... 'ਤੇ ਪਹਿਲਾਂ ਤੋਂ ਹੀ ਫਰਾਂਸਿਸੀ, ਸਕੌਟਿਸ਼ ਅਤੇ ਇੰਗਲੈਂਡ ਦੇ ਸੈਨਿਕ ਮੌਜੂਦ ਸਨ। ਕਾਸਟੇਲੇ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਹਾਲਾਤ ਬਹੁਤ ਵਧੀਆ ਨਹੀਂ ਦਿਖ ਰਹੇ ਸਨ, ਨਾ ਤਾਂ ਉੱਥੇ ਖਾਣ ਲਈ ਲੋੜੀਂਦਾ ਸਾਮਾਨ ਸੀ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਕਿਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਕੋਈ ਆਰਥਿਕ ਗਤੀਵਿਧੀ ਸੀ। ਉਥੋਂ ਹਰੇਕ ਉਹ ਚੀਜ਼ ਜੋ ਕਿਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕੰਮ ਆ ਸਕਦੀ ਸੀ ਉਹ ਬੋਲਸ਼ੈਵਿਕ ਲੈ ਗਏ ਸਨ।

ਉਹ ਕਹਿੰਦੇ, "ਸਾਰੀਆਂ ਬੇੜੀਆਂ, ਰੇਲਵੇ ਦਾ ਸਾਮਾਨ, ਹਸਪਤਾਲ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਆਉਣ ਵਾਲਾ ਸਾਮਾਨ, ਦਵਾਈਆਂ, ਹਥਿਆਰ ਅਤੇ ਗੋਲਾ ਬਾਰੂਦ, ਖਾਣਾ, ਪ੍ਰਿੰਟਿੰਗ ਪ੍ਰੈਸ ਵਿੱਚ ਰੱਖਿਆ ਸਾਮਾਨ ਅਤੇ ਉਥੋਂ ਦੇ ਅਮੀਰ ਲੋਕਾਂ ਕੋਲ ਮੌਜੂਦ ਧਨ ਅਤੇ ਗਹਿਣਾ... ਸਾਰੇ ਬੋਲਸ਼ੈਵਿਕ ਲੈ ਗਏ ਸਨ।"

ਹਾਲਾ... ਬਾਕੀ ਲੇਖ ਲਿਖੋ:

ਚੱਲਣ ਲਈ ਸਕੀ ਅਤੇ ਸਰਦੀਆਂ ਨਾਲ ਨਜਿੱਠਣ ਲਈ ਬਿਹਤਰ ਕੱਪੜੇ ਸਨ ਤਾਂ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਸਰਦੀਆਂ ਦੇ ਨਾਲ ਲੜਾਈ ਹੌਲੀ ਹੋਣ ਦੀ ਬਜਾਇ ਹੋਰ ਤੇਜ਼ ਹੋ ਗਈ।

ਲੇਖਕ ਨੈਲਸਨ ਦੱਸਦੇ ਹਨ ਕਿ ਇਸ ਹਾਲਾਤ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਅਮਰੀਕੀ ਸੈਨਿਕਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਸਭ ਤੋਂ ਬਿਹਤਰ ਲੜਾਈ ਲੜੀ ਅਤੇ ਘੱਟ ਜਾਨਾਂ ਗੁਆ ਕੇ ਉਥੋਂ ਨਿਕਲਣ 'ਚ ਸਫ਼ਲ ਰਹੇ।

ਉਹ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਮਾਰਚ ਤੋਂ ਅਪ੍ਰੈਲ 1919 ਵਿਚਾਲੇ 7 ਹਜ਼ਾਰ ਬੋਲਸ਼ੈਵਿਕਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਟੁਕੜੀ ਰੇਲੇਵੇ ਲਾਈਨ ਕੋਲ ਮਿੱਤਰ ਦੇਸਾਂ ਦੀ ਸੈਨਾ ਦੇ ਸੈਨਿਕਾਂ 'ਤੇ ਹਮਲਾ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਲੜਾਈ ਵਿੱਚ ਕਰੀਬ ਦੋ ਹਜ਼ਾਰ ਰੂਸੀ ਸੈਨਿਕਾਂ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋਈ ਜਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਜਖ਼ਮੀ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ ਕੈਦੀ ਬਣਾ ਲਿਆ ਗਿਆ।

ਪਰ ਹਰ ਵਾਰ ਮਿੱਤਰ ਦੇਸਾਂ ਦੀ ਸੈਨਾ ਨੂੰ ਜਿੱਤਣ ਦਾ ਮੌਕਾ ਨਹੀਂ ਮਿਲਿਆ।

ਜਨਵਰੀ 1919 ਵਿੱਚ ਆਰਚੈਨਜਲ ਤੋਂ ਕਰੀਬ 300 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੂਰ ਇੱਕ ਥਾਂ 'ਤੇ ਕਰੀਬ 1700 ਬੋਲਸ਼ੈਵਿਕ ਸੈਨਿਕਾਂ ਨੇ ਮਿੱਤਰ ਦੇਸਾਂ ਦੇ 46 ਸੈਨਿਕਾਂ 'ਤੇ ਹਮਲਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਇਸ ਲੜਾਈ ਵਿੱਚ 25 ਅਮਰੀਕੀ ਸੈਨਿਕਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਜਾਨ ਗੁਆਉਣੀ ਪਈ।

ਨੈਲਸਨ ਮੁਤਾਬਕ ਇਸ ਘਟਨਾ ਨੇ ਇੱਕ ਤਰ੍ਹਾਂ 'ਪੋਲਰ ਬੀਅਰ ਐਕਸਪੀਡੀਸ਼ਨ' ਦੇ ਅੰਤ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ।

ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ-

ਆਰਚੈਨਜਲ ਦੇ ਨੇੜੇ ਫਰਾਂਸੀਸੀ ਸੈਨਿਕਾਂ ਨੇ ਕਰੀਬ 100 ਬੋਲਸ਼ੈਵਿਕਾਂ ਨੂੰ ਕੈਦ ਕੀਤੀ ਸੀ

ਸੈਨਿਕਾਂ ਨੇ ਮੋਰਚੇ 'ਤੇ ਜਾਣ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ

ਰੂਸ ਵਿੱਚ ਇਸ ਅਮਰੀਕੀ ਸੈਨਾ ਮੁਹਿੰਮ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਵਿਰੋਧਾਭਾਸ ਇਹ ਰਿਹਾ ਕਿ ਇਹ ਰਿਹਾ ਕਿ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੀ ਵਿਸ਼ਵ ਜੰਗ ਦੇ ਖ਼ਤਮ ਹੋਣ ਨਾਲ ਸਬੰਧਿਤ ਯੁੱਧ ਵਿਰਾਮ 'ਤੇ ਹਸਤਾਖ਼ਰ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹੀ ਇਹ ਲੜ ਵਾਲੇ ਵਧੇਰੇ ਸੈਨਿਕਾਂ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋਈ ਸੀ।

ਇਸ ਕਾਰਨ ਇੱਥੋਂ ਦੇ ਸੈਨਿਕਾਂ ਨੂੰ ਚਿੰਤਾ ਤਾਂ ਸੀ, ਬਲਕਿ ਗੁੱਸਾ ਵੀ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਮਝ ਨਹੀਂ ਆ ਰਿਹਾ ਸੀ ਕਿ ਕਿਉਂ ਲੜਨਾ ਪੈ ਰਿਹਾ ਹੈ।

ਇਸ ਦਾ ਅਸਰ ਇਹ ਹੋਇਆ ਕਿ ਸੈਨਿਕਾਂ ਦੇ ਵਿਦਰੋਹ ਦੀਆਂ ਇੱਕ-ਦੋ ਘਟਨਾਵਾਂ ਹੋਈਆਂ, ਜਦੋਂ ਸੈਨਿਕਾਂ ਨੇ ਮੋਰਚੇ 'ਤੇ ਜਾਣ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।

ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਇਸੇ ਕਾਰਨ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਵਿਰੋਧ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਗਏ ਸਨ। ਸੀਨੈਟ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਤਜਵੀਜ਼ ਵੀ ਲਿਆਂਦੀ ਗਈ ਜਿਸ ਰਾਹੀਂ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਥਾਮਸ ਵੂਡਰੋ ਵਿਲਸਨ 'ਤੇ ਸੈਨਿਕਾਂ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਬੁਲਾਉਣ ਲਈ ਦਬਾਅ ਪਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਇਹ ਤਜਵੀਜ਼ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਵੋਟ ਨਾਲ ਰੁੱਕ ਗਿਆ ਸੀ।

ਪਰ ਇਹ ਸਵਾਲ ਜਾਇਜ਼ ਸੀ ਕਿ ਯੁੱਧ-ਵਿਰਾਮ ਤੇ ਹਸਤਾਖ਼ਰ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਅਮਰੀਕੀ ਸੈਨਿਕ ਸਾਈਬੇਰੀਆ ਵਿੱਚ ਕੀ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ?

ਇਸ ਦਾ ਨਾਤਾ ਉਸ ਵੇਲੇ ਦੇਸ ਵਿੱਚ ਹੋ ਰਹੇ ਸਿਆਸੀ ਬਦਲਾਅ ਅਤੇ ਮਿੱਤਰ ਦੇਸਾਂ ਦੀ ਸੈਨਾ ਦੇ ਕੰਮ ਕਰਨ ਦੇ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਸਨ।

1917 ਦੇ ਆਖਿਰ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਈ ਬੋਲਸ਼ੈਵਿਕ ਕ੍ਰਾਂਤੀ ਵਲਾਦੀਮੀਰ ਲੈਨਿਨ ਦੇ ਜੰਗ ਤੋਂ ਖੁਦ ਹਟਾ ਲੈਣ ਦੇ ਵਾਅਦੇ ਨਾਲ ਖ਼ਤਮ ਹੋਈ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਮਾਰਚ 1918 ਵਿੱਚ ਜਰਮਨ ਸਮਰਾਜ, ਬੁਲਗਾਰੀਆ ਦੇ ਸਮਰਾਜ, ਆਸਟੋ-ਹੰਗਰੀ ਸਾਮਰਾਜ ਅਤੇ ਆਟੋਮਨ ਸਾਮਰਾਜ...


... 'ਤੇ ਮਾਇਆਵਤੀ ਜ਼ੋਰ ਦੀ ਬੋਲੀ, "ਤੁਸੀਂ ਸਾਨੂੰ 'ਹਰਿਜਨ' ਕਹਿ ਕੇ ਬੇਇੱਜ਼ਤ ਕਰ ਰਹੇ ਹੋ।"

ਇੱਕ ਦਿਨ ਰਾਤ 11 ਵਜੇ ਕਿਸੀ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਘਰ ਦਾ ਬੂਹਾ ਖੜਕਾਇਆ।

ਜਦੋਂ ਮਾਇਆਵਤੀ ਦੇ ਪਿਤਾ ਪ੍ਰਭੂਦਿਆਲ ਨੇ ਦਰਵਾਜ਼ਾ ਖੋਲ੍ਹਿਆ ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਦੇਖਿਆ ਕਿ ਬਾਹਰ ਸਾਦੇ ਕਪੜਿਆਂ 'ਚ, ਗਲੇ ਵਿੱਚ ਮਫ਼ਲਰ ਪਾਈ, ਇੱਕ ਲਗਭਗ ਗੰਜਾ ਇਨਸਾਨ ਖੜ੍ਹਾ ਸੀ।

ਉਸ ਵਿਅਕਤੀ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਹ ਕਾਂਸ਼ੀਰਾਮ ਹਨ ਅਤੇ 'ਬਾਮਸੇਫ' ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਹਨ।

ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਮਾਇਆਵਤੀ ਨੂੰ ਪੁਣੇ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਭਾਸ਼ਣ ਦੇਣ ਲਈ ਸੱਦਾ ਦੇਣ ਆਏ ਸਨ।

ਉਸ ਸਮੇਂ ਮਾਇਆਵਤੀ ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਇੰਦਰਾਪੁਰੀ ਇਲਾਕੇ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੇ ਸਨ।

ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਬਿਜਲੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰ... ਬਾਕੀ ਲੇਖ ਲਿਖੋ:

ਲਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਪੈਸੇ ਨਹੀਂ ਸਨ। ਇਸ ਲਈ ਪਾਰਟੀ ਦਫ਼ਤਰ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮਜਬੂਰੀ ਸੀ।

ਉਨ੍ਹਾਂ 'ਤੇ ਕਾਂਸ਼ੀਰਾਮ ਦੇ ਵਿੱਚ ਵਧੀਆ 'ਕੈਮਿਸਟਰੀ' ਸੀ।

ਕਾਂਸ਼ੀਰਾਮ ਲਈ 'ਪੋਜ਼ੈਸਿਵ' ਸਨ ਮਾਇਆਵਤੀ

ਦੋਵਾਂ ਵਿਚਾਲੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਪਿਆਰ ਸੀ, ਪਰ ਲੜਾਈਆਂ ਵੀ ਬਹੁਤ ਹੁੰਦੀਆਂ ਸਨ।

ਅਜੈ ਬੋਸ ਲਿਖਦੇ ਹਨ, "ਕਾਂਸ਼ੀਰਾਮ ਗਰਮ ਮਿਜਾਜ਼ ਦੇ ਵਿਅਕਤੀ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਬੋਲੀ ਬਹੁਤ ਖਰਾਬ ਸੀ।"

"ਨਾਰਾਜ਼ ਹੋਣ 'ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਹੱਥਾਂ ਦਾ ਇਸਤੇਮਾਲ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਵੀ ਕੋਈ ਪਰਹੇਜ਼ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਮਾਇਆਤੀ ਵੀ ਕਿਸੇ ਵੱਲੋਂ ਦਬਾਏ ਜਾਣ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਨਹੀਂ ਸਨ।"

"ਉਹ ਵੀ ਕਾਂਸ਼ੀਰਾਮ ਲਈ ਉਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦਾ ਇਸਤੇਮਾਲ ਕਰਦੇ ਸਨ ਜਿਹੋ-ਜਿਹੇ ਕਾਂਸ਼ੀਰਾਮ ਕਰਦੇ ਸਨ।"

"ਮਾਇਆਵਤੀ ਕਾਂਸ਼ੀਰਾਮ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਬਹੁਤ 'ਪੋਜ਼ੈਸਿਵ' ਸਨ। ਜੇ ਕੋਈ ਸ਼ਖ਼ਸ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਪੰਜ ਮਿੰਟ ਤੋਂ ਵੱਧ ਬੈਠ ਜਾਂਦਾ ਤਾਂ ਉਹ ਵੀ ਕਮਰੇ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਨਾ ਕਿਸੇ ਬਹਾਨੇ ਆ ਹੀ ਜਾਂਦੇ ਸਨ।"

ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ:

ਮਾਇਆਵਤੀ ਅਤੇ ਕਾਂਸ਼ੀਰਾਮ ਦੇ ਸਬੰਧਾਂ ਬਾਰੇ ਜ਼ਿਕਰ ਨੇਹਾ ਦੀਕਸ਼ਿਤ ਨੇ ਵੀ ਕਾਰਵਾਂ ਮੈਗਜ਼ੀਨ ਵਿੱਚ ਛਪੇ ਆਪਣੇ ਲੇਖ ਵਿੱਚ ਵੀ ਕੀਤਾ ਹੈ।

ਦੀਕਸ਼ਿਤ ਲਿਖਦੇ ਹਨ, "ਜਦੋਂ ਕਾਂਸ਼ੀਰਾਮ ਆਪਣੇ ਹੁਮਾਯੂੰ ਰੋਡ ਵਾਲੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਆਏ ਤਾਂ ਮਾਇਆਵਤੀ ਨੂੰ ਉੱਥੇ ਰਹਿਣ ਲਈ ਕੋਈ ਕਮਰਾ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।"

"ਜਦੋਂ ਕਾਂਸ਼ੀਰਾਮ ਆਪਣੇ ਡਰਾਇੰਗ ਰੂਮ ਵਿੱਚ ਸਿਆਸੀ ਦਿੱਗਜਾਂ ਨਾਲ ਗੱਲਬਾਤ ਕਰ ਰਹੇ ਹੁੰਦੇ ਤਾਂ ਮਾਇਆਵਤੀ ਘਰ ਦੇ ਪਿੱਛਲੇ ਵਿਹੜੇ ਵਿੱਚ ਪੇਂਡੂ ਇਲਾਕਿਆਂ ਤੋਂ ਆਏ ਕਾਰਕੁਨਾਂ ਨਾਲ ਗੱਲਬਾਤ ਕਰ ਰਹੇ ਹੁੰਦੇ।"

"ਕਾਂਸ਼ੀਰਾਮ ਆਪਣੇ ਘਰ ਦੇ ਫਰਿੱਜ ਨੂੰ ਲਾਕ ਕਰ ਕੇ ਚਾਬੀ ਆਪਣੇ ਕੋਲ ਰਖਦੇ ਸਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਮਾਇਆਵਤੀ ਅਤੇ ਦੂਜੇ ਸਹਿਯੋਗੀਆਂ ਨੂੰ ਇਹ ਕਹਿ ਰੱਖਿਆ ਸੀ ਕਿ ਫਰਿੱਜ 'ਚੋਂ ਸਿਰਫ਼ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਕੋਲਡ ਡਰਿੰਕ ਦਿੱਤੇ ਜਾਣ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਉਹ ਡਰਾਇੰਗ ਰੂਮ ਵਿੱਚ ਮਿਲਦੇ ਹਨ।"

ਆਪਣੇ ਹੱਥਾਂ ਨਾਲ ਕਾਂਸ਼ੀਰਾਮ ਨੂੰ ਖਾਣਾ ਖਵਾਉਂਦੇ ਸਨ ਮਾਇਆਵਤੀ

ਕਾਂਸ਼ੀਰਾਮ ਦੇ ਆਖਰੀ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਜਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਾਇਆਵਤੀ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ ਉਸ ਦੀ ਮਿਸਾਲ ਮਿਲਣਾ ਬਹੁਤ ਔਖਾ ਹੈ।

ਅਜੈ ਬੋਸ ਲਿਖਦੇ ਹਨ, "ਆਪਣੇ ਆਖਰੀ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਲਕਵਾ ਮਾਰ ਜਾਣ ਕਾਰਨ ਕਾਂਸ਼ੀਰਾਮ ਲਗਭਗ ਅਪੰਗ ਹੋ ਗਏ ਸਨ। ਉਹ ਪੂਰੇ ਤਿੰਨ ਸਾਲ ਮਾਇਆਵਤੀ ਦੇ ਘਰ ਰਹੇ।"

"ਜਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਾਇਆਵਤੀ ਆਪਣੇ ਹੱਥਾਂ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕਪੜੇ ਧੋਂਦੇ ਅਤੇ ਖਾਣਾ ਖਵਾਉਂਦੇ, ਇਹ ਦੱਸਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕਾਂਸ਼ੀਰਾਮ ਲਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦਿਲ ਵਿੱਚ ਕੀ ਥਾਂ ਸੀ।"

ਮਾਇਆਵਤੀ ਨੇ 1985 ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਬਿਜਨੌਰ ਤੋਂ ਲੋਕ ਸਭਾ ਦੀ ਜ਼ਿਮਨੀ ਚੋਣ ਲੜੀ ਸੀ ਪਰ ਉਹ ਰਾਮ ਕੁਮਾਰ ਦੀ ਬੇਟੀ ਮੀਰਾ ਕੁਮਾਰ ਤੋਂ ਹਾਰ ਗਏ ਸਨ।

1989 ਵਿੱਚ ਉਹ ਬਿਜਨੌਰ ਤੋਂ ਹੀ ਚੋਣ ਜਿੱਤ ਕੇ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਲੋਕ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚੇ ਸਨ।

ਉਸ ਜ਼ਮਾਨੇ ਵਿੱਚ ਮਾਇਆਵਤੀ ਗੱਲ-ਗੱਲ 'ਤੇ ਲੋਕ ਸਭਾ ਦੇ 'ਵੇਲ' ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚ ਜਾਂਦੇ ਸਨ।

ਮਾਇਆਵਤੀ ਦੀ...


... 'ਤੇ ਸਫ਼ਾਈ ਦੇਣਾ ਛੱਡ ਕੇ ਵਿਕਾਸ ਦੇ ਗੁਜਰਾਤ ਮਾਡਲ ਦਾ ਮੁੱਦਾ ਜ਼ੋਰ ਸ਼ੋਰ ਨਾਲ ਚੁੱਕਿਆ।

ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਗੁਜਰਾਤ ਦੰਗੇ ਦਾ ਮੁੱਦਾ ਚੁੱਕਣ ਵਾਲੇ ਉਸ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਇਹ ਸਾਬਿਤ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਲੱਗ ਗਏ ਕਿ ਗੁਜਰਾਤ ਮਾਡਲ ਵਿੱਚ ਕਿੰਨੀ ਗੜਬੜ ਹੈ।

ਗੁਜਰਾਤ ਦੇ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਅਤੇ ਪਿਛਲੇ ਪੰਜ ਸਾਲ ਤੋਂ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਮੋਦੀ ਦੇ ਕਾਰਜਕਾਲ ਨੂੰ ਦੇਖੀਏ ਤਾਂ ਇੱਕ ਗੱਲ ਸਪੱਸ਼ਟ ਹੈ ਕਿ ਮੋਦੀ ਆਪਣੇ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਕਹੀ ਗਈ ਗੱਲ ਉੱਤੇ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਤੁਰੰਤ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦੇ। ਉਹ ਸੋਚ ਸਮਝ ਕੇ ਬੋਲਦੇ ਹਨ। ਇਲਜ਼ਾਮਾ ਜਾਂ ਨਕਾਰਾਤਮਕ ਗੱਲਾਂ ਦਾ ਉਹ ਸਕਾਰਾਤਮਕ ਗੱਲ ਜਾਂ ਕੰਮ ਨਾਲ ਜਵਾਬ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।

ਰਾਹੁਲ ਗਾਂਧੀ ਨ... ਬਾਕੀ ਲੇਖ ਲਿਖੋ:

ਸਮਾਜਿਕ ਬੁਰਾਈਆਂ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਲਈ ਚੌਕੀਦਾਰ ਬਣੋ।

ਪਿਛਲੀਆਂ ਲੋਕ ਸਭਾ ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ 'ਚਾਹਵਾਲਾ' ਮੁੱਦਾ ਬਣਿਆ ਤਾਂ ਇਸ ਵਾਰ 'ਚੌਕੀਦਾਰ' ਨੂੰ ਮੁੱਦਾ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਮੁਹਿੰਮ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਗਈ।

ਜਨਤਕ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਵੀ ਇਲਜ਼ਾਮ ਸਿਆਸੀ ਫਾਇਦਾ ਉਦੋਂ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਉਹ ਸਾਬਿਤ ਹੋਵੇ। ਇਲਜ਼ਾਮ ਸਾਬਿਤ ਹੋਵੇ ਇਸਦੇ ਲਈ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ ਕਿ ਆਮ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਉਸ 'ਤੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਹੋਵੇ।

ਨਾਲ ਹੀ ਇਲਜ਼ਾਮ ਲਗਾਉਣ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀ ਭਰੋਸੇਯੋਗਤਾ ਵੀ ਬਹੁਤ ਅਹਿਮ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਭ੍ਰਿਸ਼ਟਾਚਾਰ ਦੇ ਮੁੱਦੇ 'ਤੇ ਕਾਂਗਰਸ ਦੀ ਭਰੋਸੇਯੋਗਤਾ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਨਜ਼ਰ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਹੈ, ਇਹ ਕਹਿਣਾ ਗ਼ਲਤ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗ।

ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਐਨੀ ਲੰਬੀ ਜਨਤਕ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਵਿੱਚ ਮੋਦੀ ਭ੍ਰਿਸ਼ਟਾਚਾਰ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ ਲਗਭਦ ਬੇਦਾਗ ਰਹੇ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਰਕਾਰ ਦੀਆਂ ਤਮਾਮ ਕਮੀਆਂ 'ਤੇ ਤਾਂ ਲੋਕ ਭਰੋਸਾ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ ਪਰ ਮੋਦੀ ਭ੍ਰਿਸ਼ਟ ਹੈ, ਇਸ ਗੱਲ 'ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵਿਰੋਧ ਵਿੱਚ ਵੋਟ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਸ਼ਾਇਦ ਹੀ ਭਰੋਸਾ ਕਰਨ। ਸ਼ਾਇਦ ਇਹੀ ਕਾਰਨ ਹੈ ਕਿ ਦੂਜੀਆਂ ਵਿਰੋਧੀ ਪਾਰਟੀਆਂ ਇਸ ਮੁੱਦੇ 'ਤੇ ਕਾਂਗਰਸ ਦਾ ਸਾਥ ਦੇਣ ਦੀ ਰਸਮ ਅਦਾਇਗੀ ਤੋਂ ਅੱਗੇ ਨਹੀਂ ਵਧੀਆਂ।

 (ਇਸ ਲੇਖ ਵਿੱਚ ਜ਼ਾਹਿਰ ਕੀਤੇ ਗਏ ਵਿਚਾਰ ਲੇਖਕ ਦੇ ਨਿੱਜੀ ਹਨ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਤੱਥ ਅਤੇ ਵਿਚਾਰ ਬੀਬੀਸੀ ਦੇ ਨਹੀਂ ਹਨ ਅਤੇ ਬੀਬੀਸੀ ਦੀ ਕੋਈ ਜ਼ਿੰਮੇਦਾਰੀ ਜਾਂ ਜਵਾਬਦੇਹੀ ਨਹੀਂ ਹੈ)

ਇਹ ਵੀਡੀਓਜ਼ ਵੀ ਤੁਹਾਨੂੰ ਪਸੰਦ ਆਉਣਗੇ

(ਬੀਬੀਸੀ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਲ FACEBOOK, INSTAGRAM, TWITTERਅਤੇ YouTube 'ਤੇ ਜੁੜੋ।)


... 15 ਸਾਲਾਂ ਦੌਰਾਨ, ਅਤੇ ਪਿਛਲੇ ਸਾਲ ਖੁਲਾਸਾ ਹੋ ਜਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵੀ ਜਿਸ ਕੁਸ਼ਲਤਾ ਨਾਲ ਇਸ ਨੈਟਵਰਕ ਨੇ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਹੈ ਉਹ ਇੰਡੀਅਨ ਕਰੌਨੀਕਲ ਦੇ ਐਕਟਰਾਂ ਦੀ ਸੂਝ ਨੂੰ ਦਿਖਾਉਂਦਾ ਹੈ।"

ਭਾਰਤ ਪੱਖੀ ਨੈਟਵਰ ਝੂਠੀਆਂ ਖ਼ਬਰਾਂ ਕਿਵੇਂ ਫੈਲਾਉਂਦਾ

ਮਰ ਚੁੱਕੀਆਂ ਐਨਜੀਓਜ਼

ਇਸ ਓਪਨ ਸੋਰਸ ਪੜਤਾਲ ਦੀ ਇੱਕ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਲੱਭਤ ਤਾਂ ਸ਼੍ਰੀਵਾਸਤਵਾ ਗਰੁੱਪ ਦੇ ਤਾਰ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ ਤੋਂ ਮਾਨਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ 10 ਅਤੇ ਕਈ ਹੋਰ ਐੱਨਜੀਓਜ਼ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਹੋਣਾ ਸੀ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਭਾਰਤੀ ਹਿੱਤਾਂ ਦੀ ਪੂਰਤੀ ਅਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੀ ਕੌਮਾਂਤਰੀ ਭੰਡੀ ਲਈ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ।

ਰਿਪੋਰਟ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ,"ਜਿਨੇਵਾ ਵਿੱਚ ਇ... ਬਾਕੀ ਲੇਖ ਲਿਖੋ:

ਿਸਤਾਨ ਨੂੰ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਬਣਾਉਂਦੇ

ਮਾਰਚ 2019 ਵਿੱਚ UNHRC ਦਾ ਚਾਲੀਵਾਂ ਸੈਸ਼ਨ ਹੋਇਆ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ ਤੋਂ ਮਾਨਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਇੱਕ ਹੋਰ ਸੰਗਠਨ ਯੂਨਾਇਟਡ ਸਕੂਲਸ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ (USI)- ਜਿਸ ਦੇ ਸ਼੍ਰੀਵਾਸਤਵਾ ਗੁਰੱਪ ਨਾਲ ਸਿੱਧੇ ਲਿੰਕ ਸਨ -ਨੇ ਆਪਣੇ ਮੰਚ ਤੋਂ ਯੋਆਨਾ ਬਾਰਾਕੋਵਾ ਨੂੰ ਬੋਲਣ ਦਾ ਮੌਕਾ ਦਿੱਤਾ ਜੋ ਕਿ ਐਮਸਟਰਡਮ ਦੀ ਇੱਕ ਵਿਚਾਰਕ ਸੰਸਥਾ- ਯੂਰਪੀਅਨ ਫਾਊਂਡੇਸ਼ਨ ਫਾਰ ਸਾਊਥ ਏਸ਼ੀਅਨ ਸਟਡੀਜ਼ (EFSAS) ਦੇ ਖੋਜ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਕ ਸਨ।

ਬਾਰਾਕੋਵਾ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵੱਲੋਂ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਅਤਿਆਚਾਰਾਂ ਬਾਰੇ ਬੋਲੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਬੀਬੀਸੀ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਕਿ (EFSAS) ਦਾ USI ਨਾਲ ਕਰਾਰ ਸੀ ਅਤੇ ਲੌਜਿਸਟਿਕਸ ਲਈ ਉਹ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਸਨ। ਜਦੋਂ ਬੀਬੀਸੀ ਨੂੰ EFSAS ਦੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਜੋ ਇਸ ਸੈਸ਼ਨ ਵਿੱਚ USI ਦੇ ਨੁਮਾਇੰਦੇ ਵਜੋਂ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਏ ਸਨ ਨੇ ਕੋਈ ਜਵਾਬ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤਾ।

ਇਸ ਨੈਟਵਰਕ ਦੀ ਮੁੱਖ ਸਮੱਗਰੀ ਦਾਤਾ ਏਐੱਨਆਈ ਪ੍ਰਤੀਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ- ਜਿਸ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ 1971 ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਗਈ। ਏਜੰਸੀਆ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਏਸ਼ੀਆ ਦੀ ਮੋਹਰੀ ਮਲਟੀਮੀਡੀਆ ਖ਼ਬਰ ਏਜੰਸੀ ਦਸਦੀ ਹੈ ਜਿਸ ਦੇ ਪੂਰੇ ਭਾਰਤ, ਦੱਖਣੀ ਏਸ਼ੀਆ ਅਤੇ ਦੁਨੀਆਂ ਭਰ ਵਿੱਚ 100 ਤੋਂ ਵਧੇਰੇ ਬਿਊਰੋ ਹਨ।

ਭਾਰਤ ਦਾ ਖ਼ਬਰੀ ਮੀਡੀਆ ਖ਼ਾਸ ਕਰ ਕੇ ਪ੍ਰਸਾਰਣ ਵਾਲਾ ਮੀਡੀਆ ਏਐੱਨਆਈ ਦੀ ਸਮੱਗਰੀ ਉੱਪਰ ਹੀ ਨਿਰਭਰ ਹੈ।

ਪਿਛਲੇ ਸਾਲ ਕੁਝ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨਕਾਰੀ UNHRC ਦੇ ਜਿਨੇਵਾ ਦਫ਼ਤਰ ਦੇ ਬਾਹਰ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਮੁਜ਼ਾਹਰਾ ਕਰਦੇ ਹੋਏ

EU DisinfoLab ਨੇ ਅਜਿਹੇ 13 ਮੌਕੇ ਲੱਭੇ ਜਿੱਥੇ ਏਐੱਨਆਈ ਨੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿਰੋਧੀ ਅਤੇ ਕਦੇ-ਕਦੇ ਚੀਨ ਵਿਰੋਧੀ ਸਮੱਗਰੀ ਨੂੰ ਮੁੜ ਛਾਪਿਆ। ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਯੂਰਪੀ ਪਾਰਲੀਮੈਂਟ ਦੇ ਮੈਂਬਰਾਂ ਦੇ ਨਜ਼ਰੀਏ ਛਾਪਣਾ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਸੀ। ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ EU Chronicle ਵੱਲੋਂ ਛਾਪਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। EU Chronicle ਸ਼੍ਰੀਵਾਸਤਵਾ ਗਰੁੱਪ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਹੋਈ ਝੂਠੀਆਂ ਖ਼ਬਰਾਂ ਫੈਲਾਉਣ ਵਾਲੀ ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਵੈਬਸਾਈਟ ਸੀ।

EU Chronicle ਦਾ ਜਨਮ ਇਸੇ ਸਾਲ ਮਈ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਜਦੋਂ ਪਿਛਲੀ ਰਿਪੋਰਟ ਵਿੱਚ EP Today ਦਾ ਨਾਂਅ ਆਉਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਬੰਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਅਸਲ ਵਿੱਚ EP Today ਦਾ ਹੀ ਨਾਂਅ ਬਦਲ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।

EU DisinfoLab ਦੀ ਰਿਪੋਰਟ ਵਿੱਟ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ," ਆਪਰੇਸ਼ਨ ਪਿਛਲੇ ਐਕਟਰਾਂ ਨੇ ਦੂਜਿਆਂ ਦੇ ਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਹਾਈਜੈਕ ਕੀਤਾ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਰੈਗੂਲਰ ਮੀਡੀਆ ਵਰਗੇ ਦਿਸਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਜਿਵੇਂ ਕਿ EU Observer... ਯੂਰਪੀ ਸੰਸਦ ਦੀ ਲੈਟਰਹੈਡ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ, ਜਾਅਲੀ ਫੋਨ ਨੰਬਰਾਂ ਨਾਲ ਵੈਬਸਾਈਟਾਂ ਰਜਿਸਟਰ ਕਰਵਾਈਆਂ, ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ ਨੂੰ ਝੂਠੇ ਪਤੇ ਦਿੱਤੇ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਵਿਚਾਰਕਾਂ ਦੀਆਂ ਪੁਸਤਕਾਂ ਛਾਪਣ ਲਈ ਪਬਲਿਸ਼ਿੰਗ ਕੰਪਨੀਆਂ ਬਣਾਈਆਂ।

ਖੋਜੀਆਂ ਨੇ ਪਾਇਆ ਕਿ ਏਐੱਨਆਈ ਦੀਆਂ ਖ਼ਬਰੀ ਰਿਪੋਰਟਾਂ ਮੁੱਖਧਾਰਾ ਦੇ ਭਾਰਤੀ ਮੀਡੀਆ ਵਿੱਚ ਸਥਾਨ ਹੈ। ਇਸ ਦੀ ਸਮੱਗਰੀ ਨੂੰ 95 ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੀਆਂ 500 ਤੋਂ ਵਧੇਰੇ ਝੂਠੀਆਂ ਖ਼ਬਰਾਂ ਵਾਲੀਆਂ ਵੈਬਸਾਈਟਾਂ ਵੱਲੋਂ ਛਾਪਿਆ...


... 2012 ਵਿਚ ਜੇਲ੍ਹ ਵਿਚ ਬੰਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ 'ਤੇ ਪਾਬੰਦੀਸ਼ੁਦਾ ਅੱਤਵਾਦੀ ਸਮੂਹ ਲਸ਼ਕਰ-ਏ-ਇਸਲਾਮ ਨੂੰ ਫੰਡ ਦੇਣ ਦੇ ਇਲਜ਼ਾਮ ਲੱਗੇ।

ਉਸ 'ਤੇ ਇਸ ਜਥੇਬੰਦੀ ਨਾਲ ਸਬੰਧ ਹੋਣ ਕਾਰਨ 33 ਸਾਲ ਦੀ ਸਜ਼ਾ ਹੋਈ ਹਾਲਾਂਕਿ ਇੱਕ ਅਪੀਲ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਹ ਸਜ਼ਾ ਘਟਾ ਕੇ 23 ਸਾਲ ਕਰ ਦਿੱਤੀ।

ਡਾ. ਅਫ਼ਰੀਦੀ ’ਤੇ ਜਥੇਬੰਦੀ ਦੇ ਲੜਾਕਿਆਂ ਨੂੰ ਮੈਡੀਕਲ ਮਦਦ ਕਰਨ ਦਾ ਇਲਜ਼ਾਮ ਲਾਇਆ ਗਿਆ। ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਸਰਕਾਰੀ ਹਸਪਤਾਲ ਵਿੱਚ ਜਥੇਬੰਦੀ ਨੂੰ ਬੈਠਕ ਕਰਨ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਦੇਣ ਦਾ ਵੀ ਇਲਜ਼ਾਮ ਲਾਇਆ ਗਿਆ।

ਉਸ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਨੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਇਲਜ਼ਾਮਾਂ ਦਾ ਜ਼ੋਰਦਾਰ ਖੰਡਣ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਉਸ ਦੇ ਵਕੀਲਾਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਉਸ ਨੇ ਗਰੁੱਪ ... ਬਾਕੀ ਲੇਖ ਲਿਖੋ:

ਰ ਅਦਾਲਤ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚ ਗਏ ਹਨ।

ਪਿਛਲੇ ਸਾਲ ਡਾ. ਅਫ਼ਰੀਦੀ ਨੂੰ ਪੇਸ਼ਾਵਰ ਜੇਲ੍ਹ ਤੋਂ ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਇੱਕ ਜੇਲ੍ਹ ਵਿੱਚ ਟਰਾਂਸਫ਼ਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।

ਇਹ ਵੀਡੀਓ ਵੀ ਦੇਖੋ:

(ਬੀਬੀਸੀ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਲ FACEBOOK, INSTAGRAM, TWITTERਅਤੇ YouTube 'ਤੇ ਜੁੜੋ।)


... 24 ਘੰਟੇ ਗੰਦਗੀ ਭਰੇ ਮਾਹੌਲ 'ਚ ਰਹਿਣਾ ਮਜ਼ਬੂਰੀ ਹੈ।''

ਵੋਟਾਂ ਬਾਰੇ ਗੱਲ ਕਰਨ 'ਤੇ ਪਹਿਲਾਂ ਤਾਂ ਉਹ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ, ''ਮੈਂ ਗਰੀਬ ਹਾਂ, ਜੇਕਰ ਮੈਂ ਕਿਸੇ ਆਗੂ ਬਾਰੇ ਬੋਲ ਦਿੱਤਾ ਤਾਂ ਉਹ ਸੜਕ ਦੇ ਕੰਢਿਓਂ ਮੇਰੀ ਰੇੜ੍ਹੀ ਹੀ ਚੁੱਕਵਾ ਦੇਵੇਗਾ।''

ਪਰ ਬਾਅਦ 'ਚ ਉਹ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ,''ਆਗੂਆਂ ਦੀ ਕੀ ਗੱਲ ਕਰੀਏ। ਪਿਛਲੀ ਵਾਰੀ ਸਾਡੀ ਬਸਤੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪਾਰਟੀ ਦਾ ਜਲਸਾ ਸੀ। ਚੋਣਾਂ ਲੜ ਰਹੇ ਉਮੀਦਵਾਰ ਨੇ ਮੇਰੇ ਤੰਗ ਕਮਰੇ ਵਿੱਚ ਬੈਠ ਕੇ ਚਾਹ ਵੀ ਪੀਤੀ ਸੀ।”

“ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਾਅਦਾ ਕੀਤਾ ਸੀ ਕਿ ਚੋਣ ਜਿੱਤਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਹ ਪਾਣੀ ਅਤੇ ਸ਼ੌਚ ਦੀ ਸਹੂਲਤ ਮੁਹੱਈਆ ਕਰਵਾਉਣਗੇ। ਹੁਣ ਪੰਜ ਸਾਲ ਹੋ ਗਏ ਹਨ ਪਰ ਉਸ ਆਗੂ ਦੀ ਸ਼ਕਲ ਮੁੜ ਨਹੀਂ ਦ... ਬਾਕੀ ਲੇਖ ਲਿਖੋ:

ਂ ਗਈਆਂ ਸਨ। ਹੁਣ ਜੇਕਰ ਕਿਸੇ ਇੱਕ-ਅੱਧੀ ਬਸਤੀ 'ਚ ਕੋਈ ਸਮੱਸਿਆ ਹੈ ਤਾਂ ਮੈਂ ਚੋਣ ਜਿੱਤਣ 'ਤੇ ਜ਼ਰੂਰ ਹੱਲ ਕਰਾਂਗਾ।''

ਗਰੀਬ ਬਸਤੀਆਂ ਦੀ ਹੋ ਰਹੀ ਅਣਦੇਖੀ ਲਈ ਆਮ ਆਦਮੀ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਉਮੀਦਵਾਰ ਪ੍ਰੋ. ਤੇਜਪਾਲ ਸਿੰਘ ਗਿੱਲ ਵੀ ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਤੇ ਕਾਂਗਰਸ ਨੂੰ 'ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ' ਠਹਿਰਾਉਂਦੇ ਹਨ।

ਖੋਜਕਾਰਾਂ ਦੀ ਖੋਜ

ਪੰਜਾਬ 'ਚ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਪਰਵਾਸੀ ਮਜ਼ਦੂਰਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕੰਮ-ਕਾਰ ਦੀ ਸ਼ੈਲੀ 'ਤੇ ਰਿਸਰਚ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਪੰਜਾਬ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਯੂਨੀਵਸਿਰਟੀ ਲੁਧਿਆਣਾ 'ਚ ਡਾ. ਐਮਐਸ ਸਿੱਧੂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਕੁੱਲ 3 ਕਰੋੜ ਦੀ ਵਸੋਂ ਵਿੱਚ 37 ਲੱਖ ਦੇ ਕਰੀਬ ਪਰਵਾਸੀ ਮਜ਼ਦੂਰ ਹਨ।

1978 ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬ 'ਚ ਪਰਵਾਸੀ ਮਜ਼ਦੂਰਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ 2.18 ਲੱਖ ਸੀ ਜੋ ਕਿ ਕਈ ਗੁਣਾਂ ਵੱਧ ਚੁੱਕੀ ਹੈ। ਬਦਲਦੇ ਜ਼ਮਾਨੇ ਨਾਲ ਪਰਵਾਸੀਆਂ ਨੇ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਖੇਤੀ ਸੈਕਟਰ ਛੱਡ ਕੇ ਗ਼ੈਰ-ਖੇਤੀ ਵਾਲੇ ਧੰਦਿਆਂ 'ਚ ਆਪਣੀ ਪੈਂਠ ਕਾਇਮ ਕੀਤੀ ਹੋਈ ਹੈ।

''ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਜਦੋਂ 1970ਵਿਆਂ ਦੇ ਅੱਧ 'ਚ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਝੋਨੇ ਦੀ ਲਵਾਈ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਈ ਸੀ ਤਾਂ ਉਸੇ ਵੇਲੇ ਹੀ ਬਿਹਾਰ ਤੇ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ 'ਚੋਂ ਪਰਵਾਸੀਆਂ ਦੇ ਆਉਣ ਦਾ ਮੁੱਢ ਬੱਝ ਗਿਆ ਸੀ। ਕਾਰਨ ਇਹ ਸੀ ਕਿ ਪਰਵਾਸੀ ਮਜ਼ਦੂਰ ਝੋਨਾ ਲਾਉਣ ਦੇ ਮਾਹਰ ਸਨ ਜਦੋਂ ਕਿ ਪੰਜਾਬੀਆਂ ਕੋਲ ਇਹ ਹੁਨਰ ਨਹੀਂ ਸੀ।''

ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ:

ਉਹ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, ''37 ਲੱਖ ਦੀ ਗਿਣਤੀ 'ਚੋਂ 4 ਲੱਖ ਦੇ ਕਰੀਬ ਪਰਵਾਸੀ ਹੀ ਖੇਤੀ ਸੈਕਟਰ 'ਚ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ ਜਦੋਂ ਕਿ ਝੋਨੇ ਦੇ ਸੀਜ਼ਨ ਵਿੱਚ ਇਹ ਗਿਣਤੀ 5 ਲੱਖ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।”

“ਬਾਕੀ ਪਰਵਾਸੀ ਲੁਧਿਆਣਾ ਸਣੇ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਹਿੱਸਿਆਂ 'ਚ ਪੱਕੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਵੱਸ ਚੁੱਕੇ ਹਨ। ਸਨਅਤੀ ਖੇਤਰ, ਉਸਾਰੀ ਦੇ ਕੰਮਾਂ, ਸਬਜ਼ੀ ਤੇ ਫ਼ਲ ਵੇਚਣ, ਕੱਪੜੇ ਪ੍ਰੈਸ ਕਰਨ, ਰਿਕਸ਼ਾ ਤੇ ਆਟੋ ਚਲਾਉਣਾ, ਢਾਬੇ ਚਲਾਉਣ, ਰੇੜ੍ਹੀਆਂ-ਫੜ੍ਹੀਆਂ ਲਾਉਣ, ਪੈਟਰੋਲ ਪੰਪਾਂ ਤੇ ਕੰਮ ਕਰਨ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਹਰ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਪਰਵਾਸੀ ਮੋਹਰੀ ਹਨ।''

ਸੜਕਾਂ ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਰੋਡ ਸ਼ੋਅ ਵੀ ਨਹੀਂ

ਵੋਟਾਂ ਮੰਗਣ ਵਾਲੀਆਂ ਸਿਆਸੀ ਜਮਾਤਾਂ ਵੀ ਖਿੱਤੇ ਦੇ ਹਿਸਾਬ ਨਾਲ ਹੀ ਆਪਣੇ ਚੋਣ ਪ੍ਰਚਾਰ ਦਾ ਢੰਗ ਬਦਲਦੀਆਂ ਹਨ। ਪਰਵਾਸੀ ਮਜ਼ਦੂਰਾਂ ਤੇ ਗਰੀਬ ਬਸਤੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸੜਕਾਂ ਦੀ ਹਾਲਤ ਤਰਸਯੋਗ ਹੈ।

ਇਸ ਲਈ ਇੱਥੇ ਕੋਈ ਵੀ ਸਿਆਸੀ ਆਗੂ ਜਾਂ ਫ਼ਿਲਮੀ ਹੀਰੋ ਰੋਡ ਸ਼ੋਅ ਕਰਨ ਲਈ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦਾ। ਉਮੀਦਵਾਰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਬਸਤੀਆਂ ਵਿੱਚ ਨੁੱਕੜ ਮੀਟਿੰਗਾਂ ਕਰਕੇ ਹੀ ਪਰਵਾਸੀਆਂ ਤੱਕ ਆਪਣੀ ਪਹੁੰਚ ਕਾਇਮ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ।

