... ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ ਮੁਸ਼ੱਰਫ਼ ਨੂੰ ਇਹ ਗੱਲ ਬੁਰੀ ਲੱਗੀ ਸੀ ਕਿ ਭਾਰਤ ਨੇ 1984 ਵਿਚ ਸਿਆਚਿਨ 'ਤੇ ਕਬਜ਼ਾ ਕਰ ਲਿਆ ਸੀ। ਉਸ ਵੇਲੇ ਉਹ ਪਾਕਿਸਕਾਨ ਦੀ ਕਮਾਂਡੋ ਫੋਰਸ ਵਿੱਚ ਮੇਜਰ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਈ ਵਾਰੀ ਉਸ ਥਾਂ ਨੂੰ ਖਾਲੀ ਕਰਵਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਸੀ ਪਰ ਉਹ ਸਫ਼ਲ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕੇ।

ਜਦੋਂ ਦਿਲੀਪ ਕੁਮਾਰ ਨੇ ਨਵਾਜ਼ ਸ਼ਰੀਫ਼ ਨੂੰ ਲਤਾੜਿਆ

ਜਦੋਂ ਭਾਰਤੀ ਅਗਵਾਈ ਨੂੰ ਮਾਮਲੇ ਦੀ ਗੰਭੀਰਤਾਂ ਬਾਰੇ ਪਤਾ ਲੱਗਿਆ ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪੈਰਾਂ ਹੇਠੋਂ ਜ਼ਮੀਨ ਖਿਸਕ ਗਈ। ਭਾਰਤੀ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਅਟਲ ਬਿਹਾਰੀ ਵਾਜਪਈ ਨੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਨਵਾਜ਼ ਸ਼ਰੀਫ਼ ਨੂੰ ਫੋਨ ਕੀਤਾ।

ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਸਾਬਕਾ ਵਿਦੇਸ਼ ਮੰਤਰੀ ਖੁਰਸ਼ੀਦ ... ਬਾਕੀ ਲੇਖ ਲਿਖੋ:

' ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਤੈਨਾਤੀ ਲਈ ਵਧਾਉਂਦੇ।"

ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੀ ਰਣਨੀਤਕ ਯੋਜਨਾ

ਇਸ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ ਜਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਭਾਰਤੀ ਫੌਜ ਨੇ ਸਾਹਮਣਾ ਕੀਤਾ ਉਸ ਦੀ ਕਈ ਹਲਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਆਲੋਚਨਾ ਹੋਈ। ਸਾਬਕਾ ਲੈਫ਼ਟੀਨੈਂਟ ਜਨਰਲ ਹਰਚਰਨਜੀਤ ਸਿੰਘ ਪਨਾਗ ਜੋ ਕਾਰਗਿਲ ਵਿੱਚ ਤਾਇਨਾਤ ਸਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਮੈਂ ਇਹ ਕਹਾਂਗਾ ਕਿ ਇਹ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀਆਂ ਦੀ ਬਹੁਤ ਜ਼ਬਰਦਸਤ ਯੋਜਨਾ ਸੀ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਅੱਗੇ ਵੱਧ ਕੇ ਖਾਲੀ ਪਏ ਇਲਾਕੇ 'ਤੇ ਕਬਜ਼ਾ ਕਰ ਲਿਆ। ਉਹ ਲੇਹ-ਕਾਰਗਿਲ ਸੜਕ 'ਤੇ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹਾਵੀ ਹੋ ਗਏ। ਇਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਬਹੁਤ ਵੱਡੀ ਕਾਮਯਾਬੀ ਸੀ।"

ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ:

ਲੈਫ਼ਟੀਨੈਂਟ ਪਨਾਗ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, "3 ਮਈ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਜੂਨ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਹਫ਼ਤੇ ਤੱਕ ਸਾਡੀ ਫੌਜ ਦਾ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ 'ਬਿਲੋ ਪਾਰ' ਯਾਨਿ ਕਿ ਆਮ ਤੋਂ ਹੇਠਾਂ ਸੀ। ਮੈਂ ਤਾਂ ਕਹਾਂਗਾ ਕਿ ਪਹਿਲੇ ਇੱਕ ਮਹੀਨੇ ਸਾਡਾ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਸ਼ਰਮਨਾਕ ਸੀ। ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਜਦੋਂ 8ਵੀਂ ਡਿਵੀਜ਼ਨ ਨੇ ਚਾਰਜ ਲਿਆ ਅਤੇ ਸਾਨੂੰ ਇਸ ਗੱਲ ਦਾ ਅਹਿਸਾਸ ਹੋਣ ਲੱਗਿਆ ਕਿ ਉਸ ਇਲਾਕੇ ਵਿੱਚ ਕਿਵੇਂ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਹੈ, ਉਦੋਂ ਜਾ ਕੇ ਹਾਲਾਤ ਸੁਧਰਨੇ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਏ। ਪੱਕੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇਹ ਬਹੁਤ ਮੁਸ਼ਕਿਲ ਆਪਰੇਸ਼ਨ ਸੀ ਕਿਉਂਕਿ ਇੱਕ ਤਾਂ ਪਹਾੜੀਆਂ ਵਿੱਚ ਤੁਸੀਂ ਹੇਠਾਂ ਸੀ ਅਤੇ ਉਹ ਉਚਾਈਆਂ ਤੇ ਸਨ।"

ਸਾਬਕਾ ਲੈਫ਼ਟੀਨੈਂਟ ਜਨਰਲ ਹਰਚਰਨਜੀਤ ਸਿੰਘ ਪਨਾਗ ਨਾਲ ਬੀਬੀਸੀ ਪੱਤਰਕਾਰ ਰੇਹਾਨ ਫ਼ਜ਼ਲ

ਪਨਾਗ ਹਾਲਾਤ ਨੂੰ ਇਸ ਤਰਾਂ ਬਿਆਨ ਕਰਦੇ ਹਨ, "ਇਹ ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੋਇਆ ਕਿ ਆਦਮੀ ਪੌੜੀਆਂ ਤੇ ਹੈ ਅਤੇ ਤੁਸੀਂ ਹੇਠਾਂ ਤੋਂ ਚੜ੍ਹ ਕੇ ਉਸ ਨੂੰ ਉਤਾਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰ ਰਹੇ ਹੋ। ਦੂਜਾ, ਉਸ ਉਚਾਈ ਤੇ ਆਕਸੀਜਨ ਦੀ ਕਮੀ। ਤੀਜੀ ਚੀਜ਼ ਸੀ ਵਧੇਰੇ ਪਹਾੜਾਂ ਦੀ ਚੜ੍ਹਾਈ ਵਿੱਚ ਸਾਡੀ ਸਿਖਲਾਈ ਵੀ ਕਮਜ਼ੋਰ ਸੀ।"

ਕੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਜਨਰਲ ਮੁਸ਼ਰਫ਼

ਜਨਰਲ ਪਰਵੇਜ਼ ਮੁਸ਼ਰਫ਼ ਨੇ ਵੀ ਵਾਰੀ-ਵਾਰੀ ਦੋਹਰਾਇਆ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਨਜ਼ਰ ਵਿੱਤ ਬਹੁਤ ਚੰਗਾ ਪਲਾਨ ਸੀ ਜਿਸ ਨੇ ਭਾਰਤੀ ਫੌਜ ਨੂੰ ਖਾਸੀ ਮੁਸ਼ਕਿਲ ਵਿੱਚ ਪਾ ਦਿੱਤਾ ਸੀ।

ਮੁਸ਼ੱਰਫ਼ ਨੇ ਆਤਮਕਥਾ 'ਇਨ ਦੀ ਲਾਈਨ ਆਫ਼ ਫਾਇਰ' ਵਿੱਚ ਲਿਖਿਆ ਸੀ, "ਭਾਰਤ ਨੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਚੌਕੀਆਂ 'ਤੇ ਪੂਰੀ ਬ੍ਰਿਗੇਡ 'ਤੇ ਹਮਲਾ ਕੀਤਾ, ਜਿੱਥੇ ਸਿਰਫ਼ ਅੱਠ ਜਾਂ ਨੌਂ ਜਵਾਨ ਤਾਇਨਾਤ ਸਨ। ਜੂਨ ਦੇ ਮੱਧ ਤੱਕ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕੋਈ ਖ਼ਾਸ ਕਾਮਯਾਬੀ ਨਹੀਂ ਮਿਲੀ। ਭਾਰਤੀਆਂ ਨੇ ਖੁਦ ਮੰਨਿਆ ਕਿ 600 ਤੋਂ ਵੱਧ ਫੌਜੀ ਮਾਰੇ ਗਏ ਸਨ ਅਤੇ 1500 ਤੋਂ ਵੱਧ ਜ਼ਖਮੀ ਹੋਏ ਸਨ। ਸਾਡੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਅਸਲੀ ਗਿਣਤੀ ਤਕਰੀਬਨ ਦੁਗਣੀ ਸੀ। ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਵੱਡੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਜਾਨੀ ਨੁਕਸਾਨ ਕਾਰਨ ਤਾਬੂਤਾਂ ਦੀ ਘਾਟ ਹੋ ਗਈ ਸੀ।"

ਤੋਲੋਲਿੰਗ 'ਤੇ ਕਬਜ਼ੇ ਨੇ ਪਲਟੀ ਬਾਜ਼ੀ

ਜੂਨ ਦਾ ਦੂਜੇ ਹਫ਼ਤਾ ਖ਼ਤਮ ਹੁੰਦੇ-ਹੁੰਦੇ ਚੀਜ਼ਾਂ ਭਾਰਤੀ ਫੌਜ ਦੇ ਕੰਟਰੋਲ ਵਿੱਚ ਆਉਣੀਆਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਗਈਆਂ ਸਨ। ਮੈਂ ਉਸ ਵੇਲੇ ਭਾਰਤੀ ਫੌਜ ਦੇ ਮੁਖੀ ਜਨਰਲ ਵੇਦ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਮਲਿਕ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ ਕਿ ਇਸ ਲੜਾਈ ਦਾ ਫੈਸਲਾਕੁਨ ਮੋੜ ਕੀ ਸੀ?

ਮਲਿਕ ਦਾ ਜਵਾਬ ਸੀ, "ਤੋਲੋਲਿੰਗ ਉੱਤੇ ਜਿੱਤ। ਉਹ ਪਹਿਲਾ...


... ਦਾ ਵੀ ਲੀਡਰ ਬਾਹਰੋਂ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਪੰਜਾਬ ਤੋਂ ਹੀ ਹਨ। ਪੰਜਾਬੀਆਂ ਦਾ ਦਿੱਲੀ ਨਾਲ ਕਦੇ ਮੋਹ-ਪਿਆਰ ਰਿਹਾ ਹੀ ਨਹੀਂ।”

“ਫਿਰ ਪੰਜਾਬੀਆਂ ਦਾ ਸੁਭਾਅ ਹੈ, ਟਿੱਚਰ ਨਾਲ ਗੱਲ ਕਰਨਾ। ਇੱਕ ਵਾਰ ਲਾ-ਲਾ ਕੇ ਗੱਲਾਂ ਕਰ ਲਈਆਂ ਵੋਟਾਂ ਮਿਲ ਗਈਆਂ ਪਰ ਪੰਜਾਬੀ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਦੂਜਾ ਮੌਕਾ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦੇ।”

“ਇਹ ਕਹਿਣਾ ਕਿ ਰੈਲੀ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਇਕੱਠ ਹੋ ਗਿਆ ਉਸਦੇ ਕੋਈ ਮਾਅਨੇ ਹਨ ਅਜਿਹਾ ਵੀ ਨਹੀਂ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਨੌਜਵਾਨੀ ਬੇਰੁਜ਼ਗਾਰ ਘੁੰਮ ਰਹੀ ਹੈ। ਇਹ ਵੀ ਦੇਖਣ ਵਾਲੀ ਗੱਲ ਹੈ ਕਿ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕਿੰਨੇ ਦਿਹਾੜੀ 'ਤੇ ਪਹੁੰਚੇ ਹਨ।”

ਭਗਵੰਤ ਮਾਨ ਦਾ ਸ਼ਰਾਬ ਛੱਡਣਾ

ਸ਼ਰਾਬ ਕਰਕੇ ਭਗਵੰਤ ਦਾ ਮਜ਼ਾਕ ਬਣ ਰਿਹਾ ਸੀ ਪਰ ਉਹ ਪਾਰਟੀ ਦਾ ਇਕਲੌਤਾ... ਬਾਕੀ ਲੇਖ ਲਿਖੋ:

ੀ ਇਸੇ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਤੋਂ ਕੀਤੀ ਗਈ। ਮਾਲਵਾ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸਟਰੌਂਗ ਹੋਲਡ ਹੈ। ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ 16 ਜਾਂ 18 ਐਮਐਲਏ ਵੀ ਮਾਲਵੇ ਤੋਂ ਹੀ ਹਨ।”

“ਕਮਜ਼ੋਰ ਵਰਗਾਂ ਦੇ ਬਜ਼ੁਰਗਾਂ ਦੀ ਵਫ਼ਾਦਾਰੀ ਤਾਂ ਕਾਂਗਰਸ ਅਤੇ ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਨਾਲ ਹੀ ਸੀ ਪਰ ਹਾਲ ਦੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਦੇਖੋਂ ਤਾਂ ਨੌਜਵਾਨ 'ਆਪ' ਦੀ ਹਮਾਇਤ 'ਤੇ ਹਨ।”

“ਇਸ ਦੀ ਇੱਕ ਵਜ੍ਹਾ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਨੌਜਵਾਨ ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ 'ਤੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ 'ਆਪ' ਜਿਨ੍ਹੀਂ ਸੋਸ਼ਲ-ਮੀਡੀਆ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਪਾਰਟੀ ਨੇ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ। 'ਆਪ' ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਨੌਜਵਾਨ ਐਮਐਲਏ ਵੀ ਬਰਨਾਲੇ ਤੋਂ ਹੀ ਹੈ।”

ਪ੍ਰੋ. ਸਿਮਰਨ ਕੌਰ ਸਿੱਧੂ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਇਸ ਵੇਲੇ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਕਿਤੇ ਵੋਟ ਟੁੱਟੇਗੀ ਤਾਂ ਉਹ ਮਾਲਵੇ ਵਿੱਚ ਜਿਸ ਉੱਪਰ ਪਾਰਟੀ ਆਪਣਾ ਦਾਅਵਾ ਰੱਖ ਰਹੀ ਹੈ।

ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ, “ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਫੈਸਲਾਕੁਨ ਵੋਟ ਮਾਝੇ ਦੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜਾਂ ਮਾਲਵੇ ਦੀ। ਦੁਆਬੇ ਦੀ ਵੋਟ ਇਸ ਗੱਲ ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਬੀਐਸਪੀ ਕਿਸ ਦੀ ਹਮਾਇਤ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ। ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਮਾਲਵੇ ਵਿੱਚ ਹੀ ਵੋਟ ਟੁੱਟੇਗੀ ਜਿੱਥੇ ਆਪ ਨੂੰ ਉਮੀਦ ਹੈ ਕਿ ਉਸ ਨੂੰ ਚੰਗਾ ਵੋਟ ਸ਼ੇਅਰ ਮਿਲ ਸਕਦਾ ਹੈ।”

“ਕੁਝ ਸਮਾਂ ਪਹਿਲਾਂ ਸੁਖਪਾਲ ਖਹਿਰਾ ਨੇ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਬਠਿੰਡੇ ਤੋਂ ਚੋਣ ਲੜਨਗੇ। ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਬਰਨਾਲੇ ਤੋਂ ਐਮਐਲਏ 'ਆਪ' ਦਾ ਹੈ ਜੋ ਨੌਜਵਾਨ ਹੈ। ਨੌਜਵਾਨ ਬਾਰੇ ਬਜ਼ੁਰਗਾਂ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿ ਤੁਹਾਡਾ ਬੱਚਾ ਹੈ ਅਤੇ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਕਿਹਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿ ਤੁਹਾਡਾ ਹਮ-ਉਮਰ ਹੈ। ਬਰਨਾਲਾ ਭਗਵੰਤ ਮਾਨ ਦਾ ਆਪਣਾ ਇਲਾਕਾ ਹੈ।”

ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ:

ਤੁਹਾਨੂੰ ਇਹ ਵੀਡੀਓ ਵੀ ਪਸੰਦ ਆ ਸਕਦੇ ਹਨ:

(ਬੀਬੀਸੀ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਲ FACEBOOK, INSTAGRAM, TWITTERਅਤੇ YouTube 'ਤੇ ਜੁੜੋ।)


... ਦਿਨ ਉਸ ਨੂੰ ਸਵੇਰੇ ਉੱਠਕੇ ਲੱਗਿਆ ਕਿ ਉਸਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦਿਸ਼ਾਹੀਣ ਹੈ। ਉਹ ਉਦਾਸ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਦੀ ਸੀ ਅਤੇ ਗੱਲ-ਗੱਲ 'ਤੇ ਰੋ ਪੈਂਦੀ ਸੀ।

ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਸੇਂਟ ਸਟੀਫਨ ਹਸਪਤਾਲ ਦੀ ਮਨੋਵਿਗਿਆਨਕ ਰੁਪਾਲੀ ਸ਼ਿਵਲਕਰ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ 30-40 ਫੀਸਦੀ ਲੋਕ ਕਾਮਨ ਮੈਂਟਲ ਡਿਸਆਡਰ ਜਾਂ ਸੀਐਮਡੀ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਲੋਕ ਸਮਝ ਨਹੀਂ ਪਾਉਂਦੇ ਕਿ ਉਹ ਬਿਮਾਰ ਹਨ ।

ਸੀਐਮਡੀ ਦੇ ਲੱਛਣ ਵੱਖੋ-ਵੱਖ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਜਿਵੇਂ ਕਿਸੇ ਵੀ ਕੰਮ ਵਿੱਚ ਮਨ ਨਾ ਲੱਗਣਾ, ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਵੀ ਬਿਮਾਰੀ ਦੇ ਨਾ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਥਕਾਵਟ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਨਾ, ਨੀਂਦ ਆਉਂਦੇ ਰਹਿਣਾ, ਬਹੁਤ ਹੀ ਚਿੜਚਿੜਾ ਰਹਿਣਾ, ਗੁੱਸਾ ਆਉਣਾ ਜਾਂ ਰੋਣਾ ਆਦਿ।

ਦੂਜੇ... ਬਾਕੀ ਲੇਖ ਲਿਖੋ:

ਂ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਨਾਲ ਆਉਂਦੀਆਂ ਹਨ।

ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ ਦਾ ਮਾਨਸਿਕ ਸਿਹਤ 'ਤੇ ਅਸਰ

ਡਾਕਟਰਾਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ ਵੀ ਅੱਲੜ੍ਹਾਂ ਜਾਂ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਨੂੰ ਤਣਾਅ ਵੱਲ ਲੈ ਕੇ ਜਾਣ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣਦਾ ਹੈ। ਡਾ. ਨੰਦ ਕਿਸ਼ੋਰ ਅਨੁਸਾਰ ਤੁਹਾਡੀਆਂ ਪੋਸਟਾਂ ਜਾਂ ਤਸਵੀਰਾਂ ਨੂੰ ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ 'ਤੇ ਪਸੰਦ ਜਾਂ ਨਾਪਸੰਦ ਕੀਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਐਕਸਪ੍ਰੈਸ਼ਨ ਦੀ ਅਣਹੋਂਦ ਤੁਹਾਨੂੰ ਰੱਦ ਜਾਂ ਅਸਵੀਕਾਰ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਵਾਉਂਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਇੱਕ ਤਰਾਂ ਨਾਲ ਭਾਵਨਾਤਮਕ ਬੋਝ ਵਧਦਾ ਹੈ ।

ਇਸ ਗੱਲ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਤੋਰਦੇ ਹੋਏ ਡਾ. ਰੁਪਾਲੀ ਸ਼ਿਵਾਲਕਰ ਕਹਿੰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਅੱਜ-ਕੱਲ ਬੱਚਿਆਂ 'ਤੇ ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਰਫੌਰਮੈਂਸ ਦਾ ਦਬਾਅ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਮਾਪੇ ਬੱਚਿਆਂ ਤੋਂ  ਲਿਖਣ-ਪੜਨ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਹੋਰ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਸੰਗੀਤ, ਡਾਂਸ, ਖੇਡਾਂ, ਅਦਾਕਾਰੀ ਆਦਿ ਵਿੱਚ ਵਧੀਆ ਹੋਣ ਦੀ ਉਮੀਦ ਕਰਦੇ ਹਨ।

ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ, ਬੱਚਿਆਂ ਵਿਚ ਸੋਸ਼ਲ ਨੈੱਟਵਰਕਿੰਗ ਸਾਈਟ 'ਤੇ ਨਵੇਂ ਸਟੇਟਸ ਨੂੰ ਅਪਡੇਟ ਕਰਨ ਦਾ ਦਬਾਅ, ਅੱਗੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਮੌਜੂਦਗੀ ਦਾ ਸਵਾਲ ਬਣਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ।

ਅੱਜ ਦੇ ਸਮੇਂ 'ਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਵਧੇਰੇ ਵਿਕਲਪ ਜਾਂ ਵਧੇਰੇ ਐਕਸਪੋਜ਼ਰ ਹਨ, ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵਧੇਰੇ ਤਣਾਅਪੂਰਨ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ ।

ਇਹ ਦਬਾਅ ਸਿਰਫ ਬੱਚਿਆਂ ਅਤੇ ਕਿਸ਼ੋਰਾਂ ਤੱਕ ਸੀਮਿਤ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਮਾੜੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਗੰਭੀਰ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਡਾਕਟਰਾਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਕਈ ਵਾਰ ਉਦਾਸੀ ਜਾਂ ਤਣਾਅ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਜੀਵਨ ਵਿਚ ਇੰਨਾ ਵੱਧ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਲੋਕ ਖੁਦਕੁਸ਼ੀ ਦਾ ਕਦਮ ਵੀ ਲੈਂਦੇ ਹਨ।

ਖ਼ੁਦਕੁਸ਼ੀ ਦਾ ਵਧਦਾ ਰੁਝਾਨ, ਕਾਰਨ ਡਿਪਰੈਸ਼ਨ

ਵਿਸ਼ਵ ਸਿਹਤ ਸੰਗਠਨ (WHO) ਨੇ ਇਸ ਸਾਲ 2019 ਲਈ 'ਆਤਮ ਹੱਤਿਆ ਰੋਕਥਾਮ' ਥੀਮ ਰੱਖਿਆ ਹੈ। ਡਬਲਯੂਐਚਓ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਹਰ 40 ਸਕਿੰਟਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵਿਅਕਤੀ ਖੁਦਕੁਸ਼ੀ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਦਾ ਮਤਲਬ ਹੈ ਕਿ ਇੱਕ ਸਾਲ ਵਿੱਚ 8 ਲੱਖ ਲੋਕ ਖੁਦਕੁਸ਼ੀ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਸੰਗਠਨ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ 15-29 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਰਗ ਵਿੱਚ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਖੁਦਕੁਸ਼ੀ ਮੌਤ ਦਾ ਦੂਜਾ ਵੱਡਾ ਕਾਰਨ ਹੈ।

ਧਿਆਨ ਦੇਣ ਯੋਗ ਗੱਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਸਮੱਸਿਆ ਵਿਕਸਿਤ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੀ ਸਮੱਸਿਆ ਨਹੀਂ ਹੈ ਜਦਕਿ 80 ਫੀਸਦੀ ਖੁਦਕੁਸ਼ੀਆਂ ਘੱਟ ਅਤੇ ਦਰਮਿਆਨੀ ਆਮਦਨੀ ਵਾਲੇ ਦੇਸਾਂ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ।

ਡਾਕਟਰਾਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਖੁਦਕੁਸ਼ੀ ਨੂੰ ਰੋਕਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇੱਕ ਵਾਰ ਖੁਦਕੁਸ਼ੀ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਵਿਅਕਤੀ ਦੁਬਾਰਾ ਵੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਲੱਛਣ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜਿਸ ਨੂੰ ਸਮਝਣਾ ਬਹੁਤ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ।

ਡਾ. ਨੰਦ ਕੁਮਾਰ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਇੱਕ ਵਿਅਕਤੀ ਖੁਦਕੁਸ਼ੀ ਕਰਦਾ ਹੈ ਤਾਂ 135 ਲੋਕ ਇਸ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਖੁਦਕੁਸ਼ੀ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਦਾ ਪਰਿਵਾਰ, ਨੇੜਲੇ ਪਰਿਵਾਰ, ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ, ਦੋਸਤ ਅਤੇ ਦਫ਼ਤਰ ਦੇ ਕਰਮਚਾਰੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।

ਇਸ ਲਈ ਕਿਸੇ ਵੀ ਵਿਅਕਤੀ ਲਈ ਖੁਦਕੁਸ਼ੀ ਕਰਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਲੋਕਾਂ ਬਾਰੇ ਸੋਚਣਾ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੈ ।

ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ...


... ਦਿਨ ਰਾਤ ਇੱਕ ਕਰਕੇ ਸੇਵਾ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ'

ਡਾਕਟਰ ਅਗਰਵਾਲ ਦਾ ਦਾਆਵਾ ਹੈ ਕਿ ਮਰੀਜ਼ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਕਾਫੀ ਗੰਭੀਰ ਸੀ। ਮਰੀਜ਼ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰਕ ਮੈਂਬਰ ਇਥੇ ਆਉਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਵੀ ਕਈ ਹੋਰਾਂ ਹਸਪਤਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਜਾ ਆਏ ਸਨ, ਜਿਥੋਂ ਡਾਕਟਰਾਂ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮੈਡੀਕਲ ਜਾਂ ਸਰਕਾਰੀ ਹਸਪਤਾਲ ਲੈ ਜਾਣ ਦੀ ਗੱਲ ਕਹੀ ਸੀ।

ਡਾਕਟਰ ਨੇ ਮਰੀਜ਼ ਨੂੰ ਨਾ ਦੇਖਣ ਦੇ ਇਲਜ਼ਾਮ ਨੂੰ ਸਿਰੇ ਤੋਂ ਖਾਰਿਜ ਕਰਦਿਆਂ ਕਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਹਸਪਤਾਲ ਦਾ ਸਾਰਾ ਸਟਾਫ ਕੋਵਿਡ-19 ਦੇ ਮਰੀਜ਼ਾਂ ਦੀ ਦਿਨ ਰਾਤ ਇੱਕ ਕਰਕੇ ਸੇਵਾ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ।

ਹਰੇਕ ਬੱਸ ਵਿੱਚ 4 ਮਰੀਜ਼ਾਂ ਲਈ ਸਹੂਲਤ ਰੱਖੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ

ਸਿਵਲ ਸਰਜਨ ਡਾ. ਮਨੀਸ਼ ਬਾਂਸਲ ਨੇ ਕਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ... ਬਾਕੀ ਲੇਖ ਲਿਖੋ:

ਰਿਆਣਾ ਰੋਡਵੇਜ ਦੀਆਂ ਪੰਜ ਬੱਸਾਂ ਵਿੱਚ 20 ਬੈੱਡ ਬਣਾਏ ਗਏ ਹਨ। ਹਰ ਇਕ ਬੱਸ ਵਿੱਚ ਚਾਰ ਬੈੱਡ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ।

ਇਨ੍ਹਾਂ ਚਾਰਾਂ ਬੈੱਡਾਂ ਲਈ ਚਾਰ ਆਕਸੀਜਨ ਸਿਲੈਂਡਰ ਤੇ ਹੋਰ ਸਿਹਤ ਸਹੂਲਤ ਲਈ ਲੋੜੀਂਦਾ ਸਾਮਾਨ ਵੀ ਲਗਾਇਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।

ਹਰਿਆਣਾ ਰੋਡਵੇਜ਼ ਦੇ ਜੀਐਮ ਖੁਸ਼ੀ ਰਾਮ ਕੌਸ਼ਲ ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਹੈ ਕਿ ਇੱਕ ਦੋ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ 20 ਬੈੱਡਾਂ ਵਾਲੀਆਂ ਪੰਜ ਬੱਸਾਂ ਤਿਆਰ ਹੋ ਜਾਣਗੀਆਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨਿਕ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਦੇ ਹਵਾਲੇ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇਗਾ।

ਇਨ੍ਹਾਂ ਬੱਸਾਂ ਨੂੰ ਹਸਪਤਾਲ ਵਜੋਂ ਵੀ ਵਰਤਿਆ ਜਾ ਸਕੇਗਾ ਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਐਂਬੂਲੈਂਸ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਲੋੜ ਪੈਣ 'ਤੇ ਵਰਤਿਆ ਜਾਵੇਗਾ।

ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ:

(ਬੀਬੀਸੀ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਲ FACEBOOK, INSTAGRAM, TWITTERਅਤੇ YouTube 'ਤੇ ਜੁੜੋ।)


... ਦਿਮਾਗੀ ਕਾਢ ਸਮਝਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।

ਇਸ ਯਾਤਰਾ ਲਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਰੀਬ ਇੱਕ ਸਾਲ ਦੇ ਵਕਫ਼ੇ ਬਾਅਦ ਕੈਪਟਨ ਅਮਰਿੰਦਰ ਨਾਲ ਨਵਜੋਤ ਸਿੰਘ ਸਿੱਧੂ ਤੇ ਪ੍ਰਤਾਪ ਬਾਜਵਾ ਨਾਲ ਮੰਚ ਸਾਂਝਾ ਕਰਵਾ ਕੇ ਆਪਣੀ ਸਿਆਸੀ ਸੂਝਬੂਝ ਜਾ ਲੋਹਾ ਮਨਵਾਇਆ।

ਹਰੀਸ਼ ਰਾਵਤ ਇਸ ਨਾਲ ਕੈਪਟਨ ਖੇਮੇ ਨੂੰ ਇਹ ਸਾਬਤ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਕਾਮਯਾਬ ਹੋ ਗਏ ਕਿ ਉਹ ਆਸ਼ਾ ਕੁਮਾਰੀ ਵਰਗੇ ਯੈੱਸ ਮੈਨ ਇੰਚਾਰਜ ਨਹੀਂ ਹਨ।

ਪਰ ਨਵਜੋਤ ਸਿੰਘ ਸਿੱਧੂ ਤੇ ਪ੍ਰਤਾਪ ਬਾਜਵਾ ਨੂੰ ਕੈਪਟਨ ਦੀ ਸਟੇਜ ਉੱਤੇ ਲਿਆ ਕਿ ਇਹ ਵੀ ਦਿਖਾ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਕਿਸੇ ਵੀ ਵੱਡੀ ਭੂਮਿਕਾ ਲੈਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਪਾਰਟੀ ਦਾ ਅਨੁਸ਼ਾਨ ਮੰਨਣਾ ਪਵੇਗਾ। ਇਥੇ ਕੈਪਟਨ ਕਮਾਂਡਰ ਹਨ, ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਹਰ ਵੱਡੀ ਭੂਮਿਕਾ ਉਨ... ਬਾਕੀ ਲੇਖ ਲਿਖੋ:

ਹਰ ਡਾਕਟਰ ਆਰ ਐੱਸ ਘੁੰਮਣ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਹਰਸਿਮਰਤ ਕੌਰ ਬਾਦਲ ਦਾ ਅਸਤੀਫ਼ਾ ਦੇਣਾ ਅਤੇ ਰਾਹੁਲ ਦੀ ਕਿਸਾਨ ਬਚਾਓ ਯਾਤਰਾ ਇਸ ਅੰਦੋਲਨ ਨੂੰ ਕੌਮੀ ਸਰੂਪ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।

''ਦੇਸ ਵਿੱਚ 14 ਕਰੋੜ ਕਿਸਾਨ ਹਨ ਅਤੇ ਕਾਂਗਰਸ ਜੇਕਰ ਇਸ ਮਸਲੇ ਨੂੰ ਪੂਰੇ ਮੁਲਕ ਤੱਕ ਲਿਜਾਉਣ ਤੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਸਮਝਾਉਣ ਵਿੱਚ ਸਫ਼ਲ ਹੋ ਗਈ ਤਾਂ ਇਹ ਕੇਂਦਰੀ ਸੱਤਾਧਾਰੀ ਗਠਜੋੜ ਦੀ ਪੈਰਾਂ ਦੀ ਜ਼ਮੀਨ ਖਿਸਕਾ ਸਕਦੀ ਹੈ।''

ਕਿਸਾਨ ਸਿਆਸੀ ਚਰਚਾ ਦਾ ਕੇਂਦਰ ਬਣ ਰਹੇ ਹਨ ਅਤੇ ਖੇਤੀ ਮਸਲਿਆਂ ਤੇ ਮੌਜੂਦਾ ਸੰਕਟ ਲਈ ਹੋਰ ਸਿਆਸੀ ਪਾਰਟੀਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਹੱਲ ਪੇਸ਼ ਕਰਨ ਲਈ ਅੱਗੇ ਆਉਣਾ ਪਵੇਗਾ।

ਪਰ ਕਾਂਗਰਸ ਨੂੰ ਇਸ ਦਾ ਲਾਹਾ ਤਾਂ ਹੀ ਮਿਲੇਗਾ ਜੇਕਰ ਉਹ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਲਾਗਾਤਾਰ ਇਸ ਮਸਲੇ ਉੱਤੇ ਸਟੈਂਡ ਦੁਹਰਾਏ ਤੇ ਕਿਸਾਨਾਂ ਲਈ ਸੰਘਰਸ਼ ਕਰੇ।

ਕੀ ਕਹਿੰਦੀਆਂ ਨੇ ਵਿਰੋਧੀ ਪਾਰਟੀਆਂ

ਪੰਜਾਬ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਹੀ ਸਿਆਸੀ ਪਾਰਟੀਆਂ ਦੇ ਆਗੂ ਗੈਰ ਰਸਮੀ ਗੱਲਬਾਤ ਵਿੱਚ ਇਹ ਗੱਲ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਕਾਂਗਰਸ ਪਾਰਟੀ ਨੂੰ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਸੱਤਾ ਵਿਰੋਧੀ ਹਵਾ ਨਾਲ ਲੜਨ ਲਈ ਵਿਵਾਦਤ ਖੇਤੀ ਕਾਨੂੰਨ ਵੱਡਾ ਮੁੱਦਾ ਮਿਲ ਗਿਆ ਹੈ।

ਸੂਬੇ ਵਿੱਚ ਭਖ਼ੇ ਕਿਸਾਨ ਅੰਦੋਲਨ ਦੇ ਹੱਕ ਵਿੱਚ ਵੱਡਾ ਐਕਸ਼ਨ ਕਰਕੇ ਕੈਪਟਨ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਸੱਤਾ ਵਿਰੋਧੀ ਹਵਾ ਦਾ ਰੁਖ ਮੋਦੀ ਸਰਕਾਰ ਵੱਲ ਮੋੜਨ ਦਾ ਯਤਨ ਕੀਤਾ ਹੈ।

ਪਰ ਭਾਰਤੀ ਜਨਤਾ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਸੀਨੀਅਰ ਆਗੂ ਤੇ ਸਾਬਕਾ ਕੇਂਦਰੀ ਮੰਤਰੀ ਵਿਜੇ ਸਾਂਪਲਾ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਰਾਹੁਲ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਕਿਸਾਨਾਂ ਨੂੰ ਉਕਸਾਉਣ ਆਏ ਸੀ। ਜੇ ਉਹ ਕਿਸਾਨ ਹਿਤੈਸ਼ੀ ਹੁੰਦੇ ਤਾਂ 2017 ਦੇ ਵਾਅਦੇ ਪੂਰੇ ਕਰਵਾਉਂਦੇ, ਕਿਸਾਨ ਖੁਦਕੁਸ਼ੀਆਂ ਤੇ ਨਸ਼ੀਲੀ ਸਰਾਬ ਨਾਲ ਮਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰਦੇ।

ਸਾਂਪਲਾ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਰਾਹੁਲ ਨਾ ਕਿਸਾਨਾਂ ਨੂੰ ਮਿਲੇ, ਨਾ ਉਨ੍ਹਾਂ 2017 ਦੇ ਵਾਅਦਿਆਂ ਤੇ 2019 ਦੇ ਮੈਨੀਫੈਸਟੋ ਵਿੱਚ ਬਿੱਲ ਪਾਸ ਕਰਨ ਦੇ ਆਪਣੇ ਵਾਅਦੇ ਨੂੰ ਰੱਦ ਕੀਤਾ, ਉਹ ਫੇਲ੍ਹ ਆਗੂ ਹਨ, ਉਹ ਕਿਸਾਨਾਂ ਦੇ ਸਹਾਰੇ ਆਪਣੀ ਲੀਡਰੀ ਚਮਕਾਉਣ ਆਏ ਸੀ।

ਨਵਜੋਤ ਸਿੰਘ ਸਿੱਧੂ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਜਵਾਬ ਦੇ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਸੂਬਾ ਸਰਕਾਰ ਪਹਿਲਾ ਆਪਣਾ ਫਰਜ਼ ਅਦਾ ਕਰੇ।

ਪੰਜਾਬ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਵਿਰੋਧੀ ਧਿਰ ਦੇ ਆਗੂ ਹਰਪਾਲ ਸਿੰਘ ਚੀਮਾ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਇਹ ਫੇਰੀ ਕਿਸਾਨ ਅੰਦੋਲਨ ਨੂੰ ਤਾਰਪੀਡੋ ਕਰਨ ਦੀ ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਹੈ, ਜੋ ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਕਿਸਾਨਾਂ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਕਰਕੇ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ।

ਚੀਮਾ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, ''ਇਹ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਸਰਕਾਰੀ ਖ਼ਜ਼ਾਨੇ ਅਤੇ ਕਿਸਾਨ ਅੰਦੋਲਨ ਦੀ ਅੱਗ ਉੱਤੇ ਕਾਂਗਰਸ ਦੀਆਂ ਸਿਆਸੀ ਰੋਟੀਆਂ ਸੇਕਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਸੀ। ਜਿਸ ਰਸਤੇ ਵਿੱਚ ਕਿਸਾਨ ਅੰਦੋਲਨ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ ਰਾਹੁਲ ਤਾਂ ਉਸ ਰਾਹ ਵੀ ਨਹੀਂ ਲੰਘੇ।''

ਜਿੰਨ੍ਹਾਂ ਸਵਾਲਾਂ ਦਾ ਜਵਾਬ ਨਹੀਂ ਆਇਆ

ਕਿਸਾਨਾਂ ਨਾਲ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਗਈ ਬੈਠਕ ਦੇ ਵਾਅਦੇ ਮੁਤਾਬਕ ਪੰਜਾਬ ਅਸੰਬਲੀ ਦਾ ਸੈਸ਼ਨ ਕਦੋਂ ਬੁਲਾਇਆ ਜਾਵੇਗਾ ਅਤੇ ਕਾਨੂੰਨ ਕਦੋਂ ਰੱਦ ਕੀਤੇ ਜਾਣਗੇ।

ਕੇਂਦਰੀ ਕਾਨੂੰਨਾਂ ਨੂੰ ਰੱਦ ਕਰਦੇ ਸਮੇਂ ਪੰਜਾਬ ਸਰਕਾਰ ਕਿਸਾਨੀ...


... ਦਿਲ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਦੁਖਾ ਸਕਦਾ।"

ਕੀ ਕਦੇ ਕਿਸੇ ਨੇ ਪਿਤਾ ਨਾ ਬਣਨ ਕਾਰਨ ਮਿਹਣਾ ਮਾਰਿਆ?

ਇਸ ਦੇ ਜਵਾਬ ਵਿੱਚ ਦੁਰਗਾ ਸਿੰਘ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, "ਮੇਰੀ ਪਿੱਠ ਪਿੱਛੇ ਤਾਂ ਲੋਕ ਕਹਿੰਦੇ ਹੀ ਹੋਣਗੇ ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸ਼ੱਕ ਨਹੀਂ। ਇੱਕ ਵਾਰੀ ਮੇਰੇ ਸਾਹਮਣੇ ਵੀ ਕਿਹਾ ਹੈ। ਸਾਡੇ ਆਪਣੇ ਗੁਆਂਢੀ ਨਾਲ ਕਿਸੇ ਗੱਲ 'ਤੇ ਲੜਾਈ ਹੋਈ ਅਤੇ ਤੂੰ-ਤੂੰ, ਮੈਂ-ਮੈਂ ਵਿਚਾਲੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ-ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਾ ਹੈਂ ਤਾਂ ਹੀ ਪਿਤਾ ਨਹੀਂ ਬਣ ਸਕਿਆ। ਮੈਨੂੰ ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ ਕਾਫ਼ੀ ਬੁਰਾ ਲੱਗਿਆ। ਮੇਰੀ ਪਤਨੀ ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ ਰੋਣ ਵੀ ਲੱਗੀ ਸੀ।"

ਦੁਰਗਾ ਸਿੰਘ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, "ਕਾਫ਼ੀ ਖਿੱਝ ਵੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਕਈ ਵਾਰੀ। ਦੋਸਤ, ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ, ਘਰਵਾਲੇ ਸਭ ਪੁੱਛਦੇ ਰਹ... ਬਾਕੀ ਲੇਖ ਲਿਖੋ:

ਹੈ?

"ਹਾਂ ਬਿਲਕੁਲ ਹੈ।"

ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਜੇ ਬੱਚਾ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗਾ ਤਾਂ ਵੀ ਅਸੀਂ ਦੋਵੇਂ ਜੀਅ ਲਵਾਂਗੇ ਪਰ ਜੇ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ ਤਾਂ ਕਾਫ਼ੀ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਬਤੀਤ ਕਰਾਂਗੇ। ਸ਼ਾਇਦ ਅਸੀਂ ਕੋਈ ਬੱਚਾ ਗੋਦ ਵੀ ਲੈ ਲਈਏ।"

ਵਿਦਾ ਲੈਂਦੇ ਹੋਏ ਦੁਰਗਾ ਸਿੰਘ ਹੌਲੀ ਆਵਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ , "ਮੈਂ ਤਾਂ ਕਦੇ ਕਿਸੇ ਦਾ ਬੁਰਾ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ, ਕੀ ਪਤਾ ਉੱਪਰ ਵਾਲਾ ਪਿਘਲ ਹੀ ਜਾਵੇ। ਤੁਹਾਨੂੰ ਕਿਸੇ ਚੰਗੇ ਡਾਕਟਰ ਦਾ ਪਤਾ ਚੱਲੇ ਤਾਂ ਦੱਸਿਓ, ਅਸੀਂ ਹਾਲੇ ਵੀ ਉਮੀਦ ਨਹੀਂ ਛੱਡੀ ਹੈ।"

(ਬੀਬੀਸੀ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਲ FACEBOOK, INSTAGRAM, TWITTERਅਤੇ YouTube 'ਤੇ ਜੁੜੋ।)


... ਦਿਲ ਦਾ ਹਰ ਰਾਜ਼ ਕੁਸੁਮ ਨੂੰ ਦੱਸਦੀ ਹੈ।

ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ:

ਉਸ ਨੂੰ ਆਚਾਰ ਖਾਣਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਉਹ ਕੁਸੁਮ ਤੋਂ ਹੀ ਮੰਗਵਾਉਂਦੀ ਹੈ। 55 ਸਾਲਾ ਕੁਸੁਮ ਦੇ ਪਤੀ ਨਹੀਂ ਹਨ ਅਤੇ ਇਕਲੌਤਾ ਜਵਾਨ ਪੁੱਤਰ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ।

ਉਹ ਕਹਿੰਦੀ ਹੈ, "ਮੇਰੇ ਪਤੀ ਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਮੈਂ ਸੇਵਾ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦੀ ਸੀ, ਇਸ ਲਈ ਇੱਥੇ ਆ ਗਈ।''

"ਇੱਥੇ ਬਜ਼ੁਰਗ, ਮਾਨਸਿਕ ਰੋਗੀ, ਬੱਚਿਆਂ, ਧੀਆਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਵੀ ਕਰਨੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਗੁਜ਼ਾਰੇ ਲਈ ਕੁਝ ਪੈਸੇ ਵੀ ਮਿਲ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।''

ਕੁਸੁਮ ਆਪਣੇ ਦੇਖਰੇਖ ਵਿੱਚ ਮਾਨਸਿਕ ਰੋਗੀਆਂ ਨੂੰ ਨੁਹਾਉਂਦੀ ਹੈ,ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਿਰ ਵਿੱਚ ਜੂਆਂ ਕੱਢਣ ਲ਼ਈ ਦਵਾ ਪਾਉਂਦੀ ਹੈ।

ਇਸ ਯਤੀਮਖਾਨੇ ਵਿ... ਬਾਕੀ ਲੇਖ ਲਿਖੋ:

ਸਰਕਾਰੀ ਸਕੂਲ ਤੋਂ ਰਿਟਾਇਰਡ ਪ੍ਰਿੰਸੀਪਲ ਹਨ। ਉਹ ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਤਨਖ਼ਾਹ ਦੇ ਇੱਥੇ ਸੇਵਾ ਕਰਦੇ ਹਨ।

ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ, "ਇੱਥੇ 6 ਸਾਲ ਤੋਂ ਉੱਤੇ ਦੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਮੁੰਡਿਆਂ ਨੂੰ ਲਿਆਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਾਪੇ ਜਾਂ ਦੋਵਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਵੀ ਨਹੀਂ ਹਨ।

"ਇੱਥੇ 250 ਬੱਚੇ ਹਨ। ਸਾਰੇ ਯਤੀਮਖਾਨਿਆਂ ਅੰਦਰ ਬਣੇ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਦੇ ਹਨ। ਸਕੂਲ ਤੋਂ ਆਉਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਖਾਣਾ ਖਾਂਦੇ ਹਨ। ਫਿਰ ਕੁਝ ਬੱਚੇ ਕੀਰਤਨ ਸਿੱਖਦੇ ਹਨ ਜਾਂ ਕੋਈ ਹੋਰ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ।''

ਬਲਬੀਰ ਸਿੰਘ ਸੈਣੀ ਅਨੁਸਾਰ, "ਯਤੀਮਖਾਨਿਆਂ ਨੂੰ ਪੈਸਿਆਂ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਸੋਚ ਰੱਖਣ ਵਾਲੇ ਲੋਕ ਨਹੀਂ ਚਲਾ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਜੇ ਕੋਈ ਈਮਾਨਦਾਰ ਨਹੀਂ ਹੈ ਤਾਂ ਯਤੀਮਖਾਨਿਆਂ ਤੋਂ ਖੂਬ ਪੈਸਾ ਕਮਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।''

"ਸਾਨੂੰ ਇੱਥੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਾਂਪੇ ਬਣਨ ਦੀ ਲੋੜ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਯਤੀਮਖਾਨੇ ਵਿੱਚ ਹੀ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਤੇ ਲਾਈਬ੍ਰੇਰੀ ਹੈ। ਊਧਮ ਸਿੰਘ ਦੇ ਕਮਰੇ ਵਿੱਚ ਲਿਜਾ ਕੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਯਤੀਮਖਾਨੇ ਲਈ ਕੈਨੇਡਾ-ਅਮਰੀਕਾ ਦੀ ਨੌਕਰੀ ਛੱਡੀ

ਸਵਾਮੀ ਗੰਗਾਨੰਦ ਜੀ ਭੂਰੀ ਵਾਲੇ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਫਾਊਂਡੇਸ਼ਨ ਦੀ ਜਸਬੀਰ ਕੌਰ ਪੇਸ਼ੇ ਤੋਂ ਨਰਸ ਸਨ।

ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਕੁੜੀਆਂ ਕੈਨੇਡਾ-ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਬਤੌਰ ਨਰਸ ਕੰਮ ਕਰ ਰਹੀਆਂ ਹਨ।

ਜਸਬੀਰ ਕੌਰ ਨੇ ਦੱਸਿਆ, "ਮੈਂ ਨੌਕਰੀ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦੀ ਸੀ। ਸ਼ੁਰੂ ਤੋਂ ਹੀ ਸੇਵਾ ਦਾ ਮਨ ਸੀ। ਪੱਕਾ ਇਰਾਦਾ ਸੀ ਕਿ ਸੇਵਾ ਕਰਨੀ ਹੀ ਹੈ। ਜਸਬੀਰ ਦੇ ਮਾਪਿਆਂ ਨੇ ਵੀ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਜ਼ਿੱਦ ਕਾਰਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸਾਥ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਸੀ।''

ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਗੁਰੂ ਭਰਾ ਕੁਲਦੀਪ ਸਿੰਘ ਵੀ ਗੁਰਦੁਆਰਿਆਂ ਦੇ ਗੁੰਬਦ 'ਤੇ ਸੋਨੇ ਦਾ ਪਾਣੀ ਚੜ੍ਹਾਉਣ ਦਾ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਸਨ।

ਜਸਬੀਰ ਕੌਰ ਅਤੇ ਕੁਲਦੀਪ ਸਿੰਘ ਦੋਵਾਂ ਨੇ ਇੱਥੇ ਸਵਾਮੀ ਜੀ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਹ ਲੋਕ ਸੇਵਾ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ।

ਜਸਬੀਰ ਕੌਰ ਅਨੁਸਾਰ ਸਵਾਮੀ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਹਰ ਦਿਨ ਧੀਆਂ ਨੂੰ ਸੁੱਟੇ ਜਾਣ ਦੀਆਂ ਖ਼ਬਰਾਂ ਪ੍ਰੇਸ਼ਾਨ ਕਰ ਰਹੀਆਂ ਹਨ, ਬੱਚਿਆਂ ਲਈ ਕੰਮ ਕਰੋ।

ਸਾਲ 2003 ਵਿੱਚ ਸਵਾਮੀ ਜੀ ਨੇ ਜਸਬੀਰ ਕੌਰ ਅਤੇ ਗੁਰੂ ਭਰਾ ਕੁਲਦੀਪ ਸਿੰਘ ਨੇ ਬੱਚਿਆਂ ਲਈ ਕੰਮ ਕਰਨ ਲਈ ਇਹ ਪਲੇਟਫਾਰਮ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ। ਇੱਥੇ ਕੁੱਲ 47 ਬੱਚੇ ਹਨ।

ਜਸਬੀਰ ਕੌਰ 'ਤੇ ਸੇਵਾ ਦਾ ਇਹ ਅਸਰ ਹੋਇਆ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਤਿੰਨ ਧੀਆਂ ਗੋਦ ਲੈ ਲਈਆਂ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਖਰਚ ਜਸਬੀਰ ਕੌਰ ਦਾ ਪਰਿਵਾਰ ਚੁੱਕਦਾ ਹੈ।

ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸੇਵਾ ਭਾਵ ਅੱਗੇ ਆਖਰਕਾਰ ਪਰਿਵਾਰ ਨੂੰ ਝੁਕਣਾ ਪਿਆ।

ਉਹ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, "ਕੁਦਰਤ ਨੇ ਮੇਰੇ ਲਈ ਇਹੀ ਕੰਮ ਤੈਅ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਜਵਾਨ ਹੋ ਰਹੀਆਂ ਧੀਆਂ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਰੱਖਿਆ ਜਾਵੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਹੋਰ ਕੀ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ, ਇਸ ਦੇ ਲਈ ਜਸਬੀਰ ਇੱਕ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਮਨੋਰੋਗ ਦੇ ਡਾਕਟਰ ਦਾ ਕੰਮ ਵੀ ਕਰਦੀ ਸੀ।''

ਬੱਚਿਆਂ ਦੇ ਨਾਲ ਬੱਚਾ ਬਣ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਬੀਬੀ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਕੌਰ

ਜਲੰਧਰ ਦੇ ਯੂਨੀਕ ਹੋਮ ਫਾਰ ਗਰਲਜ਼ ਦੀ ਬੀਬੀ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਕੌਰ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਬੱਚਿਆਂ ਦੇ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਬੱਚਾ...


... ਦਿਵਸ ਨੂੰ ਧੂਮਧਾਮ ਨਾਲ ਮਨਾਉਣਾ ਇੱਕ ਚੰਗਾ ਉਪਾਅ ਸੀ। ਇਹ ਗੱਲ ਵੱਖਰੀ ਹੈ ਕਿ 126 ਲੜਾਕੂ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਦੀ ਥਾਂ ਸਿਰਫ਼ 36 ਜਹਾਜ਼ ਖਰੀਦਣ ਨਾਲ ਫੌਜ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਿਵੇਂ ਹੋਵੇਗੀ, ਇਸਦਾ ਜਵਾਬ ਨਹੀਂ ਮਿਲ ਰਿਹਾ ਹੈ।

ਵਾਈਸ ਚੀਫ਼ ਏਅਰ ਮਾਰਸ਼ਲ ਐਸਬੀ ਦੇਵ ਨਿਯਮ-ਕਾਨੂੰਨ ਜਾਣਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਕਿਹਾ ਕਿ "ਮੈਨੂੰ ਇਸ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ ਬੋਲਣਾ ਨਹੀਂ ਚਾਹੀਦਾ", "ਇਸ ਮਾਮਲੇ ਬਾਰੇ ਬੋਲਣਾ ਮੇਰੇ ਅਧਿਕਾਰ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ", "ਮੇਰਾ ਬੋਲਣਾ ਠੀਕ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗਾ"... ਪਰ ਇਹ ਜ਼ਰੂਰ ਕਹਿ ਗਏ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਪੂਰੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਨਹੀਂ ਹੈ।" ਖ਼ੈਰ, ਲੋਕ ਜਾਣਕਾਰੀ ਹੀ ਤਾਂ ਮੰਗ ਰਹੇ ਹਨ, ਮਿਲ ਕਿੱਥੇ ਰਹੀ ਹੈ?

ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ:

ਕੀ ... ਬਾਕੀ ਲੇਖ ਲਿਖੋ:

ਸਰਕਾਰ ਕਾਰਨ।

ਫੌਜ ਦੇ ਪ੍ਰਤੀ ਜਨਤਾ ਵਿੱਚ ਜਿਹੜੀ ਇੱਜ਼ਤ ਵਾਲੀ ਭਾਵਨਾ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਪ੍ਰਤੀ ਸਨਮਾਨ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਿਖਾਉਣ ਦੀ ਚਲਾਕ ਕੋਸ਼ਿਸ਼, ਫੌਜ ਅਤੇ ਜਨਤਾ ਦੋਵਾਂ ਨਾਲ ਧੋਖਾ ਹੈ।

ਫੌਜ ਦੀ ਬਹਾਦਰੀ ਦਾ ਸਿਹਰਾ ਲੈਣ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਮੁਸ਼ਕਿਲ ਸਵਾਲਾਂ ਦੇ ਜਵਾਬ ਵੀ ਦੇਣੇ ਹੋਣਗੇ। ਦੇਸ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਵਿੱਚ ਲੱਗੇ ਅਰਧ ਸੈਨਿਕ ਬਲ ਦੇ ਜਵਾਨ ਤੇਜਬਹਾਦੁਰ ਯਾਦਵ ਯਾਦ ਹਨ ਤੁਹਾਨੂੰ?

ਉਹ ਤੇਜਬਹਾਦੁਰ ਜਿਹੜੀ ਸੜੀ ਹੋਈ ਰੋਟੀ ਅਤੇ ਪਾਣੀ ਵਾਲੀ ਦਾਲ ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ 'ਤੇ ਦਿਖਾ ਰਹੇ ਸਨ, ਇਸੇ ਜੁਰਮ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਨੌਕਰੀ ਵੀ ਖੁੱਸ ਗਈ।

ਹੁਣ ਜਵਾਨਾਂ ਨੂੰ ਰੋਟੀ ਠੀਕ ਮਿਲ ਰਹੀ ਹੈ ਜਾਂ ਨਹੀਂ, ਕੋਈ ਦਾਅਵੇ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਕਹਿ ਸਕਦਾ। 'ਵਨ ਰੈਂਕ ਵਨ ਪੈਨਸ਼ਨ' ਦਾ ਲੰਬਾ ਅੰਦੋਲਨ ਇਸੇ ਦੇਸ ਭਗਤ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਕਾਰਜਕਾਲ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਉਸ ਦੌਰਾਨ ਸਰਕਾਰ ਦਾ ਰਵੱਈਆ ਅਜਿਹਾ ਤਾਂ ਨਹੀਂ ਸੀ ਕਿ ਫੌਜੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਸ਼ੁਭਚਿੰਤਕ ਸਮਝੇ।

ਫੌਜ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਕੰਮ ਕਰਨ ਦੀ ਪੂਰੀ ਸਹੂਲਤ ਦੇਣਾ ਸਰਕਾਰ ਦਾ ਕੰਮ ਹੈ। ਦੇਸ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਭਰੀ ਇਸੀ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਸੀਏਜੀ ਦੀ ਰਿਪੋਰਟ ਵਿੱਚ 2017 'ਚ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਸੀ ਕਿ ਭਾਰਤੀ ਫੌਜ ਦੇ ਕੋਲ ਸਿਰਫ਼ 10 ਦਿਨ ਚੱਲਣ ਵਾਲਾ ਗੋਲਾ-ਬਾਰੂਦ ਹੈ, ਫੌਜ 'ਤੇ ਮਾਣ ਕਰਨ ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਸਰਕਾਰ ਅਜਿਹੀ ਨੋਬਤ ਕਿਵੇਂ ਆਉਣ ਦੇ ਸਕਦੀ ਹੈ ?

ਸੱਤਾ ਦੀ ਖੇਡ ਵਿੱਚ ਫੌਜ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ

ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਫੌਜ ਸ਼ੁਰੂ ਤੋਂ ਧਰਮ ਨਿਰਪੱਖ, ਗੈਰ-ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਅਤੇ ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਰਹੀ ਹੈ। ਉਹ ਸੰਵਿਧਾਨ ਦੇ ਅਨੂਰੂਪ ਨਾਗਰਿਕ ਸ਼ਾਸਨ ਦੇ ਅਧੀਨ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਇਹ ਗੱਲ ਭਾਰਤ ਨੂੰ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਤੋਂ ਵੱਖ ਕਰਦੀ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਫੌਜ ਸੱਤਾ ਦੀ ਸਿਆਸਤ ਵੱਡੀ ਖਿਡਾਰੀ ਹੈ।

ਸੇਵਾਮੁਕਤ ਫੌਜ ਅਧਿਕਾਰੀ ਲੈਫਟੀਨੈਂਟ ਜਨਰਲ ਭੁਪਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਨੇ ਇੱਕ ਲੇਖ ਵਿੱਚ ਵਿਸਤਾਰ ਵਿੱਚ ਫੌਜ ਦੇ ਸਿਆਸੀਕਰਣ ਦੇ ਖ਼ਤਰਿਆਂ ਪ੍ਰਤੀ ਚੇਤਾਵਨੀ ਦਿੱਤੀ ਹੈ।

ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਫੌਜ ਦਾ ਆਪਣਾ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਹੈ, ਬੈਰਕਾਂ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਫੌਜੀ ਨਾਗਰਿਕ ਜੀਵਨ ਦੀਆਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਬੁਰਾਈਆਂ ਤੋਂ ਦੂਰ ਹਹਿੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਰੇਜੀਮੈਂਟ ਦੀ ਪਰੰਪਰਾ ਅਤੇ ਅਨੁਸ਼ਾਸਨ ਦਾ ਪਾਲਣ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਨਾਗਿਰਕ ਸਮਾਜ ਦੇ ਬਹੁਤ ਕਰੀਬ ਲਿਜਾਣ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਫੌਜੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰ 'ਤੇ ਬੁਰਾ ਅਸਰ ਹੋਵੇਗਾ।

ਫੌਜ ਦੇ ਰਿਟਾਇਰਡ ਅਧਿਕਾਰੀ ਕਈ ਵਾਰ ਰਾਜਪਾਲ ਵਰਗੀਆਂ ਭੂਮਿਕਾਵਾਂ ਨਿਭਾਉਂਦੇ ਰਹੇ ਹਨ।

ਫੌਜ ਹੁਣ ਤੱਕ ਸਵਾਲ-ਜਵਾਬ, ਮੀਡੀਆ ਦੀ ਚਿੱਲ-ਪੋਂ ਅਤੇ ਸਿਆਸਤ ਦੀ ਖਿੱਚਤਾਣ ਤੋਂ ਦੂਰ ਰਹਿ ਕੇ ਆਪਣਾ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਰਹੀ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਰਾਜਨੀਤਕ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਐਨੀ ਥਾਂ ਦੇਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਖ਼ਤਰਾ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਹੁਣ ਤੱਕ ਉੱਚੀ ਦਹਿਲੀਜ਼ 'ਤੇ ਰਹੀ ਫੌਜ ਵੀ ਸਮਾਜ ਅਤੇ ਸਿਆਸਤ ਦੇ ਚਿੱਕੜ ਨਾਲ ਲਿੱਬੜ ਜਾਵੇਗੀ।

ਲੈਫਟੀਨੈਂਟ ਜਨਰਲ ਭੁਪਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਨੇ ਬਹੁਤ ਪਤੇ ਦੀ ਗੱਲ ਆਪਣੇ ਲੇਖ ਵਿੱਚ ਲਿਖੀ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਲਿਖਿਆ ਹੈ ਕਿ ਕਰਨਾਟਕ ਦੀਆਂ ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ ਦੋ ਫੌਜੀ ਹੀਰੋ-...


... ਦਿੰਦੀ'

ਅਹਿਮਦ ਬਖ਼ਸ਼ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾਉਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸੱਤ ਬੱਚੇ ਹੋਏ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਤਿੰਨ ਪੁੱਤਰ ਸਨ।

ਜਦੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦੋ ਬੱਚੇ ਹੋ ਗਏ ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਅਸਲੀ ਪਰਿਵਾਰ ਦੀ ਭਾਲ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਤੀ ਅਹਿਮਦ ਬਖ਼ਸ਼ ਨੇ ਵੀ ਇਸ ਕੰਮ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮਦਦ ਕੀਤੀ।

ਆਇਸ਼ਾ ਆਖਦੇ ਹਨ, ''ਉਹ (ਅਹਿਮਦ ਬਖ਼ਸ) ਮੈਨੂੰ ਰੋਂਦੇ ਹੋਏ ਦੇਖਦੇ ਸਨ, ਇਸ ਲਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਮੇਰੀ ਮਦਦ ਕੀਤੀ। ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਭਾਲ ਕਰਦੇ ਸਨ ਜੋ ਅਹਿਮਦਪੁਰ ਵੱਲ ਜਾ ਰਹੇ ਹੁੰਦੇ ਸਨ ਅਤੇ ਫ਼ਿਰ ਅਸੀਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਗੁਜ਼ਾਰਿਸ਼ ਕਰਦੇ ਕਿ ਉਹ ਮੇਰੇ ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਲੱਭਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਨ।''

''ਜੋ ਵੀ ... ਬਾਕੀ ਲੇਖ ਲਿਖੋ:

ਹਿਲਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਗੱਲ ਹੋਈ। ਮੇਰਾ ਭਤੀਜਾ ਹੱਸਿਆ, ਤਾਂ ਮੈਨੂੰ ਲੱਗਿਆ ਕਿ ਉਸ ਦਾ ਰੰਗ ਗੋਰਾ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਚਿੱਟੇ ਦੰਦ ਚਮਕੇ।"

ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਇੱਕ ਪਰਿਵਾਰਕ ਮੈਂਬਰ ਨਸੀਰ ਖ਼ਾਨ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅਨੁਵਾਦਕ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ।

ਗ਼ੁਲਾਮ ਆਇਸ਼ਾ ਦਾਫ਼ੀਆ ਬਾਈ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਤੱਕ ਕਿਵੇਂ ਪਹੁੰਚੇ?

ਨਸੀਰ ਖ਼ਾਨ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਨੂੰ ਲੱਭਣ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮਦਦ ਕੀਤੀ ਸੀ।

ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਪਰਿਵਾਰ ਭਾਰਤ ਦੇ ਬੀਕਾਨੇਰ 'ਚ ਮੋਰਖ਼ਾਨਾ ਇਲਾਕੇ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ ਅਤੇ ਖ਼ੇਤੀ ਕਰਦਾ ਸੀ। ਇਹ ਉਹੀ ਮੋਰਖ਼ਾਨਾ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਵੰਢ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦਾਫ਼ੀਆ ਬਾਈ ਆਪਣੇ ਮਾਮੇ ਦੇ ਵਿਆਹ ਵਿੱਚ ਗਏ ਸਨ। ਇਹ ਮੇਲਸੀ ਤੋਂ ਲਗਭਗ 200 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਦੂਰੀ ਉੱਤੇ ਸੀ।

ਗ਼ੁਲਾਮ ਆਇਸ਼ਾ ਦੀ ਯਾਦ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਕਹਾਣੀ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਭਤੀਜਿਆਂ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕੀਤੀ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਯਾਦ ਵਿੱਚ ਛਪੇ ਹੋਏ ਕਈ ਲੋਕ ਸਿਰਫ਼ ਯਾਦ ਵਿੱਚ ਹੀ ਰਹਿ ਜਾਣਗੇ। ਆਇਸ਼ਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਮਿਲ ਸਕਣਗੇ।

''ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਮੇਰਾ ਭਰਾ ਮਰ ਗਿਆ ਹੈ। ਭਤੀਜੇ ਹਨ, ਮੈਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮਿਲਣਾ ਚਾਹੁੰਦੀ ਹਾਂ ਅਤੇ ਮੇਰੀ ਭੈਣ ਵੀ ਜਿਉਂਦੀ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਵੀ ਮਿਲਣਾ ਚਾਹੁੰਦੀ ਹਾਂ।''

ਆਇਸ਼ਾ ਅਜੇ ਤੱਕ ਆਪਣੀ ਛੋਟੀ ਭੈਣ ਮੀਰਾ ਬਾਈ ਨਾਲ ਗੱਲ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕੇ ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਦੂਜੇ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।

ਹਾਲਾਂਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਭਤੀਜਿਆਂ ਨੇ ਵਾਅਦਾ ਕੀਤਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਛੇਤੀ ਹੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮੀਰਾ ਬਾਈ ਨਾਲ ਗੱਲ ਕਰਵਾਉਣਗੇ। ਆਇਸ਼ਾ ਉਸ ਵਕਤ ਲਈ ਬੇਤਾਬ ਹੈ।

ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ ਕਿਵੇਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕੰਮ ਆਇਆ?

ਆਇਸ਼ਾ ਦੇ ਪਤੀ ਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਵਾਸੇ ਨਸੀਰ ਖ਼ਾਨ ਨੇ ਇਸ ਭਾਲ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸਾਥ ਦਿੱਤਾ। ਉਹ ਆਇਸ਼ਾ ਨੂੰ ਨਾਲ ਲੈ ਕੇ ਅਹਿਮਦਪੁਰ ਤੇ ਖ਼ੈਰਪੁਰ ਵੀ ਗਏ।

ਹਰ ਪਾਸਿਓਂ ਨਾਕਾਮ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਮੀਡੀਆ ਦੀ ਮਦਦ ਲੈਣ ਦਾ ਫ਼ੈਸਲਾ ਲਿਆ।

ਇੱਕ ਵਾਰ 14 ਅਗਸਤ ਦੇ ਦਿਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸਥਾਨਕ ਅਖ਼ਬਾਰ ਵਿੱਚ ਗ਼ੁਲਾਮ ਆਇਸ਼ਾ ਦੇ ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰ ਨਾਲ ਵਿਛੜਣ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਛਪਵਾਈ। ਇਸ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਮਾਮਲਾ ਟੀਵੀ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਿਆ ਪਰ ਅੱਗੇ ਨਾ ਵਧਿਆ।

ਇਸ ਸਾਲ (2020) ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵਾਰ ਫ਼ਿਰ 14 ਅਗਸਤ ਵਾਲੇ ਦਿਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਖ਼ਬਰ ਛਪਵਾਈ, ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ ਉੱਤੇ ਗੱਲ ਪਹੁੰਚ ਗਈ ਅਤੇ ਉੱਥੋਂ ਭਾਰਤ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਦਿੱਲੀ ਰਹਿੰਦੇ ਮੁਹੰਮਦ ਜ਼ਾਹਿਦ ਨਾਮ ਦੇ ਪੱਤਰਕਾਰ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਗਈ। ਜ਼ਾਹਿਦ ਨੇ ਫ਼ਿਰ ਨਸੀਰ ਖ਼ਾਨ ਨਾਲ ਸੰਪਰਕ ਕੀਤਾ।

ਨਸੀਰ ਖ਼ਾਨ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, ''ਮੈਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਅੰਮਾ ਬਾਰੇ ਸਾਰੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦੱਸੀ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਹ ਪਤਾ ਕਰਨਗੇ ਅਤੇ ਮੈਨੂੰ ਜਲਦੀ ਹੀ ਦੱਸਣਗੇ। ਫ਼ਿਰ ਅਗਲੇ ਦਿਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਫ਼ੋਨ ਆਇਆ ਕਿ ਅੰਮਾ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦਾ ਪਤਾ ਲੱਗ ਗਿਆ ਹੈ।''

ਨਸੀਰ ਖ਼ਾਨ ਮੁਤਾਬਕ, ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਗ਼ੁਲਾਮ ਆਇਸ਼ਾ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਭਤੀਜਿਆਂ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰਵਾਈ ਗਈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦਾ ਪਤਾ...


... ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਡਾਕਟਰਾਂ ਅਤੇ ਫਰੰਟਲਾਈਨ ਕਾਮਿਆਂ ਨੇ ਵੀ ਟੀਕਾ ਨਹੀਂ ਲਗਵਾਇਆ।

ਹੁਣ ਜਦੋਂ ਡਾਕਟਰਾਂ ਦੀ ਰਜਿਸਟਰੇਸ਼ਨ ਬੰਦ ਹੋ ਗਈ ਹੈ ਤਾਂ ਕਈ ਡਾਕਟਰ ਹੁਣ ਵੈਕਸੀਨ ਲਗਵਾਉਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਜ਼ਾਹਰ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ।

ਅਜਿਹੀ ਦਿੱਕਤ 45 ਸਾਲ ਤੋਂ ਵੱਧ ਉਮਰ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਨਾ ਆਏ, ਇਸ ਲਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਥੋੜ੍ਹਾ ਹੋਰ ਸਮਾਂ ਦੇਣ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ।

ਜਨਵਰੀ ਵਿੱਚ ਹੀ ਟੀਕਾਕਰਨ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ ਤੇ ਹਾਲੇ ਤੱਕ ਤਿੰਨ ਮਹੀਨੇ ਵੀ ਨਹੀਂ ਹੋਏ ਹਨ।

ਚੌਥਾ ਤਰਕ: ਨਿਗਰਾਨੀ ਕਰਨਾ ਔਖਾ ਹੋਵੇਗਾ

ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਆਬਾਦੀ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹੈ। ਸਰਕਾਰ ਦਾ ਟੀਚਾ ਹੈ ਕਿ 80 ਕਰੋੜ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਟੀਕਾਕਰਨ ਕਰਨ ਦਾ। ਇਸ ਲਈ 160 ਕਰੋੜ ਖ਼ੁਰਾਕਾਂ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ।

ਸਾਰੇ ਲੋ... ਬਾਕੀ ਲੇਖ ਲਿਖੋ:

ੂਬਾ ਸਰਕਾਰਾਂ ਤੱਤਕਾਲ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨਾਲ 18 ਸਾਲ ਤੋਂ ਵੱਧ ਉਮਰ ਵਰਗ ਲਈ, ਤਾਂ ਕੁਝ 25 ਤੋਂ ਉੱਪਰਲੇ ਉਮਰ ਵਰਗ ਲਈ ਵੈਕਸੀਨ ਲਗਵਾਉਣ ਦੀ ਮੰਗ ਕਰ ਰਹੀਆਂ ਹਨ।

ਅਜਿਹੀ ਸਲਾਹ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਕੀ ਤਰਕ ਹੈ?

ਇਸ ਬਾਰੇ ਅਸੀਂ ਮੁੰਬਈ ਦੇ ਜਸਲੋਕ ਹਸਪਤਾਲ ਦੇ ਮੈਡੀਕਲ ਰਿਸਰਚ ਦੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਡਾ. ਰਾਜੇਸ਼ ਪਾਰੇਖ਼ ਨਾਲ ਗੱਲ ਕੀਤੀ।

ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ 'ਦਿ ਕੋਰੋਨਾਵਾਇਰਸ ਬੁੱਕ' 'ਦਿ ਵੈਕਸੀਨ' ਬੁੱਕ ਨਾਮ ਦੀ ਕਿਤਾਬ ਵੀ ਲਿਖੀ ਹੈ। ਆਉ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵੱਲੋਂ ਦਿੱਤੀਆਂ ਦਲੀਲਾਂ ਨੂੰ ਜਾਣਦੇ ਹਾਂ।

ਪਹਿਲਾ ਤਰਕ: ਕੋਰੋਨਾ ਦੀ ਦੂਜੀ ਲਹਿਰ ਨਾਲ ਨਜਿੱਠਣ ਲਈ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ ਉਮਰ ਹੱਦ ਹਟੇ

ਕੋਰੋਨਾ ਦੀ ਦੂਜੀ ਲਹਿਰ ਭਾਰਤ ਦੇ ਕੁਝ ਸੂਬਿਆਂ ਵਿੱਚ ਆ ਚੁੱਕੀ ਹੈ ਅਤੇ ਪਹਿਲੀ ਲਹਿਰ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਹੁਣ ਕੋਰੋਨਾ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਫ਼ੈਲ ਰਿਹਾ ਹੈ।

ਸੀਰੋ ਸਰਵੇ ਵਿੱਚ ਪਤਾ ਲੱਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਕੁਝ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਅੰਦਰ ਕੋਰੋਨਾ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਐਂਟੀ ਬਾਡੀਜ਼ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹਨ ਅਤੇ ਕੁਝ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਘੱਟ।

ਜਿੱਥੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਐਂਟੀ ਬਾਡੀਜ਼ ਘੱਟ ਹਨ, ਉਥੇ ਹਾਟਸਪੌਟ ਬਣਨ ਦਾ ਖ਼ਤਰਾ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਕਾਰਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਹਰ ਉਮਰ ਵਰਗ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਟੀਕਾਕਰਨ ਦੀ ਇਜ਼ਾਜਤ ਸਰਕਾਰ ਨੂੰ ਹੁਣ ਦੇਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਨਾਲ ਦੂਜੀ ਲਹਿਰ 'ਤੇ ਜਲਦ ਕਾਬੂ ਪਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।

ਦੂਜਾ ਤਰਕ: ਟੀਕਾਕਕਰਨ ਟੀਚਾ ਜਲਦ ਪੂਰਾ ਕਰ ਸਕਾਂਗੇ

ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਪਹਿਲੇ ਗੇੜ ਵਿੱਚ ਸਿਹਤ ਕਾਮਿਆਂ ਅਤੇ ਫ਼ਰੰਟ ਲਾਈਨ ਕਾਮਿਆਂ ਦੇ ਟੀਕਾਕਰਨ ਦਾ ਟੀਚਾ ਰੱਖਿਆ ਸੀ। ਪਰ ਉਹ ਤਿੰਨ ਮਹੀਨੇ ਬਾਅਦ ਵੀ ਪੂਰਾ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ।

ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਸਿਰਫ਼ ਪੰਜ ਫ਼ੀਸਦ ਆਬਾਦੀ ਨੂੰ ਹੀ ਵੈਕਸੀਨ ਲੱਗ ਸਕੀ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਕਿ ਯੂਕੇ ਵਿੱਚ 50 ਫ਼ੀਸਦ ਆਬਾਦੀ ਦਾ ਟੀਕਾਕਰਨ ਹੋ ਚੁੱਕਾ ਹੈ। ਇਸਰਾਈਲ ਵਿੱਚ ਵੀ ਟੀਕਾਕਰਨ ਦੀ ਰਫ਼ਤਾਰ ਚੰਗੀ ਹੈ। ਇਸ ਕਾਰਨ ਮਾਮਲੇ ਕਾਬੂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਹਨ। ਭਾਰਤ ਨੂੰ ਅਜਿਹੇ ਦੇਸਾਂ ਤੋਂ ਸਿੱਖਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

ਹਾਲ ਦੀ ਘੜੀ ਜਿਸ ਰਫ਼ਤਾਰ ਨਾਲ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਟੀਕਾਕਰਨ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਟੀਕਾ ਲਗਾਉਣ ਵਿੱਚ ਤਿੰਨ ਸਾਲ ਦਾ ਸਮਾਂ ਲੱਗ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਉਮਰ ਦੀ ਹੱਦ ਹਟਾਕੇ ਇਸ ਸਮੇਂ ਦੀ ਹੱਦ ਨੂੰ ਹੋਰ ਘੱਟ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।

ਤੀਜਾ ਤਰਕ: ਵੈਕਸੀਨ ਬਰਬਾਦੀ 'ਤੇ ਰੋਕ

ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਖ਼ੁਦ ਸੂਬਾ ਸਰਕਾਰਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਮੀਟਿੰਗ ਵਿੱਚ ਮੰਨਿਆ ਹੈ ਕਿ ਵੈਕਸੀਨ ਨਾ ਲੱਗ ਸਕਣ ਦੇ ਕਾਰਨ ਕੁਝ ਵੈਕਸੀਨ ਬਰਬਾਦ ਹੋ ਰਹੀ ਹੈ।

ਅੰਕੜਿਆਂ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰੀਏ ਤਾਂ ਸੱਤ ਫ਼ੀਸਦ ਵੈਕਸੀਨ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਇਸ ਕਾਰਨ ਹੀ ਬਰਬਾਦ ਹੋ ਰਹੀ ਹੈ। ਜੇ ਉਮਰ ਦੀ ਹੱਦ ਹਟਾ ਦਿੱਤੀ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਇਸ ਬਰਬਾਦੀ ਨੂੰ ਰੋਕਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।

ਹਾਲਾਂਕਿ ਡਾ. ਸੁਨੀਲਾ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, ''ਵੈਕਸੀਨ ਬਰਬਾਦੀ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਹੱਦ ਤੱਕ ਵਾਕ-ਇੰਨ ਵੈਕਸੀਨੇਸ਼ਨ ਨਾਲ ਘੱਟ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਇਸ ਨੂੰ ਹੋਰ ਘੱਟ ਕਰਨ ਲਈ ਨਿਰਮਾਤਾਵਾਂ ਨੂੰ ਵੈਕਸੀਨ ਦੇ ਛੋਟੇ ਪੈਕ ਬਣਾਉਣ ਪੈਣਗੇ।

ਅੱਜ ਜੇ ਵੀਹ ਖ਼ੁਰਾਕਾਂ ਦਾ ਪੈਕ ਆ ਰਿਹਾ ਹੈ ਤਾਂ ਲੋੜ ਹੈ ਇਸ ਨੂੰ ਪੰਜ...


... ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਮਿਸ਼ੇ ਉਹੀ ਬੱਚੀ ਸੀ ਜਿਸ ਨੂੰ ਸਤਾਰਾਂ ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ 1997 ਵਿੱਚ ਗਰੂਟ ਸ਼ੂਰ ਹਸਪਤਾਲ ਵਿੱਚੋਂ ਚੁੱਕਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।

"ਮੈਂ ਸਦਮੇ ਵਿੱਚ ਉੱਥੇ ਹੀ ਬੈਠ ਗਈ, ਮੇਰੀ ਜ਼ਿੰਦੀਗੀ ਕਾਬੂ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਹੋ ਗਈ ਸੀ।"

ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ:

ਸਤਾਰਾਂ ਸਾਲਾਂ ਬਾਅਦ ਲੱਭੀ ਬੱਚੀ ਦੀ ਖ਼ਬਰ ਜੋ ਹੁਣ ਜਵਾਨੀ ਦੀਆਂ ਦੇਹਲੀਆਂ 'ਤੇ ਖੜ੍ਹੀ ਸੀ ਦੱਖਣੀ ਅਫਰੀਕਾ ਸਮੇਤ ਦੁਨੀਆਂ ਭਰ ਦੀਆਂ ਅਖ਼ਬਰਾਂ ਦੀ ਸੁਰਖੀ ਬਣ ਗਈ। ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਮਿਸ਼ੇ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਬਿਲਕੁਲ ਬਦਲ ਗਈ।

ਮਿਸ਼ੇ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਕਿ ਉਹ ਘਰ ਨਹੀਂ ਪਰਤ ਸਕਦੀ ਅਤੇ ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਉਹ 18 ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਹੋ ਕੇ ਆਪਣੇ ਬਾਰੇ ਆਪ ਫੈਸਲਾ ਕਰਨ ਦੇ ਯੋਗ ਨਹੀਂ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਉਸ ਨੂੰ ਇੱਕ ਸੁਰੱ... ਬਾਕੀ ਲੇਖ ਲਿਖੋ:

।

ਇਸੇ ਦੌਰਾਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਚੋਰੀ ਹੋਈ ਧੀ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨੇੜੇ ਹੀ ਵੱਡੀ ਹੋ ਰਹੀ ਸੀ। ਸੋਲੋਮੋਨ ਪਰਿਵਾਰ ਦਾ ਘਰ ਨਰਸ ਪਰਿਵਾਰ ਤੋਂ ਸਿਰਫ਼ ਪੰਜ ਕਿੱਲੋਮੀਟਰ ਹੀ ਦੂਰ ਹੈ। ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਬਚਪਨੇ ਵਿੱਚ ਦੋਵੇਂ ਕੁੜੀਆਂ ਖੇਡਦੀਆਂ-ਖੇਡਦੀਆਂ ਇੱਕ-ਦੂਜੇ ਦੇ ਘਰਾਂ ਦੇ ਸਾਹਮਣਿਓਂ ਵੀ ਗੁਜ਼ਰਦੀਆਂ ਹੋਣ।

ਹੁਣ ਇਸ ਅਸਾਧਾਰਣ ਘਟਨਾਕ੍ਰਮ ਰਾਹੀਂ ਮਿਸ਼ੇ ਨੂੰ ਇੱਕ ਸਥਾਨਕ ਪੁਲਿਸ ਥਾਣੇ ਵਿੱਚ ਉਸਦੇ ਅਸਲ ਮਾਪਿਆਂ ਨਾਲ ਮਿਲਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।

"ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਕਲਾਵੇ ਵਿੱਚ ਲਿਆ ਤੇ ਰੋਣ ਲੱਗ ਪਏ।" ਜਦਕਿ ਮਿਸ਼ੇ ਨੂੰ ਕੁਝ ਠੀਕ ਨਹੀਂ ਸੀ ਲੱਗ ਰਿਹਾ।

ਮਿਸ਼ੇ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਸੀ ਕਿ ਉਸ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਹਮਦਰਦੀ ਹੋ ਰਹੀ ਸੀ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਬਹੁਤ ਕੁਝ ਝੱਲਿਆ ਹੈ ਪਰ ਉਸ ਨੂੰ ਕੁਝ ਮਹਿਸੂਸ ਨਹੀਂ ਸੀ ਹੋ ਰਿਹਾ। ਉਸ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਲੱਗਿਆ ਕਿ ਉਸ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਕਮੀ ਮਹਿਸੂਸ ਕੀਤੀ ਹੋਵੇ।

ਇੱਕ ਪਾਸੇ ਉਹ ਮਾਪੇ ਸਨ ਜੋ ਮਿਸ਼ੇ ਨੂੰ ਮਿਲ ਕੇ ਆਪਣੀ  ਇੰਨੇ ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਕਮੀ ਪੂਰੀ ਕਰਨੀ ਚਾਹੁੰਦੇ ਸਨ ਪਰ ਮਿਸ਼ੇ ਲਈ ਅਜਨਬੀ ਸਨ। ਦੂਜੇ ਉਹ ਸਨ —ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਉਹ ਪਿਆਰ ਕਰਦੀ ਸੀ, ਉਹ ਸਦਮੇ ਵਿੱਚ ਸਨ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਜੇਲ੍ਹ ਵਿੱਚ ਸੀ।

ਲਾਵੋਨਾ ਸੋਲੋਮੋਨ ਦਾ ਕੇਸ ਕੇਪਟਾਊਨ ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਵਿੱਚ ਅਗਸਤ 2015 ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ। ਮਿਸ਼ੇ ਦੇ ਦੋਵਾਂ ਅਸਲ ਮਾਪਿਆਂ ਨੇ ਉਸ ਦੀ ਗਵਾਹੀ ਸੁਣੀ।

ਲਾਵੋਨਾ ਸੋਲੋਮੋਨ ( ਜਿਸਦਾ ਮੂੰਹ ਢਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ) ਕੇਪਟਾਊਨ ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਪਹੁੰਚਦੇ ਹੋਏ।

ਸਾਰੀ ਸੁਣਵਾਈ ਦੌਰਾਨ ਲਾਵੋਨਾ ਨੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਗਲਤ ਕੰਮ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਨੇ ਅਦਾਲਤ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਕਈ ਗਰਭਪਾਤਾਂ ਅਤੇ ਬੱਚਾ ਗੋਦ ਲੈਣ ਦੀ ਆਪਣੀ ਤੀਬਰ ਇੱਛਾ ਬਾਰੇ ਸਮਝਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ।

ਲਾਵੋਨਾ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਇੱਕ ਸਿਲਵੀਆ ਨਾਮ ਦੀ ਦਾਈ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਸੀ ਕਿ ਕੋਈ ਮਾਂ ਆਪਣਾ ਬੱਚਾ ਨਹੀਂ ਰੱਖਣਾ ਚਾਹੁੰਦੀ ਅਤੇ ਗੋਦ ਦੇਣਾ ਚਾਹੁੰਦੀ ਹੈ ਪਰ ਸਿਲਵੀਆ ਦੀ ਹੋਂਦ ਬਾਰੇ ਕੋਈ ਸਬੂਤ ਪੇਸ਼ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਿਆ।

ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਲਗਭਗ ਦੋ ਦਹਾਕਿਆਂ ਬਾਅਦ ਇੱਕ ਚਸ਼ਮਦੀਦ ਜਿਸ ਨੇ ਇੱਕ ਨਰਸ ਨੂੰ ਜ਼ਿਫ਼ਨੀ ਨੂੰ ਹਸਪਤਾਲ ਵਿੱਚੋਂ ਬਾਹਰ ਲਿਜਾਂਦਿਆਂ ਦੇਖਿਆ ਸੀ, ਨੂੰ ਪਛਾਣ ਲਿਆ। ਅਦਾਲਤ ਨੇ ਫ਼ੈਸਲਾ ਸੁਣਾਇਆ ਕਿ ਲਾਵੋਨਾ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਢੁਕਵੇਂ ਸਬੂਤ ਸਨ।

ਸਾਲ 2016 ਵਿੱਚ ਲਾਵੋਨਾ ਸੋਲੋਮੋਨ ਨੂੰ ਅਗਵਾਕਾਰੀ, ਧੋਖਾਧੜੀ ਲਈ ਦਸ ਸਾਲ ਦੀ ਕੈਦ ਦੀ ਸਜ਼ਾ ਸੁਣਾਈ ਗਈ। ਜੱਜ ਨੇ ਸੁਣਵਾਈ ਦੌਰਾਨ ਪਛਤਾਵਾ ਨਾ ਕਰਨ ਲਈ ਉਸ ਦੀ ਆਲੋਚਨਾ ਕੀਤੀ।

ਮਿਸ਼ੇ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਮੈਨੂੰ ਲੱਗ ਰਿਹਾ ਸੀ ਮੈਂ ਮਰ ਰਹੀ ਹਾਂ। ਮੈਂ ਸੋਚ ਰਹੀ ਸੀ ਮੈਂ ਇਸ ਵਿੱਚੋਂ ਕਿਵੇਂ ਨਿਕਲਾਂਗੀ? ਮੈਂ ਉਸ ਮਾਂ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਕਿਵੇਂ ਰਹਾਂਗੀ ਜਿਸ ਨੂੰ ਮੈਂ ਸਾਰੀ ਉਮਰ ਮਾਂ ਕਹਿੰਦੀ ਆਈ ਹਾਂ।"

ਮੋਰਨ ਨਰਸ, ਮਿਸ਼ੇ ਦੇ ਅਸਲ ਪਿਤਾ, ਫ਼ੈਸਲੇ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਅਦਾਲਤ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਆਉਂਦੇ ਹੋਏ।

ਅਗਲੇ ਸਾਲ ਮਿਸ਼ੇ ਨੇ ਜੇਲ੍ਹ ਵਿੱਚ ਲਾਵੋਨਾ ਨਾਲ ਮੁਲਾਕਾਤ ਕੀਤੀ। ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਸੋਸ਼ਲ ਵਰਕਰਾਂ ਦੇ ਆਉਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਹ ਦੋਵਾਂ ਦੀ ਪਹੀਲੀ ਮੁਲਾਕਾਤ...


