਼ਰਾਬ ਪੀਣ ਨਾਲ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਜਣਨ ਸ਼ਕਤੀ 'ਤੇ ਬੁਰਾ ਅਸਰ ਪੈਂਦਾ ਹੈ?

ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ

ਕੀ ਇਸਦਾ ਕੋਈ ਹੱਲ ਹੈ?

ਯੂਕੇ ਸਮੇਤ ਕਈ ਦੇਸ਼ਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਜਨਸੰਖਿਆ ਵਧਾਉਣ ਅਤੇ ਘਟ ਰਹੀ ਪ੍ਰਜਣਨ ਦਰ ਦੀ ਪੂਰਤੀ ਕਰਨ ਲਈ ਪਰਵਾਸ ਦਾ ਰਸਤਾ ਚੁਣਿਆ ਹੈ।

ਹਾਲਾਂਕਿ ਇ... ਬਾਕੀ ਲੇਖ ਲਿਖੋ:

ੌਰ ਵਿੱਚੋਂ ਲੰਘਦੇ ਹਾਂ ਤਾਂ ਸਾਡੇ ਕੋਲ ਹੋਰ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਅਫ਼ਰੀਕੀ ਮੂਲ ਦੇ ਜ਼ਿਆਦਾ ਲੋਕ ਹੋਣਗੇ।''

''ਕਈ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਅਫ਼ਰੀਕੀ ਮੂਲ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਵੱਡੀ ਗਿਣਤੀ ਹੋਣ 'ਤੇ ਨਸਲਵਾਦ ਨਾਲ ਸਬੰਧਿਤ ਚੁਣੌਤੀਆਂ ਬਾਰੇ ਆਲਮੀ ਮਾਨਤਾ ਹੋਰ ਵੀ ਗੰਭੀਰ ਬਣਨ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ।''

ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ

2.1 ਪ੍ਰਜਣਨ ਦਰ ਅਹਿਮ ਕਿਉਂ?

ਸਵੀਡਨ ਨੇ ਆਪਣੀ ਪ੍ਰਜਣਨ ਦਰ ਨੂੰ 1.7 ਤੋਂ 1.9 ਤੱਕ ਕਰ ਲਿਆ ਹੈ, ਪਰ ਬਾਕੀ ਦੇਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਇਸ ਨਾਲ ਨਜਿੱਠਣ ਲਈ ਸੰਘਰਸ਼ ਕਰਨਾ ਪੈ ਰਿਹਾ ਹੈ (ਸੰਕੇਤਕ ਤਸਵੀਰ)

ਤੁਸੀਂ ਸੋਚ ਸਕਦੇ ਹੋ ਕਿ ਸੰਖਿਆ 2.0 ਹੋਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ- ਦੋ ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ ਦੇ ਦੋ ਬੱਚੇ ਹਨ, ਇਸ ਲਈ ਜਨਸੰਖਿਆ ਸਮਾਨ ਆਕਾਰ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ।

ਪਰ ਬਿਹਤਰੀਨ ਸਿਹਤ ਸੰਭਾਲ ਦੇ ਨਾਲ ਵੀ ਸਾਰੇ ਬੱਚੇ ਬਾਲਗ ਹੋਣ ਤੱਕ ਨਹੀਂ ਬਚਦੇ ਹਨ। ਇਸਦੇ ਇਲਾਵਾ ਬੱਚੇ ਦੀ ਨਰ ਹੋਣ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਥੋੜੀ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਸਦਾ ਮਤਲਬ ਹੈ ਕਿ ਵਿਕਸਤ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲੀ ਦਾ ਅੰਕੜਾ 2.1 ਹੈ।

ਉੱਚ ਮੌਤ ਦਰ ਵਾਲੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਉੱਚ ਪ੍ਰਜਣਨ ਦਰ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।

ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ

ਮਾਹਿਰਾਂ ਦਾ ਕੀ ਕਹਿਣਾ ਹੈ?

ਅਧਿਐਨ ਵਿੱਚ ਜਪਾਨ ਵਰਗੇ ਮੁਲਕਾਂ ਵਿੱਚ ਬਜ਼ੁਰਗਾਂ ਦੀ ਆਬਾਦੀ ਕਿਤੇ ਵਾਧੂ ਹੋਣ ਦੀ ਗੱਲ ਆਖੀ ਗਈ ਹੈ (ਸੰਕੇਤਕ ਤਸਵੀਰ)

ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਕਾਲਜ ਲੰਡਨ ਦੇ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਇਬਰਾਹਿਮ ਅਬੂਬਕਰ ਨੇ ਕਿਹਾ, ''ਜੇਕਰ ਇਹ ਭਵਿੱਖਬਾਣੀਆਂ ਅੱਧੀਆਂ ਵੀ ਸਟੀਕ ਹਨ ਤਾਂ ਪਰਵਾਸ ਸਾਰੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਲਈ ਲਾਜ਼ਮੀ ਬਣ ਜਾਵੇਗਾ, ਨਾ ਕਿ ਇੱਕ ਵਿਕਲਪ।

''ਸਫਲ ਹੋਣ ਲਈ ਸਾਨੂੰ ਆਲਮੀ ਰਾਜਨੀਤੀ ਦੇ ਬੁਨਿਆਦੀ ਸਿਧਾਂਤਾਂ 'ਤੇ ਪੁਨਰਵਿਚਾਰ ਕਰਨ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਹੈ।''

''ਕੰਮਕਾਜੀ ਉਮਰ ਦੀ ਆਬਾਦੀ ਦੀ ਵੰਡ ਇਸ ਲਈ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੋਵੇਗੀ ਕਿ ਮਨੁੱਖਤਾ ਦੀ ਖੁਸ਼ਹਾਲੀ ਜਾਂ ਅੰਤ।''

ਇਹ ਵੀਡੀਓ ਵੀ ਦੇਖੋ

(ਬੀਬੀਸੀ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਲ FACEBOOK, INSTAGRAM, TWITTERਅਤੇ YouTube 'ਤੇ ਜੁੜੋ।)


...ੰਕਟ ਕਾਰਨ ਜੇਕਰ ਪਸ਼ੂਆਂ ਦਾ ਖਰਚਾ ਹੀ ਪੂਰਾ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗਾ ਤਾਂ ਫਿਰ ਇਸ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਲੈ ਕੇ ਜਾਣਾ ਬਹੁਤ ਔਖਾ ਹੈ।

ਪੰਜਾਬ ਸਰਕਾਰ ਦੀ ਦੁੱਧ ਉਤਪਾਦਕਾਂ ਲਈ ਵਿਆਪਕ ਯੋਜਨਾ

ਨੈਸਲੇ, ਅਮੂਲ, ਮੈਟਰੋ ਡੇਅਰੀ ਆਦਿ ਕੰਪਨੀਆਂ ਵੀ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਦੁੱਧ ਦੀ ਖਰੀਦ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ

ਦੇਸ਼ ਦੇ ਦੁੱਧ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਯੋਗਦਾਨ

ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਤੀ ਵਿਅਕਤੀ ਦੁੱਧ ਦੀ ਉਪਲਬਧਤਾ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬ ਮੋਹਰੀ ਹੈ। ਭਾਰਤ ਦੇ ਕੁਲ ਦੁੱਧ ਉਤਪਾਦਨ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਯੋਗਦਾਨ ਲਗਭਗ 6.7 ਫੀਸਦੀ ਹੈ। ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਨਿੱਜੀ ਮਿਲਕ ਪਲਾਂਟ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਮਿਲਕਫੈੱਡ ਵੱਲੋਂ ਵੀ ਦੁੱਧ ਦੀ ਖਰੀਦਦਾਰੀ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਨੈਸਲੇ, ਅਮੂਲ, ਮੈਟਰੋ ... ਬਾਕੀ ਲੇਖ ਲਿਖੋ:

ਆੜਤੀਆਂ ਅਤੇ ਬੈਂਕਾਂ ਦੇ ਕਰਜੇ ਤੋਂ ਕਿਸਾਨਾਂ ਨੂੰ ਦੂਰ ਰੱਖਣ ਲਈ ਇੱਕ ਅਜਿਹਾ ਕਿੱਤਾ ਹੈ ਜਿੱਥੋਂ ਉਸ ਨੂੰ ਰੋਜਾਨਾ ਆਮਦਨ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਪਰ ਕੋਰੋਨਾਵਾਇਰਸ ਨੇ ਹੁਣ ਇਸ ਆਮਦਨ ਨੂੰ ਘਟਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।

ਉਹਨਾਂ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਜੇਕਰ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਦੁੱਧ ਉਤਪਾਦਕਾ ਦੀ ਬਾਂਹ ਨਾ ਫੜੀ ਤਾਂ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਕਿੱਤਾ ਹੋਰ ਸੰਕਟ ਵਿੱਚ ਘਿਰ ਸਕਦਾ ਹੈ।

ਇਹ ਵੀ ਦੇਖੋ

(ਬੀਬੀਸੀ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਲ FACEBOOK, INSTAGRAM, TWITTERਅਤੇ YouTube 'ਤੇ ਜੁੜੋ।)


...ੰਗ ਦੇ ਸੰਬੰਧ ਵਿੱਚ ਬੈਂਗਲੂਰੂ ਜਾਣਾ ਸੀ ਪਰ ਸਵੇਰੇ ਦੇ ਸੱਤ ਨੂੰ ਸ਼ਾਮ ਦੇ ਸੱਤ ਸਮਝਣ ਦੀ ਉਕਾਈ ਕਾਰਨ ਅਕਸ਼ੇ ਦੀ ਫਲਾਈਟ ਛੁੱਟ ਗਈ।

ਬੀਬੀਸੀ ਨੂੰ ਦਿੱਤੇ ਇੱਕ ਇੰਟਰਵਿਊ ਵਿੱਚ ਅਕਸ਼ੇ ਕੁਮਾਰ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਸੀ, “ਫਲਾਈਟ ਛੁੱਟਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਮੈਂ ਪੂਰਾ ਦਿਨ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਰਿਹਾ। ਸ਼ਾਮ ਨੂੰ ਇੱਕ ਮਾਡਲਿੰਗ ਕੋਆਰਡੀਨੇਟਰ ਨੂੰ ਆਪਣੀਆਂ ਤਸਵੀਰਾਂ ਦਿਖਾ ਰਿਹਾ ਸੀ।”

“ਉਸੇ ਸਮੇਂ ਮੈਨੂੰ ਪ੍ਰਮੋਦ ਚੱਕਰਵਰਤੀ ਮਿਲੇ। ਤਸਵੀਰ ਦੇਖ ਕੇ ਕਹਿੰਦੇ- ਫ਼ਿਲਮ ਕਰੋਗੇ? ਮੇਰੇ ਹਾਂ ਕਰਦਿਆਂ ਹੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਪੰਜ ਹਜ਼ਾਰ ਦਾ ਚੈੱਕ ਦੇ ਦਿੱਤਾ।”

ਇਸ ਮਗਰੋਂ ਅਕਸ਼ੇ ਨੇ ਕਈ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਕੀਤੀਆਂ। ਉਹ ਇਕੱਠੀਆਂ ਕਈ-ਕਈ ਫਿਲਮਾਂ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਦਾ ਨਤੀ... ਬਾਕੀ ਲੇਖ ਲਿਖੋ:

ਸੀ। ਉਹ ਚਾਹੁੰਦੇ ਸਨ ਕਿ ਮੈਂ ਹਰ ਵਾਰ ਅਜਿਹਾ ਕਰਾਂ। ਮੈਂ ਤਿੰਨ ਸਾਲ ਅਜਿਹਾ ਕੀਤਾ  ਪਰ ਫਿਰ ਮੈਂ ਹਾਰ ਗਈ।”

“ਇਹ ਉਹੀ ਲੜਕਾ ਸੀ ਜਿਸ ਨੇ ਕਿਹਾ ਸੀ ਕਿ ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਨਾਲ ਹੀ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾਉਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ। ਤੇਰੇ ਵਿੱਚ ਉਹ ਸਾਰਾ ਕੁਝ ਹੈ ਜੋ ਮੈਨੂੰ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।”

“ਸਾਡੀਆਂ ਲੜਾਈਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਫਿਰ ਮਨਾਉਣ ਦੇ ਚੱਕਰ ਵਿੱਚ ਅਸੀਂ ਸਗਾਈ ਕਰਦੇ। ਸਾਡੀ ਦੋ ਵਾਰ ਸਗਾਈ ਹੋਈ। ਇੱਕ ਵਾਰ ਜਦੋਂ ਸਾਡਾ ਬ੍ਰੇਕਅੱਪ ਹੁੰਦਾ ਤਾਂ ਉਹ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਨਾਲ ਮੰਗਣੀ ਕਰਵਾ ਲੈਂਦੇ। ਮੈਂ ਕਿਹਾ ਇਹ ਕੋਈ ਖਿਡੌਣਾ ਹੈ ਜੋ ਟੁੱਟ ਗਿਆ ਤੇ ਨਵਾਂ ਲੈ ਆਏ।”

ਫੁੱਲ ਬਲੱਡ ਹਾਟਮੈਨ ਅਕਸ਼ੇ

ਆਖ਼ਰੀ ਲੜਾਈ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇੱਕ ਦਿਨ ਦੋਹਾਂ ਦਾ ਤੋੜ ਵਿਛੋੜਾ ਹੋ ਗਿਆ। ਇਸ ਮਗਰੋਂ ਅਕਸ਼ੇ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ਿਲਪਾ ਸ਼ੈਟੀ ਆਈ ਪਰ ਰਿਸ਼ਤਾ ਬਹੁਤਾ ਲੰਬਾ ਨਹੀਂ ਚੱਲ ਸਕਿਆ।

ਸ਼ਿਲਪਾ ਨੇ ਇਸ ਬਾਰੇ ਕਿਹਾ," ਜਿਵੇਂ ਇਹ ਬ੍ਰੇਕਅੱਪ ਹੋਇਆ। ਉਹ ਸਹੀ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਇਸ ਰਿਸ਼ਤੇ ਵਿੱਚ ਹੋਰ ਵੀ ਲੋਕ ਸਨ। ਮੇਰਾ ਦਿਮਾਗੀ ਤਵੱਜ਼ਨ ਹਿੱਲ ਗਿਆ ਸੀ।"

“ਜਦੋਂ ਅਸੀਂ ਇੱਕ ਸਫ਼ੇ ’ਤੇ ਗਲਤੀ ਕਰਦੇ ਹਾਂ ਤਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਕੱਢ ਦਿੰਦੇ ਹਾਂ, ਮੈਂ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੇ ਉਸ ਅਧਿਆਏ ਨਾਲ ਵੀ ਅਜਿਹਾ ਹੀ ਕੀਤਾ, ਉਸ ਨੂੰ ਕੱਢ ਦਿੱਤਾ।"

ਆਪਣੇ ਦਿਲ ਫੇਂਕ ਅੰਦਾਜ਼ ਬਾਰੇ ਅਕਸ਼ੇ ਨੇ ਕਿਹਾ ਸੀ, “ਫੁੱਲਬੱਲਡ ਹਾਟਮੈਨ ਹਾਂ ਜੀ ਅਫੇਅਰ ਰਹੇ ਸਨ ਤਾਂ ਰਹੇ ਸਨ।"

ਇਸੇ ਦੌਰ ਵਿੱਚ ਅਕਸ਼ੇ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਵਿੱਚ ਟਵਿੰਕਲ ਖੰਨਾ ਆ ਗਏ। ਦੋਹਾਂ ਨੇ ‘ਕੌਫੀ ਵਿੱਦ ਕਰਨ’ ਸ਼ੋਅ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਰਿਸ਼ਤੇ ਬਾਰੇ ਦੱਸਿਆ।

ਟਵਿੰਕਲ ਖੰਨਾ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਸੀ, "ਅਸੀਂ ਕਿਤੇ ਬਾਹਰ ਸੀ। ਉੱਥੇ ਨਾ ਟੀਵੀ ਨਾ ਕਿਤਾਬਾਂ। ਮੈਂ ਇੱਕ ਰਿਸ਼ਤੇ ਵਿੱਚੋਂ ਨਿਕਲੀ ਹੀ ਸੀ। ਮੈਂ 15 ਦਿਨਾਂ ਲਈ ਅਕਸ਼ੇ ਨੂੰ ਬੁਆਏਫਰੈਂਡ ਬਣਾ ਲਿਆ ਪਰ ਇਹ 15 ਦਿਨ ਖ਼ਤਮ ਹੀ ਨਹੀਂ ਹੋਏ।”

“ਭਾਰਤ ਆਏ ਤਾਂ ਸਾਹਮਣਏ ਮਾਂ ਸੀ। ਮਾਂ ਨੂੰ ਲਗਦਾ ਸੀ ਕਿ ਅਕਸ਼ੇ ਗੇ ਹਨ। ਅਕਸ਼ੇ ਨੂੰ ਮੈਂ ਕਿਹਾ ਸੀ ਕਿ ਜੇ ਮੇਲਾ ਫਿਲਮ ਹਿੱਟ ਹੋ ਗਈ ਤਾਂ ਮੈਂ ਵਿਆਹ ਨਹੀਂ ਕਰਾਂਗੀ। ਮੇਲਾ ਫਲਾਪ ਹੋ ਗਈ ਮੇਰਾ ਅਕਸ਼ੇ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਹੋ ਗਿਆ।"

ਅਕਸ਼ੇ ਦੀ ਕੋਫ਼ਤ

ਵਿਆਹ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪਰਿਵਾਰ ਵੀ ਵਧਿਆ। ਅਕਸ਼ੇ ਨੂੰ ਫਿੱਟਨੈੱਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਦੁਨੀਆਂ ਭਰ ਦੀਆਂ ਮਹਿੰਗੀਆਂ ਕਾਰਾਂ ਦਾ ਸ਼ੌਂਕ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪਾਰਕਿੰਗ ਵਿੱਚ ਰੌਲਸ ਰੌਇਸ, ਬੈਂਟਲੀ ਵਰਗੀਆਂ ਕਈ ਕਾਰਾਂ ਖੜ੍ਹੀਆਂ ਹਨ।

ਫੋਰਬਸ ਰਸਾਲੇ ਮੁਤਾਬਕ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਕੁੱਲ ਜਾਇਦਾਦ 300 ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਦੀ ਹੈ।

ਹਾਲਾਂਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ 15 ਸਾਲ ਹੋ ਚੁੱਕੇ ਹਨ ਪਰ ਹਾਲੇ ਕੋਈ ਬਹੁਤੇ ਇਨਾਮ ਸਨਮਾਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਝੋਲੀ ਨਹੀਂ ਪਏ ਹਨ।

ਜਨਵਰੀ 2017 ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਇੰਟਰਵਿਊ ਵਿੱਚ ਅਕਸ਼ੇ ਕੁਮਾਰ ਨੇ ਦੱਸਿਆ, " ਮੇਰੀ ਪਤਨੀ ਕਹਿੰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਦੇਖੋ ਮੇਰੇ ਮਾਂ-ਬਾਪ ਨੂੰ ਨੈਸ਼ਨਲ ਅਵਾਰਡ ਮਿਲਿਆ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਹੀਂ ਮਿਲਿਆ, ਇਹ ਗੱਲ ਬੜੀ ਚੁਭਦੀ ਹੈ।”

ਇਸ ਗੱਲ ਤੋਂ ਕੁਝ ਮਹੀਨਿਆਂ ਬਾਅਦ ਹੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਰੁਸਤਮ ਅਤੇ ਏਅਰਲਿਫ਼ਟ ਫਿਲਮ ਲਈ ਸਰਬੋਤਮ ਅਦਾਕਾਰ ਦਾ ਕੌਮੀ ਪੁਰਸਕਾਰ...