ਇਹ ਵੀਡੀਓ ਤੁਹਾਨੂੰ ਪਸੰਦ ਆ ਸਕਦੇ ਹਨ:

(ਬੀਬੀਸੀ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਲ FACEBOOK, INSTAGRAM, TWITTERਅਤੇ YouTube 'ਤੇ ਜੁੜੋ।)


... 3.7 ਅਰਬ ਡਾਲਰ ਹੈ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਟਰੰਪ ਨੇ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਜਾਇਦਾਦ ਦੇ 10 ਅਰਬ ਹੋਣ ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਕੀਤਾ ਹੈ।

ਪਤੀ ਅਤੇ ਪਿਤਾ

ਟਰੰਪ ਨੇ ਤਿੰਨ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾਏ, ਭਾਵੇਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੇਰੇ ਮਨਪਸੰਦ ਪਹਿਲੀ ਪਤਨੀ ਇਵਾਨਾ ਜ਼ੈਲਨਿਕੋਵਾ ਸਨ ਜੋ ਚੈੱਕ ਐਥਲੀਟ ਤੇ ਮਾਡਲ ਸਨ।

1990 ਵਿੱਚ ਤਲਾਕ ਹੋਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਇਸ ਜੋੜੇ ਦੇ ਤਿੰਨ ਬੱਚੇ ਸਨ - ਡੌਨਲਡ ਜੂਨੀਅਰ, ਇਵਾਂਕਾ ਅਤੇ ਐਰਿਕ।

ਪਹਿਲੇ ਵਿਆਹ ਦੇ ਬੱਚੇ ਹੁਣ ਟਰੰਪ ਸੰਸਥਾ ਚਲਾਉਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ

ਤਲਾਕ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਚੱਲੀ ਅਦਾਲਤੀ ਲੜਾਈ ਬਾਰੇ ਟੈਬਲਾਇਡ ਪ੍ਰੈੱਸ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਖ਼ਬਰਾਂ ਛਪੀਆਂ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਇਵਾਨਾ ਲਈ ਟਰੰਪ ਵੱਲੋਂ ਵਰਤੀ ਮੰਦੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਇਲਜ... ਬਾਕੀ ਲੇਖ ਲਿਖੋ:

ੀਕੋ ਸਰਹੱਦ 'ਤੇ ਕੰਧ ਬਣਵਾਉਣ ਅਤੇ ਮੁਸਲਿਮ ਇਮੀਗ੍ਰੇਸ਼ਨ 'ਤੇ ਆਰਜ਼ੀ ਪਾਬੰਦੀ ਲਗਾਉਣ, ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਸਾਡੇ ਮੁਲਕ ਦੇ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧੀ ਇਹ ਨਾ ਸਾਹਮਣੇ ਲਿਆਉਣ ਕਿ ਕੀ ਚੱਲ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਦੇ ਵਾਅਦਿਆਂ 'ਤੇ ਉਸਰੀ ਹੋਈ ਸੀ।

ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਚੋਣ ਮੁਹਿੰਮ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਾਂ 'ਤੇ ਹੋਏ ਵੱਡੇ ਵਿਰੋਧ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਰਿਪਬਲੀਕਨ ਵਿਰੋਧੀਆਂ ਟੈੱਡ ਕਰੁਜ਼ ਅਤੇ ਮਾਰਕੋ ਰੂਬੀਓ ਦੇ ਉੱਤਮ ਯਤਨਾਂ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਟਰੰਪ ਨੂੰ ਇੰਡੀਆਨਾ ਪ੍ਰਾਈਮਰੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਲਈ ਰਿਪਬਲੀਕਨ ਪਾਰਟੀ ਦਾ ਸੰਭਾਵੀ ਨਾਮਜ਼ਦ ਉਮੀਦਵਾਰ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ।

ਚੋਣ ਜੇਤੂ

ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਚੋਣ ਲਈ ਟਰੰਪ ਦੀ ਮੁਹਿੰਮ ਕਈ ਵਿਵਾਦਾਂ ਵਿੱਚ ਘਿਰੀ ਰਹੀ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵੱਲੋਂ ਔਰਤਾਂ ਬਾਰੇ ਘਟੀਆ ਟਿੱਪਣੀਆਂ ਦੀ ਸਾਲ 2005 ਦੀ ਸਾਹਮਣੇ ਆਈ ਰਿਕਾਰਡਿੰਗ ਸ਼ਾਮਲ ਸੀ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਆਪਣੀ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਮੈਂਬਰਾਂ ਵੱਲੋਂ ਕੀਤੇ ਦਾਅਵੇ ਕਿ ਉਹ ਅਹੁਦੇ ਲਈ ਢੁੱਕਵੇਂ ਨਹੀਂ, ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ।

ਟਰੰਪ ਅਤੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਬਰਾਕ ਓਬਾਮਾ ਚੋਣਾਂ ਤੋਂ ਦੋ ਦਿਨ ਬਾਅਦ ਗੱਲਬਾਤ ਦੌਰਾਨ

ਪਰ ਟਰੰਪ ਲਗਾਤਾਰ ਆਪਣੇ ਸਮਰਥਕਾਂ ਦੀ ਫੌਜ ਨੂੰ ਦੱਸਦੇ ਰਹੇ ਕਿ ਉਹ ਚੋਣ ਸਰਵੇਖਣਾਂ ਨੂੰ ਰੱਦ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਹਿਲੇਰੀ ਕਲਿੰਟਨ ਤੋਂ ਪਿੱਛੇ ਰੱਖ ਰਹੇ ਸਨ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਚੋਣ ਰਾਜਨੀਤਕ ਸਥਾਪਤੀ ਨੂੰ ਝਟਕਾ ਦੇਵੇਗੀ ਅਤੇ ਵਾਸ਼ਿੰਗਟਨ ਵਿੱਚ ਇਹ ਹੂੰਝਾ ਫੇਰ ਜਿੱਤ ਹੋਵੇਗੀ।

ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਯੂਰਪੀਅਨ ਯੂਨੀਅਨ ਤੋਂ ਯੂਕੇ ਦੇ ਬਾਹਰ ਲੈ ਕੇ ਜਾਣ ਦੀ ਸਫ਼ਲ ਮੁਹਿੰਮ ਤੋਂ ਇਹ ਕਹਿੰਦਿਆਂ ਪ੍ਰੇਰਣਾ ਲਈ ਕਿ ਉਹ ''ਬ੍ਰੈਗਜ਼ਿਟ ਟਾਈਮਜ਼ 10'' ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਕੱਢ ਲੈਣਗੇ।

ਜਿਵੇਂ-ਜਿਵੇਂ ਚੋਣਾਂ ਨੇੜੇ ਆ ਰਹੀਆਂ ਸਨ ਸਿਆਸੀ ਪੰਡਤਾਂ ਨੂੰ ਯਕੀਨ ਸੀ ਕਿ ਅਜਿਹਾ ਹੋਵੇਗਾ ਇਸ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਟਰੰਪ ਦੇ ਵਿਰੋਧੀ ਦੀਆਂ ਈਮੇਲਾਂ ਵਿੱਚ ਐਫ਼ਬੀਆਈ ਦੀ ਜਾਂਚ ਤੋਂ ਹੋਏ ਵਿਵਾਦ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮੁਹਿੰਮ ਨੂੰ ਕੁਝ ਦੇਰ ਹੁਲਾਰਾ ਮਿਲਿਆ।

ਜਿਵੇਂ-ਜਿਵੇਂ ਟਰੰਪ ਦੀ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਜਿੱਤ ਪੂਰੇ ਅਮਰੀਕਾ 'ਚ ਰਚੀ ਜਾ ਰਹੀ ਸੀ ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਮਰਥਕਾਂ ਨੂੰ ਟਰੰਪ ਅਤੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਬਰਾਕ ਓਬਾਮਾ ਨੂੰ ਚੋਣਾਂ ਤੋਂ ਦੋ ਦਿਨ ਬਾਅਦ ਓਵਲ ਦਫ਼ਤਰ ਵਿੱਚ ਗੱਲਬਾਤ ਕਰਦੇ ਦੇਖਣ ਦਾ ਮੌਕਾ ਮਿਲਿਆ।

ਉਹ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਪਹਿਲਾ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਬਣੇ ਜੋ ਪਹਿਲਾਂ ਕਦੇ ਵੀ ਕਿਸੇ ਚੁਣੇ ਹੋਏ ਅਹੁਦੇ 'ਤੇ ਨਹੀਂ ਰਹੇ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਮਿਲਟਰੀ ਵਿੱਚ ਰਹੇ ਹਨ। ਯਾਨਿ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ 20 ਜਨਵਰੀ 2017 ਨੂੰ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ 45ਵੇਂ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਦੇ ਅਹੁਦੇ ਦੀ ਸਹੁੰ ਚੁੱਕਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਇਤਿਹਾਸ ਰੱਚ ਦਿੱਤਾ ਸੀ।

ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ:

ਇਹ ਵੀ ਦੇਖੋ:

(ਬੀਬੀਸੀ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਲ FACEBOOK, INSTAGRAM, TWITTERਅਤੇ YouTube 'ਤੇ ਜੁੜੋ।)


... 370 ਪੱਖੀ ਵਿੱਚ ਨਜ਼ਰ ਆਈ। ਇਥੋਂ ਤੱਕ ਕਿ ਅਰਵਿੰਦ ਕੇਜਰੀਵਾਲ ਨੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਨਾਗਰਿਕਤਾ ਸੋਧ ਕਾਨੂੰਨ ਦੇ ਮੁੱਦੇ 'ਤੇ ਜਾਮੀਆ ਤੇ ਸ਼ਾਹੀਨ ਬਾਗ਼ ਤੋਂ ਵੀ ਪਾਸੇ ਰੱਖਿਆ।"

"ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਹੋਰ ਜਿਹੜੇ ਕੌਮੀ ਪੱਧਰ ਦੇ ਮੁੱਦੇ ਸਨ, ਉੱਥੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਹਮਾਇਤ ਕੀਤੀ।"

ਕਾਂਗਰਸ ਦੀ ਮੰਦੀ ਹਾਲਤ

ਪ੍ਰੋ ਕੰਵਲਪ੍ਰੀਤ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, "ਲੋਕ ਕਾਂਗਰਸ ਦੀ ਮੁੜ ਸੁਰਜੀਤੀ ਸਾਰੇ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਇੱਕ ਵਿਰੋਧੀ ਪਾਰਟੀ ਹੈ ਪਰ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਉਹ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਿਉਂ ਕਰ ਪਾ ਰਹੀ। ਕਾਂਗਰਸ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਖਿੰਡ ਗਈ ਹੈ। ਪੰਜਾਬ 'ਚ ਜ਼ਰੂਰ ਕਾਂਗਰਸ ਦੀ ਸਰਕਾਰ ਹੈ ਪਰ ਕੌਮੀ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਬੜੀਆਂ ਕਮੀਆਂ ਹਨ ਤੇ ਵੰਸ਼ਵਾਦ ਕਾਰਨ ... ਬਾਕੀ ਲੇਖ ਲਿਖੋ:

2000-01 ਵਿੱਚ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਪੰਜਾਬ, ਪੰਜਾਬੀਅਤ ਅਤੇ ਇਨਸਾਨੀਅਤ ਲਿਆ ਕੇ ਇਸ ਦਾ ਵਿਸਥਾਰ ਕੀਤਾ ਸੀ,  ਕਿਉਂਕਿ ਪੰਜਾਬ ਵਾਲੇ ਬਾਹਰ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ ਤੇ ਬਾਹਰੋਂ ਬਹੁਤ ਲੋਕ ਇੱਥੇ ਆ ਰਹੇ ਹਨ।"

"ਪਿੰਡ ਛੋਟੇ ਹੋ ਰਹੇ ਹਨ ਅਤੇ ਇਹ ਇੱਕ-ਦੂਜੇ ਦੇ ਵੋਟ ਬੈਂਕ ਨੂੰ ਖਾ ਰਹੇ ਹਨ ਅਤੇ ਮੈਨੂੰ ਲਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਅਖ਼ੀਰ ਇਹ ਇੱਕ-ਦੂਜੇ ਤੋਂ ਵੱਖ ਹੋਣਗੇ ਪਰ ਫਿਲਹਾਲ ਅਜੇ ਹਾਲਾਤ ਅਜਿਹੇ ਨਹੀਂ ਹਨ।"

ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ:

ਵੀਡੀਓ: ਬੀਬੀਸੀ ਪੰਜਾਬੀ ਨੂੰ ਲਿਆਓ ਆਪਣੇ ਮੋਬਾਈਲ 'ਤੇ

ਵੀਡੀਓ: ਆਪ ਨੇ ਹੁਣ ਵਿੱਢੀ ਪੰਜਾਬ ਲਈ ਤਿਆਰੀ

ਵੀਡੀਓ: ਸਮਰਥਕ ਕਹਿੰਦੇ, 'ਸਾਰੇ ਮੁਲਕ ਨੂੰ ਕੇਜਰੀਵਾਲ ਦੀ ਲੋੜ'

(ਬੀਬੀਸੀ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਲ FACEBOOK, INSTAGRAM, TWITTERਅਤੇ YouTube 'ਤੇ ਜੁੜੋ।)


... 40 ਲੱਖ ਕਾਮੇ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਤੋਂ ਅੱਧੀ ਦਰਜਨ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸੂਬਿਆਂ ਵਿੱਚ ਆਪੋ-ਆਪਣੇ ਪਿੰਡਾਂ ਤੱਕ ਰੇਲ ਵਿੱਚ ਸਫ਼ਰ ਰਾਹੀਂ ਪਹੁੰਚੇ। ਇਸ ਗੱਲ ਦਾ ਵੱਡਾ ਸਬੂਤ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਨਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਤੋਂ ਪਿੰਡਾਂ ਤੱਕ ਲਾਗ ਫ਼ੈਲ ਗਈ ਹੈ।

ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਮਈ ਮਹੀਨੇ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤ 'ਚ ਹੀ ਲੌਕਡਾਊਨ 'ਚ ਮਿਲੀ ਢਿੱਲ ਨਾਲ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿੱਚ ਕੋਰੋਨਾਵਾਇਰਸ ਦੀ ਲਾਗ ਹੋਰ ਫ਼ੈਲਣ ਦਾ ਡਰ ਵੱਧ ਰਿਹਾ ਹੈ।

ਵੱਧ ਰਹੀ ਲਾਗ ਅਤੇ ਅਜੇ ਵੀ ਘੱਟ ਮੌਤ ਦਰ ਸੰਭਾਵਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਛੋਟੀ ਆਬਾਦੀ ਵਿੱਚ ਲਾਗ ਦੇ ਹਲਕੇ ਲੱਛਣ ਅਤੇ ਵੱਡੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਅਸਿੰਪਟੋਮੈਟਿਕ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵੱਲ ਇਸ਼ਾਰਾ ਕਰਦੀ ਹੈ।

ਨੀਤੀ ਆਯੋਗ ਦੇ ਸੀਈਓ ਅਮਿਤਾਭ ਕਾਂਤ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, '... ਬਾਕੀ ਲੇਖ ਲਿਖੋ:

ਲ੍ਹਣ-ਲਾਗੂ ਕਰਨ ਲਈ ਇੱਕ ਨੀਤੀ ਪੂਰੇ ਭਾਰਤ ਲਈ ਨਹੀਂ ਚੱਲੇਗੀ।

ਉਦਾਹਰਣ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਵਿੱਚ ਹਰ 100 ਟੈਸਟ ਵਿੱਚ ਲਾਗ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਕੌਮੀ ਪੱਧਰ ਉੱਤੇ ਰਿਪੋਰਟ ਕੀਤੀ ਲਾਗ ਦਰ ਤੋਂ ਤਿੰਨ ਗੁਣਾ ਵੱਧ ਹੈ।

ਇੱਕ ਮਾਹਰ ਨੇ ਨਾਮ ਨਾ ਲਿਖਣ ਦੀ ਸ਼ਰਤ 'ਤੇ ਦੱਸਿਆ, ''ਲਾਗ ਇੱਕਸਾਰ ਨਹੀ ਫ਼ੈਲ ਰਹੀ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਅਚਾਨਕ ਲਹਿਰਾਂ ਆਉਣਗੀਆਂ।''

ਅੰਕੜਿਆਂ ਦੀ ਘਾਟ ਦਾ ਮਤਲਬ ਹੈ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਸਵਾਲ।

ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਗਭਗ 3 ਹਜ਼ਾਰ ਕੇਸਾਂ ਦਾ ਕੀ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਵੀ ਸੂਬੇ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਲੋਕ ਉਨ੍ਹਾਂ ਥਾਵਾਂ ਉੱਤੇ ਪੌਜ਼ਿਟਿਵ ਪਾਏ ਗਏ ਸਨ ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਰਹਿੰਦੇ ਨਹੀਂ ਹਨ? (ਇਸ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਗ ਵਿੱਚ ਲਿਆਉਣ ਲਈ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ 9 ਸੂਬਿਆਂ ਵਿੱਚ ਤਿੰਨ ਹਜ਼ਾਰ ਤੋਂ ਵੱਧ ਕੇਸ ਹਨ) ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕਿੰਨੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋਈ ਤੇ ਕਿੰਨੇ ਠੀਕ ਹੋ ਗਏ?

ਇਹ ਵੀ ਸਪਸ਼ਟ ਨਹੀਂ ਹੈ ਕਿ ਮੌਜੂਦਾ ਅੰਕੜੇ ਛੋਟੀ ਜਿਹੀ ਜਾਂ ਖਿਲਾਰੇ ਵਾਲੀ ਬਿਮਾਰੀ ਦੇ ਭਵਿੱਖ ਨੂੰ ਮੈਪ ਕਰਨ ਲਈ ਕਾਫ਼ੀ ਹਨ।

ਉਦਾਹਰਣ ਵਜੋਂ, ਵਾਇਰਸ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਲੋਕਾਂ ਬਾਰੇ ਕੋਈ ਪੱਕਾ ਅੰਦਾਜ਼ਾ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕੋਈ ਲੱਛਣ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ — ਅਪ੍ਰੈਲ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸੀਨੀਅਰ ਸਰਕਾਰੀ ਵਿਗਿਆਨੀ ਨੇ ਕਿਹਾ ਸੀ, ''ਹਰ 100 ਕੋਵਿਡ-19 ਮਰੀਜ਼ਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ 80 ਮਰੀਜ਼ ਅਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ ਜਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ 'ਚ ਹਲਕੇ ਲੱਛਣ ਦਿਖ ਸਕਦੇ ਹਨ।''

ਜੇ ਇਹ ਸੱਚਮੁੱਚ ਸਹੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਮੌਤ ਦਰ ਘੱਟ ਹੀ ਰਹੇਗੀ ਹੈ।

ਅੰਕੜਿਆ ਦੇ ਪ੍ਰੋਫ਼ੈਸਰ ਅਤਨੂ ਬਿਸਵਾਸ ਆਖਦੇ ਹਨ, ''ਭਵਿੱਖਬਾਣੀ ਕੀਤੀ ਗਈ ਚਾਲ 'ਐਸਿੰਪਟੋਮੈਟਿਕ ਕੇਸਾਂ ਦੀ ਵੱਡੀ ਸ਼ਮੂਲੀਅਤ ਨਾਲ' ਬਦਲ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਪਰ ਅੰਕੜਿਆਂ ਦੀ ਅਣਹੋਂਦ ਵਿੱਚ, ਭਾਰਤ ਬਾਰੇ ਅੰਦਾਜ਼ਾ ਨਹੀਂ ਲੱਗ ਸਕਦਾ।

ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ, ਮਹਾਂਮਾਰੀ ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਲਾਗ ਦੀ ਦੁੱਗਣੀ ਦਰ ਅਤੇ ਪ੍ਰਜਨਣ ਦਰ ਦੀਆਂ ਆਪਣੀਆਂ ਸੀਮਾਵਾਂ ਹਨ। RO ਜਾਂ ਇਕੱਲਾ R, ਇਹ ਕਿਸੇ ਬਿਮਾਰੀ ਦੇ ਫ਼ੈਲਣ ਦੀ ਦਰ ਨੂੰ ਰੇਟ ਕਰਨਾ ਹੈ। ਨਵਾਂ ਕੋਰੋਨਾਵਾਇਰਸ Sars-CoV-2 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਜਨਣ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਲਗਭਗ ਤਿੰਨ ਹੈ, ਪਰ ਅਨੁਮਾਨ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਹਨ।

ਮਿਸ਼ੀਗਨ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਜੀਵ-ਵਿਗਿਆਨ ਅਤੇ ਮਹਾਂਮਾਰੀ ਵਿਗਿਆਨ ਦੇ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ, ਭਰਾਮਰ ਮੁਖਰਜੀ ਨੇ ਦੱਸਿਆ, "ਇਹ ਉਪਾਅ ਚੰਗੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜਦੋਂ ਅਸੀਂ ਮਹਾਂਮਾਰੀ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਹੁੰਦੇ ਹਾਂ, ਘੱਟ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਘੱਟ ਮਜ਼ਬੂਤ। ਤੁਹਾਨੂੰ ਸਿਹਤ ਦੇਖਭਾਲ ਦੀਆਂ ਜ਼ਰੂਰਤਾਂ ਲਈ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ ਇੱਕ ਮਹੀਨੇ ਦੇ ਅਨੁਮਾਨ ਲਈ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਅੰਦਾਜ਼ਾ ਲਗਾਉਣ ਵਾਲੇ ਮਾਡਲਾਂ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਹੈ। ਸਾਨੂੰ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਪ੍ਰਮਾਣ ਦੇ ਸੰਕੇਤ ਦਾ ਮੁਲਾਂਕਣ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ।"

ਕਈ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਲਾਗ ਦੀ ਦਰ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਨੂੰ ਦਰਜ ਕਰਨਾ ''ਹਮੇਸ਼ਾ ਇੱਕ ਚੰਗਾ ਸੰਕੇਤ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ ਕਿ ਲਾਗ ਕਿਵੇਂ ਫ਼ੈਲ ਰਹੀ ਹੈ।''

ਭਾਰਤ ਦੀ ਪਬਲਿਕ ਹੈਲਥ ਫਾਊਂਡੇਸ਼ਨ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਸ੍ਰੀਨਾਥ ਰੈੱਡੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, ''ਹਰ ਰੋਜ਼ ਨਵੇਂ...


... 45 ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਦਾ ਇਲਾਜ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਅਤੇ 50 ਇੱਕ ਪਲੇਸਬੋ ਸਮੂਹ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਸਨ (ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕੁਝ ਵੀ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ)।

ਪਤੰਜਲੀ ਕੰਪਨੀ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਨਤੀਜੇ ਅਪ੍ਰੈਲ 2021 ਦੇ ਸੰਸਕਰਣ ਸਾਇੰਸ ਡਾਇਰੈਕਟ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵਿੱਚ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ।

ਇਸ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕੋਰੋਨਿਲ ਦਿੱਤੀ ਗਈ, ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲੋਂ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਠੀਕ ਹੋਏ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇਹ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤੀ ਗਈ।

ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਹ ਇੱਕ ਛੋਟੇ ਜਿਹੇ ਸਮੂਹ ਨਾਲ ਇੱਕ ਪਾਇਲਟ ਅਧਿਐਨ ਸੀ।

ਇਸ ਲਈ ਇਸ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਕੱਢਣਾ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਹੋਰਨਾਂ ਕਾਰਕਾਂ ਦੌਰਾਨ ਠੀਕ ਹੋਣ ਦੀ ਦਰ ਵਿੱਚ ਫ਼ਰਕ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।

ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ:

ਕੀ ਕੋਰੋਨਿਲ... ਬਾਕੀ ਲੇਖ ਲਿਖੋ:

ਐੱਚਓ ਨੇ ਬੀਬੀਸੀ ਨੂੰ ਪੁਸ਼ਟੀ ਕੀਤੀ ਹੈ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ "ਕੋਵਿਡ -19 ਦੇ ਇਲਾਜ ਲਈ ਕਿਸੇ ਰਵਾਇਤੀ ਦਵਾਈ ਦੇ ਅਸਰਦਾਰ ਹੋਣ ਦੀ ਤਸਦੀਕ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਗਈ।"

ਸਾਊਥੈਮਪਟਨ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਮੁਖੀ ਡਾ. ਹੈੱਡ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ, "ਇਸ ਸਮੇਂ ਇਸ ਦਾ ਕੋਈ ਸਪਸ਼ਟ ਪ੍ਰਮਾਣ ਨਹੀਂ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਉਤਪਾਦ ਕੋਵਿਡ -19 ਦੇ ਇਲਾਜ ਜਾਂ ਰੋਕਥਾਮ ਲਈ ਲਾਭਕਾਰੀ ਹੈ।"

ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ:

(ਬੀਬੀਸੀ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਲ FACEBOOK, INSTAGRAM, TWITTERਅਤੇ YouTube 'ਤੇ ਜੁੜੋ।)


... ਅਕਸਰ ਲੋਕ ਉਸ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਉੱਤੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਕਰ ਲੈਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਵਿਦੇਸ਼ ਵਿਚ ਸੈੱਟ ਹੋਣ ਲਈ ਕੁਝ ਰੁਪਏ ਖ਼ਰਚਣ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੋ ਜਾਂਦੇ।"

ਸੁਰਿੰਦਰ ਲਾਂਬਾ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਇਸ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਉਸ ਵੱਲੋਂ ਮਾਰੀਆਂ ਠੱਗੀਆਂ ਕਰੋੜਾਂ ਰੁਪਏ ਦੀਆਂ ਹੋ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਹ ਟਰੈਵਲ ਏਜੰਟ ਫ਼ਿਲਹਾਲ ਲੁਧਿਆਣਾ ਜੇਲ੍ਹ ਵਿਚ ਬੰਦ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਪੰਜਾਬ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਦੂਜੇ ਸੂਬਿਆਂ ਵਿਚ ਵੀ ਧੋਖਾਧੜੀ ਦੇ ਕੇਸ ਦਰਜ ਹਨ।

ਪੁਲਿਸ ਅਧਿਕਾਰੀ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਨਿਤਿਸ਼ ਘਈ ਦੀਆਂ ਲੁਧਿਆਣਾ ਵਿਚ ਪੰਜ ਕੰਪਨੀਆਂ ਸਨ ਅਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਇੱਕ ਨੇ ਵੀ ਮਾਨਤਾ ਨਹੀਂ ਲੈ ਰੱਖੀ ਸੀ।

ਨਾਜਾਇਜ਼ ਟਰੈਵਲ ਏਜੰਟ

ਇਸ ਦੌਰਾਨ, ਕੇਂਦਰੀ ਵਿਦੇਸ਼ ਮੰਤਰਾਲੇ ਨ... ਬਾਕੀ ਲੇਖ ਲਿਖੋ:

ਾਅਦ ਮਾਰਚ 2017 ਤੋਂ ਇਸ ਸਾਲ ਮਾਰਚ ਤੱਕ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਟਰੈਵਲ ਏਜੰਟਾਂ ਵਿਰੁੱਧ 2,140 ਕੇਸ ਦਰਜ ਕੀਤੇ।

ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ 1,107 ਕੇਸ ਭਾਰਤੀ ਦੰਡਾਵਲੀ ਦੀ ਧਾਰਾ 420, ਪੰਜਾਬ ਟਰੈਵਲ ਪ੍ਰੋਫੈਸ਼ਨਲ ਰੈਗੂਲੇਸ਼ਨ ਐਕਟ 2014 ਦੇ ਅਧੀਨ 528 ਅਤੇ ਇਮੀਗ੍ਰੇਸ਼ਨ ਐਕਟ, 1983 ਦੇ ਤਹਿਤ 505 ਕੇਸ ਦਰਜ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ।

ਇਰਾਕ: ਕਿਵੇਂ ਖ਼ਤਰਾ ਮੁੱਲ ਕੇ ਹਿੰਸਾ ਦੀਆਂ ਸ਼ਿਕਾਰ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਪਨਾਹ ਦਿੰਦੀ ਹੈ ਇਹ ਮਹਿਲਾ

ਪੁਲਿਸ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਪੂਰੇ ਸੂਬੇ ਵਿੱਚ ਕੇਸਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵੱਧ ਰਹੀ ਹੈ। ਉਦਾਹਰਨ ਵਜੋਂ ਮੁਹਾਲੀ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਪਿਛਲੇ ਤਿੰਨ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਦੇਸ਼ ਜਾਣ ਦੇ ਨਾਮ ਉੱਤੇ ਧੋਖਾਧੜੀ ਦੇ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ ਭਾਰੀ ਵਾਧਾ ਹੋਇਆ ਹੈ।

ਸਾਲ 2016 ਵਿੱਚ ਪੁਲਿਸ ਨੇ 74 ਕੇਸ ਦਰਜ ਕੀਤੇ ਸਨ ਜਦੋਂ ਕਿ 2017 ਅਤੇ 2018 ਵਿੱਚ ਇਹ ਅੰਕੜਾ ਕ੍ਰਮਵਾਰ 106 ਅਤੇ 190 ਸੀ।

ਪੁਲਿਸ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇਸ ਸਾਲ 30 ਜੂਨ ਤੱਕ ਟਰੈਵਲ ਏਜੰਟਾਂ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ 52 ਧੋਖਾਧੜੀ ਦੇ ਕੇਸ ਦਰਜ ਕੀਤੇ ਹਨ।

ਪੰਜਾਬ ਪੁਲਿਸ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰੀ ਮੁਤਾਬਕ, "ਅਸੀਂ ਏਜੰਟਾਂ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਸ਼ਿਕੰਜਾ ਕੱਸਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।"

ਪੰਜਾਬ ਪੁਲਿਸ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਦੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ ਹਨ ਗ਼ੈਰਕਾਨੂੰਨੀ ਟਰੈਵਲ ਏਜੰਟਾਂ ਦੇ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਸਖ਼ਤ ਤੋਂ ਸਖ਼ਤ ਕਾਰਵਾਈ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇ।

ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਨੂੰ ਸੈਮੀਨਾਰਾਂ ਰਾਹੀਂ ਜਾਗਰੂਕ ਵੀ ਕੀਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਪਰ ਇਸ ਸਭ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਟਰੈਵਲ ਏਜੰਟਾਂ ਵੱਲੋਂ ਮਾਰੀਆਂ ਜਾ ਰਹੀਆਂ ਠੱਗੀਆਂ ਦੀਆਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਸਾਹਮਣੇ ਆਉਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸਪੱਸ਼ਟ ਹੈ ਕਿ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਕਦਮਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਘੱਟ ਸਾਬਤ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ।

ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ-

ਇਹ ਵੀ ਦੇਖੋ:

(ਬੀਬੀਸੀ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਲ FACEBOOK, INSTAGRAM, TWITTERਅਤੇ YouTube 'ਤੇ ਜੁੜੋ।)


... ਅਖ਼ਬਾਰਾਂ ਅਤੇ ਜਰਨਲਸ ਵਿੱਚ ਛਪਵਾਉਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਤਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਲੱਗੇ ਜਿਵੇਂ ਉਹ ਤਸਵੀਰਾਂ ਦੇ ਰੰਗਾਂ ਨੂੰ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਕਰ ਕੇ ਸੁੱਟ ਰਹੀ ਹੈ।

ਤਾਂ ਬਸ ਫਿਰ ਕੀ ਸੀ, ਰੂਪੀ ਆਪਣੀ ਜ਼ਿੱਦ 'ਤੇ ਅੜ੍ਹ ਗਈ ਕਿ ਖ਼ੁਦ ਕਿਤਾਬ ਪਬਲਿਸ਼ ਕਰਨੀ ਹੈ ਤਾਂ ਜੋ ਪੜ੍ਹਨ ਵਾਲੇ ਉਸੇ ਕ੍ਰਮ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਪੜ੍ਹ ਸਕਣ ਜਿਸ ਅੰਦਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਲਿਖਿਆ ਹੈ।

ਇਹ ਜੋਖ਼ਮ ਲੈਣਾ ਬੇਕਾਰ ਨਹੀਂ ਗਿਆ, ਸਾਲ 2014 ਵਿੱਚ ਛਪਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਕਿਤਾਬ 'ਮਿਲਕ ਐਂਡ ਹਨੀ' ਦੀ ਚਰਚਾ ਹਰ ਪਾਸੇ ਸੀ।

ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਕਿਤਾਬ 'ਦਿ ਸਨ ਐਂਡ ਹਰ ਫਲਾਵਰਸ' 2017 ਵਿੱਚ ਆਈ ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਵੀ ਓਨਾਂ ਹੀ ਪਿਆਰ ਮਿਲਿਆ।... ਬਾਕੀ ਲੇਖ ਲਿਖੋ:

ਮੇਰੇ ਲੋਕ ਹਨ, ਮੇਰਾ ਭਾਈਚਾਰਾ ਹੈ।"

ਰੂਪੀ ਕੌਰ ਇਹ ਵੀ ਦੱਸਦੀ ਹੈ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਭਾਈਚਾਰੇ ਨੇ ਜੋ ਅਨਿਆਂ ਸਿਹਾ ਹੈ, ਉਸੇ 'ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਲਿਖਣ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ ਸੀ ਅੱਗੇ ਵੀ ਇਵੇਂ ਹੀ ਲਿਖਦੀ ਰਹੇਗੀ।

1984 ਦਾ ਦਰਦ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਭੁੱਲ ਸਕਦੀ

ਸਾਲ 1984 ਵਿੱਚ ਹੋਏ ਸਿੱਖ ਕਤਲੇਆਮ ਕਾਰਨ ਜੋ ਉਸ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਨੂੰ ਸਹਿਣਾ ਪਿਆ, ਉਸ ਦਾ ਦਰਦ ਅੱਜ ਵੀ ਰੂਪੀ ਅੰਦਰਲੇ ਜਖ਼ਮ ਡੂੰਘੇ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ।

 ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ ਹੈ, "1984 ਦੇ ਕਤਲੇਆਮ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਸਾਡੀ ਪੀੜਾ ਨੂੰ ਮੰਨਣ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਦਾ ਦਰਦ ਅੱਜ ਵੀ ਅਸੀਂ ਸਹਿ ਰਹੇ ਹਾਂ। ਸੈਂਕੜੇ ਨੌਜਵਾਨ ਅਤੇ ਔਰਤਾਂ ਮਾਰ ਦਿੱਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਅਤੇ ਕਈਆਂ ਦਾ ਅਜੇ ਤੱਕ ਕੋਈ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਲੱਗਾ।"

ਮੈਨੂੰ ਲਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਦਰਦ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਜਾਵੇਗਾ, ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਉਦੋਂ ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਸਰਕਾਰ ਇਸ ਨੂੰ ਨਜ਼ਰ-ਅੰਦਾਜ਼ ਕਰਨਾ ਬੰਦ ਨਹੀਂ ਕਰ ਦਿੰਦੀ।"

ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ:

ਇਹ ਵੀਡੀਓ ਵੀ ਦੇਖੋ:

(ਬੀਬੀਸੀ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਲ FACEBOOK, INSTAGRAM, TWITTERਅਤੇ YouTube 'ਤੇ ਜੁੜੋ।)


... ਅਜਿਹਾ ਸ਼ਾਇਦ ਹੀ ਹੋਵੇ ਕਿਉਂਕਿ ਸਰਕਾਰ ਕੋਲ ਇਹ ਰਕਮ ਅਜਿਹੇ ਵਕਤ ਆਈ ਹੈ ਜਦੋਂ ਅਰਥਵਿਵਸਥਾ ਦੀ ਰਫ਼ਤਾਰ ਹੌਲੀ ਹੋ ਰਹੀ ਹੈ, ਲੋਕਾਂ ਦੀਆਂ ਨੌਕਰੀਆਂ ਜਾ ਰਹੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਆਟੋ ਸੈਕਟਰ ਵਿੱਚ ਵੀ ਹਾਲਾਤ ਚੁਣੌਤੀਆਂ ਨਾਲ ਭਰੇ ਹਨ।

ਅਗਲੇ ਸਾਲ ਕੀ ਹੋਵੇਗਾ?

ਅਰਥਸ਼ਾਸਤਰੀ ਵਿਵੇਕ ਕੌਲ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਇਸ ਵਾਰ ਬਜਟ ਨੇ ਜਿੰਨੀ ਆਮਦਨ ਆਉਣ ਦਾ ਅੰਦਾਜ਼ਾ ਲਗਾਇਆ ਸੀ, ਉਹ ਤਾਂ ਆਉਣ ਵਾਲੀ ਹੈ ਨਹੀਂ।

"ਇਸ ਲਈ ਸਰਕਾਰ ਲਈ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ ਕਿ ਕਿਤੋਂ ਪੈਸਾ ਆਵੇ।"

ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ-

ਉਹ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, "ਸਰਕਾਰ ਕਿਸਮਤਵਾਲੀ ਹੈ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਆਰਬੀਆਈ ਤੋਂ ਇੰਨਾ ਪੈਸਾ ਆ ਰਿਹਾ ਹੈ ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਦਿੱਕਤ ਹੁੰਦੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂ... ਬਾਕੀ ਲੇਖ ਲਿਖੋ:

ਨ ਅਤੇ ਉਰਜਿਤ ਪਟੇਲ ਦੇ ਜਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸਵਾਲ ਉਠਦੇ ਰਹੇ ਹਨ ਕਿ ਆਰਬੀਆਈ ਆਪਣੇ ਫੈਸਲੇ ਲੈਣ ਲਈ ਕਿੰਨੀ ਆਜ਼ਾਦ ਹੈ।

ਕਿਤੇ ਇਹ ਆਪਣੇ ਪਾਲੇ ਵਿੱਚ ਗੋਲ ਤਾਂ ਨਹੀਂ?

ਆਰਬੀਆਈ ਦੇ ਸਾਬਕਾ ਉਪ ਗਵਰਨਰ ਵਿਰਲ ਆਚਰਿਆ ਨੇ ਪਿਛਲੀ ਅਕਤੂਬਰ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ ਸੀ ਕਿ ਕੇਂਦਰੀ ਬੈਂਕ ਦੀ ਖੁਦ ਮੁਖਤਿਆਰੀ ਨੂੰ ਕਮਜ਼ੋਰ ਕਰਨਾ ਸੈਲਫ ਗੋਲ ਵਰਗਾ ਹੈ।

ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ ਸਾਬਕਾ ਆਰਬੀਆਈ ਗਵਰਨਰ ਡੀ ਸੁਬਾਰਾਵ ਨੇ ਕਿਹਾ ਸੀ ਕਿ ਆਰਬੀਆਈ ਦੇ ਰਿਜ਼ਰਵ 'ਤੇ ਧਾਵਾ ਬੋਲਣਾ ਗਲਤ ਹੈ।

ਸਰਕਾਰ ਦੀ ਮਦਦ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਆਰਬੀਆਈ ਦੇ ਇਸ ਫ਼ੈਸਲੇ ਨੂੰ ਵੀ ਉਸੇ ਚਸ਼ਮੇ ਨਾਲ ਵੇਖਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।

ਪਰ ਸਾਬਕਾ ਚੀਫ ਸਟੈਟਿਸ਼ੀਅਨ ਆਫ ਇੰਡੀਆ ਪ੍ਰੋਨਬ ਸੇਨ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਲਗਦਾ ਕਿ 'ਇਸ ਫੈਸਲੇ ਦਾ ਆਰਬੀਆਈ ਦਾ ਖੁਦ ਫੈਸਲੇ ਲੈਣ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰ 'ਤੇ ਅਸਰ ਪੈਂਦਾ ਹੈ'।

ਉਹ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, "ਆਰਬੀਆਈ ਦੀ ਖੁਦ ਮੁਖਤਿਆਰੀ ਦੀ ਗੱਲ ਉਸ ਵੇਲੇ ਉਠਦੀ ਹੈ ਜਦੋਂ ਮਹਿੰਗਾਈ ਦੀ ਦਰ 'ਤੇ ਗੱਲ ਹੋ ਰਹੀ ਹੁੰਦੀ ਫਿਰ ਬੈਂਕ ਅਤੇ ਐਨਬੀਏਐੱਫਸੀ 'ਤੇ ਨਜ਼ਰ ਰੱਖਣ ਸਬੰਧੀ ਗੱਲ ਹੋ ਰਹੀ ਹੈ।"

"ਆਰਬੀਆਈ ਖੁਦ ਕਿੰਨਾ ਮੁਨਾਫਾ ਆਪਣੇ ਕੋਲ ਰੱਖੇ ਅਤੇ ਕਿੰਨਾ ਸਰਕਾਰ ਨੂੰ ਦੇਵੇ, ਇਸ ਆਰਬੀਆਈ ਦੀ ਖੁਦ ਮੁਖਤਿਆਰੀ ਦੇ ਚਸ਼ਮੇ ਤੋਂ ਦੇਖਣਾ ਠੀਕ ਨਹੀਂ।"

ਪ੍ਰੋਨਬ ਸੇਨ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਜੇ ਸਰਕਾਰ ਨੂੰ ਆਰਬੀਆਈ ਦੇ ਹੱਥ ਮਰੋੜਨੇ ਹੁੰਦੇ ਤਾਂ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਇਹ ਬਹੁਤ ਪਹਿਲਾਂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੁੰਦਾ।

ਉਹ ਕਹਿੰਦੇ ਹੈ ਕਿ ਵਿਮਲ ਜਾਲਾਨ ਸਮਿਤੀ ਦੀਆਂ ਸਿਫਾਰਿਸ਼ਾਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕੁਝ ਗੱਲਾਂ ਸਾਫ ਹੋ ਗਈਆਂ ਹਨ ਕਿ ਆਰਬੀਆਈ ਆਪਣੇ ਕੋਲ ਕਿੰਨਾ ਰਿਜ਼ਰਵ ਰੱਖ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਕਿੰਨੀ ਰਕਮ ਸਰਕਾਰ ਨੂੰ ਦੇਣੀ ਹੋਵੇਗੀ ਪਰ ਇਸ ਦੇ ਲਈ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਦਸਤੂਰ ਦੀ ਭਾਵਨਾ ਦਾ ਪਾਲਣ ਜਾਰੀ ਰਹੇ।

ਉੱਧਰ ਵਿਵੇਕ ਕੌਲ ਅਨੁਸਾਰ, "ਆਰਬੀਆਈ ਗਵਰਨਰ ਦੇ ਸਰਕਾਰ ਨਾਲ ਬਹੁਤ ਚੰਗੇ ਸਬੰਧ ਨਹੀਂ ਹੋਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਅਤੇ 'ਅਜਿਹਾ ਲਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਆਰਬੀਆਈ ਗਵਰਨਰ ਸ਼ਕਤੀਕਾਂਤ ਦਾਸ ਅਜੇ ਵਿੱਤ ਸਕੱਤਰ ਦੀ ਵੀ ਭੂਮਿਕਾ ਵਿੱਚ ਹੀ ਹਨ।"

ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ-

(ਬੀਬੀਸੀ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਲ FACEBOOK, INSTAGRAM, TWITTER ਅਤੇ YouTube 'ਤੇ ਜੁੜੋ।)


... ਅਣਪਛਾਤੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਖਿਲਾਫ਼ ਮਾਮਲਾ ਦਰਜ ਕੀਤਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇੱਕ ਵਿਅਕਤੀ ਦੀ ਗ੍ਰਿਫ਼ਤਾਰੀ ਵੀ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ।"

ਮਾਮਲੇ ਦੀ ਜਾਂਚ ਚੱਲ ਰਹੀ ਹੈ। ਅੱਗੇ ਹੋਰ ਵੀ ਗ੍ਰਿਫ਼ਤਾਰੀਆਂ ਸੰਭਵ ਹਨ।

21 ਸਾਲ ਦੀ ਦਾਨਿਸਤਾ ਆਪਣੇ ਚਾਚੇ ਦੇ ਘਰ ਹੋਲੀ ਮਨਾਉਣ ਆਈ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸ ਘਟਨਾ ਦਾ ਵੀਡੀਓ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਹੀ ਬਣਾਇਆ

ਗੁਰੂਗ੍ਰਾਮ ਪੁਲਿਸ ਦੇ ਪੀਆਰਓ ਸੁਭਾਸ਼ ਬੋਕੇਨ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਦਿਲਸ਼ਾਦ ਨਾਮ ਦੇ ਵਿਅਕਤੀ ਨੇ ਇਸ ਮਾਮਲੇ ਵਿਚ ਅਣਪਛਾਤੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਖਿਲਾਫ਼ ਕੇਸ ਦਰਜ ਕਰਵਾਇਆ ਹੈ।

ਸਬੂਤ ਅਤੇ ਵੀਡੀਓ ਦੇ ਆਧਾਰ 'ਤੇ ਮਹੇਸ਼ ਨਾਂ ਦੇ ਇੱਕ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਗ੍ਰਿਫ਼ਤਾਰ ਕਰ ਲਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।

ਇਹ ਮਾਮਲਾ ਆਈਪੀਸੀ ਦੀ ਧਾਰਾ 147 (ਦੰਗਾ ਭੜਕਾਉਣਾ), ... ਬਾਕੀ ਲੇਖ ਲਿਖੋ:

, "ਉਹ ਲੋਹੇ ਦੇ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਨੂੰ ਜ਼ੋਰ ਨਾਲ ਧੱਕ ਰਹੇ ਸਨ। ਜਦੋਂ ਦਰਵਾਜ਼ਾ ਨਹੀਂ ਖੁੱਲਿਆ ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਖਿੜਕੀ ਦੀ ਗ੍ਰਿਲ ਤੋੜ ਦਿੱਤੀ ਅਤੇ ਛੱਤ 'ਤੇ ਆ ਗਏ।"

"ਇਨ੍ਹਾਂ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਇੰਨੇ ਡੰਡੇ ਮਾਰੇ ਕਿ ਮੈਂ ਯਾਦ ਕਰਕੇ ਵੀ ਡਰ ਜਾਂਦਾ ਹਾਂ। ਅਸੀਂ ਮੁਸਲਮਾਨ ਹਾਂ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਦੇ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਹਾਂ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਨਾਲ ਆਖ਼ਰ ਸਾਡਾ ਕੀ ਰਿਸ਼ਤਾ ਹੈ?"

