...ਸ ਵਾਰ ਫਿਰ ਲੇਟ ਹੋ ਰਹੇ ਹਾਂ ਤੇ ਜੇ ਝਾੜ ਫਿਰ ਘਟ ਗਿਆ ਤਾਂ ਪੈਸੇ ਦਾ ਕਾਫ਼ੀ ਨੁਕਸਾਨ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ।"

ਕੁਝ ਇਸੇ ਤਰਾਂ ਕਿਸਾਨ ਪਰਮਜੀਤ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਸੁਖਵਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਮੁਤਾਬਕ ਲੇਬਰ ਨੂੰ ਲੱਭਣ ਲਈ ਸਮਾਂ ਬਰਬਾਦ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ ਅਤੇ ਜੇਕਰ ਲੇਬਰ ਮਿਲਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਉਹ ਵੀ ਅਡਵਾਂਸ ਲੈ ਕੇ ਆਉਂਦੀ ਹੈ ਤੇ ਹੁਣ ਮਹਿੰਗੇ ਭਾਅ ਲੇਬਰ ਨੂੰ ਅਡਵਾਂਸ ਦੇਕੇ ਝੋਨੇ ਦੀ ਲਵਾਈ ਲਈ ਕਿਹਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਡੀਕ ਹੈ ਕਿ ਕਦੋਂ ਉਹ ਹੁਣ ਆਉਣਗੇ।

ਇਹ ਵੀ ਜ਼ਰੂਰ ਪੜ੍ਹੋ:

ਭਾਰਤੀ ਕਿਸਾਨ ਯੂਨੀਅਨ ਮਾਨ ਦੇ ਆਗੂ ਅਤੇ ਕਿਸਾਨ ਗੁਰਬਚਨ ਸਿੰਘ ਬਾਜਵਾ ਆਖਦੇ ਹਨ ਕਿ ਪੰਜਾਬ 'ਚ ਇੱਕ ਸਮਾਂ ਸੀ ਜਦ ਬਹੁਤ ਵੱਡੀ ਤਾਦਾਦ 'ਚ ਪੰਜਾਬੀ ਖੇਤ ਮਜ਼ਦੂਰ ਸਨ ਪਰ ਹੁਣ ਤਾਂ ਜਿਵੇ... ਬਾਕੀ ਲੇਖ ਲਿਖੋ:

ਦੇ ਹਨ ਅਤੇ 2 ਕਿੱਲੇ ਝੋਨੇ ਦੀ ਬਿਜਾਈ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਕਰੀਬ ਇਕ ਮਜ਼ਦੂਰ ਦੇ ਹਿੱਸੇ 500-600 ਰੁਪਏ ਆਉਂਦੇ ਹਨ। ਲੇਕਿਨ ਇਹ ਕੰਮ ਬਹੁਤ ਗਰਮੀ 'ਚ ਮਿਹਨਤ ਵਾਲਾ ਹੈ। ਇਹੀ ਕਾਰਨ ਹੈ ਕਿ ਹੁਣ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਅਤੇ ਬਿਹਾਰ ਤੋਂ ਵੀ ਮਜ਼ਦੂਰ ਘਟ ਆ ਰਹੇ ਹਨ।"

ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ-

ਔਰਤਾਂ ਅਤੇ ਨੌਜਵਾਨ ਤਾਂ ਇਸ ਕੰਮ ਨੂੰ ਕਰਨਾ ਲਗਭਗ ਬੰਦ ਹੀ ਕਰ ਗਏ ਹਨ।

ਉਸ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ, "ਉਹ 3 ਲੋਕ ਇੱਕ ਦਿਨ 'ਚ ਇੱਕ ਏਕੜ ਝੋਨੇ ਦੀ ਬਿਜਾਈ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਉਸ ਬਦਲੇ 3300 ਤੋਂ 3500 ਮਜ਼ਦੂਰੀ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। ਕੰਮ ਦੀ ਕੋਈ ਘਾਟ ਨਹੀਂ ਹੈ ਅਤੇ ਅਡਵਾਂਸ 'ਚ ਝੋਨੇ ਦੀ ਬਿਜਾਈ ਦਾ ਕੰਮ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਹੈ। ਹੁਣ ਕੁਝ ਦਿਨ ਉਹ ਇਥੇ ਮਿਹਨਤ ਕਰ ਕੇ ਵਾਪਿਸ ਬਿਹਾਰ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ ਅਤੇ ਉਥੇ ਵੀ ਝੋਨੇ ਦੀ ਬਿਜਾਈ ਕਰਨਗੇ।"

ਪੰਜਾਬੀ ਮਜ਼ਦੂਰਾਂ ਦੀ ਘਾਟ

ਜਿਥੇ ਪ੍ਰਵਾਸੀ ਮਜਦੂਰਾਂ ਦੇ ਜੁਟ ਝੋਨੇ ਦੀ ਲਵਾਈ ਕਰਦੇ ਨਜ਼ਰ ਆਉਂਦੇ ਹਨ ਉਥੇ ਪੰਜਾਬੀ ਖੇਤ ਮਜ਼ਦੂਰ ਵੀ ਖੇਤਾਂ 'ਚ ਝੋਨੇ ਦੀ ਲਵਾਈ ਕਰਦੇ ਨਜ਼ਰ ਜਰੂਰ ਆਉਂਦੇ ਹਨ। ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿਰਲੀ ਹੀ ਹੈ।

ਖ਼ੁਦ ਪੰਜਾਬੀ ਮਜ਼ਦੂਰਾਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਹੁਣ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਔਸਤਨ ਪਿਛਲੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਹੈ।

ਮਜ਼ਦੂਰ ਮੋਹਨ ਸਿੰਘ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕ ਮਜ਼ਦੂਰੀ ਤੋਂ ਦੂਰ ਹੋ ਰਹੇ ਹਨ

ਪਿੰਡ ਪੰਜਗਰਾਈਆਂ ਦੇ ਖੇਤਾਂ 'ਚ ਝੋਨੇ ਲਗਾਉਂਦੇ ਇਕ ਪੰਜਾਬੀ ਜੁਟ 'ਚ ਸ਼ਾਮਿਲ ਮੋਹਨ ਸਿੰਘ ਨੇ ਦਸਿਆ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਝੋਨਾ ਲਾਉਣ ਦਾ ਕੰਮ ਤਾਂ ਬਹੁਤ ਹੈ ਪਰ ਹੁਣ ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕ ਇਸ ਮਜ਼ਦੂਰੀ ਤੋਂ ਦੂਰ ਹੀ ਹਨ ਅਤੇ ਖ਼ਾਸ ਕਰ ਔਰਤਾਂ ਅਤੇ ਨੌਜਵਾਨ ਤਾਂ ਇਸ ਕੰਮ ਨੂੰ ਕਰਨਾ ਲਗਭਗ ਬੰਦ ਹੀ ਕਰ ਗਏ ਹਨ।

"ਉਸ ਦਾ ਕਾਰਨ ਹੈ ਕਿ ਔਰਤਾਂ ਘਰਾਂ 'ਚ ਸਾਫ ਸਫਾਈ ਅਤੇ ਮਨਰੇਗਾ 'ਚ ਦਿਹਾੜੀ ਕਰ ਗੁਜ਼ਾਰਾ ਕਰ ਰਹੀਆਂ ਹਨ। ਇਸ ਕੰਮ 'ਚ ਮਿਹਨਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਨੌਜਵਾਨ ਇੰਨੀ ਮਿਹਨਤ ਕਰਕੇ ਰਾਜ਼ੀ ਨਹੀਂ।"

ਖੇਤ 'ਚ ਝੋਨਾ ਲਾ ਰਹੀ ਪਿੰਡ ਪੰਜਗਰਾਈਆਂ ਦੀ ਰਹਿਣ ਵਾਲੀ ਗੁਰਮੀਤ ਕੌਰ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਉਹ ਇਹ ਪਹਿਲੇ ਵੀ ਇਹੀ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਸੀ ਅਤੇ ਹੁਣ ਵੀ ਪਰਿਵਾਰ ਦੀਆ ਲੋੜਾਂ ਲਈ ਅਤੇ ਮਜਬੂਰੀ ਵੱਸ ਇਹ ਕੰਮ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ।

ਗੁਰਮੀਤ ਕੌਰ ਮੁਤਾਬਕ ਔਰਤਾਂ ਮਨਰੇਗਾ ਵਿੱਚ ਮਜ਼ਦੂਰੀ ਕਰਕੇ ਘਰ ਦਾ ਗੁਜ਼ਾਰਾ ਕਰ ਰਹੀਆਂ ਹਨ

ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਦੱਸਿਆ, "ਮੈਂ ਸਵੇਰੇ 4 ਵਜੇ ਉੱਠ ਘਰ ਦੇ ਕੰਮ ਕਰ 6 ਵਜੇ ਖੇਤਾਂ 'ਚ ਆਉਂਦੀ ਹਾਂ ਅਤੇ ਸ਼ਾਮ 7 ਵਜੇ ਤੱਕ ਸਖ਼ਤ ਮਿਹਨਤ ਕਰ ਝੋਨੇ ਦੀ ਬਿਜਾਈ ਕਰ ਕੇ ਪੈਸੇ ਇਕੱਠੇ ਕਰ ਰਹੀ ਹਾਂ।"

ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਪਿੰਡ 'ਚ ਹੁਣ ਤਾਂ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਹੀ ਔਰਤਾਂ ਹਨ ਜੋ ਝੋਨੇ ਦੀ ਬਿਜਾਈ ਦਾ ਕੰਮ ਕਰ ਰਹੀਆਂ ਹਨ। ਕੁਝ ਔਰਤਾਂ ਮਨਰੇਗਾ 'ਚ ਦਿਹਾੜੀ ਕਰ ਗੁਜ਼ਾਰਾ ਕਰ ਲੈਂਦੀਆਂ ਹਨ।

ਗੁਰਮੀਤ ਕੌਰ ਮੁਤਾਬਕ ਉਹ ਖੁਦ ਵੀ ਨਹੀਂ ਚਾਹੁੰਦੇ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਆਪਣੀਆਂ ਨੂੰਹਾਂ-ਧੀਆਂ ਇਹ ਕੰਮ ਕਰਨ।

ਗੁਰਮੀਤ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਆਸ ਇਹੀ ਹੈ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਬੱਚੇ ਨਾ ਰੁਲਣ ਅਤੇ ਉਹ ਕੋਈ ਚੰਗਾ ਕੰਮ ਕਰਨ।

ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ-

ਇਹ ਵੀਡੀਓਜ਼ ਵੀ...


...ਸ ਵਿੱਚ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਦਿਲਚਸਪੀ ਖ਼ਤਮ ਹੋਣ ਲੱਗੀ।"

"ਕੁਝ ਦਿਨਾਂ ਤੱਕ ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਲੀ ਹਾਲਤ ਰਹੀ। ਮੈਨੂੰ ਸੱਚਮੁੱਚ ਅਜਿਹਾ ਲਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸਾਨੂੰ ਬਿਹਤਰ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਤਿਆਰ ਰਹਿਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਸੀ।”

ਵੈਕਸੀਨ ਤਿਆਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਫਿਰ...

ਸਾਰਸ ਅਤੇ ਮਰਸ ਬਾਰੇ ਮਾਹਰਾਂ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਕੋਰੋਨਾਵਾਇਰਸ ਦੇ ਖ਼ਤਰੇ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦੇ ਸੰਕੇਤ ਸਨ। ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਨਜ਼ਰ ਅੰਦਾਜ਼ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਸੀ। ਸਗੋਂ ਖੋਜ ਜਾਰੀ ਰਹਿਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਸੀ।

ਹਾਲਾਂਕਿ ਡਾ਼ ਮਾਰੀਆ ਦਾ ਵੈਕਸੀਨ ਇਸ ਲਾਗ਼ ਵਿੱਚ ਕਾਰਜਸ਼ੀਲ ਕੋਰੋਨਾਵਾਇਰਸ ਲਈ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਸਗੋਂ ਸਾਰਸ ਮਹਾਂਮਾਰੀ ਲਈ ਸੀ।

ਫਿਰ ਵੀ ਮਾਹਰ ਇਸ ਗੱਲ ਨਾਲ ਸਹਿਮਤ ਹਨ ਕਿ ਜੇ ਉਹ ਵੈਕਸੀ... ਬਾਕੀ ਲੇਖ ਲਿਖੋ:

ੀਨ ਦੇ ਅਸਰ ਦਾ ਕਲੀਨੀਕਲ ਅਧਿਐਨ ਪੂਰਾ ਕਰ ਲੈਂਦੇ। ਜਦਕਿ ਸਾਡਾ ਕੰਮ ਉਸ ਮੁਕਾਮ ਉੱਪਰ ਆ ਕੇ ਰੋਕ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਜਦੋਂ ਅਸੀਂ ਦਿਲਚਸਪ ਨਤੀਜਿਆਂ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਣ ਦੇ ਨੇੜੇ ਸੀ।”

ਬਾਇਓਟੈਕ ਕੰਪਨੀ ਆਰਏ ਕੈਪੀਟਲ ਦੇ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਾਣੂ- ਮਾਹਰ ਪੀਟਰ ਕੋਲਚਿੰਸਕੀ ਦੱਸਦੇ ਹਨ, “ਕਿਉਂਕਿ ਇਸ ਵੈਕਸੀਨ ਦਾ ਕੋਈ ਬਾਜ਼ਾਰ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਇਸ ਲਈ ਇਸ ਵਾਸਤੇ ਪੈਸਾ ਦੇਣਾ ਬੰਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਅੱਜ ਸਾਡੇ ਕੋਲ ਕੋਰੋਨਾਵਾਇਰਸ ਦੇ ਸੈਂਕੜੇ ਵੈਕਸੀਨ ਹਨ ਪਰ ਉਹ ਸਾਰੇ ਸੂਰਾ, ਮੁਰਗੇ-ਮੁਰਗੀਆਂ ਅਤੇ ਗਾਵਾਂ ਵਰਗੇ ਜਾਨਵਰਾਂ ਲਈ ਹਨ।”

ਇਹ ਉਹ ਵੈਕਸੀਨ ਹਨ ਜੋ ਪਾਲਤੂ ਜਾਨਵਰਾਂ ਦੀਆਂ ਬੀਮਾਰੀਆਂ ਲਈ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਕਰੋੜਾਂ ਡਾਲਰ ਦਾ ਕਾਰੋਬਾਰ ਹੈ। ਫਿਰ ਵੀ ਇਹ ਸੋਚਿਆ ਗਿਆ ਕਿ ਮਨੁੱਖਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲੀ ਕੋਰੋਨਾਵਾਇਰਸ ਦੀ ਮਹਾਂਮਾਰੀ ਉੱਪਰ ਕਾਬੂ ਪਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।

ਪੀਟਰ ਕੋਲਚਿੰਸਕੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, “ਸਮੱਸਿਆ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਕਿਸੇ ਵੀ ਕੰਪਨੀ ਲਈ ਕੋਈ ਅਜਿਹਾ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਤਿਆਰ ਇੱਕ ਖ਼ਰਾਬ ਕਾਰੋਬਾਰੀ ਪੇਸ਼ਕਸ਼ ਹੈ। ਜਿਸਦੀ ਦਹਾਕਿਆਂ ਤੱਕ ਕਿਤੇ ਵਰਤੋਂ ਹੀ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਣੀ। ਇਹ ਅਜਿਹੀ ਚੀਜ਼ ਹੈ ਜਿਸ ਉੱਪਰ ਸਰਕਾਰਾਂ ਨੂੰ ਪੈਸਾ ਲਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਇਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪਹਿਲਤਾ ਰਿਹਾ ਹੁੰਦਾ ਤਾਂ ਨਿਸ਼ਚੈ ਹੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਪੈਸਾ ਦੇਣਾ ਜਾਰੀ ਰੱਖਿਆ ਹੁੰਦਾ।”

ਨਵੀਂ ਵੈਕਸੀਨ

ਅੱਜ ਦਾ ਸੱਚ ਤਾਂ ਇਹੀ ਹੈ ਕਿ ਸਾਨੂੰ ਕੋਵਿਡ-19 ਲਈ ਵੈਕਸੀਨ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਗੱਲ਼ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਘੱਟ ਰਹੀ ਹੈ ਕਿ ਆਉਣ ਵਾਲੇ 12 ਤੋਂ 18 ਮਹੀਨਿਆਂ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਵੈਕਸੀਨ ਆ ਸਕੇਗੀ।

ਕੋਰੋਨਾਵਾਇਰਸ ਦੀ ਟੀਕਾ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਕਈ ਮਹੀਨਿਆਂ ਵਿੱਚ ਤਿਆਰ ਹੋਣਾ ਮੁਸ਼ਕਲ ਲਗਦਾ ਹੈ

ਉਸ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਕੋਰੋਨਾਵਾਇਰਸ ਮਹਾਂਮਾਰੀ ਉੱਪਰ ਸ਼ਾਇਦ ਕਾਬੂ ਪਾ ਲਿਆ ਜਾਵੇ। ਡਾਕਟਰ ਮਾਰੀਆ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਟੀਮ 2016 ਵਿੱਚ ਤਿਆਰ ਕੀਤੇ ਗਏ ਵੈਕਸੀਨ ਨੂੰ ਅਪਗ੍ਰੇਡ ਕਰਨ ਦਾ ਕੰਮ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ। ਜਿਸ ਨਾਲ ਕਿ ਕੋਵਿਡ-19 ਦਾ ਨਵਾਂ ਟੀਕਾ ਬਣ ਸਕੇ। ਹਾਲੇ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਖੋਜ ਲਈ ਪੈਸਾ ਜੁਟਾਉਣ ਲਈ ਮੁਸ਼ਕੱਤ ਕਰਨੀ ਪੈ ਰਹੀ ਹੈ।

ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ, “2016 ਦੀ ਵੈਕਸੀਨ ਦੇ ਅਪਡੇਟ ਦੇ ਕੰਮ ਨੂੰ ਤੇਜ਼ ਕਰਨ ਲਈ ਪੈਸਾ ਮਿਲ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਨੈਸ਼ਨਲ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਆਫ਼ ਹੈਲਥ ਨੇ ਵੀ ਚਾਰ ਲੱਖ ਡਾਲਰ ਜਾਰੀ ਕੀਤੇ ਹਨ। ਲੇਕਿਨ ਇਹ ਪੂਰੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਨਿਰਾਸ਼ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਹੈ।”

ਇਹ ਵੀਡੀਓ ਦੇਖੋ

(ਬੀਬੀਸੀ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਲ FACEBOOK, INSTAGRAM, TWITTERਅਤੇ YouTube 'ਤੇ ਜੁੜੋ।)


...ਸ ਹਮਲੇ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਕੋਈ ਵੀਡੀਓ ਜਾਂ ਤਸਵੀਰਾਂ ਸਾਹਮਣੇ ਨਹੀਂ ਆਈਆਂ।

ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ

1971 ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪਹਿਲਾ ਹਵਾਈ ਹਮਲਾ

ਕੌਮੋਡੋਰ ਭਾਸਕਰ ਮੁਤਾਬਕ ਭਾਰਤੀ ਕਾਰਵਾਈ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ 1971 ਭਾਰਤ-ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਜੰਗ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਹ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਹੈ ਜਦੋਂ ਭਾਰਤ ਨੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਖਿਲਾਫ ਹਵਾਈ ਫੌਜ ਦਾ ਇਸਤੇਮਾਲ ਕੀਤਾ ਹੈ। “ਇਹ ਸੰਕੇਤ ਹੈ ਕਿ ਭਾਰਤ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਅੱਤਵਾਦ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰੇਗਾ।”

ਇਸ ਤਾਜ਼ਾ ਹਮਲੇ ਨੂੰ 1999 ਦੀ ਕਾਰਗਿਲ ਜੰਗ ਨਾਲ ਜੋੜ ਕੇ ਦੇਖਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਵਾਜਪਾਈ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਹਵਾਈ ਫੌਜ ਨੂੰ ਲਾਈਨ ਆਫ ਕੰਟਰੋਲ ਨੂੰ ਪਾਰ ਕਰ ਕੇ ਹਮਲੇ ਕਰਨ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤੀ ਸੀ।

ਏਅਰ ... ਬਾਕੀ ਲੇਖ ਲਿਖੋ:

ਵਿੱਚ ਘਟਨਾ ਮਗਰੋਂ ਰਹਿੰਦ ਖੁਹੰਦ ਦਿਖਾਉਂਦਾ ਸਥਾਨਕ ਨਾਗਰਿਕ

ਹਮਲੇ ਦਾ ਚੋਣਾਂ ਨਾਲ ਸਬੰਧ?

ਇਸ ਹਮਲੇ ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਵਿੱਦ ਆ ਰਹੀਆਂ ਚੋਣਾਂ ਨਾਲ ਜੋੜ ਕੇ ਵੀ ਦੇਖਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਕਈ ਲੋਕ ਖੁੱਲ੍ਹ ਕੇ ਗੱਲ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ।

ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਸਾਬਕਾ ਹਾਈ ਕਮਿਸ਼ਨਰ ਅਸ਼ਰਫ਼ ਜਹਾਂਗੀਰ ਕਾਜ਼ੀ ਮੁਤਾਬਕ ਭਾਰਤੀ ਮੀਡੀਆ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲਾਂ ਵੀ ਇਹ ਦਾਅਵੇ ਕੀਤੇ ਗਏ ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਇਸ਼ਾਰਾ ਸਰਜੀਕਲ ਸਟ੍ਰਾਈਕ ਵੱਲ ਸੀ।

ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਨੇ ਸਰਜੀਕਲ ਸਟ੍ਰਾਈਕ ਦੇ ਭਾਰਤੀ ਦਾਅਵੇ ਨੂੰ ਖਾਰਿਜ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਬੀਬੀਸੀ ਪੱਤਰਕਾਰ ਮੁਤਾਬਕ ਭਾਰਤੀ ਫੌਜ ਨੇ ਕਈ ਥਾਵਾਂ ਤੋਂ ਪਾਕਿਸਤਾਨ-ਸ਼ਾਸਿਤ ਕਸ਼ਮੀਰ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋਈ ਸੀ ਅਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਫੌਜ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਵੀ ਪਹੁੰਚਾਇਆ ਸੀ।

ਆਪਣੇ ਫੋਨ ਦੀ ਸਕਰੀਨ 'ਤੇ ਬੀਬੀਸੀ ਪੰਜਾਬੀ ਦੀ ਵੈੱਬਸਾਈਟ ਲਈ ਹੇਠ ਦਿੱਤਾ ਵੀਡੀਓ ਦੇਖੋ

(ਬੀਬੀਸੀ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਲ FACEBOOK, INSTAGRAM, TWITTERਅਤੇ  YouTube 'ਤੇ ਜੁੜੋ।)


...ਸ ਹਸਨ ਬਿਨ ਤਲਾਲ ਨੇ ਬ੍ਰੂਸ ਰਿਡੇਲ ਨਾਲ ਗੱਲਬਾਤ ਕਰਦਿਆਂ ਦਿੱਤੀ ਸੀ।

ਬ੍ਰੂਸ ਰਿਡੇਲ ਲਿਖਦੇ ਹਨ ਕਿ ਪ੍ਰਿੰਸ ਹਸਨ ਬਿਨ ਤਲਾਲ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਅਪ੍ਰੈਲ 2010 ਵਿੱਚ ਦੱਸਿਆ ਸੀ ਕਿ ''ਜ਼ਿਯਾ-ਉਲ-ਹਕ ਸ਼ਾਹ ਹੁਸੈਨ ਦੇ ਮਿੱਤਰ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਪਾਤਰ ਸਨ।'' ਸ਼ਾਹੀ ਪਰਿਵਾਰ ਇਸ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮਦਦ ਲਈ ਬਹੁਤ ਧੰਨਵਾਦੀ ਸੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮੌਜੂਦਗੀ ਇਨੀਂ ਅਹਿਮ ਸੀ ਕਿ ਉਹ ਲਗਭਗ ਫੌਜ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ।

ਬ੍ਰੂਸ ਰਿਡੇਲ ਮੁਤਾਬਕ, ''ਜ਼ਿਯਾ-ਉਲ-ਹਕ ਦੀ ਇਸ ਕਾਰਵਾਈ ਨੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਨਾਰਾਜ਼ ਕਰ ਦਿੱਤਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਸਾਫ਼ ਸੀ ਕਿ ਜ਼ਿਯਾ-ਉਲ-ਹਕ ਨੇ ਜੌਰਡਨ ਦੀ ਫੌਜ ਨਾਲ ਲੜਾਈ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ... ਬਾਕੀ ਲੇਖ ਲਿਖੋ:

ਗਿਣਤੀ 'ਚ ਫਿਦਾਯੀਨ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਜਿਸ ਦੀ ਗਿਣਤੀ 20 ਤੋਂ 25 ਹਜ਼ਾਰ ਵਿਚਾਲੇ ਸੀ।

ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਫਲਸਤੀਨੀਆਂ ਦੇ ਸੰਘਰਸ਼ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਖੜ੍ਹਾ ਦਿਖਿਆ ਹੈ। ਤਾਜ਼ਾ ਘਟਨਾ ਵਿੱਚ ਵੀ ਦੁਨੀਆਂ ਭਰ ਦੇ ਕਈ ਦੂਜੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਾਂਗ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਵੀ ਫਲਸਤੀਨ ਦੇ ਸਮਰਥਨ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤੇ ਗਏ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਡੀ ਗਿਣਤੀ 'ਚ ਲੋਕ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਏ।

ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇਤਿਹਾਸਕ ਰੂਪ ਨਾਲ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵੱਲੋਂ ਵੀ ਫਲਸਤੀਨ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਕਰਨ ਅਤੇ ਇਜ਼ਰਾਈਲ ਦਾ ਵਿਰੋਧ ਕਰਨ ਦੀ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੀ ਨੀਤੀ ਨੂੰ ਅਟੁੱਟ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।

ਅਤੀਤ 'ਚ, ਜਦੋਂ ਵੀ ਇਜ਼ਰਾਈਲ ਦੇ ਨਾਲ ਰਾਜਨਾਇਕ ਸਬੰਧਾਂ ਨੂੰ ਫ਼ਿਰ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨ ਦਾ ਕੋਈ ਸੰਕੇਤ ਮਿਲਿਆ ਹੈ ਤਾਂ ਉਸ ਉੱਤੇ ਤਿੱਖੀ ਬਹਿਸ ਅਤੇ ਆਲੋਚਨਾ ਸੁਣਨ ਨੂੰ ਮਿਲੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਨੂੰ ਫਲਸਤੀਨੀਆਂ ਨਾਲ ਧੋਖਾ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।

ਪਰ ਇਸ ਦਾ ਇੱਕ ਦੂਜਾ ਪਹਿਲੂ ਵੀ ਹੈ।

ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ:

ਤਾਰਿਕ ਅਲੀ ਨੇ ਆਪਣੀ ਕਿਤਾਬ 'ਦਿ ਡਾਇਲ' 'ਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਇਜ਼ਰਾਇਲੀ ਜਨਰਲ ਮੋਸ਼ੇ ਦਾਯਾਨ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਬਿਆਨ ਦੁਹਰਾਉਂਦੇ ਹੋਏ ਲਿਖਿਆ ਹੈ ਕਿ ''ਸ਼ਾਹ ਹੁਸੈਨ ਨੇ 11 ਦਿਨਾਂ 'ਚ ਜਿੰਨੇ ਫਲਸਤੀਨੀ ਮਾਰੇ ਉਨੇਂ ਤਾਂ ਇਜ਼ਰਾਈਲ 20 ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਨਹੀਂ ਮਾਰ ਸਕਦਾ।''

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਖੱਬੇਪੱਖੀ ਝੁਕਾਅ ਵਾਲੇ ਭਾਰਤੀ ਪੱਤਰਕਾਰ ਅਤੇ ਇਤਿਹਾਸਕਾਰ ਵਿਜੇ ਪ੍ਰਸਾਦ ਆਪਣੇ 2002 ਵਿੱਚ ਲਿਖੇ ਇੱਕ ਲੇਖ ਵਿੱਚ ਲਿਖਦੇ ਹਨ ਕਿ ''ਸ਼ਾਹ ਹੁਸੈਨ ਨੇ ਜ਼ਿਯਾ-ਉਲ-ਹਕ ਦੀ ਮਦਦ ਨਾਲ ਫਲਸਤੀਨੀਆਂ ਨੂੰ ਹਰਾਉਣ ਦੇ ਲਈ ਇੱਕ ਖ਼ਾਨਾਬਦੋਸ਼ ਫੌਜ ਭੇਜੀ ਅਤੇ ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇੱਕ ਅਜਿਹਾ ਕਤਲ-ਏ-ਆਮ ਹੋਇਆ ਜਿਸ ਦਾ ਕੋਈ ਹਿਸਾਬ ਨਹੀਂ ਲਗਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ।''

ਪਰ ਇਸ ਦੇ ਬਿਲਕੁਲ ਉਲਟ ਪੱਖ, ਅੱਜ ਤੋਂ 11 ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਇੱਕ ਸਾਬਕਾ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਰਾਜਨਾਇਕ ਨੇ ਰੱਖਿਆ, ਜੋ ਉਸ ਸਮੇਂ ਯਾਨੀ ਸਤੰਬਰ 1970 ਵਿੱਚ ਜੌਰਡਨ 'ਚ ਤਾਇਨਾਤ ਸਨ।

ਅਗਸਤ 2010 ਵਿੱਚ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਅਖ਼ਬਾਰ ਦਿ ਨਿਊਜ਼ ਵਿੱਚ ਛਪੇ ਆਪਣੇ ਲੇਖ ਵਿੱਚ ਸਾਬਕਾ ਰਾਜਦੂਤ ਤਯੱਬ ਸਿੱਦੀਕੀ ਨੇ ਲਿਖਿਆ ਸੀ ਕਿ ''ਛੇ ਦਿਨਾਂ ਤੱਕ ਚੱਲੀ ਲੜਾਈ ਵਿੱਚ ਹਾਰ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਅਰਬ ਦੇਸ਼ਾਂ ਨੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਤੋਂ ਫੌਜੀ ਮਦਦ ਅਤੇ ਟ੍ਰੇਨਿੰਗ ਦੀ ਗੁਜ਼ਾਰਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਜਿਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਨੇ ਜੌਰਡਨ, ਸੀਰੀਆ ਅਤੇ ਇਰਾਕ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਭੇਜਿਆ ਸੀ।''

ਤਯੱਬ ਸਿੱਦੀਕੀ ਲਿਖਦੇ ਹਨ ਕਿ ਜੌਰਡਨ ਵਿੱਚ ਭੇਜੇ ਗਏ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਤਿੰਨੇ ਫੌਜਾਂ ਦੇ 20 ਉੱਚ ਅਧਿਕਾਰੀ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਸਮੁੰਦਰੀ ਫੌਜ ਦੇ ਮੇਜਰ ਜਨਰਲ ਨਵਾਜ਼ਿਸ਼ ਅਲੀ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ ਅਤੇ ਜ਼ਿਯਾ-ਉਲ-ਹਕ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਡਿਪਟੀ ਸਨ।

ਸਿੱਦੀਕੀ ਲਿਖਦੇ ਹਨ ਕਿ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਹ ਹੁਸੈਨ ਦੀ ਅਪੀਲ ਉੱਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਹਵਾਈ ਫੌਜ ਦੀ ਵੀ ਇੱਕ ਰੈਜੀਮੈਂਟ ਜੌਰਡਨ ਪਹੁੰਚ ਗਈ। ਪਰ ਇਸ ਪੂਰੀ ਟੀਮ ਦਾ ਮੈਂਡੇਟ ਸਿਰਫ਼ ਜੌਰਡਨ ਦੀ ਫੌਜ ਨੂੰ ਟ੍ਰੇਨਿੰਗ ਦੇਣਾ ਸੀ ਨਾ ਕਿ ਕਿਸੇ ਵੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਲੜਾਈ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲੈਣਾ।

ਸਿੱਦੀਕੀ ਨੇ...


...ਸ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਕਿਵੇਂ ਪਤਾ ਲੱਗੇ |

ਪਰ ਮਾਹਰਾਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਗਿਣਤੀ ਹਾਲੇ ਵੀ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਹੈ।

ਦਿੱਲੀ ਆਧਾਰਿਤ ਇੱਕ ਥਿੰਕ ਟੈਂਕ, ਪਬਲਿਕ ਹੈਲਥ ਫ਼ਾਉਂਡੇਸ਼ਨ ਆਫ਼ ਇੰਡੀਆ ਦੇ ਪ੍ਰੈਜ਼ੀਡੈਂਟ ਡਾ. ਕੇ ਸ਼੍ਰੀਨਾਥ ਰੈਡੀ ਨੇ ਦੱਸਿਆ, "ਦੇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਵੀ ਖੇਤਰ ਅਜਿਹਾ ਨਹੀਂ ਹੈ ਜਿਸ ਬਾਰੇ ਸਮਝਿਆ ਜਾਵੇ ਕਿ ਉਥੇ ਹਰਡ ਇਮੀਊਨਿਟੀ ਹਾਸਿਲ ਹੋ ਚੁੱਕੀ ਹੈ, ਸ਼ਾਇਦ ਛੋਟੇ-ਛੋਟੇ ਇਲਾਕੇ ਜ਼ਰੂਰ ਹੋਂਦ ਵਿੱਚ ਹੋਣ।"

ਇਸ ਲਈ ਉਹ ਲੋਕ ਜਿਹੜੇ ਮਹਾਂਮਾਰੀ ਦੇ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਵਾਲੇ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਹਾਲੇ ਤੱਕ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਵਾਇਰਸ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਉਹ ਠੀਕ ਰਹਿ ਸਕਦੇ ਹਨ ਪਰ ਜੇ ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਇਲਾ... ਬਾਕੀ ਲੇਖ ਲਿਖੋ:

ੁਤ ਸਾਰੇ ਮਾਮਲੇ ਮਾਮੁਲੀ ਸਨ?"

ਕੀ ਘੱਟ ਮੌਤ ਦਰ ਇੱਕ ਰਹੱਸ ਹੈ?

ਬਹੁਤੇ ਵਿਗਿਆਨੀ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਕਰਦੇ ਹਨ ਲਾਗ਼ ਨਾਲ ਅਧਿਕਾਰਿਤ ਅੰਕੜਿਆਂ ਤੋਂ ਵੱਧ ਭਾਰਤੀ ਮਰੇ ਹਨ। ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਮੌਤਾਂ ਦੀ ਤਸਦੀਕ ਕਰਨ ਦਾ ਰਿਕਾਰਡ ਪ੍ਰਬੰਧ ਮਾੜਾ ਹੈ ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਵੱਡੀ ਗਿਣਤੀ ਲੋਕ ਘਰਾਂ ਵਿੱਚ ਮਰੇ ਹਨ।

ਪਰ ਰਿਪੋਰਟਿੰਗ ਦੇ ਮਾੜੇ ਪੱਧਰ ਨੇ ਵੀ ਜਨਤਕ ਘਬਹਾਰਟ ਪੈਦਾ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਹਸਪਤਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਭੀੜ ਕਰ ਦਿੱਤੀ।

ਇਸ ਵੱਲ ਧਿਆਨ ਦਿਓ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਕਰੀਬ 600,000  ਪਿੰਡ ਹਨ। ਹਰ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਇੱਕ ਬਗ਼ੈਰ ਇਲਾਜ ਮਰੀਜ਼ ਅਤੇ ਕੋਵਿਡ ਤੋਂ ਮੌਤ ਵੀ ਜਨਤਕ ਸਿਹਤ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਨੂੰ ਭਰ ਨੂੰ ਸਕਦੀ ਹੈ।

ਭਾਰਤ ਨੇ ਮਹਾਂਮਾਰੀ ਦੇ ਫ਼ੈਲਾਅ ਤੋਂ ਬਚਾਅ ਲਈ ਜਲਦ ਹੀ ਮਾਰਚ 2020 ਦੇ ਅਖ਼ੀਰ ਵਿੱਚ ਸਖ਼ਤ ਲੌਕਡਾਊਨ ਲਗਾ ਦਿੱਤਾ ਸੀ।

ਕੁੰਭ 2021 ਮੇਲੇ ਵਿੱਚ ਬਿਨਾਂ ਮਾਸਕ ਦੇ ਸ਼ਰਧਾਲੂ

ਵਿਗਿਆਨੀ ਮੰਨਦੇ ਹਨ ਕਿ ਇਹ ਲੌਕਡਾਊਨ ਕਰੀਬ 70 ਦਿਨ ਤੱਕ ਖਿੱਚਿਆ ਗਿਆ ਅਤੇ ਇਸ ਨਾਲ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਇੰਨਫ਼ੈਕਸ਼ਨਾਂ ਅਤੇ ਮੌਤਾਂ ਤੋਂ ਬਚਾਅ ਹੋਇਆ।

ਬੁਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿੱਚ ਮਾਸਕ ਦੀ ਵਰਤੋਂ, ਸਮਾਜਿਕ ਦੂਰੀ ਅਤੇ ਸਕੂਲ ਦਫ਼ਤਰਾਂ ਦੇ ਬੰਦ ਰਹਿਣ ਅਤੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਘਰਾਂ ਤੋਂ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨ ਕਾਰਨ ਸੰਚਾਰ ਘੱਟ ਗਿਆ।

ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਨੇ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ, ਬਚਾਅਰੋਧਕ ਸ਼ਕਤੀ, ਵੱਧ ਪੇਂਡੂ ਆਬਾਦੀ ਜਿਸ ਦਾ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਨਾਲ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਤਾਲਮੇਲ ਹੈ, ਜੈਨੇਟਿਕ ਕਾਰਨ, ਸਾਫ਼ ਸਫ਼ਾਈ ਦੇ ਮਾੜੇ ਪ੍ਰਬੰਧ ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਫ਼ੇਫੜਿਆਂ ਦਾ ਬਚਾਅ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਪ੍ਰੋਟੀਨ ਨੂੰ ਵੀ ਘੱਟ ਮੌਤਾਂ ਦਾ ਕਾਰਨ ਦੱਸਿਆ ਹੈ।

ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਅਧਿਐਨ ਇਹ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਇੰਨਫ਼ੈਕਸ਼ਨ ਬਹੁਤੀਆਂ ਬੰਦ ਥਾਵਾਂ 'ਤੇ ਵਾਇਰਸ ਜਾਣ ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਹੀ ਘੱਟ ਹਵਾਦਾਰ ਕਮਰਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵਾਇਰਸ ਦੀਆਂ ਛੋਟੀਆਂ ਬੂੰਦਾ ਕਾਰਨ ਫ਼ੈਲਿਆ।

ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ, 65 ਫ਼ੀਸਦ ਤੋਂ ਵੱਧ ਭਾਰਤੀ ਪੇਂਡੂ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੇ ਅਤੇ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਉਦਾਹਰਣ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਬ੍ਰਾਜ਼ੀਲ ਭਾਰਤ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਕਰੀਬ ਤਿੰਨ ਗੁਣਾ ਵੱਧ ਸ਼ਹਿਰੀ ਆਬਾਦੀ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਜੋ ਉਥੇ ਵੱਧ ਮਾਮਲਿਆਂ ਅਤੇ ਮੌਤਾਂ ਦੀ ਅੰਸ਼ਿਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਵਿਆਖਿਆ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ।

ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿੱਚ, ਭਾਰਤ ਦੀ ਕੰਮਕਾਜੀ ਬਹੁਤੀ ਆਬਾਦੀ ਗ਼ੈਰ ਰਸਮੀ ਆਰਥਿਕਤਾ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਹੋਈ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਬਹੁਤੇ ਜਿਵੇਂ ਉਸਾਰੀ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਹੋਏ ਕਾਮੇ ਅਤੇ ਫ਼ੇਰੀ ਵਾਲੇ ਬੰਦ ਥਾਵਾਂ 'ਤੇ ਕੰਮ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ।

ਡਾ. ਰੈੱਡੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, "ਵਾਇਰਸ ਦੇ ਸੰਚਾਰ ਦਾ ਜੋਖ਼ਮ ਖੁੱਲ੍ਹੀਆਂ ਥਾਵਾਂ ਅਤੇ ਘੱਟ ਹਵਾਦਾਰ ਅਤੇ ਬੰਦ ਥਾਵਾਂ 'ਤੇ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਲਈ ਘੱਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।"

ਕੀ ਭਾਰਤ ਕੋਰੋਨਾ ਦੀ ਦੂਜੀ ਲਹਿਰ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰਿਆ ਹੈ?

ਅਜਿਹਾ ਕਹਿਣਾ ਜਲਦਬਾਜ਼ੀ ਹੋਵੇਗੀ।

ਕੁਝ ਮਾਹਰਾਂ ਨੂੰ ਡਰ ਹੈ ਕਿ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਮੌਨਸੂਨ ਦੌਰਾਨ ਮਾਮਲਿਆਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵਧੇਗੀ ਕਿਉਂਕਿ ਇਸ ਨਾਲ ਦੇਸ ਵਿੱਚ  ਖੰਘ ਤੇ ਜ਼ੁਕਾਮ ਦਾ ਮੌਸਮ ਵੀ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਜਾਂਦਾ...


...ਸ' ਰਾਮਜਨਮ ਭੂਮੀ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਦੇ ਫੈਸਲੇ ਵਿੱਚ ਜ਼ਿਕਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ) ਅਯੁੱਧਿਆ ਦੇ ਮੂਲ ਵਾਸੀ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਮਾਣ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਨਾਂ ਤੋ ਪਹਿਲਾਂ 'ਅਵਧ ਵਾਸੀ' ਲਿਖਦੇ ਸਨ।

1707 ਵਿੱਚ ਔਰੰਗਜ਼ੇਬ ਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਮੁਗਲ ਸਮਰਾਜ ਟੁੱਟਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ ਤਾਂ ਕਈ ਸੁਤੰਤਰ ਰਾਜ ਉਭਰਨ ਲੱਗੇ। ਇਸੇ ਦੌਰ ਵਿੱਚ ਅਵਧ ਵੀ ਸੁਤੰਤਰ ਰਾਜ ਬਣਿਆ।

1731 ਵਿੱਚ ਮੁਗਲ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਮੁਹੰਮਦ ਸ਼ਾਹ ਨੇ ਇਸ ਖੇਤਰ 'ਤੇ ਕਬਜ਼ਾ ਕਰਨ ਲਈ ਆਪਣੇ ਜਰਨੈਲ ਸਆਦਤ ਖਾਨ ਨੂੰ ਭੇਜਿਆ, ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਸੂਬੇ ਦੇ ਦੀਵਾਨ ਦਯਾਸ਼ੰਕਰ ਰਾਹੀਂ ਇੱਥੋਂ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਸੰਭਾਲਿਆ।

ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਸ ਦਾ ਜਵਾਈ ਮਨਸੂਰ ਅਲੀ 'ਸਫ਼ਦਰਜੰਗ' ਦੀ ਉਪਾਧੀ ਨਾਲ ਇਸ ਦ... ਬਾਕੀ ਲੇਖ ਲਿਖੋ:

ਵੇਂ ਨਗਰ ਜਾਂ ਇਮਾਰਤ ਦੀ ਉਸਾਰੀ ਕਰਵਾਈ ਹੋਵੇ। ਪਰ ਜੇ ਕਿਸੇ ਥਾਂ ਦਾ ਨਾਮ ਬਦਲਣਾ ਵੀ ਪਵੇ ਤਾਂ ਲੋਕਤੰਤਰ ਵਿੱਚ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਅਹਿਮ ਭੂਮਿਕਾ ਹੋਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ ਜਿਸ ਦਾ ਸਿੱਧਾ ਜਿਹਾ ਢੰਗ ਰਾਇਸ਼ੁਮਾਰੀ ਹੈ।

ਭਾਰਤੀ ਸੰਵਿਧਾਨ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਦੀ ਵੀ ਇਹੀ ਭਾਵਨਾ ਹੈ- "ਅਸੀਂ ਭਾਰਤ ਦੇ ਲੋਕ", ਇੱਥੇ ਲੋਕਾਂ ਤੋਂ ਭਾਵ ਹੁਕਮਰਾਨ ਜਮਾਤ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਇਹ ਸਵਾਲ ਲਾਜ਼ਮੀ ਹੈ, ਕੀ ਕਿਸੇ ‘ਰਾਇਸ਼ੁਮਾਰੀ’ ਨਾਲ ਇਹ ਨਾਮ ਬਦਲੇ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ ਜਾਂ ਹੁਕਮਰਾਨ ਦੇ ਮਨ ਦੀ ਮੌਜ ਨਾਲ।

ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਨਸਾਫ ਨਾ ਸਿਰਫ ਨਿਰਪੱਖ ਢੰਗ ਨਾਲ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ ਸਗੋਂ ਉਹ ਨਿਰਪੱਖ ਲੱਗਣਾ ਵੀ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਕੀ ਪ੍ਰਯਾਗਰਾਜ ਅਤੇ ਅਯੁੱਧਿਆ ਦੇ ਕੇਸਾਂ ਵਿੱਚ ਇਨਸਾਫ਼ ਪਸੰਦ ਅਤੇ ਲੋਕਤੰਤਰੀ ਸਿਧਾਂਤ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕੀਤੀ ਗਈ?

7ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਚੀਨੀ ਯਾਤਰੀ ਹਿਊਨ ਸਾਂਗ ਨੇ ਇਸ ਨੂੰ 'ਪਿਕੋਸੀਆ' ਲਿਖਿਆ ਹੈ। ਉਸ ਮੁਤਾਬਕ ਇਹ 16 ਲੀ (ਇੱਕ ਚੀਨੀ ਲੀ 1/6 ਮੀਲ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ) ਸੀ

ਜੇ ਅਸੀਂ ਮੰਨ ਵੀ ਲਈਏ ਕਿ ਮੁਸਲਿਮ ਹੁਕਮਰਾਨਾਂ ਨੇ ਜੋ ਕੀਤਾ ਉਹ ਸਿਰਫ ਮਾੜਾ ਹੀ ਕੀਤਾ ਤਾਂ ਜੋ ਕੁਝ ਉਹ 12ਵੀਂ ਤੋਂ 17ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ ਉਹੀ ਅਸੀਂ 21ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਕਰ ਰਹੇ ਹਾਂ। ਕੀ ਉਹੀ ਕੁਝ ਕਰਕੇ ਅਸੀਂ ਵਧੇਰੇ ਸਭਿਅਕ ਲੱਗ ਰਹੇ ਹਾਂ?

ਭਾਰਤ ਦਾ ਕੌਮਾਂਤਰੀ ਅਕਸ ਕਿਹੋ-ਜਿਹਾ ਬਣ ਰਿਹਾ? ਕੀ ਇਹ ਸਭ ਸਾਡੀ ਕੌਮੀ ਏਕਤਾ ਅਕੇ ਅਖੰਡਤਾ ਲਈ ਠੀਕ ਹੈ? ਕੀ ਜਿਸ 'ਹਿੰਦੂ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤੀ' ਦੇ ਅਸੀਂ ਸੋਹਲੇ ਗਾਉਂਦੇ ਨਹੀਂ ਥੱਕਦੇ ਉਹ ਵੀ "ਵਸੁਦੇਵ ਕੁਟੁੰਬਕਮ" ਦੇ ਸਿਧਾਂਤ ਦੀ ਹਮਾਇਤੀ ਨਹੀਂ ਹੈ ਜਾਂ ਨਹੀਂ ਸੀ?

ਕੀ ਇਸੇ ਕਾਰਨ ਇਕਬਾਲ ਨੇ ਨਹੀਂ ਸੀ ਲਿਖਿਆ ਕਿ-

"ਕੁਛ ਤੋ ਬਾਤ ਹੈ ਕਿ ਹਸਤੀ ਮਿਟਤੀ ਨਹੀਂ ਹਮਾਰੀ,

ਸਦੀਓਂ ਰਹਾ ਹੈ ਦੁਸ਼ਮਨ ਦੌਰੇ ਜਹਾਂ ਹਮਾਰਾ।"

ਤੁਹਾਨੂੰ ਇਹ ਵੀਡੀਓ ਵੀ ਪਸੰਦ ਆ ਸਕਦੇ ਹਨ:

(ਬੀਬੀਸੀ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਲ FACEBOOK, INSTAGRAM, TWITTERਅਤੇ YouTube 'ਤੇ ਜੁੜੋ।)


...ਸ: ਭਾਰਤ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਕੀ ਸਿਖਾਇਆ” ਵਿਸ਼ੇ ਤੇ ਬੋਲਦਿਆਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਕਈ ਘਟਨਾਵਾਂ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਸਿਖਾਇਆ, ਮੇਰੀ ਸਿਆਸੀ ਸਮਝ ਵਿਕਸਿਤ ਕੀਤੀ ਪਰ ਮੈਨੂੰ ਦੋ ਗੱਲਾਂ ਸਾਫ਼ ਤੌਰ 'ਤੇ ਯਾਦ ਹਨ।

"ਪਹਿਲਾਂ ਤਾਂ 1971 ਦਾ ਸੰਕਟ ਜਿਸ ਨੇ ਇੰਦਰਾ ਗਾਂਧੀ ਨੂੰ ਇਕ ਸਟੇਟਸਮੈਨ ਵਜੋਂ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ। ਦੂਸਰਾ, ਇੱਕ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਵਜੋਂ ਭਾਰਤ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਲਿਜਾਣ ਦਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਪੱਕਾ ਇਰਾਦਾ।"

2004 ਤੋਂ 2014 ਤੱਕ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸਹਿਯੋਗੀਆਂ ਪ੍ਰਤੀ ਇਕ ਤਾਜ਼ਾ ਪਹੁੰਚ ਦਿਖਾਈ

"ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕਈ ਫੈਸਲਿਆਂ ਨੇ ਭਾਰਤ ਨੂੰ ਹੋਰ ਸਫ਼ਲ ਅਤੇ ਬਿਹਤਰ ਦੇਸ ਬਣਾਇਆ।"

"ਭਾਰਤ ਬਾਰੇ ਮੇਰੀ ਸਮਝ ਵੱਖਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਿਕਸਿਤ ਹੋਈ। ਮੇਰੀ ਸੱਸ ਦੀ ਮੌਤ ਤੋ... ਬਾਕੀ ਲੇਖ ਲਿਖੋ:

ਲੋਕਾਂ ਵਾਂਗ ਇਸ ਸਭ ਕੁਝ ਸਿੱਖਿਆ।”

ਆਪਣੀ ਸ਼ਖ਼ਸ਼ੀਅਤ ਬਾਰੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ, "ਜੋ ਭਾਰਤ ਨੂੰ ਵਧੀਆ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਜਾਣਦੇ ਹਨ ਉਹ ਸਾਰੇ ਜਾਣਦੇ ਹਨ ਕਿ ਲੋਕ ਸਾਨੂੰ ਮੁਖਰ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ।"

"ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਨੋਬਲ ਵਿਜੇਤਾ ਅਥੇ ਲੇਖਕ ਅੰਮ੍ਰਤਿਆ ਸੇਨ ਨੇ ਆਪਣੀ ਕਿਤਾਬ, ਦਿ ਆਰਗਿਊਮੈਂਟਿਵ ਇੰਡੀਅਨ” ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ ਸੀ ਕਿ ਮੌਤ ਦੀ ਸੱਚਾਈ ਦੇ ਚਿਹਰੇ ‘ਤੇ ਕਿਸੇ ਭਾਰਤੀ ਨੂੰ ਜੋ ਗੱਲ ਵਿਚਲਿਤ ਕਰਦੀ ਹੈ ਉਹ ਇਹ ਕਿ ਉਹ ਪਲਟ ਕੇ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਤਰਕ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕੇਗਾ।”

 "ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਹੈਰਾਨੀ ਨਹੀਂ ਕਿ ਤਰਕ ਅਤੇ ਤਿੱਖਾ ਵਿਵਦ ਭਾਰਤ ਦੇ ਜਨਤਕ ਜੀਵਨ ਦੀ ਖ਼ਾਸੀਅਤ ਹੈ। ਸਿਆਸਤ ਦਾ ਰੌਲਾ-ਰੱਪਾ ਸਾਡੇ ਲੋਕਤੰਤਰ ਵਿੱਚ ਸੰਗੀਤ ਵਾਂਗ ਹੈ।”

ਸਾਰਿਆਂ ਨੂੰ ਜੋੜਨ ਵਾਲੀ ਆਗੂ

2016 ਵਿੱਚ ਜਦੋਂ ਸੋਨੀਆ 70 ਸਾਲਾਂ ਦੇ ਹੋਏ ਤਾਂ ਰਾਜਨੀਤੀ ਨੂੰ ਛੱਡਣ ਦਾ ਪੱਕਾ ਮਨ ਬਣਾ ਚੁੱਕੇ ਸਨ।

ਲੇਕਿਨ ਕੇਂਦਰੀ ਸਿਆਸਤ ਵਿੱਚ ਮੋਦੀ ਦੇ ਆਉਣ, ਆਪਣੀ ਦਾਅਵੇਦਾਰੀ ਨੂੰ ਹੋਰ ਪੱਕਾ ਕਰਨ ਅਤੇ ਇੱਕ ਵਾਰ ਫਿਰ ਮੋਦੀ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਿੱਚ ਐਨਡੀਏ ਸਰਕਾਰ ਬਣਨ ਦੀਆਂ ਸੰਭਾਵਨਾਵਾਂ ਦੇ ਦਰਮਿਆਨ “ਦੋਬਾਰਾ ਸੋਨੀਆ ਗਾਂਧੀ” ਵਰਗੀਆਂ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਸੁਣ ਰਹੀਆਂ ਹਨ।

ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਇਹ ਦੋ ਗੱਲਾਂ ਸਾਫ਼ ਦਿਸਦੀਆਂ ਹਨ- ਪਹਿਲਾ ਇਹ ਕਿ ਇੱਕ ਮਾਂ ਵਜੋਂ ਉਹ ਰਾਹੁਲ ਨੂੰ ਸਫਲ ਹੁੰਦਾ ਦੇਖਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ।

ਦੂਸਰਾ, ਆਂਕਲਣ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਸੋਨੀਆ ਗਾਂਧੀ ਦਾ ਨਾਮ ਇੱਕ ਵਾਰ ਫਿਰ ਡੀਐਮਕੇ, ਆਰਜੇਡੀ, ਤ੍ਰਿਣਮੂਲ, ਐਨਸੀਪੀ, ਐਸਪੀ, ਬਸਪਾ ਅਤੇ ਹੋਰਨਾਂ ਪਾਰਟੀਆਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਮੰਚ 'ਤੇ ਲਿਆ ਸਕਦਾ ਹੈ।

ਸੋਨੀਆ ਨੇ ਦਿਖਾਇਆ ਕਿ ਉਹ 2004-2014 ਦੇ ਵਿਚ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਬਣਨ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਸਭ ਤੋਂ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਹੋ ਸਕਦੇ ਸਨ

ਮਮਤਾ ਬੈਨਰਜੀ , ਮਾਇਆਵਤੀ, ਅਖਿਲੇਸ਼ ਯਾਦਵ, ਐਮਕੇ ਸਟਾਲੀਨ, ਤੇਜਸਵੀ ਯਾਦਵ ਅਤੇ ਸ਼ਰਦ ਪਵਾਰ ਦੇ ਹਉਂ ਦੀ ਲੜਾਈ ਇੱਕ ਸਚਾਈ ਹੈ।

ਸੋਨੀਆ ਨੂੰ ਲੋਕ ਓਨੇ ਸਨਮਾਨ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਦੇਖਦੇ ਜਿੰਨਾ ਸਨਮਾਨ ਉਹ 1975-76 ਵਿੱਚ ਜੈਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਨਾਰਾਇਣ ਜਾਂ 1989, 1998 ਅਤੇ 2004 ਦੇ ਵੀ ਪੀ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਹਰਕਿਸ਼ਨ ਸਿੰਘ ਸੁਰਜੀਤ ਨੂੰ ਦੇਖਦੇ ਸਨ। ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਅੰਦਰ ਆਪਸੀ ਲੜਾਈ ਵਾਲੀਆਂ ਪਾਰਟੀਆਂ ਨੂੰ ਇਕੱਠਿਆਂ ਕਰਨ ਦੀ ਕਾਫ਼ੀ ਸਮਰੱਥਾ ਹੈ ।

ਸਾਲ 2004-2014 ਦੌਰਾਨ ਸੋਨੀਆ ਨੇ ਦਿਖਾ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਉਹ ਬਿਨਾਂ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਬਣੇ ਵੀ ਸਭ ਤੋਂ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਅਹਿਮ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ।

ਜਦੋਂ ਮਨਮੋਹਨ ਸਿੰਘ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਬਣੇ ਉਸ ਸਮੇਂ ਵੀ ਰਾਹੁਲ ਗਾਂਧੀ ਨੇ ਇਸ ਅਹੁਦੇ ਤੋਂ ਦੂਰ ਰਹਿਣਾ ਪੰਸਦ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਹੁਣ 49 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਵੀ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਦੇ ਅਹੁਦੇ ਲਈ ਦਾਅਵੇਦਾਰੀ ਦਿਖਾਉਣ ਦੀ ਕੋਈ ਜਲਦੀ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਸ਼ਾਇਦ ਇਹੀ ਸੋਨੀਆ ਗਾਂਧੀ ਲਈ ਟਰੰਪ ਕਾਰਡ ਸਾਬਤ ਹੋਵੇ।

ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ-

ਤੁਸੀਂ ਇਹ ਵੀਡੀਓਜ਼ ਵੀ ਦੇਖ ਸਕਦੇ ਹੋ:

(ਬੀਬੀਸੀ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਲ FACEBOOK, INSTAGRAM, TWITTERਅਤੇ YouTube 'ਤੇ ਜੁੜੋ।)


...ਸਐਪ ਨੇ ਇਨਕ੍ਰਿਪਟ ਸੰਦੇਸ਼ਾਂ 'ਚ ਬਦਲਾਅ ਕਰਨ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ "ਲੋਕ ਸੁਭਾਵਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਜਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਐਪ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੇ ਹਨ ਉਹ ਅਜੇ ਨਿੱਜੀ ਹੈ।" ਇਸ ਨੇ ਕਈ ਹੋਰ ਤਰੀਕੇ ਸੂਚੀਬੱਧ ਕੀਤੇ ਹਨ ਜਿਹੜੇ ਸਮੱਸਿਆ ਨੂੰ ਹੱਲ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰਨਗੇ।

ਇਹ ਯੂਜ਼ਰਜ਼ ਲਈ ਗਰੁੱਪ ਛੱਡਣ ਅਤੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਬਲਾਕ ਕਰਨਾ ਸੌਖਾ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਬਿਆਨ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਵੱਟਸਐਪ ਵੀ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਲਈ ਪਬਲਿਕ ਸੇਫਟੀ ਮੁਹਿੰਮ ਚਲਾਉਣ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਬਣਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਇਹ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਸਥਾਨਕ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ ਤਾ ਜੋ ਉਸ 'ਤੇ ਫੈਲਣ ਵਾਲੀਆਂ ਅਫ਼ਵਾਹਾਂ ਨੂੰ ਰੋਕਿਆ ਜਾ ਸਕੇ।

ਕੰਪਨੀ ਨੇ... ਬਾਕੀ ਲੇਖ ਲਿਖੋ:

ਣਕਾਰੀ ਦੀਆਂ ਪ੍ਰਚਾਰਕ ਤਾਂ ਸਿਆਸੀ ਪਾਰਟੀਆਂ ਹਨ।

ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ, "ਇਸ ਨੂੰ ਸਰੋਤਾਂ 'ਤੇ ਹੀ ਨਿਪਟਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਸਿਆਸੀਂ ਪਾਰਟੀਆਂ ਖ਼ਾਸ ਕਰ ਸੱਤਾ ਧਿਰ ਭਾਰਤੀ ਜਨਤਾ ਪਾਰਟੀ ਨੂੰ ਵੱਟਸਐਪ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਬਾਰੇ ਇੱਕ ਅਨੁਸ਼ਾਸਿਤ ਸਟੈਂਡ ਲੈਣ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਅਸੀਂ ਪਹਿਲਾ ਪਰਮਾਣੂ ਨੀਤੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ, ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੀ ਸਾਰੀਆਂ ਸਿਆਸੀ ਪਾਰਟੀਆਂ ਵੀ ਇਸ ਦੀ ਗ਼ਲਤ ਜਾਣਕਾਰੀ ਫੈਲਾਉਣ ਲਈ ਵਰਤੋਂ ਨਾ ਕਰਨ ਲਈ ਵਚਨਬੱਧ ਹੋਣਗੀਆਂ।"

(ਬੀਬੀਸੀ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਲ FACEBOOK, INSTAGRAM, TWITTERਅਤੇ YouTube 'ਤੇ ਜੁੜੋ।)


...ਸਕਦੀ ਹੈ ਪਰ ਇਹ ਸੱਚ ਨਹੀਂ ਹੈ।

ਇਸ ਮੁੱਦੇ ਨੂੰ ਅਚਾਨਕ ਹੱਲ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਈ ਸੰਭਾਵਨਾ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੇ ਕਈ ਲੰਬਿਤ ਕੇਸ ਹਨ, ਅਤੇ ਮੋਦੀ ਸਰਕਾਰ ਜੋ ਪਿਛਲੇ ਚਾਰ ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਇਸ ਮੁੱਦੇ ਉੱਤੇ ਚੁੱਪ ਸੀ ਅਚਾਨਕ ਸਰਗਰਮ ਹੋ ਕੇ, ਹੁਣ ਬੇਲੋੜੀ ਮੁਸੀਬਤ ਨੂੰ ਸੱਦਾ ਦੇ ਰਹੀ ਹੈ?

ਇਸ ਮੁੱਦੇ ਨੂੰ ਹੁਣ ਕਿਉਂ ਚੁੱਕਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ?

ਇਸ ਸਵਾਲ ਦੇ ਜਵਾਬ ਦੇ ਤਿੰਨ ਪਹਿਲੂ ਹਨ।

ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਆਰਐਸਐਸ ਅਤੇ ਭਾਜਪਾ ਦੋਵੇਂ ਰਾਮ ਸ਼ਰਧਾਲੂ ਘੱਟ ਅਤੇ ਚੋਣ ਗਣਿਤ ਵਾਲੇ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਵਧੇਰੇ ਹਨ।

ਪਿਛਲੀਆਂ ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ ਸਿਆਸੀ ਹਲਚਲ ਵਿੱਚ ਮੋਦੀ ਦੀ ਲੀਡਰਸ਼ਿਪ ਅਚਾਨਕ ਹੀ ਉਤਰੀ ਅਤੇ ਭਾਜਪਾ ਨੇ ਸਫ਼ਲਤਾ ਹਾਸਿਲ ਕੀਤੀ।

ਇਹ ਵੀ ਪੜ... ਬਾਕੀ ਲੇਖ ਲਿਖੋ:

ਸਾਰੇ ਧਾਰਮਿਕ ਹਿੰਦੂ 'ਕੌਮੀ ਮਾਣ ਲਈ ਰਾਮ ਮੰਦਰ' ਦੀ ਅਪੀਲ ਪ੍ਰਤੀ ਹਾਂ ਪੱਖੀ ਰਵੱਈਆ ਰੱਖਣ।

ਰਾਮ ਮੰਦਿਰ ਦੀ ਸਿਆਸਤ ਜਿਹੜੀ ਅਚਾਨਕ ਘਟੀ ਹੈ ਉਸ ਉੱਤੇ ਅਗਲੀਆਂ ਚੋਣਾਂ ਦੀ ਨਜ਼ਰ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਹ ਵੀ ਸੰਕੇਤ ਮਿਲਦਾ ਹੈ ਕਿ ਭਾਜਪਾ ਨੂੰ ਖੁਦ ਉੱਤੇ ਭਰੋਸਾ ਨਹੀਂ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਆਪਣੇ ਬਲਬੂਤੇ ਉੱਤੇ ਵੋਟਾਂ ਹਾਸਲ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦੀ।

ਰਾਮ ਮੰਦਿਰ ਦੇ ਮੁੱਦੇ ਦਾ ਦੂਜਾ ਪਹਿਲੂ

ਰਾਮ ਮੰਦਿਰ ਦੇ ਮੁੱਦੇ ਦੇ ਉੱਛਲਣ ਦਾ ਦੂਜਾ ਪਹਿਲੂ ਹੈ ਆਰਐਸਐਸ ਅਤੇ ਭਾਜਪਾ ਵਿਚਾਲੇ ਕੰਮ ਦੀ ਵੰਡ।

ਮੋਦੀ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਸੱਤਾ ਵਿੱਚ ਆਉਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਤੋਂ ਤਕਰੀਬਨ ਸਾਰੇ 'ਵਿਵਾਦਗ੍ਰਸਤ' ਮੁੱਦੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਸਰਕਾਰ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਸਮੂਹਾਂ ਵੱਲੋਂ ਚੁੱਕੇ ਗਏ ਹਨ।

ਇਹ ਲੋਕ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਢਾਂਚੇ ਦਾ ਅਹਿਮ ਹਿੱਸਾ ਵੀ ਨਹੀਂ ਹਨ। ਅਜਿਹੇ ਸਾਰੇ ਮੁੱਦਿਆਂ 'ਤੇ ਮੋਦੀ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਖੁਦ ਮੌਨਧਾਰੀ ਰੱਖਦੇ ਹਨ।

ਜਾਂ ਫਿਰ ਉਹ ਸਿਰਫ਼ ਕਿਸੇ ਸਵਾਮੀ ਦੀਆਂ ਅਸੀਸਾਂ ਵਾਂਗ ਖਾਲੀ ਬਿਆਨ ਹੀ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ 'ਸਭ ਕੁਝ ਸੰਵਿਧਾਨ ਅਨੁਸਾਰ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇਗਾ।'

ਰਾਮ ਮੰਦਿਰ ਦੇ ਮੁੱਦੇ ਦੇ ਉੱਛਲਣ ਦਾ ਦੂਜਾ ਪਹਿਲੂ ਹੈ ਆਰਐਸਐਸ ਅਤੇ ਭਾਜਪਾ ਵਿਚਾਲੇ ਕੰਮ ਦੀ ਵੰਡ

ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਲੋਕ ਅਜਿਹੀ ਰਣਨੀਤੀ ਦਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਸਮਝਦੇ ਹਨ ਕਿ ਮੋਦੀ ਹੁਣ ਹਿੰਦੂ ਅਤੇ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਨੂੰ ਵੰਡਣਾ ਨਹੀਂ ਚਾਹੁੰਦੇ।

ਹਕੀਕਤ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਸੱਤਾ ਵਿਚ ਆਉਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਭਾਜਪਾ ਅਤੇ ਆਰਐਸਐਸ ਨੇ ਕੰਮ ਦੀ ਵੰਡ ਕਰ ਲਈ ਹੈ। ਪਾਰਟੀ ਅਤੇ ਸਰਕਾਰ ਵਿੱਤੀ ਮਾਮਲਿਆਂ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕਰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਆਰਐਸਐਸ ਉਨ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਾਂ ਵਿੱਚ ਦਖਲ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦੀ।

ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਆਰਐਸਐਸ ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਮੁੱਦਿਆਂ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕਰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਰੌਲਾ ਪਾਉਂਦੀ ਹੈ, ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਰਾਏ ਬਣਾਉਂਦੀ ਹੈ, ਹਮਲਾਵਰ ਰੁਖ ਵੀ ਅਪਣਾਉਂਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਸਰਕਾਰ ਅਜਿਹੀਆਂ ਮੁੱਦਿਆਂ 'ਤੇ ਚੁੱਪ ਧਾਰੀ ਰੱਖਦੀ ਹੈ।

ਸਰਕਾਰ ਆਰਐਸਐਸ ਦੀ ਹਮਲਾਵਰ ਸਿਆਸਤ ਨੂੰ ਨਜ਼ਰਅੰਦਾਜ਼ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਉਂਦੀ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਵਿਰੁੱਧ ਕੋਈ ਕਾਰਵਾਈ ਨਾ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇ।

ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ:

ਕੰਮ ਦੀ ਇਹ ਵੰਡ ਭਾਜਪਾ ਨੂੰ ਇਹ ਦਾਅਵਾ ਕਰਨ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਦਿੰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਇੱਕ ਪਾਰਟੀ ਜਾਂ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਗਊ ਰੱਖਿਅਕਾਂ ਦੀ ਭੀੜ, ਜਾਂ ਅੰਤਰ-ਵਿਰੋਧੀ ਪ੍ਰੇਮ-ਵਿਆਹਾਂ ਦਾ ਵਿਰੋਧ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਜਾਂ ਹਿੰਦੂ ਧਰਮ ਦੇ ਵਿਰੋਧੀਆਂ ਦੇ ਕਾਤਲਾਂ ਨਾਲ ਕੋਈ ਸਬੰਧ ਨਹੀਂ ਹੈ।

ਸਰਕਾਰ ਦਾਅਵਾ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਵਿੱਚ ਰੁੱਝੀ ਹੋਈ ਹੈ ਪਰ ਆਰਐਸਐਸ ਹੀ ਭਾਜਪਾ ਦਾ ਅਸਲੀ ਸਰੋਤ ਹੈ।

ਆਰਐਸਐਸ ਲਈ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਸ਼ਕਤੀ ਹਾਸਿਲ ਕਰਨਾ ਸਰਕਾਰ ਚਲਾਉਣ ਵਾਂਗ ਹੀ ਅਹਿਮ ਹੈ। ਅੱਜ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਆਪਣਾ ਏਜੰਡਾ ਲਾਗੂ ਕਰਨ ਲਈ ਬੇਮਿਸਾਲ ਥਾਂ ਹੈ।

ਰਾਮ ਮੰਦਿਰ ਦੇ ਮੁੱਦੇ 'ਤੇ ਅਡਵਾਨੀ ਦੀ ਸ਼ੈਲੀ ਦੀ ਸਿਆਸਤੀ ਵਿਰਾਸਤ ਨੂੰ ਜਾਰੀ ਰੱਖਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਮੁੱਖ ਮੰਤਵ ਇਸ ਜਗ੍ਹਾ ਨੂੰ ਇਸਤੇਮਾਲ ਕਰਨਾ ਹੈ।

ਕਿਸੇ ਵੀ ਗੁੰਝਲਦਾਰ ਸਿਆਸੀ ਚਲਣ ਦਾ ਸਪੱਸ਼ਟ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵੰਡ ਨਹੀਂ...


...ਸਗੀ ਚਾਹੇਗਾ ਤਾਂ ਜੋ ਭਵਿੱਖ ਵਿੱਚ ਸਰਕਾਰ ਤੇ ਫੌਜ ਦੋਵਾਂ ਨੂੰ ਜਵਾਬਦੇਹ ਠਹਿਰਾਇਆ ਜਾ ਸਕੇ।

ਸੈਨਾ ਅਤੇ ਆਈਐੱਸਆਈ ਮੁਖੀ ਕਿਉਂ ਨਾਲ ਗਏ?

ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦੇ ਸਾਬਕਾ ਹਾਈ ਕਮਿਸ਼ਨਰ ਸ਼ਰਤ ਸੱਭਰਵਾਲ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਫੌਜ ਮੁਖੀ ਅਤੇ ਆਈਐੱਸਆਈ ਮੁਖੀ ਦੇ ਉੱਥੇ ਜਾਣ ਨਾਲ ਕੋਈ ਹੈਰਾਨੀ ਨਹੀਂ ਹੋਣੀ ਚਾਹੀਦੀ।

ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ-

ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੀ ਖੁਫ਼ੀਆ ਏਜੰਸੀ ਆਈਐਸਆਈ ਦੇ ਮੁਖਈ ਲੈਫਟੀਨੈਂਟ ਜਨਰਲ ਫੈਜ਼ ਹਮੀਦ ਵੀ ਇਮਰਾਨ ਖਆਨ ਨਾਲ ਗਏ ਹਨ

ਸੱਭਰਵਾਲ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, "ਇਮਰਾਨ ਖ਼ਾਨ ਫੌਜ ਦੇ ਬਹੁਤ ਕਰੀਬ ਹਨ। ਇਹ ਵੀ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ ਫ਼ੌਜ ਦੀ ਅਹਿਮ ਭੂਮਿਕਾ ਰਹੀ ਹੈ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਵੀ ਇਸ '... ਬਾਕੀ ਲੇਖ ਲਿਖੋ:

ੂਦ ਕੁਰੈਸ਼ੀ ਨੇ ਵੀ ਕਿਹਾ ਹੈ, "ਅੱਜ ਸਰਕਾਰ ਅਤੇ ਫ਼ੌਜ ਵਿਚਾਲੇ ਕੋਈ ਅਲਹਿਦਗੀ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਸਰਕਾਰ ਅਤੇ ਫ਼ੌਜ ਦੋਵਾਂ ਦੇਸਾਂ ਦੇ ਹਿੱਤਾਂ 'ਤੇ ਧਿਆਨ ਕੇਂਦਰਿਤ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ।"

ਐਫਏਟੀਐਫ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਗਲੇ ਦੀ ਹੱਡੀ

ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਲਈ ਇਸ ਵੇਲੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਮੁਸੀਬਤ ਐਫਏਟੀਐਫ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।

ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਨੂੰ ਮਾਲੀ ਬੇਨਿਯਮੀਆਂ, ਮਨੀ ਲਾਂਡ੍ਰਿੰਗ ਅਤੇ ਅੱਤਵਾਦ ਦੇ ਵਿੱਤੀ ਪੋਸ਼ਣ 'ਤੇ ਨਜ਼ਰ ਰੱਖਣ ਵਾਲੀ ਕੌਮਾਂਤਰੀ ਸੰਸਥਾ ਫਾਈਨੈਂਸ਼ੀਅਲ ਐਕਸ਼ਨ ਟਾਸਕ ਫੋਰਸ (ਐਫਏਟੀਐਫ) ਨੇ ਅਕਤੂਬਰ ਤੱਕ ਦਾ ਸਮਾਂ ਦਿੱਤਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਅੱਤਵਾਦ ਦੀ ਫੰਡਿੰਗ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਵਾਲੇ ਅਭਿਆਨਾਂ ਵਿੱਚ ਸੁਧਾਰ ਲਿਆਉਣਗੇ।

ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਪਹਿਲਾਂ ਇੱਕ ਜਨਵਰੀ ਅਤੇ ਫਿਰ ਇੱਕ ਮਈ ਵਾਲੇ ਟਾਰਗੇਟ ਪੂਰੇ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਿਆ ਹੈ।

ਹੁਣ ਉਸ 'ਤੇ ਦਬਾਅ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਅਕਤੂਬਰ ਤੱਕ ਆਪਣੀ ਕਾਰਜ ਯੋਜਨਾ 'ਤੇ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਕੰਮ ਪੂਰੇ ਕਰੇ, ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਐਫਏਟੀਐਫ ਉਸ ਦੇ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਅਗਲਾ ਕਦਮ ਚੁਕੇਗਾ।

ਪੂਰੀ ਦੁਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਹੋ ਰਹੀ ਮਨੀ ਲਾਂਡ੍ਰਿੰਗ ਨਾਲ ਨਿਪਟਣ ਲਈ ਨੀਤੀਆਂ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲੀ ਇਸ ਸੰਸਥਾ ਨੇ ਸਾਲ 2001 ਵਿੱਚ ਆਪਣੀਆਂ ਨੀਤੀਆਂ ਵਿੱਚ ਅੱਤਵਾਦ ਲਈ ਵਿੱਤੀ ਪੋਸ਼ਣ ਨੂੰ ਵੀ ਸ਼ਾਮਿਲ ਕਰ ਲਿਆ ਸੀ।

ਅਮਰੀਕਾ ਨੇ ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ ਬਲੂਚਿਸਤਾਨ ਲਿਬਰੇਸ਼ਨ ਆਰਮੀ ਨੂੰ ਕੱਟੜਪੰਥੀ ਸੰਗਠਨਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਿਲ ਕੀਤਾ ਹੈ

ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਆਫ ਨੈਸ਼ਨਲ ਸਕਿਊਰਿਟੀ ਸਟੱਡੀਜ਼ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਸਾਬਕਾ ਬ੍ਰਿਗੇਡੀਅਰ ਅਰੁਣ ਸਹਿਗਲ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, "ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਇਸ ਸੰਸਥਾ ਦੀ ਗ੍ਰੇ ਲਿਸਟ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹੈ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਨੂੰ ਇਸ ਦੀ ਬਲੈਕਲਿਸਟ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਿਲ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ।"

ਸਹਿਗਲ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, "ਅਮਰੀਕਾ ਇਸੇ ਐਫਏਟੀਐਫ ਰਾਹੀਂ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਨੂੰ ਕੰਟ੍ਰੋਲ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਇਹ ਜਾਣਦਾ ਹੈ ਕਿ ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਉਹ ਐਫਏਟੀਐਫ ਦੇ ਮੁੱਦੇ 'ਚ ਫਸਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਆਰਥਿਕ ਮਦਦ ਮਿਲਣਾ ਮੁਸ਼ਕਿਲ ਹੈ। ਅਮਰੀਕਾ ਕੋਲ ਐਫਏਟੀਐਫ ਅਜਿਹਾ ਹਥਿਆਰ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਉਹ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਨੂੰ ਘੇਰਨ ਲਈ ਜ਼ਰੂਰ ਇਸਤੇਮਾਲ ਕਰੇਗਾ।"

ਉੱਥੇ ਹੀ ਸੱਭਰਵਾਲ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, "ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਹੋਵੇਗੀ ਕਿ ਐਫਏਟੀਐਫ ਦੀ ਬਲੈਕਲਿਸਟ ਵਿੱਚ ਜਾਣ ਤੋਂ ਬਚਿਆ ਜਾਵੇ ਅਤੇ ਹੋ ਸਕੇ ਤਾਂ ਗ੍ਰੇ ਲਿਸਟ ਤੋਂ ਵੀ ਬਾਹਰ ਨਿਕਲਿਆ ਜਾਵੇ।"

ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਹੱਕ ਵਿੱਚ ਕੀ ਹੋਇਆ?

ਇੰਨਾ ਸਭ ਕੁਝ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਦਿਖ ਤਾਂ ਰਿਹਾ ਹੈ ਪਰ ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ ਬਲੂਚਿਸਤਾਨ ਲਿਬਰੇਸ਼ਨ ਆਰਮੀ ਨੂੰ ਅੱਤਵਾਦੀ ਸੰਗਠਨਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਿਲ ਕਰ ਕੇ ਅਮਰੀਕਾ ਨੇ ਆਪਣਾ ਸਾਫਟ ਕਾਰਨਰ ਵੀ ਦਿਖਾਇਆ ਹੈ।

ਬ੍ਰਿਗੇਡੀਅਰ ਅਰੁਣ ਸਹਿਗਲ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਅਮਰੀਕਾ ਨੇ ਬਲੂਚਿਸਤਾਨ ਲਿਬਰੇਸ਼ਨ ਆਰਮੀ (ਬੀਐਏ) ਨੂੰ ਅੱਤਵਾਦੀ ਸੰਗਠਨਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਿਲ ਕਰ ਕੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੀ ਸਰਕਾਰ, ਫ਼ੌਜ ਅਤੇ ਆਈਐਸਆਈ ਨੂੰ ਇੱਕ ਲਾਈਫਲਾਈਨ ਦਿੱਤੀ ਹੈ।

ਖੇਤਰਫਲ ਦੇ ਹਿਸਾਬ ਨਾਲ ਬਲੂਚਿਸਤਾਨ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸੂਬਾ ਹੈ। ਪਰ ਗੈਸ, ਕੋਇਲਾ ਅਤੇ ਤਾਂਬਾ...


...ਸਤ ਦੀ ਜੰਗ

ਸੀਨੀਅਰ ਪੱਤਰਕਾਰ ਬਲਵੰਤ ਤਕਸ਼ਕ ਮੁਤਾਬਕ ਇਸ ਘਰੇਲੂ ਲ਼ੜਾਈ ਦਾ ਅਸਰ ਸੱਤਾ ਤੋਂ 15 ਸਾਲ ਬਾਅਦ ਵੀ ਪਾਰਟੀ ਦੀ ਵਾਗਡੋਰ ਲਈ ਲੜਨ ਵਾਲਿਆਂ ਉੱਪਰ ਪਏਗਾ।

" ਓਮ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਚੌਟਾਲਾ ਦੇ ਪਿਤਾ ਦੇਵੀ ਲਾਲ ਇੱਕ ਲੋਕ ਆਗੂ ਸਨ ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਓਮ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਚੌਟਾਲ ਨੇ ਨਵੀਂ ਸਿਆਸਤ ਅਪਣਾਈ।"

ਤਕਸ਼ਕ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਦੇਵੀ ਲਾਲ ਵੀਪੀ ਸਿੰਘ ਵਜ਼ਾਰਤ ਵਿੱਚ ਉਪ-ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਸਨ ਅਤੇ ਸਾਲ 1989 ਵਿੱਚ ਸੂਬੇ ਵਿੱਚ ਸੱਤਾ ਦੀ ਵਾਗਡੋਰ ਓਪੀ ਚੌਟਾਲਾ ਦੇ ਹੱਥਾਂ ਵਿੱਚ ਸੀ।

"ਦੇਵੀ ਲਾਲ ਨੇ ਆਪਣੇ ਵੱਡੇ ਪੁੱਤਰ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਦੀ ਥਾਂ ਓਪੀ ਚੌਟਾਲਾ ਜੋ ਕਿ ਸਿਆਸੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਵਧੇਰੇ ਢੁਕਵੇਂ ਸਨ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਵਾਰਸ ਬਣਾਇਆ।... ਬਾਕੀ ਲੇਖ ਲਿਖੋ:

ਅਗਵਾਈ ਵਾਲੀ ਕਾਂਗਰਸ ਨੂੰ ਲਾਭ ਪਹੁੰਚੇਗਾ।

ਇਨੈਲੋ ਦੇ ਰਵਾਇਤੀ ਜਾਟ ਵੋਟਰ ਰੋਹਤਕ ਦੇ ਦਿੱਗਜ ਸਾਬਕਾ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਭੁਪਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਹੂਡਾ ਨਾਲ ਜੁੜ ਸਕਦੇ ਹਨ।

ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਹਾਲਾਂਕਿ, ਓਪੀ ਚੌਟਾਲਾ ਨੇ ਗੋਹਾਨਾ ਰੈਲੀ ਮੌਕੇ ਦੁਸ਼ਯੰਤ ਚੌਟਾਲਾ ਦੇ ਹਮਾਇਤੀਆਂ ਨੂੰ ਅਭੈ ਚੌਟਾਲਾ ਦੀ ਮੌਜੂਦਗੀ ਵਿੱਚ ਸਖ਼ਤ ਸੁਨੇਹਾ ਦੇਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦੋਹਾਂ ਧੜਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸਮਤੋਲ ਬਰਕਰਾਰ ਰੱਖਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਸੀ।

ਸਿਰਫ਼ ਦੁਸ਼ਯੰਤ ਦੇ ਹਮਾਇਤੀਆਂ ਖਿਲਾਫ ਕਾਰਵਾਈ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਖੇਮੇ ਵਿੱਚ ਤਰਥੱਲੀ ਮੱਚ ਗਈ ਹੈ। ਦੁਸ਼ਯੰਤ ਦਾ ਨੌਜਵਾਨਾ ਵਿੱਚ ਖ਼ਾਸਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਹੈ।

ਇਨੈਲੋ ਦੇ ਬੁਲਾਰੇ ਰਵਿੰਦਰ ਦੁੱਲ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਇਨਸੋ ਨੂੰ ਭੰਗ ਕਰਨ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਆਰਜੀ ਸੀ ਤਾਂ ਕਿ ਪਾਰਟੀ ਵਿੱਚ ਅਨੁਸ਼ਾਸ਼ਨਹੀਣਤਾ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਤੱਤਾਂ ਨੂੰ ਕੱਢਿਆ ਜਾ ਸਕੇ।

ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੱਸਿਆ, "ਇਸ ਨਾਲ ਸਾਡੀ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਚੋਣ ਨਤੀਜਿਆਂ ਉੱਪਰ ਅਸਰ ਨਹੀਂ ਪਵੇਗਾ। ਕਿਉਂਕਿ ਪਾਰਟੀ ਸੁਪਰੀਮੋ ਚੌਟਾਲਾ ਨੇ ਆਪ ਹੀ ਕਹਿ ਦਿੱਤਾ ਹੈ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵਾਰਸ ਦਾ ਸਹੀ ਸਮੇਂ ਤੇ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇਗਾ।"

(ਬੀਬੀਸੀ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਲ FACEBOOK, INSTAGRAM, TWITTERਅਤੇ YouTube 'ਤੇ ਜੁੜੋ।)


...ਸਤਰੀ ਹੈ। ਭਰਜਾਈ ਮੇਰੀ ਗਰਭਵਤੀ ਹੈ। ਹੁਣ ਇਸ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ ਇਹ ਵਿਚਾਰੀ ਕੀ ਕਰੇ? ਜਾਂਦਾ ਹੋਇਆ ਕਹਿ ਕੇ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਮੈਂ ਦਿਲੋਂ ਨਸ਼ੇ ਛੱਡਣ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹਾਂ। ਛੱਡ ਦੇਵੇ ਤਾਂ ਵਧੀਆ ਹੈ। ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਸਾਡੀ ਕੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਹੈ?"

ਪਿੰਡ ਨੇੜੇ ਜਿਸ ਥਾਂ ਉੱਤੇ ਡਾਕਟਰੀ ਕੂੜਾ (ਬਾਇਓ ਮੈਡੀਕਲ ਵੇਸਟ) ਮਿਲਿਆ ਸੀ ਉਸ ਥਾਂ ਉੱਤੇ ਅੱਗ ਬੁੱਝਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੀ ਸਵਾਹ ਪਈ ਸੀ। ਕੁਝ ਟੀਕਿਆ ਦੀਆਂ ਖਾਲੀ ਸ਼ੀਸ਼ੀਆਂ, ਵਰਤੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਸੂਈਆਂ, ਸਰਿੰਜਾਂ ਆਦਿ ਪਈਆਂ ਸਨ।

ਸੰਗਰੂਰ ਦੇ ਐੱਸ.ਐੱਮ.ਓ. ਡਾ. ਕ੍ਰਿਪਾਲ ਸਿੰਘ ਨੇ ਦੱਸਿਆ, "ਸਾਡੇ ਕੋਲ ਇਸ ਪਿੰਡ ਦੇ 17 ਮਰੀਜ਼ ਦਾਖ਼ਲ ਹੋਏ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਚਾਰ ਸਿਵਲ ਹਸਪਤਾਲ ਸੰਗਰੂਰ ਵਿੱਚ ਹਨ, ਬ... ਬਾਕੀ ਲੇਖ ਲਿਖੋ:

ੰ ਕਿਓਟਣ ਲਈ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਕੰਟਰੋਲ ਬੋਰਡ ਪੰਜਾਬ ਵੱਲੋਂ ਪੰਜ ਕੰਪਨੀਆਂ ਨੂੰ ਅਧਿਕਾਰਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।

ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਮੈਡੀਕੇਅਰ ਇਨਵਾਇਰਮੈਂਟ ਮੈਨੇਜਮੇਂਟ ਕੰਪਨੀ ਵੀ ਹੈ। ਇਸ ਕੰਪਨੀ ਵੱਲੋਂ ਲੁਧਿਆਣਾ ਵਿੱਚ ਬਾਇਓ ਮੈਡੀਕਲ ਵੇਸਟ ਮਨੇਜਮੈਂਟ ਪਲਾਂਟ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।

ਕੰਪਨੀ ਦੇ ਜਨਰਲ ਮੈਨੇਜਰ ਸੁਨੀਲ਼ ਅਗਰਵਾਲ ਨੇ ਬਾਇਓ ਮੈਡੀਕਲ ਵੇਸਟ ਨੂੰ ਸਹੀ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਖ਼ਤਮ ਕਰਨ ਸਬੰਧੀ ਦੱਸਦਿਆ ਕਿਹਾ, "ਅਸੀਂ ਹਸਪਤਾਲ ਦੇ ਕੁਲੈਕਸ਼ਨ ਪੁਆਇੰਟ ਤੋਂ ਠੋਸ ਬਾਇਓ ਮੈਡੀਕਲ ਵੇਸਟ ਚੁੱਕਦੇ ਹਾਂ। ਤਰਲ ਬਾਇਓ ਮੈਡੀਕਲ ਵੇਸਟ ਹਸਪਤਾਲ ਵੱਲੋਂ ਆਪਣੇ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਨਿਪਟਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸਾਲਿਡ ਵੇਸਟ ਨੂੰ ਪੀਲੀ, ਲਾਲ, ਨੀਲੀ ਅਤੇ ਚਿੱਟੀ ਕੈਟਾਗਰੀ ਵਿੱਚ ਰੱਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪੀਲੀ ਕੈਟਾਗਰੀ ਵਿੱਚ ਮਨੁੱਖੀ ਸਰੀਰ,ਜਾਨਵਰਾਂ ਦੇ ਸਰੀਰ ਨਾਲ ਸਬੰਧਿਤ ਵੇਸਟ ਅਤੇ ਮਿਆਦ ਪੁਗਾ ਚੁੱਕੀਆਂ ਦਵਾਈਆਂ ਆਦਿ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ।"

"ਇਸਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਸੂਈਆਂ, ਪਲਾਸਟਿਕ, ਕੱਚ ਅਤੇ ਹੋਰ ਠੋਸ ਵੇਸਟ ਲਾਲ ਚਿੱਟੀ ਅਤੇ ਨੀਲੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਪੀਲੀ ਕੈਟਾਗਰੀ ਦੇ ਵੇਸਟ ਨੂੰ ਭੱਠੀ ਵਿੱਚ ਜਲਾ ਕੇ ਭਸਮ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਰਾਖ ਨੂੰ ਮਾਪਦੰਡਾ ਅਨੁਸਾਰ ਖ਼ਤਮ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਬਾਕੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀਆਂ ਦੇ ਵੇਸਟ ਨੂੰ ਆਟੋਕਲੇਵ (ਕੀਟਾਣੂ ਰਹਿਤ) ਕਰਕੇ ਇਸ ਨੂੰ ਸ਼ਰੈੱਡ (ਬਰੀਕ ਟੁਕੜੇ) ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਨੂੰ ਸਰਕਾਰ ਵੱਲੋਂ ਮਾਨਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਰੀਸਾਈਕਲਿਮਗ ਪਲਾਂਟਾਂ ਉੱਤੇ ਭੇਜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।"

ਕਮਿਊਨੀਕੇਬਲ ਡੀਸੀਸਜ਼ ਦੀ ਸੰਘਿਆ ਮੈਡੀਕਲ ਖੇਤਰ ਦੇ ਮਾਹਿਰਾਂ ਵਿੱਚ ਆਮ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਪਰ ਆਮ ਲੋਕ ਇਸ ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਵਾਕਿਫ਼ ਨਹੀਂ ਹਨ। ਕਮਿਊਨੀਕੇਬਲ ਡੀਸੀਸਜ਼ (ਛੂਤ ਦੀਆਂ ਬੀਮਾਰੀਆਂ) ਉਹ ਸੰਘਿਆ ਹੈ ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਬੀਮਾਰੀਆਂ ਲਈ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਜਿਹੜੀਆਂ ਇੱਕ ਮਨੁੱਖ ਦੇ ਦੂਜੇ ਮਨੁੱਖ ਦੇ ਸੰਪਰਕ ਵਿੱਚ ਆਉਣ ਨਾਲ ਫੈਲਦੀਆਂ ਹਨ।

ਇਹ ਬੀਮਾਰੀਆਂ ਸਾਹ ਰਾਹੀਂ, ਗੰਦਗੀ ਵਾਲੀਆਂ ਥਾਵਾਂ,ਕਿਸਰੇ ਦੂਸਰੇ ਦੇ ਖੂਨ ਜਾਂ ਸਰੀਰ ਦੇ ਹੋਰ ਤਰਲ ਪਦਾਰਥਾਂ ਦੇ ਸੰਪਰਕ ਵਿੱਚ ਆਉਣ ਨਾਲ ਫੈਲਦੀਆਂ ਹਨ।

ਐੱਚਆਈਵੀ, ਹੈਪੇਟਾਈਟਸ ਏ, ਬੀ, ਸੀ ਅਤੇ ਟੀ.ਵੀ. ਆਦਿ ਅਜਿਹੀਆਂ ਹੀ ਬੀਮਾਰੀਆਂ ਹਨ। ਵਰਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਸਰਿੰਜਾਂ, ਪੱਟੀਆਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਮੈਡੀਕਲ ਕੂੜਾ ਕਰਕਟ ਬਾਇਓ ਮੈਡੀਕਲ ਵੇਸਟ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਸੰਪਰਕ ਵਿੱਚ ਆਉਣ ਨਾਲ ਕਮਿਊਨੀਕੇਬਲ ਡੀਸੀਸਜ਼ ਫੈਲ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ।

(ਇਸ ਰਪਟ ਵਿੱਚ ਪਿੰਡ ਵਾਸੀਆਂ ਦੇ ਨਾਮ ਬਦਲ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਹਨ।)

ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ-

ਇਹ ਵੀਡੀਓਜ਼ ਵੇਖੋ:

(ਬੀਬੀਸੀ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਲ FACEBOOK, INSTAGRAM, TWITTERਅਤੇ YouTube 'ਤੇ ਜੁੜੋ।)


...ਸਤਾਵੇਜ਼ਾਂ 'ਤੇ ਦਸਤਖ਼ਤ ਕਰਵਾਏ ਸਨ ਅਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਮਜ਼ਦੂਰਾਂ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਪਤਾ ਸੀ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਕੀ ਲਿਖਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।

ਮਜ਼ਦੂਰਾਂ ਵੱਲੋਂ ਦਾਇਰ ਕੀਤੇ ਗਏ ਕੇਸ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ ਦੀ ਇੱਕ ਤਸਵੀਰ

ਅਦਾਲਤ ਵਿੱਚ ਇਨ੍ਹਾਂ ਮਜ਼ਦੂਰਾਂ ਦਾ ਕੇਸ ਲੜਨ ਵਾਲੇ ਇੱਕ ਵਕੀਲ ਡੈਨੀਅਲ ਵਰਨਰ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਇਹ ਮਜ਼ਦੂਰਾਂ ਦੇ ਤਸ਼ਦੱਦ ਦਾ ਇੱਕ ਭਿਆਨਕ ਮਾਮਲਾ ਹੈ। ਅਤੇ ਇਹ ਵਧੇਰੇ ਚਿੰਤਾ ਵਾਲਾ ਇਸ ਲਈ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਤਸ਼ਦਦ ਇੱਕ ਮੰਦਿਰ ਦੇ ਕੰਪਲੈਕਸ ਵਿੱਚ ਕਈ ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਜਾਰੀ ਸੀ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਮਜ਼ਦੂਰਾਂ ਨੂੰ ਝੂਠ ਬੋਲ ਕੇ ਭਾਰਤ ਤੋਂ ਅਮਰੀਕਾ ਲਿਆਂਦਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਬੰਧੂਆ ਮਜ਼ਦੂਰਾਂ ਵਾਂਗ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ।"

ਉੱਧਰ ਸਵਾਮੀਨਾਰਾਇਣ... ਬਾਕੀ ਲੇਖ ਲਿਖੋ:

ੀ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਨਿਊਯਾਰਕ ਟਾਈਮਜ਼ ਨੇ ਤਾਂ ਅਜਿਹੀ ਖ਼ਬਰ ਛਾਪ ਕੇ ਸਾਰੇ ਹਿੰਦੂ ਮੰਦਰਾਂ ਨੂੰ ਹੀ ਬਦਨਾਮ ਕੀਤਾ ਹੈ।"

ਮਜ਼ਦੂਰਾਂ ਨੇ ਮੁਆਵਜ਼ੇ ਦੀ ਮੰਗ ਕੀਤੀ

ਚੀਵੁਕੁਲਾ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਉਸ ਦਾ ਬੈਪਸ ਟਰਸਟ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਸੰਤਾਂ ਅਤੇ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਨਾਲ ਦਹਾਕਿਆਂ ਪੁਰਾਣਾ ਸਬੰਧ ਹੈ। ਉਹ ਕਈ ਕਈ ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਉਸ ਸਮੇਂ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਜਦੋਂ ਬੈਪਸ ਮੰਦਰ ਵਿੱਚ ਹੀ ਉਸ ਸਮੇਂ ਗੁਜਰਾਤ ਦੇ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਨਰਿੰਦਰ ਮੋਦੀ ਨਾਲ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮੁਲਾਕਾਤ ਹੋਈ ਸੀ। ਚਿਵੁਕੁਲਾ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਵੀ ਹੋਣ ਵਾਲਾ ਨਹੀਂ ਹੈ।

ਉੱਧਰ ਕਈ ਹੋਰ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਵੀ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬੈਪਸ 'ਤੇ ਛਾਪੇਮਾਰੀ ਮਾਰੇ ਜਾਣ ਤੋਂ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਲਗ ਰਹੀਆਂ ਹਨ।

ਨਿਊਜਰਸੀ ਵਿੱਚ ਹੀ ਬੈਪਸ ਸਣੇ ਹੋਰ ਕਈ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਨੇ ਕਈ ਥਾਵਾਂ 'ਤੇ ਮੰਦਰ ਦੀ ਉਸਾਰੀ ਦਾ ਕੰਮ ਕਰਵਾਇਆ ਹੈ ਅਤੇ ਕੁਝ ਵਿੱਚ ਅਜੇ ਵੀ ਉਸਾਰੀ ਚੱਲ ਰਹੀ ਹੈ।

ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਮੰਦਰਾਂ ਖਿਲਾਫ਼ ਮਜ਼ਦੂਰਾਂ ਨੂੰ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਕਰਨ ਅਤੇ ਘੱਟ ਤਨਖਾਹ ਲੈਣ ਦੇ ਇਲਜ਼ਾਮ ਸਾਹਮਣੇ ਆਏ ਹਨ।

ਨਿਊਜਰਸੀ ਦੇ ਐਡੀਸਨ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਸਾਈ ਦੱਤਾ ਪੀਠਮ ਮੰਦਰ ਵਿਖੇ ਉਸਾਰੀ ਦਾ ਕਾਰਜ ਜਾਰੀ ਹੈ।

ਸਾਈ ਦੱਤਾ ਪੀਠਮ ਮੰਦਰ ਦੇ ਚੇਅਰਮੈਨ ਅਤੇ ਪੁਜਾਰੀ ਰਘੂ ਸ਼ਰਮਾ ਸੰਕਰਮਾਂਚੀ ਦੱਸਦੇ ਹਨ, "ਅਸੀਂ ਭਾਰਤ ਤੋਂ ਮੰਦਰ ਲਈ ਕੁਝ ਸਮਾਨ ਲੈ ਕੇ ਆਏ ਅਤੇ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਹੀ ਮੌਜੂਦ ਕਈ ਭਾਰਤੀ ਮੂਲ ਦੇ ਇੰਜੀਨੀਅਰ ਅਤੇ ਆਰਕੀਟੈਕਟ ਮੰਦਰ ਨੂੰ ਬਣਾਉਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰਦੇ ਰਹੇ ਅਤੇ ਇਹ ਸਿਲਸਿਲਾ ਦੋ ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਜਾਰੀ ਹੈ। ਹੁਣ ਤਾਂ ਉਸਾਰੀ ਦਾ ਕੰਮ ਪੂਰਾ ਹੋਣ ਵਾਲਾ ਹੈ।"

ਇਸ ਮੰਦਰ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਨੇ ਜ਼ੋਰ ਦੇ ਕੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮੰਦਰ ਵਿੱਚ ਸਾਰੇ ਕੰਮ ਕਾਨੂੰਨੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕੀਤੇ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ।

ਅਦਾਲਤ ਵਿੱਚ ਮਾਮਲਾ ਲੈ ਕੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਬੈਪਸ ਮੰਦਰ ਦੇ ਮਜ਼ਦੂਰਾਂ ਨੇ ਮੰਗ ਕੀਤੀ ਹੈ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਹਰਜਾਨਾ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕੰਮ ਦਾ ਪੂਰਾ ਭੁਗਤਾਨ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ। ਬੈਪਸ ਮੰਦਰ ਦੇ ਵਕੀਲਾਂ ਦੀ ਟੀਮ ਵੀ ਅਦਾਲਤ ਵਿਚ ਆਪਣੇ ਪੱਖ ਦਾ ਬਚਾਅ ਕਰਨ ਦੀ ਤਿਆਰੀ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ।

ਜਾਣਕਾਰਾਂ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ ਮਜ਼ਦੂਰਾਂ ਵੱਲੋਂ ਦਾਇਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਇਹ ਕੇਸ ਅਦਾਲਤ ਵਿੱਚ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਚਲ ਸਕਦਾ ਹੈ।

ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ:

(ਬੀਬੀਸੀ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਲ FACEBOOK, INSTAGRAM, TWITTERਅਤੇ YouTube 'ਤੇ ਜੁੜੋ।)


...ਸਦ ਸੀ। ਇਸੇ ਸਮੇਂ ਭਾਰਤ ਤੋਂ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਨੂੰ ਹੋਣ ਵਾਲੀ ਬਰਾਮਦ ਇਸ ਦੀ ਕੁੱਲ ਬਰਾਮਦ ਦਾ ਮਹਿਜ਼ 0.7 ਫ਼ੀਸਦ ਸੀ।

ਇਸ ਦੌਰਾਨ ਕਿਸੇ ਵੀ ਸਾਲ ਭਾਰਤ ਦੀ ਕੁੱਲ ਦਰਾਮਦ ਵਿੱਚ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦਾ ਹਿੱਸਾ 0.16 ਫ਼ੀਸਦ ਤੋਂ ਵਧਿਆ ਨਹੀਂ। ਉਥੇ ਹੀ ਭਾਰਤ ਦੇ ਕੁੱਲ ਬਰਾਮਦ ਵਿੱਚ ਉਸਦਾ ਹਿੱਸਾ ਕਦੀ 1.1 ਫ਼ੀਸਦ ਤੋਂ ਅੱਗੇ ਨਹੀਂ ਵੱਧ ਸਕਿਆ।

ਉਥੇ ਹੀ ਭਾਰਤ ਤੋਂ ਦਰਾਮਦ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ ਪਾਕਸਿਤਾਨ ਦੇ ਕੁੱਲ ਦਰਾਮਦ ਦਾ ਭਾਰਤੀ ਹਿੱਸਾ 3.6 ਫ਼ੀਸਦ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਜਦੋਂਕਿ ਬਰਾਮਦ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦਾ ਕੁੱਲ ਬਰਾਮਦ ਵਿੱਚ 1.5 ਹਿੱਸਾ ਫ਼ੀਸਦ ਰਿਹਾ ਹੈ।

ਇਸ ਦੌਰਾਨ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਕੁੱਲ ਬਰਾਮਦ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦਾ ਹਿੱਸਾ 4.4 ਫ਼ੀਸਦ ਤੱਕ ... ਬਾਕੀ ਲੇਖ ਲਿਖੋ:

ੀਂ ਪਿਆ, ਉਸ ਸਾਲ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦਾ ਭਾਰਤ ਨਾਲ ਕਪਾਹ ਦੀ ਕੁੱਲ ਦਰਾਮਦ 37 ਫ਼ੀਸਦ ਸੀ।

ਸਾਲ 2018 ਵਿੱਚ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਭਾਰਤ ਤੋਂ 9 ਫ਼ੀਸਦ ਖੰਡ ਅਤੇ ਖੰਡ ਦੇ ਹੋਰ ਉਤਪਾਦਾਂ ਦੀ ਦਰਾਮਦ ਕਰਦੀ ਸੀ।

ਆਲਆਉਟ ਰਸਾਲੇ ਮੁਤਾਬਕ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਨੇ ਜਦੋਂ ਭਾਰਤ ਦੇ ਨਾਲ ਵਾਪਰਕ ਪਾਬੰਦੀਆਂ ਲਗਾਈਆਂ, ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਬ੍ਰਾਜ਼ੀਲ, ਚੀਨ ਅਤੇ ਥਾਈਲੈਂਡ ਤੋਂ ਚੀਨੀ ਦੀ ਦਰਾਮਦ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੀ।

ਇਸ ਕਾਰਨ ਖੰਡ ਦੀ ਸਪਲਾਈ ਘੱਟ ਹੋ ਗਈ ਅਤੇ ਘਰੇਲੂ ਬਾਜ਼ਾਰ ਵਿੱਚ ਕੀਮਤਾਂ ਵੱਧ ਗਈਆਂ।

2018 ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਤੋਂ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਹੋਰ ਵੀ ਚੀਜ਼ਾਂ ਦੀ ਦਰਾਮਦ ਕਰਦਾ ਸੀ ਜੋ ਕਿ ਬਹੁਤੀਆਂ ਕੱਪੜਾ ਸਨਤ ਨਾਲ ਜੁੜੀਆਂ ਸਨ। ਇੰਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕੁਝ ਜੈਵਿਕ ਰਸਾਇਣ, ਜੀਰਾ, ਧਨੀਆ ਅਤੇ ਸਰੋਂ ਸ਼ਾਮਿਲ ਸਨ।

ਡਾਅਏੇਚੇ ਵੇਲੇ ਦੀ ਇੱਕ ਰਿਪੋਰਟ ਮੁਤਾਬਤ ਨੈਸ਼ਨਲ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਆਫ਼ ਸਿੰਘਾਪੁਰ ਦੇ ਇੰਸਟੀਚਿਉਟ ਆਫ਼ ਸਾਊਥ ਏਸ਼ੀਅਨ ਸਟੱਡੀਜ਼ ਵਿੱਚ ਰਿਸਰਚ ਫ਼ੈਲੋ ਅਮਿਤ ਰੰਜਨ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, "ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਬੰਧ ਤੋੜ ਲੈਣਾ ਵਿਵਹਰਿਕ ਨਹੀਂ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਕਮਜ਼ੋਰ ਅਰਥਚਾਰੇ ਨਾਲ ਜੂਝ ਰਹੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ 'ਤੇ ਇਸ ਨੇ ਭਾਰੀ ਬੋਝ ਪਾਇਆ ਹੈ। ਭਾਰਤ ਤੋਂ ਸਾਮਾਨ ਲੈਣਾ ਕਿਸੇ ਵੀ ਦੇਸ ਦੀ ਤੁਲਣਾ ਵਿੱਚ ਬੇਹੱਦ ਸਸਤਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।"

ਇਸ ਪਾਬੰਦੀ ਦਾ ਨਾ ਪਾਕਿਸਤਾਨ 'ਤੇ ਕਾਫ਼ੀ ਅਸਰ ਹੋਵੇਗਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਸ ਦੀ ਭਾਰਤ 'ਤੇ ਕੱਪੜੇ ਅਤੇ ਦਵਾ ਸਨਤ ਦੇ ਕੱਚੇ ਮਾਲ ਲਈ ਭਾਰੀ ਨਿਰਭਰਤਾ ਹੈ

ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਛੁਹਾਰਾ, ਸੈਂਧਾ ਲੂਣ ਅਤੇ ਸੀਮੇਂਟ ਬਾਜ਼ਾਰ 'ਤੇ ਅਸਰ'

ਪਾਕਿਸਤਨਾ ਤੋਂ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਦਰਾਮਦ ਹੋਣ ਵਾਲੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਇੱਕ ਦੂਜੀ ਤਸਵੀਰ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਭਾਰਤ ਤਿੰਨ ਮੁੱਖ ਚੀਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਛੱਡਕੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ 'ਤੇ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਨਿਰਭਰ ਨਹੀਂ।

ਹਾਲਾਂਕਿ, ਇਹ ਅਜਿਹੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਹਨ, ਜਿੰਨਾਂ ਲਈ ਭਾਰਤ ਪਾਕਿਸਤਾਨ 'ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਹੈ ਅਤੇ ਵਪਾਰ ਰੱਦ ਹੋਣ ਨਾਲ ਇਸ 'ਤੇ ਕਾਫ਼ੀ ਅਸਰ ਪਿਆ ਹੈ।

ਦਿੱਲੀ ਸਥਿਤ ਕੰਸਲਟਿੰਗ ਆਰਗੇਨਾਈਜ਼ੇਸ਼ਨ ਬਿਊਰੋ ਆਫ਼ ਰਿਸਰਚ ਆਨ ਇੰਡਸਟਰੀ ਐਂਡ ਇਕੋਨਾਮਿਕਸ ਫ਼ੰਡਾਮੈਂਟਲਸ (ਬੀਆਰਆਈਈਐੱਫ਼) ਦੀ ਇੱਕ ਰਿਪੋਰਟ ਮੁਤਾਬਕ, ਦੁਵੱਲੇ ਵਪਾਰ ਰੱਦ ਹੋਣ ਨਾਲ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਛੁਹਰਿਆਂ ਦੀਆਂ ਪ੍ਰਚੂਨ ਕੀਮਤਾਂ ਵਿੱਚ ਤਿੰਨ ਗੁਣਾ ਵਾਧਾ ਹੋਇਆ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਇਸ ਦੀ ਦਰਾਮਦ ਲਈ ਪਾਕਿਸਤਾਨ 'ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਹੈ।

ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਅੰਕੜਿਆਂ ਮੁਤਾਬਕ, 2018-19 ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ  ਦੀ ਖਜੂਰ ਅਤੇ ਛੁਹਾਰਿਆਂ ਦਾ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਤੋਂ ਦਰਾਮਦ 40 ਫ਼ੀਸਦ ਸੀ, ਛੁਹਾਰਿਆਂ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ ਇਹ ਅੰਕੜਾ 99.3 ਫ਼ੀਸਦ ਤੱਕ ਹੈ।

ਭਾਰਤ ਨੇ ਜਦੋਂ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਤੋਂ ਆਯਾਤ 'ਤੇ 200 ਫ਼ੀਸਦ ਡਿਊਟੀ ਲਗਾਈ, ਤਾਂ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਛੁਹਾਰੇ ਆਮ ਉਪਭੋਗਤਾ ਲਈ ਬੇਹੱਦ ਮਹਿੰਗੇ ਹੋ ਗਏ।

2019-20 ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦੀ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਤੋਂ ਛੁਹਾਰਿਆਂ ਦੀ ਦਰਾਮਦ ਮਹਿਜ਼ 0.25 ਫ਼ੀਸਦ ਹੀ ਰਹਿ ਗਈ।

ਬੀਆਰਆਈਈਐੱਫ਼ ਦੀ ਇੱਕ ਰਿਪੋਰਟ ਮੁਤਾਬਕ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਨਾਲ ਹੱਦ ਸਾਂਝੀ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਭਾਰਤੀ ਸ਼ਹਿਰ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਵਿੱਚ ਵਪਾਰ ਰੋਕਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸੈਂਦਾ ਲੂਣ ਦੀਆਂ...


...ਸਦਾ ਅਸਰ ਉਸ 'ਤੇ ਪਿਆ ਜਦੋਂ ਵੀ ਉਹ ਜਨਤਕ ਤੌਰ' ਤੇ ਬਾਹਰ ਹੁੰਦੀ।

"ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਘਰ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਜਾਂ ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰ ਤੋਂ ਦੂਰ ਨਹੀਂ ਬੋਲ ਸਕਦੀ ਸੀ।"

ਉਸਨੂੰ ਜਾਪਾਨੀ ਸਕੂਲਾਂ ਦੇ ਸਖ਼ਤ ਨਿਯਮ ਵੀ ਪਸੰਦ ਨਹੀਂ ਸਨ ਜੋ ਕਿ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਲਾਗੂ ਕੀਤੇ ਹਨ।

ਤਾਮਾਗਾਵ ਦੇ ਫ੍ਰੀ ਸਕੂਲ ਵਿਚ ਬੱਚਿਆਂ ਨਾਲ ਖੇਡਦਾ ਕੁੱਤਾ

ਉਹ ਕਹਿੰਦੀ ਹੈ, "ਟਾਈਟਜ਼ ਜਾਂ ਪਜਾਮੀਆਂ ਰੰਗਦਾਰ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦੀਆਂ, ਵਾਲਾਂ ਨੂੰ ਰੰਗੇ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦੇ, ਵਾਲਾਂ ਦੇ ਬੈਂਡਜ਼ ਦਾ ਰੰਗ ਨਿਰਧਾਰਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਗੁੱਟ 'ਤੇ ਨਹੀਂ ਪਾ ਸਕਦੇ।"

ਜਪਾਨ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਸਕੂਲ ਆਪਣੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਦੀ ਦਿੱਖ ਦੇ ਹਰ ਪਹਿਲੂ ਨੂੰ ਕਾਬੂ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਵਿਦਿਆ... ਬਾਕੀ ਲੇਖ ਲਿਖੋ:

ਚੁੱਪ ਸਨ ਤੇ ਸਿਲੈਕਟਿਵ ਮਿਊਟਿਜ਼ਮ ਤੋਂ ਪੀੜਤ ਸਨ।"

ਯੋਸ਼ੀਕਾਵਾ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ ਗੱਲਬਾਤ ਕਰਨ ਵਿਚ ਮੁਸ਼ਕਿਲ, ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਦੇ ਸਕੂਲ ਨਾ ਜਾਣ ਦਾ ਵੱਡਾ ਕਾਰਨ ਹੈ।

ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਲਈ ਚੁਣੌਤੀਆਂ ਤੇ ਹੱਲ

ਸਿੱਖਿਆ ਵਿਚ ਉਸ ਦਾ ਆਪਣਾ ਸਫ਼ਰ ਅਸਾਧਾਰਣ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ 40 ਸਾਲ ਦੇ ਹੁੰਦਿਆਂ ਹੀ ਇੱਕ ਜਪਾਨੀ ਕੰਪਨੀ ਵਿੱਚ "ਸੈਲਰੀ ਮੈਨ" ਵਜੋਂ ਨੌਕਰੀ ਛੱਡ ਦਿੱਤੀ। ਉਦੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਫੈਸਲਾ ਕਰ ਲਿਆ ਸੀ ਕਿ ਉਹ ਕੈਰੀਅਰ ਦੀ ਪੌੜੀ ਚੜ੍ਹਨ ਵਿੱਚ ਦਿਲਚਸਪੀ ਨਹੀਂ ਰੱਖਦੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਿਤਾ ਇੱਕ ਡਾਕਟਰ ਸਨ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਾਂਗ ਹੀ ਉਹ ਵੀ ਆਪਣੇ ਭਾਈਚਾਰੇ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਸਨ। ਇਸ ਲਈ ਉਹ ਇੱਕ ਸਮਾਜ ਸੇਵੀ ਬਣ ਗਏ।

ਤਜ਼ਰਬੇ ਨੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਦਰਪੇਸ਼ ਮੁਸ਼ਕਲਾਂ ਬਾਰੇ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦਿੱਤੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਮਹਿਸੂਸ ਕੀਤਾ ਕਿ ਕਿੰਨੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੇ ਦੁੱਖ ਝੱਲਿਆ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਗਰੀਬ ਸਨ ਜਾਂ ਘਰੇਲੂ ਸ਼ੋਸ਼ਣ ਦੇ ਸ਼ਿਕਾਰ ਸਨ ਅਤੇ ਇਸ ਕਾਰਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਕੂਲੀ ਜੀਵਨ ਉੱਤੇ ਕਿੰਨਾ ਅਸਰ ਪਿਆ ਹੈ।

ਨਾਗੋਆ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਸਿੱਖਿਆ ਮਾਹਰ ਪ੍ਰੋ. ਰਿਓ ਉਚਿਦਾ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਵੱਡੀ ਕਲਾਸ ਹੋਣਾ ਵੀ ਕਈ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਲਈ ਚੁਣੌਤੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

ਪ੍ਰੋ. ਰਿਓ ਮੁਤਾਬਕ, "ਕਲਾਸਰੂਮਾਂ ਵਿਚ ਜਿਥੇ ਤਕਰੀਬਨ 40 ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਇੱਕ ਸਾਲ ਤੱਕ ਇਕੱਠੇ ਪੱੜ੍ਹਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਪੈ ਸਕਦਾ ਹੈ।"

ਪ੍ਰੋ. ਉਚੀਦਾ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਸਾਥ ਤੇ ਦੋਸਤੀ ਜਾਪਾਨ ਵਿਚ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਜਿਉਣ ਲਈ ਇੱਕ ਬੇਹੱਦ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਆਬਾਦੀ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਦੂਜਿਆਂ ਨਾਲ ਤਾਲਮੇਲ ਨਹੀਂ ਰੱਖਦੇ ਤਾਂ ਤੁਸੀਂ ਬਚ ਨਹੀਂ ਸਕਦੇ। ਇਹ ਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਸਕੂਲਾਂ 'ਤੇ ਲਾਗੂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਬਲਕਿ ਜਨਤਕ ਆਵਾਜਾਈ ਅਤੇ ਹੋਰ ਜਨਤਕ ਥਾਵਾਂ' ਤੇ ਵੀ ਲਾਗੂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਸਾਰੇ ਭੀੜ ਨਾਲ ਭਰੇ ਹੋਏ ਹਨ।

ਫ੍ਰੀ ਸਕੂਲ ਵਿਚ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਜੋ ਵੀ ਐਕਟਿਵਿਟੀ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁਣ ਉਹ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ

ਪ੍ਰੋ. ਉਚੀਦਾ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, "ਅਜਿਹੀ ਸਥਿਤੀ ਵਿਚ ਅਸਹਿਜ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਨਾ ਆਮ ਗੱਲ ਹੈ।"

"ਫ੍ਰੀ ਸਕੂਲਾਂ ਵਿਚ ਉਹ ਗਰੁੱਪ ਦੀ ਘੱਟ ਪਰਵਾਹ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਉਹ ਹਰ ਇੱਕ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਦੇ ਵਿਚਾਰਾਂ ਅਤੇ ਭਾਵਨਾਵਾਂ ਦੀ ਕਦਰ ਕਰਦੇ ਹਨ।"

ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ:

ਹਾਲਾਂਕਿ ਮੁਫ਼ਤ ਸਕੂਲ ਇੱਕ ਬਦਲ ਜ਼ਰੂਰ ਹਨ ਪਰ ਸਿੱਖਿਆ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੀਆਂ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਬਰਕਰਾਰ ਹਨ। ਪ੍ਰੋ. ਉਚੀਦਾ ਮੁਤਾਬਕ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਦੀ ਵਿਭਿੰਨਤਾ ਦਾ ਵਿਕਾਸ ਨਾ ਕਰਨਾ ਮਨੁੱਖੀ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਦੀ ਉਲੰਘਣਾ ਹੈ।

ਪ੍ਰੋ. ਉਚਿਦਾ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਸਿੱਖਿਆ ਮੰਤਰਾਲਾ ਹੁਣ ਗ਼ੈਰ-ਹਾਜ਼ਰੀ ਨੂੰ ਨਿਯਮ ਦੀ ਉਲੰਘਣਾ ਨਹੀਂ ਸਗੋਂ ਇੱਕ ਰੁਝਾਨ ਮੰਨ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਉਹ ਇਹ ਮੰਨ ਰਹੇ ਹਨ ਕਿ ਫੁਟੋਕੋ ਬੱਚੇ ਸਮੱਸਿਆ ਨਹੀਂ ਹਨ, ਬਲਕਿ ਉਹ ਇੱਕ ਅਜਿਹੀ ਸਿੱਖਿਆ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਪ੍ਰਤੀ ਪ੍ਰਤੀਕ੍ਰਿਆ ਦੇ ਰਹੇ ਹਨ ਜੋ ਕਿ ਇੱਕ ਵਧੀਆ ਵਾਤਾਵਰਣ ਦੇਣ ਵਿਚ ਅਸਮਰੱਥ ਹੋ ਰਹੀ ਹੈ।

ਇਹ ਵੀਡੀਓ ਤੁਹਾਨੂੰ ਪਸੰਦ ਆ ਸਕਦੇ ਹਨ:

(ਬੀਬੀਸੀ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਲ...


...ਸਦੀ ਦੇ ਮੱਧ ਵਿੱਚ ਪਲੇਗ ਦੌਰਾਨ ਇਸ ਦੇ ਪ੍ਰਤੀਕ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਚਿੜੀ ਦੇ ਆਕਾਰ ਵਾਲਾ ਮਾਸਕ ਪਹਿਨੇ ਹੋਏ ਇੱਕ ਵਿਅਕਤੀ ਦਾ ਚਿੱਤਰ ਵੀ ਦੇਖਿਆ ਜਾਣ ਲੱਗਿਆ ਜਿਸ ਨੂੰ ਕਈ ਲੋਕ 'ਮੌਤ ਦਾ ਪਰਛਾਵਾਂ' ਦੇ ਨਾਂ ਨਾਲ ਸੱਦਣ ਲੱਗੇ।

ਬਲੈਕ ਪਲੇਗ ਵਿੱਚ ਵਰਤੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਮਾਸਕ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ਬੂਦਾਰ ਜੜੀਆਂ ਬੂਟੀਆਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਤਾਂ ਕਿ ਗੰਧ ਨੂੰ ਸਰੀਰ ਦੇ ਅੰਦਰ ਪਹੁੰਚਣ ਤੋਂ ਰੋਕਿਆ ਜਾ ਸਕੇ।

ਇਸ ਦੇ ਬਾਅਦ ਦੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਾਸਕ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਹੁੰਦੀ ਰਹੀ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਖੁਸ਼ਬੂਦਾਰ ਜੜੀਆਂ ਬੂਟੀਆਂ ਭਰੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਸਨ।

1971 ਵਿੱਚ ਐਂਟੀ ਪਲਿਊਸ਼ਨ ਮਾਸਕ ਪਹਿਨੇ ਇੱਕ ਕਾਰਚਾਲਕ

1685 ਦੇ ਦੌਰ ਵਿੱਚ ਆਏ ਗਰੇਟ ... ਬਾਕੀ ਲੇਖ ਲਿਖੋ:

ਮ ਜਨਤਾ ਅਤੇ ਸੈਨਿਕਾਂ ਨੂੰ ਕਹਿਣਾ ਪਿਆ ਕਿ ਉਹ ਖੁਦ ਨੂੰ ਜ਼ਹਿਰੀਲੀ ਗੈਸ ਤੋਂ ਬਚਾਉਣ ਲਈ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਮਾਸਕ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨ।

1938 ਵਿੱਚ ਸੜਕਾਂ 'ਤੇ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਰੈਸਪਿਰੇਟਰਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਦੇਖੀ ਜਾਣ ਲੱਗੀ।

ਇਸ ਸਾਲ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਆਮ ਲੋਕਾਂ ਅਤੇ ਸੈਨਿਕਾਂ ਵਿੱਚ 350 ਲੱਖ ਖਾਸ ਰੈਸਪਿਰੇਟਰ ਵੰਡੇ ਸਨ। ਪੁਲਿਸ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਨਿੱਜੀ ਪ੍ਰੋਟੈਕਟਿਵ ਇਕਯੂਪਮੈਂਟ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇਹ ਵੰਡੇ ਗਏ ਸਨ।

ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਇਹ ਰੈਸਪਿਰੇਟਰ ਦਿੱਤੇ ਗਏ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਲੰਡਨ ਦੇ ਬੀਕ ਸਟਰੀਟ ਦੇ ਮਰਰੇ ਕੈਬਰੇ ਡਾਂਸਰ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ।

ਇਹ ਉਹ ਦੌਰ ਸੀ ਜਦੋਂ ਜਾਨਵਰਾਂ ਨੂੰ ਬਚਾਉਣ ਲਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਵੀ ਮਾਸਕ ਬਣਾਏ ਗਏ ਸਨ।

ਚੇਸਿੰਗਟਨ ਚਿੜੀਆ ਘਰ ਵਿੱਚ ਜਾਨਵਰਾਂ ਦੇ ਚਿਹਰਿਆਂ ਦਾ ਨਾਪ ਲਿਆ ਗਿਆ ਸੀ ਤਾਂ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਚਿਹਰਿਆਂ ਲਈ ਖਾਸ ਮਾਸਕ ਬਣਾਏ ਜਾ ਸਕਣ।

ਘੋੜਿਆਂ ਦੇ ਚਿਹਰਿਆਂ 'ਤੇ ਜੋ ਮਾਸਕ ਲਗਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਉਹ ਇੱਕ ਥੈਲੇ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਿਖਦਾ ਸੀ ਜੋ ਉਸ ਦੇ ਨੱਕ ਨੂੰ ਢਕਦਾ ਸੀ।

ਸਪੈਨਿਸ਼ ਫਲੂ

ਪਹਿਲਾ ਵਿਸ਼ਵ ਯੁੱਧ ਖਤਮ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਅਦ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਕੁਝ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਇੱਕ ਅਲੱਗ ਚੁਣੌਤੀ ਮੂੰਹ ਖੋਲ੍ਹੀ ਖੜ੍ਹੀ ਹੋ ਗਈ।

ਟਰੇਨਾਂ ਅਤੇ ਬੱਸਾਂ ਵਿੱਚ ਦਵਾਈ ਦਾ ਛਿੜਕਾਓ

ਸਪੇਨ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਫਲੂ ਫੈਲਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ ਜਿੱਥੇ ਇਸ ਨੇ ਮਹਾਮਾਰੀ ਦਾ ਰੂਪ ਲੈ ਲਿਆ।

ਇਸ ਬਿਮਾਰੀ ਨੇ ਇੱਥੇ ਪੰਜ ਕਰੋੜ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਬਣਾਇਆ। ਸਪੇਨ ਤੋਂ ਫੈਲਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਇਸ ਨੂੰ ਸਪੈਨਿਸ਼ ਫਲੂ ਦਾ ਨਾਂ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।

ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉੱਤਰੀ ਫਰਾਂਸ ਵਿੱਚ ਟਰੈਂਚ ਤੋਂ ਪਰਤ ਰਹੇ ਸੈਨਿਕਾਂ ਨਾਲ ਇਹ ਵਾਇਰਸ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਫੈਲਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ ਸੀ।

ਕਈ ਕੰਪਨੀਆਂ ਨੇ ਇਸ ਦੌਰਾਨ ਵਾਇਰਸ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਲਈ ਟਰੇਨਾਂ ਅਤੇ ਬੱਸਾਂ 'ਤੇ ਦਵਾਈ ਦਾ ਛਿੜਕਾਅ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ।

ਸੈਨਿਕ ਟਰੱਕਾਂ ਅਤੇ ਕਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਭਰ-ਭਰ ਕੇ ਆਪਣੇ ਦੇਸ਼ ਪਰਤ ਰਹੇ ਸਨ। ਇਸ ਨਾਲ ਇਹ ਬਹੁਤ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਫੈਲਣ ਵਾਲੀ ਲਾਗ ਦੀ ਬਿਮਾਰੀ ਹੋਰ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਫੈਲੀ।

ਇਹ ਲਾਗ ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨਾਂ 'ਤੇ ਫੈਲਿਆ ਅਤੇ ਫਿਰ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਸਮੁਦਾਇਕ ਕੇਂਦਰਾਂ, ਫਿਰ ਸ਼ਹਿਰ ਅਤੇ ਪਿੰਡਾਂ ਤੱਕ ਵਿੱਚ ਫੈਲਦਾ ਚਲਾ ਗਿਆ।

ਸੜਕਾਂ ਉੱਤੇ ਦਵਾਈ ਛਿੜਕਾਉਂਦੇ ਹੋਏ

ਲੰਡਨ ਜਨਰਲ ਓਮਿਨਬਸ ਕਾਰਪੋਰੇਸ਼ਨ ਵਰਗੀਆਂ ਕੰਪਨੀਆਂ ਨੇ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਫੈਲਣ ਵਾਲੇ ਫਲੂ 'ਤੇ ਕਾਬੂ ਪਾਉਣ ਲਈ ਟਰੇਨਾਂ ਅਤੇ ਬੱਸਾਂ ਵਿੱਚ ਦਵਾਈ ਦਾ ਛਿੜਕਾਅ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸਾਰੇ ਕਰਮਚਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਹ ਲਾਗ ਤੋਂ ਬਚਣ ਲਈ ਮਾਸਕ ਪਹਿਨਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨ।

ਸਾਲ 1918 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਨਰਸਿੰਗ ਟਾਈਮਜ਼ ਮੈਗ਼ਜ਼ੀਨਾਂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਕਿ ਇਸ ਬਿਮਾਰੀ ਤੋਂ ਬਚਣ ਲਈ ਕੀ ਜ਼ਰੂਰੀ ਕਦਮ ਚੁੱਕੇ ਜਾਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ।

1985 ਵਿੱਚ ਲਈ ਗਈ ਇਹ ਤਸਵੀਰ ਗਾਇਕ ਬਾਇ ਜਾਰਜ ਹੀਥਰੋ ਏਅਰਪੋਰਟ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਨਿਕਲਦੇ ਹੋਏ

ਇਸ ਵਿੱਚ ਇਸ ਵਿਸ਼ੇ ਵਿੱਚ ਤਫ਼ਸੀਲ ਨਾਲ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ ਕਿ ਕਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਲਾਗ ਨੂੰ...


...ਸਦੀਆਂ ਤੋਂ ਅਸੀਂ ਦੂਜੇ ਮੁਹੱਲਿਆਂ 'ਤੇ ਚੜ੍ਹਦੇ ਰਹੇ ਹਾਂ, ਦੂਜੇ ਰਾਜਾਂ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹਦੇ ਰਹੇ ਹਾਂ, ਦੂਜੇ ਦੇਸ਼ਾਂ 'ਤੇ ਚੜ੍ਹਾਈ ਕਰਦੇ ਰਹੇ ਹਾਂ।

ਇਸ ਲਈ ਅੱਜ ਵੀ ਚੜ੍ਹਾਈ ਨੂੰ ਹੀ 'ਅਸਲ ਮਰਦਾਨਗੀ' ਦੀ ਨਿਸ਼ਾਨੀ ਮੰਨਦੇ ਹਾਂ ਅਤੇ ਚੜ੍ਹਾਈ ਤਾਂ ਮਰਜ਼ੀ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਹੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਹੀ ਤਾਂ ਬਲਾਤਕਾਰ ਹੈ।

ਅਸੀਂ ਮਰਦ ਹਾਂ ਅਤੇ ਅਸੀਂ ਬਲਾਤਕਾਰ ਕਰਦੇ ਹਾਂ ਅਤੇ ਬਲਾਤਕਾਰ ਲਈ ਸਾਡਾ ਦਿਮਾਗ਼ ਕੰਪਿਉਟਰ ਨਾਲੋਂ ਵੀ ਤੇਜ਼ ਚਲਦਾ ਹੈ। ਅਸੀਂ 'ਇਨੋਵੇਸ਼ਨ' ਕਰਦੇ ਹਾਂ।

ਵੈਸੇ, ਅਸੀਂ ਕਿਤੇ ਵੀ ਬਲਾਤਕਾਰ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਾਂ। ਘਰ ਵਿੱਚ, ਬਿਸਤਰ ਵਿੱਚ, ਬੱਸ ਵਿੱਚ, ਟ੍ਰੇਨ ਵਿੱਚ, ਸਕੂਲ-ਕਾਲਜ- ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਨੁੱਕੜ ਵਿੱਚ, ਬਾਜ਼ਾਰ ... ਬਾਕੀ ਲੇਖ ਲਿਖੋ:

ਸ ਲਈ ਮੈਂ ਬਲਾਤਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹਾਂ ਪਰ ਇਸ ਨੂੰ ਬਲਾਤਕਾਰ ਨਹੀਂ ਅਖਵਾਉਂਦਾ।

ਸੰਭਵ ਹੈ, ਮਰਦਾਂ ਦੇ ਝੁੰਡ ਵਿੱਚ ਇਹਨਾਂ ਗੱਲਾਂ ਨਾਲ ਗੁੱਸਾ ਪੈਦਾ ਹੋਵੇ, ਨਾਰਾਜ਼ਗੀ ਹੋਵੇ, ਇਹ ਸੰਭਵ ਹੈ। ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਫਿਰ ਬਲਾਤਕਾਰ ਕਰਨ ਲੱਗਣ, ਇੱਥੋਂ ਤੱਕ ਕਿ ਬੋਲਣ ਨਾਲ ਵੀ ਤਾਂ ਬਲਾਤਕਾਰ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਇਸ ਵਾਰ ਬਲਾਤਕਾਰ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਸੋਚਿਓ।

ਜ਼ਾਹਿਰ ਹੈ, ਇੱਥੇ ਕੋਈ ਦੋ ਰਾਵਾਂ ਨਹੀਂ ਹਨ, ਸਾਰੇ ਮਰਦ ਬਲਾਤਕਾਰੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਇਹ ਵੀ ਸੱਚ ਹੈ ਕਿ ਸਾਰੇ ਮਰਦ ਇੱਕੋ-ਜਿਹੇ ਬਲਾਤਕਾਰੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ।

ਕਈ ਕਾਨੂੰਨ ਮੁਤਾਬਕ ਬਲਾਤਕਾਰ ਦੇ ਘੇਰੇ ਵਿੱਚ ਵੀ ਉਹ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੇ, ਪਰ ਇਸ 'ਤੇ ਵਿਚਾਰ ਕਰਨਾ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੈ।

ਬਲਾਤਕਾਰ ਵੀ ਵਿਚਾਰ ਹੈ। ਔਰਤ ਦੇ ਸਰੀਰ ਉੱਤੇ ਹਮਲੇ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਉਸ ਵਿਚਾਰ ਦੀ ਇੱਕ ਠੋਸ ਨੀਂਹ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਬੁਨਿਆਦ ਲਈ ਮਿੱਟੀ-ਗਾਰਾ-ਰੇਤਾ-ਸੀਮੈਂਟ-ਪਾਣੀ ਅਸੀਂ ਮਰਦ ਦਿੰਦੇ ਹਾਂ।

ਤਾਂ ਸੋਚੋ ਨਾ, ਦੇਸ਼ ਅਤੇ ਸਮਾਜ ਵਿੱਚ ਹਰ ਥਾਂ 'ਮਰਦਾਨਾ ਬਲਾਤਕਾਰ' ਹੁੰਦਾ ਰਹੇ ਅਤੇ ਔਰਤਾਂ ਇਸ ਤੋਂ ਬਚੀਆਂ ਰਹਿਣ, ਕੀ ਇਹ ਸੰਭਵ ਹੈ?

ਔਰਤ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਤੋਂ ਬਲਾਤਕਾਰ ਨੂੰ ਹਟਾਉਣ ਲਈ, ਔਰਤ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਨੂੰ ਹਿੰਸਾ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਕਰਨ ਲਈ ਅਤੇ ਇਸ ਤੋਂ ਵੱਧ ਕੇ ਇੱਕ ਬਿਹਤਰ ਸਮਾਜ ਦੀ ਸਿਰਜਣਾ ਲਈ 'ਮਰਦਾਨਾ ਬਲਾਤਕਾਰ' ਦੀਆਂ ਨਿਸ਼ਾਨੀਆਂ ਨੂੰ ਹਰ ਜਗ੍ਹਾ ਤੋਂ ਮਿਟਾਉਣਾ ਪਏਗਾ।

ਦਬੰਗ ਮਰਦਾਨਾ ਸੋਚ ਨੂੰ ਖ਼ਤਮ ਕਰਨਾ ਪਵੇਗਾ। ਦਬੰਗ ਮਰਦਾਨਾ ਸੋਚ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹਰ ਸਨਮਾਨ, ਮੋਹਰੀ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲੇ ਹਰੇਕ ਕਦਮ ਨੂੰ ਰੋਕਣਾ ਹੋਵੇਗਾ।

ਤਾਂ ਬੋਲੋ, ਕੀ ਮਰਦਾਨਾ ਲੋਕ ਇਸ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹਨ ਜਾਂ ਅਸੀਂ 'ਬਲਾਤਕਾਰੀ ਮਰਦ ਬਣ ਕੇ ਖੁਸ਼ ਹਾਂ?

ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ-

ਇਹ ਵੀਡੀਓਜ਼ ਵੀ ਦੇਖੋ

(ਬੀਬੀਸੀ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਲ FACEBOOK, INSTAGRAM, TWITTERਅਤੇ YouTube 'ਤੇ ਜੁੜੋ)


...ਸਨ ਕਿ ਉਹ ਪੱਤਰਕਾਰ ਬਣੇ। ਉਸ ਨੂੰ ਬੀਐੱਡ ਕਰਕੇ ਟੀਚਰ ਬਣਨ ਦੀ ਸਲਾਹ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ।

ਨੀਤੂ ਪੁੱਛਦੀ ਹੈ, "ਕੋਈ ਕੁੜੀ ਇੰਨੇ ਸ਼ੰਘਰਸ਼ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਆਪਣਾ ਕਰੀਅਰ ਇੱਕ ਝਟਕੇ ਵਿੱਚ ਦਾਅ 'ਤੇ ਕਿਵੇਂ ਲਾ ਸਕਦੀ ਹੈ।''

ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ:

ਵਰਤਿਕਾ ਤੋਮਰ ਨੂੰ ਹਿੰਦੀ ਮੀਡੀਆ ਵਿੱਚ 10 ਸਾਲਾਂ ਦਾ ਤਜਰਬਾ ਹੈ। ਉਹ ਮੰਨਦੀ ਹੈ ਕਿ ਜੇ ਹਿੰਦੀ ਮੀਡੀਆ ਤੋਂ #MeToo ਦੀਆਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਘੱਟ ਆ ਰਹੀਆਂ ਹਨ ਤਾਂ ਇਸ ਦਾ ਕਾਰਨ ਸਮਾਜਿਕ ਤੇ ਆਰਥਿਕ ਵੀ ਹੈ।

ਉਹ ਕਹਿੰਦੀ ਹੈ, "ਹਿੰਦੀ ਮੀਡੀਆ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਲਈ ਨੌਕਰੀ ਦੇ ਮੌਕੇ ਅਤੇ ਬਦਲ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਦੀ ਤੁਲਨਾ ਵਿੱਚ ਘੱਟ ਹਨ। ਹਿੰਦੀ ਦੇ ਪੱਤਰਕਾਰਾਂ ਨੂੰ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਪ... ਬਾਕੀ ਲੇਖ ਲਿਖੋ:

ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਫ੍ਰੀਲਾਂਸ ਪੱਤਰਕਾਰ ਮਨਸਿਵਨੀ ਪ੍ਰਭੁਣੇ ਨਾਇਕ ਪਿਛਲੇ 25 ਸਾਲ ਤੋਂ ਪੱਤਰਕਾਰੀ ਦੇ ਪੇਸ਼ੇ ਵਿੱਚ ਹਨ।

ਜਦੋਂ ਉਹ ਪੱਤਰਕਾਰੀ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ  ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ, ਉਸ ਵੇਲੇ ਕਲਾਸ ਵਿੱਚ 38 ਮੁੰਡੇ ਸਨ ਅਤੇ ਉਹ ਇਕੱਲੀ ਕੁੜੀ। ਜਦੋਂ ਪਹਿਲੀ ਨੌਕਰੀ ਲੱਗੀ ਤਾਂ ਪੂਰਾ ਨਿਊਜ਼ਰੂਮ ਮਰਦਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਔਰਤਾਂ ਕੇਵਲ ਚਾਰ ਸਨ।

ਨੀਰੇਂਦਰ ਨਾਗਰ ਅਨੁਸਾਰ ਹਿੰਦੀ ਮੀਡੀਆ ਵਿੱਚ ਕੁੜੀਆਂ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਮੀਡੀਆ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਘੱਟ ਹਨ

ਮਨਸਿਵਨੀ ਨੇ ਦੱਸਿਆ, "ਮਰਾਠੀ ਮੀਡੀਆ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਅਜਿਹੀਆਂ ਕੁੜੀਆਂ ਹਨ ਜੋ ਦਬੀ ਜ਼ਬਾਨ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਨਾਲ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਗਲਤ ਵਤੀਰੇ ਬਰੇ ਬੋਲਦੀਆਂ ਹਨ।''

"ਉਹ ਦੱਸਦੀਆਂ ਹਨ ਕਿ ਕਿਵੇਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਭੱਦੇ ਕਮੈਂਟ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਕਿਵੇਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੇ ਸਰੀਰਕ ਸਬੰਧ ਬਣਾਉਣ ਦਾ ਦਬਾਅ ਪਾਉਂਦੇ ਹਨ।''

ਮਨਸਿਵਨੀ ਨੂੰ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਖੇਤਰੀ ਮੀਡੀਆ ਤੋਂ #MeToo ਦੀ ਘੱਟ ਕਹਾਣੀਆਂ ਸਾਹਮਣੇ ਨਾ ਆਉਣ ਦਾ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਕਾਰਨ ਇਹ ਵੀ ਹੈ ਕਿ ਕੁੜੀਆਂ ਦੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਨੌਕਰੀ, ਕੰਮ ਅਤੇ ਸ਼ੁਹਰਤ ਗੁਆਉਣ ਦਾ ਡਰ ਹੈ।

ਇਸ ਸਭ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਬਹੁਤ ਕੁਝ ਗੁਆ ਕੇ ਕਮਾਇਆ ਹੈ।

ਤੇਲੁਗੂ ਟੀਵੀ ਮੀਡੀਆ ਵਿੱਚ 40 ਸਾਲ ਦਾ ਤਜਰਬਾ ਰੱਖਣ ਵਾਲੀ ਪਦਮਾਜਾ ਸ਼ਾਅ ਮੰਨਦੀ ਹੈ ਕਿ ਤੇਲੁਗੂ ਨਿਊਜ਼ਰੂਮਜ਼ ਦੇ ਮਾਹੌਲ ਵਿੱਚ ਹੁਣ ਵੀ ਦਬਦਬਾ ਮਰਦਾਂ ਦਾ ਹੈ।

ਕੁੜੀਆਂ ਨੂੰ ਪੱਤਰਕਾਰੀ ਦੇ ਪੇਸ਼ੇ ਵਿੱਚ ਆਉਣ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ। ਉਹ ਕਿਸੇ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਆ ਵੀ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ ਤਾਂ ਉੱਚੇ ਅਹੁਦਿਆਂ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਨਹੀਂ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ।

ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ:

ਮਨਸਿਵਨੀ ਅਨੁਸਾਰ ਖੇਤਰੀ ਮੀਡੀਆ ਤੋਂ #MeToo ਦੀਆਂ ਘੱਟ ਕਹਾਣੀਆਂ ਸਾਹਮਣੇ ਆਉਣ ਦਾ ਵੱਡਾ ਕਾਰਨ ਕੁੜੀਆਂ ਦੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਨੌਕਰੀ, ਕੰਮ ਅਤੇ ਸ਼ੁਹਰਤ ਗੁਆਉਣ ਦਾ ਡਰ ਹੈ

ਉਸ ਅਨੁਸਾਰ ਤੇਲੁਗੂ ਅਤੇ ਖੇਤਰੀ ਮੀਡੀਆ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਕੁੜੀਆਂ ਸ਼ਾਇਦ ਹੁਣ ਇੰਨਾ ਵੱਡਾ ਰਿਸਕ ਨਹੀਂ ਲੈ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ ਕਿਉਂਕਿ ਬੋਲ ਉਹੀ ਸਕਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਨੌਕਰੀ ਜਾਣ ਦਾ ਡਰ ਨਾ ਹੋਵੇ।

ਉਹ ਜ਼ਰੂਰ ਬੋਲਣਗੀਆਂ...

ਨੀਤੂ, ਵਰਤਿਕਾ, ਮਨਸਿਵਨੀ ਅਤੇ ਪਦਮਾਜਾ। ਚਾਰੇ ਮਹਿਲਾ ਪੱਤਰਕਾਰਾਂ ਦੀ ਚੁੱਪੀ ਦਾ ਜੋ ਕਾਰਨ ਦੱਸਦੀਆਂ ਹਨ, ਉਹ ਮਿਲਦਾ-ਜੁਲਦਾ ਹਨ।

ਆਖਿਰ ਵਿੱਚ ਨੀਤੂ ਦੋ ਕਾਰਨ ਹੋਰ ਦੱਸਦੀ ਹੈ, "ਅਕਸਰ ਔਰਤਾਂ ਇਸ ਲਈ ਵੀ ਨਹੀਂ ਬੋਲਦੀਆਂ ਕਿਉਂਕਿ ਅੱਗੇ ਕੋਈ ਕਾਰਵਾਈ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਮਾਮਲੇ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਵੀ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਦਬਾ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।''

ਇਸ ਸਭ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਪਦਮਾਜਾ ਨੂੰ ਉਮੀਦ ਹੈ ਕਿ ਜੇ ਅੱਜ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਮੀਡੀਆ ਤੋਂ ਔਰਤਾਂ ਬੋਲ ਰਹੀਆਂ ਹਨ ਤਾਂ ਖੇਤਰੀ ਮੀਡੀਆ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਵੀ ਕਦੇ ਨਾ ਕਦੇ ਜ਼ਰੂਰ ਬੋਲਣਗੀਆਂ।

ਉਹ ਕਹਿੰਦੀ ਹੈ, "ਉਹ ਬੋਲਣਗੀਆਂ, ਅੱਜ ਨਹੀਂ 5-10 ਸਾਲ ਬਾਅਦ ਸਹੀ ਪਰ ਬੋਲਣਗੀਆਂ ਜ਼ਰੂਰ।''

ਤੁਹਾਨੂੰ ਇਹ ਵੀ ਪਸੰਦ ਆ ਸਕਦਾ ਹੈ

(ਬੀਬੀਸੀ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਲ FACEBOOK, INSTAGRAM, TWITTERਅਤੇ YouTube 'ਤੇ ਜੁੜੋ।)


...ਸਨ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਬੇਟੇ ਦਾ ਚਿਹਰਾ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦਾ ਸੀ।

ਉਹ ਸਕੂਟਰ ਭਾਰਤ ਦੇ ਬਦਲਦੇ ਕਦਰਾਂ ਕੀਮਤਾਂ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਸੀ ਅਤੇ ਤਾਜ਼ਗੀ, ਊਰਜਾ ਅਤੇ ਆਧੁਨਿਕਤਾ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ ਸੀ।

ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਿਤਾ ਨੇ ਰਿਸ਼ੀ ਕਪੂਰ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਕੰਮ ਹਾਸਲ ਕਰਨ ਵਿਚ ਕੋਈ ਕਸਰ ਬਾਕੀ ਨਹੀਂ ਛੱਡੀ।

ਇਕ ਸੀਨ ਦਾ 9 ਵਾਰ ਰੀਟੇਕ

ਇਸ ਫਿਲਮ ਵਿਚ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਿਤਾ ਨੇ ਰਿਸ਼ੀ ਕਪੂਰ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਕੰਮ ਹਾਸਲ ਕਰਨ ਵਿਚ ਕੋਈ ਕਸਰ ਬਾਕੀ ਨਹੀਂ ਛੱਡੀ।

ਰਿਸ਼ੀ ਕਪੂਰ ਨੇ ਆਪਣੀ ਸਵੈਜੀਵਨੀ 'ਖੁੱਲ੍ਹਮ ਖੁੱਲ੍ਹਾ' ਵਿੱਚ ਲਿਖਿਆ, "ਕੈਮਰਾ ਰੋਲ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਮੇਰੇ ਪਿਤਾ ਮੈਨੂੰ ਇੰਨ੍ਹੀਂ ਪ੍ਰੈਕਟਿਸ ਕਰਾਉਂਦੇ ਸਨ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਕਲਪਨਾ ਵੀ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦੇ... ਬਾਕੀ ਲੇਖ ਲਿਖੋ:

ਬਿਜਲਾਨੀ (ਹਥਿਆਰ) ਅਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਅਦਾਕਾਰਾ ਜ਼ੇਬਾ ਬਖ਼ਤਿਆਰ (ਹੇਨਾ) ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਵੱਡੀ ਫਿਲਮ ਦੇ ਲੀਡ ਹੀਰੋ ਰਿਸ਼ੀ ਕਪੂਰ ਹੀ ਸਨ।

ਜਦੋਂ ਨੀਤੂ ਸਿੰਘ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਰਿਸ਼ੀ ਕਪੂਰ ਨੂੰ ਮਿਲੇ ਸਨ ਤਾਂ ਉਹ ਸਿਰਫ਼ 14 ਸਾਲਾਂ ਦੇ ਸਨ।

ਨੀਤੂ ਸਿੰਘ ਨਾਲ ਹੋਇਆ ਵਿਆਹ

ਜਦੋਂ ਨੀਤੂ ਸਿੰਘ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਰਿਸ਼ੀ ਕਪੂਰ ਨੂੰ ਮਿਲੇ ਸਨ ਤਾਂ ਉਹ ਸਿਰਫ਼ 14 ਸਾਲਾਂ ਦੇ ਸਨ।

ਨੀਤੂ ਸਿੰਘ ਨੇ ਮਧੂ ਜੈਨ ਨੂੰ ਦਿੱਤੇ ਇਕ ਇੰਟਰਵਿਊ ਵਿਚ ਕਿਹਾ ਸੀ, "ਚਿੰਟੂ ਦੀ ਉਸ ਸਮੇਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਗਰਲ ਫ੍ਰੈਂਡਜ਼ ਰਹਿੰਦੀਆਂ ਸਨ। ਮੈਂ ਕਦੇ-ਕਦੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਫ਼ੋਨ ਕਰਦੀ ਸੀ। ਜਦੋਂ ਮੈਂ 17 ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਸੀ, ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਉਹ ਮੈਨੂੰ 'ਮਿਸ' ਕਰਦੇ ਹਨ। ਮੈਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਇਹ ਕੀ ਬਕਵਾਸ ਕਰ ਰਹੇ ਹੋ ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣਾ ਜੁੱਤਾ ਲਾਹ ਕੇ ਮੈਨੂੰ ਦਿਖਾਇਆ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀਆਂ ਉਂਗਲੀਆਂ 'ਕਰਾਸ' ਨਹੀਂ ਕੀਤੀਆਂ।"

ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਅੱਗੇ ਦੱਸਿਆ, "ਜਦੋਂ ਮੈਂ 18 ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਸੀ, ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਇਕ ਚਾਬੀ ਦਿੱਤੀ ਅਤੇ ਮੇਰੇ ਗਲੇ 'ਚ ਪਾ ਦਿੱਤੀ ਤੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਇਹ ਮੇਰੇ ਦਿਲ ਦੀ ਚਾਬੀ ਹੈ। (ਜੇ ਤੁਸੀਂ 'ਦੀਵਾਰ' ਫਿਲਮ ਨੂੰ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਵੇਖੋਗੇ, ਤਾਂ ਨੀਤੂ ਸਿੰਘ ਨੇ ਗਲੇ ਵਿਚ ਉਹ ਹੀ ਚਾਬੀ ਹੈ)।"

ਨੀਤੂ ਸਿੰਘ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਰਿਸ਼ੀ ਨੂੰ 'ਬੌਬ' ਕਹਿ ਕੇ ਬੁਲਾਉਂਦੇ ਸਨ।

ਨੀਤੂ ਸਿੰਘ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਨਾਮ ਦਿੱਤਾ 'ਬੌਬ'

ਨੀਤੂ ਸਿੰਘ ਨੇ ਅੱਗੇ ਦੱਸਿਆ, "ਇੱਕ ਵਾਰ ਤਾਜ ਹੋਟਲ ਵਿੱਚ ਖਾਣਾ ਖਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ, ਕੀ ਤੂੰ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾਉਣਾ ਨਹੀਂ ਚਾਹੁੰਦੀ? ਮੈਂ ਕਿਹਾ ਹਾਂ, ਪਰ ਮੈਂ ਕਿਸ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰਾਂ? ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਬਹੁਤ ਹੀ ਮਾਸੂਮੀਅਤ ਨਾਲ ਕਿਹਾ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਹੋਰ ਕਿਸ ਨਾਲ?"

ਨੀਤੂ ਸਿੰਘ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਰਿਸ਼ੀ ਨੂੰ 'ਬੌਬ' ਕਹਿ ਕੇ ਬੁਲਾਉਂਦੇ ਸਨ।

ਨੀਤੂ ਸਿੰਘ ਨੇ ਇਕ ਵਾਰ ਲਿਖਿਆ ਸੀ ਕਿ "ਰਿਸ਼ੀ ਕਪੂਰ ਬਹੁਤ ਜਲਨਖ਼ੋਰ ਸੀ। ਮੈਨੂੰ ਪਤਾ ਹੈ ਕਿ ਮੈਂ ਕਿਸੇ ਦੇ ਬਹੁਤ ਨੇੜੇ ਨਹੀਂ ਜਾ ਸਕਦੀ, ਕਿਉਂਕਿ ਚਿੰਟੂ ਨੂੰ ਤੁਰੰਤ ਬੁਰਾ ਮਹਿਸੂਸ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਥੋਂ ਤਕ ਕਿ ਮੇਰਾ ਬੇਟਾ ਰਣਬੀਰ ਚਿੰਟੂ ਨਾਲ ਮੇਰੀ ਇਨ੍ਹੀਂ ਨੇੜਤਾ ਨੂੰ ਪਸੰਦ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ।”

“ਇਕ ਜ਼ਮਾਨੇ ਵਿਚ ਉਹ ਬਹੁਤ ਸ਼ਰਾਬ ਪੀਂਦੇ ਸੀ। ਫੇਰ ਉਹ ਆਪਣੇ ਦਿਲ ਦੀਆਂ ਸਭ ਗੱਲਾਂ ਮੈਨੂੰ ਕਹਿ ਦਿੰਦੇ ਸੀ। ਇਥੋਂ ਤੱਕ ਕਿ ਉਹ ਉਸ ਲੜਕੀ ਬਾਰੇ ਵੀ ਦੱਸ ਦਿੰਦੇ ਸੀ ਜਿਸ ਵਿਚ ਉਹ ਦਿਲਚਸਪੀ ਰੱਖਦੇ ਸੀ। ਜਦੋਂ ਮੈਂ ਅਗਲੇ ਦਿਨ ਉਸ ਬਾਰੇ ਪੁੱਛਣਾ ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਬਹੁਤ ਹੀ ਮਾਸੂਮੀਅਤ ਨਾਲ ਪੁੱਛਣਾ ਕਿ ਤੈਨੂੰ ਇਸ ਬਾਰੇ ਕਿਸ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਹੈ।"

ਰਿਸ਼ੀ ਬਾਰੇ ਜੋ ਮਸ਼ਹੂਰ ਸੀ, ਉਹ ਸੀ ਕਿ ਉਹ ਥੋੜੇ ਕੰਜੂਸ ਸੀ। ਉਹ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਤੋਹਫ਼ੇ ਦੇਣਾ ਪਸੰਦ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ ਸਨ।

ਰਿਸ਼ੀ ਕਪੂਰ ਦੀ ਕੰਜੂਸੀ

ਰਿਸ਼ੀ ਕਪੂਰ ਨੇ ਆਪਣੇ ਚਾਚੇ ਸ਼ਸ਼ੀ ਕਪੂਰ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਐਤਵਾਰ ਨੂੰ ਕਦੇ ਕੰਮ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਐਤਵਾਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਇੱਕ ਪਰਿਵਾਰਕ ਦਿਨ ਸੀ। ਪਰ ਸ਼ਸ਼ੀ ਕਪੂਰ ਦੇ ਉਲਟ, ਉਹ ਬਹੁਤ ਸਖ਼ਤ ਅਤੇ...


...ਸਨ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਠੰਢ ਵਿੱਚ ਸਵੇਰੇ ਉੱਠਣਾ ਪੈਂਦਾ ਸੀ। ਕਾਫ਼ੀ ਦੂਰ ਤੱਕ ਦੌੜ ਲਗਾਉਣੀ ਪੈਂਦੀ ਸੀ ਅਤੇ ਨਹਾਉਣਾ ਪੈਂਦਾ ਸੀ। ਹੈਨ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਸੀ ਕਿ ਇਸ ਨਾਲ ਜਵਾਨੀ ਦੇ 'ਜ਼ਹਿਰੀਲੇ ਜਨੂੰਨ' ਦਾ ਮੁਕਾਬਲਾ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਮਿਲਦੀ ਹੈ।

ਪ੍ਰਿੰਸ ਫਿਲਿਪ ਦੇ ਸਕੂਲੀ ਦਿਨਾਂ ਦੀ ਤਸਵੀਰ

ਸਾਲ 1937 ਵਿੱਚ ਫਿਲਿਪ ਦੀਆਂ ਚਾਰ ਭੈਣਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸੇਸਿਲੀ ਦੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਜਰਮਨ ਪਤੀ, ਸੱਸ ਅਤੇ ਦੋ ਜਵਾਨ ਬੇਟਿਆਂ ਨਾਲ ਇੱਕ ਹਵਾਈ ਹਾਦਸੇ ਵਿੱਚ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ। ਉਹ ਉਸ ਸਮੇਂ ਗਰਭਵਤੀ ਸਨ।

ਸੇਸਿਲੀ ਕੁਝ ਸਮਾਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਜਰਮਨੀ ਦੀ ਸੱਤਾ 'ਤੇ ਕਾਬਜ਼ ਨਾਜ਼ੀ ਪਾਰਟੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਏ ਸਨ। ਉਸ ਵਕਤ 16 ਸਾਲ ਦੇ ਫਿਲਿਪ ਜਦੋਂ... ਬਾਕੀ ਲੇਖ ਲਿਖੋ:

ਣੇ ਨਹੀਂ ਆਉਣ ਵਾਲੀ ਸੀ, ਪਰ ਦ੍ਰਿੜ ਨਿਸ਼ਚੇ ਵਾਲੀ ਮੁਟਿਆਰ ਦਾ ਇੱਕ ਫੈਸਲਾਕੁਨ ਇਸ਼ਾਰਾ ਸੀ।

ਕੁਝ ਸਹਾਇਕਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ੱਕ ਹੋਇਆ। ਸੁਣੀਆਂ ਗਈਆਂ ਗੱਲਾਂ ਮੁਤਾਬਿਕ (ਕਿਉਂਕਿ ਇਸ ਨੂੰ ਇੱਕ ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਹੈ) ਪ੍ਰਿੰਸ 'ਅਜੀਬ ਸਨ, ਅਨਪੜ੍ਹ ਸਨ ਅਤੇ ਸ਼ਾਇਦ ਵਫ਼ਾਦਾਰ ਨਹੀਂ ਸਨ'', ਪਰ ਭਵਿੱਖ ਦੀ ਰਾਣੀ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਲਈ ਇਹ ਗੱਲਾਂ ਕਾਫ਼ੀ ਨਹੀਂ ਸਨ।

ਸ਼ਾਹੀ ਜੀਵਨੀਕਾਰ ਫਿਲਿਪ ਈਡ ਅਨੁਸਾਰ, 1946 ਦੇ ਦੌਰ ਦੀਆਂ ਫਿਲਿਪ ਦੀਆਂ ਭੇਜੀਆਂ ਗਈਆਂ ਚਿੱਠੀਆਂ ਇੱਕ ਨੌਜਵਾਨ ਵਿਅਕਤੀ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਅੰਦਰ ਦੀਆਂ ਨਵੀਆਂ ਚਾਹਤਾਂ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ।

ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਹੋਣ ਵਾਲੀ ਸੱਸ ਨੂੰ ਲਿਖਿਆ, ''ਮੈਨੂੰ ਯਕੀਨ ਹੈ ਕਿ ਮੈਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਸਾਰੀਆਂ ਚੰਗੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਦੇ ਲਾਇਕ ਨਹੀਂ ਹਾਂ ਜੋ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਹੋਈਆਂ ਹਨ। ਮੈਂ ਯੁੱਧ ਤੋਂ ਬਚ ਕੇ ਨਿਕਲਿਆ, ਮੈਂ ਜਿੱਤ ਦਾ ਗਵਾਹ ਬਣਿਆ। ਮੈਨੂੰ ਰੁਕ ਕੇ ਖੁਦ ਨੂੰ ਫਿਰ ਤੋਂ ਸਮਝਣ ਦਾ ਮੌਕਾ ਮਿਲਿਆ। ਮੈਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਪਿਆਰ ਵਿੱਚ ਪੈਣ ਦਾ ਮੌਕਾ ਮਿਲਿਆ, ਮੈਨੂੰ ਸਭ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਬਣਾਉਣ ਦਾ ਵੀ ਮੌਕਾ ਮਿਲਿਆ। ਇੱਥੋਂ ਤੱਕ ਕਿ ਦੁਨੀਆ ਦੀਆਂ ਪਰੇਸ਼ਾਨੀਆਂ ਛੋਟੀਆਂ ਲੱਗਣ ਲੱਗੀਆਂ ਹਨ।''

ਕਿੰਗ ਜੌਰਜ ਨੇ ਫਿਲਿਪ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਬੇਟੀ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰਨ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਤਾਂ ਦੇ ਦਿੱਤੀ ਪਰ ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕੁਝ ਬਦਲਾਅ ਕਰਨੇ ਸਨ।

ਮੰਗਣੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਰਾਜਕੁਮਾਰੀ ਐਲਿਜ਼ਾਬੇਥ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਰਾਜਕੁਮਾਰ ਫਿਲਿਪ ਨਾਲ

ਵਿਆਹ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਗ੍ਰੀਸ ਅਤੇ ਡੈੱਨਮਾਰਕ ਦੇ ਸਾਬਕਾ ਪ੍ਰਿੰਸ ਬ੍ਰਿਟੇਨ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਬਣੇ। ਅਧਿਕਾਰਕ ਰੂਪ ਤੋਂ ਚਰਚ ਆਫ ਇੰਗਲੈਂਡ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀਆਂ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਉਪਾਧੀਆਂ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ।

20 ਨਵੰਬਰ 1947 ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਵਿਆਹ ਦੇ ਦਿਨ ਉਹ ਡਿਊਕ ਆਫ ਐਡਿਨਬਰਾ ਬਣੇ। ਇਹ ਇੱਕ ਨਵਾਂ ਨਾਮ ਸੀ ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਹ ਜੀਵਨ ਭਰ ਜਾਣੇ ਗਏ। ਉਦੋਂ ਉਹ 26 ਸਾਲ ਦੇ ਸਨ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪਤਨੀ 21 ਸਾਲ ਦੀ। ਇਸ ਸ਼ਾਹੀ ਜੋੜੇ ਦੇ ਵਿਆਹ ਨੂੰ ਚਾਰ ਸਾਲ ਬਾਅਦ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦੋ ਬੱਚੇ ਹੋਏ ਸਨ।

ਸਾਲ 1952 ਵਿੱਚ ਜਦੋਂ ਉਹ ਕੀਨੀਆ ਵਿੱਚ ਰਾਸ਼ਟਰਮੰਡਲ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੇ ਦੌਰੇ 'ਤੇ ਸਨ, ਉਦੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕਿੰਗ ਜੌਰਜ-VI, ਜੋ 56 ਸਾਲ ਦੇ ਸਨ, ਦੀ ਮੌਤ ਦੀ ਖ਼ਬਰ ਮਿਲੀ।

ਡਿਊਕ ਆਫ ਐਡਿਨਬਰਾ ਦੇ ਦੋਸਤ ਅਤੇ ਨਿੱਜੀ ਸਕੱਤਰ ਕਮਾਂਡਰ ਮਾਈਕਲ ਪਾਰਕਰ ਨੇ ਉਸ ਪਲ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕੀਤਾ ਜਦੋਂ ਫਿਲਿਪ ਨੂੰ ਅਹਿਸਾਸ ਹੋਇਆ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪਤਨੀ ਹੁਣ ਰਾਣੀ ਬਣ ਗਈ ਸੀ।

ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ, ''ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦੇਖ ਕੇ ਲੱਗ ਰਿਹਾ ਸੀ ਜਿਵੇਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਅੱਧੀ ਦੁਨੀਆ ਆਪਣੇ ਮੋਢੇ 'ਤੇ ਡੇਗ ਲਈ ਹੋਵੇ। ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਪੂਰੇ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਕਦੇ ਕਿਸੇ ਲਈ ਇੰਨਾ ਬੁਰਾ ਮਹਿਸੂਸ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਜ਼ੋਰ ਨਾਲ ਸਾਹ ਲਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਉਹ ਸਦਮੇ ਵਿੱਚ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਤੁਰੰਤ ਸਮਝ ਲਿਆ ਸੀ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸੁਖਦ ਜੀਵਨ ਹੁਣ ਖ਼ਤਮ ਹੋ ਚੁੱਕਿਆ ਹੈ।''

ਫਿਲਿਪ ਦੀਆਂ ਨੇਵੀ ਦੀਆਂ ਖਹਾਇਸ਼ਾਂ 'ਤੇ ਰੋਕ ਲੱਗ ਗਈ। ਨਵੀਂ ਮਹਾਰਾਣੀ ਐਲਿਜਾਬੈਥ...


...ਸਨ।

ਫਿਲਮ 'ਕੌਡੇ ਸ਼ਾਹ' ਦਾ ਗੀਤ 'ਵਿਸਾਖੀ ਆਈ ਵਿਸਾਖੀ, ਫ਼ਸਲਾਂ ਦੀ ਮੁੱਕ ਗਈ ਰਾਖੀ …' ਵਿਸਾਖੀ ਦੇ ਤਿਓਹਾਰ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ ਬਣ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਅੱਜ ਵੀ ਵਿਸਾਖੀ ਦਿਹਾੜੇ ਇਹ ਗੀਤ ਖ਼ੂਬ ਵਜਾਇਆ ਅਤੇ ਸੁਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਪੰਜਾਬੀ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਸਾਖੀ ਦੀ ਅਹਿਮੀਅਤ ਦੇ ਮੱਦੇਨਜ਼ਰ ਗੋਲਡਨ ਮੂਵੀਜ਼ ਬੰਬੇ ਨੇ 1958 ਵਿੱਚ 'ਭੰਗੜਾ' ਫਿਲਮ ਬਣਾਈ ਸੀ, ਜਿਸ ਦੇ ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਭੰਗੜਾ ਦੇ ਗੀਤ 'ਜੱਟ ਕੁੜੀਆਂ ਤੋਂ ਡਰਦਾ ਮਾਰਾ ਮੋਢੇ ਉੱਤੇ ਡਾਂਗ ਰੱਖਦਾ …' ਨੇ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਹੀ ਨਹੀਂ ਬਲਿਕ ਸਾਰੇ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਤੜਥਲੀਆਂ ਪਾ ਦਿੱਤੀਆਂ ਸਨ।

ਸਾਲ 1950 ਨੂੰ ਰਿਲੀਜ਼ ਹੋਈ ਫਿਲਮ 'ਦੋ ਲੱਛਿਆਂ' ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਨਹੀਂ ਸਗੋਂ ਦੋ ਦੋ ਭੰਗੜਾ ਗੀਤ ... ਬਾਕੀ ਲੇਖ ਲਿਖੋ:

ਅਹਿਮੀਅਤ ਨੂੰ ਪ੍ਰਗਟਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਗੱਲ ਸੁਣਦਿਆਂ ਹੀ ਯਤੀਮ ਅਤੇ ਮਾਸੂਮ ਹੀਰੋ 'ਹੜਿੱਪਾ ਹੜਿੱਪਾ ਨੀ ਚਿੱਟੀਏ ਕਬੂਤਰੀਏ ..' ਬੋਲਾਂ ਉੱਤੇ ਭੰਗੜਾ ਪਾਉਣ ਲੱਗਦਾ ਹੈ।

ਵਿਸਾਖੀ ਦੇ ਪਾਵਨ ਤਿਓਹਾਰ ਨੂੰ ਹੋਰ ਵੀ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਪੰਜਾਬੀ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਭੰਗੜਾ ਗੀਤਾਂ ਦੇ ਜ਼ਰੀਏ ਅਹਿਮ ਥਾਂ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਤਕਰੀਬਨ 1960ਵਿਆਂ ਅਤੇ 1970ਵਿਆਂ ਦੀ ਹਰ ਦੂਜੀ ਫਿਲਮ ਵਿੱਚ ਵਿਸਾਖੀ ਦੇ ਮੇਲੇ ਬਾਬਤ ਕੋਈ ਗੀਤ ਸੀ ਜਾਂ ਮੇਲੇ ਦਾ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਕਹਾਣੀ ਦੀ ਨਾਟਕੀ ਮੋੜ ਸਾਬਤ ਹੁੰਦਾ ਸੀ।

ਵਿਸਾਖੀ ਦਾ ਤਿਓਹਾਰ ਤਕਰੀਬਨ ਤਿੰਨ-ਚਾਰ ਦਹਾਕਿਆਂ ਤੱਕ ਪੰਜਾਬੀ ਫਿਲਮਾਂ ਦੀ ਸ਼ਾਨ ਬਣਿਆ ਰਿਹਾ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪੰਜਾਬੀ ਫਿਲਮਕਸਾਜ਼ਾਂ ਨੇ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਵਿਰਸੇ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਮੇਲਿਆਂ ਅਤੇ ਤਿਉਹਾਰਾਂ ਨੂੰ ਦਿਲੋਂ ਹੀ ਭੁਲਾ ਦਿੱਤਾ।

ਦੀਵਾਲੀ, ਲੋਹੜੀ, ਹੋਲੀ ਵਰਗੇ ਤਿਓਹਾਰ ਸਾਡੀਆਂ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਤਕਰੀਬਨ ਗਾਇਬ ਹੋ ਗਏ ਹਨ। ਬਸ ਹੁਣ ਕਦੀ ਕਦਾਈਂ ਵਿਸਾਖੀ ਦੇ ਢੋਲ ਦੀ ਧਮਕ ਕੰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਪੈਂਦੀ ਹੈ ਜਿਵੇਂ 1992 ਵਿੱਚ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਹਰਜੀਤ ਸਿੰਘ ਨੇ 'ਵਿਸਾਖੀ' ਨਾਮ ਦੀ ਪੰਜਾਬੀ ਫਿਲਮ ਬਣਾਈ ਸੀ।

ਸੰਨ 2016 ਵਿੱਚ ਗਾਖਲ ਬ੍ਰਦਰਜ਼ ਇੰਟਰਟੇਨਮੈਂਟ ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ ਲਿਮੀਟਡ ਨੇ 'ਵਿਸਾਖੀ ਲਿਸਟ' ਨਾਮ ਦੀ ਫਿਲਮ ਬਣਾਈ।

ਪੰਜਾਬੀ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਸਾਖੀ ਦਾ ਸੁਨਹਿਰਾ ਅਤੀਤ ਫਰੋਲਣ ਵੇਲੇ ਇਹ ਆਸ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ ਕਿ ਨਵੇਂ ਫਿਲਮਸਾਜ਼ ਇਸ ਸਾਂਝੀ ਵਿਰਾਸਤ ਨੂੰ ਆਪਣੀਆਂ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਿਲ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਵਿਸਾਖੀ ਦਾ ਮੌਕਾ ਫਿਲਮ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਸੰਭਾਵਨਾਵਾਂ ਫਰੋਲਣ ਦਾ ਸਬੱਬ ਬਣਦਾ ਰਿਹਾ ਹੈ ਅਤੇ ਹੁਣ ਵੀ ਬਣ ਸਕਦਾ ਹੈ।

(ਲੇਖਕ ਭੀਮ ਰਾਜ ਗਰਗ ਫਿਲਮ ਇਤਿਹਾਸਕਾਰ ਹੈ।)

(ਬੀਬੀਸੀ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਲ FACEBOOK, INSTAGRAM, TWITTERਅਤੇ YouTube 'ਤੇ ਜੁੜੋ।)


...ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਹੀ ਸਵਿੱਤਰੀ ਨੂੰ ਹਿੰਦੂ ਪਛਾਣ ਦੇ ਵਖਿਆਨਾਂ ਵਿੱਚ ਨਾਜ਼ੀ ਵਾਦ ਦੇ ਪ੍ਰਚਾਰ ਨੂੰ ਰਲਾਉਣ ਦੀ ਛੁੱਟੀ ਦਿੱਤੀ।

ਸਵਿੱਤਰੀ ਨੇ ਹਿੰਦੀ ਅਤੇ ਬੰਗਲਾ ਬੋਲੀਆਂ ਵਿੱਚ ਆਰੀਆ ਕਦਰਾਂ-ਕੀਮਤਾਂ ਬਾਰੇ ਵਖਿਆਨ ਕਰਦਿਆਂ ਦੇਸ਼ ਦਾ ਭਰਮਣ ਕੀਤਾ। ਆਪਣੇ ਵਖਿਆਨਾਂ ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਅਕਸਰ ਨਾਜ਼ੀ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਦੇ ਕਥਨ ਵਰਤੇ।

ਜਾਨਵਰ ਤੇ ਕੁਦਰਤ ਪ੍ਰੇਮੀ

ਸਵਿੱਤਰੀ ਨੂੰ ਇਨਸਾਨਾਂ ਨਾਲੋਂ ਜਾਨਵਰ ਵੱਧ ਪਸੰਦ ਸਨ। ਹਿਟਲਰ ਵਾਂਗ ਹੀ ਉਹ ਵੀ ਸ਼ਾਕਾਹਾਰੀ ਸੀ।

ਉਹ ਦੁਨੀਆਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਦੂਰੀ ਤੋਂ ਵੇਖਦੀ, ਜਿਸ ਪਿੱਛੇ ਮਨੁੱਖੀ ਜਿੰਦਗੀਆਂ ਨਾਲੋਂ ਵੱਧ ਕੇ ਕੋਈ ਕੁਦਰਤੀ ਵਰਤਾਰਾ ਸੀ।

ਕਾਰਟੂਨ: ਇਸ ਹਫ਼ਤੇ ਦੇ ਸਿਆਸੀ ਘਟਨਾਕ੍ਰਮ

30 ਔਰਤਾਂ ... ਬਾਕੀ ਲੇਖ ਲਿਖੋ:

ਦਬਾ ਹੈ।

ਇਹ ਉਸਦੇ ਖੱਬੇ ਪੱਖੀ, ਬਜ਼ੁਰਗ ਪੱਤਰਕਾਰ, ਭਤੀਜੇ ਸੁਮਨਾਤਾ ਬੈਨਰਜੀ ਲਈ ਫਿਕਰ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ।

ਪੋਸਟਰਾਂ ਰਾਹੀਂ ਇਨਕਲਾਬੀ ਰੂਸ

ਬੈਨਰਜੀ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ 1939 ਵਿੱਚ ਸਾਹਮਣੇ ਆਈ ਕਿਤਾਬ, 'ਏ ਵਾਰਨਿੰਗ ਟੂ ਹਿੰਦੂਜ਼' ਵਿੱਚ ਸਵਿੱਤਰੀ ਨੇ ਹਿੰਦੂਆਂ ਨੂੰ 'ਸਮੁੱਚੇ ਹਿੰਦੂ ਪੰਥ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸੰਗਠਿਤ ਟਾਕਰੇ ਦਾ ਵਿਕਾਸ ਕਰਨ' ਦੀ ਸਲਾਹ ਦਿੱਤੀ। '

ਇਸ ਟਾਕਰੇ ਦੇ ਨਿਸ਼ਾਨੇ ਉੱਤੇ ਮੁਸਲਮਾਨ ਸਨ, ਜੋ ਉਸ ਮੁਤਾਬਕ ਹਿੰਦੂਆਂ ਲਈ ਖ਼ਤਰਾ ਸਨ। ਇਹੀ ਡਰ ਅੱਜ ਗੂੰਜ ਰਿਹਾ ਹੈ।"

ਹਿੰਦੁਤਵ ਭਾਜਪਾ ਦੀ ਅਧਿਕਾਰਕ ਵਿਚਾਰਧਾਰਾ ਹੈ। ਭਾਜਪਾ ਦੀ ਧਾਰਨਾ ਹੈ ਕਿ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਅਤੇ ਧਰਮ ਨਿਰਪੇਖ ਵਾਦੀਆਂ ਨੇ ਹਿੰਦੂ ਰਾਸ਼ਟਰ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਕਮਜ਼ੋਰ ਕੀਤਾ ਹੈ।

ਬੇਸ਼ੱਕ, ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਬੁਲਾਰੇ ਹਿੰਸਾ ਦੀ ਨਿਖੇਧੀ ਕਰਦੇ ਹਨ ਪਰ 1992 ਦੇ ਅਯੋਧਿਆ ਦੀ ਬਾਬਰੀ ਮਸੀਤ ਢਾਹੁਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦੇ ਦੰਗੇ ਅਤੇ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਤੇ ਵਿਰੋਧੀਆਂ ਉੱਪਰ ਹੁੰਦੇ ਵਰਤਮਾਨ ਕਦੇ-ਕਦੇ ਮਾਰੂ ਹਮਲੇ ਵੱਖਰੀ ਹੀ ਬਾਤ ਪਾਉਂਦੇ ਹਨ।

40 ਡਾਕਟਰਾਂ ਨੇ 16 ਘੰਟਿਆਂ 'ਚ ਵੱਖ ਕੀਤੇ ਬੱਚੇ

ਟਰੰਪ: ਨਸ਼ੇ ਕਰਨਾ ਹੈ ਜਨਤਕ ਸਿਹਤ ਐਮਰਜੰਸੀ

ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਹੁਕਮਰਾਨ ਬਹੁਗਿਣਤੀ ਦਾ ਕਮਜੋਰ ਪੈ ਜਾਣ ਦਾ ਡਰ, ਸੱਜੇ ਪੱਖੀਆਂ ਦੇ ਹੱਥਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਅਸਰਦਾਰ ਸੰਦ ਰਿਹਾ ਹੈ।

ਇੱਕ ਸੁਰ ਭਾਰਤੀ ਅਤੇ ਅਮਰੀਕੀ ਸੱਜੇ ਪੱਖੀ

ਖੋਜਕਾਰ ਅਤੇ ਲੇਖਕ ਚਿੱਪ ਬਅਰਲੈਟ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਓਬਾਮਾ ਦੇ ਵੇਲ਼ੇ ਤੋਂ ਇਹ ਮਹਿਸੂਸ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਕਿ ਗੋਰਿਆਂ ਨੂੰ ਖੂੰਜੇ ਲਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਕਈ ਗੋਰੇ ਬਾਸ਼ਿੰਦਿਆਂ ਨੂੰ ਡਰ ਹੈ ਕਿ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦਰਕਿਨਾਰ ਅਤੇ ਬੇਇੱਜ਼ਤ ਕੀਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਸ ਕਾਰਨ ਸੱਜੇ ਪੱਖੀ ਅਤੇ ਗੋਰਿਆਂ ਦਾ ਦਬਦਬਾ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲੇ ਕਈ ਸਮੂਹਾਂ ਨੂੰ ਉਛਾਲ ਮਿਲਿਆ ਹੈ।

ਚੀਨ ਬਾਰੇ 13 ਅਣਸੁਣੀਆਂ ਗੱਲਾਂ

ਡੇਰੇ ਤੇ ਫ਼ਿਰਕੂ ਹਿੰਸਾ ਬਣੀ ਖੱਟਰ ਸਰਕਾਰ ਲਈ ਚੁਣੌਤੀ

ਸਵਿੱਤਰੀ ਦੇਵੀ ਦੀ ਹਿੰਦੂ ਰਾਸ਼ਟਰ ਵਾਦੀਆਂ ਅਤੇ ਯੂਰਪੀ ਤੇ ਅਮਰੀਕੀ ਸੱਜੇ ਪੱਖੀਆਂ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਦਾ ਅੰਗ ਹੈ।

ਉਸਦੀਆਂ ਅਲੰਕਾਰੀ ਤੇ ਉਨਮਾਦੀ ਲਿਖਤਾਂ ਵਿੱਚ ਉਸਦੇ ਬੇ ਸੈਂਸਰ ਵਿਚਾਰ ਪਏ ਹਨ - ਮਨੁੱਖਾਂ ਨੂੰ ਨਸਲਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵੱਖੋ-ਵੱਖ ਰੱਖਿਆ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਕਿ ਕੁੱਝ ਸਮੂਹ ਦੂਜਿਆਂ ਨਾਲੋਂ ਚੰਗੇ ਹਨ ਅਤੇ ਵਧੇਰੇ ਹੱਕੀ ਹਨ; ਕਿ ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਮੂਹਾਂ ਨੂੰ ਖਤਰਾ ਹੈ; ਅਤੇ ਕਾਲਾ ਸਮਾਂ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਅਸੀਂ ਜਿਊਂ ਰਹੇ ਹਾਂ ਉਦੋਂ ਹੀ ਮੁੱਕੇਗਾ ਜਦੋਂ ਅਸੀਂ ਫੇਰ ਬਲਵਾਨ ਹੋਵਾਂਗੇ, ਤੇ ਸੁਨਹਿਰੀ ਯੁੱਗ ਵਾਪਸ ਆਵੇਗਾ।

(ਬੀਬੀਸੀ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਲ FACEBOOK, INSTAGRAM, TWITTERਅਤੇ  YouTube 'ਤੇ ਜੁੜੋ।)


...ਸਨ।"

ਬੀਬੀਸੀ ਸਟੂਡੀਓ ਵਿੱਚ ਰਾਅ ਦੇ ਸਾਬਕਾ ਅਧਿਕਾਰੀ ਆਰ ਕੇ ਯਾਦਵ

"ਇੱਥੋਂ ਤੱਕ ਕਿ ਕਾਓ ਦੇ ਨੰਬਰ 2 ਦੇ ਸ਼ੰਕਰਨ ਨਾਇਰ ਨੂੰ ਇਸ ਬਾਰੇ ਬਿਲਕੁਲ ਵੀ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਇਹ ਇੱਕ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਾ 'ਬਲੱਡਲੈਸ ਕੂ' ਸੀ ਅਤੇ ਚੀਨ ਦੀ ਨੱਕ ਹੇਠ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ 3000 ਵਰਗ ਕਿੱਲੋਮੀਟਰ ਦੇ ਖੇਤਰ ਦਾ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਰਲੇਵਾਂ ਹੋ ਗਿਆ।"

ਕਹੂਟਾ ਪਰਮਾਣੂ ਪਲਾਂਟ ਦੀ ਖ਼ਬਰ

ਕਹੂਟਾ ਵਿੱਚ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਪਰਮਾਣੂ ਪਲਾਂਟ ਤਿਆਰ ਹੋਣ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਖ਼ਬਰ ਰਾਅ ਦੇ ਜਾਸੂਸਾਂ ਨੇ ਹੀ ਦਿੱਤੀ ਸੀ।

ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਹੂਟਾ ਵਿੱਚ ਨਾਈ ਦੀ ਦੁਕਾਨ ਦੇ ਫਰਸ਼ ਤੋਂ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਪਰਮਾਣੂ ਵਿਗਿਆਨਕਾਂ ਦੇ ਵਾਲਾਂ ਦੇ ਸੈਂਪਲ ਜਮ੍ਹਾਂ ਕੀਤੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਭ... ਬਾਕੀ ਲੇਖ ਲਿਖੋ:

ੜਾਈ ਬਾਰੇ ਹਨੇਰੇ ਵਿੱਚ ਰੱਖਿਆ ਸੀ।

ਰਾਅ ਨੇ ਟੈਲੀਫੋਨ 'ਤੇ ਹੋਈ ਇਸ ਗੱਲਬਾਤ ਨੂੰ ਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਰਿਕਾਰਡ ਕੀਤਾ ਸਗੋਂ ਭਾਰਤ ਨੇ ਇਸਦੀ ਕਾਪੀ ਬਣਵਾ ਕੇ ਅਮਰੀਕਾ ਸਮੇਤ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਰਹਿ ਰਹੇ ਸਾਰੇ ਦੇਸਾਂ ਦੇ ਰਾਜਦੂਤਾਂ ਨੂੰ ਭੇਜੀ।

ਮੇਜਰ ਜਨਰਲ ਵੀ ਕੇ ਸਿੰਘ, ਬੀਬੀਸੀ ਦੇ ਦਿੱਲੀ ਸਟੂਡੀਓ ਵਿੱਚ

ਮੇਜਰ ਜਨਰਲ ਵੀ ਕੇ ਸਿੰਘ ਦੱਸਦੇ ਹਨ, "ਇਸ ਗੱਲਬਾਤ ਦੀ ਜਿਹੜੀ ਰਿਕਾਰਡਿੰਗ ਕੀਤੀ ਗਈ ਉਹ ਕੋਈ ਨਵੀਂ ਗੱਲ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਰਾਅ ਅਕਸਰ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਰਿਕਾਰਡਿੰਗ ਕਰਦਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਗ ਗੱਲਬਾਤ ਬਹੁਤ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਸੀ।"

"ਇਸ ਨਾਲ ਇਹ ਯਕੀਨ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ ਕਿ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੀ ਫੌਜ ਨੇ ਹੀ ਉਸ ਆਪ੍ਰੇਸ਼ਨ ਨੂੰ ਪਲਾਨ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਜਿਹੜੀ ਵੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਅਸੀਂ ਖੁਫ਼ੀਆਂ ਤੰਤਰ ਤੋਂ ਹਾਸਲ ਕਰਦੇ ਹਾਂ, ਉਸਦੀ ਸਾਨੂੰ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ ਨਾ ਕਿ ਪ੍ਰਚਾਰ।"

"ਜੇਕਰ ਤੁਸੀਂ ਉਸਦਾ ਪ੍ਰਚਾਰ ਕਰਦੇ ਹੋ ਤਾਂ ਦੂਜੇ ਪੱਖ ਨੂੰ ਪਤਾ ਲੱਗ ਜਾਵੇਗਾ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇਹ ਜਾਣਕਾਰੀ ਕਿਸ ਸਰਤੋ ਤੋਂ ਮਿਲੀ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹ ਇਸਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨਾ ਬੰਦ ਕਰ ਦੇਵੇਗਾ।"

"ਜਿਵੇਂ ਹੀ ਇਹ ਜਾਣਕਾਰੀ ਜਨਤਕ ਹੋਈ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਨੂੰ ਪਤਾ ਲੱਗ ਗਿਆ ਕਿ ਅਸੀਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸੈਟੇਲਾਈਟ ਲਿੰਕ 'ਇੰਟਰਸੈਪਟ ਕਰ ਰਹੇ ਹਾਂ' ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਉਸ 'ਤੇ ਗੱਲਬਾਤ ਕਰਨਾ ਬੰਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਹੋ ਸਕਦਾ ਸੀ ਕਿ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਸ ਲਿੰਕ 'ਤੇ ਹੋਰ ਵੀ ਅਹਿਮ ਜਾਣਕਾਰੀ ਮਿਲਦੀ, ਪਰ ਫਿਰ ਉਹ ਲੋਕ ਸਾਵਧਾਨ ਹੋ ਗਏ।"

ਆਈਐਸਆਈ ਵੀ ਟੈਪਿੰਗ ਦੀ ਖੇਡ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ

ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੀ ਖੁਫ਼ੀਆ ਏਜੰਸੀ ਆਈਐਸਆਈ ਦੇ ਸਾਬਕਾ ਮੁਖੀ ਹਮੀਦ ਗੁਲ ਰਾਅ ਦੇ ਇਸ ਕਾਰਨਾਮੇ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਵੱਡੀ ਗੱਲ ਨਹੀਂ ਮੰਨਦੇ ਸਨ।

ਜੇਕਰ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਮਾਰਸ਼ਲ ਲਾਅ ਲਗਾਉਣ ਵਾਲੇ ਜਨਰਲ ਜ਼ੀਆ ਉਲ ਹੱਕ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਵਿਚਾਰਿਕ ਵਾਰਿਸਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਬਣਾਈ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਹਮੀਦ ਗੁਲ ਦਾ ਨਾਂ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤੇ ਹੋਵੇਗਾ

ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਬੀਬੀਸੀ ਨਾਲ ਗੱਲਬਾਤ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਕਿਹਾ ਸੀ, "ਇਸ ਟੇਪ ਨੂੰ ਜਨਤਕ ਕਰਕੇ ਰਾਅ ਨੇ ਦੱਸ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਉਹ ਇੱਕ ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਸੰਸਥਾ ਨਹੀਂ ਹੈ, 'ਟੈਪ ਕਰਨਾ ਕੋਈ ਵੱਡੀ ਗੱਲ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਤੁਸੀਂ ਸਾਡਾ ਯਕੀਨ ਕਰੋ, ਅਸੀਂ ਵੀ ਤੁਹਾਡੀ ਸਾਰੀ ਗੱਲਬਾਤ ਟੈਪ ਕਰਦੇ ਰਹੇ ਹਾਂ।"

"ਮੈਂ ਜਦੋਂ ਆਈਐਸਆਈ ਵਿੱਚ ਸੀ ਅਤੇ 1987 ਵਿੱਚ ਰਾਜੀਵ ਗਾਂਧੀ ਜਦੋਂ ਸ਼੍ਰੀਲੰਕਾ 'ਤੇ ਚੜ੍ਹਾਈ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਸਨ ਤਾਂ ਸਾਡੇ ਕੋਲ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਖ਼ਬਰਾਂ ਆ ਰਹੀਆਂ ਸਨ, ਜਿਵੇਂ ਅਸੀਂ ਕੋਈ ਕ੍ਰਿਕੇਟ ਮੈਚ ਵੇਖ ਰਹੇ ਹੋਈਏ।"

"ਤੁਸੀਂ ਫੋਨ ਸੁਣ ਕੇ ਸ਼ਰ੍ਹੇਆਮ ਉਸ ਬਾਰੇ ਗੱਲ ਕਰ ਰਹੇ ਹੋ, ਇਹ ਵੀ ਕੋਈ 'ਅਚੀਵਮੈਂਟ' ਹੈ? ਅਚੀਵਮੈਂਟ ਉਹ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੇ ਫੌਜੀ ਟੀਚਿਆਂ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰ ਸਕੀਏ। ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਤੁਸੀਂ ਆਈਐਸਆਈ ਨੂੰ ਲਵੋ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇੱਕ 'ਸੁਪਰ ਪਾਵਰ' ਨੂੰ ਅਫ਼ਗਾਨਿਸਤਾਨ ਦੇ ਅੰਦਰ ਮਾਤ ਦੇ ਦਿੱਤੀ ਅਤੇ ਤੁਸੀਂ ਯਕੀਨ ਕਰੋ ਅਮਰੀਕਾ ਨੇ ਸਾਨੂੰ ਇਸਦੇ ਲਈ ਕੋਈ 'ਟ੍ਰੇਨਿੰਗ' ਨਹੀਂ ਦਿੱਤੀ ਸੀ।"

ਰਾਮੇਸ਼ਵਰ ਕਾਓ ਸੀ ਰਾਅ ਦੇ ਜਨਕ

ਇੰਟੈਲੀਜੈਂਸ ਬਿਊਰੋ ਦੇ ਉਪ-ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ...


...ਸਮਝੌਤਾ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦਾ।

ਹਿੰਦੂ ਪੱਖ ਦਾ ਤਰਕ ਹੈ ਕਿ ਮੁਸਲਿਮ ਭਾਈਚਾਰਾ ਕਿਤੇ ਹੋਰ ਮਸਜਿਦ ਬਣਾ ਲਵੇ।

ਅਯੁੱਧਿਆ ਵਿੱਚ ਨਾ ਤਾਂ ਮੰਦਿਰਾਂ ਦੀ ਘਾਟ ਹੈ ਤੇ ਨਾ ਹੀ ਮਸਜਿਦਾ ਦੀ, ਦੋਵਾਂ ਪੱਖਾਂ ਦੀ ਜ਼ਿੱਦ ਲਗਭਗ 1500 ਵਰਗ ਮੀਟਰ ਉਸੇ ਥਾਂ ਨੂੰ ਹਾਸਲ ਕਰਨ ਦੀ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਮਸਜਿਦ ਖਾਲੀ ਸੀ ਅਤੇ 22/23 ਦਸੰਬਰ 1949 ਨੂੰ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਦੇ ਸਹਿਯੋਗ ਨਾਲ ਮੂਰਤੀਆਂ ਰੱਖੀਆਂ ਗਈਆਂ ਸਨ।

ਨਰਸਿਮਾ ਰਾਓ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਵਿਵਾਦ ਸੁਲਝਾਉਣ ਲਈ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਜ਼ਰੀਏ ਸੁਪਰੀਮ ਕੋਰਟ ਦੀ ਰਾਏ ਮੰਗੀ ਸੀ ਕੀ ਕੋਈ ਪੁਰਾਣਾ ਮੰਦਿਰ ਤੋੜ ਕੇ ਬਾਬਰੀ ਮਸਜਿਦ ਬਣਾਈ ਗਈ ਸੀ?

ਨਾਲ ਹੀ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਦੀ ਲਗਭਗ 70 ਏਕੜ ਜ਼ਮੀਨ ਕਬਜ਼ੇ ਵਿੱਚ ਲਈ ਗਈ ਸੀ ਅਤ... ਬਾਕੀ ਲੇਖ ਲਿਖੋ:

ਮ ਪੱਖ ਦਾਅਵਾ ਵਾਪਿਸ ਲਵੇ। ਇਸ ਲਈ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਵੀ ਕਾਮਯਾਬ ਨਹੀਂ ਹੋਈ।

ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ:

ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਪਹਿਲਾਂ ਸੁਪਰੀਮ ਕੋਰਪਟ ਫ਼ੈਸਲਾ ਸੁਣਾਵੇ ਫਿਰ ਸਰਕਾਰ ਕੁਝ ਕਰੇਗੀ ਯਾਨਿ ਜੇਕਰ ਫ਼ੈਸਲਾ ਮੰਦਿਰ ਦੇ ਪੱਖ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਆਇਆ ਤਾਂ ਦੂਜੇ ਫ਼ੈਸਲਿਆਂ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇਸ ਨੂੰ ਵੀ ਕਾਨੂੰਨ ਨਾਲ ਪਲਟ ਦੇਵੇਗੀ।

ਕੀ ਕੋਈ ਨਤੀਜਾ ਨਿਕਲੇਗਾ

ਪਿਛਲੀ ਤਰੀਕ ਵਿੱਚ ਸੁਪਰੀਮ ਕੋਰਟ ਨੇ ਦੋਵਾਂ ਪੱਖਾਂ ਦੇ ਅਨੁਵਾਦ ਚੈੱਕ ਕਰਨ ਲਈ ਅੱਠ ਹਫ਼ਤੇ ਦਾ ਸਮਾਂ ਦਿੱਤਾ ਤਾਂ ਜੋ ਅਧਿਕਾਰਤ ਸੁਣਵਾਈ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਸਕੇ।

ਸਿਵਲ ਪ੍ਰੋਸੀਜਰ ਕੋਡ ਯਾਨਿ ਦੀਵਾਨੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਸਮਹਿਤਾ ਦੀ ਧਾਰਾ 89 ਵਿੱਚ ਕੋਰਟ ਨੂੰ ਇੱਕ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਨੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਮਾਮਲਾ ਅਦਾਲਤ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਸੁਲਝ ਜਾਏ। ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਨੇ ਵੀ ਇਹ ਰਸਮ ਨਿਭਾਈ ਸੀ।

ਸਿਧਾਂਤ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਜੇਕਰ ਬਿਲਕੁਲ ਵੀ ਗੁੰਜਾਇਸ਼ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਸਬੰਧਿਤ ਪੱਖ ਆਪਸੀ ਸਹਿਮਤੀ ਨਾਲ ਵਿਵਾਦ ਸੁਲਝਾ ਲਵੇ।

ਇਸ ਲਈ ਸੁਪਰੀਮ ਕੋਰਟ ਨੇ ਤਿੰਨ ਮੈਂਬਰਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਸਮਿਤੀ ਬਣਾ ਦਿੱਤੀ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੀ ਸ਼੍ਰੀ ਰਵੀ ਸ਼ੰਕਰ ਵੀ ਹਨ।

ਸਮਝੌਤਾ ਗੱਲਬਾਤ ਤਾਂ ਹੀ ਸਫਲ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ ਜਦੋਂ ਦੋਵੇਂ ਪੱਖ ਖੁੱਲ੍ਹੇ ਦਿਮਾਗ ਨਾਲ ਅਤੇ ਝੁਕ ਕੇ ਮਾਮਲਾ ਸੁਲਝਾਉਣਾ ਚਾਹੁਣ।

ਹਿੰਦੂ ਪੱਖ ਤਾਂ ਸੁਪਰੀਮ ਕੋਰਟ ਦੇ ਸਮਝੌਤਾ ਪ੍ਰਸਤਾਵ ਨਾਲ ਹੀ ਸਹਿਮਤ ਨਹੀਂ ਸੀ ਅਤੇ ਕਮੇਟੀ ਵਿੱਚ ਵੀ ਸ਼੍ਰੀ ਰਵੀ ਸ਼ੰਕਰ ਇੱਕ ਪੱਖ ਦੇ ਸਮਰਥਕ ਹਨ।

ਅਜਿਹੇ ਹਾਲਾਤ ਵਿੱਚ ਲਗਦਾ ਨਹੀਂ ਕਿ ਗੱਲਬਾਤ ਦਾ ਨਤੀਜਾ ਨਿਕਲੇਗਾ। ਹਾਂ ਸੁਪਰੀਮ ਕੋਰਟ ਨੂੰ ਇਹ ਸੰਤੁਸ਼ਟੀ ਹੋ ਜਾਵੇਗੀ ਕਿ ਕਾਨੂੰਨ ਦੇ ਮੁਤਾਬਕ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਗਈ।

ਇਹ ਵੀਡੀਓਜ਼ ਵੀ ਤੁਹਾਨੂੰ ਪਸੰਦ ਆਉਣਗੇ

(ਬੀਬੀਸੀ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਲ FACEBOOK, INSTAGRAM, TWITTERਅਤੇ YouTube 'ਤੇ ਜੁੜੋ।)


...ਸਮੂਹ ਗਜ਼ਾ ਕਰਨ ਨਿਕਲੇ ਹੋਏ ਸਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਬੁਲਾ ਲਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।

ਭਾਈਚਾਰੇ ਦੇ ਕਈ ਲੋਕ ਚੋਲੇ ਪਾਉਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਮੱਥੇ ਉੱਤੇ ਲਾਲ ਟਿੱਕਾ ਲਾ ਕੇ ਘੁੰਮਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪਿੰਡ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਨਾ ਜਾਣ ਲਈ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ।

 ਸ਼ਿਵਾ ਜੀ ਦੇ ਸਮੇਂ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਪਿਛੋਕੜ

ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਵਿੱਚ ਇਸ ਭਾਈਚਾਰੇ ਦੇ 5 ਲੱਖ ਤੋਂ ਵੱਧ ਲੋਕ ਵਸਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਪਹਿਰਾਵੇ,ਨਾਵਾਂ ਅਤੇ ਗੋਤਾਂ ਆਦਿ ਕਰਕੇ ਮਰਾਠੀ ਭਾਈਚਾਰੇ ਨਾਲ ਰਲਦੇ-ਮਿਲਦੇ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ ਸ਼ਿਵਾਜੀ ਦੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

ਰਾਇਨਪਾੜਾ ਵਿੱਚ ਨਗਰ ਪੰਚਾਇਤ ਦਾ ਉਹ ਕਮਰਾ ਜਿੱਥੇ ਭਾਈਚਾਰੇ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਭੀੜ ਨੇ ਮਾਰਿਆ।

 ਉਹ ਮੰਦਰਾਂ... ਬਾਕੀ ਲੇਖ ਲਿਖੋ:

ਰੇ ਨੂੰ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਦਿੱਕਤਾਂ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਪਿਆ ਪਰ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਭਾਈਚਾਰਾ ਇਸ ਕੰਮ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਕਲੰਕ ਲਾਹੁਣ ਵਿੱਚ ਸਫਲ ਹੋ ਗਿਆ। ਇਹੀ ਕੰਮ ਹੁਣ ਨਾਥਪੰਥੀ ਦਾਵਰੀ ਗੋਸਵਾਮੀ ਭਾਈਚਾਰੇ ਨੂੰ ਕਰਨ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਹੈ।

ਭੀੜ ਸੱਭਿਆ ਸਮਾਜ ਲਈ ਸੋਚਣ ਸਮਝਣ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਅਤੇ ਗੱਲਬਾਤ ਨਾਲ ਮੁੱਦੇ ਸੁਲਝਾਉਣ ਦਾ ਰਸਤਾ ਖ਼ਤਮ ਕਰ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।

 ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਹੱਕਾਂ ਲਈ ਲੜਨਾ ਪਵੇਗਾ। ਮੈਂ ਸਰਕਾਰ ਨੂੰ ਵੀ ਬੇਨਤੀ ਕਰਾਂਗਾ ਕਿ ਉਹ ਇਸ ਭਾਈਚਾਰੇ ਨੂੰ ਗਜਾ ਕਰਨ ਤੋਂ ਰੋਕੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਨੌਕਰੀਆਂ ਦੇਵੇ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕੌਸ਼ਲ ਸਿਖਾਵੇ।  ਵਸੰਤਰਾਓ ਨਾਇਕ ਆਰਥਿਕ ਵਿਕਾਸ ਕਾਰਪੋਰੇਸ਼ ਰਾਹੀਂ ਮਿਲਣ ਵਾਲੀ ਸਹਾਇਤਾ ਵਧਾਵੇ।

ਸਰਕਾਰ ਇਸ ਭਾਈਚਾਰੇ ਦੀ ਜਾਤੀ ਸਰਟੀਫਿਕੇਟ, ਰਾਸ਼ਨ ਕਾਰਡ ਅਧਾਰ ਕਾਰਡ ਆਦਿ ਹਾਸਲ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਰਿਹਾਇਸ਼ੀ ਸਕੂਲ ਖੋਲ੍ਹੇ ਜਾਣ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਚੰਗੀ ਖੁਰਾਕ ਦਿੱਤੀ ਜਾਵੇ। ਜੇ ਅਸੀਂ ਅਜਿਹਾ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਸਫ਼ਲ ਹੋ ਗਏ ਤਾਂ ਰਾਇਨਪਾੜਾ ਵਰਗੀਆਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਵਾਪਰਨ ਤੋਂ ਰੋਕਣ ਵਿੱਚ ਵੀ ਸਫ਼ਲ ਹੋ ਜਾਵਾਂਗਾ।

(ਪਿਛਲੇ ਮਹੀਨੇ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਧੂਲੇ ਵਿੱਚ ਭੀੜ ਵੱਲੋਂ ਨਾਥਪੰਥੀ ਦਾਵਰੀ ਗੋਸਵਾਮੀ ਭਾਈਚਾਰੇ ਦੇ ਪੰਜ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਨੂੰ ਵਟਸਐਪ ਉੱਪਰ ਬੱਚੇ ਚੁੱਕੇ ਜਾਣ ਦੀ ਵੀਡੀਓ ਵਾਇਰਲ ਹੋਣ ਮਗਰੋਂ ਕਤਲ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਹ ਲੇਖ ਉਸੇ ਨਾਥਪੰਥੀ ਦਾਵਰੀ ਗੋਸਵਾਮੀ ਭਾਈਚਾਰੇ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਅਤੇ ਵਰਤਮਾਨ ਬਾਰੇ, ਉਸੇ ਭਾਈਚਾਰੇ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਤ ਪਹਿਲੇ ਪੀਐਚਡੀ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਵੱਲੋਂ ਬੀਬੀਸੀ ਲਈ ਲਿਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।ਇਸ ਲੇਖ ਵਿਚਲੇ ਵਿਚਾਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਿੱਜੀ ਹਨ।)

ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ꞉

(ਬੀਬੀਸੀ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਲ FACEBOOK, INSTAGRAM, TWITTERਅਤੇ YouTube 'ਤੇ ਜੁੜੋ।)


...ਸਮੇਂ ਲਈ ਖੋਲ੍ਹਣ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ।

ਕਨਫੈਡਰੇਸ਼ਨ ਆਫ਼ ਆਲ ਇੰਡੀਆ ਟਰੇਡਰਜ਼ (ਸੀ.ਏ.ਟੀ.) ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪ੍ਰਧਾਨ ਪ੍ਰਵੀਨ ਖੰਡੇਲਵਾਲ ਨੇ ਬੀਬੀਸੀ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਇਸ ਸਮੇਂ ਸਿਰਫ਼ 10% ਦੁਕਾਨਾਂ ਖੁੱਲੀਆਂ ਹਨ। ਇਜਾਜ਼ਤ ਮਿਲਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵੀ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਡਰ ਦਾ ਮਾਹੌਲ ਹੈ।

ਕੁਝ ਬਾਜ਼ਾਰ ਜੋ ਰੈਡ ਜ਼ੋਨ ਵਿੱਚ ਹਨ, ਉਹ ਅਜੇ ਵੀ ਬੰਦ ਹਨ। ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਦਿੱਲੀ ਦਾ ਸਦਰ ਥੋਕ ਬਜ਼ਾਰ ਇਲਾਕਾ ਜਿੱਥੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਦੁਕਾਨਾਂ ਹਨ, ਉਹ ਇਸ ਸਮੇਂ ਬੰਦ ਹੈ। ਇਹ ਇਲਾਕ ਕੰਟੇਨਮੈਂਟ ਜ਼ੋਨ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦਾ ਹੈ।

ਵਪਾਰੀ ਸੂਬਾ ਸਰਕਾਰਾਂ ਤੋਂ ਮੰਗ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ ਕਿ ਦੁਕਾਨਾਂ ਖੋਲ੍ਹਣ ਦਾ ਸਮਾਂ ਵਧਾਇਆ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਆਮਦਨ ਵ... ਬਾਕੀ ਲੇਖ ਲਿਖੋ:

ਾਵਣਕੋਰ ਡਿਵਾਸਮ ਬੋਰਡ (ਟੀਡੀਬੀ) ਦੇ ਚੇਅਰਮੈਨ ਐਨ ਵਾਸੂ ਨੇ ਬੀਬੀਸੀ ਨੂੰ ਕਿਹਾ, "ਅਸੀਂ ਆਪਣੇ ਕਰਮਚਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਤਨਖਾਹ ਦੇਣ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ ਵੀ ਨਹੀਂ ਹਾਂ। ਇਸ ਮਹੀਨੇ ਤਕਰੀਬਨ 25% ਤਨਖਾਹ ਕੱਟੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ।"

ਸਿਰਫ਼ ਕਰਨਾਟਕ ਵਿੱਚ ਹੀ ਮੰਦਰਾਂ ਵਿੱਚ ਚੜ੍ਹਨ ਵਾਲੇ ਚੜਾਵੇ ਦੇ ਰੁੱਕਣ ਨਾਲ ਕਰੀਬ 133.56 ਕਰੋੜ ਦਾ ਨੁਕਸਾਨ ਹੋਇਆ ਹੈ।

ਟੀਡੀਬੀ ਕੇਰਲ ਦੇ ਲਗਭਗ 125 ਮੰਦਰਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਦੀ ਨਿਗਰਾਨੀ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਸਬਰੀਮਾਲਾ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ। ਲੌਕਡਾਊਨ ਦੀ ਘੋਸ਼ਣਾ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਮੰਦਰਾਂ ਵਿੱਚ ਪੈਸਾ ਆਉਣਾ ਬੰਦ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ।

ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਵੀ ਅਕਾਲ ਤਖ਼ਤ ਨੇ ਕਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਜਦੋਂ ਸ਼ਰਾਬ ਦੀਆਂ ਦੁਕਾਨਾਂ ਖੁੱਲ੍ਹ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ ਤਾਂ ਗੁਰਦੁਆਰੇ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ। ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਵੀ ਕਾਦੰਬਰੀ ਮਠ ਦੇ ਮਹੰਤ ਨਰਿੰਦਰ ਗਿਰੀ ਨੇ ਅਜਿਹੀ ਹੀ ਮੰਗ ਚੁੱਕੀ ਹੈ।

ਪਰ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਸਮੱਸਿਆ ਪ੍ਰਸ਼ਾਦ ਵੰਡ ਵੇਲੇ ਆਵੇਗੀ। ਕੋਰੋਨਾ ਦੀ ਲਾਗ ਦੇ ਮੱਦੇਨਜ਼ਰ, ਕਿਸੇ ਵੀ ਚੀਜ਼ ਨੂੰ ਛੂਹਣ ਮਗਰੋਂ ਹੱਥ ਧੋਣ ਦੀ ਸਲਾਹ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਅਜਿਹੀ ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ, ਪ੍ਰਸ਼ਾਦ ਦੀ ਵੰਡ ਲਈ ਮੰਦਰਾਂ ਵਿੱਚ ਕੀ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕੀਤੇ ਜਾਣਗੇ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਧਾਰਮਿਕ ਸਥਾਨ ਖੋਲ੍ਹਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਕਰਨਾ ਪਏਗਾ।

ਸੀਰੀਅਲ ਅਤੇ ਫਿਲਮਾਂ ਦੀ ਸ਼ੂਟਿੰਗ

ਪਿਛਲੇ ਦੋ ਮਹੀਨਿਆਂ ਤੋਂ ਨਾ ਤਾਂ ਸੀਰੀਅਲ ਦੇ ਨਵੇਂ ਐਪੀਸੋਡ ਆ ਰਹੇ ਹਨ, ਨਾ ਹੀ ਨਵੀਆਂ ਫਿਲਮਾਂ ਰਿਲੀਜ਼ ਹੋ ਰਹੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸ਼ੂਟਿੰਗ ਹੋ ਰਹੀ ਹੈ।

ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ ਅਕਸ਼ੈ ਕੁਮਾਰ ਦੀ ਸ਼ੂਟਿੰਗ ਦੀ ਇੱਕ ਤਸਵੀਰ ਸਾਹਮਣੇ ਆਈ ਸੀ।

ਪਰ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਪਤਾ ਲੱਗਾ ਕਿ ਉਹ ਸਰਕਾਰੀ ਐਡ ਦੀ ਸ਼ੂਟਿੰਗ ਕਰ ਰਹੇ ਸੀ। ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਲੋਕ ਇਸ ਇੰਡਸਟਰੀ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਹੋਏ ਸੀ।

ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਵਿੱਚ 28 ਮਈ ਨੂੰ ਮਨੋਰੰਜਨ ਇੰਡਸਟਰੀ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਸੂਬਾ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਨੁਮਾਇੰਦਿਆਂ ਨਾਲ ਗੱਲਬਾਤ ਕੀਤੀ।

ਇਸ ਬੈਠਕ ਵਿੱਚ ਵਿਚਾਰ ਵਟਾਂਦਰੇ ਦੌਰਾਨ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਕਿ ਕਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਿਯਮਾਂ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕਰਕੇ ਪ੍ਰੋਡਕਸ਼ਨ ਦਾ ਕੰਮ ਦੁਬਾਰਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਮੀਟਿੰਗ ਵਿੱਚ ਮਨੋਰੰਜਨ ਇੰਡਸਟਰੀ ਲਈ ਆਰਥਿਕ ਸਹਾਇਤਾ ਪੈਕੇਜ ਦੀ ਮੰਗ ਵੀ ਰੱਖੀ ਗਈ।

ਫਿਲਹਾਲ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਦੇ ਪੋਸਟ ਪ੍ਰੋਡਕਸ਼ਨ ਦਾ ਕੰਮ ਥੋੜ੍ਹਾ ਜਿਹਾ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ। ਫਿਲਮਾਂ ਦੀ ਸ਼ੂਟਿੰਗ ਦੀ ਆਗਿਆ ਮਿਲੀ ਹੈ, ਪਰ ਸਿਰਫ਼ ਗ੍ਰੀਨ ਜ਼ੋਨ ਵਿੱਚ।

ਇਹ ਬਹੁਤ ਸੰਭਵ ਹੈ ਕਿ ਕੋਰੋਨਾ ਦੀ ਲਾਗ ਨਾਲ ਨਜਿੱਠਣ ਲਈ ਜ਼ਰੂਰੀ ਇਲਾਜ ਦੇ ਮੱਦੇਨਜ਼ਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਥੋੜ੍ਹੀ ਰਿਆਇਤ ਵੀ ਮਿਲੇਗੀ।

ਪਰ ਇਹ ਸੰਭਵ ਹੈ ਕਿ ਮਾਲ, ਥਿਏਟਰਾਂ, ਸਕੂਲ, ਕਾਲਜਾਂ ਅਤੇ ਰੈਸਟੋਰੈਂਟਾਂ ਵਿੱਚ ਬੈਠ ਕੇ ਖਾਣਾ ਖਾਣ ਲਈ ਕੁਝ ਹੋਰ ਸਮਾਂ ਉਡੀਕ ਕਰਨੀ ਪਏ।

ਜਿੱਥੇ ਵੀ ਥੋੜ੍ਹੀ ਢਿੱਲ ਦਿੱਤੀ ਜਾਏਗੀ,  ਉਸ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਦੋ ਗਜ਼ ਦੂਰੀ ਬਣਾ ਕੇ ਰੱਖਣ, ਮਾਸਕ ਪਾਉਣ ਤੇ ਸਮੇਂ-ਸਮੇਂ 'ਤੇ ਹੱਥ ਧੋਣ ਦੇ ਨਿਯਮਾਂ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕਰਨੀ ਪਵੇਗੀ।

ਇਹ ਵੀਡੀਓਜ਼ ਵੀ ਦੇਖੋ

(ਬੀਬੀਸੀ...


...ਸਰਕਾਰ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ ਪਰ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਅਸਦ ਦੇ ਸੈਨਿਕਾਂ ਨਾਲ ਲੋਹਾ ਨਹੀਂ ਲੈਂਦੇ।

ਕੌਣ ਹੈ ਸ਼ਾਮਿਲ ?

ਸੀਰੀਆ ਦੀ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸਮਰਥਕ ਹਨ ਰੂਸ ਅਤੇ ਈਰਾਨ। ਅਮਰੀਕਾ ਤੁਰਕੀ ਅਤੇ ਸਾਊਦੀ ਅਰਬ ਦੇ ਬਾਗੀਆਂ ਨਾਲ ਹੈ।

ਰੂਸ ਦੇ ਸੀਰੀਆ ਵਿੱਚ ਸੈਨਿਕ ਅੱਡੇ ਹਨ। ਰੂਸ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਉਸ ਦੇ ਹਵਾਈ ਹਮਲੇ ਸਿਰਫ਼ 'ਅੱਤਵਾਦੀਆਂ' ਨੂੰ ਮਾਰਦੇ ਹਨ।

ਈਰਾਨ ਨੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਸ਼ਿਆ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਨੂੰ ਹਥਿਆਰਾਂ ਅਤੇ ਟ੍ਰੈਨਿੰਗ ਦਿੱਤੀ ਹੈ। ਇਹ ਲੈਬਨਾਨ ਨੇ ਹਿਜ਼ਬੁਲਾ ਅੰਦੋਲਨ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਹਨ।

ਇਹ ਲੜਾਕੇ ਇਰਾਕ, ਅਫ਼ਗਾਨਿਸਤਾਨ ਅਤੇ ਯਮਨ 'ਚ ਵੀ ਲੜਦੇ ਹਨ। ਤੁਰਕੀ ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਬਾਗੀਆਂ ਦਾ ਸਾਥ ਦੇ ਰਿਹਾ ਹੈ।

ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ... ਬਾਕੀ ਲੇਖ ਲਿਖੋ:

ੱਛਮੀ ਸੂਬਾ ਇਦਲਿਬ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ 26 ਲੱਖ ਲੋਕ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।

ਕੀ ਕਦੀ ਖ਼ਤਮ ਹੋਵੇਗੀ ਜੰਗ?

ਇਹ ਕਹਿਣਾ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹੈ ਕਿ ਲੜਾਈ ਘੱਟ ਹੋਵੇਗੀ ਪਰ ਇਸ ਗੱਲ ਦੀ ਇੱਕ ਰਾਏ ਹੈ ਕਿ ਸੀਰੀਆ ਦੀ ਸਮੱਸਿਆ ਦਾ ਹੱਲ ਸਿਰਫ਼ ਸਿਆਸੀ ਹੀ ਹੈ।

ਯੂਐੱਨ ਸਮਰਥਿਤ ਗੱਲਬਾਤ ਦੇ 9 ਰਾਊਂਡ ਪੂਰੇ ਹੋ ਚੁੱਕੇ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਕੋਈ ਠੋਸ ਨਤੀਜਾ ਨਹੀਂ ਨਿਕਲਦਾ ਹੈ ।

ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਅਸਦ ਲਗਾਤਾਰ ਵਿਰੋਧੀ ਧਿਰ ਨਾਲ ਸਿੱਧੀ ਗੱਲਬਾਤ ਕਰਨ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕਰਦੇ ਰਹੇ ਹਨ।

ਇਸ ਵਿਚਾਲੇ ਪੱਛਮੀ ਤਾਕਤਾਂ ਰੂਸ 'ਤੇ ਸੀਰੀਆ ਸ਼ਾਂਤੀ ਗੱਲਬਾਤ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰਨ ਦੇ ਇਲਜ਼ਾਮ ਲਗਾ ਰਹੀਆਂ ਹਨ।

(ਬੀਬੀਸੀ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਲ FACEBOOK, INSTAGRAM, TWITTERਅਤੇ YouTube 'ਤੇ ਜੁੜੋ।)


...ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਕਈ  ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਨੂੰ ਤਨਖ਼ਾਹ ਨਹੀਂ ਮਿਲ ਰਹੀ ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਲੈਬਾਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਵੀ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ।

ਅਮਰੀਕਨ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਫਾਰ ਦਿ ਐਡਵਾਂਸਮੈਂਟ ਆਫ ਸਾਇੰਸ ਦੇ ਮੁਖੀ ਰਸ਼ ਹੋਲਟ ਨੇ ਇੱਕ ਬਿਆਨ ਵਿੱਚ ਇਸ ਦੇ ਅਸਰ 'ਤੇ ਜ਼ੋਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।

ਉਨ੍ਹਾਂ ਮੁਤਾਬਕ ਸਰਕਾਰ ਦਾ ਸ਼ੱਟਡਾਊਨ ਖੋਜ ਆਧਾਰਿਤ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟਾਂ 'ਚ ਦੇਰੀ ਜਾਂ ਰੁਕਵਾਟ ਪੈਦਾ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ।

ਜਨਵਰੀ ਵਿੱਚ ਹਾਲਾਤ ਬਰਕਰਾਰ ਰਹੇ ਤਾਂ 1.2 ਮਿਲੀਅਨ ਸੈਲਾਨੀ ਆਪਣੀਆਂ ਯੋਜਨਾਵਾਂ ਬਦਲ ਸਕਦੇ ਹਨ

ਅਜਾਇਬ-ਘਰ ਅਤੇ ਚਿੜੀਆਘਰ ਬੰਦ

ਵਾਸ਼ਿੰਗਟਨ ਡੀਸੀ ਵਿੱਚ ਸੈਲਾਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਮਿਊਜ਼ੀਅਮ ਜਿਵੇਂ, ਏਅਰ ਅਤੇ ਸਪੇਸ, ਅਫਰੀਕਨ-ਅਮਰੀਕਨ ਹਿਸਟਰੀ ਅਤੇ ਨ... ਬਾਕੀ ਲੇਖ ਲਿਖੋ:

ਟੋਰੈਂਟ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਖ਼ਾਸ ਰਿਆਇਤਾਂ ਦੇ ਰਹੇ ਹਨ।

ਵਿਆਹ ਰਜਿਸਟਰ ਨਹੀਂ ਹੋ ਰਹੇ

ਵਾਸ਼ਿੰਗਟਨ ਡੀਸੀ ਵਿੱਚ ਦਸੰਬਰ ਦੇ ਅਖ਼ੀਰ ਵਿੱਚ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਵਿਆਹ ਵੀ ਇਸ ਸ਼ੱਟਡਾਊਨ ਕਰਕੇ ਰਜਿਸਟਰਡ ਨਹੀਂ ਹੋ ਰਹੇ।

ਇੱਕ ਜੋੜੇ ਨੇ ਟਵੀਟ ਕੀਤਾ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਵਿਆਹ ਅਜੇ ਵੀ ਗ਼ੈਰ-ਅਧਿਕਾਰਤ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵਿਆਹ ਦੌਰਾਨ ਸਾਰੇ ਮੁਲਾਜ਼ਮ ਛੁੱਟੀ 'ਤੇ ਸਨ।

ਪਰ ਬਜ਼ਫੀਡ ਨਿਊਜ਼ ਦੀ ਰਿਪੋਰਟ ਮੁਤਾਬਕ ਤਲਾਕ ਲਈ ਅਰਜ਼ੀ ਪਾਈ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਸੈਂਟਰ ਖੁੱਲ੍ਹੇ ਹੋਏ ਹਨ।

ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ-

ਇਹ ਵੀਡੀਓਜ਼ ਵੀ ਜ਼ਰੂਰ ਦੇਖੋ-

(ਬੀਬੀਸੀ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਲ FACEBOOK, INSTAGRAM, TWITTERਅਤੇ YouTube 'ਤੇ ਜੁੜੋ।)


...ਸਰਕਾਰ ਨੂੰ ਪੀੜਤ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਨੂੰ ਤੁਰੰਤ ਰਾਹਤ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਅਸੀਂ ਚੁੱਪ ਨਹੀਂ ਬੈਠਾਂਗੇ। ਅਸੀਂ ਆਪਣੀਆਂ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਜਾਰੀ ਰੱਖਾਂਗੇ ਤਾਂ ਕਿ ਕਿਸਾਨਾਂ ਨਾਲ ਸਬੰਧਿਤ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਨੂੰ ਜਲਦੀ ਤੋਂ ਜਲਦੀ ਨਿਆਂ ਮਿਲੇ।''

''ਐਕਟਰਾਂ ਦੀਆਂ ਖੁਦਕੁਸ਼ੀਆਂ 'ਤੇ ਚਰਚਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਕਿਸਾਨਾਂ ਦੀਆਂ ਖੁਦਕੁਸ਼ੀਆਂ 'ਤੇ ਚਰਚਾ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ''

                    ਤਿਆਰ ਨਕਸ਼ਾ

ਦੁਨੀਆਂ ਭਰ 'ਚ ਪੌਜ਼ੀਟਿਵ ਕੇਸ

ਇੰਟਰੈਕਟਿਵ ਪੂਰਾ ਦੇਖਣ ਲਈ ਬਰਾਊਜ਼ਰ ਅਪਡੇਟ ਕਰੋ

Source: Johns Hopkins University, national public health agencies

                 ... ਬਾਕੀ ਲੇਖ ਲਿਖੋ:

ਈਆਂ। ਇਹ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਕਈ ਦਿਨਾਂ ਤੱਕ ਸਪਲਾਈ ਚੇਨ ਵਿੱਚ ਰੁਕਾਵਟ ਹੋਣ ਕਾਰਨ, ਕਈ ਫ਼ਸਲਾਂ ਖੇਤਾਂ ਵਿੱਚ ਖੜ੍ਹੀਆਂ ਹੀ ਸੜ ਗਈਆਂ।

ਕਿਸਾਨ ਸਭਾ ਦੇ ਇੱਕ ਨੇਤਾ ਅਜੀਤ ਨਾਵਲੇ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, ''ਲੌਕਡਾਊਨ ਦੌਰਾਨ ਖੇਤੀ ਦੀਆਂ ਵਸਤੂਆਂ ਦੀ ਸਪਲਾਈ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਤਹਿਸ ਨਹਿਸ ਹੋ ਗਈ। ਇਸਨੂੰ ਪਟਰੀ 'ਤੇ ਲਿਆਉਣ ਲਈ ਕੋਈ ਕਦਮ ਨਹੀਂ ਚੁੱਕਿਆ ਗਿਆ। ਖੇਤੀ ਉਤਪਾਦ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਕਮੇਟੀਆਂ ਨੂੰ ਮੁੜ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨ ਲਈ ਗਲਤ ਫੈਸਲੇ ਲਏ ਗਏ। ਕਿਸਾਨਾਂ ਕੋਲ ਫਸਲਾਂ ਦੀ ਬਰਬਾਦੀ ਵੇਖਣ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਹੋਰ ਕੋਈ ਚਾਰਾ ਨਹੀਂ ਸੀ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕਰੋੜਾਂ ਰੁਪਏ ਦਾ ਨਿਵੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।''

ਨਵਲੇ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, ''ਖੁਸ਼ਕ ਜ਼ਮੀਨ ਦੀ ਫਸਲ ਤੋਂ, ਕਪਾਹ ਨੂੰ ਉਚਿਤ ਸਮਰਥਨ ਮੁੱਲ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦਾ। ਕੇਂਦਰ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਇੱਕ ਪੈਕੇਜ ਦਾ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਪਰ ਇਹ ਸੁਆਲ ਹੈ ਕਿ ਕੀ ਪੁਰਾਣੀਆਂ ਯੋਜਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਨਵੇਂ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪੇਸ਼ ਕਰਨ ਨਾਲ ਕਿਸਾਨਾਂ ਨੂੰ ਫਾਇਦਾ ਹੋਵੇਗਾ।''

ਨਾਵਲੇ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, ''ਖਰੀਫ਼ ਦੀ ਫਸਲ 'ਤੇ ਜ਼ਰੂਰੀ ਧਿਆਨ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਇਸ ਲਈ ਕਿਸਾਨਾਂ ਦੀ ਜੇਬ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਪੈਸਾ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਮੌਜੂਦਾ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ 20 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਕਿਸਾਨਾਂ ਨੂੰ ਕੋਈ ਕਰਜ਼ ਨਹੀਂ ਮਿਲਿਆ ਹੈ। ਅਫ਼ਸੋਸਨਾਕ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਗਿਣਤੀ ਵਧ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਅਸੀਂ ਇਸ ਦੌਰਾਨ ਕਿਸਾਨਾਂ ਦੀਆਂ ਖੁਦਕੁਸ਼ੀਆਂ ਬਾਰੇ ਖੇਤੀ ਮੰਤਰੀ ਵੱਲੋਂ ਬੁਲਾਈ ਗਈ ਕਿਸੇ ਵੀ ਮੀਟਿੰਗ ਬਾਰੇ ਨਹੀਂ ਸੁਣਿਆ ਹੈ।''

ਨਾਵਲੇ ਨੇ ਚਿਤਾਵਨੀ ਦਿੰਦਿਆਂ ਕਿਹਾ, ''ਖੇਤੀ ਵਿਭਾਗ ਦਾ ਲੌਕਡਾਊਨ ਦੌਰਾਨ ਕਿਸਾਨ ਸੰਗਠਨਾਂ ਨਾਲ ਨਿਰੰਤਰ ਸੰਚਾਰ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।'' ਪਰ ਸਰਕਾਰ ਇਸ ਵਿੱਚ ਅਸਫਲ ਰਹੀ ਹੈ। ਇਸ ਨਾਲ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਕਿਸਾਨਾਂ ਦੀਆਂ ਖੁਦਕੁਸ਼ੀਆਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵਧ ਸਕਦੀ ਹੈ।

ਗਿਰੀਧਰ ਪਾਟਿਲ ਅਨੁਸਾਰ ਇਸ ਸਥਿਤੀ ਲਈ ਰਾਜ ਅਤੇ ਕੇਂਦਰ ਸਰਕਾਰ ਦੋਵੇਂ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਹਨ। ਇਸ ਹੱਦ ਤੱਕ ਸੱਤਾ ਵਿੱਚ ਆਉਣ ਵਾਲੀ ਹਰ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਕਿਸਾਨਾਂ ਦੀਆਂ ਖੁਦਕੁਸ਼ੀਆਂ ਦੀ ਅਣਦੇਖੀ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ 'ਤੇ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਵਿੱਚ ਗਠਬੰਧਨ ਵੱਲੋਂ ਗਠਿਤ ਸਰਕਾਰ ਤੋਂ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਉਮੀਦਾਂ ਸਨ, ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕੋਰੋਨਾ ਸੰਕਟ ਦੌਰਾਨ ਕਿਸਾਨਾਂ ਦੇ ਮੁੱਦੇ ਨੂੰ ਠੀਕ ਢੰਗ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਚੁੱਕਿਆ।

ਬੀਬੀਸੀ ਮਰਾਠੀ ਨੇ ਤਿੰਨ ਮਹੀਨਿਆਂ ਦੇ ਲੌਕਡਾਊਨ ਦੌਰਾਨ 1200 ਕਿਸਾਨਾਂ ਦੀਆਂ ਖੁਦਕੁਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਕਾਰਨਾਂ ਨੂੰ ਸਮਝਣ ਲਈ ਖੇਤੀ ਮੰਤਰੀ ਦਾਦਾ ਭੂਸੇ ਨਾਲ ਗੱਲ ਕੀਤੀ।

ਭੂਸੇ ਨੇ ਬੀਬੀਸੀ ਮਰਾਠੀ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਉਹ ਇਸ ਮੁੱਦੇ ਬਾਰੇ ਜਾਣਕਾਰੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ ਆਪਣੀ ਪ੍ਰਤੀਕਿਰਿਆ ਦੇਣਗੇ।

ਪਰ ਸਾਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਤੀਕਿਰਿਆ ਹੁਣ ਤੱਕ ਪ੍ਰਾਪਤ ਨਹੀਂ ਹੋਈ ਹੈ। ਇੱਕ ਵਾਰ ਜਦੋਂ ਸਾਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਤੀਕਿਰਿਆ ਮਿਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਹ ਖ਼ਬਰ ਅਪਡੇਟ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇਗੀ।

ਇਹ ਵੀਡੀਓ ਵੀ ਦੇਖੋ

(ਬੀਬੀਸੀ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਲ FACEBOOK, INSTAGRAM, TWITTERਅਤੇ YouTube 'ਤੇ ਜੁੜੋ।)


...ਸਰਕਾਰ ਪ੍ਰਤੀ ਅਸਹਿਮਤੀ ਅਤੇ ਆਲੋਚਨਾ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਲਈ ਇਸ ਕਾਨੂੰਨ ਦੀ ਵਿਆਪਕ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ। ਯੂਕੇ ਆਧਾਰਿਤ ਮੀਡੀਆ ਵਾਚਡੌਗ, ਆਰਟੀਕਲ 19 ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ 2020 ਵਿੱਚ ਡੀਐੱਸਏ ਅਧੀਨ 312 ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਮੁਕੱਦਮਾ ਚਲਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ 70 ਪੱਤਰਕਾਰ ਸਨ।

ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਮਨੁੱਖੀ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਦੇ ਹਾਈ ਕਮਿਸ਼ਨਰ ਦੇ ਦਫ਼ਤਰ ਵਿੱਚ ਏਸ਼ੀਆ-ਪ੍ਰਸ਼ਾਂਤ ਖੇਤਰ ਦੇ ਮੁਖੀ, ਰੋਰੀ ਮੁੰਗੋਵੇਨ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਡਿਜੀਟਲ ਸੁਰੱਖਿਆ ਐਕਟ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਨੇ ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰੈੱਸ ਦੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਅਤੇ ਸਿਵਲ ਸੁਸਾਇਟੀ ਉੱਤੇ ਬੁਰਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਪਾਇਆ ਹੈ।

ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਦੀ ਰੈਪਿਡ ਐਕਸ਼ਨ ਬਟਾਲੀਅਨ ਵਰਗੀਆਂ ਸੁਰੱਖਿਆ ਏਜ... ਬਾਕੀ ਲੇਖ ਲਿਖੋ:

ਹਮਾਇਤੀਆਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਆਰਥਿਕ ਵਿਕਾਸ ਨੇ ਲੱਖਾਂ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਗਰੀਬੀ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਕੱਢਣ ਵਿੱਚ ਸਹਾਇਤਾ ਕੀਤੀ ਹੈ ਅਤੇ ਮੁੱਢਲੀ ਸਿੱਖਿਆ, ਸਿਹਤ ਅਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਵਿਕਾਸ ਵਿੱਚ ਇਸ ਦਾ ਰਿਕਾਰਡ ਕੁਝ ਗੁਆਂਢੀ ਦੇਸ਼ਾਂ ਨਾਲੋਂ ਉੱਚਾ ਹੈ।

ਪਿਛਲੀਆਂ ਦੋ ਆਮ ਚੋਣਾਂ (2014 ਅਤੇ 2018) ਵਿੱਚ ਅਵਾਮੀ ਲੀਗ ਨੇ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਜਿੱਤ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। ਮੁੱਖ ਵਿਰੋਧੀ ਗੱਠਜੋੜ ਜਿਸ ਨੇ 2014 ਦੀਆਂ ਵੋਟਾਂ ਦਾ ਬਾਈਕਾਟ ਕੀਤਾ, ਪਿਛਲੀਆਂ ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ, ਪਰ ਕਥਿਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਵਿਆਪਕ ਵੋਟ-ਧਾਂਦਲੀ ਅਤੇ ਧੋਖਾਧੜੀ ਦਾ ਇਲਜ਼ਾਮ ਲਾਇਆ।

ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਸ਼ੇਖ ਹਸੀਨਾ ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਦੇ ਬਾਨੀ ਸ਼ੇਖ ਮੁਜੀਬੁਰ ਰਹਿਮਾਨ ਦੀ ਬੇਟੀ ਹਨ ਅਤੇ 2008 ਤੋਂ ਸਰਕਾਰ ਵਿੱਚ ਹਨ

ਅਵਾਮੀ ਲੀਗ ਦੇ ਰਾਜ ਦੇ 12 ਸਾਲਾਂ ਦੇ ਕਾਰਜਕਾਲ ਦੌਰਾਨ ਗੁੰਮਸ਼ੁਦਗੀਆਂ, ਹਿਰਾਸਤੀ ਕਤਲ ਅਤੇ ਅਨੇਕਾਂ ਆਲੋਚਕਾਂ ਨੂੰ ਜੇਲ੍ਹ ਭੇਜਣ ਦੇ ਇਲਜ਼ਾਮ ਵੀ ਲੱਗੇ ਹਨ।

ਢਾਕਾ ਆਧਾਰਿਤ ਮਨੁੱਖੀ ਹੱਕ ਸੰਗਠਨ ਓਧੀਕਾਰ ਅਨੁਸਾਰ 2009 ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਹੁਣ ਤੱਕ ਗੁੰਮਸ਼ੁਦਗੀ ਦੇ 587 ਮਾਮਲੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆਏ ਹਨ - ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ 81 ਲੋਕ ਮਾਰੇ ਗਏ ਅਤੇ 149 ਅਜੇ ਵੀ ਲਾਪਤਾ ਹਨ।

ਐਮਨੈਸਟੀ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਸਾਲ 2010 ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸੈਂਕੜੇ ਲੋਕ ਐਕਸਟਰਾ ਜੁਡੀਸ਼ੀਅਲ ਕਤਲਾਂ ਦੇ ਸ਼ਿਕਾਰ ਹੋਏ ਹਨ। ਰੈਪਿਡ ਐਕਸ਼ਨ ਬਟਾਲੀਅਨ ਵਰਗੀਆਂ ਸੁਰੱਖਿਆ ਏਜੰਸੀਆਂ ਵਿੱਚ ਕਈਆਂ ਉੱਪਰ ਕਤਲਾਂ ਦੇ ਇਲਜ਼ਾਮ ਹਨ।

ਐਮਨੈਸਟੀ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਦੇ ਦੱਖਣੀ ਏਸ਼ੀਆ ਦੇ ਰਿਸਰਚਰ ਸੁਲਤਾਨ ਮੁਹੰਮਦ ਜ਼ਕਰੀਆ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਪਿਛਲੇ 10 ਸਾਲਾਂ ਦੌਰਾਨ ਅਥਾਰਟੀਆਂ ਦੇ ਅਸੀਂ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਦਮਨਕਾਰੀ ਰੁਝਾਨ ਹੁੰਦੇ ਦੇਖੇ ਹਨ। ਮਨੁੱਖੀ ਹੱਕ, ਖ਼ਾਸਕਰ ਨਾਗਰਿਕ ਅਤੇ ਸਿਆਸੀ ਹੱਕਾਂ ਨੂੰ ਗੰਭੀਰਤਾ ਨਾਲ ਕਮਜ਼ੋਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।

ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ:

ਹਾਲਾਂਕਿ ਸਰਕਾਰ ਅਗਵਾ,ਅਤੇ ਐਕਸਟਰਾ ਜੁਡੀਸ਼ੀਅਲ ਕਤਲਾਂ ਦੇ ਇਲਜ਼ਾਮਾਂ ਨੂੰ ਸਖ਼ਤੀ ਨਾਲ ਰੱਦ ਕਰਦੀ ਹੈ।

ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਦਫ਼ਤਰ ਤੋਂ ਸ਼ਾਹ ਅਲੀ ਫਰਹਾਦ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਸਰਕਾਰ ਦੀ ਕਾਨੂੰਨ ਲਾਗੂ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਏਜੰਸੀਆਂ ਵੱਲੋਂ ਕਿਸੇ ਵੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਗੈਰ ਕਾਨੂੰਨੀ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਪ੍ਰਤੀ ਸਿਫ਼ਰ ਬਰਦਾਸ਼ਤ ਨੀਤੀ ਹੈ।''

ਸ਼ਾਹ ਨੇ ਇਹ ਵੀ ਕਿਹਾ, ''ਕੁਝ ਬਦਮਾਸ਼ ਅਗਵਾ ਕਰਨ ਅਤੇ ਕਤਲੇਆਮ ਕਰਨ ਲਈ ਸੁਰੱਖਿਆ ਏਜੰਸੀਆਂ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰ ਲੈਂਦੇ ਹਨ।''

ਸਰਕਾਰ 26 ਮਾਰਚ ਨੂੰ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਤੋਂ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਦੀ 50ਵੀਂ ਵਰ੍ਹੇਗੰਢ ਮਨਾ ਰਹੀ ਹੈ। ਇਸ ਦੌਰਾਨ ਆਜ਼ਾਦੀ ਨੂੰ ਖੋਰਾ ਲਾਉਣ ਦੇ ਇਲਜ਼ਾਮ ਸਰਕਾਰ ਨੂੰ ਇੱਕ ਵਾਰ ਮੁੜ ਸਚਾਉਣ ਲੱਗੇ ਹਨ।

ਇਸ ਮਹੀਨੇ ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਆਪਣੇ ਬਾਨੀ ਸ਼ੇਖ ਮੁਜੀਬੁਰ ਰਹਿਮਾਨ ਤੇ ਸ਼ੇਖ ਹਸੀਨਾ ਦੇ ਪਿਤਾ ਦੀ ਜਨਮ ਸ਼ਤਾਬਦੀ ਵੀ ਮਨਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।

ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਦੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਦੀ ਜੰਗ, 1971

ਵਿਰੋਧੀ ਧਿਰ ਦੇ ਨੇਤਾ ਅਤੇ ਕਾਰਕੁਨ ਦਲੀਲ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਅਜਿਹੇ ਇਤਿਹਾਸਕ ਸਮਾਗਮਾਂ ਮੌਕੇ ਏਕਤਾ ਹੋਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਸਿਆਸੀ ਫੁੱਟ ਗਹਿਰੀ ਹੋ ਰਹੀ ਹੈ।

ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼...


...ਸਰਪੰਚ ਦਾ ਵੀ ਮੁੰਡਾ ਮੁਲਜ਼ਮਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ

ਇਸੇ ਸਾਲ ਮਾਰਚ ਮਹੀਨੇ 'ਚ ਪੀੜਤ ਕੁੜੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਨਾਲ ਹੋਏ ਗੈਂਗਰੇਪ ਦੀ ਜੋ ਐਫਆਈਆਰ ਦਰਜ ਕਰਵਾਈ ਸੀ, ਉਸ ਵਿੱਚ ਸ਼ਿਵਮ ਤ੍ਰਿਵੇਦੀ ਦੇ ਨਾਲ ਪਿੰਡ ਦੀ ਸਰਪੰਚ ਸ਼ਾਂਤੀ ਦੇਵੀ ਦੇ ਮੁੰਡੇ ਦਾ ਵੀ ਨਾਂ ਸੀ।

ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਸ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ ਗ੍ਰਿਫ਼ਤਾਰੀ ਸਿਰਫ਼ ਸ਼ਿਵਮ ਦੀ ਹੀ ਹੋਈ ਸੀ। ਮੁਲਜ਼ਮਾਂ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀ ਮੰਗ ਹੈ ਕਿ ਪੂਰੇ ਮਾਮਲੇ ਦੀ ਸੀਬੀਆਈ ਜਾਂਚ ਕਰਵਾਈ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਜੋ ਸੱਚ ਸਾਹਮਣੇ ਆ ਸਕੇ।

ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ:

ਪੀੜਤ ਅਤੇ ਮੁਲਜ਼ਮ ਦੋਵਾਂ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਦੇ ਸਨ ਚੰਗੇ ਸਬੰਧ

ਕੁੜੀ ਨੂੰ ਅੱਗ ਲਾ ਕੇ ਸਾੜਨ ਵਾਲੀ ਘਟਨਾ ਵੀਰਵਾਰ ਸਵੇਰੇ ਕਰੀਬ 4 ਵਜੇ ਦੀ ਹੈ। ਪੀ... ਬਾਕੀ ਲੇਖ ਲਿਖੋ:

ਿੰਦੇ ਹਨ, "ਇਨ੍ਹਾਂ ਮੁੰਡਿਆਂ ਨੂੰ ਅਸੀਂ ਬਚਪਨ ਤੋਂ ਹੀ ਜਾਣਦੇ ਹਾਂ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਦੇ ਕੁਝ ਅਜਿਹਾ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਕੋਈ ਸ਼ਿਕਾਇਤ ਹੁੰਦੀ। ਸਮਝ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਆ ਰਿਹਾ ਕਿ ਐਨੀ ਘਿਨਾਉਣੀ ਵਾਰਦਾਤ ਨੂੰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਿਵੇਂ ਅੰਜਾਮ ਦਿੱਤਾ। ਸਾਡੇ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਅੱਜ ਤੱਕ ਅਜਿਹੀ ਕੋਈ ਘਟਨਾ ਨਹੀਂ ਹੋਈ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਸਾਨੂੰ ਲਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸਾਡੇ ਪਿੰਡ ਦਾ ਕੋਈ ਸ਼ਖ਼ਸ ਐਨਾ ਵੱਡਾ ਅਪਰਾਧੀ ਹੈ ਕਿ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਜ਼ਿੰਦਾ ਸਾੜ ਦੇਵੇ।''

ਉਨਾਓ ਵਿੱਚ ਇਸ ਘਟਨਾ ਨੂੰ ਸ਼ੁਰੂ ਤੋਂ ਦੇਖ ਰਹੇ ਕਈ ਪੁਲਿਸ ਅਧਿਕਾਰੀ ਵੀ ਸੀਤਾਰਾਮ ਦੇ ਖਦਸ਼ਿਆਂ ਨਾਲ ਸਹਿਮਤੀ ਜਤਾਉਂਦੇ ਹਨ ਪਰ ਇਸ ਬਾਰੇ ਵਿੱਚ ਉਹ ਅਧਿਕਾਰਤ ਰੂਪ ਨਾਲ ਕੁਝ ਵੀ ਕਹਿਣ ਤੋਂ ਬਚਦੇ ਹਨ।

ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਇਸ ਗੱਲ 'ਤੇ ਵੀ ਇਤਰਾਜ਼ ਹੈ ਕਿ ਹੋਰਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਮੀਡੀਆ ਵੀ ਪੀੜਤ ਪੱਖ ਪ੍ਰਤੀ ਵੱਧ ਹਮਦਰਦੀ ਵਿਖਾ ਰਹੀ ਹੈ।

ਉੱਥੇ ਹੀ ਪੁਲਿਸ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਘਟਨਾ ਦੇ ਹਰ ਪਹਿਲੂ ਦੀ ਜਾਂਚ ਕੀਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ। ਆਈਜੀ ਲਾਅ ਐਂਡ ਆਰਡਰ ਪ੍ਰਵੀਨ ਕੁਮਾਰ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ, "ਪੀੜਤਾ ਦੇ ਬਿਆਨ ਦੇ ਆਧਾਰ 'ਤੇ ਪੰਜਾਂ ਮੁਲਜ਼ਮਾਂ ਨੂੰ ਗ੍ਰਿਫ਼ਤਾਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਸਾਰੇ ਸਬੂਤ ਇਕੱਠਾ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ। ਸਾਡੀ ਪਹਿਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਛੇਤੀ ਤੋਂ ਛੇਤੀ ਇਸ ਗੱਲ ਦਾ ਪਤਾ ਕਰੀਏ ਕਿ ਅਸਲੀ ਦੋਸ਼ੀ ਕੌਣ ਹੈ। ਦੋਸ਼ੀਆਂ ਨੂੰ ਸਖ਼ਤ ਸਜ਼ਾ ਦਵਾਉਣ ਲਈ ਪਹਿਲ ਹੈ।''

ਫਿਲਹਾਲ ਪੁਲਿਸ ਮਾਮਲੇ ਦੀ ਜਾਂਚ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ। ਪਰ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ ਹਰ ਸ਼ਖ਼ਸ ਇਸ ਲਈ ਦੁਖ਼ੀ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਦੋਵੇਂ ਹੀ ਪੱਖ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਆਪਣੇ ਹਨ। ਦੁਨੀਆਂ ਨੂੰ ਅਲਵਿਦਾ ਕਹਿ ਚੁੱਕੀ ਕੁੜੀ ਵੀ ਤੇ ਸਲਾਖਾਂ ਪਿੱਛੇ ਪਹੁੰਚਣ ਵਾਲੇ ਮੁਲਜ਼ਮ ਵੀ।

ਇਹ ਵੀਡੀਓਜ਼ ਵੀ ਵੇਖੋ

(ਬੀਬੀਸੀ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਲ FACEBOOK, INSTAGRAM, TWITTERਅਤੇ YouTube 'ਤੇ ਜੁੜੋ।)


...ਸਲਾ ਕੀਤਾ ਕਿ ਦੋਵੇਂ ਕੰਪਨੀਆਂ ਦੀ ਸਹਿਮਤੀ ਨਾਲ, ਇਹ ਟੈਸਟ ਕਿੱਟਾਂ ਸਿਰਫ਼ 400 ਰੁਪਏ ਪ੍ਰਤੀ ਕਿੱਟ ਦੇ ਹਿਸਾਬ ਨਾਲ ਸਰਕਾਰ ਨੂੰ ਵੇਚੀਆਂ ਜਾਣਗੀਆਂ।

ਇੱਥੇ ਇਹ ਪਤਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸਰਕਾਰ 245 ਰੁਪਏ ਵਾਲੀ ਕਿੱਟ 600 ਰੁਪਏ ਵਿੱਚ ਖਰੀਦ ਰਹੀ ਹੈ ਅਰਥਾਤ ਦੁੱਗਣੇ ਤੋਂ ਵੀ ਵੱਧ ਕੀਮਤ ਵਿੱਚ।

ਰੇਅਰ ਮੈਟਾਬੋਲਿਕਸ ਕੰਪਨੀ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ 22 ਮਈ 2015 ਨੂੰ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ, ਜਿਸਦਾ ਪਤਾ ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਦੁਆਰਕਾ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਦਰਜ ਹੈ।

ਕੰਪਨੀ ਦੇ ਤਿੰਨ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ, ਕ੍ਰਿਪਾ ਸ਼ੰਕਰ ਗੁਪਤਾ, ਸ਼ੋਭਾ ਦੱਤਾ ਅਤੇ ਸ਼ੈਲੇਸ਼ ਪਾਂਡੇ, ਹਨ। ਸਾਲ 2019 ਵਿੱਚ ਕੰਪਨੀ ਦਾ ਕਾਰੋਬਾਰ 6.19 ਕਰੋੜ ਰੁਪਇਆ ਦਾ ਸੀ। ਅਖਬਾਰ ਬਿਜ਼ਨਸ ਟੂਡੇ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਕੰ... ਬਾਕੀ ਲੇਖ ਲਿਖੋ:

ੰ ਜਾਂਚ ਲਈ ਵਰਤਣ ਦੀ ਸਿਫਾਰਸ਼ ਕਰਦੀ ਹੈ।

 RT-PCR ਕਿੱਟ ਦੀ ਕੀਮਤ ਵਿੱਚ ਵੀ ਗੜਬੜੀ

ਜਦੋਂ ਪੂਰੇ ਦੇਸ ਵਿੱਚ ਕਿੱਟ ਦੀ ਕੀਮਤ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਰਾਜਨੀਤੀ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਈ ਤਾਂ ਰਾਹੁਲ ਗਾਂਧੀ ਨੇ ਵੀ ਸੋਮਵਾਰ ਸਵੇਰੇ ਟਵੀਟ ਕੀਤਾ।

ਟਵੀਟ ਵਿੱਚ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਲਿਖਿਆ, "ਜਦੋਂ ਪੂਰਾ ਦੇਸ ਕੋਵਿਡ -19 ਤਬਾਹੀ ਨਾਲ ਲੜ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਵੀ ਕੁਝ ਲੋਕ ਮੁਨਾਫ਼ਾ ਕਮਾਉਣ ਤੋਂ ਨਹੀਂ ਕਤਰਾਉਂਦੇ। ਇਸ ਭ੍ਰਿਸ਼ਟ ਮਾਨਸਿਕਤਾ 'ਤੇ ਸ਼ਰਮ ਆਉਂਦੀ ਹੈ। ਅਸੀਂ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਤੋਂ ਮੰਗ ਕਰਦੇ ਹਾਂ ਕਿ ਇਹ ਮੁਨਾਫਾਖੋਰਾਂ ਉੱਤੇ ਸਖ਼ਤ ਕਾਰਵਾਈ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇ। ਦੇਸ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕਦੇ ਮੁਆਫ਼ ਨਹੀਂ ਕਰੇਗਾ।"

ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਕਾਂਗਰਸ ਨੇਤਾ ਡਾ. ਉਦਿਤ ਰਾਜ ਨੇ ਵੀ ਇੱਕ ਟਵੀਟ ਦੇ ਨਾਲ ਇੱਕ ਫੋਟੋ ਸਾਂਝੀ ਕਰਦਿਆਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਇਸ ਵਿੱਚ ਇੰਨੀ ਸੱਚਾਈ ਹੈ, ਮੈਨੂੰ ਨਹੀਂ ਪਤਾ।

ਟਵੀਟ ਦੇ ਨਾਲ ਜਿਹੜੀ ਫੋਟੋ ਸੀ, ਉਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਗੈਰ-ਪ੍ਰਮਾਣਿਤ ਅਕਾਊਂਟ ਤੋਂ ਲਿਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ, "ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ 17 ਕੰਪਨੀਆਂ 500 ਰੁਪਏ ਵਿੱਚ ਕਿੱਟ ਦੇਣ ਲਈ ਤਿਆਰ ਸਨ, ਪਰ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਨੇ ਇਹ ਠੇਕਾ ਇੱਕ ਗੁਜਰਾਤੀ ਕੰਪਨੀ ਨੂੰ ਦਵਾ ਦਿੱਤਾ। ਜੈ ਹੋ ਮੋਦੀ ਜੀ।"

ਡਾ. ਉਦਿਤ ਰਾਜ ਦੇ ਟਵੀਟ ਦਾ ਜਵਾਬ ਦਿੰਦਿਆਂ ਆਈਸੀਐਮਆਰ ਨੇ ਲਿਖਿਆ, "ਇਹ ਝੂਠੀ ਖ਼ਬਰ ਹੈ। ਆਈਸੀਐਮਆਰ ਨੇ RT-PCR ਕਿੱਟ ਲਈ 740-1150 ਰੁਪਏ ਕਿੱਟ ਦਾ ਮੁੱਲ ਤੈਅ ਕੀਤਾ ਹੈ ਅਤੇ ਰੈਪਿਡ ਟੈਸਟ ਲਈ 528-795 ਰੁਪਏ ਦਾ ਮੁੱਲ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕੀਤਾ ਹੈ।"

"ਜੇ ਕੋਈ ਕੰਪਨੀ ਇਹ ਕਿੱਟ ਘੱਟ ਕੀਮਤ 'ਤੇ ਸਰਕਾਰ ਨੂੰ ਦੇ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਕੇਂਦਰੀ ਸਿਹਤ ਮੰਤਰਾਲੇ ਦੇ ਸੰਯੁਕਤ ਸਕੱਤਰ ਖੋਜ ਵਿਭਾਗ ਦੇ ਅਨੂ ਨਾਗਰ ਨੂੰ ਜਾਂ ਆਈਸੀਐਮਆਰ ਨਾਲ ਸੰਪਰਕ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ।"

ਆਰਟੀ-ਪੀਸੀਆਰ ਟੈਸਟ ਕਿੱਟ ਜਿਸ ਲਈ ਆਈਸੀਐਮਆਰ ਨੇ ਆਪਣੇ ਟਵੀਟ ਵਿੱਚ 740-1150 ਰੁਪਏ ਦਾ ਹਵਾਲਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਟੈਸਟ ਕਿੱਟ ਲਈ ਨਿੱਜੀ ਲੈਬਾਂ ਲੋਕਾਂ ਤੋਂ 4500 ਰੁਪਏ ਲੈ ਰਹੇ ਹਨ।

ਇਸਦੇ ਲਈ ਆਈਸੀਐਮਆਰ ਨੇ ਇੱਕ ਨੋਟੀਫਿਕੇਸ਼ਨ ਜਾਰੀ ਕਰਕੇ ਕਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਕੋਈ ਵੀ ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ ਲੈਬ ਕੋਰੋਨਾ ਟੈਸਟ ਲਈ 4500 ਰੁਪਏ ਤੋਂ ਵੱਧ ਨਹੀਂ ਵਸੂਲ ਸਕਦੀ।

ਅਜਿਹੀ ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ, ਸਵਾਲ ਇਹ ਉੱਠਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸਰਕਾਰ 1150 ਰੁਪਏ ਵਾਲੀ ਕਿੱਟ ਲਈ 4500 ਰੁਪਏ ਕਿਉਂ ਲੈ ਰਹੀ ਹੈ?

ਸਰਕਾਰ 1150 ਰੁਪਏ ਵਾਲੀ ਕਿੱਟ ਲਈ 4500 ਰੁਪਏ ਕਿਉਂ ਲੈ ਰਹੀ ਹੈ?

ਟੈਸਟਿੰਗ ਕਿੱਟ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਪਹਿਲਾਂ ਵੀ ਉਠੇ ਸਵਾਲ

ਦਰਅਸਲ ਇਹ ਪਹਿਲਾ ਮੌਕਾ ਨਹੀਂ ਹੈ ਜਦੋਂ ਕੋਵਿਡ-19 ਟੈਸਟ ਕਿਟ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਸਵਾਲ ਉੱਠ ਰਹੇ ਹੋਣ। ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਵੀ ਸੁਪਰੀਮ ਕੋਰਟ ਵਿੱਚ ਕੋਵਿਡ-19 ਦੀ ਹਰ ਤਰੀਕੇ ਦੀ ਟੈਸਟਿੰਗ ਨੂੰ ਫ੍ਰੀ ਕਰਵਾਉਣ ਦੀ ਮੰਗ ਦੀ ਪਟੀਸ਼ਨ ਪਾਈ ਗਈ ਸੀ।

8 ਅਪ੍ਰੈਲ ਨੂੰ ਇਸ ਪਟੀਸ਼ਨ ਦੀ ਸੁਣਵਾਈ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਸੁਪਰੀਮ ਕੋਰਟ ਨੇ ਕਿਹਾ ਸੀ ਕਿ ਨਿੱਜੀ ਲੈਬਜ਼ ਵਿੱਚ ਫ੍ਰੀ ਵਿੱਚ ਕੋਵਿਡ-19 ਦਾ ਟੈਸਟ ਹੋਵੇ। ਉਸ ਵੇਲੇ ਗੱਲ RT-PCR ਟੈਸਟ ਦੀ ਹੀ ਗੱਲ ਹੋ ਰਹੀ ਸੀ।

ਕੋਵਿਡ-19 ਦਾ ਟੈਸਟ ਮੁਫ਼ਤ ਹੋਵੇ, ਸੁਪਰੀਮ ਕੋਰਟ...


...ਸਵਾਮੀ ਅਵਿਮੁਕਤੇਸ਼ਵਰਾਨੰਦ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, "ਅਯੁੱਧਿਆ ਵਿੱਚ ਮਸਜਿਦ ਢਾਹੁਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਰਾਮ ਲਲਾ ਟਰੱਸਟ ਮੰਦਰ ਨਿਰਮਾਣ ਦੇ ਹੀ ਮਕਸਦ ਨਾਲ ਹੈ।"

"ਮੰਦਰ ਨਿਰਮਾਣ ਧਰਮਾਚਾਰਿਆ ਦੇ ਹੀ ਮਾਧਿਅਮ ਨਾਲ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਸਾਨੂੰ ਕਿਸੇ ਸਰਕਾਰੀ ਮਦਦ ਅਤੇ ਦਖ਼ਲ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਜੇਕਰ ਇਸ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮਨ-ਮਰਜ਼ੀ ਕੀਤੀ ਤਾਂ ਅਸੀਂ ਅਦਾਲਤ 'ਚ ਵੀ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਾਂ।"

ਉੱਥੇ ਹੀ ਨਿਰਮੋਹੀ ਅਖਾੜੇ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਜੋ ਵੀ ਨਵਾਂ ਟਰੱਸਟ ਬਣੇ ਉਸ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਅਹਿਮ ਭੂਮਿਕਾ ਹੋਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।

ਨਿਰਮੋਹੀ ਅਖਾੜੇ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਪਰੀਮ ਕੋਰਟ ਨੇ ਆਪਣੇ ਫੈਸਲੇ ਵਿੱਚ ਵੀ ਕੀਤੀ ਹੈ।

ਰਾਮ ਜਨਮ... ਬਾਕੀ ਲੇਖ ਲਿਖੋ:

ਦੇ ਤਹਿਤ ਨਵਾਂ ਟਰੱਸਟ ਬਣੇ।"

"ਪਹਿਲਾਂ ਤੋਂ ਜੋ ਟਰੱਸਟ ਰਾਮ ਮੰਦਰ ਦੇ ਨਿਰਮਾਣ ਦੇ ਨਾਮ 'ਤੇ ਬਣੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਆਪਣੀਆਂ ਜਾਇਦਾਦਾਂ ਅਤੇ ਇਸ ਲਈ ਇਕੱਠਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਚੰਦਾ ਆਦਿ ਇਸ ਦੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਟਰੱਸਟ ਨੂੰ ਸੌਂਪ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ। ਸਰਕਾਰ ਨੂੰ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਜੋ ਲੋਕ ਅਜਿਹਾ ਨਾ ਕਰਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲੋਂ ਜ਼ਬਰੀ ਲਿਆ ਜਾਵੇ।"

ਸਤੇਂਦਰ ਦਾਸ ਕਿਸੇ ਦਾ ਨਾਮ ਤਾਂ ਨਹੀਂ ਲੈਂਦੇ ਪਰ ਨਿਰਮੋਹੀ ਅਖਾੜੇ ਦੇ ਮਹੰਤ ਦਿਨੇਂਦਰ ਦਾਸ ਸਿੱਧੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਵਿਸ਼ਵ ਹਿੰਦੂ ਪ੍ਰੀਸ਼ਦ ਨੂੰ ਮੰਦਰ ਨਿਰਮਾਣ ਦੇ ਨਾਮ 'ਤੇ ਇਕੱਠਾ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਇੱਟਾਂ, ਪੱਥਰ ਅਤੇ ਇੱਥੋਂ ਤੱਕ ਕਿ ਨਗਦੀ ਵੀ ਸਰਕਾਰ ਨੂੰ ਸੌਂਪ ਦੇਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।

ਆਡੀਓ ਕਲਿਪ ਨਾਲ ਹਲਚਲ

ਪਰ ਵਿਸ਼ਵ ਹਿੰਦੂ ਪ੍ਰੀਸ਼ਦ ਇਸ ਨੂੰ ਇੰਨੀ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਸੌਂਪ ਦੇਵੇਗਾ, ਅਜਿਹਾ ਲਗਦਾ ਨਹੀਂ ਹੈ।

ਵੀਐੱਚਪੀ ਬੁਲਾਰੇ ਸ਼ਰਦ ਸ਼ਰਮਾ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਕੇਂਦਰ ਸਰਕਾਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕੰਮ ਨੂੰ ਨਜ਼ਰ ਅੰਦਾਜ਼ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹੈ।

ਸ਼ਰਦ ਸ਼ਰਮਾ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, "ਅਸੀਂ ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਮੰਦਰ ਨਿਰਮਾਣ ਵਿੱਚ ਲੱਗੇ ਹੋਏ ਹਾਂ, ਸਾਡੇ ਸੰਗਠਨ ਨੇ ਇਸ ਅੰਦੋਲਨ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਦੇਸ-ਵਿਦੇਸ਼ ਦੇ ਸਾਰੇ ਹਿੰਦੂਆਂ ਦਾ ਸਾਨੂੰ ਸਮਰਥਨ ਅਤੇ ਸਹਿਯੋਗ ਮਿਲਿਆ ਹੈ। ਮੈਂ ਇਸ ਗੱਲ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਆਸਵੰਦ ਹਾਂ ਕਿ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਮੋਦੀ ਸਾਡੇ ਕੋਲੋਂ ਸਲਾਹ ਲੈਣਗੇ।"

ਮੰਦਰ ਨਿਰਮਾਣ ਲਈ ਬਣਨ ਵਾਲੇ ਟਰੱਸਟ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਚੱਲ ਰਹੇ ਇਸ ਵਿਵਾਦ ਵਿੱਚ ਦੋ ਮਹੰਤਾਂ ਵਿਚਾਲੇ ਹੋਈ ਇੱਕ ਗੱਲਬਾਤ ਦੇ ਵਾਈਰਲ ਵੀਡੀਓ ਨੇ ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਘਿਓ ਦਾ ਕੰਮ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।

ਅਯੁੱਧਿਆ ਵਿੱਚ ਸੰਤ ਭਾਈਚਾਰੇ ਵਿਚਾਲੇ ਚੱਲ ਰਹੇ ਇੱਕ ਆਡੀਓ ਕਲਿਪ ਵਿੱਚ ਰਾਮ ਮੰਦਰ ਅੰਦੋਲਨ 'ਚ ਸਰਗਰਮ ਰਹੇ ਵੀਐੱਚਪੀ ਨੇਤਾ ਅਤੇ ਭਾਜਪਾ ਦੇ ਸਾਬਕਾ ਸੰਸਦ ਮੈਂਬਰ ਰਾਮਵਿਲਾਸ ਵੇਦਾਂਤੀ ਕਹਿ ਰਹੇ ਹਨ ਕਿ ਉਹ ਮੰਦਰ ਟਰੱਸਟ ਦਾ ਮੁਖੀ ਬਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ।

ਭਾਵੇਂ ਬੀਬੀਸੀ ਨੇ ਇਸ ਆਡੀਓ ਕਲਿਪ ਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਹੈ ਪਰ ਇਸ ਕਲਿਪ ਨੇ ਅਯੁੱਧਿਆ ਦੇ ਸੰਤਾਂ 'ਚ ਕਾਫੀ ਹਲਚਲ ਪੈਦਾ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਹੈ।

ਇਹ ਆਡੀਓ ਕਲਿਪ ਕਥਿਤ ਰੂਪ ਨਾਲ ਰਾਮਵਿਲਾਸ ਵੇਦਾਂਤੀ ਅਤੇ ਤਪਸਵੀ ਛਾਉਣੀ ਦੇ ਮੁੱਖ ਮਹੰਤ ਪਰਹੰਸਦਾਸ ਦੇ ਵਿਚਾਲੇ ਗੱਲਬਾਤ ਦਾ ਹੈ।

ਇਸੇ ਆਡੀਓ ਕਲਿਪ ਵਿੱਚ ਮਹੰਤ ਪਰਮਹੰਸ ਦਾਸ ਕਥਿਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਰਾਮ ਜਨਮਭੂਮੀ ਟਰੱਸਟ ਦੇ ਮੁੱਖ ਮਹੰਤ ਨ੍ਰਿਤਿਆਗੋਪਾਲ ਦਾਸ ਦੇ ਸਮਰਥਕ ਸਾਧੂਆਂ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਘਰ 'ਤੇ ਹਮਲਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ।

ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ-

ਆਦਿਤਿਆਨਾਥ ਨੂੰ ਇਸ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਿਲ ਕਰਨ ਦਾ ਇਸ ਲਈ ਵਿਰੋਧ ਕਰਦੇ ਸੁਣਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਰਾਮਾਨੰਦ ਸੰਪਰਦਾਇ ਨਾਲ ਨਾ ਆ ਕੇ ਨਾਥ ਸੰਪਰਦਾਇ ਤੋਂ ਆਉਂਦੇ ਹਨ।

ਭਾਵੇਂ ਕਿ ਰਾਮਵਿਲਾਸ ਵੇਦਾਂਤੀ ਇਸ ਗੱਲਬਾਤ ਤੋਂ ਸਾਫ਼ ਇਨਕਾਰ ਕਰਦੇ ਹਨ ਜਦਕਿ ਪਰਮਹੰਸਦਾਸ ਇਸ ਮੁੱਦੇ 'ਤੇ ਹੁਣ ਕੁਝ ਵੀ ਨਹੀਂ ਬੋਲ ਰਹੇ ਹਨ ਪਰ ਮਹੰਤ ਨ੍ਰਿਤਿਆਗੋਪਾਲ ਦਾਸ ਤੋਂ ਉਪਰ ਪਰਮਹੰਸ ਕਈ ਗੰਭੀਰ ਇਲਜ਼ਾਮ ਲਗਾ ਰਹੇ ਹਨ।

ਅਯੱਧਿਆ ਵਿੱਚ ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਮੰਦਰ...


...ਸਵੇਰੇ ਸਵੇਰੇ ਹਸਪਤਾਲ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਧੀ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ।

ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ

ਰੋਜ਼ਾਮੰਡ ਲਈ 15 ਫ਼ਰਵਰੀ, 2013 ਦੀ ਉਹ ਰਾਤ ਕਿਸੇ ਬੁਰੇ ਸੁਫ਼ਨੇ ਵਰਗੀ ਹੈ ਜਦੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਧੀ ਨੇ ਸਾਹ ਲੈਣਾ ਬੰਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ

ਜਾਂਚ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ

ਰੋਜ਼ਾਮੰਡ ਨੇ ਹਸਪਤਾਲ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਧੀ ਦੇ "ਸਿਰ ਤੋਂ ਪੈਰਾਂ" ਤੱਕ ਦੇ ਟਿਸ਼ੂ ਸੈਂਪਲ ਲੈ ਲੈਣ। ਉਹ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਦੇਹ ਨੂੰ ਕਬਰ ਵਿੱਚੋਂ ਕੱਢਣ ਬਾਰੇ ਸੁਣਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਉਹ ਅਜਿਹਾ ਨਹੀਂ ਸਨ ਚਾਹੁੰਦੇ।

ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਾਨੂੰਨੀ ਸਲਾਹ ਲਈ ਅਤੇ ਕਈ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਗੱਲ ਕੀਤੀ। 2015 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰੋਫ਼ੈਸਰ (ਹੁਣ ਸਰ) ਸਟੀਫ਼ਨ ਹੋਲਗੇਟ, ਜੋ ਇੱਕ ਸਰਕਾਰੀ ਸਲਾਹਕਾਰ  ਹੋਣ ਦੇ ਨਾ... ਬਾਕੀ ਲੇਖ ਲਿਖੋ:

ੇਗਾ ਕਿ ਕੀ ਕੇਂਦਰ ਅਤੇ ਸਥਾਨਕ ਸਰਕਾਰ ਲੂਈਸ਼ਮ ਨੂੰ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਰੱਖਣ ਲਈ ਹੋਰ ਵੀ ਕੁਝ ਕਰ ਸਕਦੀਆਂ ਸਨ।

ਸਰਕਾਰ ਦਾ ਅੰਦਾਜ਼ਾ ਹੈ ਕਿ ਯੂਕੇ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਿਤ ਹਵਾ ਵਿੱਚ ਲੰਬਾ ਸਮਾਂ ਰਹਿਣ ਨਾਲ ਮਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਇੱਕ ਸਾਲ ਵਿੱਚ 30 ਹਜ਼ਾਰ ਤੋਂ ਵੱਧ ਰਹੀ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਕਿਸੇ ਵਿਅਕਤੀ ਦੀ ਮੌਤ ਦਾ ਇਸ ਨਾਲ ਕੋਈ ਸਿੱਧਾ ਸੰਬੰਧ ਨਹੀਂ ਮਿਲਿਆ।

ਤਾਂ ਕੀ ਛੋਟੀ ਬੱਚੀ ਏਲਾ ਪਹਿਲੀ ਇਨਸਾਨ ਹੋਵੇਗੀ ਜਿਸਦੀ ਮੌਤ ਦਾ ਸਿੱਧਾ ਸੰਬੰਧ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਿਤ ਹਵਾ ਨਾਲ ਹੋਵੇਗਾ?

ਰੋਜ਼ਾਮੰਡ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਉਹ ਆਪਣੀ ਬੇਟੀ ਦੀ ਮੌਤ ਦੀ ਜਾਂਚ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਸਿਹਤ ਕਰਮੀ 'ਤੇ ਇਲਜ਼ਾਮ ਲਗਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਨਹੀਂ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ। ਨਾਂ ਹੀ ਤਾਜ਼ਾ ਜਾਂਚ ਦੇ ਨਤੀਜਿਆਂ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਪਹਿਲਾਂ ਤੋਂ ਹੀ ਕੋਈ ਰਾਇ ਬਣਾ ਰਹੇ ਹਨ।

ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸ਼ੱਕ ਨਹੀਂ ਕਿ ਉਹ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਟੀਮ ਕਿਸ ਨਤੀਜੇ ਦੀ ਆਸ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ। ਜੇ ਇਹ ਸਾਬਿਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਏਲਾ (ਸ਼ਾਇਦ ਦੁਨੀਆਂ 'ਚ) ਪਹਿਲੀ ਸ਼ਖ਼ਸ ਹੋਵੇਗੀ ਜਿਸਦੀ ਮੌਤ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਿਤ ਹਵਾ ਕਰਕੇ ਹੋਈ, ਤਾਂ ਇਹ ਵੱਡੇ ਬਦਲਾਅ ਵੱਲ ਇਸ਼ਾਰਾ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।

ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ:

(ਬੀਬੀਸੀ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਲ FACEBOOK, INSTAGRAM, TWITTERਅਤੇ YouTube 'ਤੇ ਜੁੜੋ।)


...ਸ਼ ਚ ਕੋਰੋਨਾਵਾਇਰਸ ਦੇ ਦੋ ਮਾਮਲੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆਏ ਹਨ। ਦੋਵੇਂ ਮਾਮਲੇ ਕਾਂਗੜਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਤੋਂ ਹਨ। ਸਿੰਗਾਪੁਰ ਤੋਂ ਪਰਤਣ ਵਾਲੀ 63 ਸਾਲ ਦੀ ਔਰਤ ਅਤੇ ਦੁਬਈ ਤੋਂ ਆਉਣ ਵਾਲੇ 32 ਸਾਲ ਦੇ ਇੱਕ ਨੌਜਵਾਨ ਨੂੰ ਕੋਰੋਨਾਵਾਇਰਸ ਪੌਜ਼ੀਟਿਵ ਪਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ।

ਭਾਰਤ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਨੇ ਲੌਕਡਾਊਨ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਟਵੀਟ ਕੀਤਾ ਹੈ ਅਤੇ ਕਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਬਾਰੇ ਕਈ ਲੋਕ ਹਾਲੇ ਵੀ ਗੰਭੀਰ ਨਹੀਂ ਹਨ।

ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਲੋਕਾਂ ਤੋਂ ਅਪੀਲ ਕੀਤੀ ਹੈ ਕਿ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ, ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰ ਨੂੰ ਬਚਾਓ ਅਤੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ਾਂ ਦੀ ਗੰਭੀਰਤਾ ਨਾਲ ਪਾਲਣ ਕਰੋ।

ਭਾਰਤ ਦੇ 22 ਸੂਬਿਆਂ ਦੇ ਘੱਟੋ ਘੱਟ 75 ਜ਼ਿਲ੍ਹਿਆਂ ਵਿੱਚ ਲੌਕਡਾਊਨ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਤਹਿਤ ਲੋੜੀਂਦੀਆਂ ਵਸ... ਬਾਕੀ ਲੇਖ ਲਿਖੋ:

ਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਕੀਤੀ ਹੈ।

ਬੀਬੀਸੀ ਪੰਜਾਬੀ ਲਈ ਪਾਲ ਸਿੰਘ ਨੌਲੀ ਨੂੰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨਵੇਂ ਮਾਮਲਿਆਂ ਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਨਵਾਂ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਸਿਵਿਲ ਸਰਜਨ ਡਾ. ਰਜਿੰਦਰ ਭਾਟੀਆ ਨੇ ਕੀਤੀ ਹੈ।

ਇਨ੍ਹਾਂ ਨਵੇਂ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ 5 ਮਾਮਲੇ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਕੋਰੋਨਾਵਾਇਰਸ ਕਰਕੇ ਨਵਾਂ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਹੋਈ ਵਿਅਕਤੀ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਤੋਂ ਹੀ ਹਨ।

ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਮ੍ਰਿਤਕ ਦੇ ਨਾਲ ਇਟਲੀ ਤੋਂ ਪਰਤੇ ਦੋ ਵਿਅਕਤੀ ਵੀ ਇਨ੍ਹਾਂ ਸੱਤ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹਨ।

ਡਿਪਟੀ ਕਮਿਸ਼ਨਰ ਵਿਨੈ ਬਬਲਾਨੀ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਨਵਾਂ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਹੋਰ ਪਿੰਡਾਂ ਨੂੰ ਸੀਲ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਹੁਣ ਤੱਕ ਨਵਾਂ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਤਿੰਨ ਪਿੰਡ ਸੀਲ ਕੀਤੇ ਜਾ ਚੁੱਕੇ ਹਨ।

ਜਾਣੋ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਲੌਕਡਾਊਨ ਦਾ ਮਤਲਬ ਕੀ ਹੈ, ਇਸ ਵੀਡੀਓ ਰਾਹੀਂ

ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਵੱਲੋਂ ਲੌਕਡਾਊਨ ਲਈ ਜਾਰੀ ਕੀਤੀਆਂ ਹਦਾਇਤਾਂ

1. ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਵਿੱਚ ਸਾਰੀਆਂ ਦੁਕਾਨਾਂ, ਦਫ਼ਤਰ, ਫੈਕਟਰੀਆਂ, ਗਡਾਊਨ ਆਦਿ 31 ਮਾਰਚ ਤੱਕ ਬੰਦ ਰਹਿਣਗੇ।

2. ਬੱਸ ਸਰਵਿਸ, ਟੈਕਸੀ, ਆਟੋ ਵੀ ਨਹੀਂ ਚੱਲਣਗੇ।

3. ਸਿਰਫ਼ ਹਸਪਤਾਲ, ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ, ਏਅਰਪੋਰਟ, ਬਸ ਸਟੈਂਡ ਲਈ ਹੀ ਗੱਡੀਆਂ ਚੱਲ ਸਕਣਗੀਆਂ ਪਰ ਉਹ ਵੀ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਰੂਟ ਤੇ।

4. ਜਿਹੜੇ 9 ਮਾਰਚ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਭਾਰਤ ਆਏ ਹਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਜਿੰਨੇ ਲੋਕ ਵੀ ਸੰਪਰਕ ਵਿੱਚ ਆਏ। ਉਹ ਸਾਰੇ ਸਖਤ ਤੌਰ ਤੇ ਸੈਲਫ     ਕੁਆਰੰਟੀਨ ਰਹਿਣਗੇ।

5. ਕੋਈ ਵੀ ਸ਼ਖ਼ਸ ਬਾਹਰੋਂ ਆਇਆ ਹੈ ਤਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਰਜਿਸਟਰਡ ਕਰਕੇ ਸੈਲਫ ਕੁਆਰੰਟੀਨ ਕਰਨਾ ਹੋਵੇਗਾ ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਕਾਨੂੰਨੀ ਕਾਰਵਾਈ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇਗੀ।

6. ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਹਦਾਇਤ ਹੈ ਕਿ ਘਰ ਰਹਿਣ, ਬਾਹਰ ਸਿਰਫ਼ ਜ਼ਰੂਰੀ ਚੀਜਾਂ ਲਈ ਹੀ ਨਿਕਲਣ... ਉਹ ਵੀ ਸਿਰਫ਼ ਪਰਿਵਾਰ ਦਾ ਇੱਕ ਸ਼ਖ਼ਸ...  ਤੇ ਜਦੋਂ ਵੀ ਬਾਹਰ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਦੂਜੇ ਲੋਕਾਂ ਤੋਂ ਦੂਰੀ ਬਣਾ ਕੇ ਰੱਖੇ

7. ਜਨਤਕ ਥਾਵਾਂ ਤੇ ਪੰਜ ਲੋਕਾਂ ਤੋਂ ਜਿਆਦਾ ਦੇ ਇਕੱਠੇ ਹੋਣ ਤੇ ਮਨਾਹੀ ਹੈ।

8. ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਦੇ ਅੰਦਰ ਚੱਲਣ ਵਾਲੀ ਸਾਰ  ਕਮਰਸ਼ੀਅਲ ਟਰਾਂਸਪੋਰਟ ਬੰਦ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ।

ਟਰੇਨਾਂ ਤੇ ਦਿੱਲੀ ਮੈਟਰੋ 31 ਮਾਰਚ ਤੱਕ ਰੱਦ

ਭਾਰਤੀ ਰੇਲਵੇ ਵੱਲੋਂ ਸਾਰੀਆਂ ਪੈਸੇਂਜਰ ਰੇਲ ਗੱਡੀਆਂ 31 ਮਾਰਚ ਤੱਕ ਰੱਦ ਕਰ ਦਿੱਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ।  ਇੰਡੀਅਨ ਰੇਲਵੇ ਵੱਲੋਂ ਇਹ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ।

ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਸਿਰਫ਼ ਕਝ ਰੂਟਾਂ 'ਤੇ ਹੀ ਟਰੇਨਾਂ ਰੱਦ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਸਨ। ਮੇਲ, ਐਕਪ੍ਰੈਸ ਤੇ ਪੈਸੇਂਜਰ ਟ੍ਰੇਨਾਂ ਰੱਦ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ। ਮਾਲ ਗੱਡੀਆਂ ਚਲਦੀਆਂ ਰਹਿਣਗੀਆਂ

ਯਾਤਰੀ 21 ਜੂਨ ਤੱਕ ਟਿਕਟ ਦੇ ਪੈਸੇ ਵਾਪਿਸ ਲੈ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਕੋਰੋਨਾਵਾਇਰਸ 'ਤੇ ਹੋਈ ਰੇਲਵੇ ਬੋਰਡ ਦੀ ਬੈਠਕ ਵਿੱਚ ਇਹ ਫੈਸਲਾ ਲਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।

ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ: ਕੋਰੋਨਾਵਾਇਰਸ ਦੇ ਹਰ ਪਹਿਲੂ ਬਾਰੇ ਬੀਬੀਸੀ ਦੀ ਖ਼ਾਸ ਕਵਰੇਜ

ਗੁਰੂ ਘਰ ਦੀਆਂ ਸਰਾਵਾਂ ਨੂੰ ਮਰੀਜ਼ਾਂ ਲਈ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ - ਅਕਾਲ ਤਖ਼ਤ

ਅਕਾਲ ਤਖ਼ਤ ਦੇ ਜਥੇਦਾਰ ਹਰਪ੍ਰੀਤ ਸਿੰਘ ਨੇ ਕਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਕੋਰੋਨਾਵਾਇਰਸ ਲਈ ਸੰਗਤਾਂ ਤੇ ਜਥੇਬੰਦੀਆਂ ਵੱਲੋਂ ਵੱਧ ਤੋਂ ਵੱਧ ਮਦਦ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇ।...


...ਸ਼ ਜਾਣ ਦਾ ਚਾਹਵਾਨ ਹੈ। ਉਹ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ, "ਜੱਦੀ-ਪੁਸ਼ਤੀ ਕੰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਨਾ ਆਮਦਨ ਬਚੀ ਹੈ ਅਤੇ ਨਾ ਮੈਂ ਉਹ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ। ਅਸੀਂ ਤਾਂ ਆਪਣੀ ਜਾਇਦਾਦ ਵੇਚ ਕੇ ਕੈਨੇਡਾ ਜਾਂ ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਚਲੇ ਜਾਣਾ ਹੈ।"

ਉਹ ਤਫ਼ਸੀਲ ਵਿੱਚ ਗੱਲ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਆਪਣੇ ਮਾਪਿਆਂ ਵਾਂਗ ਹੱਡ-ਭੰਨਵੀ ਮਿਹਨਤ ਕਰ ਕੇ ਗੁਜ਼ਾਰਾ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਸਗੋਂ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਿਉਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ।

ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮੇਰਾ ਇੱਕ ਹੋਰ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਇਸ ਰੁਝਾਨ ਨੂੰ ਅਰਥਚਾਰੇ ਨਾਲ ਜੋੜ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, "ਨਿੱਜੀਕਰਨ ਕਾਰਨ ਨੌਕਰੀਆਂ ਘੱਟ ਗਈਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਕੰਪਨੀਆਂ ਦੀਆਂ ਚੰਗੀਆਂ ਨੌਕਰੀਆਂ ਅਮੀਰਾਂ ਦੀਆਂ ਹੋ ਗਈਆਂ ਹਨ।"

'ਮੈਨੂੰ ਆਪਣਾ ਭਵਿੱਖ ਇੱਥੇ ਮਹਿਫੂਜ਼... ਬਾਕੀ ਲੇਖ ਲਿਖੋ:

ਂਕਿ ਉਸ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ ਪੰਜਾਬੀ ਸਮਾਜ ਉਸ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਪਸੰਦ ਦੇ ਮੁੰਡੇ ਨਾਲ ਵੱਖਰੇ ਧਰਮ ਕਾਰਨ ਵਿਆਹ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਨਹੀਂ ਦੇਵੇਗਾ।

ਅਸੀਂ ਜਾਣਦੀਆਂ ਹਾਂ ਕਿ ਇਹ ਮੁੰਡਾ-ਕੁੜੀ ਵਿਦੇਸ਼ ਜਾਣ ਲਈ ਪਿਛਲੇ ਇੱਕ ਸਾਲ ਤੋਂ ਆਈਲੈੱਟਸ ਦੀਆਂ ਦੁਕਾਨਾਂ ਦੇ ਚੱਕਰ ਕੱਟ ਰਹੇ ਹਨ।

'ਛੇਤੀ  ਕੈਨੇਡਾ ਬੁਲਾਉਣਾ ਸੀ ਪਰ 'ਛੇਤੀ' ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਆਈ'

11 ਸ਼ਹਿਰ ਜੋ ਹਨ ਰੇਗਿਸਤਾਨ ਬਣਨ ਦੇ ਕੰਢੇ?

ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਦੀਆਂ ਕਈ ਸਿਆਣੀਆਂ ਕੁੜੀਆਂ ਅਤੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਵਿਦੇਸ਼ ਦੇ ਰੁਝਾਨ ਨੂੰ ਪਾਗ਼ਲਪਨ ਕਰਾਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।

ਮੇਰੀਆਂ ਯਾਦਾਂ ਮੈਨੂੰ ਆਪਣੇ ਬਚਪਨ ਵਿੱਚ ਲੈ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ ਤਾਂ ਕਈ ਗੱਲਾਂ ਸਮਝ ਆਉਂਦੀਆਂ ਹਨ ਜੋ ਉਸ ਵੇਲੇ ਸਮਝ ਨਹੀਂ ਆਈਆਂ ਸਨ।

ਇਹ ਪਾਗ਼ਲਪਣ ਤਾਂ ਨਵਾਂ ਨਹੀਂ ਹੈ ਤਾਂ ਇਸ ਦਾ ਦੋਸ਼ ਤਾਂ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਸਿਰ ਨਹੀਂ ਮੜ੍ਹਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ। ਮੇਰੇ ਅਧਿਆਪਕ ਉਂਝ ਹੀ ਤਾਂ ਨਹੀਂ ਕਹਿੰਦੇ ਸੀ ਕਿ ਸੱਤਰ ਫ਼ੀਸਦੀ ਕੁੜੀਆਂ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿਦੇਸ਼ ਜਾਣ ਲਈ ਪੜ੍ਹਦੀਆਂ ਹਨ।

ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਕੋਈ ਅੰਕੜਾ ਤਾਂ ਨਹੀਂ ਪਰ ਮੇਰੀਆਂ ਹਮ ਜਮਾਤਣਾਂ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਮਝ ਦੀ ਤਸਦੀਕ ਹੀ ਕੀਤੀ ਹੈ।

ਮੇਰੇ ਦੋਸਤੀ ਦੇ ਘੇਰੇ ਵਿੱਚ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਕੁੜੀਆਂ-ਮੁੰਡੇ ਆਪਣੀ ਸੋਚ ਰੱਖਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਲੋੜ ਪੈਣ ਉੱਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਰੀਤੀ-ਰਿਵਾਜ਼ ਉੱਤੇ ਸੁਆਲ ਕਰਦੇ ਹਨ।

ਅਸੀਂ ਕਈ ਵਾਰ ਗੱਲ ਕਰਦੀਆਂ ਹਾਂ ਕਿ ਵਿਦੇਸ਼ ਜਾਣਾ ਕਿਸੇ ਨਾ ਕਿਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਕਮਜ਼ੋਰੀ ਦਾ ਨਤੀਜਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਮੈਂ ਸ਼ਾਂਤ ਮਨ ਨਾਲ ਸੋਚਦੀ ਹਾਂ ਕਿ ਸਾਡੀ ਸਮਝ ਆਪਣੇ-ਆਪ ਨੂੰ ਧੁਰਾ ਸਮਝ ਕੇ ਬਣਾਈ ਗਈ ਹੈ।

ਉਂਝ ਇੱਥੇ ਰਹਿਣ ਅਤੇ ਕੁਝ ਉਸਾਰੂ ਕਰਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਣ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਆਟੇ ਵਿੱਚ ਲੂਣ ਬਰਾਬਰ ਵੀ ਨਹੀਂ ਹੈ।

ਇਸ ਮਾਹੌਲ ਵਿੱਚ ਗਿਣਤੀਆਂ-ਮਿਣਤੀਆਂ ਨਾਲ ਮਾਪਿਆਂ-ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਦੇ ਤੈਅ ਕੀਤੇ ਰਿਸ਼ਤਿਆਂ ਦੀ ਯੋਗਤਾ ਜੇ ਪਾਸਪੋਰਟ ਉੱਤੇ ਲੱਗੀਆਂ ਮੋਹਰਾਂ ਜਾਂ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਪੜ੍ਹ ਕੇ ਪੂਰੀ ਹੋਣੀ ਹੈ ਤਾਂ ਸਮਾਜਿਕ ਅਤੇ ਵਿਦਿਅਕ ਅਦਾਰੇ ਆਪਣੇ ਟੀਚੇ ਤੋਂ ਖੁੰਝ ਗਏ ਹਨ।

ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਅਖ਼ਬਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦੇ ਕੱਚੇ, ਕਾਗ਼ਜ਼ੀ ਅਤੇ ਸ਼ਰਤਾਂ ਵਾਲੇ ਵਿਆਹਾਂ ਦੇ ਇਸ਼ਤਿਹਾਰ ਜਾਂ ਆਈਲੈੱਟਸ ਦਾ ਵਧਦਾ ਕਾਰੋਬਾਰ ਹੈਰਾਨ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ ਪਰ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਤਾਂ ਕਰਦਾ ਹੈ।

ਹੁਣ ਤਾਂ ਮੈਨੂੰ ਪੜ੍ਹਨ-ਪੜ੍ਹਾਉਣ ਦਾ ਬਹੁਤ ਸੁਆਦ ਆਉਂਦਾ ਹੈ ਪਰ ਮੌਜੂਦਾ ਮਾਹੌਲ ਵਿੱਚ ਕਦੇ ਵੀ ਇਹ ਸੁਆਲ ਆ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਪੜ੍ਹ ਕੇ ਵਿਦੇਸ਼ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਗਈ?

 ਮੈਨੂੰ ਨਹੀਂ ਪਤਾ ਕਿ ਮੈਂ ਇਹ ਜੁਆਬ ਕਦੋਂ ਤੱਕ ਦੇ ਸਕਦੀ ਹਾਂ ਕਿ ਮੈਂ ਆਪਣੀ ਪਸੰਦ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਪਸੰਦ ਦਾ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਹਾਂ।

(ਅਮਨਦੀਪ ਕੌਰ ਪੰਜਾਬ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਵਿੱਚ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਦੀ ਖੋਜਾਰਥੀ ਹੈ ਅਤੇ ਕਾਲਜ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਾਉਂਦੀ ਹੈ।)

(ਬੀਬੀਸੀ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਲ FACEBOOK, INSTAGRAM, TWITTERਅਤੇ YouTube 'ਤੇ ਜੁੜੋ।)


...ਸ਼ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ ਭਾਜਪਾ ਦੀ ਰਣਨੀਤੀ ਦੋ ਚੀਜ਼ਾਂ 'ਤੇ ਅਧਾਰਿਤ ਹੈ, "ਇੱਕ ਤਾਂ ਦੇਸ਼ਭਗਤੀ ਅਤੇ ਦੂਜਾ ਮਾਮਲੇ ਨੂੰ ਧਰਮ ਦਾ ਤੜਕਾ।"

ਉਹ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਇਹੀ ਕਾਰਨ ਹੈ ਕਿ ਅਰਵਿੰਦ ਕੇਜਰੀਵਾਲ ਉੱਥੇ ਕਰੀਬ ਉਹ ਭਾਸ਼ਾ ਬੋਲ ਰਹੇ ਹਨ ਜੋ ਭਾਰਤੀ ਜਨਤਾ ਪਾਰਟੀ ਬੋਲਦੀ ਹੈ। ਮਨੀਸ਼ ਸਿਸੋਦੀਆ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਜੈ ਸ੍ਰੀਰਾਮ ਦਾ ਨਾਰਾ ਜੇਕਰ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਲੱਗੇਗਾ ਤਾਂ ਕੀ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਲੱਗੇਗਾ।"

"ਅਰਵਿੰਦ ਕੇਜਰੀਵਾਲ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਤਿਰੰਗਾ ਜੇਕਰ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਲਹਿਰਾਇਆ ਜਾਵੇਗਾ ਤਾਂ ਕੀ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਲਹਿਰਾਇਆ ਜਾਵੇਗਾ ।"

"ਜੇਕਰ ਇਸ ਵਿੱਚ ਮਨੀਸ਼ ਸਿਸੋਦੀਆ ਅਤੇ ਅਰਵਿੰਦ ਕੇਜਰੀਵਾਲ ਦੇ ਨਾ... ਬਾਕੀ ਲੇਖ ਲਿਖੋ:

ਤ ਆਧਾਰ ਸੀ, ਬਾਕੀ ਤਾਂ ਕਿਤੇ ਹੈ ਹੀ ਨਹੀਂ।"

"ਹੁਣ ਇਹ ਲੋਕ ਯੂਪੀ ਵਿੱਚ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ ਪਰ ਮੈਨੂੰ ਨਹੀਂ ਲਗਦਾ ਇਸ ਨਾਲ ਕੋਈ ਸਿਆਸੀ ਫਾਇਦਾ ਹੋਵੇਗਾ।"

ਆਸ਼ੂਤੋਸ਼ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, "ਬੇਸ਼ੱਕ ਉਹ ਕਾਂਗਰਸ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਕੋਈ ਵੀ ਵਿਰੋਧੀ ਪਾਰਟੀ ਹੋਵੇ, ਭਾਜਪਾ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪਾਕ-ਪੱਖੀ ਜਾਂ ਮੁਸਲਮਾਨ-ਪੱਖੀ ਪਾਰਟੀ ਐਲਾਨ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਰਾਹੀਂ ਇਹ ਹਿੰਦੂ ਵੋਟਰਾਂ ਨੂੰ ਗੋਲਬੰਦ ਕਰਦੀ ਹੈ।"

"ਇਹ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਬਹੁਤ ਹੀ ਸਟੀਕ ਅਤੇ ਸਫ਼ਲ ਰਣਨੀਤੀ ਹੈ ਤੇ ਜਦੋਂ ਅਰਵਿੰਦ ਕੇਜਰੀਵਾਲ ਹਨੂਮਾਨ ਚਾਲੀਸਾ ਦਾ ਪਾਠ ਕਰਦੇ ਹਨ ਜਾਂ ਮਮਤਾ ਬੈਨਰਜੀ ਚੰਡੀਪਾਠ ਕਰਦੀ ਹੈ ਜਾਂ ਰਾਹੁਲ ਗਾਂਧੀ ਇੱਕ ਮੰਦਿਰ ਤੋਂ ਦੂਜੇ ਮੰਦਿਰ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਤਾਂ ਇਹ ਭਾਜਪਾ ਦੀ ਕਾਟ ਦੇ ਮਕਸਦ ਨਾਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।"

ਮਸਲਨ, ਉਹ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਕੇਜਰੀਵਾਲ ਨੇ ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਚੋਣਾਂ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹਨੂਮਾਨ ਚਾਲੀਸਾ ਦਾ ਪਾਠ ਕੀਤਾ, ਚੋਣਾਂ ਜਿੱਤਣ ਦੇ ਫੌਰਨ ਬਾਅਦ ਫਿਰ ਹਨੂਮਾਨ ਮੰਦਿਰ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਨ ਗਏ ਅਤੇ ਹੁਣ ਜਿਸ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਪੂਰੇ ਪਾਰਟੀ ਜੈ ਸ੍ਰੀਰਾਮ ਅਤੇ ਤਿੰਰਗੇ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਉਸ ਵਿੱਚ ਭਾਜਪਾ ਦੇ ਇਲਜ਼ਾਮ ਫਿੱਕੇ ਪੈ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

ਆਸ਼ੂਤੋਸ਼ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, "ਇਸ ਨਾਲ ਕਿੰਨਾ ਹਿੰਦੂ ਵੋਟਰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵੱਲ ਆਵੇਗਾ, ਉਹ ਬਹਿਸ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ ਪਰ ਜੋ ਹਿੰਦੂ ਵੋਟਰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮੁਸਲਮਾਨ ਪਰੱਸਤ ਮੰਨ ਕੇ ਬੈਠਾ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਉਹ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ ਇਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਦੂਰ ਨਹੀਂ ਜਾਵੇਗਾ ਅਤੇ ਜੇਕਰ ਉਸ ਨੂੰ ਭਾਜਪਾ ਅਤੇ ਆਮ ਆਦਮੀ ਪਾਰਟੀ ਵਿਚਾਲੇ ਫਰਕ ਕਰਨਾ ਪਵੇ ਤਾਂ ਥੋੜ੍ਹੀ ਮੁਸ਼ਕਲ ਘੱਟ ਹੋਵੇਗਾ।"

 ਭਾਰਤੀ ਜਨਤਾ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਬੁਲਾਰੇ ਗੁਲਰੇਜ਼ ਸ਼ੇਖ਼ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਜੇਕਰ ਅਰਵਿੰਦ ਕੇਜਰੀਵਾਲ ਰਾਸ਼ਟਰਵਾਦ ਵੱਲ ਜਾਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸੁਆਗਤ ਕਰਦੇ ਹਾਂ। "ਅਸੀਂ ਤਾਂ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਰਾਹੁਲ ਗਾਂਧੀ ਵੀ ਰਾਸ਼ਟਰਵਾਦੀ ਬਣਨ।"

ਸ਼ੇਖ਼ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, "ਵੱਡੀ ਸਪੱਸ਼ਟ ਗੱਲ ਹੈ ਕਿ ਆਮ ਆਦਮੀ ਪਾਰਟੀ ਜਿਸ ਸਮਾਜਵਾਦ ਦੀ ਬੇੜੀ 'ਤੇ ਤੈਰ ਰਹੀ ਸੀ, ਉਹ ਸਮਾਜਵਾਦ ਦੀ ਬੇੜੀ ਉਸ ਨੂੰ ਦਿੱਲੀ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਨਹੀਂ ਕੱਢ ਪਾ ਰਹੀ ਅਤੇ ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਵੀ ਲੋਕ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਵੀ ਸੀਟ ਨਹੀਂ ਹੈ।"

ਆਮ ਆਦਮੀ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਰਾਜ ਸਭਾ ਸੰਸਦ ਮੈਂਬਰ ਨਰਾਇਣ ਦਾਸ ਗੁਪਤਾ ਇਸ ਗੱਲ ਦਾ ਖੰਡਨ ਕਰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪਾਰਟੀ ਧਰਮ ਅਤੇ ਰਾਸ਼ਟਰਵਾਦ ਦਾ ਸਹਾਰਾ ਆਪਣੀ ਚੁਣਾਵੀ ਸਿਆਸਤ ਲਈ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ।

ਉਹ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, "ਪਹਿਲਾਂ ਵੀ ਸਾਰੇ ਧਰਮਾਂ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਤੀਰਥ ਯਾਤਰਾ ਕਰਵਾਈ ਗਈ ਹੈ। ਇਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਬਜ਼ੁਰਗ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਹੈ ਜੋ ਖਰਚਾ ਨਹੀਂ ਉਠਾ ਸਕਦੇ, ਜਾਂ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਇਹ ਯਾਤਰਾ ਨਹੀਂ ਕਰਵਾ ਪਾ ਰਹੇ।''

''ਇਹ ਦੇਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਇੱਕ ਤੀਰਥ ਸਥਾਨ ਕੁਝ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਅਯੁੱਧਿਆ ਵਿੱਚ ਵੀ ਬਣ ਜਾਵੇਗਾਂ ਤਾਂ ਉੱਥੇ ਵੀ ਯਾਤਰਾ ਕਰਵਾਉਣਗੇ।"

ਉਹ ਇਹ ਵੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਤੀਰਥ ਸਿਰਫ਼ ਹਿੰਦੂ ਧਰਮ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਨਹੀਂ ਕਰਵਾਇਆ ਜਾ ਰਿਹਾ।

ਦੇਸ਼ਭਗਤੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਦੇ ਇਲਜ਼ਾਮ...


...ਸ਼ ਦੇ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਕਾਲਜ ਵਿੱਚ ਨਾਲ ਪੜ੍ਹਣ ਵਾਲੀ ਇੱਕ ਲੜਕੀ ਮੈਨੂੰ ਸਮਝਣ ਲੱਗੀ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਮੈਨੂੰ ਕਿਹਾ ਕਿ ਲੜਕੀਆਂ ਵਰਗੇ ਕੱਪੜੇ ਪਹਿਨਦੇ ਹੋ ਤਾਂ ਵੀ ਕੋਈ ਗੱਲ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ ਮੇਰੀ ਕਾਫ਼ੀ ਮਦਦ ਕੀਤੀ।"

ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ

ਲੰਬੀ ਲੜਾਈ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਜਿੱਤ ਹਾਸਿਲ ਕਰਨ ਦੇ ਬਾਅਦ ਭਾਵੇਸ਼ ਭਾਈ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਉਹ ਇੱਕ ਵੇਲੇ ਖ਼ੁਦਕੁਸ਼ੀ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਸੀ

ਵਿਆਹ ਦੀ ਚਿੰਤਾ

ਭਾਵੇਸ਼ ਭਾਈ ਨੇ ਦੱਸਿਆ, "ਇੱਕ ਦਿਨ ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦੇ ਨਾਲ ਮਨੋਵਿਗਿਆਨਿਕ ਕੋਲ ਗਿਆ। ਪਿਤਾ ਮੈਨੂੰ ਕਾਫ਼ੀ ਪਿਆਰ ਕਰਦੇ ਹਨ ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਮਾਜ ਦਾ ਡਰ ਹੈ। ਉਹ ਵਿਆਹ ਦੇ ਮਾਮਲੇ 'ਤੇ ਉਲਝਣ ਵਿੱਚ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਲੱਗਦ... ਬਾਕੀ ਲੇਖ ਲਿਖੋ:

ਮਾਣ ਪੱਤਰ ਸਭ ਤੋਂ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

ਬੇਨਤੀ ਵਿੱਚ ਇਹ ਵੀ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਕਿ ਭਾਵੇਸ਼ ਭਾਈ ਤੇ ਕੋਈ ਅਪਰਾਧਿਕ ਮਾਮਲਾ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਉਹ ਵਿਦੇਸ਼ ਜਾ ਕੇ ਆਪਣੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਅਜਿਹੀ ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਾਸਪੋਰਟ ਅਤੇ ਸਕੂਲ ਕਾਲਜ ਦੇ ਸਰਟੀਫ਼ੀਕੇਟਾਂ 'ਤੇ ਜੈਂਡਰ ਨੂੰ ਫ਼ੀਮੇਲ ਤੋਂ ਬਦਲਕੇ ਮੇਲ ਕਰਨ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦਿੱਤੀ ਜਾਵੇ।

ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਜਸਟਿਸ ਏਜੇ ਦਿਸਾਈ ਨੇ ਬਦਲਾਅ ਲਈ ਹੁਕਮ ਦੇ ਦਿੱਤੇ।

ਭਾਵਨਗਰ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਵਾਈਸ ਚਾਂਸਲ ਮਹਿਪਤ ਸਿੰਘ ਚਾਵੜਾ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਜਦੋਂ ਸਾਨੂੰ ਭਾਵੇਸ਼ ਦੇ ਜੈਂਡਰ ਡਾਈਸਫ਼ੋਰਿਆ ਦਾ ਪਤਾ ਲੱਗਿਆ ਤਾਂ ਅਸੀਂ ਉਸ ਨੂੰ ਲੜਕਿਆਂ ਦੇ ਹੌਸਟਲ ਵਿੱਚ ਦਾਖ਼ਲਾ ਦੇ ਦਿੱਤਾ। ਹੁਣ ਅਸੀਂ ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਦੇ ਹੁਕਮਾਂ ਮੁਤਾਬਕ ਬਦਲਾਅ ਕਰ ਰਹੇ ਹਾਂ।"

ਲੰਬੀ ਲੜਾਈ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਜਿੱਤ ਹਾਸਿਲ ਕਰਨ ਦੇ ਬਾਅਦ ਭਾਵੇਸ਼ ਭਾਈ ਨੇ ਬੀਬੀਸੀ ਨੂੰ ਕਿਹਾ, "ਇੱਕ ਸਮਾਂ ਸੀ ਜਦੋਂ ਮੈਂ ਖ਼ੁਦਕੁਸ਼ੀ ਕਰਨ ਬਾਰੇ ਸੋਚਦਾ ਸੀ, ਪਰ ਫ਼ਿਰ ਮੈਂ ਸੰਘਰਸ਼ ਕਰਨ ਦਾ ਫ਼ੈਸਲਾ ਲਿਆ।"

ਉਹ ਅੱਗੇ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, "ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਮੈਂ ਵਿਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕਰਨ ਲਈ ਸਕੌਲਰਸ਼ਿਪ ਹਾਸਿਲ ਕੀਤੀ। ਅਦਾਲਤ ਦੇ ਹੁਕਮਾਂ ਦੇ ਬਾਅਦ ਸਿੱਧਾ ਵਿਦੇਸ਼ ਜਾ ਸਕਦਾ ਸੀ। ਪਰ ਮੈਂ ਸਰਕਾਰੀ ਹਸਪਤਾਲ ਵਿੱਚ ਡਿਊਟੀ 'ਤੇ ਹਾਂ ਅਤੇ ਮਰੀਜ਼ਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸਾਂ। ਕੋਰੋਨਾ ਖ਼ਤਮ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਮੈਂ ਆਪਣੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕਰਨ ਲਈ ਵਿਦੇਸ਼ ਜਾਵਾਂਗਾ।"

ਹੁਣ ਭਾਵੇਸ਼ ਭਾਈ ਖ਼ੁਦ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਮੁਕਤ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਹੁਣ ਮੈਂ ਸਮਾਜਿਕ ਬੰਧਨਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹਾਂ।"

ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ:

(ਬੀਬੀਸੀ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਲ FACEBOOK, INSTAGRAM, TWITTERਅਤੇ YouTube 'ਤੇ ਜੁੜੋ।)


...ਸ਼ ਹੋਣ?

ਸੀਨੀਅਰ ਪੱਤਰਕਾਰ ਜਗਤਾਰ ਸਿੰਘ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਕਾਂਗਰਸ ਵਿੱਚ ਅਮਰਿੰਦਰ ਦੀ ਕਾਰਜ ਸ਼ੈਲੀ ਤੋਂ ਬਹੁਤ ਵੱਡਾ ਵਰਗ ਨਾਖ਼ੁਸ਼ ਹੈ ਪਰ ਉਹ ਪ੍ਰਤਾਪ ਸਿੰਘ ਬਾਜਵਾ ਨਾਲ ਹਨ। ਸਿੱਧੂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਨਾਲ ਮਿਲਾਉਣ ਵਿੱਚ ਸਫ਼ਲ ਨਹੀਂ ਰਹੇ।"

"ਸਿੱਧੂ ਨੂੰ ਉਮੀਦ ਸੀ ਕਿ ਜੇ ਰਾਹੁਲ ਸੱਤਾ ਵਿੱਚ ਆਏ ਤਾਂ ਸ਼ਾਇਦ ਮੈਂ ਕੈਪਟਨ ਨੂੰ ਰਿਪਲੇਸ ਕਰ ਦੇਵਾਂ। ਦੂਸਰੇ ਪਾਸੇ ਪ੍ਰਤਾਪ ਸਿੰਘ ਬਾਜਵਾ ਨੇ ਆਪਣੇ ਨਾਲ ਐੱਮਐੱਲਏ ਵੀ ਮਿਲਾਏ ਜੋ ਸਿੱਧੂ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕੇ।"

"ਜਦੋਂ ਸਿੱਧੂ ਨੇ ਫਾਸਟਵੇਅ ਵਾਲਾ ਮੁੱਦਾ ਚੁੱਕਿਆ ਤਾਂ ਸੁਖਜਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਰੰਧਾਵਾ ਵਰਗੇ ਆਗੂਆਂ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪੱਖ ਵੱਚ ਬੋਲੇ ਪਰ ਉਹ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਸਿੱਧੂ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਜੁੜੇ... ਬਾਕੀ ਲੇਖ ਲਿਖੋ:

ਸਿੰਘ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਸਿੱਧੂ ਦੇ ਜਾਣ ਨਾਲ ਪਾਰਟੀ ਨੂੰ ਕੋਈ ਫਰਕ ਨਹੀਂ ਪਵੇਗਾ ਹਾਂ ਸਿੱਧੂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਭਵਿੱਖ 'ਤੇ ਸਵਾਲੀਆ ਨਿਸ਼ਾਨ ਲਾ ਲਿਆ ਹੈ। ਜਾਂ ਤਾਂ ਤੁਰੰਤ ਹੀ ਅਸਤੀਫ਼ਾ ਦਿੰਦੇ ਪਰ ਉਹ ਗੱਲ ਨੂੰ ਲੰਬਾ ਖਿੱਚ ਗਏ। ਮਹਿਕਮਾ ਬਦਲਣਾ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਦਾ ਅਖ਼ਤਿਆਰ ਹੈ ਇਸ ਗੱਲ ਪਿੱਛੇ ਕੋਈ ਸਿਆਣਾ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਅਸਤੀਫ਼ਾ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦਾ।"

ਲੋਕ ਸਭਾ ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ "ਕਾਂਗਰਸ ਕੇਂਦਰ ਵਿੱਚ ਹਾਰ ਗਈ ਪਰ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਕਾਂਗਰਸ ਬਚਾਅ ਕਰ ਗਈ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਕੈਪਟਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਆਗੂ ਹਨ ਤੇ ਰਾਹੁਲ ਦੇ ਬਾਹਰ ਹੋ ਜਾਣ ਕਾਰਨ ਉਹ ਤਾਂ ਕੈਪਟਨ ਨੂੰ ਕੋਈ ਸਵਾਲ ਪੁੱਛਣ ਵਾਲਾ ਹੀ ਨਹੀਂ ਰਿਹਾ।"

"ਇਸ ਪ੍ਰਸੰਗ ਵਿੱਚ ਜਦੋਂ ਸਿੱਧੂ ਦਾ ਮਹਿਕਮਾ ਬਦਲਿਆ ਗਿਆ ਤਾਂ ਇਹ ਉਸਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਮਹਿਕਮੇ ਦਾ ਚਾਰਜ ਸੰਭਾਲ ਲੈਂਦੇ ਤਾਂ ਗੱਲ ਹੋਰ ਸੀ ਪਰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਈਗੋ 'ਤੇ ਲੈ ਲਿਆ। ਪਰ ਬੁਨਿਆਦੀ ਤੌਰ ਤੇ ਉਹ ਇਕੱਲੇ ਹਨ। ਜਾਂ ਤਾਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਕੋਈ ਧੜਾ ਹੁੰਦਾ। ਐੱਮਐੱਲ ਵਿੱਚੋਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਕੋਈ ਹਮਾਇਤ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਇਹ ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਸਿਆਸੀ ਖ਼ੁਦਕੁਸ਼ੀ ਹੈ।"

ਹਾਲਾਂਕਿ ਕੁਝ ਸਿਆਸੀ ਮਾਹਰਾਂ ਦਾ ਵਿਚਾਰ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਬੁਹਤ ਗਿਣ-ਮਿੱਥ ਕੇ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਵਿਅਕਤੀ ਹਨ ਪਰ ਤੁਹਾਡੀ ਗੱਲ ਤੋਂ ਇਹ ਭੋਲੇ ਜਾਪਦੇ ਹਨ। ਕਿਉਂਕਿ ਸਿੱਧੂ ਜਾਣਦੇ ਹਨ ਕਿ ਇਸ ਸਮੇਂ ਕੈਪਟਨ ਨੂੰ ਲਾਂਭੇ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਤੇ ਕਾਂਗਰਸ ਸੈਂਟਰ ਵਿੱਚ ਵੀ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੈ। ਇਸ ਬਾਰੇ ਤੁਸੀਂ ਕੀ ਕਹੋਗੇ?

ਜਗਤਾਰ ਸਿੰਘ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, "ਹੁਣ ਜੇ ਗਿਣ-ਮਿੱਥ ਕੇ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਹਨ ਫਿਰ ਤਾਂ ਸਿੱਧੂ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਪਾਰਟੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ ਪਰ ਨਾ ਤਾਂ ਉਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਾ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸੁਭਾਅ ਹੈ ਤੇ ਨਾ ਹੀ ਯੋਗਤਾ। ਇਹ ਭਗਵੰਤ ਮਾਨ ਵਰਗੇ ਸਿਤਾਰਿਆਂ ਦੀ ਕਿਸਮ ਦੇ ਤਾਂ ਹੋ ਸਕਦੇ ਸਨ ਪਰ ਪਾਰਟੀਆਂ ਬਣਾਉਣੀਆਂ-ਚਲਾਉਣੀਆਂ ਬੜੀਆਂ ਔਖੀਆਂ ਹਨ। ਸਿੱਧੂ ਅਜਿਹਾ ਕਰ ਨਹੀਂ ਸਕਦੇ। ਜਾਂ ਫਿਰ ਚੁੱਪ-ਚਾਪ ਪਾਰਟੀ ਵਿੱਚ ਟਿਕੇ ਰਹਿਣ।"

"ਅਸਤੀਫ਼ਾ ਤਾਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਪਿਛਲੇ ਮਹੀਨੇ ਦੀ 10 ਤਰੀਕ ਦਾ ਦਿੱਤਾ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਸੈਂਟਰ ਨਾਲ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਗੱਲਬਾਤ ਚੱਲ ਰਹੀ ਸੀ। ਸ਼ਾਇਦ ਜੋ ਇਹ ਮੰਗ ਰਹੇ ਸਨ ਉਹ ਨਹੀਂ ਮਿਲਿਆ। ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਆਪਣਾ ਮਹਿਕਮਾ ਵਾਪਸ ਕਰਨ ਦੀ ਮੰਗ ਕਰ ਰਹੇ ਹੋਣ। ਉਹ ਨਹੀਂ ਮਿਲਿਆ ਤਾਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਪਤਾ ਹੈ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਥੱਲੇ ਤਾਂ ਆਉਣਾ ਨਹੀਂ।"

ਹੁਣ ਸਿੱਧੂ ਅਤੇ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਸਨਮੁੱਖ ਕੀ ਵਿਕਲਪ ਹਨ?

ਜਗਤਾਰ ਸਿੰਘ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸਿੱਧੂ ਬੇਲੋੜੇ ਦੁਸ਼ਮਣ ਬਣਾ ਰਹੇ ਹਨ ਅਤੇ ਸਿਆਸਤ ਵਿੱਚ ਐਨੇ ਮੋਰਚੇ ਖੋਲ੍ਹ ਕੇ ਕੰਮ ਨਹੀਂ ਚਲਦਾ। ਬਸ਼ਰਤੇ ਸਾਡੇ ਕੋਲ ਕੋਈ ਵੱਡੀ ਰਣਨੀਤੀ ਹੋਵੇ ਕਿ ਮੈਂ ਨੰਬਰ ਬਣਾਉਣੇ ਸੀ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਬਣਾ ਲਏ। ਮੈਂ ਘੈਂਟ ਹਾਂ ਮੈਂ ਧੱਕੜ ਹਾਂ। ਮੈਂ ਅਹੁਦਾ ਵੀ ਛੱਡ ਸਕਦਾ ਹਾਂ।

"ਸਿੱਧੂ ਦੇ ਸਿਆਸੀ ਸਰਪਰਸਤ ਤਾਂ ਰਾਹੁਲ ਤੇ ਪ੍ਰਿਅੰਕਾ ਹੀ ਸਨ। ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਹੁਣ ਪਾਰਟੀ ਵਿੱਚ ਆਪ ਹੀ ਐਨੇ ਹਾਸ਼ੀਏ ਤੇ ਧੱਕੇ ਜਾ ਚੁੱਕੇ ਹਨ ਜਾਂ ਕਹਿ ਲਓ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾ  ਨੇ ਸਨਿਆਸ ਜਿਹਾ ਲੈ ਲਿਆ ਹੈ।ਹਾਲਾਂਕਿ ਸਿੱਧੂ ਫਿਲਹਾਲ...


...ਸ਼ਕਿਲ ਹੈ, ''ਜਦੋਂ ਤੁਹਾਡੇ 'ਤੇ ਇੰਨਾ ਮਾਨਸਿਕ ਦਬਾਅ ਹੈ, ਤੁਹਾਡੇ ਚਾਰੇ ਪਾਸੇ ਕੋਰੋਨਾ ਹੀ ਕੋਰੋਨਾ ਹੈ, ਲੋਕ ਸਾਹ ਨਹੀਂ ਲੈ ਪਾ ਰਹੇ ਹਨ।''

ਮੁੰਬਈ ਵਿੱਚ ਰੈਜ਼ੀਡੈਂਟ ਡਾਕਟਰ ਰੋਹਿਤ ਜੋਸ਼ੀ ਮੁਤਾਬਕ ਅਜਿਹੇ ਹਾਲਾਤ ਵਿੱਚ ਲਗਾਤਾਰ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਡਿਪਰੈਸਿੰਗ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ''ਕਦੇ-ਕਦੇ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕੀ ਇੰਨਾ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਛੱਡ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।''

ਸੀਨੀਅਰ ਡਾਕਟਰਾਂ ਅਤੇ ਕੰਸਲਟੈਂਟਸ ਦੀ ਤੁਲਨਾ ਵਿੱਚ ਰੈਜ਼ੀਡੈਂਟ ਡਾਕਟਰ 24 ਘੰਟੇ ਡਿਊਟੀ 'ਤੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।

ਬੀਬੀਸੀ ਪੰਜਾਬੀ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਐਂਡਰਾਇਡ ਫ਼ੋਨ 'ਤੇ ਇੰਝ ਲੈ ਕੇ ਆਓ:

ਲਗਾਤਾਰ ਕਈ ਦਿਨਾਂ ਤੱਕ 10-10 ਘੰਟਿਆਂ ਤੱਕ ਪੀਪੀਈ ਕਿੱਟ ਪਹਿਨ ਕੇ ਕੋ... ਬਾਕੀ ਲੇਖ ਲਿਖੋ:

ੰ ਬੇਨਤੀ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ ਕਿ ਉਹ ਵਾਇਰਸ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਲਈ ਆਪਣਾ ਯੋਗਦਾਨ ਦੇਣ ਅਤੇ ਸੋਸ਼ਲ ਡਿਸਟੈਂਸਿੰਗ ਨਿਯਮਾਂ ਦਾ ਪਾਲਣ ਕਰਨ ਅਤੇ ਮਾਸਕ ਪਹਿਨਣ।

ਜੰਮੂ ਵਿੱਚ ਇਸਤਰੀ ਰੋਗ ਮਾਹਿਰ ਅਮਨਦੀਪ ਕੌਰ ਆਨੰਦ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, ''ਪਹਿਲਾਂ ਅਸੀਂ ਆਪਣੀ ਜਾਨ ਦੀ ਬਾਜ਼ੀ ਲਾ ਕੇ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਸੀ, ਪਰ ਇਸ ਵਾਰ ਅਸੀਂ ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਦੀ ਵੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਖ਼ਤਰੇ ਵਿੱਚ ਪਾ ਰਹੇ ਹਾਂ।''

ਜੰਮੂ ਦੇ ਗਾਂਧੀ ਨਗਰ ਵਿੱਚ ਸਰਕਾਰੀ ਹਸਪਤਾਲ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਅਮਨਦੀਪ ਦੇ ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ ਦੀ ਉਮਰ ਸੱਠ ਸਾਲ ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮਾਂ ਡਾਇਬਟਿਕ ਹਨ ਅਤੇ ਇਸ ਵਜ੍ਹਾ ਨਾਲ ਅਮਨਦੀਪ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮਿਲਣਾ ਬੰਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।

ਅਗਸਤ ਵਿੱਚ ਕੋਵਿਡ ਲਾਗ ਵਾਲੀਆਂ ਗਰਭਵਤੀ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਸਰਜਰੀ ਦੌਰਾਨ ਅਮਨਦੀਪ ਕੌਰ ਖ਼ੁਦ ਕੋਵਿਡ ਪੌਜ਼ੀਟਿਵ ਸਨ।

ਡਾਕਟਰ ਅਮਨਦੀਪ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, ''ਅਗਸਤ ਦੇ ਉਸ ਹਫ਼ਤੇ ਮੈਂ 10 ਕੋਵਿਡ ਪੌਜ਼ੀਟਿਵ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਸਿਜ਼ੇਰਿਅਨ ਕੀਤੇ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਬੱਚੇ ਕੋਵਿਡ ਨੈਗੇਟਿਵ ਸਨ। ਉਸ ਤੋਂ ਮੈਨੂੰ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਹੋ ਗਿਆ ਕਿ ਉੱਪਰ ਵਾਲਾ ਸਾਡੇ ਨਾਲ ਹੈ।''

ਉਸ ਵਕਤ ਪੂਰੇ ਜੰਮੂ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਹੀ ਹਸਪਤਾਲ ਸੀ ਜਿੱਥੇ ਕੋਵਿਡ ਪੌਜ਼ੀਟਿਵ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਸਰਜਰੀ ਹੁੰਦੀ ਸੀ।

ਉਹ ਹਰ ਸਰਜਰੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਨਹਾਉਂਦੇ ਸਨ ਅਤੇ ਫਿਰ ਸਰਜਰੀ ਕਰਦੇ ਸਨ।

ਲੋਕ ਪੁੰਛ, ਰਾਜੌਰੀ, ਕਿਸ਼ਤਵਾੜ, ਡੋਡਾ ਤੋਂ ਹਸਪਤਾਲ ਆਉਂਦੇ ਸਨ ਅਤੇ ਅਮਨਦੀਪ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਦੋ ਤੋਂ ਤਿੰਨ ਸਰਜਰੀ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ।

ਲੌਕਡਾਊਨ ਵਿੱਚ ਤਾਂ ਦੇਰ ਰਾਤ ਵੀ ਡਰਾਇਵ ਕਰਕੇ ਸਰਜਰੀ ਕਰਨ ਹਸਪਤਾਲ ਜਾਂਦੇ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਿਨਾਂ ਦਾ ਮਾਹੌਲ, ਕੰਮ ਦਾ ਦਬਾਅ, ਕੰਮ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇੱਕ ਵਕਤ ਤੱਕ ਸਾਰਿਆਂ ਤੋਂ ਦੂਰੀ ਬਣਾ ਕੇ ਰੱਖਣਾ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਭ ਦਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਛੋਟੇ ਬੇਟੇ 'ਤੇ ਇੰਨਾ ਅਸਰ ਹੋਇਆ ਕਿ ਅਮਨਦੀਪ ਨੂੰ ਉਸ ਦੀ ਅਧਿਆਪਕ ਨਾਲ ਗੱਲ ਕਰਨੀ ਪਈ।

ਪੀਪੀਈ ਕਿੱਟ ਪਹਿਨ ਕੇ ਸਰਜਰੀ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਅਜਿਹਾ ਵੀ ਹੋਇਆ ਕਿ ਅਮਨਦੀਪ ਨੂੰ ਚੱਕਰ ਆਉਣ ਲੱਗਿਆ। ਅਜਿਹੇ ਵਿੱਚ ਉਹ ਥੋੜ੍ਹੀ ਦੇਰ ਬੈਠਦੇ ਸਨ ਅਤੇ ਫਿਰ ਕੰਮ ਵਿੱਚ ਲੱਗ ਜਾਂਦੇ ਸਨ।

ਪੀਪੀਈ ਨਾਲ ਵੀ ਸਾਵਧਾਨੀਆਂ

ਪੀਪੀਈ ਪਹਿਨਣ ਨਾਲ ਤੁਸੀਂ ਪਸੀਨੇ ਵਿੱਚ ਨਹਾ ਜਾਂਦੇ ਹੋ। ਇਸ ਦਾ ਮਤਲਬ ਹੈ ਕਿ ਤੁਹਾਡਾ ਸਰੀਰ ਸਾਲਟ ਅਤੇ ਪਾਣੀ ਬਹੁਤ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਛੱਡਦਾ ਹੈ। ਅਜਿਹੇ ਹਾਲਾਤ ਵਿੱਚ ਵੀ ਤੁਸੀਂ ਮਾਸਕ ਨਹੀਂ ਉਤਾਰ ਸਕਦੇ।

ਪਰ ਅਜਿਹਾ ਨਹੀਂ ਹੈ ਕਿ ਜੇਕਰ ਤੁਸੀਂ ਪੀਪੀਈ ਕਿੱਟ ਪਹਿਨੀ ਹੋਈ ਹੈ ਤਾਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਖ਼ਤਰਾ ਨਹੀਂ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਅਮਨਦੀਪ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਾਥੀਆ ਨਾਲ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਉਹ ਕੋਰੋਨਾ ਪੌਜ਼ੀਟਿਵ ਹੋ ਗਏ।

ਦਰਅਸਲ, ਕੋਵਿਡ ਵਾਰਡ ਵਿੱਚ ਸਿਹਤ ਕਰਮਚਾਰੀ ਬੇਹੱਦ ਖਤਰਨਾਕ ਵਾਇਰਲ ਲੋਡ ਦੇ ਮਾਹੌਲ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ।

ਖੰਘ ਅਤੇ ਛਿੱਕ ਦੀ ਮਦਦ ਨਾਲ ਵਾਇਰਸ ਏਅਰ ਡਰਾਪਲੈਟਸ ਵਿੱਚ ਸਮਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਪੀਪੀਈ ਡਰੈੱਸ 'ਤੇ ਬੈਠ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਇਸ ਵਜ੍ਹਾ ਨਾਲ ਮਾਸਕ ਦੀ ਉੱਪਰੀ ਸਤ੍ਹਾ ਵੀ ਲਾਗ ਨਾਲ ਘਿਰ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

ਪੀਪੀਈ ਨੂੰ ਖੋਲ੍ਹਣ ਦਾ ਇੱਕ ਤਰੀਕਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ...


...ਸ਼ਨਕਰਤਾ ਦੁਆਰਾ ਲਿਖਿਤ ਕਿਤਾਬ ਵਿੱਚ ਛਾਪੇ ਉਨ੍ਹਾੰ ਹਿੱਸਿਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਅਦਾਲਤ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਪੇਸ਼ ਕਰੇ ਜੋ ਸਰਕਾਰ ਮੁਤਾਬਕ 'ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਦੇ ਖ਼ਿਲਾਫ਼' ਹਨ।

ਅਸਦ ਦੁਰਾਨੀ ਦਾ ਪੱਖ ਕੀ ਹੈ

ਪਿਛਲੇ ਸਾਲ ਬੀਬੀਸੀ ਨੂੰ ਦਿੱਤੇ ਇੱਕ ਇੰਟਰਵਿਊ ਵਿੱਚ ਅਸਦ ਦੁੱਰਾਨੀ ਨੇ ਕਿਹਾ ਸੀ ਕਿ "ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਕਿਸੇ ਕਿਤਾਬ ਵਿੱਚ ਵਿਵਾਦ ਨਾ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਫ਼ਾਇਦਾ ਕੀ ਹੈ? ਉਹ ਤਾਂ ਫ਼ਿਰ ਇੱਕ ਸਰਕਾਰੀ ਕਿਸਮ ਦੀ ਲਿਖਤ ਹੋਵੇਗੀ, ਜੋ ਤੁਸੀਂ ਆਈਐੱਸਪੀ ਤੋਂ ਲੈ ਲਓ ਜਾਂ ਸਰਕਾਰ ਤੋਂ ਲੈ ਲਓ। ਵਿਵਾਦ ਤਾਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਪੈਦਾ ਕਰਨਾ ਪਏਗਾ ਤਾਂ ਕਿ ਬਹਿਸ ਹੋ ਸਕੇ।"

ਦੇਸ ਦੀ ਗੁਪਤ ਜਾਣਕਾਰੀ ਨੂੰ ਜ਼ਾਹਰ ਕਰਨ ਦੇ ਇਲਜ਼ਾਮ ਦੇ ਜਵਾਬ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ... ਬਾਕੀ ਲੇਖ ਲਿਖੋ:

ੰ 1990 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ ਹੀ ਫੌਜ ਵਿੱਚੋਂ ਬੇਦਖ਼ਲ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।

ਅਸਗ਼ਰ ਖ਼ਾਨ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਨਾਮ ਸਾਹਮਣੇ ਆਉਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਈਐੱਸਆਈ ਤੋਂ ਜੀਐੱਚਕਿਉ ਵਿੱਚ ਬੁਲਾ ਲਿਆ ਗਿਆ। ਫ਼ਿਰ ਜਦੋਂ ਇਹ ਸਾਹਮਣੇ ਆਇਆ ਕਿ ਉਹ ਸਿਆਸੀ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਦਖ਼ਲਅੰਦਾਜ਼ੀ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਰਿਟਾਇਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।

ਉਹ ਆਪਣੀ ਕਿਤਾਬ 'ਓਨਰ ਅਮੰਗਸਟ ਸਪਾਈਜ਼' ਦੇ  ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ ਦੇ ਬਾਅਦ ਵੀ ਖ਼ਬਰਾਂ ਵਿੱਚ ਰਹੇ। ਇਹ ਕਿਤਾਬ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕਿਤਾਬ 'ਸਪਾਈ ਕ੍ਰੌਨਿਕਲਸ' ਸਿਰੀਜ਼ ਦੀ ਦੂਜੀ ਕਿਤਾਬ ਹੈ।

ਉਹ 1990 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਪੀਪਲਜ਼ ਪਾਰਟੀ ਦੀ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਇਸਲਾਮਿਕ ਜ਼ਮਹੂਰੀ ਇਤੇਹਾਦ (ਆਈਜੇਆਈ) ਦੇ ਗਠਨ ਦੇ ਮੁਕੱਦਮੇ ਵਿੱਚ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸਾਬਕਾ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਮੀਆਂ ਨਵਾਜ਼ ਸ਼ਰੀਫ਼ ਸਮੇਤ ਕਈ ਸਿਆਸੀ ਆਗੂਆਂ ਨੂੰ ਵੱਡੀ ਰਕਮ ਦੇਣ ਦੀ ਗੱਲ ਮੰਨੀ ਸੀ।

ਇਹ ਖ਼ਬਰਾਂ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ:

ਇਹ ਵੀਡੀਓ ਵੀ ਦੇਖੋ:

(ਬੀਬੀਸੀ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਲ FACEBOOK, INSTAGRAM, TWITTERਅਤੇ YouTube 'ਤੇ ਜੁੜੋ)


...ਸ਼ਬਦ ਵਾਪਿਸ ਨਹੀਂ ਲੈਂਦੇ ਤੇ ਕਿਸਾਨਾਂ ਤੋਂ ਮੁਆਫ਼ੀ ਨਹੀਂ ਮੰਗਦੇ, ਉਦੋਂ ਤੱਕ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਵਿਰੋਧ ਜਾਰੀ ਰਹੇਗਾ।

ਬੀਜੇਪੀ, ਜੇਜੇਪੀ ਦੇ ਨਾਲ ਹੁਣ ਹਲੋਪਾ ਦੇ ਵਿਧਾਇਕ ਨੂੰ ਵੀ ਪਿੰਡਾਂ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਜਾਣ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇਗਾ।

ਕਿਸਾਨਾਂ ਨੇ ਹਰਿਆਣਾ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਦੇ ਸਪੀਕਰ ਤੋਂ ਵੀ ਮੰਗ ਕੀਤੀ ਕਿ ਵਿਧਾਇਕ ਗੋਪਾਲ ਕਾਂਡਾ ਵੱਲੋਂ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਕਿਸਾਨਾਂ ਪ੍ਰਤੀ ਕਹੇ ਗਏ ਗੈਰ ਸੰਸਦੀ ਸ਼ਬਦਾਂ ਨੂੰ ਹਟਾਇਆ ਜਾਵੇ।

ਕਿਸਾਨਾਂ ਨੇ ਚੇਤਾਵਨੀ ਦਿੱਤੀ ਕਿ ਸੰਯੁਕਤ ਕਿਸਾਨ ਮੋਰਚ ਦੇ ਸੱਦੇ 'ਤੇ ਜੋ ਵੀ ਐਕਸ਼ਨ ਹੋਵੇਗਾ, ਉਸ ਐਕਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਗੋਪਾਲ ਕਾਂਡਾ ਦਾ ਪੁਤਲਾ ਜਰੂਰ ਫੂਕਿਆ ਜਾਵੇਗਾ।

ਪੰਜਾਬ ਭਾਜਪਾ ਪ੍ਰਧਾਨ ਅਸ਼ਵਨੀ ਸ਼ਰਮਾ ਨੇ ... ਬਾਕੀ ਲੇਖ ਲਿਖੋ:

ੰਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਭਾਜਪਾ ਲੜਾਈ ਲੜਦੀ ਰਹੇਗੀ।"

ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ:

(ਬੀਬੀਸੀ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਲ FACEBOOK, INSTAGRAM, TWITTERਅਤੇ YouTube 'ਤੇ ਜੁੜੋ।)


...ਸ਼ਵ ਫੂਡ ਸਨਮਾਨ' ਨਾਲ ਨਿਵਾਜੇ ਜਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ 'ਫੂਡ ਲੌਰੀਏਟ' ਦਾ ਨਾਂਅ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।

ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਬੀਬੀਸੀ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ, " ਮਿੱਟੀ ਇੱਕ ਜੀਵਿਤ ਇਕਾਈ ਹੈ। ਉਪਜਾਊ ਮਿੱਟੀ ਵਿਚ ਜੀਵਿਤ ਪਦਾਰਥ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਜਿਵਾਣੂ, ਜ਼ਿੰਦਾ ਕੀੜੇ ਮਕੌੜੇ ਆਦਿ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਸਾਡੇ ਵਾਂਗ ਹੀ ਮਿੱਟੀ ਨੂੰ ਵੀ ਪੌਸ਼ਟਿਕ ਤੱਤਾਂ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਦੀ ਖੁਰਾਕ ਵਿਚ ਜਾਨਵਰਾਂ ਦੀ ਰਹਿੰਦ-ਖੂਹੰਦ, ਮਨੁੱਖੀ ਰਹਿੰਦ-ਖੂਹੰਦ ਅਤੇ ਖੇਤੀ ਰਹਿੰਦ-ਖੂਹੰਦ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਫਸਲ ਦੀ ਕਟਾਈ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪਰਾਲੀ ਸਾੜਣ ਦੀ ਬਜਾਏ ਸਾਨੂੰ ਉਸ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਜ਼ਮੀਨ ਵਿਚ ਹੀ ਵਾਹੁਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।"

75 ਸਾਲਾ ਡਾ. ਲਾਲ 1960 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿਚ ਪੰਜ... ਬਾਕੀ ਲੇਖ ਲਿਖੋ:

ਗਾ।

"ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਪ੍ਰਤੀ ਹੈਕਟੇਅਰ ਔਸਤਨ ਉਤਪਾਦਨ 2.1 ਟਨ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਕਿ ਦੇਸ ਦੀ ਮਿੱਟੀ ਦੀ ਉਪਜਾਊ ਸ਼ਕਤੀ ਨੂੰ ਮੁੜ ਬਹਾਲ ਕਰਕੇ ਦੁਗਣਾ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।”

“ਮੈਨੂੰ ਉਮੀਦ ਹੈ ਕਿ ਜੇਕਰ ਅਸੀਂ ਅੱਜ ਤੋਂ ਹੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰੀਏ ਤਾਂ ਅਸੀਂ ਸਾਲ 2050 ਤੱਕ ਇਸ ਨੂੰ ਹਾਸਲ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਾਂ। ਮੈਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਈ ਚੀਨੀ ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਨੂੰ ਸਿਖਲਾਈ ਦਿੱਤੀ ਹੈ ਜਿੰਨ੍ਹਾਂ ਨੇ 1980 ਵਿਚ ਮਿੱਟੀ ਸੁਧਾਰ ਸਬੰਧੀ ਆਪਣਾ ਕੰਮ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਸੀ ਅਤੇ ਅੱਜ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਮਿੱਟੀ ਦੀ ਉਪਜਾਊ ਸ਼ਕਤੀ ਨੂੰ ਮੁੜ ਹਾਸਲ ਕਰਨ ਦੇ ਟੀਚੇ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ ਹੈ।"

ਮਿੱਟੀ ਦੀ ਗੁਣਵੱਤਾ ਵਿਚ ਲਗਾਤਾਰ ਆ ਰਹੀ ਕਮੀ ਨੇ ਫਸਲੀ ਝਾੜ ਨੂੰ ਬੁਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕੀਤਾ ਹੈ

ਕਿਸਾਨ ਸ਼ਕਤੀ ਸੰਘ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਪੁਸ਼ਪਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਡਾ. ਲਾਲ ਨਲ ਸਹਿਮਤ ਹਨ ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਪੰਜਾਬ ਤੇ ਹਰਿਆਣਾ ਦੀ ਧਰਤੀ ਵਿਚ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਕਈ ਪੌਸ਼ਟਿਕ ਤੱਤ ਵਾਹੇ ਜਾ ਚੁੱਕੇ ਹਨ।

"ਅਸੀਂ ਝੋਨੇ ਅਤੇ ਕਣਕ ਦੀਆਂ ਫਸਲਾਂ ਦੀ ਕਾਸ਼ਤ ਦਰਮਿਆਨ ਕਈ ਦਾਲਾਂ ਉਗਾਉਂਦੇ ਹਾਂ। ਇਹ ਤਰੀਕਾ ਜ਼ਮੀਨ ਨੂੰ ਪੌਸ਼ਟਿਕ ਤੱਤ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਤੇ ਇਸ ਵਿਚ ਯੂਰੀਆ ਦੀ ਮਾਤਰਾ ਵੀ ਘੱਟ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।"

ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ ਮਾਤਰਾ ਲੋੜੀਂਦੀ ਨਹੀਂ ਹੈ ਅਤੇ ਡਾ. ਲਾਲ ਦਾ ਸਿਧਾਂਤ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਸਹੀ ਹੈ।

ਹਾਲਾਂਕਿ ਮਿੱਟੀ ਦੀਆਂ ਉਪਲਰੀਆਂ ਪਰਤਾਂ ਵਿਚ ਖਾਦ ਪਾਉਣ ਲਈ ਇੱਕ ਨਿਰੰਤਰ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਭਾਰੀ ਰਕਮ ਖਰਚ ਕਰਨੀ ਪਵੇਗੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਦਲੀਲ ਦਿੱਤੀ ਹੈ ਕਿ ਕਿਸਾਨਾਂ ਨੂੰ ਇਸ ਦੀ ਅਦਾਇਗੀ ਦੀ ਉਮੀਦ ਨਹੀਂ ਰੱਖਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਸਰਕਾਰ ਨੂੰ ਇਸ ਦਾ ਭੁਗਤਾਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

ਉਨ੍ਹਾਂ ਅੱਗੇ ਕਿਹਾ, "ਪਹਿਲਾਂ ਤਾਂ ਇੱਕ ਫਸਲ ਦੀ ਕਟਾਈ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਲਈ ਖੇਤ ਖਾਲੀ ਛੱਡ ਦਿੱਤੇ ਜਾਂਦੇ ਸਨ ਪਰ ਅੱਜ ਦੇ ਸਮੇਂ ਵਿਚ ਕਿਸਾਨ ਆਪਣੀ ਲਾਗਤ ਦਾ ਖਰਚ ਹਾਸਲ ਕਰਨ ਲਈ ਦੋ ਜਾਂ ਇਸ ਤੋਂ ਵੱਧ ਫਸਲਾਂ ਦੀ ਕਾਸ਼ਤ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ। ਜੇਕਰ ਸਰਕਾਰ ਦੂਜੀ ਫਸਲ ਲਈ ਅਦਾਇਗੀ ਕਰਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਅਸੀਂ ਇੱਕ ਫਸਲ ਬੀਜਣ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹਾਂ। ਪਰ ਕੀ ਸਰਕਾਰ ਕੋਲ ਇਸ ਲਈ ਲੋੜੀਂਦਾ ਬਜਟ ਹੈ?"

ਮੌਨਸੂਨ 'ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਸਿੰਜਾਈ

ਭਾਰਤ ਦੀ ਕੁੱਲ ਕਾਸ਼ਤ ਦਾ ਅੱਧੇ ਨਾਲੋਂ ਵੱਧ ਹਿੱਸਾ ਮੀਂਹ ਦੇ ਪਣੀ 'ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦਾ ਹੈ।

ਮੌਨਸੂਨ ਕਿਹੋ ਜਿਹਾ ਰਿਹਾ, ਉਸ 'ਤੇ ਉਪਜ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦੀ ਹੈ।

ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਇੱਕ ਤਾਜ਼ਾ ਅਧਿਐਨ ਅਨੁਸਾਰ ਪਿਛਲੇ 60 ਸਾਲਾਂ ਵਿਚ 22 ਮਿਲੀਅਨ ਖੂਹ ਪੁੱਟੇ ਗਏ ਹਨ। ਦੇਸ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿਚ ਪਾਣੀ ਦਾ ਪੱਧਰ ਵੀ ਡਿੱਗਦਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।

ਪੱਛਮੀ ਭਾਰਤ ਵਿਚ 30% ਖੂਹ ਪਾਣੀ ਦੀ ਘਾਟ ਕਰਕੇ ਵਰਤਣਯੋਗ ਨਹੀਂ ਰਹੇ ਹਨ। ਕਈ ਸੂਬਿਆਂ ਵਿਚ ਜ਼ਮੀਨ ਹੇਠਲੇ ਪਾਣੀ ਦਾ ਪੱਧਰ ਖਤਰਨਾਕ ਪੱਧਰ ਤੋਂ ਵੀ ਹੇਠਾਂ ਚਲਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਰਾਜਸਥਾਨ ਅਤੇ ਗੁਜਰਾਤ ਵਰਗੇ ਸੂਬਿਆਂ ਵਿਚ ਮਾਰੂਥਲ ਖੇਤਰ ਵਿਚ ਵਾਧਾ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ।

ਕਾਨਟਰੈਕਟ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਵਿਚ ਘੱਟ ਰਕਬੇ ਵਾਲੀਆਂ ਜ਼ਮੀਨਾਂ ਦੇ ਮਾਲਕ ਕਿਸਾਨਾਂ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸੋਸ਼ਣ ਹੋਣ...


...ਸ਼ਾਂਤ ਕਿਸ਼ੋਰ ਹੀ ਬੋਲਦੇ ਰਹੇ ਹਨ। ਕੇਂਦਰ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਵੀ ਅਜੇ ਸਾਫ਼ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਕਿ NRC ਨੂੰ ਕਦੋਂ ਲਿਆਂਦਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।"

ਪ੍ਰਦੀਪ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, "ਭਾਜਪਾ ਹੁਣ ਇੱਕ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪਾਰਟੀ ਬਣ ਗਈ ਹੈ। ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਅੱਗੇ ਖੇਤਰੀ ਪਾਰਟੀਆਂ ਦਾ ਸਪੇਸ ਖ਼ਤਮ ਹੋਣ ਦਾ ਸੰਕਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਅਜਿਹਾ ਅਸੀਂ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਵਿੱਚ ਸ਼ਿਵਸੈਨਾ ਦੇ ਨਾਲ ਦੇਖ ਚੁੱਕੇ ਹਨ। ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਮੇਂ ਭਾਜਪਾ ਚੌਥੇ ਨੰਬਰ 'ਤੇ ਸੀ ਅਤੇ ਅੱਜ ਉਹ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਪਾਰਟੀ ਹੈ।"

ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ-

ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਚੋਣਾਂ ਕਾਰਨ ਬਣਾਇਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ ਦਬਾਅ?

ਬਿਹਾਰ ਵਿੱਚ ਇੱਸ ਸਾਲ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਚੋਣਾਂ ਹੋਣ ਵਾਲੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਲੋ... ਬਾਕੀ ਲੇਖ ਲਿਖੋ:

ਲ ਨਹੀਂ ਮੰਨਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਕਹਿੰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਕਾਂਗਰਸ ਦੀ ਸਰਕਾਰ ਹੈ ਅਤੇ ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਦੇ ਵਿਰੋਧ ਦੇ ਕੋਈ ਮਾਅਨੇ ਨਹੀਂ ਹਨ।

ਪਰ ਪ੍ਰਦੀਪ ਸਿੰਘ ਦੀ ਇਸ ਤੋਂ ਵੱਖਰੀ ਰਾਇ ਹੈ। ਉਹ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਦਾ ਮਾਮਲਾ ਬਿਲਕੁਲ ਵੱਖਰਾ ਹੈ।

"ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਨਾਗਰਿਕਤਾ ਕਾਨੂੰਨ ਵਿੱਚ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਰੱਖਿਆ ਹੁੰਦਾ ਤਾਂ ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਹਰਜ਼ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਪਰ ਉੱਥੇ ਹੀ ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਦੀ ਨਾਰਾਜ਼ਗੀ ਨਰੇਸ਼ ਗੁਜਰਾਲ ਕਰਕੇ ਵੀ ਹੈ।"

"ਉਹ ਚਾਹੁੰਦੇ ਸਨ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਰਾਜਸਭ ਦਾ ਡਿਪਟੀ ਸਪੀਕਰ ਬਣਾਇਆ ਜਾਵੇ ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਭਾਜਪਾ ਨੇ ਨਹੀਂ ਬਣਾਇਆ। ਅਕਾਲੀ ਦਲ-ਭਾਜਪਾ ਦੇ ਗਠਜੋੜ ਉਦੋਂ ਤੱਕ ਚੱਲੇਗਾ ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਸਿੰਘ ਬਾਦਲ ਜ਼ਿੰਦਾ ਹਨ ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਇੱਕ ਭਾਵਨਾਤਮਕ ਗਠਜੋੜ ਹੈ। NRC ਕਾਰਨ ਐੱਨਡੀਏ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਫੁੱਟ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ।"

ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ-

ਇਹ ਵੀ ਦੇਖੋ

(ਬੀਬੀਸੀ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਲ FACEBOOK, INSTAGRAM, TWITTERਅਤੇ YouTube 'ਤੇ ਜੁੜੋ।)


...ਸ਼ਾਇਦ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਇਸ਼ਤਿਹਾਰਾਂ 'ਤੇ ਆਪਣਾ ਵਿਰੋਧ ਜਤਾਉਣ ਲਈ 2015 ਵਿੱਚ 24 ਸਾਲਾ ਇੰਦੂਜਾ ਪਿਲੱਈ ਨੇ ਆਪਣੇ ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ ਵੱਲੋਂ ਛਪਵਾਏ ਇਸ਼ਤਿਹਾਰ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਆਪਣਾ ਵੱਖਰਾ ਇਸ਼ਤਿਹਾਰ ਛਪਵਾ ਦਿੱਤਾ ਸੀ।

ਇੰਦੂਜਾ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਸੀ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇਸ ਗੱਲ ਨਾਲ ਕੋਈ ਇਤਰਾਜ਼ ਨਹੀਂ ਸੀ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਮੈਟਰੀਮੋਨੀਅਲ ਇਸ਼ਤਿਹਾਰ ਛਪਵਾ ਰਹੇ ਸਨ। ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇਸ ਗੱਲ 'ਤੇ ਇਤਰਾਜ਼ ਸੀ ਕਿ ਇਸ ਇਸ਼ਤਿਹਾਰ ਵਿੱਚ ਜਿਹੜੀ ਇੰਦੂਜਾ ਸੀ ਉਹ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਅਜਿਹੀ ਨਹੀਂ ਸੀ।

ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਨੂੰ ਇਸ਼ਤਿਹਾਰਾਂ 'ਤੇ ਇਤਰਾਜ਼

ਆਪਣੇ ਖ਼ੁਦ ਦੇ ਲਿਖੇ ਇਸ਼ਤਿਹਾਰ ਵਿੱਚ ਇੰਦੂਜਾ ਨੇ ਲਿਖਿਆ ਸੀ-"ਮੈਂ ਕੋਈ ਸਾਫਟਵੇ... ਬਾਕੀ ਲੇਖ ਲਿਖੋ:

ਇਸ਼ਤਿਹਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਅਕਸਰ ਲਿਖਿਆ ਹੁੰਦਾ ਸੀ-ਇੱਕ ਅਜਿਹੀ ਕੁੜੀ ਦੀ ਤਲਾਸ਼ ਹੈ ਜਿਹੜੀ ਘਰੇਲੂ ਹੋਵੇ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਖਾਣਾ ਬਣਾਉਣਾ ਆਉਂਦਾ ਹੋਵੇ ਅਤੇ ਦਿਖਣ ਵਿੱਚ ਸੋਹਣੀ ਹੋਵੇ।

ਮੁੰਡਿਆਂ ਬਾਰੇ ਸਿਰਫ਼ ਐਨਾ ਹੀ ਹੁੰਦਾ ਸੀ ਕਿ ਉਹ ਕਿਸ ਜਾਤ ਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸਰਕਾਰੀ ਨੌਕਰੀ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਕਈ ਇਸ਼ਤਿਹਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਵੀ ਲਿਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਕਿ ਮੁੰਡਾ ਨਾ ਸ਼ਰਾਬ ਪੀਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਨਾ ਮਾਸ-ਮੱਛੀ ਖਾਂਦਾ ਹੈ।

ਮੈਟਰੀਮੋਨੀਅਲ ਇਸ਼ਤਿਹਾਰਾਂ ਦੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵੇਖੀਏ ਤਾਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਆਧਾਰ 'ਤੇ ਹੋਏ ਇਹ ਵਿਆਹ ਮਾਨਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਤਾਂ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਪਰ ਕੀ ਇਨ੍ਹਾਂ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਬਰਾਬਰ ਪਾਰਟਨਰ ਦਾ ਦਰਜਾ ਮਿਲਦਾ ਹੋਇਆ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦਾ ਹੈ?

ਮੈਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਇਸ਼ਤਿਹਾਰਾਂ ਦੀ ਕਟਿੰਗ ਆਪਣੀ ਕਾਲੀ ਸਕਰੈਪਬੁੱਕ ਵਿੱਚ ਸੰਭਾਲ ਕੇ ਰੱਖਣ ਲੱਗੀ ਕਿ ਕਦੇ ਦੇਖਾਂਗੀ ਕਿ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਕਿੰਨਾ ਬਦਲਾਅ ਆਉਂਦਾ ਹੈ।

ਅੱਜ ਵੀ ਉਹ ਕਟਿੰਗ ਮੇਰੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਅਲਮਾਰੀ ਦੀ ਸ਼ੈਲਫ 'ਤੇ ਪੁਰਾਣੀਆਂ ਕਿਤਾਬਾਂ ਦੇ ਭਾਰ ਹੇਠਾਂ ਦੱਬੀਆਂ ਪਈਆਂ ਹੋਣਗੀਆਂ।

ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਟਿੰਗਜ਼ 'ਤੇ ਧੂੜ ਦੀ ਪਰਤ ਜੰਮ ਗਈ ਹੋਵੇਗੀ। ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਟਿੰਗਜ਼ ਦਾ ਘੱਟਾ ਸਾਫ਼ ਕਰਕੇ ਅੱਜ ਵੀ ਜੇਕਰ ਕਿਸੇ ਅਖ਼ਬਾਰ ਵਿੱਚ ਚਿਪਕਾ ਦੇਵਾਂ ਜਾਂ ਛਪਵਾ ਦੇਵਾਂ ਤਾਂ ਯਕੀਨ ਮੰਨੋ ਜ਼ਿਆਦਾ ਫ਼ਰਕ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗਾ।

ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ:

ਹਾਂ, ਮੁੰਡਿਆਂ ਲਈ ਸਰਕਾਰੀ ਨੌਕਰੀ ਦੀ ਥਾਂ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਐਮਐਨਸੀ ਦੀ ਨੌਕਰੀ ਲਿਖਣੀ ਪਵੇਗੀ ਅਤੇ ਮਹੀਨੇ ਦੀ ਤਨਖ਼ਾਹ 4 ਦੀ ਥਾਂ 5 ਅੰਕਾਂ ਵਿੱਚ ਹੋਣ ਲੱਗੀ ਹੈ।

ਕੁੜੀਆਂ ਦਾ ਤਾਂ ਉਹੀ-ਸੁੰਦਰ, ਸੁਸ਼ੀਲ ਅਤੇ ਘਰੇਲੂ ਜਾਰੀ ਹੈ। ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਨਾ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਇਸੇ ਐਤਵਾਰ ਮੈਟਰੀਮੋਨੀਅਲ ