...ਬੈਠੇ ਪੀੜਤ ( ਫਾਈਲ ਫੋਟੋ)

ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਕਈ ਦੂਜੇ ਇਲਾਕਿਆਂ 'ਚ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਸਥਾਨਕ ਸਿਆਸੀ ਆਗੂਆਂ ਨੂੰ ਕਤਲੇਆਮ 'ਚ ਸ਼ਾਮਿਲ ਭੀੜ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕਰਦੇ ਜਾਂ ਪਿੱਛਿਓਂ ਉਸਨੂੰ ਉਕਸਾਉਂਦੇ ਦੇਖਿਆ ਸੀ।

ਇਸ ਬਾਰੇ ਪੀਯੂਸੀਐਲ ਨੇ ਕਈ ਤੱਥਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਇੱਕ ਲੰਬੀ ਰਿਪੋਰਟ - ਦੋਸ਼ੀ ਕੌਣ ਕਿਤਾਬ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਛਾਪੀ ਸੀ।

ਮੇਰੀ ਗਲੀ 'ਚ ਭੀੜ ਦਾ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਸਰਦਾਰ ਜੀ ਦਾ ਘਰ ਸੀ। ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਦਖ਼ਲ ਨਾਲ ਕਿ ਇਸ ਮਕਾਨ ਵਿੱਚ ਹੋਰ ਵੀ ਲੋਕ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਮਕਾਨ ਤਾਂ ਕਿਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬਚ ਗਿਆ ਪਰ ਸਰਦਾਰ ਜੀ ਦਾ ਟਰੱਕ ਭੜਕੀ ਭੀੜ ਦਾ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਬਣਿਆ ਤੇ ਟਰੱਕ ਬੁਰੀ ਤਰ੍ਹਾ ਸੜ ਗਿਆ।

ਮੇਰੇ ਕਮਰੇ 'ਚ ਬੈਠੀ ਸਰਦਾਰ ਜੀ ਦੀ ਪਤਨੀ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ 'ਚ... ਬਾਕੀ ਲੇਖ ਲਿਖੋ:

ਆਂ ਨੂੰ ਮੇਰੇ ਘਰ ਛੱਡ ਗਏ।

ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪਤਨੀ ਦੀ ਮੇਰੀ ਪਤਨੀ ਨਾਲ ਕਾਫ਼ੀ ਬਣਦੀ ਸੀ। ਅਸੀਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਕਮਰੇ 'ਚ ਬੰਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਆਪ ਬਾਹਰ ਵਰਾਂਡੇ 'ਚ ਖੜੇ ਹੋ ਗਏ।

ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਸਰਦਾਰ ਜੀ ਨੇ ਟਰੱਕ ਦਾ ਹਾਲ ਦੇਖਿਆ ਤਾਂ ਰੋਣ ਲੱਗੇ। ਪਰ ਪਰਿਵਾਰ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਰਿਹਾ ਇਸਦਾ ਸੰਤੋਖ ਵੀ ਸੀ।

ਮੈਨੂੰ ਪੂਰਾ ਯਕੀਨ ਹੈ ਕਿ ਅੱਜ ਉਹ ਸਰਦਾਰ ਜੀ ਕਈ ਟਰੱਕਾਂ ਅਤੇ ਗੱਡੀਆਂ ਦੇ ਮਾਲਿਕ ਹੋਣਗੇ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਵੀ ਆਪਣਾ ਕਾਰੋਬਾਰ ਸੰਭਾਲ ਰਿਹਾ ਹੋਵੇਗਾ।

ਮੋਦੀ ਨਾਲ ਮਿਲਦੇ-ਜੁਲਦੇ ਬਿਆਨ

ਸਰਦਾਰ ਜੀ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਕਮਰੇ 'ਚ ਲੁਕਾਉਣ ਦੀ ਥਾਂ ਦੇਣ ਦੇ ਸਾਡੇ ਫ਼ੈਸਲੇ ਨਾਲ ਸਾਡਾ ਮਕਾਨ ਮਾਲਿਕ ਬਹੁਤ ਨਾਰਾਜ਼ ਹੋਇਆ।

ਇਨਸਾਫ਼ ਦੀ ਆਸ 'ਚ ਬੈਠੀ 1984 ਕਤਲੇਆਮ ਦੀ ਪੀੜਤ (ਫਾਈਲ ਫੋਟੋ)

ਉਸਨੂੰ ਲਗਦਾ ਸੀ ਕਿ ਜੇ ਭੜਕੀ ਭੀੜ ਨੂੰ ਪਤਾ ਲੱਗ ਗਿਆ ਕਿ ਇੱਥੇ ਸਰਦਾਰ ਜੀ ਦਾ ਪਰਿਵਾਰ ਲੁਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ ਤਾਂ ਉਸ ਦਾ ਘਰ ਵੀ ਸਾੜ ਸਕਦੇ ਹਨ।

ਮੈਂ ਮਕਾਨ ਮਾਲਿਕ ਨੂੰ ਸਮਝਾਇਆ ਕਿ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਚੱਲਣ ਵਾਲਾ, ਤੁਸੀਂ ਬਿਨਾਂ ਵਜ੍ਹਾ ਪ੍ਰੇਸ਼ਾਨ ਹੋ ਰਹੇ ਹੋ।

ਕੁਝ ਹੀ ਦਿਨਾਂ ਬਾਅਦ ਮੈਂ ਵੀ ਉੁਹ ਘਰ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਪੁਸ਼ਪ ਵਿਹਾਰ ਵੱਲ ਆ ਗਿਆ।

ਇਹ ਸਭ ਇਸ ਲਈ ਦੱਸ ਰਿਹਾ ਹਾਂ ਕਿ ਅੱਖਾਂ ਨਾਲ ਦੇਖੀਆਂ ਅਤੇ ਕੰਨਾਂ ਨਾਲ ਸੁਣੀਆਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਦਾ ਜੇ ਕੋਈ 'ਨਵਾਂ ਵਰਜ਼ਨ' ਪੇਸ਼ ਕਰਨ ਲੱਗੇਗਾ ਤਾਂ ਉਹ ਗਲੇ ਤੋਂ ਕਿਵੇਂ ਉੱਤਰੇਗਾ।

ਚੰਗਾ ਹੈ, ਲੋਕ ਅਤੀਤ ਦੇ ਕਾਲੇ ਦਿਨਾਂ 'ਤੇ ਲਿਪਾਪੋਚੀ ਨਾ ਕਰਨ। ਸੱਚ ਭਾਵੇਂ ਕਿੰਨਾ ਭਿਆਨਕ ਅਤੇ ਕਾਲਾ ਹੋਵੇ, ਉਸਨੂੰ ਉਸ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਹੀ ਸਵੀਕਾਰ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ।

ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ:

ਰਾਹੁਲ ਗਾਂਧੀ ਨੇ ਜਦੋਂ ਲੰਡਨ 'ਚ ਕਿਹਾ ਕਿ '84 ਦੇ ਕਤਲੇਆਮ 'ਚ ਕਾਂਗਰਸ ਦੀ ਕੋਈ ਭੂਮਿਕਾ ਨਹੀਂ ਸੀ ਤਾਂ ਮੈਨੂੰ ਗੁਜਰਾਤ ਦੇ ਤਤਕਾਲੀ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਨਰਿੰਦਰ ਮੋਦੀ ਦੇ ਉਹ ਬਿਆਨ ਯਾਦ ਆਉਣ ਲੱਗੇ ਜਿਨ੍ਹਾਂ 'ਚ ਉਹ ਅਕਸਰ ਕਹਿੰਦੇ ਸਨ ਕਿ ਦੰਗਿਆਂ 'ਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਰਕਾਰ ਜਾਂ ਪਾਰਟੀ ਦੀ ਕੋਈ ਭੂਮਿਕਾ ਨਹੀਂ ਹੈ।

ਹਿੰਸਾ ਹੋਈ ਅਤੇ ਉਹ 'ਰਾਜ ਧਰਮ' ਨਿਭਾ ਰਹੇ ਹਨ। ਤਤਕਾਲੀ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਕੇ ਆਰ ਨਾਰਾਇਣਨ ਦੇ ਸਖ਼ਤ ਤੇਵਰ ਅਤੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਵਾਜਪਾਈ ਦੇ ਸੁਝਾਅ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਦੰਗਿਆਂ 'ਚ ਝੁਲਸਦੇ ਗੁਜਰਾਤ ਅੰਦਰ ਫ਼ੌਜ ਦੀ ਤਾਇਨਾਤੀ 'ਚ ਦੇਰੀ ਕੀਤੀ ਗਈ।

ਤਾਇਨਾਤੀ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵੀ ਫ਼ੌਜ ਨੂੰ 'ਫ੍ਰੀ ਹੈਂਡ' ਨਹੀਂ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਸਨ 1984 ਅਤੇ ਸਨ 2002 ਦੇ ਵਿਚਾਲੇ ਇਸ ਮਾਮਲੇ 'ਚ ਹੈਰਾਨੀਜਨਕ ਸਮਾਨਤਾ ਦੇਖੀ ਗਈ, ਪਰ ਦੋਹਾਂ ਮਾਮਲਿਆਂ 'ਚ ਅਗਵਾਈ ਦੇ ਰੁਖ਼ 'ਚ ਫ਼ਰਕ ਵੀ ਦੇਖਿਆ ਗਿਆ।

ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਇਨਸਾਫ਼ ਦੀ ਮੰਗ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਮੁਜ਼ਾਹਰਾ ਕਰਦੇ '84 ਸਿੱਖ ਕਤਲੇਆਮ ਦੇ ਪੀੜਤ (ਫਾਈਲ ਫੋਟੋ)

ਦੇਰੀ ਨਾਲ ਹੀ ਸਹੀ, ਸੀਨੀਅਰ ਕਾਂਗਰਸੀ ਆਗੂ ਅਤੇ ਤਤਕਾਲੀ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਮਨਮੋਹਨ ਸਿੰਘ ਨੇ 2005 ਵਿੱਚ ਸੰਸਦ 'ਚ ਆ ਕੇ '84 ਦੇ ਕਤਲੇਆਮ ਲਈ ਅਤੇ ਖ਼ਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਿੱਖ ਭਾਈਚਾਰੇ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਸ਼ਰਤ ਮਾਫ਼ੀ ਮੰਗੀ ਸੀ।

ਸੋਨੀਆ ਗਾਂਧੀ ਨੇ ਵੀ...


...ਭ ਵਿੱਚ ਮੰਨਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਸਭ ਤੋਂ ਘੱਟ ਕੀਮਤ (4ਡਾਲਰ ਯਾਨੀ ਕਰੀਬ 300ਰੁਪਏ ਪ੍ਰਤੀ ਡੋਜ਼) 'ਤੇ ਉਪਲੱਬਧ ਹੋਵੇਗੀ।

ਮੌਡਰਨਾ ਇੱਕ ਛੋਟੀ ਬਾਇਓਟੈਕਨੋਲੋਜੀ ਕੰਪਨੀ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਆਰਐਨਏ ਵੈਕਸੀਨ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਦੀ ਤਕਨੀਕ 'ਤੇ ਕੰਮ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ।

ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਤੀ ਡੋਜ਼ ਕੀਮਤ ਕਰੀਬ 37 ਡਾਲਰ ਯਾਨੀ 2 ਹਜ਼ਾਰ 7 ਰੁਪਏ ਤੋਂ ਕੁਝ ਵੱਧ ਹੋਵੇਗੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਕੰਪਨੀ ਦੇ ਸ਼ੇਅਰਧਾਰਕਾਂ ਲਈ ਮੁਨਾਫ਼ਾ ਕਮਾਉਣਾ ਹੈ।

ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਸ ਦਾ ਇਹ ਮਤਲਬ ਨਹੀਂ ਕਿ ਇਹ ਕੀਮਤਾਂ ਤੈਅ ਕਰ ਦਿੱਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ।

ਆਮਤੌਰ 'ਤੇ ਦਵਾ ਕੰਪਨੀਆਂ ਅਲੱਗ ਅਲੱਗ ਦੇਸਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਖੋ ਵੱਖਰੇ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਫ਼ੀਸਾਂ ਦਿੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਹ ... ਬਾਕੀ ਲੇਖ ਲਿਖੋ:

ਹੈ ਕਿ ਇੰਨ੍ਹਾਂ ਵੈਕਸੀਨ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਦੀ ਪੂਰੀ ਤਕਨੀਕ ਅਤੇ ਜਾਣਕਾਰੀ ਸਾਂਝੀ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਕਿ ਦੂਸਰੇ ਦੇਸ ਉਦਾਹਰਣ ਵਜੋਂ ਜਿਹੜੀਆਂ ਕੰਪਨੀਆਂ ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਦੱਖਣੀ ਅਫ਼ਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਹਨ, ਉਹ ਵੈਕਸੀਨ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਘਰੇਲੂ ਬਜ਼ਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਬਣਾ ਸਕਣ।

ਮੈਡੀਸਨ ਲਾਅ ਐਂਡ ਪਾਲਿਸੀ ਦੇ ਏਲੇਨ ਟੀ ਹੋਏਨ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, "ਜਨਤਕ ਫ਼ੰਡਿੰਗ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਲਈ ਇਹ ਇੱਕ ਸ਼ਰਤ ਹੋਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।"

ਉਹ ਦੱਸਦੇ ਹਨ, "ਜਦੋਂ ਮਹਾਂਮਾਰੀ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਹੋਈ ਸੀ ਤਾਂ ਵੱਡੀਆਂ ਫ਼ਾਰਮਾ ਕੰਪਨੀਆਂ ਨੇ ਵੈਕਸੀਨ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਬਹੁਤਾ ਉਤਸ਼ਾਹ ਨਹੀਂ ਸੀ ਦਿਖਾਇਆ। ਪਰ ਜਦੋਂ ਸਰਕਾਰ ਅਤੇ ਏਜੰਸੀਆਂ ਫ਼ੰਡਿੰਗ ਨਾਲ ਆਈਆਂ ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇਸ 'ਤੇ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਪਿਆ।"

ਹੋਏਨ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ,"ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਮਝ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦਾ ਕਿ ਕਿਉਂ ਨਤੀਜਿਆਂ ਤੋਂ ਲਾਭ ਪਾਉਣ ਦਾ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਅਧਿਕਾਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਹੀ ਹੋਵੇ।"

ਉਹ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ,"ਇਹ ਨਵੀਆਂ ਖੋਜਾਂ ਅੱਗੇ ਚੱਲ ਕੇ ਇਨਾਂ ਵਪਾਰਕ ਸੰਗਠਨਾਂ ਦੀ ਨਿੱਜੀ ਸੰਪਤੀ ਬਣ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।"

ਹਾਲਾਂਕਿ ਬੌਧਿਕ ਪੱਧਰ ¦ਤੇ ਲੋਕ ਇੱਕ ਦੂਸਰੇ ਨਾਲ ਕੁਝ ਚੀਜ਼ਾਂ ਸਾਂਝੀਆਂ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ, ਪਰ ਇਹ ਕਿਸੇ ਵੀ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ ਕਾਫ਼ੀ ਨਹੀਂ ਹਨ।

ਕੰਪਨੀਆਂ ਆਰਡਰਜ਼ ਨੂੰ ਜਿੰਨੀ ਜਲਦੀ ਹੋ ਸਕੇਗਾ ਉਨੀਂ ਜਲਦੀ ਮੁਕੰਮਲ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਵਿਅਸਤ ਰਹਿਣਗੀਆਂ

ਤਾਂ ਕੀ ਫ਼ਰਮਾਂ ਕੰਪਨੀਆਂ ਬੰਪਰ ਮੁਨਾਫ਼ਾ ਕਮਾਉਣਗੀਆਂ?

ਸਰਕਾਰਾਂ ਅਤੇ ਬਹੁਪੱਖੀ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਨਿਰਧਾਰਿਤ ਮੁੱਲ 'ਤੇ ਅਰਬਾਂ ਖ਼ੁਰਾਕਾਂ ਖ਼ਰੀਦਨ ਦਾ ਫ਼ੈਸਲਾ ਲਿਆ ਹੈ।

ਅਜਿਹੇ ਵਿੱਚ ਅਗਲੇ ਕੁਝ ਮਹੀਨਿਆਂ ਤੱਕ ਤਾਂ ਕੰਪਨੀਆਂ ਉਨਾਂ ਆਰਡਰਜ਼ ਨੂੰ ਜਿੰਨੀ ਜਲਦੀ ਹੋ ਸਕੇਗਾ ਉਨੀਂ ਜਲਦੀ ਮੁਕੰਮਲ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਰੁਝੀਆਂ ਰਹਿਣਗੀਆਂ।

ਜੋ ਲੋਕ ਵੈਕਸੀਨ ਦੀਆਂ ਖ਼ੁਰਾਕਾਂ ਨੂੰ ਅਮੀਰ ਦੇਸਾਂ ਨੂੰ ਵੇਚ ਰਹੇ ਹਨ ਉਹ ਆਪਣੇ ਨਿਵੇਸ਼ 'ਤੇ ਮੁਨਾਫ਼ੇ ਦੀ ਉਮੀਦ ਵੀ ਕਰਨ ਲੱਗੇ ਹਨ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਐਸਟ੍ਰਾਜ਼ੇਨੇਕਾ ਨੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਖ਼ੁਰਾਕਾਂ ਦੀ ਸਪਲਾਈ ਕਰਨੀ ਹੈ ਬਾਵਜੂਦ ਇਸਦੇ ਕਿ ਉਹ ਹੁਣ ਸਿਰਫ਼ ਲਾਗਤ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਨ 'ਤੇ ਧਿਆਨ ਦੇਵੇਗਾ।

ਪਹਿਲੀ ਮੰਗ ਦੀ ਸਪਲਾਈ ਹੋ ਜਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਹਾਲੇ ਇਹ ਅੰਦਾਜ਼ਾ ਲਾਇਆ ਜਾਣਾ ਥੋੜਾ ਔਖਾ ਹੈ ਕਿ ਵੈਕਸੀਨ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਅੱਗੇ ਸਥਿਤੀ ਕਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਹੋਵੇਗੀ।

ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਕਈ ਚੀਜ਼ਾਂ 'ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਕਿ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਟੀਕਾਕਰਨ ਕੀਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕੋਰੋਨਾ ਕਿੰਨੀ ਦੇਰ ਤੱਕ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ। ਕਿੰਨਾ ਟੀਕਾਕਰਨ ਸਫ਼ਲ ਹੋ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਵੈਕਸੀਨ ਨਿਰਮਾਣ ਅਤੇ ਫ਼ਿਰ ਵੰਡ ਕਿੰਨੇ ਸੁਚਾਰੂ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਹੋ ਪਾਉਂਦੀ ਹੈ।

ਬਾਰਕਲੇਜ ਦੇ ਏਮਿਲੀ ਫ਼ੀਲਡ ਮੁਤਾਬਿਕ, "ਮੁਨਾਫ਼ਾ ਕਮਾਉਣ ਦੇ ਮੌਕੇ ਬਹੁਤ ਅਸਥਾਈ ਹੋਣਗੇ।"

ਚਾਹੇ ਜਿਹੜੇ ਲੋਕ ਵੈਕਸੀਨ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਦੌੜ ਵਿੱਚ ਹਾਲੇ ਅੱਗੇ ਹਨ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਬੌਧਿਕ ਸੰਪਤੀ ਨੂੰ ਦੂਸਰਿਆਂ ਨਾਲ ਸਾਂਝਾ ਨਹੀਂ ਕਰ ਰਹੇ, ਬਾਵਜੂਦ ਇਸਦੇ ਦੁਨੀਆਂ ਭਰ ਵਿੱਚ 50 ਅਜਿਹੀਆਂ ਵੈਕਸੀਨ ਬਣਾਈਆਂ ਜਾ ਰਹੀਆ ਹਨ ਜੋ ਟਰਾਇਲ ਦੇ ਦੌਰ ਵਿੱਚ...


...ਭਰ ਭਾਰਤ ਲਈ ਇਹ ਬਹੁਤ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ।

ਐਨਸੀਪੀ ਆਗੂ ਸੁਪ੍ਰੀਆ ਸੁਲੇ ਵੱਲੋਂ ਕੀਤੇ ਇੱਕ ਸਵਾਲ ਦੇ ਜਵਾਬ 'ਚ ਰਾਏ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਕਈ ਐਨਜੀਓ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਕੀ ਖ਼ਰਚਿਆਂ ਦੇ ਨਾਂਅ 'ਤੇ 3-4 ਏਸੀ ਲਗਵਾਉਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਵੱਡੀਆਂ -ਵੱਡੀਆਂ ਕਾਰਾਂ ਖਰੀਦਦੇ ਹਨ, ਫਿਰ ਉਹ ਕਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਮਾਜ ਦੀ ਭਲਾਈ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ। ਕਈ ਐਨਜੀਓ ਵਾਲੇ ਤਾਂ ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰਕ ਮੈਂਬਰਾਂ ਨੂੰ ਹੀ ਸੰਸਥਾ ਨਾਲ ਜੋੜ ਲੈਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਤਨਖ਼ਾਹ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।

ਆਧਾਰ ਨੰਬਰ ਲਾਜ਼ਮੀ ਕਰਨ ਦੇ ਨਿਯਮ ਸਬੰਧੀ ਸਰਕਾਰ ਦਾ ਪੱਖ ਪੂਰਦਿਆਂ ਰਾਏ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਆਧਾਰ ਪਛਾਣ ਪੱਤਰ ਹੈ ਅਤੇ ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਐਨਜੀਓ ਆਪਣੇ ਸ਼ਨਾਖਤੀ ਕਾਰਡ ਨੂੰ ਸਾਂਝਾ ਕਰਨ 'ਚ ਹਿਚਕਚਾਉ... ਬਾਕੀ ਲੇਖ ਲਿਖੋ:

ਹੈ।

”ਕੀ ਸਰਕਾਰ ਕੰਪਨੀਆਂ ਨੂੰ ਦੱਸਦੀ ਹੈ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰਕੀਟਿੰਗ, ਖੋਜ ਅਤੇ ਉਤਪਾਦਾਂ 'ਤੇ ਕਿੰਨਾ ਪੈਸਾ ਖ਼ਰਚ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ? ਫਿਰ ਕਿਸ ਬਿਨ੍ਹਾ 'ਤੇ ਸਰਕਾਰ ਐਨਜੀਓ ਨੂੰ ਦੱਸਣਾ ਚਾਹੁੰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕਿੱਥੇ, ਕਿਵੇਂ ਅਤੇ ਕਿੰਨ੍ਹਾ ਪੈਸਾ ਖ਼ਰਚ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।"

ਸਬ-ਗ੍ਰਾਂਟਿੰਗ 'ਤੇ ਲੱਗੀ ਪਾਬੰਦੀ ਬਾਰੇ ਅਮਿਤਾਭ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ "ਸਬ-ਗ੍ਰਾਂਟ 'ਤੇ ਰੋਕ ਹੈ

ਇਸ ਬਦਲਾਵ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਮਨੋਰਥ ਕੀ ਹੈ?

ਇਸ ਨਵੀਂ ਸੋਧ 'ਚ ਫੰਡਾਂ ਦੇ ਸਬ-ਗ੍ਰਾਂਟਿੰਗ 'ਤੇ ਵੀ ਪਾਬੰਦੀ ਲਗਾਈ ਗਈ ਹੈ। ਜਿਸ ਦਾ ਮਤਲਬ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਹੁਣ ਵੱਡੀਆਂ ਗ਼ੈਰ ਸਰਕਾਰੀ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਛੋਟੀਆਂ ਐਨਜੀਓ ਨੂੰ ਫੰਡ ਮੁਹੱਈਆ ਨਹੀਂ ਕਰਵਾ ਸਕਣਗੀਆਂ।

ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕਈ ਵਾਰ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਗ਼ੈਰ ਸਰਕਾਰੀ ਸੰਗਠਨ ਮਿਲ ਕੇ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਹਾਸਲ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਫੰਡ ਨੂੰ ਵੱਡੇ ਸੰਗਠਨਾਂ ਵੱਲੋਂ ਛੋਟੇ ਸੰਗਠਨਾਂ ਨੂੰ ਦੇ ਦਿੱਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

ਸਬ-ਗ੍ਰਾਂਟਿੰਗ 'ਤੇ ਲੱਗੀ ਪਾਬੰਦੀ ਬਾਰੇ ਅਮਿਤਾਭ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ "ਸਬ-ਗ੍ਰਾਂਟ 'ਤੇ ਰੋਕ ਹੈ ਮਤਲਬ ਵੱਡੀਆਂ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਹੁਣ ਛੋਟੀਆਂ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਨੂੰ ਫੰਡ ਨਹੀਂ ਦੇ ਪਾਉਣਗੀਆਂ। ਅਜਿਹੀ ਸਥਿਤੀ 'ਚ ਮਿਲ ਕੇ ਕੰਮ ਕਰਨ ਦੀ ਭਾਵਨਾ ਨੂੰ ਵੀ ਖ਼ਤਮ ਕੀਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਹੁਣ ਜੋ ਵੱਡੀਆਂ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਦਿੱਲੀ, ਮੁਬੰਈ, ਬੈਂਗਲੁਰੂ 'ਚ ਸਥਿਤ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਨਵੇਂ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਨਿਯੁਕਤੀ ਕਰਕੇ ਸੰਸਥਾ ਦਾ ਪ੍ਰਚਾਰ ਕਰਨਾ ਪਵੇਗਾ।”

“ਹੁਣ ਤੱਕ ਜੇਕਰ ਕਿਸੇ ਐਨਜੀਓ ਨੂੰ 5 ਕਰੋੜ ਹਾਸਲ ਹੁੰਦੇ ਸਨ ਤਾਂ ਉਹ ਦੂਰ ਦਰਾਡੇ ਦੇ ਖੇਤਰਾਂ 'ਚ ਕੰਮ ਕਰ ਰਹੇ ਛੋਟੇ ਅਦਾਰਿਆਂ ਨਾਲ ਉਸ ਫੰਡਾਂ ਨੂੰ ਸਾਂਝਾ ਕਰ ਦਿੰਦੇ ਸਨ। ਪਰ ਹੁਣ ਅਜਿਹਾ ਸੰਭਵ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗਾ। ਇੰਨ੍ਹਾਂ ਨਵੀਂਆਂ ਸੋਧਾਂ 'ਚ ਅਜਿਹੀਆਂ ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਕਿਉਂ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ, ਇਸ ਤਰਕ ਦਾ ਅਧਾਰ ਸਮਝ ਨਹੀਂ ਆ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਪਰ ਫਿਰ ਵੀ ਇਸ ਨੂੰ ਕਾਨੂੰਨ ਬਣਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਇੱਕ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇੱਕ ਅਜਿਹੇ ਫ਼ੈਸਲੇ ਲਏ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ ਜੋ ਕਿ ਬੇਬੁਨਿਆਦ ਹਨ।"

"ਬਿਨ੍ਹਾਂ ਸਿਆਸੀ ਮਨੋਰਥ ਨੂੰ ਸਮਝਿਆਂ ਇਸ ਨਵੀਂ ਸੋਧ ਨੂੰ ਸਮਝ ਪਾਉਣਾ ਸੰਭਵ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਆਖ਼ਰਕਾਰ ਸਰਕਾਰ ਅਜਿਹਾ ਕਿਉਂ ਚਾਹੁੰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਛੋਟੀਆਂ ਗ਼ੈਰ ਸਰਕਾਰੀਆਂ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਨੂੰ ਸਬਗ੍ਰਾਂਟ ਨਾ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ? ਜੇਕਰ ਮੈਂ ਦਿੱਲੀ 'ਚ ਹੀ ਬੈਠ ਕੇ ਦੁਮਕਾ-ਝਾਰਖੰਡ, ਬਿਲਾਸਪੁਰ-ਛੱਤੀਸਗੜ੍ਹ 'ਚ ਅਜਿਹੀਆਂ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਨੂੰ ਫੰਡ ਮੁਹੱਈਆ ਕਰਵਾ ਰਿਹਾ ਹਾਂ, ਜੋ ਕਿ ਉੱਥੋਂ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ ਕਾਰਜਸ਼ੀਲ ਹਨ, ਤਾਂ ਇਸ 'ਚ ਦਿੱਕਤ ਕੀ ਹੈ? ਮਕਸਦ ਤਾਂ ਇਹੀ ਹੈ ਕਿ ਲੋੜਵੰਦਾਂ ਦੀ ਮਦਦ ਹੋ ਸਕੇ।"

ਇੰਗ੍ਰਿਟ ਸ਼੍ਰੀਨਾਥ ਵੀ ਸਭਗ੍ਰਾਂਟ 'ਤੇ ਲੱਗੀ ਪਾਬੰਦੀ 'ਤੇ ਹੈਰਾਨੀ ਜ਼ਾਹਰ ਕਰਦਿਆਂ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, "ਇਹ ਨਿਯਮ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਤੈਅ ਹਨ ਕਿ ਜੋ ਐਨਜੀਓ ਐਫਸੀਆਰਏ ਤਹਿਤ ਰਜਿਸਟਰ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਹੀ ਸਬਗ੍ਰਾਂਟ ਮੁਹੱਈਆ ਕਰਵਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਸਾਰਾ ਡਾਟਾ ਸਰਕਾਰ ਦੀ ਵੈੱਬਸਾਈਟ 'ਤੇ ਮੌਜੂਦ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।”

“ਪਰ ਸਰਕਾਰ ਵੱਲੋਂ ਸਬਗ੍ਰਾਂਟ 'ਤੇ ਲਗਾਈ...


...ਭਰਾਵਾਂ ਦੇ ਮਾਪਿਆਂ ਨੇ ਮੌਤ ਤੋਂ ਕੁਝ ਦਿਨਾਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਦਾਖਲਾ ਆਸਾਰਾਮ ਦੇ ਗੁਰੂਕੁਲ ਨਾਂ ਦੇ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਕਰਵਾਇਆ ਸੀ।

ਇਸ ਮਾਮਲੇ ਦੀ ਜਾਂਚ ਦੇ ਲਈ ਤਤਕਾਲੀ ਸੂਬਾ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਡੀਕੇ ਤ੍ਰਿਵੇਦੀ ਕਮਿਸ਼ਨ ਦਾ ਗਠਨ ਕੀਤਾ ਸੀ ਪਰ ਇਸ ਕਮਿਸ਼ਨ ਦੇ ਜਾਂਚ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਜਨਤਕ ਨਹੀਂ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸੀ।

ਇਸੇ ਵਿਚਾਲੇ 2012 ਵਿੱਚ ਸੂਬਾ ਪੁਲਿਸ ਨੇ ਮੁਟੇਰਾ ਆਸ਼ਰਮ ਦੇ 7 ਮੁਲਾਜ਼ਮਾਂ 'ਤੇ ਗੈਰ-ਇਰਾਦਤਨ ਕਤਲ ਦੇ ਇਲਜ਼ਾਮ ਤੈਅ ਕੀਤੇ ਸੀ। ਮਾਮਲੇ ਦੀ ਸੁਣਵਾਈ ਫਿਲਹਾਲ ਅਹਿਮਦਾਬਾਦ ਦੀ ਸੈਸ਼ਨ ਅਦਾਲਤ ਵਿੱਚ ਜਾਰੀ ਹੈ।

ਜੋਧਪੁਰ ਮਾਮਲਾ

ਅਗਸਤ 2013 ਵਿੱਚ ਆਸਾਰਾਮ ਦੇ ਖਿਲਾਫ਼ ਬਲਾਤਕਾਰ ਦਾ ਮਾਮਲਾ ਦਰਜ ਕਰਵਾਉਣ ਵਾਲਾ ਸ਼ਾਹਜਹਾਂਪ... ਬਾਕੀ ਲੇਖ ਲਿਖੋ:

ਾਬ ਸੁੱਟਿਆ ਗਿਆ।

ਇਹ ਤਿੰਨੋਂ ਗਵਾਹ ਖੁਦ 'ਤੇ ਹੋਏ ਇਨ੍ਹਾਂ ਜਾਨਲੇਵਾ ਹਮਲਿਆਂ ਦੇ ਬਾਅਦ ਵੀ ਬਚ ਗਏ।

ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ 23 ਮਈ 2014 ਨੂੰ ਆਸਾਰਾਮ ਦੇ ਨਿੱਜੀ ਸਕੱਤਰ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕੰਮ ਕਰ ਚੁੱਕੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ 'ਤੇ ਚੌਥਾ ਹਮਲਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।

ਪੁਆਈਂਟ ਬਲੈਂਕ ਰੇਂਜ ਤੋਂ ਸਿੱਧੇ ਗਲੇ ਵਿੱਚ ਮਾਰੀ ਗੋਲੀ ਦੇ ਜ਼ਖਮ ਕਾਰਨ 17 ਦਿਨਾਂ ਬਾਅਦ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ।

ਅਗਲਾ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਆਸਾਰਾਮ ਮਾਮਲੇ 'ਤੇ ਕੁੱਲ 187 ਖ਼ਬਰਾਂ ਲਿਖਣ ਵਾਲੇ ਸ਼ਾਹਜਹਾਂਪੁਰ ਦੇ ਪੱਤਰਕਾਰ ਨਰਿੰਦਰ ਯਾਦਵ 'ਤੇ ਲਾਇਆ ਗਿਆ।

ਅਣਪਛਾਤੇ ਹਮਲਾਵਰਾਂ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ 'ਤੇ ਜਾਨਲੇਵਾ ਹਮਲਾ ਕੀਤਾ ਪਰ ਉਹ 76 ਟਾਂਕਿਆਂ ਤੇ ਤਿੰਨ ਆਪਰੇਸ਼ਨਾਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਠੀਕ ਹੋ ਗਏ।

ਜਨਵਰੀ 2015 ਵਿੱਚ ਅਗਲੇ ਗਵਾਹ ਅਖਿਲ ਗੁਪਤਾ ਦਾ ਮੁਜ਼ੱਫਰਨਗਰ ਵਿੱਚ ਗੋਲੀ ਮਾਰ ਕੇ ਕਤਲ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।

ਠੀਕ ਇੱਕ ਮਹੀਨੇ ਦੇ ਬਾਅਦ ਆਸਾਰਾਮ ਦੇ ਸਕੱਤਰ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕੰਮ ਕਰ ਚੁੱਕੇ ਰਾਹੁਲ ਸਚਾਨ 'ਤੇ ਜੋਧਪੁਰ ਅਦਾਲਤ ਵਿੱਚ ਗਵਾਹੀ ਦੇਣ ਦੇ ਫੌਰਨ ਬਾਅਦ ਅਦਾਲਤ ਵਿੱਚ ਹੀ ਜਾਨਲੇਵਾ ਹਮਲਾ ਹੋਇਆ।

ਰਾਹੁਲ ਉਸ ਵੇਲੇ ਤਾਂ ਬਚ ਗਏ ਪਰ 25 ਨਵੰਬਰ 2015 ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਹੁਣ ਤੱਕ ਲਾਪਤਾ ਹਨ।

ਇਸ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ ਅੱਠਵਾਂ ਸਨਸਨੀਖੇਜ਼ ਹਮਲਾ 13 ਮਈ 2015 ਨੂੰ ਗਵਾਹ ਮਹਿੰਦਰ ਚਾਵਲਾ 'ਤੇ ਪਾਣੀਪਤ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ।

ਹਮਲੇ ਵਿੱਚ ਵਾਲ-ਵਾਲ ਬਚੇ ਮਹਿੰਦਰ ਅੱਜ ਵੀ ਆਂਸ਼ਿਕ ਅਪਾਹਜ ਹਨ। ਇਸ ਹਮਲੇ ਦੇ ਤਿੰਨ ਮਹੀਨਿਆਂ ਦੇ ਅੰਦਰ ਜੋਧਪੁਰ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ ਗਵਾਹ 35 ਸਾਲਾ ਕਿਰਪਾਲ ਸਿੰਘ ਦਾ ਗੋਲੀ ਮਾਰ ਕੇ ਕਤਲ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।

ਆਪਣੇ ਕਤਲ ਤੋਂ ਕੁਝ ਹਫ਼ਤਿਆਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਪੀੜਤਾ ਦੇ ਪੱਖ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਗਵਾਹੀ ਦਰਜ ਕਰਵਾਈ ਸੀ।

ਆਸਾਰਾਮ ਦੇ ਪੱਖ ਵਿੱਚ ਲੜਨ ਵਾਲੇ ਵਕੀਲ

ਬੀਤੇ ਪੰਜ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਸੁਣਵਾਈ ਦੌਰਾਨ ਆਸਾਰਾਮਰ ਨੇ ਖੁਦ ਨੂੰ ਬਚਾਉਣ ਦੇ ਲਈ ਦੇਸ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਅਤੇ ਮਹਿੰਗੇ ਵਕੀਲਾਂ ਦਾ ਸਹਾਰਾ ਲਿਆ ਹੈ।

ਆਸਾਰਾਮ ਦੇ ਬਚਾਅ ਵਿੱਚ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਅਦਾਲਤਾਂ ਵਿੱਚ ਜ਼ਮਾਨਤ ਦੀਆਂ ਅਰਜ਼ੀਆਂ ਲਾਉਣ ਵਾਲੇ ਵਕੀਲਾਂ ਵਿੱਚ ਰਾਮ ਜੇਠਮਲਾਨੀ, ਰਾਜੂ ਰਾਮਚੰਦਰਨ, ਸੁਬਰਮਨੀਅਮ ਸਵਾਮੀ, ਸਿਧਾਰਥ ਲੂਥਰਾ, ਸਲਮਾਨ ਖੁਰਸ਼ੀਦ, ਕੇਟੀਐੱਸ ਤੁਲਸੀ ਅਤੇ ਯੂਯੂ ਲਲਿਤ ਵਰਗੇ ਨਾਂ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹਨ।

ਅੱਜ ਤੱਕ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਅਦਾਲਤਾਂ ਨੇ ਆਸਾਰਾਮ ਦੀਆਂ ਜ਼ਮਾਨਤ ਦੀਆਂ ਅਰਜ਼ੀਆਂ ਕੁੱਲ 11 ਵਾਰ ਖਾਰਿਜ਼ ਕੀਤੀਆਂ ਹਨ।

(ਬੀਬੀਸੀ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਲ FACEBOOK, INSTAGRAM, TWITTERਅਤੇ YouTube 'ਤੇ ਜੁੜੋ।)


...ਭਰੇ ਪੋਸਟਰ ਛਪਵਾਏ ਗਏ ਅਤੇ ਉਹ ਚੋਣਾਂ ਹਾਰ ਗਈ। ਪਰ ਉਹ ਚੁੱਪ ਨਾ ਰਹੀ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਰਸਾਲੇ 'ਸ਼੍ਰੀਮਤੀ' ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇਸ ਬਾਰੇ ਸੰਪਾਦਕੀ ਲਿਖ ਕੇ ਵਿਰੋਧ ਜਤਾਇਆ।"

ਸਾਲ 1932 ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੇ ਮੁੜ ਚੋਣ ਲੜੀ ਅਤੇ ਜਿੱਤ ਗਈ।

ਇਹ ਵੀ ਦੇਖੋ- ਪਰਦਾ ਪ੍ਰਥਾ ਖਿਲਾਫ਼ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਲਾਮਬੰਦ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਇੱਕ ਔਰਤ ਦੀ ਕਹਾਣੀ:

ਦੇਵੀਕਾ ਦੱਸਦੀ ਹੈ, "ਸੂਬੇ ਦੀ ਅਸੈਂਬਲੀ ਦੀ ਮੈਂਬਰ ਹੁੰਦੇ ਹੋਏ ਉਸ ਨੇ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਮਸਲਿਆਂ ਉੱਤੇ ਹੀ ਨਹੀਂ ਪਰ ਹੋਰ ਮੁੱਦਿਆਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਬਜਟ ਉੱਤੇ ਹੋਈਆਂ ਬਹਿਸਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ।"

ਔਰਤਾਂ ਦਾ ਆਪਣੇ ਸਰੀਰ ਉੱਪਰ ਅਧਿਕਾਰ ਦੀ ਸਮਰਥਕ

ਅੰਨਾ ਚਾਂਡੀ ਨੇ 1935 ਵਿੱਚ ਲਿਖਿਆ ਸੀ, "ਮਲਿਆਈ ਔਰਤਾ... ਬਾਕੀ ਲੇਖ ਲਿਖੋ:

ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਉਹ ਇਸ ਅਹੁਦੇ ਉੱਤੇ ਪਹੁੰਚਣ ਵਾਲੀ ਪਹਿਲੀ ਮਲਿਆਲਮ ਔਰਤ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

ਉਹ ਸਾਲ 1948 ਵਿੱਚ ਉਹ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਜੱਜ ਅਤੇ ਫ਼ਿਰ 1959 ਵਿੱਚ ਹਾਈਕੋਰਟ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਮਹਿਲਾ ਜੱਜ ਬਣੀ।

ਅੰਨਾ ਚਾਂਡੀ ਲਈ ਕਾਨੂੰਨ ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਲੈਣਾ ਕੋਈ ਸੁਖਾਲਾ ਕੰਮ ਨਹੀਂ ਸੀ

ਉਹ ਮੰਨਦੀ ਸੀ ਕਿ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਸਰੀਰ ਉੱਤੇ ਪੂਰਾ ਅਧਿਕਾਰ ਮਿਲਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

 ਇਸ ਗੱਲ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਈ ਮੰਚਾਂ ਤੋਂ ਚੁੱਕਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਨਾਲ ਹੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਲ ਇੰਡੀਆ ਵਿਮੈਨਜ਼ ਕਾਨਫ਼ਰੰਸ ਵਿੱਚ ਪੂਰੇ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਗਰਭ ਨਿਰੋਧਕ ਅਤੇ ਜੱਚਾ-ਬੱਚਾ ਸਿਹਤ ਬਾਰੇ ਜਾਣਕਾਰੀ ਮੁਹੱਈਆ ਕਰਵਾਉਣ ਲਈ ਕਲੀਨਿਕਾਂ ਦੀ ਮੰਗ ਦਾ ਮਤਾ ਰੱਖਿਆ।

ਬਾਲ-ਵਿਆਹ ਨੂੰ ਤੋੜਨ ਲਈ ਜਦੋਂ ਇਸ ਮਹਿਲਾ ਨੇ ਬ੍ਰਿਟੇਨ ਦੀ ਰਾਣੀ ਨੂੰ ਗੁਹਾਰ ਲਗਾਈ

ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇਸ ਮਤੇ ਲਈ ਕਈ ਇਸਾਈ ਮਹਿਲਾ ਸੰਸਦ ਮੈਂਬਰਾਂ ਦੇ ਵਿਰੋਧ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਪਿਆ।

ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਜੱਜ ਦੇ ਅਹੁਦੇ ਤੋਂ ਰਿਟਾਇਰ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਨੈਸ਼ਨਲ ਲਾਅ ਕਮਿਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਿਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।

ਦੂਰਦਰਸ਼ਨ ਮੁਤਾਬਕ ਅੰਨਾ ਚਾਂਡੀ ਦੇ ਪਤੀ ਪੀਸੀ ਚਾਂਡੀ ਇੱਕ ਪੁਲਿਸ ਅਧਿਕਾਰੀ ਸਨ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਇਸ ਵਿਆਹ ਤੋਂ ਇੱਕ ਪੁੱਤਰ ਹੈ।

ਇਹ ਵੀ ਦੇਖ ਸਕਦੇ ਹੋ:

(ਬੀਬੀਸੀ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਲ FACEBOOK, INSTAGRAM, TWITTERਅਤੇ YouTube 'ਤੇ ਜੁੜੋ।)


...ਭਸੀਨ ਉਹੀ ਡਾਕਟਰ ਹਨ ਜਿੰਨਾ ਨੇ 81 ਸਾਲਾ ਕੁਲਵੰਤ ਨਿਰਮਲ ਕੌਰ ਦਾ ਇਲਾਜ ਕੀਤਾ ਸੀ ਤੇ ਮੋਹਾਲੀ ਦੀ ਇਸ ਬਜ਼ੁਰਗ ਮਹਿਲਾ ਨੇ ਕਈ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਹੁੰਦੇ ਹੋਏ ਵੀ ਕੋਰੋਨਾਵਾਇਰਸ ਨੂੰ ਹਰਾਉਣ ਵਿੱਚ ਕਾਮਯਾਬੀ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ ਸੀ।

ਡਾਕਟਰ ਭਸੀਨ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਹੋਰ ਕਈ ਦਵਾਈਆਂ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਹਾਈਡਰੋਕਸੀਕਲੋਰੋਕਵਿਨ ਦਾ ਪੰਜ ਦਿਨ ਦਾ ਕੋਰਸ ਵੀ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਇਹ ਦਿੰਦੇ ਵਕਤ ਉਹ ਕੁਲਵੰਤ ਦੇ ਈਸੀਜੀ ਤੇ ਬਾਕੀ ਲੈਵਲ ਵੀ ਲਗਾਤਾਰ ਚੈੱਕ ਕਰਦੇ ਰਹੇ।

ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸਪਸ਼ਟ ਕੀਤਾ ਕਿ ਇਸ ਨੂੰ ਉਹ ਬਿਲਕੁਲ ਵੀ ਆਮ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਲੈਣ ਦੀ ਸਲਾਹ ਨਹੀਂ ਦੇਣਗੇ।

"ਆਈ ਸੀ ਐਮ ਆਰ ਨੇ ਸਾਫ਼ ਕਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਦਵਾਈ ... ਬਾਕੀ ਲੇਖ ਲਿਖੋ:

ੀ ਰੋਕਥਾਮ ਲਈ ਦਵਾਈ ਦੀ ਸਿਫ਼ਾਰਸ਼ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ।

ਦਿਸ਼ਾ ਨਿਦੇਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਦਵਾਈ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਮਲੇਰੀਆ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਅਤੇ ਇਲਾਜ ਕਰਨ ਲਈ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਹੋਰ ਵਰਤੋਂ ਵਿੱਚ ਗਠੀਏ ਅਤੇ ਲੂਪਸ ਏਰੀਥੀਮੇਟਸ ਦਾ ਇਲਾਜ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ।

ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਨੇ ਲਗਭਗ ਇੱਕ ਲੱਖ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਇਹ ਦਵਾਈ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਹੈ ਜੋ ਸਿਰਫ਼ ਫ਼ਰੰਟ ਲਾਈਨ ਸਿਹਤ ਕਰਮਚਾਰੀ ਦੀ ਵਰਤੋ ਲਈ ਹੈ।

ਚਿੰਤਾ ਦਾ ਕਾਰਨ

ਬੀਬੀਸੀ ਪੱਤਰਕਾਰ ਗੀਤਾ ਪਾਂਡੇ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਦਵਾਈ ਦੇ ਅਮਰੀਕਾ ਨੂੰ ਭੇਜੇ ਜਾਣ ਮਗਰੋਂ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਚਿੰਤਾ ਵਧੀ ਹੈ ਜਿਹੜੇ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਬਿਮਾਰੀ ਵਾਸਤੇ ਇਸ ਦਾ ਸੇਵਨ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ।

ਉਹ ਲਿਖਦੇ ਹਨ ਕਿ ਲੂਪਸ ਲਈ 17 ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ 200 ਮਿਲੀਗਰਾਮ ਦੀ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਖ਼ੁਰਾਕ ਲੈ ਰਹੀ ਕੋਲਕਾਤਾ ਨਿਵਾਸੀ ਬਰਨਾਲੀ ਮਿੱਤਰਾ ਇਸ ਦਵਾਈ ਨੂੰ "ਜੀਵਨ ਬਚਾਉਣ ਵਾਲੀ ਦਵਾਈ" ਦੱਸਦੀ ਹੈ। "ਕੋਲਕਾਤਾ ਤੋਂ ਫ਼ੋਨ ਤੇ ਉਸ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਦੱਸਿਆ, "ਇਹ ਮੇਰੇ ਅੰਗਾਂ ਨੂੰ ਕਾਰਜਸ਼ੀਲ ਰੱਖਦੀ ਹੈ।"

ਪਿਛਲੇ ਦਿਨਾਂ ਤਕ ਬਰਨਾਲੀ ਮਿੱਤਰਾ ਇਸ ਨੂੰ ਕੈਮਿਸਟ ਦੀ ਦੁਕਾਨ ਤੋਂ ਖ਼ਰੀਦ ਸਕਦੀ ਸੀ, ਪਰ ਪਿਛਲੇ ਹਫ਼ਤੇ, ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਹਾਈਡਰੋਕਸੀਕਲੋਰੋਕਵਿਨ ਡਾਕਟਰ ਦੇ ਨੁਸਖ਼ੇ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਨਹੀਂ ਵੇਚੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਅਤੇ ਫਿਰ ਵੀ ਸਿਰਫ਼ 10 ਗੋਲੀਆਂ ਦੀ ਇੱਕ ਵਾਰੀ ਵਿੱਚ ਖ਼ਰੀਦੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ।

ਕਈ ਦੁਕਾਨਾਂ ਤੇ ਆਨਲਾਈਨ ਸਟੋਰਾਂ 'ਤੇ ਜਾਂਚ ਕਰਨ ਮਗਰੋਂ ਉਹ 20 ਗੋਲੀਆਂ ਹੀ ਖ਼ਰੀਦ ਸਕੀ। ਉਹ ਇਹ ਸੋਚ ਕੇ ਚਿੰਤਾ ਵਿੱਚ ਹੈ ਕਿ ਉਸ ਦਾ ਇਹ ਸਟਾਕ ਖ਼ਤਮ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕੀ ਹੋਵੇਗਾ।

ਇਹ ਵੀਡੀਓਜ਼ ਵੀ ਦੇਖੋ:

(ਬੀਬੀਸੀ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਲ FACEBOOK, INSTAGRAM, TWITTERਅਤੇ YouTube 'ਤੇ ਜੁੜੋ।)


...ਭਾਗ ਮੁਤਾਬਕ ਹਾਮਿਦ ਅੰਸਾਰੀ ਨੇ ਪੁੱਛਗਿੱਛ 'ਚ ਸਵੀਕਾਰ ਕੀਤਾ ਸੀ ਕਿ ਉਹ ਗ਼ੈਰ ਕਾਨੂੰਨੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਅਫ਼ਗਾਨਿਸਤਾਨ ਤੋਂ ਤੋਰਖ਼ਮ ਦੇ ਰਸਤਿਓਂ ਪਾਕਿਸਤਾਨ 'ਚ ਦਾਖ਼ਲ ਹੋਏ।

ਫੇਸਬੁੱਕ 'ਤੇ ਕਿਸ-ਕਿਸ ਨਾਲ ਗੱਲ ਕੀਤੀ ?

ਹਾਮਿਦ ਅੰਸਾਰੀ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕੇਸ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਸਮਾਜਿਕ ਕਾਰਕੁਨ ਮੁਤਾਬਕ ਹਾਮਿਦ ਨੇ ਕੋਹਾਟ 'ਚ ਕਈ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਗੱਲ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਸੀ ਤਾਂ ਜੋ ਉਹ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਆਉਣ 'ਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਮਦਦ ਕਰ ਸਕਣ।

2012 'ਚ ਪਾਕਿਸਤਾਨ 'ਚ ਹਾਮਿਦ ਅੰਸਾਰੀ ਦੇ ਲਾਪਤਾ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪੇਸ਼ਾਵਰ ਹਾਈ ਕੋਰਟ 'ਚ ਫੌਜ਼ੀਆ ਅੰਸਾਰੀ ਵੱਲੋਂ ਬੇਟੇ ਦੀ ਬਰਾਮਦਗੀ ਲਈ ਹੇ ਪਟੀਸ਼ਨ ਦਾਇਰ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ

ਉਨ... ਬਾਕੀ ਲੇਖ ਲਿਖੋ:

ਆ ਅੰਸਾਰੀ ਵੱਲੋਂ ਤਤਕਾਲੀ ਆਈਐਸਆਈ ਮੁਖੀ ਮੇਜਰ ਜਨਰਲ ਰਿਜ਼ਵਾਨ ਅਖ਼ਤਰ ਅਤੇ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਜਨਰਲ ਮਿਲਟਰੀ ਇੰਟੈਲੀਜੈਂਸ ਮੇਜਰ ਜਨਰਲ ਰਿਜ਼ਵਾਨ ਸੱਤਾਰ ਨੂੰ ਇੱਕ ਚਿੱਠੀ ਲਿਖੀ ਸੀ।

ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ-

ਫੌਜ਼ੀਆ ਵੱਲੋਂ ਲਿਖੀ ਗਈ ਇਸ ਚਿੱਠੀ 'ਚ "ਲਿਲਾਹ ਰਹਿਮ ਕੀਜੀਏ" ਉਰਦੂ 'ਚ ਲਿਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਸੇ ਦੌਰਾਨ ਹੀ ਜ਼ੀਨਤ ਲਾਪਤਾ ਹੋ ਗਈ।

ਮਨੁਖੀ ਅਧਿਕਾਰ ਵਕੀਲ ਹਿਨਾ ਜਿਲਾਨੀ ਮੁਤਾਬਕ ਜ਼ੀਨਤ ਸ਼ਹਿਜ਼ਾਦੀ 19 ਅਗਸਤ 2015 ਨੂੰ ਇਸ ਵੇਲੇ ਲਾਪਤਾ ਹੋਈ ਸੀ ਜਦੋਂ ਰਿਕਸ਼ੇ 'ਤੇ ਦਫ਼ਤਰ ਜਾਣ ਵੇਲੇ ਕੋਰੋਲਾ ਗੱਡੀ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਰਸਤਾ ਰੋਕਿਆ, ਹਥਿਆਰਬੰਦ ਲੋਕ ਨਿਕਲੇ ਤੇ ਜ਼ਬਰਦਸਤੀ ਗੱਡੀ ਵਿੱਚ ਪਾ ਕੇ ਲੈ ਗਏ।

ਜ਼ੀਨਤ ਦੇ ਲਾਪਤਾ ਹੋਣ ਦੌਰਾਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਭਰਾ ਸੱਦਾਮ ਨੇ ਖੁਦਕੁਸ਼ੀ ਕਰ ਲਈ ਸੀ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮਾਂ ਨੇ ਬੀਬੀਸੀ ਉਰਦੂ ਨੂੰ ਦਿੱਤੇ ਇੱਕ ਇੰਟਰਵਿਊ 'ਚ ਦੱਸਿਆ ਸੀ ਉਹ ਜ਼ੀਨਤ ਦੇ ਲਾਪਤਾ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਪ੍ਰੇਸ਼ਾਨ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ।

ਹਾਮਿਦ ਅੰਸਾਰੀ ਦਾ ਮਾਂ ਫੌਜ਼ੀਆ ਨੇ ਲਿਖੀ ਸੀ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਨੂੰ ਚਿੱਠੀ

ਗੁਮਸ਼ੁਦਗੀ ਜਾਂ ਅਗਵਾ ਦੇ ਦੋ ਸਾਲ ਬਾਅਦ 2017 'ਚ ਜ਼ੀਨਤ ਨੂੰ ਬਰਾਮਦ ਕਰਵਾ ਲਿਆ ਗਿਆ। ਉਸ ਵੇਲੇ ਲਾਪਤਾ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਕਮਿਸ਼ਨ ਦੇ ਮੁਖੀ ਜਸਟਿਸ ਰਿਟਾਇਰਡ ਜਾਵੇਦ ਇਕਬਾਲ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਸੀ ਕਿ ਜ਼ੀਨਤ ਨੂੰ ਅਫ਼ਗਾਨਿਸਤਾਨ ਅਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੀ ਸੀਮਾ 'ਚ ਪੈਂਦੇ ਖੇਤਰ ਤੋਂ ਬਰਾਮਦ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।

ਬਰਾਮਦ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਜ਼ੀਨਤ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਨੇ ਖ਼ਾਮੋਸ਼ੀ ਅਖ਼ਤਿਆਰ ਕਰ ਲਈ ਅਤੇ ਮੀਡੀਆ ਨਾਲ ਕਿਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਕੋਈ ਗੱਲ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ।

ਰਿਹਾਈ ਕਦੋਂ ਹੋਵੋਗੀ?

ਹਾਮਿਦ ਅੰਸਾਰੀ ਦੀ ਤਿੰਨ ਸਾਲ ਕੈਦ ਦੀ ਸਜ਼ਾ 16 ਦਸੰਬਰ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਹੋ ਜਾਵੇਗੀ ਅਤੇ ਕਾਨੂੰਨ ਮੁਤਾਬਕ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਜੇਲ੍ਹ 'ਚ ਰੱਖਣ ਦਾ ਕੋਈ ਕਾਨੂੰਨੀ ਰਸਤਾ ਨਹੀਂ ਹੈ।

ਹਾਮਿਦ ਨਿਹਾਲ ਅੰਸਾਰੀ ਦੇ ਵਕੀਲ ਕਾਜ਼ੀ ਮਹਿਮੂਦ ਅਨਵਰ ਨੇ ਬੀਬੀਸੀ ਨਾਲ ਗੱਲ ਕਰਦਿਆਂ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਉਸ ਕੇਸ ਦੀ ਇੱਕ ਪਟੀਸ਼ਨ ਜੁਲਾਈ 2018 'ਚ ਪਾਈ ਸੀ ਕਿ ਹਾਮਿਦ ਅੰਸਾਰੀ ਦੀ ਸਜ਼ਾ 16 ਦਸੰਬਰ ਨੂੰ ਖ਼ਤਮ ਹੋਣ ਵਾਲੀ ਹੈ ਇਸ ਲਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਯਾਤਰਾ ਅਤੇ ਹੋਰ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ ਪੂਰੇ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ਤਾਂ ਜੋ ਸਜ਼ਾ ਖ਼ਤਮ ਹੋਣ 'ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਭਾਰਤ ਜਾਣਾ ਸੌਖਾ ਹੋ ਸਕੇ।

ਪੇਸ਼ਾਵਰ ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਨੇ ਸਰਕਾਰ ਨੂੰ ਸਾਰੇ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ ਜਲਦ ਤਿਆਰ ਕਰਨ ਦਾ ਆਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ। ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਅਦਾਲਤ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਕਿ ਰਿਹਾਅ ਹੋਣ ਤੋਂ ਭਾਰਤ-ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿਚਾਲੇ ਹੋਏ ਸਮਝੌਤੇ ਤਹਿਤ ਹਾਮਿਦ ਨੂੰ ਉਸੇ ਦਿਨ ਹੀ ਵਾਹਗਾ ਸਰਹੱਦ ਰਾਹੀਂ ਭਾਰਤ ਭੇਜ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇਗਾ।

ਕਾਜ਼ੀ ਮਹਿਮੂਦ ਮੁਤਾਬਕ ਬੀਤੇ ਸ਼ਨਿੱਚਰਵਾਰ ਨੂੰ ਜੇਲ੍ਹ ਸੁਪਰਡੈਂਟ ਅਤੇ ਹੋਰ ਮਿਲਟਰੀ ਇੰਟੈਲੀਜੈਂਸ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਦੀ ਮੌਜੂਦਗੀ 'ਚ ਹਾਮਿਦ ਅੰਸਾਰੀ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਮੁਲਾਕਾਤ ਹੋਈ ਸੀ।

ਜਤਿਨ ਦੇਸਾਈ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਹਾਮਿਦ ਅੰਸਾਰੀ ਦੇ ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਆਸ ਹੈ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਬੇਟਾ ਛੇਤੀ ਹੀ ਵਾਪਸ ਆਵੇਗਾ

ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਨ੍ਹਾਂ ਰਿਹਾਈ ਦੇ ਇੰਤਜ਼ਾਮ ਕਰਵਾਉਣ ਨਾਲ ਜੁੜੀ...


...ਭਾਜਪਾ ਖਿਲਾਫ਼ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਲੜਾਈ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਇੱਕ ਸਰਬਸਹਿਮਤ ਵਿਰੋਧੀ ਨੇਤਾ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਉੱਭਰਨ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਹੈ।

ਲੋਕ ਰਾਜਨੀਤਕ ਵਿਰੋਧੀਆਂ ਵਿਰੁੱਧ ਹਿੰਸਾ ਬਾਰੇ ਅਤੇ ਟੀਐੱਮਸੀ ਵਰਕਰਾਂ ਦੇ ਹੰਕਾਰ ਵੀ ਗੱਲ ਕਰਦੇ ਹਨ।

ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਸੈਂਟਰ ਫਾਰ ਪਾਲਿਸੀ ਰਿਸਰਚ ਦੇ ਸੀਨੀਅਰ ਵਿਜ਼ੀਟਿੰਗ ਫੈਲੋ ਨੀਲਾਂਜਨ ਸਰਕਾਰ ਅਨੁਸਾਰ ਕੋਈ ਹੋਰ ਵਿਰੋਧੀ ਆਗੂ ਮੋਦੀ ਖਿਲਾਫ਼ ਸਫ਼ਲ ਬਿਆਨਬਾਜ਼ੀ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਜੇ ਉਹ ਜਿੱਤ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਤਾਂ ਮਮਤਾ ਬੈਨਰਜੀ ਇਸ ਦਾ ਜਵਾਬ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ।

ਇਹ ਸੌਖਾ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦਾ

ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ ਵਿੱਚ ਤੁਸੀਂ ਜਿੱਥੇ ਵੀ ਯਾਤਰਾ ਕਰਦੇ ਹੋ, ਲੋਕ ਸ਼ਿਕਾਇਤ ਕਰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਭਲਾਈ ਸਕੀਮਾਂ ਤੱਕ ... ਬਾਕੀ ਲੇਖ ਲਿਖੋ:

਼ਿਕਾਇਤਾਂ ਨੂੰ ਰਿਕਾਰਡ ਕਰਨ ਲਈ ਬਣਾਈ ਹੈਲਪਲਾਈਨ 'ਤੇ ਕਾਲ ਕੀਤੀ ਹੈ।

ਇੱਕ ਦਰਜਨ ਭਲਾਈ ਸਕੀਮਾਂ ਦੀ ਸਪੁਰਦਗੀ ਸੌਖੀ ਕਰਨ ਲਈ ਦਸੰਬਰ ਤੋਂ ਤਕਰੀਬਨ ਤਿੰਨ ਕਰੋੜ ਲੋਕਾਂ ਨੇ 'ਗਵਰਨਮੈਂਟ ਐਟ ਯੌਰ ਡੋਰ ਸਟੈੱਪ' ਪਹਿਲਕਦਮੀ ਦਾ ਲਾਭ ਲਿਆ ਹੈ।

ਸਰਕਾਰ ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਹੈ ਕਿ 10,000 ਤੋਂ ਵੱਧ ਕਮਿਊਨਿਟੀ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਯੋਜਨਾਵਾਂ ਦਾ ਹੱਲ 'ਨੇਬਰਹੁੱਡ' ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਰਾਹੀਂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ … ਪੇਂਡੂ ਸੜਕਾਂ ਦੀ ਮੁਰੰਮਤ ਜੰਗੀ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਕੀਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ।

ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਭਲਾਈ ਸਕੀਮਾਂ- ਸਾਈਕਲ ਅਤੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਲਈ ਵਜ਼ੀਫੇ, ਲੜਕੀਆਂ ਨੂੰ ਸਿੱਖਿਆ ਜਾਰੀ ਰੱਖਣ ਲਈ ਕੈਸ਼ ਟਰਾਂਸਫਰ ਅਤੇ ਸਿਹਤ ਬੀਮਾ ਨੇ ਇਹ ਪੱਕਾ ਕੀਤਾ ਹੈ ਕਿ ਮਮਤਾ ਬੈਨਰਜੀ ਦੀ ਲੋਕਲੁਭਾਉਣੀ ਅਪੀਲ ਨਿਰਵਿਘਨ ਜਾਰੀ ਹੈ। ਉਹ ਮਹਿਲਾ ਵੋਟਰਾਂ ਵਿੱਚ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹਨ। ਇਸ ਚੋਣ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਉਮੀਦਵਾਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ 17% ਔਰਤਾਂ ਹਨ।

ਭਾਜਪਾ ਵਲੋਂ ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ ਉਤਾਰੇ ਗਏ 282 ਉਮੀਦਵਾਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ 45 ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਉਮੀਦਵਾਰ ਦਲਬਦਲੂ ਹਨ

ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵਧਣ ਅਤੇ ਮਮਤਾ ਬੈਨਰਜੀ ਨਾਲ ਮੁਕਾਬਲਾ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਵਿੱਚ, ਭਾਜਪਾ ਨੇ ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵਿਰੋਧੀਆਂ ਦਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ਕੀਤਾ ਹੈ।

ਭਾਜਪਾ ਨੂੰ ਦਲਬਦਲੂਆਂ ਦਾ ਸਹਾਰਾ

 ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ ਉਤਾਰੇ ਗਏ 282 ਉਮੀਦਵਾਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ 45 ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਉਮੀਦਵਾਰ ਦਲਬਦਲੂ ਹਨ।  ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਚੌਂਤੀ ਬੈਨਰਜੀ ਦੀ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਹਨ, ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਨਾਰਾਜ਼ ਸਥਾਨਕ ਨੇਤਾ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਟਿਕਟਾਂ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।

ਭਾਜਪਾ ਦਾ ਸੰਗਠਨ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਵਿੱਚ ਮਮਤਾ ਬੈਨਰਜੀ ਦਾ ਟਾਕਰਾ ਕਰਨ ਲਈ ਮਜ਼ਬੂਤ ਸਥਾਨਕ ਨੇਤਾ ਦੀ ਅਣਹੋਂਦ ਹੈ। ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਲੋਕ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਪਾਰਟੀ ਕੋਲ ਟੀਐੱਮਸੀ ਦੀ ਆਲੋਚਨਾ ਅਤੇ 'ਗੋਲਡਨ ਬੰਗਾਲ' ਦੇ ਵਾਅਦੇ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਹੋਰ ਕੋਈ ਨਰੇਟਿਵ ਨਹੀਂ ਹੈ।

ਇਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਟੀਐੱਮਸੀ ਤੋਂ ਨਾਰਾਜ਼ ਵੋਟਰਾਂ ਦੀ ਹਮਾਇਤ ਹਾਸਲ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਹੇਠਲੀਆਂ ਜਾਤੀਆਂ ਦੇ ਸਮੂਹ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।

ਕਮਜ਼ੋਰ ਕਮਿਊਨਿਸਟਾਂ ਵੱਲੋਂ ਇੱਕ ਮੁਸਲਿਮ ਧਰਮ ਗੁਰੂ ਨਾਲ ਗੱਠਜੋੜ ਕਰਨ ਅਤੇ ਕਾਂਗਰਸ ਨੂੰ ਮੁੱਖ ਪ੍ਰਤੀਯੋਗੀ ਤੋਂ ਦੂਰ ਕਰਨ ਲਈ ਗੱਠਜੋੜ ਕਰਨ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ ਲਈ ਲੜਾਈ ਸਿਰਫ਼ ਦੋ ਧਰੁਵੀ ਹੈ।

ਰਾਜ ਨੂੰ ਜਿੱਤਣ ਲਈ ਇੱਕ ਪਾਰਟੀ ਨੂੰ ਅਜਿਹੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਿੱਚ ਪਾਪੂਲਰ ਵੋਟਾਂ ਵਿੱਚੋਂ 45% ਵੋਟਾਂ ਲੈਣੀਆਂ ਪੈਂਦੀਆਂ ਹਨ।

ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਬਹੁਤ ਬਾਰੀਕੀ ਨਾਲ ਲੜੀ ਗਈ ਚੋਣ ਹੋਵੇਗੀ। ਇੱਥੋਂ ਤੱਕ ਕਿ "ਦੀਦੀ",  ਰੱਖਿਆਤਮਕ ਵੱਡੀ ਭੈਣ ਨੂੰ ਅਕਸ ਬਦਲਣ ਲਈ ਮਜਬੂਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।

ਕੋਲਕਾਤਾ ਦੇ ਆਸਮਾਨ ਵਿੱਚ ਮਮਤਾ ਬੈਨਰਜੀ ਦੇ ਮੁਸਕਰਾਉਂਦੇ ਚਿਹਰੇ ਦੇ ਬਿਲਬੋਰਡਾਂ ਦੀ ਭਰਮਾਰ ਹੈ ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ 'ਬਾਂਗਲ ਮੇਏ' ਜਾਂ ਬੰਗਾਲ ਦੀ ਧੀ ਵਜੋਂ ਦਰਸਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਇੱਕ ਔਰਤ ਦੀ ਅਪੀਲ ਹੈ ਜੋ ਕਹਿੰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਉਸ ਦੀ ਬਾਹਰਲੇ ਲੋਕ ਘੇਰਾਬੰਦੀ ਕਰ ਰਹੇ...


...ਭਾਰਤ 'ਤੇ ਹਮਲਾ ਕਰਨ ਦੀ ਸਜ਼ਾ ਦਿੰਦਿਆਂ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਜੇਲ੍ਹ ਭੇਜ ਰਹੀ ਹੈ।"

ਕਿਤਾਬ- ਦਿ ਦੇਵਲੀ ਵਾਲਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਉੱਥੇ ਰਹਿ ਚੁੱਕੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਤਜਰਬੇ ਹਨ

ਮਾਰਸ਼ ਅੱਗੇ ਲਿਖਦੇ ਹਨ, "ਸ਼ਾਮ ਨੂੰ ਮੇਰੇ ਪਿਤਾ ਟਰੇਨ ਅਟੈਂਡੇਂਟ ਤੋਂ ਕੁਝ ਪਰਾਂਠੇ ਲੈ ਕੇ ਆਏ। ਅਸੀਂ ਹੋਰ ਪਰਾਂਠੇ ਖਾਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਸੀ ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਰਾਸ਼ਨ ਨਹੀਂ ਸੀ ਅਤੇ ਸਾਡੇ ਸਾਰਿਆਂ ਕੋਲ ਸਿਰਫ਼ ਪਰਾਂਠਾ ਹੀ ਆਇਆ। ਫਿਰ ਸਾਨੂੰ ਚਾਹ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਪਰ ਸਵਾਦ ਇੰਨਾ ਮਾੜਾ ਸੀ ਕਿ ਅਸੀਂ ਇਸਨੂੰ ਬਿਨਾਂ ਪੀਤੇ ਹੀ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ।"

ਤੇਜ਼ ਠੰਢ ਵਿੱਚ ਗਰਮ ਕੱਪੜਿਆਂ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਰਾਤ ਕੱਟੀ

ਤਿੰਨ ਦਿਨਾਂ ਬਾਅਦ ਟਰੇਨ ਰਾਤ ਨੂੰ ਦੇਵਲੀ ਪਹੁੰਚੀ। ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਨੇ ਕੈਂਪ ... ਬਾਕੀ ਲੇਖ ਲਿਖੋ:

ਕਰਦੇ ਸਨ ਕਿਉਂਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਸੀ ਕਿ ਭਵਿੱਖ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਕੀ ਵਾਪਰੇਗਾ। "

ਯਿਨ ਸ਼ੈਂਗ ਵੌਂਗ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, "ਦਿਨ ਤਾਂ ਕਿਸੇ ਨਾ ਕਿਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਲੰਘ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਪਰ ਮੇਰੇ ਤੋਂ ਰਾਤ ਨਹੀਂ ਕੱਟਦੀ ਸੀ। ਮੈਂ ਹਨੇਰੇ ਵਿੱਚ ਬਿਸਤਰੇ 'ਤੇ ਪਏ ਅਸਮਾਨ ਨੂੰ ਦੇਖਦਾ ਸੀ ਪਰ ਨੀਂਦ ਆਉਣ ਦਾ ਨਾਮ ਨਹੀਂ ਲੈਂਦੀ ਸੀ। ਮੈਂ ਬੱਸ ਸੋਚਦਾ ਹੁੰਦਾ ਸੀ ਕਿ ਮੈਂ ਇੱਥੋਂ ਕਦੋਂ ਛੁਟ ਕੇ ਘਰ ਜਾਵਾਂਗਾ?"

ਅਖਬਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਮੋਰੀਆਂ

ਯਿਨ ਸ਼ੈਂਗ ਵੌਂਗ ਅੱਗੇ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, "ਗਰਮੀ ਤੋਂ ਬਚਣ ਲਈ ਮੈਂ ਅਤੇ ਮੇਰੇ ਦੋਸਤ ਖਿੜਕੀਆਂ ਅਤੇ ਦਰਵਾਜ਼ਿਆਂ 'ਤੇ ਬੋਰੀਆਂ ਨੂੰ ਗਿੱਲਾ ਕਰਕੇ ਟੰਗਦੇ ਸੀ ਜਿਸ ਨਾਲ ਕਮਰੇ ਵਿੱਚ ਹਨੇਰਾ ਅਤੇ ਥੋੜ੍ਹੀ ਠੰਡਕ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਸੀ। ਇੱਥੇ ਇੱਕ ਚੀਜ਼ ਦੀ ਘਾਟ ਨਹੀਂ ਸੀ - ਪਾਣੀ। ਬੋਰੀਆਂ ਨੂੰ ਗਿੱਲਾ ਕਰਕੇ ਸਾਨੂੰ ਲੱਗਦਾ ਸੀ ਕਿ ਅਸੀਂ ਆਪਣੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਸੁਧਾਰਨ ਲਈ ਕੁਝ ਤਾਂ ਕਰ ਰਹੇ ਹਾਂ। "

2010 ਵਿੱਚ ਲਈ ਗਈ ਇਸ ਤਸਵੀਰ ਵਿੱਚ ਦੇਵਲੀ ਵਿੱਚ ਬਣੇ ਬੈਰਕ ਕੁਝ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਿਖੇ

ਕੈਂਪ ਵਿੱਚ ਮਨੋਰੰਜਨ ਦਾ ਇੱਕੋ ਇੱਕ ਸਾਧਨ ਹੁੰਦਾ ਸੀ - ਹਿੰਦੀ ਫਿਲਮਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ। ਉੱਥੇ ਹਿੰਦੀ ਫਿਲਮਾਂ ਦਿਖਾਉਣ ਲਈ ਮੈਦਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਸਕ੍ਰੀਨ ਲਗਾਈ ਜਾਂਦੀ ਸੀ ਅਤੇ ਕੈਦੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕਮਰਿਆਂ ਤੋਂ ਬਿਸਤਰੇ ਕੱਢ ਕੇ ਲੈ ਆਉਂਦੇ ਸੀ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ 'ਤੇ ਬੈਠਕੇ ਫਿਲਮ ਦੇਖਦੇ ਸੀ।

ਜੌਏ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ, "ਰਿਕ੍ਰਿਏਸ਼ਨ ਰੂਮ ਵਿੱਚ ਅਖ਼ਬਾਰ ਤਾਂ ਆਉਂਦੇ ਹੀ ਸੀ ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਮੋਰੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਸੀ ਕਿਉਂਕਿ ਚੀਨ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਸਿਆਸੀ ਖ਼ਬਰਾਂ ਕੱਟ ਕੇ ਅਖਬਾਰ ਤੋਂ ਵੱਖ ਕਰ ਦਿੱਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਸਨ। ਅਸੀਂ ਪੋਸਟਕਾਰਡਾਂ 'ਤੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ ਚਿੱਠੀਆਂ ਲਿਖਦੇ ਸੀ। ਸਾਨੂੰ ਪਤਾ ਲੱਗਿਆ ਸੀ ਕਿ ਲਿਫ਼ਾਫ਼ੇ ਵਿੱਚ ਭੇਜੇ ਗਏ ਪੱਤਰ ਦੇਰ ਨਾਲ ਪਹੁੰਚਦੇ ਸਨ ਕਿਉਂਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸੈਂਸਰ ਲਈ ਦਿੱਲੀ ਭੇਜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ।"

ਬੁੱਢੇ ਊਠ ਦਾ ਮੀਟ ਪਰੋਸਿਆ

ਦੇਵਲੀ ਕੈਂਪ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਇੱਕ ਹੋਰ ਬੰਦੀ ਸਟੀਵਨ ਵੈਨ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ, "ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਨੇ ਕੈਂਪ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਨਾ ਤਾਂ ਕੋਈ ਭਾਂਡੇ ਦਿੱਤੇ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਮੱਗ ਜਾਂ ਚੱਮਚੇ। ਅਸੀਂ ਜਾਂ ਤਾਂ ਬਿਸਕੁੱਟ ਦੇ ਟੀਨ ਦੇ ਡੱਬਿਆਂ ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਖਾਣਾ ਖਾਂਦੇ ਸੀ ਜਾਂ ਪੱਤਿਆਂ 'ਤੇ।"

"ਅਸੀਂ ਇਹ ਵੇਖ ਕੇ ਹੈਰਾਨ ਰਹਿ ਗਏ ਕਿ ਰਸੋਈਏ ਚੌਲ ਨੂੰ ਬਿਨਾ ਧੋਤੇ ਬੋਰੀ ਵਿੱਚੋਂ ਕੱਢ ਕੇ ਸਿੱਧਾ ਪਤੀਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਉਬਾਲਣ ਲਈ ਪਾ ਦਿੰਦੇ ਸੀ। ਕਿਉਂਕਿ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਭੋਜਨ ਬਣਦਾ ਸੀ। ਇਸ ਲਈ ਅਕਸਰ ਜਾਂ ਤਾਂ ਅੱਧਾ ਪਕਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਜਾਂ ਸੜ ਜਾਂਦਾ ਸੀ।"

ਚੀਨੀ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਕੈਂਪ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਮਦਦ ਲਈ ਸਮਾਨ ਭੇਜਿਆ ਸੀ ਉਸ ਵਿੱਚ ਇਹ ਮਗ ਵੀ ਸੀ

ਯਿਮ ਮਾਰਸ਼ ਲਿਖਦੇ ਹਨ, "ਕਿਉਂਕਿ ਲੋਕ ਲਾਈਨਾਂ ਵਿੱਚ ਖੜ੍ਹੇ ਹੋ ਕੇ ਆਪਣੇ ਖਾਣੇ ਦੀ ਉਡੀਕ ਕਰਦੇ ਸੀ, ਇਸ ਲਈ ਰਸੋਈਏ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਚੁੱਲ੍ਹੇ ਤੋਂ ਖਾਣਾ ਉਤਾਰ ਲੈਂਦੇ ਸਨ। ਕਈ ਵਾਰ ਅਸੀਂ ਭੋਜਨ ਲੈਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੁਬਾਰਾ ਉਸ ਨੂੰ ਉਬਾਲਦੇ...


...ਭਾਰਤ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਸਾਈਲੰਟ ਫਿਲਮ ਸੀ, ਦੀਆਂ ਆਖਰੀ ਕੁਝ ਮੌਜੂਦਾ ਰੀਲਾਂ ਦੇ ਅਸਲ ਪ੍ਰਿੰਟ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ।

ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਗੌਤਮ ਘੋਸ਼ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, "ਤੁਹਾਨੂੰ ਆਪਣੇ ਅਤੀਤ ਦਾ ਸਤਿਕਾਰ ਕਰਨਾ ਪਏਗਾ। ਆਪਣੇ ਅਤੀਤ ਦਾ ਸਤਿਕਾਰ ਕਰਨ ਲਈ ਤੁਹਾਨੂੰ ਆਪਣੀਆਂ ਫਿਲਮਾਂ ਦੀ ਸਾਂਭ ਸੰਭਾਲ ਅਤੇ ਪੁਨਰ ਨਿਰਮਾਣ ਕਰਨ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ।

ਬੀਬੀਸੀ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਮੋਬਾਈਲ ਦੀ ਹੋਮ ਸਕ੍ਰੀਨ 'ਤੇ ਇੰਝ ਲਿਆਓ

ਡੂੰਗਰਪੁਰ ਕੋਲ ਭਾਰਤੀ ਫਿਲਮ ਯਾਦਗਾਰਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਪੁਰਾਣੀਆਂ ਤਸਵੀਰਾਂ, ਫੋਟੋ ਨੈਗੇਟਿਵ ਅਤੇ ਫਿਲਮ ਦੇ ਪੋਸਟਰ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ

ਡਿਜੀਟਲ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਦਾ ਆਉਣਾ

ਡਿਜੀਟਲ ਆਉਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਫਿਲਮਾਂ ਆਮ ਤੌਰ '... ਬਾਕੀ ਲੇਖ ਲਿਖੋ:

ਗ ਦੀਆਂ ਲਪਟਾਂ ਵਿੱਚ ਖ਼ਤਮ ਹੋ ਗਈਆਂ ਹਨ ਜਾਂ ਗੁਆਚ ਗਈਆਂ ਹਨ।"

"ਸਾਡੀ ਫਿਲਮੀ ਵਿਰਾਸਤ ਦਾ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਹਿੱਸਾ ਬਚਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਜੇ ਅਸੀਂ ਬਚੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਬਚਾਉਣ ਲਈ ਤੁਰੰਤ ਕਦਮ ਨਹੀਂ ਚੁੱਕੇ, ਤਾਂ 100 ਹੋਰ ਸਾਲਾਂ ਵਿਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਸਾਰਿਆਂ ਦੀ ਯਾਦਗਾਰੀ ਨਹੀਂ ਰਹੇਗੀ ਜਿਹੜੇ ਸਾਡੇ ਸਾਹਮਣੇ ਹਨ।"

ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ:

(ਬੀਬੀਸੀ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਲ FACEBOOK, INSTAGRAM, TWITTERਅਤੇ YouTube 'ਤੇ ਜੁੜੋ।)


...ਭਾਰਤ ‘ਚ ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਛੋਟੇ ਕਸਬਿਆਂ ਅਤੇ ਪਿੰਡਾਂ ਵਿੱਚ ਸਪਲਾਈ-ਚੇਨ ਦੀ ਰੀੜ੍ਹ ਦੀ ਹੱਡੀ ਹਨ।

ਇਹ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਲੱਖਾਂ ਹੀ ਘਰਾਂ ‘ਚ ਸਬਜ਼ੀਆਂ, ਫਲ, ਆਟਾ, ਬ੍ਰੈੱਡ ਅਤੇ ਦੁੱਧ ਆਦਿ ਦੀ ਸਪਲਾਈ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਲੌਕਡਾਊਨ ਨੇ ਇਸ ਸਪਲਾਈ-ਚੇਨ ਦੀ ਅਹਿਮ ਕੜੀ ਨੂੰ ਤੋੜਿਆ ਹੈ।

21 ਦਿਨਾਂ ਦੇ ਇਸ ਲੌਕਡਾਊਨ ਦੀ ਸਫ਼ਲਤਾ ਲਈ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ ਕਿ ਘਰੋ-ਘਰੀਂ ਜਾ ਕੇ ਸਮਾਨ ਵੇਚਣ ਵਾਲੇ ਇਹ ਲੋਕ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਰਹਿਣ। ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਵਾਇਰਸ ਤੋਂ ਕਿਵੇਂ ਬਚਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਇਸ ਤੋਂ ਸੁਚੇਤ ਰਹਿਣ।

ਕਈ ਸੂਬਾ ਸਰਕਾਰਾਂ ਨੇ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ ਹੈ ਕਿ ਅਜਿਹੇ ਵਿਕਰੇਤਾਵਾਂ ਨੂੰ ਪਾਸ ਦਿੱਤੇ ਜਾਣਗੇ। ਪੁਲਿਸ ਨੂੰ ਚੇਤਾਵਨੀ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ ਕਿ ਇੰਨ੍ਹਾਂ ਵਿਕਰੇਤਾ... ਬਾਕੀ ਲੇਖ ਲਿਖੋ:

ਲੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਟਾਫ਼ ਅਤੇ ਵਾਹਨਾਂ ਨੂੰ ਸੜਕ ‘ਤੇ ਉਤਰਨ ਤੋਂ ਰੋਕਿਆ ਗਿਆ।”

ਮਿਲਕ ਡਿਲੀਵਰੀ ਐਪ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਪ੍ਰਦੀਪ ਕੁਮਾਰ ਮਿੱਤਲ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਪੁਲਿਸ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕਈ ਵਾਰ ਰੋਕਿਆ।

“ਕਈ ਨਾਕਿਆਂ ’ਤੇ ਮੈਂ ਅਰਜ਼ੋਈ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਕਈ ਥਾਈਂ ਮੈਨੂੰ ਅਪਮਾਨ ਮਹਿਸੂਸ ਹੋਇਆ। ਹੁਣ ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਪਾਸ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਨੇ ਕੰਮ ਰਤਾ ਸੌਖਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।”

ਬਿਗ ਬਾਸਕਿਟ ਵੀਰਵਾਰ ਤੱਕ ਸਮਾਨ ਦੀ ਡਿਲਿਵਰੀ ਨਹੀਂ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ

ਹਾਲਾਂਕਿ ਹਰ ਵਿਕਰੇਤਾ ਕੋਲ ਪਾਸ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਭਾਰਤੀ ਅਫ਼ਸਰਸ਼ਾਹੀ ਉੱਪਰ ਇਸ ਸਮੇਂ ਦਬਾਅ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਲੋਕਾਂ ਤੱਕ ਜ਼ਰੂਰੀ ਵਸਤਾਂ ਦੀ ਪਹੁੰਚ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਈ ਜਾਵੇ।

ਜੇਕਰ ਅਜਿਹਾ ਨਾ ਹੋਇਆ ਤਾਂ ਡਰ ਅਤੇ ਜਿਹੜੀਆਂ ਦੁਕਾਨਾਂ ਨੂੰ ਖੋਲ੍ਹੀਆਂ ਰੱਖਣ ਦੀ ਆਗਿਆ ਹੈ ਉਨ੍ਹਾਂ ’ਤੇ ਭੀੜ ਇਕੱਠੀ ਹੋਣ ਦਾ ਖ਼ਤਰਾ ਹੈ।

ਜਦੋਂ ਪੀਐੱਮ ਮੋਦੀ ਨੇ ਲੌਕਡਾਊਨ ਦਾ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ ਸੀ ਤਾਂ ਲੋਕ ਬਿਨ੍ਹਾਂ ਸੋਸ਼ਲ ਡਿਸਟੈਂਸਿੰਗ ਦੀ ਪਰਵਾਹ ਕੀਤੇ ਬਿਨਾਂ ਦੁਕਾਨਾਂ ’ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਗਏ ਸਨ।

ਕੇ ਗਣੇਸ਼ ਬਿਗ ਬਾਸਕੇਟ ਅਤੇ ਮੈਡੀਕਲ ਉਪਕਰਣ ਕੰਪਨੀ ਪੋਰਟੇਆ ਦੇ ਸਹਿ-ਪ੍ਰਮੋਟਰ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਲੌਕਡਾਊਨ ਇਕ ਸਹੀ ਫ਼ੈਸਲਾ ਸੀ ਕਿਉਂਕਿ ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਹੋਰ ਕੋਈ ਦੂਜਾ ਵਿਕਲਪ ਹੀ ਨਹੀਂ ਸੀ।

ਕਈ ਲੋਕ ਆਵਾਜਾਈ ਦੇ ਸਾਧਨ ਬੰਦ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ 'ਤੇ ਫਸ ਲਏ

ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਬੀਬੀਸੀ ਹਿੰਦੀ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ, “ਇੱਕ ਪੁਲਿਸ ਮੁਲਾਜ਼ਮ ਜ਼ਰੂਰੀ ਸੇਵਾਵਾਂ ਦੇ ਮਹੱਤਵ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਸਮਝ ਸਕਦਾ ਹੈ? ਉਸ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਪੇਸ਼ੇ ਦੇ ਕਾਰਨ ਪਾਸ ਜਾਂ ਪਰਮਿਟ ਵੇਖਣ ਦੀ ਆਦਤ ਆਮ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਜੇ ਉਸ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਦਿਖਦਾ ਤਾਂ ਉਹ ਤੁਹਾਨੂੰ ਗ਼ਲਤ ਸਮਝਦਾ ਹੈ, ਮਾਰ-ਕੁਟਾਈ ਕਰਦਾ ਹੈ।”

ਕੇਰਲਾ ਅਤੇ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਪੋਰਟੇਆ ਦੇ ਦੋ ਮੁਲਾਜ਼ਮਾਂ ਨੂੰ ਕਥਿਤ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਪੁਲਿਸ ਦੀ ਮਾਰ ਕੁਟਾਈ ਦਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ਹੋਣਾ ਪਿਆ।

ਇਕ ਹੋਰ ਮੁਲਾਜ਼ਮ ਨੂੰ ਕਰਫ਼ਿਊ ਤੋੜਣ ਦੇ ਦੋਸ਼ ਵਿੱਚ ਗ੍ਰਿਫ਼ਤਾਰ ਕਰ ਲਿਆ ਗਿਆ। ਉਹ ਹੁਣ ਜ਼ਮਾਨਤ ’ਤੇ ਰਿਹਾਅ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ।

ਕਈ ਸਮਾਨ ਵੇਚਣ ਵਾਲਿਆਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਲੌਕਡਾਊਨ ਦੌਰਾਨ ਵੀ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਮਦਦ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ

ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਅੱਗੇ ਦੱਸਿਆ, “ਅਸੀਂ ਆਪਣੇ ਘਰਾਂ ਵਿੱਚ ਬੈਠੇ ਹਾਂ। ਇਹ ਡਿਲਿਵਰੀ ਵਾਲੇ ਹੀ ਹਨ। ਜੋ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਮਦਦ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ। ਉਹ ਬਾਹਰ ਜਾ ਕੇ ਕੰਮ ਕਰਨ ਨੂੰ ਤਿਆਰ ਹਨ ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਫੜ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਕੁੱਟਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।”

ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਜ਼ਰੂਰੀ ਚੀਜ਼ਾਂ ਦੀ ਸਪਾਲਈ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਰੋਕਿਆ ਜਾਵੇਗਾ, ਪਰ ਚੁਣੌਤੀਆਂ ਅਜੇ ਵੀ ਬਰਕਰਾਰ ਹਨ।

ਕੁਝ ਐਪ ਕੰਪਨੀਆਂ ਨੇ ਕੁਝ ਹੱਦ ਤੱਕ ਆਪਣਾ ਕੰਮ ਮੁੜ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਕਾਮਿਆਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਕੰਮ ਵਾਲੇ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਪਿੰਡਾਂ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ। ਬਹੁਤੀ ਵਾਰ ਪੈਦਲ ਵੀ ਕਿਉਂਕਿ ਲੌਕਡਾਊਨ ਕਾਰਨ ਆਵਾਜਾਈ ਦੇ ਸਾਧਨ ਬੰਦ ਹਨ।

ਕਈ ਅਜਿਹੇ ਵੀ ਹਨ ਜੋ ਕਿ ਅਜੇ ਵੀ ਅੜੇ ਹੋਏ ਹਨ ਅਤੇ...


...ਭਾਵੀ ਈਐਲਟੀ ਮਦਦਗਾਰ ਹੋਵੇਗਾ।"

96 ਘੰਟਿਆਂ ਤੋਂ ਵੀ ਵੱਧ ਸਮਾਂ ਬੀਤਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਈਐਲਟੀ ਦੀ ਬੈਟਰੀ ਲਈ ਖਦਸ਼ਾ ਜਤਾਇਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।

ਇੱਕ ਸੇਵਾਮੁਕਤ ਹਵਾਈ ਫੌਜ ਮੁਖੀ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ, "ਕਿਸੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਖ਼ਤਰਾ ਏਐਨ32 ਦੇ ਰਡਾਰ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਆ ਸਕਦਾ, ਜੋ ਕਿ ਸੀ-130ਜੇ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ।"

ਭਾਰਤੀ ਹਵਾਈ ਫੌਜ ਨੂੰ ਇਸ ਖ਼ਤਰੇ ਬਾਰੇ ਜਾਣਕਾਰੀ ਹੈ।

ਭਾਰਤੀ ਹਵਾਈ ਫੌਜ ਦੀਆਂ ਜ਼ਰੂਰਤਾਂ ਪੂਰੀਆਂ ਕਰਨ ਬਾਰੇ ਸਰਕਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਹਮੇਸ਼ਾ ਸੁਸਤ ਰਵੱਈਆ ਵੇਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ

ਇਸ ਲਈ ਸਾਲ 2002-03 ਵਿੱਚ ਇਸ ਬਾਰੇ ਵਿਚਾਰ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਏਐਨ32 ਦੀ ਭਵਿੱਖ ਵਿੱਚ ਵਰਤੋਂ ਬਾਰੇ ਚਰਚਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ।

ਇੱਕ ਅਫ਼ਸਰ ਨੇ ਦੱਸਿਆ, "ਤਕਰੀਬਨ ਇੱਕ ਦਹਾ... ਬਾਕੀ ਲੇਖ ਲਿਖੋ:

32 ਏਅਰਕਰਾਫ਼ਟ ਅਪਗਰੇਡ ਹੋਏ ਸੀ ਉਹ ਦਹਾਕੇ ਤੱਕ ਚੱਲ ਸਕਦੇ ਹਨ।

ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ, "ਬਿਲਕੁਲ ਏਐਨ32 ਉਡਾਉਣ ਨਾਲ ਖ਼ਤਰਾ ਹੈ ਪਰ ਸਾਡੇ ਕੋਲ ਬਦਲ ਕੀ ਹੈ।"

ਇੱਕ ਸਾਬਕਾ ਹਵਾਈ ਫੌਜ ਮੁਖੀ ਨੇ ਨਾਮ ਨਾ ਦੱਸੇ ਜਾਣ ਦੀ ਸ਼ਰਤ ਤੇ ਨਰਾਜ਼ਗੀ ਜਤਾਉਂਦਿਆਂ ਕਿਹਾ, "ਸਿਸਟਮ ਵਿੱਚ ਜਵਾਬਦੇਹੀ ਦੀ ਕਮੀ ਹੈ। ਬਾਲਾਕੋਟ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਹਵਾਈ ਫੌਜ ਦੀ ਕਾਰਵਾਈ ਦਾ ਸਿਹਰਾ ਲੈਣਾ ਠੀਕ ਹੈ ਪਰ ਜਦੋਂ ਸਾਨੂੰ ਲੋੜ ਹੈ ਤਾਂ ਕੋਈ ਸਰਕਾਰ ਚਾਹੇ ਉਹ ਯੂਪੀਏ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਐਨਡੀਏ ਸਾਡੀ ਗੱਲ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਸੁਣ ਰਹੀ?"

ਇਹ ਵੀਡੀਓਜ਼ ਵੀ ਤੁਹਾਨੂੰ ਪਸੰਦ ਆਉਣਗੇ

(ਬੀਬੀਸੀ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਲ FACEBOOK, INSTAGRAM, TWITTERਅਤੇ YouTube 'ਤੇ ਜੁੜੋ।)


...ਭੇਜਿਆ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਜਵਾਬ ਦਾ ਇੰਤਜ਼ਾਰ ਹੈ।

ਉਹ 5 ਭਾਰਤੀ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਚੀਨੀ ਫੌਜ ਨੇ ਲੱਭ ਲਏ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਨੂੰ ਸੌਂਪ ਦਿੱਤੇ। ਕਈ ਵਾਰ ਸੀਮਾ 'ਤੇ ਪਾਲਤੂ ਜਾਨਵਰਾਂ ਦੇ ਲਾਪਤਾ ਹੋਣ 'ਤੇ ਵੀ ਅਜਿਹਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

ਅਜਿਹੇ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਹੌਟਲਾਈਨ ਦੀ ਖ਼ਾਸ ਭੂਮਿਕਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਦੋਵਾਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੀ ਸੀਮਾ ਅਜਿਹੀ ਨਹੀਂ, ਜਿੱਥੇ ਬਹੁਚ ਉੱਚੀਆਂ ਕੰਧਾਂ ਨਾਲ ਬਾਊਂਡਰੀ ਖਿੱਚੀ ਗਈ ਹੋਵੇ। ਅਕਸਰ ਜਾਨਵਰ ਅਤੇ ਕਦੇ-ਕਦੇ ਲੋਕ ਭੁੱਲ-ਭੁਲੇਖੇ ਨਾਲ ਸੀਮਾ ਪਾਰ ਕਰ ਲੈਂਦੇ ਹਨ।

ਅਜਿਹੀ ਕਿਸੇ ਘਟਨਾ ਦੀ ਸੂਚਨਾ 'ਤੇ ਸੀਮਾ ਦੇ ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਹੌਟਲਾਈਨ 'ਤੇ ਗੱਲ ਕਰ ਕੇ ਮਾਮਲੇ ਨੂੰ ਸੁਲਝਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।

ਲੈਫਟੀਨੈਂਟ ਜਨਰਲ ... ਬਾਕੀ ਲੇਖ ਲਿਖੋ:

ਸ਼ਨ ਦਾ ਮਤਲਬ ਕੀ ਹੈ?

ਜਦੋਂ ਤਣਾਅ ਲੰਬਾ ਚੱਲਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਮਈ ਦੇ ਮਹੀਨੇ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਲੱਦਾਖ਼ ਸੀਮਾ 'ਤੇ ਚੱਲ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਅਜਿਹੇ ਵਿੱਚ ਫਲੈਗ ਮੀਟਿੰਗ ਰਾਹੀਂ ਡਿਸਇੰਗੇਜਮੈਂਟ ਕਰਨ 'ਤੇ ਗੱਲਬਾਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਹੌਟਲਾਈਨ 'ਤੇ ਫਿਕਸ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।

ਡੀ-ਐਸਕੇਲੇਸ਼ਨ ਦੀ ਮਤਲਬ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸੈਨਿਕਾਂ ਦੇ ਜਮਾਵੜੇ ਵਿੱਚ ਕਮੀ ਲੈ ਕੇ ਆਉਣਾ।

ਐੱਲਏਸੀ 'ਤੇ ਤਣਾਅ ਜਦੋਂ ਲੰਬਾ ਚੱਲਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਕਿਸੇ ਵੀ ਐਮਰਜੈਂਸੀ ਹਾਲਾਤ ਨਾਲ ਨਜਿੱਠਣ ਲਈ ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਚੀਨ ਦੋਵੇਂ ਪਾਸੇ ਸੈਨਿਕਾਂ ਦਾ ਜਮਾਵੜਾ ਵਧਾ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਜਦੋਂ ਦੋਵੇਂ ਦੇਸ਼ ਡਿਸਇੰਗੇਜਮੈਂਟ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਤਾਂ ਹੀ ਡੀ-ਐਸਕੇਲੇਸ਼ਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

ਲੈਫਟੀਨੈਂਟ ਜਨਰਲ ਵਿਨੋਦ ਭਾਟੀਆ ਮੁਤਾਬਕ ਦੋਵੇਂ ਹੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆਵਾਂ ਇੱਕ-ਦੂਜੇ ਨਾਲ ਜੁੜੀਆਂ ਹਨ।

ਜਦੋਂ ਸੀਮਾ 'ਤੇ ਡਿਸਇੰਗੇਜਮੈਂਟ ਅਤੇ ਡੀ-ਐਸਕੇਲੇਸ਼ਨ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਆਖ਼ਰੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਡੀ-ਇੰਡਕਸ਼ਨ।

ਇਸ ਦਾ ਮਤਲਬ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਹੁਣ ਸੈਨਿਕ ਵਾਪਸ ਪੁਰਾਣੇ ਬੇਸ 'ਤੇ ਪਰਤ ਜਾਣਗੇ।

ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ-

ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ

(ਬੀਬੀਸੀ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਲ FACEBOOK, INSTAGRAM, TWITTERਅਤੇ YouTube 'ਤੇ ਜੁੜੋ।)


...ਮ ਆਲੋਚਕ ਸ਼ੁਭਰਾ ਗੁਪਤਾ ਨੇ ਟਵਿੱਟਰ 'ਤੇ ਲਿਖਿਆ ਕਿ ਇਹ 'ਬਰੇਵ ਨਿਊ ਬਾਲੀਵੁੱਡ ਹੈ’ ਜਦਕਿ ਫਿਲਮ ਆਲੋਚਕ ਨਮਰਤਾ ਜੋਸ਼ੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਟਵੀਟ ਵਿੱਚ ਇਹ ਸਵਾਲ ਖੜ੍ਹਾ ਕੀਤਾ ਹੈ ਕਿ ਕੀ ਕੋਰੋਨਾਵਾਇਰਸ ਦੌਰਾਨ 'ਡਿਜੀਟਲ ਮਨੋਰੰਜਨ' ਸੱਚਮੁੱਚ 'ਮਲਟੀਪਲੈਕਸ' ਦੀ ਦੁਨੀਆਂ ਬਦਲ ਦੇਵੇਗਾ?

ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਮਨੋਰੰਜਨ 'ਸਮਾਜਕ ਤਜਰਬੇ' ਤੋਂ ਇੱਕ 'ਨਿੱਜੀ ਤਜਰਬਾ' ਬਣਦਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਹਰ ਚੀਜ਼ ਤੁਹਾਡੇ ਮੋਬਾਈਲ ਜਾਂ ਲੈਪਟਾਪ ਵਿੱਚ ਕੈਦ ਹੈ। ਮਨੋਰੰਜਨ ਦਾ ਮੁਹਾਂਦਰਾ  ਬਦਲ ਰਿਹਾ ਹੈ - ਚੰਗੇ ਜਾਂ ਮਾੜੇ ਲਈ ਇਹ ਭਵਿੱਖ ਦੱਸੇਗਾ।

ਸ਼ੂਟਿੰਗ ਦੇ ਨਿਯਮ

ਸਿਨੇਮਾ ਘਰਾਂ ਦੇ ਮਾਲਕ ਵੀ ਆਪਣੇ-ਆਪ ਨੂੰ ਭਵਿੱਖ ਲਈ ਤਿਆਰ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ ਜਿੱਥੇ ਸਿਰਫ... ਬਾਕੀ ਲੇਖ ਲਿਖੋ:

ੀਤ ਦੀ ਦੁਨੀਆਂ

ਮਿਊਜ਼ਿਕ ਕੌਂਸਰਟ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਕਲਾਕਾਰ ਵੀ ਕੋਰੋਨਾਵਾਇਰਸ ਤੋਂ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋਏ ਹਨ। ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਰੱਦ ਕਰ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਹਨ ਅਤੇ ਇਹ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਦੁਬਾਰਾ ਕਦੋਂ ਹੋਣਗੇ।

ਤਾਂ ਫਿਰ ਸੰਗੀਤ ਪ੍ਰੇਮੀਆਂ ਲਈ ਮਨੋਰੰਜਨ ਕਿਵੇਂ ਬਦਲ ਸਕਦਾ ਹੈ?

ਚਿੰਤਨ ਉਪਾਧਿਆਏ ਸੰਗੀਤ ਦੀ ਦੁਨੀਆਂ ਦਾ ਇੱਕ ਮਸ਼ਹੂਰ ਨਾਮ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਪਰਿਕਰਮਾ ਬੈਂਡ ਦੇ ਸੰਸਥਾਪਕਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹਨ।

ਮੌਜੂਦਾ ਸਥਿਤੀ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਚਿੰਤਨ ਨੂੰ ਉਮੀਦ ਹੈ ਕਿ ਕੋਰੋਨਾਵਾਇਰਸ ਕਰਕੇ ਪੈਦਾ ਹੋਈ ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ ਕਲਾਕਾਰ ਅਤੇ ਸੰਗੀਤ ਪ੍ਰੇਮੀਆਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਇੱਕ ਨਵਾਂ ਅਤੇ ਵਧੀਆ ਰਿਸ਼ਤਾ ਬਣ ਜਾਵੇਗਾ।

ਉਹ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, "ਤਕਨੀਕੀ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਪ੍ਰਯੋਗ ਚੱਲ ਰਹੇ ਹਨ ਕਿ ਕਿਵੇਂ ਵਰਚੂਅਲ ਰਿਐਲਿਟੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਨਾਲ ਦਰਸ਼ਕਾਂ ਨੂੰ ਘਰ ਵਿੱਚ ਅਸਲ ਮਿਊਜ਼ਿਕ ਕੌਂਸਰਟ ਦਾ ਅਹਿਸਾਸ ਕਰਵਾਇਆ ਜਾ ਸਕੇ, ਹਾਲਾਂਕਿ  ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ 'ਚ ਇਸ ਲਈ ਸਮਾਂ ਲੱਗ ਸਕਦਾ ਹੈ।"

“ਦੂਜੀ ਗੱਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਸਮੇਂ ਕਲਾਕਾਰਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਕਲਾ ’ਤੇ ਕੰਮ ਕਰਨ ਲਈ ਵਧੇਰੇ ਸਮਾਂ ਮਿਲ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਕਲਾਕਾਰ ਅਤੇ ਸੰਗੀਤ ਪ੍ਰੇਮੀਆਂ ਵਿਚਕਾਰ ਸਿੱਧਾ ਸਬੰਧ ਬਣ ਰਿਹਾ ਹੈ।”

“ਸੰਗੀਤ ਪ੍ਰੇਮੀ ਡਿਜੀਟਲ ਕੌਂਸਰਟ ਦਾ ਅਨੰਦ ਵੀ ਲੈ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਨਾ ਤਾਂ ਕਲਾਕਾਰਾਂ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਦਰਸ਼ਕਾਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਸ਼ਹਿਰ ਤੋਂ ਦੂਜੇ ਸ਼ਹਿਰ ਭੱਜਣਾ ਪਵੇਗਾ।”

ਜਿੱਥੋਂ ਤੱਕ ਕਲਾਕਾਰਾਂ ਦੀ ਕਮਾਈ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ, ਸਾਊਂਡ ਕਲਾਉਡ ਵਰਗੇ ਮਾਧਅਮ ਇਹ ਸੁਵਿਧਾ ਦੇ ਰਹੇ ਹਨ ਕਿ ਕਲਾਕਾਰ ਆਪਣੇ ਪ੍ਰੋਫਾਈਲ ਪੇਜ 'ਤੇ ਇੱਕ ਬਟਨ ਲਗਾ ਸਕਣ ਜਿਸ ਨਾਲ ਫ਼ੈਨ ਕਲਾਕਾਰਾਂ ਨੂੰ ਸਿੱਧੇ ਭੁਗਤਾਨ ਕਰ ਸਕਣ।

ਜੀਓ ਸਵਾਨ ਆਪਣੇ ਫੇਸਬੁੱਕ ਪੇਜ 'ਤੇ ਕਲਾਕਾਰਾਂ ਦਾ ਸਿੱਧਾ ਪ੍ਰਸਾਰਣ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ ਤੇ ਆਡੀਓ ਰਿਕਾਰਡਿੰਗ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੀ ਕਮਾਈ ਕਲਾਕਾਰਾਂ ਨੂੰ ਦਿੱਤੀ ਜਾਏਗੀ।

ਥੀਮ ਪਾਰਕ ਅਤੇ ਮਾਸਕ ਪਾ ਕੇ ਸੈਲਫੀ

ਸਿਨੇਮਾ ਅਤੇ ਸੰਗੀਤ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਲੋਕ ਮਨੋਰੰਜਨ ਲਈ ਥੀਮ ਪਾਰਕਾਂ ਵਿੱਚ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਖ਼ਾਸਕਰ ਬੱਚੇ।

ਸ਼ੰਘਾਈ ਡਿਜ਼ਨੀਲੈਂਡ ਪਾਰਕ ਕੋਰੋਨਵਾਇਰਸ ਕਾਰਨ ਤਿੰਨ ਮਹੀਨਿਆਂ ਲਈ ਬੰਦ ਰਹਿਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਮਈ ਵਿੱਚ ਮੁੜ ਖੋਲ੍ਹਿਆ ਗਿਆ। ਸਿਰਫ਼ 24,000 ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਆਉਣ ਦੀ ਆਗਿਆ ਸੀ।

ਕੁਝ ਮਹੀਨਿਆਂ ਬਾਅਦ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਵੀ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਥੀਮ ਪਾਰਕ ਖੁੱਲ੍ਹ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਚੀਨ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਮਾਜਕ ਦੂਰੀਆਂ ਦਾ ਵੀ ਇੱਥੇ ਧਿਆਨ ਰੱਖਣਾ ਹੋਵੇਗਾ।

ਡਿਜ਼ਨੀ ਵਿਖੇ, ਲੋਕ ਮਿਕੀ ਮਾਊਸ ਨਾਲ ਮਾਸਕ ਪਾ ਕੇ ਸੈਲਫੀ ਖਿੱਚਦੇ ਦਿਖੇ ਜੋ ਕਿ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵੱਖਰਾ ਨਜ਼ਾਰਾ ਸੀ। ਪਰ ਸ਼ਾਇਦ ਇਹ ਮਨੋਰੰਜਨ ਦਾ ਨਵਾਂ ਚਿਹਰਾ ਹੈ।

ਫਿਲਮ ਅਜੇ ਬਾਕੀ ਹੈ ਮੇਰੇ ਦੋਸਤ

ਕੋਵਿਡ 19 'ਤੇ ਕੇਪੀਐਮਜੀ ਦੀ ਰਿਪੋਰਟ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਟੀਵੀ, ਡਿਜੀਟਲ ਅਤੇ ਓਟੀਟੀ ਪਲੇਟਫਾਰਮਾਂ 'ਤੇ ਜ਼ਬਰਦਸਤ ਵਾਧਾ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਥਿਏਟਰ ਤੇ ਥੀਮ ਪਾਰਕ ਖਾਲੀ ਪਏ ਹਨ।

ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਕੋਰੋਨਾਵਾਇਰਸ ਦੇ ਨਾਲ ਮਜ਼ਦੂਰਾਂ ਦੇ ਸੰਬੰਧ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮਨੁੱਖੀ ਸਮੱਸਿਆ ਖੜ੍ਹੀ ਹੋ ਗਈ ਹੈ,...


...ਮ ਖੇਡਣ ਵਾਲਾ ਬਿਮਾਰ ਹੈ?

ਡਬਲਿਊਐਚਓ ਵੱਲੋਂ ਜਾਰੀ ਰਿਪੋਰਟ ਮੁਤਾਬਕ ਮੋਬਾਈਲ ਜਾਂ ਫਿਰ ਵੀਡੀਓ ਗੇਮ ਖੇਡਣ ਵਾਲੇ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਬਿਮਾਰੀ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰਨ ਕਰਦੀ ਹੈ।

ਇਸ ਗੱਲ ਦਾ ਧਿਆਨ ਰੱਖਣਾ ਬਹੁਤ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਦਿਨ ਵਿੱਚ ਕਿੰਨੇ ਘੰਟੇ ਮੋਬਾਈਲ 'ਤੇ ਗੇਮ ਖੇਡਦੇ ਹੋ।

ਜੇਕਰ ਤੁਸੀਂ ਆਪਣਾ ਬਾਕੀ ਕੰਮ ਨਿਪਟਾਉਂਦੇ ਹੋਏ ਮੋਬਾਈਲ 'ਤੇ ਗੇਮ ਖੇਡਣ ਦਾ ਸਮਾਂ ਕੱਢਦੇ ਹੋ ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਇਹ ਬਿਮਾਰੀ ਨਹੀਂ ਹੈ।

ਕਿੰਨੇ ਘੰਟੇ ਗੇਮ ਖੇਡਣ ਵਾਲਾ ਬਿਮਾਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ?

ਇਸ ਸਵਾਲ ਦੇ ਜਵਾਬ ਵਿੱਚ ਡਾਕਟਰ ਬਲਹਾਰਾ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ 'ਅਜਿਹਾ ਕੋਈ ਫਾਰਮੂਲਾ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਦਿਨ ਵਿੱਚ ਚਾਰ ਘੰਟੇ ਗੇਮ ਖੇਡਣ ਵਾਲਾ... ਬਾਕੀ ਲੇਖ ਲਿਖੋ:

ਚਲਦਾ ਹੈ।

ਡਾਕਟਰ ਹਰ ਹਫ਼ਤੇ ਤਕਰੀਬਨ ਪੰਜ ਤੋਂ ਸੱਤ ਮਰੀਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਦੇਖਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ ਅਜਿਹੇ ਤਕਰੀਬਨ 30 ਮਰੀਜ਼ ਸੈਂਟਰ 'ਤੇ ਇਲਾਜ ਲਈ ਆਉਂਦੇ ਹਨ।

ਮਰੀਜ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਵਧੇਰੇ ਮੁੰਡੇ ਜਾਂ ਪੁਰਸ਼ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਪਰ ਅਜਿਹਾ ਨਹੀਂ ਹੈ ਕਿ ਮੁੰਡਿਆ ਵਿੱਚ ਇਹ ਅਡਿਕਸ਼ਨ ਨਹੀਂ ਹੈ।

ਅੱਜ-ਕੱਲ੍ਹ ਕੁੜੀਆਂ ਅਤੇ ਔਰਤਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਇਸਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵਧਦੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ।

ਉਨ੍ਹਾਂ ਮੁਤਾਬਕ, "ਕਦੇ ਥੈਰੇਪੀ ਤੋਂ ਕੰਮ ਚੱਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਕਦੇ ਦਵਾਈਆਂ ਤੋਂ ਅਤੇ ਕਦੇ ਦੋਵੇਂ ਇਲਾਜ ਇਕੱਠੇ ਦੇਣੇ ਪੈਂਦੇ ਹਨ।"

ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਥੈਰੇਪੀ ਲਈ ਮਨੋਵਿਗਿਆਨੀ ਕੋਲ ਜਾਣਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਦਵਾਈਆਂ ਵਾਲੇ ਇਲਾਜ ਲਈ ਮਨੋ ਰੋਗੀ ਮਾਹਿਰ ਕੋਲ।

ਡਬਲਿਊਐਚਓ ਦੇ ਅੰਕੜਿਆਂ ਮੁਤਾਬਕ ਇਸ ਬਿਮਾਰੀ ਦੇ ਸ਼ਿਕਾਰ 10 ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਮਰੀਜ਼ ਨੂੰ ਹਸਪਤਾਲ ਰਹਿ ਕੇ ਇਲਾਜ ਕਰਵਾਉਣ ਦੀ ਲੋੜ ਪੈ ਸਕਦੀ ਹੈ।

ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ 6 ਤੋਂ 8 ਹਫ਼ਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਗੇਮਿੰਗ ਦੀ ਇਹ ਆਦਤ ਛੁੱਟ ਸਕਦੀ ਹੈ।

ਡਾਕਟਰ ਬਲਹਾਰਾ ਮੁਤਾਬਕ ਗੇਮਿੰਗ ਦੀ ਆਦਤ ਨਾ ਪੈਣ ਦੇਣਾ ਹੀ ਇਸ ਤੋਂ ਬਚਣ ਦਾ ਸਟੀਕ ਤਰੀਕਾ ਹੈ।

ਗੇਮਿੰਗ ਅਡਿਕਸ਼ਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਲਾਜ ਕਰਵਾਉਣਾ ਵਧੇਰੇ ਅਸਰਦਾਰ ਨਹੀਂ ਹੈ।

ਤਾਂ ਅਗਲੀ ਵਾਰ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਮੋਬਾਈਲ ਦੇਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਜਾਂ ਆਪਣੇ ਫ਼ੋਨ 'ਤੇ ਵੀ ਗੇਮ ਖੇਡਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ  ਇੱਕ ਵਾਰ ਸੋਚੋ ਜ਼ਰੂਰ।

(ਬੀਬੀਸੀ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਲ FACEBOOK, INSTAGRAM, TWITTERਅਤੇ YouTube 'ਤੇ ਜੁੜੋ।)


...ਮ ਤੀਰਥ ਦੇ ਜੰਮਪਲ ਹਨ। ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ ਐੱਮ.ਏ. ਅਤੇ ਐੱਮ.ਫਿਲ ਦੀ ਉੱਚ ਸਿੱਖਿਆ ਪ੍ਰਾਪਤ ਬਲਜਿੰਦਰ ਕੌਰ ਨੇ ਆਮ ਆਦਮੀ ਪਾਰਟੀ ਵਿੱਚ ਆਉਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਫ਼ਤਿਹਗੜ੍ਹ ਸਾਹਿਬ ਵਿਖੇ ਅਧਿਆਪਨ ਕਾਰਜ ਵੀ ਕੀਤਾ ਹੈ।

ਜਿਵੇਂ-ਜਿਵੇਂ 2019 ਦੀਆਂ ਲੋਕ ਸਭਾ ਚੋਣਾਂ ਦਾ ਮੈਦਾਨ ਭਖ਼ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਸਿਆਸੀ ਪਾਰਟੀਆਂ ਵੱਲੋਂ ਆਪੋ-ਆਪਣੇ ਉਮੀਦਵਾਰਾਂ ਦਾ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।

ਹੁਣ ਤੱਕ, ਇੰਡੀਅਨ ਨੈਸ਼ਨਲ ਕਾਂਗਰਸ, ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਆਕਾਲੀ ਦਲ-ਭਾਜਪਾ, ਆਮ ਆਦਮੀ ਪਾਰਟੀ, ਪੰਜਾਬ ਡੈਮੋਕ੍ਰੈਟਿਕਸ ਗਠਜੋੜ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬ ਏਕਤਾ ਮੰਚ, ਬੀਐਸਪੀ ਅਤੇ ਲੋਕ ਇਨਸਾਫ਼ ਪਾਰਟੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ, ਵੱਲੋਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਹਲਕਿਆਂ ਤੋਂ ਆਪਣੇ ਉਮੀਦਵਾਰਾਂ ਦਾ ਐਲਾਨ ਕ... ਬਾਕੀ ਲੇਖ ਲਿਖੋ:

ਾਰ

ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਨੇ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਸਾਬਕਾ ਵਿੱਤ ਮੰਤਰੀ ਪਰਮਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਢੀਂਡਸਾ ਨੂੰ ਸੰਗਰੂਰ ਹਲਕੇ ਤੋਂ ਚੋਣ ਮੈਦਾਨ ਵਿਚ ਉਤਾਰਨ ਦਾ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ ਹੈ।

ਪਰਮਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਸਾਬਕਾ ਵਿੱਤ ਮੰਤਰੀ ਹਨ ਅਤੇ ਉਹ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਸੀਨੀਅਰ ਅਕਾਲੀ ਆਗੂ ਸੁਖਦੇਵ ਸਿੰਘ ਢੀਂਡਸਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਹਨ।

ਸੁਖਦੇਵ ਸਿੰਘ ਢੀਂਡਸਾ ਅਕਾਲੀ ਦੀ ਸਰਗਰਮ ਸਿਆਸਤ ਤੋਂ ਪਾਸੇ ਹਟ ਚੁੱਕੇ ਹਨ।ਉਹ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਸਾਰੇ ਅਹੁਦਿਆਂ ਤੋਂ ਅਸਤੀਫ਼ਾ ਦੇ ਚੁੱਕੇ ਹਨ ਅਤੇ ਪਰਮਿੰਦਰ ਢੀਂਡਸਾ ਨੂੰ ਲੋਕ ਸਭਾ ਚੋਣਾਂ ਨਾ ਲੜਨ ਦੀ ਸਲਾਹ ਦੇ ਚੁੱਕੇ ਹਨ।

ਪਰ ਪਰਮਿੰਦਰ ਢੀਂਡਸਾ ਨੇ ਕਿਹਾ ਸੀ ਕਿ ਉਹ ਪਾਰਟੀ ਦਾ ਹੁਕਮ ਮੰਨਣਗੇ ਅਤੇ ਉਹ ਪਿਤਾ ਦੀ ਸਲਾਹ ਤੋਂ ਉਲਟ ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਦੇ ਉਮੀਦਵਾਰ ਬਣ ਗਏ ਹਨ।

ਮੈਂ ਚੋਣ ਪ੍ਰਚਾਰ ਨਹੀਂ ਕਰਾਂਗਾ- ਸੁਖਦੇਵ ਸਿੰਘ ਢੀਂਡਸਾ

ਇਸੇ ਦੌਰਾਨ ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਦੀ ਸਰਗਰਮ ਸਿਆਸਤ ਤੋਂ ਪਾਸਾ ਵੱਟ ਚੁੱਕੇ ਸੁਖਦੇਵ ਸਿੰਘ ਢੀਂਡਸਾ ਨੇ ਕਿਹਾ, ''ਮੈਂ ਪਰਮਿੰਦਰ ਨੂੰ ਚੋਣ ਲੜਨ ਤੋਂ ਵਰਜਿਆ ਸੀ ਪਰ ਜੇਕਰ ਪਾਰਟੀ ਨੇ ਟਿਕਟ ਦਿੱਤੀ ਹੈ ਤਾਂ ਮੇਰੇ ਵੱਲੋਂ ਵੀ ਸ਼ੁਭਕਾਮਨਾਵਾਂ। ਢੀਂਡਸਾ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਪਰਮਿੰਦਰ 10 ਸਾਲ ਮੰਤਰੀ ਰਹੇ ਹਨ ਅਤੇ ਹੁਣ ਵਿਧਾਇਕ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਲੋਕ ਸਭਾ ਚੋਣ ਲੜਨ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ ਸੀ''।

ਸੁਖਦੇਵ ਸਿੰਘ ਢੀਂਡਸਾ ਨੇ ਕਿਹਾ, ''ਮੇਰੀ ਸਿਹਤ ਠੀਕ ਨਹੀਂ ਹੈ ਅਤੇ ਮੈਂ ਚੋਣ ਪ੍ਰਚਾਰ ਨਹੀਂ ਕਰਾਂਗਾ''।

ਨਵਜੋਤ ਕੌਰ ਸਿੱਧੂ ਨੂੰ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਤੋਂ ਟਿਕਟ ਨਹੀਂ

ਕੈਬਨਿਟ ਮੰਤਰੀ ਨਵਜੋਤ ਸਿੰਘ ਸਿੱਧੂ ਦੀ ਪਤਨੀ ਨਵਜੋਤ ਕੌਰ ਸਿੱਧੂ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਤੋਂ ਟਿਕਟ ਮੰਗ ਰਹੇ ਸਨ।

ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ-

ਪਰ ਪਾਰਟੀ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਟਿਕਟ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤੀ। ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਤੋਂ ਪਵਨ ਕੁਮਾਰ ਬਾਂਸਲ ਦੇ ਨਾਂ ਦਾ ਐਨਾਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।

ਨਵਜੋਤ ਕੌਰ ਨੂੰ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਤੋਂ ਵੀ ਟਿਕਟ ਨਹੀਂ ਮਿਲ ਸਕਦੀ ਕਿਉਂਕਿ ਪਾਰਟੀ ਨੇ ਉੱਥੋਂ ਗੁਰਜੀਤ ਸਿੰਘ ਔਜਲਾ ਦੇ ਨਾਂ ਦਾ ਐਲਾਨ ਕਿਤਾ ਹੈ।

ਔਜਲਾ ਉੱਥੋਂ ਦੇ ਮੌਜੂਦਾ ਐਮਪੀ ਹਨ।

ਕਾਂਗਰਸ ਪਾਰਟੀ ਵੱਲੋਂ ਐਲਾਨੇ ਗਏ ਉਮੀਦਵਾਰ

ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਨੇ ਬੀਬੀ ਜਗੀਰ ਕੌਰ ਨੂੰ ਖਡੂਰ ਸਾਹਿਬ ਤੋਂ ਆਪਣਾ ਉਮੀਦਵਾਰ ਬਣਾਇਆ ਹੈ

ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਅਕਾਲੀ ਦਲ-ਭਾਜਪਾ ਵੱਲੋਂ ਐਲਾਨੇ ਗਏ ਉਮੀਦਵਾਰ

ਭਾਰਤੀ ਜਨਤਾ ਪਾਰਟੀ ਵੱਲੋਂ ਐਲਾਨੇ ਉਮੀਦਵਾਰ

ਆਮ ਆਦਮੀ ਪਾਰਟੀ ਵੱਲੋਂ ਐਲਾਨੇ ਗਏ ਉਮੀਦਵਾਰ

ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ-

ਆਮ ਆਦਮੀ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਆਗੂ ਭਗਵੰਤ ਮਾਨ ਸੰਗਰੂਰ ਤੋਂ ਹਨ ਪਾਰਟੀ ਉਮੀਦਵਾਰ

ਪੰਜਾਬ ਡੈਮੋਕ੍ਰੈਟਿਕਸ ਗਠਜੋੜ ਦੇ ਉਮੀਦਵਾਰ

ਇਸ ਗਠਜੋੜ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬ ਏਕਤਾ ਮੰਚ ਦੇ 2, ਬੀਐਸਪੀ ਦੇ 3, ਲੋਕ ਇਨਸਾਫ ਪਾਰਟੀ ਦੇ 3 ਅਤੇ ਪੰਜਾਬ ਏਕਤਾ ਮੰਚ ਦਾ ਇੱਕ ਉਮੀਦਵਾਰ ਹੋਣਗੇ।

ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਤੋਂ ਕੌਣ ਹੋਣਗੇ ਉਮੀਦਵਾਰ

ਹਰਿਆਣਾ ਤੋਂ ਭਾਜਪਾ ਦੇ ਉਮੀਦਵਾਰ

ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ-

ਹਰਿਆਣਾ ਤੋਂ ਕਾਂਗਰਸ ਦੇ ਉਮੀਦਵਾਰ

ਤੁਸੀਂ ਇਹ ਵੀਡੀਓਜ਼ ਵੀ ਦੇਖ ਸਕਦੇ ਹੋ:

(ਬੀਬੀਸੀ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਲ FACEBOOK, INSTAGRAM, TWITTERਅਤੇ YouTube 'ਤੇ ਜੁੜੋ।)


...ਮ ਦਾ ਗਵਾਹ ਇਹ ਦਰਖ਼ਤ

ਰਣਬੀਰ ਸਿੰਘ ਫੁਗਾਟ ਜੋ ਕਿ ਇੱਕ ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਇਤਿਹਾਸਕਾਰ ਹਨ, ਦਸਦੇ ਹਨ ਕਿ ਕਈ ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ 1857 ਦੀਆਂ ਡਰਾਉਣੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਇਕੱਠੀਆਂ ਕਰਨ ਲਈ ਰੋਹਨਾਤ ਅਤੇ ਆਸ-ਪਾਸ ਦੇ ਪਿੰਡਾਂ ਦਾ ਦੌਰਾ ਕੀਤਾ ਸੀ ਅਤੇ ਪਿੰਡ ਵਾਲਿਆਂ ਨਾਲ ਬੈਠਕਾਂ ਵੀ ਕੀਤੀਆਂ ਸਨ।

ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਵਿਚਾਰ ਹੈ ਕਿ ਢੁਕਵਾਂ ਮੁਆਵਜ਼ਾ ਦੇਣ ਦੇ ਸਿਧਾਂਤਾਂ ਨੂੰ ਨਜ਼ਰ ਅੰਦਾਜ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਮੁੱਦਾ ਹਰਿਆਣਾ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਵੱਲੋਂ ਇੱਕ ਆਰਡੀਨੈਂਸ ਪਾਸ ਕਰਨ ਨਾਲ ਸੁਲਝ ਸਕਦਾ ਹੈ।

ਅਮੀਂ ਸਿੰਘ ਬਰਤਾਨਵੀਆਂ ਵਲੋਂ ਮਾਰੇ ਗਏ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਛੇਵੀਂ ਪੀੜ੍ਹੀ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਹਨ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਪੜ ਦਾਦੇ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਦਸ... ਬਾਕੀ ਲੇਖ ਲਿਖੋ:

ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਨਰਵਾਣੇ ਦੀ ਅਦਾਲਤ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮੁਕੱਦਮਾ ਵੀ ਦਰਜ ਕਰਵਾਇਆ ਸੀ। ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਅਦਾਲਤ ਤੋਂ ਸਰਕਾਰ ਨੂੰ ਪਿੰਡ ਦੇ ਬਜ਼ੁਰਗਾਂ ਨੂੰ ਆਜ਼ਾਦੀ ਘਲਾਟੀਆਂ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਦੀ ਪੈਨਸ਼ਨ ਦੇਣ ਦੇ ਹੁਕਮ ਦੇਣ ਦੀ ਮੰਗ ਕੀਤੀ ਸੀ।

ਸਤਬੀਰ ਸਿੰਘ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ 1957 ਵਿੱਚ ਜਦੋਂ ਸਰਦਾਰ ਪ੍ਰਤਾਪ ਸਿੰਘ ਕੈਰੋਂ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਸਨ। ਉਸ ਸਮੇਂ 1857 ਦੇ ਗਦਰ ਦੀ ਸੌਵੀਂ ਵਰ੍ਹੇ ਗੰਢ ਮਨਾਉਣ ਲਈ ਇੱਕ ਮਤਾ ਪਾਸ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਇਹ ਵਿਚਾਰ ਰਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ ਕਿ ਰੋਹਨਾਤ ਦੀ ਬੋਲੀ ਕਰਕੇ ਵੇਚੀ ਗਈ ਜ਼ਮੀਨ ਦੇ ਬਦਲੇ ਵਿੱਚ ਹਿਸਾਰ ਦੀ ਬੀੜ ਜਾਂ ਜੰਗਲੀ ਭੂਮੀ ਨੂੰ ਵੰਡ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇ।

ਰੋਹਨਾਤ ਸ਼ਹੀਦ ਕਮੇਟੀ ਮਿਤੀ 25 ਨਵੰਬਰ, 1971 ਨੂੰ ਸਾਬਕਾ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਇੰਦਰਾ ਗਾਂਧੀ ਨਾਲ ਵੀ ਮੁਲਾਕਾਤ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਮਸਲਾ ਹੱਲ ਕਰਨ ਦਾ ਭਰੋਸਾ ਦਿੱਤਾ ਸੀ ਪਰ 3 ਦਸੰਬਰ, 1971 ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਜੰਗ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਅਜਿਹਾ ਹੋ ਨਹੀਂ ਸਕਿਆ।

ਸਤਬੀਰ ਸਿੰਘ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਪਿੰਡ ਵਾਲਿਆਂ ਨੇ ਕੇਸ ਹਰਿਆਣੇ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਪਿਛਲੀਆਂ ਸਰਕਾਰਾਂ ਕੋਲ ਪਰ ਹਾਲੇ ਤੱਕ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਉਮੀਦ ਦੀ ਕੋਈ ਕਿਰਨ ਨਜ਼ਰ ਨਹੀਂ ਆਈ। ਸਿੰਘ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਸਾਬਕਾ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਬੰਸੀ ਲਾਲ ਜੋ ਆਪ ਭਿਵਾਨੀ ਤੋਂ ਸਨ, ਉਹ ਵੀ ਮਸਲਾ ਨਹੀਂ ਹੱਲ ਕਰ ਸਕੇ।

ਕੌਮੀ ਤਿਰੰਗਾ ਨਹੀਂ ਲਹਿਰਾਇਆ ਜਾਂਦਾ

5000 ਦੀ ਆਬਾਦੀ ਵਾਲੇ ਰੋਹਨਤ ਵਿੱਚ ਆਜ਼ਾਦੀ ਦੇ ਪੰਜ ਦਹਾਕਿਆਂ ਦੇ ਬਾਅਦ ਵੀ ਤਿਰੰਗ ਨਹੀਂ ਲਹਿਰਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਕੌਮੀ ਝੰਡਾ ਸਥਾਨਕ ਨਿਵਾਸੀਆਂ ਵੱਲੋਂ ਰੋਸ ਵਜੋਂ ਨਹੀਂ ਲਹਿਰਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਰੋਸ ਹੈ ਕਿ ਸੂਬਾ ਸਰਕਾਰ ਵੱਲੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪੁਰਖਿਆਂ ਵੱਲੋਂ ਕੀਤੀਆਂ ਕੁਰਬਾਨੀਆਂ ਦੀ ਕਦਰ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਅਤੇ ਨਾਂ ਹੀ ਕੋਈ ਵਾਜਿਬ ਮੁਆਵਜ਼ਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।

ਪਿੰਡ ਦੇ ਸਰਪੰਚ ਰਵਿੰਦਰ ਬੂਰਾ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਭਾਵੇਂ ਪਿੰਡ ਦੇ ਲੋਕ ਕੌਮੀ ਸਮਾਗਮਾਂ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲੈਂਦੇ ਹਨ ਪਰ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਉਦੋਂ ਤੱਕ ਤਿਰੰਗਾ ਨਹੀਂ ਲਹਿਰਾਇਆ ਜਾਵੇਗਾ ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਇੱਥੋਂ ਦੇ ਨਿਵਾਸੀਆਂ ਨੂੰ ਇਨਸਾਫ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦਾ।

23 ਮਾਰਚ, 2018 ਨੂੰ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਮਨੋਹਰ ਲਾਲ ਖੱਟਰ ਝੰਡਾ ਫਹਿਰਾਉਣ ਰੋਹਨਾਤ ਪਹੁੰਚੇ ਸੀ। ਉਸ ਵੇਲੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵੱਲੋਂ ਮੁਆਵਜ਼ੇ ਦੇ ਨਵੇਂ ਵਾਅਦੇ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸੀ।

ਰਵਿੰਦਰ ਬੂਰਾ ਨੇ ਦੱਸਿਆ, ਅਸੀਂ ਉਸ ਵੇਲੇ ਤੱਕ ਕੌਮੀ ਝੰਡਾ ਨਹੀਂ ਲਹਿਰਾਵਾਂਗੇ ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਸਾਨੂੰ ਸਾਡੇ ਹਿੱਸੇ ਦੇ ਜ਼ਮੀਨ ਵਾਪਸ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਅਤੇ ਸਾਡੇ ਪੁਰਖਿਆਂ ਨੂੰ ਆਜ਼ਾਦੀ ਦੇ ਘੁਲਾਟਿਆਂ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਦਰਜਾ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ।

ਇਤਿਹਾਸਕਾਰ ਦੀ ਰਾਇ

ਮੰਨੇ-ਪਰਮੰਨੇ ਇਤਿਹਾਸਕਾਰ ਕੇ ਸੀ ਯਾਦਵ ਦੇ ਦੱਸਿਆ, 1857 ਦੀ ਬਗਾਵਤ ਦੌਰਾਨ ਹਾਂਸੀ, ਹਿਸਾਰ ਅਤੇ ਸਿਰਸਾ ਵਿੱਚ ਈਸਟ ਇੰਡੀਆ ਕੰਪਨੀ ਦੀ ਇਨਫੈਨਟਰੀ ਬਟਾਲੀਅਨ ਰੋਹਨਾਤ ਤੋਂ ਬਾਗੀਆਂ ਨੂੰ ਹਰਾਉਣ ਤੇ ਮਿਟਾਉਣ ਵਾਸਤੇ ਭੇਜੀ ਗਈ ਸੀ

ਉਨ੍ਹਾਂ ਭਿਆਨਕ ਗਰਮੀ ਵਾਲੇ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਜਦੋਂ ਸੂਰਜ ਦੀ ਗਰਮੀ ਚਮੜੀ ਸਾੜ ਰਹੀ ਸੀ ਉਸ ਵੇਲੇ ਪਿੰਡ ਵਾਸੀਆਂ...


...ਮ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕਰ ਦੇਵੇ।''

ਗਰਭ ਨਿਰੋਧਕ ਬਾਰੇ ਘੱਟ ਜਾਣਕਾਰੀ

ਪੀਆ ਨੇ ਬੀਬੀਸੀ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ,''ਸਵੇਰੇ ਅਤੇ ਦੁਪਹਿਰ ਸਮੇਂ ਲੈਣ ਵਾਲੀ ਗੋਲੀ ਬਾਰੇ ਮੈਨੂੰ ਵੀ ਇੱਕ ਮਹੀਨਾ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਪਤਾ ਲੱਗਿਆ, ਮੈਨੂੰ ਨਹੀਂ ਲਗਦਾ ਕਿ ਸਭ ਨੂੰ ਇ ਬਾਰੇ ਪਤਾ ਹੋਵੇਗਾ।''

"ਮੇਰਾ ਮਾਂ ਨੇ ਕਦੇ ਵੀ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਸੈਕਸੁਅਲ ਹੈਲਥ ਬਾਰੇ ਗੱਲ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ, ਮੈਨੂੰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਬਾਰੇ ਸਕੂਲ ਅਤੇ ਮੇਰੇ ਦੋਸਤਾਂ ਤੋਂ ਪਤਾ ਲੱਗਿਆ।''

ਇਕ ਸਟੱਡੀ ਮੁਤਾਬਕ ਗ੍ਰੀਨਲੈਂਡ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸੈਕਸੁਅ ਹੈਲਥ ਬਾਰੇ ਬਹੁਤੀ ਗੱਲ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਕਿਉਂਕਿ ਇਸ ਨੂੰ ਅਜੀਬ ਅਤੇ ਮੁਸ਼ਕਿਲ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਦੁਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋ... ਬਾਕੀ ਲੇਖ ਲਿਖੋ:

ੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਦਾ ਆਹਿਸਾਸ ਕਰਵਾਉਣਾ ਹੈ।

ਤੁਹਾਨੂੰ ਇਹ ਵੀਡੀਓਜ਼ ਵੀ ਪਸੰਦ ਆਉਣਗੇ

(ਬੀਬੀਸੀ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਲ FACEBOOK, INSTAGRAM, TWITTERਅਤੇ YouTube 'ਤੇ ਜੁੜੋ।)


...ਮ ਨਿਰਪੱਖ ਹੋਣ ਦਾ ਮਤਲਬ ਇਹ ਨਹੀਂ ਹੈ ਕਿ ਕਿਸੇ ਵੀ ਧਰਮ ਨਾਲ ਨਫ਼ਰਤ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇ।"

"ਮੈਂ ਧਰਮ ਨਿਰਪੱਖ ਵਿਅਕਤੀ ਹਾਂ ਅਤੇ ਮੈਨੂੰ ਆਪਣੀਆਂ ਧਾਰਮਿਕ ਭਾਵਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਅਪਣਾਉਣ ਦਾ ਪੂਰਾ ਅਧਿਕਾਰ ਹੈ। ਮੈਂ ਕਿਸੇ ਦੀਆਂ ਧਾਰਮਿਕ ਭਾਵਨਾਵਾਂ ਨਾਲ ਨਾ ਤਾਂ ਨਫ਼ਰਤ ਕਰਦਾ ਹਾਂ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਕਿਸੇ ਦੀਆਂ ਧਾਰਮਿਕ ਭਾਵਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਠੇਸ ਪਹੁੰਚਾਉਂਦਾ ਹਾਂ।''

ਪਰ ਕੀ ਹਰ ਮਹੀਨੇ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਇਸ ਸਮਾਗਮ ਨਾਲ ਆਮ ਆਦਮੀ ਪਾਰਟੀ ਇੱਕ ਟਰੈਂਡ ਸਥਾਪਤ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਹਿੰਦੂਆਂ ਦੀਆਂ ਭਾਵਨਾਵਾਂ ਦਾ ਖਿਆਲ ਰੱਖ ਰਹੀ ਹੈ ਅਤੇ ਹਿੰਦੂਤਵ ਦਾ ਝੰਡਾ ਲੈ ਕੇ ਸਿਆਸਤ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਭਾਜਪਾ ਹੀ ਇੱਕੋ ਪਾਰਟੀ ਨਹੀਂ ਹੈ।

ਜਿਸ ਤਰ੍ਹਾ... ਬਾਕੀ ਲੇਖ ਲਿਖੋ:

ਲੋਕਾਂ ਦੀਆਂ ਭਾਵਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਠੇਸ ਪਹੁੰਚਾਈ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸ ਦਾ ਅਸਰ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਅਕਸ ਨੂੰ ਵੀ ਪ੍ਰਭਾਵਤ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ।

ਬੀਬੀਸੀ ਨਾਲ ਗੱਲਬਾਤ ਦੌਰਾਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਇੱਕ ਕਹਾਵਤ ਹੈ ਕਿ ਲੋਹਾ ਲੋਹੇ ਨੂੰ ਕੱਟਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਆਮ ਆਦਮੀ ਪਾਰਟੀ ਵੀ ਉਹੀ ਚੀਜ਼ਾਂ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ ਜੋ ਨਰਿੰਦਰ ਮੋਦੀ ਕਰਦੇ ਸਨ। ਮੋਦੀ ਨੇ 2019 ਦੀਆਂ ਲੋਕ ਸਭਾ ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ ਕੇਦਾਰਨਾਥ ਜਾ ਕੇ ਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤੇ ਸਨ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਤਸਵੀਰਾਂ ਵੀ ਸਾਹਮਣੇ ਆਈਆਂ ਸਨ।"

"ਕੇਜਰੀਵਾਲ ਨੇ ਵੀ ਦਿੱਲੀ ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ ਹਨੂੰਮਾਨ ਮੰਦਿਰ ਜਾ ਕੇ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ ਸੀ ਤਾਂ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਸਭ ਸ਼ੁਭ ਹੋਵੇ। ਕੇਜਰੀਵਾਲ ਨੇ ਇਹ ਬਹੁਤ ਵਧੀਆ ਢੰਗ ਨਾਲ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਹਨੂੰਮਾਨ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਪ੍ਰਤੀਕ ਵਜੋਂ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ।"

"ਇਹੀ ਕਾਰਨ ਹੈ ਕਿ ਜਦੋਂ ਚੋਣਾਂ ਦੌਰਾਨ ਭਾਜਪਾ ਸਮਰਥਕ ਜੈ ਸ਼੍ਰੀਰਾਮ ਦੇ ਨਾਅਰੇ ਲਗਾ ਰਹੇ ਸਨ ਤਾਂ 'ਆਪ' ਸਮਰਥਕ ਜੈ ਬਜਰੰਗਬਾਲੀ ਦੇ ਨਾਅਰੇ ਲਗਾ ਰਹੇ ਸਨ।"

"ਜੇ ਸੌਰਭ ਭਾਰਦਵਾਜ ਹਰ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵਾਰੀ ਅਜਿਹਾ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ ਤਾਂ ਜ਼ਰੂਰ ਕਰਨ ਪਰ ਜੇ ਇਸ ਦਾ ਢਿੰਡੋਰਾ ਪਿੱਟਦੇ ਹਨ ਤਾਂ ਕਿਤੇ ਨਾ ਕਿਤੇ ਸਿਆਸਤ ਦੀ ਬਦਬੂ ਆਉਣ ਲੱਗਦੀ ਹੈ।''

ਹਨੂੰਮਾਨ ਸਹਾਰੇ ਵੱਧੇਗੀ ਸਿਆਸਤ?

ਭਾਜਪਾ ਨੇ ਰਾਮ ਦਾ ਮੁੱਦਾ ਚੁੱਕਿਆ ਅਤੇ ਹੁਣ 'ਆਪ' ਆਗੂ ਹਨੂੰਮਾਨ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਅੱਗੇ ਵੱਧ ਰਹੇ ਹਨ। ਕੀ ਆਮ ਆਦਮੀ ਪਾਰਟੀ ਉਸੇ ਰਾਹ ਵਿੱਚ ਅੱਗੇ ਵੱਧ ਰਹੀ ਹੈ?

ਨੀਰਜਾ ਚੌਧਰੀ ਮੰਨਦੀ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਭਾਜਪਾ ਵਾਂਗ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਏਜੰਡਾ ਭੇਦਭਾਵ ਵਾਲਾ ਨਹੀਂ ਹੈ ਅਤੇ ਹੁਣ ਤੱਕ ਆਮ ਆਦਮੀ ਪਾਰਟੀ ਨੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਹਿੰਦੂ-ਮੁਸਲਮਾਨ ਨੂੰ ਵੰਡਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਹੈ।

ਉਹ ਕਹਿੰਦੀ ਹੈ, "ਆਮ ਆਦਮੀ ਪਾਰਟੀ ਇਹ ਦਿਖਾਉਣਾ ਚਾਹੁੰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਹਿੰਦੂ ਵਿਰੋਧੀ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਅਜਿਹੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਸਾਹਮਣੇ ਆ ਰਹੀਆਂ ਹਨ। ਉਹ ਵੰਡਣ ਵਾਲੀ ਸਿਆਸਤ ਨਹੀਂ ਕਰ ਰਹੀ। ਉਹ ਦਿਖਾਉਣਾ ਚਾਹੁੰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਅਸੀਂ ਸਾਰਿਆਂ ਲਈ ਹਾਂ।"

"ਚੋਣ ਪ੍ਰਚਾਰ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਹਿੰਦੂ ਪ੍ਰਤੀਕਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਇਹ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਪੰਨਾ ਭਾਜਪਾ ਦੀ ਕਿਤਾਬ ਤੋਂ ਲੈ ਰਹੇ ਹਨ ਪਰ ਉਸ ਦਾ ਮਕਸਦ ਨਫ਼ਰਤ  ਵਾਲਾ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਪਰ ਇੱਕ ਸਿਆਸੀ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧੀ ਹੁੰਦੇ ਹੋਏ ਤੁਸੀਂ ਚੋਣ ਪ੍ਰਚਾਰ ਵਿੱਚ ਇਸ ਦਾ ਢਿੰਢੋਰਾ ਪਾ ਸਕਦੇ ਹੋ ਪਰ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇਹੀ ਕਰਣਗੇ ਤਾਂ ਉਸ ਨਾਲ ਨੁਕਸਾਨ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।"

ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹ੍ਹੋ:

ਨੀਰਜਾ ਚੌਧਰੀ ਦਾ ਇਹ ਵੀ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ ਆਮ ਆਦਮੀ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਜੋ ਨੌਜਵਾਨ ਆਗੂ ਸਾਹਮਣੇ ਆਏ ਹਨ, ਉਹ ਫਿਰਕੂ ਨਹੀਂ ਹਨ। ਚੋਣਾਂ ਦੌਰਾਨ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਰਹੀ ਹੈ ਕਿ ਸੰਜਮ ਬਣਾਈ ਰੱਖਣ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਕੰਮ ਦੇ ਏਜੰਡੇ 'ਤੇ ਅੜੇ ਰਹਿਣ। ਅਤੇ  ਭਾਜਪਾ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਹਿੰਦੂ-ਮੁਸਲਮਾਨ ਸਿਆਸਤ ਵਿੱਚ ਘੇਰ ਨਾ ਸਕੇ।

ਨੀਰਜਾ ਚੌਧਰੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, "ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਇੱਕ ਚੁਣੇ ਹੋਏ ਨੁਮਾਇੰਦੇ ਵਜੋਂ ਅਜਿਹਾ ਕਰਦੇ ਹੋ, ਭਾਵੇਂ ਤੁਸੀਂ ਹਿੰਦੂ ਹੋ ਪਰ ਤੁਹਾਡੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ...


...ਮ ਭਾਰਗਵ ਦੀ ਇਹ ਟਿੱਪਣੀ ਕਿਸੇ ਆਲਾ ਸਰਕਾਰੀ ਅਧਿਕਾਰੀ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਅਜਿਹੀ ਟਿੱਪਣੀ ਹੈ ਜੋ ਕੋਰੋਨਾ ਸੰਕਟ ਦੌਰ ਤੋਂ ਨਿਕਲਣ ਲਈ ਲੌਕਡਾਊਨ ਦੀ ਮਿਆਦ ਵਧਾਉਣ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਕਰਦੀ ਹੈ।

'ਇੰਡੀਅਨ ਵੇਰੀਐਂਟ' ਕਹਿਣ ’ਤੇ ਨਰਾਜ਼ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ

ਕੇਂਦਰੀ ਸਿਹਤ ਮੰਤਰਾਲੇ ਨੇ ਕੋਰੋਨਾਵਾਇਰਸ ਦੇ ਬੀ.1.617 ਵੇਰੀਅੰਟ ਨੂੰ 'ਇੰਡੀਅਨ ਵੇਰੀਐਂਟ' ਕਹਿਣ 'ਤੇ ਇੱਕ ਬਿਆਨ ਜਾਰੀ ਕੀਤਾ ਹੈ।

ਕੇਂਦਰੀ ਸਿਹਤ ਮੰਤਰਾਲੇ ਨੇ ਕਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਵਿਸ਼ਵ ਸਿਹਤ ਸੰਗਠਨ ਨੇ ਕਰੋਨਾ ਦੇ ਬੀ.1.617 ਰੂਪ ਨੂੰ ਕਦੇ ਵੀ 'ਭਾਰਤੀ ਵੈਰੀਅੰਟ' ਨਹੀਂ ਕਿਹਾ ਹੈ।

ਦਰਅਸਲ WHO ਨੇ ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਕੋਰੋਨਾ ਦਾ B.1.617 ' ਵੈਰੀਅੰਟ ਵਿਸ਼ਵ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਚਿੰਤਾ ਦ... ਬਾਕੀ ਲੇਖ ਲਿਖੋ:

ਂਟੀਲੇਟਰ ਖ਼ਰਾਬ ਹਨ। ਸੂਬੇ ਦੇ ਸਿਹਤ ਵਿਭਾਗ ਵੱਲੋਂ ਵੀ ਵੈਂਟੀਲੇਟਰ ਚੈੱਕ ਨਹੀਂ ਕੀਤੇ ਗਏ। ਦੋਹਾਂ ਕੇਂਦਰ ਅਤੇ ਸੂਬਾ ਸਰਕਾਰਾਂ ਦੀ ਲਾਪਰਵਾਹੀਆਂ ਕਾਰਨ ਸੂਬੇ ਦੀ ਜਨਤਾ ਨੂੰ ਭਾਰੀ ਕੀਮਤ ਚੁਕਾਉਣੀ ਪਾ ਰਹੀ ਹੈ।"

ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਉੱਪ-ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਮਨੀਸ਼ ਸਿਸੋਦੀਆ ਨੇ ਕਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਕੋਵੈਕਸੀਨ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲੀ ਕੰਪਨੀ ਭਾਰਤ ਬਾਓਟੈਕ ਨੇ ਦਿੱਲੀ ਸਰਕਾਰ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਦਿੱਲੀ ਨੂੰ ਵੈਕਸੀਨ ਦੀ ਲੋੜੀਂਦੀ ਡਾਜ਼ ਨਹੀਂ ਦੇ ਸਕਦੇ।

ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਵੈਕਸੀਨ ਖ਼ਤਮ ਹੋ ਚੁੱਕੀ ਹੈ ਤੇ ਇਸ ਕਾਰਨ 17 ਸਕੂਲਾਂ ਵਿੱਚ ਚੱਲ ਰਹੇ 100 ਵੈਕਸੀਨ ਕੇਂਦਰ ਬੰਦ ਕਰ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਹਨ।

ਗੰਗਾ 'ਚੋਂ ਮਿਲੀਆਂ 71 ਮ੍ਰਿਤਕ ਦੇਹਾਂ ਬਾਰੇ ਮੋਦੀ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਮੰਤਰੀ ਨੇ ਕੀ ਕਿਹਾ

ਬਿਹਾਰ ਦੇ ਚੌਸਾ ਵਿੱਚ ਗੰਗਾ ਨਦੀ ਦੇ ਮਹਾਂਦੇਵ ਘਾਟ ਦੇ ਕੋਲ ਕਈ ਮ੍ਰਿਤਕ ਦੇਹਾਂ ਮਿਲਣ ਤੋਂ ਇੱਕ ਦਿਨ ਬਾਅਦ ਮੰਗਲਵਾਰ ਨੂੰ 71 ਮ੍ਰਿਤਕ ਦੇਹਾਂ ਹੋਰ ਮਿਲੀਆਂ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਬਕਸਰ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਨੇ ਪੋਸਟਮਾਰਟਮ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦਫਨਾ ਦਿੱਤਾ। ਬਕਸਰ ਜ਼ਿਲਾ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਨੇ ਜਾਰੀ ਕੀਤੇ ਇੱਕ ਬਿਆਨ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ, "ਸਾਨੂੰ 71 ਮ੍ਰਿਤਕ ਦੇਹਾਂ ਮਿਲੀਆਂ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪੋਸਟਮਾਰਟਮ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦਫਨਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਡੀਐੱਨਏ ਦੇ ਨਮੂਨਿਆਂ ਨੂੰ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਰੱਖ ਲਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।"

" ਭਵਿੱਖ ਵਿੱਚ ਅਜਿਹੀਆਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਨਾ ਹੋਣ, ਇਸ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਮੁਸਤੈਦ ਹੈ। ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਆਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਗੰਗਾ ਨਦੀ ਦੇ ਕਿਨਾਰੇ ਗਸ਼ਤ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਦਲਾਂ ਨੂੰ ਲਗਾਇਆ ਜਾਵੇ।"

ਬਕਸਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਨੇ ਕਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਚੌਸਾ ਵਿੱਚ ਮ੍ਰਿਤਕ ਦੇਹਾਂ ਦੀਆਂ ਅੰਤਿਮ ਰਸਮਾਂ ਲਈ ਲੱਕੜ ਦੀ ਕੋਈ ਕਮੀ ਨਹੀਂ ਹੈ ਜਦੋਂ ਕਿ ਪੇਂਡੂ ਖੇਤਰਾਂ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਲੱਕੜ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਵਧਾਈਆਂ ਜਾ ਰਹੀਆਂ ਹਨ ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਲੋਕ ਲਾਸ਼ਾਂ ਨਦੀ ਵਿੱਚ ਸੁੱਟ ਰਹੇ ਹਨ।

ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਬਕਸਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਐਸਪੀ ਨੀਰਜ ਕੁਮਾਰ ਸਿੰਘ ਨੇ ਮੀਡੀਆ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਸੀ ਕਿ ਮ੍ਰਿਤਕ ਦੇਹਾਂ ਦੀ ਹਾਲਤ ਬਹੁਤ ਖ਼ਰਾਬ ਸੀ ਅਤੇ ਘਾਟ ਉੱਪਰ ਹੀ ਪੋਸਟਮਾਰਟਮ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਜਲ ਸ਼ਕਤੀ ਮੰਤਰੀ ਗਜਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਸ਼ੇਖਾਵਤ ਨੇ ਗੰਗਾ ਨਦੀ ਵਿੱਚ ਮ੍ਰਿਤਕ ਦੇਹਾਂ ਨੂੰ ਸੁੱਟਿਆ ਜਾਣਾ ਦੁਰਭਾਗਾ ਦੱਸਿਆ ਅਤੇ ਸੂਬਿਆਂ ਨੂੰ ਅਪੀਲ ਕੀਤੀ ਸੀ ਕਿ ਇਸ ਮਾਮਲੇ ਨੂੰ ਗੰਭੀਰਤਾ ਨਾਲ ਲੈਣ। ਗਜੇਂਦਰ ਸਿੰਘ ਸ਼ੇਖਾਵਤ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਇਹ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਜਾਂਚ ਦਾ ਮਾਮਲਾ ਹੈ। ਮੋਦੀ ਸਰਕਾਰ ਮਾਂ ਗੰਗਾ ਦੀ ਨਿਰਮਲਤਾ ਅਤੇ ਅਵਿਰਲ ਪ੍ਰਵਾਹ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਵਚਨਬੱਧ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਅੱਧ ਸੜੀਆਂ ਲਾਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਗੰਗਾ ਵਿੱਚ ਸੁੱਟਣ ਨਾਲ ਨਾ ਕੇਵਲ ਨਦੀ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਿਤ ਹੋਵੇਗੀ ਸਗੋਂ ਸੰਕਰਮਣ ਫੈਲਣ ਦਾ ਵੀ ਡਰ ਹੈ।" ਇਹ ਮਾਮਲਾ ਕੇਵਲ ਬਿਹਾਰ ਦੇ ਚੌਸਾ ਦਾ ਨਹੀਂ ਹੈ।  ਮੰਗਲਵਾਰ ਨੂੰ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਗਾਜ਼ੀਪੁਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿਚ ਵੀ ਦੋ ਦਰਜਨ ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ  ਲਾਸ਼ਾਂ ਮਿਲੀਆਂ। ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਇਨ੍ਹਾਂ ਮ੍ਰਿਤਕ ਦੇਹਾਂ ਦੀ ਸ਼ਨਾਖਤ ਕਰਨ ਦੀ...


...ਮ ਰਿਪੋਰਟ ਦਾ ਵੀ ਇੰਤਜ਼ਾਰ ਕਰ ਰਹੇ ਹਾਂ।“

“ਫ਼ਿਲਹਾਲ ਅਜੇ ਤੱਕ ਮਿਲੀ ਰਿਪੋਰਟ ਵਿੱਚ ਮੌਤ ਦਾ ਕਾਰਨ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਰੇਪ ਬਾਰੇ ਪੁਸ਼ਟੀ ਨਹੀਂ ਹੋਈ ਹੈ, ਇਹੀ ਜਾਨਣ ਲਈ ਪੂਰੀ ਪੋਸਟਮਾਰਟਮ ਰਿਪੋਰਟ ਦਾ ਇੰਤਜ਼ਾਰ ਹੈ। ਜਿਸ ਨੂੰ ਆਉਣ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮਹੀਨੇ ਦਾ ਸਮਾਂ ਲੱਗ ਸਕਦਾ ਹੈ।"

ਵੀਡੀਓ: ਬੀਬੀਸੀ ਪੰਜਾਬੀ ਨੂੰ ਇੰਝ ਲਿਆਓ ਆਪਣੀ ਹੋਮ ਸਕਰੀਨ ’ਤੇ

ਇੰਸਪੈਕਟਰ ਸੇਖੋਂ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਇਸ ਕੇਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕੋ ਹੀ ਮੁਲਜ਼ਮ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਗ੍ਰਿਫਤਾਰ ਕਰ ਲਿਆ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਗ੍ਰਿਫਤਾਰ ਮੁਲਜ਼ਮ ਇਕੱਲਾ ਉਹ ਪੱਥਰ ਚੁੱਕਣ ਦੇ ਸਮਰੱਥ ਹੈ ਜਿਸ ਨਾਲ ਬੱਚੀ ਨੂੰ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।

ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ, "ਪਹਿਲਾਂ ... ਬਾਕੀ ਲੇਖ ਲਿਖੋ:

ਹੇ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ, "ਮੇਰੇ ਪਤੀ ਤਾਂ ਸਿਰਫ ਬੱਚੀ ਦੇ ਇਨਸਾਫ਼ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣ ਗਏ ਸੀ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਗ੍ਰਿਫਤਾਰ ਕਰ ਲਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।”

“ਅਸੀਂ ਮਿਲਣ ਦੀ ਵੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਪਰ ਮਿਲਣ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਅਸੀਂ ਜ਼ਮਾਨਤ ਅਰਜ਼ੀ ਲਗਾਈ ਹੈ ਪਰ ਫਿਲਹਾਲ ਫੈਸਲਾ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ ਹੈ। "

ਪੰਜਾਬ ਸਟੂਡੈਂਟ ਯੁਨੀਅਨ(ਲਲਕਾਰ) ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਗ੍ਰਿਫਤਾਰ ਕੀਤੇ ਗਏ ਨੌਜਵਾਨ ਅਮਨਦੀਪ ਦੀ ਦੋਸਤ ਅਮਨ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਹੱਲੋਮਾਜਰਾ ਵਿੱਚ ਮਜ਼ਦੂਰ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਦੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹਾਉਣ ਅਤੇ ਇਲਾਕੇ ਵਿੱਚ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀ ਚਲਾਉਣ ਵਾਲੇ ਸਾਡੇ ਦੋਸਤਾਂ ਦਾ ਫੋਨ ਆਇਆ ਕਿ ਇੱਥੇ ਇੱਕ ਛੇ ਸਾਲ ਦਾ ਕਤਲ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਇੱਥੇ ਕਾਫੀ ਲੋਕ ਇਕੱਠਾ ਹੋ ਰਹੇ ਹਨ, ਤੁਸੀਂ ਵੀ ਆ ਜਾਓ।”

ਸੰਕੇਤਕ ਤਸਵੀਰ

“ਜਦੋਂ ਮੈਂ ਅਤੇ ਅਮਨ ਪਹੁੰਚੇ ਤਾਂ ਰੋਡ ਜਾਮ ਕੀਤਾ ਹੋਇਆ ਸੀ ਅਤੇ ਲੋਕ ਮੌਜੂਦ ਸੀ। ਲੋਕ ਮੁਲਜ਼ਮਾਂ ਬਾਰੇ ਪੁੱਛ ਰਹੇ ਸੀ। ਅਸੀਂ ਉੱਥੇ ਜਾ ਕੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਬਿਠਾਉਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਤੇ ਸ਼ਾਂਤਮਈ ਧਰਨੇ ਦੀ ਅਪੀਲ ਕੀਤੀ।”

“ਅਸੀਂ ਪੁਲਿਸ ਤੋਂ ਐਫ.ਆਈ.ਆਰ ਦੀ ਕਾਪੀ ਮੰਗੀ ਤਾਂ ਉਸ ਵਿੱਚ ਰੇਪ ਦੀ ਧਾਰਾ ਜੋੜੀ ਨਹੀਂ ਗਈ ਸੀ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਪੋਸਟਮਾਰਟਮ ਰਿਪੋਰਟ ਨਹੀਂ ਆਈ ਹੈ ਇਸ ਲਈ ਇਹ ਧਾਰਾ ਨਹੀਂ ਜੋੜੀ ਜਾ ਸਕਦੀ। ਲੜਕੀ ਦਾ ਪਰਿਵਾਰ ਅਤੇ ਮੌਜੂਦ ਤਿੰਨ ਜਣਿਆਂ ਨੂੰ ਗ੍ਰਿਫਤਾਰ ਕਰਨ ਦੀ ਗੱਲ ਕਹਿ ਰਹੇ ਸੀ।”

“ ਪੁਲਿਸ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਮੁਲਜ਼ਮ ਗ੍ਰਿਫਤਾਰ ਹੈ। ਅਸੀਂ ਪੁਲਿਸ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਕਿ ਲਿਖਤੀ ਵਿੱਚ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇ ਕਿ ਸਾਰੇ ਮੁਲਜ਼ਮ ਫੜ ਲਏ ਗਏ ਹਨ ਅਤੇ ਧਰਨਾ ਚੁੱਕ ਲਿਆ ਜਾਏਗਾ। ਵਾਰ-ਵਾਰ ਲੋਕ ਇਹ ਕਹਿ ਰਹੇ ਸੀ ਕਿ ਅਸਲ ਮੁਲਜ਼ਮ ਫੜੇ ਨਹੀਂ ਜਾਣਗੇ। ਉੱਥੇ ਮੌਜੂਦ ਲੋਕਾਂ ਅੰਦਰ ਗੁੱਸਾ ਸੀ।”

“ਸ਼ਾਮ ਦੇ ਛੇ-ਸੱਤ ਵੱਜ ਚੁੱਕੇ ਸੀ। ਅਸੀਂ ਸੋਚਿਆ ਕਿ ਟਰੈਫਿਕ ਜਾਮ ਕਰਕੇ ਕਿੰਨਾ ਸਮਾਂ ਬੈਠਾਂਗੇ, ਇਸ ਤੋਂ ਬਿਹਤਰ ਹੈ ਕਿ ਧਰਨਾ ਚੁੱਕਿਆ ਜਾਵੇ ਅਤੇ ਹੱਲੋਮਾਜਰਾ ਵਿੱਚ ਮਾਰਚ ਕੱਢਿਆ ਜਾਵੇ ਜਿਸ ਨਾਲ ਪੁਲਿਸ ਉੱਤੇ ਦਬਾਅ ਬਣੇ।"

ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਇਸੇ ਦੌਰਾਨ ਪੁਲਿਸ ਨੇ ਲਾਠੀਚਾਰਜ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਖਦੇੜਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ। ਇਸੇ ਦੌਰਾਨ ਇਨ੍ਹਾਂ ਤਿੰਨਾ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਨੂੰ ਗ੍ਰਿਫਤਾਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। "ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕੁੱਟਿਆ ਗਿਆ, ਰਾਤ ਬਾਰਾਂ ਵਜੇ ਤੱਕ ਅਸੀਂ ਵੀ ਸੈਕਟਰ-31 ਥਾਣੇ ਬਾਹਰ ਖੜ੍ਹੇ ਰਹੇ।”

“ਅਗਲੇ ਦਿਨ ਮੈਜਿਸਟ੍ਰੇਟ ਕੋਲ ਪੇਸ਼ ਕਰਨ ਬਾਅਦ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਬੁੜੈਲ ਜੇਲ੍ਹ ਭੇਜ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਵਕੀਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਜ਼ਮਾਨਤ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ।"

ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਦੀ ਗ੍ਰਿਫਤਾਰੀ ਬਾਰੇ ਪੁਲਿਸ ਦਾ ਪੱਖ

ਤਿੰਨਾਂ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਦੀ ਗ੍ਰਿਫਤਾਰੀ ਸਬੰਧੀ ਐਫ.ਆਈ.ਆਰ ਮੁਤਾਬਕ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਪੁਲਿਸ ਦੀ ਡਿਊਟੀ ਅਤੇ ਸਰਕਾਰੀ ਕੰਮ ਵਿੱਚ ਅੜਿੱਕਾ ਪਾਇਆ, ਪੁਲਿਸ ਮੁਲਾਜ਼ਮਾਂ ਨੂੰ ਸੱਟ ਪਹੁੰਚਾਈ, ਬੇਵਜ੍ਹਾ ਰੋਡ ਜਾਮ ਕਰਕੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਕੀਤਾ ਹੈ।

ਸੈਕਟਰ-  31 ਥਾਣੇ ਦੇ ਐਸ.ਐਚ.ਓ ਨਰਿੰਦਰ ਪਟਿਆਲ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਤਿੰਨੋਂ ਗ੍ਰਿਫਤਾਰ ਨੌਜਵਾਨ ਨਿਆਂਇਕ ਹਿਰਾਸਤ ਵਿੱਚ ਹਨ ਅਤੇ ਹੋਰ ਵੀ ਲੋਕਾਂ ਦੀ...


...ਮ ਵਰਗੇ ਹਾਲਾਤ ਫਿਰ ਹੋ ਗਏ ਹਨ।"

ਬੀਬੀਸੀ ਨਾਲ ਗੱਲਬਾਤ ਕਰਦਿਆਂ ਅਹਿਮਦਾਬਾਦ ਦੇ ਕਲੈਕਟਰ ਵਿਕਰਾਂਤ ਪਾਂਡੇ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਸਾਈਬਰ ਕ੍ਰਾਈਮ ਸੈੱਲ ਫੇਕ ਨਿਊਜ਼ ਖਿਲਾਫ਼ ਨਿਗਰਾਨੀ ਰੱਖਣ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੈ।

ਵਿਕਰਾਂਤ ਪਾਂਡੇ ਨੇ ਇਹ ਵੀ ਕਿਹਾ ਕਿ ਸਰਕਾਰ ਫੇਕ ਨਿਊਜ਼ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਲਈ ਇੱਕ ਨਵਾਂ ਕਾਨੂੰਨ ਲਿਆਉਣ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ 'ਚ ਹੈ ਤਾਂ ਕਿ ਵੱਟਸਐਪ ਵਰਗੀਆਂ ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ ਵੈੱਬਸਾਈਟਜ਼ 'ਤੇ ਫੈਲੀਆਂ ਅਫਵਾਹਾਂ ਨੂੰ ਰੋਕਿਆ ਜਾ ਸਕੇ।

ਇਸ ਦੌਰਾਨ ਗੁਜਰਾਤ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਪੀੜਤ ਪਰਿਵਾਰ ਨੂੰ 8 ਲੱਖ ਰੁਪਏ ਦਾ ਮੁਆਵਜ਼ਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਸੂਬਾ ਸਰਕਾਰ ਨੇ 9 ਅਕਤੂਬਰ 2018 ਨੂੰ ਚੁੰਨਟ ਕਲਬੇਲੀਆ ਨੂੰ ਚੈੱਕ ਸੌਂਪਿਆ।

ਸਪੇਰਾ ਭਾਈਚ... ਬਾਕੀ ਲੇਖ ਲਿਖੋ:

ਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵੱਟਸਐਪ ਨੇ ਫਾਰਵਰਡਡ ਮੈਸੇਜ ਵਾਲਾ ਟੈਗ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਮੈਸੇਜ ਫਾਰਵਰਡ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵੀ ਸੀਮਿਤ ਕਰ ਦਿੱਤੀ।

ਇਹ ਵੀਡੀਓ ਵੀ ਦੇਖੋ

(ਬੀਬੀਸੀ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਲ FACEBOOK, INSTAGRAM, TWITTERਅਤੇ YouTube 'ਤੇ ਜੁੜੋ।)


...ਮਕਾਨ ਮਾਲਕ 'ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਹੋ ਗਏ।"

ਉਸ ਨੇ ਅੱਗੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਪੁਲਿਸ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਬੱਸ ਅੱਡੇ ਤੱਕ ਸੁਰੱਖਿਆ ਮੁਹੱਈਆ ਕਰਵਾਈ।"

ਉਸ ਨੂੰ ਯਕੀਨ ਨਹੀਂ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਕਾਲਜ ਵਾਪਸ ਜਾ ਸਕੇਗਾ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਐਮ.ਐਸ.ਸੀ (ਕੈਮਿਸਟਰੀ) ਪੂਰੀ ਕਰ ਸਕੇਗਾ।

ਮੁਜ਼ਾਮਿਲ ਬੱਟ ਨੇ ਵੀ ਅਜਿਹੇ ਹੀ ਤਜ਼ਰਬੇ ਸਾਂਝੇ ਕੀਤੇ, ਜੋ ਜਲਦੀ ਤੋਂ ਜਲਦੀ ਆਪਣੇ ਸ਼ਹਿਰ ਬਾਰਾਮੁੱਲਾ ਜਾਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਪਰਿਵਾਰਕ ਮੈਂਬਰ ਫ਼ਿਕਰ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ।

ਆਰਜ਼ੀ ਰੈਣ-ਬਸੇਰੇ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਜ਼ਿਆਦਤਰ ਮੁੰਡੇ ਆਪਣੇ ਘਰਾਂ ਨੂੰ ਜਾਣ ਲਈ ਉਤਾਵਲੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਾਪੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਅੰਦਰ ਹੀ ਰਹਿਣ ਲਈ ਕਹਿ ਰਹੇ ਹਨ।

ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਮੁਤਾਬਕ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ... ਬਾਕੀ ਲੇਖ ਲਿਖੋ:

ਵਾਲਿਆਂ ਨੇ ਮਕਾਨ ਮਾਲਕਾਂ ਨੂੰ ਕਹਿ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਕਸ਼ਮੀਰੀ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਤੋਂ ਘਰ ਖਾਲੀ ਕਰਵਾ ਲਓ।

ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੇ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਬੇਨਤੀ ਕੀਤੀ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਹੋਸਟਲਾਂ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇ।

ਇਸੇ ਦੌਰਾਨ ਸਥਾਨਕ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਦੋ ਕਸ਼ਮੀਰੀ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨਾਲ ਕੁੱਟਮਾਰ ਕੀਤੀ। ਹੋਰ ਮੁੰਡਿਆਂ ਸਮੇਤ ਆਕਿਬ ਨੂੰ ਵੀ ਪੁਲਿਸ ਸੁਰੱਖਿਆ ਹੇਠ ਮੁੱਖ ਸੜਕ 'ਤੇ ਛੱਡਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।

ਆਕਿਬ ਇੱਕ ਫ਼ੋਨ ਕਾਲ ਸੁਣਨ ਲਈ ਚਲਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸੋਬੀਆ ਫ਼ੋਨ 'ਤੇ ਗੱਲ ਕਰਦੀ ਬਾਲਕੋਨੀ ਵਿੱਚ ਦਿਸਦੀ ਹੈ। ਉਸ ਦੇ ਹੱਥ ਹਾਲੇ ਵੀ ਕੰਬ ਰਹੇ ਨੇ।

ਉਹ ਦੱਸਦੀ ਹੈ ਉਸ ਦੀ ਕਲਾਸ ਦੀਆਂ ਕੁੜੀਆਂ ਫ਼ਿਕਰ ਕਰ ਰਹੀਆਂ ਨੇ ਅਤੇ ਉਸ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦੱਸ ਦਿੱਤਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਠੀਕ ਹੈ।

ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਕਮੇਟੀ ਦੇ ਸਾਬਕਾ ਮੈਂਬਰ ਅਮਰਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਨੇ ਗੁਰਦੁਆਰੇ ਨੇੜੇ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਰੈਣ ਬਸੇਰੇ ਅਤੇ ਭੋਜਨ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਸ਼ ਕੀਤੀ।

ਸਥਾਨਕ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਨੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਦੇ ਲੰਗਰ ਅਤੇ ਰਿਹਾਇਸ਼ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕਰਨ ਦੀ ਗੱਲ ਆਖੀ

ਮੇਜ਼ਬਾਨ ਨੇ ਸ਼ਰਨ ਲੈਣ ਵਾਲਿਆਂ ਨਾਲ ਲੰਬੀ ਗੱਲਬਾਤ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਝਿਜਕਦਿਆਂ ਇਹ ਪੇਸ਼ਕਸ਼ ਮਨਜ਼ੂਰ ਕਰ ਲਈ। ਅਮਿਰੰਦਰ ਸਿੰਘ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਗੁਰਦੁਆਰੇ ਲੈ ਗਏ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਪ੍ਰਬੰਧਾਂ ਦਾ ਭਰੋਸਾ ਦਿੱਤਾ।

ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ,"ਪੁਲਵਾਮਾ ਹਮਲਾ ਮੰਦਭਾਗਾ ਹੈ ਪਰ ਇਹ ਮਾਸੂਮ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਉਸ ਲਈ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਨਹੀਂ। ਮੇਰਾ ਧਾਰਮਿਕ ਫਰਜ਼ ਹੈ ਅਤੇ ਹਾਲਾਤ ਦੀ ਮੰਗ ਹੈ ਕਿ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਦੀ ਹਰ ਸੰਭਵ ਮਦਦ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇ।"

ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸਿੰਘ ਸ਼ਹੀਦਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਸੰਤ ਸਿੰਘ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਪੁਲਵਾਮਾ ਹਮਲਾ ਮੰਦਭਾਗਾ ਹੈ, ਕਸ਼ਮੀਰੀ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਬਣਾਉਣਾ ਹੋਰ ਵੀ ਮੰਦਭਾਗਾ। ਉੱਤਰਾਖੰਡ ਅਤੇ ਹਰਿਆਣਾ ਤੋਂ ਆ ਰਹੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਡਰੇ ਹੋਏ ਹਨ ਅਤੇ ਅਸੀਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਲੰਗਰ ਅਤੇ ਰਹਾਇਸ਼ ਦੇ ਇੰਤਜ਼ਾਮ ਕਰ ਰਹੇ ਹਾਂ।"

ਅੰਬਾਲਾ ਦੇ ਐਸਐਸਪੀ ਆਸਥਾ ਮੋਦੀ ਨੇ ਬੀਬੀਸੀ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਹਾਲਾਤ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਾਬੂ ਵਿੱਚ ਹਨ ਅਤੇ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਵੀ ਕਾਨੂੰਨ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਲੈਣ ਦਿੱਤਾ ਜਾਏਗਾ।

ਅੰਬਾਲਾ ਦੇ ਡਿਪਟੀ ਕਮਿਸ਼ਨਰ ਸ਼ਰਨਦੀਪ ਕੌਰ ਨੇ ਬੀਬੀਸੀ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਪੀੜਤ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਭਰੋਸਾ ਦਵਾਇਆ ਹੈ ਅਤੇ ਸੁਰੱਖਿਆ ਕਾਰਨਾਂ ਕਰਕੇ ਵਿਦਿਆਰਥਆਂ ਨੂੰ ਕੈਂਪਸ ਨਾ ਛੱਡਣ ਲਈ ਰਜ਼ਾਮੰਦ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਹੈ।

ਸਾਥੀ ਕਸ਼ਮੀਰੀ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਅਤੇ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਬੰਧਕਾਂ ਦੇ ਭਰੋਸੇ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਦੋ ਦਰਜਨ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੇ ਕਿਰਾਏ ਦੀਆਂ ਗੱਡੀਆਂ ਰਾਹੀਂ ਜੰਮੂ ਲਈ ਰਵਾਨਾ ਹੋਣ ਦਾ ਫ਼ੈਸਲਾ ਲਿਆ।

ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ, ਕੁਝ ਓਨੇ ਹੀ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਦੇਹਰਾਦੂਨ ਤੋਂ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸਿੰਘ ਸ਼ਹੀਦਾਂ ਆਏ ਅਤੇ ਦਾਅਵਾ ਕੀਤਾ ਕਿ ਵੱਖ ਵੱਖ ਥਾਵਾਂ 'ਤੇ ਕਈ ਲੋਕ ਫਸੇ ਹੋਏ ਹਨ।

ਇਸੇ ਦੌਰਾਨ ਸੀ.ਆਰ.ਪੀ.ਐਫ ਦੇ ਆਫ਼ੀਸ਼ੀਅਲ ਟਵਿੱਟਰ ਹੈਂਡਲ @crpfindia ਨੇ ਇੱਕ ਟਵੀਟ ਕੀਤਾ:

"ਕਸ਼ਮੀਰ ਦੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਤੰਗ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਕੀਤਾ ਜਾਣ...


...ਮਕਾਨ ਮਾਲਕ ਲੌਕਡਾਊਨ ਦੌਰਾਨ ਇਸ ਮਹੀਨੇ ਮਜ਼ਦੂਰਾਂ ਤੋਂ ਕਿਰਾਇਆ ਨਹੀਂ ਲੈਣਗੇ।

ਇਨ੍ਹਾਂ ਹੁਕਮਾਂ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਨਾ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਲਈ ਆਈਪੀਸੀ ਦੀ ਧਾਰਾ 188 ਦੇ ਤਹਿਤ ਛੇ ਮਹੀਨੇ ਦੀ ਕੈਦ ਜਾਂ ਜੁਰਮਾਨਾ ਕਰਨ ਦੀ ਗੱਲ ਕਹੀ ਗਈ ਹੈ।

ਜਦੋਂ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਨੇ 24 ਮਾਰਚ ਨੂੰ 21 ਦਿਨਾਂ ਲਈ ਲੌਕਡਾਊਨ ਦਾ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇਹ ਸਾਰੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਨਹੀਂ ਕਹੀਆਂ ਸਨ।

ਪੀਐੱਮ ਮੋਦੀ ਦੇ ਲੌਕਡਾਭਨ ਦੇ ਐਲਾਨ ਦੀ ਤੁਲਨਾ 2016 ਦੇ ਨੋਟਬੰਦੀ ਨਾਲ ਕੀਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ

ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਭਰੋਸਾ ਦਵਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਸੀ ਕਿ ਸਰਕਾਰ ਰਹਿਣ ਅਤੇ ਖਾਣ-ਪੀਣ ਦੀ ਸਮੱਸਿਆ ਨਹੀਂ ਹੋਣ ਦੇਵੇਗੀ।

ਹਾਲਾਤ ਵਿਗੜਨ 'ਤੇ ਹੀ ਸਰਕਾਰ ... ਬਾਕੀ ਲੇਖ ਲਿਖੋ:

ਹਰ ਗਰੀਬ ਦੇ ਖਾਤੇ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਤੀ ਮਹੀਨੇ 500 ਰੁਪਏ ਆਉਣਗੇ।

ਇਹ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਤਿੰਨ ਮਹੀਨਿਆਂ ਤੱਕ ਚੱਲੇਗਾ। ਕਿਸੇ ਵੀ ਔਸਤ ਪਰਿਵਾਰ ਲਈ 500 ਰੁਪਏ ਪ੍ਰਤੀ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ ਘਰ ਚਲਾਉਣਾ ਔਖਾ ਹੈ।

ਜੋ ਗਰੀਬ ਲੋਕ ਪੀਡੀਐਸ ਜਾਂ ਪੀਐਮਜੀਕੇਵਾਈ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਕੀ ਪ੍ਰਬੰਧ ਹਨ?  ਇਨ੍ਹਾਂ ਕਮੀਆਂ ਨੂੰ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਹਟਾਇਆ ਗਿਆ?

ਕੀ ਲੌਕਡਾਉਨ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਕੋਈ ਹੋਰ ਤਰੀਕਾ ਸੀ?

24 ਮਾਰਚ ਨੂੰ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਮੋਦੀ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਸਰਕਾਰ ਦੇਖ ਰਹੀ ਹੈ ਕਿ ਕਿਵੇਂ ਇਸ ਮਹਾਂਮਾਰੀ ਨੇ ਵਿਸ਼ਵ ਦੇ ਵਿਕਸਤ ਦੇਸਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਆਪਣੇ ਗੋਡਿਆਂ 'ਤੇ ਲਿਆ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।

ਲੌਕਡਾਊਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸੜਕਾਂ ਸੁੰਨੀਆਂ ਹੋ ਗਈਆਂ

ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਅਜਿਹਾ ਨਹੀਂ ਹੈ ਕਿ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇਸਾਂ ਨੇ ਇਸ ਨਾਲ ਨਜਿੱਠਣ ਲਈ ਢੁਕਵੇਂ ਕਦਮ ਨਹੀਂ ਚੁੱਕੇ ਜਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਸਰੋਤਾਂ ਦੀ ਘਾਟ ਹੈ।

ਸੱਚ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਕੋਰੋਨਾਵਾਇਰਸ ਇੰਨੀ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਫੈਲਿਆ ਹੈ ਕਿ ਸਾਰੀਆਂ ਤਿਆਰੀਆਂ ਅਤੇ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ਾਂ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਵਿਸ਼ਵ ਭਰ ਦੇ ਦੇਸਾਂ ਨੂੰ ਇਸ ਨਾਲ ਨਜਿੱਠਣ ਵਿੱਚ ਮੁਸ਼ਕਲਾਂ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਪੈ ਰਿਹਾ ਹੈ।

ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਸਮਾਜਿਕ ਦੂਰੀ ਬਣਾਉਣਾ ਹੀ ਇਸ ਸਮੇਂ ਇਸ ਬਿਮਾਰੀ ਨਾਲ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਢੰਗ ਨਾਲ ਲੜਨ ਦਾ ਤਰੀਕਾ ਹੈ।

ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਸਰਕਾਰ ਇਸ ਨਾਲ ਨਜਿੱਠਣ ਲਈ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਦੇਸਾਂ ਦੇ ਤਰੀਕਿਆਂ ਦਾ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਕਰਕੇ ਹੀ ਇਸ ਸਿੱਟੇ 'ਤੇ ਪਹੁੰਚੀ ਹੈ।

ਪਰ ਦੱਖਣੀ ਕੋਰੀਆ ਇਸ ਬਿਮਾਰੀ ਨਾਲ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਨੂੰ ਘਟਾਉਣ ਵਿੱਚ ਸਫ਼ਲ ਰਿਹਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਦਾ ਕਾਰਨ, ਵੱਧ ਤੋਂ ਵੱਧ ਟੈਸਟਿੰਗ ਕਰਨਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।

ਇੱਥੋਂ ਤੱਕ ਕਿ ਵਿਸ਼ਵ ਸਿਹਤ ਸੰਗਠਨ ਲਗਾਤਾਰ ਇਸ ਗੱਲ 'ਤੇ ਜ਼ੋਰ ਦੇ ਰਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਮਹਾਂਮਾਰੀ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਲਈ ਸੋਸ਼ਲ ਡਿਸਟੈਂਸਿੰਗ ਦੇ ਨਾਲ ਟੈਸਟ ਕਰਨਾ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਹੈ।

ਪਰ, ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਮੋਦੀ ਦੇ ਭਾਸ਼ਣ ਨੂੰ ਸੁਣਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਇਹ ਸਮਝ ਆਉਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਭਾਰਤ ਨੇ ਇਸ ਤੋਂ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕੋ ਸਬਕ ਸਿੱਖਿਆ ਹੈ ਕਿ ਸਮਾਜਿਕ ਦੂਰੀ ਅਤੇ ਲੌਕਡਾਊਨ ਦੇ ਜ਼ਰੀਏ ਹੀ ਵਾਇਰਸ ਦੀ ਚੇਨ ਨੂੰ ਤੋੜਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।

ਲੌਕਡਾਊਨ ਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਇਕੱਠੇ ਹੋਣ ਤੋਂ ਰੋਕਣਾ ਸੀ, ਪਰ ਇਹ ਪਰਵਾਸੀ ਸਮੂਹਾਂ ਵਿੱਚ ਚਲਦੇ ਨਜ਼ਰ ਆਏ।

ਜਦੋਂ ਸਰਕਾਰ ਅਤੇ ਸਿਸਟਮ ਦੀ ਆਲੋਚਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਈ ਤਾਂ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੀ ਯੋਗੀ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਬੱਸਾਂ ਭੇਜ ਦਿੱਤੀਆਂ ਅਤੇ ਲੋਕ ਬੱਸਾਂ ਵਿੱਚ ਇਕੱਠੇ ਬੈਠ ਕੇ ਗਏ।

ਅਜਿਹੀ ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ, ਲੌਕਡਾਊਨ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ  ਸਮਾਜਿਕ ਦੂਰੀ ਬਣਾ ਕੇ ਰੱਖਣ ਦਾ ਮੁੱਦਾ ਖ਼ਤਮ ਹੁੰਦਾ ਦਿਖਿਆ।

ਇਹ ਲੋਕ ਆਪਣੇ ਪਿੰਡ ਚਲੇ ਗਏ, ਪਰ ਸੂਬੇ ਦੀਆਂ ਸਰਕਾਰਾਂ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਜੋ ਕੀਤਾ, ਉਹ ਸਭ ਜਾਣਦੇ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕੁਆਰੰਟੀਨ ਭੇਜਣ ਦੀ ਗੱਲ ਕੀਤੀ ਗਈ ਪਰ ਉੱਥੇ ਮੁੱਢਲੀਆਂ ਸਹੂਲਤਾਂ ਵੀ ਨਹੀਂ ਹਨ।

ਭਾਰਤ ਨੇ ਦੱਖਣੀ ਕੋਰੀਆ ਤੋਂ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਸਿੱਖਿਆ?

ਮਾਰਚ 2020 ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ, ਵਿਸ਼ਵ ਸਿਹਤ ਸੰਗਠਨ ਨੇ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ ਕਿ...


...ਮਤਾ ਬੈਨਰਜਦ

16 ਅਗਸਤ, 1990 ਨੂੰ ਕਾਂਗਰਸ ਦੀ ਅਪੀਲ 'ਤੇ ਬੰਗਾਲ ਬੰਦ ਦੌਰਾਨ ਲਾਲੂ ਆਲਮ ਨੇ ਹਾਜਰਾ ਮੋੜ 'ਤੇ ਮਮਤਾ ਦੇ ਸਿਰ ਵਿੱਚ ਸੋਟੀ ਨਾਲ ਵਾਰ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਇਸ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਖੋਪੜੀ ਵਿੱਚ ਫਰੈਕਚਰ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ ਪਰ ਉਹ ਸਿਰ 'ਤੇ ਪੱਟੀ ਬੰਨਵਾ ਕੇ ਮੁੜ ਸੜਕ 'ਤੇ ਪ੍ਰਚਾਰ ਲਈ ਉੱਤਰ ਆਏ ਸਨ।

ਮਮਤਾ ਦੇ ਨਜ਼ਦੀਕੀ ਰਹੇ ਸੌਗਤ ਰਾਏ ਦੱਸਦੇ ਹਨ, "ਅਸੀਂ ਤਾਂ ਮੰਨ ਲਿਆ ਸੀ ਹੁਣ ਮਮਤਾ ਦਾ ਬਚਣਾ ਔਖਾ ਹੈ ਪਰ ਜਿਉਂਣ ਅਤੇ ਬੰਗਾਲ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਕੁਝ ਕਰਨ ਦੀ  ਧੁਨ ਨੇ ਹੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਬਚਾਇਆ ਸੀ।"

'ਦੀਦੀ: ਦਿ ਅਨਟੋਲਡ ਮਮਤਾ ਬੈਨਰਜ਼ੀ' ਸਿਰਲੇਖ ਹੇਠ ਮਮਤਾ ਦੀ ਜੀਵਨੀ ਲਿਖਣ ਵਾਲੇ ਪੱਤਰਕਾਰ ਸੁਪਤਾ ਪਾਲ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, "ਮਮਤਾ ਦ... ਬਾਕੀ ਲੇਖ ਲਿਖੋ:

ਹਮੇਸ਼ਾ ਮੋਰਚੇ 'ਤੇ ਰਹਿ ਕੇ ਲੜਾਈ ਕੀਤੀ।

ਸੜਕ ਤੋਂ ਸਕੱਤਰੇਤ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਣ ਦਾ ਕ੍ਰਿਸ਼ਮਾ

ਤ੍ਰਿਣਮੂਲ ਕਾਂਗਰਸ ਦੇ ਗਠਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਤੋਂ ਹੀ ਮਮਤਾ ਬੈਨਰਜ਼ੀ ਦੀ ਸਿਆਸਤ ਨੂੰ ਨਜ਼ਦੀਕ ਤੋਂ ਦੇਖਣ ਅਤੇ ਰਿਪੋਰਟਿੰਗ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਉੱਘੇ ਪੱਤਰਕਾਰ ਤਾਪਸ ਮੁਖ਼ਰਜ਼ੀ ਦੱਸਦੇ ਹਨ, "ਮਮਤਾ ਵਿੱਚ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਡਿੱਗ ਕੇ ਉੱਠਣ ਦਾ ਜੋ ਮਾਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਰਾਜਨੀਤੀ ਦੇ ਮੌਜੂਦਾ ਦੌਰ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਆਗੂ ਵਿੱਚ ਦੇਖਣ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦਾ। ਹਾਰ ਤੋਂ ਘਬਰਾਉਣ ਦੀ ਬਜਾਇ ਉਹ ਦੁਗਣੀ ਤਾਕਤ ਅਤੇ ਜੋਸ਼ ਨਾਲ ਆਪਣੀ ਮੰਜ਼ਲ ਵੱਲ ਤੁਰ ਪੈਂਦੀ ਹੈ।"

ਮਮਤਾ ਬੈਨਰਜੀ

ਮੁਖ਼ਰਜ਼ੀ ਇਸ ਲਈ ਸਾਲ 2006 ਦੀਆਂ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਚੋਣਾਂ ਦੀ ਮਿਸਾਲ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਮੀਡੀਆ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਸਿਆਸੀ ਹਲਕਿਆਂ ਤੱਕ ਵਿੱਚ ਮੰਨ ਲਿਆ ਗਿਆ ਸੀ ਕਿ ਇਸ ਵਾਰ ਮਮਤਾ ਦੀ ਪਾਰਟੀ ਦਾ ਸੱਤਾ ਵਿੱਚ ਆਉਣਾ ਤੈਅ ਹੈ।

ਖ਼ੁਦ ਮਮਤਾ ਨੇ ਮੋਦਿਨੀਪੁਰ ਵਿੱਚ ਪੱਤਰਕਾਰਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੀਆਂ ਦੋ ਉਂਗਲੀਆਂ ਨਾਲ ਜਿੱਤ ਦਾ ਨਿਸ਼ਾਨ ਦਿਖਾਉਂਦਿਆਂ ਕਿਹਾ ਸੀ ਕਿ ਹੁਣ ਅਗਲੀ ਮੁਲਾਕਾਤ ਰਾਈਟਰਜ਼ ਬਿਲਡਿੰਗ ਵਿੱਚ ਹੋਵੇਗੀ ਪਰ ਰੈਲੀਆਂ ਵਿੱਚ ਭਾਰੀ ਭੀੜ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਪਾਰਟੀ ਨੂੰ ਕਾਮਯਾਬੀ ਨਾ ਮਿਲੀ।

ਮਮਤਾ ਨੇ ਉਸ ਸਮੇਂ ਖੱਬੇਪੱਖੀਆਂ 'ਤੇ 'ਸਾਇੰਟਿਫ਼ਿਕ ਰਿਗਿੰਗ' ਦਾ ਇਲਜ਼ਾਮ ਲਗਾਇਆ ਸੀ ਪਰ ਉਸੇ ਦਿਨ ਤੋਂ ਉਹ 2011 ਦੀਆਂ ਚੋਣਾਂ ਦੀਆਂ ਤਿਆਰੀਆਂ ਵਿੱਚ ਲੱਗ ਗਏ। ਕੁਝ ਸਮਾਂ ਬਾਅਦ ਨੰਦੀਗ੍ਰਾਮ ਅਤੇ ਸਿੰਗੂਰ ਵਿੱਚ ਜ਼ਮੀਨ ਕਬਜ਼ੇ ਦੇ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਫ਼ੈਸਲੇ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਹੱਥਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਮੁੱਦਾ ਦੇ ਦਿੱਤਾ।

ਮੁਖ਼ਰਜੀ ਦੱਸਦੇ ਹਨ, "ਸਾਲ 2004 ਦੀਆਂ ਲੋਕ ਸਭਾ ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ ਮਮਤਾ ਟੀਐੱਮਸੀ ਦੇ ਇੱਕਲੇ ਸੰਸਦ ਮੈਂਬਰ ਸਨ। ਪਰ 2009 ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਪਾਰਟੀ ਦੀਆਂ ਸੀਟਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ 19 ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਾ ਦਿੱਤੀ।"

2004 ਦੀਆਂ ਲੋਕ ਸਭਾ ਚੋਣਾਂ ਦੇ ਨਤੀਜਿਆਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਮਮਤਾ ਬੈਨਰਜੀ ਇੱਕ ਪ੍ਰੈੱਸ ਕਾਨਫ਼ਰੰਸ ਦੌਰਾਨ

ਮਮਤਾ ਬੈਨਰਜ਼ੀ ਦੇ ਕੱਟੜ ਦੁਸ਼ਮਣ ਵੀ ਇਸ ਗੱਲ ਨੂੰ ਮੰਨਦੇ ਹਨ ਕਿ ਕਾਂਗਰਸ ਵਿੱਚ ਹਾਉਮੈਂ ਦੀ ਲੜਾਈ ਅਤੇ ਸਿਧਾਤਾਂ 'ਤੇ ਟਕਰਾਅ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਅਲੱਗ ਹੋ ਕੇ ਨਵੀਂ ਪਾਰਟੀ ਬਣਾਉਣ ਅਤੇ ਮਹਿਜ਼ 13 ਸਾਲਾਂ ਦੇ ਅੰਦਰ ਹੀ ਸੂਬੇ ਵਿੱਚ ਮਜ਼ਬੂਤੀ ਨਾਲ ਜੜ੍ਹਾਂ ਲਾਈ ਬੈਠੀ ਖੱਬੇਪੱਖੀ ਸਰਕਾਰ ਨੂੰ ਹਾਰ ਦੇ ਕਿ ਸੜਕ ਤੋਂ ਸਕੱਤਰੇਤ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਣ ਦਾ ਜਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਾ ਕ੍ਰਿਸ਼ਮਾ ਮਮਤਾ ਨੇ ਦਿਖਾਇਆ ਹੈ, ਉਸ ਦੀ ਮਿਸਾਲ ਘੱਟ ਹੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ।

ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਕਾਂਗਰਸ ਪ੍ਰਧਾਨ ਦੀ ਚੋਣ ਵਿੱਚ ਮਮਤਾ ਨੂੰ ਹਰਾਉਣ ਵਾਲੇ ਸੋਮੇਨ ਮਿਤਰਾ ਨੇ ਵੀ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਮਮਤਾ ਦਾ ਲੋਹਾ ਮੰਨਿਆ ਸੀ। ਉਹ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਕਾਂਗਰਸ ਛੱਡ ਕੇ ਟੀਐੱਮਸੀ ਵਿੱਚ ਆ ਗਏ ਸਨ ਅਤੇ ਸੰਸਦ ਮੈਂਬਰ ਵੀ ਬਣੇ।

ਵੀਡੀਓ: ਬੀਬੀਸੀ ਪੰਜਾਬੀ ਨੂੰ ਇੰਝ ਲਿਆਓ ਆਪਣੀ ਹੋਮ ਸਕਰੀਨ ’ਤੇ

ਲੰਬੇ ਅਰਸੇ ਤੱਕ ਟੀਐੱਮਸੀ ਕਵਰ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਉੱਘੇ ਪੱਤਰਕਾਰ ਪੁਲਕੇਸ਼ ਘੋਸ਼ ਮੰਨਦੇ ਹਨ ਕਿ ਜ਼ਿੱਦ ਅਤੇ ਜੁਝਾਰੂਪਣ ਮਮਤਾ ਦੇ ਖੂਨ ਵਿੱਚ ਰਿਹਾ ਹੈ।

ਉਹ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, ''ਇਹ ਜੁਝਾਰੂਪਣ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ...


...ਮਤੀ ਨੂੰ ਮਾਨਤਾ ਦੇਣ ਦੀ ਦਲੀਲ ਨਾਲ ਸਹਿਮਤ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਅਪੀਲ ਖ਼ਾਰਜ ਕਰ ਦਿੱਤੀ।

ਮੱਧ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਸਰਕਾਰ ਬਾਸਮਤੀ ਨੂੰ ਜੀਆਈ ਟੈਗ ਦੀ ਮਾਨਤਾ ਦਿਵਾਉਣ ਲਈ ਸੁਪਰੀਮ ਕੋਰਟ ਪਹੁੰਚ ਗਈ ਹੈ

ਮਦਰਾਸ ਹਾਈਕੋਰਟ ਦੇ ਫ਼ੈਸਲੇ ਦੇ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਮੱਧ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਸਰਕਾਰ ਹੁਣ ਸੁਪਰੀਮ ਕੋਰਟ ਪਹੁੰਚੀ ਹੈ। ਸੂਬੇ ਦੀ ਸ਼ਿਵਰਾਜ ਚੌਹਾਨ ਸਰਕਾਰ ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਹੈ ਮੱਧ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਕਈ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਪੁਰਾਤਨ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਬਾਸਮਤੀ ਦੀ ਖੇਤੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਆਧਾਰ ਉੱਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਜੀਆਈ ਟੈਗ ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਕੀਤਾ ਹੈ।

ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਦੌਰ ਵਿੱਚ ਮੱਧ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਪੱਖ ਵਿੱਚ ਫ਼ੈਸਲਾ ਵੀ ਆਇਆ ਪਰ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਅਤੇ ਪ੍ਰੋਸੈਸਡ ਭੋਜਨ ਉਤਪਾਦ ਨਿ... ਬਾਕੀ ਲੇਖ ਲਿਖੋ:

ਦੋ ਐਕਸਪੋਰਟਰਜ਼ ਨੂੰ ਖ਼ੁਸ਼ ਕਰਨ ਲਈ ਮੱਧ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਸਰਕਾਰ ਅਜਿਹਾ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ। ਇਸ ਸਮੇਂ ਪੂਰੀ ਦੁਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦੀ ਬਾਸਮਤੀ ਦੀ ਬੱਲੇ-ਬੱਲੇ ਹੈ ਅਤੇ ਜੇਕਰ ਅਸੀਂ ਇੱਕ ਸੂਬੇ ਤੱਕ ਹੀ ਇਸ ਨੂੰ ਸੀਮਤ ਕਰ ਦੇਵਾਂਗੇ ਤਾਂ ਇਸ ਨਾਲ ਕੌਮਾਂਤਰੀ ਪੱਧਰ ਉੱਤੇ ਬਾਸਮਤੀ ਦੇ ਭਾਰਤ ਦੇ ਕਾਰੋਬਾਰ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚੇਗਾ।"

ਮਾਹਿਰਾਂ ਦੀ ਰਾਏ?

ਇਸ ਮੁੱਦੇ ਉੱਤੇ ਬੀਬੀਸੀ ਪੰਜਾਬੀ ਨੇ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਮਾਮਲਿਆਂ ਦੇ ਮਾਹਰ ਸੁੱਚਾ ਸਿੰਘ ਗਿੱਲ ਨਾਲ ਗੱਲਬਾਤ ਕੀਤੀ।

ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਵਿਭਾਗ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰੀ ਡਾਕਟਰ ਨਰੇਸ਼ ਗੁਲਾਟੀ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਮੀਂਹ ਝੋਨੇ ਦੀ ਫ਼ਸਲ ਲਈ ਨੁਕਸਾਨਦੇਹ ਹੈ

ਸੁੱਚਾ ਸਿੰਘ ਗਿੱਲ ਮੁਤਾਬਕ, "ਗੁਣਵਤਾ ਪੱਖੋਂ ਬਾਸਮਤੀ ਪੰਜਾਬ, ਹਰਿਆਣਾ ਅਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੀ ਵਧੀਆਂ ਮੰਨੀ ਗਈ ਹੈ ਅਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਹੀ ਜੀਆਈ ਟੈਗ ਮਿਲਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।"

"ਮੱਧ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਨੇ ਪੰਜਾਬ, ਹਰਿਆਣਾ ਤੋਂ ਬਾਸਮਤੀ ਦੇ ਬੀਜ ਲੈ ਕੇ ਉੱਥੇ ਨਵੀਂ ਕਿਸਮ ਤਿਆਰ ਕਰ ਲਈ ਹੈ ਅਤੇ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਵੇਲੇ ਉਹ ਚੰਗੀ ਕਿਸਮ ਦੀ ਹੋਵੇ ਪਰ ਜਿੱਥੋਂ ਤੱਕ ਅਸਲੀ ਪੈਦਾਵਾਰ ਦਾ ਸਵਾਲ ਹੈ ਤਾਂ ਉਹ ਪੰਜਾਬ ਅਤੇ ਹਰਿਆਣਾ ਦੀ ਹੈ।"

ਉਨ੍ਹਾਂ ਉਦਾਹਰਨ ਦਿੰਦਿਆਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਵਾਈਨ ਫਰਾਂਸ ਦੀ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਵੇਲੇ ਕਈ ਦੇਸਾਂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਪਰ ਜਦੋਂ ਅਸਲੀ ਵਾਈਨ ਦੀ ਗੱਲ ਆਏਗੀ ਤਾਂ ਫਰਾਂਸ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਰੱਖਿਆ ਜਾਵੇਗਾ। ਇਸ ਕਰਕੇ ਮੱਧ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਬਾਸਮਤੀ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਠੀਕ ਨਹੀਂ ਹੈ।

ਜੀਆਈ ਟੈਗ ਕੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ?

ਜੀਓਗ੍ਰਾਫੀਕਲ ਇੰਡੀਕੇਸ਼ਨ ਟੈਗ (ਭੂਗੋਲਿਕ ਸੰਕੇਤਕ ਦਰਜਾ ਦੇਣਾ) ਭਾਰਤੀ ਸੰਸਦ ਨੇ 1999 ਵਿੱਚ ਰਜਿਸਟ੍ਰੇਸ਼ਨ ਐਂਡ ਪ੍ਰੋਟੇਕਸ਼ਨ ਐਕਟ ਦੇ ਤਹਿਤ 'ਜੀਓਗ੍ਰਾਫੀਕਲ ਇੰਡੀਕੇਸ਼ਨ ਆਫ਼ ਗੁਡਜ਼' ਲਾਗੂ ਕੀਤਾ ਸੀ।

ਇਸ ਆਧਾਰ ਉੱਤੇ ਭਾਰਤ ਦੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੋਣ ਵਾਲੀ ਵਸਤੂ ਦਾ ਕਾਨੂੰਨੀ ਅਧਿਕਾਰ ਉਸ ਸੂਬੇ ਨੂੰ ਦੇ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਬਨਾਰਸੀ ਸਾੜੀ, ਦਾਰਜਲਿੰਗ ਦੀ ਚਾਹ, ਸੋਲਾਪੁਰ ਦੀ ਚਾਦਰ ਇਸ ਕਾਨੂੰਨ ਦੇ ਤਹਿਤ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਹਨ।

ਕਿਸ ਨੂੰ ਮਿਲਦਾ ਹੈ ਜੀਆਈ ਟੈਗ?

ਕਿਸੇ ਵੀ ਵਸਤੂ ਨੂੰ ਜੀਆਈ ਟੈਗ ਦੇਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਉਸ ਦੀ ਸ਼ੁੱਧਤਾ, ਕੁਆਲਿਟੀ ਅਤੇ ਪੈਦਾਵਾਰ ਦੀ ਜਾਂਚ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

ਇਹ ਤੈਅ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਸ ਖ਼ਾਸ ਵਸਤੂ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਮੂਲ ਪੈਦਾਵਾਰ ਸਬੰਧਿਤ ਸੂਬੇ ਦੀ ਹੀ ਹੋਵੇ। ਸ਼ਰਤਾਂ ਮੁਤਾਬਕ ਇਹ ਵੀ ਤੈਅ ਕੀਤਾ ਜਾਣਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਭੂਗੋਲਿਕ ਸਥਿਤੀ ਦਾ ਉਸ ਵਸਤੂ ਦੀ ਪੈਦਾਵਾਰ ਵਿੱਚ ਕਿੰਨਾ ਹੱਥ ਹੈ।

ਜੀਓਗ੍ਰਾਫੀਕਲ ਇੰਡੀਕੇਸ਼ਨਜ਼ ਆਫ਼ ਗੁਡਜ਼ (ਰਜਿਸਟ੍ਰੇਸ਼ਨ ਐਂਡ ਪ੍ਰੋਟੈਕਸ਼ਨ) ਐਕਟ 1999 ਦੇ ਮੁਤਾਬਕ ਜੀਆਈ ਟੈਗ ਉਨ੍ਹਾਂ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਵਸਤਾਂ ਲਈ ਜਾਰੀ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਜੋ ਮੂਲ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇੱਕ ਦੇਸ ਦੇ ਸੂਬੇ ਜਾਂ ਖ਼ਿੱਤੇ ਜਾਂ ਸੂਬੇ ਦੇ ਖੇਤਰ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਹੋਵੇ ਜਿੱਥੇ ਅਜਿਹੀਆਂ ਵਸਤਾਂ ਦੀ ਗੁਣਵੱਤਾ, ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਜਾਂ ਹੋਰ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਇਸ ਦੇ ਭੌਤਿਕ ਉਤਪਤੀ ਦੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਨੂੰ...


...ਮਨਜ਼ੂਰੀ ਹਾਸਲ ਕਰ ਲਈ ਸੀ ਪਰ ਦੇਖਰੇਖ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਸੁਸਤ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਉਹ ਪਰਮਾਣੂ ਤਕਨੀਕ, ਖ਼ਾਸ ਕਰ ਸੈਂਟਰੀਫਿਊਜ਼ ਦੇ ਕੰਮ ਕਰਨ ਦੇ ਤਰੀਕੇ ਦੇ ਬਾਰੇ ਕਾਫ਼ੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਇਕੱਠੀ ਕਰ ਸਕੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਅਲਮੇਲੋ ਵਿੱਚ ਡੱਚ ਯੂਰੇਨੀਅਮ ਪਲਾਂਟ ਦਾ ਦੌਰਾ ਵੀ ਕੀਤਾ।"

ਇਸ ਇਨਸਾਕਲੋਪੀਡੀਆ ਅਨੁਸਾਰ, "ਸੈਂਟਰੀਫਿਊਜ਼ ਦੀ ਤਕਨੀਕ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ ਜਰਮਨ ਤੋਂ ਡੱਚ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਤਰਜਮਾ ਕਰਵਾਉਣਾ ਵੀ ਡਾ. ਖ਼ਾਨ ਦਾ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰ ਕੰਮ ਸੀ।"

ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ:

ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਇਹ ਸਿੱਖਿਆ ਕਿ ਜ਼ਿੱਪੀ ਸੈਂਟਰੀਫਿਊਜ਼ ਕਿਵੇਂ ਬਣਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਸਗੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਯੂਰੈਨਕੋ ਦੀ ਸਪਲਾਈ ਚੇਨ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ ਇਸ ਲ... ਬਾਕੀ ਲੇਖ ਲਿਖੋ:

ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਮਿਸ਼ਨ ਖ਼ਤਮ ਹੋ ਚੁੱਕਿਆ ਸੀ।

ਬ੍ਰਿਟਾਨਿਕਾ ਇਨਸਾਈਕਲੋਪੀਡੀਆ ਵਿੱਚ ਲਿਖਿਆ ਹੈ, 1980 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੇ ਮੱਧ ਵਿੱਚ ਖ਼ਾਨ ਨੇ ਦੁਨੀਆਂ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਕਈ ਕੰਪਨੀਆਂ ਖੜ੍ਹੀਆਂ ਕੀਤੀਆਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵੱਡੇ ਵਪਾਰ ਦਾ ਰੂਪ ਲੈ ਲਿਆ। ਇਹ ਵਪਾਰ ਜ਼ਿੱਪੀ ਸੈਂਟਰੀਫਿਊਜ਼ ਦੇ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਅਤੇ ਪੁਰਜ਼ੇ ਵੇਚਣ ਦਾ ਸੀ।

ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਗਾਹਕਾਂ ਵਿੱਚ ਈਰਾਨ ਸ਼ਾਮਲ ਸੀ ਜਿਸ ਨੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਮਾਡਲ ਤੋਂ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਹੋ ਕੇ ਯੂਰੇਨੀਅਮ ਇਨਰਿਚਮੈਂਟ ਲਈ ਇੱਕ ਪਰਮਾਣੂ ਕੇਂਦਰ ਬਣਾਇਆ।

ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਪਰਮਾਣੂ ਪਰੀਖਣ ਮੌਕੇ ਲਈ ਗਈ ਇਸ ਤਸਵੀਰ ਵਿੱਚ ਵਿਗਿਆਨੀ ਡਾ.ਸਮਰ ਮੁਬਾਰਕ ਅਤੇ ਪਰਮਾਣੂ ਊਰਜਾ ਕਮਿਸ਼ਨ ਦੇ ਮੁਖੀ ਡਾ.ਅਸ਼ਫਾਕ ਅਹਿਮਦ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਸੂਚਨਾ ਮੰਤਰੀ ਮੁਸ਼ਾਹਿਦ ਹੁਸੈਨ ਨਜ਼ਰ ਆ ਰਹੇ ਹਨ।

ਇਨਸਾਈਕਲੋਪੀਡੀਆ ਮੁਤਾਬਕ, ਡਾ਼ ਖ਼ਾਨ ਨੇ ਲਗਪਗ 13 ਵਾਰ ਉੱਤਰੀ ਕੋਰੀਆ ਦਾ ਦੌਰਾ ਕੀਤਾ ਤੇ ਸ਼ੱਕ ਹੈ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਹੀ ਉੱਤਰੀ ਕੋਰੀਆ ਨੂੰ ਯੂਰੇਨੀਅਮ ਇਨਰਿਚਮੈਂਟ ਦੀ ਤਕਨੀਕ ਦਿੱਤੀ ਹੈ।

ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ:

ਡਾ. ਖ਼ਾਨ ਨੇ ਲਿਬੀਆ ਨੂੰ ਵੀ ਪਰਮਾਣੂ ਤਕਨੀਕ ਵੇਚੀ ਪਰ ਸਾਲ 2003 ਵਿੱਚ ਅਮਰੀਕਾ ਨੇ ਉਸਦੇ ਪਰਮਾਣੂ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ 'ਤੇ ਇੱਕ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਰੋਕ ਲਾ ਦਿੱਤੀ।

ਇਸ ਮਗਰੋਂ ਅਮਰੀਕਾ ਨੇ ਡਾ. ਖ਼ਾਨ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਕੰਪਨੀਆਂ 'ਤੇ ਪਾਬੰਦੀਆਂ ਲਾ ਦਿੱਤੀਆਂ। ਅਮਰੀਕੀ ਦਬਾਅ ਕਾਰਨ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਨੇ ਇਸ ਸਾਇੰਸਦਾਨ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਹੀ ਦੇਸ ਵਿੱਚ ਗ੍ਰਿਫ਼ਤਾਰ ਕਰ ਲਿਆ।

4 ਫਰਵਰੀ 2004 ਦੇ ਇੱਕ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਪਰਮਾਣੂ ਤਕਨੀਕ ਦੀ ਕੌਮਾਂਤਰੀ ਤਸਕਰੀ ਦੀ "ਪੂਰੀ ਜਿੰਮੇਵਾਰੀ" ਕਬੂਲ ਕੀਤੀ।

ਉਸ ਸਮੇਂ ਬੀਬੀਸੀ ਨੂੰ ਦਿੱਤੇ ਇੱਕ ਇੰਟਰਵਿਊ ਵਿੱਚ ਡਾ. ਖ਼ਾਨ ਨੇ ਕਿਹਾ ਸੀ, "ਮੈਨੂੰ ਬੇਹੱਦ ਅਫ਼ਸੋਸ ਹੈ ਅਤੇ ਮੈਂ ਬਿਨਾਂ ਸ਼ਰਤ ਮਾਫ਼ੀ ਮੰਗਦਾ ਹਾਂ।"

ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇਹ ਵੀ ਮੰਨਿਆ ਸੀ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਉੱਤਰੀ-ਕੋਰੀਆ, ਈਰਾਨ ਅਤੇ ਇਰਾਕ ਨੂੰ ਪਰਮਾਣੂ ਤਕਨੀਕ ਦਿੱਤੀ। ਬਿਆਨ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਵਪਾਰ ਵਿੱਚ ਸਰਕਾਰ ਜਾਂ ਫੌਜ ਦੇ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣ ਦੀ ਗੱਲ ਨੂੰ ਰੱਦ ਕੀਤਾ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਨਸਾਈਕਲੋਪੀਡੀਆ ਅਨੁਸਾਰ "ਕਈ ਪਰਮਾਣੂ ਮਾਹਰਾਂ ਨੂੰ ਇਸ ਗੱਲ ਤੇ ਭਰੋਸਾ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ।"

ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਅਮਰੀਕੀ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਡਾ. ਖ਼ਾਨ ਦੇ ਵਪਾਰ ਬਾਰੇ ਪਤਾ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਠੋਸ ਕਦਮ ਚੁੱਕੇ ਉਦੋਂ ਤੱਕ ਤਿੰਨ ਦਹਾਕੇ ਲੰਘ ਚੁੱਕੇ ਸਨ। ਇਸ ਦਾ ਕਾਰਨ ਕਿਤੇ ਨਾ ਕਿਤੇ ਠੰਢੀ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਉਸਦਾ ਰੁੱਝਿਆ ਹੋਣਾ ਸੀ।

ਦਸੰਬਰ 1979 ਵਿੱਚ ਸੋਵੀਅਤ ਸੰਘ ਨੇ ਅਫ਼ਗਾਨਿਸਤਾਨ ’ਤੇ ਹਮਲਾ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਦੇ ਜਵਾਬ ਵਿੱਚ ਅਮਰੀਕਾ ਹਰਕਤ ਵਿੱਚ ਆਇਆ ਤੇ ਉਸਨੂੰ ਏਸ਼ੀਆ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਲਈ ਇੱਕ ਫੌਜੀ ਅੱਡੇ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਮਹਿਸੂਸ ਹੋਈ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਉਸ ਦੀ ਮਦਦ ਲਈ ਸਾਹਮਣੇ ਆਇਆ।

ਫੌਰਨ ਪਾਲਿਸੀ ਰਸਾਲੇ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਸਾਲ 2009 ਵਿੱਚ ਡਾ. ਖ਼ਾਨ ਨੇ ਇੱਕ ਇੰਟਰਵਿਊ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ ਸੀ, "ਅਫ਼ਗਾਨਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਜੰਗ ਨੇ ਸਾਨੂੰ ਆਪਣੀ ਪਰਮਾਣੂ ਸਮਰੱਥਾ...


...ਮਨਾਓ। ਨਾਲ ਹੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਸੂਬਿਆਂ ਵਿੱਚ ਜਾਣ ਤੋਂ ਬਚੋ ਜਿੱਥੇ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਮਾਮਲੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆ ਰਹੇ ਹਨ। ਕੋਰੋਨਾ ਸੰਬੰਧੀ ਲਾਪਰਵਾਹੀ ਆਉਣ ਵਾਲੀ ਦੀਵਾਲੀ ਨੂੰ ਖਰਾਬ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹੈ।"

ਵੀਡੀਓ: ਬੀਬੀਸੀ ਪੰਜਾਬੀ ਨੂੰ ਇੰਝ ਲਿਆਓ ਆਪਣੀ ਹੋਮ ਸਕਰੀਨ ’ਤੇ

ਸੂਬਿਆਂ ਮੁਤਾਬਕ ਦਿਸ਼ਾ-ਨਿਰਦੇਸ਼

ਹੋਲੀ ਦੌਰਾਨ ਮਹਾਂਮਾਰੀ ਦੇ ਵੱਧ ਰਹੇ ਖ਼ਤਰੇ ਦੇ ਮੱਦੇਨਜ਼ਰ ਸੂਬਾ ਸਰਕਾਰਾਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸੁਚੇਤ ਹੋ ਗਈਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਹੋਲੀ ਮਨਾਉਣ ਲਈ ਦਿਸ਼ਾ-ਨਿਰਦੇਸ਼ ਜਾਰੀ ਕੀਤੇ ਹਨ।

ਦਿੱਲੀ 'ਚ ਹੋਲੀ ਮੌਕੇ ਕੋਈ ਵੀ ਜਨਤਕ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ

ਦੂਜੀ ਲਹਿਰ ਤੇਜ਼ ਕਿਉਂ

ਕੋਰੋਨਾਵਾਇਰਸ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਲਹਿਰ ਵਿੱਚ 50 ਹਜ਼ਾਰ ਦੇ ਅੰਕੜੇ... ਬਾਕੀ ਲੇਖ ਲਿਖੋ:

ਟਰ, ਕੇਰਲ, ਪੰਜਾਬ, ਕਰਨਾਟਕ, ਛੱਤੀਸਗੜ ਅਤੇ ਗੁਜਰਾਤ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਦਿੱਲੀ, ਤਾਮਿਲਨਾਡੂ, ਹਰਿਆਣਾ, ਰਾਜਸਥਾਨ ਅਤੇ ਮੱਧ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਵੀ ਕੋਰੋਨਾ ਦਾ ਗ੍ਰਾਫ਼ ਵਧ ਰਿਹਾ ਹੈ।

ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ:

(ਬੀਬੀਸੀ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਲ FACEBOOK, INSTAGRAM, TWITTERਅਤੇ YouTube 'ਤੇ ਜੁੜੋ।)


...ਮਨੂ ਭਾਕਰ 10 ਮੀਟਰ ਏਅਰ ਪਿਸਟਲ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਉਮੀਦ ਹੈ।

ਮਨੂ ਭਾਕਰ

ਮਨੂ ਭਾਕਰ ਤਾਂ ਅਜੇ 12ਵੀਂ ਕਲਾਸ ਦੀ ਵਿਦਿਆਰਥਣ ਹੈ ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਕਾਮਯਾਬੀ ਦੀ ਦਾਸਤਾਨ ਘਰ-ਘਰ ਵਿੱਚ ਸੁਣਾਈ ਦਿੱਤੀ।

ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਈਐਸਐਸਐਫ ਵਿਸ਼ਵ ਨਿਸ਼ਾਨੇਬਾਜ਼ੀ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਵਿੱਚ 10 ਮੀਟਰ ਏਅਰ ਪਿਸਟਲ ਵਿੱਚ ਗੋਲਡ ਮੈਡਲ ਜਿੱਤਿਆ ਹੈ।

ਐਨਾ ਹੀ ਨਹੀਂ ਪਿਛਲੇ ਹਫ਼ਤੇ ਸਿਡਨੀ ਵਿੱਚ ਹੋਏ ਜੂਨੀਅਰ ਨਿਸ਼ਾਨੇਬਾਜ਼ੀ ਵਿਸ਼ਵ ਕੱਪ ਵਿੱਚ ਵੀ ਗੋਲਡ ਮੈਡਲ ਜਿੱਤਿਆ ਹੈ।

ਬੇਹੱਦ ਤਜਰਬੇਕਾਰ ਗਗਨ ਨਾਰੰਗ ਨੇ ਪਿਛਲੀਆਂ ਰਾਸ਼ਟਰਮੰਡਲ ਖੇਡਾਂ ਵਿੱਚ ਚਾਂਦੀ ਦਾ ਤਗਮਾ ਜਿੱਤਿਆ ਸੀ।

ਜਦਕਿ ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਸਾਲ 2010 ਵਿੱਚ ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਹੋ... ਬਾਕੀ ਲੇਖ ਲਿਖੋ:

ਸ਼੍ਰੇਅਸੀ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਸੀਮਾ ਤੋਮਰ ਟਰੈਪ ਅਤੇ ਸਾਨੀਆ ਸ਼ੇਖ ਅਤੇ ਮਹੇਸ਼ਵਰੀ ਚੌਹਾਨ ਸਟੀਕ ਵਿੱਚ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਸਾਧੇਗੀ।

(ਬੀਬੀਸੀ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਲ FACEBOOK, INSTAGRAM, TWITTERਅਤੇ YouTube 'ਤੇ ਜੁੜੋ।)


...ਮਰਾ ਬੰਦ ਕਰ...ਸਮਝਾ ਰਿਹਾ ਤੈਨੂੰ ਕੈਮਰਾ ਬੰਦ ਕਰ...''

ਇੰਨੇ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਹੋਰ ਨਕਾਬਪੋਸ਼ ਘੱਟ ਉਮਰ ਦਾ ਮੁੰਡਾ ਹੇਠਾਂ ਤੋਂ ਹੀ ਡਾਂਗ ਦਿਖਾ ਕੇ ਕਹਿੰਦਾ ਕਿ ਜੇਕਰ ਉੱਪਰ ਆ ਗਏ ਤਾਂ ਖ਼ੈਰ ਨਹੀਂ...।

ਪੁਲਿਸ ਅਤੇ ਪੈਰਾ ਮਿਲਟਰੀ ਦੇ ਤਕਬੀਨ ਦੋ ਦਰਜਨ ਜਵਾਨਾਂ ਦੇ ਪਹੁੰਚਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੋਹਾਂ ਧਿਰਾਂ ਦੀ ਭੀੜ ਆਪੋ-ਆਪਣੇ ਮੁਹੱਲਿਆਂ ਅਤੇ ਘਰਾਂ ਵੱਲ ਵਾਪਸ ਜਾਣ ਲੱਗੀ।

ਕੁਝ ਦੇਰ ਸ਼ਾਂਤੀ ਰਹੀ। ਪਰ ਫਿਰ ਨਾਅਰੇਬਾਜ਼ੀ ਅਤੇ ਧਮਕੀਆਂ ਦੀਆਂ ਸੁਰਾਂ ਤੇਜ਼ ਹੋਣ ਲੱਗੀਆਂ।

ਹਾਲਾਤ ਇਹ ਸਨ ਕਿ ਸੁਰੱਖਿਆ ਬਲਾਂ ਵੱਲੋਂ ਭੀੜ ਵਿਚ ਵੜ ਕੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਖਿੰਡਾਉਣ ਦੀ ਕੋਈ ਖਾਸ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਸੀ। ਹਾਂ, ਘਟਨਾ ਵਾਲੀ ਥਾਂ 'ਤੇ... ਬਾਕੀ ਲੇਖ ਲਿਖੋ:

ਣੇ ਰੱਖੋ...ਇੱਥੇ ਖੜਨਾ ਖ਼ਤਰੇ ਤੋਂ ਖਾਲੀ ਨਹੀਂ ਹੈ।'

ਕੁਝ ਬੰਦਿਆਂ ਨਾਲ ਅਸੀਂ ਇਲਾਕੇ ਅੰਦਰ ਦਾਖਲ ਹੋਏ। ਹਰ ਗਲੀ ਮੋੜ 'ਤੇ ਝੁੰਡ ਬਣਾ ਕੇ ਲੋਹੇ ਦੀਆਂ ਰਾਡਾਂ, ਡੰਡਿਆਂ ਨਾਲ ਲੈਸ ਨੌਜਵਾਨ ਖੜੇ ਸਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਕੁਝ ਨਕਾਬਪੋਸ਼ ਵੀ ਸਨ।

ਦੁਕਾਨਾਂ ਬੰਦ ਸਨ। ਘਰਾਂ ਦੇ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਬੰਦ ਸਨ।  ਬੱਚੇ, ਔਰਤਾਂ ਅਤੇ ਬਜ਼ੁਰਗ ਘਰਾਂ ਅੰਦਰ ਸਨ ਅਤੇ ਨੌਜਵਾਨ ਬਾਹਰ।

ਨਿਊ ਮੁਸਤਫਾਬਾਦ ਦੇ ਮੇਨ ਰੋਡ ਉੱਤੇ ਸਾੜੀ ਗਈ ਗੱਡੀ ਅਤੇ ਆਲੇ ਦੁਆਲੇ ਦੀਆਂ ਦੁਕਾਨਾਂ ਅਤੇ ਵਾਹਨਾਂ ਨੂੰ ਪਹੁੰਚਾਇਆ ਗਿਆ ਨੁਕਸਾਨ

ਅਸੀਂ ਪਹੁੰਚੇ ਦਾਨਿਸ਼ ਨਾਂ ਦੇ ਨੌਜਵਾਨ ਦੇ ਘਰ। ਦਾਨਿਸ਼ 24 ਤਰੀਕ ਨੂੰ ਹੋਈ ਹਿੰਸਾ ਵਿੱਚ ਜ਼ਖਮੀ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਉਸ ਦੀ ਲੱਤ 'ਤੇ ਗੋਲੀ ਲੱਗੀ ਹੈ। ਇਲਾਜ ਜੀਟੀਬੀ ਹਸਪਤਾਲ ਵਿੱਚ ਜਾਰੀ ਹੈ।

'ਮੀਡੀਆ ਵਾਲੇ ਆਏ ਨੇ, ਬੁਲਾਓ ਦਾਨਿਸ਼ ਦੀ ਮਾਂ ਨੂੰ' ਕਿਸੇ ਨੇ ਭੀੜ ਵਿੱਚੋਂ ਕਿਹਾ।

ਇਹ ਗੱਲ ਸੁਣਦੇ ਹੀ ਦਾਨਿਸ਼ ਦੀ ਮਾਂ ਇਸ਼ਰਤ ਬਾਹਰ ਆਈ ਅਤੇ ਕਹਿਣ ਲੱਗੀ, ''ਮੇਰਾ ਮੁੰਡਾ ਹੈ ਉਹ..ਪੰਜ ਭੈਣਾ ਦਾ ਇੱਕੋ ਭਰਾ..ਮੈਂ ਤਾਂ ਮਾਂ ਹਾਂ.. ਕੀ ਕਰਾਂ ਦੱਸੋ।''

ਦਾਨਿਸ਼ ਦੀ ਮਾਂ ਨੇ ਅੱਗੇ ਦੱਸਿਆ, ''24 ਤਰੀਕ ਨੂੰ ਪਿਓ-ਪੁੱਤ ਭਜਨਪੁਰਾ ਗਏ ਸਨ ਜਮਾਤ ਵਿੱਚ, ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵਿਛੜ ਗਏ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਸਾਨੂੰ ਪਤਾ ਲੱਗਿਆ ਕਿ ਦਾਨਿਸ਼ ਦੇ ਗੋਲੀ ਵੱਜੀ ਹੈ। ਪਹਿਲਾਂ ਤਾਂ ਸਥਾਨਕ ਹਸਪਤਾਲ ਵਿੱਚ ਲੈ ਗਏ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਜੀਟੀਬੀ ਲਿਜਾਣਾ ਪਿਆ।''

ਦਾਨਿਸ਼ ਦੀ ਮਾਂ ਇਸ਼ਰਤ ਬੀਬੀਸੀ ਨਾਲ ਗੱਲਬਾਤ ਦੌਰਾਨ

ਪੁਲਿਸ ਕੋਲ ਕੋਈ ਸ਼ਿਕਾਇਤ ਕੀਤੀ ਤੁਸੀਂ, ਇਸ ਸਵਾਲ ਦੇ ਜਵਾਬ ਵਿੱਚ ਇਸ਼ਰਤ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਸੀ, ''ਕੱਲ ਮੈਂ ਵੀ ਵਿਰੋਧ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕਰ ਰਹੀ ਸੀ ਪੁਲਿਸ ਦੇਖਦੀ ਰਹੀ ਅਤੇ ਸਾਨੂੰ ਲੋਕ ਆ ਕੇ ਕੁੱਟਣ ਲੱਗੇ। ਤੁਸੀਂ ਦੱਸੋਂ ਮੈਂ ਕਿਵੇਂ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਮੰਨ ਲਵਾਂ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ? ਕੀ ਪੁਲਿਸ ਸਾਡਾ ਸਾਥ ਦੇਵੇਗੀ? ''

ਜਦੋਂ ਅਸੀਂ ਮੁੜ ਬਾਹਰ ਆਉਣ ਲੱਗੇ ਤਾਂ ਵਾਪਸੀ ਵਿੱਚ ਸਾਨੂੰ ਆਟੋ ਡਰਾਈਵਰ ਗੁਲਸ਼ੇਰ ਮਿਲੇ।

ਨਿਊ ਮੁਸਤਫਾਬਾਦ ਇਲਾਕੇ ਦੀਆਂ ਗਲੀਆਂ

ਗੁਲਸ਼ੇਰ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਸੀ, ''ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਕਿੱਥੇ ਹੈ। ਇਹ ਸਿਰਫ਼ ਨਾਮ ਦਾ ਹੈ। ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਸਾਨੂੰ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਨਾਲ ਲੜਨ-ਭਿੜਨ ਲਈ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।''

ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਰੈਜ਼ੀਡੈਂਟ ਵੈਲਫੇਅਰ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਦੇ ਜਨਰਲ ਸਕੱਤਰ ਦੱਸਣ ਵਾਲੇ ਇਸਲਾਮੂਦੀਨ ਨੇ ਕਿਹਾ, ''ਕੁਝ ਬਾਹਰੀ ਲੋਕ ਹਿੰਦੂਆਂ ਅਤੇ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਪਾੜ ਪਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ।''

ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਮੌਜੂਦਾ ਹਾਲਾਤ ਦੀ 1984 ਦੇ ਸਿੱਖ ਕਤਲੇਆਮ ਨਾਲ ਤੁਲਨਾ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਕਹਿਣ ਲੱਗੇ, ''ਸੰਨ 1984 ਦੇ ਕਤਲੇਆਮ ਵਾਂਗ ਹੀ ਪੁਲਿਸ ਚੁੱਪਚਾਪ ਖੜੀ ਹੈ। ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਲੋਕ ਹਮਲੇ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ। ਕੀ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ ਪੁਲਿਸ, ਤੁਸੀਂ ਦੱਸੋ?''

ਨਿਊ ਮੁਸਤਫਾਬਾਦ ਦੇ ਵਸਨੀਕ ਇਸਲਾਮੂਦੀਨ 1984 ਦੇ ਸਿੱਖ ਕਤਲੇਆਮ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਦਿਆਂ

ਵਾਪਸੀ ਵੇਲੇ ਜਿਸ-ਜਿਸ ਨੂੰ ਪਤਾ ਲੱਗ ਰਿਹਾ ਸੀ ਕਿ ਮੀਡੀਆ ਵਾਲੇ ਆਏ ਹਨ ਉਹ ਸਾਡੇ ਪਿੱਛੇ ਪਿੱਛੇ।

ਸਾਡੇ ਨਾਲ ਇੱਕ ਸਥਾਨਕ ਸ਼ਖਸ ਸੀ ਜੋ ਸਾਨੂੰ ਇਲਾਕੇ ਵਿੱਚ...


...ਮਰੇ ਵਿੱਚ ਹਵਾ ਦੇ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਕਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਘੱਟ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਮੰਨ ਲਓ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਕਿਸੇ ਕਮਰੇ ਵਿੱਚ ਬੈਠੇ ਹੋ, ਅਜਿਹੇ ਵਿੱਚ ਤੁਹਾਨੂੰ ਉਥੇ ਸਾਹ ਲੈਣ ਲਈ ਆਕਸੀਜਨ ਦੀ ਲੋੜ ਪਵੇਗੀ। ਪਰ ਏਅਰ ਪਿਓਰੀਫ਼ਾਇਰ ਤੁਹਾਨੂੰ ਆਕਸੀਜਨ ਨਹੀਂ ਦੇ ਸਕਦਾ।”

“ਅਜਿਹੇ ਵਿੱਚ ਤੁਹਾਨੂੰ ਇੰਨੀ ਜਗ੍ਹਾ ਰੱਖਣੀ ਪਵੇਗੀ ਕਿ ਬਾਹਰ ਤੋਂ ਹਵਾ ਅੰਦਰ ਆ ਸਕੇ। ਕਮਰੇ ਵਿੱਚ ਵੈਂਟੀਲੇਸ਼ਨ ਦੀ ਲੋੜ ਹੋਵੇਗੀ। ਇੰਨਾਂ ਹਾਲਾਤ ਵਿੱਚ ਏਅਰ ਪਿਓਰੀਫ਼ਾਇਰ ਨੂੰ ਬਾਹਰ ਤੋਂ ਅੰਦਰ ਆਉਂਦੀ ਹਵਾ ਨੂੰ ਸ਼ੁੱਧ ਕਰਨਾ ਪਵੇਗਾ ਜੋ ਕਿ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿੱਚ ਚਣੌਤੀ ਭਰਿਆ ਹੈ।"

"ਤੁਸੀਂ ਦਿਨ ਦੇ 24 ਘੰਟੇ ਕਮਰੇ ਵਿੱਚ ਅੰਦਰ ਨਹੀਂ ਬੈਠ ਸਕਦੇ। ਦਿਨ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਵੀ ਵੇਲੇ ਜਦੋਂ ਹ... ਬਾਕੀ ਲੇਖ ਲਿਖੋ:

ਕਾਂ ਲਈ ਏਅਰ ਪਿਓਰੀਫ਼ਾਇਰ, ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਉਹ ਘਰ ਦੇ ਅੰਦਰ ਹੀ ਰਹਿਣ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਆਲੇ ਦੁਆਲੇ ਦੀ ਹਵਾ ਨੂੰ ਤੁਲਣਾ ਵਿੱਚ ਬਿਹਤਰ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਅਤੇ ਕੋਈ ਪਿਓਰੀਫ਼ਾਇਰ ਕਿੰਨਾ ਅਸਰਦਾਰ ਸਾਬਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਇਹ ਉਸਦੇ ਸਾਈਜ਼, ਨਿਪੁੰਨਤਾ ਅਤੇ ਕਮਰੇ ਦੇ ਸਾਈਜ਼ 'ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਹਰ ਏਅਰ ਪਿਓਰੀਫ਼ਾਇਰ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਕਮਰੇ ਦੇ ਸਾਇਜ਼ ਮੁਤਾਬਿਕ ਅਲੱਗ ਅਲੱਗ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।"

"ਪਰ ਘਰ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਨਿਕਲਦੇ ਹੀ ਤੁਸੀਂ ਫ਼ਿਰ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਿਤ ਹਵਾ ਦੇ ਸੰਪਰਕ ਵਿੱਚ ਆ ਜਾਂਦੇ ਹੋ। ਤੇ ਤੁਸੀਂ ਪੂਰੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਏਅਰ ਪਿਓਰੀਫ਼ਾਇਰ ਨਹੀਂ ਲਵਾ ਸਕਦੇ। ਅਜਿਹੇ ਵਿੱਚ ਕਿਉਂਕਿ ਕੋਵਿਡ ਦਾ ਦੌਰ ਜਾਰੀ ਹੈ ਅਤੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਘਰ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਦੀ ਸਲਾਹ ਦਿੱਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ। ਇਨਾਂ ਹਾਲਾਤ ਵਿੱਚ ਕੁੱਝ ਵਰਗਾਂ (ਉਮਰ ਅਤੇ ਬੀਮਾਰੀ ਦੇ ਆਧਾਰ ਤੇ) ਲਈ ਏਅਰ ਪਿਓਰੀਫ਼ਾਇਰ ਕੰਮ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਪਰ ਇਸ ਨੂੰ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਆਬਾਦੀ ਲਈ ਘਰ ਵਿੱਚ ਜ਼ਰੂਰੀ ਸਮਾਨ ਵਜੋਂ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰਨਾ ਔਖਾ ਹੈ।"

ਲੋਕ ਆਪਣੀ ਆਰਥਿਕ ਸਮਰੱਥਾ ਅਨੁਸਾਰ ਏਅਰ ਪਿਓਰੀਫ਼ਾਇਰ ਖ਼ਰੀਦ ਰਹੇ ਹਨ

ਏਅਰ ਪਿਓਰੀਫ਼ਾਇਰ ਲਈ ਤਹਿ ਮਾਪਦੰਡਾਂ ਦੀ ਘਾਟ

ਪਰ ਘੱਟ ਕੀਮਤ ਵਾਲੇ ਏਅਰ ਪਿਓਰੀਫ਼ਾਇਰਾਂ ਦੇ ਬਾਜ਼ਾਰ ਵਿੱਚ ਹੋਣ ਨੂੰ ਡਾਕਟਰ ਅਨੰਤ ਮੋਹਨ ਚਿੰਤਾਜਨਕ ਮੰਨਦੇ ਹਨ।

ਉਹ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, "ਜਦੋਂ ਇਸ ਵੇਲੇ ਬਾਜ਼ਾਰ ਵਿੱਚ ਇੰਨੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਏਅਰ ਪਿਓਰੀਫ਼ਾਇਰ ਆ ਚੁੱਕੇ ਹਨ ਕਿ ਉਨਾਂ ਦੀ ਗੁਣਵੰਤਾ ਦਾ ਨਿਯੰਤਰਣ ਕੀਤੇ ਜਾਣਾ ਬੇਹੱਦ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੋਵੇਗਾ। ਕੁਝ ਵੱਡੀਆ ਕੰਪਨੀਆਂ ਦੇ ਏਅਰ ਪਿਓਰੀਫ਼ਾਇਰ, ਸੰਭਾਵਿਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਗੁਣਵੱਤਾ ਵਾਲੇ ਹੋਣਗੇ। ਪਰ ਅਸੀਂ ਜਾਣਦੇ ਹਾਂ ਕਿ ਬਾਜ਼ਾਰ ਵਿੱਚ ਹਰ ਪੱਧਰ ਦਾ ਮਾਲ ਵਿਕ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਅਤੇ ਜੇ ਅਜਿਹੇ ਉਤਪਾਦ ਖ਼ਰੀਦ ਕੇ ਲੋਕ ਸੋਚਣਗੇ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਹਵਾ ਦੀ ਗੁਣਵੰਤਾ ਸੁਧਾਰ ਲਈ ਹੈ ਤਾਂ ਇਹ ਪਹਿਲਾਂ ਤੋਂ ਵੀ ਜ਼ਿਆਦਾ ਖ਼ਤਰਨਾਕ ਹੋਵੇਗਾ। ਅਜਿਹੇ ਵਿੱਚ ਇਸ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਗੁਣਵੰਤਾ ਨੂੰ ਬਣਾਈ ਰੱਖਣ ਲਈ ਸਖ਼ਤ ਨਿਯਮਾਂ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਹੋਵੇਗੀ ਕਿ ਬਿਨ੍ਹਾਂ ਕੁਐਲਿਟੀ ਕੰਟਰੋਲ ਦੇ  ਮਾਰਕੀਟਿੰਗ ਅਤੇ ਵਿਕਰੀ ਦੀ ਪ੍ਰਵਾਨਗੀ ਨਾ ਦਿੱਤੀ ਜਾਵੇ।"

"ਪਰ ਇਹ ਸਭ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਵੀ ਸਾਨੂੰ ਇਹ ਨਹੀਂ ਮੰਨਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਕਿ ਏਅਰ ਪਿਓਰੀਫ਼ਾਇਰ ਇੱਕ ਜ਼ਰੂਰੀ ਚੀਜ਼ ਹੋ ਗਈ ਹੈ। ਅਜਿਹਾ ਮੰਨਣ ਦਾ ਅਰਥ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਅਸੀਂ ਇਹ ਮੰਨ ਲਿਆ ਹੈ ਕਿ ਸਾਡੀ ਹਵਾ ਦੀ ਕੁਐਲਿਟੀ ਹੋਰ ਖ਼ਰਾਬ ਹੁੰਦੀ ਜਾਵੇਗੀ। ਇਨਾਂ ਹਾਲਾਤ ਵਿੱਚ ਏਅਰ ਪਿਓਰੀਫ਼ਾਇਰ ਕਿਸੇ ਚੀਜ਼ ਦਾ ਹੱਲ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਹੱਲ ਬਸ ਇੱਕ ਹੈ-ਵਾਤਾਵਰਣ ਨੂੰ ਠੀਕ ਕਰਨਾ।"

ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ:

(ਬੀਬੀਸੀ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਲ FACEBOOK, INSTAGRAM, TWITTERਅਤੇ YouTube 'ਤੇ ਜੁੜੋ।)


...ਮਲਾ ਦਰਜ ਕਰਵਾਇਆ ਸੀ।

ਪਿੰਡ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਧਰੁਵ ਨੇ ਚੋਣਾਂ ਕਰਕੇ ਮਸਲੇ ਵਿੱਚ ਬੋਲਣ ਤੋਂ ਮਨ੍ਹਾਂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ

ਪਰ ਬਾਅਦ 'ਚ ਪੁਲਿਸ ਨੇ ਇਹ ਮਾਮਲਾ ਬੰਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਪਰ ਹੁਣ ਜਦੋਂ ਪੁਲਿਸ ਨੇ ਊਵੇਸ ਨੂੰ ਨਵੇਂ ਆਰਡੀਨੈਂਸ ਤਹਿਤ ਹਿਰਾਸਤ 'ਚ ਲਿਆ ਹੈ ਤਾਂ ਨਵੀਂ ਐਫਆਈਆਰ 'ਚ ਪੁਰਾਣੇ ਮਾਮਲੇ ਨੂੰ ਵੀ ਜੋੜ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।

ਊਵੈਸ ਦੇ ਚਾਰ ਵੱਡੇ ਭਰਾ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ 'ਚੋਂ ਕੋਈ ਵੀ ਛੇਵੀਂ ਜਮਾਤ ਤੋਂ ਵੱਧ ਨਹੀਂ ਪੜ੍ਹਿਆ ਹੈ। ਸਰਕਾਰੀ ਸਕੂਲ ਹੋਣ ਅਤੇ ਮੁਫ਼ਤ ਸਿੱਖਿਆ ਦੀ ਸਹੂਲਤ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਆਪਣੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਜਾਰੀ ਰੱਖਣਾ ਬਹੁਤ ਹੀ ਮੁਸ਼ਕਲ ਸੀ।

ਫਿਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਘਰ ਚਲਾਉਣ ਲਈ ਕਬਾੜ ਦਾ ਕੰਮ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਊਵ... ਬਾਕੀ ਲੇਖ ਲਿਖੋ:

ਉਹ ਊਵੈਸ ਖਿਲਾਫ ਮਾਮਲਾ ਦਰਜ ਕਰਵਾਏ।

ਅਜਿਹਾ ਕਰਨਾ ਆਸਾਨ ਵੀ ਸੀ ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਊਵੈਸ ਖਿਲਾਫ ਸ਼ਿਕਾਇਤ ਦਰਜ ਕਰਵਾ ਚੁੱਕੇ ਸਨ। ਇਹ ਗੱਲ ਵੱਖਰੀ ਸੀ ਕਿ ਉਸ ਸਮੇਂ ਪੁਲਿਸ ਨੇ ਉਸ ਮਾਮਲੇ ਦੀ ਜਾਂਚ ਬੰਦ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਸੀ।

ਹੈਰਾਨੀ ਵਾਲੀ ਗੱਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਪੁਲਿਸ ਨੇ ਊਵੇਸ ਖਿਲਾਫ ਜੋ ਰਿਪੋਰਟ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀ ਹੈ ਉਸ 'ਚ ਆਸ਼ਾ ਦੇ ਬਿਆਨਾਂ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਵੀ ਨਹੀਂ ਹੈ।

ਟੀਕਾਰਾਮ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਊਵੈਸ ਅਤੇ ਆਸ਼ਾ ਨੇ 12ਵੀਂ ਤੱਕ ਇੱਕਠਿਆ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਪਰ ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਊਵੈਸ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੋਵਾਂ ਨੇ ਅੱਠਵੀਂ ਤੱਕ ਹੀ ਇੱਕਠਿਆਂ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ ਸੀ।

ਊਵੈਸ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਸ਼ਾਇਦ ਸਾਡੀ ਦੋਸਤੀ ਦੇ ਕਾਰਨ ਹੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਮੇਰੇ ਖਿਲਾਫ ਮਾਮਲਾ ਦਰਜ ਕਰਵਾਇਆ ਸੀ।"

ਹਾਲਾਂਕਿ ਊਵੈਸ ਅਜੇ ਵੀ ਹੈਰਾਨ ਸੀ ਕਿ ਆਸ਼ਾ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਵਾਲਿਆਂ ਨੇ ਉਸ 'ਤੇ ਅਗਵਾ ਕਰਨ ਦਾ ਮਾਮਲਾ ਦਰਜ ਕਿਉਂ ਕਰਵਾਇਆ ਸੀ। ਉਸ ਮਾਮਲੇ 'ਚ ਵੀ ਪੁਲਿਸ ਨੇ ਊਵੈਸ ਨੂੰ 4-5 ਦਿਨ ਥਾਣੇ 'ਚ ਹੀ ਰੱਖਿਆ ਸੀ।

ਊਵੇਸ ਨੇ ਕਿਹਾ, " ਮੈਂ ਬੇਕਸੂਰ ਹਾਂ।"

ਇਸ ਵਾਰ ਪੁਲਿਸ ਨੇ ਊਵੈਸ ਨੂੰ ਨਵੇਂ ਆਰਡੀਨੈਂਸ ਤਹਿਤ ਗ੍ਰਿਫਤਾਰ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਪਰ ਊਵੇਸ ਨੂੰ ਇਸ ਦੀ ਬਿਲਕੁੱਲ ਵੀ ਭਨਕ ਨਹੀਂ ਸੀ।

ਬੀਬੀਸੀ ਪੰਜਾਬੀ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਐਂਡਰਾਇਡ ਫ਼ੋਨ 'ਤੇ ਇੰਝ ਲੈ ਕੇ ਆਓ:

ਉਸ ਦੇ ਵਕੀਲ ਮੁਹੰਮਦ ਆਰੀਫ਼ ਨੇ ਪੁਲਿਸ ਥਾਣੇ ਜਾ ਕੇ ਆਤਮ ਸਮਰਪਣ ਕਰਨ ਲਈ ਕਿਹਾ ਸੀ। ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ 21 ਦਿਨਾਂ ਤੱਕ ਊਵੈਸ ਜੇਲ੍ਹ 'ਚ ਬੰਦ ਰਿਹਾ।

ਊਵੈਸ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ, "ਮੈਨੂੰ ਨਹੀਂ ਪਤਾ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਮੇਰੇ 'ਤੇ ਇਹ ਮਾਮਲਾ ਕਿਉਂ ਪਾਇਆ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਹੀ ਇਸ ਦਾ ਬਿਹਤਰ ਜਵਾਬ ਹੋਵੇਗਾ। ਪਰ ਮੈਨੂੰ ਪਤਾ ਹੈ ਕਿ ਮੈਂ ਕੁਝ ਵੀ ਗ਼ਲਤ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਮੈਨੂੰ ਕਿਸੇ ਵੀ ਗੱਲ ਦਾ ਡਰ ਨਹੀਂ ਹੈ।"

ਓਵੈਸ ਨੇਬਹੇੜੀ 'ਚ ਵਿਗਿਆਨ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਲਈ ਕਾਲਜ 'ਚ ਦਾਖਲਾ ਲਿਆ ਸੀ। ਪਰ ਉਸ ਨੇ ਵਿਚਾਲੇ ਹੀ ਆਪਣੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਛੱਡ ਦਿੱਤੀ ਸੀ।

ਉਸਦੇ ਪਿਤਾ ਜੋ ਕਿ 70 ਸਾਲਾਂ ਦੇ ਹਨ, ਵਿਅੰਗ 'ਚ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, "ਇਹ ਸਭ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਵਿਰੁਧ ਸਾਜਿਸ਼ ਹੈ। ਐਫਆਈਆਰ 'ਚ ਕੁੜੀ ਦਾ ਤਾਂ ਬਿਆਨ ਹੀ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਕੀ ਉਸ ਨੂੰ ਬਿਆਨ ਦਰਜ ਕਰਵਾਉਣ ਲਈ ਪੇਸ਼ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ। ਉਹ ਲੋਕ ਤਾਂ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਖਾਮੋਸ਼ ਹੋ ਗਏ ਹਨ।

ਉਨ੍ਹਾਂ ਅੱਗੇ ਕਿਹਾ, “ਮੈਂ ਬੇਇਨਸਾਫੀ ਖਿਲਾਫ ਆਵਾਜ਼ ਬੁਲੰਦ ਕਰਨ ਤੋਂ ਨਹੀਂ ਡਰਦਾ ਹਾਂ।”

ਜਦੋਂ ਇਸ ਗੱਲ ਦੀ ਪਿੰਡ 'ਚ ਚਰਚਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਚਾਰੇ ਪਾਸੇ ਸੁੰਨ ਪਸਰ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਕੋਈ ਵੀ ਇਸ ਬਾਰੇ ਕੁਝ ਵੀ ਨਹੀਂ ਕਹਿਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ।

'ਊਵੈਸ ਇੱਕ ਸਮਝਦਾਰ ਮੁੰਡਾ ਹੈ'

ਮੁਹੰਮਦ ਰਫ਼ੀਕ ਨੇ ਸਲਾਹ ਦਿੱਤੀ ਕਿ ਅਸੀਂ ਪਿੰਡ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਤੋਂ ਇਸ ਬਾਰੇ ਪੁੱਛੀਏ। ਪਰ ਪ੍ਰਧਾਨ ਧਰੁਵ ਰਾਜ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਇਸ ਬਾਰੇ ਕੋਈ ਵੀ ਗੱਲ ਨਹੀਂ ਕਰਨਗੇ, ਕਿਉਂਕਿ ਪੰਚਾਇਤ ਦੀਆਂ ਚੋਣਾਂ ਸਿਰ 'ਤੇ ਹਨ।

ਧਰੁਵ ਰਾਜ ਦਾ ਪਰਿਵਾਰ 1952 ਤੋਂ ਚੋਣ ਜਿੱਤਦਾ ਆ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਉਹ ਸਿਰਫ 2015 'ਚ ਇੱਕ ਵਾਰ ਹੀ ਹਾਰੇ ਸਨ। ਧਰੁਵ...


...ਮਸਾਰ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਆਮ ਹੋ ਗਈ।

ਉਸ ਸਮੇਂ ਯੋਜਨਾ ਹਿੰਦੂ ਆਬਾਦੀ ਨੂੰ ਚਾਰ ਸ਼੍ਰੇਣੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਿਲ ਕਰਨ ਦੀ ਸੀ। ਪਰ ਲੋਕਾਂ ਵਲੋਂ ਜਾਤੀਗਤ ਪਹਿਚਾਣ 'ਤੇ ਦਿੱਤੀਆਂ ਪ੍ਰਤੀਕਿਰਿਆਵਾਂ ਦੀਆਂ ਹੈਰਾਨ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਕਿਸਮਾਂ ਦੇ ਕਾਰਨ ਉਪਨਿਵੇਸ਼ਵਾਦ ਜਾਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਸਿਧਾਂਤ ਦਾ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਫ਼ਿਟ ਹੋਣਾ ਅਸੰਭਵ ਹੋ ਗਿਆ।

ਡਬਲਿਊ ਕਾਰਨਿਸ਼, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸਾਲ 1871 ਵਿੱਚ ਮਦਰਾਸ ਪ੍ਰੈਜ਼ੀਡੈਂਸੀ ਵਿੱਚ ਮਦਰਮਸ਼ੁਮਾਰ ਦੇ ਕੰਮਜਾਦ ਦੀ ਨਿਗ੍ਹਾਵਾਨੀ ਕੀਤੀ ਸੀ ਲਿਖਦੇ ਹਨ, "...ਜਾਤ ਦੇ ਮੂਲ ਸੰਬੰਧੀ ਅਸੀਂ ਪਵਿੱਤਰ ਹਿੰਦੂ ਲਿਖਤਾਂ ਵਿੱਚ ਦਿੱਤੇ ਬਿਆਨਾਂ ਦੇ ਕੋਈ ਭਰੋਸਾ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦੇ।"

ਉਹ ਅੱਗੇ ਲਿਖਦੇ ਹਨ, " ਚਾਹੇ ਕੋਈ ਵੀ ... ਬਾਕੀ ਲੇਖ ਲਿਖੋ:

ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਸਨ ਜਾਂ ਇਸ ਗੱਲ ਦੇ ਕਿ ਇਸ ਸਭ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਵੱਡੇ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਲੋਕਾਂ ਵਲੋਂ ਇਸਲਾਮ ਧਰਮ ਕਬੂਲਿਆ ਗਿਆ।

ਜੋ ਵੀ ਮੌਜੂਤ ਸਬੂਤ ਹਨ ਉਹ ਬਸਤੀਵਾਦ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦੇ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਸਮਾਜਿਕ ਪਹਿਚਾਣ ਦੀ ਬੁਨਿਆਦੀ ਮੁੜ-ਕਲਪਨਾ ਦੀ ਮੰਗ ਬਾਰੇ ਹਨ।

ਜਿਹੜੀ ਤਸਵੀਰ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਦੇਖਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ ਉਹ ਹੈਰਾਨ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਵਿਭਿੰਨਤਾ ਦੀ ਹੈ।

ਬਸਤੀਵਾਦੀਆਂ ਨੇ ਪਵਿੱਤਰ ਲਿਖਤਾਂ ਦੇ ਆਪਣੇ ਤਰਜ਼ਮੇ ਰਾਹੀਂ ਕੀ ਕੀਤਾ, ਉਹ ਸੀ ਮਰਦਮਸ਼ੁਮਾਰੀ ਜ਼ਰੀਏ ਆਮ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ  ਧਰਮ, ਨਸਲ. ਜਾਤ ਅਤੇ ਕਬੀਲੇ ਦੇ ਅਧਾਰ 'ਤੇ ਵਰਗਾਂ ਵਿੱਚ ਢਾਲਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼।

ਮਰਦਨਸ਼ੁਮਾਰੀ ਨੂੰ ਸ਼੍ਰੇਣੀਆਂ ਨੂੰ ਸਰਲ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਇਸਤੇਮਾਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਅਤੇ ਉਸ ਵਿਚਾਰਧਾਰਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰੀਭਾਸ਼ਿਤ ਕਰਨ ਲਈ ਜੋ ਬਸਤੀਵਾਦੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਸੁਵਿਧਾਜਨਕ ਵਿਚਾਰਧਾਰਾ ਅਤੇ ਬੇਤੁਕੀ ਵਿਧੀ ਨਾਲ ਮੁਸ਼ਕਿਲ ਨਾਲ ਸਮਝੀ ਗਈ ਸੀ।

ਬਸਤੀਵਾਦੀਆਂ ਨੇ ਤਕਰਬੀਨ 19ਵੀਂ ਸਦੇ ਦੇ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ ਭਾਰਤੀ ਸਮਾਜਿਕ ਪਹਿਚਾਣਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਸੁਵਿਧਾ ਦੀਆਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀਆਂ ਅਨੁਸਾਰ ਘੜਿਆ ਜਾਂ ਬਣਾਇਆ।

ਆਪਣੇ ਹਿੱਤਾਂ ਦੀ ਪੂਰਤੀ ਲਈ ਵਰਤੋਂ

ਇਹ ਬਰਤਾਨਵੀਂ ਭਾਰਤੀ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਆਪਣੇ ਹਿੱਤਾਂ ਦੀ ਪੂਰਤੀ ਕਰਨ ਲਈ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਮੁੱਢਲੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਾਂਝੇ ਕਾਨੂੰਨ ਨਾਲ ਇੱਕ ਸਮਾਜ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕਰਨ ਲਈ ਜਿਸ 'ਤੇ ਸੌਖਿਆ ਸ਼ਾਸ਼ਨ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕੇ।

ਇੱਹ ਬਹੁਤ ਵੱਡੇ, ਗੁੰਝਲਦਾਰ ਅਤੇ ਧਾਰਮਿਕ ਪੱਖੋਂ ਖੇਤਰੀ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਵਿਭਿੰਨ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਅਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਪਹਿਚਾਣ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਹੀ ਸਰਲ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ।  ਜਿਸਦਾ ਸ਼ਾਇਦ ਦੁਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸਮਾਨਾਂਤਰ ਨਹੀਂ ਸੀ।

ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਵੀਆਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀਆਂ ਅਤੇ ਆਹੁਦੇ ਬਣਾਏ ਗਏ, ਗ਼ੈਰ ਅਨੁਕੂਲ ਜਾਂ ਮੇਲ ਨਾ ਖਾਣ ਵਾਲੇ ਹਿੱਸਿਆਂ ਨੂੰ ਇਕੱਠਿਆਂ ਕੀਤੀ ਗਿਆ, ਨਵੀਆਂ ਸੀਮਾਵਾਂ ਬਣਾਈਆਂ ਗਈਆਂ ਅਤੇ ਲਚਕਦਾਰ ਸੀਮਾਵਾਂ ਨੂੰ ਸਖ਼ਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।

ਨਤੀਜਾ ਇਹ ਹੋਇਆ ਕਿ ਸ੍ਰੇਣੀਆਂ ਦੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਅਗਲੀ ਸਦੀ ਅਤੇ ਤਿਮਾਹੀ ਦੌਰਾਨ ਕੱਟੜਤਾਭਰੀ ਹੋ ਗਈ, ਕਿਉਂਕਿ ਬਣਾਈਆਂ ਗਈਆਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀਆਂ ਅਸਲੀ ਹੱਕਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਜੁੜ ਗਈਆਂ।

ਦਲਿਤਾਂ ਦੇ ਲੀਡਰ ਸਰਕਾਰ ਅਫ਼ਸਰ ਨਾਲ ਗੱਲਬਾਤ ਕਰਦੇ ਹੋਏ

ਅਜ਼ਾਦੀ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਜਾਤੀ ਵੰਡ ਦੀ ਗ਼ੈਰ-ਵਾਜਿਬ ਵਰਤੋਂ

ਬਰਤਾਨਵੀਂ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਧਰਮ ਅਧਾਰਿਤ ਚੋਣ ਹਲਕਿਆਂ ਅਤੇ ਆਜ਼ਾਦ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਜਾਤੀ ਅਧਾਰਿਤ ਰਾਖਵੇਂਕਰਨ ਨੇ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਵੰਡ ਨੂੰ ਠੋਸ ਬਣਾਇਆ।

ਦੂਸਰੀ ਦੀ ਬਜਾਏ ਇੱਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਹੋਣ (ਜਿਵੇਂ ਜੈਨ ਜਾਂ ਅਨੁਸੂਚਿਤ ਜਾਤੀ ਦੇ ਹੋਣਾ) ਦੇ ਅਸਲ ਅਤੇ ਪਦਾਰਥਕ ਨਤੀਜੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆਏ।

ਵਰਗੀਕਰਨ ਜਿਵੇਂ ਇਹ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਸਾਹਮਣੇ ਆਇਆ, ਕਿਸਮਤ ਸੀ।

ਪਿਛਲੇ ਕੁਝ ਦਹਾਕਿਆਂ ਦੀ ਵਿਸ਼ਾਲ ਵਿਦਵਤਾ ਸਾਨੂੰ ਇਹ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕੇਸ ਬਣਾਉਣ ਦਿੰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਬਰਤਾਨਵੀ ਬਸਤੀਵਾਦ ਨੇ ਭਾਰਤੀ ਇਤਿਹਾਸ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਪ੍ਰੀਭਾਸ਼ਿਤ ਖਰੜਾ ਲਿਖਿਆ।

ਇਹ ਖਰੜਾ ਆਮ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਕਲਪਨਾ ਵਿੱਚ ਇੰਨਾਂ ਡੂੰਘਾ ਉਕਰਿਆ ਕਿ ਹੁਣ ਇਸ ਨੂੰ ਸੱਚਾਈ ਮੰਨ...


...ਮਹਾਰਾਣੀ ਨੇ ਲਿਖਿਆ ਕਿ ਦੋਵੇਂ ਜਣੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦੇ ਬਹੁਤ ਪਿਆਰੇ ਮੈਂਬਰ ਰਹਿਣਗੇ।

ਫਿਰ ਵੀ ਹੁਣ ਉਹ ਸਰਕਾਰੀ ਕੰਮ ਨਹੀਂ ਕਰਨਗੇ, ਫੌਜੀ ਸਪੁਰਦਗੀਆਂ ਵੀ ਹੋਣਗੀਆਂ ਅਤੇ ਕੋਈ ਯਾਤਰਾਵਾਂ ਨਹੀਂ ਕਰਨਗੇ। ਹੁਣ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਬਹੁਤਾ ਸਮਾਂ ਕੈਨੇਡਾ ਵਿੱਚ ਹੀ ਬੀਤੇਗਾ।

ਇਹ ਤੋੜ ਵਿਛੋੜਾ ਇਸ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦਾ ਸੀ। ਦੋਵੇਂ ਜਣੇ ਹਾਲੇ ਵੀ ਸ਼ਾਹੀ ਪਰਿਵਾਰ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਹਨ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਹੁਣ ਉਹ ਸ਼ਾਹੀ ਨਹੀਂ ਰਹੇ।

ਜਨਵਰੀ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਿਟੇਨ ਵਿੱਚ ਕੈਨੇਡਾ ਦੇ ਸੀਨੀਆਰ ਡਿਪਲੋਮੈਟਾਂ ਨਾਲ ਮੁਲਾਕਾਤ ਕੀਤੀ।

ਜਦਕਿ ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਸਮਝਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਸੀ ਕਿ ਹੈਰੀ ਤੇ ਮੇਘਨ ਸ਼ਾਹੀ ਪਰਿਵਾਰ ਦੇ ਕੰਮ ਵੀ ਕਰਦੇ ਰਹਿਣ... ਬਾਕੀ ਲੇਖ ਲਿਖੋ:

ਹ ਦੋਵੇਂ ਬਹੁਤ ਵਧੀਆ ਇਨਸਾਨ ਹਨ, ਜੋ ਜਿੱਥੇ ਵੀ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਲੋਕਾਂ ਉੱਤੇ ਜਾਦੂ ਕਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਤੇ ਅਸੀਂ ਇਸ ਦੀ ਘਾਟ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਾਂਗੇ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਉਹ ਖ਼ੁਦ ਇਸ ਸਭ ਨਾਲ ਖ਼ੁਸ਼ ਨਹੀਂ ਸਨ।'

ਮਹਾਰਾਣੀ ਤੇ ਪ੍ਰਿੰਸ ਆਫ਼ ਵੇਲਜ਼ ਤੇ ਡਿਊਕ ਆਫ਼ ਕੈਂਬਰਿਜ ਦੀ ਸਹਿਮਤੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਮੇਘਨ ਤੇ ਹੈਰੀ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਬ੍ਰਿਟੇਨ ਤੇ ਕੈਨੇਡਾ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।

ਕੈਨੇਡਾ ਰਾਸ਼ਟਰਮੰਡਲ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹੈ। ਮੰਗਲਵਾਰ ਨੂੰ ਮੇਗਨ ਵੈਨਕੂਵਰ ਵਿੱਚ ਗ਼ਰੀਬ ਅੱਲ੍ਹੜ ਕੁੜੀਆਂ ਲਈ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਇੱਕ ਚੈਰਿਟੀ ਸੰਸਥਾ ਵਿੱਚ ਗਏ ਸਨ।

ਸ਼ਾਹੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਤਿਆਗਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹੈਰੀ (ਡਿਊਕ ਆਫ਼ ਸਸੈਕਸ) ਨੇ ਵੀਰਵਾਰ ਨੂੰ ਇੱਕ ਰਗਬੀ ਮੁਕਾਬਲਾ ਕਰਵਾਇਆ। ਜੋ ਕਿ ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਜਨਤਕ ਗਤੀਵਿਧੀ ਸੀ।

ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ:

ਵੀਡੀਓ: ਪਰਵਾਸੀਆਂ ਨੇ ਬਦਲੀ ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਰਕਾਰੀ ਸਕੂਲਾਂ ਦੀ ਨੁਹਾਰ

ਵੀਡੀਓ: ਨਹਿਰੂ ਨੂੰ ਵਿਆਹ ਲਈ ਕਹਿਣ ਵਾਲੀ ਗੰਗੂਬਾਈ

ਵੀਡੀਓ: ਤਿਹਾੜ ਚੋਂ ਰਿਹਾਅ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਚੰਦਰਸ਼ੇਖਰ ਨੇ ਇਹ ਕਿਹਾ

(ਬੀਬੀਸੀ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਲ FACEBOOK, INSTAGRAM, TWITTERਅਤੇ YouTube 'ਤੇ ਜੁੜੋ।)


...ਮਾ ਜੀ ਨੂੰ ਅਜੇ ਭੀ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਤਕੜਾ ਆਦਮੀ ਸਾਬਤ ਕੀਤਾ ਹੈ।"

ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸੰਪਾਦਕੀ ਕੁਝ ਨਜ਼ਾਰੇ ਬਿਆਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, "ਕਾਂਗਰਸੀ ਸੂਬਿਆਂ ਵਿੱਚ ਲੋਕ ਰਾਜ ਦੇ ਦ੍ਰਿਸ਼ਯ ਦਿਖਾਈ ਦੇ ਰਹੇ ਹਨ। ਕੌਮੀ ਝੰਡੇ ਦਾ ਸਤਿਕਾਰ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਬੰਦੇ ਮਾਤ੍ਰਮ ਕੌਂਸਲ ਦੇ ਹਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਖੜ੍ਹੋ ਕੇ ਗਾਂਵਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਕਈ ਅੰਗਰੇਜ਼ ਅਫ਼ਸਰਾਂ ਨੇ ਵੀ ਖੜ੍ਹੋ ਕੇ ਆਪਣੇ ਸਾਥੀਆਂ ਦਾ ਆਦਰ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਅਸੈਂਬਲੀ ਦੇ ਇਜਲਾਸਾਂ ਵਿੱਚ ਮਹਾਤਮਾ ਗਾਂਧੀ ਦੀ ਜੈ ਦੇ ਨਾਅਰੇ ਲਾਏ ਗਏ ਹਨ।"

ਕਾਂਗਰਸ ਦਾ ਪਿੰਡਾਂ ਵੱਲ ਝੁਕਾਅ

ਗੁਰਬਖ਼ਸ਼ ਸਿੰਘ ਪ੍ਰੀਤਲੜੀ ਨੇ ਮਾਰਚ 1938 ਦੇ ਅੰਕ ਵਿੱਚ ਹਰੀਪੁਰ ਕਾਂਗਰਸ ਬਾਬਤ ਟਿੱਪਣੀ ਕਰਦਿਆਂ ਗਾਂਧੀ ... ਬਾਕੀ ਲੇਖ ਲਿਖੋ:

ਬਿਅਰਥ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ। ਕੀ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਨਾਲ ਓਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸਲੂਕ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ, ਜਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਅੰਗਰੇਜ਼ਾਂ ਨਾਲ ਕੀਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ?"

ਅੰਬੇਡਕਰ ਗਾਂਧੀ ਨੂੰ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਕਹਿੰਦੇ ਸੀ ਮਹਾਤਮਾ?

ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਗੁਰਬਖ਼ਸ਼ ਸਿੰਘ ਪ੍ਰੀਤਲੜੀ ਸੁਆਲ ਕਰਦੇ ਹਨ, "ਕੀ ਹਿੰਦੂ ਮਹਾਂ ਸਭਾ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਦਾ ਇਹ ਦਾਅਵਾ ਪੜ੍ਹ ਕੇ ਅਸੀਂ ਮਿਸਟਰ ਜਿਨਾਹ ਦੀ ਇਹਤਿਆਤ ਨੂੰ ਬੇ-ਲੋੜੀ ਆਖ ਸਕਦੇ ਹਾਂ? ਮੁਸਲਿਮ ਲੀਗ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸ਼ੰਕਾ ਇਹੀ ਹੈ ਕਿ ਹਿੰਦੂ, ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਨੂੰ ਇਸ ਮੁਲਕ ਦਾ ਭਾਗ ਨਹੀਂ ਸਮਝਦੇ।"

ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਤਤਕਾਲੀ ਹਾਲਾਤ ਦੀ ਤਫ਼ਸੀਲ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਹ ਤਿੰਨ ਨੁਕਤੇ ਦਰਜ ਕਰਦੇ ਹਨ, "ਮੁਸਲਮਾਨ ਉੱਨੇ ਹੀ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨੀ ਹਨ ਜਿੰਨੇ ਹਿੰਦੂ। ਹਿੰਦੂਆਂ ਦੇ ਵਤੀਰੇ ਨੇ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਨੂੰ ਨਖੇੜ ਕੇ ਆਪਣੀ ਤਾਕਤ ਕਮਜ਼ੋਰ ਕਰ ਲਈ ਹੈ।"

"ਹਿੰਦੂਆਂ ਦੀ ਸਿਆਸੀ ਮੁਕਤੀ ਹਿੰਦੂ ਸੰਗਠਨ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ, ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਦੇ ਦਿਲਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਵਖਰੇਵਾਂ ਕੱਢ ਸਕਣ ਵਿੱਚ ਹੈ।"

"ਜੇ ਜਿਨਾਹ-ਬੋਸ ਗੱਲਬਾਤ ਸਮਝੌਤੇ ਤੱਕ ਨਾ ਪਹੁੰਚ ਸਕੀ, ਤਾਂ ਕਸੂਰ ਡਾਕਟਰ ਸਾਵਰਕਰ ਦੀ ਇਸ ਸਪੀਚ ਦਾ ਹੋਵੇਗਾ।"

ਕੌਮੀ ਝੰਡਾ ਤੇ ਬੰਦੇ ਮਾਤਰਮ

ਅਗਸਤ 1939 ਨੂੰ ਕੌਮੀ ਝੰਡਾ ਤੇ ਬੰਦੇ ਮਾਤਰਮ ਦੇ ਸਿਰਲੇਖ ਹੇਠ ਲਿਖਿਆ ਹੈ, "ਅਸੀਂ ਵੀ ਅਨੋਖੇ ਬੰਦੇ ਹਾਂ। ਜਿਹੜੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਹੋਰ ਕੌਮਾਂ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਇਕੱਠਿਆਂ ਕਰਨ ਲਈ ਵਰਤਦੀਆਂ ਹਨ, ਅਸੀਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਵੀ ਵੱਖ ਹੋਣ ਦੀਆਂ ਦਲੀਲਾਂ ਕੱਢ ਲੈਂਦੇ ਹਾਂ। ਝੰਡੇ ਤੇ ਕੌਮੀ ਗੀਤ ਦਾ ਲਾਭ ਹੀ ਕੀ ਜੇ ਇਸ ਵੀ ਨਿਫ਼ਾਕ (ਬੇਇਤਫ਼ਾਕੀ) ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਦਾ ਇੱਕ ਹੋਰ ਕਾਰਨ ਬਣ ਜਾਣ।"

"ਗਾਂਧੀ ਜੀ ਨੇ ਹਰੀਜਨ ਵਿੱਚ ਸਲਾਹ ਦਿੱਤੀ ਹੈ ਕਿ ਜਿੱਥੇ ਇੱਕ ਆਦਮੀ ਵੀ ਝੰਡੇ ਜਾਂ ਬੰਦੇ ਮਾਤਰਮ ਦਾ ਵਿਰੋਧੀ ਹੋਵੇ. ਓਥੇ ਨਾ ਗੀਤ ਗਾਇਆ ਜਾਏ ਤੇ ਨਾ ਝੰਡਾ ਵਰਤਿਆ ਜਾਏ। … ਹਰਕੇ ਅਮਲ ਦਾ ਮਨੋਰਥ ਸਾਹਮਣੇ ਰਹਿਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਇਤਫ਼ਾਕ ਲਈ ਕੀਤਾ ਅਮਲ ਜੇ ਇਤਫ਼ਾਕ ਪੈਦਾ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ ਤਾਂ ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਕੇਡਾ ਵੀ ਸੁਚੱਜਾ ਤੇ ਸਿਆਣਾ ਸਮਝਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੋਵੇ। ਉਸ ਦਾ ਤਿਆਗ ਹੀ ਚੰਗਾ ਹੈ।"

ਤ੍ਰਿਪੁਰੀ ਨੈਸ਼ਨਲ ਕਾਂਗਰਸ

ਕਾਂਗਰਸ ਦੇ ਇਕਵੰਜਵੇਂ ਇਜਲਾਸ ਵੇਲੇ ਗੁਰਬਖ਼ਸ਼ ਸਿੰਘ ਪ੍ਰੀਤਲੜੀ ਦੀ ਸੁਰ ਤਨਕੀਦੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਮਾਰਚ 1939 ਵਿੱਚ ਲਿਖਦੇ ਹਨ, "ਇਸ ਸੈਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਵਰਤਮਾਨ ਕਾਂਗਰਸ ਦੇ ਪੂਜਯ ਬਾਪੂ ਹਾਜ਼ਰ ਨਹੀਂ ਸਨ। ਪ੍ਰਧਾਨ ਸੁਭਾਸ਼ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਲੀਡਰਾਂ ਦੀ ਸ਼ੁਭ ਇੱਛੜਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਨਹੀਂ, ਪੰਡਿਤ ਜਵਾਹਰ ਲਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਵਰਗੀ ਸਰਬ-ਪਰਵਾਨ ਸ਼ਖ਼ਸੀਅਤ ਦੇ ਹੁਲਾਰੇ ਨਾਲ ਬੋਲ ਨਹੀਂ ਰਹੇ। ਪ੍ਰਧਾਨ ਦਾ ਪ੍ਰੋਸੈਸ਼ਨ ਭਾਵੇਂ ਬੜੀ ਸ਼ਾਨ ਨਾਲ ਨਿਕਲਿਆ ਹੈ, ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਕੁਰਸੀ ਦਾ ਉਹ ਪਹਿਲਾ ਸਤਿਕਾਰ ਨਹੀਂ।"

ਮਹਾਤਮਾ ਗਾਂਧੀ ਦੀ ਗ਼ੈਰ-ਹਾਜ਼ਰੀ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਦੁਬਾਰਾ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, "ਕਾਂਗਰਸ ਦੇ ਸੈਸ਼ਨ ਤੇ ਸਬਜੈਕਟ ਕਮੇਟੀ ਦੀ ਇਕੱਤ੍ਰਤਾ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਉੱਤੇ ਏਨੀ ਵਿਚਾਰ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਜਾ ਰਹੀ, ਜਿੰਨੀ ਮਹਾਤਮਾ ਜੀ ਦੀ ਬੇਲੋੜੀ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸ਼ਾ ਉੱਤੇ।...


...ਮਾਣ ਸਰਹੱਦਾਂ ਦਾ ਵੀ ਮੁਥਾਜ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦਾ।

ਮਨਦੀਪ ਜਦੋਂ ਬਾਡਰ ਦੇ ਦੋਹਾਂ ਪਾਸਿਆਂ ਦੀ ਗੱਲ ਛੇੜਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਮੂੰਹ ਤੋਂ ਖੁਸ਼ੀ ਝਲਕਾਰੇ ਮਾਰਦੀ ਹੈ, "ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਅਜਿਹੇ ਕਈ ਖਿਡਾਰੀ ਹਨ ਜਿਹੜੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਟੀਮ ਵਿੱਚ ਖੇਡਦੇ ਹਨ। ਦੇਸ ਭਾਵੇਂ ਵੱਖਰੇ ਹਨ ਪਰ ਉਂਝ ਤਾਂ ਉਹ ਪੰਜਾਬੀ ਹੀ ਹਨ। ਪੰਜਾਬੀ ਬੰਦਾ ਪੰਜਾਬੀ ਨੂੰ ਦੇਖ ਕੇ ਹੀ ਪਛਾਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਖਿਡਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਟੀਵੀ ਉੱਤੇ ਪੰਜਾਬੀ ਬੋਲਦੇ ਸੁਣਦਾ ਹਾਂ ਤਾਂ ਪੰਜਾਬੀ ਹੋਣ 'ਤੇ ਮਾਣ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਸ਼ਾਇਦ ਪੰਜਾਬੀਆਂ ਦਾ ਖੁੱਲ੍ਹਾ ਖਾਣ ਪੀਣ ਖੇਡ ਵਿੱਚ ਫਾਇਦਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਇੱਧਰਲੇ ਪਾਸੇ ਗੁਕਰੀਤ ਮਾਨ,ਮਨਪ੍ਰੀਤ ਗੋਨੀ, ਸ਼ੁਬਮਨ ਗਿੱਲ ਮੇਰੇ ਇਲ... ਬਾਕੀ ਲੇਖ ਲਿਖੋ:

ਸਿੱਖੀ। ਫਿਰ ਪੇਸ ਵੀ ਮਿਲ ਗਈ। ਕ੍ਰਿਕਟ ਮੇਰੇ ਪਿੰਡ ਦੀ ਖੇਡ ਹੈ। ਮੇਰਾ ਬਚਪਨ ਤੋਂ ਦੇਸ਼ ਲਈ ਖੇਡਣ ਦਾ ਸੁਪਨਾ ਸੀ। ਇਹ ਸ਼ਾਇਦ ਇਸੇ ਤਰਾਂ ਫਿਜ਼ੀਕਲੀ ਚੈਲੇਂਜਡ ਟੀਮ ਰਾਹੀਂ ਹੀ ਪੂਰਾ ਹੋਣਾ ਸੀ। ਹੁਣ ਇਹੀ ਇੱਛਾ ਹੈ ਕਿ ਚੰਗਾ ਖੇਡ ਕੇ ਦੇਸ ਦਾ ਮਾਣ ਵਧਾਈਏ।"

ਆਲ ਇੰਡੀਆ ਕ੍ਰਿਕਟ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਫ਼ਾਰ ਫਿਜ਼ੀਕਲੀ ਚੈਲੇਂਜਡ ਸੰਸਥਾ ਵੱਲੋਂ ਇੰਗਲੈਂਡ ਵਰਲਡ ਸੀਰੀਜ਼ ਲਈ ਇੰਡੀਅਨ ਟੀਮ ਦੀ ਚੋਣ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ।

ਸੰਸਥਾ ਦੇ ਜਨਰਲ ਸਕੱਤਰ ਰਵੀ ਚੌਹਾਨ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਬੀਸੀਸੀਆਈ ਵੱਲੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸੰਸਥਾ ਨੂੰ ਮਾਨਤਾ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਵੱਲੋਂ ਦੋ ਮਹੀਨੇ ਦੀ ਲੰਮੀ ਚੋਣ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਬਾਅਦ 16 ਮੈਂਬਰੀ ਟੀਮ ਦੀ ਚੋਣ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਮਨਦੀਪ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਵੀ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।

ਇੰਗਲੈਂਡ,ਪਾਕਿਸਤਾਨ,ਜ਼ਿੰਬਾਬਵੇ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਸਮੇਤ ਛੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੀਆਂ ਟੀਮਾਂ ਇਸ ਵਰਲਡ ਕ੍ਰਿਕਟ ਸੀਰੀਜ਼ ਵਿੱਚ ਭਾਗ ਲੈ ਰਹੀਆਂ ਹਨ।ਤਿੰਨ ਅਗਸਤ ਨੂੰ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਣ ਵਾਲੀ ਇਸ ਸੀਰੀਜ਼ ਲਈ ਭਾਰਤੀ ਟੀਮ 25 ਜੁਲਾਈ ਨੂੰ ਇੰਗਲੈਂਡ ਲਈ ਰਵਾਨਾ ਹੋਵੇਗੀ।

ਤੁਸੀਂ ਇਹ ਵੀਡੀਓਜ਼ ਵੀ ਦੇਖ ਸਕਦੇ ਹੋ

(ਬੀਬੀਸੀ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਲ FACEBOOK, INSTAGRAM, TWITTERਅਤੇ YouTube 'ਤੇ ਜੁੜੋ।)


...ਮਾਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਟੀਚੇ ਲਈ ਹੋਰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਬਣਾਵੇਗਾ। ਰਾਜੋਆਣਾ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਦਿਲਾਵਰ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਵੀ ‘ਜ਼ਿੰਦਾ ਸ਼ਹੀਦ’ ਐਲਾਨਿਆ ਸੀ।

ਇਸ ਦਾ ਵੀ ਬੇਅੰਤ ਸਿੰਘ ਦੇ ਪੋਤਰੇ ਤੇ ਸੰਸਦ ਮੈਂਬਰ ਰਵਨੀਤ ਸਿੰਘ ਬਿੱਟੂ ਨੇ ਵਿਰੋਧ ਵੀ ਕੀਤਾ ਸੀ।

ਜੇਲ੍ਹ ’ਚ ਭੁੱਖ ਹੜਤਾਲ

20 ਜੁਲਾਈ 2018: ਪਟਿਆਲਾ ਜੇਲ੍ਹ ਵਿਚ ਬੰਦ ਰਾਜੋਆਣਾ ਨੇ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਕਮੇਟੀ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਕਿ ਜੇਕਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਫਾਂਸੀ ਮਾਫ਼ੀ ਦੀ ਅਰਜ਼ੀ ’ਤੇ ਸੁਣਵਾਈ ਨਹੀਂ ਹੋ ਰਹੀ ਤਾਂ ਉਹ ਵਾਪਸ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਲੈਂਦੀ।

ਅਰਜ਼ੀ ਵਾਪਸ ਕਰਵਾਉਣ ਲਈ ਵੀ ਰਾਜੋਆਣਾ ਨੇ ਜੇਲ੍ਹ ਵਿਚ ਭੁੱਖ ਹੜਤਾਲ ਕੀਤੀ। ਪਰ ਜਦੋਂ ਸ੍ਰੋਮਣੀ ਕਮੇਟੀ ਪ੍ਰਧਾਨ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਲੌਂਗੋਵਾਲ ਨੇ ਰਾਜ... ਬਾਕੀ ਲੇਖ ਲਿਖੋ:

ੇ ਪੀੜਤ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਨੂੰ ਇਨਸਾਫ਼ ਦੇਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਹੈ, ਇਸ ਨਾਲ ਸਿੱਖ ਭਾਵਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਮੱਲ੍ਹਮ ਲੱਗੀ ਹੈ।''

ਚਿੱਠੀ ਵਿਚ ਅੱਗੇ ਲਿਖਿਆ ਹੈ, ''ਕੇਂਦਰ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਕਰਤਾਰਪੁਰ ਸਾਹਿਬ ਦਾ ਲਾਂਘਾ ਖੋਲਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਕੇ ਸਿੱਖਾਂ ਦੀਆਂ ਭਾਵਨਾਵਾਂ ਦਾ ਸਤਿਕਾਰ ਕੀਤਾ ਹੈ।''

ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ

ਇਹ ਵੀ ਦੇਖੋ:

(ਬੀਬੀਸੀ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਲ FACEBOOK, INSTAGRAM, TWITTERਅਤੇ YouTube 'ਤੇ ਜੁੜੋ।)


...ਮਾਨਸਿਕ ਜਗਤ ਨੂੰ ਸਮਝੇ ਬਿਨਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਮੌਜੂਦਾ ਸਿਆਸੀ ਸੰਕਟ ਨਹੀਂ ਸਮਝਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ।

ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਸੰਕਟ ਜਾਂ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਸਿੱਖਾਂ ਦੇ ਮਸਲੇ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਇਸ ਅਨੁਭਵ ਦੀ ਰੌਸ਼ਨੀ ਵਿੱਚ ਦੇਖਿਆ ਹੈ।

ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਹਾਲਾਤ ਦਾ ਉਸ ਨੂੰ ਕੋਈ ਸਿੱਧਾ ਤਜ਼ਰਬਾ ਨਹੀਂ ਹੈ।

ਪੰਜਾਬ ਬਾਰੇ ਉਹ ਜੋ ਵੀ ਜਾਣਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਘਰ ਜਾਂ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲੋਕਾਂ ਤੋਂ ਸੁਣਿਆ ਹੈ ਜੋ ਕਈ ਦਹਾਕਿਆਂ ਪਹਿਲਾਂ ਪੰਜਾਬ ਤੋਂ ਕੈਨੇਡਾ ਚਲੇ ਗਏ ਸਨ।

ਇਸ ਕਾਰਨ ਪੰਜਾਬ ਦੀਆਂ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਬਾਰੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਮਝ 'ਤੇ ਮੈਨੂੰ ਇੱਕੋ ਵੇਲੇ ਹਮਦਰਦੀ ਵੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।

ਮੈਨੂੰ ਇਸ ਗੱਲ ਲਈ ਰੋਸ ਵੀ... ਬਾਕੀ ਲੇਖ ਲਿਖੋ:

ਉਹ ਜਦੋਂ ਇੱਕ ਕੈਨੇਡੀਅਨ ਸਾਂਸਦ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪੰਜਾਬ ਜਾਂਦੇ ਸੀ ਤਾਂ ਸਿੱਖ ਯੂਥ ਕਾਰਕੁਨਾਂ ਜਾਂ ਸਿੱਖ ਸਟੂਡੈਂਟਸ ਫੈਡਰੇਸ਼ਨ ਗਰੁੱਪਸ ਦੀਆਂ ਬੈਠਕਾਂ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕਰਦੇ ਸਨ।

ਇਹ ਜਗਮੀਤ ਸਿੰਘ ਦਾ ਆਧਾਰ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਆਧਾਰ ਨੂੰ ਗਤੀਸ਼ੀਲ ਕਰ ਕੇ ਹੀ ਉਹ ਐੱਨਡੀਪੀ ਲੀਡਰਸ਼ਿਪ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚੇ ਹਨ।

ਕੈਨੇਡੀਅਨ ਅਖ਼ਬਾਰ 'ਗਲੋਬ ਐਂਡ ਮੇਲ' ਵਿੱਚ ਛਪੇ ਇੱਕ ਆਰਟੀਕਲ ਵਿੱਚ ਕਾਲਮਨਵੀਸ Margaret Wente ਨੇ ਦਾਅਵਾ ਕੀਤਾ ਕਿ ਲੀਡਰਸ਼ਿਪ ਚੋਣ ਦੌਰਾਨ ਇਕੱਲੇ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਕੋਲੰਬੀਆ ਸੂਬੇ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੇ 10 ਹਜ਼ਾਰ ਪਾਰਟੀ ਮੈਂਬਰ ਸਿੱਖ ਭਾਈਚਾਰੇ ਵਿੱਚੋਂ ਬਣਾਏ।

ਐੱਨਡੀਪੀ ਪਾਰਟੀ ਦੀ ਲੀਡਰਸ਼ਿਪ ਜਗਮੀਤ ਨੇ ਪਾਰਟੀ ਮੈਂਬਰਸ਼ਿਪ ਦੀ ਵੋਟਿੰਗ ਦੇ ਆਧਾਰ 'ਤੇ ਜਿੱਤੀ ਹੈ।

ਇਨ੍ਹਾਂ ਚੋਣਾਂ ਲਈ ਵੋਟਾਂ ਇਕੱਠੀਆਂ ਕਰਨ ਲਈ ਉਸ ਨੇ ਪੂਰੇ ਕੈਨੇਡਾ ਦੇ ਵੱਖ - ਵੱਖ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਸਿੱਖ ਕਮਿਊਨਿਟੀ ਵਿਚਾਲੇ ਆਪਣੇ ਸੰਪਰਕਾਂ ਨੂੰ  ਲਾਮਬੰਦ ਕੀਤਾ।

ਜਗਮੀਤ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਦਿਵਾਉਣ ਵਿੱਚ ਸਿੱਖ ਕਮਿਊਨਿਟੀ ਦਾ ਵੱਡਾ ਯੋਗਦਾਨ ਹੈ।

ਅਤੀਤ ਅਤੇ ਵਰਤਮਾਨ ਦੀ ਦੁਬਿਧਾ

ਜਗਮੀਤ ਸਿੰਘ ਦਾ ਇਹ ਸੰਕਟ ਹੈ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਐੱਨਡੀਪੀ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਨੈਸ਼ਨਲ ਆਗੂ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਆਪਣੇ ਉਸ ਪਿਛੋਕੜ ਤੋਂ ਫ਼ਾਸਲਾ ਬਣਾਉਣਾ ਪਵੇਗਾ। ਜਿਹੜਾ ਪੱਖ ਹੁਣ ਤੱਕ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਤਾਕਤ ਸੀ ਉਹ ਨੈਸ਼ਨਲ ਲੀਡਰ ਵਜੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਭਾਰ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।

ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਕੈਨੇਡੀਅਨ ਪਾਰਲੀਮੈਂਟ ਦੀ ਚੋਣ ਹਾਰਨ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਐੱਨਡੀਪੀ ਲੀਡਰਸ਼ਿਪ ਦੀ ਜਿੱਤ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਦਿਆਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇੱਕ ਲੰਬਾ ਸਫ਼ਰ ਤੈਅ ਕੀਤਾ ਹੈ।

ਬਹੁਤ ਕੁਝ ਸਿੱਖਿਆ ਹੈ। ਜਿਉਂ - ਜਿਉਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਿਆਸੀ ਤਜ਼ਰਬੇ ਦਾ ਦਾਇਰਾ ਵਿਸ਼ਾਲ ਹੋਇਆ, ਤਿਉਂ - ਤਿਉਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵਿਚਾਰਾਂ ਦਾ ਦਾਇਰਾ ਵੀ ਫੈਲਿਆ ਹੈ।

ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਦੁਬਿਧਾ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਆਪਣੇ ਅਤੀਤ ਅਤੇ ਵਰਤਮਾਨ ਦੇ ਵਿਚਾਲੇ ਲਟਕੇ ਹੋਏ ਹਨ ਅਤੇ ਖਿੱਚੇ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ।

ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾਇਰੇ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣਾ ਸਿਆਸੀ ਸਫ਼ਰ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇਕਦਮ ਛੱਡਣਾ ਵੀ ਸੰਭਵ ਨਹੀਂ ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਨਾਲ ਲੈ ਕੇ ਉਹ ਨੈਸ਼ਨਲ ਸਿਆਸਤ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਸਥਾਪਤ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦੇ।

ਇਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਦੁਬਿਧਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਦੁਬਿਧਾ ਹੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪੈਰ ਦਾ ਕੰਡਾ ਬਣੀ ਹੋਈ ਹੈ।

ਸਿੱਖੀ ਤੇ ਖੱਬੇ-ਪੱਖੀ ਵਿਚਾਰਧਾਰਾ

ਜਗਮੀਤ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦਾਇਰੇ ਬਾਰੇ ਆਪਣੇ ਅਨੁਭਵ ਦੇ ਆਧਾਰ 'ਤੇ ਮੈਂ ਇਹ ਕਹਿ ਸਕਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਉਹ ਉਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ 'ਖ਼ਾਲਿਸਤਾਨੀ' ਨਹੀਂ ਹਨ ਜਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਾ ਇਸ ਸ਼ਬਦ ਦਾ ਅਕਸ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਹੈ।

ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਰਕਲ ਦੇ ਕਈ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਮੈਂ ਨਿੱਜੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਜਾਣਦਾ ਹਾਂ। ਮੈਂ ਸਮਝਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਇਹ ਨੌਜਵਾਨ ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਹਨ ਜਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਖੱਬੇ-ਪੱਖੀ ਜਾਂ ਨਕਸਲੀ ਵਿਚਾਰਧਾਰਾ ਵਾਲੇ ਨੌਜਵਾਨ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਕਾਲਜਾਂ ਜਾਂ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀਆਂ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।

ਇਸ ਗਰੁੱਪ ਦੇ ਇੱਕ ਨੌਜਵਾਨ ਨਾਲ ਕੁਝ ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਮੇਰੀ ਕੁਝ ਸਿਆਸੀ ਮੁੱਦਿਆ 'ਤੇ...


...ਮਾਮਲਿਆਂ ਦੇ ਜਾਣਕਾਰ ਡਾਕਟਰ ਗੁਰਦਰਸ਼ਨ ਸਿੰਘ ਢਿੱਲੋਂ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਹਥਿਆਰ ਰੱਖਣਾ ਸਿੱਖਾਂ ਦੀ ਰਿਵਾਇਤ ਹੈ। ਜਿਸ ਦਾ ਮੁੱਢ ਖ਼ਾਲਸਾ ਪੰਥ ਦੀ ਹੋਂਦ ਵਿਚ ਆਉਣ ਨਾਲ ਹੀ ਬੱਝ ਗਿਆ ਸੀ।

ਇਸ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਦਲੀਲ ਸੀ ਇੱਕ ਤਾਂ ਤਾਕਤ ਦਾ ਇਸਤੇਮਾਲ ਸਹੀ ਕੰਮ ਲਈ ਕਰਨਾ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਕਿਸੇ ਗ਼ਰੀਬ ਨਾਲ ਧੱਕਾ ਨਾ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਨਾਲ ਕੋਈ ਵਧੀਕੀ ਨਾ ਹੋਵੇ। ਘੋੜੇ, ਪੁਰਾਤਨ ਹਥਿਆਰ ਨਿਹੰਗਾਂ ਦੀ ਪਛਾਣ ਹੈ।

ਪਰ ਸਮੇਂ ਦੇ ਬਦਲਣ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਕਈ ਬਦਲਾਅ ਆਏ ਹਨ।

ਖ਼ਾਸ ਤੌਰ ਉੱਤੇ 1984 ਦੇ ਓਪਰੇਸ਼ਨ ਬਲੂ ਸਟਾਰ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸੰਤਾ ਸਿੰਘ ਨੇ ਜਿਸ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਸਰਕਾਰ ਦਾ ਸਾਥ ਦਿੰਦੇ ਹੋਏ ਦਰਬਾਰ ਸਾਹਿਬ ਅਕਾਲ ਤਖ਼ਤ ਸਾਹਿ... ਬਾਕੀ ਲੇਖ ਲਿਖੋ:

ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਵਿਚ ਸਜ਼ਾ ਭੁਗਤਦੇ ਵਕਤ ਜੇਲ੍ਹ ਵਿਚ ਹੀ ਹੱਤਿਆ ਕਰਵਾ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ।

3. 2007 ਵਿਚ ਬੁੱਢਾ ਦਲ ਦੀ ਗੱਦੀ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਪਟਿਆਲਾ ਵਿਚ ਨਿਹੰਗਾਂ ਦੀ ਆਪਸੀ ਲੜਾਈ ਵੀ ਕਾਫ਼ੀ ਚਰਚਿਤ ਰਹੀ। ਇਸ ਲੜਾਈ ਵਿਚ ਬੁੱਢਾ ਦਲ ਦੇ ਮੌਜੂਦਾ ਮੁਖੀ ਬਲਬੀਰ ਸਿੰਘ ਦੇ ਚਾਰ ਪਰਿਵਾਰਕ ਮੈਂਬਰਾਂ ਦਾ ਕਤਲ ਹੋ ਗਿਆ। ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਅਦਾਲਤ ਨੇ ਸ੍ਰੋਮਣੀ ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਬੁੱਢਾ ਦਲ (ਪੰਜਵਾਂ ਤਖ਼ਤ) ਗਰੁੱਪ ਦੇ ਅੱਠ ਮੈਂਬਰਾਂ ਨੂੰ ਇਸ ਮਾਮਲੇ ਵਿਚ ਉਮਰ ਕੈਦ ਦੀ ਸਜਾ ਸੁਣਾਈ ਸੀ।

4. ਅਪਰੇਸ਼ਨ ਬਲੂ ਸਟਾਰ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ 'ਚ ਬੁੰਗਾ ਅਕਾਲੀ ਫੂਲਾ ਸਿੰਘ ਵਿੱਚ ਸਰਬੱਤ ਖ਼ਾਲਸਾ ਵੀ ਕਾਫ਼ੀ ਚਰਚਾ ਵਿਚ ਰਿਹਾ ਹੈ।

ਕਈ ਮਾਹਿਰਾਂ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ ਮੌਜੂਦਾ ਦੌਰ ਦੌਰਾਨ ਨਿਹੰਗਾਂ ਦਾ ਵਜੂਦ ਇੰਨਾ ਖ਼ਾਸ ਨਹੀਂ ਰਿਹਾ ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਸਮੇਂ ਦੀਆਂ ਸਰਕਾਰਾਂ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਚਲਦੇ ਰਹੇ ਹਨ ਨਾਲੇ ਇਹਨਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਕਾਫ਼ੀ ਘੱਟ ਹੈ।

ਸੀਨੀਅਰ ਪੱਤਰਕਾਰ ਜਗਤਾਰ ਸਿੰਘ ਦੇ ਮੁਤਾਬਕ ਸਰਕਾਰ ਕੋਈ ਵੀ ਹੋਵੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਆਪਣੀ ਹੀ ਦੁਨੀਆਂ ਹੈ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਰਵਾਇਤੀ ਰਵਾਇਤੀ ਹਿਸਾਬ ਨਾਲ ਹੀ ਚੱਲਦੇ ਹਨ।

(ਬੀਬੀਸੀ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਲ FACEBOOK, INSTAGRAM, TWITTERਅਤੇ YouTube 'ਤੇ ਜੁੜੋ।)


...ਮਾਸਕ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦਾ ਹਾਂ। ਪਰ ਇਹ ਮਾਸਕ ਅੱਜ ਤਿੰਨ ਗੁਣਾ ਕੀਮਤ 'ਤੇ ਮਿਲ ਰਹੇ ਹਨ।

ਮੈਂ ਇਹ ਕੀਮਤ ਅਦਾ ਕਰਨ ਲਈ ਵੀ ਤਿਆਰ ਹਾਂ ਪਰ ਕਿਸੇ ਵੀ ਸਟੋਰ 'ਤੇ ਮੈਨੂੰ ਮਾਸਕ ਨਹੀਂ ਮਿਲ ਰਿਹਾ। ਮੈਂ ਐਨ95 ਮਾਸਕ ਆਨਲਾਈਨ ਆਰਡਰ ਕੀਤਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਮਾਸਕ ਸੋਮਵਾਰ ਤੱਕ ਮੈਨੂੰ ਮਿਲ ਜਾਵੇਗਾ। ਹੁਣ ਤਾਂ ਹਫ਼ਤਾ ਵੀ ਖ਼ਤਮ ਹੋਣ 'ਤੇ ਹੈ ਅਤੇ ਮੈਨੂੰ ਮਾਸਕ ਨਹੀਂ ਮਿਲਿਆ ਹੈ।"

ਕੋਰੋਨਾਵਾਇਰਸ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਕਿੱਥੇ-ਕਿੱਥੇ ਆਏ ਹਨ, ਇਸ ਬਾਰੇ ਤੁਸੀਂ ਇਸ ਨਕਸ਼ੇ ਰਾਹੀਂ ਸਮਝ ਸਕਦੇ ਹੋ।

Source: Ministry of Health & Family Welfare

ਭਾਰਤ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਆਨਲਾਈਨ ਬੀ2ਬੀ ਮਾਰਕਿਟ ਟਰੇਡਇੰਡੀਆ.ਕੌਮ ਮੁਤਾਬਿਕ ਪ... ਬਾਕੀ ਲੇਖ ਲਿਖੋ:

ਨੂੰ ਇੰਨ੍ਹਾਂ ਕਮਜ਼ੋਰ ਨਹੀਂ ਵੇਖਿਆ।

ਉਨ੍ਹਾਂ ਅੱਗੇ ਕਿਹਾ, "ਮੇਰੀ ਨਜ਼ਰ 'ਚ ਇਹ ਹੁਣ ਤੱਕ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਮੈਡੀਕਲ ਸੰਕਟ ਹੈ। ਇਹ ਸਾਰਸ, ਮਾਰਸ ਅਤੇ ਸਵਾਈਨ ਫਲੂ ਤੋਂ ਵੀ ਵੱਧ ਗੰਭੀਰ ਹੈ। ਇੰਨ੍ਹਾਂ ਭਿਆਨਕ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਨੇ ਵੀ ਇੰਨ੍ਹਾਂ ਕਹਿਰ ਨਹੀਂ ਵਰਾਇਆ ਸੀ। 20% ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਯਾਤਰਾਵਾਂ ਰੱਦ ਜਾਂ ਮੁਲਤਵੀ ਕਰ ਦਿੱਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਤਿੰਨ ਮਹੀਨਿਆਂ 'ਚ ਤਕਰੀਬਨ 30% ਕਾਰਪੋਰੇਟ ਦੌਰੇ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋਏ ਹਨ।"

ਉਨ੍ਹਾਂ ਅੱਗੇ ਕਿਹਾ, "ਇਨਬਾਊਂਡ ਯਾਤਰਾ ਦਾ ਅੰਦਾਜ਼ਾ ਲਗਾਉਣਾ ਬਹੁਤ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਸਰਕਾਰ ਹਰ ਦਿਨ ਆਪਣੀ ਨੀਤੀ 'ਚ ਬਦਲਾਅ ਲਿਆ ਰਹੀ ਹੈ ਅਤੇ ਅਸੀਂ ਇਸ ਗੱਲ ਤੋਂ ਵੀ ਅਣਜਾਨ ਹਾਂ ਕਿ ਕਿੰਨ੍ਹੇ ਦੇਸ ਪਾਬੰਦੀਸ਼ੁਦਾ ਸੂਚੀ 'ਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।"

ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ:

ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਸਾਵਧਾਨੀ ਵਜੋਂ ਕੋਰੀਆ ਅਤੇ ਇਟਲੀ ਤੋਂ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਹਿਦਾਇਤ ਜਾਰੀ ਕੀਤੀ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਆਪਣੇ ਦੇਸਾਂ ਦੀਆਂ ਅਧਿਕਾਰਤ ਪ੍ਰਯੋਗਸ਼ਾਲਾਵਾਂ 'ਤੋਂ ਪ੍ਰਮਾਣ ਪੱਤਰ ਲੈ ਕੇ ਆਉਣ, ਜਿਸ 'ਚ ਲਿਖਿਆ ਹੋਵੇ ਕਿ ਉਹ ਕੋਵਿਡ-19 ਵਾਇਰਸ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਹੇਠ ਨਹੀਂ ਹਨ।

ਸਿਹਤ ਮੰਤਰਾਲੇ ਨੇ ਇਕ ਪ੍ਰੈਸ ਬਿਆਨ 'ਚ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ, "ਇਟਲੀ, ਇਰਾਨ, ਦੱਖਣੀ ਕੋਰੀਆ ਅਤੇ ਜਾਪਾਨ ਦੇ ਨਾਗਰਿਕਾਂ ਨੂੰ 3 ਮਾਰਚ 2020 ਤੱਕ ਜਾਂ ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਜਾਰੀ ਕੀਤੇ ਗਏ ਵੀਜ਼ਾ ਅਤੇ ਈ-ਵੀਜ਼ਾ ਫੌਰੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਰੱਦ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਚੀਨ, ਇਟਲੀ, ਇਰਾਨ,ਕੋਰੀਆ,ਜਾਪਾਨ, ਫਰਾਂਸ,ਸਪੇਨ ਅਤੇ ਜਰਮਨੀ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਜੇਕਰ ਵਧੇਰੇ ਜ਼ਰੂਰੀ ਨਹੀਂ ਹੈ ਤਾਂ ਨਾ ਕਰਨ ਦੀ ਸਲਾਹ ਦਿੱਤੀ ਹੈ।

ਕੱਕੜ ਨੇ ਇਹ ਵੀ ਦੱਸਿਆ , "ਹੋਟਲਾਂ 'ਚ ਸੈਲਾਨੀਆਂ ਦੀ ਆਮਦ 'ਚ 20% ਕਮੀ ਆਈ ਹੈ। ਦੁਨੀਆ ਭਰ 'ਚ ਕਈ ਕੌਮਾਂਤਰੀ ਸਮਾਗਮ ਰੱਦ ਹੋ ਗਏ ਹਨ। ਇੱਥੋਂ ਤੱਕ ਕਿ ਡੈਸਟੀਨੇਸ਼ਨ ਵਿਆਹ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋਏ ਹਨ।"

ਨਵ-ਵਿਆਹੁਤਾ ਅਨੂ ਗੁਪਤਾ ਜੋ ਕਿ ਪੇਸ਼ੇ ਵਜੋਂ ਪੀ.ਆਰ ਹੈ, ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਹਨੀਮੂਨ ਲਈ ਥਾਈਲੈਂਡ ਜਾਣ ਦਾ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਬਣਾਇਆ ਸੀ ਪਰ ਵਾਇਰਸ ਦੇ ਕਾਰਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣਾ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਰੱਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।

ਕੋਰੋਨਾਵਾਇਰਸ ਦੁਨੀਆਂ ਭਰ 'ਚ ਲਗਭਗ 80 ਦੇਸਾਂ ਵਿੱਚ ਫੈਲ ਚੁੱਕਿਆ ਹੈ

ਅਨੂ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਇਹ ਮੇਰਾ ਪਹਿਲਾ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਦੌਰਾ ਹੁੰਦਾ। ਅਸੀਂ ਸਾਰੀਆਂ ਟਿਕਟਾਂ ਕਰਵਾ ਲਈਆਂ ਸਨ। ਕਿੱਥੇ ਠਹਿਰਨਾ ਹੈ ਉਹ ਹੋਟਲ ਵੀ ਬੁੱਕ ਕਰਵਾ ਲਿਆ ਸੀ ਪਰ ਹੁਣ ਇਸ ਸਥਿਤੀ 'ਚ ਅਸੀਂ ਨਹੀਂ ਜਾ ਪਾ ਰਹੇ ਹਾਂ। ਸਾਨੂੰ ਤਾਂ ਇਹ ਵੀ ਨਹੀਂ ਪਤਾ ਕਿ ਜੋ ਪੈਸਾ ਟਿਕਟਾਂ, ਹੋਟਲ ਬੁਕਿੰਗ ਆਦਿ 'ਤੇ ਲੱਗਿਆ ਹੈ ਉਹ ਸਾਨੂੰ ਵਾਪਸ ਹੋਵੇਗਾ ਜਾਂ ਫਿਰ ਨਹੀਂ।"

ਟਰੈਵਲ ਅਤੇ ਸੈਰ-ਸਪਾਟਾ ਕੌਂਸਲ ਅਤੇ ਆਕਸਫਰਡ ਅਰਥਸ਼ਾਸਤਰ ਜੋ ਕਿ ਕੋਵਿਡ-19 ਦੇ ਵਿਸ਼ਵ ਵਿਆਪੀ ਸੈਰ-ਸਪਾਟਾ 'ਤੇ ਪੈਣ ਵਾਲੇ ਅਸਰ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਅੰਕੜੇ ਦੱਸਦੇ ਹਨ ਕੋਰੋਨਾਵਾਇਰਸ ਮਹਾਂਮਾਰੀ ਦੀ ਕੀਮਤ ਘੱਟ ਤੋਂ ਘੱਟ 22 ਬਿਲੀਅਨ ਡਾਲਰ ਹੋਵੇਗੀ।

ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਏਅਰ ਟਰਾਂਸਪੋਰਟ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ...


...ਮਿਆਂ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ 47 ਹੋਰ ਕੇਸ ਵੀ ਦਰਜ ਕਰਵਾਏ ਗਏ ਸਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਪੱਤਰਕਾਰਾਂ ਨਾਲ ਕੁੱਟਮਾਰ ਅਤੇ ਲੁੱਟਮਾਰ ਕਰਨ ਦੇ ਇਲਜ਼ਾਮ ਲਗਾਏ ਗਏ ਸਨ।

ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਾਰੇ ਮਾਮਲਿਆਂ ਦੀ ਜਾਂਚ ਸੀਬੀਆਈ ਨੂੰ ਦਿੱਤੀ ਗਈ।

ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਅਲਾਹਾਬਾਦ ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਦੀ ਸਲਾਹ 'ਤੇ ਲਖਨਊ ਵਿੱਚ ਅਯੁੱਧਿਆ ਮਾਮਲਿਆਂ ਲਈ ਇੱਕ ਨਵੀਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਅਦਾਲਤ ਦਾ ਗਠਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਪਰ ਉਸਦੀ ਨੋਟੀਫਿਕੇਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਦੂਜੇ ਮਾਮਲੇ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।

ਯਾਨਿ ਕਿ ਐੱਫ਼ਆਈਆਰ ਨੰਬਰ 198 ਦੇ ਅਧੀਨ ਦੂਜਾ ਕੇਸ ਰਾਇਬਰੇਲੀ ਵਿੱਚ ਚੱਲਦਾ ਰਿਹਾ।

ਨਾਲ ਹੀ ਕੇਸਾਂ ਨੂੰ ਟਰਾਂਸਫ਼ਰ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਸਾਲ 1993 ਵਿੱਚ ਐੱਫ਼ਆਈਆਰ ਨੰ. ... ਬਾਕੀ ਲੇਖ ਲਿਖੋ:

ੇਸ ਨੰਬਰ ਸ਼ਾਮਲ ਨਹੀਂ ਸੀ।

ਸੌਖੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿੱਚ ਅਡਵਾਨੀ ਅਤੇ ਹੋਰ ਹਿੰਦੂਵਾਦੀ ਆਗੂਆਂ ਵਿਰੁੱਧ ਮਾਮਲਾ ਕਾਨੂੰਨੀ ਦਾਅ-ਪੇਚ ਅਤੇ ਤਕਨੀਕੀ ਕਾਰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਫਸਿਆ ਰਿਹਾ।

ਬੀਬੀਸੀ ਪੰਜਾਬੀ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਹੋਮ ਸਕ੍ਰੀਨ'ਤੇ ਇੰਝ ਦੇਖੋ:

ਦਰਅਸਲ ਮੁਲਜ਼ਮਾਂ ਦੇ ਵਕੀਲ ਇਹ ਸਾਬਤ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਅਸਫ਼ਲ ਰਹੇ ਕਿ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਸਰਕਾਰ ਦੀਆਂ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨਿਕ ਖਾਮੀਆਂ ਕਾਰਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਗ਼ਲਤ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਇਲਜ਼ਾਮ ਲਗਾਏ ਗਏ।

ਇਸ ਕਥਿਤ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨਿਕ ਗਲਤੀ ਦਾ ਇਸਤੇਮਾਲ ਅਡਵਾਨੀ ਅਤੇ ਹੋਰ ਮੁਲਜ਼ਮਾਂ ਨੇ ਅਪਰਾਧਿਕ ਸਾਜਿਸ਼ ਦੇ ਇਲਜ਼ਾਮ ਨੂੰ ਹਟਾਉਣ ਲਈ ਕੀਤਾ ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਇਲਜ਼ਾਮ ਸਿਰਫ਼ ਐੱਫ਼ਆਈਆਰ ਨੰਬਰ 197 ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ ਦਾਇਰ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ।

ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਨੇ ਸੀਬੀਆਈ ਨੂੰ ਨਿਰਦੇਸ਼ ਦਿੱਤੇ ਕਿ ਜੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਅਡਵਾਨੀ ਅਤੇ ਹੋਰਨਾਂ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਅਪਰਾਧਕ ਸਾਜ਼ਿਸ਼ ਰਚਣ ਦੇ ਸਬੂਤ ਹਨ ਤਾਂ ਉਹ ਰਾਏਬਰੇਲੀ ਅਦਾਲਤ ਵਿੱਚ ਸਪਲੀਮੈਂਟਰੀ ਚਾਰਜਸ਼ੀਟ ਦਾਖਲ ਕਰੇ।

ਰਿਹਾਅ ਹੋਏ ਲਾਲ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਅਡਵਾਨੀ

ਸਾਲ 2003 ਵਿੱਚ ਸੀਬੀਆਈ ਨੇ ਐੱਫ਼ਆਈਆਰ 198 ਤਹਿਤ ਅੱਠ ਮੁਲਜ਼ਮਾਂ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਸਪਲੀਮੈਂਟਰੀ ਚਾਰਜਸ਼ੀਟ ਦਾਖਲ ਕੀਤੀ ।

ਹਾਲਾਂਕਿ ਬਾਬਰੀ ਮਸਜਿਦ ਨੂੰ ਢਾਹੁਣ ਦੀ ਅਪਰਾਧਿਕ ਸਾਜਿਸ਼ ਦੇ ਇਲਜ਼ਾਮ ਨੂੰ ਸੀਬੀਆਈ ਇਸ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਜੋੜ ਸਕੀ ਕਿਉਂਕਿ ਬਾਬਰੀ ਮਸਜਿਦ ਢਾਹੁਣ ਵਿੱਚ ਅਪਰਾਧਕ ਸਾਜਿਸ਼ ਵਾਲੀ ਐੱਫ਼ਆਈਆਰ ਨੰਬਰ 197 ਅਤੇ ਭੜਕਾਊ ਭਾਸ਼ਨ ਵਾਲੀ ਐੱਫ਼ਆਈਆਰ ਵੱਖਰੀ ਸੀ।

ਬਾਬਰੀ ਮਸਜਿਦ ਢਾਹੁਣ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਨੂੰ ਪੜਾਅ ਵਾਰ ਸਮਝੋ

ਇਸ ਦੌਰਾਨ ਰਾਇਬਰੇਲੀ ਅਦਾਲਤ ਨੇ ਲਾਲ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਅਡਵਾਨੀ ਦੀ ਸੁਣਵਾਈ ਦੀ ਅਪੀਲ ਮਨਜ਼ੂਰ ਕਰਦਿਆਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇਹ ਕਹਿੰਦੇ ਹੋਏ ਇਲਜ਼ਾਮਾਂ ਤੋਂ ਰਿਹਾਅ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਖਿਲਾਫ਼ ਮਾਮਲਾ ਚਲਾਉਣ ਲਈ ਇੰਨੇ ਸਬੂਤ ਨਹੀਂ ਹਨ।

ਪਰ ਸਾਲ 2005 ਵਿੱਚ ਅਲਾਹਾਬਾਦ ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਨੇ ਰਾਇਬਰੇਲੀ ਕੋਰਟ ਦੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ ਨੂੰ ਰੱਦ ਕਰਦਿਆਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਅਡਵਾਨੀ ਅਤੇ ਹੋਰਨਾਂ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਕੇਸ ਚਲਦੇ ਰਹਿਣਗੇ। ਇਹ ਮਾਮਲਾ ਅਦਾਲਤ ਵਿੱਚ ਅੱਗੇ ਜ਼ਰੂਰ ਵਧਿਆ ਪਰ ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਅਪਰਾਧਕ ਸਾਜ਼ਿਸ਼ ਰਚਣ ਦੇ ਇਲਜ਼ਾਮ ਨਹੀਂ ਸੀ।

1996 ਵਿੱਚ ਲਖਨਊ ਦੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਅਦਾਲਤ ਨੇ ਸਾਰੇ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਅਪਰਾਧਿਕ ਸਾਜ਼ਿਸ਼ ਦੀ ਧਾਰਾ ਜੋੜਨ ਦਾ ਹੁਕਮ ਦਿੱਤਾ

ਸਾਲ 2005 ਵਿੱਚ ਰਾਇਬਰੇਲੀ ਅਦਾਲਤ ਨੇ ਕੇਸ ਵਿੱਚ ਇਲਜ਼ਾਮ ਤੈਅ ਕੀਤੇ ਅਤੇ ਸਾਲ 2007 ਵਿੱਚ ਇਸ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੀ ਗਵਾਹੀ ਹੋਈ।

ਇਸ ਦੇ ਦੋ ਸਾਲਾਂ ਬਾਅਦ ਲਿਬ੍ਰਾਹਨ ਕਮਿਸ਼ਨ ਨੇ ਵੀ ਆਪਣੀ 900 ਪੰਨਿਆਂ ਦੀ ਰਿਪੋਰਟ ਸੌਂਪੀ ਜਿਸ ਨੂੰ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਜਨਤਕ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।

ਇਸ ਰਿਪੋਰਟ ਵਿੱਚ ਸੰਘ ਪਰਿਵਾਰ, ਵਿਸ਼ਵ ਹਿੰਦੂ ਪਰਿਸ਼ਦ, ਬਜਰੰਗ ਦਲ ਅਤੇ ਭਾਜਪਾ ਦੇ ਮੁੱਖ ਆਗੂਆਂ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਲਈ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਮੰਨਿਆ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਕਾਰਨ ਬਾਬਰੀ ਢਾਹੁਣ ਦੀ ਘਟਨਾ ਹੋਈ ਸੀ।

ਸਾਲ 2010 ਵਿੱਚ ਦੋਹਾਂ ਮਾਮਲਿਆਂ ਨੂੰ ਵੱਖ ਕਰਨ ਦਾ ਹੇਠਲੀ ਅਦਾਲਤ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਅਲਾਹਾਬਾਦ ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਨੇ ਵੀ ਕਾਇਮ ਰੱਖਿਆ ।

ਸਾਲ 2001 ਵਿੱਚ...


...ਮਿਲਿਆ ਹੈ।

ਖੇਡ ਮੰਤਰਾਲੇ ਨੇ ਪਿਛਲੇ ਦਿਨੀਂ 107 ਖਿਡਾਰੀਆਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਜਾਰੀ ਕੀਤੀ ਸੀ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਇਸ ਯੋਜਨਾ ਦੇ ਘੇਰੇ ਵਿੱਚ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਖਿਡਾਰੀਆਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ 152 ਹੋ ਗਈ ਸੀ। ਅਥਲੈਟਿਕਸ ਵਿੱਚ 19 ਖਿਡਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਪਰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨਾਵਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਦਵਿੰਦਰ ਦਾ ਗ਼ੈਰ-ਹਾਜ਼ਰ ਹੋਣਾ ਹੈਰਾਨੀ ਦਾ ਸਬੱਬ ਬਣਿਆ ਸੀ।

ਆਰਥਿਕ ਤੰਗੀ ਭਰਿਆ ਜੀਵਨ

ਲੰਡਨ ਵਿਸ਼ਵ ਅਥਲੈਟਿਕ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਕਾਰਗੁਜ਼ਾਰੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦਵਿੰਦਰ ਦੇ ਸੰਘਰਸ਼ ਅਤੇ ਆਰਥਿਕ ਤੰਗੀ ਦੀਆਂ ਖ਼ਬਰਾਂ ਮੀਡੀਆ ਦੀਆਂ ਸੁਰਖ਼ੀਆਂ ਬਣੀਆਂ ਸਨ।

ਦਵਿੰਦਰ ਨੇ ਆਪਣੀ ਆਪ-ਬੀਤੀ ਸਾਂਝੀ ਕਰਦਿਆਂ ਬੀਬੀਸੀ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਸੀ ਕਿ ਉਸ ਦੀ ਫ਼ੌਜੀ ਨੌਕਰੀ... ਬਾਕੀ ਲੇਖ ਲਿਖੋ:

ਾਉਣ ਵਾਲੇ ਜਸਟਿਨ ਗੈਟਲਿਨ ਸਮੇਤ ਕਈ ਖਿਡਾਰੀ ਹਨ ਜੋ ਵਾਡਾ ਦੀਆਂ ਪਾਬੰਦੀਆਂ ਭੁਗਤਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਚੰਗੀ ਕਾਰਗੁਜ਼ਾਰੀ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ।

ਦਵਿੰਦਰ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਦੇਰੀ ਅਤੇ ਫੈਡਰੇਸ਼ਨ ਦੀ ਬੇਲਾਗਤਾ ਕਈ ਸੁਆਲਾਂ ਦੀ ਗੁੰਜ਼ਾਇਸ਼ ਪੈਦਾ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਜੇ ਦਵਿੰਦਰ ਉੱਤੇ ਪਾਬੰਦੀ ਲੱਗਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਇਸ ਅਰਸੇ ਦੌਰਾਨ ਉਹ ਆਪਣੀ ਕਾਰਗੁਜ਼ਾਰੀ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਉਤਸ਼ਾਹ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਕਾਇਮ ਰੱਖ ਸਕੇਗਾ?

(ਬੀਬੀਸੀ ਪੰਜਾਬੀ ਦੇ ਫੇਸਬੁੱਕ ਪੰਨੇ ਉੱਤੇ ਜਾਣ ਲਈ ਇੱਥੇ ਕਲਿੱਕ ਕਰੋ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਲਿੰਕ ਉੱਤੇ ਕਲਿੱਕ ਕਰਕੇ ਇੰਸਟਾਗਰਾਮ ਪੰਨਾ ਦੇਖੋ।)


...ਮਿਸ਼ਰਾ 12 ਸਤੰਬਰ ਨੂੰ ਰਿਟਾਇਰ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਹਨ।

ਪ੍ਰਸ਼ਾਂਤ ਭੂਸ਼ਣ ਨੇ ਕਿਹਾ ਸੀ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇਹ ਜਾਣ ਕੇ ਦੁੱਖ ਪਹੁੰਚਿਆ ਹੈ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਅਦਾਲਤ ਦੀ ਮਾਣਹਾਨੀ ਦਾ ਮੁਲਜ਼ਮ ਕਰਾਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।

ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ ਸੀ ਕਿ ਦੁੱਖ ਇਹ ਨਹੀਂ ਕਿ ਸਜ਼ਾ ਕੀ ਹੋਵੇਗੀ ਸਗੋਂ ਦੁੱਖ ਗਲਤ ਸਮਝੇ ਜਾਣ ਦਾ ਹੈ। ਖੁੱਲ੍ਹੀ ਆਲੋਚਨਾ ਲੋਕਤੰਤਰ ਦੀ ਰਾਖੀ ਲਈ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ।

"ਮੇਰੇ ਟਵੀਟ ਮੇਰਾ ਫ਼ਰਜ਼ ਨਿਭਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਭਰ ਸਨ। ਮੇਰੇ ਟਵੀਟਾਂ ਨੂੰ ਸੰਸਥਾ ਦੇ ਕੰਮਕਾਜ ਨੂੰ ਸੁਧਾਰਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਵਜੋਂ ਦੇਖਿਆ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।"

ਅਦਾਲਤ ਨੇ ਕਿਹਾ ਸੀ ਕਿ ਸਜ਼ਾ ਸੁਣਾਏ ਬਿਨਾਂ ਫ਼ੈਸਲਾ ਸਜ਼ਾ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹੀ ਪੂਰਾ ਹੁੰਦਾ ... ਬਾਕੀ ਲੇਖ ਲਿਖੋ:

ਲਈ ਆਈਆਈਟੀ ਮਦਰਾਸ ਗਏ ਪਰ ਇੱਕ ਸਮੈਸਟਰ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਹ ਛੱਡ ਕੇ ਆ ਗਏ ਕਿਉਂਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿੱਚ ਉਹ 'ਦੋ ਸਾਲ ਦੀ ਛੋਟੀ ਭੈਣ ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਮੋਹ ਸੀ, ਉਸ ਨੂੰ ਮਿਸ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ'।

ਕਾਨੂੰਨ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕਰਨ ਲਈ ਉਹ ਪ੍ਰਿੰਸਟਨ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਸਾਇੰਸ ਆਫ਼ ਫਿਲਾਸਫੀ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕਰਨ ਮਗਰੋਂ ਇਲਾਹਾਬਾਦ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਪਹੁੰਚੇ।

ਸ਼ਾਂਤੀ ਭੂਸ਼ਣ ਦੇ ਸਪੁੱਤਰ

ਪ੍ਰਸ਼ਾਤ ਭੂਸ਼ਣ ਦੇ ਪਿਤਾ ਸ਼ਾਂਤੀ ਭੂਸ਼ਣ ਭਾਰਤ ਦੇ ਜਾਣੇ-ਪਛਾਣੇ ਕਾਨੂੰਨੀ ਮਾਹਰ ਅਤੇ ਸਿਆਸੀ ਕਾਰਕੁਨ ਰਹੇ ਹਨ।

ਇੰਦਰਾ ਗਾਂਧੀ ਦੇ ਖ਼ਿਲਾਫ ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ ਧੋਖਾਧੜੀ ਦਾ ਕੇਸ ਸ਼ਾਤੀ ਭੂਸ਼ਣ ਨੇ ਹੀ ਲੜਿਆ ਸੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਤਤਕਾਲੀ ਇੰਦਰਾ ਗਾਂਧੀ ਹਾਰ ਗਏ ਸਨ ਅਤੇ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਐਮਰਜੈਂਸੀ ਲਾਗੂ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਸੀ ਜੋ 21 ਮਹੀਨਿਆਂ ਤੱਕ ਜਾਰੀ ਰਹੀ ਸੀ।

ਐਮਰਜੈਂਸੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕੇਂਦਰ ਵਿੱਚ ਮੋਰਾਰਜੀ ਦੇਸਾਈ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਿੱਚ ਜਨਤਾ ਪਾਰਟੀ ਦੀ ਸਰਕਾਰ ਬਣੀ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਂਤੀ ਭੂਸ਼ਣ 1977-79 ਤੱਕ ਕਾਨੂੰਨ ਮੰਤਰੀ ਰਹੇ।

ਇੰਦਰਾ ਗਾਂਧੀ ਦੇ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਇਲਾਹਾਬਾਦ ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਵਿੱਚ ਉਪਰੋਕਤ ਮਸਲਾ ਸਮਾਜਵਾਦੀ ਆਗੂ ਰਾਜ ਨਾਰਾਇਣ ਨੇ ਦਾਇਰ ਕੀਤਾ ਸੀ।

ਪ੍ਰਸ਼ਾਂਤ ਭੂਸ਼ਣ ਦੋ ਸਾਲਾਂ ਤੱਕ ਚੱਲੇ ਇਸ ਕੇਸ ਦੇ ਕੇਂਦਰ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਸਨ ਜਿਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਦਿ ਕੇਸ ਦੈਟ ਸ਼ੂਕ ਇੰਡਿਆ ਨਾਂਅ ਦੀ ਕਿਤਾਬ ਲਿਖੀ।

ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਦੂਸਰੀ ਕਿਤਾਬ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਰਾਜੀਵ ਗਾਂਧੀ ਦੇ ਕਾਰਜਕਾਲ ਦੌਰਾਨ ਹੋਏ ਤੋਪ ਖ਼ਰੀਦ ਘੋਟਾਲੇ ਬਾਰੇ - ਬੋਫੋਰਸ ਦਿ ਸੇਲਿੰਗ ਆਫ਼ ਏ ਨੇਸ਼ਨ - ਲਿਖੀ।।

ਪ੍ਰਿੰਸਟਨ ਦੇ ਦਿਨਾਂ ਦੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਾਥੀ ਪ੍ਰੋਫ਼ੈਸਰ ਹਰਜਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਦਸਦੇ ਹਨ ਕਿ ਸਾਇੰਸ ਦੀਆਂ ਕਿਤਾਬਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸ਼ਾਂਤ ਦਾ ਸ਼ੌਂਕ ਹਾਲੇ ਵੀ ਕਾਇਮ ਹੈ।

ਰਜਿੰਦਰ ਦਸਦੇ ਹਨ, "ਕੋਈ ਦੋ ਮਹੀਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਰਾਸਾਇਣਕ ਪ੍ਰੀਖਣ ਬਾਰੇ ਇੱਕ ਕਿਤਾਬ ਬਾਰੇ ਪੁੱਛਿਆ ਸੀ।"

ਮੋਰਾਰਜੀ ਦੇਸਾਈ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਗੈਰ- ਕਾਂਗਰਸੀ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਸਨ

ਉਸ ਸਮੇਂ ਕਾਂਗਰਸ (ਓ) ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਸ਼ਾਂਤੀ ਭੂਸ਼ਣ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸਮਰਿਤੀ- ਕੋਰਟਿੰਗ ਡੈਸਿਟੀਨੀ: ਏ ਮੈਮੋਇਰ ਵਿੱਚ ਲਿਖਿਆ ਹੈ ਕਿ 1976 ਵਿੱਚ ਬੰਬਈ ਵਿੱਚ ਜੈਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਨਾਰਾਇਣ ਨੇ ਜੋ ਬੈਠਕ ਸੱਦੀ ਸੀ ਉਸ ਵਿੱਚ ਉਹ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ ਅਤੇ ਉੱਥੇ ਹੀ ਦੋ ਦਿਨਾਂ ਦੀ ਬੈਠਕ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਤੈਅ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਕਿ ਜੇ ਇੰਦਰਾ ਗਾਂਧੀ ਨੂੰ ਹਰਾਉਣਾ ਹੈ ਤਾਂ ਕਾਂਗਰਸ (ਓ), ਜਨਸੰਘ, ਸੋਸ਼ਲਿਸਟ ਪਾਰਟੀ ਅਤੇ ਭਾਰਤੀ ਲੋਕ ਦਲ ਨੂੰ ਇੱਕ ਹੋਣਾ ਪਵੇਗਾ।

ਸ਼ਾਂਤੀ ਭੂਸ਼ਣ ਭਾਰਤੀ ਜਨਤਾ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਮੋਢੀ ਮੈਂਬਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸਨ ਅਤੇ 1986 ਤੱਕ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਖਜਾਨਚੀ ਵੀ ਰਹੇ।

ਸ਼ਾਂਤੀ ਭੂਸ਼ਣ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸ਼ਾਂਤ ਭੂਸ਼ਣ ਲੋਕਪਾਲ ਬਿਲ ਦਾ ਖਰੜਾ ਤਿਆਰ ਕਰਨ ਲਈ ਬਣਾਈ ਗਈ ਸਾਂਝੀ ਕਮੇਟੀ ਦੇ ਵੀ ਮੈਂਬਰ ਸਨ।

ਸਾਇੰਸ ਫਿਕਸ਼ਨ ਦੇ ਸ਼ੌਕੀਨ

ਆਈਆਈਟੀ ਅਤੇ ਪ੍ਰਿੰਸਟਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪ੍ਰਸ਼ਾਂਤ ਭੂਸ਼ਣ ਦਾ ਸਾਇੰਸ ਨਾਲ ਭਾਵੇਂ ਸਿੱਧਾ ਰਿਸ਼ਤਾ ਤਾਂ ਨਹੀਂ ਰਿਹਾ ਪਰ ਇਸੇ ਕਾਰਨ ਸਾਲ 1983...


...ਮੀ ਅਸੀਮਾਨੰਦ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਸੁਨੀਲ ਜੋਸ਼ੀ, ਰਾਮਚੰਦਰ ਕਾਲਸੰਗਰਾ, ਸੰਦੀਪ ਡਾਂਗੇ ਅਤੇ ਲੋਕੇਸ਼ ਸ਼ਰਮਾ ਦਾ ਵੀ ਨਾਮ ਸੀ। ਇਨ੍ਹਾਂ 'ਤੇ ਇਲਜ਼ਾਮ ਸੀ ਕਿ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਮਿਲ ਕੇ ਹੀ ਦੇਸੀ ਬੰਬ ਤਿਆਰ ਕੀਤੇ ਸਨ।

ਸਮਝੌਤਾ ਐਕਸਪ੍ਰੈਸ ਧਮਾਕਿਆਂ ਦੇ ਮਾਮਲੇ 'ਚ ਆਰਐੱਸਐੱਸ ਆਗੂ ਇੰਦਰੇਸ਼ ਕੁਮਾਰ ਤੋਂ ਪੁੱਛਗਿੱਛ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ।

ਸੀਬੀਆਈ ਨੇ 2010 ਵਿੱਚ ਉਤਰਾਖੰਡ ਦੇ ਹਰਿਦਵਾਰ ਤੋਂ ਅਸੀਮਾਨੰਦ ਨੂੰ ਗ੍ਰਿਫ਼ਤਾਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਅਸੀਮਾਨੰਦ ਖਿਲਾਫ਼ ਮੁਕੱਦਮਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਇਕਬਾਲੀਆ ਬਿਆਨ ਦੇ ਆਧਾਰ 'ਤੇ ਹੀ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ ਪਰ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਹ ਇਹ ਕਹਿੰਦੇ ਹੋਏ ਆਪਣੇ ਬਿਆਨ ਤੋਂ ਮੁਕਰ ਗਏ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਉਹ ਬਿਆਨ ਟਾਰਚਰ ਕਾਰਨ ਦਿੱਤਾ... ਬਾਕੀ ਲੇਖ ਲਿਖੋ:

ਕਾਖੇਜ਼ ਸਮੱਗਰੀ ਇਕੱਠੀ ਕਰਨ ਦੀ ਸਹਿਮਤੀ ਦਿੱਤੀ ਸੀ।

ਹਾਲਾਂਕਿ ਪੁਰੋਹਿਤ ਕੋਰਟ ਵਿੱਚ ਰਾਜਨੀਤੀ ਦਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ਹੋਣ ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਪੇਸ਼ ਕਰਦੇ ਰਹੇ।

13 ਮਈ 2016 ਨੂੰ ਐੱਨਆਈਏ ਨੇ ਨਵੀਂ ਚਾਰਜਸ਼ੀਟ ਫਾਈਲ ਕੀਤੀ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਰਮੇਸ਼ ਸ਼ਿਵਾਜੀ ਉਪਾਧਿਆਏ, ਸਮੀਰ ਸ਼ਰਦ ਕੁਲਕਰਣੀ, ਅਜੇ ਰਾਹਿਰਕਰ, ਰਾਕੇਸ਼ ਧਾਵੜੇ, ਜਗਦੀਸ਼ ਮਹਾਤਰੇ, ਕਰਨਲ ਪ੍ਰਸਾਦ ਸ਼੍ਰੀਕਾਂਤ ਪੁਰੋਹਿਤ, ਸੁਧਾਕਰ ਦਵਿਵੇਦੀ ਉਰਫ਼ ਸਵਾਮੀ ਦਇਆਨੰਦ ਪਾਂਡੇ ਸੁਧਾਕਰ ਚਤੁਰਵੇਦੀ, ਰਾਮਚੰਦਰ ਕਾਲਸਾਂਗਰਾ ਅਤੇ ਸੰਦੀਪ ਡਾਂਗੇ ਖਿਲਾਫ਼ ਪੁਖਤਾ ਸਬੂਤ ਹੋਣ ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।

ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਸਾਧਵੀ ਪ੍ਰਗਿਆ ਸਿੰਘ ਠਾਕੁਰ, ਸ਼ਿਵ ਨਾਰਾਇਣ ਕਾਲਸਾਂਗਰਾ, ਸ਼ਿਆਮ ਭਵਰਲਾਲ ਸਾਹੂ, ਪ੍ਰਵੀਣ ਟਕੱਲਕੀ, ਲੋਕੇਸ਼ ਸ਼ਰਮਾ, ਧਾਨ ਸਿੰਘ ਚੌਧਰੀ ਖਿਲਾਫ਼ ਮੁਕੱਦਮਾ ਚਲਾਉਣ ਲਾਇਕ ਪੁਖਤਾ ਸਬੂਤ ਨਹੀਂ ਹੋਣ ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਕੀਤਾ।

ਅਪ੍ਰੈਲ 2017 ਵਿੱਚ ਬੰਬੇ ਹਾਈਕੋਰਟ ਨੇ ਸਾਧਵੀ ਪ੍ਰਗਿਆ ਠਾਕੁਰ ਨੂੰ ਜ਼ਮਾਨਤ ਦੇ ਦਿੱਤੀ ਪਰ ਕੋਰਟ ਨੇ ਸ਼੍ਰੀਕਾਂਤ ਪੁਰੋਹਿਤ ਨੂੰ ਜ਼ਮਾਨਤ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤੀ।

ਅਗਸਤ 2017 ਵਿੱਚ ਕਰਨਲ ਪੁਰੋਹਿਤ ਜੇਲ੍ਹ ਵਿੱਚੋਂ ਨਿਕਲੇ ਤਾਂ ਫੌਜ ਦੀਆਂ ਤਿੰਨ ਗੱਡੀਆਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਜੇਲ੍ਹ ਵਿੱਚੋਂ ਲੈਣ ਪਹੁੰਚੀਆਂ।

ਦਿਸੰਬਰ 2017 ਵਿੱਚ ਮਾਲੇਗਾਂਵ ਧਮਾਕਾ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ ਸਾਧਵੀ ਪ੍ਰਗਿਆ ਅਤੇ ਕਰਨਲ ਪੁਰੋਹਿਤ ਤੋਂ ਮਕੋਕਾ (ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਸੰਗਠਿਤ ਅਪਰਾਧ ਨਿਯੰਤਰਨ ਕਾਨੂੰਨ) ਹਟਾ ਲਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਦੋਹਾਂ 'ਤੇ ਹੁਣ ਯੂਪੀਏ ਅਤੇ ਆਈਪੀਸੀ ਦੇ ਤਹਿਤ ਮੁਕੱਦਮਾ ਚੱਲ ਰਿਹਾ ਹੈ।

(ਬੀਬੀਸੀ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਲ FACEBOOK, INSTAGRAM, TWITTERਅਤੇ YouTube 'ਤੇ ਜੁੜੋ।)


...ਮੀ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਸਾਨੂੰ ਮਜਬੂਰੀ ਕਰ ਕੇ ਇੱਥੇ ਆਉਣਾ ਪੈ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਸਰਕਾਰ ਮੰਡੀਆਂ ਅਤੇ ਆੜ੍ਹਤੀਆਂ ਨੂੰ ਖ਼ਤਮ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ ਅਸੀਂ ਦੱਸੋ ਕਿਥੇ ਜਾਈਏ।"

ਆੜ੍ਹਤੀਆਂ ਤੋਂ ਅਸੀਂ ਦੇਰ ਸਵੇਰੇ ਪੈਸੇ ਲੈ ਕੇ ਆਪਣੇ ਖ਼ਰਚ ਚਲਾਉਂਦੇ ਹਾਂ, ਜੇਕਰ ਹੁਣ ਸਾਰਾ ਕੁਝ ਖ਼ਤਮ ਹੋ ਗਿਆ ਤਾਂ ਕਿਸਾਨੀ ਤਾਂ ਆਪਣੇ ਆਪ ਖ਼ਤਮ ਹੋ ਜਾਵੇਗੀ।

ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਸਾਡੀਆਂ ਮੰਡੀਆਂ ਖ਼ਤਮ ਨਹੀਂ ਹੋਣੀਆਂ ਚਾਹੀਦੀਆਂ।

ਕਿਸਾਨਾਂ ਨੂੰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਬਿੱਲਾਂ ਬਾਰੇ ਕਈ ਸ਼ੰਕੇ ਹਨ

ਬਲਦੇਵ ਕੌਰ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ, "ਧਰਨੇ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦਾ ਬੇਟਾ, ਬੇਟੀ ਅਤੇ ਉਹ ਆਪ ਆਈ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਲੜਾਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਾਂਗ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਹਰ ਕਿਸਾਨ ਦੀ ਹੈ। ਅਸੀਂ ਤਾਂ ਆਪਣੀ ਉਮਰ ਹੰਢਾ ... ਬਾਕੀ ਲੇਖ ਲਿਖੋ:

ਕਾਨੂੰਨਾਂ ਦਾ ਵਿਰੋਧ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ।

ਕੀ ਹਨ ਖੇਤੀ ਆਰਡੀਨੈਂਸ

ਸਰਕਾਰ ਨੇ 5 ਜੂਨ ਨੂੰ ਇੱਕ ਪੁਰਾਣੇ ਕਾਨੂੰਨ (ਜ਼ਰੂਰੀ ਵਸਤੂ ਐਕਟ) ਵਿੱਚ ਸੋਧ ਕਰ ਕੇ ਦੋ ਨਵੇਂ ਕਾਨੂੰਨਾਂ "ਫਾਰਮਰ ਇਮਪਾਵਰਮੇਂਟ ਐਂਡ ਪ੍ਰੋਟੈਕਸ਼ਨ ਐਗਰੀਮੈਂਟ ਔਨ ਪ੍ਰਾਈਸ ਇੰਸ਼ੋਰੈਂਸ ਐਂਡ ਫਾਰਮ ਸਰਵਿਸਿਜ਼ ਆਰਡੀਨੈਂਸ (ਐਫਏਪੀਏਏਐਫਐਸ 2020)" ਅਤੇ "ਦਾ ਫਾਰਮਰਜ਼ ਪ੍ਰੋਡੂਅਸ ਟਰੇਡ ਐਂਡ ਕਾਮਰਸ ਪ੍ਰਮੋਸ਼ਨ ਐਂਡ ਫੇਸੀਲਿਏਸ਼ਨ (ਐਫ਼ਪੀਟੀਸੀ 2020)" ਨੂੰ ਆਰਡੀਨੈਂਸ ਰਾਹੀਂ ਲਾਗੂ ਕੀਤਾ ਹੈ।

ਇਨ੍ਹਾਂ ਕਾਨੂੰਨਾਂ ਨੂੰ ਲਾਗੂ ਕਰਦਿਆਂ ਇਹ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਸੀ ਕਿ ਇਸ ਨਾਲ ਕਿਸਾਨਾਂ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਉਪਜ ਦਾ ਸਹੀ ਮੁੱਲ ਮਿਲੇਗਾ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਆਮਦਨੀ ਵਿੱਚ ਵਾਧਾ ਹੋਏਗਾ।

ਸਰਕਾਰ ਦੁਆਰਾ ਜਾਰੀ ਕੀਤੇ ਗਏ ਇਸ਼ਤਿਹਾਰਾਂ ਵਿੱਚ, ਤਿੰਨ ਕਾਨੂੰਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ, ਇਸ ਕਾਨੂੰਨ ਦਾ ਹੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਪ੍ਰਚਾਰ ਕੀਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।

ਇਸ਼ਤਿਹਾਰਾਂ ਵਿਚ, ਇਸ ਨੂੰ 'ਇੱਕ ਰਾਸ਼ਟਰ-ਇੱਕ ਮਾਰਕੀਟ' ਵਜੋਂ ਪ੍ਰਚਾਰਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।

ਸਰਕਾਰ ਦੁਆਰਾ ਇਹ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਪਹਿਲਾਂ "ਕਿਸਾਨਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੀਆਂ ਫ਼ਸਲਾਂ ਵੇਚਣ ਲਈ ਇੱਧਰ-ਉੱਧਰ ਭਟਕਣਾ ਪੈਂਦਾ ਸੀ, ਪਰ ਹੁਣ ਅਜਿਹਾ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗਾ। ਹੁਣ ਕਿਸਾਨ ਆਪਣੀ ਫ਼ਸਲ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਕੋਨੇ ਵਿੱਚ ਵੇਚ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਜਿੱਥੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵਧੀਆ ਭਾਅ ਮਿਲ ਸਕਦੇ ਹਨ।"

ਖੇਤੀ ਕਾਨੂੰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕੀ ਹੋਵੇਗਾ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਦਾ ਭਵਿੱਖ

ਵਿਰੋਧ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨਾਂ ਦੇ ਵਿਚਾਲੇ ਖੇਤੀ ਬਿੱਲ ਸੰਸਦ ਦੇ ਦੋਹਾਂ ਸਦਨਾਂ ਵਿੱਚ ਪਾਸ ਕਰ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਹਨ ਅਤੇ ਹੁਣ ਇਹ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਦੀ ਮਨਜ਼ੂਰੀ ਲਈ ਭੇਜ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਹਨ।

ਇਹ ਬਿੱਲ ਲਾਗੂ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪੰਜਾਬ ਹਰਿਆਣਾ ਦੀ ਖੇਤੀ ਬਾੜੀ ਦਾ ਭਵਿੱਖ ਕੀ ਹੋਵੇਗਾ ਇਸ ਬਾਰੇ ਬੀਬੀਸੀ ਨੇ ਆਰਥਿਕ ਮਾਹਿਰ ਸੁੱਚਾ ਸਿੰਘ ਗਿੱਲ ਨਾਲ ਗੱਲਬਾਤ ਕੀਤੀ।

ਉਨ੍ਹਾਂ ਮੁਤਾਬਕ ਤਿੰਨ ਚਾਰ ਸਾਲ ਬਾਅਦ ਨਵੇਂ ਖੇਤੀ ਕਾਨੂੰਨਾਂ ਦਾ ਅਸਰ ਪੂਰਨ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਦੇਖਣ ਨੂੰ ਮਿਲੇਗਾ। ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ ਖ਼ਰੀਦਦਾਰ ਦੀਆਂ ਨੀਤੀਆਂ ਦੇ ਕਾਰਨ ਜਦੋਂ ਮੰਡੀਆਂ ਖ਼ਤਮ ਹੋ ਜਾਣਗੀਆਂ ਅਤੇ ਕਿਸਾਨ ਅਨਾਜ ਪੈਦਾ ਕਰਨਾ ਬੰਦ ਕਰ ਦੇਵੇਗਾ ਤਾਂ ਇਸ ਦਾ ਸਿੱਧ ਅਸਰ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਅਨਾਜ ਭੰਡਾਰਨ ਉੱਤੇ ਪਵੇਗਾ।

ਉਨ੍ਹਾਂ ਆਖਿਆ, "ਪੰਜਾਬ ਅਤੇ ਹਰਿਆਣਾ ਦੇ ਕਿਸਾਨਾਂ ਦਾ ਯੋਗਦਾਨ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਅਨਾਜ ਭੰਡਾਰਨ ਵਿਚ ਸਭ ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਆਖਿਆ ਜਿਵੇਂ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਐਕਟ ਪਾਸ ਕੀਤੇ ਹਨ ਉਸੀ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਇੱਕ ਸਮੇਂ ਉੱਤੇ ਇਹ ਵਾਪਸ ਹੋਣਗੇ।"

"ਪਰ ਉਦੋਂ ਤੱਕ ਕਿਸਾਨੀ ਤਬਾਹ ਹੋ ਜਾਵੇਗੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਆਖਿਆ ਕਿ ਜਦੋਂ ਕਿਸਾਨਾਂ ਨੂੰ ਫ਼ਸਲ ਦਾ ਘਟੋਂ ਘੱਟ ਸਮਰਥਨ ਮੁੱਲ ਨਹੀਂ ਮਿਲੇਗਾ ਤਾਂ ਕਿਸਾਨ ਕਣਕ ਅਤੇ ਝੋਨਾ ਦੀ ਪੈਦਾਵਾਰ ਬੰਦ ਕਰ ਦੇਣਗੇ ਅਤੇ ਦੇਸ਼ ਅੰਦਰ ਅਨਾਜ ਦੀ ਥੁੜ ਵੀ ਪੈਦਾ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ।"

ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ-

ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ

(ਬੀਬੀਸੀ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਲ FACEBOOK, INSTAGRAM, TWITTERਅਤੇ YouTube 'ਤੇ ਜੁੜੋ।)


...ਮੀ ਬੰਗਾਲ ਵਿੱਚ ਭਾਜਪਾ ਦੀ ਕਾਰਗੁਜ਼ਾਰੀ ਹੈਰਾਨੀਜਨਕ ਹੈ ਜਿਸ ਦੀ ਭਾਜਪਾ ਨੇ ਵੀ ਉਮੀਦ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਹੋਣੀ। ਸੰਘ ਪਰਿਵਾਰ ਤੇ ਭਾਜਪਾ ਲਈ ਇਸ ਵਿੱਚ ਹੋਰ ਵੀ ਵੱਡੀ ਖ਼ੁਸ਼ੀ ਦਾ ਸਬੱਬ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਜਿੱਤ ਖੱਬੇ ਪੱਖੀਆਂ ਨੂੰ ਢਹਿਢੇਰੀ ਕਰਕੇ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ।

ਕਦੇ ਖੱਬੇ ਪੱਖੀਆਂ ਦਾ ਗੜ੍ਹ ਰਹੇ ਪੱਛਮੀਂ ਬੰਗਾਲ ਤੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਵੀ ਮੈਂਬਰ ਪਾਰਲੀਮੈਂਟ ਮੈਂਬਰ ਨਹੀਂ ਬਚਿਆ ਹੈ।

ਵੰਸ਼ਵਾਦ ਦੀ ਮੌਤ

ਰਾਹੁਲ ਗਾਂਧੀ ਦੀ ਅਮੇਠੀ ਤੋਂ ਹਾਰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕਿਵੇਂ ਦੇਸ ਦੇ ਕਈ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਵੰਸ਼ਵਾਦੀ ਸਿਆਸਤ ਨੂੰ ਬਾਹਰ ਦਾ ਦਰਵਾਜ਼ਾ ਦਿਖਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ।

ਹਾਲਾਂਕਿ ਭਾਜਪਾ ਵਿੱਚ ਵੀ ਵੰਸ਼ਵਾਦੀ ਸਿਆਸਤ ਹੈ। ਅਨੁਰਾਗ ਠਾ... ਬਾਕੀ ਲੇਖ ਲਿਖੋ:

ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਦੋ ਤਿਹਾਈ ਦਾ ਆਂਕੜਾ ਪਾਰ ਕਰ ਜਾਵੇਗੀ।

ਇਸ ਦਾ ਮਤਲਬ ਇਹ ਹੋਵੇਗਾ ਕਿ ਵਿਰੋਧੀ ਧਿਰ ਸਿਰਫ਼ ਨਾ ਮਾਤਰ ਦੀ ਹੀ ਰਹਿ ਜਾਵੇਗੀ।

ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ:

ਇਹ ਵੀਡੀਓ ਵੀ ਤੁਹਾਨੂੰ ਪਸੰਦ ਆਉਣਗੇ

(ਬੀਬੀਸੀ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਲ FACEBOOK, INSTAGRAM, TWITTERਅਤੇ YouTube 'ਤੇ ਜੁੜੋ।


...ਮੀਡੀਏ ਵਾਲੇ ਖੜ੍ਹੇ ਹਨ

ਉਸ ਨੇ ਦੱਸਿਆ, "ਉਸ ਦਿਨ ਅੰਕਿਤ ਲੈਪਟਾਪ ਲੈ ਕੇ ਇੱਥੇ ਆਇਆ ਸੀ। ਤਕਰੀਬਨ ਇੱਕ ਘੰਟਾ ਰੁਕਿਆ। ਆਪਣੇ ਯੂਟਿਊਬ ਚੈਨਲ ਦੀਆਂ ਵੀਡੀਓਜ਼ ਐਡਿਟ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਸ਼ਾਮ ਨੂੰ ਜਦੋਂ ਇੱਥੇ ਝਗੜਾ ਹੋਇਆ ਉਸ ਤੋਂ ਕੁਝ ਮਿੰਟ ਪਹਿਲਾਂ ਇੱਥੇ ਖੜ੍ਹਾ ਹੋ ਕੇ ਫੋਨ 'ਤੇ ਗੱਲ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ।"

ਦੁਕਾਨ ਮਾਲਿਕ ਦਾ ਦਾਅਵਾ

ਦੁਕਾਨ ਦੇ ਮਾਲਿਕ ਨੇ ਸਾਨੂੰ ਸੀਸੀਟੀਵੀ ਦੀਆਂ ਤਸਵੀਰਾਂ ਦਿਖਾਈਆਂ। ਹਾਂ ਇਹ ਤਸਵੀਰਾਂ ਦੇਣ ਤੋਂ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਮਨ੍ਹਾਂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਕਿਉਂਕਿ ਪੁਲਿਸ ਨੇ ਰੋਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।

ਤਸਵੀਰਾਂ ਦੁਕਾਨਦਾਰ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਦੀ ਤਸਦੀਕ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ।

ਦੁਕਾਨ ਦੇ ਮਾਲਿਕ ਨੇ ਸਾਨੂੰ ਦੱਸਿਆ, "ਮੀਡੀਆ ਵਿੱਚ ਖ਼ਬਰਾਂ ਆ ਰਹੀਆਂ... ਬਾਕੀ ਲੇਖ ਲਿਖੋ:

ਹੈ ਤੇ ਗੁਆਂਢੀਆਂ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਘਰੇ ਕੋਈ ਨਹੀਂ ਹੈ।

ਲੜਕੀ ਦੇ ਘਰ ਨੂੰ ਜਾਂਦੀ ਗਲੀ 'ਤੇ ਵੀ ਪੁਲਿਸ ਲੱਗੀ ਹੋਈ ਹੈ

ਛੱਤ 'ਤੇ ਖੜੀ ਇੱਕ ਲੜਕੀ ਨੇ ਦੱਸਿਆ, "ਇਹ ਬਹੁਤ ਹੀ ਵਧੀਆ ਲੋਕ ਸਨ। ਅਸੀਂ ਕੁਝ ਦਿਨ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਇੱਥੇ ਆਏ ਹਾਂ ਤੇ ਸਾਰਿਆਂ ਨੇ ਸਾਡੀ ਬੜੀ ਮਦਦ ਕੀਤੀ। ਮੈਨੂੰ ਭਰੋਸਾ ਹੀ ਨਹੀਂ ਹੋ ਰਿਹਾ ਕਿ ਉਹ ਅਜਿਹਾ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ।"

ਇੱਕ ਹੋਰ ਗੁਆਂਢਣ ਨੇ ਦੱਸਿਆ, "ਅੰਕਿਤ ਤੇ ਗੁਲਰੋਜ਼ ਦਾ ਅਫੇਅਰ ਸੀ ਪਰ ਕਦੇ ਕਿਸੇ ਨੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਇਕੱਠਿਆਂ ਨਹੀਂ ਦੇਖਿਆ। ਦੋਵੇਂ ਹੀ ਸ਼ਾਲੀਨ ਬੱਚੇ ਸਨ।"

ਉਸ ਨੇ ਇੱਕ ਹਉਕਾ ਲੈ ਕੇ ਕਿਹਾ, "ਜੋ ਹੋਇਆ ਉਸ ਨਾਲ ਕਿਸੇ ਦਾ ਲਾਭ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ। ਦੋ ਪਰਿਵਾਰ ਤਬਾਹ ਹੋ ਗਏ। ਕਾਸ਼, ਦੋਹਾਂ ਦਾ ਵਿਆਹ ਹੋ ਜਾਂਦਾ। ਹੁਣ ਗੁਲਰੋਜ਼ ਦਾ ਪਰਿਵਾਰ ਵਾਪਸ ਆਇਆ ਵੀ ਤਾਂ ਅਸੀਂ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਇੱਥੇ ਨਹੀਂ ਰਹਿਣ ਦੇਵਾਂਗੇ। ਅਸੀਂ ਆਪਣੇ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਖ਼ਤਰੇ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਪਾ ਸਕਦੇ।"

ਤੁਰਦੇ-ਤੁਰਦੇ ਸਾਡਾ ਧਿਆਨ ਉਸ ਘਰ ਦੀ ਛੱਤ ਵੱਲ ਗਿਆ ਜਿੱਥੇ ਹਰਾ ਝੰਡਾ ਲੱਗਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸ ਘਰ ਦੀ ਕੱਪੜੇ ਸੁੱਕਣੇ ਪਾਉਣ ਵਾਲੀ ਤਾਰ ਉਸ ਬਾਲਕੋਨੀ ਦੇ ਛੱਜੇ ਨਾਲ ਬੰਨ੍ਹੀ ਹੋਈ ਸੀ ਜਿੱਥੇ ਤੁਲਸੀ ਦਾ ਬੂਟਾ ਲੱਗਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਤਾਰ 'ਤੇ ਦੋਹਾਂ ਘਰਾਂ ਦੇ ਕੱਪੜੇ ਇਕੱਠੇ ਸੁੱਕ ਰਹੇ ਸਨ।

ਸਾਡੇ ਅੰਕਿਤ ਦੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਦੀ ਕਹੀ ਗੱਲ ਯਾਦ ਆਈ,"ਇਹ ਹਿੰਦੂ-ਮੁਸਲਮਾਨ ਦਾ ਮਾਮਲਾ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਬੱਸ ਇਨਸਾਫ਼ ਤੇ ਬੇਇਨਸਾਫ਼ੀ ਦਾ ਹੈ..."

(ਬੀਬੀਸੀ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਲ FACEBOOK, INSTAGRAM, TWITTERਅਤੇ YouTube 'ਤੇ ਜੁੜੋ।)


...ਮੁਤਾਬਕ, "ਲੋਖੇਂਡੇ ਨਾਂਅ ਦੇ ਇੱਕ ਮਿਸ਼ਨਰੀ ਦੀ ਇੱਕ ਮਸ਼ਹੂਰ ਕਿਤਾਬ ਵਿੱਚ ਸਾਵਿੱਤਰੀ ਬਾਈ ਦੀ ਇੱਕ ਗਰੁੱਪ ਫੋਟੋ ਛਪੀ ਹੋਈ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਕਿਤਾਬ ਵਿੱਚ ਛਪੀ ਤਸਵੀਰ ਮਜੂਰ ਰਸਾਲੇ ਵਿੱਚ ਛਪੀ ਇੱਕ ਫ਼ੋਟੋ ਵਰਗੀ ਸੀ।"

"ਉਸ ਗਰੁੱਪ ਫ਼ੋਟੋ ਵਿੱਚੋਂ ਹੀ ਸਾਵਿੱਤਰੀ ਬਾਈ ਦੀ ਤਸਵੀਰ ਕੱਢੀ ਗਈ ਹੈ। ਸਾਲ 1966 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰੋਫ਼ੈਸਰ ਲੀਲਾ ਪਾਂਡੇ ਦੀ ਇੱਕ ਕਿਤਾਬ 'ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਕਰਤਵਸ਼ਾਲਿਨੀ' ਛਪੀ।"

ਉਨ੍ਹਾਂ ਅੱਗੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਉਸ ਕਿਤਾਬ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਰੇਖਾ ਚਿੱਤਰ ਛਪਿਆ। ਕਿਤਾਬ ਵਿੱਚ ਛਪੇ ਰੇਖਾ ਚਿੱਤਰ ਅਤੇ ਉਸ ਤਸਵੀਰ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਫ਼ਰਕ ਨਹੀਂ ਹੈ।

ਬੀਬੀਸੀ ਪੰਜਾਬੀ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਹੋਮ ਸਕ੍ਰੀਨ'ਤੇ ਇੰਝ ਦੇਖੋ:

ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ, “ਮ... ਬਾਕੀ ਲੇਖ ਲਿਖੋ:

ਮਖੌਲ ਉਡਾਇਆ ਗਿਆ ਅਤੇ ਤਾਅਨੇ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਤਾਂ ਇਹ ਕਿਵੇਂ ਸੰਭਵ ਹੈ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਖ਼ਾਸ ਸਹਿਯੋਗੀ ਅਤੇ ਸਹੇਲੀ ਇਸ ਸਭ ਤੋਂ ਬਚੀ ਰਹਿ ਗਈ ਹੋਵੇਗੀ।

ਧਿਆਨ ਰਹੇ ਕਿ ਫ਼ਾਤਿਮਾ ਜਿਸ ਭਾਈਚਾਰੇ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਹਨ, ਉਹ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਖ਼ਾਸ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ।

ਇਸ ਸਕੂਲ ਦੀ ਉਮਰ ਅਤੇ ਸਾਵਿੱਤਰੀ ਬਾਈ ਦੀ ਇਸ ਹਮ ਉਮਰ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਫ਼ਾਤਿਮਾ ਸ਼ੇਖ਼ ਦੀ ਪੈਦਾਇਸ਼ ਅੰਦਾਜ਼ਨ ਇੱਕ ਸੌ ਅੱਸੀ-ਨੱਬੇ ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਹੋਈ ਹੋਵੇਗੀ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਕਾਰਜ ਖੇਤਰ ਅੰਗਰੇਜ਼ਾਂ ਦੇ ਜ਼ਮਾਨੇ ਦਾ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਦਾ ਪੁਣੇ ਸੀ।

ਸਾਵਿੱਤਰੀ ਬਾਈ ਦੀ ਉਹ ਚਿੱਠੀ

ਹੁਣ ਇੱਕ ਸਭ ਤੋਂ ਅਹਿਮ ਗੱਲ। ਉਹ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਫ਼ਾਤਿਮਾ ਸ਼ੇਖ਼ ਅਤੇ ਸਾਵਿੱਤਰੀ ਬਾਈ ਦੇ ਮਜ਼ਬੂਤ ਭੈਣਾਂ ਵਾਲੇ ਨਿੱਘ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸਬੂਤ ਹੈ।

ਸਾਵਿੱਤਰੀ ਬਾਈ ਪੇਕੇ ਗਏ ਹੋਏ ਸਨ। ਉੱਥੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਤਬੀਅਤ ਖ਼ਰਾਬ ਹੋ ਗਈ। ਉਹ ਪੁਣੇ ਆ ਸਕਣ ਦੀ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਹਨ।

ਉਸ ਸਮੇਂ ਪੁਣੇ ਵਿੱਚ ਵੰਚਿਤਾਂ ਅਤੇ ਕੁੜੀਆਂ ਲਈ ਕਈ ਸਕੂਲ ਖੁੱਲ੍ਹ ਚੁੱਕੇ ਸਨ। ਕੰਮ ਕਾਫ਼ੀ ਜ਼ਿਆਦਾ ਸੀ। ਤਾਲੀਮ ਦਾ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਜਨੂਨੀਂ ਲੋਕ ਥੋੜ੍ਹੇ ਸਨ। ਜ਼ਾਹਿਰ ਹੈ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਕੂਲਾਂ ਦੇ ਬਾਰੇ ਵਿੱਚ ਉਹ ਫ਼ਿਕਰਮੰਦ ਸਨ। ਉਹ ਫੁਲੇ ਦੀ ਫ਼ਿਕਰਮੰਦੀ ਵੀ ਸਮਝ ਰਹੇ ਸਨ।

ਇੰਦਰਜੀਤ ਕੌਰ : '47 ਦੀ ਵੰਡ ਵੇਲੇ ਉੱਜੜਿਆਂ ਦਾ ਸਹਾਰਾ ਬਣਨ ਵਾਲੀ ਬੀਬੀ

ਇਸੇ ਮਾਨਸਿਕ ਅਵਸਥਾ ਵਿੱਚ ਉਹ 10 ਅਕਤੂਬਰ 1856 ਯਾਨੀ 164 ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ 'ਸੱਤਿਯਰੂਪ ਜੋਤਿਬਾ' ਨੂੰ ਇੱਕ ਚਿੱਠੀ ਲਿਖਦੇ ਹਨ।

ਉਹ ਲਿਖਦੇ ਹਨ,"ਮੇਰੀ ਫ਼ਿਕਰ ਨਾ ਕਰੋ। ਫ਼ਾਤਿਮਾ ਨੂੰ ਤਕਲੀਫ਼ ਹੁੰਦੀ ਹੋਵੇਗੀ, ਪਰ ਉਹ ਤੁਹਾਨੂੰ ਤੰਗ ਨਹੀਂ ਕਰੇਗੀ ਅਤੇ ਕਿਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸ਼ਿਕਾਇਤ ਨਹੀਂ ਕਰੇਗੀ।'

ਫ਼ਾਤਿਮਾ ਨੂੰ ਕਿਸ ਬਾਰੇ ਤਕਲੀਫ਼ ਹੋਵੇਗੀ ਅਤੇ ਉਹ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਤੰਗ ਕਰੇਗੀ? ਇਹ ਸਕੂਲ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਗੱਲ ਹੈ। ਯਾਨੀ ਫ਼ਾਤਿਮਾ ਮਹਿਜ਼ ਉਂਝ ਹੀ ਪੜ੍ਹਾਉਣ ਵਾਲੀ ਔਰਤ ਨਹੀਂ ਹੈ।

ਉਹ ਸਾਵਿੱਤਰੀ ਬਾਈ ਦੇ ਮੋਢੇ ਨਾਲ ਮੋਢਾ ਮਿਲਾ ਕੇ ਕੁੜੀਆਂ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਦੇਣ ਲਈ ਕੀਤੇ ਜਾ ਰਹੇ ਸੰਘਰਸ਼ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ।

ਜ਼ਿੰਮੇਦਾਰੀ ਚੁੱਕਣ ਵਿੱਚ ਵੀ ਬਰਾਬਰ ਦੀ ਹਿੱਸੇਦਾਰ ਸਨ। ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਾਥੀ ਸਨ। ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਆਪਣੀ ਸਖ਼ਸ਼ੀਅਤ ਵੀ ਸੀ। ਤਾਂ ਹੀ ਤਾਂ ਉਹ ਇਕੱਲਿਆਂ ਸਕੂਲ ਸਾਂਭ ਰਹੇ ਸਨ। ਇਹ ਚਿੱਠੀ ਕੁਝ ਹੋਰ ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਉਸ ਗੱਲ ਦਾ ਬਹੁਤ ਵੱਡਾ ਸਬੂਤ ਹੈ।

ਇਹ ਇੱਕ ਜ਼ਿਕਰ ਫ਼ਾਤਿਮਾ ਸ਼ੇਖ ਨੂੰ ਦਿਮਾਗ ਅਤੇ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੇ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਯਾਨੀ ਫ਼ਾਤਿਮਾ ਸ਼ੇਖ਼ ਕਿਸੇ ਦੇ ਦਿਮਾਗ ਦੀ ਪੈਦਾਵਾਰ ਨਹੀ ਸਨ, ਉਹ ਫ਼ਾਤਿਮਾ ਸਨ ਜੋ ਦਿਮਾਗ ਰੱਖਦੇ ਸਨ। ਸਮਾਜ ਦੀ ਵਿਰੋਧਤਾ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਅੜ ਕੇ ਵੰਚਿਤਾਂ ਅਤੇ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਹੱਕਾਂ ਲਈ ਖੜ੍ਹੇ ਸਨ।

ਤਾਂ ਜੇ ਸਾਵਿੱਤਰੀ ਬਾਈ ਪਹਿਲੀ ਮਹਿਲਾ ਅਧਿਆਪਕ ਹੈ ਤਾਂ ਫ਼ਾਤਿਮਾ ਬਾਈ ਨੂੰ ਕੀ ਦਰਜਾ ਮਿਲਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ? ਉਹ ਵੀ ਤਾਂ ਉਹੀ ਹੋਏ।

ਕਈ ਲੋਕ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪਹਿਲੀ ਮੁਸਲਿਮ ਅਧਿਆਪਕ ਕਹਿਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ। ਜਦਕਿ ਸਵਾਲ ਹੈ ਕਿ ਜਦੋਂ ਸਾਵਿੱਤਰੀ ਬਾਈ ਦੇ ਨਾਲ ਕੋਈ...


...ਮੁਲਕ ਵਿੱਚ ਆ ਕੇ ਸਾਨੂੰ ਆਪਣੇ ਸੁਪਨੇ ਸਾਕਾਰ ਹੋਣ ਦੀ ਆਸ ਸੀ।

ਇਹ ਸੁਪਨੇ ਇੰਨੇ ਦੁੱਖ ਅਤੇ ਮਿਹਨਤ ਨਾਲ ਪੂਰੇ ਹੋਣੇ ਸਨ, ਇਸਦਾ ਅੰਦਾਜ਼ਾ ਨਹੀਂ ਸੀ।

ਨੌਂ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ 6 ਵਾਰ ਆਈਲੈੱਟਸ ਦਾ ਪੇਪਰ

ਨੌਂ ਸਾਲ ਬਾਅਦ ਵੀ ਸਾਨੂੰ ਪੀਆਰ ਨਹੀਂ ਮਿਲ ਸਕੀ ਕਿਉਂਕਿ ਇਮੀਗਰੇਸ਼ਨ ਦੇ ਕਾਨੂੰਨ ਬਦਲਣ ਨਾਲ ਮੇਰੇ ਆਈਲੈੱਟਸ ਦੇ ਬੈਂਡ ਨਹੀਂ ਆ ਰਹੇ ਸਨ।

ਮੈਂ ਨੌਂ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ 6 ਵਾਰ ਆਈਲੈੱਟਸ ਦਾ ਪੇਪਰ ਦਿੱਤਾ, ਤਿੰਨ ਵਾਰ ਭਾਰਤ ਮੈਂ ਸਿਰਫ਼ ਇਹ ਪੇਪਰ ਦੇਣ ਲਈ ਹੀ ਗਈ।

ਤੁਸੀਂ ਸੋਚ ਨਹੀਂ ਸਕਦੇ ਕਿ ਜਦੋਂ ਤੁਹਾਡੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਆਈਲੈੱਟਸ ਦੇ ਬੈਂਡਜ਼ ਉੱਤੇ ਹੀ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦੀ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਉਸਨੂੰ ਹਾਸਲ ਕਰਨ ਲਈ ਇੱਕ ਵਿਦੇਸ਼ ਆਈ ਕੁੜੀ '... ਬਾਕੀ ਲੇਖ ਲਿਖੋ:

ੋਣ ਅਤੇ ਪੀਆਰ ਨਾ ਮਿਲਣ ਕਾਰਨ ਅਸੀਂ 36 ਲੱਖ ਰੁਪਏ ਇੰਝ ਹੀ ਗੁਆ ਲਏ।

ਹੁਣ ਵੀ ਵੀਜ਼ਾ ਖ਼ਤਮ ਹੋਣ ਵਾਲਾ ਹੈ। ਪਰ ਹੁਣ ਮੇਰੇ ਆਈਲੈੱਟਸ ਦੇ 6.5 ਬੈਂਡ ਆ ਗਏ ਹਨ ਤੇ ਅਸੀਂ ਇਸੇ ਮਹੀਨੇ ਪੀਆਰ ਲਈ ਅਰਜ਼ੀ ਪਾ ਰਹੇ ਹਾਂ।

ਇਹ ਹਾਲਤ ਇਕੱਲੀ ਮੇਰੀ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਮੈਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਕੁੜੀਆਂ ਅਤੇ ਮੁੰਡਿਆਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਵਾਲੇ ਹਾਲਾਤ ਨਾਲ ਦੋ-ਚਾਰ ਹੁੰਦੇ ਦੇਖਦੀ ਹਾਂ।

ਪਿਛਲੀ ਵਾਰ ਜਦੋਂ ਮੈਂ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਆਈਲੈੱਟਸ ਦਾ ਪੇਪਰ ਦੇਣ ਗਈ ਸੀ ਤਾਂ ਉੱਥੇ ਇੱਕ ਕੁੜੀ ਮਿਲੀ, ਜੋ ਪੰਜਵੀਂ ਵਾਰ ਆਈਲੈੱਟਸ ਦਾ ਪੇਪਰ ਦੇਣ ਆਈ ਸੀ। ਉਸਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਅਤੇ ਬੁਲ੍ਹਾਂ 'ਤੇ ਸੱਟਾਂ ਦੇ ਨਿਸ਼ਾਨ ਵੀ ਸਨ। ਮੈਨੂੰ ਉਸ ਉੱਤੇ ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਪਾਸ ਕਰਨ ਲਈ ਪੈ ਰਹੇ ਦਬਾਅ ਦੇ ਚਿੰਨ੍ਹ ਜਾਪੇ।

ਆਖ਼ਰ ਇੱਕੋ ਹਾਲਾਤ ਵਿੱਚ ਜਿਉਣ ਵਾਲਾ ਬੰਦਾ ਹੀ ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਸਮਝ ਸਕਦਾ ਹੈ।

ਭਾਵੇਂ ਹੁਣ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਪੈਰਾਂ ਸਿਰ ਹੋ ਗਈ ਹੈ ਪਰ ਕਦੇ ਕਦੇ ਮੈਂ ਸੋਚਦੀ ਹਾਂ ਕਿ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਬੈਂਡਾਂ ਵਿੱਚ ਹੀ ਉਲਝ ਕੇ ਰਹਿ ਗਈ ਹੈ।

ਬੈਂਡਾਂ ਦਾ ਸਿਆਪਾ

ਨੌਕਰੀ ਕਰੋ, ਕਾਲਜ ਜਾਓ, ਘਰ ਸੰਭਾਲੋ, ਬੱਚੇ ਦੀ ਦੇਖ-ਭਾਲ ਕਰੋ ਤੇ ਉੱਤੋਂ ਬੈਂਡਾਂ ਦਾ ਸਿਆਪਾ।

ਇਹੀ ਕਹਾਣੀ ਹੈ ਆਈਲੈੱਟਸ ਦੇ ਆਧਾਰ 'ਤੇ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾ ਕੇ ਆਈਆਂ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਕੁੜੀਆਂ ਦੀ ਅਤੇ ਪਤਨੀਆਂ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕਰਵਾਉਣ ਵਾਲੇ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਪਤੀਆਂ ਦੀ।

ਆਪਣਾ ਮੁਲਕ ਚੰਗਾ ਹੈ, ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਦੱਸੀਏ ਕਿ ਬਾਹਰਲੇ ਮੁਲਕਾਂ ਵਿੱਚ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਔਖੀ ਹੈ ਤਾਂ ਅਗਲਾ ਅੱਗੋਂ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਖ਼ੁਦ ਬੁੱਲੇ ਲੁੱਟੀ ਜਾਂਦੇ ਤੇ ਸਾਨੂੰ ਆਉਣ ਤੋਂ ਵਰਜਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਲਈ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਸਲਾਹ ਦੇਣੀ ਵੀ ਔਖੀ ਹੈ।

(ਬੀਬੀਸੀ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਲ FACEBOOK, INSTAGRAM, TWITTERਅਤੇ YouTube 'ਤੇ ਜੁੜੋ।)


...ਮੁਸਲਮਾਨ ਸਮਾਜ ਵਿੱਚ ਕਾਫੀ ਜੋਸ਼ ਪੈਦਾ ਕੀਤਾ।

ਦੇਖਦਿਆਂ-ਦੇਖਦਿਆਂ ਈਰਾਨ ਦੀ ਇਸਲਾਮੀ ਕ੍ਰਾਂਤੀ ਦਾ ਅਸਰ 49 ਮੁਸਲਮਾਨ ਦੇਸਾਂ ਵਿੱਚ ਮਹਿਸੂਸ ਕੀਤਾ ਜਾਣ ਲੱਗਾ। ਸੁੰਨੀ ਦੇਸ ਸਾਊਦੀ ਅਰਬ ਸ਼ੀਆ ਇਸਲਾਮ ਤੋਂ ਤੰਗ ਹੋ ਕੇ ਅਮਰੀਕਾ ਦੀ ਗੋਦੀ ਵਿੱਚ ਜਾ ਡਿੱਗਿਆ।"

10 ਸਾਲ ਬਾਅਦ ਇਸਲਾਮੀ ਕ੍ਰਾਂਤੀ ਦਾ ਅਸਰ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਵਿੱਚ ਉਸ ਵੇਲੇ ਮਹਿਸੂਸ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਜਦੋਂ ਇਮਾਮ ਖੁਮੈਨੀ ਨੇ "ਸੈਟੇਨਿਕ ਵਰਸੇਜ਼" ਨਾਮੀ ਨਾਵਲ ਦੇ ਲੇਖਕ ਸਲਮਾਨ ਰੁਸ਼ਦੀ ਨੂੰ ਜਾਨ ਤੋਂ ਮਾਰਨ ਦਾ ਫਤਵਾ ਜਾਰੀ ਕੀਤਾ।

ਭਾਰਤ ਸਮੇਤ ਕਈ ਦੇਸਾਂ ਨੇ ਕਿਤਾਬ ਉੱਤੇ ਪਾਬੰਦੀ ਲਗਾ ਦਿੱਤੀ। ਮੁਸਲਮਾਨ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਰੁਸ਼ਦੀ ਇੱਕ ਵਿਲੀਨ ਬਣ ਗਿਆ।

ਪੱਛਮੀ ਦੇਸਾਂ ਦੇ ਸਭ ... ਬਾਕੀ ਲੇਖ ਲਿਖੋ:

ਵਾਰੀ ਫਿਰ ਤੋਂ ਪਾਬੰਦੀਆਂ ਲਾ ਦਿੱਤੀਆਂ ਹਨ।

ਯੂਰਪੀ ਸੰਘ, ਚੀਨ ਅਤੇ ਰੂਸ ਨੇ ਸਮਝੌਤੇ ਨੂੰ ਰੱਦ ਕਰਨ ਤੋਂ ਹੁਣ ਤੱਕ ਇਨਕਾਰ ਕੀਤਾ ਹੈ

ਯੂਰਪੀ ਸੰਘ, ਚੀਨ ਅਤੇ ਰੂਸ ਨੇ ਸਮਝੌਤੇ ਨੂੰ ਰੱਦ ਕਰਨ ਤੋਂ ਹੁਣ ਤੱਕ ਇਨਕਾਰ ਕੀਤਾ ਹੈ ਪਰ ਇਰਾਨ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਕਈ ਯੂਰਪੀ ਕੰਪਨੀਆਂ ਆਪਣੇ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟਸ ਪੂਰੇ ਕਿਤੀ ਬਿਨਾਂ ਹੀ ਈਰਾਨ ਛੱਡ ਕੇ ਚਲੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ। ਭਾਰਤ ਦੀ ਰਿਲਾਇੰਸ ਕੰਪਨੀ ਨੇ ਵੀ ਇਰਾਨ ਤੋਂ ਤੇਲ ਖਰੀਦਣਾ ਫਿਲਹਾਲ ਬੰਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।

ਈਰਾਨ ਦੀਆਂ ਮੁਸ਼ਕਿਲਾਂ ਵਧੀਆਂ ਹਨ। ਆਮ ਜਨਤਾ ਵਿੱਚ ਬੇਚੈਨੀ ਹੈ। ਬੇਰੁਜ਼ਗਾਰੀ ਵਧੀ ਹੈ। ਇਸਲਾਮੀ ਸ਼ਾਸਨ ਦੇ ਖਿਲਾਫ਼ ਮਾਹੌਲ ਵੀ ਬਣਿਆ ਹੈ ਪਰ ਇਸ ਦੇ ਕੋਈ ਸੰਕੇਤ ਨਹੀਂ ਮਿਲੇ ਹਨ ਕਿ ਈਰਾਨ ਟੁੱਟ ਜਾਵੇਗਾ।

ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ:

ਈਰਾਨ 'ਤੇ ਡੂੰਘੀ ਨਜ਼ਰ ਰੱਖਣ ਵਾਲੇ ਮਾਹਿਰ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਇਰਾਨ ਵਿੱਚ ਇਰਾਕ, ਅਫਗਾਨਿਸਤਾਨ, ਯਮਨ, ਸੀਰੀਆ ਅਤੇ ਲੀਬੀਆ ਵਰਗੇ ਹਾਲਾਤ ਨਹੀਂ ਹੋਣਗੇ।

ਉਨ੍ਹਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਈਰਾਨ ਇਸ ਵਾਰੀ ਵੀ ਪਾਬੰਦੀਆਂ ਨਾਲ ਨਜਿੱਠਣ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਰੱਖਦਾ ਹੈ।

(ਬੀਬੀਸੀ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਲ FACEBOOK, INSTAGRAM, TWITTERਅਤੇ YouTube 'ਤੇ ਜੁੜੋ।)