...ੰਗਕ ਹਨ। ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਪੁਰਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਘਰਾਂ ਵਿੱਚ ਥਾਂ ਦੀ ਘਾਟ ਜਾਂ ਸੁਰੱਖਿਆ ਦੀ ਫਿਕਰ ਕਰਕੇ ਆਸ਼ਰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਛੱਡਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।"

ਆਪਣੇ ਦੋਸਤ ਨਾਲੋਂ ਤੋੜ-ਵਿਛੋੜਾ ਹੋਣ ਮਗਰੋਂ ਇਸ ਔਰਤ ਵਿੱਚ ਮਨੋਰੋਗੀਆਂ ਵਾਲੇ ਲੱਛਣ ਦਿਸਣੇ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਗਏ। ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਸ ਦਾ ਪਰਿਵਾਰ ਇਸ ਨੂੰ ਸ਼ੈਲਟਰ ਵਿੱਚ ਛੱਡ ਗਿਆ।

ਸਾਲ 2014 ਵਿੱਚ ਮਨੁੱਖੀ ਹੱਕਾਂ ਬਾਰੇ ਨਿਗਰਾਨੀ ਰੱਖਣ ਵਾਲੇ ਇੱਕ ਗਰੁੱਪ ਨੇ ਮਨੋਵਿਗਿਆਨਕ ਅਤੇ ਬੌਧਿਕ ਅਪੰਗਤਾ ਵਾਲੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਸ਼ੋਸ਼ਣ ਬਾਰੇ ਇੱਕ ਰਿਪੋਰਟ ਛਾਪੀ।

ਇਸ ਰਿਪੋਰਟ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਕਿ ਹਸਪਤਾਲ ਵਿੱਚ ਜਾਣ ਮਗਰੋਂ ਵੀ ਔਰਤਾਂ ਦਾ ਕਈ ਕਿਸਮ ਦਾ ਸ਼ੋਸ਼ਣ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵੱਖਰਿਆਂ ਰੱਖਿਆ ... ਬਾਕੀ ਲੇਖ ਲਿਖੋ:

ਂਸ ਦੀ ਡਾ਼ ਪ੍ਰਤਿਮਾ ਮੁਰਥੀ ਮੁਤਾਬਕ ਅਜਿਹੇ ਕਾਨੂੰਨਾਂ ਦੀ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਖਿਲਾਫ ਵੀ ਵਰਤੋਂ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਕਿਉਂਕਿ "ਕਈ ਵਾਰ ਮਰੀਜ਼ ਇੱਥੇ ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਨਾਲ ਆਉਂਦੀਆਂ ਹਨ ਪਰ ਉਹ ਇੱਥੇ ਰਹਿਣਾ ਨਹੀਂ ਚਾਹੁੰਦੀਆਂ।"

ਇਲਾਜ ਅਤੇ ਦੇਖ ਭਾਲ ਨਾਲ ਕਈ ਔਰਤਾਂ ਠੀਕ ਹੋ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਮੁੜ ਤੋਂ ਬਾਹਰੀ ਦੁਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਜਾਣ ਦਾ ਹੌਂਸਲਾ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦਾ।

ਨਿਮਹਾਂਸ ਕੋਲ ਅਜਿਹੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਦੂਸਰੇ ਸਰਕਾਰੀ ਜਾਂ ਨਿੱਜੀ ਸ਼ੈਲਟਰਾਂ ਵਿੱਚ ਭੇਜਣ ਦੇ ਇਲਾਵਾ ਹੋਰ ਕੋਈ ਚਾਰਾ ਨਹੀਂ ਰਹਿ ਜਾਂਦਾ।

ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ

ਰਮਾ ਵੀ ਕਿਸੇ ਸਮੇਂ ਸ਼ੈਲਟਰ ਛੱਡ ਕੇ ਜਾਣਾ ਚਾਹੁੰਦੀ ਸੀ ਪਰ ਨਾਲ ਹੀ ਉਹ ਕਿਸੇ ਅਜਿਹੇ ਹਸਪਤਾਲ ਦੇ ਕੋਲ ਵੀ ਰਹਿਣਾ ਚਾਹੁੰਦੀ ਸੀ ਜਿੱਥੋਂ ਉਸਨੂੰ ਲੋੜੀਂਦੀਆਂ ਦਵਾਈਆਂ ਵੀ ਮਿਲ ਸਕਣ।

ਰਮਾ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਫਿਰ. "ਆਖੀਰ ਮੈਂ ਆਪਣਾ ਮਨ ਬਣਾਇਆ ਅਤੇ ਇੱਕ ਸਹੇਲੀ ਨਾਲ ਕੱਪੜਿਆਂ ਦੀ ਫੈਕਟਰੀ ਵਿੱਚ ਚਲੀ ਗਈ ਜਿੱਥੇ ਅਗਲੇ ਹੀ ਦਿਨ ਮੈਨੂੰ ਨੌਕਰੀ ਮਿਲ ਗਈ।"

ਰਮਾ ਮੁਤਾਬਕ ਨੌਕਰੀ ਮਿਲਣ ਨਾਲ ਉਸਨੂੰ ਨਵੀਂ ਜ਼਼ਿੰਦਗੀ ਮਿਲ ਗਈ। ਹੁਣ ਉਹ ਦਿਨ ਵਿੱਚ ਦਸ ਘੰਟੇ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਹੈ।

ਉਸ ਕੋਲ ਇੱਕ ਕਮਰੇ ਦਾ ਘਰ(ਅਪਾਰਟਮੈਂਟ) ਹੈ ਅਤੇ ਆਪਣਾ ਠੀਕ-ਠਾਕ ਨਿਰਵਾਹ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਕਦੇ ਰਮਾ ਕੋਲ ਕੁਝ ਪੈਸੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਤਾਂ ਉਹ ਆਂਢ-ਗੁਆਂਢ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਚਾਕਲੇਟ ਵੰਡ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।

"ਮੈਂ ਯਕੀਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦੀ ਹਾਂ ਕਿ ਜੇ ਮੇਰੇ ਪਤੀ ਨੇ ਮੇਰੇ ਪੁੱਤਾਂ ਨੂੰ ਰੋਕਿਆ ਨਾ ਹੁੰਦਾ ਤਾਂ ਉਹ ਮੈਨੂੰ ਜ਼ਰੂਰ ਮਿਲਣ ਆਉਂਦੇ। ਮੇਰੇ ਦਿਲ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਖਿਲਾਫ਼ ਕੋਈ ਗਿਲਾ ਨਹੀਂ ਹੈ।"

(ਇਹ ਖ਼ਬਰ ਲਈ ਔਰਤਾਂ ਦੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਲਈ 'ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਵੁਮਿਨਜ਼ ਮੀਡੀਆ ਰਿਪੋਰਟਿੰਗ ਗ੍ਰਾਂਟਸ' ਵੱਲੋਂ ਜਾਰੀ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਵਿੱਤੀ ਗ੍ਰਾਂਟ ਦੀ ਮਦਦ ਨਾਲ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ।)

ਤੁਹਾਨੂੰ ਇਹ ਵੀਡੀਓ ਵੀ ਪਸੰਦ ਆ ਸਕਦੇ ਹਨ


...ੰਗਾ ਨਿਯਮ ਨਹੀਂ ਹੈ ਪਰ ਕੀ ਭੋਜਨ ਵਿੱਚ ਮਾਤਰਾ ਦੀ ਬਜਾਇ ਕੈਲੇਰੀ ਦੀ ਗੁਣਵਤਾ ਨਹੀਂ ਹੋਣੀ ਚਾਹੀਦੀ?

ਵਿਸ਼ਵ ਸਿਹਤ ਸੰਗਠਨ ਮੁਤਾਬਕ ਬਾਲਗ਼ ਨੂੰ ਰੋਜ਼ਾਨਾ 2 ਹਜ਼ਾਰ ਕੈਲੋਰੀਜ਼ ਲੈਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ ਪਰ ਏਜੰਸੀ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ 30 ਫੀਸਦ ਊਰਜਾ ਵਸਾ ਤੋਂ ਮਿਲਦੀ ਹੈ।

ਸਾਲ 2011 ਵਿੱਚ ਹਾਰਵਰਡ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਨੇ ਦੱਸਿਆ, "ਇੱਕ ਕੈਲੋਰੀ ਇੱਕ ਕੈਲੋਰੀ ਨਹੀਂ" ਅਤੇ ਕੁਝ ਖਾਣੇ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਭਾਰ ਵਧਾਉਂਦੇ ਹਨ।

Some people can be obese but metabolically healthy and fit, with no greater risk of developing or dying from cardiovascular disease or cancer than normal weight people

ਖ... ਬਾਕੀ ਲੇਖ ਲਿਖੋ:

ਸਮਾਨਤਾ ਦਾ ਉਤਪਾਦ ਹੈ। ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ "ਮੋਟੀ" ਸਟੇਟ ਅਰਕਾਂਸਸ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਇਕ ਚੌਥੀ ਗਰੀਬ ਸਟੇਟ ਵੀ ਹੈ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੋਰ ਗਰੀਬ ਸੂਬਾ ਮਿਸੀਸਿਪੀ ਵੀ ਤੀਜੇ ਨੰਬਰ ਦੀ ਮੋਟਾਪੇ ਵਾਲਾ ਸੂਬਾ ਹੈ।"

ਯੂਕੇ ਵਿੱਚ ਨੈਸ਼ਨਲ ਹੈਲਥ ਸਰਵਿਸ ਦੇ 2015-16 ਦੇ ਡਾਟਾ ਮੁਤਾਬਕ ਸਭ ਤੋਂ ਪਛੜੇ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਬੱਚਿਆਂ ਵਿੱਚ ਮੋਟਾਪਾ ਘੱਟ ਪਛੜੇ ਇਲਾਕਿਆਂ ਦੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨਾਲੋਂ ਦੁਗਣਾ ਹੈ।

ਮਾਹਿਰ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਇਸ ਅਸਮਾਨਤਾ ਦਾ ਮੁੱਖ ਕਾਰਨ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਸਿਹਤਮੰਦ ਭੋਜਨ ਵਧੇਰੇ ਮਹਿੰਗਾ ਹੈ।

"ਦੁੱਧ ਚੁੰਘਾਉਣਾ ਮੋਟਾਪੇ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਨਹੀਂ ਹੈ"

ਪਿਛਲੇ ਕੁਝ ਦਹਾਕਿਆਂ ਤੋਂ ਫਾਰਮੂਲਾ ਮਿਲਕ ਮਾਂ ਦੁੱਧ ਦੇ ਬਦਲ ਵਜੋਂ ਵਧੇਰੇ ਪ੍ਰਚਲਿਤ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ।

ਪਰ ਪਿਛਲੀ ਅਪਰੈਲ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਵ ਸਹਿਤ ਸੰਗਠਨ ਦੇ ਵੱਡੇ ਅਧਿਐਨ ਦਾ ਡਾਟਾ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਮਾਂ ਦਾ ਦੁੱਧ ਬੱਚੇ ਦੇ ਮੋਟਾਪੇ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਨੂੰ ਵੀ ਘਟਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।

Breastfeeding can cut the chances of a child becoming obese

ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਦੇ 16 ਯੂਰਪੀ ਦੇਸਾਂ ਦੇ 30000 ਬੱਚਿਆਂ ਦਾ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਦੇਖਿਆ ਕਿ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਮਾਂ ਦਾ ਦੁੱਧ ਨਹੀਂ ਪੀਤਾ 22 ਫੀਸਦ ਵੱਧ ਮੋਟੇ ਹਨ।

ਇੱਕ ਸੀਨੀਅਰ ਲੇਖਕ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ "ਮਾਂ ਦਾ ਦੁੱਧ ਵਧੇਰੇ ਸੁਰੱਖਿਆਤਮਕ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਸਬੂਤ ਮੌਜੂਦ ਹਨ। ਨਤੀਜੇ ਬੇਹੱਦ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਹਨ ਅਤੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਇਸ ਬਾਰੇ ਦੱਸਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।"

ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ-

ਤੁਸੀਂ ਇਹ ਵੀਡੀਓ ਵੀ ਦੇਖ ਸਕਦੇ ਹੋ

(ਬੀਬੀਸੀ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਲ FACEBOOK, INSTAGRAM, TWITTERਅਤੇ YouTube 'ਤੇ ਜੁੜੋ।)


...ੰਗਿਆਂ। ਅਸੀਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਕਿ ਜੇ ਰੋਟੀ ਇੱਕ ਆ ਤਾਂ ਬੁਰਕੀ-ਬੁਰਕੀ ਵੰਡ ਕੇ ਖਾਵਾਂਗੇ। ਅਸੀਂ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਇਕੱਲੇ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਰੋਟੀ ਨਹੀਂ ਖਾਣ ਦੇਣੀ।"

ਕੁਲਾਰਾਂ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ 70 ਵਿੱਘੇ ਪੰਚਾਇਤੀ ਜ਼ਮੀਨ ਬੋਲੀ ਰਾਹੀਂ ਠੇਕੇ ਉੱਤੇ ਲੈ ਕੇ ਪਿੰਡ ਦੇ 70 ਦਲਿਤ ਪਰਿਵਾਰ ਇੱਕ-ਇੱਕ ਵਿੱਘੇ ਦੀ ਖੇਤੀ ਕਰਦੇ ਹਨ ਪਰ ਬੋਲੀ ਰਲ ਕੇ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।

ਇਸ ਕੰਮ ਲਈ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੇ 13 ਮੈਂਬਰੀ ਕਮੇਟੀ ਬਣਾਈ ਹੋਈ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਜ਼ਿਆਦਾ ਗਿਣਤੀ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਹੈ। ਬੋਲੀ ਦੇਣ, ਫ਼ਸਲ ਬੀਜਣ, ਪਾਲਣ ਅਤੇ ਵੱਢਣ ਸਮੇਤ ਹਰ ਕੰਮ ਔਰਤਾਂ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ।

ਹਰਬੰਸ ਕੌਰ ਆਪਣਾ ਤਜਰਬਾ ਸਾਂਝਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, "ਭਾਵੇਂ ਅਸੀਂ ਆਪਣੇ ਏਕੇ ਦੇ ਜ਼ੋਰ ਨਾਲ ਆਪਣਾ ਹੱਕ... ਬਾਕੀ ਲੇਖ ਲਿਖੋ:

ਰ ਨੂੰ ਸ਼ਿਕਾਇਤ ਵਿੱਚ ਸੰਘਰਸ਼ ਕਮੇਟੀ ਵੱਲੋਂ ਸਤਪਾਲ ਸਿੰਘ ਦੇ ਦਿੱਤੇ ਬਿਆਨ ਮੁਤਾਬਕ ਦੂਜੀ ਧਿਰ ਦੇ 82 ਅਣਪਛਾਤਿਆਂ ਸਮੇਤ 100 ਲੋਕਾਂ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਇਨ੍ਹਾਂ ਹੀ ਧਾਰਾਵਾਂ ਅਧੀਨ ਮਾਮਲਾ ਦਰਜ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।

ਮੁਹਿੰਮ ਵਿੱਚ ਨਵਾਂ ਮੋੜ

ਜਦੋਂ 12 ਅਕਤੂਬਰ 2016 ਨੂੰ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਦੇ ਹਸਪਤਾਲ ਵਿੱਚ ਗੁਰਦੇਵ ਕੌਰ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ ਤਾਂ ਪੁਲਿਸ ਸ਼ਿਕਾਇਤ ਵਿੱਚ ਨਵੇਂ ਮੁਲਜ਼ਮ ਨਾਮਜ਼ਦ ਕੀਤੇ ਗਏ ਅਤੇ ਨਵੀਂਆਂ ਧਾਰਾਵਾਂ ਜੋੜੀਆਂ ਗਈਆਂ।

ਗੁਰਦੇਵ ਕੌਰ ਦੀ ਨੂੰਹ ਸਰਬਜੀਤ ਕੌਰ ਦੇ ਬਿਆਨਾਂ ਉੱਤੇ 15 ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ 142 ਨੰਬਰ ਸ਼ਿਕਾਇਤ ਵਿੱਚ ਡੀ.ਡੀ.ਆਰ. 026, 027, 028 ਤਹਿਤ ਨਾਮਜ਼ਦ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਧਾਰਾ 302 ਜੋੜ ਦਿੱਤੀ ਗਈ।

ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਅਗਵਾਈ

ਮੁਕੇਸ਼ ਮਲੌਦ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, "ਮੇਰੇ ਸਮੇਤ ਜ਼ਮੀਨ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਸੰਘਰਸ਼ ਕਮੇਟੀ ਦੇ ਹੋਰ ਆਗੂਆਂ ਅਤੇ ਸੈਂਕੜੇ ਮਜ਼ਦੂਰਾਂ ਉੱਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਥਾਣਿਆਂ ਵਿੱਚ ਇਰਾਦਾ ਕਤਲ ਸਮੇਤ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਧਾਰਾਵਾਂ ਤਹਿਤ ਦੋ ਦਰਜਨ ਤੋਂ ਵੀ ਜ਼ਿਆਦਾ ਕੇਸ ਦਰਜ ਹੋਏ ਹਨ।''

''ਇਸ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਮਜ਼ਦੂਰਾਂ ਦੇ ਹੌਸਲੇ ਬੁਲੰਦ ਹਨ। ਸਾਰੇ ਸੰਘਰਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਔਰਤਾਂ ਨੇ ਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ ਸਗੋਂ ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਮੁਸ਼ਕਿਲਾਂ ਵਿੱਚ ਮਰਦਾਂ ਨਾਲੋਂ ਮੂਹਰੇ ਹੋ ਕੇ ਅਗਵਾਈ ਵੀ ਕੀਤੀ ਹੈ।"

ਪੰਚਾਇਤੀ ਰਕਬਾ ਅਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਇਨਸਾਫ਼

ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ 145000 ਖੇਤੀਯੋਗ ਪੰਚਾਇਤੀ ਜ਼ਮੀਨ ਹੈ ਜੋ ਬੋਲੀ ਰਾਹੀਂ ਠੇਕੇ ਉੱਤੇ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

The Punjab Village Common Land (regulation) Rules, 1964 ਦੇ ਤਹਿਤ ਇਹ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਕਿਸੇ ਵੀ ਪੰਚਾਇਤ ਦੇ ਅਧੀਨ ਆਉਣ ਵਾਲੀ ਸ਼ਾਮਲਾਤ ਜ਼ਮੀਨ ਨੂੰ ਬੋਲੀ ਰਾਹੀਂ ਹੀ ਠੇਕੇ ਉੱਤੇ ਦਿੱਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਠੇਕੇ ਉੱਤੇ ਦਿੱਤੀ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਜ਼ਮੀਨ ਦਾ ਤੀਜਾ ਹਿੱਸਾ ਦਲਿਤ ਤਬਕੇ ਨਾਲ ਸਬੰਧਿਤ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਹੀ ਬੋਲੀ ਰਾਹੀਂ ਦਿੱਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।

 ਜੇ ਇਸ ਵਰਗ ਨਾਲ ਸਬੰਧਿਤ ਕੋਈ ਵੀ ਵਿਅਕਤੀ ਲਗਾਤਾਰ ਦੋ ਬੋਲੀਆਂ ਉੱਤੇ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦਾ ਤਾਂ ਇਸ ਸ਼ਰਤ ਵਿੱਚ ਛੋਟ ਦਿੱਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ।

(ਇਹ ਕਹਾਣੀ ਬੀਬੀਸੀ ਵੱਲੋਂ ਦਲਿਤਾਂ ਅਤੇ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ 'ਤੇ ਚਲਾਈ ਜਾ ਰਹੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਲੜੀ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹੈ)

(ਬੀਬੀਸੀ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਲ FACEBOOK, INSTAGRAM, TWITTERਅਤੇ YouTube 'ਤੇ ਜੁੜੋ।)


...ੰਗੇ ਸਨ।ਇੰਨ੍ਹਾਂ ਦੰਗਿਆਂ 'ਚ ਤਕਰੀਬਨ ਤਿੰਨ ਹਜ਼ਾਰ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਮੌਤ ਦੇ ਘਾਟ ਉਤਾਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।ਇੰਨ੍ਹਾਂ ਸਮਾਂ ਬੀਤਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵੀ 1984 ਦੇ ਦੰਗਿਆਂ ਦੇ ਜ਼ਖਮ ਅੱਜ ਵੀ ਅੱਲੇ ਹਨ।

23 ਫਰਵਰੀ, ਐਤਵਾਰ ਦਾ ਦਿਨ ਕਈ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਲਈ ਦੁੱਖ ਦੀ ਪਰਲੋ ਲੈ ਕੇ ਆਇਆ।ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਉੱਤਰ-ਪੂਰਬੀ ਖੇਤਰ 'ਚ ਹਿੰਦੂ-ਮੁਸਲਿਮ ਦੰਗਿਆਂ ਦਾ ਆਗਾਜ਼ ਹੋਇਆ।ਇੰਨ੍ਹਾਂ ਦੰਗਿਆਂ ਦੇ ਜੋ ਵੀਡੀਓ ਹੁਣ ਤੱਕ ਜਨਤਕ ਹੋਏ ਹਨ ,ਉਨ੍ਹਾਂ 'ਚ ਸਾਫ਼ ਤੌਰ 'ਤੇ ਵਿਖਾਈ ਪੈ ਰਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਦੋਵਾਂ ਧਰਮਾਂ ਦੇ ਲੋਕ ਡੰਡੇ , ਪੱਥਰ, ਦੇਸੀ ਕੱਟੇ ਅਤੇ ਪੈਟਰੋਲ ਬੰਬਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਖੁੱਲ੍ਹੇ ਆਮ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ।

ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੀ ਸਰਹੱਦ ਨਾਲ ਲੱਗਦੇ ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਇਸ... ਬਾਕੀ ਲੇਖ ਲਿਖੋ:

ਣੇ।

ਜੋਸ਼ ਤੇ ਜਜ਼ਬੇ ਨਾਲ ਲਬਰੇਜ਼ 97 ਸਾਲਾ ਸਰਪੰਚ ਨੂੰ ਮਿਲੋ ਜੋ ਕਦੇ ਸਕੂਲ ਨਹੀਂ ਗਈ

ਰਾਜਸਥਾਨ ਦੇ ਸੀਕਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਨੀਮਕਾਥਾਨਾ ਬਲਾਕ ਦੇ ਪੁਰਾਨਾਬਾਸ ਪਿੰਡ ਦੀ ਪੰਚਾਇਤ ਅੱਜਕੱਲ੍ਹ ਕਾਫ਼ੀ ਚਰਚਾ ਵਿੱਚ ਹੈ। ਇੱਥੇ 97 ਸਾਲਾ ਵਿਦਿਆ ਦੇਵੀ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਸਰਪੰਚ ਚੁਣੇ ਗਏ ਹਨ। ਵਿਦਿਆ ਦੇਵੀ ਆਪ ਤਾਂ ਸਕੂਲ ਨਹੀਂ ਗਏ, ਪਰ ਕੁੜੀਆਂ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਬਾਰੇ ਗੱਲ ਕਰਦੇ ਹਨ।

26 ਜਨਵਰੀ ਨੂੰ ਸਰਪੰਚ ਦੇ ਅਹੁਦੇ ਦੀ ਸਹੁੰ ਚੁੱਕਦੇ ਹੋਏ ਵਿਦਿਆ ਦੇਵੀ ਹੁਣ ਤੱਕ ਹੋਈਆਂ ਰਾਜਸਥਾਨ ਦੀਆਂ ਤਿੰਨ ਪੜਾਅ ਵਾਲੀਆਂ ਪੰਚਾਇਤੀ ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਉਮਰ ਦੇ ਸਰਪੰਚ ਬਣੇ।

ਚਿਹਰੇ 'ਤੇ ਝੁਰੜੀਆਂ, ਸਿਰ ਦੇ ਅੱਧੇ ਵਾਲ ਝੜੇ ਹੋਏ ਤੇ ਕਮਜ਼ੋਰ ਨਜ਼ਰ ਕਾਰਨ ਐਨਕਾਂ ਲਾ ਕੇ ਹਲਕਾ ਜਿਹਾ ਝੁਕ ਕੇ ਤੁਰਦੀ ਹੋਏ ਵਿਦਿਆ ਦੇਵੀ ਬੋਲੇ, ''ਅਟਲ ਸੇਵਾ ਕੇਂਦਰ ਅੱਧਾ ਮੀਲ ਤਾਂ ਹੋਵੇਗਾ ਹੀ। ਇੰਨੀ ਦੂਰ ਜਾ ਕੇ ਵਾਪਸ ਆਉਂਦੀ ਹਾਂ। ਇੰਨੀ ਹਿੰਮਤ ਹੈ ਕਿ ਨੀਮਕਾਥਾਨਾ ਵੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹਾਂ। ਮੈਨੂੰ ਕੋਈ ਬਿਮਾਰੀ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਉਹ ਮੇਰਾ ਨਰਿੰਦਰ... ਕੀ ਕਰੀਏ, ਰੱਬ ਦੀ ਮਰਜ਼ੀ ਹੈ। ਬਸ ਹੁਣ ਤਾਂ ਅੱਖਾਂ 'ਤੇ ਅਸਰ ਪੈ ਗਿਆ।''

ਇੰਨਾ ਕਹਿੰਦੇ ਹੀ 97 ਸਾਲ ਦੀ ਬਜ਼ੁਰਗ ਸਰਪੰਚ ਵਿਦਿਆ ਦੇਵੀ ਚੁੱਪ ਹੋ ਗਏ। ਚੋਣਾਂ ਤੋਂ ਚਾਰ ਦਿਨ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨਰਿੰਦਰ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ ਸੀ।

ਮਲੇਸ਼ੀਆ ਵਿੱਚ ਮਹਾਤਿਰ ਮੁਹੰਮਦ ਦੇ ਨਾਂ 92 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਬਣਨ ਦਾ ਰਿਕਾਰਡ ਹੈ।

ਹਾਲਾਂਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਹੁਣ 94 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਇਸ ਮਹੀਨੇ ਹੀ ਅਸਤੀਫ਼ਾ ਦੇ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਆਪਣੀ ਉਮਰ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਉਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਚਰਚਾ ਵਿੱਚ ਰਹੇ, ਪਰ ਵਿਦਿਆ ਦੇਵੀ ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਵੀ ਕਿਧਰੇ ਜ਼ਿਆਦਾ ਵੱਡੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਸਰਪੰਚ ਬਣੇ ਹਨ।

ਪੂਰੀ ਖ਼ਬਰ ਪੜ੍ਹਨ ਲਈ ਇਸ ਲਿੰਕ ’ਤੇ ਕਲਿੱਕ ਕਰੋ।

ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ

ਇਹ ਵੀ ਦੇਖੋ

(ਬੀਬੀਸੀ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਲ FACEBOOK, INSTAGRAM, TWITTERਅਤੇ YouTube 'ਤੇ ਜੁੜੋ।)


...ੰਘਣਾ ਹੋਈ ਹੈ। ਇਹ ਗੱਲ ਸੁਪਰੀਮ ਕੋਰਟ ਨੇ ਕਹੀ ਹੈ। ਇਸ ਨੂੰ ਅਜੇ ਤੈਅ ਕਰਨਾ ਬਾਕੀ ਹੈ ਕਿ ਕਿਸ ਨੇ ਇਹ ਜੁਰਮ ਕੀਤਾ ਸੀ?''

ਕੀ ਬਾਬਰੀ ਮਸਜਿਦ ਢਾਹੁਣ ਦਾ ਮਾਮਲਾ ਹੁਣ ਤਰਕਸ਼ੀਲ ਸਿੱਟੇ 'ਤੇ ਨਹੀਂ ਪਹੁੰਚ ਸਕੇਗਾ?

ਇਸ ਸਵਾਲ ਦੇ ਜਵਾਬ ਵਿੱਚ ਜਸਟਿਸ ਗਾਂਗੁਲੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ , ''ਮੈਨੂੰ ਨਹੀਂ ਪਤਾ ਕਿ ਇਸ ਦਾ ਅੰਤ ਕੀ ਹੋਵੇਗਾ। ਪਰ ਸੁਪਰੀਮ ਕੋਰਟ ਨੇ ਬਾਬਰੀ ਮਸਜਿਦ ਢਾਹੁਣ ਦੀ ਸਖ਼ਤ ਨਿੰਦਾ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਸੁਪਰੀਮ ਕੋਰਟ ਨੇ ਅਜਿਹਾ ਪਹਿਲਾਂ ਵੀ ਕੀਤਾ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸ ਫ਼ੈਸਲੇ ਵਿੱਚ ਵੀ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਹੁਣ ਤੁਸੀਂ ਉਹ ਜ਼ਮੀਨ ਹਿੰਦੂ ਪੱਖ ਨੂੰ ਦੇ ਰਹੇ ਹੋ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਆਧਾਰ ਹਨ ਪੁਰਾਤਤਵ ਸਬੂਤ, ਯਾਤਰਾ ਤਜਰਬੇ ਅਤੇ ਆਸਥਾ।''

''ਕੀ ਤੁਸੀਂ... ਬਾਕੀ ਲੇਖ ਲਿਖੋ:

ਖਤਾ ਅਤੇ ਸੰਵਿਧਾਨ ਦੀਆਂ ਧਰਮ ਨਿਰਪੱਖ ਕਦਰਾਂ-ਕੀਮਤਾਂ ਦੀ ਅਹਿਮੀਅਤ ਸਥਾਪਿਤ ਹੋਵੇ। ਜੇਕਰ ਇਹ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦਾ ਤਾਂ ਮੈਂ ਕਿਸੇ ਦੇ ਵੀ ਪੱਖ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਨਤੀਜੇ ਦਾ ਫ਼ੈਸਲਾ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦਾ। ਇੱਥੇ ਕੋਈ ਸੈਕੂਲਰ ਇਮਾਰਤ ਬਣਾਉਣ ਦਾ ਹੁਕਮ ਦੇ ਸਕਦਾ ਸੀ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸਕੂਲ ਮਿਊਜ਼ੀਅਮ ਜਾਂ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਹੋ ਸਕਦੀ ਸੀ। ਮੰਦਰ ਅਤੇ ਮਸਜਿਦ ਕਿਤੇ ਹੋਰ ਬਣਾਉਣ ਦਾ ਹੁਕਮ ਦਿੰਦਾ, ਜਿੱਥੇ ਵਿਵਾਦਤ ਜ਼ਮੀਨ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ।''

ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ:

 ਅਯੁੱਧਿਆ 'ਤੇ ਪੰਜ ਜੱਜਾਂ ਦੀ ਜਜਮੈਂਟ ਵਿੱਚ ਵੱਖ ਤੋਂ ਇੱਕ ਅਪੈਂਡਿਕਸ ਜੋੜਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ 'ਤੇ ਕਿਸੇ ਜੱਜ ਦੇ ਦਸਤਖ਼ਤ ਨਹੀਂ ਹਨ। ਇਸ 'ਤੇ ਜਸਟਿਸ ਗਾਂਗੁਲੀ ਕੀ ਸੋਚਦੇ ਹਨ? ਜਸਟਿਸ ਗਾਂਗੁਲੀ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਇਹ ਅਸਾਧਾਰਨ ਹੈ ਪਰ ਉਹ ਇਸ 'ਤੇ ਨਹੀਂ ਜਾਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ।

ਇਸ ਫ਼ੈਸਲੇ ਦਾ ਗਣਤਾਂਤਰਿਕ ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਨਿਆਇਕ ਪ੍ਰਬੰਧ 'ਤੇ ਕੀ ਅਸਰ ਪਵੇਗਾ?

ਇਸ ਸਵਾਲ ਦੇ ਜਵਾਬ ਵਿੱਚ ਜਸਟਿਸ ਗਾਂਗੁਲੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, ''ਇਸ ਫ਼ੈਸਲੇ ਨਾਲ ਜਵਾਬ ਘੱਟ ਅਤੇ ਸਵਾਲ ਜ਼ਿਆਦਾ ਖੜ੍ਹੇ ਹੋਏ ਹਨ। ਮੈਂ ਇਸ ਫ਼ੈਸਲੇ ਤੋਂ ਹੈਰਾਨ ਪ੍ਰੇਸ਼ਾਨ ਹਾਂ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਮੇਰਾ ਕੋਈ ਨਿੱਜੀ ਮਾਮਲਾ ਨਹੀਂ ਹੈ।''

ਇਸ ਫ਼ੈਸਲੇ ਦਾ ਅਸਰ ਬਾਬਰੀ ਮਸਜਿਦ ਦੇ ਢਾਹੁਣ ਵਾਲੇ ਕੇਸ 'ਤੇ ਕੀ ਪਵੇਗਾ? ਜਸਟਿਸ ਗਾਂਗੁਲੀ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਹ ਉਮੀਦ ਕਰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਇਸਦੀ ਜਾਂਚ ਸੁੰਤਤਰ ਰੂਪ ਨਾਲ ਹੀ ਹੋਵੇ ਅਤੇ ਮਾਮਲਾ ਮੁਕਾਮ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚੇ।''

ਇਹ ਵੀਡੀਓਜ਼ ਵੀ ਵੇਖੋ

(ਬੀਬੀਸੀ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਲ FACEBOOK, INSTAGRAM, TWITTERਅਤੇ YouTube 'ਤੇ ਜੁੜੋ।)


...ੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨਾਂ ਦਾ ਕੋਈ ਵਿਚਾਰ ਨਹੀਂ ਸੀ।"

"ਵੱਡੀ ਸਮੱਸਿਆ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਸਮਰਥਨ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਭਰੋਸਾ (ਹੰਕਾਰ) ਹੈ ਅਤੇ ਵੱਡੇ ਅੰਦੋਲਨਾਂ ਨਾਲ ਨਜਿੱਠਣ ਦਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕੋਈ ਤਜਰਬਾ ਨਹੀਂ ਹੈ। "

ਦੂਜਾ, ਕਿਸਾਨਾਂ ਦੀ ਇਹ ਲਹਿਰ ਭਾਰਤ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਦੀਆਂ ਹੋਰਨਾਂ ਲਹਿਰਾਂ ਤੋਂ ਬਿਲਕੁਲ ਵੱਖਰੀ ਹੈ।

ਇਤਿਹਾਸਕਾਰਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਪਹਿਲਾਂ ਸ਼ੋਸ਼ਣਸ਼ੀਲ ਸ਼ਾਸਕਾਂ ਵਿਰੁੱਧ ਭਾਰਤੀ ਕਿਸਾਨਾਂ ਦੇ ਵਿਰੋਧ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਅਕਸਰ ਹਿੰਸਕ ਹੁੰਦੇ ਸਨ।

ਸੰਨ 1947 ਵਿੱਚ ਆਜ਼ਾਦੀ ਮਿਲਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਤੋਂ, ਕਿਸਾਨ ਆਪਣੀਆਂ ਫਸਲਾਂ ਦੇ ਮੁੱਲ ਬਾਰੇ ਕਈ ਵਾਰ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕਰ ਚੁੱਕੇ ਹਨ।

ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਜ਼ਰੀਏ, ਕਿਸਾਨ... ਬਾਕੀ ਲੇਖ ਲਿਖੋ:

ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ, "ਲੋਕ ਇੱਕ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਸਰਕਾਰ ਨਾਲ ਟੱਕਰ ਲੈਣ ਦੇ ਮੂਡ ਵਿੱਚ ਹਨ।

ਉਹ ਇਸ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਲਈ ਕ੍ਰਾਂਤੀ ਕਹੇ ਰਹੇ ਹਨ। ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਕੋਈ ਡਰ ਨਹੀਂ, ਇਹ ਸਾਫ਼ ਦਿਖਾਈ ਦੇ ਰਿਹਾ ਹੈ।"

ਦਹਾਕਿਆਂ ਤੋਂ, ਭਾਰਤੀ ਕਿਸਾਨੀ ਦੀ ਇਕ ਤਸਵੀਰ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਬਣੀ ਹੋਈ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਘੱਟ ਪੜ੍ਹੇ ਲਿਖੇ ਅਤੇ ਸੰਘਰਸ਼ਸ਼ੀਲ ਹਨ ਤੇ ਖੇਤਾਂ ਵਿੱਚ ਅਣਥੱਕ ਮਿਹਨਤ ਕਰਦੇ ਹਨ।

ਪਰ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਸੈਂਕੜੇ ਕਿਸਮਾਂ ਦੇ ਕਿਸਾਨ ਪਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਵੱਡੇ ਅਤੇ ਛੋਟੇ ਕਿਸਾਨ, ਵੱਡੀ ਜ਼ਮੀਨ ਵਾਲੇ ਕਿਸਾਨ ਅਤੇ ਬੇਜ਼ਮੀਨੇ ਕਿਸਾਨ।

ਇਸ ਲਈ ਜਦੋਂ ਇਹ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਕਿ ਦਿੱਲੀ ਸਰਹੱਦ 'ਤੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨਕਾਰੀ ਪੀਜ਼ਾ ਖਾ ਰਹੇ ਸਨ, ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ 'ਤੇ ਕੁਝ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਸਵਾਲ ਕੀਤਾ, 'ਕੀ ਇਨ੍ਹਾਂ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਕਦੇ ਖੇਤਾਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਵੀ ਹੈ?'

ਇਸ ਤੋਂ ਇੱਕ ਵਾਰ ਫਿਰ ਪਤਾ ਲੱਗਿਆ ਕਿ ਸ਼ਹਿਰੀ ਭਾਰਤੀਆਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਪੇਂਡੂ ਭਾਈਚਾਰਿਆਂ ਬਾਰੇ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਜਾਣਕਾਰੀ ਹੈ।

ਕਿਸਾਨਾਂ ਦਾ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧ

ਇਹ ਹੋਰ ਗੱਲ ਹੈ ਕਿ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਮੋਦੀ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਰਕਾਰ ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਲੋਕ ਸ਼ਾਇਦ ਇਹ ਸਮਝਣ ਵਿੱਚ ਅਸਫਲ ਰਹੇ ਕਿ 'ਵਿਰੋਧ ਕਰ ਰਹੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਕਿਸਾਨਾਂ ਦਾ ਸ਼ਹਿਰੀਕਰਨ ਨਾਲ ਬਹੁਤ ਗੂੜ੍ਹਾ ਸੰਬੰਧ ਹੈ'।

ਅੰਦੋਲਨ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਕਿਸਾਨਾਂ ਦੇ ਬੱਚੇ ਫੌਜ ਅਤੇ ਪੁਲਿਸ ਵਿੱਚ ਹਨ। ਉਹ ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ ਬੋਲਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਉਹ ਜਾਣਦੇ ਹਨ ਕਿ ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਿਵੇਂ ਕਰਨੀ ਹੈ ਅਤੇ ਵਿਦੇਸ਼ ਯਾਤਰਾ ਵੀ ਕਰ ਚੁੱਕੇ ਹਨ।

ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਦੇ ਸਥਾਨ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਿਵਸਥਿਤ ਹਨ। ਇੱਥੇ ਕਲੀਨਿਕ, ਐਂਬੂਲੈਂਸ, ਰਸੋਈ, ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀਆਂ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਅਖਬਾਰ ਵੀ ਹਨ।

ਪਰ ਬਹੁਤੇ ਸ਼ਹਿਰੀ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨਾਂ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਇਸ ਅੰਦੋਲਨ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਜੋਖਮ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਕਿ ਮੀਡੀਆ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀ ਭੀੜ ਇਸ ਅੰਦੋਲਨ ਨੂੰ ਤਮਾਸ਼ੇ ਵਿੱਚ ਨਾ ਬਦਲ ਦੇਵੇ ਤਾਂ ਜੋ ਮਾਮਲਾ ਦਬਾ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇ।

ਇਤਿਹਾਸਕਾਰ ਮਹੇਸ਼ ਰੰਗਰਾਜਨ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ, "ਇਹ ਕਿਸਾਨੀ ਲਹਿਰ ਮੱਧ ਵਰਗੀ ਭਾਰਤ ਦੀ ਭਾਸ਼ਾ ਬੋਲਦੀ ਹੈ। ਕਿਸਾਨ ਕਹਿ ਰਹੇ ਹਨ ਕਿ ਉਹ ਦੇਸ਼ ਭਗਤ ਹਨ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਹੱਕਾਂ ਲਈ ਲੜ ਰਹੇ ਹਨ।"

ਇਹ ਖੇਤੀ ਸੰਕਟ ਜਾਂ ਸੋਕੇ ਵਿਰੁੱਧ ਰਵਾਇਤੀ ਵਿਰੋਧ ਵੀ ਨਹੀਂ ਹੈ ਜਿਸਨੂੰ ਮੈਨੇਜ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਸਰਕਾਰਾਂ ਸਫ਼ਲ ਹੋ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਹ ਲਹਿਰ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਸਫਲਤਾ ਦਾ ਨਤੀਜਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਇਸ ਅੰਦੋਲਨ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਵਿਡੰਬਨਾ ਹੈ।

ਇੱਕ ਰਾਜ (ਪੰਜਾਬ) ਜਿਸ ਨੂੰ ਕਣਕ ਅਤੇ ਝੋਨੇ ਦੀਆਂ ਸਰਕਾਰੀ ਕੀਮਤਾਂ ਅਤੇ ਮੰਡੀਆਂ ਕਾਰਨ 'ਵੱਧ ਤੋਂ ਵੱਧ ਮੁਨਾਫਾ' ਮਿਲਿਆ ਸੀ, ਹੁਣ ਨਵੇਂ ਕਾਨੂੰਨਾਂ ਦੇ ਲਾਗੂ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਦੁੱਖ ਝੱਲਣਾ ਪਏਗਾ।

ਲੋੜ ਨਾਲੋਂ ਵੱਧ ਉਤਪਾਦਨ, ਘੱਟ ਰਹੀ ਆਮਦਨੀ ਅਤੇ ਪਾਣੀ ਦਾ ਪੱਧਰ ਘਟਣ ਕਾਰਨ ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਫਸਲਾਂ ਹੁਣ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਗਲੇ ਦੀ ਫਾਂਸ ਬਣ ਗਈਆਂ ਹਨ। ਕੁਝ ਮਾਹਰ ਵਿਚਾਰ ਰੱਖਦੇ ਹਨ ਕਿ ਪੰਜਾਬ...


...ੰਜਾਬ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਜੋ ਕੇਂਦਰ ਦੇ ਕਾਨੂੰਨ ਰੱਦ ਕੀਤੇ ਹਨ, ਉਹ ਤਾਂ ਸੰਵਿਧਾਨਕ ਹੈ ਹੀ ਨਹੀਂ

ਜਾਂ ਤਾਂ ਸੂਬਾ ਸਰਕਾਰ ਕਹੇ ਕਿ ਐੱਮਐੱਸਪੀ ਉਹ ਤੈਅ ਕਰਨਗੇ, ਉਹ ਵੀ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕੇਂਦਰ ਨਾਲ ਇੱਕ ਰਾਇ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਰਾਇ ਤਿੰਨ ਗੱਲਾਂ 'ਤੇ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਹੋਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।

ਪਹਿਲੀ- ਫੂਡ ਸਕਿਊਰਿਟੀ- ਆਟਾ ਦਾਲ ਸਕੀਮ ਤਹਿਤ ਜਿੰਨੀ ਕਵਰੇਜ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਹੁੰਦੀ ਰਹੇਗੀ।

ਦੂਜੀ - ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਕਿਸਾਨ ਕਿੰਨੇ ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਫੂਡ ਪੈਦਾ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ ਪਰ ਉਸ ਨਾਲ ਕੌਮੀ ਨੀਤੀ ਨਾ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਤੁਸੀਂ ਅੱਜ ਮੱਧ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵੀ ਉਹੀ ਫ਼ਸਲ ਪੈਦਾ ਕਰ ਰਿਹਾ, ਪੱਛਮੀ ਯੂਪੀ ਵੀ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ ਅਤੇ... ਬਾਕੀ ਲੇਖ ਲਿਖੋ:

ਂ ਹਨ ਨਾ ਕਿ ਰਾਹ ਨੂੰ ਗਲਤ ਸਮਝਦੀਆਂ ਹਨ।

ਜੇ ਸਾਨੂੰ ਫੂਡ ਇੰਮਪੋਰਟ ਕਰਨਾ ਪੈ ਗਿਆ ਤਾਂ ਮਹਿੰਗਾਈ ਦਰ ਕਿੱਥੇ ਜਾਵੇਗੀ। ਇਸ ਲਈ ਫੂਡ ਸਕਿਊਰਿਟੀ ਬਾਰੇ ਸੋਚਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

ਸਵਾਲ- ਕੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਖੇਤੀ ਬਿੱਲਾਂ ਦਾ ਕੇਂਦਰ ਦੇ ਕਾਨੂੰਨ ਨਾਲ ਸਿੱਧਾ ਵਿਵਾਦ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਦਾ ਕੀ ਅਸਰ ਪਏਗਾ?

ਜਵਾਬ- ਇਹ ਕੋਈ ਬਹੁਤਾ ਵਿਵਾਦ ਨਹੀਂ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਸੂਬਾ ਸਰਕਾਰ ਵਲੋਂ ਕੇਂਦਰ ਦੇ ਕਾਨੂੰਨ ਰੱਦ ਕਰਨ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ 'ਤੇ ਕੋਈ ਅਸਰ ਨਹੀਂ ਪਏਗਾ ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਟਰੇਡ ਸਬੰਧੀ ਸੀ।

ਇਹ ਕੇਂਦਰ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰ ਖ਼ੇਤਰ ਵਿੱਚ ਹਨ। ਜੇ ਸਿਆਸੀ ਗੱਲਬਾਤ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਹੁੰਦੀ ਤਾਂ ਬਿਹਤਰ ਹੁੰਦਾ।

ਜੇ ਕੇਂਦਰ ਨੇ ਕਿਸੇ ਵੇਲੇ ਯਕੀਨੀ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਖ਼ਰੀਦ ਤੇ ਐਮਐੱਸਪੀ ਹੁੰਦੀ ਰਹੇਗੀ ਤਾਂ ਮੁੱਦਾ ਉਸੇ ਵੇਲੇ ਹੱਲ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ, ਮੁੱਦਾ ਹੀ ਨਹੀਂ ਰਹੇਗਾ।

ਸਵਾਲ ਇਹ ਵੀ ਹੈ ਕਿ ਜਿਹੜੀਆਂ ਬਾਕੀ 26 ਫ਼ਸਲਾਂ ਹਨ, ਕੀ ਉਸ ਦੀ ਪੰਜਾਬ ਸਰਕਾਰ ਐੱਮਐੱਸਪੀ ਦੇਵੇਗੀ?

ਪੰਜ-ਛੇ ਫਸਲਾਂ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਫ਼ਸਲ ਦੀ ਐੱਮਐੱਸਪੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ। ਐਲਾਨ ਜ਼ਰੂਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਪਰ ਮਿਲਦੀ ਨਹੀਂ ਹੈ।

ਕੇਂਦਰ ਨਾਲ ਗੱਲਬਾਤ ਕਰਕੇ ਨੈਸ਼ਨਲ ਐਗਰੀਕਲਚਰ ਪਾਲਿਸੀ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸਟੇਟ ਪ੍ਰੋਟੈਕਸ਼ਨ ਦੀ ਅਹਿਮ ਭੂਮੀਕਾ ਹੋਵੇ ਤੇ ਫੂਡ ਸਕਿਊਰਿਟੀ ਬਾਰੇ ਚਿੰਤਾ ਹੋਵੇ, ਉਸ ਲਈ ਇੱਕਮਤ ਹੋਣ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ।

ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ:

ਇਹ ਸਿਰਫ਼ ਕਿਸਾਨੀ ਹੀ ਨਹੀਂ, ਗਰੀਬ ਦੇ ਬਚਾਅ ਦਾ ਮੁੱਦਾ ਵੀ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਫੂਡ ਸਕਿਊਰਿਟੀ ਦੀ ਲੋੜ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।

ਸੂਬਾ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਕੇਂਦਰ ਸਰਕਾਰ ਨੂੰ ਮੈਸੇਜ ਦੇ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਕਈ ਮੈਸੇਜ ਸਿਆਸੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਸੰਵਿਧਾਨਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕਾਨੂੰਨੀ ਹੋਣ ਜਾਂ ਨਾ।

ਇਹ ਵੀਡੀਓ ਵੀ ਦੇਖੋ:

(ਬੀਬੀਸੀ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਲ FACEBOOK, INSTAGRAM, TWITTERਅਤੇ YouTube 'ਤੇ ਜੁੜੋ।)


...ੰਟਰਵਿਊ ਲਿਆ ਅਤੇ ਮੈਨੂੰ ਸਿਰਫ਼ ਇਸ ਲਈ ਰਿਜੈਕਟ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਕਿਉਂਕਿ ਮੈਂ ਮੋਟੀ ਸੀ। ਬੈਕਸਟੇਜਰ ਨੂੰ ਪਰਦੇ ਪਿੱਛੇ ਰਹਿ ਕੇ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਫੇਰ ਵੀ ਮੈਨੂੰ ਉਹ ਨੌਕਰੀ ਨਹੀਂ ਮਿਲੀ ਕਿਉਂਕਿ ਇੰਟਰਵਿਊ ਲੈਣ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਮੇਰਾ ਸਰੀਰ ਪਸੰਦ ਨਹੀਂ ਆਇਆ।"

ਇੰਨਾ ਸਭ ਹੋਣ ਅਤੇ ਸੁਣਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਹ ਪੰਜੇ ਕੁੜੀਆਂ ਰੈਂਪ ਤੱਕ ਕਿਵੇਂ ਪਹੁੰਚੀਆਂ?

ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਇੰਨਾ ਆਤਮ-ਵਿਸ਼ਵਾਸ਼ ਕਿੱਥੋਂ ਆਇਆ ਕਿ ਇਹ ਮਾਡਲ ਬਣਨ ਦਾ ਸੁਫ਼ਨਾ ਦੇਖਣ ਲੱਗੀਆਂ?

ਸਭ ਦੇ ਜਵਾਬ ਕਰੀਬ ਇੱਕੋ ਜਿਹੇ ਹਨ। ਜੀਸ਼ਾ ਕਹਿੰਦੀ ਹੈ, "ਮੈਂ ਇੱਕ ਫੈਸ਼ਨ ਡਿਜ਼ਾਈਨਰ ਹਾਂ। ਇੱਕ ਦਿਨ ਮੇਰੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਇਹੀ ਖ਼ਿਆਲ ਆਇਆ ਕਿ ਕਿਉਂ ਨਾ ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਲਈ ਕੱਪੜੇ ਡਿ... ਬਾਕੀ ਲੇਖ ਲਿਖੋ:

ਨਾ ਪਤਲੀ ਹੈ। ਦਿਲਚਸਪ ਗੱਲ ਤਾਂ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਪਤਲੇ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਵੀ ਸਨਾ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਸਰੀਰ ਬਾਰੇ ਕਾਫੀ ਕੁਝ ਸੁਣਨਾ ਪੈਂਦਾ ਸੀ।

ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਦੱਸਿਆ, "ਮੈਂ ਪਤਲੀ ਹਾਂ ਪਰ ਮੇਰਾ ਢਿੱਡ ਅੰਦਰ ਨਹੀਂ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਲਈ ਲੋਕ ਮੈਨੂੰ ਟੋਕਦੇ ਸਨ। ਮੈਨੂੰ ਬਹੁਤ ਗੁੱਸਾ ਆਉਂਦਾ ਸੀ। ਮੈਂ ਅਕਸਰ ਸੋਚਦੀ ਸੀ ਕਿ ਜੇਕਰ ਮੇਰੇ ਵਰਗੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਇੰਨਾ ਸੁਣਨਾ ਪੈ ਰਿਹਾ ਹੈ ਤਾਂ ਜੋ ਕੁੜੀਆਂ ਸੱਚਮੁੱਚ ਮੋਟੀਆਂ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕੀ-ਕੀ ਝੱਲਣਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਇਹੀ ਕਾਰਨ ਹੈ ਕਿ ਜਦੋਂ ਸਚਿਨ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਪਲੱਸ ਸਾਈਜ਼ ਮਾਡਲ ਬਾਰੇ ਦੱਸਿਆ ਤੇ ਮੈਂ ਤੁਰੰਤ ਇਸ ਨਾਲ ਜੁੜ ਗਈ।"

ਸਨਾ ਨੂੰ ਪਤਲੇ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਵੀ ਆਪਣੇ ਸਰੀਰ ਬਾਰੇ ਕਾਫੀ ਕੁਝ ਸੁਣਨਾ ਪੈਂਦਾ ਸੀ।

ਸਨਾ ਕਹਿੰਦੀ ਹੈ, "ਸਾਡੇ ਲਈ ਇਹ ਸਭ ਕਰਨਾ ਸੌਖਾ ਨਹੀਂ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਪਲੱਸ ਸਾਈਜ਼ ਵਾਲੀਆਂ ਕੁੜੀਆਂ ਨੂੰ ਮਾਡਲਿੰਗ ਲਈ ਮਨਾਉਣਾ ਬੇਹੱਦ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਸਮਾਜ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਆਤਮ-ਵਿਸ਼ਵਾਸ਼ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤੋੜਿਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ-ਆਪ 'ਤੇ ਭਰੋਸਾ ਕਰਨਾ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਲਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਲੋਕ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਰੈਂਪ 'ਤੇ ਦੇਖ ਕੇ ਹਸਣਗੇ ਪਰ ਸਾਡੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਜਾਰੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ਾਂ ਦਾ ਅਸਰ ਵੀ ਦਿਖ ਰਿਹਾ ਹੈ।"

ਤਾਂ ਹੁਣ ਮਾਡਲ ਬਣੀਆਂ ਕੁੜੀਆਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਕੀ ਕਹਿਣਾ ਚਾਹੁਣਗੀਆਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਦੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਮਜ਼ਾਕ ਉਡਾਇਆ ਸੀ?

ਇਸ ਦੇ ਜਵਾਬ ਵਿੱਚ ਆਯੁਸ਼ੀ ਹੱਸ ਕੇ ਕਹਿੰਦੀ ਹੈ, "ਅੱਜ ਉਹ ਲੋਕ ਮੇਰੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਸੁਣਦੇ ਹਨ ਨਾ ਕਿ ਮੈਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ।"

(ਬੀਬੀਸੀ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਲ FACEBOOK, INSTAGRAM, TWITTERਅਤੇ YouTube 'ਤੇ ਜੁੜੋ।)


...ੰਟੈਂਟ ਨੂੰ ਕਾਬੂ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਜਿਵੇਂ ਹੀ ਇਸ ਦਿਸ਼ਾ ਵੱਲ ਕੋਈ ਕਦਮ ਚੁੱਕਿਆ ਜਾਵੇਗਾ, ਉਸ ਨੂੰ ਬੋਲਣ ਦੀ ਅਜ਼ਾਦੀ ਉੱਤੇ ਹਮਲੇ ਵਜੋਂ ਦੇਖਿਆ ਜਾਣ ਲਗੇਗਾ।

ਸੰਦੀਪ ਮਹਾਪਾਤਰਾ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, "ਹੁਣ ਤੁਸੀਂ ਪ੍ਰੈੱਸ ਕੌਂਸਲ ਦੀ ਅਜ਼ਾਦੀ ਦਾ ਹੀ ਉਦਾਹਰਨ ਲੈ ਲਓ। ਉਹ ਇੱਕ ਅਜ਼ਾਦ ਸੰਸਥਾ ਹੈ ਪਰ ਉਸ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰ ਸੀਮਤ ਹਨ। ਉਸ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਟੀਵੀ ਦੇ ਲਈ ਵੀ ਜੋ ਵਿਵਸਥਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ ਉਹ ਵੀ ਭਾਰਤੀ ਪ੍ਰੈੱਸ ਪਰਿਸ਼ਦ ਵਾਂਗ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਤੋਂ ਵਾਂਝੀ ਹੈ।"

'ਨਫ਼ਰਤ ਦੀ ਨੁਮਾਇਸ਼'

ਸੀਨੀਅਰ ਪੱਤਰਕਾਰ ਆਲੋਕ ਮਹਿਤਾ ਨਵਭਾਰਤ ਟਾਈਮਜ਼, ਦੈਨਿਕ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨ ਤੇ ਆਊਟਲੁਕ ਦੇ ਸੰਪਾਦਕ ਰਹਿ ਚੁੱਕੇ ਹਨ ਅਤੇ ਉਹ ਟੀਵੀ... ਬਾਕੀ ਲੇਖ ਲਿਖੋ:

ੀ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਟੀਵੀ ਚੈਨਲ ਦੀ ਐਂਕਰ ਨਿਧੀ ਰਾਜਦਾਨ ਅਨੁਸਾਰ ਜੋ ਲੋਕ ਟੀਵੀ ਦੀਆਂ ਖ਼ਬਰਾਂ ਅਤੇ ਉਸ ਵਿੱਚ ਮਿਲਾਏ ਜਾ ਰਹੇ ਜ਼ਹਿਰ ਦੀ ਸ਼ਿਕਾਇਤ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਯਾਦ ਰੱਖਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਲਈ ਉਹ ਸਾਰੇ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਹਨ।

ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਟਵੀਟ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ, "ਜੋ ਅਜਿਹੇ ਚੈਨਲ ਦੇਖਦੇ ਹਨ ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਉੱਤੇ ਵਿਗਿਆਪਨ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਸੰਪਾਦਨ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਸਾਰੇ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਹਨ।"

ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ:

ਇਹ ਵੀਡੀਓਜ਼ ਵੀ ਦੇਖੋ:

(ਬੀਬੀਸੀ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਲ FACEBOOK, INSTAGRAM, TWITTERਅਤੇ YouTube 'ਤੇ ਜੁੜੋ।)


...ੰਡਨ ਅਧਾਰਿਤ ਇੱਕ ਡਾਕਟਰ ਨੇ ਇੱਕ ਝੂਠੀ ਰਿਪੋਰਟ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤੀ ਤੇ ਔਟਿਜ਼ਮ ਅਤੇ ਅੰਤੜੀ ਰੋਗਾਂ ਨੂੰ ਐਮਐਮਆਰ ਟੀਕੇ ਨਾਲ ਜੋੜਿਆ।

ਐਮਐਮਆਰ ਛੋਟੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਲਗਾਇਆ ਜਾਣ ਵਾਲਾ ਤਾਂ ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਖਸਰੇ, ਗਲੇ ਦੇ ਰੋਗ ਅਤੇ ਰੂਬੇਲਾ ਤੋਂ ਬਚਾਇਆ ਜਾ ਸਕੇ। ਰੂਬੇਲਾ ਨੂੰ ਜਰਮਨ ਖਸਰਾ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਭਾਵੇਂ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਰਚੇ ਨੂੰ ਰੱਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਵੇਕਫੀਲ਼ਡ ਦੀ ਇੰਗਲੈਂਡ ਵਿੱਚ ਡਾਕਟਰ ਵਜੋਂ ਮਾਨਤਾ ਰੱਦ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਗਈ। ਫਿਰ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵੱਲੋਂ ਕੀਤੇ ਦਾਅਵਿਆਂ ਕਾਰਨ ਟੀਕਾਕਰਨ ਕਰਵਾਉਣ ਵਾਲੇ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ 'ਚ ਕਮੀ ਦਰਜ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ।

ਟੀਕਾਕਾਰਨ ਦਾ ਮਸਲਾ ਹੁਣ ਸਿਆਸੀ ਰੂਪ ਧਾਰਨ ਕਰ ਰਿਹ... ਬਾਕੀ ਲੇਖ ਲਿਖੋ:

ਾਈਨ ਪੋਸਟ ਕਰਨ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਸੀ।

ਵਿਸ਼ਵ ਸਹਿਤ ਸੰਗਠਨ ਅਨੁਸਾਰ ਦੁਨੀਆ ਭਰ 'ਚ ਜਿਸ ਅਨੁਪਾਤ ਵਿੱਚ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਸਿਫ਼ਾਰਿਸ਼-ਸ਼ੁਦਾ ਦਵਾਈਆਂ ਦਾ ਟੀਕਾਕਰਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਉਸ ਅਨੁਪਾਤ ਵਿੱਚ ਪਿਛਲੇ ਕੁੱਝ ਸਾਲਾਂ ਦੌਰਾਨ ਕੋਈ ਤਬਦੀਲੀ ਨਹੀਂ ਆਈ ਹੈ। ਜੋ ਕਿ 85% ਹੀ 'ਤੇ ਰੁਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।

ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ:

ਵਿਸ਼ਵ ਸਹਿਤ ਸੰਗਠਨ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਸੰਸਾਰ ਭਰ 'ਚ ਹਰ ਸਾਲ ਟੀਕਾਕਰਨ ਰਾਹੀਂ ਵੀਹ ਤੋਂ ਤੀਹ ਲੱਖ ਜਾਨਾਂ ਬਚਾਈਆਂ ਜਾ ਰਹੀਆਂ ਹਨ।

ਅਫ਼ਗਾਨਿਸਤਾਨ, ਅੰਗੋਲਾ ਅਤੇ ਡੈਮੋਕਰੇਟਿਕ ਰਿਪਬਲਿਕ ਆਫ ਕਾਂਗੋ ਵਰਗੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਸਮੇਤ ਉਹ ਦੇਸ਼ ਜਿਹੜੇ ਸੰਘਰਸ਼ ਵਿੱਚੋਂ ਲੰਘੇ ਹਨ ਤੇ ਜਿੰਨ੍ਹਾਂ 'ਚ ਸਿਹਤ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਬਹੁਤ ਖ਼ਰਾਬ ਹੈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਟੀਕਾਕਰਣ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਬਹੁਤ ਮਾੜੀ ਹੈ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਟੀਕਾਕਰਨ ਦੇ ਟੀਚੇ ਨੂੰ ਹਾਸਲ ਕਰਨਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਚੁਣੌਤੀ ਹੈ।

ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਵਿਸ਼ਵ ਸਹਿਤ ਸੰਗਠਨ ਨੇ ਮੁਤਾਬਕ ਵਿਕਸਿਤ ਮੁਲਕਾਂ 'ਚ ਵੀ ਇਹ ਮੁੱਦਾ ਇਕ ਵੱਡੀ ਸਮੱਸਿਆ ਹੈ। ਅਮੀਰ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੇ ਬਾਸ਼ਿੰਦਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਟੀਕਾਕਰਨ ਤੋਂ ਪ੍ਰਹੇਜ਼ ਦੇਖਣ ਵਿੱਚ ਆ ਰਿਹਾ ਹੈ।

ਮੁਕੱਦੀ ਗੱਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਦੁਨੀਆਂ ਇਹ ਭੁੱਲ ਗਈ ਹੈ ਕਿ ਕੋਈ ਮਹਾਂਮਾਰੀ ਕੀ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹੈ?