... ਦਿੱਤੀ ਸੀ ਕਿ ਉਹ ਵੱਡਾ ਪੁੱਤਰ ਹੈ, ਉਹ ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਅਤੇ ਘਰ ਦਾ ਸਭ ਧਿਆਨ ਰੱਖਦਾ ਹੈ, ਉਸ 'ਤੇ ਸਾਰੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਸੀ।

ਮੁਕਾਬਲੇ ਦੀ ਖ਼ਬਰ ਮਿਲੀ ਤਾਂ ਉਹ ਟੀਵੀ ਵੇਖ ਰਹੀ ਸੀ। ਰਮੇਸ਼ ਦੀ ਪਤਨੀ ਸੁਨੀਤਾ, ਜੋ ਉਸੇ ਸਮੇਂ ਬੀਜਾਪੁਰ ਵਿਖੇ ਰਹਿ ਰਹੀ ਸੀ, ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਫੋਨ ਕੀਤਾ।

ਵਿਦਿਆ ਕਹਿੰਦੀ ਹੈ, "ਨੂੰਹ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਫੋਨ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਟੀਵੀ ਵੇਖਣ ਲਈ ਕਿਹਾ। ਮੈਂ ਟੀਵੀ ਵੇਖਿਆ। ਉਥੇ ਆਈ ਤਸਵੀਰ ਵਿਚ ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਬੇਟੇ ਦੀ ਭਾਲ ਕਰ ਰਹੀ ਸੀ ਕਿ ਮੇਰਾ ਬਾਬੂ ਕਿਤੇ ਨਜ਼ਰ ਆਵੇਗਾ, ਪਰ ਮੇਰਾ ਬਾਬੂ ਕਿਧਰੇ ਨਹੀਂ ਸੀ।"

ਇਹ ਸਭ ਕਹਿੰਦਿਆਂ ਉਹ ਰੋਣ ਲੱਗਦੇ ਹਨ। ਦੂਜੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲਦੀਆਂ ਹਨ।

ਰਿਸ਼ਤੇ ਦੇ ਇਕ ਚ... ਬਾਕੀ ਲੇਖ ਲਿਖੋ:

ਮੇਸ਼ ਦੀ ਮ੍ਰਿਤਕ ਦੇਹ ਨੂੰ ਰੱਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪੁਲਿਸ ਕਰਮਚਾਰੀ ਸੋਗ ਦੀ ਧੁਨ ਵਜਾਉਂਦੇ ਹੋਏ ਗਾਰਡ ਆਫ ਆਨਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪਰਿਵਾਰ ਦਾ ਹਰ ਇੱਕ ਮੈਂਬਰ ਅਤੇ ਫਿਰ ਦੂਸਰੇ ਲੋਕ ਫੁੱਲ ਚੱਕਰ ਅਤੇ ਫੁੱਲ ਮਾਲਾਵਾਂ ਭੇਟ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ।

ਰਮੇਸ਼ ਦੀ ਪਤਨੀ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਦਾ ਚਿਹਰਾ ਵੇਖਣ ਲਈ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਜ਼ੋਰ ਦੇ ਰਹੀ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮਹਿਲਾ ਪੁਲਿਸ ਮੁਲਾਜ਼ਮਾਂ ਸਮਝਾਉਦੀਆਂ ਹਨ।

ਚਾਰ ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਬੇਟੀ ਸੇਜਲ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਅਣਜਾਣ ਅਤੇ ਚੁੱਪ ਹੈ। ਸੇਜਲ ਨੂੰ ਉਸ ਦੀ ਦਾਦੀ ਨਾਲ ਚਿਪਕਾ ਕੇ ਰੋ ਰਹੀ ਹੈ ਅਤੇ ਸੇਜਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਦੇਖ ਰਹੀ ਹੈ।

ਸ਼ਰਧਾਜਲੀ ਦੇਣ ਦਾ ਸਿਲਸਿਲਾ ਲਗਭਗ ਇਕ ਘੰਟਾ ਚੱਲਦਾ ਹੈ, ਫਿਰ ਅੰਤਿਮ ਰਸਮਾਂ ਲਈ ਲਾਸ਼ ਨੂੰ ਘਰ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਖੇਤ ਵੱਲ ਲਿਜਾਇਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।

"ਇੱਥੇ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦਾ ... ਨੋਟ ਕਰ ਲਓ"

ਘਰ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਖੜ੍ਹਾ ਇਕ ਪੁਲਿਸ ਮੁਲਾਜ਼ਮ ਆਪਣੇ ਮੋਬਾਈਲ ਫੋਨ 'ਤੇ ਕੁਝ ਸੁਣ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਦੋ ਤਿੰਨ ਹੋਰ ਪੁਲਿਸ ਮੁਲਾਜ਼ਮਾਂ ਦੀਆਂ ਨਜ਼ਰਾਂ ਸਾਹਮਣੇ ਵਾਲੇ ਖੇਤ ਵੱਲ ਵੇਖ ਰਹੀਆਂ ਹਨ, ਪਰ ਉਹ ਸੈੱਲ ਫੋਨ ਤੋਂ ਆ ਰਹੀ ਆਵਾਜ਼ ਨੂੰ ਸੁਣਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਵੀ ਕਰ ਰਹੀਆਂ ਹਨ।

ਵਟਸਐਪ 'ਤੇ ਗ੍ਰਹਿ ਮੰਤਰੀ ਅਮਿਤ ਸ਼ਾਹ ਦੀ ਪ੍ਰੈਸ ਗੱਲਬਾਤ ਦੀ ਕਲਿੱਪ ਚੱਲ ਰਹੀ ਹੈ, "ਮੈਂ ਅੱਜ ਛੱਤੀਸਗੜ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਭਰੋਸਾ ਦਿਵਾਉਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਇਸ ਘਟਨਾ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਅਸੀਂ ਇਸ ਲੜਾਈ ਨੂੰ ਹੋਰ ਤੇਜ਼ ਕਰਾਂਗੇ ਅਤੇ ਅਸੀਂ ਨਿਸ਼ਚਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇਸ ਲੜਾਈ ਨੂੰ ਜਿੱਤਾਂਗੇ।" ਜਿਹੜੇ ਜਵਾਨ ਸ਼ਹੀਦ ਹੋਏ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਮੈਂ... "

ਸੈੱਲ ਫੋਨ ਦਾ ਬਟਨ ਦਬਾਉਂਦੇ ਹੋਏ, ਪੁਲਿਸ ਕਰਮਚਾਰੀ ਉਸਨੂੰ ਆਪਣੀ ਜੇਬ ਵਿੱਚ ਵੱਖ ਲੈਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ, "ਇੱਥੇ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦਾ। ਤੁਸੀਂ ਇੱਕ ਪੱਤਰਕਾਰ ਹੋ, ਇਹ ਨੋਟ ਕਰ ਲਓ।"

ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ:

(ਬੀਬੀਸੀ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਲ FACEBOOK, INSTAGRAM, TWITTERਅਤੇ YouTube 'ਤੇ ਜੁੜੋ।)


... ਦੀ ਆਗਿਆ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ।

12:06 ਆਮ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਕੀਤਾ ਬਚਾਅ: ਅਮਰੀਕਾ

ਅਮਰੀਕੀ ਰੱਖਿਆ ਮੰਤਰਾਲੇ ਨੇ ਕਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਮਿਜ਼ਾਇਲ ਹਮਲੇ ਦੌਰਾਨ ਹੋਮਜ਼ ਦੇ ਪੱਛਮ ਵਿੱਚ 24 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੂਰ ਪੁਰਾਣੇ ਬੇਸ ਨੂੰ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਬਣਾਇਆ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਹੀ ਅਸਦ ਸਰਕਾਰ ਦਾ ਰਸਾਇਣ ਹਥਿਆਰ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲੀ ਸਮੱਗਰੀ ਦਾ ਜ਼ਖ਼ੀਰਾ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਹਮਲਿਆਂ ਦੌਰਾਨ ਆਮ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਘੱਟ ਤੋਂ ਘੱਟ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚੇ ਇਸ ਦਾ ਵੀ ਖਿਆਲ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।

12:03 OPCW ਦੇ ਜਾਂਚ ਦੀ ਉਡੀਕ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ

ਬੀਬੀਸੀ ਪੱਤਰਾਕਰ ਮਿਸ਼ਲ ਹੂਸੈਨ ਨੂੰ ਸੀਰੀਆ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਸਲਾਹਕਾਰ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਜੇਕਰ ਮਸਲਾ ਰਸਾਇਣਕ ਹਥਿਆਰਾਂ ਦਾ ਸੀ ਤਾਂ OPCW ਦੇ ਜਾਂਚ ਕ... ਬਾਕੀ ਲੇਖ ਲਿਖੋ:

ਹੈ ਅਤੇ ਪ੍ਰਯੋਗਸ਼ਾਲਾਵਾਂ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਹੋਇਆ ਹੈ।

10꞉11 ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਕੰਜ਼ਰਵੇਟਿਵ ਮੀਡੀਆ ਦੀ ਆਵਾਜ਼

ਫੋਕਸ ਨਿਊਜ਼ 'ਤੇ ਹੈਰੀ ਕਾਜ਼ੀਅਨਜ਼ ਨੇ ਲਿਖਿਆ, "ਹਾਲਾਂ ਕਿ ਮੈਂ ਟਰੰਪ ਦੀ ਸੀਰੀਆ ਵਿੱਚ ਕਾਰਵਾਈ ਦੀ ਹਮਾਇਤ ਕਰਦਾ ਹਾਂ ਪਰ ਮੈਂ ਅਰਦਾਸ ਕਰਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਸਾਡੇ ਦੇਸ ਅਤੇ ਰੂਸ ਦੇ ਆਗੂ ਸਿਆਣਪ ਤੋਂ ਕੰਮ ਲੈਂਦੇ ਹੋਏ ਪ੍ਰਮਾਣੂ ਹਥਿਆਰਾਂ ਤੱਕ ਜਾਣ ਤੋਂ ਬਚਣਗੇ"

9꞉36 ਬੰਬ ਕੂਟਨੀਤੀ ਦਾ ਬਦਲ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦੇ

ਸਾਬਕਾ ਬਰਤਾਨੀਆ ਦੇ ਸਾਬਕਾ ਵਿਦੇਸ਼ ਸੱਕਤਰ ਨੇ ਕਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਬੰਬਾਰੀ ਕੂਟਨੀਤੀ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਵਜੋਂ ਹੀ ਕਾਰਗਰ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ।

ਉਨ੍ਹਾਂ ਟਵੀਟ ਵਿੱਚ ਡੇਵਿਡ ਮਿਲੀਬਨਡ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਇਸ ਮੌਕੇ ਕੂਟਨੀਤੀ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਪਹਿਲਾਂ ਨਾਲੋਂ ਵਧ ਗਈ ਹੈ।"

9:32 ਸੀਰੀਆ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਤੀਜੀ ਮਿਜ਼ਾਈਲ ਡੇਗ ਲਈ ਹੈ

ਸੀਰੀਆ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਕਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਹਮਲੇ ਦੇ ਖਦਸ਼ੇ ਕਰਕੇ ਸਾਰੇ ਫੌਜੀ ਅੱਡੇ ਖਾਲੀ ਕਰ ਦਿੱਤੇ ਸਨ ਅਤੇ ਹੁਣ ਨੁਕਸਾਨ ਦਾ ਜਾਇਜ਼ਾ ਲਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।

ਇੱਕ ਅਧਿਕਾਰੀ ਨੇ ਖ਼ਬਰ ਏਜੰਸੀ ਰਾਇਟਰਜ਼ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ, ਸਾਨੂੰ ਰੂਸ ਤੋਂ ਹਮਲਿਆਂ ਦੀ ਅਗਾਊਂ ਸੂਚਨਾ ਕੁਝ ਦਿਨ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਮਿਲ ਗਈ ਸੀ।

"ਲਗਪਗ 30 ਮਿਜ਼ਾਈਲਾਂ ਦਾਗੀਆਂ ਗਈਆਂ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਤੀਜੀ ਮਿਜ਼ਾਈਲ ਡੇਗ ਲਈ ਗਈ ਸੀ"

9:21 ਨਾਟੋ ਮੁੱਖੀ ਵੱਲੋਂ ਅਮਰੀਕਾ, ਬਰਤਾਨੀਆ ਅਤੇ ਫਰਾਂਸ ਦੀ ਕਾਰਵਾਈ ਦੀ ਹਮਾਇਤ

ਨਾਟੋ ਦੇ ਸੱਕਤਰ ਜਰਨਲ ਜੇਨਜ਼ ਸਟੋਲਨਬਰਗ ਨੇ ਇੱਕ ਬਿਆਨ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ ਹੈ, "ਹਮਲੇ ਸੀਰੀਆ ਦੀ ਸਰਕਾਰ ਦੀ ਸੀਰੀਆਈ ਲੋਕਾਂ ਤੇ ਰਸਾਇਣਕ ਹਮਲੇ ਕਰਨ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਨੂੰ ਘਟਾਉਣਗੇ।"

8꞉57 ਸੀਰੀਆ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਦਮਿਕਸ਼ ਨੇੜੇ ਧਮਾਕਿਆਂ ਦੀਆਂ ਸੁਣੀਆਂ

8꞉53 ਕੌਮਾਂਤਰੀ ਕਾਨੂੰਨਾਂ ਦੀ ਸਪਸ਼ਟ ਉਲੰਘਣਾ-ਸੀਰੀਆ

ਸੀਰੀਆ ਦੇ ਸਰਕਾਰੀ ਮੀਡੀਆ ਨੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਹਵਾਈ ਹਮਲਿਆਂ ਨੂੰ "ਕੌਮਾਂਤਰੀ ਕਾਨੂੰਨਾਂ ਦੀ ਸਪਸ਼ਟ ਉਲੰਘਣਾ" ਦੱਸਿਆ ਹੈ।

ਸਰਕਾਰੀ ਖ਼ਬਰ ਏਜੰਸੀ ਸਨਾ ਨੇ ਬੇਨਾਮੇ ਸੂਤਰਾਂ ਦੇ ਹਵਾਲੇ ਨਾਲ ਕਿਹਾ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਦਹਿਸ਼ਤਗਰਦ ਅਸਫਲ ਹੋ ਗਏ ਤਾਂ ਅਮਰੀਕਾ, ਫਰਾਂਸ ਅਤੇ ਬਰਤਾਨੀਆ ਨੇ ਦਖਲ ਦੇ ਕੇ ਸੀਰੀਆ 'ਤੇ ਹਮਲਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ"

8꞉44 ਪਹਿਲਾ ਤੈਅ ਕੀਤਾ ਨਾਟਕ ਖੇਡਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ-ਰੂਸ

ਰੂਸ ਦੇ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਸਫੀਰ ਐਨਟੋਨੀ ਐਨਟੋਨੋਵ ਨੇ ਟਵੀਟ ਰਾਹੀਂ ਪੱਛਮੀ ਤਾਕਤਾਂ ਉੱਪਰ ਇਲਜ਼ਾਮ ਲਾਇਆ ਹੈ ਕਿ ਪਹਿਲਾਂ ਤੋਂ ਸੋਚੀ ਹੋਈ ਸਕੀਮ ਅਮਲ ਵਿੱਚ ਲਿਆ ਰਹੇ ਹਨ।

ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ, "ਸਾਨੂੰ ਫੇਰ ਧਮਕਾਇਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਅਸੀਂ ਚੇਤਾਵਨੀ ਦਿੱਤੀ ਸੀ ਕਿ ਅਜਿਹੀਆਂ ਕਾਰਵਾਈਆਂ ਨੂੰ ਬੇਸਿੱਟਾ ਨਹੀਂ ਛੱਡਿਆ ਜਾਵੇਗਾ।"

ਉਨ੍ਹਾਂ ਅੱਗੇ ਕਿਹਾ, "ਅਮਰੀਕਾ ਕੋਲ ਰਸਾਇਣਕ ਹਥਿਆਰਾਂ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਜ਼ਖੀਰਾ ਹੈ-ਉਸ ਕੋਲ ਦੂਜੇ ਦੇਸਾਂ 'ਤੇ ਇਲਜ਼ਾਮ ਲਾਉਣ ਦਾ ਕੋਈ ਨੈਤਿਕ ਹੱਕ ਨਹੀਂ ਹੈ"

8꞉40 ਕੈਨੇਡਾ ਵੱਲੋਂ ਹਮਲੇ ਦੀ ਹਮਾਇਤ

ਕੈਨੇਡਾ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਜਸਟਿਨ ਟਰੂਡੋ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਰਸਾਇਣਿਕ ਹੱਥਿਆਰਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਦੀ ਨਿੰਦਾ ਕੀਤੀ ਸੀ ਅਤੇ ਅਮਰੀਕਾ, ਬਰਤਾਨੀਆ ਅਤੇ...


... ਦੀ ਕੋਵਿਡ ਵੈਕਸੀਨ ਵਿੱਚ ਸੂਰ ਦਾ ਮਾਸ

ਭਾਰਤ ਦੇ ਕੁਝ ਇਸਲਾਮੀ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਕਿਸੇ ਵੀ ਮੁਸਲਮਾਨ ਨੂੰ ਕੋਵਿਡ ਵੈਕਸੀਨ ਨਹੀਂ ਲੈਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਕਿਉਂਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਪੋਰਕ ਮਿਲਾਇਆ ਗਿਆ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।

ਪਰ ਸੱਚਾਈ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਬਣਾਈਆਂ ਜਾ ਰਹੀਆਂ ਦੋਵੇਂ ਹੀ ਵੈਕਸੀਨ ਵਿੱਚ ਪੋਰਕ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ।

ਹਾਲਾਂਕਿ ਪੋਰਕ ਜਿਲੇਟਿਨ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੁਝ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਦੀ ਵੈਕਸੀਨ ਵਿਚ ਸਟੈਬਲਾਈਜ਼ਰ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਜ਼ਰੂਰ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸਲਾਮ ਵਿੱਚ ਸੂਰ ਦੇ ਮਾਸ ਨਾਲ ਬਣੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਹਰਾਮ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਇਸ ਮੁੱਦੇ ਨੇ ਟਵਿੱਟਰ 'ਤੇ ਬਹੁਤ ਜ਼ੋਰ ਫੜਿਆ। ਟਵਿੱਟਰ 'ਤੇ ਇਸ ਨੂੰ ਲੈ ... ਬਾਕੀ ਲੇਖ ਲਿਖੋ:


... ਦੀ ਗੁਪਤ ਕਾਰਵਾਈ ਬਾਰੇ ਪਤਾ ਲੱਗ ਗਿਆ ਹੈ।

ਜੈਕੀ ਨੇ ਦੱਸਿਆ, "ਬੇਨਜ਼ੀਰ ਭੁੱਟੋ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਮੈਂ ਪਹਿਲਾਂ ਕੰਮ ਕਰ ਚੁੱਕੀ ਹਾਂ, ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਪਛਾਣ ਲਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਸੋਚਿਆ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪਤਾ ਹੈ ਕਿ ਮੈਂ ਉੱਥੇ ਕਿਉਂ ਸੀ- ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਬਚਾਉਣ ਲਈ।"

ਬੇਨਜ਼ੀਰ ਭੁੱਟੋ ਜਿੰਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਜੈਕੀ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਕੰਮ ਕਰ ਚੁੱਕੀ ਸੀ, ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਪਛਾਣ ਲਿਆ ਸੀ

ਇਸਦਾ ਮਤਲਬ ਕਿ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੀਆਂ ਯੋਜਨਾਵਾਂ 'ਤੇ ਪੁਨਰ ਵਿਚਾਰ ਕਰਨ ਅਤੇ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕਰਨ ਦੀ ਲੋੜ ਸੀ।

ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੱਸਿਆ ਕਿ, "ਅਸੀਂ ਇਕ ਟੈਕਸੀ ਡ੍ਰਾਈਵਰ ਨੂੰ ਪੈਸੇ ਦਿੱਤੇ ਤਾਂ ਜੋ ਘਰ ਦਾ ਗੇਟ ਤੋੜ ਅੰਦਰ ਪਹੁੰਚ ਸਕੀਏ।"

ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਉਕਤ ਮਹਿਲਾ ਨੂੰ ਛੁਡ... ਬਾਕੀ ਲੇਖ ਲਿਖੋ:

ਕ ਸਿਖਲਾਈ ਕੋਰਸ ਕਰਨਾ ਲਾਜ਼ਮੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

ਜੈਕੀ ਕਹਿੰਦੀ ਹੈ, "ਜਿੱਥੋਂ ਤਕ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਇਹ ਠੀਕ ਹੈ", ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਇਹ ਵੀ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਕੋਈ ਵੀ ਕੋਰਸ ਕਰਕੇ ਤੁਰੰਤ ਹੀ ਅੰਗ-ਰੱਖਿਅਕ ਜਾਂ ਨਜ਼ਦੀਕੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਨਹੀਂ ਬਣ ਸਕਦੇ।"

ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਸੁਰੱਖਿਆ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰ ਰਹੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਇਹ ਯਾਦ ਰੱਖਣ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਆਪਣੇ ਕਲਾਇੰਟ ਦੇ ਦੋਸਤ ਨਹੀਂ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ, "ਤੁਹਾਨੂੰ ਇਸ ਥੋੜੀ ਜਿਹੀ ਦੂਰੀ ਨੂੰ ਬਰਕਰਾਰ ਰੱਖਣਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਜੋਂ ਤੁਸੀਂ ਲੋੜ ਸਮੇਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਖੜ੍ਹੇ ਹੋਵੇ ਅਤੇ ਲੋੜ ਨਾ ਹੋਣ ਤੇ ਪਿੱਛੇ ਹੱਟ ਸਕੋ।"

ਨੈਟਫਲਿਕਸ ਦੀ ਫਿਲਮ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾ ਬਣੀ ਜੈਕੀ

ਜੈਕੀ ਖ਼ੁਦ ਹੁਣ ਇੱਕ ਆਉਣ ਵਾਲੀ ਨੈਟਫ਼ਲਿਕਸ ਫਿਲਮ, 'ਕਲੋਜ਼' ਦਾ ਵਿਸ਼ਾ ਹੈ। ਇਹ ਫਿਲਮ ਜੈਕੀ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਤੋਂ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਹੈ।

ਨੂਮੀ ਰਪੇਸ ਦੇ ਅਭਿਨੈ ਵਾਲੀ ਐਕਸ਼ਨ ਥ੍ਰਿਲਰ ਨੂੰ ਵੀ ਇੱਕ ਅੰਗ ਰੱਖਿਅਕ ਵਜੋਂ ਜੈਕੀ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਨੇ ਹੀ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਕੀਤਾ ਸੀ ਅਤੇ ਉਹ ਫਿਲਮ ਦੀ ਇੱਕ ਸਲਾਹਕਾਰ ਵੀ ਸੀ।

ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਵਿੱਕੀ ਜਿਉਸਨ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਜੈਕੀ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕਰਨ ਨਾਲ ਸਾਨੂੰ ਐਕਸ਼ਨ ਦ੍ਰਿਸ਼ਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਮਾਣਿਕਤਾ ਲਿਆਉਣ ਵਿਚ ਬਹੁਤ ਸਹਾਇਤਾ ਮਿਲੀ।

ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ:

ਜੈਕੀ ਨੇ ਇਸ ਗੱਲ 'ਤੇ ਜ਼ੋਰ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਗੂੜ੍ਹੇ ਰੰਗ ਦੇ ਚਸ਼ਮਿਆਂ ਵਾਲੇ ਸੁਰੱਖਿਆ ਕਰਮੀਆਂ ਵਾਲੇ ਰੂੜ੍ਹੀਵਾਦੀ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਇੱਕ ਬੌਡੀਗਾਰਡ ਵਿਚ ਸਰੀਰਕ ਤਾਕਤ ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਦਿਮਾਗ ਦੀ ਤੇਜ਼ੀ ਵੀ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ।

ਕਿੱਤੇ ਵਿਚ ਭਰਤੀ ਕਾਮਿਆਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਕਲਾਇੰਟਸ ਦੇ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕਰਨ ਲਈ ਠੀਕ ਢੰਗ ਨਾਲ ਗੱਲਬਾਤ ਕਰਨ ਦਾ ਤਰੀਕਾ ਸਿੱਖਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਤੁਹਾਨੂੰ ਮੌਜੂਦਾ ਮਾਮਲਿਆਂ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਰਹਿਣ ਦੀ ਵੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਹੈ।

ਉਹ ਨਿੱਜੀ ਖਤਰਿਆਂ ਦਾ ਡਰ ਖਾਰਜ ਨਹੀਂ ਕਰਦੀ ਜੋ ਕਈ ਵਾਰ ਇਸ ਕੰਮ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਕੰਮ 'ਤੇ ਜਾਣ ਸਮੇਂ ਚਿੰਤਾ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦੇ।

"ਤੁਸੀਂ ਉਹ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹੋ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਕਰਨ ਲਈ ਤੁਹਾਨੂੰ ਸਿਖਲਾਈ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਤੁਸੀਂ ਬਾਹਰ ਆ ਜਾਂਦੇ ਹੋ, ਤਾਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਅਹਿਸਾਸ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਤੁਸੀਂ ਕੀ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।"

(ਬੀਬੀਸੀ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਲ FACEBOOK, INSTAGRAM, TWITTERਅਤੇ YouTube 'ਤੇ ਜੁੜੋ।)


... ਦੀ ਗੱਲ ਦਾ ਸਾਫ਼ ਤੌਰ 'ਤੇ ਜ਼ਿਕਰ ਕੀਤਾ ਹੈ :

ਟਸਐਪ ਦੇ ਇਸ ਤਾਜ਼ਾ ਨੋਟੀਫਿਕੇਸ਼ਨ ਨੇ ਮਾਹਿਰਾਂ ਦੀਆਂ ਚਿੰਤਾਵਾਂ ਵਧਾ ਦਿੱਤੀਆਂ ਹਨ

ਵਟਸਐਪ ਇਹ ਦਾਅਵਾ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਪ੍ਰਾਈਵੇਸੀ ਪਾਲਿਸੀ ਬਦਲਣ ਨਾਲ ਆਮ ਯੂਜਰਜ਼ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ 'ਤੇ ਕੋਈ ਅਸਰ ਨਹੀਂ ਪਵੇਗਾ, ਪਰ ਕੀ ਤੁਸੀਂ ਜੋ ਮੈਸੇਜ, ਵੀਡਿਓ, ਆਡਿਓ ਅਤੇ ਡਾਕੂਮੈਂਟ ਵਟਸਐਪ ਜ਼ਰੀਏ ਇੱਕ-ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਭੇਜਦੇ ਹੋ, ਉਸ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਤੁਹਾਨੂੰ ਸੁਚੇਤ ਹੋ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ?

ਇਹੀ ਜਾਣਨ ਲਈ ਅਸੀਂ ਸਾਈਬਰ ਅਤੇ ਟੈਕਨੋਲੋਜੀ ਲਾਅ ਦੇ ਮਾਹਿਰਾਂ ਨਾਲ ਗੱਲ ਕੀਤੀ।

'ਅੱਗ ਦੇ ਭਾਂਬੜ ਵਰਗੀ ਹੈ ਵਟਸਐਪ ਦੀ ਨਵੀਂ ਪਾਲਿਸੀ'

ਸਾਈਬਰ ਸੁਰੱਖਿਆ ਮਾਹਰ ਅਤੇ 'ਵਟਸਐਪ ਲਾਅ' ਕਿਤਾਬ ਦੇ ... ਬਾਕੀ ਲੇਖ ਲਿਖੋ:

ੀਲਾ ਹੈ।"

ਪਵਨ ਦੁੱਗਲ ਅਨੁਸਾਰ, ਵਟਸਐਪ ਦੀ ਨਵੀਂ ਪ੍ਰਾਈਵੇਸੀ ਪਾਲਿਸੀ ਆਈਟੀ ਐਕਟ ਦੀ ਉਲੰਘਣਾ ਹੈ,

ਪਵਨ ਦੁੱਗਲ ਅਨੁਸਾਰ, ਵਟਸਐਪ ਦੀ ਨਵੀਂ ਪ੍ਰਾਈਵੇਸੀ ਪਾਲਿਸੀ ਆਈਟੀ ਐਕਟ ਦੀ ਉਲੰਘਣਾ ਹੈ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਇਸ ਦੇ ਦੋ ਪ੍ਰਾਵਧਾਨਾਂ ਦੀ:

ਇਨਫਰਮੇਸ਼ਨ ਟੈਕਨੋਲੋਜੀ ਇੰਟਮਿਡਿਏਰੀ ਗਾਈਡਲਾਈਨਜ਼ ਰੂਲਜ਼, 2011

ਉੱਥੇ, ਭਾਰਤ ਦੇ ਆਈਟੀ ਐਕਟ ਦੀ ਧਾਰਾ-1 ਅਤੇ ਧਾਰਾ-75 ਅਨੁਸਾਰ ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਸਰਵਿਸ ਪ੍ਰੋਵਾਈਡਰ ਭਾਰਤ ਦੇ ਬਾਹਰ ਸਥਿਤ ਹੈ, ਪਰ ਉਸ ਦੀਆਂ ਸੇਵਾਵਾਂ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਕੰਪਿਊਟਰ ਜਾਂ ਮੋਬਾਇਲ ਫੋਨ 'ਤੇ ਵੀ ਉਪਲੱਬਧ ਹਨ ਤਾਂ ਉਹ ਭਾਰਤੀ ਆਈਟੀ ਐਕਟ ਦੇ ਅਧੀਨ ਵੀ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ।

ਯਾਨਿ ਵਟਸਐਪ ਭਾਰਤ ਦੇ ਆਈਟੀ ਐਕਟ ਦੇ ਦਾਇਰੇ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸ਼ੱਕ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਦੂਜੀ ਗੱਲ, ਵਟਸਐਪ ਭਾਰਤੀ ਆਈਟੀ ਐਕਟ ਅਨੁਸਾਰ 'ਇੰਟਰਮਿਡਿਏਰੀ' ਦੀ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਦਾਇਰੇ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦਾ ਹੈ।

ਆਈਟੀ ਐਕਟ ਦੀ ਧਾਰਾ-2 ਵਿੱਚ ਇੰਟਰਮਿਡਿਏਰੀਜ਼ ਨੂੰ ਮੋਟੇ-ਮੋਟੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪਰਿਭਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਦੂਜਿਆਂ ਦਾ ਨਿੱਜੀ ਡੇਟਾ ਅਕਸੈੱਸ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਸਰਵਿਸ ਪ੍ਰੋਵਾਈਡਰਜ਼ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।

ਆਈਟੀ ਐਕਟ ਦੇ ਸੈਕਸ਼ਨ-79 ਅਨੁਸਾਰ ਇੰਟਰਮਿਡਿਏਰੀਜ਼ ਨੂੰ ਯੂਜਰਜ਼ ਦੇ ਡੇਟਾ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਪੂਰੀ ਸਾਵਧਾਨੀ ਵਰਤਣੀ ਹੋਵੇਗੀ ਅਤੇ ਡੇਟਾ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਰੱਖਣ ਦੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਉਸੇ ਦੀ ਹੋਵੇਗੀ।

ਬ੍ਰਾਜ਼ੀਲ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਵਟਸਐਪ ਦੀ ਪ੍ਰਾਇਵੇਸੀ ਪਾਲਿਸੀ

ਪਵਨ ਦੁੱਗਲ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਜੇਕਰ ਵਟਸਐਪ ਦੀ ਨਵੀਂ ਪ੍ਰਾਈਵੇਸੀ ਪਾਲਿਸੀ ਅਤੇ ਸ਼ਰਤਾਂ ਨੂੰ ਦੇਖੀਏ ਤਾਂ ਇਹ ਕਿਧਰੇ ਵੀ ਆਈਟੀ ਐਕਟ ਦੇ ਪ੍ਰਾਵਧਾਨਾਂ 'ਤੇ ਖਰੀ ਨਹੀਂ ਉਤਰਦੀ।

'ਵਟਸਐਪ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਲਈ ਫਿਲਹਾਲ ਕੋਈ ਕਾਨੂੰਨ ਨਹੀਂ'

ਸਾਈਬਰ ਅਤੇ ਟੈਕਨੋਲੋਜੀ ਲਾ ਮਾਮਲਿਆਂ ਦੀ ਮਾਹਿਰ ਪੁਨੀਤ ਭਸੀਨ ਕਹਿੰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਵਟਸਐਪ ਜੋ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਉਹ ਕੁਝ ਨਵਾਂ ਨਹੀਂ ਹੈ।

ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਵਟਸਐਪ ਦੀ ਪਾਲਿਸੀ ਅਪਡੇਟ ਸਹਿਮਤੀ 'ਤੇ ਸਾਡੀ ਨਜ਼ਰ ਇਸ ਲਈ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਕਿਸੇ ਨਾ ਕਿਸੇ ਰੂਪ ਨਾਲ ਸਾਨੂੰ ਆਪਣੀਆਂ ਨੀਤੀਆਂ ਦੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦੇ ਰਿਹਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸਾਡੇ ਤੋਂ ਸਹਿਮਤੀ ਮੰਗ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਲਗਭਗ ਹਰ ਐਪ ਬਿਨਾਂ ਸਾਡੀ ਮਨਜ਼ੂਰੀ ਦੇ ਸਾਡਾ ਨਿੱਜੀ ਡੇਟਾ ਅਕਸੈੱਸ ਕਰ ਲੈਂਦੇ ਹਨ।"

ਪੁਨੀਤ ਭਸੀਨ ਵੀ ਮੰਨਦੀ ਹੈ ਕਿ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਾਈਵੇਸੀ ਨਾਲ ਸਬੰਧਿਤ ਕਾਨੂੰਨਾਂ ਦੀ ਅਣਹੋਂਦ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਵਟਸਐਪ ਲਈ ਭਾਰਤ ਵਰਗੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਟਾਰਗੈੱਟ ਕਰਨਾ ਆਸਾਨ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਾਈਵੇਸੀ ਅਤੇ ਨਿੱਜਤਾ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਸਖ਼ਤ ਕਾਨੂੰਨ ਮੌਜੂਦ ਹਨ, ਵਟਸਐਪ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਪਾਲਣ ਕਰਨਾ ਹੀ ਪੈਂਦਾ ਹੈ।

ਜੇਕਰ ਤੁਸੀਂ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਦੋਖੇਗਾ ਤਾਂ ਪਾਓਗੇ ਕਿ ਵਟਸਐਪ ਯੂਰੋਪੀ ਖੇਤਰ, ਬ੍ਰਾਜ਼ੀਲ ਅਤੇ ਅਮਰੀਕਾ, ਤਿੰਨਾਂ ਲਈ ਅਲੱਗ-ਅਲੱਗ ਨੀਤੀਆਂ ਅਪਣਾਉਂਦਾ ਹੈ।

ਇਸ ਦੀ ਯੂਰੋਪੀਅਨ ਸੰਘ (ਈਯੂ) ਅਤੇ ਯੂਰੋਪੀਅਨ ਖੇਤਰਾਂ ਤਹਿਤ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਲਈ ਅਲੱਗ, ਬ੍ਰਾਜ਼ੀਲ ਲਈ ਅਲੱਗ ਅਤੇ ਅਮਰੀਕਾ...


... ਦੀ ਲਹਿਰ ਖੜ੍ਹੀ ਹੋ ਗਈ ਪਰ ਇਹ ਸਿਰਫ ਅੰਗਰੇਜ਼ਾਂ ਦੇ ਖਿਲਾਫ ਹੀ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਸਗੋਂ ਗਾਂਧੀ ਦੇ ਖਿਲਾਫ ਵੀ ਸੀ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇਹ ਮੰਗ ਨਹੀਂ ਸੀ ਰੱਖੀ ਕਿ 'ਭਗਤ ਸਿੰਘ ਦੀ ਫਾਂਸੀ-ਮਾਫੀ ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਸਮਝੌਤਾ ਨਹੀਂ'।

ਫਾਂਸੀ ਦੇ ਤਿੰਨ ਦਿਨਾਂ ਬਾਅਦ ਹੀ ਕਾਂਗਰਸ ਦਾ ਸੰਮੇਲਨ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੀ ਤੇ ਆਖ਼ਰੀ ਵਾਰ ਸਰਦਾਰ ਵੱਲਭ ਭਾਈ ਪਟੇਲ ਕਾਂਗਰਸ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਬਣੇ।

ਇੱਕ ਦਿਨ ਪਹਿਲਾਂ, 25 ਮਾਰਚ ਨੂੰ ਜਦੋਂ ਗਾਂਧੀ ਇਸ ਸੰਮੇਲਨ ਲਈ ਕਰਾਚੀ ਪੁੱਜੇ ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸੁਆਗਤ ਮੁਜ਼ਾਹਰਿਆਂ ਨਾਲ ਹੋਇਆ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕਾਲੇ ਕੱਪੜੇ ਦੇ ਫੁੱਲ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਅਤੇ ਨਾਅਰੇ ਲੱਗੇ, "ਗਾਂਧੀ ਮੁਰਦਾਬਾਦ, ਗਾਂਧੀ ਗੋ ਬੈਕ, ਗਾ... ਬਾਕੀ ਲੇਖ ਲਿਖੋ:

ੂਰੀ ਵਰਤੀ। 23 ਮਾਰਚ ਸਵੇਰੇ ਮੈਂ ਵਾਇਸਰਾਏ ਨੂੰ ਇੱਕ ਨਿੱਜੀ ਚਿਠੀ ਲਿਖੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਮੈਂ ਆਪਣੀ ਪੂਰੀ ਆਤਮਾ ਪਾ ਦਿੱਤੀ।

"ਭਗਤ ਸਿੰਘ ਅਹਿੰਸਾ ਦੇ ਪੁਜਾਰੀ ਨਹੀਂ ਸਨ ਪਰ ਹਿੰਸਾ ਨੂੰ ਧਰਮ ਨਹੀਂ ਮੰਨਦੇ ਸਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵੀਰਾਂ ਨੇ ਮੌਤ ਦੇ ਡਰ ਉੱਤੇ ਵੀ ਜਿੱਤ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲਈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਵੀਰਤਾ ਅੱਗੇ ਸਿਰ ਝੁਕਾਉਂਦੇ ਹਾਂ। ਪਰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕੀਤੇ ਕੰਮ ਨੂੰ ਦੁਬਾਰਾ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਇਸ ਕਾਰੇ ਨਾਲ ਦੇਸ਼ ਨੂੰ ਕੋਈ ਫਾਇਦਾ ਹੋਇਆ ਹੋਵੇ, ਮੈਂ ਇਹ ਨਹੀਂ ਮੰਨਦਾ। ਖੂਨ ਕਰ ਕੇ ਸ਼ੋਹਰਤ ਹਾਸਲ ਕਰਨ ਦੀ ਰਵਾਇਤ ਚੱਲ ਪਈ ਤਾਂ ਲੋਕ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਦੇ ਕਤਲ ਵਿੱਚ ਹੀ ਨਿਆਂ ਲੱਭਣ ਲੱਗਣਗੇ।"

ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੇ ਮਾਅਨੇ

ਖੋਜਕਾਰਾਂ ਨੂੰ ਅਜਿਹੇ ਸਬੂਤ ਨਹੀਂ ਮਿਲੇ ਜੋ ਦੱਸਣ ਕਿ ਗਾਂਧੀ ਨੇ ਭਗਤ ਸਿੰਘ ਦੀ ਫਾਂਸੀ ਰੋਕਣ ਲਈ ਵਾਇਸਰਾਇ ਉੱਪਰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਬਾਅ ਬਣਾਇਆ ਹੋਵੇ। ਇਹ ਜ਼ਰੂਰ ਹੈ ਕਿ ਫਾਂਸੀ ਵਾਲੇ ਦਿਨ ਤੜਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇੱਕ ਭਾਵਨਾਤਮਕ ਚਿੱਠੀ ਵਾਇਸਰਾਏ ਨੂੰ ਲਿਖੀ ਸੀ ਪਰ ਉਦੋਂ ਦੇਰ ਹੋ ਚੁੱਕੀ ਸੀ।

ਇਸ ਵਿਸ਼ੇ ਉੱਪਰ ਮੌਜੂਦ ਰਿਸਰਚ ਦੇ ਆਧਾਰ 'ਤੇ ਇਹ ਕਿਹਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿ ਫਾਂਸੀ ਦੇ ਦਿਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਇਸਰਾਇ ਨਾਲ ਚਰਚਾ ਵਿੱਚ ਗਾਂਧੀ ਨੇ ਭਗਤ ਸਿੰਘ ਦੀ ਫਾਂਸੀ ਨੂੰ ਗੈਰ-ਜ਼ਰੂਰੀ ਮੰਨਿਆ ਸੀ।

ਇਸੇ ਲਈ ਬਾਅਦ 'ਚ ਗਾਂਧੀ ਵੱਲੋਂ ਆਪਣੀ ਪੂਰੀ ਤਾਕਤ ਲਗਾਉਣ ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਸਹੀ ਨਹੀਂ ਜਾਪਦਾ।

ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ

ਆਪਣੇ ਖਿਲਾਫ਼ ਵਿਰੋਧ ਨੂੰ ਵੇਖਦਿਆਂ ਗਾਂਧੀ ਨੇ ਸਾਰੀ ਨਿੰਦਾ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਉੱਪਰ ਲੈ ਕੇ ਆਪਣੇ ਵਿਚਾਰ ਲੋਕਾਂ ਸਾਹਮਣੇ ਰੱਖੇ। ਭਗਤ ਸਿੰਘ ਦੀ ਬਹਾਦਰੀ ਦਾ ਸਨਮਾਨ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਰਾਹ ਦਾ ਸਾਫ ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਰੋਧ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਇਸ ਨੂੰ ਗੈਰ-ਕਾਨੂੰਨੀ ਆਖਿਆ।

ਇੱਕ ਨੇਤਾ ਵਜੋਂ ਇਸ ਮੁੱਦੇ ਉੱਪਰ ਗਾਂਧੀ ਦੀ ਨੈਤਿਕ ਹਿੰਮਤ ਯਾਦ ਰੱਖਣ ਯੋਗ ਹੈ। ਇਸ ਪੂਰੇ ਮੁੱਦੇ 'ਤੇ ਗਾਂਧੀ ਦੇ ਵਰਤਾਰੇ ਨੂੰ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਵੇਖਿਆ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਪੱਖ ਵੀ ਸਮਝ ਆਉਂਦਾ ਹੈ।

ਭਗਤ ਸਿੰਘ ਖੁਦ ਆਪਣੀ ਸਜ਼ਾ ਮਾਫੀ ਦੀ ਅਰਜ਼ੀ ਦੇਣ ਲਈ ਤਿਆਰ ਨਹੀਂ ਸਨ। ਜਦੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਿਤਾ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਅਰਜ਼ੀ ਲਾਈ ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕੌੜੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਭਰੀ ਚਿੱਠੀ ਲਿਖ ਕੇ ਇਸ ਦਾ ਜਵਾਬ ਦਿੱਤਾ ਸੀ।

ਨਿੰਦਿਆ ਕਿਸਨੂੰ ਜਾਵੇ?

ਭਗਤ ਸਿੰਘ ਦੀ ਸਜ਼ਾ ਦੇ ਮੁੱਦੇ ਉੱਪਰ ਗਾਂਧੀ ਨੂੰ ਕਿਉਂ ਨਿੰਦਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ? ਕੀ ਇਸ ਦੀ ਵਜ੍ਹਾ ਭਗਤ ਸਿੰਘ ਲਈ ਪਿਆਰ ਹੈ ਜਾਂ ਗਾਂਧੀ ਦੇ ਖਿਲਾਫ ਉਂਝ ਹੀ ਗੁੱਸਾ?

ਭਗਤ ਸਿੰਘ ਦੇ ਨਾਂ ਵਰਤ ਕੇ ਗਾਂਧੀ ਦਾ ਵਿਰੋਧ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਆਪਣੀਆਂ ਰੋਟੀਆਂ ਤਾਂ ਨਹੀਂ ਸੇਕ ਰਹੇ?

ਇਸ ਦੇ ਉਲਟ ਨਾਅਰੇਬਾਜ਼ੀ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਭਗਤ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਖੱਬੇਪੱਖੀ, ਨਾਸਤਿਕ, ਬੁੱਧੀਜੀਵੀ, ਫਿਰਕੂਵਾਦ ਦਾ ਵਿਰੋਧੀ ਦੱਸਦੇ ਹਨ।

ਗਾਂਧੀ ਦਾ ਇੰਗਲੈਂਡ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਬੁੱਤ

ਜਦੋਂ ਭਗਤ ਸਿੰਘ ਤੇ ਬਟੁਕੇਸ਼ਵਰ ਦੱਤ ਨੇ ਬੰਬ ਸੁੱਟਿਆ, ਉਸ ਵੇਲੇ ਲੇਖਕ ਖੁਸ਼ਵੰਤ ਸਿੰਘ ਦੇ ਪਿਤਾ ਸੋਭਾ ਸਿੰਘ ਉੱਥੇ ਮੌਜੂਦ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਅਦਾਲਤ 'ਚ ਭਗਤ ਸਿੰਘ ਦੀ ਪਛਾਣ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਬਾਅਦ...