"ਮੈਨੂੰ ਇੱਕ ਫ਼ੋਨ ਆਇਆ ਅਤੇ ਦਬਾਅ ਬਣਾਇਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਕੇਸ ਵਾਪਸ ਲੈ ਲਓ। ਆਪਸ ਵਿਚ ਸੁਲਝਾ ਲਓ। ਮੈਂ ਫ਼ੈਸਲਾ ਨਹੀਂ ਕਰਾਂਗਾ। ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਨੇ ਮੇਰੀ ਮਦਦ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਤਾਂ ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਬੱਚਿਆਂ ਦੇ ਨਾਲ ਖ਼ੁਦਕੁਸ਼ੀ ਕਰ ਲਵਾਂਗਾ। ਮੈਂ ਇਹ ਜਗ੍ਹਾ ਛੱਡ ਕੇ ਚਲਾ ਜਾਵਾਂਗਾ।"

ਸਾਜਿਦ ਆਪਣੀ ਗੱਲ ਕਹਿੰਦੇ ਕਹਿੰਦੇ ਕੰਬਣ ਲੱਗਾ। ਨਾਲ ਦੇ ਕਮਰੇ ਤੋਂ ਨਿਕਲ ਕੇ ਇੱਕ ਕੁੜੀ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪਾਣੀ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਉਹ ਸ਼ਾਂਤ ਹੋਇਆ।

ਗੱਲ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਮੇਰੀ ਨਜ਼ਰ ਜ਼ਮੀਨ 'ਤੇ ਪਈ ਜਿੱਥੇ ਕੱਚ ਦੇ ਟੁਕੜੇ ਖਿੱਲਰੇ ਹੋਏ ਸਨ।

ਵੀਰਵਾਰ ਦੀ ਸ਼ਾਮ ਨੂੰ ਇਸ ਘਰ ਦੇ ਸ਼ੀਸ਼ਿਆਂ ਨੂੰ ਹੀ ਨਹੀਂ ਤੋੜਿਆ ਗਿਆ ਸਗੋਂ ਇਸ ਪਰਿਵਾਰ ਦੇ ਹਰ ਮੈਂਬਰ ਨੂੰ ਵੀ ਤੋੜ ਕੇ ਰੱਖ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।

ਉੱਪਰ ਪੌੜੀਆਂ 'ਤੇ ਸਾਨੂੰ ਇੱਕ ਬੱਚੀ ਖੇਡਦੀ ਹੋਈ ਮਿਲੀ। ਇਸ ਬੱਚੇ ਦੇ ਚਿਹਰੇ 'ਤੇ ਡੂੰਘੀ ਸੱਟ ਲੱਗੀ ਹੋਈ ਸੀ, ਜਿਸ ਦਾ ਖੂਨ ਹਾਲੇ ਤੱਕ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੁੱਕਿਆ ਨਹੀਂ ਸੀ।

ਬੱਚੀ ਤੋਂ ਪੁੱਛਿਆ ਉਸ ਨੂੰ ਇਹ ਸੱਟ ਕਿਵੇਂ ਲੱਗੀ ਤਾਂ ਉਸ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਹੋਲੀ ਵਾਲੇ ਅੰਕਲ ਆਏ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸ ਨੇ ਸਭ ਨੂੰ ਮਾਰਿਆ। ਮੈਨੂੰ ਵੀ ਮਾਰਿਆ। ਕੀ ਉਹ ਅੰਕਲ ਲੋਕ ਵਾਪਸ ਆਉਣਗੇ?

ਪੰਜ ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਅਫ਼ੀਫ਼ਾ ਵੀ ਆਪਣੇ ਨਾਨਾ ਦੇ ਘਰ ਆਈ ਸੀ। ਉਹ ਕਹਿੰਦੀ ਹੈ, "ਅੰਕਲ ਲੋਕ ਉੱਪਰ ਆ ਗਏ ਫਿਰ ਜੰਗਲਾ ਤੋੜ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਇੱਥੇ ਆ ਗਏ। ਇੱਥੇ ਆ ਕੇ ਨਾਨਾ ਨੂੰ ਮਾਰਿਆ। ਇਹ ਖੂਨ ਲੱਗਾ ਹੋਇਆ ਹੈ ਇਹ ਨਾਨਾ ਦਾ ਹੀ ਹੈ। ਮੈਂ ਉੱਥੇ ਛੁੱਪ ਗਈ ਸੀ। ਅੰਕਲ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਅਤੇ ਮੇਰੀ ਮੁੰਨੀ ਨੂੰ ਮਾਰਿਆ। ਮੇਰਾ ਗੇਟ ਵੀ ਤੋੜ ਦਿੱਤਾ ਅੰਕਲ ਨੇ।"

'ਪਿੰਡ ਵਿਚ ਬਦਮਾਸ਼ ਮੁਸਲਮਾਨ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਰਹਿਣ ਦਵਾਂਗੇ'

ਇਸ ਮਾਮਲੇ ਵਿਚ ਇੱਕ ਵਿਅਕਤੀ ਦੀ ਗ੍ਰਿਫ਼ਤਾਰੀ ਹੋਈ ਹੈ, ਜਿਸ ਦਾ ਨਾਂ ਮਹੇਸ਼ ਹੈ। ਮਹੇਸ਼ ਨੇੜੇ ਦੇ ਹੀ ਨਯਾ ਗਾਂਵ ਦਾ ਰਹਿਣ ਵਾਲਾ ਹੈ।

ਜਦੋਂ ਅਸੀਂ ਨਯਾ ਗਾਂਵ ਮਹੇਸ਼ ਦੇ ਘਰ ਪਹੁੰਚੇ ਤਾਂ ਉੱਥੇ ਉਸ ਦੀ 17 ਸਾਲ ਦੀ ਭੈਣ ਸ਼ੀਤਲ ਸੀ ਅਤੇ ਹੋਰ ਕੋਈ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਸ਼ੀਤਲ ਨੇ ਸਾਡੇ ਨਾਲ ਗੱਲ ਕਰਨ ਤੋਂ ਸਾਫ਼ ਮਨ੍ਹਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।

ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਅਸੀਂ ਨੇੜੇ ਦੇ ਸਥਾਨਕ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਗੱਲ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਮਨ੍ਹਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਫਿਰ ਨਾਮ ਨਾ ਦੱਸਣ ਦੀ ਸ਼ਰਤ 'ਤੇ ਗੱਲ ਕਰਨ ਲਈ ਸਹਿਮਤ ਹੋ ਗਏ।

ਕੁੱਟਮਾਰ ਦਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ਹੋਈ 5 ਸਾਲ ਦੀ ਅਫ਼ੀਫਾ ਆਪਣੇ ਨਾਨਾ ਦੇ ਘਰ ਹੋਲੀ ਦਾ ਤਿਉਹਾਰ ਮਨਉਣ ਆਈ ਸੀ

ਇੱਕ ਸਥਾਨਕ ਵਿਅਕਤੀ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ, ਇਹ ਗੁੰਡੇ ਬਦਮਾਸ਼ ਹਨ। ਸਾਡੇ ਮੁੰਡੇ ਨੂੰ ਫਸਾ ਦਿੱਤਾ। ਅੱਜ ਤੱਕ ਮੁਸਲਮਾਨ ਇੱਥੇ ਰਹਿੰਦੇ ਆਏ ਹਨ ਪਰ...


... ਅਤੇ ਇਸ ਤੋਂ ਬਣੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ।

ਕੀ ਮੁਸਲਮਾਨ ਜਾਂ ਯਹੂਦੀ ਕਮਿਊਨਿਟੀ ਹੁਣ ਧਾਰਮਿਕ ਕਾਰਨਾਂ ਕਰਕੇ ਸੂਰ ਜੈਲੇਟਿਨ ਅਤੇ ਡੀਐਨਏ ਟੀਕੇ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਣਗੇ?

ਮੌਲਾਨਾ ਆਜ਼ਾਦ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਜੋਧਪੁਰ ਦੇ ਵਾਈਸ ਚਾਂਸਲਰ ਅਤੇ ਇਸਲਾਮਿਕ ਸਟੱਡੀਜ਼ ਦੇ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਅਖ਼ਤਰੁਲ ਵਾਸੇ ਨੇ ਬੀਬੀਸੀ ਹਿੰਦੀ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਇਸਲਾਮ ਵਿੱਚ ਮਨੁੱਖੀ ਜੀਵਨ ਨੂੰ ਪਹਿਲ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ।

ਉਹ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, "ਮਨੁੱਖੀ ਜਾਨ ਬਚਾਉਣ ਲਈ ਜੇ ਕੋਈ ਆਦਮੀ ਭੁੱਖਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸ ਕੋਲ ਖਾਣ ਲਈ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਤਾਂ ਅਜਿਹੀ ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ ਹਰਾਮ ਵੀ ਹਲਾਲ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।"

"ਇਹ ਇਸਲਾਮੀ ਨਿਆਂ ਦਾ ਕਾਨੂੰਨ ਹੈ। ਕੋਰੋਨਾ ਵੈਕਸੀਨ ਇਸ ... ਬਾਕੀ ਲੇਖ ਲਿਖੋ:

ਹਾ ਹੈ ਤਾਂ ਇਸ 'ਤੇ ਕੋਈ ਪਾਬੰਦੀ ਨਹੀਂ ਹੈ ਅਤੇ ਖ਼ਾਸਕਰ ਜਦੋਂ ਇਹ ਬਿਮਾਰੀ ਦਾ ਮਾਮਲਾ ਹੋਵੇ।

ਸੂਰ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਬਾਰੇ ਬਹਿਸ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ, ਫਾਈਜ਼ਰ, ਮੋਡੇਰਨਾ ਅਤੇ ਐਸਟਰਾਜ਼ੇਨੇਕਾ ਕੰਪਨੀਆਂ ਨੇ ਇੱਕ ਬਿਆਨ ਜਾਰੀ ਕੀਤਾ ਹੈ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਵੈਕਸੀਨ 'ਚ ਸੂਰ ਦੇ ਉਤਪਾਦ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਗਈ।

Coronavirus: ਬੁਖ਼ਾਰ, ਖੰਘ ਕੋਰੋਨਾਵਾਇਰਸ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਕਿਵੇਂ ਪਤਾ ਲੱਗੇ |

ਇਸ ਦੇ ਸਮਰਥਨ ਵਿੱਚ ਇਸਲਾਮਿਕ ਮੈਡੀਕਲ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਆਫ ਬ੍ਰਿਟੇਨ (ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਆਈਐਮਏ) ਨੇ ਵੀ ਇੱਕ ਬਿਆਨ ਜਾਰੀ ਕੀਤਾ ਹੈ ਕਿ ਫਾਈਜ਼ਰ ਦੀ ਵੈਕਸੀਨ ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਹੈ।

ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਆਈਐਮਏ ਨੇ ਬਿਆਨ ਜਾਰੀ ਕਰਦਿਆਂ ਕਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਉਸਨੇ ਇਹ ਬਿਆਨ ਸਿਰਫ ਫਾਈਜ਼ਰ ਲਈ ਜਾਰੀ ਕੀਤਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਇਸ ਵੈਕਸੀਨ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਦੀ ਇਸ ਵੇਲੇ ਬ੍ਰਿਟੇਨ ਵਿੱਚ ਆਗਿਆ ਹੈ।

ਸੰਗਠਨ ਨੇ ਕਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਉਸਨੇ ਇਸ ਵੈਕਸੀਨ ਲਈ ਮੁਸਲਿਮ ਸਿਹਤ ਕਰਮਚਾਰੀਆਂ, ਇਸਲਾਮ ਦੇ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਅਤੇ ਕਈ ਇਸਲਾਮਿਕ ਸੰਗਠਨਾਂ ਨਾਲ ਵਿਚਾਰ ਵਟਾਂਦਰੇ ਕੀਤੇ ਹਨ।

ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇਹ ਵੀ ਦੱਸਿਆ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਵੈਕਸੀਨ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਵੀ ਪਸ਼ੂ ਪਦਾਰਥ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ।

ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ:

ਇਹ ਵੀਡੀਓ ਵੀ ਦੇਖੋ:

(ਬੀਬੀਸੀ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਲ FACEBOOK, INSTAGRAM, TWITTERਅਤੇ YouTube 'ਤੇ ਜੁੜੋ।)


... ਅਤੇ ਐੱਚਆਈਵੀ ਬਾਰੇ ਪ੍ਰੈਸ ਵਿੱਚ ਖ਼ਬਰਾਂ ਛਪਦੀਆਂ ਤੇ ਰੇਡੀਓ 'ਤੇ ਵਿਚਾਰ ਚਰਚਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ। ਥੈਂਬੀ ਲਾਇਬਰੇਰੀ ਗਏ ਅਤੇ ਵਾਇਰਸ ਬਾਰੇ ਪੜ੍ਹਿਆ, ਜੋ ਕਿ ਦੁਨੀਆਂ ਭਰ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ।

ਐੱਚਆਈਵੀ ਨਾਲ ਜੁੜੀਆਂ ਸਥਾਨਕ ਮਿੱਥਾਂ

ਉਹ ਮਹਿਸੂਸ ਕੀਤਾ ਇਹ ਇੱਕ ਵਿਆਪਕ ਕਲੰਕ ਨਾਲ ਆਇਆ ਸੀ।

ਇਹ ਪਤਾ ਸੀ ਕਿ ਵਾਇਰਸ ਸੰਭੋਗ ਕਰਨ ਜ਼ਰੀਏ ਸੰਚਾਰ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ ਪਰ ਕਈ ਭਾਈਚਾਰਕ ਆਗੂਆਂ ਨੇ ਇਸ ਤੋਂ ਅਗਾਂਹ ਆਪਣੇ ਸਿਧਾਂਤ ਦੇ ਦਿੱਤੇ।

 ਕੁਝ ਚਰਚਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵਚਨਾਂ ਦੌਰਾਨ ਪਾਦਰੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਕਿਹਾ ਗਿਆ, ਸਿਰਫ਼ ਉਹ ਜਿਹੜੇ ਨੈਤਿਕਤਾ ਛੱਡਦੇ ਹਨ, ਦੁਰਾਚਾਰ ਕਰਦੇ ਹਨ ਤੇ ਸ਼ੈਤਾਨੀ ਸੰਭੋਗ ਕਰਦੇ ਹਨ ਵਾਇਰਸ ... ਬਾਕੀ ਲੇਖ ਲਿਖੋ:

ੋਮ ਸਕਰੀਨ ’ਤੇ

ਏਡਜ਼ ਤੋਂ ਪੀੜਤ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ

ਬਹੁਤ ਕੁਝ ਵਿਵਸਥਿਤ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਸੀ, ਇਸ ਲਈ ਥੈਂਬੀ ਨੇ ਉਹ ਕੀਤਾ ਜੋ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਲੋਕ ਸ਼ਰਮਾਉਂਦੇ ਸਨ।

ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸਾਰਿਆਂ ਨੂੰ ਦੱਸਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਕਿ ਉਹ ਆਪਣੇ ਐੱਚਆਈਵੀ ਪੀੜਤ ਹੋਣ ਬਾਰੇ ਜਾਣਦੇ ਹਨ।

ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ, "ਮੈਂਨੂੰ ਪਤਾ ਹੈ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਕੀ ਹੋਣ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਮੈਨੂੰ ਪਿਆਰ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਮਦਦ ਅਤੇ ਸਹਿਯੋਗ ਦੀ ਲੋੜ ਹੋਵੇਗੀ। ਜੇ ਮੈਂ ਸ਼ਰਮ ਅਤੇ ਗੁਪਤ ਰੱਖਣ ਲਈ ਲੁਕ ਗਈ, ਮੈਂ ਸ਼ਾਇਦ ਮਰੀ ਹੋਈ ਹੋਵਾਂ।"

ਉਹ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਤੀ ਬੈਠੇ ਅਤੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਐੱਚਆਈਵੀ ਬਾਰੇ ਦੱਸਣ ਲਈ ਕੋਲ ਬਿਠਾਇਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਬੀਮਾਰੀ ਜੱਫ਼ੀ ਪਾਉਣ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ ਜਾਂ ਫ਼ਿਰ ਇੱਕੋ ਬਾਥਰੂਮ ਇਸਤੇਮਾਲ ਕਰਨ ਨਾਲ।

ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਹ ਇਲਾਜ ਕਰਵਾਉਣਗੇ ਅਤੇ ਥੈਂਬੀ ਨੇ ਸਮਝਾਇਆ ਕਿ ਇਹ ਇੱਕ ਵਾਇਰਸ ਹੈ ਜਿਸ ਬਾਰੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਤੋਂ ਹੀ ਕੁਝ ਪਤਾ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਬੀਮਾਰੀ ਪਤਾ ਲੱਗਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਪਤਾ ਲੱਗਿਆ, ਪੀਪਲ ਲੀਵਿੰਗ ਵਿਦ ਐੱਚਆਈਵੀ, ਜੋ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਬੀਮਾਰੀ ਦੌਰਾਨ ਮਦਦ ਕਰ ਸਕਦਾ ਸੀ।

ਥੈਂਬੀ ਨੂੰ ਸਾਲ 2002 ਤੱਕ ਕੋਈ ਅੰਦਾਜ਼ਾ ਨਹੀਂ ਸੀ ਪਰ ਕੁਝ ਹੀ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਉਹ ਇਸ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਲਈ ਕੌਮੀ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਆਪਣਾ ਵਾਇਰਸ ਨਾਲ ਜਿਊਣ ਦਾ ਤਜ਼ਰਬਾ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਗੱਲ ਕਰਨ ਲਈ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਕਰਦਾ।

ਥੈਂਬੀ ਨੂੰ ਐੱਚਆਈਵੀ ਅਤੇ ਏਡਜ਼ ਨਾਲ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਜਿਉਂ ਰਹੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਬਹੁਤ ਹੀ ਨਿੱਜੀ ਪੋਸਟਕਾਰਡ ਦੇਖਣ ਲਈ ਬੁਲਾਇਆ ਗਿਆ।

ਸਦਮੇ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵਿਧਵਾ ਜਿਸ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਤੀ ਨੂੰ ਦਫ਼ਨਾਉਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਬੈੱਡ ਹੇਠਾਂ ਇੱਕ ਦਰਾਜ਼ ਵਿੱਚੋਂ ਮਿਲੀ ਚਿੱਠੀ ਤੋਂ ਪਤੀ ਦੇ ਐੱਚਆਈਵੀ ਪਾਜ਼ਿਟਿਵ ਹੋਣ ਬਾਰੇ ਪਤਾ ਲੱਗਿਆ, ਇੱਕ ਅਜਿਹਾ ਸੱਚ ਜਿਸ 'ਤੇ ਉਹ ਕਈ ਸਾਲਾਂ ਤੱਕ ਸੌਂਦੇ ਰਹੇ।

ਇੱਕ ਔਰਤ ਜਿਸ ਨੇ ਬੀਮਾਰੀ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਪੇਂਡੂ ਭਾਈਚਾਰਿਆਂ ਵਿੱਚ ਮੱਦਦ ਲਈ ਇੱਕ ਪੂਰੀ ਯੋਜਨਾ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਸਿਰਫ਼ ਸਖ਼ਤ ਬਿਮਾਰ ਹੋਣ ਅਤੇ ਖੁਦ ਇਸ ਨਾਲ ਮਰਨ ਲਈ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਸੁਫ਼ਨਿਆਂ ਨੂੰ ਬੂਰ ਪੈਂਦਾ ਦੇਖਣ ਲਈ ਨਹੀਂ ਸੀ ਜਿਉਂ ਰਹੀ।

ਆਪਣੀਆਂ ਛੋਟੀਆਂ ਧੀਆਂ ਦੇ ਰੋਣੇ ਨੂੰ ਪਿੱਛੇ ਛੱਡਦਾ ਪਿਤਾ। ਸ਼ਰਮਸਾਰ ਪੁੱਤ ਜੋ ਥੈਂਬੀ ਨੂੰ ਪੁੱਛਦੇ ਕਿ ਕੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਮੁਆਫ਼ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇਗਾ। ਸੈਂਕੜੇ ਮੌਤਾਂ।

ਕਈ ਪੀੜਤਾਂ ਨੇ ਥੈਂਬੀ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੇ ਆਖ਼ਰੀ ਪਲਾਂ ਵਿੱਚ ਨਾਲ ਰਹਿਣ ਲਈ ਕਿਹਾ, ਜੋ ਕਿ ਐਸਵਾਟਿਨੀ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਰਗੀ ਹੀ ਐੱਚਆਈਵੀ ਪਾਜ਼ੀਟਿਵ ਸੀ ।

ਉਹ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, "ਮੈਂ ਇਸ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਗੰਭੀਰਤਾ ਨਾਲ ਲਿਆ। ਮੈਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕੁਝ ਵੀ ਕਹੇ ਬਿਨਾ ਸਮਝ ਸਕਦੀ ਸੀ ਉਸ ਪਲ ਉਹ ਮੇਰੇ ਤੋਂ ਕੀ ਚਾਹੁੰਦੇ ਸਨI"

"ਕੁਝ ਚਾਹੁੰਦੇ ਸਨ ਕਿ ਮੈਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਫ਼ੜੀ ਰੱਖਾਂ। ਕਈ ਹੋਰ ਛੋਹ ਨਹੀਂ ਸਨ ਚਾਹੁੰਦੇ ਪਰ ਕਿਸੇ ਦੀ ਮੌਜੂਦਗੀ ਲੋਚਦੇ ਸਨ। ਮੈਂ ਹਰ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਵੱਖਰੀ...


... ਅਤੇ ਕਿਉਂ ਅਹਿਮ ਹੈ। ਲੋਕਤੰਤਰ ਵਿੱਚ ਆਮ ਜਨਤਾ ਮਤਦਾਨ ਕਰ ਕੇ ਆਪਣੇ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧੀਆਂ ਨੂੰ ਚੁਣਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਬਹੁਮਤ ਹਾਸਲ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਪਾਰਟੀ ਸਰਕਾਰ ਬਣਾਉਂਦੀ ਹੈ।

ਪ੍ਰਸਾਰ ਭਾਰਤੀ ਦਾ ਸਾਬਕਾ ਚੇਅਰਮੈਨ ਅਤੇ ਹਿੰਦੂਤਵਵਾਦੀ ਸਮਝੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਥਿੰਕ ਟੈਂਕ ਵਿਵੇਕਾਨੰਦ ਫਾਊਂਡੇਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਆਜ਼ਾਦੀ, ਸੈਕਊਲਰਿਜ਼ਮ ਜਾਂ ਧਰਮ ਨਿਰਪੱਖਤਾ, ਧਰਮ ਅਤੇ ਸੂਬੇ ਵਿੱਚ ਵੰਡ, ਗਣਤਾਂਤਰਿਕ ਸਰਕਾਰ ਯਾਨਿ ਰਾਜਸ਼ਾਹੀ ਸਰਕਾਰ ਨਹੀਂ, ਸਮਾਨਤਾ ਦਾ ਅਧਿਕਾਰ ਯਾਨਿ ਕਾਨੂੰਨ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਸਭ ਬਰਾਬਰ, ਜੀਣ ਅਤੇ ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਦੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਅਤੇ ਵੋਟ ਦੇਣ ਦਾ ਅਧਿਕਾਰ।"

ਨਾਗਰਿਕਤਾ ਸੋਧ ਕਾਨੂੰਨ ਦੇ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਹੋਏ ਪ੍ਰਦਰ... ਬਾਕੀ ਲੇਖ ਲਿਖੋ:

ੰਤਰ ਵਿੱਚ ਨਿਰੰਤਰ ਗਿਰਾਵਟ, ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਉਦਾਵਾਦ ਦੇ ਲਗਾਤਾਰ ਘੱਟ ਹੋਣ ਦੇ ਸੰਕੇਤ ਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਕਰਦੀ ਹੈ।"

"ਇਹ ਬੋਲਣ ਦੀ ਆਜ਼ਾਦੀ, ਮੀਡੀਆ ਦੀ, ਮੀਡੀਆ ਦੀ ਸੁਤੰਤਰਤਾ 'ਤੇ ਰੋਕ ਲਗਾਉਣ ਅਤੇ ਵਿਰੋਧੀ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਦਬਾਉਣ ਪ੍ਰਤੀ ਸਰਕਾਰ ਦੀ ਅਸਹਿਣਸ਼ੀਲਤਾ 'ਚ ਨਜ਼ਰ ਆਉਂਦੀ ਹੈ।"

ਰਿਪੋਰਟ ਵਿੱਚ ਮੀਡੀਆ ਦੀ ਘੱਟ ਹੁੰਦੀ ਆਜ਼ਾਦੀ 'ਤੇ ਕਾਫੀ ਜ਼ੋਰ ਹੈ। ਸੂਰਿਆ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਨੇ ਭਾਰਤ ਦੇ ਸੰਵਿਧਾਨ ਅਤੇ ਇਸ ਲਈ ਲੋਕਤੰਤਰ 'ਤੇ ਕਿਤਾਵਾਂ ਵੀ ਲਿਖੀਆਂ ਹਨ।

ਉਹ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, "ਰਿਪੋਰਟ ਕਹਿੰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਮੀਡੀਆ ਦੀ ਥਾਂ ਸੁੰਗੜਦੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ। ਪਿਛਲੇ 8-10 ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਸਾਡੇ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਕੀ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਇਸ ਦੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਅੰਦਾਜ਼ਾ ਹੀ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਰਜਿਸਟ੍ਰਾਰ ਆਫ ਨਿਊਜ਼ਪੇਪਰਸ ਹਰ ਸਾਲ ਅੰਕੜੇ ਜਾਰੀ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਮੁਤਾਬਕ 20174 ਵਿੱਚ ਦੈਨਿਕ ਅਖ਼ਬਾਰਾਂ ਦਾ ਸਰਕੂਲੇਸ਼ਨ 14 ਕਰੋੜ ਸੀ, ਜੋ 2018 ਵਿੱਚ ਵੱਧ ਕੇ 24 ਕਰੋੜ ਹੋ ਗਿਆ।"

ਫੋਨ ਉੱਤੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਮੋਦੀ ਭਾਸ਼ਣ ਦਾ ਸੁਣਦੇ ਲੋਕ

"ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ 800 ਟੀਵੀ ਚੈਨਲ ਹੈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ 200 ਨਿਊਜ਼ ਚੈਨਲ ਹਨ। ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਘਰਾਂ ਵਿੱਚ ਟੀਵੀ ਦੇਖਣ ਵਾਲੇ 14 ਕਰੋੜ ਸਨ, ਜੋ 2018 ਵਿੱਚ ਵਧ ਕੇ 20 ਕਰੋੜ ਹੋ ਗਏ। ਇੰਟਰਨੈੱਟ ਕਨੈਕਸ਼ਨ ਪੰਜ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ 15 ਕਰੋੜ ਤੋਂ 57 ਕਰੋੜ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਤਾਨਾਸ਼ਾਹੀ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਮੀਡੀਆ ਦਾ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਵਿਸਥਾਰ ਕਿਵੇਂ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ?"

ਆਪਣੇ ਤਰਕ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਵਧਾਉਂਦੇ ਹੋਏ ਸੂਰਿਆ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਰਿਪੋਰਟ ਤਿਆਰ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਤੋਂ ਪੁੱਛਦੇ ਹਨ, "ਇਹ ਲੋਕ ਸ਼ਾਮ ਨੂੰ ਸਾਡੇ ਸ਼ਾਊਟਿੰਗ ਬ੍ਰਿਗੇਡ (ਟੀਵੀ ਚੈਨਲਾਂ 'ਤੇ ਚੀਕ ਚੀਕ ਕੇ ਬਹਿਸ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਪੈਨਲਿਸਟ) ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਦੇਖਦੇ ਹਨ ਕੀ? ਹਰ ਟੀਵੀ ਚੈਨਲ 'ਤੇ ਰੋਜ਼ ਸ਼ਾਮ ਨੂੰ ਦੋਵਾਂ ਪਾਸਿਓਂ ਤੇਜ਼ ਬਹਿਸ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਲੋਕਤਾਂਤਰਿਕ ਵਿਵਸਥਾ ਨਾ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਅਜਿਹਾ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦੀ।"

"ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ 'ਤੇ ਇੱਕ ਦਿਨ ਮੈਂ ਦੇਖਿਆ ਕਿ ਮੋਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਖ਼ਰਾਬ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਦਾ ਹੈਸ਼ਟੈਗ ਟਰੈਂਡ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਤੁਹਾਨੂੰ ਬੋਲਣ ਦੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਨਹੀਂ ਹੈ ਅਤੇ ਇੱਕ ਸਿਹਤਮੰਦ ਲੋਕਤੰਤਰ ਨਾ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਕੀ ਇਹ ਹੈਸ਼ਟੈਗ ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ 'ਤੇ ਚੱਲ ਸਕੇਦਾ?"

ਸੂਰਿਆ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਮੰਨਦੇ ਹਨ ਕਿ ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ, ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਅਤੇ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਵਰਗੇ ਸੂਬਿਆਂ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਟਵੀਟਸ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਗ੍ਰਿਫ਼ਤਾਰੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਹਨ, ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਤਰਕ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਵਿੱਚ ਮੋਦੀ ਸਰਕਾਰ ਨੂੰ ਕਿਉਂ ਘਸੀਟਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਕਾਨੂੰਨ ਵਿਵਸਥਾ ਸੂਬਾ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਹੈ। ਕੀ ਇਹ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਪਤਾ।

ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ-

ਵੀ-ਡੈਮ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ 2014 ਵਿੱਚ ਹੋਈ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸ ਨੇ 2017 ਤੋਂ ਲੋਕਤੰਤਰ 'ਤੇ ਹਰ ਸਾਲ ਇੱਕ ਗਲੋਬਲ ਰਿਪੋਰਟ ਜਾਰੀ ਕਰਨ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ ਹੈ।

ਸੰਸਥਾ ਦੇ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਮੁਤਾਬਕ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸੰਸਥਾ ਦੇ ਹਿਸਾਬ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਇਲਾਕੇ ਵਿੱਚ ਦੁਨੀਆਂ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਸੰਸਥਾ ਹੈ।

ਰਿਪੋਰਟ...


... ਅਤੇ ਕੁਝ ਸੁਧਾਰ ਦਿਖਿਆ।

246 ਗੇਂਦਾਂ ਦੀ 123 ਦੌੜਾਂ ਦੀ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਪਾਰੀ ਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਚੌਕੇ ਅਤੇ ਛੱਕੇ ਮਾਰੇ

ਸਲਾਮੀ ਬੱਲੇਬਾਜ਼ਾਂ ਨੇ ਸੰਭਾਲ ਕੇ ਗੇਂਦਾਂ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਕਮਜ਼ੋਰ ਗੇਂਦਾਂ 'ਤੇ ਵੀ ਦੌੜਾਂ ਬਣਾਈਆਂ।

ਪਹਿਲੀ ਵਿਕਟ 63 ਦੌੜਾਂ 'ਤੇ ਡਿੱਗੀ। ਕੇ ਐਲ ਰਾਹੁਲ ਨੇ 44, ਮੁਰਲੀ ਵਿਜੇ ਨੇ 18 ਅਤੇ ਵਿਰਾਟ ਕੋਹਲੀ ਨੇ 34 ਦੌੜਾਂ ਬਣਾਈਆਂ।

ਪਰ ਪਾਰੀ ਦੇ ਹੀਰੋ ਰਹੇ ਚੇਤੇਸ਼ਵਰ ਪੁਜਾਰਾ ਅਤੇ ਅਜਿੰਕਿਆ ਰਹਾਣੇ। ਪੁਜਾਰਾ ਨੇ 71 ਅਤੇ ਰਹਾਣੇ 70 ਦੌੜਾਂ ਦੀਆਂ ਪਾਰੀਆਂ 'ਚ 300 ਤੋਂ ਵੱਧ ਦੌੜਾਂ ਦਾ ਟੀਚਾ ਮਿਲਿਆ।

ਹਾਲਾਂਕਿ ਦੂਜੀ ਵਾਰੀ 'ਚ ਹੇਠਲੇ ਕ੍ਰਮ ਦੀ ਭਾਰਤੀ ਬੱਲੇਬਾਜ਼ੀ ਨੇ ਵਿਨਾਸ਼ ਕੀਤਾ, ਵਰਨਾ... ਬਾਕੀ ਲੇਖ ਲਿਖੋ:

ਸੰਦ ਆਉਣਗੀਆਂ-

(ਬੀਬੀਸੀ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਲ FACEBOOK, INSTAGRAM, TWITTERਅਤੇ YouTube 'ਤੇ ਜੁੜੋ।)


... ਅਤੇ ਦੂਜੇ ਵਿੱਚ ਬੁੱਤ ਖੜ੍ਹਾ ਕੀਤਾ ਜਾਣਾ ਸੀ।

ਅਜਿਹੇ ਵਿੱਚ ਇਹ ਕੰਮ ਨੀਂਹ ਰੱਖਣ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਅੱਧਾ ਹਿੱਸਾ ਖੜ੍ਹਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਇਸ ਵਿਚਾਲੇ ਇੱਕ ਹੋਰ ਕੋਰ ਵਾਲ ਬਣਾਈ ਗਈ।

ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਬੁੱਤ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਹਾਲ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕਰੀਬ 200 ਲੋਕ ਬੈਠ ਸਕਦੇ ਹਨ।

ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ:

ਭੂਚਾਲ ਤੋਂ ਕਿਵੇਂ ਬਚੇਗਾ ਇਹ ਬੁੱਤ

ਤਿੰਨ ਹਜ਼ਾਰ ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਦੀ ਲਾਗਤ ਨਾਲ ਬਣੇ ਇਸ ਬੁੱਤ ਦਾ ਭਾਰ 67 ਹਜ਼ਾਰ ਮੀਟ੍ਰਿਕ ਟਨ ਹੈ।

ਪਰ ਇਹ ਸਵਾਲ ਅਹਿਮ ਹੈ ਕਿ ਇੰਨਾ ਉੱਚਾ ਬੁੱਤ ਹਵਾ ਦੇ ਦਬਾਅ, ਭੂਚਾਲ, ਹੜ੍ਹ ਅਤੇ ਹਵਾ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਬਰਦਾਸ਼ਤ ਕਰੇਗਾ। ਭੂਚਾਲ ਤੋਂ ਵੀ ਜ਼ਿਆਦਾ ਖ਼ਤਰਨਾਕ... ਬਾਕੀ ਲੇਖ ਲਿਖੋ:

ਲੈ ਜਾਏ।

ਇਸ ਮੂਰਤੀ ਦੀ ਨੀਂਹ ਨੂੰ ਜ਼ਮੀਨ ਤੋਂ 45 ਮੀਟਰ ਹੇਠਾਂ ਜਾ ਕੇ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ

ਕਿਸੇ ਵੀ ਉੱਚੀ ਇਮਾਰਤ ਨੂੰ ਬਣਾਉਣ ਵੇਲੇ ਹਵਾ ਦੇ ਦਬਾਅ ਨੂੰ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਰੱਖਣਾ ਸਭ ਤੋਂ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ 90 ਡਿਗਰੀ ਦੇ ਐਂਗਲ ਤੋਂ ਪੈਣ ਵਾਲਾ ਹਵਾ ਦਾ ਦਬਾਅ ਕਿਸੇ ਵੀ ਚੀਜ਼ ਨੂੰ ਹਿਲਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।

ਅਜਿਹੇ ਵਿੱਚ ਇਮਾਰਤ ਦਾ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਬਣਾਉਣ ਵੇਲੇ ਇਹ ਧਿਆਨ ਰੱਖਣਾ ਪਿਆ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਹਵਾ ਦਾ ਤੇਜ਼ ਦਬਾਅ ਬਰਦਾਸ਼ਤ ਕਰ ਸਕੇ ਪਰ ਇੱਕ ਚੁਣੌਤੀ ਇਹ ਸੀ ਕਿ ਇਹ ਸਟੈਚੂ ਨਦੀ ਦੇ ਕੰਢੇ  'ਤੇ ਹੈ।

ਇਸ ਕਾਰਨ ਨਦੀ ਦੇ ਉੱਪਰ ਵਗਦੀ ਹਵਾ ਨਾਲ ਵਿੰਡ ਟਨਲ ਪੈਦਾ ਹੋ ਸਕਦਾ ਸੀ। ਅਜਿਹੇ ਵਿੱਚ ਮੂਰਤੀ 'ਤੇ ਪੈਣ ਵਾਲੇ ਹਵਾ ਦੇ ਦਬਾਅ ਦਾ ਅਨੁਮਾਨ ਲਗਾਉਣਾ ਮੁਸ਼ਕਲ ਸੀ।

ਬੁੱਤ ਬਣਾਉਣਾ ਕਿੰਨਾ ਔਖਾ ਕੰਮ

ਇਸ ਕਾਰਨ ਦੁਨੀਆਂ ਦੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਕੰਪਨੀ ਆਰਡਬਲਿਊਆਈਡੀ ਨੂੰ ਇਸ ਲਈ ਇੱਕ ਮਾਡਲ ਵਜੋਂ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ।

ਇਸ ਕੰਪਨੀ ਨੇ ਬਾਊਂਡਰੀ ਲੇਅਰ ਵਿੰਡ ਟਨਲ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਬਣਾਏ ਗਏ ਮਾਡਲ ਦੀ ਏਅਰੋ ਇਲਾਸਟਿਸਿਟੀ ਦੀ ਜਾਂਚ ਕਰਕੇ ਡਿਜ਼ਾਈਨਰਜ਼ ਦੀ ਟੀਮ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਇਨਪੁਟ ਦਿੱਤੇ।

ਸਟੈਚੂ ਆਫ ਯੂਨਿਟੀ ਪ੍ਰਤੀ ਸੈਕੰਡ 60 ਮੀਟਰ ਹਵਾ ਦੇ ਦਬਾਅ ਨੂੰ ਬਰਦਾਸ਼ਤ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ।

ਕਿਸੇ ਵੀ ਬੁੱਤ ਵਿੱਚ ਛਾਤੀ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਪੈਰਾਂ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਕਾਫੀ ਚੌੜਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਕਿਸੇ ਇਮਾਰਤ ਦੇ ਨਿਰਮਾਣ ਦੇ ਲਿਹਾਜ਼ ਨਾਲ ਕਾਫੀ ਅਜੀਬ ਹੈ।

ਇੰਨੀ ਉੱਚੀ ਚਿਮਨੀ ਬਣਾਉਣਾ ਸੌਖਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਹੇਠਲਾ ਹਿੱਸਾ ਚੌੜਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸਿਖ਼ਰ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਪਤਲਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਅਜਿਹੇ ਵਿੱਚ ਮੂਰਤੀ ਲਈ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਬਣਾਉਣਾ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

ਸਟੈਚੂ ਆਫ ਯੂਨਿਟੀ

ਆਧਾਰ ਅਤੇ ਸਿਖ਼ਰ ਵਿਚਾਲੇ ਇਸ ਚੌੜਾਈ ਦੇ ਅਨੁਪਾਤ ਨੂੰ ਸਲੈਂਡਰਨੈਸ ਰੇਸ਼ੀਓ ਦੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਸਟੈਚੀ ਆਫ ਯੂਨਿਟੀ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹੈ।

ਸਟੈਚੂ ਆਫ ਯੂਨਿਟੀ ਪ੍ਰਤੀ ਸੈਕੰਡ 60 ਮੀਟਰ ਹਵਾ ਦੇ ਦਬਾਅ ਨੂੰ ਬਰਦਾਸ਼ਤ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹੈ।

ਇਸ ਕਾਰਨ ਇਸ ਬੁੱਤ ਦੇ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਨੂੰ ਤਿਆਰ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਕਾਫੀ ਮਿਹਨਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਇਸ ਕਾਰਨ ਹੀ ਨੀਂਹ ਦਾ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਬਣਾਉਣਾ ਕਾਫੀ ਚੁਣੌਤੀ ਭਰਿਆ ਸੀ।

ਇਸ ਦੇ ਦੋ ਪੈਰਾਂ ਨੂੰ ਕੋਰ ਵਾਲ ਵਜੋਂ ਇਸਤੇਮਾਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਉਚਾਈ 152 ਮੀਟਰ ਹੈ।

ਕੋਰ ਵਾਲ ਇੱਕ ਅਜਿਹੀ ਤਕਨੀਕ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਉੱਚੀਆਂ ਇਮਾਰਤਾਂ ਬਣਾਉਣ 'ਚ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਮੁੰਬਈ ਵਿੱਚ ਬਣਾਈਆਂ ਜਾ ਰਹੀਆਂ ਕਈ ਇਮਾਰਤਾਂ ਵਿੱਚ ਇਸ ਤਕਨੀਕ ਨੂੰ ਇਸਤੇਮਾਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਬੁੱਤ ਦੀ ਕੋਰ ਵਾਲ ਇੱਕ ਅੰਡਾਕਾਰ ਸਲੈਂਡਰ ਵਰਗੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।

ਪਿੱਤਲ ਦੇ ਪੈਨਲ ਲਗਾਏ ਗਏ ਹਨ...

ਨੀਂਹ ਵੱਲ ਇਸ ਦੀ ਚੌੜਾਈ 850 ਮਿਲੀਮੀਟਰ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਟੌਪ 'ਤੇ 450 ਮਿਲੀਮੀਟਰ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।

ਕਿਸੇ ਵੀ ਸਟ੍ਰੱਕਚਰ ਡਿਜ਼ਾਈਨਰ ਲਈ ਕੋਰ ਵਾਲ ਬਣਾਉਣਾ ਮੁਸ਼ਕਲ ਨਹੀਂ ਹੈ

ਕੋਰ ਵਾਲ ਵਿੱਚ ਕਈ ਥਾਵਾਂ 'ਤੇ ਸਟੀਲ ਪਲੇਟਸ ਲਗਾਈਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ ਤਾਂ ਕਿ ਉਸ ਨਾਲ ਸਪੇਸ ਫਰੇਮ ਜੋੜਿਆ ਜਾ ਸਕੇ।

ਸਟੀਲ ਸਟ੍ਰੱਕਚਰ ਦੀ...


... ਅਤੇ ਬਸਪਾ ਤੋਂ ਖਿੱਚ ਕੇ ਭਾਜਪਾ ਵੱਲ ਆਕਰਸ਼ਿਤ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ।

ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ:

ਕੇਂਦਰੀ ਸਮਾਜਿਕ ਨਿਆਂ ਮੰਤਰੀ ਥਾਵਰ ਚੰਦ ਗਹਿਲੋਤ

ਭਾਜਪਾ ਲੀਡਰ ਹੀ ਰਾਹ ਦਾ ਰੋੜਾ ਬਣੇ

ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਉਮੀਦਾਂ 'ਤੇ ਪਾਣੀ ਫੇਰਨ ਕੋਈ ਹੋਰ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਭਾਜਪਾ ਦੇ ਹੀ ਕੇਂਦਰੀ ਸਮਾਜਿਕ ਨਿਆਂ ਮੰਤਰੀ ਥਾਵਰ ਚੰਦ ਗਹਿਲੋਤ ਖੜ੍ਹੇ ਹੋ ਗਏ। ਗਹਿਲੋਤ ਨੇ ਭਰੀ ਸੰਸਦ ਵਿੱਚ ਯੋਗੀ ਦੇ ਇਸ ਫ਼ੈਸਲੇ ਦੀ ਆਲੋਚਨਾ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਹੁਕਮ ਨੂੰ 'ਅਸੰਵਿਧਾਨਕ' ਦੱਸਦੇ ਹੋਏ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ, ਅਨੁਸੂਚਿਤ ਜਾਤੀ ਦੀ ਸੂਚੀ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦਾ ਬਦਲਾਅ ਕਰਨ ਦਾ ਹੱਕ ਸਿਰਫ਼ ਸੰਸਦ ਨੂੰ ਹੈ, ਕਿਸੇ ਵੀ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਸਰਕਾਰ ਨੂੰ ਨਹੀਂ।

ਮਜ਼ੇ ਦੀ ਗ... ਬਾਕੀ ਲੇਖ ਲਿਖੋ:

ਨੇ ਲਗਾਉਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਸਨ। ਇੱਕ ਪਾਸੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਜਾਤੀਆਂ ਨੂੰ ਇਹ ਦਿਲਾਸਾ ਦਵਾਉਣਾ ਕਿ ਯੋਗੀ ਨੂੰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਕਿੰਨੀ ਫਿਕਰ ਹੈ ਅਤੇ ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਉਹ ਪਿਛੜੀ ਜਾਤੀਆਂ ਨੂੰ ਇਹ ਸਿਗਨਲ ਦੇਣਾ ਕਿ ਇਸਦੇ ਜ਼ਰੀਏ ਉਹ ਆਰਕਸ਼ਣ ਦੀ ਗੁੰਜਾਇਸ਼ ਵਧਾ ਰਹੇ ਹਨ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ 17 ਜਾਤੀਆਂ ਪਿੱਛੜੀ ਜਾਤੀ ਦੀ ਲਿਸਟ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਹੋ ਜਾਣਗੀਆਂ।

ਕੁਝ ਵੀ ਹੋਵੇ, ਫਿਲਹਾਲ ਤਾਂ ਯੋਗੀ ਦਾ ਤੀਰ ਨਿਸ਼ਾਨੇ 'ਤੇ ਨਹੀਂ ਲੱਗ ਸਕਿਆ ਹੈ। ਪਰ ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸ਼ੱਕ ਨਹੀਂ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਕਦਮ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਿਆਸਤ ਤੋਂ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਸੀ ਅਤੇ ਅੱਗੇ ਵੀ ਰਹੇਗਾ।

ਤੁਸੀਂ ਇਹ ਵੀਡੀਓਜ਼ ਵੀ ਦੇਖ ਸਕਦੇ ਹੋ

(ਬੀਬੀਸੀ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਲ FACEBOOK, INSTAGRAM, TWITTERਅਤੇ YouTube 'ਤੇ ਜੁੜੋ।)


... ਅਤੇ ਲੋਕਾਂ ਸਾਹਮਣੇ ਭ੍ਰਿਸ਼ਟਾਚਾਰ ਦੇ ਮੁੱਦੇ ਰੱਖੇ ਸੀ, ਕੀ ਉਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੀ ਕਾਂਗਰਸ ਪਾਰਟੀ ਇਸ ਮੁੱਦੇ ਨੂੰ ਕੈਸ਼ ਕਰ ਪਾਉਂਦੀ ਹੈ ਜਾਂ ਨਹੀਂ।''

ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ:

ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਉਦੈ ਭਾਸਕਰ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, ''ਸਿਆਸਤ 'ਚ ਧਾਰਨਾਵਾਂ ਦਾ ਖੇਡ ਚੱਲਦਾ ਹੈ, ਪਿਛਲੇ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਰਾਫ਼ੇਲ ਸੌਦੇ 'ਤੇ ਲਗਾਤਾਰ ਸਵਾਲ ਉੱਠ ਰਹੇ ਹਨ। ਹੁਣ ਖ਼ੁਦ ਫਰਾਂਸ ਦੇ ਸਾਬਕਾ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਦਾ ਇਹ ਬਿਆਨ ਆਇਆ ਹੈ। ਇਹ ਧਾਰਨਾਵਾਂ ਮੋਦੀ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਲਈ ਮੁਸ਼ਕਿਲਾਂ ਖੜੀਆਂ ਕਰ ਰਹੀਆਂ ਹਨ। ਭਾਵੇਂ ਅੱਗੇ ਚੱਲ ਕੇ ਸੱਚ ਜੋ ਵੀ ਨਿਕਲੇ ਪਰ ਇਸ ਪੂਰੇ ਮਾਮਲੇ ਨੇ ਮੋਦੀ ਸਰਕਾਰ ਪ੍ਰਤੀ ਇੱਕ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਧਾਰਨਾ ਤਾਂ ਬਣਾ ਹੀ ਦਿੱਤੀ ਹੈ।''

ਬੋਫੋਰਸ ਬਨਾਮ... ਬਾਕੀ ਲੇਖ ਲਿਖੋ:

ੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਬਿਹਤਰ ਸਮਝਿਆ।

ਇਸ ਵਿਚਾਲੇ ਰਾਫ਼ੇਲ ਜਹਾਜ਼ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲੀ ਫਰਾਂਸ ਦੀ ਕੰਪਨੀ ਦਸੋ ਏਵੀਏਸ਼ਨ ਨੇ ਵੀ ਇਸ ਪੂਰੇ ਮਸਲੇ 'ਤੇ ਇੱਕ ਬਿਆਨ ਜਾਰੀ ਕੀਤਾ ਹੈ ਜਿਸ ਅਨੁਸਾਰ ਭਾਰਤ ਤੋਂ ਸਹਿਯੋਗੀ ਕੰਪਨੀ ਦੀ ਚੋਣ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਖ਼ੁਦ ਕੀਤੀ ਸੀ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਪਸੰਦ ਦੇ ਆਧਾਰ 'ਤੇ ਹੀ ਰਿਲਾਇੰਸ ਨੂੰ ਚੁਣਿਆ ਸੀ।

(ਬੀਬੀਸੀ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਲ FACEBOOK, INSTAGRAM, TWITTERਅਤੇ YouTube 'ਤੇ ਜੁੜੋ।)


... ਅਤੇ ਸਿੱਖਦੇ ਹੋ ਉਹੀ ਭਾਸ਼ਾ ਤੁਹਾਨੂੰ ਆਵੇਗੀ। ਨਾ ਤਾਂ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਨੂੰ ਅਸੀਂ ਸਿਰਫ਼ ਧਰਮ ਨਾਲ ਬੰਨ੍ਹ ਸਕਦੇ ਹਾਂ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਉਰਦੂ ਨੂੰ।"

ਜੋ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਵਿਰੋਧ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕੀ ਹੈ ਤਰਕ?

ਇਸ ਵਿਰੋਧ ਦੀ ਆਗਵਾਈ ਕਰ ਰਹੇ ਚਕਰਪਾਣੀ ਓਝਾ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, "ਫ਼ਿਰੋਜ਼ ਖ਼ਾਨ ਦੇ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਪੜ੍ਹਨ-ਪੜਾਉਣ ਦੀ ਸਮੱਸਿਆ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਦੇ ਦੋ ਵਿਭਾਗ ਹਨ।"

"ਇੱਕ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਵਿਭਾਗ ਹੈ ਅਤੇ ਦੂਜੇ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਵਿਦਿਆ ਧਰਮ ਵਿਗਿਆਨ। ਫ਼ਿਰੋਜ਼ ਖ਼ਾਨ ਦੀ ਨਿਯੁਕਤੀ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਵਿਭਾਗ 'ਚ ਹੁੰਦੀ ਤਾਂ ਸਾਨੂੰ ਕੋਈ ਸਮੱਸਿਆ ਨਹੀਂ ਸੀ ਪਰ ਇੱਥੇ ਤਾਂ ਧਰਮ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।"

"ਉਹ ਧਰਮ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਕਿ... ਬਾਕੀ ਲੇਖ ਲਿਖੋ:

ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਲਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਫ਼ਿਰੋਜ਼ ਖ਼ਾਨ ਦੀ ਅਰਜ਼ੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਨਿਯਮਾਂ ਦੇ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਹੈ ਤਾਂ ਜ਼ਰੂਰ ਖਾਰਿਜ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ।"

"ਫ਼ਿਰੋਜ਼ ਖ਼ਾਨ ਨੂੰ ਇੰਟਰਵਿਊ ਲਈ ਸੱਦਾ ਭੇਜਿਆ ਗਿਆ ਯਾਨੀ ਚੋਣ ਕਮੇਟੀ ਨੇ ਮੰਨਿਆ ਕਿ ਇਸ ਅਹੁਦੇ ਲਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਕਾਬਲੀਅਤ ਹੈ। ਚੋਣ ਕਮੇਟੀ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕਾਬਿਲ ਮੰਨਿਆ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਚੁਣਿਆ।"

ਅਮਰ ਜਮਨ ਜੋਤੀ, ਸਵਾਈ ਮਾਨ ਸਿੰਘ ਸਟੇਡੀਅਮ ਜੈਪੁਰ ਵਿੱਚ ਗਾਣਾ ਗਉਂਦੇ ਫ਼ਿਰਜ਼ੋ ਖਾਨ

ਮੰਗਲਵਾਰ ਨੂੰ ਬੀਐੱਚਯੂ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਨੇ ਵੀ ਸਪੱਸ਼ਟ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਵਿਦਿਆ ਧਰਮ ਵਿਗਿਆਨ ਫੈਕਲਟੀ ਸਾਹਿਤ ਵਿਭਾਗ ਵਿੱਚ ਅਸਿਸਟੈਂਟ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਦੇ ਇੱਕ ਅਹੁਦੇ 'ਤੇ ਚੁਣੇ ਗਏ ਉਮੀਦਵਾਰ ਦੇ ਵਿਰੋਧ 'ਚ ਕੁਝ ਲੋਕ ਕਈ ਦਿਨਾਂ ਤੋਂ ਵੀਸੀ ਆਵਾਸ ਦੇ ਬਾਹਰ ਧਰਨੇ 'ਤੇ ਬੈਠੇ ਹਨ।

ਇਸ ਸਬੰਧ ਵਿੱਚ ਯੂਨੀਵਿਰਸਿਟੀ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਸਪੱਸ਼ਟ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ ਕਿ ਨਿਯੁਕਤੀ 'ਚ ਪੂਰੀ ਪਾਰਦਰਸ਼ਿਤਾ ਅਪਣਾਉਂਦਿਆਂ ਹੋਇਆਂ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਨੇ ਨਿਯਮ ਅਨੁਸਾਰ ਕਾਬਿਲ ਪਾਏ ਗਏ ਉਮੀਦਵਾਰ ਦਾ ਸਰਬ-ਸਹਿਮਤੀ ਨਾਲ ਚੋਣ ਕੀਤੀ ਹੈ।

ਵਿਰੋਧ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਦੇ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਹੈ ਪਰ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਨੂੰ ਇਹ ਧਰਮ ਨਾਲ ਜੋੜਦੇ ਹਨ। ਕੀ ਇੱਥੇ ਧਰਮ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਹੁੰਦੀ ਹੈ?

ਫ਼ਿਰੋਜ਼ ਖ਼ਾਨ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, "ਇਸ ਫੈਕਲਟੀ ਵਿੱਚ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਵਿਭਾਗ ਹਨ। ਜਿਵੇਂ ਸਾਹਿਤ ਵਿਭਾਗ ਵੱਖ ਹੈ, ਵਿਆਕਰਨ ਵਿਭਾਗ ਵੱਖ ਹੈ, ਜੋਤਿਸ਼ ਵਿਭਾਗ ਵੱਖ ਹੈ, ਵੇਦ ਅਤੇ ਧਰਮ-ਸ਼ਾਸਤਰ ਦਾ ਵਿਭਾਗ ਵੱਖ ਹੈ। ਦਰਸ਼ਨ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਵਿਭਾਗ ਵੀ ਵੱਖਰਾ ਹੈ। ਸਾਹਿਤ ਵਿੱਚ ਧਾਰਮਿਕ ਸਿੱਖਿਆ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਨਾਟਕ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।

ਆਸ਼ੀਸ਼ ਤ੍ਰਿਪਾਠੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਇੰਨੀ ਵੱਡੀ ਗ਼ਲਤੀ ਕਿਵੇਂ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ?

ਉਹ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, "ਦਰਅਸਲ, ਇਹ ਐਕਟ ਦੇ ਉਲੰਘਣ ਦਾ ਮਾਮਲਾ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਜੋ ਵਿਰੋਧ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਲੱਗ ਰਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਖੇਤਰ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਏਕਾਧਿਕਾਰ ਖ਼ਤਮ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਹ ਅਜੇ ਵੀ ਲੋਕਤਾਂਤਰਿਕ ਨਹੀਂ ਹੋਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਨੂੰ ਕਾਇਮ ਰੱਖਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਲੋਕਤੰਤਰ ਦੇ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਹੈ।"

"ਇਹ ਤਕਨੀਕੀ, ਵਿਗਿਆਨ, ਸਮਾਜਕ-ਵਿਗਿਆਨ ਜਾਂ ਹੋਰਨਾਂ ਖੇਤਰਾਂ 'ਚ ਤਾਂ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਧਰਮ ਜਾਂ ਜਾਤ ਦੇ ਆਧਾਰ 'ਤੇ ਰੋਕ ਨਹੀਂ ਸਕਦੇ ਪਰ ਧਰਮ ਵਿਦਿਆ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਨੂੰ ਛੱਡਣਾ ਨਹੀਂ ਚਾਹੁੰਦੇ।"

ਉਹ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, "ਇਹ ਸਮਾਜਕ ਦਬਦਬੇ ਦੀ ਭਾਵਨਾ ਦਾ ਹੀ ਪ੍ਰਤੀਬਿੰਬ ਹੈ। ਇਹ ਪ੍ਰਤੀਕਿਰਿਆਵਾਦੀ ਵਰਗਾਂ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਹਨ ਜੋ ਹਿੰਦੂ ਧਾਰਮਿਕ ਥਾਵਾਂ 'ਤੇ ਹਿੰਦੂ ਧਰਮ ਨੂੰ ਮੰਨਣ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਹੀ ਕਸ਼ਤਰੀ, ਵੈਸ਼ਿਆ ਜਾਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸ਼ੂਦਰ ਪੁਜਾਰੀਆਂ ਦਾ ਵਿਰੋਧ ਕਰਦੇ ਹਨ।"

ਫ਼ਿਰੋਜ਼ ਖਾ਼ਨ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਉਹ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਵਿੱਚ ਲਕਸ਼ਣ ਗ੍ਰੰਥ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਬਿਹਤਰ ਸਮਝਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇਹ ਯਾਦ ਹੈ।

ਉਹ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, "ਲਕਸ਼ਣ...


... ਅਤੇ ਸੈਮੀ ਫਾਈਨਲ ਮੁਕਾਬਲਾ ਬ੍ਰਾਜ਼ੀਲ ਅਤੇ ਜਰਮਨੀ ਵਿੱਚ ਹੋਏਗਾ ਹਾਲਾਂਕਿ ਮੇਜ਼ਬਾਨਾਂ ਦੀ ਸ਼ਾਨਦਾਰ 7-1 ਜਿੱਤ ਨਹੀਂ ਹੋਈ।

2018 ਲਈ ਉਸ ਦੀ ਭਵਿੱਖਬਾਣੀ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਫਰਾਂਸ ਦੂਜੀ ਵਾਰੀ ਇਹ ਟਾਈਟਲ ਜਿੱਤ ਲਏਗਾ।

ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਿਖਿਆ, "ਕਿਸੇ ਦੇਸ ਦੀ ਧੰਨ-ਦੌਲਤ ਅਤੇ ਫੁੱਟਬਾਲ ਵਿੱਚ ਜਿੱਤ ਦਾ ਕੋਈ ਸਬੰਧ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਸਵਿਜ਼ਰਲੈਂਡ ਅਤੇ ਲਕਸਮਬਰਗ ਕੋਲ ਬੁਨਿਆਦੀ ਢਾਂਚੇ ਅਤੇ ਲੋੜੀਂਦੀ ਸਹੂਲਤ ਲਈ ਪੈਸਾ ਹੈ ਪਰ ਫਿਰ ਵੀ ਟੀਮ ਲਈ ਨੌਜਵਾਨ ਨਹੀਂ ਭਰਤੀ ਕਰ ਪਾ ਰਹੇ।"

"ਫੁੱਟਬਾਲ ਖੇਡ ਕੰਮਕਾਜੀ ਅਤੇ ਮੱਧ-ਵਰਗੀ ਲੋਕਾਂ ਤੱਕ ਹੀ ਸੀਮਿਤ ਹੋ ਕੇ ਰਹਿ ਗਈ ਹੈ। ਜੇ ਕੋਈ ਦੇਸ ਕਾਫ਼ੀ ਧਨਾਢ ਹੈ ਤਾਂ ਉੱਥੋਂ ਦੇ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਦੇ ਮਹਿੰਗੇ ਸ਼ੌ... ਬਾਕੀ ਲੇਖ ਲਿਖੋ:

ਇਸ ਦੌਰਾਨ ਹੈਰਾਨ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਵੀ ਹੋ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਆਈਸਲੈਂਡ ਨੇ ਪਹਿਲੀ ਹੀ ਵਾਰੀ ਵਿੱਚ ਰੂਸ 2018 ਲਈ ਕੁਆਲੀਫਾਈ ਕਰ ਲਿਆ। ਜਾਂ ਫਿਰ ਸੀਰੀਆ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਜੋ ਕਿ ਸਿਵਿਲ ਜੰਗ ਦੇ ਦੌਰ ਵਿੱਚ ਵੀ ਪਲੇਆਫ਼ ਵਿੱਚ ਥਾਂ ਬਣਾ ਸਕੀ।

ਸਟੀਫ਼ਨ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ, "ਫੁੱਟਬਾਲ ਬਾਰੇ ਕੁਝ ਵੀ ਕਹਿਣਾ ਮੁਸ਼ਕਿਲ ਹੈ।  ਅਸੀਂ ਇਸ ਦੀ ਚਿੰਤਾ ਕਿਉਂ ਕਰਦੇ ਜੇ ਇਹ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੀ ਤੈਅ ਹੁੰਦਾ?"

(ਬੀਬੀਸੀ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਲ FACEBOOK, INSTAGRAM, TWITTERਅਤੇ YouTube 'ਤੇ ਜੁੜੋ।)


... ਅਤੇ ਹਮੇਸ਼ਾ ਵਧਣ ਵਾਲੇ 'ਸ਼ਹਿਰੀ ਮਾਓਵਾਦੀ' ਨੈੱਟਵਰਕ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਡਰ ਪੈਦਾ ਕੀਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ

ਰਿਪਬਲਿਕ ਟੀਵੀ 'ਤੇ ਕਾਮਰੇਡ ਸੁਧਾ ਨੂੰ ਬਦਨਾਮ ਕੀਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।

ਉਹ ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਹੀ ਸਨਮਾਨਿਤ ਟਰੇਡ ਯੂਨੀਅਨਿਸਟ, ਮਨੁੱਖੀ ਅਧਿਕਾਰ ਵਕੀਲ, ਪੀਯੂਸੀਐਲ ਦੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸਕੱਤਰ ਅਤੇ ਮੌਜੂਦਾ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਾਨੂੰਨ ਯੂਨੀਵਰਸਟੀ ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵਿਜ਼ੀਟਿੰਗ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਹਨ।

ਬਾਰ ਕਾਊਂਸਲ ਵੱਲੋਂ ਨਿਰਧਾਰਿਤ ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਮਾਨਕਾਂ ਦੇ ਨਿਯਮਾਂ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਵਕੀਲ "ਮੁਲਜ਼ਮ ਦੇ ਜੁਰਮ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਆਪਣੀ ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਰਾਏ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਜੁਰਮ ਦੇ ਮੁਲਜ਼ਮ ਦਾ ਬਚਾਅ ਕਰਨਗੇ। ਇੱਕ ਵਕੀਲ ਨੂੰ ਹਮੇਸ਼ਾ ਯਾਦ ਰੱਖਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ... ਬਾਕੀ ਲੇਖ ਲਿਖੋ:

ਦੇ ਅਸਲ ਮੁਲਜ਼ਮ ਮਿਲਿੰਦ ਏਕਬੋਟੇ ਅਤੇ ਸੰਭਾਜੀ ਭਿੜੇ ਸਜ਼ਾ ਤੋਂ ਬਚ ਨਾ ਸਕਦੇ।

ਇਹ ਇਸ ਗੱਲ ਦਾ ਸੰਕੇਤ ਹੈ ਕਿ 'ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਪੁਲਿਸ' ਆਪਣੇ ਮਾਲਿਕ ਲਈ ਕੰਮ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਸੱਤਾ ਵਿੱਚ ਬਣਾਈ ਰੱਖਣ ਲਈ ਕੁਝ ਵੀ ਕਰੇਗੀ।

(ਬੀਬੀਸੀ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਲ FACEBOOK, INSTAGRAM, TWITTERਅਤੇ YouTube 'ਤੇ ਜੁੜੋ।)


... ਅਤੇ ਹਰ ਬੀਤਦੇ ਦਿਨ ਨਾਲ ਇਹ ਗਿਣਤੀ ਵੱਧਦੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ। ਟਰਾਲੀਆਂ ਵਿੱਚ ਖਾਣ ਪੀਣ ਦਾ ਸਾਮਾਨ ਲੱਦਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਕਿਸਾਨਾਂ ਦੇ ਰਹਿਣ ਦਾ ਇੰਤਜ਼ਾਮ ਹੈ।

ਇਥੇ ਦਿਨ ਭਰ ਚੁੱਲ੍ਹੇ ਬਲਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਕੁਝ ਨਾ ਕੁਝ ਪੱਕਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਕੁਝ ਗੁਰਦੁਆਰਿਆਂ ਨੇ ਵੀ ਇਥੇ ਲੰਗਰ ਲਗਾਏ ਹਨ। ਇਸਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਸਿੱਖ ਪਰਿਵਾਰ ਵੀ ਇਥੇ ਆ ਕੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਖਾਣਾ ਖਵਾ ਰਹੇ ਹਨ।

ਇੰਦਰਜੀਤ ਸਿੰਘ ਵੀ ਆਪਣਾ ਟਰੈਕਟਰ ਟਰਾਲੀ ਲੈ ਕੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚੇ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਆਏ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਵੀ ਮਿਲਕੇ ਚੰਦਾ ਇਕੱਠਾ ਕੀਤਾ ਹੈ।

ਉਹ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, "ਟਰੈਕਟਰ ਮੇਰਾ ਆਪਣਾ ਹੈ, ਮੈਂ ਆਪ ਤੇਲ ਪਵਾਇਆ ਹੈ। ਬਾਕੀ ਅਸੀਂ ਪੰਦਰਾ... ਬਾਕੀ ਲੇਖ ਲਿਖੋ:

ਉਹ ਹੀ ਸਾਡੀ ਫ਼ਸਲ ਬੀਜ ਦੇਣਗੇ। ਜੇ ਮੈਂ ਵਾਪਸ ਗਿਆ ਤਾਂ ਮੇਰੀ ਜਗ੍ਹਾ ਦੋ ਹੋਰ ਲੋਕ ਆ ਜਾਣਗੇ।"

"ਅਸੀਂ ਸਮਝਦੇ ਹਾਂ ਕਿ ਇਹ ਬਹੁਤ ਵੱਡਾ ਕੰਮ ਹੈ, ਜਿਹੜਾ ਅਸੀਂ ਕਰ ਰਹੇ ਹਾਂ। ਜੇ ਇਹ ਕੰਮ ਪੂਰਾ ਨਾ ਹੋਇਆ ਤਾਂ ਸਾਡੀ ਪੂਰੀ ਨਸਲ ਹੀ ਬਰਬਾਦ ਹੋ ਜਾਵੇਗੀ। ਇਹ ਕਿਸੇ ਇੱਕ ਬੰਦੇ ਦੀ ਲੜਾਈ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਇਹ ਸਾਡੇ ਸਾਰਿਆਂ ਦੇ ਭਵਿੱਖ ਦਾ ਸਵਾਲ ਹੈ।"

ਵੱਡੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਔਰਤਾਂ ਵੀ ਇਸ ਅੰਦੋਲਨ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਈਆਂ ਹਨ

ਮਹੀਨਿਆਂ ਤੋਂ ਹੋ ਰਹੀ ਸੀ ਅੰਦੋਲਨ ਦੀ ਤਿਆਰੀ

ਪੰਜਾਬ ਦੀਆਂ ਤੀਹ ਤੋਂ ਵੱਧ ਕਿਸਾਨ ਯੂਨੀਅਨਾਂ ਨੇ ਇਹ ਅੰਦੋਲਨ ਖੜਾ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਯੂਨੀਅਨ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਆਗੂ ਦੱਸਦੇ ਹਨ ਕਿ ਉਹ ਬੀਤੇ ਚਾਰ ਮਹੀਨਿਆਂ ਤੋਂ ਜ਼ਮੀਨੀ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਅੰਦੋਲਨ ਲਈ ਕੰਮ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ।

ਕੀਰਤੀ ਕਿਸਾਨ ਯੂਨੀਅਨ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਨੌਜਵਾਨ ਕਿਸਾਨ ਆਗੂ ਰਾਜਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਦੀਪਸਿੰਘਵਾਲਾ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, "ਸਾਡੀ ਯੂਨੀਅਨ ਹੁਣ ਤੱਕ ਇਸ ਅੰਦੋਲਨ 'ਤੇ ਪੰਦਰਾਂ ਲੱਖ ਰੁਪਏ ਖ਼ਰਚ ਕਰ ਚੁੱਕੀ ਹੈ ਅਤੇ ਪੰਦਰਾਂ ਲੱਖ ਦਾ ਫ਼ੰਡ ਸਾਡੇ ਕੋਲ ਹੈ। ਜੇ ਸਾਰੀਆਂ ਯੂਨੀਅਨਾਂ ਦੀ ਗੱਲ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਹੁਣ ਤੱਕ ਕਰੀਬ ਪੰਦਰਾਂ ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਇਸ ਅੰਦੋਲਨ 'ਤੇ ਖ਼ਰਚ ਹੋ ਚੁੱਕੇ ਹਨ।"

ਰਾਜਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਇਸ ਅੰਦੋਲਨ ਵਿੱਚ ਐਨਆਰਆਈ ਵੀ ਵੱਧ ਚੜ੍ਹ ਕੇ ਹਿੱਸਾ ਪਾ ਰਹੇ ਹਨ ਅਤੇ ਉਹ ਫ਼ੰਡ ਭੇਜਣ ਦੀ ਵੀ ਪੇਸ਼ਕਸ਼ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ।

ਉਹ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, "ਜਿਥੋਂ ਤੱਕ ਫ਼ੰਡ ਦਾ ਸਵਾਲ ਹੈ, ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਕਿਸਾਨ ਆਪਣੀ ਲੜਾਈ ਆਪ ਲੜਨ ਦੇ ਸਮਰੱਥ ਹਨ। ਪਰ ਇਹ ਸਿਰਫ਼ ਕਿਸਾਨਾਂ ਦਾ ਹੀ ਸਵਾਲ ਨਹੀਂ ਹੈ।"

"ਇਨਾਂ ਕਾਨੂੰਨਾਂ ਨਾਲ ਮਜ਼ਦੂਰ ਅਤੇ ਗਾਹਕ ਵੀ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋਣਗੇ। ਜਿਵੇਂ ਜਿਵੇਂ ਅੰਦੋਲਨ ਅੱਗੇ ਵੱਧੇਗਾ, ਆਮ ਲੋਕ ਅਤੇ ਮਜ਼ਦੂਰ ਵੀ ਇਸ ਨਾਲ ਜੁੜਦੇ ਜਾਣਗੇ।"

ਅੰਦੋਲਨ ਨਾਲ ਜੁੜੀਆਂ ਯੂਨਿਅਨਾਂ ਨੇ ਚੰਦਾ ਇਕੱਠਾ ਕਰਨ ਲਈ ਪਿੰਡਾਂ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਪੱਧਰ ਤੱਕ ਕਮੇਟੀਆਂ ਬਣਾਈਆਂ ਹਨ

ਪੈਸਿਆਂ ਦਾ ਪੂਰਾ ਹਿਸਾਬ

ਇਸ ਅੰਦੋਲਨ ਨਾਲ ਜੁੜੀਆਂ ਯੂਨਿਅਨਾਂ ਨੇ ਚੰਦਾ ਇਕੱਠਾ ਕਰਨ ਲਈ ਪਿੰਡਾਂ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਪੱਧਰ ਤੱਕ ਕਮੇਟੀਆਂ ਬਣਾਈਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਆ ਰਹੇ ਪੈਸਿਆਂ ਦਾ ਪੂਰਾ ਹਿਸਾਬ ਰੱਖਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।

ਰਾਜਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, "ਅਸੀਂ ਇੱਕ ਇੱਕ ਪੈਸੇ ਦਾ ਹਿਸਾਬ ਰੱਖ ਰਹੇ ਹਾਂ। ਜੋ ਲੋਕ ਦੇਖਣਾ ਚਾਹੁਣ ਉਹ ਯੂਨੀਅਨ ਵਿੱਚ ਆ ਕੇ ਦੇਖ ਸਕਦੇ ਹਨ।"

ਸਿਰਫ਼ ਪੈਸਿਆਂ ਦਾ ਹੀ ਨਹੀਂ ਯੂਨੀਅਨਾਂ ਦੇ ਆਗੂ ਅੰਦੋਲਨ ਵਿੱਚ ਆ ਰਹੇ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਵੀ ਹਿਸਾਬ ਰੱਖ ਰਹੇ ਹਨ।

ਇੱਕ ਥਿਏਟਰ ਗਰੁੱਪ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਨੌਜਵਾਨ ਵੀ ਆਪਣੇ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਚੰਦਾ ਇਕੱਠਾ ਕਰਕੇ ਅੰਦੋਲਨ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚੇ ਹਨ।

ਇਸੇ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਿਲ ਇੱਕ ਨੌਜਵਾਨ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਸੀ, "ਬਹੁਤ ਸਪੱਸ਼ਟ ਜਿਹੀ ਗੱਲ ਹੈ, ਜਿਹੜਾ ਪੰਜਾਬ ਪੂਰੇ ਦੇਸ ਦਾ ਢਿੱਡ ਭਰ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਆਪ ਭੁੱਖਾ ਨਹੀਂ ਮਰੇਗਾ। ਅਸੀਂ ਸਭ ਆਪਣਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕਰਕੇ ਆਏ ਹਾਂ।"

"ਪਿੰਡ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਕਿਸਾਨ ਯੂਨੀਅਨਾਂ ਦੀਆਂ ਕਮੇਟੀਆਂ ਹਨ, ਅਸੀਂ ਸਾਰਿਆਂ ਨੇ ਚੰਦਾ ਇਕੱਠਾ ਕੀਤਾ। ਟਰਾਲੀ ਵਿੱਚ ਭਾਵੇਂ...


... ਅਦਾਲਤ ਵਿੱਚ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।

ਸਮਾਣਾ ਸਦਰ ਥਾਣੇ ਦੇ ਐਸਐੱਚਓ ਰਣਬੀਰ ਸਿੰਘ ਨਾਲ ਬੀਬੀਸੀ ਨੇ ਫੋਨ ਰਾਹੀ ਇਸ ਕੇਸ ਬਾਰੇ ਗੱਲਬਾਤ ਕੀਤੀ ਤਾਂ ਉਸ ਨੇ ਕਿਹਾ ਇਸ ਬਾਰੇ ਉਹ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦੇ, ਇਸ ਦੀ ਜਾਂਚ ਪਟਿਆਲਾ ਦੇ ਡੀਐੱਸਪੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਕੁਮਾਰ ਭਾਂਤੇ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ। ਬੀਬੀਸੀ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਵੀ ਰਾਬਤਾ ਕਾਇਮ ਕੀਤਾ ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਮੀਟਿੰਗ ਵਿਚ ਹੋਣ ਦੀ ਗੱਲ ਕਹਿ ਕੇ ਫੋਨ ਕੱਟ ਦਿੱਤਾ।

ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪੁਲਿਸ ਦਾ ਪੱਖ ਜਾਣਨ ਭਾਂਤੇ ਨੂੰ ਫੋਨ ਉੱਤੇ ਡੀਐੱਸਪੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਕੁਮਾਰ ਭਾਂਤੇ ਨੂੰ ਐੱਸਐੱਮਐੱਸ ਵੀ ਭੇਜਿਆ ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕੋਈ ਜਵਾਬ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤਾ।

ਪਿਤਾ ਪਲਵਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਮੁਤਾਬਕ ਬੇਸ਼ੱਕ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਮੁੰਡਾ ਘਰ ਆ ਗਿਆ ਹੈ... ਬਾਕੀ ਲੇਖ ਲਿਖੋ:

ਦੀ ਅਦਾਲਤ ਵਿਚ ਜ਼ਮਾਨਤ ਭਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਸਿਆਸੀ ਆਗੂਆਂ ਤੱਕ ਵੀ ਪਹੁੰਚ ਕੀਤੀ ਤਾਂ ਕੁਝ ਦਿਨ ਬਾਅਦ ਹਰਜੀਤ ਨਾਲ ਪਟਿਆਲਾ ਵਿਖੇ ਮੁਲਾਕਾਤ ਕਰਵਾਈ ਗਈ। ਡਰ ਨਾਲ ਜਸਪ੍ਰੀਤ ਤੋਂ ਬੋਲਿਆ ਨਹੀਂ ਸੀ ਜਾ ਰਿਹਾ।

ਪਲਵਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਮੁਤਾਬਕ ਬੇਸ਼ੱਕ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਮੁੰਡਾ ਘਰ ਆ ਗਿਆ ਹੈ ਪਰ ਅਜੇ ਵੀ ਪੁਲਿਸ ਦੀ ਸਖ਼ਤੀ ਦਾ ਡਰ ਇਸ ਦੇ ਦਿਮਾਗ਼ ਵਿਚ ਬੈਠਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।

ਪਲਵਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਮੁਤਾਬਕ ਅਜੇ ਜਸਪ੍ਰੀਤ 18 ਸਾਲਾਂ ਦਾ ਹੀ ਹੈ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਖ਼ਦਸ਼ਾ ਹੈ ਕਿ ਪੁਲਿਸ  ਅੱਗੇ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਤੰਗ ਪ੍ਰੇਸ਼ਾਨ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹੈ।

ਉਨ੍ਹਾਂ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਨੂੰ ਅਪੀਲ ਕੀਤੀ ਕਿ ਪੁਲਿਸ ਜ਼ਿਆਦਤੀ ਕਾਰਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਨੇ ਪਿਛਲੇ ਦਿਨਾਂ ਵਿਚ ਬਹੁਤ ਹੀ ਮਾੜੇ ਦਿਨ ਦੇਖੇ ਹਨ, ਇਸ ਕਰ ਕੇ ਇਸ ਮਾਮਲੇ ਦੀ ਜਾਂਚ ਕਰਵਾਈ ਜਾਵੇ।

ਛੋਟੀਆਂ ਛੋਟੀਆਂ ਗਲਤੀਆਂ ਲਈ ਸਿੱਖ ਨੌਜਵਾਨਾਂ 'ਤੇ ਯੂਏਪੀਏ ਤਹਿਤ ਕੇਸ ਦਰਜ ਨਾ ਕੀਤੇ ਜਾਣ -ਸੁਖਬੀਰ ਬਾਦਲ ਨੇ ਕਿਹਾ ਸੀ

ਸਵਾਲਾਂ ਦੇ ਘੇਰੇ ਵਿੱਚ ਯੂਏਪੀਏ ਕਾਨੂੰਨ ਦੀ ਵਰਤੋਂ

ਇਸ ਕਾਨੂੰਨ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਤੇ ਦੁਰਵਰਤੋਂ ਦਾ ਮੁੱਦਾ ਅੱਜ ਕੱਲ ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਸਿਆਸੀ ਫ਼ਿਜ਼ਾ ਵਿਚ ਛਾਇਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਅਤੇ ਆਮ ਆਦਮੀ ਪਾਰਟੀ ਇਸ ਮੁੱਦੇ ਉੱਤੇ ਸਰਕਾਰ ਨੂੰ ਘੇਰ ਰਹੀਆਂ ਹਨ।

ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਸੁਖਬੀਰ ਸਿੰਘ ਬਾਦਲ ਨੇ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਕੈਪਟਨ ਅਮਰਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਡੀਜੀਪੀ ਦਿਨਕਰ ਗੁਪਤਾ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਹੇਠ ਸੂਬੇ ਦੀ ਪੁਲਿਸ ਵੱਲੋਂ ਗੈਰ ਕਾਨੂੰਨੀ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਰੋਕੂ ਐਕਟ (ਯੂਏਪੀਏ) ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਵਿਰੁੱਧ ਚੇਤਾਵਨੀ ਦਿੱਤੀ ਹੈ।

ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਸੂਬੇ ਦੇ ਪੁਲਿਸ ਮੁਖੀ ਨੂੰ ਸਪੱਸ਼ਟ ਹਦਾਇਤਾਂ ਜਾਰੀ ਹੋਣੀਆਂ ਚਾਹੀਦੀਆਂ ਹਨ ਕਿ ਛੋਟੀਆਂ ਛੋਟੀਆਂ ਗਲਤੀਆਂ ਲਈ ਸਿੱਖ ਨੌਜਵਾਨਾਂ 'ਤੇ ਯੂਏਪੀਏ ਤਹਿਤ ਕੇਸ ਦਰਜ ਨਾ ਕੀਤੇ ਜਾਣ।

ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਛੋਟੀਆਂ ਛੋਟੀਆਂ ਗਲਤੀਆਂ ਕਾਰਨ ਸਿੱਖ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਨੂੰ ਗ੍ਰਿਫਤਾਰ ਕਰ ਕੇ ਜੇਲ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਡੱਕੇ ਜਾਣ ਦੇ ਕੇਸਾਂ ਵਿਚ ਲਗਾਤਾਰ ਵਾਧਾ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ ਕਿ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਇਸ ਤਰੀਕੇ ਝੂਠੇ ਕੇਸਾਂ ਵਿਚ ਫਸਾਏ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਸਾਰੇ ਸਿੱਖ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਦੇ ਕੇਸ ਲੜੇਗਾ।

ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਆਮ ਆਦਮੀ ਪਾਰਟੀ ਨੇ ਯੂਏਪੀਏ ਕਾਨੂੰਨ ਦੀ ਆੜ 'ਚ ਮਨੁੱਖੀ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਦੀ ਕਥਿਤ ਉਲੰਘਣਾ ਦੇ ਮੁੱਦੇ 'ਤੇ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਰਾਜਪਾਲ ਨੂੰ ਮਿਲਣ ਦਾ ਫ਼ੈਸਲਾ ਲਿਆ।

ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ:

ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਬੁਲਾਰੇ ਕੁਲਤਾਰ ਸਿੰਘ ਸੰਧਵਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਆਮ ਆਦਮੀ ਪਾਰਟੀ ਦੇਸ਼ ਵਿਰੋਧੀ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਅਤੇ ਕਾਨੂੰਨ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਹੱਥ 'ਚ ਲੈਣ ਵਾਲੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਅਨਸਰ ਦੀ ਪੈਰਵੀ ਨਹੀਂ ਕਰਦੀ, ਪਰੰਤੂ ਜੇਕਰ ਕਾਨੂੰਨ-ਵਿਵਸਥਾ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲਾ ਪੁਲਿਸ ਤੰਤਰ ਹੀ ਕਾਨੂੰਨ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਹੱਥ 'ਚ ਲੈ ਕੇ ਨਿਰਦੋਸ਼ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਨੂੰ ਤੰਗ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਕਰੇਗਾ ਤਾਂ ਇਹ ਸਿੱਧਾ-ਸਿੱਧਾ ਮਨੁੱਖੀ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਦੀ ਉਲੰਘਣਾ ਹੈ ਅਤੇ ਆਮ ਆਦਮੀ ਪਾਰਟੀ ਇਸ ਵਿਰੁੱਧ ਹਰ ਪੱਧਰ 'ਤੇ...


... ਅਪਡੇਟ ਕਰਨ ਦੀ ਦਲੀਲ ਦਿੱਤੀ ਹੈ।

ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ

160 ਤੋਂ ਵੱਧ ਕਾਰੋਬਾਰੀ ਨੇਤਾਵਾਂ ਨੇ ਮਰਫ਼ੀ ਨੂੰ ਇੱਕ ਖੁੱਲੇ ਪੱਤਰ ਵਿੱਚ ਅਪੀਲ ਕੀਤੀ ਸੀ ਕਿ ਜੋਅ ਬਾਇਡਨ ਨੂੰ ਤੁਰੰਤ ਪ੍ਰੇਜ਼ੀਡੇਂਟ-ਇਲੈਕਟ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਮਾਨਤਾ ਦਿੱਤੀ ਜਾਵੇ।

ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਲਿਖਿਆ, "ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਤੋਂ ਸਰੋਤਾਂ ਅਤੇ ਜ਼ਰੂਰੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਨੂੰ ਰੋਕਣਾ ਅਮਰੀਕਾ ਦੀ ਜਨਤਕ ਅਤੇ ਆਰਥਿਕ ਸਿਹਤ ਅਤੇ ਸੁਰੱਖਿਆ ਨੂੰ ਜੋਖਮ ਵਿੱਚ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ।"

14 ਦਸੰਬਰ ਨੂੰ ਬਾਇਡਨ ਦੀ ਜਿੱਤ ਨੂੰ ਯੂਐਸ ਇਲੈਕਟੋਰਲ ਕਾਲਜ ਦੁਆਰਾ ਮਨਜ਼ੂਰੀ ਮਿਲਣੀ ਤੈਅ ਹੈ

ਮਿਸ਼ੀਗਨ ਵਿੱਚ ਕੀ ਹੋਇਆ?

ਮਿਸ਼ੀਗਨ ਸਟੇਟ ਬੋਰਡ ਕੈਨਵਸਸਰਜ਼ ਵਿਖੇ ਦੋ ਰਿਪਬਲੀਕਨ ਵਿਚੋਂ ਇਕ ਸ਼ਖ਼ਸ ਨਤੀਜ... ਬਾਕੀ ਲੇਖ ਲਿਖੋ:

ਵਿੱਚ ਅਸਫਲ ਰਹੀਆਂ ਹਨ।

ਟਰੰਪ ਦੀ ਮੁਹਿੰਮ ਨੇ ਜੌਰਜੀਆ ਵਿੱਚ ਵੀ ਇੱਕ ਵਾਰ ਦੁਬਾਰਾ ਵੋਟਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਦੀ ਮੰਗ ਕੀਤੀ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਪਹਿਲਾਂ ਹੱਥੀਂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਗਿਣਤੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਬਾਇਡਨ ਦੀ ਜਿੱਤ ਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਹੋਈ ਸੀ।

ਵਿਸਕਾਨਸਿਨ ਵਿੱਚ ਟਰੰਪ ਦੀ ਮੁਹਿੰਮ ਦੀ ਬੇਨਤੀ ਨਾਲ ਅੰਸ਼ਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਦੁਬਾਰਾ ਵੋਟਿੰਗ ਕੀਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ। ਚੋਣ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਨੇ ਟਰੰਪ ਦੇ ਸਮਰਥਕਾਂ 'ਤੇ ਰਾਜ ਦੀ ਵੋਟਾਂ ਦੀ ਮੁੜ ਗਿਣਤੀ ਵਿਚ ਰੁਕਾਵਟ ਪਾਉਣ ਦਾ ਇਲਜ਼ਾਮ ਲਾਇਆ ਹੈ।

ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਟਰੰਪ ਦੇ ਨਿਰੀਖਕ ਕੁਝ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਜਾਣ ਬੁੱਝ ਕੇ ਕਾਰਵਾਈ ਹੌਲੀ ਕਰਨ ਲਈ ਹਰ ਇੱਕ ਵੋਟ ਨੂੰ ਚੁਣੌਤੀ ਦੇ ਰਹੇ ਸਨ।

ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ:

(ਬੀਬੀਸੀ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਲ FACEBOOK, INSTAGRAM, TWITTERਅਤੇ YouTube 'ਤੇ ਜੁੜੋ।)


... ਅਫ਼ਗਾਨ ਕਬੀਲਿਆਂ ਦੀ ਆਪਸੀ ਲੜਾਈ ਨੂੰ ਖ਼ਤਮ ਕਰਕੇ ਸਭ ਨੂੰ ਇਕਜੁੱਟ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਇੱਕ ਅਫ਼ਗਾਨ ਮੁਲਕ ਦੀ ਬੁਨਿਆਦ ਰੱਖੀ।

ਅਹਿਮਦ ਸ਼ਾਹ ਨੇ ਕਈ ਜੰਗਾਂ ਜਿੱਤ ਕੇ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ਾਲ ਬਾਦਸ਼ਾਹਤ ਕਾਇਮ ਕੀਤੀ। ਇਤਿਹਾਸਕਾਰ ਇਸਨੂੰ ਦੁੱਰਾਨੀ ਸਾਮਰਾਜ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ।

ਅਹਿਮਦ ਸ਼ਾਹ ਅਬਦਾਲੀ ਦੇ ਵਿਸ਼ਾਲ ਸਾਮਰਾਜ ਦਾ ਦਾਇਰਾ ਪੱਛਮ ਵਿੱਚ ਇਰਾਨ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਪੂਰਬ ਵਿੱਚ ਹਿੰਦੋਸਤਾਨ ਦੇ ਸਰਹਿੰਦ ਤੱਕ ਸੀ।

ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਬਾਦਸ਼ਾਹਤ ਉੱਤਰ ਵਿੱਚ ਮੱਧ ਏਸ਼ੀਆ ਦੇ ਅਮੂ ਦਰਿਆ ਦੇ ਕਿਨਾਰੇ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਦੱਖਣ ਵਿੱਚ ਹਿੰਦ ਮਹਾਂਸਾਗਰ ਦੇ ਕੰਢੇ ਤੱਕ ਫੈਲੀ ਹੋਈ ਸੀ।

ਮੋਟੇ ਜਿਹੇ ਅਨੁਮਾਨ ਮੁਤਾਬਿਕ ਅਹਿਮਦ ਸ਼ਾਹ ਅਬਦਾਲੀ ਦੀ ਸਲਤਨਤ ਲਗਭਗ ਵੀਹ ਲੱਖ ਵਰ... ਬਾਕੀ ਲੇਖ ਲਿਖੋ:

ਲੀ ਦੇ ਸਾਮਰਾਜ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਸਨ, ਉਹ ਅਬਦਾਲੀ ਦੇ ਨਵੇਂ ਅਫ਼ਗਾਨ ਸਾਮਰਾਜ ਲਈ ਰਣਨੀਤਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਬੇਹੱਦ ਅਹਿਮ ਸਨ, ਇਸ ਲਈ ਆਮ ਅਫ਼ਗਾਨ ਨਾਗਰਿਕ ਮੰਨਦੇ ਹਨ ਕਿ ਅਹਿਮਦ ਸ਼ਾਹ ਅਦਬਾਲੀ ਲਈ ਪਾਣੀਪਤ ਦੀ ਤੀਜੀ ਲੜਾਈ ਆਤਮ-ਰੱਖਿਆ ਲਈ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੋ ਗਈ ਸੀ।

ਅਬਦਾਲੀ ਲਈ ਇਸ ਜੰਗ ਦਾ ਮਕਸਦ ਆਪਣੇ ਸਾਮਰਾਜ ਲਈ ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਵੱਡੇ ਖ਼ਤਰੇ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਨਾ ਸੀ ਤਾਂ ਕਿ ਉਹ ਆਪਣੀ ਸਲਤਨਤ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਖ਼ੇਤਰੀ ਸਾਥੀਆਂ ਦੀ ਵੀ ਹਿਫ਼ਾਜ਼ਤ ਕਰ ਸਕੇ।

ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਸ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਅਫ਼ਗਾਨ ਸੈਨਾ ਦੀ ਨਿਰਣਾਇਕ ਜਿੱਤ ਹੋਈ ਪਰ ਦੋਵੇਂ ਹੀ ਧਿਰਾਂ ਦੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਲੋਕ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਮਾਰੇ ਗਏ ਸਨ।

ਅਫ਼ਗਾਨਿਸਤਾਨ ਦੇ ਇੱਕ ਵੱਡੇ ਇਲਾਕੇ ਵਿੱਚ ਇਸ ਜੰਗ ਨੂੰ ਅੱਜ ਵੀ 'ਮਰਾਟਾਈ ਵਹਾਲ' (ਯਾਨੀ ਮਰਾਠਿਆਂ ਨੂੰ ਹਰਾ ਦੇਣਾ) ਵਜੋਂ ਯਾਦ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

 ਕੰਧਾਰ ਇਲਾਕੇ ਵਿੱਚ ਅੱਜ ਵੀ ਇਹ ਪਸ਼ਤੋ ਜ਼ੁਬਾਨ ਦੀ ਇੱਕ ਕਹਾਵਤ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੈ।

ਅਹਿਮਦ ਸ਼ਾਹ ਅਬਦਾਲੀ ਨੇ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਬਣਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਵੀ ਕਈ ਨਿਰਣਾਇਕ ਲੜਾਈਆਂ ਲੜੀਆਂ ਸਨ

ਇਸ ਕਹਾਵਤ ਨੂੰ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕਿਸੇ ਦੀ ਤਾਕਤ ਜਾਂ ਉਪਲੱਬਧੀਆਂ ਨੂੰ ਚੁਣੌਤੀ ਦੇਣ ਜਾਂ ਵਿਅੰਗ ਕਰਨ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਪਸ਼ਤੂਨਾਂ ਵਿੱਚ ਅੱਜ ਵੀ ਆਮ ਬੋਲਚਾਲ ਵਿੱਚ ਇਹ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ''ਤੁਸੀਂ ਤਾਂ ਅਜਿਹੇ ਦਾਅਵੇ ਕਰ ਰਹੇ ਹੋ, ਜਿਵੇਂ ਤੁਸੀਂ ਮਰਾਠਿਆਂ ਨੂੰ ਹਰਾ ਦਿੱਤਾ ਹੋਵੇ।''

ਜਾਂ ਫਿਰ ਸਵਾਲੀਆ ਢੰਗ ਨਾਲ ਪੁੱਛਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ''ਤੂੰ ਕਿਸ ਮਰਾਠੇ ਨੂੰ ਹਰਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ?''

ਇਤਿਹਾਸ ਨਾਲ ਇਨਸਾਫ਼?

ਕੁਝ ਲੋਕਾਂ ਖ਼ਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ ਅਫ਼ਗਾਨਾਂ ਦੇ ਇੱਕ ਤਬਕੇ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ 'ਪਾਣੀਪਤ' ਫ਼ਿਲਮ ਵਿੱਚ ਅਹਿਮਦ ਸ਼ਾਹ ਅਬਦਾਲੀ ਦੀ ਨਕਾਰਾਤਮਕ ਦਿੱਖ ਪੇਸ਼ ਕਰਨ ਦਾ ਅਸਰ ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਅਫ਼ਗਾਨਿਸਤਾਨ ਦੇ ਦੋਸਤਾਨਾਂ ਸਬੰਧਾਂ 'ਤੇ ਵੀ ਪੈ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਫ਼ਿਲਮ ਦੀ ਵਜ੍ਹਾ ਨਾਲ ਦੋਵੇਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੀ ਜਨਤਾ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਪ੍ਰਤੀ ਨਕਾਰਾਤਮਕ ਭਾਵਨਾ ਪੈਦਾ ਹੋਵੇਗੀ।

ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਨੇ ਤਾਂ ਆਪਣੀ ਇੱਕ ਬੈਲਿਸਟਿਕ ਮਿਜ਼ਾਇਲ ਦਾ ਨਾਂ ਹੀ ਅਹਿਮਦ ਸ਼ਾਹ ਅਬਦਾਲੀ ਦੇ ਨਾਂ 'ਤੇ ਰੱਖਿਆ ਹੈ।

ਇਸੇ ਵਜ੍ਹਾ ਕਾਰਨ ਕਈ ਜਾਣਕਾਰ ਇਹ ਵੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਫ਼ਿਲਮ 'ਪਾਣੀਪਤ' ਵਿੱਚ ਅਹਿਮਦ ਸ਼ਾਹ ਅਬਦਾਲੀ-ਦੁੱਰਾਨੀ ਦੀ ਨਕਾਰਾਤਮਕ ਦਿੱਖ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੀ ਗਈ ਤਾਂ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਇਸਦਾ ਸਿਆਸੀ ਫ਼ਾਇਦਾ ਚੁੱਕਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ।

ਅਹਿਮਦ ਸ਼ਾਬ ਦੁੱਰਾਨੀ ਦਾ ਮਕਬਰਾ

ਫ਼ਿਲਮ 'ਪਾਣੀਪਤ' ਦੇ ਲਗਭਗ ਤਿੰਨ ਮਿੰਟ ਲੰਬੇ ਟਰੇਲਰ ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਈ ਦਿੱਤੀਆਂ ਤਿੰਨ ਤੱਥਾਂ ਸਬੰਧੀ ਗ਼ਲਤੀਆਂ ਨੇ ਇਸ ਚਿੰਤਾ ਨੂੰ ਹੋਰ ਵੀ ਵਧਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।

ਫ਼ਿਲਮ 'ਪਾਣੀਪਤ' ਵਿੱਚ ਅਹਿਮਦ ਸ਼ਾਹ ਅਬਦਾਲੀ ਦਾ ਕਿਰਦਾਰ ਸੱਠ ਸਾਲ ਦੇ ਸੰਜੇ ਦੱਤ ਨੇ ਨਿਭਾਇਆ ਹੈ ਜਦੋਂਕਿ ਜਨਵਰੀ, 1761 ਵਿੱਚ ਅਹਿਮਦ ਸ਼ਾਹ ਅਬਦਾਲੀ ਦੀ ਉਮਰ ਸਿਰਫ਼ 38 ਸਾਲ ਸੀ, ਇਸ ਲਈ ਅਫ਼ਗਾਨ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਦੀ ਉਮਰ ਅਤੇ ਕਿਰਦਾਰ ਹਕੀਕਤ ਨਾਲ ਮੇਲ ਨਹੀਂ ਖਾਂਦੇ ਹਨ।

ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਮਰਾਠਾ ਫ਼ੌਜ ਦਾ ਕਮਾਂਡਰ ਸਦਾਸ਼ਿਵਰਾਓ...


... ਅਮਰੀਕਾ ਭੇਜਣ ਲਈ ਆਪਣੇ ਨਾਲ ਦਿੱਲੀ ਲੈ ਗਿਆ।

ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ 2 ਮਹੀਨੇ ਤੱਕ ਉਹ ਏਜੰਟ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਥਾਵਾਂ 'ਤੇ ਰਿਹਾ ਅਤੇ ਆਖ਼ਰੀ ਵਾਰ ਉਸ ਨਾਲ 2 ਅਗਸਤ 2017 ਨੂੰ ਫੋਨ 'ਤੇ ਗੱਲ ਹੋਈ ਸੀ।

ਗੁਰਦੀਪ ਨੇ ਆਪਣੇ ਮਾਤਾ -ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਆਖਰੀ ਵਾਰ ਗੱਲਬਾਤ ਦੌਰਾਨ ਆਖਿਆ ਸੀ ਕਿ ਉਹ ਬਹਾਮਾਸ ਦੇ ਨਜ਼ਦੀਕ ਫਰੀਪੋਰਟ ਤੋਂ ਹੁਣ ਸਮੁੰਦਰੀ ਰਸਤੇ ਅਮਰੀਕਾ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ ਅਤੇ ਉੱਥੇ ਪਹੁੰਚ  ਕੇ ਫੋਨ ਕਰੇਗਾ ਪਰ ਅੱਜ ਤੱਕ ਉਸਦਾ ਫੋਨ ਨਹੀਂ ਆਇਆ।

ਗੁਰਦੀਪ ਸਿੰਘ ਵੀ ਪਿਛਲੇ 10 ਮਹੀਨਿਆਂ ਤੋਂ ਲਾਪਤਾ ਹੈ

ਅਵਤਾਰ ਸਿੰਘ ਮੁਤਾਬਕ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪੈਸੇ ਤਾਂ ਵਾਪਿਸ ਮਿਲ ਗਏ ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪੈਸੇ ਨਾਲੋਂ ਵੱਧ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤ ਦੀ ਫਿਕਰ ਹੈ।... ਬਾਕੀ ਲੇਖ ਲਿਖੋ:

ਾਪਤਾ ਹੋਏ ਮੁੰਡਿਆ ਨੂੰ ਲੱਭਣ ਲਈ ਕੇਂਦਰੀ ਮੰਤਰੀ ਸ਼ੁਸ਼ਮਾ ਸਵਰਾਜ ਦਾ ਦਰਵਾਜ਼ਾ ਖੜਕਾਇਆ ਹੈ ਪਰ ਕੁਝ ਵੀ ਹੱਥ ਨਹੀਂ ਲੱਗਾ।

ਪੀੜਤ ਮਾਪਿਆਂ ਵੱਲੋਂ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਕੈਪਟਨ ਅਮਰਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਤੇ ਪੰਜਾਬ ਪੁਲੀਸ ਦੇ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਜਨਰਲ ਨੂੰ ਚਿੱਠੀਆਂ ਲਿਖੀਆਂ ਪਰ ਕਿਸੇ ਦਾ ਜਵਾਬ ਨਹੀਂ ਆਇਆ।

ਜਸਪ੍ਰੀਤ ਦੀ ਮਾਂ ਕੁਲਵਿੰਦਰ ਕੌਰ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤ ਦਾ ਇੱਕ ਸਾਲ ਤੋਂ ਕੋਈ ਥਹੁ- ਪਤਾ ਨਾ ਲੱਗਿਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਹਉਕਾ ਭਰਦਿਆਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਪਿਛਲੇ ਸਾਲ ਰੱਖੜੀ ਤੋਂ ਦੋ ਦਿਨ ਪਹਿਲਾਂ ਆਖਰੀ ਵਾਰ ਫੋਨ ਆਇਆ ਸੀ। ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਜਸਪ੍ਰੀਤ ਨਾਲ ਸਾਡੀ ਕੋਈ ਗੱਲ ਨਹੀਂ ਹੋਈ ।

ਜਸਪ੍ਰੀਤ ਦਾ ਪਿਛਲੇ ਸਾਲ ਰੱਖੜੀ ਤੋਂ ਦੋ ਦਿਨ ਪਹਿਲਾਂ ਆਖਰੀ ਵਾਰ ਫੋਨ ਆਇਆ ਸੀਉਸ ਮਗਰੋਂ ਉਸਦੀ ਘਰੇ ਕੋਈ ਗੱਲ ਨਹੀਂ ਹੋਈ ।

ਖੱਸਣ ਪਿੰਡ ਦੇ ਟ੍ਰੈਵਲ ਏਜੰਟ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਵਿਰੁੱਧ ਪੁਲੀਸ ਨੇ ਕੇਸ ਤਾਂ ਦਰਜ ਕੀਤਾ ਹੋਇਆ ਹੈ ਪਰ ਉਸ ਨੂੰ ਫੜ ਨਹੀਂ ਰਹੀ। ਉਸ ਬਾਰੇ ਵੀ ਹੁਣ ਕੋਈ ਅਤਾ-ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਲੱਗ ਰਿਹਾ ਕਿ ਟ੍ਰੈਵਲ ਏਜੰਟ ਇਧਰ ਹੀ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਵੀ ਕਿਧਰੇ ਦੌੜ ਗਿਆ ਹੈ ?

ਕੁਲਵਿੰਦਰ ਕੌਰ ਨੇ ਦੱਸਿਆ,"ਰੋ-ਪਿਟ ਲਈ ਦਾ। ਢਿੱਡ ਤੜਫਦਾ ਆ ਪਰ ਕੋਈ ਵਾਹ ਪੇਸ਼ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦੀ। ਸਰਕਾਰਾਂ ਦਾ ਖਬਰੇ ਲਹੂ ਹੀ ਚਿੱਟਾ ਹੋ ਗਿਆ ਆ। ਸਾਡੀ ਸੁਣਦਾ ਹੀ ਕੋਈ ਨਹੀਂ। ਅਸੀਂ ਤਾਂ ਟ੍ਰੈਵਲ ਏਜੰਟ ਨੂੰ ਇੱਥੋਂ ਤੱਕ ਵੀ ਕਹਿ ਦਿੱਤਾ ਸੀ ਕਿ ਤੂੰ ਭਾਵੇਂ ਪੈਸੇ ਨਾ ਵੀ ਮੋੜੀਂ ਪਰ ਸਾਡਾ ਪੁੱਤ ਮੋੜਦੇ। ਕਈ ਵਾਰ ਰਾਤਾਂ ਨੂੰ ਉਠ ਖੜੋਂਦੀ ਹਾਂ ਤੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਇਹੀ ਸੋਚਦੀ ਰਹਿੰਦੀ ਆ ਕਿ ਜੱਸੇ ਨੇ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਰੋਟੀ ਖਾਧੀ ਵੀ ਆ ਕਿ ਨਹੀਂ।"

"ਇੱਕ ਜੂਨ ਨੂੰ ਜਸਪ੍ਰੀਤ 27 ਸਾਲਾਂ ਦਾ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ । ਜਿੱਦਣ ਉਸ ਨੇ ਘਰੋਂ ਪੈਰ ਪੁੱਟਿਆ ਸੀ ਉਦੋਂ ਵੀ ਥੋੜ੍ਹੇ ਦਿਨਾਂ ਬਾਅਦ ਉਹਦਾ ਜਨਮ ਦਿਨ ਸੀ। ਅਸੀਂ ਤਾਂ ਨਾ ਮਰਿਆਂ ਵਿੱਚ ਆਂ ਨਾ ਜਿਊਂਦਿਆਂ ਵਿੱਚ। ਜਾਈਏ ਤੇ ਜਾਈਏ ਕਿੱਥੇ ? ਪੈਸੇ ਵੀ ਗਏ ਤੇ ਨਿਆਣੇ ਵੀ ਗਏ। ਅਸੀਂ ਤਾਂ ਉਜੜ ਗਏ ਆਂ। ਹੁਣ ਤਾਂ ਰੱਬ ਦੇ ਹੀ ਹੱਥ ਵੱਸ ਆਂ ਕਿ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਹੁਣ ਕਿਹੜਾ ਸੁਨੇਹਾ ਆਉਣਾ ਕਿਹੜਾ ਨਹੀਂ ਆਉਣਾ।"

ਸਰਬਜੀਤ ਸਿੰਘ ਨੇ ਬਾਹਰ ਨੌਕਰੀ ਦੀ ਲਾਲਸਾ ਨਾਲ ਹੀ ਬਾਰ੍ਹਵੀਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹੋਟਲ ਮੈਨੇਜਮੈਂਟ ਦਾ ਡਿਪਲੋਮਾ ਕੀਤਾ ਸੀ

"ਪੁਲੀਸ ਵਾਲੇ ਪੁੱਛਦੇ ਆਂ ਕਿ ਸਾਨੂੰ ਏਜੰਟ ਦਾ ਪਤਾ ਦੱਸੋ ਅਸੀਂ ਫੜ ਲਿਆਉਂਦੇ ਆਂ।"

ਸਰਬਜੀਤ ਦੇ ਮਾਪੇ ਥਾਣੇ ਜਾਣੋਂ ਹੀ ਹਟ ਗਏ

25 ਸਾਲਾ ਸਰਬਜੀਤ ਸਿੰਘ ਦੀ ਮਾਂ ਸਤਪਾਲ ਕੌਰ ਨੇ ਦੱਸਿਆ, "ਤਿੰਨ ਮਹੀਨੇ ਹੋ ਗਏ ਆ ਹੁਣ ਕਿਸੇ ਪੁਲੀਸ ਵਾਲੇ ਅਧਿਕਾਰੀ ਜਾਂ ਥਾਣੇਦਾਰ ਨੂੰ ਮਿਲਣ ਨਹੀਂ ਗਏ। ਉਹ ਅੱਗੇ ਗੱਲਾਂ ਹੀ ਹੋਰ ਦੀਆਂ ਹੋਰ ਕਰਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਪੁਲੀਸ ਵਾਲੇ ਤਾਂ ਇੱਥੋਂ ਤੱਕ ਕਹਿਣ ਤੱਕ ਚਲੇ ਗਏ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਮੁੰਡਾ ਕਿਹੜਾ ਸਾਨੂੰ ਦੱਸ ਕੇ ਭੇਜਿਆ ਸੀ। ਡੀਐਸਪੀ ਤਾਂ ਠੀਕ ਬੋਲਦਾ ਆ ਪਰ ਐਸਐਚਓ ਅਵੈੜਾ ਬੋਲਦਾ ਆ। ਹੁਣ ਤਾਂ ਘਰ ਚੁਪ ਕਰਕੇ ਬਹਿ ਗਏ ਹਾਂ।"

"ਪੁਲੀਸ ਵਾਲੇ ਬੱਸ ਇੱਕੋ ਹੀ ਰੱਟ ਲਾਈ ਰੱਖਦੇ ਆ ਏਜੰਟ ਬਾਰੇ ਦੱਸੋ ਸਾਨੂੰ ਕਿੱਥੇ ਲੁਕਿਆ ਆ ਫੜ ਅਸੀਂ ਆਪੇ ਲੈਂਦੇ ਆ। ਸਾਨੂੰ...


... ਅਰਸੇ ਦੌਰਾਨ ਹੀ ਅਫ਼ਗਾਨਿਸਤਾਨ ਦੇ ਦੱਖਣੀ ਹਿੱਸੇ 'ਚ ਉਸ 'ਤੇ ਤਾਲਿਬਾਨ ਵੱਲੋਂ ਜਾਨਲੇਵਾ ਹਮਲਾ ਵੀ ਹੋਇਆ। ਪਰ ਉਹ ਇਸ ਹਮਲੇ 'ਚ ਵਾਲ-ਵਾਲ ਬਚ ਗਈ ਸੀ।

ਕੂਫ਼ੀ ਅੱਜ ਵੀ ਔਰਤਾਂ ਲਈ ਨਿਡਰ ਹੋ ਕੇ ਕੰਮ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ ਤੇ ਉਹ ਆਪਣੀਆਂ ਧੀਆਂ ਨਾਲ ਰਹਿ ਰਹੀ ਹੈ।

3. ਅਲਾ ਸਾਲਾਹ

ਸੁਡਾਨ ਦੀ ਰਹਿਣ ਵਾਲੀ 22 ਸਾਲਾ ਅਲਾ ਸਾਲਾਹ ਉਸ ਸਮੇਂ ਸੁਰਖੀਆਂ ਵਿੱਚ ਆਈ ਜਦੋਂ ਦੇਸ ਵਿੱਚ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਉਮਰ ਅਲ-ਬਸ਼ੀਰ ਖਿਲਾਫ ਮੁਜ਼ਾਹਰੇ ਹੋ ਰਹੇ ਸਨ।

ਮੁਜ਼ਾਹਰਿਆਂ ਦੌਰਾਨ ਨਾਅਰੇਬਾਜ਼ੀ ਦੀ ਇੱਕ ਵੀਡੀਓ ਵਾਇਰਲ ਹੋਈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਅਲਾ ਦਿਖ ਰਹੀ ਸੀ। ਵੀਡੀਓ ਵਿੱਚ ਅਲਾ ਮੁਜ਼ਾਹਰੇ ਕੇਂਦਰ ਦਾ ਬਿੰਦੂ ਉਸ ਵੇਲੇ ਬਣੀ ਜਦੋਂ ਉਹ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਇਨਕਲਾਬ ਦ... ਬਾਕੀ ਲੇਖ ਲਿਖੋ:

਼ਾਹਰੇ ਹਵਾਲਗੀ ਬਿਲ ਦੇ ਵਿਰੋਧ ਵਜੋਂ ਹੋ ਰਹੇ ਸਨ।

'ਸ਼ੀਲਡ ਗਰਲ' ਕਹੀ ਜਾ ਰਹੀ ਕੁੜੀ ਮੁਜ਼ਾਹਰਾਕਾਰੀਆਂ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਇਕਲੌਤੀ ਔਰਤ ਸੀ।

ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਵੀ ਪੁਲਿਸ ਲਾਈਨ ਦੇ ਇੰਨੀ ਨੇੜੇ ਖੜ੍ਹੇ ਹੋਣ ਦੀ ਹਿੰਮਤ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਿਆ, ਉਸ ਨੇ ਧਿਆਨ ਲਾਉਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਜਦੋਂ ਤਣਾਅ ਵੱਧ ਰਿਹਾ ਸੀ ਤਾਂ ਉਹ 'ਓਮ' ਦਾ ਉਚਾਰਾਨ ਕਰਨ ਲੱਗੀ।

ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ 'ਤੇ ਧਿਆਨ ਕਰ ਰਹੀ ਇਹ ਤਸਵੀਰ ਵਾਇਰਲ ਹੋਣ ਮਗਰੋਂ, ਲਾਮ ਹਾਂਗਕਾਂਗ ਮੁਜ਼ਾਹਰਿਆਂ ਦਾ ਚਿਹਰਾ ਬਣੀ।

ਪਰ ਇਹ ਨੌਜਵਾਨ ਕੁੜੀ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਦਾ ਚਿਹਰਾ ਨਹੀਂ ਬਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦੀ ਸੀ।

ਲਾਮ ਨੇ ਸਾਲ 2014 ਵਿੱਚ 79 ਦਿਨਾਂ ਦੀ ਅੰਬਰੇਲਾ ਮੂਵਮੈਂਟ ਵੇਲੇ ਹਰੇਕ ਦਿਨ ਸੜਕਾਂ 'ਤੇ ਕੱਟਿਆ ਸੀ।

ਲਾਮ ਨੂੰ ਘੁੰਮਣ ਫਿਰਨ ਦਾ ਬਹੁਤ ਸ਼ੌਂਕ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸ ਨੇ ਏਸ਼ੀਆ, ਲਾਤਿਨ ਅਮਰੀਕਾ, ਉੱਤਰੀ-ਅਮਰੀਕਾ ਅਤੇ ਯੂਰਪ ਸਣੇ ਦਰਜਨਾਂ ਦੇਸ ਘੁੰਮੇ ਹਨ।

ਲਾਮ ਨੇ ਨੇਪਾਲ ਨੇ ਭੁਚਾਲ ਦੀ ਮਾਰ ਵੀ ਝੱਲੀ ਸੀ।

ਵੀਡੀਓ: ਬੀਬੀਸੀ ਪੰਜਾਬੀ ਨੂੰ ਲਿਆਓ ਆਪਣੇ ਮੋਬਾਈਲ 'ਤੇ

ਵੀਡੀਓ: ਜਿਹੜੇ ਲੋਕ ਆਂਡਾ-ਮੀਟ ਖਾਂਦੇ ਨੇ, ਕੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕੋਰੋਨਾਵਾਇਰਸ ਦਾ ਜ਼ਿਆਦਾ ਖ਼ਤਰਾ ਹੈ?

ਵੀਡੀਓ: ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਨਾਲਿਆਂ 'ਚੋਂ ਨਿਕਲੀਆਂ ਲਾਸ਼ਾਂ ਕੀ ਦੱਸਦੀਆਂ ਹਨ?

(ਬੀਬੀਸੀ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਲ FACEBOOK, INSTAGRAM, TWITTERਅਤੇ YouTube 'ਤੇ ਜੁੜੋ।)


... ਅਲੀ ਨਾਲ ਮੇਰੀ ਮੁਲਾਕਾਤ ਖਰਸਾਵਾਂ ਚੌਕ 'ਤੇ ਹੋਈ।

ਗੋਲੀਬਾਰੀ ਦੌਰਾਨ ਉਹ ਘਟਨਾ ਅਸਥਾਨ ਤੋਂ ਕੁਝ ਹੀ ਦੂਰੀ 'ਤੇ ਕਬਰਿਸਤਾਨ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਸਨ।

ਰਜਬ ਅਲੀ ਇੱਕ ਜਨਵਰੀ, 1948 ਦੀ ਘਟਨਾ ਨੂੰ ਅੱਖੀਂ ਦੇਖਿਆ

ਇੱਕ ਜਨਵਰੀ, 1948 ਦੀ ਘਟਨਾ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕੁਝ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਯਾਦ ਕੀਤਾ, "ਅੱਜ ਜਿੱਥੇ ਸ਼ਹੀਦੀ ਅਸਥਾਨ ਹੈ, ਉਸ ਦੇ ਨੇੜੇ-ਤੇੜੇ ਉਦੋਂ ਤੱਕ ਬੰਗਲਾ ਸੀ ਜੋ ਅੱਜ ਵੀ ਹੈ। ਨੇੜੇ ਹੀ ਬਲਾਕ ਦਫ਼ਤਰ ਸੀ। ਉੱਥੇ ਇੱਕ ਮਸ਼ੀਨਗਨ ਰਾਹੀਂ ਇੱਕ ਲਕੀਰ ਖਿੱਚੀ ਗਈ ਸੀ ਅਤੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਸੀ ਕਿ ਉਹ ਲਕੀਰ ਪਾਰ ਕਰ ਕੇ ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਮਿਲਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਨਾ ਕਰਨ।''

"ਅਜਿਹਾ ਸੁਣਨ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਆਦੀਵਾਸੀਆਂ ਨੇ ਪਹਿਲ... ਬਾਕੀ ਲੇਖ ਲਿਖੋ:

ਈ। ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਬਿਰਸਾ ਮੁੰਡਾ ਦੇ ਵੇਲੇ 'ਦਿਸੁਮ ਆਬੁਆ ਰਾਜ' ਯਾਨੀ ਕਿ 'ਸਾਡਾ ਦੇਸ, ਸਾਡਾ ਰਾਜ' ਦਾ ਅੰਦੋਲਨ ਚੱਲਿਆ। ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ 1855 ਦੇ ਤਕਰੀਬਨ ਸਿੱਧੂ-ਕਾਨੂ ਵੀ 'ਸਾਡੀ ਮਾਟੀ, ਸਾਡਾ ਸ਼ਾਸਨ' ਦੇ ਨਾਅਰੇ ਦੇ ਜ਼ਰੀਏ ਉਹੀ ਗੱਲ ਕਹਿ ਰਹੇ ਸਨ।"

"ਇਸੇ ਅੰਦੋਲਨ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਵੱਧਦੇ ਹੋਏ ਆਜ਼ਾਦੀ ਦੇ ਬਾਅਦ ਸਰਾਈਕੇਲਾ-ਖਰਸਾਵਾਂ ਇਲਾਕੇ ਦੇ ਆਦੀਵਾਸੀ ਮੰਗ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ ਕਿ ਵੱਖ ਝਾਰਖੰਡ ਦੀ ਸਾਡੀ ਮੰਗ ਜਿਉਂ ਦੀ ਤਿਉਂ ਰਹਿਣ ਦਿਓ ਅਤੇ ਸਾਨੂੰ ਕਿਸੇ ਸੂਬੇ ਯਾਨੀ ਕਿ ਬਿਹਾਰ ਜਾਂ ਓੜੀਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਨਾ ਮਿਲਾਓ।"

54 ਸਾਲ ਬਾਅਦ ਕੱਢੀ ਗਈ ਗੋਲੀ

ਅਨੁਜ ਕੁਮਾਰ ਸਿਨਹਾ ਦੀ ਕਿਤਾਬ 'ਝਾਰਖੰਡ ਅੰਦੋਲਨ ਕੇ ਦਸਤਾਵੇਜ: ਸ਼ੋਸ਼ਣ, ਸੰਘਰਸ਼ ਅਤੇ ਸ਼ਹਾਦਤ' ਵਿੱਚ ਇਸ ਗੋਲੀਕਾਂਡ ਵਿੱਚ ਜ਼ਖਮੀ ਹੋਏ ਕੁਝ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਹੱਡ ਬੀਤੀ ਵੀ ਦਰਜ ਹੈ।

ਅਜਿਹੇ ਹੀ ਇੱਕ ਸ਼ਖਸ ਦਸ਼ਰਥ ਮਾਂਝੀ ਦੀ ਹੱਡਬੀਤੀ ਕਿਤਾਬ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹਨ, "ਗੋਲੀਕਾਂਡ ਦੇ ਦਿਨ ਭਾਰੀ ਭੀੜ ਸੀ। ਲੋਕ ਅੱਗੇ ਵੱਧ ਰਹੇ ਸਨ ਅਤੇ ਨਾਲ ਹੀ ਮੈਂ ਵੀ ਅੱਗੇ ਜਾ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਅਚਾਨਕ ਓੜੀਸ਼ਾ ਪੁਲਿਸ ਨੇ ਫਾਇਰਿੰਗ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੀ। ਮੈਂ ਸੱਤ ਜਵਾਨਾਂ ਨੂੰ ਮਸ਼ੀਨਗਨ ਤੋਂ ਫਾਈਰਿੰਗ ਕਰਦੇ ਦੇਖਿਆ।"

"ਪੁਲਿਸ ਦੀ ਇੱਕ ਗੋਲੀ ਮੈਨੂੰ ਵੀ ਲੱਗੀ। ਮੈਂ ਇੱਕ ਦਰਖਤ ਦੇ ਹੇਠਾਂ ਲਾਸ਼ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਿਆ ਰਿਹਾ ਅਤੇ ਪੁਲਿਸ ਨੂੰ ਲਾਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਚੁੱਕ ਕੇ ਲਿਜਾਂਦੇ ਹੋਏ ਦੇਖਦਾ ਰਿਹਾ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਮੈਨੂੰ ਘਸੀਟਦੇ ਹੋਏ ਖਰਸਾਵਾਂ ਥਾਣਾ ਲਿਆਂਦਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਫਿਰ ਇਲਾਜ ਲਈ ਪਹਿਲੇ ਜਮਸ਼ੇਦਪੁਰ ਅਤੇ ਫਿਰ ਕਟਕ ਭੇਜਿਆ ਗਿਆ।"

ਕਿਤਾਬ ਵਿੱਚ ਘਟਨਾ ਵਿੱਚ ਜ਼ਖਮੀ ਇੱਕ ਹੋਰ ਸ਼ਖਸ ਸਾਧੂ ਚਰਨ ਬਿਰੁਆ ਦੀ ਹੱਡਬੀਤੀ ਵੀ ਹੈ।

ਅਨੁਜ ਲਿਖਦੇ ਹਨ, "ਸਾਧੂ ਚਰਣ ਨੂੰ ਕਈ ਗੋਲੀਆਂ ਲੱਗੀਆਂ ਸਨ। ਇਸ ਦਰਦ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪਤਾ ਹੀ ਨਹੀਂ ਚੱਲਿਆ ਕਿ ਇੱਕ ਗੋਲੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਬਾਂਹ 'ਤੇ ਲੱਗੀ ਹੈ। ਗੋਲੀ ਲੱਗਣ ਦੇ 54 ਸਾਲਾਂ ਬਾਅਦ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਬਾਂਹ ਵਿੱਚ ਪੀੜ ਹੋਈ। ਗੋਲੀ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਬਾਹਰ ਆਉਣ ਲੱਗੀ, ਉਦੋਂ ਉਸ ਗੋਲੀ ਨੂੰ ਕੱਢਿਆ ਗਿਆ।"

ਝਾਰਖੰਡ ਦਾ ਸਿਆਸੀ 'ਤੀਰਥ'

ਘਟਨਾ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪੂਰੇ ਦੇਸ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਤੀਕਰਮ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਦੇਸ ਦੀ ਸਿਆਸਤ ਵਿੱਚ ਬਿਹਾਰ ਦੇ ਆਗੂਆਂ ਦਾ ਅਹਿਮ ਅਸਥਾਨ ਸੀ ਅਤੇ ਉਹ ਵੀ ਇਹ ਰਲੇਵਾਂ ਨਹੀਂ ਚਾਹੁੰਦੇ ਸਨ। ਅਜਿਹੇ ਵਿੱਚ ਇਸ ਘਟਨਾ ਦਾ ਅਸਰ ਇਹ ਹੋਇਆ ਕਿ ਇਲਾਕੇ ਦਾ ਓੜੀਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਮਿਲਾਪ ਰੋਕ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।

ਘਟਨਾ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਨਾਲ ਇਹ ਥਾਂ ਖਰਸਾਵਾਂ ਸ਼ਹੀਦ ਅਸਥਾਨ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਮਨਾਇਆ ਜਾਣ ਲੱਗਿਆ ਜਿਸਦਾ ਆਦੀਵਾਸੀ ਸਮਾਜ ਅਤੇ ਸਿਆਸਤ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਜਜ਼ਬਾਤੀ ਅਤੇ ਅਹਿਮ ਸਥਾਨ ਹੈ।

ਖਰਸਾਵਾਂ ਹਾਟ ਦੇ ਇੱਕ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਅੱਜ ਸ਼ਹੀਦ ਸਮਾਰਕ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਨੂੰ ਹੁਣ ਪਾਰਕ ਵਿੱਚ ਵੀ ਤਬਦੀਲ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।

ਪਹਿਲਾਂ ਇਹ ਪਾਰਕ ਆਮ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਵੀ ਖੁੱਲ੍ਹਦਾ ਸੀ ਪਰ ਸਾਲ 2017 ਵਿੱਚ 'ਸ਼ਹੀਦ ਦਿਵਸ' ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਇੱਕ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਹੀ ਝਾਰਖੰਡ ਦੇ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ...


... ਅਸੀਂ ਅੱਜ ਹੀ ਲੌਕਡਾਊਨ ਲਗਾਉਣਾ ਚਹੁੰਦੇ ਹਾਂ, ਇਸ ਨਾਲ ਇੱਕ ਵਾਰ ਦੀ ਗਾਰੰਟੀ ਹੋਵੇਗੀ ਕਿ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਮਾਮਲੇ ਘੱਟ ਜਾਣਗੇ।''

''ਪਰ ਸਵਾਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਕੀ ਅਸੀਂ ਇਹ ਕਰਨ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ ਹਾਂ, ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਇਹ ਕਰਦੇ ਹੋ ਤਾਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਦਿਖਾਉਣਾ ਪਵੇਗਾ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਬੀਤੇ ਸਾਲ ਜੋ ਮਨੁੱਖੀ ਤ੍ਰਾਸਦੀ ਤਾਲਾਬੰਦੀ ਨਾਲ ਪੈਦਾ ਹੋਈ ਸੀ ਉਸ ਨਾਲ ਨਜਿੱਠਣਾ ਲਈ ਕੀ ਸਿੱਖਿਆ ਹੈ, ਜੇ ਇਹ ਗਾਰੰਟੀ ਦਿੱਤੀ ਜਾਵੇ ਕਿ ਅਜਿਹਾ ਦੁਬਾਰਾ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗਾ, ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਰਹਿਣ ਲਈ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਜਗ੍ਹਾ, ਖਾਣਾ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇ, ਇਹ ਤੈਅ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ ਕਿ ਮਨੁੱਖੀ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਦੀ ਉਲੰਘਣਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ ਤਾਂ ਲੌਕਡਾਊਨ ਲਗਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।''
... ਬਾਕੀ ਲੇਖ ਲਿਖੋ:

ਰਹਿਣਗੀਆਂ ਅਤੇ ਦਸਵੀਂ ਜਮਾਤ ਦੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਅਗਲੀ ਜਮਾਤ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਮੋਟ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇਗਾ।

ਇਹ ਫ਼ੈਸਲਾ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਜੈਰਾਮ ਠਾਕੁਰ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਿੱਚ ਹੋਈ ਮੰਤਰੀਮੰਡਲ ਦੀ ਬੈਠਕ ਵਿੱਚ ਲਿਆ ਗਿਆ।

ਦਿੱਲੀ ਅਤੇ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲਾਂ ਤੋਂ ਹੀ ਤਾਲਾਬੰਦੀ ਜਾਰੀ ਹੈ ਅਤੇ  ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼, ਉਡੀਸ਼ਾ ਵਰਗੇ ਸੂਬਿਆਂ ਵਿਚ ਨਾਈਟ ਕਰਫਿਊ ਲਾਗੂ ਹੈ।

ਸਾਬਕਾ ਕੇਂਦਰੀ ਮੰਤਰੀ ਚੌਧਰੀ ਅਜੀਤ ਸਿੰਘ ਦੀ ਕੋਰੋਨਾ ਨਾਲ ਹੋਈ ਮੌਤ

ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਲੋਕ ਦਲ (ਆਰਐੱਲਡੀ) ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਅਤੇ ਸਾਬਕਾ ਕੇਂਦਰੀ ਮੰਤਰੀ ਚੌਧਰੀ ਅਜੀਤ ਸਿੰਘ ਦੀ ਮੰਗਲਵਾਰ ਰਾਤ ਕੋਰੋਨਾ ਲਾਗ਼ ਲੱਗਣ ਨਾਲ ਸਿਹਤ ਵਿਗੜਨ ਤੋਂ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ। ਉਹ 82 ਵਰ੍ਹਿਆਂ ਦੇ ਸਨ।

ਅਜੀਤ ਸਿੰਘ ਦੀ ਹਾਲਤ ਫ਼ੇਫੜਿਆਂ ਦੀ ਇੰਨਫ਼ੈਕਸ਼ਨ ਵੱਧਣ ਨਾਲ ਖ਼ਰਾਬ ਹੋਈ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਮੰਗਲਵਾਰ ਰਾਤ ਆਖ਼ਰੀ ਸਾਹ ਲਏ।

ਇੰਡੀਆ ਟੂਡੇ ਦੀ ਇੱਕ ਖ਼ਬਰ ਮੁਤਾਬਕ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਉੱਘੇ ਆਗੂ ਚੌਧਰੀ ਅਜੀਤ ਸਿੰਘ ਦਾ ਕੋਰੋਨਾ ਟੈਸਟ ਪੌਜ਼ੀਟਿਵ ਆਉਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਗੂਰੂਗ੍ਰਾਮ ਦੇ ਇੱਕ ਨਿੱਜੀ ਹਸਪਤਾਲ ਇਲਾਜ ਚੱਲ ਰਿਹਾ ਸੀ।

ਅਜੀਤ ਸਿੰਘ ਦੀ ਹਾਲਤ ਫ਼ੇਫੜਿਆਂ ਦੀ ਇੰਨਫ਼ੈਕਸ਼ਨ ਵੱਧਣ ਨਾਲ ਖ਼ਰਾਬ ਹੋਈ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਮੰਗਲਵਾਰ ਰਾਤ ਆਖ਼ਰੀ ਸਾਹ ਲਏ।

ਇੰਡੀਅਨ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਆਫ਼ ਟੈਕਨੋਲੋਜੀ ਖੜਗਪੁਰ ਅਤੇ ਇਲੀਨੋਇਸ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਆਫ਼ ਟੈਕਨੋਲੋਜੀ ਸ਼ਿਕਾਗੋ ਦੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਰਹਿ ਚੁੱਕੇ ਚੌਧਰੀ ਅਜੀਤ ਸਿੰਘ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਸਾਲ 1986 ਵਿੱਚ ਰਾਜ ਸਭਾ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਚੁਣੇ ਗਏ ਸਨ।

ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ  ਕੋਰੋਨਾਵਾਇਰਸ ਦੇ ਪਿਛਲੇ 24 ਘੰਟਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸਵਾ ਚਾਰ ਲੱਖ ਨਵੇਂ ਮਰੀਜ਼

ਬੁੱਧਵਾਰ ਨੂੰ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਕੋਰੋਨਾ ਦੇ 4,12,262  ਨਵੇਂ ਮਾਮਲੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆਏ ਹਨ ਅਤੇ ਪਿਛਲੇ 24 ਘੰਟਿਆਂ ਵਿੱਚ 3,980 ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋਈ ਹੈ। ਇਸ ਸਮੇਂ ਦੇਸ਼ ਵਿਚ ਕੁੱਲ 35,66,398  ਮਾਮਲੇ ਐਕਟਿਵ ਹਨ।ਬੀਤੇ ਘੰਟਿਆਂ ਵਿੱਚ 3,29,113  ਲੋਕ ਹਸਪਤਾਲ ਤੋਂ ਠੀਕ ਹੋ ਕੇ ਘਰ ਵਾਪਸ ਆ ਗਏ ਹਨ।

ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਕੋਰੋਨਾ ਲਾਗ ਦੇ ਕੁੱਲ  2,10,77,410  ਮਾਮਲੇ ਹੋ ਚੁੱਕੇ ਹਨ । ਸਰਕਾਰੀ ਅੰਕੜਿਆਂ ਅਨੁਸਾਰ ਮਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀ ਸੰਖਿਆ 2,301,68  ਹੋ ਚੁੱਕੀ ਹੈ।

ਵੈਕਸੀਨ ਦੇ ਪੇਟੇਂਟ ਵਿੱਚ ਛੋਟ ਦੇਵੇਗਾ ਅਮਰੀਕਾ, ਭਾਰਤ ਨੂੰ ਮਿਲੇਗੀ ਵੱਡੀ ਰਾਹਤ

ਅਮਰੀਕੀ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਜੋਅ ਬਾਇਡਨ ਦਾ ਇਹ ਫ਼ੈਸਲਾ ਕੋਰੋਨਾ ਮਹਾਂਮਾਰੀ ਦੀ ਜੰਗ ਜਿੱਤਣ ਵਿੱਚ  ਬੇਹੱਦ ਅਹਿਮ ਮੰਨਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਬਾਇਡਨ ਨੇ ਬੁੱਧਵਾਰ ਨੂੰ ਕੋਵਿਡ-19 ਵੈਕਸੀਨ ਨੂੰ ਬੌਧਿਕ ਜਾਇਦਾਦ ਪੇਟੇਂਟ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਰੱਖਣ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਕੀਤਾ।

ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਭਾਰਤ, ਦੱਖਣੀ ਅਫ਼ਰੀਕਾ ਅਤੇ ਬ੍ਰਾਜ਼ੀਲ ਵਰਗੇ ਦੇਸ ਕੌਮਾਂਤਰੀ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ ਕਿ ਕੋਵਿਡ ਵੈਕਸੀਨ ਨੂੰ ਪੇਟੇਂਟ ਮੁਕਤ ਰੱਖਿਆ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇਸ ਮਹਾਂਮਾਰੀ ਨਾਲ ਲੜਨ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਮਿਲੇ।

ਵਿਸ਼ਵ ਵਪਾਰ ਸੰਗਠਨ ਯਾਨੀ ਡਬਲਿਉਟੀਓ ਵਿੱਚ ਅਮਰੀਕਾ ਪ੍ਰਸਾਤਾਵ ਦੇ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਸੀ ਵੈਕਸੀਨ ਦਾ ਉਤਪਾਦਨ ਵਧਾਉਣ ਲਈ ਇਸ ਨੂੰ ਪੇਟੇਂਟ ਮੁਕਤ...


... ਅਸੀਂ ਜਿਸਮਫਿਰੋਸ਼ੀ ਕਰ ਰਹੀਆਂ ਸਨ ਅਤੇ ਸਾਨੂੰ ਅਮਰੀਕੀਆਂ ਨੇ ਕੀਮਤ ਅਦਾ ਕੀਤੀ ਸੀ।

ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ:

ਜਦੋਂ ਮੇਰੇ ਪਿਤਾ ਨੇ ਫੇਸਬੁੱਕ 'ਤੇ ਕੁਝ ਟਿੱਪਣੀਆਂ ਦੇਖੀਆਂ ਤਾਂ ਮੈਨੂੰ ਦੇਖਦੇ ਹੋਏ ਕਿਹਾ, "ਪਿਆਰੀ ਬੇਟੀ। ਤੂੰ ਸਹੀ ਕੀਤਾ। ਮੈਨੂੰ ਖੁਸ਼ੀ ਹੈ ਕਿ ਤੂੰ ਕੁਝ ਅਜਿਹੇ ਬੇਹੂਦਾ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਤਕਲੀਫ਼ ਪਹੁੰਚਾਈ ਹੈ। ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਛੋਟੀ ਹੈ ਜਿੰਨਾ ਚਾਹੋ ਇਸਦਾ ਆਨੰਦ ਮਾਣ ਲਵੋ।"

ਮੇਰੇ ਪਿਤਾ ਦੀ ਇਸ ਸਾਲ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ 'ਚ ਕੈਂਸਰ ਨਾਲ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ। ਮੈਂ ਇੱਕ ਅਜਿਹਾ ਸ਼ਖ਼ਸ ਨੂੰ ਗੁਆ ਦਿੱਤਾ, ਜਿਸ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਉਸ ਮੁਕਾਮ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਾਉਣ ਲਈ ਹਰ ਸਹਾਰਾ ਦਿੱਤਾ, ਜਿਸ ਮੁਕਾਮ 'ਤੇ ਅੱਜ ਮੈਂ ਹਾਂ। ਫਿਰ ਵੀ ਮੈਂ ਜਾਣਦੀ ਹਾਂ ਕਿ ... ਬਾਕੀ ਲੇਖ ਲਿਖੋ:

ਿੱਸਾ ਅਜਿਹੇ ਵਿਅਕਤੀ ਨਾਲ ਗੁਜ਼ਾਰਨਾ ਪਸੰਦ ਕਰਾਂਗੀ, ਜਿਸਦਾ ਰਵੱਈਆ ਮੇਰੇ ਵਾਂਗ ਹੋਵੇ। ਜੋ ਮੈਨੂੰ ਸਹਾਰਾ ਦੇਵੇ ਅਤੇ ਮੇਰੀ ਪਸੰਦ ਨੂੰ ਅਪਣਾ ਸਕੇ।

ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ:

ਪਰਿਵਾਰ ਵੀ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ। ਕਦੇ-ਕਦੇ ਆਪਣੀ ਪਸੰਦ ਦੇ ਚੰਗੇ ਸ਼ਖ਼ਸ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਉਸਦਾ ਪਰਿਵਾਰ ਮਨ ਮੁਤਾਬਕ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ।

ਮੈਂ ਆਪਣੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਵਿੱਚ ਜੋ ਵੀ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦੀ ਹਾਂ, ਉਸ ਵਿੱਚ ਉਹ ਮੈਨੂੰ ਸਹਾਰਾ ਦੇਣ। ਜੇਕਰ ਉਹ ਵਿਰੋਧ ਕਰਨਗੇ ਤਾਂ ਮੈਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸੋਚ ਬਦਲਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਾਂਗੀ। ਮੈਂ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਵਿੱਚ ਜੋ ਹਾਸਲ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦੀ ਹਾਂ, ਮੈਨੂੰ ਉਸ 'ਤੇ ਭਰੋਸਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸ ਨਾਲ ਮੈਂ ਕੋਈ ਸਮਝੌਤਾ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦੀ।

ਕੀ ਹੈ 100 ਵੂਮਨ?

ਬੀਬੀਸੀ 100 ਵੂਮਨ ਦੁਨੀਆਂ ਦੀਆਂ 100 ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਅਤੇ ਪ੍ਰੇਰਕ ਔਰਤਾਂ ਬਾਰੇ ਹੈ। ਬੀਬੀਸੀ ਹਰ ਸਾਲ ਇਸ ਸੀਰੀਜ਼ ਉਨ੍ਹਾਂ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਬਿਆਨ ਕਰਦਾ ਹੈ।

2018 ਮਹਿਲਾਵਾਂ ਲਈ ਇੱਕ ਅਹਿਮ ਸਾਲ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਸ ਵਾਰ ਬੀਬੀਸੀ 100 ਵੂਮਨ ਵਿੱਚ ਤੁਸੀਂ ਪੜ੍ਹੋਗੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਔਰਤਾਂ ਦੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਜਿਹੜੀਆਂ ਆਪਣੇ ਹੌਸਲੇ ਅਤੇ ਜਨੂਨ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ 'ਚ ਸਕਾਰਾਤਮਕ ਬਦਲਾਅ ਲਿਆ ਰਹੀ ਹੈ।

(ਬੀਬੀਸੀ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਲ FACEBOOK, INSTAGRAM, TWITTERਅਤੇ YouTube 'ਤੇ ਜੁੜੋ।)


... ਅਸੀਂ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਬੇਚੈਨੀ ਦੇਖੀ ਜੋ ਭੋਜਨ ਵੀ ਨਹੀਂ ਖਰੀਦ ਪਾ ਰਹੇ ਸਨ।"

ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ:

"ਫਿਰ ਸਾਡੇ ਕੋਲ ਬਾਲਣ ਦੀ ਘਾਟ ਹੋ ਗਈ ਅਤੇ ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਨਕਦੀ ਸੰਕਟ ਵੀ ਖੜ੍ਹਾ ਹੋ ਗਿਆ। ਇੱਥੇ ਆਉਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਮੁਦਰਾ ਦੀ ਕੀਮਤ ਬਹੁਤ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਘੱਟ ਰਹੀ ਹੈ।"

"ਮੇਰੇ ਇੱਥੇ ਆਉਣ ਤੋਂ ਇੱਕ ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਇੱਕ ਅਮਰੀਕੀ ਡਾਲਰ ਦੀ ਕੀਮ 9-10 ਸੁਡਾਨੀਜ਼ ਪਾਉਂਡ ਸੀ। ਜਦੋਂ ਮੈਂ ਆਇਆ ਸੀ ਤਾਂ ਉਦੋਂ ਤੱਕ ਇਹ 18 ਪਾਊਂਡ ਸੀ। ਪਰ ਮੌਜੂਦਾ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਡਿੱਗ ਕੇ 70 ਪਾਊਂਡ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ।"

ਈਂਧਣ ਅਤੇ ਹੋਰ ਵਸਤਾਂ ਖਾਰਤੁਮ ਵਿੱਚ ਤਾਂ ਮਿਲ ਰਹੀਆਂ ਹਨ ਪਰ ਹਾਲਾਤ ਹੋਰਨਾਂ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿੱਚ ਮਾੜੇ ਸਨ।

"19-20 ਦਸਬੰਰ ਨੂੰ ਅਤਬ... ਬਾਕੀ ਲੇਖ ਲਿਖੋ:

੍ਹਾਂ ਦੀ ਮੁਹਿੰਮ ਕਾਮਯਾਬ ਹੋ ਗਈ।

ਕ੍ਰਾਂਤੀ ਤੋਂ ਅਗਲੇ ਦਿਨ

"ਮੈਂ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਜ਼ਿਉਂਦੇ ਦੇਖਿਆ ਸੀ। ਲੋਕ ਜਾਪ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ, ਉਹ ਖੁਸ਼ ਸਨ। ਮੈਂ ਇਸ ਦੇਸ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਕਦੇ ਇੰਨਾ ਖੁਸ਼ ਨਹੀਂ ਦੇਖਿਆ।"

"ਮੈਂ ਦੋ ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਸੁਡਾਨ ਵਿੱਚ ਰਹਿ ਰਿਹਾ ਹਾਂ ਅਤੇ ਇੱਥੋਂ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀਆਂ ਮੁਸ਼ਕਲਾਂ ਦੇਖੀਆਂ ਹਨ। ਇਸ ਲਈ ਜਦੋਂ ਮੈਂ ਇਹ ਵਾਪਰਦਾ ਦੇਖਿਆ, ਮੈਨੂੰ ਕਿਤੇ ਨਾ ਕਿਤੇ ਕਾਫੀ ਖੁਸ਼ ਸੀ ਅਤੇ ਉਮੀਦ ਵੀ ਸੀ। ਫੌਜ ਦੇ ਰਸਮੀ ਐਲਾਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਜਸ਼ਨ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ।

ਅਤੇ ਜਦੋਂ ਐਲਾਨ ਹੋਇਆ ਉਹ ਖੁਸ਼ ਨਹੀਂ ਸੀ।

ਸੁਡਾਨ ਦੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਦਾ ਕੇਂਦਰ ਬਿੰਦੂ ਬਣੀ ਇਹ ਕੁੜੀ

"ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਪਸ਼ਟ ਸੀ ਕਿ ਉਹ ਫਿਰ ਤੋਂ ਫੌਜੀ ਰਾਜ ਨਹੀਂ ਚਾਹੁੰਦੇ ਸੀ ਅਤੇ ਨਾਗਰਿਕ ਲੋਕਤੰਤਰ ਦੀ ਮੰਗ ਕੀਤੀ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਜਾਰੀ ਰੱਖਿਆ।"

ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਦਬਾਅ ਕਾਰਨ ਤਖ਼ਤਾਪਲਟ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਆਗੂ ਅਵਦ ਇਬਨ ਔਫ਼ ਨੂੰ ਅਸਤੀਫ਼ਾ ਦੇਣਾ ਪਿਆ ਅਤੇ ਹਾਲੇ ਤੱਕ ਕੋਈ ਸਪਸ਼ਟੀਕਰਨ ਨਹੀਂ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਕ੍ਰਾਂਤੀ ਕਿਸ ਦਿਸ਼ਾ ਵੱਲ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ।

ਅਨਿਸ਼ਚਿਤਤਾ ਬਰਕਰਾਰ

ਕੁਝ ਦੇਰ ਲਈ ਸੁਡਾਨ ਦੇ ਹਵਾਈ ਅੱਡੇ ਅਤੇ ਸਰਹੱਦਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਸੀਲ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਸੰਤੋਸ਼ ਦਫ਼ਤਰ ਨਹੀਂ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਸਾਰੇ ਕਾਰਪੋਰੇਟ ਅਦਾਰੇ ਬੰਦ ਹਨ। ਪਰ ਉਹ ਅਜੇ ਹਾਲਾਤ ਬਾਰੇ ਬਹੁਤਾ ਫਿਕਰਮੰਦ ਨਹੀਂ ਹੈ।

ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਓਮਰ ਅਲ ਬਸ਼ੀਰ ਨੂੰ ਤਿੰਨ ਦਹਾਕਿਆਂ ਦੇ ਲੰਬੇ ਸ਼ਾਸ਼ਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਗੱਦੀ ਤੋਂ ਲਾਹ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।

"ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨਕਾਰੀ ਅਹਿੰਸਕ ਵਿਰੋਧ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਦੇ ਪੱਖ ਵਿੱਚ ਹਨ। ਭਾਰਤੀ ਦੂਤਘਰ ਨੇ ਇੱਕ ਐਡਵਾਈਜ਼ਰੀ ਜਾਰੀ ਕਰਕੇ ਸਾਨੂੰ ਹੋਰ ਸਾਵਧਾਨ ਅਤੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਲਈ ਕਿਹਾ ਹੈ। ਸਾਡਾ ਚਾਰ ਭਾਰਤੀਆਂ ਦਾ ਇੱਕ ਸਮੂਹ ਹੈ ਅਤੇ ਅਸੀਂ ਇੱਥੇ ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਰਹਿ ਰਹੇ ਹਾਂ। ਕੰਪਨੀ ਨੇ ਸਾਨੂੰ ਕਾਫ਼ੀ ਸਹਿਯੋਗ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।"

ਕੁਝ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਅਜੇ ਵੀ ਜਾਰੀ ਹਨ।

"ਹਾਲੇ ਵੀ ਸੁਡਾਨ ਵਿਚ ਨਕਦੀ ਦੀ ਘਾਟ ਹੈ। ਪਿਛਲੇ ਤਿੰਨ ਹਫਤਿਆਂ ਤੋਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਏਟੀਐਮ ਅਤੇ ਬੈਂਕਾਂ ਵਿੱਚ ਬਿਲਕੁਲ ਵੀ ਨਕਦੀ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਬੈਂਕਾਂ ਅਤੇ ਏਟੀਐਮ ਦੇ ਬਾਹਰ ਲੰਬੀਆਂ ਕਤਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਖੜ੍ਹਾ ਹੋਣਾ ਪੈਂਦਾ ਸੀ। ਨਕਦੀ ਕਢਵਾਉਣ ਦੀ ਲਿਮਿਟ ਤੈਅ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ, ਭਾਵੇਂ ਤੁਹਾਡੇ ਖਾਤੇ ਵਿੱਚ ਪੈਸੇ ਹਨ ਫਿਰ ਵੀ ਤੁਸੀਂ ਵਾਧੂ ਪੈਸੇ ਨਹੀਂ ਕਢਵਾ ਸਕਦੇ।"

ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ:-

ਪਿਛਲੇ ਤਿੰਨ ਮਹੀਨਿਆਂ ਤੋਂ ਇਸ ਕ੍ਰਾਂਤੀ ਕਾਰਨ ਕਈ ਮੌਤਾਂ ਵੀ ਹੋਈਆਂ ਹਨ। ਸੰਤੋਸ਼ ਨੂੰ ਲਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਦੇਸ ਲਈ ਇਹ ਬਹੁਤ ਵੱਡੀ ਚੁਣੌਤੀ ਹੈ।

"ਉਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਸਹੀ ਲੀਡਰਸ਼ਿਪ ਵੀ ਨਹੀਂ ਹੈ-ਕੋਈ ਇੱਕ ਆਗੂ ਨਹੀਂ ਹੈ ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਨਿਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਸਕੇ। ਸਰੋਤਾਂ ਦੀ ਘਾਟ ਹੈ। ਅਰਥਚਾਰਾ ਮਾੜੀ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ ਹੈ।"

"ਭ੍ਰਿਸ਼ਟਾਚਾਰ ਉੱਤੇ ਨਕੇਲ ਕੱਸਣੀ ਪਏਗੀ। ਜੋ ਵੀ ਕੋਈ ਇੱਥੋਂ ਅਗਵਾਈ ਕਰੇਗਾ ਉਹ ਚਮਤਕਾਰ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਜ਼ੀਰੋ ਤੋਂ ਦੇਸ ਸੁਰਜੀਤ ਕਰਨਾ...


... ਅਸੀਂ ਸਾਰਿਆਂ ਨੇ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਖਾਦਾ, ਖਾਦਾ ਹੀ ਨਹੀਂ ਜਾ ਰਿਹਾ ਸੀ।"

"ਫੇਰ ਅਗਲੇ ਦਿਨ ਅਸੀਂ ਸਾਲਾਂ ਬਾਅਦ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਖਾਣਾ ਖਾਦਾ। ਫੈਸਲੇ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਅਸੀਂ ਸਭ ਨੂੰ ਨੀਂਦ ਆਉਣ ਲੱਗੀ ਹੈ। ਕੱਲ੍ਹ ਮੈਂ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਕਿੰਨੇ ਸਾਲਾਂ ਬਾਅਦ ਸੂਰਜ ਉਗਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਠਿਆ।"

ਅਗਸਤ 2013 ਵਿੱਚ ਆਸਾਰਾਮ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਕੇਸ ਦਰਜ ਕਰਨ ਵੇਲੇ ਪੀੜਤਾ ਸਿਰਫ਼ 16 ਸਾਲ ਦੀ ਸੀ। ਇਸ ਸੁਣਵਾਈ ਦੌਰਾਨ ਪੀੜਤਾਂ ਦੇ ਜੀਵਨ 'ਤੇ ਪਏ ਪ੍ਰਭਾਵ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਕਰਦਿਆਂ ਹੀ ਪਿਤਾ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਭਰ ਆਉਂਦੀਆਂ ਹਨ।

ਉਹ ਦੱਸਦੇ ਹਨ, "ਮੇਰੀ ਬੱਚੀ ਦੇ ਸਾਰੇ ਸੁਫ਼ਨੇ ਚੂਰ-ਚੂਰ ਹੋ ਗਏ। ਉਹ ਪੜ੍ਹ ਲਿਖ ਕੇ ਆਈਏਐੱਸ ਬਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦੀ ਸੀ ਪਰ ਵਿਚਾਲੇ... ਬਾਕੀ ਲੇਖ ਲਿਖੋ:

ਸ਼ਾਰੇ ਦਾ ਮਤਲਬ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਆਦਮੀ ਨੂੰ ਖ਼ਤਮ ਕਰ ਦਿਓ। ਗਵਾਹ ਤਾਂ ਮਾਰੇ ਹੀ ਜਾ ਰਹੇ ਸਨ, ਦੇਖੋ, ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਹ ਸਾਨੂੰ ਖੁਲ੍ਹੇਆਮ ਧਮਕੀਆਂ ਦਿੰਦਾ ਰਿਹਾ ਅਤੇ ਅਸੀਂ ਚੁੱਪਚਾਪ ਸਹਿੰਦੇ ਰਹੇ।"

 ਹੁਣ ਤੱਕ ਤਿੰਨ ਗਵਾਹਾਂ ਦਾ ਕਤਲ

ਗੌਰਤਲਬ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ ਹੁਣ ਤੱਕ 9 ਗਵਾਹਾਂ 'ਤੇ ਹਮਲੇ ਹੋ ਚੁੱਕੇ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਤਿੰਨ ਦਾ ਕਤਲ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ ਜਦਕਿ ਇੱਕ ਗਵਾਹ ਅੱਜ ਵੀ ਗੁਮਸ਼ੁਦਾ ਹੈ। ਪਿਤਾ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਬੇਟੀ ਨੂੰ ਵੀ ਅਦਾਲਤ ਵਿੱਚ ਧਮਕਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ।

ਪੀੜਤਾ ਦੇ ਪਿਤਾ ਯਾਦ ਕਰਦੇ ਹਨ, "ਜਦੋਂ ਮੇਰੀ ਬੇਟੀ ਅਦਾਲਤ ਵਿੱਚ ਗਵਾਹੀ ਦਿੰਦੀ ਸੀ ਤਾਂ ਸਾਹਮਣੇ ਬੈਠਿਆਂ ਆਸਾਰਾਮ ਘੂਰਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ ਅਤੇ ਅਜੀਬ-ਅਜੀਬ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਕੱਢ ਕੇ ਬੇਟੀ ਨੂੰ ਡਰਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦਾ ਸੀ। ਇਸ ਨੂੰ ਚੁੱਪ ਕਰਾਉਣ ਲਈ ਜੱਜ ਨੂੰ ਪੁਲਿਸ ਵਾਲਿਆਂ ਤੱਕ ਨੂੰ ਕਹਿਣਾ ਪੈਂਦਾ ਸੀ ਅਤੇ ਇਹ ਸਭ ਅਦਾਲਤ ਦੀ ਕਾਰਵਾਈ ਦੌਰਾਨ ਹੁੰਦਾ ਸੀ।"

ਸੁਣਵਾਈ ਦੌਰਾਨ ਸ਼ਾਹਜਹਾਂਪੁਰ ਤੋਂ ਲਗਭਗ ਹਜ਼ਾਰ ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੂਰ ਜੋਧਪੁਰ ਜਾਣਾ ਵੀ ਪੀੜਤ ਪਰਿਵਾਰ ਲਈ ਚੁਣੌਤੀ ਸੀ।

ਗਵਾਹੀ ਦੇ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਦਿੱਕਤਾਂ

ਪਿਤਾ ਦੱਸਦੇ ਹਨ ਕਿ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਬੇਟੀ ਦੀ ਗਵਾਹੀ ਸਾਢੇ ਤਿੰਨ ਮਹੀਨੇ ਜੋਧਪੁਰ ਚੱਲੀ ਜਦਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪਤਨੀ ਅਤੇ ਪੀੜਤਾ ਦੀ ਮਾਂ ਦਾ ਗਵਾਹੀ ਡੇਢ ਮਹੀਨੇ।

ਉਹ ਦੱਸਦੇ ਹਨ ਕਿ, "ਇਸ ਵਿਚਾਲੇ ਜਿਵੇਂ ਦਾ ਸਾਧਨ ਮਿਲਦਾ ਉਸ ਨਾਲ ਜੋਧਪੁਰ ਲਈ ਨਿਕਲ ਜਾਂਦੇ। ਕਦੇ ਬਸ ਰਾਹੀਂ, ਕਦੇ ਟਰੇਨ ਰਾਹੀਂ, ਕਦੇ ਸਲੀਪਰ ਵਿੱਚ ਟਿਕਟ ਮਿਲ ਜਾਂਦਾ ਤਾਂ ਕਦੇ ਜਨਰਲ ਵਿੱਚ ਹੀ ਬੈਠ ਕੇ ਜਾਣਾ ਪੈਂਦਾ। ਅਦਾਲਤ ਵਿੱਚ ਕਦੇ ਗਵਾਹੀ ਸਾਰਾ ਦਿਨ ਚੱਲਦੀ ਤਾਂ ਕਦੇ 10 ਮਿੰਟ ਵਿੱਚ ਖ਼ਤਮ ਹੋ ਜਾਂਦੀ।"

"ਫੇਰ ਸਾਰਾ ਦਿਨ ਕੀ ਕਰਦੇ ਅਸੀਂ? ਹੋਟਲ ਵਿੱਚ ਪਏ ਰਹਿੰਦੇ, ਇੰਨੇ ਲੰਬੇ ਦਿਨ ਹੁੰਦੇ ਸਨ, ਇੰਨੀਆਂ ਲੰਬੀਆਂ ਰਾਤਾਂ, ਸਮੇਂ ਲੰਘਦਾ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਇਸ ਦੌਰਾਨ ਅਦਾਲਤ ਦੀਆਂ ਛੁੱਟੀਆਂ ਪੈ ਜਾਂਦੀਆਂ ਸਨ। ਸਮਝ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦਾ ਸੀ ਕਿ ਇਸ ਦੂਰ ਦੇਸ ਵਿੱਚ ਅਸੀਂ ਆਪਣਾ ਸਾਮਾਨ ਚੁੱਕੀ ਕਿਉਂ ਤੁਰੇ ਆਉਂਦੇ ਹਾਂ, ਨਾ ਕੋਈ ਪਛਾਣ, ਨਾ ਕੋਈ ਘਰ ਇੱਥੇ?"

ਸੰਕੇਤਕ ਤਸਵੀਰ

ਸੁਣਵਾਈ ਲਈ ਪੀੜਤਾ ਆਪਣਏ ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ ਦੇ ਨਾਲ ਜੋਧਪੁਰ ਜਾਂਦੀ ਸੀ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦੋਵੇਂ ਭਰਾ ਸ਼ਾਹਜਹਾਂਪੁਰ ਵਿੱਚ ਹੀ ਰਹਿੰਦੇ ਸਨ। ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਘਰ ਨਾ ਰਹਿਣ ਕਰਕੇ ਪੀੜਤਾ ਦੇ ਪਿਤਾ ਦਾ ਕਾਰੋਬਾਰ ਵੀ ਡਿੱਗਣ ਲੱਗਾ।

ਜਦੋਂ ਵੇਚਣੇ ਪਏ ਆਪਣੇ ਟਰੱਕ

ਉਹ ਦੱਸਦੇ ਹਨ ਕਿ ਵਿਚਾਲੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕੰਮ ਮਿਲਣਾ ਪੂਰੇ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਬੰਦ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ। ਸੁਣਵਾਈ ਅਤੇ ਘਰ ਦੇ ਖਰਚ ਪੂਰੇ ਕਰਨ ਲਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਟਰੱਕ ਵੇਚਣੇ ਪਏ ਸੀ।

"ਜਦੋਂ ਅਸੀਂ ਜੋਧਪੁਰ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦੇ ਤਾਂ ਸਾਨੂੰ ਪੁੱਤਰਾਂ ਦੀ ਫਿਕਰ ਲੱਗੀ ਰਹਿੰਦੀ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਾਡੀ। ਵੱਡਾ ਪੁੱਤਰ ਕਾਰੋਬਾਰ ਸਾਂਭਦਾ ਸੀ, ਪੜ੍ਹਦਾ ਸੀ ਅਤੇ ਛੋਟੇ ਦੀ ਵੀ ਦੇਖਭਾਲ ਕਰਦਾ ਸੀ। ਵਿਚਾਲੇ ਛੋਟੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਟਾਈਫਡ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ। ਅਸੀਂ ਤਿੰਨੇ ਉਸ ਵੇਲੇ ਗਵਾਹੀ ਲਈ ਜੋਧਪੁਰ ਵਿੱਚ...


... ਅਹਿਮ ਹਿੱਸਾ ਕਿਹਾ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਗ਼ਲਤ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗਾ।

ਟੂਲਕਿੱਟ ਨੂੰ ਤੁਸੀਂ ਕੰਧਾਂ ਉੱਪਰ ਲਾਏ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਪੋਸਟਰਾਂ ਦਾ ਸੁਧਰਿਆ ਤੇ ਆਧੁਨਿਕ ਰੂਪ ਕਹਿ ਸਕਦੇ ਹੋ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਈ ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਅੰਦੋਲਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਲੋਕ ਜਾਂ ਸੱਦਾ ਦੇਣ ਲਈ ਕਰਦੇ ਆ ਰਹੇ ਹਨ।

ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ ਅਤੇ ਮਾਰਕਟਿੰਗ ਦੇ ਮਾਹਰਾਂ ਦੇ ਮੁਤਾਬਕ, ਇਸ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ ਦਾ ਮੁੱਖ ਮਕਸਦ ਲੋਕਾਂ (ਅੰਦੋਲਨ ਦੇ ਹਮਾਇਤੀਆਂ) ਵਿੱਚ ਤਾਲਮੇਲ ਕਾਇਮ ਕਰਨਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

ਟੂਲਕਿੱਟ ਵਿੱਚ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇਹ ਦੱਸਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਲੋਕ ਕੀ ਲਿਖ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਕਿਹੜੇ ਹੈਸ਼ਟੈਗ ਵਰਤ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਕਿਸ-ਕਿਸ ਸਮੇਂ ਟਵੀਟ ਕਰਨ ਨਾਲ ਸਭ ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਫਾਇਦਾ ਮਿਲੇਗਾ, ਕ... ਬਾਕੀ ਲੇਖ ਲਿਖੋ:

ਰੀ ਦੁਨੀਆਂ ਦੀ ਸਮੱਸਿਆ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।

ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਟੂਲਕਿੱਟ ਵਿੱਚ ਲਿਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ,"ਲੋਕ ਫੌਰੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇਸ ਬਾਰੇ ਕੀ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ।

ਟੂਲਕਿੱਟ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਲੋਕ #FarmersProtest ਅਤੇ #StandWithFarmers ਹੈਸ਼ਟੈਗ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ ਟਵੀਟ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ।

ਰਿਹਾਨਾ ਅਤੇ ਗਰੇਟਾ ਨੇ ਆਪਣੇ ਟਵੀਟਾਂ ਵਿੱਚ #FarmersProtest ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਸੀ।

ਟੂਲਕਿੱਟ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ,"ਲੋਕ ਆਪਣੇ ਸਥਾਨਕ ਨੁਮਾਇੰਦਿਆਂ ਨੂੰ ਮਿਲ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਫ਼ੋਨ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪੁੱਛ ਸਕਦੇ ਹਨ ਕਿ ਉਹ ਕਿਸਾਨਾਂ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ ਕੀ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ।

ਟੂਲਕਿੱਟ ਵਿੱਚ ਕਿਸਾਨਾਂ ਦੀ ਹਿਮਾਇਤ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਆਨਲਾਈਨ ਪਟੀਸ਼ਨਾਂ ਸਾਈਨ ਕਰਨ ਦੀ ਵੀ ਅਪੀਲ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਪਟੀਸ਼ਨ ਤਿੰਨ ਖੇਤੀ ਕਾਨੂੰਨ ਵਾਪਸ ਲੈਣ ਬਾਰੇ ਹੈ।

ਟੂਲਕਿੱਟ ਵਿੱਚ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ 13-14 ਜਨਵਰੀ ਨੂੰ ਭਾਰਤੀ ਦੂਤਾਵਾਸਾਂ, ਮੀਡੀਆ ਅਧਾਰਿਆਂ ਅਤੇ ਸਰਕਾਰੀ ਦਫ਼ਤਰਾਂ ਦੇ ਬਾਹਰ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕਰਨ ਦਾ ਸੱਦਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਆਪਣੀਆਂ ਤਸਵੀਰਾਂ #FarmersProtest ਅਤੇ #StandWithFarmers ਦੇ ਨਾਲ ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ ਉੱਪਰ ਸਾਂਝੀਆਂ ਕਰਨ।

ਟੂਲਕਿੱਟ ਵਿੱਚ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਵੀਡੀਓ ਬਣਾਉਣ, ਫੋਟੋ ਸ਼ੇਅਰ ਕਰਨ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਸੰਦੇਸ਼ ਲਿਖਣ ਦਾ ਵੀ ਸੱਦਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।

ਇਸ ਵਿੱਚ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਸੁਝਾਅ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਕਿਸਾਨਾਂ ਦੇ ਹਮਾਇਤ ਵਿੱਚ ਜੋ ਵੀ ਪੋਸਟ ਕਰਨ, ਉਸ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਦਫ਼ਤਰ, ਖੇਤੀ ਮੰਤਰੀ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸਰਕਾਰ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਦੇ ਟਵਿੱਟਰ ਹੈਂਡਲਾਂ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ (ਮੈਨਸ਼ਨ) ਕਰਨ।

ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ:

(ਬੀਬੀਸੀ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਲ FACEBOOK, INSTAGRAM, TWITTERਅਤੇ YouTube 'ਤੇ ਜੁੜੋ।)


... ਅੰਜੁਮਨ-ਏ-ਖ਼ਵਾਤੀਨ-ਏ-ਦਕਾਨ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ, ਜੋ ਕਿ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਲਈ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਸੀ।

ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਅੰਜੁਮਨ-ਏ-ਖ਼ਵਾਤੀਨ-ਏ-ਇਸਲਾਮ, ਆਲ ਇੰਡੀਆ ਮਹਿਲਾ ਕਾਨਫਰੰਸ ਵਰਗੇ ਸੰਗਠਨਾਂ ਜ਼ਰੀਏ ਵੀ ਮਹਿਲਾਵਾਂ ਨੂੰ ਸੰਗਠਿਤ ਕਰਨ ਦਾ ਕੰਮ ਕੀਤਾ।

ਆਜ਼ਾਦੀ ਦੇ ਅੰਦੋਲਨ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਕਈ ਆਗੂਆਂ ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਸਰੋਜਨੀ ਨਾਇਡੂ ਨਾਲ ਸੁਗ਼ਰਾ ਦੇ ਨਜ਼ਦੀਕੀ ਸਬੰਧ ਰਹੇ ਹਨ।

ਉਨ੍ਹਾਂ ਮੰਗ ਰੱਖੀ ਕਿ ਕਿਸੇ ਵੀ ਮਰਦ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਪਹਿਲੀ ਪਤਨੀ ਦੇ ਹੁੰਦਿਆਂ ਦੂਜੇ ਵਿਆਹ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਨਹੀਂ ਹੋਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।

1931 'ਚ ਲਾਹੌਰ ਵਿਖੇ ਹੋਏ ਆਲ ਇੰਡੀਆ ਮਹਿਲਾ ਸੰਮੇਲਨ 'ਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸ਼ਿਰਕਤ ਕੀਤੀ ਸੀ।

ਸੰਮੇਲਨ ਦੌਰਾਨ ... ਬਾਕੀ ਲੇਖ ਲਿਖੋ:

ਵਰਗੀਆਂ ਹਸਤੀਆਂ ਨੂੰ ਜੋ ਥਾਂ ਇਤਿਹਾਸ 'ਚ ਮਿਲਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਸੀ, ਉਹ ਅੱਜ ਤੱਕ ਨਹੀਂ ਮਿਲੀ ਹੈ।

ਇਹ ਵੀ ਦੇਖੋ-ਪੰਜਾਬੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਮਹਿਲਾ ਉੱਪ ਕੁਲਪਤੀ ਬਣਨ ਵਾਲੀ ਦੀ ਕਹਾਣੀ:

ਇੰਦਰਜੀਤ ਕੌਰ- ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਭਾਰਤ-ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵੰਡ ਦੌਰਾਨ ਸ਼ਰਨਾਰਥੀਆਂ ਦੀ ਮਦਦ ਕੀਤੀ

ਇਹ ਵੀ ਦੇਖ ਸਕਦੇ ਹੋ:

(ਬੀਬੀਸੀ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਲ FACEBOOK, INSTAGRAM, TWITTERਅਤੇ YouTube 'ਤੇ ਜੁੜੋ।)


... ਅੱਥਰੂ ਗੈਸ ਅਤੇ ਲਾਠੀਚਾਰਜ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ।

ਪੀਟੀਆਈ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਅਸਾਮ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਫੌਜ ਦੀਆਂ ਦੋ ਟੁਕੜੀਆਂ ਦੀ ਮੰਗ ਕੀਤੀ ਹੈ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਬੋਂਗਾਗਾਓਂ ਅਤੇ ਡਿਬਰੂਗੜ ਵਿੱਚ ਤਿਆਰ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।

ਸਥਾਨਕ ਮੀਡੀਆ ਵਿੱਚ ਇਹ ਵੀ ਖ਼ਬਰ ਹੈ ਕਿ ਕਸ਼ਮੀਰ ਵਿੱਚ ਤਾਇਨਾਤ ਪੈਰਾ ਮਿਲਿਟਰੀ ਦੇ ਪੰਜ ਹਜ਼ਾਰ ਜਵਾਨ ਅਸਾਮ ਅਤੇ ਪੂਰਬੀ ਭਾਰਤ ਦੇ ਦੂਜੇ ਸੂਬਿਆਂ ਵਿੱਚ ਭੇਜਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।

ਗੁਹਾਟੀ ਦੇ ਪੁਲਿਸ ਕਮਿਸ਼ਨਰ ਦੀਪਕ ਕੁਮਾਰ ਨੇ ਬੀਬੀਸੀ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਕਰਫਿਊ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਜ਼ਰੂਰੀ ਸੇਵਾਵਾਂ 'ਤੇ ਰੋਕ ਨਹੀਂ ਲਗਾਈ ਗਈ ਹੈ। ਐਂਬੁਲੈਂਸ, ਮੀਡੀਆ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਲੋੜਾਂ ਲਈ ਨਿਕਲੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਪਾਸ ਦੇਖਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪੁਲਿਸ... ਬਾਕੀ ਲੇਖ ਲਿਖੋ:

ਗ ਨੇ ਬੀਬੀਸੀ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਕਿ 11 ਦਸੰਬਰ ਦੇ ਬੰਦ ਦਾ ਸੱਦਾ ਕਿਸੇ ਵੀ ਸੰਗਠਨ ਨੇ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਇਹ ਅੰਦੋਲਨ ਆਪਣੇ ਆਪ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ ਤੇ ਇਸਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕੋਈ ਨਹੀਂ ਕਰ ਰਿਹਾ।

ਉਹ ਅੱਗੇ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਲਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਨਗਰਿਕ ਸੋਧ ਬਿੱਲ (CAB) ਕਾਰਨ ਅਸਮੀਆ ਵਿਰਾਸਤ ਅਤੇ ਵਜੂਦ ਨੂੰ ਖ਼ਤਰਾ ਹੈ।

ਜੀਐੱਸ ਰੋਡ ਤੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਪੰਕਜ ਹਾਤਕਰ ਨੇ ਬੀਬੀਸੀ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਕਿ ਸਾਨੂੰ ਅਸਮ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਬਹੁਤ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਹਨ। ਜਦੋਂ ਸਰਕਾਰ ਬਾਹਰੀ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਇੱਥੇ ਦਾ ਨਾਗਰਿਕ ਬਣਾ ਦੇਵੇਗੀ ਤਾਂ ਅਸੀਂ ਕਿੱਥੇ ਜਾਵਾਂਗੇ। ਅਸੀਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਬੇਰੁਜ਼ਗਾਰੀ ਵਰਗੀਆਂ ਮੁਸ਼ਕਿਲਾਂ ਤੋਂ ਜੂਝ ਰਹੇ ਹਾਂ।

ਇਹ ਵੀਡੀਓ ਦੇਖੋ:-

(ਬੀਬੀਸੀ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਲ FACEBOOK, INSTAGRAM, TWITTERਅਤੇ YouTube 'ਤੇ ਜੁੜੋ)


... ਆ ਰਹੇ ਬਦਲਾਅ ਕਰਕੇ ਇਸ ਤਰੀਖ਼ ਲਈ ਔਸਤ ਕੱਢਣਾ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹੈ।

                            Source: Johns Hopkins University, national public health agencies

                            ਅੰਕੜੇ-ਆਖ਼ਰੀ ਅਪਡੇਟ 4 ਦਸੰਬਰ 2020, 2:57 ਬਾ.ਦੁ. IST

ਯੂਰਪ ਚ ਹਟ ਰਹੀਆਂ ਪਾਬੰਦੀਆਂ

ਯੁਰਪ ਵਿਚ ਵਾਇਰਸ ਦਾ ਪਸਾਰ ਘੱਟ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹੁਣ ਹੌਲੀ ਹੌਲੀ ਪਾਬੰਦੀਆਂ ਹਟਾਈਆਂ ਜਾ ਰਹੀਆਂ ਹਨ

ਯੂਕੇ, ਇਟਲੀ, ਸਪੇਨ ਅਤੇ ਫਰਾਂਸ ਸਣੇ ਦੂਜੇ ਮੁਲਕਾਂ ਵਿਚ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਲਾਗ ਦਾ ਸਿਖ਼ਰ ਖਤਮ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ। ਨਵੇ... ਬਾਕੀ ਲੇਖ ਲਿਖੋ:

ਵੀ ਦੇਖੋ

(ਬੀਬੀਸੀ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਲ FACEBOOK, INSTAGRAM, TWITTERਅਤੇ YouTube 'ਤੇ ਜੁੜੋ।)


... ਆਗੂਆਂ ਦਾ ਵੀ ਇਹ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਸੁਪਰੀਮ ਕੋਰਟ ਨੇ ਕੋਈ ਦਖਲਅੰਦਾਜ਼ੀ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਹੈ ਬਲਕਿ ਕੁੱਝ ਲੋਕ ਜ਼ਬਰਦਸਤੀ ਇਸ ਮਾਮਲੇ ਨੂੰ ਸੁਪਰੀਮ ਕੋਰਟ 'ਚ ਲੈ ਕੇ ਗਏ ਹਨ। ਇਸ ਲਈ ਸੁਪਰੀਮ ਕੋਰਟ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਟਿੱਪਣੀ ਦੇਣੀ ਹੀ ਪੈਣੀ ਸੀ।

ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ

ਭਾਰਤੀ ਕਿਸਾਨ ਯੂਨੀਅਨ ਦੇ ਆਗੂ ਯੁੱਧਵੀਰ ਸਿੰਘ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ, "ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਸਾਨੂੰ ਸ਼ੁਰੂ ਤੋਂ ਹੀ ਨਜ਼ਰਅੰਦਾਜ਼ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਇਹ ਇੱਕ ਗੰਭੀਰ ਮਾਮਲਾ ਹੈ, ਪਰ ਸਰਕਾਰ ਸ਼ੁਰੂ ਤੋਂ ਹੀ ਇਸ ਨੂੰ ਹਲਕੇ 'ਚ ਲੈ ਰਹੀ ਹੈ। ਕੋਰੋਨਾ ਕਾਲ 'ਚ ਜਿਸ ਜਲਦਬਾਜ਼ੀ ਨਾਲ ਇਹ ਫ਼ੈਸਲਾ ਲਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਉਸ ਤੋਂ ਸਪੱਸ਼ਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸਰਕਾਰ ਕਿਸ ਦੇ ਹਿੱਤ 'ਚ ਇਹ ਕਾਨੂੰਨ ਲਿਆ ਰਹੀ ਹੈ।”

“ਦੇਸ... ਬਾਕੀ ਲੇਖ ਲਿਖੋ:

ਿਓ। ਹੁਣ ਸੁਪਰੀਮ ਕੋਰਟ ਕਿਸ ਕਮੇਟੀ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ, ਮੈਨੂੰ ਇਸ ਬਾਰੇ ਨਹੀਂ ਪਤਾ ਹੈ, ਪਰ ਕਿਸਾਨ ਹੁਣ ਆਰ-ਪਾਰ ਦੀ ਲੜਾਈ ਲੜਣ ਦੇ ਰੋਹ 'ਚ ਹਨ।"

ਦਰਅਸਲ ਇਸ ਮਾਮਲੇ 'ਚ ਨਾ ਸਿਰਫ ਕਿਸਾਨ ਜਥੇਬੰਦੀਆਂ ਬਲਕਿ ਸਰਕਾਰ ਵੀ ਆਪਣੀਆਂ ਗੱਲਾਂ 'ਤੇ ਅੜੀ ਹੋਈ ਹੈ। ਭਾਜਪਾ ਦੇ ਆਗੂਆਂ ਵੱਲੋਂ ਲਗਾਤਾਰ ਇਹ ਬਿਆਨ ਦਿੱਤੇ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ ਕਿ ਸਰਕਾਰ ਜੋ ਕਾਨੂੰਨ ਲੈ ਕੇ ਆਈ ਹੈ ਉਹ ਕਿਸਾਨਾਂ ਦੇ ਹਿੱਤ 'ਚ ਹਨ ਅਤੇ ਕਿਸਾਨਾਂ ਵੱਲੋਂ ਕਿਤੇ ਜਾ ਰਹੇ ਅੰਦੋਲਨ ਪਿੱਛੇ ਕਿਸੇ ਸਿਆਸੀ ਪਾਰਟੀਆਂ ਦਾ ਹੱਥ ਹੈ।

ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਕਿਸਾਨਾਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਇਸ ਅੰਦੋਲਨ ਤੋਂ ਸਿਆਸੀ ਪਾਰਟੀਆਂ ਨੂੰ ਦੂਰ ਹੀ ਰਹਿਣ ਦੀ ਹਦਾਇਤ ਦਿੱਤੀ ਹੋਈ ਹੈ।

ਭਾਜਪਾ ਆਗੂ ਅਤੇ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਮੰਤਰੀ ਸੂਰਿਆ ਪ੍ਰਤਾਪ ਸ਼ਾਹੀ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਜੋ ਲੋਕ ਪਹਿਲਾਂ ਸੱਤਾ 'ਚ ਰਹਿੰਦਿਆਂ ਕਿਸਾਨਾਂ ਲਈ ਕੁਝ ਨਾ ਕਰ ਸਕੇ, ਉਹ ਹੀ ਹੁਣ ਕਿਸਾਨਾਂ ਨੂੰ ਭੜਕਾ ਰਹੇ ਹਨ। ਮੋਦੀ ਸਰਕਾਰ ਕਿਸਾਨਾਂ ਸਮੇਤ ਹਰ ਵਰਗ, ਤਬਕੇ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਹਿੱਤ 'ਚ ਕੰਮ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ।”

“ਪਰ ਆਪਣਾ ਰੁਤਬਾ, ਜ਼ਮੀਨ ਗਵਾ ਚੁੱਕੀਆਂ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਪਾਰਟੀਆਂ ਨੂੰ ਇਹ ਪਸੰਦ ਨਹੀਂ ਆ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਉਹ ਕਿਸਾਨਾਂ ਨੂੰ ਭੜਕਉਣ ਦਾ ਕੰਮ ਕਰ ਰਹੀਆਂ ਹਨ।"

ਕੁੱਝ ਮਾਹਰਾਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਸਰਕਾਰ ਇਸ ਮਾਮਲੇ 'ਚ ਅੜੀਅਲ ਰੁਖ਼ ਅਖ਼ਤਿਆਰ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ

ਕੋਰਟ ਕਾਨੂੰਨੀ ਮੁੱਦੇ 'ਤੇ ਆਪਣਾ ਫ਼ੈਸਲਾ ਦੇ ਸਕਦੀ ਹੈ

ਸੁਭਾਸ਼ ਕਸ਼ਯਪ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਹਾਲਾਂਕਿ ਸੁਪਰੀਮ ਕੋਰਟ ਨੇ ਸਿਰਫ ਆਪਣੀ ਰਾਇ ਹੀ ਦਿੱਤੀ ਕੀਤੀ ਹੈ, ਪਰ ਕਿਸੇ ਕਾਨੂੰਨੀ ਮੁੱਦੇ 'ਤੇ ਕੋਈ ਫ਼ੈਸਲਾ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਸੁਪਰੀਮ ਕੋਰਟ ਅਜਿਹਾ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹੈ।

ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, " ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਵੀ ਕਈ ਮਾਮਲਿਆਂ 'ਚ ਸੁਪਰੀਮ ਕੋਰਟ ਨੇ ਕਾਨੂੰਨੀ ਨੁਕਤਿਆਂ ਦੇ ਅਧਾਰ 'ਤੇ ਫ਼ੈਸਲੇ ਦਿੱਤੇ ਹਨ।ਇਸ ਮਾਮਲੇ 'ਚ ਤਾਂ ਸੁਪਰੀਮ ਕੋਰਟ ਨੇ ਅਜੇ ਕੋਈ ਫ਼ੈਸਲਾ ਨਹੀਂ ਲਿਆ ਹੈ, ਪਰ ਇਸ ਰੁਕਾਵਟ ਵਾਲੀ ਸਥਿਤੀ 'ਚ ਸੁਪਰੀਮ ਕੋਰਟ ਵੱਲੋਂ ਕੋਈ ਨਾ ਕੋਈ ਹੱਲ ਕੱਢਿਆ ਵੀ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।"

ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਕੁਝ ਮਾਹਰਾਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਸਰਕਾਰ ਇਸ ਮਾਮਲੇ 'ਚ ਅੜੀਅਲ ਰੁਖ਼ ਅਖ਼ਤਿਆਰ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ। ਪਰ ਅਸਲ ਗੱਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਸਰਕਾਰ ਨੂੰ ਬਿਲਕੁੱਲ ਵੀ ਅੰਦਾਜ਼ਾ ਨਹੀਂ ਸੀ ਕਿ ਇਹ ਅੰਦੋਲਨ ਇੰਨਾ ਵੱਡਾ ਰੂਪ ਧਾਰਨ ਕਰ ਲਵੇਗਾ।

ਇਸ ਮਾਮਲੇ ਦੀ ਸੁਣਾਵਈ ਅਗਲੇ ਹਫ਼ਤੇ ਸਰਦੀਆਂ ਦੀਆਂ ਛੁੱਟੀਆਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹੋਵੇਗੀ

ਅਦਾਲਤ 'ਤੇ ਵੀ ਦਬਾਅ ਦੀ ਸਥਿਤੀ

ਸੀਨੀਅਰ ਪੱਤਰਕਾਰ ਅਰਵਿੰਦ ਕੁਮਾਰ ਸਿੰਘ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਹੁਣ ਜੋ ਸਥਿਤੀ ਬਣ ਗਈ ਹੈ, ਉਸ 'ਚ ਕਿਸਾਨਾਂ ਨੂੰ ਪਿੱਛੇ ਕਰਨਾ ਬਹੁਤ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹੈ।

" ਸੁਪਰੀਮ ਕੋਰਟ 'ਚ ਜਿੰਨੀਆਂ ਵੀ ਪਟੀਸ਼ਨਾਂ ਪਹੁੰਚੀਆਂ ਹਨ, ਭਾਵੇਂ ਹੀ ਉਹ ਨਿੱਜੀ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਹੋਣ, ਪਰ ਅਜਿਹੀਆਂ ਪਟੀਸ਼ਨਾਂ ਅਸਿੱਧੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਰਕਾਰ ਵੱਲੋਂ ਹੀ ਕਰਵਾਈਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।ਸਰਕਾਰ ਬੈਕਫੁੱਟ ਤੋਂ ਖੇਡ ਰਹੀ ਹੈ।ਸ਼ੁਰੂ ਸ਼ੁਰੂ 'ਚ ਗੱਲਬਾਤ ਤਾਂ ਹੋਈ ਪਰ ਹੁਣ ਸਰਕਾਰ ਦੀਆਂ...


... ਆਦਮੀ ਪਾਰਟੀ ਨੇ ਦੇਸ ਦੇ ਕਈ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਉਮੀਦਵਾਰ ਖੜ੍ਹੇ ਕੀਤੇ ਸਨ। ਖੁਦ ਅਰਵਿੰਦ ਕੇਜਰੀਵਾਲ ਵਾਰਾਣਸੀ ਤੋਂ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਨਰਿੰਦਰ ਮੋਦੀ ਖਿਲਾਫ਼ ਖੜ੍ਹੇ ਹੋਏ ਸਨ ਪਰ ਆਮ ਆਦਮੀ ਪਾਰਟੀ ਨੂੰ ਦੇਸ ਦੇ ਹਰ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਹਾਰ ਦਾ ਮੂੰਹ ਦਾ ਵੇਖਣਾ ਪਿਆ ਸੀ।

ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ:

ਅਰਵਿੰਦ ਕੇਜਰੀਵਾਲ ਵੀ ਆਪਣੀ ਸੀਟ ਹਾਰ ਗਏ ਸਨ। ਸਿਰਫ਼ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਹੀ ਆਮ ਆਦਮੀ ਪਾਰਟੀ ਨੂੰ ਚਾਰ ਸੀਟਾਂ ਮਿਲੀਆਂ ਸਨ। ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਪਾਰਟੀ ਦਾ ਵੋਟ ਸ਼ੇਅਰ 24.40% ਰਿਹਾ ਸੀ।

ਪ੍ਰੋਫੈੱਸਰ ਸਾਧੂ ਸਿੰਘ ਫਰੀਦਕੋਟ ਤੋਂ ਅਤੇ ਸੰਗਰੂਰ ਤੋਂ ਭਗਵੰਤ ਮਾਨ ਨੇ ਚੋਣ ਜਿੱਤੀ

ਸੰਗਰੂਰ ਤੋਂ ਭਗਵੰਤ ਮਾਨ, ਪਟਿਆਲਾ ਤੋਂ ਧਰਮਵੀਰ ਗਾਂਧੀ, ਪ੍ਰੋਫੈੱ... ਬਾਕੀ ਲੇਖ ਲਿਖੋ:

ੰਵਰ ਸੰਧੂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਵਿਧਾਇਕਾਂ ਨੇ ਮੰਨਣ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਪਾਰਟੀ ਲੀਡਰਸ਼ਿਪ ਤੋਂ ਪਰੇ ਜਾ ਕੇ ਰੈਲੀਆਂ ਵੀ ਕੀਤੀਆਂ ਸਨ।

ਫਿਰ ਸੁਖਪਾਲ ਖਹਿਰਾ ਤੇ ਕੰਵਰ ਸੰਧੂ ਨੂੰ ਪਾਰਟੀ ਵਿਰੋਧੀ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਕਾਰਨ ਪਾਰਟੀ ਤੋਂ ਸਸਪੈਂਡ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।

ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ:

ਉਸ ਤੋਂ ਕੁਝ ਵਕਤ ਬਾਅਦ ਸੁਖਪਾਲ ਖਹਿਰਾ ਨੇ ਪਾਰਟੀ ਦੀ ਮੁੱਢਲੀ ਲੀਡਰਸ਼ਿਪ ਤੋਂ ਅਸਤੀਫ਼ਾ ਦੇ ਦਿੱਤਾ ਸੀ ਅਤੇ ਨਵੀਂ ਪਾਰਟੀ ਪੰਜਾਬ ਏਕਤਾ ਪਾਰਟੀ ਬਣਾਉਣ ਦਾ ਐਲਾਨ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।

ਪਾਰਟੀ ਵੱਲੋਂ ਵੀ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਦੇ ਸਪੀਕਰ ਨੂੰ ਸੁਖਪਾਲ ਖਹਿਰਾ ਦੀ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਦੀ ਮੈਂਬਰਸ਼ਿਪ ਰੱਦ ਕਰਨ ਲਈ ਅਰਜ਼ੀ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ।

ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ ਹੀ ਵਿਧਾਇਕ ਬਲਦੇਵ ਸਿੰਘ ਨੇ ਪਾਰਟੀ ਲੀਡਰਸ਼ਿਪ 'ਤੇ ਵਧੀਕੀਆਂ ਕਰਨ ਦਾ ਇਲਜ਼ਾਮ ਲਾਉਂਦਿਆਂ ਹੋਇਆਂ ਪਾਰਟੀ ਤੋਂ ਅਸਤੀਫ਼ਾ ਦੇ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।  ਹੁਣ ਆਮ ਆਦਮੀ ਪਾਰਟੀ ਸਰਕਾਰ ਜਾਂ ਵਿਰੋਧੀ ਪਾਰਟੀਆਂ ਨਾਲ ਘੱਟ ਆਪਣੇ ਬਾਗੀਆਂ ਨਾਲ ਲੜਨ ਵਿਚ ਵੱਧ ਉਲਝੀ ਹੋਈ ਹੈ।

ਸਿਆਸੀ ਮਾਹਰ ਮੰਨਦੇ ਨੇ ਕਿ ਪਾਰਟੀ ਵਿਚ ਬਗਾਵਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪਾਰਟੀ ਦਾ ਸੱਤਾਧਾਰੀ ਤੇ ਬਾਗੀ ਧੜ੍ਹਾ ਆਪਣੀ ਜ਼ਮੀਨ ਤਲਾਸ਼ਣ ਲੱਗਾ ਹੋਇਆ ਹੈ।

 ਇਹ ਵੀਡੀਓ ਤੁਹਾਨੂੰ ਪਸੰਦ ਆ ਸਕਦੇ ਹਨ:

(ਬੀਬੀਸੀ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਲ FACEBOOK, INSTAGRAM, TWITTERਅਤੇ YouTube 'ਤੇ ਜੁੜੋ।)


... ਆਪਣਾ ਫ਼ੈਸਲਾ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਉਸਦੀ ਦਲੀਲ ਨੂੰ ਸਹੀ ਠਹਿਰਾਉਂਦੇ ਹੋਏ ਕਿਹਾ ਕਿ ਨਿਜ਼ਾਮ ਪਾਕਿਸਤਾਨ 'ਤੇ ਮੁਕੱਦਮਾ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦੇ।

ਪਰ ਇਸਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਹਾਊਸ ਆਫ਼ ਲਾਈਸ ਨੇ 10 ਲੱਖ ਪਾਊਂਡ ਦੀ ਇਸ ਵਿਵਾਦਤ ਰਾਸ਼ੀ ਨੂੰ ਵੀ ਫਰੀਜ਼ ਕਰ ਲਿਆ।

ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਹਾਈ ਕਮਿਸ਼ਨਰ ਰਹੇ ਹਬੀਬ ਇਬਰਾਹਿਮ ਰਹਿਮਤੁੱਲਾਹ ਦੇ ਖਾਤੇ ਵਿੱਚ ਟਰਾਂਸਫਰ ਕੀਤੇ ਗਏ ਇਹ ਪੈਸੇ ਨੈਟਵੇਸਟ ਬੈਂਕ ਦੇ ਕੋਲ ਹਨ।

ਬੈਂਕ ਮੁਤਾਬਕ ਇਹ ਪੈਸੇ ਹੁਣ ਕੋਰਟ ਦੇ ਫ਼ੈਸਲੇ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹੀ ਉਸਦੇ ਸਹੀ ਵਾਰਿਸਾਂ ਨੂੰ ਦਿੱਤੇ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ।

ਪਰ 1948 ਵਿੱਚ ਜਮਾਂ ਕੀਤੇ ਗਏ 10 ਲੱਖ, ਬੀਤੇ 60 ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਆਜ ਦੀ ਰਾਸ਼ੀ ਮਿਲਾ ਕੇ ਹੁਣ 350 ਲੱਖ ... ਬਾਕੀ ਲੇਖ ਲਿਖੋ:

'ਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦਾ ਹੱਕ ਹੈ।

ਹੈਦਰਾਬਾਦ ਦੀ ਪੁਰਾਣੀ ਹਵੇਲੀ ਦੇ ਮਸਰਤ ਮਹਿਲ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਨਿਜ਼ਾਮ ਮਿਊਜ਼ੀਅਮ ਵਿੱਚ ਸੱਤਵੇਂ ਨਿਜ਼ਾਮ ਨਾਲ ਜੁੜੀਆਂ ਕੁਝ ਬੇਸ਼ਕੀਮਤੀ ਚੀਜ਼ਾਂ ਹਨ

ਪੌਲ ਹੇਵਿਟ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, "ਸਾਲ 2016 ਵਿੱਚ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਨੇ ਇਹ ਦਲੀਲ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੀ ਕਿ ਸਾਲ 1947 ਤੋਂ 48 ਵਿਚਾਲੇ ਹਥਿਆਰ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਤੋਂ ਹੈਦਰਾਬਾਦ ਲਿਆਂਦੇ ਗਏ ਸਨ। ਇਹ 10 ਲੱਖ ਪਾਊਂਡ ਉਸੇ ਦੀ ਕੀਮਤ ਸੀ।"

"ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਨੇ ਇਸ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ ਹੁਣ ਤੱਕ ਦੋ ਦਲੀਲਾਂ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੀਆਂ ਹਨ - ਪਹਿਲਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਸੀ ਕਿ ਇਹ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਨੂੰ ਨਿਜ਼ਾਮ ਦਾ ਤੋਹਫ਼ਾ ਸੀ ਪਰ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ ਕਿ ਹਥਿਆਰਾਂ ਦੀ ਖਰੀਦ ਲਈ ਇਹ ਪੈਸਾ ਟਰਾਂਸਫਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।"

"ਨਿਜ਼ਾਮ ਦੇ ਪੱਖ ਤੋਂ ਅਸੀਂ ਇਹ ਦਲੀਲ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੀ ਸੀ ਕਿ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੀਆਂ ਦੋਨਾਂ ਦਲੀਲਾਂ ਨੂੰ ਸਾਬਿਤ ਕਰਨ ਲਈ ਕਿਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਬੂਤ ਪੇਸ਼ ਨਹੀਂ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ।"

"ਉਹ ਚਰਚਾ ਇਹ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਡਿਪਲੋਮੈਟ ਇਸ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ ਇਸ ਲਈ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਲੀਲਾਂ 'ਤੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਕੀਤਾ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਪਰ ਇਹ ਸਾਬਿਤ ਕਰਨ ਲਈ ਕੋਈ ਸਬੂਤ ਨਹੀਂ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ ਕਿ ਹਥਿਆਰਾਂ ਦੀ ਖਰੀਦ ਲਈ ਪੈਸੇ ਦਾ ਭੁਗਤਾਨ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਇਹ ਬਹੁਤ ਅਸੰਗਤ ਹੈ।"

ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵੱਲੋਂ ਮਾਮਲੇ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕਰ ਰਹੇ, ਕਵੀਨਸ ਕਾਊਂਸੇਲ ਖ਼ਵਰ ਕੂਰੇਸ਼ੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਉਹ ਇਸ ਮਾਮਲੇ 'ਤੇ ਫਿਲਹਾਲ ਕੋਈ ਚਰਚਾ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦੇ।

ਬੀਬੀਸੀ ਦੇ ਕੋਲ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵੱਲੋਂ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਦਲੀਲਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਕਾਪੀ ਹੈ। ਇਸ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ ਮੁਤਾਬਕ, "ਹੈਦਰਾਬਾਦ ਦੇ ਸੱਤਵੇਂ ਨਿਜ਼ਾਮ ਦੀ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਨੇ ਮਦਦ ਕੀਤੀ ਜਿਸਦੇ ਬਦਲੇ ਰਹਿਮਤੁੱਲਾਹ ਦੇ ਬੈਂਕ ਖਾਤੇ ਵਿੱਚ ਪੈਸੇ ਟਰਾਂਸਫਰ ਕੀਤੇ ਗਏ ਤਾਂ ਜੋ ਇਨ੍ਹਾਂ ਪੈਸਿਆਂ ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਦੇ ਹੱਥੋਂ ਦੂਰ ਰੱਖਿਆ ਜਾ ਸਕੇ।''

"ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਨੇ ਸੱਤਵੇਂ ਨਿਜ਼ਾਮ ਲਈ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਤੋਂ ਹੈਦਰਾਬਾਦ ਤੱਕ ਹਥਿਆਰਾਂ ਦੀ ਸਪਲਾਈ ਦਾ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਸੀ ਤਾਂ ਜੋ ਭਾਰਤੀ ਹਮਲੇ ਤੋਂ ਹੈਦਰਾਬਾਦ ਖ਼ੁਦ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰ ਸਕੇ।''

ਇਸ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ ਮੁਤਾਬਕ 20 ਸਤੰਬਰ 1948 ਤੋਂ ਇਹ ਰਾਸ਼ੀ ਰਹਿਮਤੁੱਲਾਹ ਦੇ ਲੰਡਨ ਸਥਿਤ ਬੈਂਕ ਖਾਤੇ ਵਿੱਚ ਹੈ।

ਪੌਲ ਹੇਵਿਡ ਤੋਂ ਮੈਂ ਸਵਾਲ ਕੀਤਾ ਕਿ ਕੀ ਪੈਸਿਆਂ ਦੇ ਇਸ ਟਰਾਂਸਫਰ ਨਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਦੋਵੇਂ ਪੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਾ ਕੋਈ ਲਿਖਤ ਸਮਝੌਤਾ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ ਸੀ।

ਹੇਵਿਡ ਦੱਸਦੇ ਹਨ, "ਸੱਤਵੇਂ ਨਿਜ਼ਾਮ ਨੇ ਹਲਫ਼ਨਾਮਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇਸ ਟਰਾਂਸਫਰ ਬਾਰੇ ਕੋਈ ਜਾਣਕਾਰੀ ਨਹੀਂ ਸੀ।"

"ਇਸ ਸਬੂਤ ਨੂੰ ਹੁਣ ਤੱਕ ਚੁਣੌਤੀ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਇਸ ਨਾਲ ਇਸ ਗੱਲ ਦਾ ਇਸ਼ਾਰਾ ਮਿਲਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਸ ਵੇਲੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵਿੱਤ ਮੰਤਰੀ ਨੂੰ ਲੱਗਿਆ ਸੀ ਕਿ ਉਹ ਨਿਜ਼ਾਮ ਦੇ ਭਵਿੱਖ ਲਈ ਕੁਝ ਪੈਸੇ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਰੱਖ ਰਹੇ ਹਨ।"

"ਇਸ ਸਹਿਮਤੀ ਦੇ ਆਧਾਰ 'ਤੇ ਰਹਿਮਤੁੱਲਾਹ ਨੇ ਆਪਣੇ ਖਾਤੇ ਵਿੱਚ ਪੈਸੇ ਰੱਖਣ ਦੀ ਗੱਲ ਮੰਨੀ ਸੀ।''

ਪੌਲ ਹੇਵਿਟ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, "ਜਦੋਂ ਸੱਤਵੇਂ...


... ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ "ਇਸਲਾਮਿਕ ਅਮੀਰਾਟ ਆਫ਼ ਅਫ਼ਗਾਨਿਸਤਾਨ" ਵਜੋਂ ਦੱਸਦੇ ਹਨ, ਇਹ ਨਾਮ ਉਨ੍ਹਾਂ ਸਾਲ 1996 ਤੋਂ ਸੱਤਾ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦਿਆਂ ਤੇ 9/11 ਦੇ ਹਮਲਿਆਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੇ ਘਟਨਾਕ੍ਰਮ ਦੌਰਾਨ ਆਖ਼ਰੀ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਇਸਤੇਮਾਲ ਕੀਤਾ ਸੀ।

ਹੁਣ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਵਿਵੇਕ ਭਰਿਆ "ਸ਼ੈਡੋ (ਪਰਛਾਵਾਂ)" ਢਾਂਚਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕੰਟਰੋਲ ਵਾਲੇ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਸੇਵਾਵਾਂ ਦੀ ਨਿਗਰਾਨੀ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਅਧਿਕਾਰੀ ਹਨ। ਤਾਲੀਬਾਨ ਦੇ ਮੇਅਰ, ਹਾਜੀ ਹਿਕਮਤ ਸਾਨੂੰ ਇਲਾਕੇ ਦੇ ਇੱਕ ਦੌਰੇ 'ਤੇ ਲੈ ਗਏ।

ਚੰਗਾ ਅਕਸ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼

ਸਾਨੂੰ ਇੱਕ ਮੁੰਡੇ ਤੇ ਕੁੜੀਆਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਸਕੂਲ ਦਿਖਾਇਆ ਗਿਆ। ਜਿਥੇ ਉਹ ਯੂਐੱਨ ਵ... ਬਾਕੀ ਲੇਖ ਲਿਖੋ:

ਰਦ ਤੇ ਔਰਤ ਮਰੀਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰੱਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਗਰਭਨਿਰੋਧਕਾਂ ਜਾਂ ਪਰਿਵਾਰ ਨਿਯੋਜਨ ਬਾਰੇ ਜਾਣਕਾਰੀ ਸੌਖਿਆਂ ਹੀ ਉਪਲੱਬਧ ਹੈ।

ਤਾਲੀਬਾਨ ਸਪੱਸ਼ਟ ਤੌਰ 'ਤੇ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਅਸੀਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵੱਧ ਸਕਾਰਾਤਮਕ ਨਜ਼ਰੀਏ ਤੋਂ ਦੇਖੀਏ।

ਜਦੋਂ ਅਸੀਂ ਘਰ ਨੂੰ ਜਾ ਰਹੀਆਂ ਸਕੂਲੀ ਕੁੜੀਆਂ ਦੇ ਇੱਕ ਝੁੰਡ ਕੋਲੋਂ ਨਿਕਲੇ ਤਾਂ ਹਾਜੀ ਹਿਕਮਤ ਨੇ ਸਾਡੀਆਂ ਆਸਾਂ ਨੂੰ ਉਲਟਾਉਂਦੇ ਦ੍ਰਿਸ਼ਾਂ 'ਤੇ ਉਤਸ਼ਾਹ ਤੇ ਮਾਣ ਭਰਿਆ ਰਵੱਈਆ ਦਿਖਾਇਆ।

ਹਾਲਾਂਕਿ, ਤਾਲੀਬਾਨ ਦੇ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਹੱਕਾਂ ਪ੍ਰਤੀ ਵਿਚਾਰਾਂ ਬਾਰੇ ਚਿੰਤਾ ਬਣੀ ਰਹੇਗੀ। ਸਮੂਹ ਕੋਲ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਬਿਲਕੁਲ ਵੀ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਅਤੇ 1990ਵਿਆਂ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਘਰਾਂ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਕੰਮ ਕਰਨ ਤੋਂ ਰੋਕਿਆ ਸੀ।

ਬਲਖ਼ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਲੰਘਦਿਆਂ ਅਸੀਂ ਕਈ ਔਰਤਾਂ ਦੇਖੀਆਂ, ਆਜ਼ਾਦ ਤੁਰੀਆਂ ਫ਼ਿਰਦੀਆਂ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਾਰੀਆਂ ਨੇ ਬੁਰਕਾ ਨਹੀਂ ਸੀ ਪਹਿਨਿਆ ਹੋਇਆ।

ਅਸਲੀਅਤ ਵੱਖਰੀ

ਹਾਲਾਂਕਿ, ਇੱਕ  ਸਥਾਨਕ ਬਾਜ਼ਾਰ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਵੀ ਔਰਤ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਹਾਜੀ ਹਿਕਮਤ ਨੇ ਜ਼ੋਰ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ 'ਤੇ ਕੋਈ ਪਾਬੰਦੀ ਨਹੀਂ ਹੈ।  ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਹਾਲਾਂਕਿ ਇੱਕ ਰੂੜੀਵਾਦੀ ਸਮਾਜ ਵਿੱਚ ਉਹ ਆਮਤੌਰ 'ਤੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਸੂਰਤ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੀਆਂ।

ਤਾਲੀਬਾਨ ਹਰ ਵੇਲੇ ਸਾਡੇ ਨਾਲ ਹੀ ਰਿਹਾ ਅਤੇ ਕੁਝ ਸਥਾਨਕ ਲੋਕਾਂ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਅਸੀਂ ਗੱਲ ਕੀਤੀ, ਉਹ ਵੀ ਸਾਰੇ ਸਮੂਹ ਦੇ ਸਮਰਥਕ ਸਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦਿਲਾਂ ਵਿੱਚ ਤਾਲੀਬਾਨ ਪ੍ਰਤੀ ਸ਼ੁਕਰਗੁਜ਼ਾਰੀ ਸੀ, ਚੀਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਬਿਹਤਰ ਬਣਾਉਣ ਅਤੇ ਜ਼ੁਰਮ ਘਟਾਉਣ ਲਈ।

ਇੱਕ ਬਜ਼ੁਰਗ ਆਦਮੀ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਜਦੋਂ ਸਰਕਾਰੀ ਕੰਟਰੋਲ ਸੀ, ਉਹ ਸਾਡੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਜ਼ੇਲ੍ਹ ਵਿੱਚ ਬੰਦ ਕਰ ਦਿੰਦੇ ਸਨ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਜ਼ਾਦ ਕਰਨ ਲਈ ਰਿਸ਼ਵਤ ਦੀ ਮੰਗ ਕਰਦੇ ਸਨ। ਸਾਡੇ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਬਹੁਤ ਤਕਲੀਫ਼ਾਂ ਝੱਲੀਆਂ, ਹੁਣ ਅਸੀਂ ਸਥਿਤੀ ਤੋਂ ਖ਼ੁਸ਼ ਹਾਂ।"

ਤਾਲੀਬਾਨ ਦੀਆਂ ਬਹੁਤ ਹੀ ਜ਼ਿਆਦਾ ਰੂੜੀਵਾਦੀ ਕਦਰਾਂ ਕੀਮਤਾਂ ਦਾ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਪੇਂਡੂ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਘੱਟ ਟਕਰਾਅ ਹੈ ਪਰ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਇਲਾਕੇ ਖ਼ਾਸਕਰ ਸ਼ਹਿਰੀ ਡਰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਉਹ 1990ਵਿਆਂ ਦਾ ਬੇਰਹਿਮ ਇਸਲਾਮਿਕ ਅਮੀਰਾਤ ਸ਼ਾਸਨ ਮੁੜ ਲਾਗੂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਉਸ ਆਜ਼ਾਦੀ ਨੂੰ ਘਟਾਉਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਪਿਛਲੇ ਦੋ ਦਹਾਕਿਆਂ ਤੋਂ ਨੌਜਵਾਨ ਵੱਡੇ ਹੋਏ ਹਨ।

ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਥਾਨਕ ਵਾਸੀ ਨੇ ਸਾਡੇ ਨਾਲ ਪਛਾਣ ਗੁਪਤ ਰੱਖਣ ਦੀ ਸ਼ਰਤ 'ਤੇ ਗੱਲ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਤਾਲੀਬਾਨ ਨੇ ਸਾਨੂੰ ਦਿੱਤੀਆਂ ਇੰਟਰਵਿਊਜ਼ ਵਿੱਚ ਜਿੰਨਾਂ ਮੰਨਿਆ ਹੈ, ਮਾਹੌਲ ਉਸ ਤੋਂ ਕਿਤੇ ਵੱਧ ਸਖ਼ਤੀ ਵਾਲਾ ਹੈ।

ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਪਿੰਡ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਦਾੜੀਆਂ ਕੱਟਣ 'ਤੇ ਚਪੇੜਾਂ ਮਾਰੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ ਜਾਂ ਕੁੱਟਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸੰਗੀਤ ਸੁਣਨ ਬਦਲੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਟੀਰੀਓ ਤੋੜ ਦਿੱਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

ਉਨ੍ਹਾਂ ਬੀਬੀਸੀ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ, "ਲੋਕਾਂ ਕੋਲ ਕੋਈ ਬਦਲ ਨਹੀਂ ਹੈ ਸਵਾਇ ਇਸ ਦੇ ਕਿ ਉਹ ਜੋ...


... ਆਬਾਦੀ ਵਾਲਾ ਸੂਬਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇੱਥੇ ਰੋਜ਼ 15,000 ਤੋਂ ਵੱਧ ਬੱਚੇ ਜੰਮਦੇ ਹਨ।

ਖਜ਼ਾਨਚੀ ਇਨ੍ਹਾਂ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹਾਲਾਤ ਕਰਕੇ ਹੋ ਗਿਆ।

ਇਹ ਵੀ ਜ਼ਰੂਰ ਪੜ੍ਹੋ

ਤਤਕਾਲੀ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਅਖਿਲੇਸ਼ ਯਾਦਵ ਨੇ 'ਕਤਾਰ ਵਿੱਚ ਜਨਮ' ਨੂੰ ਭਾਜਪਾ ਖਿਲਾਫ਼ ਸੂਬੇ ਦੀਆਂ ਚੋਣਾਂ 'ਚ ਮੁੱਦੇ ਵਾਂਗ ਵਰਤਿਆ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਜਿੱਤ ਭਾਜਪਾ ਦੀ ਹੀ ਹੋਈ।

ਮੁਆਵਜ਼ਾ ਵੀ ਅਖਿਲੇਸ਼ ਦੀ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਹੀ ਦਿੱਤਾ।

ਸਰਵੇਸ਼ਾ (37) ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕੁਝ ਹਿੱਸਾ ਤਾਂ ਕਰਜ਼ ਉਤਾਰਨ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਅਤੇ ਬਾਕੀ ਆਪਣੇ ਵੱਡੇ ਮੁੰਡੇ ਦੇ ਇਲਾਜ ਲਈ ਖਰਚਿਆ। ਮੁੰਡੇ ਨੂੰ ਵੀ ਦਮਾ ਹੈ। ਬਾਕੀ ਰਕਮ ਬੈਂਕ 'ਚ ਜਮ੍ਹਾ ਕਰਵਾਈ।

ਉਨ੍ਹਾਂ ਮੁਤਾਬਕ ਜਦੋਂ ਸੱਸ ਨੂੰ ਇ... ਬਾਕੀ ਲੇਖ ਲਿਖੋ:

ਕੇ ਦੋਹਾਂ ਪਿੰਡਾਂ 'ਚ ਇੱਕ-ਇੱਕ।

ਯੋਜਨਾ ਇਹ ਸੀ ਕਿ ਯਾਦਵ ਜਨਮਦਿਨ 'ਤੇ ਸਰਦਾਰਪੁਰ ਆਉਣਗੇ ਤੇ ਖਜ਼ਾਨਚੀ ਨੂੰ ਚਾਬੀਆਂ ਦੇਣਗੇ।

ਜਦੋਂ ਉਹ ਪਹੁੰਚੇ ਤਾਂ ਖਜ਼ਾਨਚੀ ਤਾਂ ਸੀ ਨਹੀਂ, ਇਸ ਲਈ ਉਸ ਦੀ ਦਾਦੀ ਸ਼ਸ਼ੀ ਦੇਵੀ ਨੂੰ ਚਾਬੀਆਂ ਫੜ੍ਹਾ ਗਏ।

ਯਾਦਵ ਖਿਝੇ ਵੀ ਅਤੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਹ ਖਜ਼ਾਨਚੀ ਦੇ ਮਾਮਿਆਂ ਤੇ ਚਾਚਿਆਂ ਦੇ ਝਗੜੇ ਤੋਂ ਨਾਵਾਕਫ ਸਨ। ਆਪਣੀ ਫ਼ਜ਼ੇਹਾਤ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਦੋ ਅਹੁਦੇਦਾਰਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਹਟਾ ਦਿੱਤਾ।

ਨਵੇਂ ਘਰ 'ਚ ਕੌਣ?

ਅਸੀਂ ਕੁਝ ਦਿਨ ਬਾਅਦ ਸਰਦਾਰਪੁਰ ਪਹੁੰਚੇ ਤਾਂ ਲਿਸ਼ਕਦਾ ਨਵਾਂ ਘਰ ਦੇਖਿਆ।

ਸੱਸ ਸ਼ਸ਼ੀ ਦੇਵੀ ਇਲਜ਼ਾਮਾਂ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕਰਦੇ ਹਨ

ਸ਼ਸ਼ੀ ਦੇਵੀ ਬਾਜ਼ਾਰ ਸਨ, ਅਸੀਂ ਕੁਝ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਤੇ ਗੁਆਂਢੀਆਂ ਨਾਲ ਗੱਲਬਾਤ ਕੀਤੀ।

ਘਰ ਦੇ ਸਜਾਵਟ ਦੇ ਫੁਲ ਮੁਰਝਾ ਚੁੱਕੇ ਸਨ, ਮਾਹੌਲ ਵੀ ਕੋਈ ਬਹੁਤ ਚੱਕਵਾਂ ਨਹੀਂ ਸੀ।

ਬਜ਼ੁਰਗ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ ਅਸ਼ਰਫੀ ਨਾਥ ਨੇ ਦੱਸਿਆ, "ਖਜ਼ਾਨਚੀ ਨੂੰ ਦੇਖਣ ਬਹੁਤ ਲੋਕ ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ ਸਨ ਪਰ ਉਸ ਦੀ ਮਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਲਿਆਈ ਹੀ ਨਹੀਂ। ਅਖਿਲੇਸ਼ ਯਾਦਵ ਬਹੁਤ ਤੋਹਫੇ ਲਿਆਏ ਸਨ ਪਰ ਵਾਪਸ ਲੈ ਗਏ। ਸਰਵੇਸ਼ਾ ਭਾਵੇਂ ਇੱਕ ਘੰਟੇ ਲਈ ਹੀ ਆ ਜਾਂਦੀ। ਉਸ ਨੇ ਅਖਿਲੇਸ਼ ਜੀ ਦਾ ਅਪਮਾਨ ਕੀਤਾ ਹੈ।"

ਪਿੰਡਵਾਸੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਖਜ਼ਾਨਚੀ ਦੇ ਜੰਮਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਸ ਦੀ ਮਾਂ ਤੇ ਨਾਨਕਿਆਂ ਦੇ "ਲਾਲਚ" ਨੇ ਸਭ ਵਿਗਾੜ ਦਿੱਤਾ। ਪਿੰਡ ਵਾਸੀ ਮੰਨਦੇ ਹਨ ਕਿ ਜੇਕਰ ਖਜ਼ਾਨਚੀ ਇੱਥੇ ਰਹੇ ਤਾਂ ਪਿੰਡ ਦੀ ਤਰੱਕੀ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ।

ਇੱਕ ਵਾਸੀ, ਮੁਲਾਇਮ ਨਾਥ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਹ ਆਪ ਨਾ ਆਵੇ, ਖਜ਼ਾਨਚੀ ਨੂੰ ਹੀ ਭੇਜ ਦੇਵੇ ਤਾਂ ਕਿ "ਸਰਕਾਰ ਸਾਨੂੰ ਵਾਅਦਿਆਂ ਮੁਤਾਬਕ ਸਹੂਲਤਾਂ ਹੀ ਦੇ ਦੇਵੇ।"

ਦਾਦੀ ਦਾ ਪੱਖ

ਜਦੋਂ ਸ਼ਸ਼ੀ ਦੇਵੀ ਪਰਤੇ ਤਾਂ ਰਾਤ ਹੋਣ ਲੱਗੀ ਸੀ। ਆਪਣੇ ਖਿਲਾਫ ਇਲਜ਼ਾਮਾਂ ਨੂੰ ਉਹ ਝੂਠ ਦੱਸਦੇ ਹਨ, "ਮੈਂ ਆਪਣੀ ਨੂੰਹ ਤੋਂ ਕਦੇ ਕੋਈ ਪੈਸਾ ਨਹੀਂ ਮੰਗਿਆ। ਉਹ ਇਹ ਸਭ ਕਿਸੇ ਦੇ ਕਹਿਣੇ 'ਚ ਆ ਕੇ ਕਹਿ ਰਹੀ ਹੈ।"

ਸ਼ਸ਼ੀ ਦੇਵੀ ਮੁਤਾਬਕ ਜਦੋਂ ਸਰਵੇਸ਼ਾ ਦਾ ਪਤੀ ਬਿਮਾਰ ਸੀ ਤਾਂ ਪਰਿਵਾਰ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਅਤੇ ਪੰਜਾਂ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਕਦੇ ਰੋਟੀ-ਕੱਪੜੇ ਦੀ ਕਮੀ ਨਹੀਂ ਆਉਣ ਦਿੱਤੀ।

"ਮੇਰੇ ਮੁੰਡੇ (ਸਰਵੇਸ਼ਾ ਦੇ ਪਤੀ) ਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵੀ ਮੇਰੇ ਬਾਕੀ ਮੁੰਡਿਆਂ ਦੀ ਕਮਾਈ 'ਚੋਂ ਅਸੀਂ ਉਸ ਨੂੰ ਹਿੱਸਾ ਦਿੰਦੇ ਰਹੇ ਭਾਵੇਂ ਸਾਨੂੰ ਅਜਿਹਾ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਈ ਜ਼ਰੂਰਤ ਨਹੀਂ ਸੀ।"

ਇਹ ਵੀ ਜ਼ਰੂਰ ਪੜ੍ਹੋ

ਸ਼ਸ਼ੀ ਦੇਵੀ ਮੁਤਾਬਕ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਦੇ ਸਰਵੇਸ਼ਾ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਮਾਰਿਆ-ਕੁੱਟਿਆ, ਸਗੋਂ ਸ਼ਸ਼ੀ ਦੇ ਇਲਜ਼ਾਮ ਹਨ, "ਮੈਂ ਦੋ ਵਾਰੀ ਖਜ਼ਾਨਚੀ ਨੂੰ ਲੈਣ ਉਸ ਦੇ ਪੇਕੇ ਪਿੰਡ ਗਈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਖਜ਼ਾਨਚੀ ਨੂੰ ਲੁਕਾ ਦਿੱਤਾ ਤੇ ਉੱਥੇ ਮੌਜੂਦ ਔਰਤਾਂ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਕੁੱਟਿਆ।"

ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇਸ ਇਲਜ਼ਾਮ ਨੂੰ ਵੀ ਖਾਰਿਜ ਕੀਤਾ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਖਜ਼ਾਨਚੀ ਜਾਂ ਸਰਵੇਸ਼ਾ ਨੂੰ ਜਾਨ ਦਾ ਖਤਰਾ ਹੈ: "ਅਸੀਂ ਆਪਣੀ ਹੀ ਨੂੰਹ ਜਾਂ ਪੋਤਰੇ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਮਾਰ ਸਕਦੇ ਹਾਂ?"

ਉਨ੍ਹਾਂ ਘਰੋਂ ਪਰਤਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਅਸੀਂ ਮੁੜ ਪੁੱਛਿਆ:...


... ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਕਿਨ ਕੇਅਰ ਕਰੀਮ ਅਤੇ ਮਲ੍ਹੱਮ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇਸਤੇਮਾਲ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਕਪੂਰ ਨੂੰ ਜੇ ਸਰੀਰ ਦੇ ਅੰਦਰ ਲਿਆ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਇਹ ਖ਼ਤਰਨਾਕ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।

ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਸੈਂਟਰ ਫ਼ਾਰ ਡਿਜ਼ੀਜ਼ ਕੰਟਰੋਲ ਨੇ ਚੇਤਾਵਨੀ ਦਿੱਤੀ ਹੈ ਕਿ ਕਪੂਰ ਦੀ ਭਾਫ਼ ਸਰੀਰ ਦੇ ਅੰਦਰ ਜਾ ਕੇ ਜ਼ਹਿਰੀਲੀ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ।

ਨਿੰਬੂ ਦਾ ਰਸ ਕੋਰੋਨਾ ਦਾ ਜਵਾਬ ਨਹੀਂ

ਇੱਕ ਸੀਨੀਅਰ ਆਗੂ ਅਤੇ ਉੱਦਮੀ ਨੇ ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ ਦਾਅਵਾ ਕੀਤਾ ਕਿ ਨੱਕ ਵਿੱਚ ਦੋ ਬੂੰਦ ਨਿੰਬੂ ਦਾ ਰਸ ਪਾਉਣ ਨਾਲ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਆਕਸੀਜਨ ਸੈਚੁਰੇਸ਼ਨ ਲੈਵਲ ਵੱਧ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਵਿਜੈਸੰਕੇਸ਼ਵਰ ਨਾਮ ਦੇ ਇਸ ਸਿਆਸੀ ਆਗੂ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਸਹਿਕਰਮੀਆਂ ਨੂੰ ਇਸ ਨੁਸਖ... ਬਾਕੀ ਲੇਖ ਲਿਖੋ:

਼ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, "ਜੇ ਮਰੀਜ਼ ਦੇ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਆਕਸੀਜਨ ਦਾ ਪੱਧਰ ਘੱਟ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਸਥਿਤੀ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਬਣੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ, ਇਸ ਦਾ ਇਲਾਜ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ ਤਾਂ ਸਰੀਰ ਦੇ ਸੈੱਲ ਖੁਦ ਠੀਕ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਬੰਦ ਕਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਅਜਿਹੀ ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ ਸਿਰਫ਼ ਮੈਡੀਕਲ ਆਕਸੀਜਨ ਹੀ ਜਾਨ ਬਚਾ ਸਕਦੀ ਹੈ।"

ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ:

(ਬੀਬੀਸੀ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਲ FACEBOOK, INSTAGRAM, TWITTERਅਤੇ YouTube 'ਤੇ ਜੁੜੋ।)


... ਆਮਟੇ ਦੱਸਦੇ ਹਨ ਕਿ ਆਦੀਵਾਸੀਆਂ ਦੀ ਜਿੰਦਗੀ ਵਿੱਚ ਕਾਫ਼ੀ ਫਰਕ ਆਇਆ ਹੈ।

ਪਹਿਲਾਂ ਸਕੂਲ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਬੱਚਿਆਂ ਕੋਲ ਸ਼ਿਕਾਰ ਕਰਨ ਲਈ ਤੀਰ ਕਮਾਨ ਹੁੰਦਾ ਸੀ ਪਰ ਹੁਣ ਨਹੀਂ।

ਇੱਕ ਨੌਜਵਾਨ ਮੋਨਸ਼ੀ ਡੋਰਵਾ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ ਤਬਦੀਲੀ ਇੱਥੋਂ ਦੇ ਪਿਆਰ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਆਈ ਹੈ।

ਉਹ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, "ਇੱਕ ਬੱਚੇ ਵਜੋਂ ਮੈਨੂੰ ਯਾਦ ਹੈ ਕਿ ਮੇਰੇ ਪਿਤਾ, ਦਾਦਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ਲਈ ਜਾਂਦੇ ਸਨ। ਬਾਂਦਰ ਮਾਰੇ ਜਾਂਦੇ ਸਨ ਪਰ ਹੁਣ ਅਸੀਂ ਅਜਿਹਾ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ।"

ਉਸ ਮੁਤਾਬਕ ਹੁਣ ਸਬਜ਼ੀਆਂ ਤੇ ਅਨਾਜ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਫੁੱਟ ਫੁੱਟ ਕੇ ਕਿਉਂ ਰੋਇਆ ਸਿੱਖ ਫ਼ੌਜੀ ਜਰਨੈਲ

'ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਟਰਾਲੀ ਥੱਲੇ ਆਪਣੇ ਬਿਸਤਰ 'ਤੇ ਸੌਂ ਗਿਆ'

ਸਾਨੂੰ ਸ਼ਿਕਾ... ਬਾਕੀ ਲੇਖ ਲਿਖੋ:

ਗਾ।"

ਇੱਕ ਹੋਰ ਇਤਰਾਜ਼ ਤਹਿਤ ਚਿੜੀਆਘਰ ਅਥੋਰਿਟੀ ਆਮਟੇ ਆਰਕ ਵੱਲੋਂ ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ, ਅਖ਼ਬਾਰਾਂ ਅਤੇ ਆਪਣੀਆਂ ਚਿੱਠੀਆਂ 'ਤੇ ਇਸਤੇਮਾਲ ਕਰਨੀ ਵਾਲੀਆਂ ਆਕ੍ਰਿਤੀਆਂ ਦੇ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ (ਚਿੜੀਆਘਰ ਦੇ ਨੇਮ 2009 ਮੁਤਾਬਕ) ਹੈ।

ਅਸੀਂ ਜਾਨਵਰ ਗੋਦ ਕਿਉਂ ਲੈਂਦੇ ਹਾਂ?

ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਆਮਟੇ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ, "ਇਨ੍ਹਾਂ 'ਚੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਗਵਾ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। ਜੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਜੀਣ ਦੇ ਹੁਨਰ ਸਿਖਾਉਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਪਾਲਣ ਪੋਸ਼ਣ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਨਹੀਂ ਹੈ ਇਸ ਲਈ ਅਸੀਂ ਉਹ ਕਰਦੇ ਹਾਂ।"

ਡਾ. ਆਮਟੇ ਦੱਸਦੇ ਹਨ ਕਿ ਬਚਾਅ ਕੇਂਦਰ ਦੇ ਨੇਮ ਸੁਝਾਉਂਦੇ ਹਨ ਕਿ ਜਖ਼ਮੀ ਜਾਨਵਰਾਂ ਦੀ ਦੇਖਭਾਲ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਜੰਗਲ 'ਚ ਛੱਡ ਦਿਉ।

"ਇਹ ਅਨਾਥ ਆਸ਼ਰਮ ਹੈ ਅਤੇ ਭਾਰਤੀ ਕਨੂੰਨ 'ਚ ਇਸ ਲਈ ਕੋਈ ਪ੍ਰਾਵਧਾਨ ਨਹੀਂ ਹੈ।"

ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਹ ਨਵੇਂ ਦਾਖ਼ਲ ਕੀਤੇ ਗਏ ਜਾਨਵਰਾਂ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਸੰਭਾਲ ਸਕਣਗੇ।

ਇਸ ਸਬੰਧ ਵਿੱਚ ਜਦੋਂ ਬੀਬੀਸੀ ਟੀਮ ਨੇ ਚਿੜੀਆਘਰ ਅਥੋਰਿਟੀ ਨਾਲ ਗੱਲ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵੱਲੋਂ ਸਾਲ 2016 'ਚ ਆਮਟੇ ਆਰਕ ਨੂੰ ਭੇਜੇ ਇੱਕ ਨੋਟਿਸ ਦੀ ਹੀ ਕਾਪੀ ਮਿਲੀ।

ਇਹ ਤੇਂਦੂਏ, ਹਿਰਨਾਂ, ਨੀਲ ਗਾਵਾਂ, ਭਾਲੂਆਂ, ਮਗਰਮੱਛਾਂ, ਲੋਬੜੀਆਂ, ਉਲੂਆਂ, ਮੋਰਾਂ, ਸੱਪਾਂ ਆਦਿ 100 ਤੋਂ ਵੱਧ ਪੰਛੀਆਂ ਅਤੇ ਜਾਨਵਰਾਂ ਲਈ ਘਰ ਹੈ।

ਆਮਟੇ ਲੋਕ ਬਿਰਾਦਰੀ ਪ੍ਰਕਲਪ ਹਸਪਤਾਲ, ਸਕੂਲ ਅਤੇ ਹੋਸਟਲ ਸਾਰੇ ਭਾਰਤੀ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਖੁੱਲ੍ਹੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।

ਇੰਨੀ ਮਹਾਨ ਸੋਚ ਨੇ ਇਸ ਪੱਛੜੇ ਇਲਾਕੇ ਗਡਚਿਰੋਲੀ ਨੂੰ ਦੁਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਪਛਾਣ ਦੇ ਦਿੱਤੀ।

(ਬੀਬੀਸੀ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਲ FACEBOOK, INSTAGRAM, TWITTER ਅਤੇ YouTube 'ਤੇ ਜੁੜੋ।)


... ਇਕੱਠ ਵਿਚ ਇਕ ਬਜ਼ੁਰਗ ਮੁਹੰਮਦ ਹੁਸੈਨ ਸੀ। ਉਹ ਬੰਗਾ ਦੇ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਸਨ ਜਿਹੜਾ ਕਿ ਜੜਾਂਵਾਲਾ ਤਹਿਸੀਲ ਦਾ ਉਹ ਪਿੰਡ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਆਜ਼ਾਦੀ ਦੇ ਮਤਵਾਲੇ ਭਗਤ ਸਿੰਘ ਦਾ ਜਨਮ ਹੋਇਆ ਸੀ।

ਮੁਹੰਮਦ ਹੁਸੈਨ ਅਨੁਸਾਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਭਗਤ ਸਿੰਘ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਨਾਲ ਕਾਫੀ ਪਿਆਰ ਸੀ

ਮੁਹੰਮਦ ਹੁਸੈਨ ਦੱਸਦੇ ਹਨ, "ਉਸ ਜ਼ਮਾਨੇ ਵਿਚ ਅਸੀਂ ਸਾਰੇ ਆਪਸ ਵਿਚ ਬੜੇ ਪਿਆਰ ਮੁਹੱਬਤ ਨਾਲ ਰਹਿੰਦੇ ਸੀ।

ਮੁਹੰਮਦ ਹੁਸੈਨ  ਨੂੰ ਯਾਦ ਹੈ ਕਿ ਭਗਤ ਸਿੰਘ ਦੀ ਫਾਂਸੀ 'ਤੇ ਹਰ ਬੰਦਾ ਰੋ ਰਿਹਾ ਸੀ ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਸਿੱਖ ਸੀ ਜਾਂ ਮੁਸਲਮਾਨ।

ਸਭ ਇੱਕੋ ਨਾਅਰਾ ਲਗਾ ਰਹੇ ਸੀ ਬਰਤਾਨੀਆ ਸਰਕਾਰ ਮੁਰਦਾਬਾਦ ਤੇ ਭਗਤ ਸਿੰਘ ਜ਼ਿੰਦਾਬਾਦ।

ਮੁਹੰਮਦ ਹੁਸੈਨ ਦੱਸਦੇ ਹਨ,... ਬਾਕੀ ਲੇਖ ਲਿਖੋ:

ਰ ਆਪਣੇ ਘਰ-ਬਾਰ ਛੱਡ ਕੇ ਚਲੇ ਗਏ ਤੇ ਮੇਰੇ ਪਿਤਾ ਜੀ ਨੇ ਵੀ ਪਿੰਡ ਛੱਡਣ ਦਾ ਫ਼ੈਸਲਾ ਕੀਤਾ।''

"ਜਦੋਂ ਅਸੀਂ ਕੁਝ ਮੀਲ ਦੂਰ ਗਏ ਤੇ ਅਸੀਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਸਿੱਖਾਂ ਦੀਆਂ ਲਾਸ਼ਾਂ ਵੇਖੀਆਂ। ਉਹ ਦੇਖ ਕੇ ਸਾਨੂੰ ਬੜਾ ਦੁੱਖ ਲੱਗਾ ਤੇ ਅਸੀਂ ਵਾਪਸ ਆਪਣੇ ਪਿੰਡ ਆ ਗਏ।''

'ਮੈਂ ਭਗਤ ਸਿੰਘ ਦੀ ਭੈਣ ਤੋਂ ਗੁਰਮੁਖੀ ਪੜ੍ਹਦਾ ਸੀ'

ਵੰਡ ਤੋਂ ਪਹਿਲੇ ਦੇ ਵੇਲੇ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਮੁਹੰਮਦ ਹੁਸੈਨ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, "ਉਹ ਬੜਾ ਚੰਗਾ ਵੇਲਾ ਸੀ ਅਸੀਂ ਬੜੇ ਪਿਆਰ ਮੁਹੱਬਤ ਨਾਲ਼ ਰਹਿੰਦੇ ਸੀ। ਸਿੱਖ ਮੁਸਲਮਾਨ ਸਾਰੇ ਨੌਜਵਾਨ ਇਕੱਠੇ ਸ਼ਰਾਬਾਂ ਪੀਂਦੇ ਸਨ।''

"ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਦੇ ਘਰ ਖਾਂਦੇ ਪੀਂਦੇ ਸਨ ਤੇ ਤਿਉਹਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਇਕੱਠੇ ਖ਼ੁਸ਼ੀਆਂ ਮਨਾਉਂਦੇ ਸਨ। ਸਾਨੂੰ ਤਾਂ ਯਾਦ ਨਹੀਂ ਕਿ ਕਦੀ ਸਾਡੇ ਵਿਚਾਲੇ ਕੋਈ ਲੜਾਈ ਝਗੜਾ ਹੋਇਆ ਹੋਵੇ।''

ਆਜ਼ਾਦੀ ਦੇ ਐਲਾਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪੂਰੇ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਹਿੰਸਾ ਫੈਲ ਗਈ ਸੀ

ਬਾਬੇ ਮੁਹੰਮਦ ਹੁਸੈਨ ਨੇ ਹੋਰ ਵੀ ਕਈ ਮਜ਼ੇਦਾਰ ਯਾਦਾਂ ਦੀ ਪਿਟਾਰੀ ਖੋਲ੍ਹੀ ਤੇ ਦੱਸਿਆ, "ਨਿੱਕੇ ਹੁੰਦੇ ਮੈਂ ਭਗਤ ਸਿੰਘ ਦੀ ਵੱਡੀ ਭੈਣ ਦੇ ਘਰ ਜਾ ਕੇ ਗੁਰਮੁਖੀ ਦਾ ਕਾਇਦਾ ਪੜ੍ਹਦਾ ਹੁੰਦਾ ਸੀ।''

"ਪਰ ਜਦੋਂ ਮੇਰੇ ਪਿਓ ਨੂੰ ਪਤਾ ਲੱਗਾ ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਮਨ੍ਹਾਂ ਕੀਤਾ ਤੇ ਉਰਦੂ ਦਾ ਕਾਇਦਾ ਪੜ੍ਹਨ ਲਈ ਇਕ ਮਦਰੱਸੇ ਵਿੱਚ ਪਾ ਦਿੱਤਾ ਪਰ ਮੇਰਾ ਦਿਲ ਤੇ ਗੁਰਮੁਖੀ ਦਾ ਕਾਇਦਾ ਪੜ੍ਹਨ ਨੂੰ ਹੀ ਕਰਦਾ ਸੀ।''

"ਜਦੋਂ ਮੇਰੇ ਘਰ ਵਾਲਿਆਂ ਤੇ ਉਸਤਾਦ ਨੇ ਡਾਹਡਾ ਮਜਬੂਰ ਕੀਤਾ ਤਾਂ ਮੈਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਮੈਨੂੰ ਗੁਰਮੁਖੀ ਦਾ ਕਾਇਦਾ ਨਹੀਂ ਪੜ੍ਹਨ ਦੇਣਾ ਤਾਂ ਮੈਂ ਪੜ੍ਹਨਾ ਹੀ ਨਹੀਂ, ਤੇ ਫ਼ਿਰ ਮੈਂ ਪੜ੍ਹਾਈ ਹੀ ਛੱਡ ਦਿੱਤੀ।''

'ਬਿਆਸ ਕੰਢੇ ਚਾਰ ਚੁਫ਼ੇਰੇ ਲਾਸ਼ਾਂ ਦੇ ਢੇਰ ਦੇਖੇ'

ਦੋ ਭਰਾਵਾਂ ਦਾ ਕਤਲ ਤੇ ਇੱਕ ਭੈਣ ਨੂੰ ਚੁੱਕ ਕੇ ਲੈ ਜਾਣ ਦਾ ਦੁੱਖ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਜਲੰਧਰ ਦੇ ਪਿੰਡ ਫਗਵਾੜਾ ਦੇ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਮੁਹੰਮਦ ਸਦੀਕ ਨੇ ਉਦੋਂ ਝੱਲਿਆ ਜਦੋਂ ਉਹ ਕੇਵਲ 9 ਵਰ੍ਹਿਆਂ ਦਾ ਸੀ।

ਬਾਬਾ ਮੁਹੰਮਦ ਸਦੀਕ ਦੱਸਦੇ ਹਨ, "ਮਿਲਜੁਲ ਕੇ ਰਹਿੰਦੇ ਸੀ, ਕੋਈ ਝਗੜਾ ਨਹੀਂ ਸੀ ਤੇ ਪਿਆਰ-ਮੁਹੱਬਤ ਨਾਲ ਵੇਲਾ ਲੰਘ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਵੰਡ ਦਾ ਰੌਲਾ ਪਿਆ ਤੇ ਪਤਾ ਲੱਗਿਆ ਕਿ ਰੱਦੋਬਦਲ ਹੋਣਾ ਹੈ।''

ਬਾਬਾ ਮੁਹੰਮਦ ਸਦੀਕ ਅਨੁਸਾਰ ਲੋਕ ਵੰਡ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਮਿਲਜੁਲ ਕੇ ਰਹਿੰਦੇ ਸਨ

"ਉਥੋਂ ਦੇ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਨੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਪੰਜਾਬ ਜਾਣਾ ਹੈ ਤਾਂ ਉੱਥੇ ਵਾਲਿਆਂ ਨੇ ਇਧਰ ਆਉਣਾ ਹੈ। ਬਸ ਫ਼ਿਰ ਜਦੋਂ ਖ਼ਬਰ ਫੈਲੀ ਕਿ ਸਿੱਖਾਂ ਦੇ ਜਥੇ ਬਰਛੇ ਕੱਢ ਕੇ ਕਤਲੋਗ਼ਾਰਤ ਕਰਦੇ ਪਏ।''

"ਸਾਡੇ ਪਿੰਡ ਵਾਲਿਆਂ ਨੇ ਵੀ ਜਿਹੜਾ ਸਾਮਾਨ ਚੁੱਕ ਸਕਦੇ ਸੀ ਚੁੱਕਿਆ ਤੇ ਤੁਰ ਪਏ। ਪੈਦਲ ਤੁਰਦੇ-ਤੁਰਦੇ ਜਦੋਂ ਬਿਆਸ ਦਰਿਆ ਦੇ ਕੋਲ ਪਹੁੰਚੇ ਤਾਂ ਚਾਰ ਚੁਫ਼ੇਰੇ ਲਾਸ਼ਾਂ ਦੇ ਢੇਰ ਲੱਗੇ ਹੋਏ ਸਨ।''

ਹੰਝੂਆਂ ਵਿੱਚ ਦੱਬੀ ਆਵਾਜ਼ ਵਿਚ ਬਾਬੇ ਸਦੀਕ ਨੇ ਕਿਹਾ, ਅਸੀਂ ਸਾਰੇ ਤਾਂ ਭੈਣ-ਭਰਾਵਾਂ ਵਾਂਗ ਰਹਿੰਦੇ ਸੀ। ਨਾ ਜਾਣੇ ਕੀ ਹੋਇਆ ਕਿ ਉਹ ਸਾਡੇ ਖ਼ੂਨ ਦੇ ਪਿਆਸੇ ਹੋ ਗਏ।

ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਦੱਸਿਆ, "ਬਿਆਸ ਦਰਿਆ ਦੇ ਕੰਢੇ ਤੁਰਦੇ ਹੋਏ...


... ਇਤਿਹਾਸ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਕਿਤਾਬ 'ਚਚਨਾਮਾ' ਜਾਂ 'ਫਤਹਿਨਾਮਾ' ਦੇ ਅਨੁਵਾਦਕ ਅਲੀ ਕੋਫੀ ਲਿਖਦੇ ਹਨ ਕਿ ਸ੍ਰੀਲੰਕਾ ਦੇ ਰਾਜਾ ਨੇ ਬਗ਼ਦਾਦ ਦੇ ਸੂਬੇਦਾਰ ਹੁਜਾਜ ਬਿਨ ਯੂਸਫ਼਼ ਲਈ ਕੁਝ ਤੋਹਫ਼ੇ ਭੇਜੇ ਸਨ ਜੋ ਦੀਬਲ ਬੰਦਰਗਾਹ ਦੇ ਨਜ਼ਦੀਕ ਲੁੱਟ ਲਏ ਗਏ।

ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਮੁੰਦਰੀ ਜਹਾਜਾਂ ਵਿੱਚ ਔਰਤਾਂ ਵੀ ਸਵਾਰ ਸਨ। ਕੁਝ ਲੋਕ ਫਰਾਰ ਹੋ ਕੇ ਹੁਜਾਜ ਕੋਲ ਪਹੁੰਚ ਗਏ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਔਰਤਾਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਮਦਦ ਲਈ ਪੁਕਾਰ ਰਹੀਆਂ ਹਨ।

ਹੁਜਾਜ ਨੇ ਇਸ ਬਾਰੇ ਰਾਜਾ ਦਾਹਿਰ ਨੂੰ ਰੁੱਕਾ ਭੇਜਿਆ ਤੇ ਹੁਕਮ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਔਰਤਾਂ ਅਤੇ ਲੁੱਟੇ ਹੋਏ ਮਾਲ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ।

ਹਾਲਾਂਕਿ ਰਾਜਾ ਦਾਹਿਰ ਨੇ ਇਸ ਗੱਲੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕੀਤਾ ਤੇ ਕਿਹਾ ਕਿ... ਬਾਕੀ ਲੇਖ ਲਿਖੋ:

ਿਹਾਸਕਾਰ ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਹੈ ਕਿ ਰਾਜਾ ਦਾਹਿਰ ਜੋਤਸ਼ੀਆਂ ਦੀ ਗੱਲ ਦਾ ਡੂੰਘਾ ਅਸਰ ਮੰਨਦੇ ਸਨ।

ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਜਦੋਂ ਜੋਤਸ਼ੀਆਂ ਤੋਂ ਆਪਣੀ ਭੈਣ ਦੇ ਵਿਆਹ ਬਾਰੇ ਸਲਾਹ ਮੰਗੀ ਤਾਂ ਜੋਤਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਜਿਸ ਕਿਸੇ ਨਾਲ ਵੀ ਰਾਜਕੁਮਾਰੀ ਦਾ ਵਿਆਹ ਹੋਵੇਗਾ, ਉਹੀ ਸਿੰਧ ਦਾ ਰਾਜਾ ਬਣੇਗਾ।

ਰਾਜਾ ਦਾਹਿਰ ਨੇ ਆਪਣੇ ਮੰਤਰੀਆਂ ਤੇ ਜੋਤਸ਼ੀਆਂ ਨਾਲ ਸਲਾਹ ਮਗਰੋਂ ਆਪਣੀ ਸਕੀ ਭੈਣ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾ ਲਿਆ।

ਇਤਿਹਾਸਕਾਰਾਂ ਦੀ ਰਾਇ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਵਿਆਹ ਵਿੱਚ ਸਰੀਰਕ ਸੰਬੰਧਾਂ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਹੋਰ ਸਾਰੀਆਂ ਰਸਮਾਂ ਨਿਭਾਈਆਂ ਗਈਆਂ।

ਜੀਐੱਮ ਸਈਅਦ ਇਸ ਕਹਾਣੀ ਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਲਿਖਿਆ ਹੈ ਕਿ ਸਕੀ ਭੈਣ ਤਾਂ ਦੂਰ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਚਾਚੇ-ਤਾਏ ਜਾਂ ਮਾਮੇ ਦੀ ਧੀ-ਭੈਣ ਨਾਲ ਵੀ ਵਿਆਹ ਕਰਨ ਨੂੰ ਨਾਜਾਇਜ਼ ਸਮਝਦੇ ਸਨ।

ਉਹ ਦਲੀਦ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕਿਸੇ ਛੋਟੇ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਰਿਸ਼ਤਾ ਨਾ ਦੇ ਕੇ ਕੁੜੀ ਨੂੰ ਘਰੇ ਬਿਠਾ ਲਿਆ ਹੋਵੇ ਕਿਉਂਕਿ ਹਿੰਦੂਆਂ ਵਿੱਚ ਜਾਤ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਵਿਤਕਰਾ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਲਈ ਕਿਸੇ ਘਟ ਦਰਜੇ ਵਾਲੇ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਰਿਸ਼ਤਾ ਦੇਣ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੋਵੇ।

ਡਾਕਟਰ ਆਜ਼ਾਦ ਕਾਜ਼ੀ 'ਦਾਹਿਰ ਦਾ ਖ਼ਾਨਦਾਨ ਤਹਿਕੀਕ ਦੀ ਰੌਸ਼ਨੀ 'ਚ' ਨਾਮ ਦੇ ਖੋਜ-ਪੱਤਰ ਵਿੱਚ ਲਿਖਦੇ ਹਨ ਕਿ ਚਚਨਾਮੇ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸਕਾਰ ਨੇ ਅਰੂੜ ਦੇ ਕਿਲੇ ਤੋਂ ਰਾਜਾ ਦਾਹਿਰ ਦੇ ਹਿਰਾਸਤ 'ਚ ਲਏ ਗਏ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਕਰਦਿਆਂ ਲਿਖਿਆ ਹੈ ਕਿ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਰਾਜੇ ਦੀ ਭਣੇਵੀ ਵੀ ਸ਼ਾਮਿਲ ਸੀ।

ਉਸ ਦੀ ਕਰਬ ਦੀ ਬਿਨ ਮਖਾਰੂ ਨਾਮ ਦੇ ਅਰਬ ਨੇ ਪਛਾਣ ਕੀਤੀ। ਜੇਕਰ ਚਚਨਾਮੇ ਦੀ ਗੱਲ ਮੰਨੀ ਜਾਵੇ ਕਿ ਭੈਣ ਦੇ ਨਾਲ ਰਸਮੀ ਵਿਆਹ ਸੀ ਤਾਂ ਇਹ ਕੁੜੀ ਕਿਥੋਂ ਆਈ।

ਰਾਜਾ ਦਾਹਿਰ ਦੀਆਂ ਧੀਆਂ ਅਤੇ ਮੁਹੰਮਦ ਬਿਨ ਕਾਸਿਮ

ਚਚਨਾਮਾ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸਕਾਰ ਲਿਖਦੇ ਹਨ ਕਿ ਰਾਜਾ ਦਾਹਿਰ ਦੀਆਂ ਦੋ ਧੀਆਂ ਨੂੰ ਖ਼ਲੀਫਾ ਦੇ ਕੋਲ ਭੇਜ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।

ਖ਼ਲੀਫਾ ਬਿਨ ਅਬਦੁੱਲ ਮਾਲਿਕ ਨੇ ਦੋਵਾਂ ਧੀਆਂ ਨੂੰ ਇੱਕ-ਦੋ ਦਿਨ ਆਰਾਮ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹਰਮ ਵਿੱਚ ਲੈ ਕੇ ਆਉਣ ਦਾ ਆਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ।

ਇੱਕ ਰਾਤ ਦੋਵਾਂ ਨੂੰ ਖ਼ਲੀਫਾ ਦੇ ਹਰਮ ਵਿੱਚ ਬੁਲਾਇਆ ਗਿਆ। ਖ਼ਲੀਫਾ ਨੇ ਆਪਣੇ ਇੱਕ ਅਧਿਕਾਰੀ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਕਿ ਪਤਾ ਕਰੇ ਕਿ ਦੋਵਾਂ ਵਿਚੋਂ ਕਿਹੜੀ ਵੱਡੀ ਹੈ।

ਵੱਡੀ ਨੇ ਆਪਣਾ ਨਾਮ ਸੂਰਿਆ ਦੇਵੀ ਦੱਸਿਆ ਅਤੇ ਉਸ ਨੇ ਚਿਹਰੇ ਤੋਂ ਜਿਵੇਂ ਹੀ ਨਕਾਬ ਬਟਾਇਆ ਤਾਂ ਖ਼ਲੀਫ਼ਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਖ਼ੂਬਸੂਰਤੀ ਦੇਖ ਕੇ ਹੈਰਾਨ ਹੋ ਗਿਆ ਅਤੇ ਕੁੜੀ ਨੂੰ ਹੱਥ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਵੱਲ ਖਿੱਚਿਆ।

ਪਰ ਕੁੜੀ ਨੇ ਖ਼ੁਦ ਨੂੰ ਛੁੜਾਉਂਦੇ ਹੋਏ ਕਿਹਾ, "ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਸਲਾਮਤ ਰਹੇ, ਮੈਂ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਦੇ ਕਾਬਿਲ ਨਹੀਂ ਹਾਂ ਕਿਉਂਕਿ ਆਦਿਲ ਇਮਾਦੁਦੀਨ ਮੁਹੰਮਦ ਕਾਸਿਮ ਨੇ ਸਾਨੂੰ ਤਿੰਨ ਦਿਨ ਆਪਣੇ ਕੋਲ ਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਖ਼ਲੀਫਾ ਦੀ ਖ਼ਿਦਮਤ ਵਿੱਚ ਭੇਜਿਆ ਹੈ। ਸ਼ਾਇਦ ਤੁਹਾਡਾ ਦਸਤੂਰ ਕੁਝ ਅਜਿਹਾ ਹੈ, ਬਾਦਸ਼ਾਹਾਂ ਲਈ ਬਦਨਾਮੀ ਜਾਇਜ਼ ਨਹੀਂ।"

ਕੁਝ ਇਤਿਹਾਸਕਾਨ ਅਤੇ ਲੇਖਕ ਚਚਨਾਮਾ ਨੂੰ ਸ਼ੱਕ ਦੀਆਂ ਨਜ਼ਰਾਂ ਨਾਲ ਦੇਖਦੇ...


... ਇਨ੍ਹਾਂ 'ਹਥਿਆਰਾਂ' ਦੇ ਖ਼ਰੀਦਦਾਰ ਆਪਣੀ ਮਰਜ਼ੀ ਨਾਲ ਜਾਸੂਸੀ ਨਾ ਕਰਨ ਲੱਗਣ।

ਕੀ ਇਸ ਨਾਲ ਆਪਣੀ ਸਰਕਾਰ ਲਈ ਸਿਰਦਰਦ ਬਣੇ ਕਿਸੇ ਇਨਸਾਨ ਨੂੰ ਹੈਕ ਹੋਣ ਦਾ ਖ਼ਤਰਾ ਹੈ?

ਤੁਹਾਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਪਤਾ ਲੱਗੇਗਾ ਕਿ ਤੁਹਾਡੀ ਈਮੇਲ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਕੋਈ ਪਿਆ ਹੈ

ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਬਲਾਗਰ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ

ਰੋਰੀ ਡੋਨਾਘੀ ਇੱਕ ਬਲਾਗ਼ਰ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਮੱਧ-ਪੂਰਬ ਲਈ ਇੱਕ ਅਭਿਆਨ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਸੀ ਅਤੇ ਵੈਬਸਾਈਟ ਬਣਾਈ।

ਉਹ ਸੰਯੁਕਤ ਅਰਬ ਅਮੀਰਾਤ ਵਿੱਚ ਮਨੁੱਖੀ ਅਧਿਕਾਰ ਉਲੰਘਣਾ ਦੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਸਾਹਮਣੇ ਲਿਆ ਰਹੇ ਸਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਗ਼ੈਰ-ਪਰਵਾਸੀ ਕਾਮਿਆਂ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਕਾਨੂੰਨ ਦੇ 'ਸ਼ਿਕਾਰ' ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਸੈਲਾਨੀਆਂ ਤੱਕ ਦੀ... ਬਾਕੀ ਲੇਖ ਲਿਖੋ:

ੇਮਾਲ ਕਰਦਿਆਂ ਹੋਇਆਂ, ਰਿਸਰਚ ਟੀਮ ਨੇ ਉਸ ਲਿੰਕ 'ਤੇ ਕਲਿੱਕ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਜੋ ਦੇਖਿਆ ਉਹ ਹੈਰਾਨ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਸੀ।

ਸਮਾਰਟ ਫੋਨ ਦਾ ਕੰਟ੍ਰੋਲ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਕੋਲ ਚਲਾ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਡਾਟਾ ਟਰਾਂਸਫਰ ਹੋਣ ਲੱਗਾ।

ਆਈਫੋਨ ਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਪਰ ਸਪਾਈਵੇਅਰ ਨੇ ਇਸ ਵਿੱਚ ਵੀ ਸੰਨ ਲਾ ਲਈ ਸੀ।

ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਐਪਲ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਹਰੇਕ ਗਾਹਕ ਨੂੰ ਨਿਯਮਿਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਅਪਡੇਟ ਭੇਜਣੇ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨੇ ਪਏ।

ਇਹ ਤਾਂ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਲੱਗਾ ਕਿ ਮਨਸੂਰ ਦੇ ਫੋਨ 'ਚੋਂ ਕਿਹੜੀਆਂ ਸੂਚਨਾਵਾਂ ਇਕੱਠੀਆਂ ਹੋਈਆ, ਪਰ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਗ੍ਰਿਫ਼ਤਾਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਅਤੇ 10 ਸਾਲ ਲਈ ਜੇਲ੍ਹ ਭੇਜ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।

ਲੰਡਨ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਯੂਏਈ ਦੇ ਦੂਤਾਵਾਸ ਨੇ ਬੀਬੀਸੀ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਸੰਸਥਾ ਘਰੇਲੂ ਅਤੇ ਕੌਮਾਂਤਰੀ ਮਾਨਕਾਂ ਦਾ ਪਾਲਣ ਕਰਦੀ ਹੈ ਪਰ ਖ਼ੁਫ਼ੀਆਂ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਟਿੱਪਣੀ ਕਰਨ ਤੋਂ ਉਸ ਨੇ ਮਨ੍ਹਾਂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।

ਪੱਤਰਕਾਰ ਜੋ ਸ਼ਿਕਾਰ ਹੋਏ

ਅਕਤੂਬਰ 2018 ਵਿੱਚ ਪੱਤਰਕਾਰ ਜਮਾਲ ਖਸ਼ੋਜੀ ਇਸਤਾਂਬੁਲ ਵਿੱਚ ਸਾਊਦੀ ਦੂਤਾਵਾਸ ਵਿੱਚ ਗਏ ਅਤੇ ਵਾਪਸ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਆਏ। ਸਾਊਦੀ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਏਜੰਟ ਦੇ ਹੱਥੋਂ ਉਹ ਮਾਰੇ ਗਏ।

ਖਸ਼ੋਜੀ ਦੇ ਮਿੱਤਰ ਉਮਰ ਅਬਦੁਲਅਜੀਜ਼ ਨੇ ਦੇਖਿਆ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਫੋਨ ਸਾਊਦੀ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਹੈਕ ਕਰ ਲਿਆ ਸੀ।

ਉਮਰ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਕਤਲ ਵਿੱਚ ਹੈਕਿੰਗ ਦੀ ਵੱਡੀ ਭੂਮਿਕਾ ਸੀ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਸਾਊਦੀ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਹੈਕਿੰਗ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਆਪਣਾ ਹੱਥ ਹੋਣ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕੀਤਾ ਹੈ।

ਜ਼ੀਰੋ ਕਲਿੱਕ ਟੈਕਨਾਲੋਜੀ ਤੁਹਾਡੇ ਫੋਨ ਦੇ ਸਾਫਟਵੇਅਰ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਘੁਸਪੈਠ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹੈ

ਜ਼ੀਰੋ ਕਲਿਕ ਤਕਨੀਕ

ਮਈ 2019 ਵਿੱਚ ਵਟਸਐਪ ਮੈਸੇਂਜਰ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਵੱਡੀ ਸੰਨ੍ਹ ਲੱਗੀ ਸੀ।

ਇਹ ਐਪ ਫੋਨ ਦੇ ਸਾਫਟਵੇਅਰ ਵਿੱਚ ਘੁਸਪੈਠ ਦਾ ਜ਼ਰੀਆ ਬਣ ਗਈ। ਇੱਕ ਵਾਰ ਓਪਨ ਹੁੰਦਿਆਂ ਹੀ ਹੈਕਰ ਆਪਣਾ ਸਪਾਈਵੇਅਰ ਫੋਨ ਵਿੱਚ ਡਾਊਨਲੋਡ ਕਰ ਸਕਦਾ ਸੀ।

ਇੱਥੋਂ ਤੱਕ ਕਿ ਉਪਭੋਗਤਾ ਨੂੰ ਕਲਿੱਕ ਕਰਨ ਦੀ ਵੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਇੱਕ ਕਾਲ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਫੋਨ 'ਚ ਸੰਨ੍ਹ ਲਗ ਜਾਂਦੀ ਅਤੇ ਉਹ ਹੈਂਗ ਹੋ ਜਾਂਦਾ। ਇਸ ਨੂੰ ਜ਼ੀਰੋ ਕਲਿੱਕ ਟੈਕਨੋਲਾਜੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ।

ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵਟਸਐਪ ਨੇ ਆਪਣੇ ਡੇਢ ਅਰਬ ਉਪਭੋਗਤਾਵਾਂ ਲਈ ਸੁਰੱਖਿਆ ਅਪਡੇਟ ਜਾਰੀ ਕੀਤੇ।

ਕਿਵੇਂ ਨਜਿੱਠਿਆ ਜਾਵੇ

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਪਾਈਵੇਅਰ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲੇ ਡੇਵਲਪਰਸ ਲਈ ਖ਼ਾਸ ਐਕਸਪਰਟ ਲਾਈਸੈਂਸ ਦੀ ਲੋੜ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਡਿਫੈਂਸ ਦੇ ਹੋਰਨਾਂ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।

ਇਸ ਦਾ ਇਕੋ-ਇੱਕ ਉਦੇਸ਼ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਗੰਭੀਰ ਅਪਰਾਧੀਆਂ ਨੂੰ ਫੜ੍ਹਣਾ।

ਪਰ ਸਿਟੀਜ਼ਨ ਲੈਬ ਨੇ ਇੱਕ ਪੂਰੀ ਸੂਚੀ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਹੈ ਕਿ ਕਿਸ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਇਸ ਦਾ ਕਦੋਂ-ਕਦੋਂ ਗ਼ਲਤ ਇਸਤੇਮਾਲ ਕੀਤਾ।

ਹਥਿਆਰਾਂ ਵਾਂਗ ਹੀ ਸਾਫਟਵੇਅਰ ਵੇਚਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵੀ ਇਸ ਦੀ ਸਾਂਭ-ਸੰਭਾਲ ਦੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਡੇਵਲਪਰਸ ਦੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਠਹਿਰਾਏ ਜਾਣ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ...


... ਇਨ੍ਹਾਂ 20 ਸਾਲਾਂ ਤੱਕ ਅਸੀਂ ਕੁਝ ਝੱਲਿਆ ਹੈ, ਉਸ ਦੀ ਭਰਪਾਈ ਕੌਣ ਕਰੇਗਾ? ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਇੱਕ ਸਾਲ ਜੇਲ੍ਹ ਵਿੱਚ ਬਿਤਾਇਆ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਨੌਕਰੀ ਚਲੀ ਗਈ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕਾਰੋਬਾਰ ਤਬਾਹ ਹੋ ਗਏ, ਪਰਿਵਾਰਕ ਦਿੱਕਤਾਂ ਆਈਆਂ, ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਬੱਚੇ ਪੜ੍ਹਾਈ ਪੂਰੀ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕੇ ਅਤੇ ਅੱਜ ਜੋ ਨੁਕਸਾਨ ਹੋਣਾ ਸੀ, ਉਹ ਹੋ ਗਿਆ। ਹੁਣ ਇਸ ਦੀ ਭਰਪਾਈ ਕੌਣ ਕਰੇਗਾ।"

"ਇਹ ਗੱਲ ਠੀਕ ਹੈ ਕਿ ਅਦਾਲਤ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਇਲਜ਼ਾਮਾਂ ਨੂੰ ਹਟਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ ਤੁਸੀਂ 20 ਸਾਲ ਤੋਂ ਅੱਤਵਾਦੀ ਹੋ। ਪਰ 20 ਸਾਲਾਂ ਤੱਕ ਜੋ ਕੁਝ ਅਸੀਂ ਬਰਦਾਸ਼ਤ ਕੀਤਾ, ਉਸ ਦਾ ਕੀ? ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਸਾਡਾ ਬਾਇਕਾਟ ਕੀਤਾ।"

"ਸਾਡੇ ਵਿਚਾਲੇ ਇੱਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਚੰਗੇ ਪੱਤਰਕਾਰ ਸਨ, ... ਬਾਕੀ ਲੇਖ ਲਿਖੋ:

ਂ ਜੇਲ੍ਹ ਵਿੱਚ ਮਾਨਸਿਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਸੀ। ਵਡੋਦਰਾ ਜੇਲ੍ਹ ਅਤੇ ਸੂਰਤ ਜੇਲ੍ਹ ਵਿੱਚ ਮੇਰਾ ਇਲਾਜ ਕੀਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।"

"ਜੇਲ੍ਹ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਆਉਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਮੈਨੂੰ ਬਹੁਤ ਤਸੀਹੇ ਮਿਲੀ। ਇਹ ਜੇਲ੍ਹ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਕਿਉਂਕਿ ਬੱਚੇ ਛੋਟੇ ਸਨ ਇਸ ਲਈ ਮੈਂ ਤਣਾਅ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ। ਰਿਹਾਈ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਮੁੜ ਤੋਂ ਸਭ ਕੁਝ ਸੈਟ ਕਰਨਾ ਜੀਵਨ ਨੂੰ ਨਵੇਂ ਸਿਰੇ ਤੋਂ ਜੀਣ ਵਾਂਗ ਹੈ ਸੀ।"

"ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਇੱਕ ਚੰਗਾ ਕੰਸਟ੍ਰਕਸ਼ਨ ਬਿਜ਼ਨਸ ਸੀ ਜੋ ਖ਼ਰਾਬ ਹੋ ਗਿਆ। ਆਰਥਿਕ ਸਥਿਤੀ ਵੀ ਵਿਗੜ ਗਈ। ਮੈਨੂੰ ਇਸ ਸਮੱਸਿਆ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਆਉਣ ਵਿੱਚ ਤਿੰਨ ਸਾਲ ਦਾ ਸਮਾਂ ਲੱਗਾ।"

"ਮੈਨੂੰ ਜੋ ਸਹਿਣਾ ਪਿਆ, ਉਹ ਸੋਚ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਸੀ। ਮਾਨਸਿਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਕਸ਼ਟ ਭਰਿਆ ਸੀ। ਆਰਥਿਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਤਾਂ ਭੁੱਲ ਹੀ ਜਾਓ। ਸ਼ੁਕਰ ਇਸ ਗੱਲ ਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸਭ ਕੁਝ ਠੀਕ ਹੋ ਗਿਆ। ਪਰ ਉਸ ਮਾਨਸਿਕ ਤਣਾਅ ਦਾ ਕੋਈ ਜਵਾਬ ਨਹੀਂ ਹੈ ਜੋ ਅਸੀਂ ਅਤੇ ਸਾਡੇ ਪਰਿਵਾਰ ਅਤੇ ਸਹਿਯੋਗੀਆਂ ਨੇ ਹੰਢਾਇਆ ਹੈ।"

ਵਕੀਲਾ ਦਾ ਕੀ ਕਹਿਣਾ ਹੈ?

ਇਸ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ ਬਚਾਅ ਪੱਖ ਦੇ ਵਕੀਲ ਅਬਦੁੱਲ ਵਹਾਬ ਸੇਖ਼ ਨੇ ਬੀਬੀਸੀ ਪੱਤਰਕਾਰ ਰਿਸ਼ੀ ਬੈਰਨਜੀ ਨਾਲ ਕਿਹਾ, "ਪੁਲਿਸ ਨੂੰ ਸੂਚਨਾ ਮਿਲੀ ਕਿ ਸੂਰਤ ਵਿੱਚ ਰਾਜੇਸ਼੍ਰੀ ਹਾਲ ਵਿੱਚ ਜੋ ਲੋਕ ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ ਸਨ, ਉਹ ਸਿਮੀ ਵਰਕਰ ਸਨ। ਪੁਲਿਸ ਨੇ ਸਵੇਰੇ ਦੋ ਵਜੇ ਇਮਰਾਤ 'ਤੇ ਛਾਪਾ ਮਾਰਿਆ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਸਾਰੇ ਨੂੰ ਗ੍ਰਿਫ਼ਤਾਰ ਕਰ ਲਿਆ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਮੁਕਦਮਾ ਚਲਾਇਆ ਗਿਆ। ਇੱਕ ਪਾਬੰਦੀਸ਼ੁਦਾ ਸੰਗਠਨ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਗ਼ੈਰ-ਕਾਨੂੰਨੀ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਐਕਟ ਦੇ ਤਹਿਤ ਕੇਸ ਚਲਾਇਆ ਗਿਆ।"

 "ਗ੍ਰਿਫ਼ਤਾਰੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦਾਇਰ ਚਾਰਜ਼ਸ਼ੀਟ ਵਿੱਚ ਕੇਂਦਰ ਸਰਕਾਰ ਕੋਲੋਂ ਮਨਜ਼ੂਰੀ ਲੈਣ ਬਜਾਇ ਸੂਬਾ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਦੀ ਆਗਿਆ ਮੰਗੀ ਗਈ ਸੀ। ਮਾਮਲਾ ਦਰਜ ਕਰਨ ਲਈ ਦਿੱਤੀ ਆਗਿਆ ਕਾਨੂੰਨੀ ਤੌਰ ਤੇ ਮਾਨਤਾ ਨਹੀਂ ਸਨ। ਪੁਲਿਸ ਇਹ ਵੀ ਸਾਬਿਤ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕੀ ਕਿ ਗ੍ਰਿਫ਼ਤਾਰ ਵਿਅਕਤੀ ਸਿਮੀ ਦੇ ਸਨ।"

ਸ਼ੇਖ਼ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਜੇਲ੍ਹ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਾਲ ਬਾਅਦ 120 ਲੋਕਾਂ ਜ਼ਮਾਨਤ ਦਿੱਤੀ ਗਈ। ਸੱਤ ਮੁਲਜ਼ਮਾਂ ਨੂੰ ਸੁਪਰੀਮ ਕੋਰਟ ਤੋਂ ਜ਼ਮਾਨਤ ਮਿਲੀ ਪਈ। ਇਸ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ ਗਵਾਹਾਂ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਪੁਲਿਸ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਤੱਕ ਕੁੱਲ 27 ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਗਵਾਹੀ ਹੋਈ।

ਬੀਬੀਸੀ ਨੇ ਇਸ ਮਾਮਲੇ 'ਤੇ ਟਿੱਪਣੀ ਕਰਨ ਲਈ ਸਰਕਾਰ ਨਾਲ ਗੱਲ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ।

ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਵਕੀਲ ਮਯੰਕ ਸੁਖੜਵਾਲਾ ਨੇ ਬੀਬੀਸੀ ਪੱਤਰਕਾਰ ਦੀਪਲਕੁਮਾਰ ਸ਼ਾਹ ਨਾਲ ਗੱਲ ਕਰਦਿਆਂ ਹੋਇਆ ਕਿਹਾ, "ਅਸੀਂ ਫ਼ੈਸਲੇ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਕਰ ਰਹੇ ਹਾਂ ਅਤੇ ਫਿਰ ਅਪੀਲ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇਗੀ।"

ਸਰਕਾਰੀ ਵਕੀਲ ਨੇ ਇਹ ਵੀ ਕਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਅਦਾਲਤ ਨੇ ਮਾਮਲੇ 'ਤੇ ਧਿਆਨ ਦਿੱਤਾ ਹੈ ਅਤੇ ਚਾਰਜਸ਼ੀਟ ਦਾਖ਼ਲ ਕਰਨ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਫ਼ੈਸਲਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਮਾਮਲੇ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਅੱਗੇ ਦੀ ਕਾਰਵਾਈ 'ਤੇ ਵਿਚਾਰ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇਗਾ।

ਕੀ ਹੈ ਮਾਮਲਾ?

ਇੱਕ ਪੁਲਿਸ ਸ਼ਿਕਾਇਤ ਮੁਤਾਬਕ, ਦਸਬੰਰ 2001 ਵਿੱਚ ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਜਾਮੀਆਨਗਰ ਵਿੱਚ...


... ਇਸ ਕਰ ਕੇ ਪਰਚੀ ਵਾਲੀ ਖਿੜਕੀ ਕੁਝ ਟਾਈਮ ਲਈ ਬੰਦ ਕਰ ਕੇ ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਸਮਝਾਉਣਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ।

ਇਸ ਸਬੰਧ ਵਿਚ ਬੀਬੀਸੀ ਪੰਜਾਬੀ ਨੇ ਤਰਨਤਾਰਨ ਦੇ ਸਿਵਲ ਹਸਪਤਾਲ ਦੇ ਚੀਫ਼ ਮੈਡੀਕਲ ਅਫ਼ਸਰ ਨਾਲ ਵੀ ਰਾਬਤਾ ਕਾਇਮ ਕੀਤਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਜੋ ਲੋਕ ਦਵਾਈ ਲੈਣ ਲਈ ਆਉਂਦੇ ਹਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਕਈ ਕੋਰੋਨਾ ਪੌਜ਼ੀਟਿਵ ਮਿਲੇ ਹਨ। ਇਸ ਕਰ ਕੇ ਜਿੰਨਾ ਵਿਚ ਕੋਰੋਨਾ ਦੇ ਲੱਛਣ ਪਾਏ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਟੈੱਸਟ ਕੀਤੇ ਜਾ ਰਿਹਾ ਤਾਂ ਜੋ ਬਿਮਾਰੀ ਨੂੰ ਫੈਲਣ ਤੋਂ ਰੋਕਿਆ ਜਾ ਸਕੇ।

ਉਨ੍ਹਾਂ ਆਖਿਆ ਕਿ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਮਰੀਜ਼ ਦਵਾਈ ਲਈ ਆਉਂਦੇ ਹਨ, ਇਸ ਕਰ ਕੇ ਇਲਾਜ ਵਿਚ ਲੱਗੇ ਡਾਕਟਰਾਂ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਮਝਾਉਣ ਵਿਚ ਕਾਫ਼ੀ ਦਿੱਕਤਾਂ ਦਾ ... ਬਾਕੀ ਲੇਖ ਲਿਖੋ:

ਰਜਿਸਟਰਡ ਕਰਵਾਇਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।

ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ

ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ

(ਬੀਬੀਸੀ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਲ FACEBOOK, INSTAGRAM, TWITTERਅਤੇ YouTube 'ਤੇ ਜੁੜੋ।)


... ਇਸ ਕਾਨੂੰਨ ਨੂੰ 'ਰਾਜਨੀਤੀ 'ਤੇ ਧੱਬਾ' ਕਿਹਾ ਹੈ।

2. ਕੇਂਦਰੀ ਏਜੰਸੀ NIA ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲਾ ਕਾਨੂੰਨ

ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਜਾਂਚ ਏਜੰਸੀ ਕਾਨੂੰਨ 2008 ਇੱਕ ਹੋਰ ਸਖ਼ਤ ਕਾਨੂੰਨੀ ਪ੍ਰਾਵਧਾਨ ਹੈ ਜੋ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਜਾਂਚ ਏਜੰਸੀ (NIA) ਨੂੰ ਅੱਤਵਾਦ ਨਾਲ ਸਬੰਧਿਤ ਅਪਰਾਧਾਂ ਦੀ ਜਾਂਚ ਅਤੇ ਕੇਸ ਚਲਾਉਣ ਦਾ ਅਧਿਕਾਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।

ਜੁਲਾਈ 2019 ਦੀ ਸੋਧ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਜਾਂਚ (ਸੋਧ) ਕਾਨੂੰਨ, 2019 ਤਹਿਤ ਐੱਨਆਈਏ ਨੂੰ ਮਨੁੱਖੀ ਤਸਕਰੀ, ਜਾਅਲੀ ਕਰੰਸੀ ਅਤੇ ਪਾਬੰਦੀਸ਼ੁਦਾ ਹਥਿਆਰਾਂ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਅਤੇ ਵਿਕਰੀ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਅਪਰਾਧਾਂ ਦੀ ਜਾਂਚ ਦਾ ਵਧੀਕ ਅਧਿਕਾਰ ਸੌਂਪਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।

ਇਹ ਕਾਨੂੰਨ ਐੱਨਆਈਏ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਭ... ਬਾਕੀ ਲੇਖ ਲਿਖੋ:

ਵਿੱਚ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਸੋਧਾਂ ਵਿਅਕਤੀ ਦੇ 'ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਆਜ਼ਾਦੀ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰ' 'ਤੇ ਅਸਰ ਪਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਸੰਘਵਾਦ ਨੂੰ ਕੁਚਲਦੀਆਂ ਹਨ।'

ਸਮੇਂ-ਸਮੇਂ 'ਤੇ ਲੋਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਆਫਸਪਾ ਖ਼ਤਮ ਕਰਨ ਲਈ ਮੰਗ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਰਹੀ ਹੈ

4. ਫੌਜੀ ਦਸਤਿਆਂ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲਾ ਕਾਨੂੰਨ (AFSPA)

ਨਿਊਜ਼ ਵੈੱਬਸਾਈਟ 'ਰੈਡਿਫ ਡਾਟ ਕਾਮ' ਮੁਤਾਬਕ ਸਸ਼ਤਰ ਬਲ (ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਸ਼ਕਤੀਆਂ) ਕਾਨੂੰਨ, 1958 (AFSPA) ਕੇਂਦਰ ਸਰਕਾਰ ਨੂੰ ਰਾਜ ਜਾਂ ਰਾਜ ਦੇ ਕੁਝ ਹਿੱਸਿਆਂ ਨੂੰ 'ਗੜਬੜਗ੍ਰਸਤ ਖ਼ੇਤਰ' ਐਲਾਨ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।

ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਇਹ ਕਾਨੂੰਨ ਸਸ਼ਤਰ ਬਲਾਂ ਨੂੰ 'ਖ਼ਤਰਨਾਕ ਸਥਿਤੀ' ਨਾਲ ਨਜਿੱਠਣ ਲਈ ਅਸਾਧਾਰਨ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਨਾਲ ਹਥਿਆਰਬੰਦ ਸੈਨਾ ਤਾਇਨਾਤ ਕਰਨ ਦਾ ਅਧਿਕਾਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।

ਮੌਜੂਦਾ ਸਮੇਂ ਇਹ ਕਾਨੂੰਨ ਉੱਤਰ-ਪੂਰਬੀ ਰਾਜਾਂ ਨਾਗਾਲੈਂਡ, ਅਸਮ, ਮਣੀਪੁਰ ਅਤੇ ਅਰੁਣਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਲਾਗੂ ਹੈ।

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਾ ਹੀ ਕਾਨੂੰਨ ਜਿਸਨੂੰ ਆਰਮਡ ਫੋਰਸਿਜ਼ (ਜੰਮੂ ਅਤੇ ਕਸ਼ਮੀਰ) ਸਪੈਸ਼ਲ ਪਾਵਰਜ਼ ਐਕਟ, 1990 ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਕਸ਼ਮੀਰ ਵਿੱਚ ਸੈਨਾ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਅਧਿਕਾਰ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ।

ਮਣੀਪੁਰ ਵਿੱਚ ਕਈ ਸਾਲ AFSPA ਕਾਨੂੰਨ ਖਿਲਾਫ਼ ਈਰੋਮ ਸ਼ਰਮੀਲਾ ਧਰਨੇ 'ਤੇ ਬੈਠੀ ਰਹੀ

ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਵਿੱਚ ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਵਾਰੰਟ ਦੇ ਤਲਾਸ਼ੀ ਮੁਹਿੰਮ ਚਲਾਉਣ ਅਤੇ ਗ੍ਰਿਫ਼ਤਾਰ ਕਰਨ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ।

ਇਸਦੇ ਇਲਾਵਾ ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਵਿਅਕਤੀ ਪੰਜ ਜਾਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਇਕੱਠ ਕਰਨ ਅਤੇ ਹਥਿਆਰ ਲੈ ਕੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਕਾਨੂੰਨਾਂ ਦੀ ਉਲੰਘਣਾ ਕਰਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਇੱਕ ਅਧਿਕਾਰਤ ਅਧਿਕਾਰੀ ਕੋਲ ਕਿਸੇ ਵੀ ਵਿਅਕਤੀ 'ਤੇ ਗੋਲੀ ਚਲਾਉਣ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਹੈ।

Delhi violence: 'ਮੈਨੂੰ ਨਹੀਂ ਯਕੀਨ ਕਿ ਮੇਰੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਮੁਹੱਲੇ ਵਾਲਿਆਂ ਨੇ ਮਾਰਿਆ' ਮਾਰੇ ਗਏ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਲਾਸ਼ ਲੈਣ ਦਿੱਲੀ ਪਹੁੰਚੇ ਬਿਹਾਰ ਦੇ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਮੁਹੰਮਦ ਇਬਰਾਹਿਮ ਦਾ ਦਰਦ

ਕੇਂਦਰ ਸਰਕਾਰ ਵੱਲੋਂ ਨਵੰਬਰ, 2014 ਵਿੱਚ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਪੰਜ ਮੈਂਬਰੀ ਕਮੇਟੀ ਨੇ 2015 ਵਿੱਚ ਅਫਸਪਾ (AFSPA ) ਨੂੰ ਰੱਦ ਕਰਨ ਦੀ ਸਿਫ਼ਾਰਸ਼ ਕੀਤੀ ਸੀ।

ਮਨੁੱਖੀ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਦੀ ਰਾਖੀ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਸੰਸਥਾ ਅਮਨੈਸਟੀ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਨੇ ਇਲਜ਼ਾਮ ਲਗਾਇਆ ਕਿ ਇਸ ਕਾਨੂੰਨ ਨੇ ਮਨੁੱਖੀ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਦੀ ਉਲੰਘਣਾ ਨੂੰ ਆਸਾਨ ਬਣਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਅਸਾਧਾਰਨ ਨਿਆਂਇਕ ਸਜ਼ਾ, ਗਾਇਬ ਕਰ ਦੇਣਾ, ਬਲਾਤਕਾਰ, ਤਸੀਹੇ ਅਤੇ ਹੋਰ ਅਣਮਨੁੱਖੀ ਵਿਵਹਾਰ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।

ਅਫਸਪਾ ਹਟਾਉਣ ਲਈ ਮੰਗ ਕਰਦੇ ਕਸ਼ਮੀਰ ਦੇ ਸਿਆਸਤਦਾਨ

5. ਰਾਜ ਧ੍ਰੋਹ ਕਾਨੂੰਨ

'ਇੰਡੀਆ ਟੂਡੇ' ਦੀ ਨਿਊਜ਼ ਵੈੱਬਸਾਈਟ ਦੀ ਇੱਕ ਰਿਪੋਰਟ ਅਨੁਸਾਰ, ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ 1870 ਵਿੱਚ ਤਿਆਰ, ਭਾਰਤੀ ਦੰਡ ਸੰਹਿਤਾ (ਆਈਪੀਸੀ) ਦੀ ਧਾਰਾ 124ਏ ਰਾਜਧ੍ਰੋਹ ਨੂੰ ਇੱਕ ਅਪਰਾਧ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਭਾਸ਼ਿਤ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਅਪਰਾਧ ਸਰਕਾਰ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਨਫ਼ਰਤ, ਮਾਣਹਾਨੀ ਜਾਂ 'ਭੜਕਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼' ਲਈ ਉਕਸਾਉਂਦਾ ਹੈ।

ਇਸ ਕਾਨੂੰਨ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਹੋ ਰਹੀ...