ਇਹ ਵੀਡੀਓ ਵੀ ਤੁਹਾਨੂੰ ਪਸੰਦ ਆਉਣਗੇ

(ਬੀਬੀਸੀ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਲ FACEBOOK, INSTAGRAM, TWITTERਅਤੇ YouTube 'ਤੇ ਜੁੜੋ।


...ੰਤਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਰੋਗਾਂ ਦੀ ਮਾਹਿਰ ਡਾਕਟਰ ਅਨੀਤਾ ਗੁਪਤਾ ਕਹਿੰਦੀ ਹਨ, "ਪੀਐੱਮਐੱਸ ਵਿੱਚ ਪੀਰੀਅਡਜ਼ ਦੇ ਸਾਈਕਲ ਨੂੰ ਸੰਤੁਲਿਤ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਹਾਰਮੌਨ ਵਿੱਚ ਥੋੜ੍ਹਾ ਅੰਸੁਤਲਨ ਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।''

"ਇਸ ਵਿੱਚ ਬ੍ਰੈਸਟ ਵਿੱਚ ਦਰਦ, ਬੁਖਾਰ ਅਤੇ ਉਲਟੀ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ ਪਰ ਇਸ ਦਾ ਭਾਵਨਾਤਮਕ ਅਤੇ ਮਾਨਸਿਕ ਅਸਰ ਇੰਨਾ ਜ਼ਿਆਦਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ ਕਿ ਉਸ ਦਾ ਸਮਾਜਿਕ ਜੀਵਨ 'ਤੇ ਅਸਰ ਪਏ।''

ਡਾਕਟਰ ਸੰਦੀਪ ਅਨੁਸਾਰ ਪੀਐੱਮਡੀਡੀ ਬਾਇਓਲੌਜਿਕਲ ਕਾਰਨਾਂ ਕਰਕੇ ਹੁੰਦਾ ਹੈ

"ਪੀਐੱਮਐੱਸ ਵਿੱਚ ਕੇਵਲ ਵਿਟਾਮਿਨ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਪਰ ਪੀਐੱਮਡੀਡੀ ਵਿੱਚ ਪੂਰੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇਲਾਜ ਚੱਲਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਕਾਊਂਸਲਿੰਗ ਦੀ ਵੀ ਲੋੜ ਪੈਂਦੀ ਹੈ। ਪੀਐੱਮਐਸ ਦੇ ਲੱਛ... ਬਾਕੀ ਲੇਖ ਲਿਖੋ:

ਲਈ ਵੀ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਇਸ ਦੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।

ਡਾਕਟਰ ਸੰਦੀਪ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਜੇ ਇਸ ਸਮੱਸਿਆ ਦੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਉਹ ਇਸ ਨਾਲ ਖੁਦ ਨੂੰ ਸਮਝ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ। ਉਸ ਵੇਲੇ ਉਹ ਆਪਣਾ ਵੱਧ ਖਿਆਲ ਵੀ ਰੱਖ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ।

ਪੀਐੱਮਡੀਡੀ ਵੇਲੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦੀ ਕੌਂਸਲਿੰਗ ਵੀ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ

ਮਾਨਸੀ ਵਰਮਾ ਕਹਿੰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਜਦੋਂ ਤੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪੀਐੱਮਡੀਡੀ ਦੇ ਬਾਰੇ ਵਿੱਚ ਪਤਾ ਲੱਗਿਆ ਹੈ ਉਸੇ ਵੇਲੇ ਤੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਫੈਸਲ ਕਰ ਲਿਆ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਆਪਣੇ ਪੀਰੀਅਡਜ਼ ਦਾ ਧਿਆਨ ਰੱਖਣਗੇ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਵਤੀਰੇ ਬਾਰੇ ਵੀ ਸੁਚੇਤ ਰਹਿਣਗੇ।

ਪਹਿਲਾਂ ਉਹ ਅਜਿਹਾ ਨਹੀਂ ਕਰਦੀ ਸਨ। ਹੁਣ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਤੋਂ ਵੀ ਇਸ ਬਾਰੇ ਗੱਲ ਕਰਨੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਹੈ।

ਉੱਥੇ ਹੀ ਡਾਕਟਰ ਸੰਦੀਪ ਸਾਫ਼ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇਹ ਦੱਸਦੇ ਹਨ ਕਿ ਪੀਐੱਮਡੀਡੀ ਬਾਇਓਲੌਜੀਕਲ ਕਾਰਨਾਂ ਕਰਕੇ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

ਇਹ ਕੋਈ ਮਾਨਕਿਸ ਰੋਗ ਨਹੀਂ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਦਾ ਇਲਾਜ ਸੰਭਵ ਹੈ। ਜੇ ਲੱਛਣ ਬਹੁਤ ਡੂੰਘੇ ਨਹੀਂ ਹਨ ਤਾਂ ਆਪਣਾ ਧਿਆਨ ਰੱਖ ਕੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦੇ ਸਹਿਯੋਗ ਨਾਲ ਸਭ ਠੀਕ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਤੁਹਾਨੂੰ ਇਹ ਵੀ ਪਸੰਦ ਆ ਸਕਦਾ ਹੈ

(ਬੀਬੀਸੀ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਲ FACEBOOK, INSTAGRAM, TWITTERਅਤੇ YouTube 'ਤੇ ਜੁੜੋ।)


...ੰਦ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਲੋਕ ਸਭਾ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਕੋਈ ਰੈਲੀ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਭਾਸ਼ਣ ਬੜੇ ਚਾਅ ਨਾਲ ਸੁਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਤੇ ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ ਦੇ ਵੀ ਕਾਫੀ ਹੁੰਗਾਰਾ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।

2019 ਦੀਆਂ ਲੋਕ ਸਭਾ ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ ਆਮ ਆਦਮੀ ਪਾਰਟੀ ਲਈ ਇੱਕੋ-ਇੱਕ ਸੀਟ ਭਗਵੰਤ ਮਾਨ ਨੇ ਹੀ ਸੰਗਰੂਰ ਤੋਂ ਜਿੱਤੀ ਸੀ।

ਭਗਵੰਤ ਮਾਨ ਦੀ ਸ਼ਰਾਬ ਦੀ ਆਦਤ ਕਈ ਵਾਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਵਿਵਾਦ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾ ਬਣੀ ਹੈ

ਪਰ ਭਗਵੰਤ ਮਾਨ ਦੀ ਸ਼ਰਾਬ ਪੀਣ ਦੀ ਆਦਤ ਕਈ ਵਾਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਵਿਵਾਦ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣਦੀ ਰਹੀ ਹੈ। 2019 ਦੀਆਂ ਲੋਕ ਸਭ ਚੋਣਾਂ ਤੋਂ ਠੀਕ ਪਹਿਲਾਂ ਭਗਵੰਤ ਮਾਨ ਨੇ ਇੱਕ ਰੈਲਾ ਦੌਰਾਨ ਇਹ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ ਸੀ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸ਼ਰਾਬ ਛੱਡ ਦਿੱਤੀ... ਬਾਕੀ ਲੇਖ ਲਿਖੋ:

ੀ ਵਿੱਚ ਵੱਡੀ ਬਗਾਵਤ ਹੋਈ। ਕੰਵਰ ਸੰਧੂ ਸਣੇ 7 ਵਿਧਾਇਕ ਸੁਖਪਾਲ ਖਹਿਰਾ ਨਾਲ ਖੜ੍ਹੇ ਨਜ਼ਰ ਆਏ ਸਨ। ਸੁਖਪਾਲ ਖਹਿਰਾ ਨੇ ਕਈ ਥਾਵਾਂ 'ਤੇ ਰੈਲੀਆਂ ਵੀ ਕੀਤੀਆਂ ਸਨ।

ਪਰ ਵਕਤ ਜਿਵੇਂ ਲੰਘਿਆ ਸੁਖਪਾਲ ਖਹਿਰਾ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਵਿਧਾਇਕ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸਾਥ ਛੱਡਦੇ ਨਜ਼ਰ ਆਏ।

2019 ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਵਿੱਚ ਹੀ ਖਹਿਰਾ ਨੇ ਆਮ ਆਦਮੀ ਪਾਰਟੀ ਦੀ ਮੁੱਢਲੀ ਮੈਂਬਰਸ਼ਿਪ ਤੋਂ ਅਸਤੀਫਾ ਦੇ ਦਿੱਤਾ ਸੀ।

ਸੁਖਪਾਲ ਖਹਿਰਾ ਨੇ 'ਪੰਜਾਬ ਏਕਤਾ ਪਾਰਟੀ' ਵੀ ਬਣਾਈ ਸੀ। ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਅਪ੍ਰੈਲ 2019 ਨੂੰ ਸੁਖਪਾਲ ਖਹਿਰਾ ਨੇ ਭੁਲੱਥ ਹਲਕੇ ਤੋਂ ਵਿਧਾਇਕੀ ਦੇ ਅਹੁਦੇ ਤੋਂ ਅਸਤੀਫਾ ਦੇ ਦਿੱਤਾ।

ਸੁਖਪਾਲ ਖਹਿਰਾ ਨੇ 2019 ਦੀਆਂ ਲੋਕ ਸਭਾ ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ ਬਠਿੰਡਾ ਤੋਂ ਚੋਣ ਲੜੀ ਸੀ। ਪਰ ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਵੋਟਾਂ ਮਿਲਣ 'ਤੇ ਉਹ ਇੰਨੇ ਨਾਮੋਸ਼ੀ ਵਿੱਚ ਆ ਗਏ ਸੀ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਰਜ਼ੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਵੋਟਾਂ ਦੀ ਸਿਆਸਤ ਤੋਂ ਪਰੇ ਹੋਣ ਦਾ ਐਲਾਨ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਸੀ।

ਕੁਝ ਵਕਤ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸਪੀਕਰ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ ਆਪਣਾ ਅਸਤੀਫਾ ਵਾਪਸ ਲੈ ਲਿਆ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਆਮ ਆਦਮੀ ਪਾਰਟੀ ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਵਿੱਚ ਚੁਣੌਤੀ ਦੇਣ ਦੀ ਗੱਲ ਕਹਿ ਰਹੀ ਹੈ।

ਨਵੇਂ ਸਾਲ ਵਿੱਚ ਦਾਖਿਲ ਹੋਣ ਵੇਲੇ ਸੁਖਪਾਲ ਖਹਿਰਾ ਕੋਲ ਆਮ ਆਦਮੀ ਪਾਰਟੀ ਦਾ ਸਾਥ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਆਏ ਬਾਗੀ ਵੀ ਹੁਣ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਹਨ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸਿਆਸੀ ਭਵਿੱਖ ਇਸ ਵੇਲੇ ਧੁੰਦਲਾ ਨਜ਼ਰ ਆ ਰਿਹਾ ਹੈ।

ਸੁਖਦੇਵ ਢੀਂਡਸਾ

2018 ਵਿੱਚ ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਦੇ ਸੀਨੀਅਰ ਆਗੂ ਤੇ ਰਾਜ ਸਭਾ ਮੈਂਬਰ ਸੁਖਦੇਵ ਸਿੰਘ ਢੀਂਡਸਾ ਨੇ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਸਾਰੇ ਅਹੁਦਿਆਂ ਤੋਂ ਅਸਤੀਫਾ ਦੇ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਇਸ ਕਦਮ ਦੇ ਕਈ ਸਿਆਸੀ ਮਤਲਬ ਕੱਢੇ ਜਾ ਰਹੇ ਸਨ।

ਪਰ ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਤੇ ਅਕਾਲੀ ਆਗੂ ਪਰਮਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਨੇ ਸਾਰੀਆਂ ਕਿਆਸਰਾਈਆਂ ਨੂੰ ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ ਠੱਲ੍ਹ ਪਾ ਦਿੱਤੀ ਸੀ ਕਿ ਉਹ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਿਤਾ ਸੁਖਦੇਵ ਢੀਂਡਸਾ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਨਾਲ ਹਨ।

ਪਰ 2019 ਖ਼ਤਮ ਹੁੰਦਿਆਂ ਸੁਖਦੇਵ ਸਿੰਘ ਢੀਂਡਸਾ ਨੇ ਇੱਕ ਵਾਰ ਮੁੜ ਤੋਂ ਬਗਾਵਤ ਦਾ ਝੰਡਾ ਚੁੱਕ ਲਿਆ।

14 ਦਸੰਬਰ ਨੂੰ ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਦੇ ਸਥਾਪਨਾ ਦਿਹਾੜੇ ਮੌਕੇ ਸੁਖਦੇਵ ਸਿੰਘ ਢੀਂਡਸਾ ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਦੇ ਸਮਾਗਮ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਨਾ ਹੋ ਕੇ ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਟਕਸਾਲੀ ਦੇ ਸਮਾਗਮ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹੋਏ ਸਨ।

ਉੱਥੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਤੇ ਖ਼ਾਸਕਰ ਸੁਖਬੀਰ ਬਾਦਲ 'ਤੇ ਸਵਾਲ ਚੁੱਕੇ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਸੀ ਕਿ ਸੁਖਬੀਰ ਬਾਦਲ ਨੇ ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਜੱਦੀ ਜਾਇਦਾਦ ਸਮਝ ਲਿਆ ਹੈ।

ਉਸ ਵੇਲੇ ਸੁਖਦੇਵ ਸਿੰਘ ਢੀਂਡਸਾ ਨੇ ਇਹ ਵੀ ਦਾਅਵਾ ਕੀਤਾ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਪਰਮਿੰਦਰ ਢੀਂਡਸਾ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਹਨ।

ਸੁਖਦੇਵ ਢੀਂਡਸਾ ਨੇ ਕਿਹਾ ਸੀ ਕਿ ਉਹ ਪਾਰਟੀ ਨਹੀਂ ਛੱਡਣਗੇ ਪਰ ਪਾਰਟੀ ਵਿੱਚ ਚੱਲ ਰਹੇ ਮੌਜੂਦਾ ਸਿਸਟਮ ਖਿਲਾਫ਼ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਇਕੱਠਾ ਜ਼ਰੂਰ ਕਰਨਗੇ।

ਫਿਲਹਾਲ ਸੁਖਦੇਵ ਢੀਂਡਸਾ ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਵਿੱਚ ਹਨ, ਰਾਜ ਸਭਾ ਮੈਂਬਰ ਵੀ ਹਨ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕੋਈ ਪਾਰਟੀ ਵੀ ਨਹੀਂ ਬਣਾਈ ਹੈ। ਉਹ ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਦੇ ਸਾਬਕਾ...


...ੰਦਰ ਚੈਟਿੰਗ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਥੈਮ ਲੁਆਂਗ ਵਿੱਚ ਜਾਣ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਬਣਾਈ

ਸਥਾਨਕ ਗਾਈਡ ਜੋਸ਼ੂਆ ਮੋਰਿਸ ਨੇ ਬੀਬੀਸੀ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ, "ਪਾਣੀ ਚੱਲ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਪੂਰਾ ਚਿੱਕੜ ਹੈ ਅਤੇ ਕੁਝ ਵੀ ਨਹੀਂ ਦਿਖ ਰਿਹਾ।"

ਹੜ੍ਹ ਦੇ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਮਾਹਿਰ ਗੋਤਾਖੋਰਾਂ ਲਈ ਵੀ ਖਤਰਾ ਹੈ।

ਮੇਅ ਸਾਈ ਵਿੱਚ ਇਹ ਤਕਰੀਬਨ ਸਭ ਨੂੰ ਪਤਾ ਹੈ।

ਮੁੰਡੇ ਕਿਵੇਂ ਫਸੇ ਗੁਫ਼ਾ ਅੰਦਰ

ਮੁੰਡਿਆਂ ਨੇ ਇੱਕ ਮੈਸੇਜਿੰਗ ਐਪ ਦੇ ਗਰੁੱਪ ਅੰਦਰ ਚੈਟਿੰਗ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਥੈਮ ਲੁਆਂਗ ਵਿੱਚ ਜਾਣ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਬਣਾਈ।

ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ:

ਗੁਫ਼ਾ ਅੰਦਰ ਵਾਈਲਡ ਬੋਅਰਜ਼ ਨੇ ਖਤਰਾ ਮਹਿਸੂਸ ਕੀਤਾ। ਪਿਛਲੇ ਕਈ ਦਿਨਾਂ ਤੋਂ ਮੀਂਹ ਪੈ ਰਿਹਾ ਸੀ ਅਤੇ ਪਹਾੜ 'ਤੇ ਡਿੱਗ ਰਿਹਾ ਪਾਣੀ ਕਿ... ਬਾਕੀ ਲੇਖ ਲਿਖੋ:

ਾਰਜ ਲਈ ਪਹਿਲੀ ਕੌਮਾਂਤਰੀ ਟੀਮ 28 ਜੂਨ ਨੂੰ ਪਹੁੰਚੀ।

ਇਹ ਵੀ ਨਹੀਂ ਪਤਾ ਸੀ ਕਿ ਉਹ ਗੁਫ਼ਾ ਵਿੱਚ ਕਿਸ ਥਾਂ 'ਤੇ ਹਨ। ਇਹ ਵੀ ਨਹੀਂ ਸਮਝ ਆ ਰਿਹਾ ਸੀ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਿਆ ਕਿਵੇਂ ਜਾਵੇ।

ਗੁਫ਼ਾ ਨੂੰ ਘੋਖਣਾ ਵੱਡੀ ਚੁਣੌਤੀ ਸੀ। ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਨੇਵੀ ਗੋਤਾਖੋਰਾਂ ਨੂੰ ਗੋਤੇ ਲਾਉਣ ਦਾ ਘੱਟ ਹੀ ਤਜਰਬਾ ਸੀ। ਭਾਰੀ ਮੀਂਹ ਪੈ ਰਿਹਾ ਸੀ ਜਿਸ ਦਾ ਮਤਲਬ ਸੀ ਕਿ ਪਾਣੀ ਦਾ ਪੱਧਰ ਵੱਧ ਰਿਹੈ।

ਇੰਜੀਅਨੀਅਰਾਂ ਨੇ ਗੁਫ਼ਾ ਅੰਦਰੋਂ ਪਾਣੀ ਕੱਢਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਪਰ ਕਾਮਯਾਬ ਨਾ ਹੋਏ।

ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ:

ਅਧਿਕਾਰੀ ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਛੋਟੇ-ਵੱਡੇ ਔਜ਼ਾਰ, ਪਾਈਪਾਂ, ਚਾਕੂ ਲੈ ਆਏ ਪਰ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਇਸ ਲਈ ਬੇਕਾਰ ਹੀ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਗੁਫ਼ਾ ਅੰਦਰ ਡਰਲਿੰਗ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਵੀ ਕੀਤੀ।

ਸਾਥੀ ਮੁੰਡੇ ਤੋਂ ਮਿਲਿਆ ਸੁਰਾਗ

ਥਾਈ ਨੇਵੀ ਸੀਲਜ਼ ਨੂੰ ਵਾਈਲਡ ਬੋਅਰਜ਼ ਦਾ ਇੱਕ ਮੈਂਬਰ ਮੁੰਡਾ ਮਿਲਿਆ ਜੋ ਇਸ ਦੌਰਾਨ ਬਾਕੀ ਸਾਥੀਆਂ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਗਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਉਹ ਪਹਿਲਾਂ ਪਤਾਇਆ ਬੀਚ 'ਤੇ ਜਾ ਚੁੱਕੇ ਹਨ।

ਤਾਂ ਕੀ ਇਹ 12 ਲੋਕ ਉਸ ਥਾਂ ਤੇ ਹੋ ਸਕਦੇ ਸਨ? ਮਾਪੇ ਬਾਹਰ ਅਰਦਾਸਾਂ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ। ਬਚਾਅ ਕਾਰਜ ਲਈ ਪਹਿਲੀ ਕੌਮਾਂਤਰੀ ਟੀਮ 28 ਜੂਨ ਨੂੰ ਪਹੁੰਚੀ।

ਜਿਸ ਥਾਂ ਪਾਣੀ ਨਹੀਂ ਸੀ ਉਸ ਥਾਂ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਸਟਰੈਂਚਰ ਉੱਤੇ ਬੰਨ ਕਿ ਅੱਗੇ ਲਿਜਾਇਆ ਗਿਆ

ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਅਮਰੀਕੀ ਹਵਾਈ ਫੌਜ ਦੇ ਬਚਾਅ ਕਾਰਜ ਟੀਮ ਦੇ ਮਾਹਿਰ ਅਤੇ ਯੂਕੇ ਤੋਂ ਗੁਫ਼ਾ ਗੋਤਾਖੋਰ, ਬੈਲਜੀਅਮ, ਆਸਟਰੇਲੀਆ, ਸਕੈਂਡੀਨੇਵੀਆ ਅਤੇ ਕਈ ਹੋਰ ਦੇਸਾਂ ਤੋਂ ਲੋਕ ਪਹੁੰਚੇ ਸਨ।

ਕੁਝ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਵੋਲੰਟੀਅਰ ਕੀਤਾ ਸੀ ਅਤੇ ਕੁਝ ਨੂੰ ਥਾਈ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਨੇ ਸੱਦਿਆ ਸੀ।

ਬਚਾਅ ਟੀਮਾਂ ਅੰਦਰ ਤੈਰ ਕੇ ਜਾਂਦੀਆਂ ਸਨ ਪਰ ਅਕਸਰ ਪਾਣੀ ਦੇ ਵਧਦੇ ਪੱਧਰ ਕਾਰਨ ਵਾਪਸ ਭੇਜ ਦਿੱਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਸਨ।

ਪਹਿਲੀ ਵਾਰੀ ਮਿਲੇ ਬੱਚੇ

ਜੋਹਨ ਵੋਲੈਂਥਨ ਅਤੇ ਰਿਕ ਸਟੈਨਟਨ ਕਈ ਦਿਨ ਅੰਦਰ ਤੈਰਦੇ ਰਹੇ ਤਾਂ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਬਾਰੇ ਪਤਾ ਲਗ ਸਕੇ।

ਸੋਮਵਾਰ ਨੂੰ ਦੋ ਲੋਕ ਪਤਾਇਆ ਬੀਚ ਪਹੁੰਚੇ ਪਰ ਉੱਥੇ ਕੁਝ ਵੀ ਨਹੀਂ ਸੀ।

ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਭਰੇ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚੋਂ ਬਾਹਰ ਕੱਢਣ ਲਈ ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਗੋਤਾਖੋਰ ਦੀ ਪਿੱਠ ਉੱਤੇ ਬੰਨਿਆ

ਉਹ ਅੱਗੇ ਵਧਦੇ ਰਹੇ ਅਤੇ ਕੁਝ ਮੀਟਰ ਦੂਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਏਅਰ ਪਾਕੇਟ ਮਿਲੀ।

ਜੋਹਨ ਨੇ ਬੀਬੀਸੀ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ, "ਜਦੋਂ ਵੀ ਹਵਾ ਦਾ ਅਹਿਸਾਸ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਸੀਂ ਚੀਕਦੇ ਹਾਂ ਅਤੇ ਸੁੰਘਦੇ ਹਾਂ। ਇਹ ਬਚਾਅ ਕਾਰਜ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਅਸੀਂ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਦੇਖਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਸੁੰਘ ਲਿਆ।"

ਰਿਕ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ, "ਕਿੰਨੇ ਲੋਕ ਹੋ?"

ਜਵਾਬ ਆਇਆ, "ਤੇਰ੍ਹਾਂ"

ਗੋਤਾਖੋਰਾਂ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਕੁਝ ਸਮਾਂ ਬਿਤਾਇਆ ਤਾਂ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਹਿੰਮਤ ਮਿਲ ਸਕੇ। ਫਿਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਬਾਹਰ ਕਿਵੇਂ ਲਿਆਂਦਾ ਜਾਵੇ ਇਸ 'ਤੇ ਵਿਚਾਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।

ਇੱਕ ਹੀਰੋ ਦੀ ਮੌਤ

ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਸ ਬਚਾਅ ਕਾਰਜ ਦੌਰਾਨ ਨੇਵੀ ਸੀਲ ਦਾ ਸਾਬਕਾ ਗੋਤਾਖੋਰ ਸਮਨ ਗੁਨਾਨ (38 ਸਾਲ) ਨਹੀਂ ਬਚ ਸਕਿਆ।

ਗੋਤਾਖੋਰਾਂ ਰਾਹੀ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਬਾਹਰ ਕੱਢਣ ਦਾ ਤਰੀਕਾ...


...ੰਦਰ ਸਿੰਘ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਕਿਸਾਨਾਂ ਕੋਲ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਤੱਕ ਆਪਣੀ ਆਵਾਜ਼ ਲੈ ਕੇ ਜਾਣ ਦੀ ਸੰਵਿਧਾਨਕ ਅਤੇ ਲੋਕਤਾਂਤਰਿਕ ਅਧਿਕਾਰ ਹਨ।

ਕੈਪਟਨ ਨੂੰ ਕਿਸਾਨਾਂ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਸੀ: ਭਗਵੰਤ ਮਾਨ

ਆਮ ਆਦਮੀ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਆਗੂ ਭਗਵੰਤ ਮਾਨ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਕਿਸਾਨਾਂ ਨੂੰ ਜੋ ਹਰਿਆਣਾ ਦੇ ਬਾਰਡਰਾਂ ਉੱਤੇ ਭਾਜਪਾ ਦਾ ਜੋ ਤਸ਼ਦੱਦ ਢੱਲਣਾ ਪਿਆ ਉਹ ਬੇਹੱਦ ਸ਼ਰਮਨਾਕ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਕੈਪਟਨ ਅਮਰਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਹਨ।"

"ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਦਾ ਫਰਜ਼ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਆਪਣੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਰੱਖੀਆ ਕਰੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਹੱਕਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਫਰਜ਼ ਬਣਦਾ ਸੀ ਕਿ ਉਹ ਅਗਵਾਈ ਕਰਦੇ।"

ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਿਹ... ਬਾਕੀ ਲੇਖ ਲਿਖੋ:

"

"ਕਿਸੇ ਵੀ ਗੱਲ ਦਾ ਹਲ ਗੱਲਬਾਤ ਨਾਲ ਹੀ ਨਿਕਲਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਸਰਕਾਰ ਗੱਲ ਕਰਨ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੈ ਅਤੇ ਮੈਂ ਕਿਸਾਨਾਂ ਨੂੰ ਕਹਿਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਉਹ ਆਪਣੇ ਅੰਦੋਲਨ ਮੁਲਤਵੀ ਕਰ ਦੇਣ।"

ਕੇਂਦਰੀ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਮੰਤਰੀ ਨਰਿੰਦਰ ਤੋਮਰ ਨੇ ਕਿਹਾ ਸਰਕਾਰ ਗੱਲਬਾਤ ਕਰਨ ਲਈ ਤਿਆਰ

ਬੀਬੀਸੀ ਪੱਤਰਕਾਰ ਦਿਲਨਵਾਜ਼ ਪਾਸ਼ਾ ਅਤੇ ਪੀਯੁਸ਼ ਨਾਗਪਾਲ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਹੈ ਕਿ ਦਿੱਲੀ ਤੋਂ ਕਰੀਬ 12-15 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਰਾਈ ਬਾਰਡਰ ਕੋਲ ਕਿਸਾਨਾਂ ਦੇ ਇੱਕ ਸਮੂਹ ਨੇ ਬੈਰੀਕੇਡ ਪਾਰ ਕਰ ਲਏ ਹਨ।

ਇਲਾਕੇ ਵਿੱਚ ਭਾਰੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਪੁਲਿਸ ਬਲ ਮੌਜੂਦ ਹੈ ਅਤੇ ਹਾਲਾਤ ਉੱਤੇ ਲਗਾਤਾਰ ਨਜ਼ਰ ਰੱਖੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ।

ਕਿਸਾਨਾਂ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਵਧਣ ਤੋਂ ਰੋਕਣ ਲਈ ਤਿੰਨ ਪੱਧਰੀ ਬੈਰੀਕੈਡਿੰਗ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ ਅਤੇ ਚੱਪੇ-ਚੱਪੇ 'ਤੇ ਪੁਲਿਸ ਮੌਜੂਦ ਹੈ।

ਦਿੱਲੀ-ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਹਾਈਵੇ ਕੋਲ ਸਿੰਘੂ ਬਾਰਡਰ 'ਤੇ ਵੱਡੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਪੁਲਿਸ ਤੈਨਾਤ ਹੈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਸੀਆਰਪੀਐੱਫ ਦੇ ਜਵਾਨ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।

ਹਰਿਆਣਾ-ਦਿੱਲੀ ਬਾਰਡਰ ਉੱਤੇ ਭਾਰੀ ਪੁਲਿਸ ਤੈਨਾਤ

ਕਿਸਾਨਾਂ ਦੀ 'ਦਿੱਲੀ ਚਲੋ' ਦੇ ਮੱਦੇਨਜ਼ਰ ਹਰਿਆਣਾ-ਦਿੱਲੀ ਸਿੰਘੂ ਬਾਰਡਰ 'ਤੇ ਵੱਡੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਸੁਰੱਖਿਆ ਬਲ ਤਾਇਨਾਤ ਹੈ।

ਬਹਾਦੁਰਗੜ੍ਹ: ਰੋਹਦ ਟੋਲ 'ਤੇ ਕਿਸਾਨ-ਪੁਲਿਸ ਆਹਮੋ-ਸਾਹਮਣੇ

ਬੀਬੀਸੀ ਸਹਿਯੋਗੀ ਸੱਤ ਸਿੰਘ ਮੁਤਾਬਕ ਹਰਿਆਣਾ ਦੇ ਬਹਾਦੁਰ ਦੇ ਰੋਹਦ ਟੋਲ ਪਲਾਜ਼ਾ 'ਤੇ ਕਿਸਾਨ ਪੁਲਿਸ ਦੇ ਨਾਕੇਬੰਦੀ ਨੂੰ ਤੋੜ ਕੇ ਅੱਗੇ ਵਧੇ ਸਨ।

ਉੱਧਰ ਪੰਜਾਬ ਤੋਂ ਆ ਰਿਹਾ ਕਿਸਾਨਾਂ ਦਾ ਜੱਥਾ ਹਾਂਸੀ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਹ ਜੱਥਾ ਪੰਜਾਬ ਅਤੇ ਸਿਰਸਾ ਹੁੰਦਾ ਹੋਇਆ ਹਾਂਸੀ ਪਹੁੰਚਿਆ ਸੀ।

ਹਾਂਸੀ ਪੁਲਿਸ ਨੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਲਈ ਹਿਸਾਰ-ਦਿੱਲੀ ਰੋਡ 'ਤੇ ਰਾਮਪੁਰਾ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਨਾਕਾਬੰਦੀ ਕੀਤੀ ਹੋਈ ਸੀ।

ਕਿਸਾਨਾਂ ਦਾ ਦਿੱਲੀ ਚਲੋ: ਕਿਸਾਨਾਂ ਤੇ ਪੁਲਿਸ ਵਿਚਾਲੇ ਸ਼ੰਭੂ ਬਾਰਡਰ ’ਤੇ ਕਿਵੇਂ ਤਿੱਖਾ ਹੋਇਆ ਸੰਘਰਸ਼

ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ:

(ਬੀਬੀਸੀ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਲ FACEBOOK, INSTAGRAM, TWITTERਅਤੇ YouTube 'ਤੇ ਜੁੜੋ।)


...ੰਦਾ ਹੈ ਭਾਸ਼ਾਈ ਮਿਸ਼ਰਨ।

ਲੰਡਨ ਦੁਨੀਆਂ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਬਹੁਭਾਸ਼ਾਈ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ। ਇੱਥੇ 300 ਤੋਂ ਵੱਧ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਬੋਲੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। 20 ਫੀਸਦੀ ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਲੰਡਨ ਦੇ ਲੋਕ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਤੋਂ ਅਲਾਵਾ ਦੂਜੀ ਭਾਸ਼ਾ ਨੂੰ ਤਰਜੀਹ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।

ਇੱਕ ਭਾਸ਼ਾ ਛੱਡ ਕੇ ਦੂਜੀ ਭਾਸ਼ਾ ਬੋਲਣਾ ਭੁੱਲਣਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ ਪਰ ਮੋਨੀਕਾ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ ਕਦੇ ਮਾਂ ਬੋਲੀ ਅਤੇ ਕਦੇ ਦੂਜੀ ਭਾਸ਼ਾ ਬੋਲਣ ਕਾਰਨ ਲੋੜ ਪੈਣ 'ਤੇ ਤੁਹਾਡਾ ਦਿਮਾਗ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਭਾਸ਼ਾਈ ਨਹੀਂ ਰਹਿ ਸਕਦਾ।

ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਦਾ ਸੁਮੇਲ

ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਆਫ਼ ਸਾਊਥਐਂਫਟਨ ਵਿੱਚ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਮਾਹਿਰ ਲੌਰਾ ਡੋਮਿੰਗੁਏਜ਼ ਨੇ ਵੀ ਕੁਝ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਾ ਹੀ ਅਸਰ ਦੇਖਿਆ ਜਦੋਂ ... ਬਾਕੀ ਲੇਖ ਲਿਖੋ:

ਟੀ ਵੀ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਜ਼ੱਦੀ ਪਿੰਡ ਦਾ ਦੌਰਾ ਮਦਦਗਾਰ ਸਾਬਿਤ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।

ਫਿਰ ਵੀ ਸਾਡੇ ਵਿੱਚੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਮਾਂ ਬੋਲੀ ਨਾਲ ਸਾਡੀ ਪਛਾਣ, ਯਾਦਾਂ ਅਤੇ ਆਪਣਾਪਣ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।

ਇਸੇ ਕਾਰਨ ਮੈਂ ਵੀ ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਵੱਲੋਂ ਜਰਮਨੀ ਵਿੱਚ ਭੇਜੇ ਮੈਸੇਜ ਨੂੰ ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਬਾਹਰੀ ਮਦਦ ਦੇ ਸਮਝ ਗਈ।

(ਬੀਬੀਸੀ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਲ FACEBOOK, INSTAGRAM, TWITTERਅਤੇ YouTube 'ਤੇ ਜੁੜੋ।)


...ੰਦਾ ਹੈ। ਉਦਾਹਰਨ ਵਜੋਂ ਸਾਲਾਮੈਂਡਰ।

ਲੰਡਨ ਤੋਂ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਕਾਲਜ ਦੀ ਡਾਕਟਰ ਮੈਕਸੀਮਿਨਾ ਯੁਨ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ, "ਸਾਲਾਮੈਂਡਰ ਮੁੜ ਜਨਮ ਦੇ ਚੈਂਪੀਅਨ ਹਨ। ਕੁਝ ਤਾਂ ਆਪਣੇ ਦਿਲ, ਜਬੜੇ, ਪੂਰੇ ਹੱਥ-ਪੈਰ ਅਤੇ ਪੂੰਛ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਰੀੜ ਦੀ ਹੱਡੀ ਵੀ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹੈ- ਨੂੰ ਵੀ ਮੁੜ ਜੀਵਤ ਕਰ ਲੈਂਦੇ ਹਨ।

ਕਈ ਪ੍ਰਯੋਗ ਕੀਤੇ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ

ਉਹ ਖਾਸ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਜਿਸ ਨਾਲ ਸਾਲਾਮੈਂਡਰ ਅਜਿਹਾ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ ਉਹ ਹੁਣ ਮਾਲੂਮ ਨਹੀਂ ਹੈ ਪਰ ਡਾਕਟਰ ਯੁਨ ਪ੍ਰਯੋਗ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ। ਪ੍ਰਯੋਗ ਤਹਿਤ ਬਲਾਸਟਿਮਸ ਦੇ ਨਾਲ ਯਾਨੀ ਸਾਲਾਮੈਂਡਰ ਦੇ ਵੱਢੇ ਹੋਏ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਮੁੜ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਣ 'ਤੇ ਉਸ ਥਾਂ ਬਣਨ ਵਾਲੇ ਸੈਲਸ ਦਾ ਇੱਕ ਗੁੱਛਾ।

ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅਤੇ... ਬਾਕੀ ਲੇਖ ਲਿਖੋ:

ਲੱਭੇ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ।

ਦੋ ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਇਕਵਾਡੋਰ ਦੇ ਜੰਗਲਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਨੇ ਇਹ ਮਹਿਸੂਸ ਕੀਤਾ ਕਿ ਡੱਡੂਆਂ ਦੀ ਕੁਝ ਪ੍ਰਜਾਤੀਆਂ ਕੁਝ ਪਲਾਂ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਖੁਰਦਰੀ ਅਤੇ ਕੰਡਿਆਂ ਨਾਲ ਭਰੀ ਚਮੜੀ ਨੂੰ ਬੇਹੱਦ ਮੁਲਾਇਮ ਚਮੜੀ ਵਿੱਚ ਬਦਲ ਸਕਦੇ ਹਨ।

ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਅਨੁਸਾਰ ਲਾਈਫ ਰਿਵਰਸਲ ਦਾ ਪੂਰਾ ਸੱਚ ਉਸੇ ਵੇਲੇ ਸਮਝਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਇਸ ਜੀਵ ਦਾ ਜਿਨੋਮ ਪੂਰੇ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਸੁਲਝਾਇਆ ਜਾ ਸਕੇ

ਇਹ ਡੱਡੂ ਕਰੀਬ ਦਸ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਗਿਆਨ ਦੀਆਂ ਨਜ਼ਰਾਂ ਵਿੱਚ ਹਨ ਪਰ ਇਹ ਆਕਾਰ ਬਦਲਣ ਦੀ ਤਾਕਤ ਭਾਵੇਂ ਹੀ ਉਸ ਨੂੰ ਵਾਤਾਵਰਨ ਵਿੱਚ ਘੁੱਲਣ-ਮਿਲਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰਦੀ ਹੈ ਪਰ ਪਹਿਲਾਂ ਇਸ ਦਾ ਪਤਾ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਸੀ।

ਨੌਂਟਿੰਘਮ ਟਰੈਂਟ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਡਾਕਟਰ ਲੁਈਸ ਜੈਂਟਲ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ, "ਇਹ ਇਨ੍ਹਾਂ ਜਲਦੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸ਼ਾਇਦ ਇਸ ਲਈ ਹੀ ਪਹਿਲਾਂ ਇਸ 'ਤੇ ਕਿਸੇ ਦਾ ਧਿਆਨ ਨਹੀਂ ਗਿਆ। ਇਹ ਸਾਰਿਆਂ ਨੂੰ ਮੂਰਖ ਬਣਾ ਰਿਹਾ ਸੀ।''

ਕਈ ਜੀਵਾਂ ਬਾਰੇ ਹੁਣ ਹੋ ਰਹੀਆਂ ਹਨ ਖੋਜਾਂ

ਬਾਕੀ ਕਈ ਜੀਵ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਛਲਾਵੇ ਲਈ ਹੀ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਆਕਟੋਪਸ ਦੀ ਵੀ ਕਈ ਪ੍ਰਜਾਤੀਆਂ ਵੀ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹਨ ਜੋ ਆਪਣੇ ਰੰਗ ਅਤੇ ਬਨਾਵਟ ਨੂੰ ਆਏ-ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਦੇ ਵਾਤਾਵਰਨ ਅਨੁਸਾਰ ਢਾਲ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਲੱਗ ਸਕਿਆ ਕਿ ਇਹ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਕਿਵੇਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।

ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ:

1947 ਦੀ ਵੰਡ: ਜਦੋਂ ਫਿਰੋਜ਼ਪੁਰ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਆਇਆ

ਕੀ ਕਾਰਨ ਹੈ ਕਿ ਭਾਰਤੀ ਰੁਪੱਈਆ ਡਿੱਗ ਰਿਹਾ ਹੈ

ਜੱਦੀ ਜਾਇਦਾਦ ਵਿੱਚ ਧੀ ਤੇ ਪਤਨੀ ਦਾ ਕਿੰਨਾ ਹੱਕ

ਡਾਕਟਰ ਜੈਂਟਲ ਅਨੁਸਾਰ ਇਹ ਸਭ ਤਾਪਮਾਨ ਘੱਟ ਹੋਣ 'ਤੇ ਮਨੁੱਖੀ ਚਮੜੀ 'ਤੇ ਰੋਂਗਟੇ ਖੜ੍ਹੇ ਹੋਣ ਵਰਗਾ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਇੱਕ ਆਪਣੇ ਆਪ ਹੋਣ ਵਾਲਾ ਬਦਲਾਅ ਹੈ।

ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ, "ਅਜਿਹਾ ਸ਼ਾਇਦ ਇਸ ਲਈ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਜੋ ਆਪਣੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਦੇ ਸਤਹ ਨੂੰ ਪਛਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਜਾਣ ਬੁੱਝ ਕੇ ਅਜਿਹਾ ਕਰਦੇ ਹਨ।

ਭਾਵੇਂ ਕੁਝ ਜੀਵ ਮੈਟਾਮੌਫੌਰਸਿਸ ਦੇ ਜ਼ਰੀਏ ਇੱਕ ਨਵਾਂ ਆਕਾਰ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਸਟੀਕ ਉਦਾਹਰਨ ਹੈ ਕਿ ਅਜਿਹੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਕੈਟਰਪਿਲਰਜ਼ ਹਨ ਜੋ ਕ੍ਰਿਸਾਲਿਸ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਤਿਤਲੀ ਬਣ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

ਇਸਦੇ ਕੁਝ ਹੈਰਾਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਉਦਾਹਰਨ ਵੀ ਹਨ। ਬਹੁਤੇ ਸਿੰਗਲ ਸੈਲ ਅਮੀਬਾ ਇੱਕੋ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਸੈਲਸ ਵਾਲੇ ਆਕਾਰ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਦੂਜੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿੱਚ ਉਹ ਬਦਲਾਅ ਦੇ ਨਾਲ ਇੱਕੋ ਨਾਲ ਮਿਲਦੇ ਹਨ।

ਅਜਿਹੇ ਉਦਾਹਰਨਾਂ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆਉਣ 'ਤੇ ਡਾਕਟਰ ਯੁਨ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ- "ਵਿਗਿਆਨ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਕਾਲਪਨਿਕ ਵਿਗਿਆਨ ਵੱਲ ਵਧ ਰਿਹਾ ਹੈ।''

(ਬੀਬੀਸੀ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਲ FACEBOOK, INSTAGRAM, TWITTERਅਤੇ YouTube 'ਤੇ ਜੁੜੋ।)


...ੰਦਾਜ਼ੀ ਗੈਰ-ਵਾਜਬ ਨਹੀਂ ਹੈ।

ਸੀਰੀਆ ਵਿੱਚ ਸਾਊਦੀ ਅਰਬ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਈਰਾਨ ਹਮਾਇਤੀ ਸਰਕਾਰ ਨੂੰ ਬਾਹਰ ਕਰ ਦੇਵੇ। ਯਮਨ ਵਿੱਚ ਹੂਥੀਆਂ ਨੇ ਸਾਊਦੀ ਹਮਾਇਤੀ ਸਰਕਾਰ ਨੂੰ ਉਖਾੜ ਦਿੱਤਾ ਸੀ।

ਈਰਾਨ ਨੂੰ ਮਨਸੂਰ ਦਾ ਸਰਕਾਰ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਜਾਣਾ ਰਾਸ ਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਈਰਾਨ ਯਮਨ ਨੂੰ ਸਾਊਦੀ ਦੇ ਵਿਅਤਨਾਮ ਵਜੋਂ ਦੇਖਦਾ ਹੈ। ਉੱਥੇ ਸਾਊਦੀ ਅਰਬ ਬੰਬ ਸੁੱਟ ਰਿਹਾ ਹੈ ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਯਮਨ ਅਜੋਕੀ ਦੁਨੀਆਂ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਮਾਨਵੀ ਸੰਕਟ ਨਾਲ ਜੂਝ ਰਿਹਾ ਹੈ।

ਈਰਾਨ ਉੱਪਰ ਅਮਰੀਕਾ ਦਾ ਆਖ਼ਰੀ ਇਲਜ਼ਾਮ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਸਰਕਾਰੀ ਸ਼ਹਿ ਹਾਸਲ ਅੱਤਵਾਦ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ।  ਇਸ ਦਾ ਕਾਰਨ ਸਾਫ਼ ਹੈ ਕਿ ਈਰਾਨ ਤੋਂ ਹਿਜ਼ਬੁਲ, ਫਲਸਤੀਨੀ ... ਬਾਕੀ ਲੇਖ ਲਿਖੋ:

ਿਆਂ ਦਾ ਪਤਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਇਹ ਕੰਮ 2003 ਵਿੱਚ ਸਦਾਮ ਹੁਸੈਨ ਨੂੰ ਗੱਦੀਓਂ ਲਾਹੁਣ ਲਈ ਅਜਿਹਾ ਕਰ ਚੁੱਕਿਆ ਹੈ।

ਇਸਲਾਮਿਕ ਕ੍ਰਾਂਤੀ ਦੇ 40 ਸਾਲਾਂ ਬਾਅਦ ਈਰਾਨ ਨੇ ਕਈ ਸੰਕਟ ਦੇਖੇ ਹਨ ਪਰ ਇਸ ਵਾਰ ਦਾ ਖ਼ਤਰਾ ਕਾਫ਼ੀ ਗੰਭੀਰ ਹੈ। ਕਈ ਮਾਹਰਾਂ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ ਈਰਾਨ ਜੇ ਝੁਕਿਆ ਤਾਂ ਵੀ ਹਾਰੇਗਾ ਜੇ ਲੜਿਆ ਜਿੱਤਣ ਫੇਰ ਵੀ ਨਹੀਂ ਲੱਗਿਆ।

ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ:

ਤੁਸੀਂ ਇਹ ਵੀਡੀਓ ਵੀ ਦੇਖ ਸਕਦੇ ਹੋ

(ਬੀਬੀਸੀ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਲ FACEBOOK, INSTAGRAM, TWITTERਅਤੇ YouTube 'ਤੇ ਜੁੜੋ।)


...ੰਦੂ ਭਾਈਚਾਰੇ ਵੱਲੋਂ ਪੱਟਿਆ ਗਿਆ ਖੱਡਾ।

'ਹਿੰਦੂ ਸੰਗਠਨਾਂ ਵੱਲੋਂ ਦੰਗਾ ਭੜਕਾਉਣ ਦਾ ਡਰ'

ਉਹ ਅੱਗ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਅਸੀਂ ਭਾਈਚਾਰਾ ਨਹੀਂ ਵਿਗੜਨ ਦੇਵਾਂਗੇ। ਇੱਥੇ ਸਭ ਕੁਝ ਠੀਕ ਹੈ।

ਜੇਕਰ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਸਭ ਕੁਝ ਠੀਕ ਹੈ ਤਾਂ ਕੀ ਪਿੰਡ ਤੋਂ ਪੁਲਿਸ ਫੋਰਸ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਭੇਜਣ ਲਈ ਕੋਈ ਗੱਲ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ?

ਸੁਰੇਸ਼ ਜਵਾਬ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ''ਕੁਝ ਹਿੰਦੂ ਸੰਗਠਨ ਦੰਗਾ ਨਾ ਭੜਕਾ ਦੇਣ ਇਸ ਲਈ ਪੁਲਿਸ ਫੋਰਸ ਮੰਗੀ ਸੀ। ਗਊ ਰੱਖਿਅਕਾਂ ਤੇ ਕੁਝ ਹਿੰਦੂ ਸੰਗਠਨਾਂ ਦੇ ਫੋਨ ਆਏ ਸੀ ਅਤੇ ਉਹ ਕਹਿ ਰਹੇ ਸੀ ਕਿ ਅਸੀਂ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਆਵਾਂਗੇ, ਪੰਚਾਇਤ ਸੱਦੋ।''

ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ:

ਸ਼ਿਕਾਇਤਕਰਤਾ ਸੁਰੇਸ਼ ਕੁੰਡੂ ਮੁਤਾਬਕ ਕੁਝ ਹਿੰਦੂ ਸੰਗਠਨਾਂ ਨੇ... ਬਾਕੀ ਲੇਖ ਲਿਖੋ:

ਹੁਤੀ ਗੱਲ ਨਾ ਕਰਕੇ ਉਹ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, ''ਮੈਨੂੰ ਨਹੀਂ ਪਤਾ ਬੱਸ ਕੁਝ ਨੌਜਵਾਨ ਜੋਸ਼ ਵਿੱਚ ਆ ਗਏ ਸਨ। ਦੋਹਾਂ ਪਾਸਿਆਂ ਦੇ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਨੂੰ ਸਮਝਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।''

ਅਸੀਂ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਨਾਲ ਗੱਲ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਸੀ ਪਰ ਸਾਡੇ ਨਾਲ ਪੂਰੇ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਦੋਹਾਂ ਧਿਰਾਂ ਦਾ ਕੋਈ ਵੀ ਨੌਜਵਾਨ ਗੱਲ ਕਰਨ ਅੱਗੇ ਨਹੀਂ ਆਇਆ।

ਪੀਸ ਕਮੇਟੀ ਵਿੱਚ ਮੁਸਲਿਮ ਭਾਈਚਾਰੇ ਤੋਂ ਕੋਈ ਨਹੀਂ

ਕੁਝ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਦੇ ਘਰ ਛੱਡ ਜਾਣ ਬਾਰੇ ਰਾਜਬੀਰ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਕੋਈ ਕਿਤੇ ਨਹੀਂ ਗਿਆ, ਜਿੱਥੋਂ ਤੱਕ ਯਾਮੀਨ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦਾ ਸਵਾਲ ਹੈ ਫੋਨ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਵੀ ਉਹ ਗਏ ਹਨ ਪਿੰਡ ਵਾਪਸ ਆ ਜਾਣਗੇ।

ਰਾਜਬੀਰ ਮੁਤਾਬਕ, ''ਸਾਡਾ ਮੁਸਲਿਮ ਭਾਈਚਾਰਾ ਸ਼ਾਂਤੀ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਮੁੱਦੇ ਉੱਤੇ ਬਵਾਲ ਨਹੀਂ ਹੋਣ ਚਾਹੀਦਾ ਸੀ। ਸਾਨੂੰ ਵੱਛੀ ਮਰਨ ਦਾ ਦੁੱਖ ਹੈ। ਅਸੀਂ ਵੀ ਆਪਣੇ ਮੁੰਡਿਆਂ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਸ਼ਾਂਤੀ ਬਣਾ ਕੇ ਰੱਖਣ।''

ਪੀਸ ਕਮੇਟੀ ਦਾ ਕੋਈ ਮੈਂਬਰ ਮੁਸਲਿਮ ਭਾਈਚਾਰੇ ਵਿੱਚੋਂ ਹੈ? ਰਾਜਬੀਰ ਖੋਖਰ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, ''ਨਹੀਂ, ਸਾਡੇ ਭਾਈਚਾਰੇ ਵਿੱਚੋਂ ਕੋਈ ਵੀ ਕਮੇਟੀ ਦਾ ਮੈਂਬਰ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਕਾਨੂੰਨ ਆਪਣਾ ਕੰਮ ਕਰੇ, ਯਾਮੀਨ ਨੂੰ ਸਜ਼ਾ ਸੁਣਾਵੇ, ਸਬੂਤ ਨਾ ਮਿਲਿਆ ਤਾਂ ਬਰੀ ਕਰੇ।''

ਰਾਜਬੀਰ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਅਸੀਂ ਯਾਮੀਨ ਦੇ ਘਰ ਦਾ ਰੁਖ਼ ਕੀਤਾ। ਮੁਹੱਲਾ ਸੁੰਨਸਾਨ ਸੀ, ਯਾਮੀਨ ਦੇ ਘਰ ਸਣੇ ਆਲੇ ਦੁਆਲੇ ਦੇ ਘਰਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਤਾਲੇ ਲੱਗੇ ਸੀ।

ਯਾਮੀਨ ਦੇ ਘਰ ਲਾਗੇ ਹੀ ਚਾਰ ਪੰਜ ਪੁਲਿਸ ਵਾਲੇ ਡਿਊਟੀ ਦੇ ਰਹੇ ਸਨ। ਗਲੀਆਂ ਵਿੱਚ ਇਲਾਕੇ ਦੇ ਐਸਐਚਓ ਮਨਜੀਤ ਪੁਲਿਸ ਪਾਰਟੀ ਨਾਲ ਪੈਟਰੋਲਿੰਗ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ।

ਇੱਕ ਬਜ਼ੁਰਗ ਸ਼ਖਸ ਨੇ ਪੁੱਛਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਆਪਣਾ ਨਾਂ ਨਹੀਂ ਦੱਸਿਆ ਪਰ ਇਹ ਜ਼ਰੂਰ ਕਿਹਾ, ''ਜਦ ਲੋਕ  ਘਰ ਛੱਡ ਕੇ ਜਾ ਰਹੇ ਸਨ ਤਾਂ ਮੈਂ ਰੋਕਿਆ ਵੀ ਪਰ ਉਹ ਨਹੀਂ ਰੁਕੇ।''

ਉਨ੍ਹਾਂ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਕਿਸਦਾ ਡਰ ਹੈ ਤਾਂ ਬਜ਼ੁਰਗ ਸ਼ਖਸ ਨੇ ਸਿਰਫ਼ ਇਹੀ ਕਿਹਾ,  ''ਕੀ ਦੱਸਾਂ ਕਿ ਕਿਸਦਾ ਡਰ ਹੈ।''

ਕੋਲ ਹੀ ਖੜੇ 10ਵੀਂ ਜਮਾਤ ਦੇ ਇੱਕ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਨੇ ਦਬੀ ਜ਼ੁਬਾਨ ਵਿੱਚ ਦੱਸਿਆ, ''ਕੁਝ ਲੋਕ ਘਰ ਛੱਡ ਕੇ ਘਟਨਾ ਵਾਲੇ ਦਿਨ ਹੀ ਭੱਜ ਗਏ ਸਨ, ਅੱਜ ਵੀ ਕੁਝ ਲੋਕ ਦੋ ਤਿੰਨ ਘੰਟੇ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਨਿਕਲ ਗਏ।''

ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ:

ਯਾਮੀਨ ਦੇ ਘਰ ਕੋਲ ਪੁਲਿਸ ਵਾਲਿਆਂ ਦਾ ਪਹਿਰਾ

'ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪਿੰਡੋਂ ਬਾਹਰ ਕੱਢੋ'

ਮੁਸਲਿਮ ਭਾਈਚਾਰੇ ਦੇ ਮੁਹੱਲੇ ਤੋਂ ਹੁੰਦੇ ਹੋਏ ਜਦੋਂ ਅਸੀਂ ਯਾਮੀਨ ਦੇ ਘਰ ਤੋਂ ਥੋੜਾ ਅੱਗ ਵਧੇ ਤਾਂ ਪਿੰਡ ਦੇ ਬਹੁਗਿਣਤੀ ਭਾਈਚਾਰੇ ਦੀਆਂ ਕੁਝ ਔਰਤਾਂ ਮਿਲ ਗਈਆਂ।

ਈਦ ਵਾਲੇ ਦਿਨ ਕੀ ਵਾਪਰਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਵੱਛੀ ਦੀ ਮੌਤ ਬਾਰੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਕੀ ਕਹਿਣਾ ਹੈ, ਇਹ ਸਵਾਲ ਪੁੱਛਦੇ ਹੀ ਸਾਰੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਦਾ ਰੋਸ ਸਾਹਮਣੇ ਆ ਗਿਆ।

ਬਜ਼ੁਰਗ ਮਹਿਲਾ ਭਰਪਾਈ ਨੇ ਕਿਹਾ, ''ਇਨ੍ਹਾਂ ਜਾਣਬੁੱਝ ਕੇ ਵੱਛੀ ਮਾਰੀ, ਉਸਦਾ ਪੋਸਟਮਾਰਟਮ ਵੀ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਅਸੀਂ ਗਊ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦੇ ਹਾਂ, ਵੱਛੀ ਨੂੰ ਦਫ਼ਨਾਉਣ ਵੇਲੇ ਅਸੀਂ ਖ਼ੁਦ ਗਏ ਸੀ।''

ਇੱਕ ਹੋਰ ਮਹਿਲਾ ਕਮਲੇਸ਼ ਨੇ ਕਿਹਾ, ''ਮੈਂ ਚਾਹੁੰਦੀ ਹਾਂ ਕਿ ਇਨ੍ਹਾਂ...


...ੰਦੇ ਹਨ, ਉਸੇ ਇਲਾਕੇ ਦੇ ਸ਼ੁਭਮਯ ਦੱਤ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ, "ਇਹ ਇੱਕ ਚੰਗੀ ਪਹਿਲ ਹੈ। ਪਤੀ ਜਾਂ ਪਤਨੀ ਦੀ ਮੌਤ ਕਾਰਨ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਲੋਕ ਛੋਟੀ ਉਮਰੇ ਹੀ ਇਕੱਲੇ ਰਹਿ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਰੋਜ਼ੀ-ਰੋਟੀ ਦੇ ਰੁਝੇਵਿਆਂ ਕਾਰਨ ਬੱਚੇ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਜ਼ਿਆਦਾ ਧਿਆਨ ਨਹੀਂ ਰੱਖ ਪਾਉਂਦੇ। ਅਜਿਹੀ ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੀ ਦੂਜੀ ਪਾਰੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨ ਦਾ ਵਿਚਾਰ ਬੁਰਾ ਨਹੀਂ ਹੈ। "

ਸਮਾਜ ਸੇਵੀ ਸੰਸਥਾ ਮਾਨਵਿਕ ਵੈਲਫੇਅਰ ਸੁਸਾਇਟੀ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਸੋਮਨ ਭੱਟਾਚਾਰਿਆ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ, "ਇਹ ਉਪਰਾਲਾ ਸ਼ਲਾਘਾਯੋਗ ਹੈ। ਲੋਕ ਤਾਂ ਕੁਝ ਨਾ ਕੁਝ ਕਹਿਣਗੇ ਹੀ। ਪਰ ਇੱਕ ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਦੇ ਭਵਿੱਖ ਬਾਰੇ ਇਹ ਚਿੰਤਾ ਸਮਾਜ ਦੀ ਬਦਲ ਰਹੀ ਮਾਨਸਿਕਤਾ ਦੀ ਨਿਸ਼ਾ... ਬਾਕੀ ਲੇਖ ਲਿਖੋ:

ਠ ਉਸ ਸਮੇਂ ਦੀ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਇਸ ਐਕਟ ਨੂੰ ਪਾਰਿਤ ਜ਼ਰੂਰ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਪਰ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਸਮਾਜ ਵਿੱਚ ਇਸ ਦਾ ਕੋਈ ਖਾਸ ਪ੍ਰਭਾਵ ਵੇਖਣ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਮਿਲਿਆ। ਵਿਧਵਾਵਾਂ ਨੂੰ ਸਮਾਜ ਵਿੱਚ ਅਛੂਤ ਹੀ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਰਿਹਾ।"

ਉਹ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਅਜੋਕੇ ਇਕੱਲਿਆਂ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਦੇ ਦੌਰ ਵਿੱਚ ਵਿਧਵਾਵਾਂ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਹੋਰ ਮਾੜੀ ਹੋ ਗਈ ਹੈ। ਇਹੀ ਕਾਰਨ ਹੈ ਕਿ ਬਨਾਰਸ ਅਤੇ ਵਰਿੰਦਾਵਨ ਦੀਆਂ ਵਿਧਵਾ ਆਸ਼ਰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਬੰਗਾਲ ਦੀਆਂ ਵਿਧਵਾਵਾਂ ਦੀ ਤਾਦਾਦ ਹਰ ਸਾਲ ਵੱਧ ਰਹੀ ਹੈ।

ਇਹ ਵੀਡੀਓਜ਼ ਵੀ ਵੇਖੋ

(ਬੀਬੀਸੀ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਲ FACEBOOK, INSTAGRAM, TWITTERਅਤੇ YouTube 'ਤੇ ਜੁੜੋ।)


...ੰਨ ਦਾ ਸਨਮਾਨ ਕਰਦੇ ਹਾਂ।"

"ਜੋ ਲੋਕ ਧਾਰਮਿਕ ਅਸਥਾਨ 'ਤੇ ਹੰਗਾਮਾ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ, ਉਹ ਕਾਨੂੰਨ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਨਹੀਂ ਕਰ ਰਹੇ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਾਨੂੰ ਇਹ ਦਿਖਾਉਣ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ ਕਿ ਦੇਸ ਦੇ ਕਾਨੂੰਨ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।"

ਲੇਖਕ ਰਹਿਮਤ ਤਾਰੀਕੇਰੇ ਮੁਤਾਬਕ, "ਉਹ ਰਵਾਇਤੀ ਸਾਂਚੇ ਵਿੱਚ ਬਣੇ ਕਾਰਕੁਨ ਨਹੀਂ ਸਨ। ਮੌਲਿਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਤਾਂ ਕਰਨਾਰਡ ਅਜਿਹੇ ਸਮਾਜਿਕ ਨਾਗਰਿਕ ਸਨ ਜੋ ਕਿ ਉਤੇਜਿਤ ਲੋਕਤੰਤਰ ਵਿੱਚ ਯਕੀਨ ਰੱਖਦੇ ਸਨ। ਉਹ ਹਰ ਉਸ ਸ਼ਾਸਨ ਦਾ ਵਿਰੋਧ ਕਰਦੇ ਸਨ ਜੋ ਕਿ ਪਿੱਛੇ ਵੱਲ ਧੱਕਦੀ ਸੀ।"

ਕਰਨਾਟਕ ਕਮਿਊਨਲ ਹਾਰਮਨੀ ਫੋਰਮ ਦੇ ਪ੍ਰੋ. ਵੀਐਸ ਸ੍ਰੀਧਰ ਮੁਤਾਬਕ, "ਸਮਾਜ ਵਿੱਚ ਜੋ ਵੀ ਹੋ ਰਿਹਾ ਸੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਹਮੇਸ਼ਾ ਉਸ '... ਬਾਕੀ ਲੇਖ ਲਿਖੋ:

''

ਇਹ ਵੀਡੀਓ ਦੇਖੋ:

(ਬੀਬੀਸੀ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਲ FACEBOOK, INSTAGRAM, TWITTERਅਤੇ YouTube 'ਤੇ ਜੁੜੋ।)


...ੰਨ ਸਾਲਾ ਬੱਚੀ ਸਮੇਤ ਨਜ਼ੀਰ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦੇ 4 ਮੈਂਬਰ ਮਾਰੇ ਗਏ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਭਤੀਜੀ ਸੁਮਯਾ ਉਸ ਸਮੇਂ ਸਿਰਫ ਇੱਕ ਸਾਲ ਦੀ ਸੀ। ਇਸ ਹਮਲੇ ਵਿੱਚ ਬੱਚੀ ਦਾ ਕੂਹਲਾ ਟੁੱਟ ਗਿਆ। ਉਸ ਦੀ ਮਾਂ ਵੀ ਇਸ ਹਮਲੇ ਦਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ਹੋ ਗਈ ਸੀ।

ਮਲਬੇ ਹੇਠੋਂ ਪਰਿਵਾਰ ਦੇ ਚਾਰ ਹੋਰ ਜੀਆਂ ਨੂੰ ਗੰਭੀਰ ਜ਼ਖਮੀ ਹਾਲਤ 'ਚ ਬਾਹਰ ਕੱਢਿਆ ਗਿਆ। ਸਾਰਿਆਂ ਦੀਆਂ ਜਾਂ ਤਾਂ ਹੱਡੀਆਂ ਟੁੱਟ ਚੁੱਕੀਆਂ ਸਨ ਜਾਂ ਗੰਭੀਰ ਜ਼ਖਮੀ ਸਨ।

ਇਸ ਘਟਨਾ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਨਜ਼ੀਰ ਦਾ ਪਰਿਵਾਰ ਮੁੜ ਡੇਰਾ ਇਸਮਾਇਲ ਖ਼ਾਨ ਚਲਾ ਗਿਆ ਜਿੱਥੇ ਕੁੱਝ ਸ਼ਾਂਤੀ ਸੀ।

ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ:

ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਇੰਨ੍ਹਾਂ ਕਬਾਇਲੀ ਖੇਤਰਾਂ 'ਚ ਲਗਭਗ ਦੋ ਦਹਾਕਿਆਂ ਬਗਾਵਤ ਤੋਂ ਬਚਣ ਲਈ ਨਜ਼ੀਰ... ਬਾਕੀ ਲੇਖ ਲਿਖੋ:

'ਚ ਪੀਟੀਐਮ ਦੇ 13 ਕਾਰਕੁੰਨ ਵੀ ਹਲਾਕ ਹੋ ਗਏ ਸਨ।

ਫੌਜ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਕੇ 'ਤੇ ਹਮਲਾ ਹੋਣ ਮਗਰੋਂ 3 ਕਾਰਕੁਨ ਮਾਰੇ ਗਏ ਸਨ। ਪੀਟੀਐਮ ਨੇ ਇਸ ਗੱਲ ਨੂੰ ਮੰਨਣ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕੀਤਾ ਪਰ ਪੀਟੀਐਮ ਦੇ 2 ਆਗੂਆਂ ਨੂੰ ਗ੍ਰਿਫਤਾਰ ਕਰ ਲਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।

ਪੀਟੀਐੱਮ ਵੱਲੋਂ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕਈ ਮਾਮਲੇ ਉਜਾਗਰ ਕੀਤੇ ਗਏ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਬੀਬੀਸੀ ਵੱਲੋਂ ਸੁਤੰਤਰ ਜਾਂਚ ਵੀ ਕੀਤੀ ਗਈ।

ਆਪਣੀ ਜਾਂਚ ਦੌਰਾਨ ਜਦੋਂ ਬੀਬੀਸੀ ਨੇ ਪਾਕਿ ਫੌਜ ਦੇ ਤਰਜਮਾਨ ਨਾਲ ਗੱਲ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇਸ ਸਬੰਧੀ ਕੁੱਝ ਵੀ ਕਹਿਣ ਤੋਂ ਮਨ੍ਹਾਂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।

ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ:

ਬੀਬੀਸੀ ਵੱਲੋਂ ਮੌਜੂਦਾ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਸਰਕਾਰ ਕੋਲੋਂ ਵੀ ਇਸ ਸਬੰਧੀ ਪ੍ਰਤੀਕਿਰਆ ਮੰਗੀ ਗਈ ਪਰ ਇਮਰਾਨ ਖ਼ਾਨ ਸਰਕਾਰ ਵੱਲੋਂ ਕੋਈ ਤਸੱਲੀ ਬਖਸ਼ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਨਾ ਹੋਇਆ।

ਦੱਸਣਯੋਗ ਹੈ ਕਿ ਜਦੋਂ ਇਮਰਾਨ ਖ਼ਾਨ ਵਿਰੋਧੀ ਧਿਰ ਦੇ ਆਗੂ ਸਨ, ਉਦੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਵੀ ਕਬਾਇਲੀ ਖੇਤਰਾਂ 'ਚ ਹੋ ਰਹੀ ਮਨੁੱਖੀ ਹੱਕਾਂ ਦੀ ਉਲੰਘਣਾ ਬਾਰੇ ਸਵਾਲ ਚੁੱਕੇ ਗਏ ਸਨ।

9/11 ਹਮਲੇ ਮਗਰੋਂ ਤਾਲਿਬਾਨ ਦਾ ਪਾਕਿਸਤਾਨ 'ਚ ਦਾਖ਼ਲਾ

ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਸਤੰਬਰ 2001 'ਚ  ਅਲ-ਕਾਇਦਾ ਵੱਲੋਂ ਵਾਸ਼ਿਗੰਟਨ ਅਤੇ ਨਿਊਯਾਰਕ 'ਚ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਮਲਿਆਂ ਦੇ ਨਾਲ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ ਸੀ।

ਫਿਰ ਜਦੋਂ ਅਕਤੂਬਰ 2001 'ਚ ਅਮਰੀਕਾ ਨੇ ਅਫ਼ਗਾਨਿਸਤਾਨ 'ਤੇ ਹਮਲਾ ਕੀਤਾ ਤਾਂ ਤਾਲਿਬਾਨ ਨੇ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਅਲ-ਕਾਇਦਾ ਆਗੂ ਓਸਾਮਾ ਬਿਨ ਲਾਦੇਨ ਨੂੰ ਸ਼ਰਣ ਦਿੱਤੀ, ਨੇ ਬਿਨ੍ਹਾਂ ਲੜੇ ਹੀ ਹੱਥ ਖੜ੍ਹੇ ਕਰ ਦਿੱਤੇ ਸਨ।

1996 'ਚ ਜਦੋਂ ਤਾਲਿਬਾਨਾਂ ਨੇ ਕਾਬੁਲ 'ਤੇ ਕਬਜਾ ਕੀਤਾ ਤਾਂ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਤੀਜਾ ਮੁਲਕ ਸੀ ਜਿਸ ਨੇ ਇਸ ਨੂੰ ਮਾਨਤਾ ਦਿੱਤੀ ਸੀ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਤਾਲਿਬਾਨ ਦਾ ਇੱਕੋ-ਇੱਕ ਮਕਸਦ ਸੀ ਕਿ ਆਪਣੇ ਅੰਦੋਲਨ ਨੂੰ ਜਿਉਂਦੇ ਰੱਖਣਾ ਤਾਂ ਜੋ ਅਫ਼ਗਾਨਿਸਤਾਨ 'ਚ ਭਾਰਤ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨੂੰ ਠੱਲ੍ਹ ਪਾਈ ਜਾ ਸਕੇ।

ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਕਈ ਦਹਾਕਿਆਂ ਤੋਂ ਅਮਰੀਕਾ ਦੀ ਫੌਜੀ ਮਦਦ 'ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦਾ ਸੀ ਅਤੇ ਜਨਰਲ ਪ੍ਰਵੇਜ਼ ਮੁਸ਼ਰਫ ਦੇ ਤਤਕਾਲੀ ਫੌਜੀ ਨਿਜ਼ਾਮ ਨੇ ਅਮਰੀਕਾ ਦੀ ਅੱਤਵਾਦ ਵਿਰੁਧ ਜੰਗ 'ਚ ਸ਼ਮੂਲੀਅਤ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ ਸੀ।

ਇਸ ਨੇ ਅਫ਼ਗਾਨ ਤਾਲਿਬਾਨਾਂ ਨੂੰ ਮੁਕਾਬਲਤਨ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਕੰਟਰੋਲ ਵਾਲੇ ਕਬਾਇਲੀ ਖੇਤਰਾਂ 'ਚ ਆਪਣੀ ਥਾਂ ਬਣਾਉਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਵੀ ਕੀਤੀ, ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਉੱਤਰੀ ਤੇ ਦੱਖਣੀ ਵਜ਼ੀਰਿਸਤਾਨ ਦੇ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ।

ਸਰਹੱਦ ਪਾਰ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸਿਰਫ਼ ਤਾਲਿਬਾਨ ਹੀ ਨਹੀਂ ਸਨ ਸਗੋਂ ਕੁਝ ਅਜਿਹੇ ਸੰਗਠਨਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਲੋਕ ਵੀ ਸਨ ਜੋ ਕਿ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਬਹੁਤ ਪੁਰਾਣੇ ਦੁਸ਼ਮਣ ਵੀ ਸਨ।

ਆਲਮੀ ਉਮੀਦਾਂ ਰੱਖਣ ਵਾਲੇ ਜਿਹਾਦੀਆਂ ਨੇ ਵਜ਼ੀਰਸਤਾਨ ਤੋਂ ਹਮਲੇ ਕਰਨ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਵੀ ਬਣਾਈ। ਦੂਸਰੇ ਪਾਸੇ ਅਮਰੀਕਾ ਨੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ 'ਤੇ ਦਬਾਅ ਪਾਇਆ ਕਿ ਉਹ ਦਹਿਸ਼ਤਗਰਦੀ ਨੂੰ ਖ਼ਤਮ ਕਰਨ ਲਈ ਸਖ਼ਤੀ ਕਰੇ।

ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ:

ਇੱਕ ਸੁਰੱਖਿਆ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਕ ਅਤੇ Military Inc: Inside Pakistan's Military Economy ਨਾਂਅ ਦੀ ਕਿਤਾਬ ਦੀ ਲੇਖਕਾ ਆਇਸ਼ਾ ਸਦੀਕੀ ਨੇ...


...ੰਨੀ ਬੁਰੀ ਹੋਣ ਵਾਲੀ ਹੈ।

ਮੈਂ ਸ਼ੀਸ਼ੇ ਸਾਹਮਣੇ ਜਾਂਦੀ ਸੀ ਅਤੇ ਖ਼ੁਦ ਨੂੰ ਦੇਖਦੀ ਸੀ ਅਤੇ ਜ਼ੋਰ ਦੀ ਕਹਿੰਦੀ ਸੀ, "ਤੂੰ ਹੁਣ ਇੱਥੋਂ ਚਲੀ ਜਾ। ਤੂੰ ਇੱਥੇ ਨਹੀਂ ਰਹੇਗੀ, ਤੂੰ ਹੁਣ ਕੁਝ ਵੀ ਨਹੀਂ ਸਹੇਗੀ, ਤੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਹੁਣ ਬਰਦਾਸ਼ਤ ਨਹੀਂ ਕਰੇਗੀ"

ਉਸ ਦਾ ਕੋਈ ਅਸਰ ਹੋਇਆ?

ਹਾਂ, ਕਈ ਵਾਰ ਮੇਰੀ ਆਤਮਾ ਮੇਰੇ ਸਰੀਰ 'ਚੋਂ ਬਾਹਰ ਨਿਕਲਦੀ ਸੀ ਅਤੇ ਫਿਰ ਸਰੀਰ 'ਚ ਆ ਜਾਂਦੀ ਸੀ ਅਤੇ ਮੈਂ ਦੇਖਦੀ ਕਿ ਇਹ ਮੇਰੀ ਹੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਹੈ।

ਈਵ ਐਨਸਲਰ ਨਾਲ ਕੁੱਟਮਾਰ ਵੀ ਕਾਫੀ ਹੁੰਦੀ ਸੀ

ਇਹ ਮੇਰੀ ਕਲਪਨਾ ਹੁੰਦੀ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸੇ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਲਿਖਣ ਦੀ ਪ੍ਰੇਰਣਾ ਦਿੱਤੀ। ਮੈਂ ਕਲਪਿਤ ਪਾਤਰ ਬਣਾਉਂਦੀ ਸੀ ਅਤੇ ਮੈਂ ਆਪਣੀ ਕਾਲਪਨਿਕ ਦੁ... ਬਾਕੀ ਲੇਖ ਲਿਖੋ:

ਅਜਿਹਾ ਲੱਗਿਆ ਕਿ ਜਿਵੇਂ ਮੈਂ ਮੁਕਤੀ ਹਾਸਿਲ ਕਰੀ ਲਈ ਹੋਵੇ। ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਦੱਸ ਸਕਦੀ ਹਾਂ ਕਿ ਮੈਂ ਸ਼ਾਇਦ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਬਿਹਤਰ ਜਾਣਦੀ ਹਾਂ ਜਿੰਨਾਂ ਉਹ ਖ਼ੁਦ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦੇ ਸਨ।

ਤੁਹਾਨੂੰ ਕੀ ਲਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਤੁਹਾਡੇ ਨਾਲ ਅਜਿਹਾ ਵਤੀਰਾ ਕਿਉਂ ਕਰਦੇ ਸਨ?

ਮੈਨੂੰ ਲਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਮੇਰੇ ਪਿਤਾ ਬੇਹੱਦ ਲਾਡ-ਪਿਆਰ 'ਚ ਪਲੇ ਸਨ, ਅਜਿਹਾ ਮੁੰਡਿਆਂ ਨਾਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਤੇ ਸ਼ਾਇਦ ਇਸੇ ਕਾਰਨ ਹੀ ਉਹ ਵਧੀਆ ਇਨਸਾਨ ਨਹੀਂ ਬਣਦੇ।

ਤੁਹਾਨੂੰ ਇਹ ਕਿਤਾਬ ਲਿਖਣ ਦੀ ਪ੍ਰੇਰਣਾ ਕਿਸ ਕੋਲੋਂ ਮਿਲੀ?

ਮੈਂ ਪਿਛਲੇ 21 ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਹਿੰਸਾ ਨੂੰ ਖ਼ਤਮ ਕਰਨ ਲਈ ਇੱਕ ਅੰਦੋਲਨ 'ਚ ਹਿੱਸਾ ਲੈ ਰਹੀ ਹਾਂ ਅਤੇ ਮੈਂ ਦੁਨੀਆਂ ਭਰ ਦੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਕੋਲੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਬੁਰੇ ਤਜਰਬਿਆਂ ਨੂੰ ਸੁਣਿਆ ਹੈ।

MeToo ਮੁਹਿੰਮ ਦੌਰਾਨ ਮੇਰੇ ਦਿਮਾਗ਼ 'ਚ ਇੱਕ ਗੱਲ ਆਈ ਹੈ ਕਿ ਅਸੀਂ ਉਹ ਸਭ ਕੁਝ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ ਜੋ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ ਪਰ ਮਰਦ ਆਖ਼ਿਰ ਕਿੱਥੇ ਹਨ?

ਮੈਂ ਕਦੇ ਕਿਉਂ ਕਿਸੇ ਮਰਦ ਨੂੰ ਜਨਤਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਮੁਆਫ਼ੀ ਮੰਗਦੇ ਨਹੀਂ ਸੁਣਿਆ?

ਜੇਕਰ ਮਰਦ ਖੁਲ੍ਹੇਆਮ ਅਜੇ ਵੀ ਮੁਆਫ਼ੀ ਨਹੀਂ ਮੰਗ ਸਕਦੇ ਅਤੇ ਉਹ ਆਪਣੀਆਂ ਗ਼ਲਤੀਆਂ ਨੂੰ ਸਾਰਿਆਂ ਸਾਹਮਣੇ ਸਵੀਕਾਰ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦੇ ਤਾਂ ਇਹ ਕਿਵੇਂ ਖ਼ਤਮ ਹੋਵੇਗਾ?

ਕੀ ਤੁਹਾਨੂੰ ਲਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਤੁਹਾਡੇ ਪਿਤਾ ਨੇ ਇਸ ਕਿਤਾਬ ਰਾਹੀਂ ਤੁਹਾਡੇ ਕੋਲੋਂ ਮੁਆਫ਼ੀ ਮੰਗੀ ਹੈ?

ਬਿਲਕੁਲ।

ਕੀ ਤੁਸੀਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮੁਆਫ਼ ਕਰ ਦਿੱਤਾ?

ਮੈਨੂੰ ਲਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਮੇਰੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰਤੀ ਨਫ਼ਰਤ ਹੁਣ ਖ਼ਤਮ ਹੋ ਗਈ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮੇਰੇ ਪਿਤਾ ਚਲੇ ਗਏ।

ਕੀ ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਨਾਲ ਰਿਸ਼ਤਾ ਬਿਹਤਰ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ?

ਹਾਂ, ਦਰਅਸਲ ਮੇਰੇ ਪਿਤਾ ਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਮੈਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਕਈ ਵਾਰ ਗੱਲ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਮੰਨਿਆ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕੀ ਗ਼ਲਤੀ ਕੀਤੀ ਸੀ ਤੇ ਮੇਰੇ ਕੋਲੋਂ ਮੁਆਫ਼ੀ ਮੰਗੀ। ਮੈਨੂੰ ਉਦੋਂ ਚੰਗਾ ਲੱਗਾ ਅਤੇ ਸਕੂਨ ਮਿਲਿਆ।

ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ-

ਇਹ ਵੀਡੀਓ ਵੀ ਜ਼ਰੂਰ ਦੇਖੋ

(ਬੀਬੀਸੀ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਲ FACEBOOK, INSTAGRAM, TWITTERਅਤੇ YouTube 'ਤੇ ਜੁੜੋ।)