... ਦੀ ਲਾਗ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਹਨ ਜਾਂ ਫਿਰ ਨਹੀਂ, ਇਸ ਸਬੰਧੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਉਪਲਬਧ ਨਹੀਂ ਹੈ।

ਵੀਡੀਓ: ਬੀਬੀਸੀ ਪੰਜਾਬੀ ਨੂੰ ਇੰਝ ਲਿਆਓ ਆਪਣੀ ਹੋਮ ਸਕਰੀਨ ’ਤੇ

ਭਾਰਤ 'ਚ ਅੰਕੜਿਆਂ ਦੀ ਕਮੀ

ਅਧਿਕਾਰਤ ਅੰਕੜੇ ਦੱਸਦੇ ਹਨ ਕਿ ਭਾਰਤ 'ਚ ਹਰ 10,000 ਲੋਕਾਂ ਪਿੱਛੇ 204, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕਿ ਵੈਕਸੀਨ ਦੀਆਂ ਦੋਵੇਂ ਖੁਰਾਕਾ ਮਿਲ ਚੁੱਕੀਆਂ ਹਨ, ਉਹ ਬ੍ਰੇਕਥਰੂ ਲਾਗ ਦਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ਹੋਏ ਹਨ।

ਪਰ ਇਹ ਡਾਟਾ ਮੁਕੰਮਲ ਨਹੀਂ ਹੈ।

ਉਹ ਲੋਕ ਜਿੰਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਤਿੰਨ ਮਹੀਨਿਆਂ ਤੋਂ ਜਾਂਚ ਕੀਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਸੀ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ ਹੀ ਨਹੀਂ ਗਿਆ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਵੈਕਸੀਨ ਲਗਵਾਈ ਹੈ ਜਾਂ ਫਿਰ ਨਹੀਂ।

ਹਸਪਤਾਲਾਂ 'ਤੋਂ ਵੀ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਜਾਣਕਾਰੀ ਹਾਸਲ ਹੋ ਰ... ਬਾਕੀ ਲੇਖ ਲਿਖੋ:

ਰੂਪ ਦਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ਸਨ, ਜਿੰਨ੍ਹਾਂ 'ਚ ਮਿਊਟੇਸ਼ਨ ਸੀ ਪਰ ਕੋਈ ਵੀ ਗੰਭੀਰ ਰੂਪ 'ਚ ਬੀਮਾਰ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ ਸੀ।

ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਲਾਗ ਨੂੰ ਸਹੀ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਸਮਝਣ ਲਈ ਭਾਰਤ 'ਚ ਇਸ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਵਧੇਰੇ ਅੰਕੜਿਆ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ। ਇਸ ਨਾਲ ਇਹ ਵੀ ਸਮਝਣ 'ਚ ਮਦਦ ਮਿਲੇਗੀ ਕਿ ਵੈਕਸੀਨ ਕਿਵੇਂ ਕੰਮ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ।

ਵਾਇਰੋਲੋਜਿਸਟ ਡਾ. ਸ਼ਾਹਿਦ ਜਮੀਲ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, "ਹੁਣ ਲੋਕ ਇਹ ਸਵਾਲ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ ਕਿ ਕੀ ਇਹ ਤੱਥ ਸੱਚ ਹੈ ਕਿ ਵੈਕਸੀਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵਧੇਰੇ ਲੋਕ ਲਾਗ ਦਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ਹੋ ਰਹੇ ਹਨ।"

"ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਖ਼ਬਰਾਂ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲੋਕਾਂ 'ਚ ਦਹਿਸ਼ਤ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਅਜੇ ਤੱਕ ਵੈਕਸੀਨ ਨਹੀਂ ਲੈ ਪਾਏ ਹਨ।"

ਵੈਕਸੀਨ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਬਾਰੇ ਚਿੰਤਾ

ਪਰ ਇਸ ਤੋਂ ਵੀ ਵੱਡੀ ਚਿੰਤਾ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾ ਭਾਰਤ 'ਚ ਚੱਲ ਰਹੇ ਟੀਕਾਕਰਨ ਮੁਹਿੰਮ ਦੀ ਹੌਲੀ ਰਫ਼ਤਾਰ ਹੈ।

ਅਜੇ ਵੀ ਹਰਡ ਪ੍ਰਤੀਰੋਧਕ ਸ਼ਕਤੀ ਦਿਖਾਈ ਨਹੀਂ ਦੇ ਰਹੀ ਹੈ। ਹਰਡ ਇਮੀਊਨਿਟੀ ਉਸ ਸਮੇਂ ਆਉਂਦੀ ਹੈ ਜਦੋਂ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਆਬਾਦੀ 'ਚ ਬੀਮਾਰੀ ਪ੍ਰਤੀ ਪ੍ਰਤੀਰੋਧਕ ਸ਼ਮਰੱਥਾ ਆ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਟੀਕਾਕਰਨ ਨਾਲ ਵੀ ਸੰਭਵ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਕਈ ਵਾਰ ਕੁਦਰਤੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਬਿਮਾਰੀ ਦੇ ਠੀਕ ਹੋਣ ਨਾਲ ਵੀ।

ਅਜਿਹੀ ਸਥਿਤੀ 'ਚ ਜੇਕਰ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਮਨਾਂ 'ਚ ਵੈਕਸੀਨ ਪ੍ਰਤੀ ਡਰ ਘਰ ਕਰ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਇਹ ਵੱਡੀ ਸਮੱਸਿਆ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣ ਸਕਦੀ ਹੈ।

ਹਰਡ ਇਮੀਊਨਿਟੀ ਉਸ ਸਮੇਂ ਆਉਂਦੀ ਹੈ ਜਦੋਂ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਆਬਾਦੀ 'ਚ ਬੀਮਾਰੀ ਪ੍ਰਤੀ ਪ੍ਰਤੀਰੋਧਕ ਸ਼ਮਰੱਥਾ ਆ ਜਾਂਦੀ ਹੈ

ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਭਾਰਤ 'ਚ ਫੈਲ ਰਹੀ ਕੋਰੋਨਾ ਮਹਾਂਮਾਰੀ ਦੀ ਦੂਜੀ ਲਹਿਰ, ਵਾਇਰਸ ਦੇ ਮਿਊਟੇਟ ਹੋਣ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਫੈਲਣ ਨੂੰ ਹੋਰ ਸੌਖਾ ਕਰ ਦੇਵੇਗੀ।

ਵਧੇਰੇ ਮਾਰੂ ਮਿਊਟੇਸ਼ਨ ਵਾਲੇ ਵਾਇਰਸ ਵੈਕਸੀਨ ਤੋਂ ਹਾਸਲ ਹੋਣ ਵਾਲੀ ਪ੍ਰਤੀਰੋਧਕ ਸ਼ਕਤੀ ਨੂੰ ਮਾਤ ਦੇਣ 'ਚ ਸਫ਼ਲ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ।

ਕੁਲ ਮਿਲਾ ਕੇ ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਵੈਕਸੀਨ ਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਪਰ ਇਹ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਗੰਭੀਰ ਬਿਮਾਰੀ ਤੋਂ ਬਚਾਉਣ 'ਚ ਕਾਰਗਰ ਸਿੱਧ ਹੋ ਰਹੀ ਹੈ। ਪਰ ਇਹ ਵੀ ਸੰਭਵ ਹੈ ਕਿ ਵੈਕਸੀਨ ਦੀਆਂ ਦੋਵੇਂ ਖੁਰਾਕਾਂ ਲੈ ਚੁੱਕੇ ਲੋਕ ਵੀ ਲਾਗ ਦਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਇਸ ਲਈ ਸਾਵਧਾਨੀ ਵਰਤਣਾ ਜਾਰੀ ਰੱਖਣਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੋਵੇਗਾ।

ਅਜੇ ਵੀ ਭੀੜ-ਭੜਕੇ ਵਾਲੇ ਇਲਾਕਿਆਂ 'ਚ ਨਾ ਜਾਓ, ਮਾਸਕ ਲਗਾ ਕੇ ਰੱਖੋ ਅਤੇ ਬੰਦ ਥਾਵਾਂ 'ਤੇ ਇੱਕਠੇ ਹੋਣ ਤੋਂ ਪਰਹੇਜ਼ ਕਰੋ।

ਕੁਝ ਮਾਹਰਾਂ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ ਕੇਰਲ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੀ ਦੂਜੇ ਖੇਤਰਾਂ 'ਚ ਵੀ ਦੋਹਰੇ ਮਾਸਕ (ਦੋ ਮਾਸਕ) ਨੂੰ ਲਾਜ਼ਮੀ ਕਰ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਸਿਹਤ ਮਹਿਕਮਿਆਂ ਵੱਲੋਂ ਵੀ ਜ਼ਰੂਰੀ ਜਾਣਕਾਰੀਆਂ ਸਹੀ ਢੰਗ ਨਾਲ ਦਿੱਤੀਆਂ ਜਾਣੀਆਂ ਚਾਹੀਦੀਆਂ ਹਨ, ਜੋ ਕਿ ਹੁਣ ਤੱਕ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ ਹੈ।

ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਵੈਕਸੀਨ ਦੀਆਂ ਦੋਵੇਂ ਖੁਰਾਕਾਂ ਲੈ ਚੁੱਕੇ ਲੋਕ ਘਰ 'ਚ ਜਾਂ ਫਿਰ ਦਫ਼ਤਰ 'ਚ ਇੱਕਠੇ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ?

ਪੱਲਵ ਬਾਗਲਾ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, " ਵੈਕਸੀਨ ਆਪਣਾ ਕੰਮ...


... ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੋਵਿਡ-19 ਲਈ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ।"

ਪਿਛਲੇ ਹਫ਼ਤੇ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਦੀ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਬਿਆਨ ਦਿੱਤਾ ਸੀ ਕਿ ਨਿੱਜੀ ਹਸਪਤਾਲ ਕੋਵਿਡ-19 ਦੇ ਮਰੀਜਾਂ ਲਈ ਆਪਣੇ ਸਰੋਤਾਂ ਦਾ 80 ਫੀਸਦ ਸਮਰਪਿਤ ਕਰਨਾ ਹੋਵੇਗਾ, ਜਦਕਿ ਕੀਮਤਾਂ ਨੇ ਅੜਿੱਕਾ ਪਾਇਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।

'ਸਰਕਾਰੀ ਡਾਕਟਰਾਂ ਲਈ ਕੋਈ ਰਾਹਤ ਨਹੀਂ'

ਇੰਡੀਅਨ ਮੈਡੀਕਲ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਦੇ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਤੋਂ ਪ੍ਰਧਾਨ ਡਾ. ਅਵਿਨਾਸ਼ ਬੋਂਦਵੇ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ, "ਲਾਗ ਦੇ ਸੁਭਾਅ ਕਾਰਨ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਵਿੱਚ ਘਬਰਾ ਰਹੇ ਸਨ, ਹੁਣ ਕਰੀਬ 3 ਹਜ਼ਾਰ ਆਜ਼ਾਦ ਡਾਕਟਰ ਮਦਦ ਲਈ ਹਸਤਾਖ਼ਰ ਚੁੱਕੇ ਹਨ। ਪਰ ਸਾਨੂੰ ਸਹੀ ਕੀਮਤਾਂ ’ਤੇ ਸਹੀ ਪੀਪੀਈ ਕਿੱਟਾਂ ਮੁਹੱਈਆਂ ਕਰਵਾਉਣ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ, ਜੋ ਫਿਲਹਾਲ ਅ... ਬਾਕੀ ਲੇਖ ਲਿਖੋ:

10 ਲੱਖ ਲੋਕ ਇੱਕ ਸੁਕਏਅਰ ਮੀਲ ਤੋਂ ਘੱਟ ਥਾਂ ’ਤੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਕਿ ਨਿਊਯਾਰਕ ਦੇ ਮੈਨਹੇਟਨ ਸ਼ਹਿਰ ਦੀ ਆਬਾਦੀ ਨਾਲੋਂ ਵੀ 10 ਗੁਣਾ ਵੱਧ ਹੈ।

ਧਾਰਾਵੀ ਦੇ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਮੁਹੰਮਦ ਰਹਿਮਾਨ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ, "ਕਰੀਬ 50 ਲੋਕ ਇੱਕ ਬਾਥਰੂਮ ਵਰਤਦੇ ਹਨ, 10-12 ਲੋਕ ਇੱਕ ਛੋਟੇ ਜਿਹੇ ਕਮਰੇ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੇ, ਖੇਦੇ-ਪੀਂਦੇ ਅਤੇ ਸੌਂਦੇ ਹਨ। ਅਜਿਹੇ ’ਚ ਸੋਸ਼ਲ ਡਿਸਟੈਂਸਿੰਗ ਕਿਵੇਂ ਕਾਇਮ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇ?"

ਉਹ ਇੱਕ ਸੰਗਠਨ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਵੀ ਹਨ ਜੋ ਧਾਰਾਵੀ ਵਿੱਚ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਮਜ਼ਦੂਰਾਂ ਨੂੰ ਖਾਣਾ ਵੰਡਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਲੌਕਡਾਊਨ ਕਰਕੇ ਬੇਰੁਜ਼ਗਾਰ ਹੋ ਗਏ ਹਨ।

ਗਰਮ ਮੌਸਮ ਕਾਰਨ ਪੀਪੀਈ ਕਿੱਟ ਪਾਉਣਾ ਵੀ ਸਿਹਤ ਕਰਮੀਆਂ ਲਈ ਮੁਸ਼ਕਿਲ ਹੋ ਜਾਦਾ ਹੈ

ਉਹ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, "ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਕਦੇ ਇੰਨੀ ਮਿਹਨਤ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਤੇ ਨਾ ਹੀ ਕਦੇ ਥਕਾਣ ਮਹਿਸੂਸ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਹੁਣ ਅਸੀਂ ਖਾਣਾ ਵੰਡਣਾ ਬੰਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਸਾਡੇ ਕੋਲ ਫੰਡ ਖ਼ਤਮ ਹੋ ਗਿਆ, ਅਸੀਂ ਕਿੰਨੀ ਕੁ ਦੇਰ ਤੱਕ ਇਸ ਨੂੰ ਜਾਰੀ ਰੱਖ ਸਕਦੇ ਸੀ।"

“ਮੈਂ ਵੀ, ਲੌਕਡਾਊਨ ,ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਗਲੀਆਂ ਵਿਚੋਂ ਆ ਰਹੀਆਂ ਹਾਕਾਂ ਕਾਰਨ ਉਠ ਖੜ੍ਹਦੀ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸ ਰਸਤਿਓਂ ਕੋਈ 2 ਹਜ਼ਾਰ ਬੰਦਾ ਆਪਣੇ ਕੰਮਾਕਾਜਾਂ ਨੂੰ ਜਾਂਦਾ ਸੀ।”

“ਇਹ ਸ਼ਾਂਤੀ ਚੰਗੀ ਹੈ, ਅਸੀਂ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਸਾਫ਼ ਨੀਲਾ ਅਸਮਾਨ ਦੇਖਦੇ ਹਾਂ ਤੇ ਇਸ ਸਾਲ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਹੰਸਾਂ (ਫੈਮਿੰਗੋਸ) ਦੀ ਗਿਣਤੀ ’ਚ ਵਾਧਾ ਹੋਇਆ ਹੈ।”

ਪਰ ਅਰਥਚਾਰੇ ਦੇ ਬੰਦ ਹੋਣ ਦੀ ਸੱਚਾਈ ਬੇਹੱਦ ਡਰਾਵਨੀ ਹੈ।

ਇਹ ਘਾਟਾ ਕਰੋੜਾਂ ਡਾਲਰਾਂ ਵਿੱਚ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ ਅਤੇ ਕੋਰੋਨਾਵਾਇਰਸ ਕੇਸਾਂ ਵਿੱਚ ਵਾਧਾ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਦਾ ਕੋਈ ਅੰਤ ਨਹੀਂ।

ਨਗਰ ਨਿਗਮ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਡਾ. ਰਾਹੁਲ ਘੁਲੇ ਘਰ-ਘਰ ਥਰਮਲ ਸਕ੍ਰੀਨਿੰਗ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ।

ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ,"ਅਸੀਂ ਨਵੀਆਂ ਸਹੂਲਤਾਂ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਕਰ ਰਹੇ ਹਾਂ। ਉਹ ਦਿਨ ਵਿੱਚ ਪੂਰੀਆਂ ਮਿਲਣਗੀਆਂ। ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਸਾਨੂੰ ਕੋਰੋਨਾਵਾਇਰਸ ਦੇ ਫੈਲਾਅ ਦਾ ਸਰੋਤ ਨਹੀਂ ਲੱਭਦਾ ਅਤੇ ਇਸ ’ਤੇ ਰੋਕ ਨਹੀਂ ਲਗਦੀ, ਉਦੋਂ ਤੱਕ ਸ਼ਹਿਰ ਨੂੰ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਮਹੀਨਿਆਂ ਤੱਕ ਲੌਕਡਾਊਨ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣਾ ਹੋਵੇਗਾ।"

ਮੁੰਬਈ ਕਮਿਸ਼ਨਰ ਇਕਬਾਲ ਚਹਿਲ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਇਸ ਮਹੀਨੇ ਇੱਕ ’ਚੇਸ ਦਿ ਵਾਇਰਸ’ ਨਾਮ ਇੱਕ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ।

ਇਸ ਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਹੋਵੇਗਾ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਲਾਗ ਦੇ ਫੈਲਾਅ ਬਾਰੇ ਪਤਾ ਕਰਨਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ, "ਝੁਗੀ ਝੋਪੜੀ ਵਾਲੇ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਕੁਆਰੰਟੀਨ ਕਰਾਂਗੇ ਜੋ ਕੋਵਿਡ ਕੇਸ ਦੇ ਪਹਿਲੇ 15 ਸੰਪਰਕ ਵਿੱਚ ਆਏ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹੋਣਗੇ। ਹੁਣ ਤੱਕ ਅਸੀਂ 420 ਲੱਖ (4.2 ਮਿਲੀਅਨ) ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਸਕ੍ਰੀਨਿੰਗ ਕਰ ਲਈ ਹੈ।"

ਪਰ ਖ਼ਤਰਾ ਅਜੇ ਹੋਰ ਵੀ ਮੰਡਰਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।

ਮਾਨਸੂਨ ਵੀ ਆਉਣ ਵਾਲਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਹੋਰ ਵੀ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਦਾ ਜੋਖ਼ਮ ਪੈਦਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ, ਜਿਵੇਂ ਮਲੇਰੀਆ, ਟਾਇਫਾਇਡ ਅਤੇ ਹੋਰ ਕਈ।

ਬਰਸਾਤ ਦੇ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ ਜ਼ਰੂਰੀ ਸੇਵਾਵਾਂ ਦਾ ਕੰਮ ਹੋਰ ਵੀ ਔਖਾ ਹੋ...


... ਦੀ ਵਿਚਾਰਧਾਰਾ 'ਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸੰਸਥਾਪਕ ਗੋਲਵਲਕਰ ਅਤੇ ਹੋਰਨਾਂ ਦੀ ਸਪੱਸ਼ਟ ਵਿਚਾਰਧਾਰਾ ਹੈ।

ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਵਿਚਾਰਧਾਰਾ ਇਹ ਸੀ ਕਿ ਉਹ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਦਾ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨ 'ਚ ਨਸਲੀ ਸਫਾਇਆ ਕਰਨਗੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨ ਸਿਰਫ਼ ਹਿੰਦੂਆਂ ਦਾ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਦੇ ਵੀ ਨਹੀਂ ਸੋਚਿਆ ਕਿ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨ ਸਭ ਦਾ ਹੋਵੇਗਾ।

ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ-

ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਨਫ਼ਰਤ ਨਹੀਂ ਸੀ

ਉਹ ਹਿੰਦੂ ਰਾਜ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦਿਲਾਂ ਵਿੱਚ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਦੇ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਨਫ਼ਰਤ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਗੁੱਸਾ ਸੀ ਕਿ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਨੇ ਸੈਂਕੜੇ ਸਾਲ ਹਕੂਮਤ ਕੀਤੀ।

ਉਹ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨ ਦੇ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਨੂੰ ਦਬਾ ਕੇ ਅਤੇ ਦੂਜੇ ਦਰਜੇ ਦਾ ਨਾਗਰਿਕ... ਬਾਕੀ ਲੇਖ ਲਿਖੋ:

ਬੈਠੇ ਹਨ ਕਿ ਉਹ ਕਸ਼ਮੀਰ ਦੀ ਡੈਮੋਗ੍ਰਾਫੀ ਬਦਲਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਆਬਾਦੀ ਨੂੰ ਬਦਲਣਾ ਜੇਨੇਵਾ ਕਨਵੈਸ਼ਨ ਦੇ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਹੈ। ਇਸ ਨੂੰ ਕੌਮਾਂਤਰੀ ਅਪਰਾਧ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਉਹ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਪਣੀ ਵਿਚਾਰਧਾਰਾ 'ਤੇ ਚੱਲ ਰਹੇ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਹੁਣ ਕਾਨੂੰਨ ਪਾਸ ਕਰਕੇ ਕਸ਼ਮੀਰ ਨੂੰ ਕਬਜ਼ੇ ਵਿੱਚ ਲੈ ਲਿਆ ਹੈ।

ਕੀ ਉਹ ਕਸ਼ਮੀਰ ਦੇ ਲੋਕ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ 'ਤੇ ਜ਼ੁਲਮ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਕੀ ਕਸ਼ਮੀਰ ਦੇ ਲੋਕ ਹੁਣ ਗੁਲਾਮ ਬਣਨ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੋ ਜਾਣਗੇ? ਨਹੀਂ, ਕਿਉਂਕਿ ਹੁਣ ਇਹ ਜ਼ੋਰ ਫੜੇਗਾ। ਹੁਣ ਇਹ ਬੇਹੱਦ ਗੰਭੀਰ ਮਸਲਾ ਬਣ ਗਿਆ ਹੈ।

ਉਹ ਜੋ ਜ਼ੁਲਮ ਬੀਤੇ ਪੰਜ ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ, ਕਸ਼ਮੀਰ ਵਿੱਚ ਹੁਣ ਇਹ ਹੌਰ ਜ਼ਿਆਦਾ ਕਰਨਗੇ। ਉਹ ਕਸ਼ਮੀਰ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਹੋਰ ਦਬਾਉਣਗੇ।

ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਜ਼ਾਹਿਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਕਸ਼ਮੀਰ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਬਰਾਬਰ ਨਹੀਂ ਸਮਝਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਬਾਉਂਦੇ ਰਹਿਣਗੇ।

ਪਰ ਜਦੋਂ ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦਬਾਉਣਗੇ ਤਾਂ ਇਸ ਦੀ ਪ੍ਰਤੀਕਿਰਿਆ ਵੀ ਹੋਵੇਗੀ। ਪੁਲਵਾਮਾ ਵਰਗੇ ਹਮਲੇ ਹੋਣਗੇ। ਫਿਰ ਇਲਜ਼ਾਮ ਪਾਕਿਸਤਾਨ 'ਤੇ ਲੱਗੇਗਾ। ਗੁਨੀਆਂ ਜਾਣਦੀ ਹੈ ਕਿ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦਾ ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਹੱਥ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਮੈਂ ਅੱਜ ਇਹ ਭਵਿੱਖਵਾਣੀ ਕਰਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਇਹ ਫਿਰ ਪਾਕਿਸਤਾਨ 'ਚੇ ਅੱਤਵਾਦ ਨੂੰ ਵਧਾਉਣ ਦਾ ਇਲਜ਼ਾਮ ਲਗਾਉਣਗੇ।

ਮੈਨੂੰ ਹੁਣ ਡਰ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਕਸ਼ਮੀਰ ਵਿੱਚ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਨਸਲੀ ਸਫਾਇਆ ਕਰਨਗੇ। ਕਸ਼ਮੀਰ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਬਾਹਰ ਕੱਢਣਗੇ। ਉਹ ਕਸ਼ਮੀਰ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਗੁਲਾਮੀ ਲਈ ਦਬਾਉਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਜਦੋਂ ਅਜਿਹਾ ਹੋਵੇਗਾ ਤਾਂ ਇਸ ਸਿੱਟੇ ਬੇਹੱਦ ਗੰਭੀਰ ਨਿਕਲਣਗੇ।

ਪੁਲਵਾਮਾ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨ ਨੇ ਆਪਣੇ ਜੈਟ ਭੇਜੇ ਅਤੇ ਬਾਲਾਕੋਟ ਵਿੱਚ ਹਮਲਾ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਸਾਨੂੰ ਪਤਾ ਲੱਗਾ ਕਿ ਸਾਡੇ ਲੋਕ ਨਹੀਂ ਮਾਰੇ ਗਏ ਹਨ, ਕੋਈ ਨੁਕਸਾਨ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ ਹੈ ਤਾਂ ਅਸੀਂ ਫ਼ੈਸਲਾ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਤੈਅ ਕੀਤਾ ਕਿ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਅਸੀਂ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਇਲਾਕੇ ਵਿੱਚ ਸੰਕੇਤਿਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਆਪਣੇ ਜੈਟ ਭੇਜ ਕੇ ਜਵਾਬ ਦਿਆਂਗੇ। ਜੇਕਰ ਸਾਡੇ ਲੋਕ ਮਰਦੇ ਤਾਂ ਸਾਡੀ ਹਵਾਈ ਸੈਨਾ ਦੇ ਟਾਰਗੇਟ ਵੀ ਲੌਕ ਸਨ। ਅਸੀਂ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰ ਸਕਦੇ ਸੀ।

ਮੈਂ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਇਹ ਕਹਿੰਦਾ ਰਿਹਾ ਹਾਂ ਕਿ ਦੋ ਪਰਮਾਣੂ ਤਾਕਤ ਰੱਖਣ ਵਾਲੇ ਮੁਲਕਾਂ ਨੂੰ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਖ਼ਤਰੇ ਨਹੀਂ ਚੁੱਕਣੇ ਚਾਹੀਦੇ।

ਮੈਨੂੰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇੱਕ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਾ ਘਮੰਡ ਨਜ਼ਰ ਆਉਂਦਾ ਹੈ ਜੋ ਹਰ ਨਸਲਵਾਦੀ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਮੋਹਰੀ ਸਮਝਣ ਦਾ ਘਮੰਡ ਹੈ, ਇਹ ਅਜੀਬ ਮਾਈਂਡਸੈਟ ਹੈ, ਇਹ ਨਸਲ ਨੂੰ ਮੋਹਰੀ ਰੱਖਣ ਵਿੱਚ ਯਕੀਨ ਰੱਖਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਇਸੇ ਘਮੰਡ ਵਿੱਚ ਇਹ ਕੁਝ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ।

ਉਹ ਕੁਝ ਕਰਨਗੇ ਤਾਂ ਅਸੀਂ ਜਵਾਬ ਜ਼ਰੂਰ ਦਿਆਂਗੇ। ਇਹ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਹਮਲਾ ਕਰਨ ਅਤੇ ਅਸੀੰ ਜਵਾਬ ਨਾ ਦਈਏ।

ਇਹ ਚਲਦਾ ਰਿਹਾ ਤਾਂ ਕੀ ਹੋਵੇਗਾ? ਅਸੀਂ ਰਵਾਇਤੀ ਜੰਗ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਸਕਦੇ ਹਾਂ।

ਜੰਗ ਹੋਈ ਤਾਂ ਕੀ ਹੋਵੇਗਾ? ਅਸੀਂ ਜਿੱਤ ਵੀ ਸਕਦੇ...


... ਦੀ ਸਮੱਸਿਆ ਦੇ ਅਸਲ ਪੱਧਰ ਬਾਰੇ ਜਾਣਨਾ ਤਕਰੀਬਨ ਨਾਮੁਮਕਿਨ ਹੈ।

ਸ਼ਿਕਾਗੋ ਦੇ ਕਾਰਡੀਨਲ ਬਲੇਸ਼ ਕਿਊਪਿਸ਼ ਕਾਨਫਰੰਸ ਦੀ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕਮੇਟੀ ਵਿੱਚ ਓਸਵਾਲਡ ਗ੍ਰੈਸੀਐੱਸ ਦੇ ਸਾਥੀ ਹਨ।

ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਵਾਅਦਾ ਕੀਤਾ ਹੈ ਕਿ ਰੋਮ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਪੂਰੀ ਦੁਨੀਆਂ ਦੀਆਂ ਚਰਚਾਂ ਵਿੱਚ ਮੀਟਿੰਗ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕਦਮ ਚੁੱਕੇ ਜਾਣਗੇ ਤਾਂ ਜੋ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕੇ ਅਤੇ ਪੀੜਤਾਂ ਨੂੰ ਇਨਸਾਫ਼ ਦਿਵਾਇਆ ਜਾ ਸਕੇ।

‘ਕਾਰਡੀਨਲ ਨੂੰ ਰੋਮ ਜਾਣਾ ਸੀ’

ਕਾਰਡੀਨਲ ਓਸਵਾਲਡ ਗ੍ਰੈਸੀਐੱਸ ਦੂਜੇ ਦਿਨ ਕਾਨਫਰੰਸ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ, 'ਚਰਚ ਦੀ ਜਵਾਬਦੇਹੀ' ਬਾਰੇ ਗੱਲਬਾਤ ਨਾਲ ਕਰਨਗੇ।

ਇਸ ਅਹਿਮ ਕਾਨਫਰੰਸ ਵਿੱਚ ਓਸਵਾਲਡ ਗ੍ਰੈਸੀਐੱਸ ਨੂੰ ਇੱਕ ਅਹਿਮ ਜ਼... ਬਾਕੀ ਲੇਖ ਲਿਖੋ:

ਬਚਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਐਕਟ ਅਨੁਸਾਰ ਜੇ ਕਿਸੇ ਕੰਪਨੀ ਜਾਂ ਸੰਸਥਾ ਦਾ ਮੁਖੀ ਆਪਣੇ ਕਿਸੇ ਮੁਲਾਜ਼ਮ ਵੱਲੋਂ ਕੀਤੇ ਸਰੀਰਕ ਸ਼ੋਸ਼ਣ ਦੇ ਅਪਰਾਧ ਬਾਰੇ ਜਾਣਕਾਰੀ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦਾ ਤਾਂ ਉਹ ਇੱਕ ਅਪਰਾਧ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਇਸ ਅਪਰਾਧ ਲਈ ਉਸ ਨੂੰ ਵੱਧ ਤੋਂ ਵੱਧ ਇੱਕ ਸਾਲ ਦੀ ਸਜ਼ਾ ਅਤੇ ਜੁਰਮਾਨਾ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।

ਕਾਰਡੀਨਲ ਨੇ ਸਾਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਅਗਲੇ ਦਿਨ ਉਸ ਨੇ ਪਾਦਰੀ ਨੂੰ ਫੋਨ ਕੀਤਾ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਪਰਿਵਾਰ ਨੇ ਹੀ ਪੁਲਿਸ ਨੂੰ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦੇ ਦਿੱਤੀ ਹੈ।

ਅਸੀਂ ਪੁੱਛਿਆ ਕਿ, ਕੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਅਫਸੋਸ ਹੈ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਖੁਦ ਪੁਲਿਸ ਨੂੰ ਇਸ ਬਾਰੇ ਜਾਣਕਾਰੀ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤੀ।

ਇਸ ਸਵਾਲ ਦੇ ਜਵਾਬ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ,  "ਈਮਾਨਦਾਰੀ ਨਾਲ ਦੱਸਾਂ ਤਾਂ ਮੈਂ 100 ਫੀਸਦੀ ਪੱਕਾ ਨਹੀਂ ਹਾਂ, ਪਰ ਮੈਨੂੰ ਇਸ ਬਾਰੇ ਸੋਚਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਮੈਂ ਇਹ ਮੰਨਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਭਾਵੇਂ ਫੌਰਨ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਵੀ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਪੁਲਿਸ ਨੂੰ ਜਾਣੂ ਕਰਵਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਸੀ।"

ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਮੁਲਜ਼ਮ ਪਾਦਰੀ ਨਾਲ ਗੱਲਬਾਤ ਕਰਕੇ ਇਲਜ਼ਾਮਾਂ ਦੀ ਹਕੀਕਤ ਬਾਰੇ ਪਤਾ ਲਗਾਉਣਾ ਆਪਣਾ ਪਹਿਲਾ ਫਰਜ਼ ਸਮਝਿਆ ਸੀ।

ਮੈਡੀਕਲ ਜਾਂਚ ਵਿੱਚ ਪੁਸ਼ਟੀ ਹੋਈ

ਕਾਰਡੀਨਲ ਨਾਲ ਮੀਟਿੰਗ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪਰਿਵਾਰ ਨੇ ਡਾਕਟਰ ਵੱਲ ਜਾਣ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ। ਪੀੜਤ ਦੀ ਮਾਂ ਨੇ ਦੱਸਿਆ, "ਡਾਕਟਰ ਨੇ ਮੇਰੇ ਬੇਟੇ ਨੂੰ ਇੱਕ ਨਜ਼ਰ ਵੇਖਿਆ ਅਤੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਸ ਨਾਲ ਕੁਝ ਵਾਪਰਿਆ ਹੈ।"

"ਉਸ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਇਹ ਤਾਂ ਪੁਲਿਸ ਕੇਸ ਹੈ, ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਦੱਸਦੇ ਹੋ ਤਾਂ ਠੀਕ ਹੈ ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਮੈਂ ਦੱਸਾਂਗਾ। ਉਸ ਰਾਤ ਅਸੀਂ ਪੁਲਿਸ ਕੋਲ ਗਏ।"

ਪੁਲਿਸ ਨੇ ਮੈਡੀਕਲ ਜਾਂਚ ਕਰਵਾਈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਇਹ ਪੁਸ਼ਟੀ ਹੋਈ ਕਿ ਬੱਚੇ ਦਾ ਸਰੀਰਕ ਸ਼ੋਸਣ ਹੋਇਆ ਹੈ।

ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਚਰਚਾਂ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦੇ ਸਰੀਰਕ ਸ਼ੋਸ਼ਣ ਦੇ ਮਾਮਲਿਆਂ ਬਾਰੇ ਪਤਾ ਕਰਨਾ ਕਾਫੀ ਮੁਸ਼ਕਿਲ ਹੈ

ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਪਾਦਰੀ ਨੇ ਆਪਣੀ ਪਛਾਣ ਲੁਕਾਉਣ ਦੀ ਸ਼ਰਤ 'ਤੇ ਸਾਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਇਹ ਪਹਿਲਾ ਮਾਮਲਾ ਨਹੀਂ ਹੈ ਜਦੋਂ ਇਸ ਮੁਲਜ਼ਮ ਪਾਦਰੀ 'ਤੇ ਲੱਗੇ ਇਲਜ਼ਾਮਾਂ ਨੂੰ ਕਾਰਡੀਨਲ ਦੇ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਲਿਆਇਆ ਗਿਆ ਹੋਵੇ।

ਉਸ ਪਾਦਰੀ ਨੇ ਸਾਨੂੰ ਦੱਸਿਆ, "ਇਸ ਕਥਿਤ ਘਟਨਾ ਤੋਂ ਕੁਝ ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਮੈਂ ਮੁਲਜ਼ਮ ਪਾਦਰੀ ਨੂੰ ਮਿਲਿਆ ਸੀ।"

"ਮੁਲਜ਼ਮ ਪਾਦਰੀ ਬਾਰੇ ਸਰੀਰਕ ਸ਼ੋਸ਼ਣ ਨਾਲ ਜੁੜੀਆਂ ਕਈ ਅਫਵਾਹਾਂ ਚਰਚ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਵਿੱਚ ਜ਼ੋਰਾਂ 'ਤੇ ਸਨ।"

"ਫਿਰ ਵੀ ਮੁਲਜ਼ਮ ਪਾਦਰੀ ਦੀ ਆਰਾਮ ਨਾਲ ਇੱਕ ਚਰਚ ਤੋਂ ਦੂਜੀ ਚਰਚ ਵਿੱਚ ਪੋਸਟਿੰਗ ਹੋ ਰਹੀ ਸੀ। ਕਾਰਡੀਨਲ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਸੀ ਕਿ ਉਹ ਸਾਰੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਬਾਰੇ ਸਿੱਧੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਜਾਣਕਾਰੀ ਨਹੀਂ ਰੱਖਦੇ ਹਨ।"

‘ਕਾਰਡੀਨਲ ’ਤੇ ਦਬਾਅ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ’

ਕਾਰਡੀਨਲ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਗੱਲਬਾਤ ਦਾ ਚੇਤਾ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਅਜਿਹਾ ਕੋਈ ਵਕਤ ਚੇਤੇ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦਾ ਜਦੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮੁਲਜ਼ਮ ਪਾਦਰੀ ਬਾਰੇ 'ਕੋਈ ਸ਼ੱਕ' ਹੋਇਆ ਹੋਵੇ।

ਅਸੀਂ ਆਪਣੀ ਜਾਂਚ ਦੌਰਾਨ ਇਹ ਜਾਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਸੀ ਕਿ ਕਾਰਡੀਨਲ ਖਿਲਾਫ਼ ਅਜਿਹੇ ਕੋਈ...


... ਦੀ ਸਿੱਧੀ ਅਤੇ ਤਕਰੀਬਨ ਅਸੰਭਵ ਜਿਹੀ ਚੜ੍ਹਾਈ ਸੀ।

ਪਰ ਸਿਰਫ਼ ਇਹ ਹੀ ਇੱਕ ਰਾਹ ਸੀ ਜਿਸ 'ਤੇ ਜਾ ਕੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀਆਂ ਨੂੰ ਚਕਮਾ ਦਿੱਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਸੀ।

ਫੌਜੀਆਂ ਨੇ ਰਾਤ 8 ਵਜੇ ਆਪਣਾ ਬੇਸ ਕੈਂਪ ਛੱਡਿਆ ਅਤੇ ਲਗਾਤਾਰ ਚੜ੍ਹਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਅਗਲੇ ਦਿਨ ਸਵੇਰੇ 11 ਵਜੇ ਉਹ ਟਾਈਗਰ ਹਿਲ ਦੀ ਚੋਟੀ ਦੇ ਬਿਲਕੁਲ ਨੇੜੇ ਪਹੁੰਚ ਗਏ।

ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ:

ਟਾਈਗਰ ਹਿਲ 'ਤੇ ਤੋਪਾਂ ਦੇ ਗੋਲੇ ਲਿਜਾਉਂਦੇ ਹੋਏ ਭਾਰਤੀ ਫੌਜੀ

ਕਈ ਥਾਵਾਂ 'ਤੇ ਚੜ੍ਹਣ ਲਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਰੱਸੀਆਂ ਦਾ ਸਹਾਰਾ ਲਿਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਬੰਦੂਕਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪਿੱਠ ਨਾਲ ਬੰਨ੍ਹੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਸਨ।

ਸੀਨੀਅਰ ਪੱਤਰਕਾਰ ਹਰਿੰਦਰ ਬਵੇਜਾ ਆਪਣੀ ਕਿਤਾਬ 'ਓ ਸੋਲਜਰਜ਼ ਡਾਇਰੀ - ਕਰਗ... ਬਾਕੀ ਲੇਖ ਲਿਖੋ:

ਸਨ।"

"ਮੈਂ ਆਪਣੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਬੰਦ ਕਰਕੇ ਆਪਣੇ ਮਰਨ ਦੀ ਉਡੀਕ ਕਰਨ ਲੱਗਾ। ਮੇਰੇ ਪੈਰ, ਬਾਂਹ ਅਤੇ ਸਰੀਰ ਦੇ ਦੂਜੇ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਕਰੀਬ 15 ਗੋਲੀਆਂ ਲੱਗੀਆਂ ਸਨ। ਪਰ ਮੈਂ ਅਜੇ ਤੱਕ ਜ਼ਿੰਦਾ ਸੀ।"

ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਜੋ ਹੋਇਆ ਉਹ ਕਿਸੇ ਫ਼ਿਲਮੀ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਤੋਂ ਘੱਟ ਨਾਟਕੀ ਨਹੀਂ ਸੀ।

ਯੋਗੇਂਦਰ ਦੱਸਦੇ ਹਨ, "ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਫੌਜੀਆਂ ਨੇ ਸਾਡੇ ਹਥਿਆਰ ਚੁੱਕ ਲਏ। ਪਰ ਉਹ ਮੇਰੀ ਜੇਬ ਵਿੱਚ ਰੱਖੇ ਗ੍ਰਨੇਡ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਲੱਭ ਸਕੇ। ਮੈਂ ਆਪਣੀ ਸਾਰੀ ਤਾਕਤ ਲਾ ਕੇ ਆਪਣਾ ਗ੍ਰੈਨੇਡ ਕੱਢਿਆ, ਉਸ ਦੀ ਪਿਨ ਹਟਾਈ ਅਤੇ ਅੱਗੇ ਜਾ ਰਹੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀਆਂ 'ਤੇ ਸੁੱਟ ਦਿੱਤਾ।"

"ਉਹ ਗ੍ਰਨੇਡ ਇੱਕ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਫੌਜੀ ਦੇ ਹੈਲਮੈਟ 'ਤੇ ਡਿੱਗਿਆ। ਉਸਦੇ ਚਿਥੜੇ ਉੱਡ ਗਏ। ਮੈਂ ਇੱਕ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਫੌਜ ਦੀ ਲਾਸ਼ ਦੇ ਕੋਲ ਪਈ ਹੋਈ ਪੀਕਾ ਰਾਇਫਲ ਚੁੱਕ ਲਈ ਸੀ। ਮੇਰੀ ਫਾਇਰਿੰਗ ਵਿੱਚ ਪੰਜ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਫੌਜੀ ਮਾਰੇ ਗਏ।"

ਨਾਲੇ ਵਿੱਚ ਛਾਲ ਮਾਰੀ

ਉਦੋਂ ਹੀ ਯੋਗੇਂਦਰ ਨੇ ਸੁਣਿਆ ਕਿ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਵਾਇਰਲੈੱਸ 'ਤੇ ਗੱਲ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ ਕਿ ਇੱਥੋਂ ਪਿੱਛੇ ਹਟੋ ਅਤੇ 500 ਮੀਟਰ ਹੇਠਾਂ ਭਾਰਤ ਦੇ ਐੱਮਐੱਮਜੀ ਬੇਸ 'ਤੇ ਹਮਲਾ ਕਰੋ।

ਉਦੋਂ ਤੱਕ ਯੋਗੇਂਦਰ ਦਾ ਬਹੁਤ ਖ਼ੂਨ ਵਹਿ ਚੁੱਕਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਹੋਸ਼ ਵਿੱਚ ਬਣੇ ਰਹਿਣ 'ਚ ਵੀ ਦਿੱਕਤ ਹੋ ਰਹੀ ਸੀ। ਉੱਥੇ ਹੀ ਇੱਕ ਨਾਲਾ ਵਹਿ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਉਸੇ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨਾਲੇ 'ਚ ਛਾਲ ਮਾਰ ਦਿੱਤੀ।

ਪੰਜ ਮਿੰਟ ਵਿੱਚ ਉਹ ਵਹਿੰਦੇ ਹੋਏ 400 ਮੀਟਰ ਹੇਠਾਂ ਆ ਗਏ।

ਉੱਥੇ ਭਾਰਤੀ ਫੌਜੀਆਂ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਨਾਲੇ ਵਿਚੋਂ ਬਾਹਰ ਕੱਢਿਆ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਯਾਦਵ ਦਾ ਐਨਾ ਖ਼ੂਨ ਵਹਿ ਚੁੱਕਿਆ ਸੀ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦਿਖਾਈ ਤੱਕ ਨਹੀਂ ਦੇ ਰਿਹਾ ਸੀ।

ਯੋਗੇਂਦਰ ਸਿੰਘ ਯਾਦਵ ਪਰਿਵਾਰ ਨਾਲ

ਪਰ ਜਦੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸੀਈਓ ਖੁਸ਼ਹਾਲ ਸਿੰਘ ਚੌਹਾਨ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ, ਕੀ ਤੁਸੀਂ ਮੈਨੂੰ ਪਛਾਣ ਰਹੇ ਹੋ?

ਯਾਦਵ ਨੇ ਟੁੱਟਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਜਵਾਬ ਦਿੱਤਾ, 'ਸਾਹਿਬ ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੀ ਆਵਾਜ਼ ਪਛਾਣਦਾ ਹਾਂ। ਜੈ ਹਿੰਦ ਸਾਹਿਬ।'

ਯੋਗੇਂਦਰ ਨੇ ਖੁਸ਼ਹਾਲ ਸਿੰਘ ਚੌਹਾਨ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀਆਂ ਨੇ ਟਾਈਗਰ ਹਿਲ ਖਾਲੀ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹ ਹੁਣ ਸਾਡੇ ਐੱਮਐੱਮਜੀ ਬੇਸ 'ਤੇ ਹਮਲਾ ਕਰਨ ਆ ਰਹੇ ਹਨ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਯਾਦਵ ਬੇਹੋਸ਼ ਹੋ ਗਏ।

ਕੁਝ ਦੇਰ ਬਾਅਦ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਫੌਜੀਆਂ ਨੇ ਜਦੋਂ ਉੱਥੇ ਹਮਲਾ ਕੀਤਾ ਤਾਂ ਭਾਰਤੀ ਫੌਜੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਪਹਿਲਾਂ ਤੋਂ ਤਿਆਰ ਸਨ। ਯਾਦਵ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਅਸਾਧਾਰਨ ਬਹਾਦੁਰੀ ਲਈ ਭਾਰਤ ਦਾ ਸਰਬ ਉੱਚ ਬਹਾਦੁਰੀ ਸਨਮਾਨ ਪਰਮਵੀਰ ਚੱਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।

ਭਾਰਤੀ ਫੌਜ ਦੀ ਇੱਜ਼ਤ ਦਾ ਸਵਾਲ

ਉੱਧਰ ਹੇਠੋਂ ਰੇਡੀਓ ਸੰਦੇਸ਼ਾਂ ਦੀ ਝੜੀ ਲੱਗੀ ਹੋਈ ਸੀ। ਕਾਰਨ ਸੀ ਕਿ ਟਾਈਗਰ ਹਿਲ 'ਤੇ ਜਿੱਤ ਦੇ ਐਲਾਨ ਦੀ ਖ਼ਬਰ ਬ੍ਰਿਗੇਡ ਮੁੱਖ ਦਫ਼ਤਰ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਗਈ ਸੀ। ਬ੍ਰਿਗੇਡ ਦੇ ਆਲਾ ਅਧਿਕਾਰੀ ਛੇਤੀ ਤੋਂ ਛੇਤੀ ਟਾਈਗਰ ਹਿਲ ਦੀ ਚੋਟੀ 'ਤੇ ਭਾਰਤੀ ਝੰਡਾ ਫਹਿਰਾਉਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਸਨ, ਭਾਵੇਂ ਇਸ ਲਈ ਕੋਈ ਵੀ ਕੀਮਤ ਅਦਾ ਕਰਨੀ ਪਵੇ।

ਯੋਗੇਂਦਰ ਯਾਦਵ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ...


... ਦੀਆਂ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ ਸਭਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਹਰ ਸ਼ਾਮ ਮੋਹਨਦਾਸ ਕਰਮਚੰਦ ਗਾਂਧੀ ਕਰਦੇ ਸਨ।

ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕਤਲ ਤੋਂ ਦਸ ਦਿਨ ਪਹਿਲਾਂ ਯਾਨੀ ਕਿ 20 ਜਨਵਰੀ 1948 ਨੂੰ ਮਦਨਲਾਲ ਪਾਹਵਾ ਨੇ ਮਹਾਤਮਾ ਗਾਂਧੀ ਦੀ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਬੰਬ ਧਮਾਕਾ ਕੀਤਾ ਸੀ।

ਉਦੋਂ ਗਾਂਧੀ ਨੇ ਕਿਹਾ ਸੀ ਕਿ ਇਸ ਨੌਜਵਾਨ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਜੋ ਸੰਗਠਨ ਹੈ ਮੈਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕਹਿਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਹਿੰਦੂ ਧਰਮ ਨੂੰ ਤੁਸੀਂ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਹੀਂ ਬਚਾ ਸਕਦੇ।

ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ ਸੀ, ''ਮੇਰਾ ਦਾਅਵਾ ਹੈ ਕਿ ਜੋ ਕੰਮ ਮੈਂ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹਾਂ ਹਿੰਦੂ ਧਰਮ ਉਸ ਨਾਲ ਬਚੇਗਾ।''

ਸੁਰਜੇਵਾਲਾ ਨੂੰ ਇਹ ਗਲਤਫਹਿਮੀ ਹੈ ਕਿ ਰਾਹੁਲ ਗਾਂਧੀ ਦੇ ਜਨੇਊ ਦੀ ਮੋਟਾਈ ਦੱਸ ਕੇ ਕਾਂਗਰਸ ਨਰਿੰ... ਬਾਕੀ ਲੇਖ ਲਿਖੋ:

ਕਰਦੇ ਹਨ।

ਪੋਪ ਨੇ ਆਖ਼ਰ 'ਰੋਹਿੰਗਿਆ' ਨੂੰ ਨਸਲੀ ਸਮੂਹ ਮੰਨਿਆ

ਭਾਰਤ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਦੀ ਕਦਰ ਕਰੇ: ਓਬਾਮਾ ਦੀ ਨਸੀਹਤ

ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਮੁਗਲਾਂ ਨੂੰ ਇਤਿਹਾਸ ਦੀਆਂ ਕਿਤਾਬਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਮਿਟਾਉਣ ਦੀ ਜਾਂ ਫਿਰ ਤਾਜ ਮਹਿਲ ਨੂੰ ਤੇਜੋ ਮਹਾਲੇ ਸ਼ਿਵ ਮੰਦਿਰ ਸਾਬਿਤ ਕਰਨ ਦੀ ਮੁਹਿੰਮ ਚਲ ਰਹੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।

ਜਦ ਹਿੰਦੁਵਾਦ ਦੀ ਇਹ ਦੌੜ ਇੱਥੇ ਤਕ ਪਹੁੰਚ ਗਈ ਹੈ ਤਾਂ ਰਾਹੁਲ ਗਾਂਧੀ ਇਸ ਨੂੰ ਹੋਰ ਵੀ ਅੱਗੇ ਵਧਾ ਸਕਦੇ ਹਨ।

ਜਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਹ ਆਪਣੇ ਕੁੱਤੇ ਪਿੱਦੀ ਨੂੰ ਬਿਸਕਿਟ ਖੁਆਉਣ ਦੇ ਵੀਡੀਓ ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ 'ਤੇ ਜਾਰੀ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਸੋਚੋ ਕਿ ਜੇ ਉਹ ਬੋਦੀ ਵਧਾਉਣ, ਤਿਲਕ ਲਗਾਉਣ, ਨੰਗੇ ਧੜ ਮੋਟਾ ਜਨੇਊ ਪਾ ਕੇ ਦੁਰਗਾ ਉਸਤਤੀ ਜਾਂ ਸ਼ਿਵਸਤ੍ਰੋਤ ਦਾ ਪਾਠ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਆਪਣਾ ਵੀਡੀਓ ਯੂ-ਟਿਊਬ 'ਤੇ ਪਾ ਦੇਣ ਤਾਂ ਦੇਸ ਦੀ ਰਾਜਨੀਤੀ ਵਿੱਚ ਕਿੰਨਾ ਮਜ਼ਾ ਆ ਜਾਏਗਾ।

(ਬੀਬੀਸੀ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਲ FACEBOOK, INSTAGRAM, TWITTERਅਤੇ  YouTube 'ਤੇ ਜੁੜੋ।)


... ਦੁਖ ਵੀ ਹੈ।

ਉਹ ਕਹਿੰਦੀ ਹੈ, "ਇਸ ਵਾਰ ਕੋਰੋਨਾ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਕੇਬੀਸੀ ਦਾ ਮਾਹੌਲ ਬਹੁਤ ਵੱਖਰਾ ਸੀ। ਪਹਿਲਾਂ ਜਦੋਂ ਸਾਰੇ ਪ੍ਰਤੀਭਾਗੀਆਂ ਦੇ ਸ਼ੋਅ 'ਤੇ ਆਉਂਦਿਆਂ ਹੀ ਬੱਚਨ ਸਾਹਿਬ ਹੱਥ ਮਿਲਾਉਂਦੇ ਅਤੇ ਗਲੇ ਲਾਉਂਦੇ ਸੀ ਪਰ ਇਸ ਵਾਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਆਉਣ ਤੋਂ ਬਹੁਤ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਸਾਨੂੰ ਆਪਣੀ ਸੀਟ 'ਤੇ ਬਿਠਾ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ।

ਕੈਮਰਾ ਸਾਡੇ ਵੱਲ ਹੋਣ 'ਤੇ ਹੀ ਅਸੀਂ ਅਮਿਤਾਭ ਜੀ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਨਾ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਮਿਲਣਾ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਹੱਥ ਮਿਲਾਉਣਾ ਸੰਭਵ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਇਹ ਦੇਖਕੇ ਥੋੜ੍ਹੀ-ਬਹੁਤ ਨਿਰਾਸ਼ਾ ਜ਼ਰੂਰ ਹੋਈ, ਪਰ ਇਹ ਸਭ ਕਰਨਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਵੀ ਸੀ।

ਮੇਰੇ ਮਾਪਿਆਂ ਨੇ ਮੇਰੇ ਜੋਸ਼ ਨੂੰ ਕਦੇ ਬੁਝਣ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤਾ

ਪੂਰੇ ... ਬਾਕੀ ਲੇਖ ਲਿਖੋ:

ਨਾ ਹੀ ਕਿਸੇ ਨਾਲ ਬਦਤਮੀਜ਼ੀ ਨਾਲ ਗੱਲ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ। ਮੈਂ ਸਰਕਾਰ ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਏ ਕਾਨੂੰਨਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਹਾਂ।"

ਮੋਹਿਤਾ ਨੇ ਸਾਰੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸੁਪਨਿਆਂ 'ਤੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਕਰਨ ਦਾ ਸੁਨੇਹਾ ਦਿੰਦਿਆਂ ਕਿਹਾ, "ਤੁਸੀਂ ਕੋਈ ਵੀ ਮੁਕਾਮ ਹਾਸਲ ਕੀਤਾ ਹੋਵੇ ਪਰ ਆਪਣੇ ਪੈਰ ਜ਼ਮੀਨ 'ਤੇ ਰੱਖੋ ਅਤੇ ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਜਿੰਨੀਆਂ ਵੀ ਉਡਾਨਾਂ ਭਰਨੀਆਂ ਹਨ, ਭਰੋ।"

ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ:

(ਬੀਬੀਸੀ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਲ FACEBOOK, INSTAGRAM, TWITTERਅਤੇ YouTube 'ਤੇ ਜੁੜੋ।)


... ਦੇ ਇੱਕ ਅਧਿਐਨ ਤੋਂ ਸੰਕੇਤ ਮਿਲਦਾ ਹੈ ਕਿ ਪੂਰਬੀ ਅੰਟਾਰਕਟਿਕ ਵੀ ਵੱਡੇ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਘਟਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।

ਇਸ ਤਬਦੀਲੀ ਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਬਨਸਪਤੀ ਅਤੇ ਧਰਤੀ ਦੇ ਜਾਨਵਰਾਂ 'ਤੇ ਵੀ ਦੇਖਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਪੌਦਿਆਂ ਦੇ ਫੁੱਲ ਆਉਣ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਫਲਣ ਦਾ ਸਮਾਂ ਪਹਿਲਾਂ ਆ ਰਿਹਾ ਹੈ ਅਤੇ ਜਾਨਵਰ ਆਪਣੇ ਖੇਤਰ ਬਦਲ ਰਹੇ ਹਨ।

ਭਵਿੱਖ ਵਿੱਚ ਤਾਪਮਾਨ ਕਿੰਨਾ ਵਧੇਗਾ?

ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਅਨੁਮਾਨਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਧਰਤੀ ਦੇ ਤਾਪਮਾਨ ਵਿੱਚ 1850 ਅਤੇ 21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅੰਤ ਵਿਚਾਲੇ ਤਬਦੀਲੀ 1.5 ਡਿਗਰੀ ਸੈਲਸੀਅਸ ਤੋਂ ਵੱਧ ਹੋਣ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਹੈ।

ਡਬਲਿਯੂਐੱਮਓ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਜੇਕਰ ਵਾਰਮਿੰਗ ਦਾ ਮੌਜੂਦਾ ਸਿਲਸਿਲਾ ਜਾਰੀ ਰਿਹਾ ਤਾਂ ਇਸ ਸਦੀ... ਬਾਕੀ ਲੇਖ ਲਿਖੋ:

ਣ ਦਾ ਖਦਸ਼ਾ ਹੈ- ਫਿਰ ਵੀ ਹਰ ਇੱਕ ਘਟਨਾ ਨੂੰ ਗਲੋਬਲ ਵਾਰਮਿੰਗ ਨਾਲ ਜੋੜਨਾ ਗੁੰਝਲਦਾਰ ਹੈ।

ਜਿਵੇਂ-ਜਿਵੇਂ ਧਰਤੀ ਗਰਮ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਪਾਣੀ ਦਾ ਜ਼ਿਆਦਾ ਵਾਸ਼ਪੀਕਰਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਹਵਾ ਵਿੱਚ ਨਮੀ ਦੀ ਮਾਤਰਾ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

ਇਸਦਾ ਮਤਲਬ ਹੈ ਕਿ ਕਈ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਜ਼ਿਆਦਾ ਮੀਂਹ ਪਵੇਗਾ ਅਤੇ ਕੁਝ ਸਥਾਨਾਂ 'ਤੇ ਬਰਫ਼ਬਾਰੀ ਹੋਵੇਗੀ। ਪਰ ਗਰਮੀ ਦੇ ਮੌਸਮ 'ਚ ਅੰਦਰੂਨੀ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸੋਕੇ ਦਾ ਖ਼ਤਰਾ ਵਧ ਸਕਦਾ ਹੈ।

ਤੂਫ਼ਾਨ ਅਤੇ ਵਧਦੇ ਸਮੁੰਦਰੀ ਪੱਧਰ ਨਾਲ ਹੜ੍ਹ ਦਾ ਜ਼ਿਆਦਾ ਖਦਸ਼ਾ ਹੈ, ਪਰ ਇਸ ਪੈਟਰਨ ਵਿੱਚ ਖੇਤਰੀ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਵੱਡਾ ਅੰਤਰ ਹੋਣ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਹੈ।

ਗਰੀਬ ਦੇਸ਼ ਜੋ ਇਸ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵਾਪਰਨ ਵਾਲੀ ਤਬਦੀਲੀ ਨਾਲ ਨਜਿੱਠਣ ਲਈ ਅਜੇ ਲੋੜੀਂਦੇ ਸਾਧਨ ਨਹੀਂ ਹਨ, ਉਹ ਸਭ ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ।

ਗਲੇਸ਼ੀਅਰ ਜਿਹੜਾ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਢਹਿ ਜਾਂਦਾ ਹੈ

ਪੌਦਿਆਂ ਅਤੇ ਜਾਨਵਰਾਂ ਦੇ ਲੁਪਤ ਹੋਣ ਦੀ ਭਵਿੱਖਬਾਣੀ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਪ੍ਰਜਾਤੀਆਂ ਨੂੰ ਇਸ ਦੇ ਮੁਤਾਬਕ ਢਲਣ ਲਈ ਵਧੇਰੇ ਸਮਾਂ ਲਗਦਾ ਹੈ।

ਵਿਸ਼ਵ ਸਿਹਤ ਸੰਗਠਨ (ਡਬਲਯੂਐੱਚਓ) ਨੇ ਚਿਤਾਵਨੀ ਦਿੱਤੀ ਹੈ ਕਿ ਮਲੇਰੀਆ, ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਹੋਣ ਵਾਲੀਆਂ ਬੀਮਾਰੀਆਂ ਅਤੇ ਕੁਪੋਸ਼ਣ ਵਿੱਚ ਵਾਧੇ ਨਾਲ ਲੱਖਾਂ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਸਿਹਤ ਨੂੰ ਖ਼ਤਰਾ ਪੈਦਾ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।

ਵਾਯੂਮੰਡਲ ਵਿੱਚ ਜਿੰਨੀ ਵਧੇਰੇ CO2 ਛੱਡੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਸਮੁੰਦਰਾਂ ਵਿੱਚ ਗੈਸਾਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਵਧਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਪਾਣੀ ਜ਼ਿਆਦਾ ਤੇਜ਼ਾਬੀ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਨਾਲ ਮੂੰਗੇ ਦੀਆਂ ਚੱਟਾਨਾਂ ਲਈ ਵੱਡੀਆਂ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਪੈਦਾ ਹੋ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ।

ਗਲੋਬਲ ਵਾਰਮਿੰਗ ਨਾਲ ਹੋਰ ਜ਼ਿਆਦਾ ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਹੋਣਗੀਆਂ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਅੱਗੇ ਹੋਰ ਗਰਮੀ ਵਧਣ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਹੈ।

ਇਸ ਵਿੱਚ ਵੱਡੀ ਮਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਮੀਥੇਨਫਰੌਸਟ ਜਾਰੀ ਹੋਵੇਗੀ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਵਿਥਕਾਰ (latitudes) 'ਤੇ ਪਾਈ ਜਾਂਦੀ ਜੰਮੀ ਹੋਈ ਮਿੱਟੀ ਪਿਘਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

ਜਲਵਾਯੂ ਤਬਦੀਲੀ ਨਾਲ ਨਿਪਟਣਾ ਇਸ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀਆਂ ਚੁਣੌਤੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੋਵੇਗਾ।

ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ:-

ਇਹ ਵੀ ਦੇਖੋ

(ਬੀਬੀਸੀ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਲ FACEBOOK, INSTAGRAM, TWITTERਅਤੇ YouTube 'ਤੇ ਜੁੜੋ।)


... ਦੇ ਕਾਮਰੂਪ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਕਲਾਹੀਕਾਸ਼ ਪਿੰਡ ਦੇ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਹਨ।

ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ 'ਜਾਂਚ'

ਮਾਮਲੇ ਦੇ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ 2008-09 ਦੇ ਹਨ ਪਰ ਮੁਹੰਮਦ ਸਨਾਉੱਲਾਹ ਦੇ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਆਸਾਮ ਪੁਲਿਸ ਬਾਰਡਰ ਆਰਗਨਾਈਜ਼ੇਸ਼ਨ ਦੀ ਜਾਂਚ ਆਖ਼ਿਰ ਕਿਉਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਈ, ਇਹ ਸਾਫ਼ ਨਹੀਂ ਹੈ।

1962 'ਚ ਬਣੀ ਆਸਾਮ ਪੁਲਿਸ ਬਾਰਡਰ ਆਰਗਨਾਈਜ਼ੇਸ਼ਨ ਦਾ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਕੰਮ ਸੀ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਤੋਂ ਹੋਣ ਵਾਲੀ ਘੁਸਪੈਠ ਨੂੰ ਰੋਕਣਾ।

ਜਾਣਕਾਰ ਦੱਸਦੇ ਹਨ ਕਿ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਮਾਮਲਿਆਂ 'ਚ ਬਾਰਡਰ ਪੁਲਿਸ ਆਪ ਹੀ ਜਾਂਚ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।

ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ-

ਆਸਾਮ ਦੇ ਹਰ ਪੁਲਿਸ ਸਟੇਸ਼ਨ 'ਚ ਆਸਾਮ ਪੁਲਿਸ ਬਾਰਡਰ ਆਰਗਨਾਈਜ਼ੇਸ਼ਨ ਦੀ ਇੱਕ ਯੂਨਿਟ ਮੌਜੂਦ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ... ਬਾਕੀ ਲੇਖ ਲਿਖੋ:

ਕਾਸਿਮਪੁਰਾ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ।

ਸਨਾਉੱਲਾਹ ਦੀ ਬੇਟੀ ਨੇ ਸ਼ਹਿਨਾਜ਼ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਡਿਟੈਂਸ਼ਨ ਸੈਂਟਰ ਜਾ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ 'ਤੇ ਚੱਲ ਰਹੇ 10 ਸਾਲ ਪੁਰਾਣੇ ਕੇਸ ਬਾਰੇ ਪਤਾ ਲੱਗਾ

"ਉਥੋਂ ਦੇ ਥਾਣੇ ਦਾ ਨਾਮ ਮੈਨੂੰ ਨਹੀਂ ਪਤਾ। ਮੇਰੇ ਪਿਤਾ ਦਾ ਜਨਮ ਇੱਥੇ ਹੀ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਮੇਰਾ ਵੀ ਜਨਮ ਇੱਥੇ ਹੋਇਆ ਸੀ...ਮੇਰੇ ਆਪਣੇ ਨਾਮ 'ਤੇ ਕੋਈ ਜ਼ਮੀਨ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਮੈਂ ਪੜ੍ਹ-ਲਿਖ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ ਹਾਂ...ਮੇਰੇ ਜਾਂਚ ਅਧਿਕਾਰੀ ਨੇ ਮੇਰੀ ਨਾਗਰਿਕਤਾ ਬਾਰੇ ਮੇਰੇ ਕੋਲੋਂ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ ਮੰਗ ਹਨ ਪਰ ਮੈਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕੋਈ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ ਨਹੀਂ ਦੇ ਸਕਦਾ।"

ਮੁਹੰਮਦ ਸਨਾਉੱਲਾਹ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਮੁਤਾਬਕ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਦੇ ਇਹ ਕਥਿਤ ਇਕਬਾਲੀਆ ਬਿਆਨ ਦਿੱਤਾ ਨਹੀਂ।

ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਬੇਟੀ ਸ਼ਹਿਨਾਜ਼ ਅਖ਼ਤਰ ਮੁਤਾਬਕ ਪਿਛਲੇ ਸਾਲ 2018 'ਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਜਦੋਂ ਪਤਾ ਲੱਗਿਆ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਨਾਮ ਐਨਆਰਸੀ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਡਰਾਫਟ ਸੂਚੀ 'ਚ ਨਹੀਂ ਹੈ ਤਾਂ ਉਹ ਐਨਆਰਸੀ ਕੇਂਦਰ ਚਲੇ ਗਏ ਅਤੇ ਉਦੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਉੱਤੇ ਚੱਲ ਰਹੀ 10 ਸਾਲ ਪੁਰਾਣੀ ਜਾਂਚ ਬਾਰੇ ਪਤਾ ਲੱਗਾ।

ਉਹ ਕਹਿੰਦੀ ਹੈ, "ਉਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਆਪਣੇ ਬਾਰੇ ਚੱਲ ਰਹੀ ਜਾਂਚ ਬਾਰੇ ਪਤਾ ਵੀ ਨਹੀਂ ਸੀ... ਜਦੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇਸ ਬਾਰੇ ਪਤਾ ਲੱਗਾ ਤਾਂ ਉਹ ਹੈਰਾਨ ਰਹਿ ਗਏ।"

ਮੁੰਹਮਦ ਸਨਾਉੱਲਾਹ ਦੇ ਵਕੀਲ ਮਾਮਲੇ ਨੂੰ ਗੁਹਾਟੀ ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਲੈ ਗਏ ਅਤੇ ਸੁਣਵਾਈ 7 ਜੂਨ ਨੂੰ ਹੈ।

ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ-

ਇਹ ਵੀਡੀਓਜ਼ ਵੀ ਤੁਹਾਨੂੰ ਪਸੰਦ ਆਉਣਗੇ

(ਬੀਬੀਸੀ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਲ FACEBOOK, INSTAGRAM, TWITTERਅਤੇ YouTube 'ਤੇ ਜੁੜੋ।)


... ਦੇ ਕਾਰਨ

ਸੂਬੇ ਦੇ ਕੋਵਿਡ ਦੇ ਨੋਡਲ ਅਫ਼ਸਰ ਰਾਜੇਸ਼ ਭਾਸਕਰ ਹੋਰ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦਿੰਦੇ ਹੋਏ ਦੱਸਦੇ ਹਨ ਕਿ 84 ਫ਼ੀਸਦੀ ਲੋਕ ਬਹੁਤ ਗੰਭੀਰ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਹਸਪਤਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦੇ ਹਨ।

ਉਹ ਅੱਗੇ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਮਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚ 90 ਫ਼ੀਸਦੀ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਵਿੱਚ ਕੋਮੌਰਬਿਡਿਟੀ ਹੈ, ਯਾਨੀ ਉਹ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਬਿਮਾਰੀ ਤੋਂ ਪੀੜਤ ਸਨ। ਇਹਨਾਂ ਵਿਚੋਂ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਹਾਈਪਰ-ਟੈਨਸ਼ਨ ਤੇ ਸ਼ੂਗਰ ਹੈ।

ਮ੍ਰਿਤਕ ਮੋਹਨ ਸ਼ਰਮਾ ਦੇ ਬੇਟੇ ਯਸ਼ਪਾਲ ਸ਼ਰਮਾ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਲੋਕ ਟੈਸਟ ਕਰਵਾਉਣ ਵਿੱਚ ਦੇਰੀ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ ਤੇ ਘਰੇ ਹੀ ਇਲਾਜ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਉਹ ਹਸਪਤਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਦੇਰੀ ਨਾਲ ਪੁੱਜਦੇ ਹਨ।

ਉਹ ਇਹ ਵੀ ਕਹਿੰਦੇ ... ਬਾਕੀ ਲੇਖ ਲਿਖੋ:

ਦੀ ਹੈ ਯਾਨੀ ਪਿਛਲੇ ਹਫ਼ਤੇ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਹੁਣ ਤੱਕ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਹਰ ਰੋਜ਼ 1.5 ਫ਼ੀਸਦੀ ਦਾ ਇਜ਼ਾਫਾ ਵੇਖਣ ਨੂੰ ਮਿਲਿਆ ਹੈ।

ਦਿਲੀ ਦੀ ਇਹ ਦਰ 2.5 ਹੈ ਤੇ ਅਸੀਂ ਜਾਣਦੇ ਹਾਂ ਕਿ ਹਾਲ ਦੇ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਦਿੱਲੀ ਦੀ ਹਾਲਤ ਕਿੰਨੀ ਖ਼ਰਾਬ ਹੋਈ ਹੈ। ਹਰਿਆਣਾ ਵਿੱਚ ਵੀ ਇਹ ਦਰ ਵੱਧ ਹੈ ਤੇ ਇਹ ਦੋ ਫ਼ੀਸਦੀ ਹੈ।

ਪਰ ਪੰਜਾਬ ਵਾਸਤੇ ਇੱਕ ਹੋਰ ਚਿੰਤਾ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾ ਹੈ, ਇੱਥੋਂ ਦੀ ਵੈਕਸੀਨੇਸ਼ਨ ਦੀ ਘੱਟ ਦਰ।

ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ 16 ਅਪ੍ਰੈਲ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਹੁਣ ਤਕ 95573, 17 ਅਪ੍ਰੈਲ ਨੂੰ 90894, 18 ਅਪ੍ਰੈਲ ਨੂੰ 65614, 19 ਅਪ੍ਰੈਲ ਨੂੰ 89941 ਤੇ 20 ਅਪ੍ਰੈਲ ਨੂੰ 86947 ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਵੈਕਸੀਨ ਲਗਵਾਈ।

ਇਸ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਹਰਿਆਣਾ ਨੇ 16 ਅਪ੍ਰੈਲ ਨੂੰ 82545; 17 ਅਪ੍ਰੈਲ ਨੂੰ 65142; 18 ਅਪ੍ਰੈਲ ਨੂੰ 43364, 19 ਅਪ੍ਰੈਲ ਨੂੰ 96697 ਤੇ 20 ਅਪ੍ਰੈਲ ਨੂੰ 79445 ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਕੋਵਿਡ ਤੋਂ ਬਚਣ ਦੇ ਟੀਕੇ ਲੁਆਏ ਗਏ।

ਕੋਵਿਡ ਬਾਰੇ ਮਾਹਿਰਾਂ ਦੀ ਟਾਸਕ ਫੋਰਸ ਦੇ ਮੁਖੀ ਡਾ. ਕੇ.ਕੇ. ਤਲਵਾਰ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਪਹਿਲਾਂ ਵੈਕਸੀਨ ਲਈ ਲੋਕ ਘੱਟ ਆ ਰਹੇ ਸੀ ਪਰ ਹੁਣ ਇੱਕ ਲੱਖ ਲੋਕ ਲਗਾਤਾਰ ਆ ਰਹੇ ਹਨ ਤੇ ਪੂਰੇ ਜ਼ੋਰਾਂ ਨਾਲ ਵੈਕਸੀਨ ਮੁਹਿੰਮ ਚੱਲ ਰਹੀ ਹੈ।

ਜਦੋਂ ਕਿ ਗਿਣਤੀ ਲਗਾਤਾਰ ਵੱਧ ਤਾਂ ਰਹੀ ਹੈ ਪਰ ਅਜੇ ਤੱਕ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ 19 ਅਪ੍ਰੈਲ ਤੱਕ ਕੁੱਲ ਮਿਲਾ ਕੇ ਲਗਭਗ 24 ਲੱਖ ਡੋਜ਼ ਲਾਏ ਗਏ ਹਨ ਜਦੋਂ ਕਿ ਗੁਆਂਢੀ ਸੂਬੇ ਹਰਿਆਣਾ ਵਿੱਚ 30 ਲੱਖ ਤੋਂ ਵੀ ਵੱਧ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਵੈਕਸੀਨ ਲਗਾਈ ਗਈ ਹੈ।

ਕੁੱਝ ਦਿਨ ਪਹਿਲਾਂ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਕੈਪਟਨ ਅਮਰਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਨੇ ਕਿਹਾ ਸੀ ਕਿ ਸੂਬੇ ਵਿੱਚ ਦੋ ਲੱਖ ਵੈਕਸੀਨ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਲਾਏ ਜਾਣਗੇ, ਅਜਿਹਾ ਜਾਪਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਟਾਰਗੈਟ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਲਈ ਜਿਹੜੇ ਕਦਮ ਚੁੱਕੇ ਜਾਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ ਉਹ ਚੁੱਕੇ ਨਹੀਂ ਗਏ।

ਮਾਹਿਰ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਵੈਕਸੀਨ ਲਗਵਾਉਣ ਲਈ ਰਾਜ਼ੀ ਕਰਨਾ ਪਵੇਗਾ ਅਤੇ ਟੀਕਾਕਰਨ ਦੀ ਰਫ਼ਤਾਰ ਤੇਜ਼ ਕਰਨੀ ਪਵੇਗੀ ਤਾਂ ਹੀ ਕੀਮਤੀ ਜਾਨਾਂ ਨੂੰ ਬਚਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।

ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ:

(ਬੀਬੀਸੀ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਲ FACEBOOK, INSTAGRAM, TWITTERਅਤੇ YouTube 'ਤੇ ਜੁੜੋ।)


... ਦੇ ਕਿਸਾਨ 25 ਨਵੰਬਰ ਸ਼ਾਮ ਤੋਂ ਹੀ ਪਹੁੰਚਣੇ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਜਾਣਗੇ। ਪਿੰਡਾਂ ਵਿਚੋਂ ਕਾਫਲਿਆਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਲੋਕ ਖਨੌਰੀ ਬਾਰਡਰ ਲਈ ਚੱਲ ਪਏ ਹਨ।

ਮੌਕੇ ਉੱਤੇ ਮੌਜੂਦ ਬੀਕੇਯੂ ਉਗਰਾਹਾਂ ਦੇ ਸੂਬਾ ਆਗੂ ਜਸਵਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਲੌਂਗੋਵਾਲ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਜੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਨਾ ਜਾਣ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਤਾਂ ਉਹ ਇੱਥੇ ਹੀ ਮੋਰਚਾ ਲਾ ਕੇ ਕੇਂਦਰ ਸਰਕਾਰ ਨੂੰ ਝੁਕਣ ਲਈ ਮਜਬੂਰ ਕਰ ਦੇਣਗੇ।

ਹਰਿਆਣਾ ਬਾਰਡਰ ਉੱਤੇ ਲੱਗਣ ਲੱਗੀਆਂ ਲੰਬੀਆਂ ਕਤਾਰਾਂ

ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਕਮੇਟੀ ਵਲੋਂ ਹਰ ਸੰਭਵ ਮਦਦ ਦਾ ਐਲਾਨ

ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਕਮੇਟੀ ਨੇ ਕਿਸਾਨੀ ਸੰਘਰਸ਼ ਦੀ ਹਮਾਇਤ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਕਮੇਟੀ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਲੌਂਗੋਵ... ਬਾਕੀ ਲੇਖ ਲਿਖੋ:

ੜ੍ਹੋ

ਹਰਿਆਣਾ ਪੁਲਿਸ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਕਿਸਾਨ ਇੱਕ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਦਿੱਲੀ ਵੱਲ ਚੱਲ ਚੁੱਕ ਹਨ, ਇਸ ਲਈ ਪੰਜਾਬ ਨਾਲ ਲੱਗਦੀ ਹਰਿਆਣਾ ਦੀ ਸਰਹੱਦ ਸੀਲ਼ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ।

ਕਿਸਾਨ ਦਿੱਲੀ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ ਤਾਂ ਹਰਿਆਣਾ ਨੂੰ ਕਿਸ ਗੱਲ ਦਾ ਡਰ, ਮੀਡੀਆ ਦੇ ਇਸ ਸਵਾਲ ਉੱਤੇ ਹਰਿਆਣਾ ਪੁਲਿਸ ਦੇ ਡੀਆਈਜੀ ਓ ਪੀ ਨਰਵਾਲ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿਸਾਨ ਹਰਿਆਣਾ ਵਿਚ ਭੰਨਤੋੜ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ।

ਜਦੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇਹ ਪੁੱਛਿਆ ਗਿਆ ਕਿ ਕਿਸਾਨ ਦੋ ਮਹੀਨੇ ਤੋਂ ਸਾਂਤਮਈ ਮੁਜ਼ਾਹਰੇ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ ਤਾਂ ਹਰਿਆਣਾ ਪੁਲਿਸ ਕਿਉਂ ਡਰ ਰਹੀ ਹੈ ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ, ਇਹ ਕਿਸਾਨ ਦਿੱਲੀ ਹੈ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਾਰਵਾਂ ਬਣਾ ਕੇ ਹਰਿਆਣਾ ਵਿਚੋਂ ਲੰਘਣ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਪ੍ਰਸਾਸ਼ਨ ਨਹੀਂ ਦੇ ਸਕਦਾ।

ਹਰਿਆਣਾ ਪੰਜਾਬ ਖਨੌਰੀ ਸਰਹੱਦ ਉੱਤੇ ਮੀਡੀਆ ਨਾਲ ਗੱਲਾਬਤ ਦੌਰਾਨ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਕਿ ਇੱਥੇ 2 ਹਜ਼ਾਰ ਜਵਾਨ ਤੈਨਾਤ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ ਅਤੇ ਇੱਥੋਂ ਲੰਘਣ ਵਾਲੇ 8 ਮੇਨ ਰਾਹਾਂ ਉੱਤੇ ਨਾਕੇਬੰਦੀ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ।

ਕਿਸਾਨਾਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਖੇਤੀ ਬਿੱਲ ਰੱਦ ਹੋਣ ਤੱਕ ਵਾਪਸ ਨਹੀਂ ਮੁੜਨਗੇ

ਬੀਬੀਸੀ ਸਹਿਯੋਗੀ ਸਤ ਸਿੰਘ ਤੇ ਪ੍ਰਭੂ ਦਿਆਲ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਹੈ ਕਿ ਇਨ੍ਹਾਂ ਕਿਸਾਨਾਂ ਦੀ ਹਿਮਾਇਤ ਲਈ ਸਰਹੱਦਾਂ 'ਤੇ ਰਾਸ਼ਣ-ਪਾਣੀ ਲੈ ਕੇ ਲਾਗਲੇ ਪਿੰਡਾਂ ਦੇ ਕਿਸਾਨ ਪਰਿਵਾਰ ਪੁੱਜ ਰਹੇ ਹਨ ਅਤੇ ਆਪਣਾ ਪੂਰਾ ਸਮਰਥਨ ਦੇ ਰਹੇ ਹਨ।

ਪਿੰਡ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕਪੁਰਾ ਤੋਂ ਆਏ ਸਾਬ ਸਿੰਘ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਉਹ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਕਿਸਾਨਾਂ ਦਾ ਪੂਰਾ ਸਮਰਥਨ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਕੇਂਦਰ ਸਰਕਾਰ ਨੂੰ ਇਸ ਕਾਲੇ ਕਾਨੂੰਨ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਲੈਣ ਲਈ ਕਹਿ ਰਹੇ ਹਨ।

ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ, "ਅਸੀਂ ਸਾਰੇ ਕਿਸਾਨਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਹਾਂ। ਅੱਜ ਅਸੀਂ ਕਿਸਾਨਾਂ ਲਈ ਚਾਹ-ਨਾਸ਼ਤਾ ਲੈ ਕੇ ਪੁੱਜੇ ਹਾਂ। ਕਿਸਾਨਾਂ ਦੀ ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮਦਦ ਕਰਨ ਲਈ ਸਾਡਾ ਪੂਰਾ ਪਿੰਡ ਤਿਆਰ ਹੈ। ਜਿਸ ਵੀ ਚੀਜ਼ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਹੋਵੇਗੀ, ਅਸੀਂ ਆਪਣੇ ਕਿਸਾਨਾਂ ਨੂੰ ਮੁਹਈਆ ਕਰਾਵਾਂਗੇ।"

ਕਿਸਾਨਾਂ ਦੇ ਰਾਹਾਂ ਵਿਚ ਲਗ ਚੁੱਕੇ ਹਨ ਲੰਗਰ

ਦੱਸ ਦੇਇਏ ਕਿ ਪੰਜਾਬ ਅਤੇ ਹਰਿਆਣਾ ਤੋਂ ਦਿੱਲੀ ਵੱਲ ਕਿਸਾਨਾਂ ਦੇ 26-27 ਨਵੰਬਰ ਨੂੰ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਮਾਰਚ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਲਈ ਮਨੋਹਰ ਲਾਲ ਖੱਟਰ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਦੋਹਰੀ ਨੀਤੀ ਅਪਣਾਈ ਹੈ।

ਇੱਕ ਪਾਸੇ ਹਰਿਆਣਾ ਵਿੱਚ ਕਿਸਾਨ ਆਗੂਆਂ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਫੜ੍ਹੋਫੜੀ ਮੁਹਿੰਮ ਚਲਾਈ ਗਈ ਹੈ ਤਾਂ ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਕਿਸਾਨਾਂ ਨੂੰ ਪੰਜਾਬ ਤੋਂ ਅੱਗੇ ਵਧਣ ਤੋਂ ਰੋਕਣ ਲਈ ਹਰਿਆਣਾ ਦੀਆਂ ਸਰਹੱਦਾਂ ਨੂੰ ਸੀਲ਼ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।

ਪਰ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਕਿਸਾਨਾਂ ਦੇ ਹੱਕ ’ਚ ਹਰਿਆਣਾ ਦੇ ਕਿਸਾਨ ਵੀ ਨਿਤਰ ਰਹੇ ਹਨ।

ਹਰਿਆਣਾ ਬਾਰਡਰ ਉੱਤੇ ਨਾਕੇਬੰਦੀ ਸਖ਼ਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ।

ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ:

(ਬੀਬੀਸੀ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਲ FACEBOOK, INSTAGRAM, TWITTERਅਤੇ YouTube 'ਤੇ ਜੁੜੋ।)


... ਦੇ ਕਿਸੇ ਪਿੰਡ 'ਚ 'ਟਿੱਡੀ ਦਲ' ਦਾ ਅਜਿਹਾ ਹਮਲਾ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ ਜਿਸ ਨਾਲ ਫ਼ਸਲ ਦਾ ਕੋਈ ਨੁਕਸਾਨ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੋਵੇ।"

ਵੀਡੀਓ: ਬੀਬੀਸੀ ਪੰਜਾਬੀ ਨੂੰ ਲਿਆਓ ਆਪਣੇ ਮੋਬਾਈਲ ’ਤੇ

ਕਿਵੇਂ ਭਜਾ ਸਕਦੇ ਹਾਂ 'ਟਿੱਡੀ ਦਲ'

ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਵਿਭਾਗ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਆਹਣ ਨੂੰ ਖੇਤਾਂ 'ਚੋਂ ਭਜਾਉਣ ਲਈ ਕਿਸਾਨਾਂ ਨੂੰ ਪੀਪੇ ਤੇ ਢੋਲ ਖੜਕਾਉਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ ਕਿਉਂਕਿ 'ਟਿੱਡੀ ਦਲ' ਖੜਕੇ ਤੋਂ ਡਰ ਕੇ ਭੱਜਦਾ ਹੈ।

ਅਬੋਹਰ ਦੇ ਪਿੰਡ ਗੋਬਿੰਦਗੜ੍ਹ ਦੇ ਇੱਕ ਕਿਸਾਨ ਗਮਦੂਰ ਸਿੰਘ ਬਰਾੜ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਅਸੀਂ ਆਪਣੇ ਟਰੈਕਟਰਾਂ 'ਤੇ ਉੱਚੀ ਆਵਾਜ਼ 'ਚ ਗੀਤ ਵਜਾ ਕੇ ਦਿਨ-ਰਾਤ ਖੇਤਾਂ ਦੀ ਰਾਖੀ ਕਰ ਰਹੇ ਹਾਂ। ਰਾਤਾਂ ਠੰਡੀਆਂ ਹਨ ਪਰ ਮਜ਼ਬੂਰੀ ਹੈ, ਕੀ ਕਰੀ... ਬਾਕੀ ਲੇਖ ਲਿਖੋ:

ਾਂ ਕਿਹਾ, "ਭਾਵੇਂ ਹਾਲੇ ਟਿੱਡੀ ਦਲ ਨਹੀਂ ਕੁਝ ਟਿੱਡੀਆਂ ਹੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਖੇਤਾਂ ਵਿੱਚ ਆਈਆਂ ਹਨ ਪਰ ਇਹ ਕਿਸਾਨਾਂ ਲਈ ਚਿੰਤਾ ਵਾਲੀ ਗੱਲ ਜਰੂਰ ਹੈ। ਸਾਡੇ ਪਿੰਡ ਸਾਲ 1993 ਵਿੱਚ ਟਿੱਡੀ ਦਲ ਆਇਆ ਸੀ। ਉਦੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਪਿੰਡ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਫ਼ਸਲਾਂ ਚੱਟ ਕਰ ਦਿੱਤੀਆਂ ਸਨ।"

ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਟਿੱਡੀ ਦਲ ਤੋਂ ਬਚਨ ਲਈ ਕੀ-ਕੀ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ।

ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ:

ਪ੍ਰਹਿਲਾਦ ਸਿੰਘ ਮੁਤਾਬਕ, "ਉਦੋਂ ਟਿਊਬਵੈੱਲ ਤੇ ਮੋਟਰਾਂ ਨਹੀਂ ਇੰਜਨ ਹੁੰਦੇ ਸਨ ਅਤੇ ਇੰਜਨ ਦਾ ਸਲੈਸੰਰ ਖੋਲ੍ਹ ਕੇ ਚਲਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਜਿਸ ਨਾਲ ਟਿੱਡੀਆਂ ਉੱਡ ਜਾਂਦੀਆਂ ਸਨ। ਥਾਲੀਆਂ ਤੇ ਢੋਲ ਵੀ ਖੜ੍ਹਕਾਏ ਜਾਂਦੇ ਸਨ। ਹੁਣ ਵੀ ਲੋਕ ਆਪਣੇ ਖੇਤਾਂ ਵਿੱਚ ਟਰੈਕਟਰਾਂ ਦੇ ਡੈੱਕ ਲਾ ਕੇ ਚਲਾ ਰਹੇ ਹਨ ਉੱਥੇ ਹੀ ਟਰੈਕਟਰਾਂ ਦੇ ਸਲੈਸੰਰ ਵੀ ਖੋਲ੍ਹ ਕੇ ਕਿਸਾਨ ਖੇਤਾਂ 'ਚ ਖੜ੍ਹੇ ਕਰ ਦਿੱਤੇ ਹਨ।"

ਹਾਲਾਂਕਿ ਪਿੰਡ ਭਾਰੂਖੇੜਾ ਦੇ ਹੀ ਕਿਸਾਨ ਰਾਏ ਸਿੰਘ ਤੇ ਵਜੀਰ ਸਿੰਘ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਹੈ ਕਿ ਹਾਲੇ ਤੱਕ ਇੱਕਾ-ਦੁੱਕਾ ਹੀ ਟਿੱਡੀਆਂ ਦੇਖੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ ਪਰ ਕਿਸਾਨਾਂ ਨੇ ਖੇਤਾਂ ਵਿੱਚ ਥਾਲੀਆਂ, ਖਾਲੀ ਪੀਪੇ ਰੱਖ ਦਿੱਤੇ ਹਨ।

ਇਹ ਵੀਡੀਓ ਤੁਹਾਨੂੰ ਪਸੰਦ ਆ ਸਕਦੇ ਹਨ:

(ਬੀਬੀਸੀ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਲ FACEBOOK, INSTAGRAM, TWITTERਅਤੇ YouTube 'ਤੇ ਜੁੜੋ।)


... ਦੇ ਟਰੇਨਰ ਰਹੇ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕੁੱਤਿਆਂ ਦੇ ਵਿਵਹਾਰ ਬਾਰੇ ਲੰਮਾ ਤਜ਼ਰਬਾ ਹੈ।

ਦੀਨਾਨਾਥ ਦੱਸਦੇ ਹਨ, "ਮੈਂ 40 ਸਾਲ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਨਸਲਾਂ ਦੇ ਕੁੱਤੇ ਟਰੇਨ ਕੀਤੇ ਹਨ। ਕੁੱਤੇ ਰੱਖਣ ਦੇ ਸ਼ੌਕੀਨ ਮੇਰੇ ਕੋਲੋਂ ਘਰ ਵਿੱਚ ਰੱਖਣ ਲਈ ਕੁੱਤੇ ਟਰੇਨ ਕਰਵਾ ਕੇ ਲੈ ਕੇ ਜਾਂਦੇ ਰਹੇ ਹਨ। ਕੁੱਤਿਆਂ ਦੇ ਹਮਲਿਆਂ ਦੇ ਵਧਣ ਦਾ ਕਾਰਨ ਅਵਾਰਾ ਕੁੱਤਿਆਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਦਾ ਵਧਣਾ ਹੈ।"

ਦੀਨਾਨਾਥ ਕੁੱਤਿਆਂ ਦੇ ਆਦਮਖੋਰ ਹੋਣ ਦੇ ਦੋ ਹੋਰ ਕਾਰਨ ਦੱਸਦੇ ਹਨ।

ਦੀਨਾਨਾਥ ਕੁੱਤਿਆਂ ਦੇ ਟਰੇਨਰ ਹਨ, ਉਹ ਕੁੱਤਿਆਂ ਤੋਂ ਸਾਵਦਾਨ ਰਹਿਣ ਦੇ ਕੁਝ ਉਪਾਅ ਦੱਸਦੇ ਹਨ

ਉਨ੍ਹਾਂ ਮੁਤਾਬਕ, "ਕੁੱਤਿਆਂ ਦੀਆਂ ਬਾਹਰਲੀਆਂ ਨਸਲਾਂ ਪਾਲਣ ਦਾ ਰੁਝਾਨ ਪੰਜਾਬ ਵਿ... ਬਾਕੀ ਲੇਖ ਲਿਖੋ:

ਾਥ ਆਪਣੇ ਤਜਰਬੇ ਵਿੱਚੋਂ ਦੱਸਦੇ ਹਨ, "ਕੁੱਤੇ ਦੇ ਹਮਲੇ ਸਮੇਂ ਭੱਜਣਾ ਨਹੀਂ ਚਾਹੀਦਾ ਸਗੋਂ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਸੋਟੀ, ਰੁਮਾਲ, ਪੱਗ ਜਾਂ ਜੋ ਵੀ ਕੁੱਝ ਹੋਵੇ ਉਸ ਨਾਲ ਕੁੱਤੇ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਇੰਨੇ ਵਿੱਚ ਕੁੱਤਾ ਇੱਕ ਵਾਰ ਆਪਣਾ ਬਚਾਅ ਕਰੇਗਾ ਜਾਂ ਉਸ ਹੱਤਕ ਨਾਲ ਉਲਝੇਗਾ।

ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ:

ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਆਪਣੇ ਬਚਾਅ ਲਈ ਕੋਈ ਉੱਚੀ ਜਗ੍ਹਾ, ਰੌਲਾ ਪਾਉਣਾ ਜਾਂ ਕੋਈ ਹੋਰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਚੀਜ਼ ਬਚਾਅ ਲਈ ਚੁੱਕਣ ਵਰਗੇ ਹੱਲ ਤਲਾਸ਼ਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ। ਜਦੋਂ ਕੁੱਤੇ ਝੁੰਡ ਵਿੱਚ ਹਮਲਾ ਕਰਦੇ ਹਨ ਤਾਂ ਇਕੱਲੇ ਬੰਦੇ ਦਾ ਬਚਣਾ ਮੁਸ਼ਕਿਲ ਹੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਬੰਦਾ ਬਚ ਵੀ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਉਹਦੀ ਹਾਲਤ ਬਹੁਤ ਬਦਤਰ ਹੋ ਚੁੱਕੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।

ਪਾਲਤੂ ਕੁੱਤਿਆਂ ਤੋਂ ਵੀ ਹਮਲੇ ਦਾ ਖ਼ਤਰਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਅਜਨਬੀ ਜਾਂ ਮਾਲਕ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਵੀ ਵੱਢ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਲਈ ਪਾਲਤੂ ਕੁੱਤਿਆਂ ਅਤੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦੀ ਹਮੇਸ਼ਾ ਵੈਕਸੀਨ ਕਰਵਾ ਕੇ ਰੱਖਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।"

ਕੁੱਤੇ ਦੇ ਵੱਢਣ 'ਤੇ ਕੀ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ

ਬਰਨਾਲਾ ਦੇ ਸਿਵਲ ਸਰਜਨ ਜੁਗਲ ਕਿਸ਼ੋਰ ਅਵਾਰਾ ਕੁੱਤਿਆਂ ਦੀ ਸਮੱਸਿਆ ਬਾਰੇ ਗੱਲ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਦੱਸਦੇ ਹਨ, " ਜਿੱਥੇ ਹੱਡਾਰੋੜੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ,ਉੱਥੇ ਕੁੱਤੇ ਕਾਫ਼ੀ ਖ਼ਤਰਨਾਕ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇਹਨਾਂ ਕੋਲ ਦੀ ਲੰਘਣ ਵਾਲੇ ਔਰਤ ਜਾਂ ਮਰਦ ਉੱਪਰ ਇਹ ਖ਼ੂੰਖ਼ਾਰ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਹਮਲਾ ਕਰਕੇ ਕਾਫ਼ੀ ਨੁਕਸਾਨ ਕਰਦੇ ਹਨ।

ਸਿਵਲ ਸਰਜਨ ਜੁਗਲ ਕਿਸ਼ੋਰ ਦੱਸਦੇ ਹਨ ਕਿ ਪਹਿਲਾਂ ਨਾਲੋਂ ਕਿਤੇ ਵੱਧ ਮਾਮਲੇ ਰਜਿਸਟਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ

ਜਦੋਂ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਕੋਈ ਕੁੱਤਾ ਕੱਟਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਜ਼ਖ਼ਮ ਨੂੰ ਕਰੀਬ ਅੱਧੇ ਘੰਟੇ ਤੱਕ ਵਗਦੇ ਪਾਣੀ ਹੇਠ ਰੱਖਿਆ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਜੋ ਕੱਟਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪੈਦਾ ਹੋਏ ਵਾਇਰਸ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਣ। ਫਿਰ ਸਾਬਣ ਦੇ ਨਾਲ ਵਾਰ ਵਾਰ ਮਲ ਕੇ ਸਾਫ ਕੀਤਾ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪੀੜਤ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਵੈਕਸੀਨੇਸ਼ਨ ਕਰਵਾਉਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਜੋ ਰੇਬਿਜ ਜਿਸਦਾ ਕੋਈ ਇਲਾਜ ਨਹੀਂ ਹੈ ਉਹ ਬਿਮਾਰੀ ਨਾ ਹੋਵੇ। ਸਿਵਲ ਹਸਪਤਾਲ ਵਿੱਚ ਕੁੱਤੇ ਦੇ ਕੱਟਣ ਦੀ ਮੁਫ਼ਤ ਵੈਕਸੀਨੇਸ਼ਨ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

ਇਹ ਵੀਡੀਓਜ਼ ਵੀ ਤੁਹਾਨੂੰ ਪਸੰਦ ਆਉਣਗੀਆਂ

(ਬੀਬੀਸੀ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਲ FACEBOOK, INSTAGRAM, TWITTERਅਤੇ YouTube 'ਤੇ ਜੁੜੋ।)


... ਦੇ ਤਹਿਤ ਨਾਗਰਿਕਾਂ ਦੇ ਆਮ ਹੱਕ ਮਨਸੂਖ਼ ਕਰ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਸਨ।

9 ਅਪ੍ਰੈਲ ਨੂੰ ਪੰਜਾਬ ਪਹੁੰਚ ਰਹੇ ਮਹਾਤਮਾ ਗਾਂਧੀ ਪਲਵਲ 'ਤੇ ਹੀ ਰੋਕ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ

ਇਸ ਐਕਟ ਦੇ ਵਿਰੋਧ ਨੇ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਗਾਂਧੀ ਦੇ ਸਿਆਸੀ ਜੀਵਨ ਦਾ ਮੁੱਢ ਬੰਨ੍ਹਿਆ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕੌਮੀ ਸਟੇਜ ਉੱਤੇ ਲਿਆ ਦਿੱਤਾ ਸੀ।

ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸੱਤਿਆਗ੍ਰਹਿ ਸਭਾ ਨਾਮ ਦੀ ਸੰਸਥਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ ਨਾਮ ਹੇਠ ਪ੍ਰਚਾਰ ਸਮੱਗਰੀ ਛਾਪੀ ਸੀ। ਉਹ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਅੰਗਰੇਜ਼ਾਂ ਖਿਲਾਫ ਇੱਕਜੁੱਟ ਕਰਨ ਲਈ ਉਹ ਪੂਰਾ ਦੇਸ ਘੁੰਮੇ ਸੀ।

ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਯਤਨਾਂ ਸਦਕਾ 30 ਮਾਰਚ ਨੂੰ ਦੇਸ ਵਿਆਪੀ ਹੜਤਾਲ ਤੈਅ ਹੋਈ ਜੋ ਕਿ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ 6 ਅਪ੍ਰੈਲ ਤੱਕ ਟਾਲ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ।

ਗਾਂ... ਬਾਕੀ ਲੇਖ ਲਿਖੋ:

ਟੇਸ਼ਨ, ਚਰਚਾਂ ਅਤੇ ਟਾਊਨ ਹਾਲ ਸਣੇ ਬਰਤਾਨੀਆ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਦੀਆਂ ਜਾਇਦਾਦਾਂ 'ਤੇ ਹਮਲੇ ਕਰਨੇ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੇ ਸੀ।

ਬ੍ਰਿਗੇਡੀਅਰ ਰੇਜੀਨਾਲਡ ਡਾਇਰ ਨੂੰ ਆਦੇਸ਼

5 ਗੋਰਿਆਂ ਸਣੇ 3 ਬੈਂਕ ਮੁਲਾਜ਼ਮ ਅਤੇ ਇੱਕ ਰੇਲਵੇ ਗਾਰਡ ਮਾਰੇ ਗਏ। ਹਿੰਦੂ, ਸਿੱਖ ਖੱਤਰੀ  ਤੇ ਕਸ਼ਮੀਰੀਆਂ ਮੁਸਲਮਾਨ ਇਸ ਅੰਦੋਲਨ 'ਚ ਸਭ ਤੋਂ ਅੱਗੇ ਸਨ।

ਇਸੇ ਦਿਨ ਹੀ ਜਲੰਧਰ ਦੇ ਬ੍ਰਿਗੇਡੀਅਰ ਰੇਜੀਨਾਲਡ ਡਾਇਰ ਨੂੰ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਪਹੁੰਚ ਕੇ ਹਾਲਾਤ ਨਾਲ ਨਜਿੱਠਣ ਦੇ ਆਦੇਸ਼ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਸੀ। ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਪੂਰਾ ਤਰ੍ਹਾਂ ਢਹਿ-ਢੇਰੀ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ, ਅਜਿਹੇ 'ਚ ਡਾਇਰ ਨੇ ਸ਼ਹਿਰ ਦਾ ਕੰਟਰੋਲ ਆਪਣੇ ਹੱਥਾਂ ਵਿੱਚ ਲਿਆ ਸੀ।

ਜਲੰਧਰ ਦੇ ਬ੍ਰਿਗੇਡੀਅਰ ਰੇਜੀਨਾਲਡ ਡਾਇਰ ਨੂੰ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਪਹੁੰਚ ਕੇ ਹਾਲਾਤ ਨਾਲ ਨਜਿੱਠਣ ਦੇ ਆਦੇਸ਼ ਹੋਏ

ਜਲ੍ਹਿਆਂਵਾਲਾ ਬਾਗ਼ 'ਚ ਕੀ ਹੋਇਆ ਸੀ ਇਹ ਸਾਰੇ ਜਾਣਦੇ ਹਨ। 13 ਅਪ੍ਰੈਲ ਕਰੀਬ ਸ਼ਾਮ ਦੇ ਸਾਢੇ ਚਾਰ ਵਜੇ ਜਨਰਲ ਡਾਇਰ ਨੇ ਬਿਨਾਂ ਚਿਤਾਵਨੀ ਦੇ ਇਕੱਠੀ ਹੋਈ ਕੋਈ 20-25 ਹਜ਼ਾਰ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਭੀੜ 'ਤੇ ਗੋਲੀਬਾਰੀ ਦੇ ਹੁਕਮ ਦੇ ਦਿੱਤੇ ਸਨ।

10 ਮਿੰਟਾਂ ਦੌਰਾਨ ਚੱਲੀ ਇਹ ਤਬਾਹੀ  1650 ਰਾਊਂਡ ਗੋਲੀਆਂ ਚੱਲਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਰੁਕੀ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸ ਦੌਰਾਨ 379 ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਮ੍ਰਿਤ (ਅਣਅਧਿਕਾਰਤ ਡਾਟਾ ਮੁਤਾਬਕ ਮਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ 1000 ਦੇ ਕਰੀਬ ਸੀ) ਐਲਾਨ ਦਿੱਤਾ ਸੀ।

ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਰੇਂਗਦੇ ਹੋਏ ਚੱਲਣਾ, ਜਨਤਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕੌੜੇ ਮਾਰਨ ਦੀ ਸਜ਼ਾ ਦੇਣਾ ਅਤੇ ਗੁੱਜਰਾਂਵਾਲਾ 'ਚ ਹਵਾਈ ਜਹਾਜ਼ ਨਾਲ ਬੰਬਾਰੀ ਕਰਨਾ ਬਰਤਾਨਵੀ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਅਥਾਹ ਅੱਤਿਆਚਾਰ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ।

ਡਾਇਰ ਇੱਕ ਸ਼ਰਾਬ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲੇ ਦਾ ਮੁੰਡਾ ਸੀ ਜੋ ਭਾਰਤ 'ਚ ਜੰਮਿਆ-ਪਲਿਆ ਸੀ। ਉਰਦੂ ਅਤੇ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨੀ ਨੂੰ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਾਣਨ ਵਾਲੇ ਡਾਇਰ ਆਪਣੇ ਸਹਿਕਰਮੀਆਂ ਵਿੱਚ ਕਾਫੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸਨ। ਭਾਵੇਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸੀਨੀਅਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪਸੰਦ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ ਸਨ।

ਜਾਣਬੁੱਝ ਕੇ ਵੱਧ ਭੀੜ ਵਾਲੀ ਥਾਂ 'ਤੇ ਗੋਲੀ ਚਲਾਉਣ ਦੇ ਹੁਕਮ

ਡਾਇਰ ਨੂੰ "ਰਾਸ਼ਟਰਵਾਦ" ਅਤੇ "ਸਮਰਾਜਵਾਦ" ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ 'ਚ "ਸਾਮੂਹਿਕ ਹੱਤਿਆਰਾ" ਅਤੇ "ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਦਾ ਕਸਾਈ" ਵਜੋਂ ਦਰਸਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ।

ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਇਸ ਬੇਰਹਿਮ ਕਾਰੇ ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਅੰਗਰੇਜ਼ਾਂ ਦੀ ਮੌਜੂਦਗੀ ਲਈ "ਅਪਵਾਦ" ਵਜੋਂ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।

10 ਮਿੰਟਾਂ ਦੌਰਾਨ ਚੱਲੀ ਇਹ ਤਬਾਹੀ 1650 ਰਾਊਂਡ ਗੋਲੀਆਂ ਚੱਲਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਰੁਕੀ ਸੀ

ਹਾਲਾਂਕਿ ਬਾਅਦ 'ਚ ਹੰਟਰ ਕਮਿਸ਼ਨ ਦੀ ਜਾਂਚ ਅਤੇ ਕਾਂਗਰਸ ਵੱਲੋਂ ਕਰਵਾਈ ਗਈ ਗ਼ੈਰ-ਅਧਿਕਾਰਤ ਜਾਂਚ ਵਿੱਚ ਦੇਖਿਆ ਗਿਆ ਕਿ ਜਨਰਲ ਡਾਇਰ ਨੇ ਜੋ ਕਾਰਾ ਕੀਤਾ ਉਸ 'ਚ ਸ਼ਾਇਦ ਉਹ ਇਕੱਲਾ ਨਹੀਂ ਸੀ।

ਡਾਇਰ ਵੱਲੋਂ ਭਾਰਤੀਆਂ ਨੂੰ ਸਬਕ ਸਿਖਾਉਣ ਦੀ ਸੋਚ 'ਚ ਓਡਵਾਇਰ, ਡਿਪਟੀ ਕਮਿਸ਼ਮਰ ਇਰਵਿੰਗ, ਕਮਿਸ਼ਨਰ ਜੈਨਕਿਨਸ ਅਤੇ ਕਈ ਹੋਰ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਸੀਨੀਅਰ  ਅੰਗਰੇਜ਼ ਅਧਿਕਾਰੀ ਸ਼ਾਮਿਲ ਸਨ।

ਡਾਇਰ ਦਾ ਹੰਟਰ ਕਮਿਸ਼ਨ ਅੱਗੇ ਸਪੱਸ਼ਟ ਬਿਆਨ ਸੀ ਕਿ ਉਸ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ੀ ਹੁੰਦੀ ਜੇਕਰ ਉਹ ਆਪਣੇ ਨਾਲ ਲਿਆਂਦੀ ਮਸ਼ੀਨਗਨ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਵੀ ਕਰ...


... ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸੀਨੀਅਰ ਨੇਤਾਵਾਂ ਨੂੰ ਦੋ ਮਹੀਨੇ ਤੱਕ ਅੰਡਰਗਰਾਊਂਡ ਰਹਿਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰਨ ਕਾਰਨ ਮੈਨੂੰ 17 ਮਹੀਨੇ ਜੇਲ੍ਹ ਵਿੱਚ ਕੱਟਣੀ ਪਈ।

ਜੇਲ੍ਹ ਵਿੱਚ ਬਿਤਾਏ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਿਨਾਂ ਦਾ ਮੇਰੇ ਜੀਵਨ 'ਤੇ ਕਾਫੀ ਅਸਰ ਰਿਹਾ। ਤਜਰਬੇਕਾਰ ਆਗੂਆਂ ਅਤੇ ਸਾਥੀਆਂ ਦੇ ਨਾਲ ਵਿਚਾਰ ਕਰਕੇ ਮੈਨੂੰ ਲੋਕਾਂ ਦੀਆਂ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਸਿਆਸਤ ਅਤੇ ਦੇਸ ਦੇ ਬਾਰੇ ਕੁਝ ਨਵੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਸਿੱਖਣ ਦਾ ਮੌਕਾ ਮਿਲਿਆ।

ਇਸ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਖਾਸ ਇਹ ਸੀ ਕਿ ਇਸ ਨੇ ਲੋਕਤੰਤਰ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨ ਅਤੇ ਮੁੱਢਲੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਦੇ ਲਈ ਜਨਤਾ ਦੇ ਹੱਕਾਂ ਨੇ ਮੇਰੇ ਅਹਿਦ ਨੂੰ ਹੋਰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕੀਤਾ।

ਅੱਜ ਦੇਸ ਦੇ ਮੌਜੂਦਾ ਸਮਾਜ ਵਿੱਚ 1977 ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਜਨਮੇ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਬੋਲਬਾਲਾ... ਬਾਕੀ ਲੇਖ ਲਿਖੋ:

ਬੰਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।

ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਨਰਿੰਦਰ ਮੋਦੀ ਨੇ ਉਦੋਂ ਅਣਜਾਣ ਰਹਿੰਦੇ ਹੋਏ...

ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਨਰਿੰਦਰ ਮੋਦੀ ਨੇ ਉਦੋਂ ਅਗਿਆਤਵਾਸ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੇ ਹੋਏ ਐਮਰਜੈਂਸੀ ਦੇ ਖਿਲਾਫ਼ ਜਨ ਅੰਦੋਲਨਾਂ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕੀਤੀ ਸੀ।

ਐਮਰਜੈਂਸੀ ਦੇ ਐਲਾਨ ਨੇ ਦੇਸ ਦੇ ਲੰਕਤੰਤਰ ਦੇ ਢਾਂਚੇ ਨੂੰ ਹਿਲਾ ਕੇ ਰੱਖ ਦਿੱਤਾ। ਲੋਕਤਾਂਤਰਿਕ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕਮਜ਼ੋਰ ਪੱਖਾਂ 'ਤੇ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਚਰਚਾ ਹੋਈ ਅਤੇ ਦੇਸ ਨੇ ਦੁਬਾਰਾ ਕਦੇ ਵੀ ਇਸ ਨੂੰ ਨਾ ਲਾਏ ਜਾਣ ਦੀ ਸੌਂ ਖਾਧੀ।

ਮੋਰਾਰ ਜੀ ਦੇਸਾਈ ਪਹਿਲੇ ਗੈਰ-ਕਾਂਗਰਸੀ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਸਨ

ਇਹ ਅਹਿਦ ਤਾਂ ਹੀ ਬਣਿਆ ਰਹੇਗਾ ਜੇ ਦੇਸ ਵਾਰੀ-ਵਾਰੀ ਐਮਰਜੈਂਸੀ ਤੋਂ ਮਿਲਣ ਵਾਲੇ ਸਬਕ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਦਾ ਰਹੇਗਾ। ਖਾਸ ਕਰ ਕੇ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਨੂੰ ਆਜ਼ਾਦ ਭਾਰਤ ਦੇ ਉਸ ਕਾਲੇ ਚੈਪਟਰ ਦੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਅਤੇ ਉਸ ਤੋਂ ਮਿਲੇ ਸਬਕ ਨੂੰ ਜਾਣਨਾ ਪਏਗਾ।

ਮਹਾਤਮਾ ਗਾਂਧੀ ਨੇ ਕਿਹਾ ਸੀ, "ਜਦੋਂ ਵੀ ਮੈਂ ਨਿਰਾਸ਼ ਹੁੰਦਾ ਹਾਂ ਉਦੋਂ ਇਤਿਹਾਸ ਦੇ ਪੰਨਿਆਂ ਨੂੰ ਪਲਟ ਕੇ ਸੱਚ ਅਤੇ ਪ੍ਰੇਮ ਦੀ ਜਿੱਤ ਨੂੰ ਦੁਹਰਾਉਣ ਵਾਲੇ ਤੱਥਾਂ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਦਾ ਹਾਂ। ਇਤਿਹਾਸ ਦੇ ਪੰਨਿਆਂ 'ਤੇ ਕਾਤਲ ਵੀ ਰਹੇ ਹਨ ਅਤੇ ਕੁਝ ਪਲਾਂ ਲਈ ਉਹ ਜਿੱਤਦੇ ਨਜ਼ਰ ਵੀ ਆਏ ਹਨ ਪਰ ਇਹ ਖਾਸ ਖਿਆਲ ਰੱਖੋ ਕਿ ਅਖੀਰ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਖਾਤਮਾ ਹੋਇਆ ਹੈ ਜਿੱਤ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਸੱਚ ਦੀ ਹੋਈ ਹੈ।"

ਸਾਨੂੰ ਆਪਣੇ ਕੌੜੇ ਅਨੁਭਵਾਂ ਤੋਂ ਸਿੱਖਿਆ ਲੈਣ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ ਤਾਂ ਕਿ ਨਿਊ ਇੰਡੀਆ ਦੇ ਸੁਪਨਿਆਂ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰ ਸਕੀਏ।

(ਬੀਬੀਸੀ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਲ FACEBOOK, INSTAGRAM, TWITTERਅਤੇ YouTube 'ਤੇ ਜੁੜੋ।)


... ਦੇ ਪ੍ਰਬੰਧਨ, ਕੰਮਕਾਜ ਅਤੇ ਟਰੱਸਟੀਆਂ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰ, ਮੰਦਰ ਨਿਰਮਾਣ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਸਬੰਧਿਤ ਪਹਿਲੂਆਂ ਦੀ ਰੂਪਰੇਖਾ ਰੱਖੇਗੀ।

ਵਿਵਾਦਤ ਥਾਂ ਕੇਂਦਰ ਸਰਕਾਰ ਵੱਲੋਂ ਟਰੱਸਟ ਜਾਂ ਬਾਡੀ ਦਾ ਕੰਟਰੋਲ ਹੋਵੇਗਾ।

ਪੂਜਾ ਦਾ ਅਧਿਕਾਰ

ਵਿਵਾਦਤ ਸਥਾਨ 'ਤੇ ਪੂਜਾ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰ ਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰਦਿਆਂ ਹੋਇਆਂ ਸੁਪਰੀਮ ਕੋਰਟ ਨੇ ਇਹ ਸਪੱਸ਼ਟ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਸ਼ਾਂਤੀ, ਕਾਨੂੰਨ ਵਿਵਸਥਾ ਅਤੇ ਤੈਅ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਪੂਜਾ-ਪਾਠ ਕਰਨ ਲਈ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਕੋਲ ਕਿਸੇ ਵੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਰੋਕਥਾਮ ਦਾ ਅਧਿਕਾਰ ਹੋਵੇਗਾ।

ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ-

ਕੀ ਰਾਮਲੱਲ੍ਹਾ ਵਿਵਾਦਤ ਸਥਾਨ 'ਤੇ ਹੀ ਪੈਦਾ ਹੋਏ ਸਨ?

ਇਸ ਸਵਾਲ ਦੇ ਜਵਾਬ ਵਿੱਚ ਧਿਰਾਂ ਦੀਆਂ ਦਲੀਲਾਂ, ਹਿੰਦੂ... ਬਾਕੀ ਲੇਖ ਲਿਖੋ:

ੀ ਦਰਮਿਆਨੀ ਰਾਤ ਜਿਸ ਮਸਜਿਦ ਦੀ ਬੇਅਦਬੀ ਹੋਈ ਸੀ, ਉਸ ਦਾ ਆਖ਼ਿਰਕਾਰ 6 ਦਸੰਬਰ, 1992 ਨੂੰ ਢਾਹ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਅਦਾਲਤ ਦੀ ਇਹ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਬਣਦੀ ਹੈ ਕਿ ਜੋ ਗ਼ਲਤੀ ਹੋਈ, ਉਸ ਨੂੰ ਠੀਕ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ।

ਕੋਰਟ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਮਸਜਿਦ ਨੂੰ ਗ਼ੈਰ-ਕਾਨੂੰਨੀ ਢੰਗ ਨਾਲ ਤੋੜਨ ਲਈ ਮੁਸਲਾਨ ਭਾਈਚਾਰੇ ਨੂੰ ਮੁਅਵਜ਼ਾ ਦਿੱਤਾ ਜਾਣਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ। ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਨੂੰ ਜਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਰਾਹਤ ਦਿੱਤੀ ਜਾਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਉਸ 'ਤੇ ਗ਼ੌਰ ਕਰਦਿਆਂ ਹੋਇਆ ਅਸੀਂ ਸੁੰਨੀ ਸੈਂਟਰਲ ਵਕਫ ਬੋਰਡ ਨੂੰ ਪੰਜ ਏਕੜ ਜ਼ਮੀਨ ਦੇਣ ਦਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।"

ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ-

ਇਹ ਵੀਡੀਓ ਵੀ ਦੇਖੋ

(ਬੀਬੀਸੀ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਲ FACEBOOK, INSTAGRAM, TWITTERਅਤੇ YouTube 'ਤੇ ਜੁੜੋ।)


... ਦੇ ਬਰਾਮਦ 'ਤੇ ਰੋਕ ਲਗਾਉਣ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਜਿਹੜੀ ਘਰੇਲੂ ਨਿਰਮਾਣ ਲਈ ਲੋੜੀਂਦੀ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ।

ਬਾਇਡਨ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਨੇ ਫਰਵਰੀ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ ਸੀ ਕਿ ਉਹ ਇਸ ਐਕਟ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਵਧਾਉਣ ਲਈ ਕਰਨਗੇ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਅਮਰੀਕੀ ਟੀਕਾ ਨਿਰਮਾਤਾ ਪਹਿਲ 'ਤੇ ਲੈਣਗੇ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਪੰਪਾਂ ਅਤੇ ਫਿਲਟ੍ਰੇਸ਼ਨ ਯੂਨਿਟਾਂ।

ਟੀਕੇ ਦੇ ਉਤਪਾਦਨ ਲਈ ਬਹੁਤ ਉੱਚ-ਪਧਰੀ ਕੱਚੇ ਮਾਲ ਦੀ ਲੋੜ ਹੁੰਦੀ ਹੈ

ਵੱਖ-ਵੱਖ ਗਲੋਬਲ ਟੀਕਾ ਨਿਰਮਾਤਾਵਾਂ ਦੇ ਨੁਮਾਇੰਦਿਆਂ ਨੇ ਮਾਰਚ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਵਿੱਚ ਚਿੰਤਾਵਾਂ ਜ਼ਾਹਰ ਕਰਦਿਆਂ ਚੇਤਾਵਨੀ ਦਿੱਤੀ ਕਿ:

ਲੀਵਰਪੂਲ ਦੇ ਜੌਨ ਮੂਰਜ਼ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਟੀਕਾ ਸਪਲਾਈ ਕਰਨ ਵਾਲ... ਬਾਕੀ ਲੇਖ ਲਿਖੋ:

ਂ ਦਾ ਉਤਪਾਦਨ ਕਰਨ ਦਾ ਟੀਚਾ ਹੈ।

ਪਰ ਜਦੋਂ ਅਸੀਂ ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਮੁੜ ਸੰਪਰਕ ਕੀਤਾ ਤਾਂ ਉਤਪਾਦਨ ਅਜੇ ਵੀ 60 ਤੋਂ 70 ਮਿਲੀਅਨ ਖੁਰਾਕਾਂ 'ਤੇ ਹੀ ਸੀ।

ਆਦਰ ਪੂਨਾਵਾਲਾ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ 100 ਮਿਲੀਅਨ ਤੱਕ ਦਾ ਟੀਚਾ ਜੂਨ ਤੱਕ ਹੀ ਸੰਭਵ ਹੋਵੇਗਾ।

ਕੋਵੈਕਸ ਸਪਲਾਈ 'ਤੇ ਅਸਰ

ਪਿਛਲੇ ਸਾਲ ਸਤੰਬਰ ਵਿੱਚ ਐੱਸਆਈਆਈ ਨੇ ਕੋਵੈਕਸ ਨੂੰ 200 ਮਿਲੀਅਨ ਖੁਰਾਕਾਂ ਦੀ ਸਪਲਾਈ ਕਰਨ ਲਈ ਸਹਿਮਤੀ ਦਿੱਤੀ ਸੀ। ਇਹ ਟੀਕਾ ਵਿਸ਼ਵ ਸਿਹਤ ਸੰਗਠਨ ਦੇ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਤਹਿਤ ਘੱਟ ਅਤੇ ਦਰਮਿਆਨੀ ਆਮਦਨੀ ਵਾਲੇ ਦੇਸਾਂ ਨੂੰ ਇਸ ਦੀ ਸਪਲਾਈ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਹੈ।

ਐਸਟਰਾਜ਼ੈਨੇਕਾ ਅਤੇ ਨੋਵਾਵੈਕਸ ਟੀਕੇ ਹਰੇਕ ਦੀਆਂ 100 ਮਿਲੀਅਨ ਖੁਰਾਕਾਂ ਦੇਣੀਆਂ ਹਨ।

ਹਾਲਾਂਕਿ ਬਰਾਮਦ 'ਤੇ ਰੋਕ ਦਾ ਮਤਲਬ ਹੈ ਕਿ ਮਾਰਚ ਵਿੱਚ ਹੋਣ ਵਾਲੀਆਂ 40 ਮਿਲੀਅਨ ਖੁਰਾਕਾਂ ਨਹੀਂ ਮਿਲੀਆਂ ਅਤੇ ਅਪ੍ਰੈਲ ਵਿੱਚ ਹੋਰ ਦੇਰੀ ਹੋਣ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਹੈ।

ਭਾਰਤ ਨੂੰ ਖੁਦ ਹੁਣ ਤੱਕ ਕੋਵੈਕਸ ਸਮਝੌਤੇ ਦੇ ਤਹਿਤ 10 ਮਿਲੀਅਨ ਖੁਰਾਕਾਂ ਮਿਲੀਆਂ ਹਨ ਜੋ ਕਿ ਹੁਣ ਤੱਕ ਕਿਸੇ ਵੀ ਦੇਸ ਵੱਲੋਂ ਲਈਆਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਖੁਰਾਕਾਂ ਹਨ।

ਯੂਐੱਨ ਦੇ ਅੰਕੜਿਆਂ ਅਨੁਸਾਰ ਐੱਸਆਈਆਈ ਨੇ ਐਸਟਰਾਜ਼ੇਨੇਕਾ ਟੀਕੇ ਦੀਆਂ 900 ਮਿਲੀਅਨ ਤੋਂ ਵੱਧ ਖੁਰਾਕਾਂ ਅਤੇ ਨੋਵਾਵੈਕਸ ਦੀਆਂ 145 ਮਿਲੀਅਨ ਖੁਰਾਕਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਦੁਵੱਲੇ ਵਪਾਰਕ ਸੌਦੇ ਵੀ ਕੀਤੇ ਹਨ।

ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਕਈ ਦੇਸਾਂ ਨੂੰ ਟੀਕੇ ਦਾਨ ਵੀ ਕੀਤੇ ਹਨ ਖਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ ਦੱਖਣੀ ਏਸ਼ੀਆ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਗੁਆਂਢੀਆਂ ਨੂੰ।

ਬਰਾਮਦ 'ਤੇ ਪਾਬੰਦੀ ਲੱਗਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਭਾਰਤ ਨੇ ਦੁਨੀਆਂ ਭਰ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਟੀਕੇ ਦਾਨ ਕੀਤੇ ਸਨ। ਹੁਣ ਚੀਨ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ।

ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ:

(ਬੀਬੀਸੀ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਲ FACEBOOK, INSTAGRAM, TWITTERਅਤੇ YouTube 'ਤੇ ਜੁੜੋ।)


... ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਜਾਪਾਨ ਵਿੱਚ ਸਾਹਿਤ ਦੀ ਦੁਨੀਆਂ ਨੂੰ ਵੱਡਾ ਤੋਹਫ਼ਾ ਇੱਕ ਨਾਵਲ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਮਿਲਿਆ ਜਿਸਦਾ ਨਾਮ ਸੀ 'ਦਿ ਟੇਲ ਆਫ਼ ਜੇਂਜੀ'। ਇਸ ਨੂੰ ਇੱਕ ਔਰਤ ਨੇ ਲਿਖਿਆ ਸੀ ਜਿਸਦਾ ਨਾਮ ਸੀ ਮੁਰਾਸਾਕੀ ਸ਼ਿਕਿਬੂ।

ਇਸ ਮਹਿਲਾ ਨੇ ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹਦੇ ਵੇਖ ਕੇ ਲਿਖਣਾ ਸਿੱਖਿਆ ਸੀ। ਫਿਰ ਉਸ ਨੇ ਕਰੀਬ ਹਜ਼ਾਰ ਪੰਨਿਆਂ ਵਾਲਾ ਮਾਸਟਰ ਪੀਸ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ। ਆਪਣੇ ਨਾਵਲ ਨੂੰ ਆਲ੍ਹਾ ਦਰਜ ਦਾ ਸਾਹਿਤ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਉਸ ਨੇ ਕਰੀਬ 800 ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਇਸ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤੀਆਂ।

ਸਾਹਿਤ ਯਾਨਿ ਕਿੱਸੇ-ਕਹਾਣੀਆਂ ਦੀ ਦੁਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਕ੍ਰਾਂਤੀ ਲਿਆਉਣ ਦਾ ਸਿਹਰਾ ਅਰਬ ਦੇਸਾਂ ਦੇ ਸਿਰ ਬੰਨ੍ਹਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਚੀਨ ਤੋਂ ਕਾਗ਼ਜ਼ ਬਣਾਉਣ ... ਬਾਕੀ ਲੇਖ ਲਿਖੋ:

ਦੇ ਜਨੂਨ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਕਮੀ ਨਹੀਂ ਆਈ ਹੈ।

ਭਾਵੇਂ ਹੀ ਕਿਤਾਬ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਲੈ ਕੇ ਕੋਈ ਨਾ ਪੜ੍ਹੇ, ਪਰ ਹਰੇਕ ਦੇ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਗੈਜ਼ਟ ਮੌਜੂਦ ਹੈ ਜਿਸ 'ਤੇ ਉਹ ਜਦੋਂ ਚਾਹੇ, ਜੋ ਚਾਹੇ ਪੜ੍ਹ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਲਿਹਾਜ਼ਾ ਅਸੀਂ ਕਹਿ ਸਕਦੇ ਹਾਂ  ਕਿ ਡਿਜਿਟਲ ਵਰਲਡ ਵਿੱਚ ਅਸੀਂ ਸਾਹਿਤ ਲਿਖਣ ਦੀ ਮੁੜ ਤੋਂ ਨਵੀਂ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕਰ ਰਹੇ ਹਾਂ।

ਤਾਂ, ਦੌਰ ਭਾਵੇਂ ਹੀ ਬਦਲ ਗਏ ਹਨ , ਤਾਜ ਭਾਵੇਂ ਹੀ ਬਦਲ ਗਏ ਹੋਣ, ਕਿੱਸੇ ਸੁਣਨ-ਸਣਾਉਣ ਦਾ ਦੌਰ ਜਾਰੀ ਹੈ। ਕਹਾਣੀ ਦੀ ਹਕੂਮਤ ਸਾਡੇ ਦਿਲਾਂ 'ਤੇ ਕਾਇਮ ਹੈ।

(ਬੀਬੀਸੀ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਲ FACEBOOK, INSTAGRAM, TWITTERਅਤੇ YouTube 'ਤੇ ਜੁੜੋ।)


... ਦੇ ਬਿਹਤਰ ਹਿੱਤ" ਦੇ ਕਾਨੂੰਨੀ ਸਿਧਾਂਤ ਦੇ ਮੁਤਾਬਕ ਹੋਵੇਗਾ।

ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ-

ਕੈਨੇਡਾ ਦੇ ਕਾਨੂੰਨ ਸਿਰਫ਼ ਪਤੀ-ਪਤਨੀ ਦੇ ਰਿਸ਼ਤੇ 'ਚ ਬੰਨ੍ਹੇ ਜੋੜਿਆਂ ਨੂੰ ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ ਦੇ ਰੂਪ 'ਚ ਮਾਨਤਾ ਦਿੰਦੇ ਸਨ

ਪਲੇਟੋਨਿਕ ਪੈਰੇਂਟਿੰਗ ਦੀ ਨਵੀਂ ਪਰੰਪਰਾ ਦੀ ਆਲੋਚਨਾ ਵੀ ਹੋ ਰਹੀ ਹੈ। ਆਲੋਚਕਾਂ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ ਵਿਚਾਲੇ ਆਉਣਾ-ਜਾਣਾ ਬੱਚਿਆਂ ਲਈ ਤਣਾਅ ਭਰਿਆ ਹੈ।

ਚਾਰਲੀ ਅਤੇ ਨਿਸ਼ਾ ਦੇ ਘਰ ਇੱਕ-ਦੂਜੇ ਨਾਲੋਂ 20 ਮਿੰਟਾਂ ਦੀ ਦੂਰੀ 'ਤੇ ਹੈ। ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਬੱਚਿਆਂ ਨਾਲ ਬਰਾਬਰ ਸਮਾਂ ਬਿਤਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਤਲਾਕਸ਼ੁਦਾ ਜੋੜਿਆਂ 'ਚ ਅਜਿਹਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ।

ਉਹ ਬੱਚੇ ਆਉਣ-ਜਾਣ ਜਾਂ ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ... ਬਾਕੀ ਲੇਖ ਲਿਖੋ:

ਕਾਨੂੰਨ 'ਤੇ ਦਸਤਖ਼ਤ ਕੀਤੇ ਜੋ ਦੋ ਤੋਂ ਵੱਧ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਬੱਚੇ ਦੇ ਮਾਪਿਆਂ ਵਜੋਂ ਕਾਨੂੰਨੀ ਮਾਨਤਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।

ਅਮਰੀਕਾ 'ਚ ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ ਵਧੇਰੇ 4 ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਬੱਚੇ ਦੇ ਕੋ-ਪੈਰੇਂਟਸ ਹੋਣ ਦਾ ਕਾਨੂੰਨੀ ਸਮਝੌਤਾ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ।

ਬਰਤਾਨੀਆ ਦਾ ਕਾਨੂੰਨ ਸਿਰਫ਼ ਦੋ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਪੈਰੇਂਟਸ ਵਜੋਂ ਮਾਨਤਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਪਰ ਕੋਰਟ ਦੇ ਹਾਲ ਦੇ ਫ਼ੈਸਲੇ 'ਚ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਘਰਾਂ 'ਚ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਦੋ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਬੱਚਿਆਂ ਦੇ ਪਲੇਟੋਨਿਕ ਪੈਰੇਂਟਸ ਬਣਨ ਦੀ ਮਨਜ਼ੂਰੀ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ।

ਬਰਤਾਨੀਆ ਦੇ ਵਿਆਹ ਕਾਨੂੰਨ ਮੁਤਾਬਕ ਬੱਚਿਆਂ ਦੇ ਮਾਪੇ ਬਣਨ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰ ਪਾਉਣ ਲਈ ਇਕੱਠੇ ਰਹਿਣ ਦੀ ਸ਼ਰਤ ਨਹੀਂ ਹੈ।

ਅਗਲਾ ਵੱਡਾ ਬਦਲਾਅ

ਕੋ-ਪੈਰੇਂਟਸ ਦੀ ਲੇਖਿਕਾ ਹੋਪ ਕਹਿੰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਪਲੇਟੋਨਿਕ ਪੈਰੇਂਟਿੰਗ 'ਚ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਦਿਲਚਸਪੀ ਵਧਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਅਗਲਾ ਵੱਡਾ ਬਦਲਾਅ ਭਾਸ਼ਾ 'ਚ ਹੋਣ ਵਾਲਾ ਹੈ।

"ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਲਈ ਸਾਡੇ ਕੋਲ ਸ਼ਬਦਕੋਸ਼ ਦੀ ਘਾਟ ਹੈ। ਲੋਕ ਪਤੀ ਨੂੰ ਸੁਣਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਬੱਚੇ ਦਾ ਪਿਤਾ ਸਮਝ ਲੈਂਦੇ ਹਨ, ਜਦਕਿ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿ ਅਜਿਹਾ ਨਾ ਹੋਵੇ।"

ਹੋਪ ਨੂੰ ਲਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਨਵੇਂ ਰਿਸ਼ਤੇ ਘਰਾਂ ਦੀ ਬਣਾਵਟ ਅਤੇ ਮੁਹੱਲੇ ਦੇ ਢਾਂਚੇ ਨੂੰ ਵੀ ਬਦਲ ਦੇਣਗੇ

ਇਹ ਸਮੱਸਿਆ ਚਾਰਲੀ ਅਤੇ ਨਿਸ਼ਾ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਵੀ ਆਈ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਚਾਰਲੀ ਲਈ "ਡੈਡੀ" ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਤੀ ਲਿਨ ਲਈ "ਪਾਪਾ" ਤੈਅ ਕੀਤਾ ਹੈ।

ਲਿਨ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, "ਮੈਨੂੰ ਕਦੇ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਅਜਿਹੀ ਲੋੜ ਮਹਿਸੂਸ ਨਹੀਂ ਹੋਈ ਸੀ ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਮੇਰੀਆਂ ਪ੍ਰਾਥਮਿਕਤਾਵਾਂ ਬਦਲ ਦਿੱਤੀਆਂ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਸਮਾਂ ਬਿਤਾ ਕੇ ਮੈਨੂੰ ਸੰਤੁਸ਼ਟੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।"

ਹੋਪ ਨੂੰ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਨਵੇਂ ਰਿਸ਼ਤੇ ਘਰਾਂ ਦੀ ਬਨਾਵਟ ਅਤੇ ਮੁਹੱਲੇ ਦੇ ਢਾਂਚੇ ਨੂੰ ਵੀ ਬਦਲ ਦੇਣਗੇ।

"ਅਜੇ ਸਾਡੇ ਘਰ ਅਤੇ ਮੁਹੱਲੇ ਨਿਊਕਲੀਅਰ ਫੈਮਿਲੀ ਲਈ ਡਿਜ਼ਾਇਨ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ। ਅੱਗੇ ਸਾਨੂੰ ਨਵੇਂ ਭਾਈਚਾਰਕ ਥਾਵਾਂ ਦੀ ਲੋੜ ਪੈ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਪਲੇਟੋਨਿਕ ਪੈਰੇਂਟਸ ਆਂਢ-ਗੁਆਂਢ 'ਚ ਰਹਿ ਸਕਣ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਮਿਲ-ਜੁਲ ਕੇ ਪਾਲ ਸਕਣ।"

ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ-

ਇਹ ਵੀਡੀਓਜ਼ ਵੀ ਜ਼ਰੂਰ ਦੇਖੋ-

(ਬੀਬੀਸੀ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਲ FACEBOOK, INSTAGRAM, TWITTERਅਤੇ YouTube 'ਤੇ ਜੁੜੋ।)


... ਦੇ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਧਾਰਾ 370 'ਤੇ ਫ਼ੈਸਲੇ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵਾਂ ਦੀ ਵੀ ਚਰਚਾ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹੋਵੇ।

ਜਿੱਥੋਂ ਤੱਕ ਸੁਰੱਖਿਆ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ, ਸੂਬੇ ਵਿੱਚ ਬਾਹਰੀ ਅਤੇ ਅੰਦਰੂਨੀ ਹਮਲਿਆਂ ਦੇ ਖ਼ਤਰਿਆਂ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਸਰਕਾਰ ਦੀ ਗੱਲ ਸਹੀ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ।

ਪਰ ਮੈਂ ਸਰਕਾਰ ਖ਼ੁਫੀਆਂ ਵਿਭਾਗ ਦੀ ਜਾਸੂਸ ਨਹੀਂ ਹਾਂ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਅਜਿਹੀ ਕੋਈ ਜਾਣਕਾਰੀ ਮੁਹੱਈਆ ਕਰਵਾਈ ਹੈ।

ਰਣਨੀਤਕ ਯੋਜਨਾਵਾਂ ਕਾਰਨ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਨਾ ਸਹੀ, ਸਰਕਾਰ ਆਮ ਪੱਧਰ ਦੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਤਾਂ ਦੇ ਹੀ ਸਕਦੀ ਸੀ।

ਹਾਲਾਤ ਬਿਹਤਰ ਨਹੀਂ ਹੋਣਗੇ

ਪਰ ਇਹ ਜੋ ਕਿਹਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਸਿੱਧੇ ਸ਼ਾਸਨ ਨਾਲ ਸੁਰੱਖਿਆ ਦੇ ਹਾਲਾਤ ਬਿਹਤਰ ਹੋ ਜਾਣਗੇ, ਇਹ ਗਲਤ ਹੈ ਕਿਉਂਕ... ਬਾਕੀ ਲੇਖ ਲਿਖੋ:

ੇ ਸਿਧਾਂਤਾਂ ਦੀ ਵੀ ਕੋਈ ਪਰਵਾਹ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਪਰ ਅਹਿਮ ਇਹ ਵੀ ਹੈ ਕਿ ਕੀ ਇਹ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਕੇਵਲ ਜੰਮੂ-ਕਸ਼ਮੀਰ ਤੱਕ ਰੁਕੇਗੀ? ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਨਹੀਂ।

ਮੈਂ ਜੇਕਰ ਗ਼ਲਤ ਹੋਈ ਤਾਂ ਮੈਨੂੰ ਖੁਸ਼ੀ ਹੋਵੇਗੀ ਪਰ ਹੁਣ ਤੱਕ ਸਰਕਾਰ ਦਾ ਕੋਈ ਵੀ ਬੁਲਾਰਾ ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਵਾਲਾਂ ਦਾ ਭਰੋਸੇਮੰਦ ਜਵਾਬ ਨਹੀਂ ਦੇ ਸਕਿਆ ਹੈ।

(ਰਾਧਾ ਕੁਮਾਰ, ਯੂਪੀਏ ਸਰਕਾਰ ਵੇਲੇ ਕਸ਼ਮੀਰ 'ਤੇ ਬਣੀ ਕਮੇਟੀ ਦੀ ਮੈਂਬਰ ਸੀ। ਉਹ 'ਪੈਰਾਡਾਈਜ ਐਟ ਵਾਟ-ਏ ਪਾਲਟੀਕਲ ਹਿਸਟਰੀ ਆਫ ਕਸ਼ਮੀਰ' (2018) ਦੀ ਲੇਖਕਾ ਹੈ। ਇਹ ਲੇਖਕਾਂ ਦੇ ਨਿੱਜੀ ਵਿਚਾਰ ਹਨ।)

ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ-

ਤੁਸੀਂ ਇਹ ਵੀਡੀਓਜ਼ ਵੀ ਦੇਖ ਸਕਦੇ ਹੋ:

(ਬੀਬੀਸੀ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਲ FACEBOOK, INSTAGRAM, TWITTERਅਤੇ YouTube 'ਤੇ ਜੁੜੋ।)


... ਦੇ ਮੁਖੀ ਜੈਮਿਨ ਵਾਸਾ ਦੇ ਮੁਤਾਬਕ, "ਚੀਜ਼ਾਂ ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਂਗ ਹੋ ਰਹੀਆਂ ਹਨ। ਇਹ ਸਹੀ ਹੈ ਕਿ ਉੱਤਰ ਭਾਰਤ ਤੋਂ ਆਏ ਮਜ਼ਦੂਰਾਂ ਵਿੱਚ ਥੋੜ੍ਹਾ ਡਰ ਦਿਖਿਆ ਹੈ।"

ਖ਼ੁਦ ਗੁਜਰਾਤੀ ਮੂਲ ਦੇ ਲੋਕ ਵੀ ਭੜਕੀ ਹਿੰਸਾ ਅਤੇ ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹੋਏ ਪ੍ਰਵਾਸੀ ਉੱਤਰ ਭਾਰਤੀਆਂ ਦੇ ਪਲਾਇਨ ਤੋਂ ਦੁਖੀ ਹਨ।

ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ:

ਸਾਨੰਦ ਦੇ ਇੱਕ ਛੋਟੇ ਜਿਹੇ ਹਸਪਤਾਲ ਵਿੱਚ ਬਤੌਰ ਨਰਸ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਪਾਇਲ ਠਾਕੋਰ ਮੁਤਾਬਕ, "ਜੋ ਹੋਇਆ ਉਹ ਬਿਲਕੁਲ ਗ਼ਲਤ ਸੀ।"

ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਹਸਪਤਾਲ ਵਿੱਚ ਜਿੰਨੇ ਮਰੀਜ਼ ਸਨ ਹੁਣ ਉਸਦੇ 20 ਫ਼ੀਸਦ ਵੀ ਨਹੀਂ ਰਹੇ। ਮੌਲ, ਸਬਜ਼ੀ ਮੰਡੀ ਅਤੇ ਕਰਿਆਨੇ ਦੀ ਦੁਕਾਨ 'ਤੇ ਸਭ ਲੋਕ ਨੁਕਾਸਨ ਵਿੱਚ ਹਨ। ਜਿਹੜੇ ਗੁਨ... ਬਾਕੀ ਲੇਖ ਲਿਖੋ:

ਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਬਿਆਨ ਆਏ ਹਨ ਕਿ , "ਨੌਕਰੀਆਂ ਵਿੱਚ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ 80% ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਸਥਾਨਕ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।"

ਪ੍ਰੋਫ਼ੈਸਰ ਗੋਰਾਂਗ ਜਾਨੀ ਮੁਤਾਬਕ, "ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਾਰੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਨਾਲ ਮਾਹੌਲ ਬਿਹਤਰ ਨਹੀਂ ਸਗੋਂ ਹੋਰ ਖ਼ਰਾਬ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।"

ਉੱਤਰ ਭਾਰਤੀ ਜਦੋਂ ਇੱਥੋਂ ਭੱਜੇ ਸਨ ਤਾਂ ਪਿੱਛੇ ਸਭ ਕੁਝ ਛੱਡ ਗਏ

ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਭਾਵੇਂ ਸ਼ਾਕਾਹਾਰੀ-ਮਾਸਾਹਾਰੀ ਖਾਣ ਦੀ ਗੱਲ ਹੋਵੇ, ਭਾਵੇਂ ਧਰਮ ਦੀ ਗੱਲ ਹੋਵੇ, ਭਾਵੇਂ ਫਿਰਕੂਵਾਦ ਦੀ ਗੱਲ ਹੋਵੇ, ਗੁਜਰਾਤ ਵਿੱਚ ਅਸਹਿਣਸ਼ੀਲਤਾ ਦਾ ਜਿਹੜਾ ਵਾਤਾਵਰਨ ਹੈ ਉਹ ਇੱਕ ਲਗਾਤਾਰ ਚੱਲਣ ਵਾਲੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਅਜਿਹੇ ਛੋਟੇ-ਮੋਟੇ ਹਾਦਸੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਤਾਂ ਉਸਦਾ ਬਹੁਤ ਵੱਡਾ ਮੁੱਦਾ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।"

ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ ਭੜਕੇ ਮਾਮਲੇ 'ਤੇ ਸਿਆਸਤ ਵੀ ਹੋਈ ਹੈ ਅਤੇ ਦਿਲਾਸੇ ਵੀ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਹਨ।

ਸੂਬਾ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਸੈਕੜਿਆਂ ਨੂੰ ਹਿਰਾਸਤ ਵਿੱਚ ਲਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਪ੍ਰਵਾਸੀਆਂ ਨੂੰ ਸੁਰੱਖਿਆ ਦੇਣ ਦੀ ਗਰੰਟੀ ਵੀ ਦਿੱਤੀ ਹੈ।

ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ:

ਪ੍ਰਵਾਸੀ ਉੱਤਰ ਭਾਰਤੀ ਜਦੋਂ ਇੱਥੋਂ ਭੱਜੇ ਸਨ ਤਾਂ ਪਿੱਛੇ ਸਭ ਕੁਝ ਛੱਡ ਗਏ ਸਨ।

ਹੁਣ ਉਡੀਕ ਛੱਠ-ਪੂਜਾ ਅਤੇ ਦੀਵਾਲੀ ਖ਼ਤਮ ਹੋਣ ਦੀ ਹੈ। ਉਦੋਂ ਹੀ ਪਤਾ ਲੱਗੇਗਾ ਕਿੰਨੇ ਉੱਤਰ ਭਾਰਤੀ ਵਾਪਿਸ ਪਰਤਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਕਿੰਨੇ ਨਹੀਂ।

ਚੱਲਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਸੀਨੀਅਰ ਪੱਤਰਕਾਰ ਭਾਰਗਵ ਪਾਰੀਖ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਗੁਜਰਾਤ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਵੀ ਵਿਵਾਦ ਦੇਖਿਆ ਹੈ। ਪਰ ਇਸ ਵਾਰ ਜੋ ਹੋਇਆ ਉਸ ਨਾਲ ਇਸ ਸੂਬੇ ਨੂੰ ਅਪਨਾਉਣ ਆਏ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਮਨ ਨੂੰ ਠੇਸ ਪਹੁੰਚੀ ਹੈ।''

(ਬੀਬੀਸੀ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਲ FACEBOOK, INSTAGRAM, TWITTERਅਤੇ YouTube 'ਤੇ ਜੁੜੋ।)


... ਦੇ ਲਗਾਵ ਨੂੰ ਦਿਖਾਉਂਦਾ ਹੈ।

ਭਗਤਾਂ ਦਾ ਸ਼ੋਸ਼ਣ

ਉਧਰ ਅਜਿਹੇ ਬਾਬੇ ਆਪਣੀ ਗੱਲ ਨੂੰ ਕਦੇ ਤਕਨੀਕ ਦੀ ਮਦਦ ਨਾਲ ਖ਼ੁਆਬਾਂ ਦੀ ਤਾਬੀਰ ਹੋਣ ਜਾਂ ਸਰੀਰਿਕ ਸਬੰਧਾ ਜ਼ਰੀਏ ਸਹੀ ਠਹਿਰਾਉਂਦੇ ਹਨ।

ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਆਸਾਰਾਮ ਨੇ ਜਬਰਨ ਯੌਨ ਸਬੰਧ ਬਣਾ ਕੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਸਹੀ ਸਾਬਿਤ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ। ਉੱਥੇ, ਹੀ ਗੁਰਮੀਤ ਰਾਮ ਰਹੀਮ ਨੇ ਤਕਨੀਕ ਅਤੇ ਯੌਨ ਸਬੰਧ ਦੋਵਾਂ ਨੂੰ ਜ਼ਰੀਆ ਬਣਾਇਆ।

ਰਾਮ ਰਹੀਮ ਨੇ ਆਪਣੇ ਡੇਰੇ 'ਚ ਓਸ਼ੋ ਦੇ ਆਸ਼ਰਮ ਵਰਗਾ ਮਾਹੌਲ ਬਣਾਇਆ ਤਾਂ ਜੋ ਵੱਧ ਤੋਂ ਵੱਧ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਜੋੜ ਸਕਣ।

ਇਸ ਨਾਲ ਸਾਨੂੰ ਬਾਬਿਆਂ ਦੀ ਤਾਕਤ ਦਾ ਵੀ ਅੰਦਾਜ਼ਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਵੀ ਪਤਾ ਚੱਲਦਾ ਹੈ ਕਿ ਦੇਸ਼ ਦਾ ਮੱਧ ਵਰਗ ਕ... ਬਾਕੀ ਲੇਖ ਲਿਖੋ:

ਅਧਿਆਤਮ ਦਾ ਅੰਤਰ ਰਾਸ਼ਟਰੀਕਰਨ ਹੋਇਆ ਸੀ।

ਆਸ਼ਰਮ ਅਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਬਾਬੇ ਦਾਅਵਾ ਕਰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਉਹ ਸਮਾਜ ਸੇਵਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਸੱਚ ਤਾਂ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਸਮਾਜਸੇਵਾ ਦੇ ਨਾਂ 'ਤੇ ਉਹ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਸਮਾਜਿਕ ਸ਼ੋਸਣ ਕਰਦੇ ਹਨ।

ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਕਰਤੂਤਾਂ 'ਤੇ ਅਕਸਰ ਕਾਨੂੰਨ ਦਾ ਸ਼ਿਕੰਜਾ ਕਸਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਇਸੀ ਰਫ਼ਤਾਰ ਬਹੁਤ ਹੌਲੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।

ਹਾਲਾਂਕਿ ਅਖੀਰ 'ਚ ਇਹ ਸਾਬਿਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਵੱਡੀ ਕੰਪਨੀਆਂ ਵਾਂਗ ਹੀ ਇਹ ਆਸ਼ਰਮ ਵੀ ਕਾਨੂੰਨ ਦੇ ਰਾਹ ਵਿੱਚ ਰੋੜੇ ਹਨ।

ਜਦੋਂ ਕਾਨੂੰਨ ਇਨ੍ਹਾਂ ਬਾਬਿਆਂ 'ਤੇ ਸ਼ਿਕੰਜਾ ਕਸਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਆਸ਼ਰਮ ਕਾਨੂੰਨ-ਵਿਵਸਥਾ ਲਈ ਚੁਣੌਤੀ ਬਣ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

ਮਸਲਨ, ਜਦੋਂ ਆਸਾਰਾਮ ਦੇ ਜੁਰਮ 'ਤੇ ਕੋਰਟ ਫ਼ੈਸਲਾ ਸੁਣਾਉਣ ਵਾਲਾ ਸੀ, ਤਾਂ ਜੋਧਪੁਰ 'ਚ ਧਾਰਾ 144 ਲਗਾਉਣੀ ਪਈ ਸੀ।

ਨੇਤਾਵਾਂ ਵਾਂਗ ਹੀ ਇਹ ਬਾਬੇ ਖ਼ੁਦ ਨੂੰ ਕਾਨੂੰਨ ਤੋਂ ਉੱਤੇ ਸਮਝਦੇ ਹਨ।

ਲੋਕਤੰਤਰ ਦਾ ਮਜ਼ਾਕ

ਇਹ ਗੱਲ ਦਿਲਚਸਪ ਪਰ ਕਾਬਿਲ-ਏ-ਗੌਰ ਹੈ ਕਿ ਸਾਡੇ ਲੋਕਤੰਤਰ ਲਈ ਇਹ ਧਾਰਮਿਕ ਨੇਤਾ ਵੀ ਉਨੇਂ ਹੀ ਖ਼ਤਰਨਾਕ ਹਨ, ਜਿਨੇਂ ਧਰਮ ਨਿਰਪੱਖ ਲੋਕ।

ਇਸ ਕਰਕੇ ਹੀ ਬਲਾਤਕਾਰ ਵਰਗੇ ਗੰਭੀਰ ਅਪਰਾਧ ਦੇ ਮਾਮਲਿਆਂ 'ਚ ਵੀ ਤਾਕਤ ਅਤੇ ਸੱਤਾ ਦੀ ਗਲਤ ਵਰਤੋਂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਫ਼ਿਰ ਭਾਵੇਂ ਬਲਾਤਕਾਰੀ ਅਧਿਆਤਮ ਦੇ ਕਾਰੋਬਾਰ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੋਵੇ, ਜਾਂ ਫ਼ਿਰ ਸਿਆਸਤ ਨਾਲ।

ਕਠੂਆ ਦੇ ਬਲਾਤਕਾਰੀਆਂ ਦਾ ਸਮਰਥਣ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਬੀਜੇਪੀ ਨੇਤਾ ਹੋਣ ਜਾਂ ਫ਼ਿਰ ਆਸਾਰਾਮ ਵਰਗੇ ਬਾਬਾ, ਦੋਵੇਂ ਹੀ ਸੱਤਾ ਦੇ ਹੰਕਾਰ ਦੇ ਨੁਮਾਇੰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਲੋਕਤੰਤਰ ਦਾ ਮਜ਼ਾਕ ਬਣਾ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।

ਅਫ਼ਸੋਸ ਦੀ ਗੱਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਆਮ ਭਾਰਤੀ ਨੂੰ ਜੀਉਣ ਲਈ ਅਧਿਆਤਮ ਅਤੇ ਸਿਆਸਤ ਦੀ ਖ਼ੁਰਾਕ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।

ਅਜਿਹਾ ਲਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਅਸੀਂ ਅਧਿਆਤਮ ਅਤੇ ਸਿਆਸਤ ਦੇ ਤਮਾਸ਼ੇ ਨੂੰ ਦੇਖ ਕੇ ਖ਼ੁਸ਼ੀ ਹਾਸਿਲ ਕਰਦੇ ਹਾਂ।

ਭਾਰਤ 'ਚ ਹਰ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੀ ਤਲਖ਼ ਹਕੀਕਤ 'ਚ ਸਿਆਸੀ ਅਤੇ ਧਾਰਮਿਕ ਡਰਾਮੇ ਇੱਕ ਅਲੱਗ ਹੀ ਰੰਗ ਭਰਦੇ ਹਨ।

(ਬੀਬੀਸੀ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਲ FACEBOOK, INSTAGRAM, TWITTER ਅਤੇ YouTube 'ਤੇ ਜੁੜੋ।)


... ਦੇ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਇਹ ਕੀ ਹੈ? ਕੀ ਇਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮਜ਼ਬੂਰੀ ਹੈ ਜਾਂ ਕੀ ਤੁਸੀਂ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਦੇ ਭਵਿੱਖ ਬਾਰੇ ਸੱਚਮੁਚ ਚਿੰਤਤ ਹੋ? ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਚਿੰਤਤ ਹੋ ਤਾਂ ਦੇਖੋ ਕਿ 80 ਫੀਸਦ ਸਿਲੇਬਸ ਪੂਰਾ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਹ ਸਿੱਖਿਆ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦਾ ਮਖੌਲ ਹੈ। ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੇ ਜੋ ਵੀ ਸਿੱਖਿਆ ਹੈ ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਘਰਾਂ 'ਚ ਹੀ ਸਿੱਖਿਆ ਹੈ।"

ਮੁਤਾਹਿਰ ਜ਼ੁਬੈਰ ਕਸ਼ਮੀਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਨਿੱਜੀ ਸਕੂਲ ਦੇ ਪ੍ਰਿੰਸੀਪਲ ਹਨ,  ਉਹ ਪਿਛਲੇ 7 ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਘਾਟੀ ਵਿੱਚ ਸਿੱਖਿਆ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਹਨ।

ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ, "ਜਦੋਂ ਅਸੀਂ ਪਹਿਲੇ ਕੁਝ ਮਹੀਨਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸੈਸ਼ਨ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ ਤਾਂ ਰਫ਼ਤਾਰ ਥੋੜ੍ਹੀ ਹੌਲੀ ਸੀ ਅਤੇ ਸਮੇ ਦੇ ਨਾ... ਬਾਕੀ ਲੇਖ ਲਿਖੋ:

ਾਂਕਿ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਸਕੂਲ ਖੋਲ੍ਹਣ ਦੇ ਆਦੇਸ਼ ਤਾਂ ਦੇ ਦਿੱਤੇ ਹਨ ਪਰ ਕਾਲਜ ਅਤੇ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਅਜੇ ਵੀ ਬੰਦ ਹੈ।

ਦੋ ਮਹੀਨੇ ਦੌਰਾਨ ਜਦੋਂ ਸਕੂਲ ਬੰਦ ਸਨ ਤਾਂ ਕੀ ਹੋਇਆ?

5 ਅਗਸਤ ਤੋਂ ਭਾਰਤ ਸ਼ਾਸਿਤ ਕਸ਼ਮੀਰ ਵਿੱਚ ਸਾਰੇ ਸਿੱਖਅਕ ਅਦਾਰੇ ਬੰਦ ਹਨ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਸਕੂਲਾਂ ਨੂੰ ਖੋਲ੍ਹਣ ਦੇ ਆਦੇਸ਼ ਤਾਂ ਦਿੱਤੇ ਹਨ ਪਰ ਉੱਥੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਨਾ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਪਹੁੰਚੇ।

ਮਾਪੇ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਸਕੂਲ ਭੇਜਣ 'ਤੇ ਉਹ ਆਪਣੇ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆਂ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਚਿੰਤਤ ਹਨ।

ਦਾਲਗੇਟ ਕਸ਼ਮੀਰ ਦੇ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਹਸਨ ਦੇ ਦੋ ਬੱਚੇ ਬੀਤੇ ਦੋ ਮਹੀਨਿਆਂ ਤੋਂ ਸਕੂਲ ਨਹੀਂ ਗਏ ਹਨ। ਉਹ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, "ਸਾਡੇ ਬੱਚੇ ਘਰ ਹੀ ਰਹਿ ਰਹੇ ਹਨ। ਅਸੀਂ ਨਹੀਂ ਚਾਹੁੰਦੇ ਕਿ ਉਹ ਬਾਹਰ ਜਾਣ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸੱਟ ਲੱਗੇ। ਦੱਸੋ, ਕਿਹੜੀ ਸਕੂਲ ਬੱਸ ਚੱਲ ਰਹੀ ਹੈ? ਤੁਸੀਂ ਹੀ ਦੱਸੋਂ ਮਾਪੇ ਚਾਹੁੰਣਗੇ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਘਰ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਸਕੂਲ ਨਾ ਜਾਣ।"

ਇਸ ਵਿਚਾਲੇ ਜਦੋਂ ਸਕੂਲ ਬੰਦ ਸਨ ਤਾਂ ਪੂਰੇ ਕਸ਼ਮੀਰ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਸਮਾਜ ਸੇਵਕਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ-ਆਪਣੇ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਪੌਪ-ਅਪ ਸਕੂਲ ਕੀਤੇ ਸਨ ਤਾਂ ਜੋ ਹਾਲਾਤ ਆਮ ਹੋਣ ਤੱਕ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹਾਈ ਨਾਲ ਜੋੜ ਕੇ ਰੱਖਿਆ ਜਾ ਸਕੇ।

ਪੌਪ-ਅਪ ਸਕੂਲ

ਬੜਗਾਮ ਦੇ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਪੇਸ਼ੇ ਤੋਂ ਅਧਿਆਪਕ ਇਰਫ਼ਾਨ ਅਹਮਿਦ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, "ਜਦੋਂ ਮੈਨੂੰ ਅਹਿਸਾਸ ਹੋਇਆ ਕਿ ਸਕੂਲ ਛੇਤੀ ਨਹੀਂ ਖੁੱਲ੍ਹਣ ਵਾਲੇ ਤਾਂ ਮੈਂ ਸੋਚਿਆਂ ਕੇ ਕੁਝ ਅਜਿਹਾ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਜੋਂ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਦੀ ਕੁਝ ਪੜ੍ਹਾਈ ਹੋ ਸਕੇ ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਤਣਾਅ ਭਰੇ ਹਾਲਾਤ ਤੋਂ ਦੂਰ ਰੱਖਿਆ ਜਾ ਸਕੇ।"

ਪਰ ਇਰਫ਼ਾਨ ਲਈ ਅਜਿਹਾ ਕੁਝ ਵੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨਾ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਚੁਣੌਤੀ ਸੀ ਕਿਉਂਕਿ ਸਾਰੇ ਸੰਚਾਰ ਸਾਧਨ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਠੱਪ ਸਨ ਅਤੇ ਅਜਿਹੀ ਕਿਸੇ ਵੀ ਚੀਜ਼ ਦੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਲੋਕਾਂ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਾਉਣਾ ਇੱਕ ਮੁਸ਼ਕਿਲ ਕੰਮ ਸੀ।

ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਅਸੀਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਬੱਚਿਆਂ ਦੇ ਘਰਾਂ ਵਿੱਚ ਗਏ। ਸ਼ੁਰੂ-ਸ਼ੁਰੂ 'ਚ ਕੇਵਲ 5-10 ਬੱਚੇ ਹੀ ਆਏ। ਅਸੀਂ ਬੱਚਿਆਂ ਦੇ ਘਰਾਂ ਵਿੱਚ ਜਾਂਦੇ ਰਹੇ ਅਤੇ ਹੋਰਨਾਂ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਕੀਤਾ। ਸਾਡੀਆਂ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ਾਂ ਸਫ਼ਲ ਹੋਈਆਂ ਅਤੇ ਹੁਣ ਸਾਡੇ ਕੋਲ 200 ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਹਨ।"

ਇਰਫ਼ਾਨ ਦੇ ਪੌਪ-ਅਪ ਸਕੂਲ ਦੀ ਵਿਦਿਆਰਥਣ ਮੁਨੀਜ਼ਾ ਫੈਜ਼ ਕਹਿੰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਜਦੋਂ ਉਹ ਇਸ ਸੈਂਟਰ ਤੱਕ ਆਉਣ ਤੱਕ ਘਬਰਾਉਂਦੀ ਰਹਿੰਦੀ ਸੀ।

ਉਹ ਦੱਸਦੀ ਹੈ, "ਸੜਕਾਂ ਸੁੰਨਸਾਨ ਰਹਿੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਅਸੀਂ ਡਰੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਾਂ ਕਿ ਕਿਤੇ ਸੈਨਾ ਜਾਂ ਹੋਰ ਸੁਰੱਖਿਆ ਬਲ ਸਾਨੂੰ ਚੁੱਕ ਨਾ ਲੈ ਜਾਣ। ਅਸੀਂ ਗਰੁੱਪ ਵਿੱਚ ਤੁਰਦੇ ਹਾਂ। ਅਸੀਂ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਦੇ ਘਰ ਜਾਂਦੇ ਹਾਂ ਤਾਂ ਜੋਂ ਇਕੱਠੇ ਸੈਂਟਰ ਤੱਕ ਆਈਏ।"

ਦਿੱਲੀ ਪਬਲਿਕ ਸਕੂਲ ਸ੍ਰੀਨਗਰ ਦੇ ਇੱਕ ਮੁਖ ਸਕੂਲਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਨਹੀਂ ਆ ਰਹੇ ਸਨ ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇੱਕ ਵੱਖਰਾ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕੀਤਾ।

ਦਿੱਲੀ ਪਬਲਿਕ ਸਕੂਲ ਦੀ ਪਹਿਲ

ਡੀਪੀਐੱਸ ਨੇ ਹਰੇਕ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਲਈ...


... ਦੇ ਸੁਰੱਖਿਆ ਬਲ ਇਸ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕਰਦੇ ਹਨ।

ਉਨ੍ਹਾਂ ਸ਼ਿਕਾਇਤ ਕੀਤੀ ਕਿ ਮੀਡੀਆ ਨੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਮੁੱਦੇ 'ਤੇ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਚੁੱਪੀ ਧਾਰੀ ਹੋਈ ਹੈ।

ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾਅਵਾ ਕੀਤਾ ਕਿ ਇਹ ਬਲੈਂਕੇਟ ਸੈਂਸਰਸ਼ਿਪ ਕਾਰਨ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਉਸ ਕੁੜੀ ਨੇ ਜ਼ੋਰ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਲਾਪਤਾ ਬਲੂਚ ਮਰਦਾਂ ਦੀਆਂ ਮਾਵਾਂ, ਪਤਨੀਆਂ ਅਤੇ ਧੀਆਂ ਦੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਨੂੰ ਦੱਸਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਚਰਿੱਤਰ ਬਾਰੇ ਧਾਰਨਾ

ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੇ ਸਮਾਜ ਵਿੱਚ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਬਾਰੇ "ਚੰਗੇ" ਅਤੇ "ਬੁਰੇ" ਹੋਣ ਦੀਆਂ ਧਾਰਨਾਵਾਂ ਦਾ ਵੀ ਜ਼ਿਕਰ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਕਾਰਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਫੈਸਲਿਆਂ ਅਤੇ ਜੀਵਨ ਉੱਤੇ ਅਸਰ ਪੈ ਰਿਹਾ ਹੈ।

ਜ਼ੈਰਤ ਦੀ ਇੱਕ ਕੁੜੀ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਉਸ ਨੂੰ ... ਬਾਕੀ ਲੇਖ ਲਿਖੋ:

ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੱਕ ਨਹੀਂ ਪਹੁੰਚ ਸਕਦੀਆਂ ਸਨ ਜੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਭਰਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸਾਥ ਨਾ ਦਿੰਦੇ।

ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ:

ਬੀਬੀਸੀ ਭਵਿੱਖ ਵਿੱਚ ਅਜਿਹੇ ਮੁੱਦਿਆਂ ਬਾਰੇ ਗੱਲਬਾਤ ਕਰੇਗਾ। ਵਾਪਸ ਆਉਂਦਿਆਂ ਮੇਰੀ ਸੋਚ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬਦਲ ਚੁੱਕੀ ਸੀ।

ਅਜਿਹਾ ਨਹੀਂ ਹੈ ਕਿ ਬਲੋਚਿਸਤਾਨ ਦੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਕੁਝ ਪਤਾ ਹੀ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਉਹ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਾਣੂ ਹਨ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਮਰਦਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਆਪਣਾ ਭਵਿੱਖ ਬਦਲ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸਾਥ ਦੇ ਰਹੇ ਹਨ।

ਇਹ ਵੀਡੀਓ ਵੀ ਜ਼ਰੂਰ ਦੇਖੋ

(ਬੀਬੀਸੀ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਲ FACEBOOK, INSTAGRAM, TWITTERਅਤੇ YouTube 'ਤੇ ਜੁੜੋ।)


... ਦੇਰ ਵੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਸਾਡੇ ਕੋਲ ਜੋ ਪਾਣੀ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਇੱਥੇ ਪਹੁੰਚਾਉਣ ਦੀ ਸਾਡੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਹੈ।"

"ਸਾਡਾ ਵਾਅਦਾ ਸੀ ਕਿ 2022 ਤੱਕ ਕਿਸਾਨਾਂ ਦੀ ਆਮਦਨ ਦੁਗੁਣੀ ਕਰਾਂਗੇ। ਉਸ ਵਿੱਚ ਕਈ ਪੜਾਅ ਸਨ। ਇੱਕ-ਇੱਕ ਕਰਕੇ ਅੱਗੇ ਵੱਧ ਰਹੇ ਸੀ। ਤਿੰਨ ਖੇਤੀ ਕਾਨੂੰਨਾਂ ਖਿਲਾਫ਼ ਸਿਆਸਤ ਤੋਂ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਲੋਕ ਵਿਰੋਧ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ।"

ਕਿਸਾਨਾਂ ਵਲੋਂ ਮ੍ਰਿਤਕਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਰਧਾਂਜਲੀ

ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਬੁਰਾੜੀ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਨਿਰੰਕਾਰੀ ਸਮਾਗਮ ਗਰਾਊਂਡ ਵਿਖੇ ਕਿਸਾਨਾਂ ਦਾ ਧਰਨਾ ਜਾਰੀ ਹੈ। ਇਸ ਮੌਕੇ ਕਿਸਾਨ ਅੰਦੋਲਨ ਦੌਰਾਨ ਜਾਨ ਗਵਾ ਚੁੱਕੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਰਧਾਂਜਲੀ ਦਿੱਤੀ ਗਈ।

ਬੁਰਾੜੀ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਨਿਰੰਕਾਰੀ ਸਮਾਗਮ ਗਰਾਊਂਡ ਵਿੱਚ ਅੰ... ਬਾਕੀ ਲੇਖ ਲਿਖੋ:

ਅਤੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਨੂੰ ਕਾਨੂੰਨ ਰੱਦ ਕਰਨ ਲਈ ਸੁਮੱਤ ਬਖਸ਼ਣ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਇੰਝ ਹੀ ਸਾਡੇ ਮੰਚ ਉੱਤੇ ਆਕੇ ਕਾਨੂੰਨ ਰੱਦ ਕਰਨ ਦਾ ਐਲਾਨ ਕਰ ਦੇਣ ਤਾਂ ਸਾਰਾ ਮਸਲਾ ਹੀ ਹੱਲ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ।

ਮੋਦੀ ਤੇ ਤੋਮਰ ਨੂੰ ਕਿਸਾਨਾਂ ਦੀ ਚਿੱਠੀ

ਸ਼ਨਿੱਚਰਵਾਰ ਨੂੰ ਕਿਸਾਨ ਸੰਗਠਨਾਂ ਨੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਨਰਿੰਦਰ ਮੋਦੀ ਅਤੇ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਮੰਤਰੀ ਨਰਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਤੋਮਰ ਨੂੰ ਦੇ ਨਾਂਅ ਖੁੱਲ੍ਹੀ ਚਿੱਠੀ ਲਿਖੀ ਅਤੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਕਿਸਾਨਾਂ ਦੇ ਵਿਰੋਧ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਨੇ ਵਿਰੋਧੀ ਪਾਰਟੀਆਂ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਪੱਖ ਬਦਲਣ ਲਈ ਮਜ਼ਬੂਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ ਨਾ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਰਕੇ ਕਿਸਾਨ ਅੰਦੋਲਨ ਤੇਜ਼ ਹੋਇਆ ਹੈ।

ਕਿਸਾਨ ਸੰਗਠਨਾਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਸਰਕਾਰ ਅੰਦੋਲਨ ਬਾਰੇ ਕੂੜ ਪ੍ਰਚਾਰ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ।

'ਕਿਸਾਨਾਂ ਨਾਲ ਧੱਕਾ ਨਾ ਕਰਿਓ' - ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਤੋਂ ਕਲਾਕਾਰ ਦੀ ਬੇਨਤੀ

ਐਤਵਾਰ ਨੂੰ ਕਿਸਾਨ ਸੰਗਠਨ ਵਿਰੋਧ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਦੌਰਾਨ ਮਾਰੇ ਗਏ ਕਿਸਾਨਾਂ ਦੀ ਯਾਦ ਵਿੱਚ ਸ਼ਰਧਾਂਜਲੀ ਦਿਵਸ ਮਨਾ ਰਹੇ ਹਨ। ਕਿਸਾਨ ਸੰਗਠਨਾਂ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਦਿਨ ਉਹ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ ਇੱਕ ਲੱਖ ਪਿੰਡਾਂ ਵਿੱਚ ਲੋਕਾਂ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਕਾਇਮ ਕਰਨ ਪਹੁੰਚਣ।

ਕਿਸਾਨ ਸੰਗਠਨਾਂ ਨਾਲ ਕਈ ਦੌਰਾਂ ਦੀ ਗੱਲਬਾਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕਿਸਾਨਾਂ ਦਾ ਮੁੱਦਾ ਸੁਲਝਾਉਣ ਲਈ ਕਈ ਕਿਸਾਨ ਸੰਗਠਨਾਂ ਨਾਲ ਗੈਰ-ਰਸਮੀ ਗੱਲਬਾਤ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ।

ਕਿਸਾਨ ਸੰਗਠਨਾਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਖੇਤੀ ਕਾਨੂੰਨਾਂ ਤੋਂ ਵੱਡੀਆਂ ਕੰਪਨੀਆਂ ਨੂੰ ਲਾਹਾ ਪਹੁੰਚੇਗਾ ਨਾ ਕਿ ਕਿਸਾਨਾਂ ਨੂੰ।

ਦੋ ਦਿਨ ਪਹਿਲਾਂ ਕੇਂਦਰੀ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਮੰਤਰੀ ਨਰਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਤੋਮਰ ਨੇ ਕਿਸਾਨਾਂ ਦੇ ਨਾਂ ਇੱਕ ਖੁੱਲ੍ਹੀ ਚਿੱਠੀ ਲਿਖੀ ਸੀ। ਕਿਸਾਨ ਸੰਗਠਨਾਂ ਨੇ ਉਪਰੋਕਤ ਚਿੱਠੀ ਦਾ ਨੁਕਤਾ ਦਰ ਨੁਕਤਾ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ ਅਤੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮੰਗ ਹੈ ਕਿ ਖੇਤੀ ਕਾਨੂੰਨਾਂ ਨੂੰ ਰੱਦ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ।

ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ:

ਇਹ ਵੀਡੀਓ ਵੀ ਦੇਖੋ:

(ਬੀਬੀਸੀ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਲ FACEBOOK, INSTAGRAM, TWITTERਅਤੇ YouTube 'ਤੇ ਜੁੜੋ।)


... ਦੇਸ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਸੌਂਪਣ।"

ਭਾਰਤੀ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਦੀਆਂ ਚਾਰਜਸ਼ੀਟਾਂ ਵਿੱਚ ਜੌਹਲ ਅਤੇ ਕੁਝ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਇੱਕ ਸਮੂਹ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਮਾਮਲੇ ਦਰਜ ਕੀਤੇ ਗਏ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਬਾਰੇ ਉਹ ਮੰਨਦੇ ਹਨ ਉਹ ਕਿ ਸੱਜੇ ਪੱਖੀ ਹਿੰਦੂ ਆਗੂਆਂ ਦੇ 'ਲੜੀਵਾਰ ਕਤਲਾਂ' ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ

ਇਸ ਵਿੱਚ ਦਾਅਵਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਜੌਹਲ ਖ਼ਾਲਿਸਤਾਨ ਲਿਬਰੇਸ਼ਨ ਫ਼ਰੰਟ (ਕੇਐੱਲਐੱਫ਼) ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਸਨ ਅਤੇ ਦਸਤਾਵੇਜਾਂ ਵਿੱਚ 'ਅੱਤਵਾਦੀ ਗੈਂਗ' ਵਜੋਂ ਦਰਸਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ।

ਉਨ੍ਹਾਂ 'ਤੇ ਅਪਰਾਧ ਲਈ ਵਿੱਤੀ ਮਦਦ ਕਰਨ ਵਾਸਤੇ ਕੇਐੱਲਐੱਫ਼ ਦੇ ਸਾਬਕਾ ਮੁਖੀ ਨੂੰ 3000 ਪੌਂਡ ਦੇਣ ਦਾ ਇਲਜ਼ਾਮ ਹੈ।

ਦਸਤਾਵੇਜਾਂ ਵਿੱਚ ਦਾਅਵਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, "ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸਰਗਰਮੀ ਨਾਲ ਹਿੱ... ਬਾਕੀ ਲੇਖ ਲਿਖੋ:

ਾਂ ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਹੈ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਅਕਸਰ ਇਕੱਲੇ ਕੈਦ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਲਈ ਮਜਬੂਰ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਉਹ ਸਹੂਲਤਾਂ ਦੇਣ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜੋ ਹੋਰਨਾਂ ਕੈਦੀਆਂ ਨੂੰ ਦਿੱਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਗਰਮ ਪਾਣੀ।

ਉਹ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, "ਅਜਿਹੀਆਂ ਸਥਿਤੀਆਂ ਵਿੱਚ ਰੱਖਕੇ, ਉਹ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾ ਰਹੇ ਹਨ ਕਿ ਮੇਰੀ ਮਾਨਸਿਕ ਸਥਿਤੀ ਖ਼ਰਾਬ ਰਹੇ।"

ਉਹ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ,"ਇਥੇ ਰਹਿਣਾ ਬਹੁਤ ਔਖਾ ਹੈ।"

ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਜੇਲ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਬਿਨਾ ਮੁਕੱਦਮਾ ਬੰਦ

ਜੇਲ੍ਹ ਵਿਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਕੈਦੀ ਜੌਹਲ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੀ ਸਜ਼ਾ ਸੁਣਾਏ ਜਾਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ  ਬੰਦ ਹਨ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਵਿਚ "ਅੰਡਰ ਟਰਾਇਲ" ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਸਾਲ  2019 ਦੇ ਅੰਤ ਤੱਕ, ਤਿਹਾੜ ਜੇਲ੍ਹ ਵਿੱਚ ਬੰਦ 82 ਫ਼ੀਸਦ ਕੈਦੀ ਸਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮੁਕੱਮਦੇ ਦੀ ਕਾਰਵਾਈ ਹਾਲੇ ਮੁਕੰਮਲ ਹੋਣੀ ਸੀ।

ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਮੁਕੱਦਮੇ ਅਧੀਨ ਕੈਦੀਆਂ ਦੇ ਅਦਾਲਤ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਣ ਵਿੱਚ ਕਈ ਸਾਲ ਲੱਗ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਖ਼ਾਸ ਕਰ ਦਹਿਸ਼ਤਗਰਦੀ ਦੇ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਜਿੰਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਜ਼ਮਾਨਤ ਲੈਣਾ ਬਹੁਤ ਔਖਾ ਹੈ। ਇਹ ਸਭ ਜੌਹਲ ਦੇ ਵਕੀਲ ਲਈ ਚਿੰਤਾ ਦਾ ਸਬੱਬ ਹੈ।

ਮੰਝਪੁਰ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, "ਮੁਕੱਦਮਾ ਮੁਕੰਮਲ ਹੋਣ ਤੱਕ ਉਹ ਜੇਲ੍ਹ ਵਿੱਚ ਰਹੇਗਾ, ਅਜਿਹੇ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਪੰਜ ਤੋਂ 10 ਸਾਲ ਤੱਕ ਦਾ ਸਮਾਂ ਲੱਗ ਸਕਦਾ ਹੈ।"

ਬਰਤਾਨਵੀ ਨਾਗਰਿਕ ਵਜੋਂ ਜੌਹਲ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਸੌਂਪਣ ਦੀ ਮੰਗ

ਮਨੁੱਖੀ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਦੀ ਚੈਰਿਟੀ ਰੀਪਰੀਵ ਨੇ ਬਰਤਾਨੀਆ ਦੇ ਵਿਦੇਸ਼ ਸਕੱਤਰ ਡੋਮਿਨਿਕ ਰਾਅਬ ਨੂੰ ਪੱਤਰ ਲਿਖਕੇ ਪੁੱਛਿਆ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਜੌਹਲ ਦੀ ਤੁਰੰਤ ਰਿਹਾਈ ਦੀ ਮੰਗ ਕਰਦੇ ਹਨ।

ਰੀਪਰੀਵ ਇਸ ਗੱਲ ਲਈ ਵੀ ਚਿੰਤਿਤ ਹੈ ਕਿ ਜੌਹਲ ਦੇ ਚੱਲਣ ਵਾਲੇ ਮੁਕੱਦਮੇ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਇਲਜ਼ਾਮ ਅਜਿਹੇ ਹਨ, ਜਿੰਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਵੱਧ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸਜ਼ਾ ਮੌਤ ਦੀ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਪਰ ਮਾਹਰ ਇਸ ਗੱਲ 'ਤੇ ਜ਼ੋਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਮੌਤ ਦੀ ਸਜ਼ਾ ਬਹੁਤ ਵਿਰਲੇ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

ਬ੍ਰਿਟੇਨ ਦੇ ਵਿਦੇਸ਼ ਸਕੱਤਰ ਡੋਮਿਨਿਕ ਰਾਅਬ ਨੇ ਆਪਣੇ ਭਾਰਤੀ ਹਮਰੁਤਬਾ ਨਾਲ ਇਹ ਮਾਮਲਾ ਚੁੱਕਿਆ

ਯੂਕੇ ਦੇ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਰਾਸ਼ਟਰਮੰਡਲ ਅਤੇ ਵਿਕਾਸ ਦਫ਼ਤਰ ਨੇ ਬੀਬੀਸੀ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਰਾਅਬ ਨੇ ਦਸੰਬਰ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਭਾਰਤ ਦੌਰੇ ਦੌਰਾਨ ਆਪਣੇ ਹਮਰੁਤਬਾ ਅਧਿਕਾਰੀ ਕੋਲ ਮਾਮਲਾ ਚੁੱਕਿਆ ਸੀ।

ਇਸ ਨੇ ਇੱਕ ਬਿਆਨ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ, "ਅਸੀਂ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਨਾਲ ਉਸ ਦੇ ਕੇਸ ਬਾਰੇ ਲਗਾਤਾਰ ਚਿੰਤਾ ਜ਼ਾਹਰ ਕੀਤੀ ਹੈ, ਤਸ਼ੱਦਦ ਅਤੇ ਬਦਸਲੂਕੀ ਦੇ ਇਲਜ਼ਾਮਾਂ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਨਿਰਪੱਖ ਮੁਕੱਦਮੇ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰ ਸਮੇਤ।"

"ਸਾਡੇ ਕਾਰਕੁਨ ਨੇ ਜਗਤਾਰ ਸਿੰਘ ਜੌਹਲ ਦੀ ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਨਜ਼ਰਬੰਦੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਸਦਾ ਸਮਰਥਨ ਜਾਰੀ ਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਉਸਦੀ ਸਿਹਤ ਅਤੇ ਤੰਦਰੁਸਤੀ ਬਾਰੇ ਉਸਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਅਤੇ ਜੇਲ੍ਹ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਨਾਲ ਬਕਾਇਦਾ ਸੰਪਰਕ ਵਿੱਚ ਹਨ।"

ਪਰ ਜੌਹਲ ਦੇ ਭਰਾ ਗੁਰਪ੍ਰੀਤ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਪਰਿਵਾਰ ਹਾਲੇ ਵੀ ਵਿਦੇਸ਼ ਸਕੱਤਰ ਨਾਲ ਇੱਕ ਮੁਲਾਕਾਤ ਦੀ ਉਡੀਕ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ।

ਸੈਂਕੜੇ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਵਿਦੇਸ਼ ਦਫਤਰ ਦੇ ਬਾਹਰ...


... ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬੀ ਵੱਡੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

ਕੋਰੋਨਾਵਾਇਰਸ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਕਿੱਥੇ-ਕਿੱਥੇ ਆਏ ਹਨ, ਇਸ ਬਾਰੇ ਤੁਸੀਂ ਇਸ ਨਕਸ਼ੇ ਰਾਹੀਂ ਸਮਝ ਸਕਦੇ ਹੋ।

Source: Ministry of Health & Family Welfare

ਆਮ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਕੰਮਕਾਜ ਉੱਤੇ ਅਸਰ

ਕੋਰੋਨਾਵਾਇਰਸ ਦਾ ਆਮ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਜਨ ਜੀਵਨ ਉੱਤੇ ਵੀ ਅਸਰ ਪੈ ਰਿਹਾ ਹੈ।

ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਦੇ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਗੌਰਵ ਦੀਪ ਸਿੰਘ ਬਹਿਲ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਕੋਰੋਨਾ ਦੇ ਡਰ ਦੇ ਕਾਰਨ ਉਸ ਦਾ ਜੀਵਨ ਕਾਫ਼ੀ ਬਦਲ ਗਿਆ ਹੈ।

ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੱਸਿਆ, "ਮਾਰਕੀਟ ਅਤੇ ਸਿਨੇਮਾ ਜਾਣਾ ਬੰਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਮਾਪੇ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਕੋਰੋਨਾ ਤੋਂ ਬਚਣ ਦੀ ਹਦਾਇਤ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।"

ਇ... ਬਾਕੀ ਲੇਖ ਲਿਖੋ:

ਾ ਬਾਬਾ ਨਾਨਕ, ਗੁਰਦਾਸਪੁਰ) ਵਿਖੇ ਚੈੱਕ ਪੋਸਟਾਂ ਜਾਂਚ ਲਈ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ।

ਵੀਡੀਓ: ਵਾਇਰਸ ਤੋਂ ਬਚਣ ਲਈ ਆਪਣੇ ਹੱਥ ਇੰਝ ਧੋਵੋ

ਵਾਇਰਸ ਤੋਂ ਬਚਣ ਲਈ ਆਪਣੇ ਹੱਥ ਇੰਝ ਧੋਵੋ

ਕੁਆਰੰਟੀਨ ਵਾਸਤੇ 3124 ਬੈੱਡ ਅਤੇ ਆਈਸੋਲੇਸ਼ਨ ਕਰਨ ਲਈ 1405 ਬੈੱਡ ਰੱਖੇ ਗਏ ਹਨ। ਸੂਬਾ ਅਤੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਕੰਟਰੋਲ ਰੂਮ ਚਾਲੂ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ ਤੇ ਹੈਲਪ ਲਾਈਨ ਨੰਬਰ 104 ਵੀ ਚਲਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ।

ਉੱਥੇ ਮਾਹਿਰਾਂ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ ਸਥਿਤੀ ਕਾਫ਼ੀ ਗੰਭੀਰ ਹੈ ਤੇ ਕਾਰਗਰ ਕਦਮ ਚੁੱਕੇ ਜਾਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ।

ਪੰਜਾਬ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਪਬਲਿਕ ਹੈਲਥ ਡਿਪਾਰਟਮੈਂਟ ਦੀ ਕੋਆਰਡੀਨੇਟਰ ਸਵਿਤਾ ਪਰਾਸ਼ਰ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਸਰਕਾਰ ਤੇ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਆਪਣਾ ਕੰਮ ਤਾਂ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ ਪਰ ਕਈ ਹੋਰ ਇੰਤਜ਼ਾਮਾਂ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ, ਖ਼ਾਸ ਤੌਰ ’ਤੇ ਲੋਕਾਂ ਤੱਕ ਇਸ ਬਾਰੇ ਸਹੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਪਹੁੰਚਾਉਣਾ।

ਵੀਡੀਓ: ਬੀਬੀਸੀ ਪੰਜਾਬੀ ਨੂੰ ਲਿਆਓ ਆਪਣੇ ਮੋਬਾਈਲ 'ਤੇ

ਵੀਡੀਓ: ਕੀ ਲਸਣ ਤੁਹਾਨੂੰ ਕੋਰੋਨਾਵਾਇਰਸ ਤੋਂ ਬਚਾਅ ਸਕਦਾ ਹੈ?

ਵੀਡੀਓ: ਕੋਰੋਨਾਵਾਇਰਸ: ਇਟਲੀ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੇ ਪੰਜਾਬੀ ਕੀ ਕਹਿੰਦੇ?

(ਬੀਬੀਸੀ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਲ FACEBOOK, INSTAGRAM, TWITTERਅਤੇ YouTube 'ਤੇ ਜੁੜੋ।)


... ਦੋ ਤਰੀਕਿਆਂ ਦੇ ਲਾਭ ਹੋਣਗੇ।

ਆਪਣੇ ਤਜਰਬੇ ਸਾਂਝੇ ਕਰਦਿਆਂ ਹੋਇਆ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਬੀਬੀਸੀ ਨੂੰ ਕਿਹਾ, "ਮੈਂ ਅੱਜ ਤੱਕ ਕੋਈ ਅਜਿਹਾ ਇਨਸਾਨ ਨਹੀਂ ਦੇਖਿਆ ਜੋ ਤੰਬਾਕੂ ਦੀ ਲਤ ਛੱਡਣਾ ਨਹੀਂ ਚਾਹੁੰਦਾ। ਇਸ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਹੈਲਪਲਾਈਨ ਨੰਬਰ ਸਿਗਰਟ 'ਤੇ ਲਿਖੇ ਹੋਣ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪਤਾ ਲੱਗੇਗਾ ਕਿ ਆਖ਼ਿਰ ਸਿਗਰਟ ਛੱਡਣ ਲਈ ਕਿੱਥੇ ਜਾਣਾ ਹੈ, ਕਿਸ ਨਾਲ ਗੱਲ ਕਰਨੀ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਜੋ ਲੋਕ ਸਿਗਰਟ ਪੀਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ ਉਹ ਪਹਿਲਾਂ ਤੋਂ ਹੀ ਸਾਵਧਾਨ ਹੋ ਜਾਣਗੇ।"

ਡਾ. ਹਰਿਤ ਚਤੁਰਵੇਦੀ ਮੁਤਾਬਕ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਪਿਛਲੇ ਦਿਨਾਂ ਤੰਬਾਕੂ ਦੇ ਪੈਕਟ 'ਤੇ ਛਪੀ ਚਿਤਾਵਨੀ ਕਾਰਨ ਸਾਲ ਦਰ ਸਾਲ ਅਜਿਹੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਲਗਾਤਾਰ ਘਟ ਰ... ਬਾਕੀ ਲੇਖ ਲਿਖੋ:

ਅਡਲਟ ਟੋਬੈਕੋ ਸਰਵੇ ਰਿਪੋਰਟ ਮੁਤਾਬਕ ਦੇਸ ਵਿੱਚ 10.7 ਫੀਸਦ ਅਡਲਟ ਤੰਬਾਕੂ ਦਾ ਸੇਵਨ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਦੇਸ ਵਿੱਚ 19 ਫੀਸਦ ਪੁਰਸ਼ ਅਤੇ 2 ਫੀਸਦ ਔਰਤਾਂ ਤੰਬਾਕੂ ਖਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।

ਸਿਰਫ਼ ਸਿਗਰਟ ਪੀਣ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰੀਏ ਤਾਂ 4 ਫੀਸਦ ਅਡਲਟ ਸਿਗਰਟ ਪੀਂਦੇ ਹਨ। ਸਿਗਰਟ ਪੀਣ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚ 7.3 ਫੀਸਦ ਪੁਰਸ਼ ਅਤੇ 0.6 ਫੀਸਦ ਔਰਤਾਂ ਹਨ।

WHO ਦੀ ਰਿਪੋਰਟ ਮੁਤਾਬਕ ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ 'ਚ ਸਿਗਰਟ ਤੋਂ ਵਧੇਰੇ ਬੀੜੀ ਪੀਣ ਦੀ ਆਦਤ ਹੈ। ਦੇਸ ਵਿੱਚ 1.2 ਫੀਸਦ ਔਰਤਾਂ ਬੀੜੀ ਪੀਂਦੀਆਂ ਹਨ।

ਸਿਰਫ਼ ਸਿਗਰਟ ਪੀਣ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰੀਏ ਤਾਂ 4 ਫੀਸਦ ਅਡਲਟ ਸਿਗਰਟ ਪੀਂਦੇ ਹਨ

ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਸਿਗਰਟ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਕਾਨੂੰਨ

2014 ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਕਾਨੂੰਨ ਬਣਿਆ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸਿਗਰਟ ਦੇ ਪੈਕਟ 'ਤੇ ਤਸਲੀਰ ਦੇ ਨਾਲ 'ਸਿਗਰਟ ਪੀਣਾ ਸਿਹਤ ਲਈ ਹਾਨੀਕਾਰਕ ਹੈ' ਲਿਖਣਾ ਲਾਜ਼ਮੀ ਕੀਤਾ ਸੀ।

ਪਰ ਸਿਗਰਟ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਕੰਪਨੀਆਂ ਨੇ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਇਸ ਫ਼ੈਸਲੇ ਨੂੰ ਸੁਪਰੀਮ ਕੋਰਟ ਵਿੱਚ ਚੈਲੰਜ ਕੀਤਾ। 2016 ਵਿੱਚ ਸੁਪਰੀਮ ਕੋਰਟ ਨੇ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਹੱਕ ਵਿੱਚ ਫ਼ੈਸਲਾ ਸੁਣਾਇਆ।

ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਤੰਬਾਕੂ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਉਤਪਾਦ ਦਾ ਇਸ਼ਤਿਹਾਰ 'ਤੇ ਪਾਬੰਦੀ ਹੈ। 18 ਸਾਲ ਤੋਂ ਘੱਟ ਉਮਰ ਦੇ ਬੱਚੇ ਤੰਬਾਕੂ ਨਹੀਂ ਵੇਚ ਸਕਦੇ। ਜਨਤਕ ਥਾਵਾਂ 'ਤੇ ਸਿਗਰਟ ਪੀਣ 'ਤੇ ਪਾਬੰਦੀ ਹੈ। ਅਜਿਹਾ ਕਰਨ 'ਤੇ ਜੁਰਮਾਨੇ ਦੀ ਵੀ ਤਜ਼ਵੀਜ ਹੈ।

ਇਹ ਵੀਡੀਓ ਵੀ ਤੁਹਾਨੂੰ ਪਸੰਦ ਆਉਣਗੇ

(ਬੀਬੀਸੀ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਲ FACEBOOK, INSTAGRAM, TWITTERਅਤੇ YouTube 'ਤੇ ਜੁੜੋ।)


... ਦੋਵਾਂ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਚੁੱਕੀ ਅਤੇ ਨਾਲ ਹੀ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਦਾ ਸਾਰਾ ਕੰਮ-ਕਾ ਵੀ ਸੰਭਾਲਿਆ।

ਇਸ ਪਰਿਵਾਰ ਕੋਲ ਸਿਰਫ ਪੰਜ ਵਿੱਘੇ ਹੀ ਜ਼ਮੀਨ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸੇ ਤੋਂ ਘਰ ਦਾ ਦਾਣਾ ਪਾਣੀ ਚਲਦਾ ਹੈ। ਕੁਝ ਸਮਾਂ ਪਹਿਲਾਂ ਤੱਕ ਘਰ 'ਚ ਇੱਕ ਮੱਝ ਵੀ ਸੀ ਪਰ ਉਹ ਵੀ ਕਰਜ਼ ਦੀ ਮਾਰ ਕਾਰਨ ਹੱਥੋਂ ਖੁੱਸ ਗਈ।

ਸਾਹਿਬ ਕੌਰ ਨੇ ਅੱਗੇ ਦੱਸਿਆ, "ਵੱਡੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਡਰਾਇਵਰੀ ਤੋਂ 12 ਹਜ਼ਾਰ ਰੁਪਏ ਦੀ ਕਮਾਈ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸੇ 'ਚੋਂ ਅੱਠ ਹਜ਼ਾਰ ਤਾਂ ਮੈਂ ਹਰੀ ਓਮ ਨੂੰ ਦੇ ਆਉਂਦੀ ਹਾਂ ਕਿਉਂਕਿ ਜੇਲ੍ਹ 'ਚ ਚੀਜ਼ਾਂ ਬਹੁਤ ਮਹਿੰਗੀਆਂ ਹਨ। ਦੋ ਵੇਲੇ ਦੀ ਰੋਟੀ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਹਰ ਵਸਤੂ ਦੀ ਕੀਮਤ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹੈ।"

ਆਪਣੇ ਘਰ ਦੀ ਹਾਲਤ ਬ... ਬਾਕੀ ਲੇਖ ਲਿਖੋ:

ਤ ਜਸਵੀਰ 'ਤੇ ਦੰਗਾਈ ਭੀੜ੍ਹ 'ਚ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹੋਣ ਦਾ ਇਲਜ਼ਾਮ ਹੈ

ਕਮਲਾ 45 ਸਾਲਾ ਜਸਵੀਰ ਦੀ ਮਾਂ ਹੈ, ਜਸਵੀਰ 'ਤੇ ਦੰਗਾਈ ਭੀੜ੍ਹ 'ਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣ ਦਾ ਦੋਸ਼ ਹੈ ਅਤੇ ਸੀਬੀਆਈ ਦੋਸ਼ਾਂ ਦੀ ਜਾਂਚ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ।

ਕਮਲਾ ਨੇ ਬੀਬੀਸੀ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ , "ਜਸਵੀਰ ਦੀ ਜ਼ਮਾਨਤ ਲਈ ਅਸੀਂ ਆਪਣੀ ਡੇਢ ਏਕੜ ਜ਼ਮੀਨ ਵੇਚੀ। ਪਿਛਲੇ 10 ਮਹੀਨਿਆਂ ਤੋਂ ਜਸਵੀਰ ਘਰ 'ਚ ਹੀ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਹ ਵੀ ਸਮਾਂ ਸੀ ਜਦੋਂ ਆਪਣੇ ਹੀ ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਸ਼ਕਲ ਵੇਖਣ ਲਈ ਕਈ ਘੰਟਿਆਂ ਤੱਕ ਇੰਤਜ਼ਾਰ ਕਰਨਾ ਪੈਂਦਾ ਸੀ।"

ਜਸਵੀਰ ਦੇ ਪਿਤਾ ਕੁਲਦੀਪ ਸਿੰਘ 70 ਸਾਲਾਂ ਦੇ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਜਸਵੀਰ ਪਹਿਲਾਂ ਮਹਾਰਿਸ਼ੀ ਦਇਆਨੰਦ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ 'ਚ ਸੁਰੱਖਿਆ ਮੁਲਾਜ਼ਮ ਵੱਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਸੀ। ਪਰ ਜਦੋਂ ਜ਼ਮਾਨਤ 'ਤੇ ਰਿਹਾਅ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਹ ਆਪਣੀ ਨੌਕਰੀ 'ਤੇ ਗਿਆ ਤਾਂ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਨੇ ਜਸਵੀਰ ਨੂੰ ਨੌਕਰੀ 'ਤੇ ਰੱਖਣ ਤੋਂ ਮਨਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।

ਜਸਵੀਰ ਹੁਣ ਰੋਹਤਕ 'ਚ ਹੀ ਟੈਂਪੂ ਚਲਾ ਕੇ ਆਪਣਾ ਗੁਜ਼ਾਰਾ ਕਰਦਾ ਹੈ।

ਕੁਲਦੀਪ ਸਿੰਘ ਨੇ ਅੱਗੇ ਦੱਸਿਆ, ''ਕਈ ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਹਿਸਾਰ 'ਚ ਆਪਣੀ ਜੱਦੀ ਜ਼ਮੀਨ ਵੇਚ ਕੇ ਅਸੀਂ ਰੋਹਤਕ ਆ ਗਏ ਸੀ, ਤਾਂ ਜੋ ਬੱਚਿਆਂ ਦਾ ਭਵਿੱਖ ਸੁਧਰ ਸਕੇ। ਉਹ ਵਧੀਆ ਸਕੂਲਾਂ 'ਚ ਪੜ੍ਹ ਸਕਨ।”

“ਮੈਂ ਦਿਨ 'ਚ ਆਟੋ-ਰਿਕਸ਼ਾ ਚਲਾਉਂਦਾ ਸੀ ਅਤੇ ਰਾਤ ਨੂੰ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ 'ਚ ਚੌਕੀਦਾਰੀ ਦਾ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਸੀ। ਸਾਡਾ ਘਰ ਪਰਿਵਾਰ ਬਹੁਤ ਵਧੀਆ ਚੱਲ ਰਿਹਾ ਸੀ ਪਰ 2016 ਦੇ ਜਾਟ ਅੰਦੋਲਨ ਨੇ ਸਭ ਕੁੱਝ ਬਦਲ ਕੇ ਰੱਖ ਦਿੱਤਾ।''

ਜਸਵੀਰ ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਹੈ ਕਿ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਨੇੜੇ ਹੰਗਾਮਾ ਵੇਖਣ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀ ਭੀੜ ਵਿੱਚ ਸੈਂਕੜੇ ਲੋਕ ਸੀ ਪਰ ਉਸ ਉੱਤੇ ਕੇਸ ਜਾਤੀ ਦੇ ਅਧਾਰ 'ਤੇ ਕੀਤਾ ਗਿਆ

ਕਮਲਾ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ,  "ਜਸਵੀਰ ਦੀ ਪਤਨੀ ਵੀ ਘਰ ਛੱਡ ਕੇ ਜਾਣ ਦੀ ਗੱਲ ਕਹਿਣ ਲੱਗ ਪਈ ਸੀ। ਅਸੀਂ ਤਾਂ ਬੱਚਿਆਂ ਦਾ ਵਾਸਤਾ ਦੇ ਕੇ ਉਸ ਨੂੰ ਮਨਾਇਆ। ਉਸ ਨੂੰ ਹਿੰਮਤ ਦਿੱਤੀ ਤਾਂ ਜਾ ਕੇ ਉਹ ਇੱਥੇ ਟਿਕੀ ਰਹੀ।"

''ਜਸਵੀਰ ਅੱਜ ਵੀ ਕੰਮ ਤੋਂ ਘਰ ਪਰਤਣ 'ਚ ਦੇਰ ਕਰ ਦੇਵੇ ਤਾਂ ਮੇਰੀ ਜਾਨ ਸੂਲੀ 'ਤੇ ਟੰਗੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ। ਮੈਨੂੰ ਡਰ ਲੱਗਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕਿਤੇ ਪੁਲਿਸ ਨੇ ਮੁੜ ਹਿਰਾਸਤ 'ਚ ਤਾਂ ਨਹੀਂ ਲੈ ਲਿਆ।”

“ਜਦੋਂ ਵੀ ਅਦਾਲਤ ਦੀ ਪੇਸ਼ੀ 'ਤੇ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਵੀ ਸਾਹ ਸੁੱਕੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਕਿਤੇ ਜੱਜ ਗ੍ਰਿਫ਼ਤਾਰੀ ਦੇ ਹੁਕਮ ਨਾ ਦੇ ਦੇਵੇ। ਹਰ ਵੇਲੇ ਡਰ 'ਚ ਜੀਅ ਰਹੇ ਹਾਂ। ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਇਸ ਸਭ ਤੋਂ ਕਦੋਂ ਬਰੀ ਹੋਵਾਂਗੇ ਅਤੇ ਸੁੱਖ ਦਾ ਸਾਹ ਲਵਾਂਗੇ।''

ਕੁਲਦੀਪ ਸਿੰਘ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਭਾਵੇਂ ਜਸਵੀਰ ਜ਼ਮਾਨਤ 'ਤੇ ਰਿਹਾਅ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ ਪਰ ਫਿਰ ਵੀ ਉਸ ਨੂੰ ਪੰਚਕੂਲਾ ਦੀ ਸੀਬੀਆਈ ਅਦਾਲਤ 'ਚ ਮਹੀਨੇ 'ਚ ਦੋ ਵਾਰ ਪੇਸ਼ ਹੋਣਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਮਹੀਨੇ ਦੀ ਕਮਾਈ ਦਾ ਕੁਝ ਹਿੱਸਾ ਤਾਂ ਇਸੇ ਆਉਣ-ਜਾਣ ਅਤੇ ਹੋਰ ਖਰਚਿਆਂ 'ਚ ਹੀ ਨਿਕਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਜਸਵੀਰ ਦੀ ਮਾਂ ਨੇ ਭਾਵੁਕ ਹੋ ਕੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਜੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨੇ ਸੱਚਮੁੱਚ ਕੁਝ ਅਜਿਹਾ ਕੀਤਾ ਹੈ ਤਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਜਲਦ ਤੋਂ ਜਲਦ ਸਜ਼ਾ ਦੇ ਦਿੱਤੀ ਜਾਵੇ...


... ਦੋਸਤ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਕਿਉਂ 700 ਪੌਂਡ ਸ਼ੁਕਰਾਣੂ 'ਤੇ ਖਰਚ ਕਰਨੇ, ਕਿਸੇ ਬਾਰ ਵਿੱਚ ਉੱਥੇ ਤੈਨੂੰ ਇਹ ਮੁਫ਼ਤ ਮਿਲ ਜਾਣਾ।"

"ਪਰ ਮੈਂ ਕਿਸੇ ਬਾਰ ਜਾਂ ਪੱਬ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਜਾ ਕੇ ਕਿਸੇ ਨਾਲ ਅਸੁਰੱਖਿਅਤ ਰਿਸ਼ਤਾ ਨਹੀਂ ਬਣਾਉਣਾ ਚਾਹੁੰਦੀ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਮੈਂ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਜ਼ਬਰਦਸਤੀ ਪਿਤਾ ਦੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ 'ਚ ਨਹੀਂ ਪਾਉਣਾ ਚਾਹੁੰਦੀ।"

ਹਾਲਾਂਕਿ, ਇਸ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਇੱਕ ਕੋ-ਪੈਰੇਂਟਿੰਗ ਸਾਈਟ 'ਤੇ ਇਸ਼ਤਿਹਾਰ ਦੇਣ ਲਈ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਕੀਤਾ। ਪਰ ਇਸ ਦੌਰਾਨ ਉਸ ਵਾਹ ਵਿਆਹੇ ਹੋਏ ਸਮਲਿੰਗੀ ਜੋੜਿਆਂ ਨਾਲ ਪਿਆ ਪਰ ਉਸ ਨੂੰ ਇਸ ਵਿੱਚ ਡਰ ਸੀ ਕਿ ਉਹ ਤਿੰਨਾਂ ਮਾਪਿਆਂ ਦੇ ਇਸ ਰਿਸ਼ਤੇ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਇੱਕ ਵੱਖ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।

ਸੰਕੇਤਕ ਤਸਵੀਰ

ਇੰਗਲੈਂ... ਬਾਕੀ ਲੇਖ ਲਿਖੋ:

" 'ਤੇ ਸਹਿਮਤੀ ਜਤਾਈ।

ਕੁਝ ਦਿਨਾਂ ਬਾਅਦ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਰਾਤ ਦਾ ਖਾਣਾ ਇਕੱਠੇ ਖਾਧਾ ਅਤੇ ਐੱਸਟੀਡੀ ਟੈਸਟ ਬਾਰੇ ਪਤਾ ਕੀਤਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਚੌਥੀ ਮੁਲਾਕਾਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਜਿਨਸੀ ਸਬੰਧ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਸਲਾਹ ਕੀਤੀ।

ਜੈਸਿਕਾ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਉਹ ਚੰਗਾ ਸੀ, ਇਹ ਜਾਣਨ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਕਿ ਇਸ ਲਈ ਸਮਾਂ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਅਸੀਂ ਬੱਚਾ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਲਈ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ।"

ਪਰ ਹਫ਼ਤੇ ਬਾਅਦ ਜੈਸਿਕਾ ਦਾ ਗਰਭਵਤੀ ਹੋਣ ਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਟੈਸਟ ਸਹੀ ਆਇਆ।

ਜੈਸਿਕਾ ਨੇ ਦੱਸਿਆ, "ਮੈਂ ਦੇਖਿਆ ਕਿ ਮੈਂ ਇਸ਼ਤਿਹਾਰ ਪੋਸਟ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਮੈਂ 6 ਹਫ਼ਤਿਆਂ ਤੋਂ ਗਰਭਵਤੀ ਹਾਂ। ਮੈਂ ਥੋੜ੍ਹਾ ਹੈਰਾਨ ਸੀ। ਉਹ ਬਿਲਕੁਲ ਨਹੀਂ ਸੀ ਜੋ ਮੈਂ ਚਾਹੁੰਦੀ ਸੀ।"

ਵਰਨਿਕਾ ਕੁੰਡੂ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ ਵਿਕਾਸ ਬਰਾਲਾ ਨੂੰ ਜ਼ਮਾਨਤ

ਮਿਜ਼ਾਇਲ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਨੇਤਨਯਾਹੂ ਮੋਦੀ ਨੂੰ ਵੇਚਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ

ਉਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਕੋਈ ਲਿਖ਼ਤੀ ਕਰਾਰਨਾਮਾ ਨਹੀਂ ਸੀ ਪਰ ਉਹ ਸਹਿਮਤ ਸਨ ਕਿ ਉਹ ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਸੌਣਗੇ।

ਜੈਸਿਕਾ ਨੇ ਦੱਸਿਆ, "ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਰੋਸ ਨਾਲ ਸਬੰਧਾਂ ਨੂੰ ਕੋਈ ਨਾਮ ਨਹੀਂ ਸੀ ਦੇਣਾ ਚਾਹੁੰਦੀ ਸੀ। ਮੈਂ ਬੇਹੱਦ ਖੁਸ਼ ਸਾਂ ਕਿ ਮੈਂ ਗਰਭਵਤੀ ਹੋ ਗਈ ਹਾਂ ਪਰ ਮੈਂ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਸੀ ਕਿ ਮੈਂ ਉਸ ਨਾਲ ਪਿਆਰ ਹਾਂ।"

ਰੋਸ ਨੇ ਇਸ ਦੌਰਾਨ ਜੈਸਿਕਾ ਦਾ ਧਿਆਨ ਰੱਖਿਆ ਉਸ ਨੂੰ ਹਸਪਤਾਲ ਲੈ ਕੇ ਜਾਂਦਾ ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਹ ਸਫਰ ਅਜੇ ਸਪੱਸ਼ਟ ਨਹੀ ਸੀ।

ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਬੱਚੇ ਅਸਲੀ ਅਲਟ੍ਰਾਸਾਊਂਡ ਰੱਖਣ 'ਤੇ ਅਤੇ ਬੱਚੇ ਦਾ ਲਿੰਗ ਪਤਾ ਕਰਨ ਬਾਰੇ ਪੈਸਾ ਖਰਚਣ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਝਗੜਾ ਵੀ ਹੋਇਆ।

ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਸ ਨੇ ਜੈਸਿਕਾ ਨੂੰ ਅਹਿਸਾਸ ਕਰਵਾਇਆ ਕਿ ਉਸ ਨੇ ਇੱਕ ਜੀਵਨਸਾਥੀ ਦੀ ਬਜਾਏ ਇਸ਼ਤਿਹਾਰ ਵਿੱਚ ਬੱਚੇ ਦੀ ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਲੱਭਣ ਲਈ ਤਰਜ਼ੀਹ ਦਿੱਤੀ ਸੀ ਪਰ ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਉਸ ਨੂੰ ਇਹ ਵੀ ਪਤਾ ਲੱਗਾ ਕਿ ਉਸ ਨੂੰ ਰੋਸ ਨਾਲ ਖ਼ਾਸ ਲਗਾਵ ਵੀ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ।

ਉਸ ਦਾ ਨਾਰਾਜ਼ ਉਸ ਨੂੰ ਪ੍ਰੇਸ਼ਾਨ ਕਰਦਾ ਸੀ।

ਜੈਸਿਕਾ ਨੇ ਦੱਸਿਆ, "ਮੈਂ ਪ੍ਰੇਸ਼ਾਨ ਸੀ ਕਿਉਂਕਿ ਮੈਨੂੰ ਲਗਦਾ ਸੀ ਕਿ ਉਹ ਮੇਰੀ ਦੇਖਭਾਲ ਇਸ ਲਈ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਮੇਰੇ ਗਰਭ 'ਚ ਉਸ ਦਾ ਬੱਚਾ ਪਲ ਰਿਹਾ ਸੀ।"

ਕਿਸੇ ਨੇ ਦੋਵਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਨੂੰ ਦੱਸ ਦਿਤਾ ਕਿ ਜੈਸਿਕਾ ਲਗਾਤਾਰ 12 ਮਹੀਨਿਆਂ ਤੋਂ ਗਰਭਵਤੀ ਹੈ ਪਰ ਇਹ ਨਹੀਂ ਪਤਾ ਕਿ ਉਹ ਕਦੋਂ ਮਿਲੇ।

ਜੈਸਿਕਾ ਮੁਤਾਬਕ, "ਸਾਡੇ ਪਰਿਵਾਰ ਬਹੁਤ ਵਧੀਆ ਮਿਲੇ ਸ਼ਾਇਦ ਇਸ ਬੱਚੇ ਕਰਕੇ ਹਰ ਕੋਈ ਸਹਿਣਸ਼ੀਲ ਸੀ।"

ਬੱਚੇ ਦੇ ਆਉਣ ਤੋਂ 2 ਮਹੀਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਰੋਸ ਦੇ ਜਾਣ ਕਾਰਨ ਜੈਸਿਕਾ ਨੂੰ ਇਕੱਲੇ ਰਹਿਣਾ ਪਿਆ। ਕਿਸੇ ਸਮੱਸਿਆ ਕਾਰਨ ਉਸ ਦਾ ਆਪਰੇਸ਼ਨ ਕਰਨਾ ਪਿਆ ਅਤੇ ਇੱਕ ਹਫ਼ਤਾ ਉਸ ਨੂੰ ਹਸਪਤਾਲ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣਾ ਪਿਆ।

ਰੋਸ ਹਰ ਵੇਲੇ ਮੇਰੇ ਨੇੜੇ ਜ਼ਮੀਨ 'ਤੇ ਲੇਟਿਆ ਰਹਿੰਦਾ। ਜੈਸਿਕਾ ਨੂੰ ਲਗਦਾ ਸਾਡੇ 'ਚ ਕੁਝ ਹੈ ਤਾਂ ਸੀ ਜਿਸ ਨਾਲ ਸਾਡਾ ਰਿਸ਼ਤਾ ਮਜ਼ਬੂਤ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ। ਅਸੀਂ ਇਸ ਹਾਲਾਤ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰ ਰਹੇ ਹਾਂ ਕਿਉਂਕਿ ਸਾਡੇ ਵਿੱਚ ਹੋਰ ਬਹਿਸਬਾਜ਼ੀ ਕਰਨ ਦੀ ਹੋਰ ਸ਼ਕਤੀ ਨਹੀਂ ਹੈ।

ਜੋੜੇ ਨੇ ਮਾਤਾ ਪਿਤਾ ਦੀਆਂ ਕਈ...


... ਦੋਸਤੀ ਸੀ। ਜਦੋਂ ਦਾ ਇਹਦੀ ਮੌਤ ਦਾ ਪਤਾ ਲੱਗਿਆ ਹੈ ਉਹ ਨੂੰ ਸਾਂਭਣਾ ਔਖਾ ਹੋਇਆ ਪਿਆ ਹੈ।"

ਲਵਪ੍ਰੀਤ ਦੀ ਭੈਣ ਮਨਜੀਤ ਕੌਰ

ਮਨਜੀਤ ਕੌਰ ਦਾ ਦੁੱਖ ਉਸ ਤੋਂ ਸਾਂਭਿਆ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦਾ। ਉਹ ਗੱਲ ਅੱਗੇ ਤੋਰਦੀ ਹੈ, "ਲਵਪ੍ਰੀਤ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਹਰ ਦੁੱਖ-ਸੁੱਖ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਸੀ। ਪੈਸਾ ਟਕਾ ਵੀ ਲੋੜ ਵੇਲੇ ਮੈਥੋਂ ਲੈ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਅਕਸਰ ਕਹਿੰਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ ਕਿ ਸਾਡੇ ਘਰ ਦਾ ਕੁੱਝ ਨਹੀਂ ਬਚਿਆ।

ਪਰਸੋਂ ਹੀ ਸਾਡੇ ਘਰ ਹੋ ਕੇ ਆਇਆ ਸੀ। ਮੈਨੂੰ ਆਪਣੀ ਭੈਣ ਦਾ ਰਿਸ਼ਤਾ ਕਰਵਾਉਣ ਲਈ ਕਹਿ ਕਿ ਆਇਆ ਸੀ। ਮੇਰੇ ਲਈ ਤਾਂ ਉਹ ਦੂਜਾ ਪੁੱਤ ਸੀ। ਮੇਰੀ ਤਾਂ ਜਿਵੇਂ ਜੋੜੀ ਟੁੱਟ ਗਈ।" ਸੋਗ ਦੇ ਇਸ ਮਾਹੌਲ ਵਿੱਚ ਉਸ ਕੁੜੀ ਨੂੰ ਲੱਭਣ ਦੀ ਹਿੰਮਤ ਨਹੀਂ ... ਬਾਕੀ ਲੇਖ ਲਿਖੋ:

ੇ ਵੀ ਬਜ਼ੁਰਗ ਔਰਤ ਬਚੇ-ਖੁਚੇ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲਣ ਲਈ ਮਦਦ ਦੀ ਝੋਲੀ ਅੱਡੀ ਬੈਠੀ ਹੈ। ਬੇਰੰਗੇ ਘਰਾਂ ਦੇ ਵੀ ਤਾਂ ਸਰਨਾਵੇਂ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਕੋਈ ਸੁੱਖ ਦਾ ਸੁਨੇਹਾ ਲੈ ਕੇ ਆਵੇ ਤਾਂ ਸਹੀਂ।

ਕਰਜ਼ਾ ਮੁਆਫ਼ੀ

ਬੀਬੀਸੀ ਪੰਜਾਬੀ ਨੇ ਇਕੱਠੀ ਕੀਤੀ ਤਫ਼ਸੀਲ ਮੁਤਾਬਕ ਪੰਜਾਬ ਸਰਕਾਰ ਦੀ ਕਰਜ਼ਾ ਮੁਆਫ਼ੀ ਯੋਜਨਾ ਤਹਿਤ ਹਰਪਾਲ ਕੌਰ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦਾ 53,000 ਰੁਪਈਆ ਮੁਆਫ਼ ਹੋਇਆ ਸੀ ਜੋ ਸਹਿਕਾਰੀ ਸਭਾ ਤੋਂ ਲਿਆ ਕਰਜ਼ਾ ਸੀ।

ਲਵਪ੍ਰੀਤ ਸਿੰਘ ਦੇ ਦਾਦਾ ਨਾਹਰ ਸਿੰਘ ਦੀ ਖ਼ੁਦਕੁਸ਼ੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੋ ਲੱਖ ਸਰਕਾਰੀ ਮੁਆਵਜ਼ਾ ਮਿਲਿਆ ਸੀ। ਲਵਪ੍ਰੀਤ ਸਿੰਘ ਦੇ ਪਿਤਾ ਕੁਲਵੰਤ ਸਿੰਘ ਦੀ ਖ਼ੁਦਕੁਸ਼ੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸਰਕਾਰੀ ਮੁਆਵਜ਼ਾ ਨਹੀਂ ਮਿਲਿਆ।

ਕਰਜ਼ੇ ਦਾ ਬੋਝ

ਇਸ ਵੇਲੇ ਲਵਪ੍ਰੀਤ ਸਿੰਘ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਉੱਤੇ ਬੈਂਕ ਦਾ ਡੇਢ ਲੱਖ ਰੁਪਏ ਦਾ ਕਰਜ਼ਾ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਤਿੰਨ ਲੱਖ ਰੁਪਏ ਸੱਤ ਕਨਾਲਾਂ ਜ਼ਮੀਨ ਗਹਿਣੇ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਬਚੀ ਹੋਈ ਜ਼ਮੀਨ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਸ਼ਾਹੂਕਾਰਾ ਕਰਜ਼ਾ ਰਲਾ ਕੇ ਕੁੱਲ ਅੱਠ ਲੱਖ ਰੁਪਏ ਦਾ ਕਰਜ਼ਾ ਬਣਦਾ ਹੈ।

ਖ਼ੁਦਕੁਸ਼ੀਆਂ ਦੀ ਮਰਦਮਸ਼ੁਮਾਰੀ

ਪੰਜਾਬ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਸਮੁੱਚੇ ਸੂਬੇ ਦੇ ਖੁਦਕੁਸ਼ੀ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਜੀਆਂ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਦੀ ਮਰਦਮਸ਼ੁਮਾਰੀ ਕਰਵਾਈ ਹੈ। ਸੂਬੇ ਵਿੱਚ ਸਰਕਾਰੀ ਅੰਕੜਿਆਂ ਮੁਤਾਬਕ 2000-2015 ਦੌਰਾਨ 16606 ਖੁਦਕੁਸ਼ੀਆਂ ਦਰਜ ਹੋਈਆਂ ਹਨ।

ਪੰਜਾਬ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਯੂਨੀਵਰਿਸਟੀ ਦੀ ਕੀਤੀ ਮਰਦਮਸ਼ੁਮਾਰੀ ਮੁਤਾਬਕ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਛੇ ਜ਼ਿਲਿਆਂ ਦੀਆਂ 14,667 ਕੇਸਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਲੁਧਿਆਣਾ ਵਿੱਚ 1238, ਮੋਗਾ ਵਿੱਚ 1423, ਬਰਨਾਲਾ ਵਿੱਚ 1706, ਬਠਿੰਡਾ ਵਿੱਚ 3094, ਸੰਗਰੂਰ ਵਿੱਚ 3818 ਅਤੇ ਮਾਨਸਾ ਵਿੱਚ 3338 ਕੇਸ ਸਾਹਮਣੇ ਆਏ ਹਨ।

ਪੰਜਾਬ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਅਰਥਸ਼ਾਸਤਰੀ ਪ੍ਰੋ. ਸੁਖਪਾਲ ਸਿੰਘ ਨੇ ਦਸੰਬਰ 2018 ਵਿੱਚ ਬੀਬੀਸੀ ਨਾਲ ਗੱਲਾਬਾਤ ਕਰਦਿਆਂ ਦੱਸਿਆ ਸੀ, "ਖੁਦਕੁਸ਼ੀਆਂ ਕਰਨ ਵਾਲੇ 16606 ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚੋਂ 9243 ਕਿਸਾਨ ਅਤੇ 7363 ਮਜ਼ਦੂਰ ਹਨ। ਸੂਬੇ ਵਿੱਚ ਸਾਲਾਨਾ 1038 ਅਤੇ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਤਿੰਨ ਖੁਦਕੁਸ਼ੀਆਂ ਹੋ ਰਹੀਆਂ ਹਨ।"

ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ:

ਕਰਜ਼ਿਆਂ ਦੀ ਬੋਝ ਅਤੇ ਮਨੋਰੋਗਾਂ ਦੀ ਮਾਰ

ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਖ਼ੁਦਕੁਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਰੁਝਾਨ ਦੇ ਮਾਨਸਿਕ ਪੱਖ ਨੂੰ ਸਮਝਣ ਲਈ ਬੀਬੀਸੀ ਪੰਜਾਬੀ ਦੇ ਸਰਬਜੀਤ ਸਿੰਘ ਧਾਲੀਵਾਲ ਨੇ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਦੇ ਸੈਕਟਰ 32 ਵਾਲੇ ਸਰਕਾਰੀ ਹਸਪਤਾਲ ਵਿੱਚ ਮਨੋਰੋਗ ਮਾਹਿਰ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਕਮਲੇਸ਼ ਕੁਮਾਰ ਸਾਹੂ ਨਾਲ ਗੱਲਬਾਤ ਕੀਤਾ।

 ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ, "ਖ਼ੁਦਕੁਸ਼ੀਆਂ ਦਾ ਮਨੋ-ਸਮਾਜਿਕ ਪੱਖ ਬਹੁਤ ਅਹਿਮ ਹੈ। ਸਾਡੇ ਸਮਾਜ ਵਿੱਚ ਮਨੋਦਸ਼ਾ ਬਾਬਤ ਮਾਹਰਾਂ ਨਾਲ ਮਸ਼ਵਰਾ ਕਰਨ ਦਾ ਰੁਝਾਨ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਸਮਾਜ ਖ਼ੁਦਕੁਸ਼ੀ ਪੀੜਤ ਪਰਿਵਾਰ ਨੂੰ ਸਦਮੇ ਦੇ ਮਨੋਵੇਗ ਵਿੱਚੋਂ ਬਾਹਰ ਨਿਕਲਣ ਵਿੱਚ ਸਹਾਈ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ।"

ਡਾਕਟਰ ਕਮਲੇਸ਼ ਕੁਮਾਰ ਸਾਹੂ ਦੱਸਦੇ ਹਨ, "ਖ਼ੁਦਕੁਸ਼ੀ ਪੀੜਤ ਪਰਿਵਾਰ ਨੂੰ ਸਦਮੇ ਵਿੱਚੋਂ ਨਿਕਲਣ ਲਈ ਮਾਹਰਾਂ ਦਾ ਮਸ਼ਵਰਾ ਦਰਕਾਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਆਮ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਨਦਾਰਦ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ...


... ਦੌਰਾਨ ਆਪਣੀ ਜਾਨ ਦੇ ਦਿੱਤੀ।"

ਲਿਊਡਮਿਲਾ ਪਵਲੀਕਚੈਂਕੋ: ਲੇਡੀ ਡੈਥ

ਲਿਊਡਮਿਲਾ ਪਵਲੀਚੈਂਕੋ ਇਤਿਹਾਸ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸਫ਼ਲ ਨਿਸ਼ਾਨੇਬਾਜ ਰਹੀ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ 1941 ਵਿੱਚ ਸੋਵੀਅਤ ਸੰਘ ਦੇ ਨਾਜੀ ਹਮਲੇ ਤੋਂ ਬਾਅਦ 309 ਜਰਮਨ ਸੈਨਿਕਾਂ ਨੂੰ ਮੌਤ ਦੇ ਘਾਟ ਉਤਾਰਿਆ।

ਉਨ੍ਹਾਂ ਵੱਲੋਂ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਬਣਾ ਗਏ ਦਰਜਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਕਈ ਖੁਦ ਦੁਸ਼ਮਣ ਦੇ ਨਿਸ਼ਾਨੇਬਾਜ ਸਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਬਿੱਲੀ ਅਤੇ ਚੂਹੇ ਦੀ ਖੇਡ ਦੌਰਾਨ ਉਸ ਔਰਤ ਦਾ ਸਾਥ ਗੁਆ ਦਿੱਤਾ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਸਿਵਾਸਤਾਪੋਲ ਅਤੇ ਓਡੇਸਾ ਦੀ ਘੇਰਾਬੰਦੀ ਦੌਰਾਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕਾਰਨਾਮਿਆਂ ਕਰਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਲੇਡੀ ਡੈਥ ਦਾ ਨਾਮ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।

ਲਿਊਡਮਿਲਾ ਪਵਲਿਕਚੈਂਕੋ ਇਤਿਹਾਸ ਦ... ਬਾਕੀ ਲੇਖ ਲਿਖੋ:

ਲਈ ਹਦਾਇਤਾਂ ਦਿੱਤੀਆਂ।

ਜਦੋਂ 1942 ਨੇ ਜਰਮਨ ਸਿਪਾਹੀਆਂ ਨੇ ਉਸ ਦੇ ਨੈੱਟਵਰਕ ਨੂੰ ਧੋਖਾ ਦਿੱਤਾ ਤਾਂ ਵੇਕ ਸਪੇਨ ਦੇ ਰਸਤਿਓਂ ਬਰਤਾਨੀਆ ਭੱਜ ਗਈ।

ਫਿਓਕਾ ਪਿੱਛੇ ਰਹਿ ਗਿਆ ਅਤੇ ਫੜਿਆ ਗਿਆ, ਉਸ ਨੂੰ ਨਾਜ਼ੀਆਂ ਨੇ ਤਸੀਹੇ ਦੇ ਕੇ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ। ਨੇਕ ਪੈਰਾਸ਼ੂਟ ਰਾਹੀਂ ਮੁੜ ਫਰਾਂਸ ਵਿੱਚ ਆਈ ਅਤੇ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਸਪੈਸ਼ਲ ਆਪਰੇਸ਼ਨ ਐਗਜ਼ੈਕੇਟਿਵ (SOE) ਨਾਲ ਕੰਮ ਕਰਨ ਲੱਗੀ।

ਉਸ ਨੇ ਕਈ ਖ਼ਤਰਨਾਕ ਮਿਸ਼ਨਾਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ, ਉਸ ਨੇ ਇੱਕ ਮੌਕੇ ਦੌਰਾਨ ਬਿਨਾਂ ਹਥਿਆਰ ਇੱਕ ਜਰਮਨ ਸੰਤਰੀ ਨੂੰ ਮਾਰਨ ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਕੀਤਾ।

1990ਵਿਆਂ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੇ ਇੱਕ ਟੀਵੀ ਇੰਟਰਵਿਊ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ, "ਐੱਸਓਈ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਜੂਡੋ ਦੀ ਸਿਖਲਾਈ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ ਅਤੇ ਮੈਂ ਇਸ ਦਾ ਅਭਿਆਸ ਕੀਤਾ ਪਰ ਉਹੀ ਇੱਕੋ ਵੇਲਾ ਸੀ ਜਦੋਂ ਮੈਂ ਇਸ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ।"

ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਮੁੱਲਵਾਨ ਸਹਿਯੋਗੀ ਕੋਡ ਗੁਆਚ ਜਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਸ ਨੂੰ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰਨ ਲਈ ਉਸ ਦੇ ਦੁਸ਼ਮਣ ਦੇ ਇਲਾਕੇ ਵਿੱਚ 500 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਤੱਕ ਸਾਈਕਲ ਚਲਾ ਕੇ ਜਾਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਜ਼ਾਹਿਰ ਕੀਤੀ। ਉਸ ਨੇ ਕਿਹਾ ਉਸ ਨੇ ਇਹ ਸਿਰਫ਼ 3 ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਕਰ ਲਿਆ।

ਉਹ ਤਿਆਰ ਹੁੰਦੀ ਅਤੇ ਜਰਮਨ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਮਿਲ ਕੇ ਜਾਣਕਾਰੀ ਹਾਸਿਲ ਕਰਦੀ।

ਉਸ ਨੇ ਆਸਟਰੇਲੀਅਨ ਅਖ਼ਬਾਰ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ, "ਥੋੜ੍ਹਾ ਪਾਊਡਰ ਦੇ ਥੋੜ੍ਹੀ ਜਿਹੀ ਸ਼ਰਾਬ ਦਿੰਦੀ ਤੇ ਮੈਂ ਜਰਮਨ ਪੋਸਟਾਂ ਨੂੰ ਲੰਘ ਜਾਂਦੀ। ਤੁਸੀਂ ਮੈਨੂੰ ਲੱਭਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹੋ?, ਹਾਏ ਰੱਬਾ! ਮੈਂ ਕਿੰਨੀ ਚੁਲਬੁਲੀ-ਹਰਾਮੀ ਸੀ।"

ਵੇਕ ਦੀ ਜੀਵਨੀ ਲਿਖਣ ਵਾਲੀ ਲੇਖਿਕਾ ਪੀਟਰ ਫਿਜਸਿਮੰਸ ਮੁਤਾਬਕ, ਜੰਗ ਦੌਰਾਨ ਉਸ ਕੋਲ ਕਈ ਕਰੀਬੀ ਫੋਨ ਸਨ ਪਰ ਉਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਦਬਾਅ ਤੋਂ ਬਚ ਜਾਂਦੀ ਸੀ।

ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਕੁਸ਼ਲਤਾ ਕਰਕੇ ਜਰਮਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵ੍ਹਾਈਟ ਮਾਊਸ ਕਹਿਣ ਲੱਗੇ, ਇਹੀ ਨਾਮ ਉਨ੍ਹਾਂ ਜੀਵਨੀ ਦਾ ਵੀ ਹੈ।

ਵੇਕ ਨੂੰ ਜੰਗ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕਈ ਪੁਰਸਕਾਰ ਮਿਲੇ ਅਤੇ 7 ਅਗਸਤ 2011 ਨੂੰ ਲੰਡਨ ਵਿੱਚ 98 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਆਪਣੀ ਰਾਖ਼ ਨੂੰ ਫਰਾਂਸ ਵਿੱਚ ਖਲਾਰਨ ਲਈ ਕਿਹਾ।

ਜੈਨੀ ਵੀਅਲ: ਪੱਤਰਕਾਰ, ਜਾਸੂਸ ਤੇ ਸਿਆਸਤਦਾਨ

ਜੈਨੀ ਵੀਅਲ ਦਾ ਜਨਮ ਰਿਪਬਲਿਕ ਆਫ ਦਿ ਕੌਂਗੋ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਪਰ ਬਚਪਨ ਵਿੱਚ ਹੀ ਉਹ ਪੈਰਿਸ ਆ ਗਏ ਅਤੇ ਜਦੋਂ ਦੂਜੀ ਵਿਸ਼ਵ ਜੰਗ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਹੋਈ ਤਾਂ ਉਸ ਨੇ ਪੱਤਰਕਾਰ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ।

ਵੀਅਲ ਨੇ ਪੈਰਿਸ ਛੱਡਿਆ ਅਤੇ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਦੱਖਣੀ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਫਰਾਂਸੀਸੀ ਪ੍ਰਤੀਰੋਧ ਲਈ ਗੁਪਤ ਏਜੰਟ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਉਸ ਵੇਲੇ ਇਸ ਹਿੱਸੇ 'ਤੇ ਜਰਮਨੀ ਦਾ ਅਧਿਆਕਰਤ ਕਬਜ਼ਾ ਨਹੀਂ ਸੀ।

ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ-

ਉਹ ਨਾਜ਼ੀ ਸੈਨਿਕ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ 'ਤੇ ਗੁਪਤ ਜਾਣਕਾਰੀ ਇਕੱਠੀ ਕਰਦੀ ਅਤੇ ਸਹਿਯੋਗੀਆਂ ਨੂੰ ਭੇਜਦੀ।

ਜਨਵਰੀ 1943 ਵਿੱਚ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਫੜ ਲਿਆ ਅਤੇ ਉਸ 'ਤੇ ਦੇਸ਼-ਧ੍ਰੋਹ ਦਾ ਇਲਜ਼ਾਮ ਲੱਗਾ।

ਹਾਲਾਂਕਿ, ਉਸ ਦੇ ਭੇਦ ਖੁੱਲ੍ਹੇ ਨਹੀਂ ਸਨ ਕਿਉਂਕਿ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਡਾਟਾ ਇੰਨੇ ਵਧੀਆ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਕੋਡ ਕੀਤਾ ਹੋਇਆ ਸੀ।

ਵੀਅਲ...


... ਦੌਰਾਨ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਚੁਣੌਤੀ ਸੀ, ਸਮਾਂ। ਉਸੇ ਸਮੇਂ ਸੋਚੇ ਤੇ ਉਸੇ ਸਮੇਂ ਬਣਾਓ।

ਰਾਵੀ ਦਰਿਆ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਚੁਣੌਤੀ ਸੀ। ਇੱਕ ਰਾਵੀ ਨਾਲਾ ਸੀ ਤੇ ਇੱਕ ਰਾਵੀ ਦਰਿਆ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਉੱਪਰ ਲੰਬਾ ਪੁਲ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਵਿਚਕਾਰ ਬਾਰਿਸ਼ਾਂ ਆ ਜਾਣ ਤੇ ਫਿਰ ਰਾਵੀ ਹੜ੍ਹ ਆ ਗਿਆ ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹੋਰ ਵਧ ਗਈ।

ਭਾਰਤੀ ਪਾਸੇ ਕਿੱਥੇ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚੀ ਤਿਆਰੀ, ਦੇਖੋ ਵੀਡੀਓ

ਇਸ ਸਾਰੇ ਕੰਮ ਵਿੱਚ ਜੇ ਚੌਵੀ ਘੰਟੇ ਲਗਾਤਾਰ ਕੰਮ ਨਾ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਤਾਂ ਸਮੇਂ ਸਿਰ ਪੂਰਾ ਨਾ ਹੋ ਸਕਦਾ।

ਚਿੱਟੇ ਮਾਰਬਲ ਅਤੇ ਗੁੰਬਦਾਂ ਲਈ ਬਹੁਤ ਮਿਹਨਤ ਕੀਤੀ ਗਈ।

ਸ਼ਰਧਾਲੂਆਂ ਨੂੰ ਕੌਮਾਂਤਰੀ ਸਰਹੱਦ ਤੋਂ ਲਿਆ ਜਾਵੇਗਾ ਅਤੇ ਟਰਮੀਨਲ-1 'ਤੇ ਜਾਂਚ ਕਰਕੇ ਰਸੀਦ ... ਬਾਕੀ ਲੇਖ ਲਿਖੋ:

ਨ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਸਰਕਾਰ ਵੱਲੋਂ ਲੰਗਰ ਦਾ ਵੀ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।

ਤੁਸੀਂ ਇਹ ਵੀਡੀਓ ਵੀ ਦੇਖ ਸਕਦੇ ਹੋ

(ਬੀਬੀਸੀ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਲ FACEBOOK, INSTAGRAM, TWITTERਅਤੇ YouTube 'ਤੇ ਜੁੜੋ।)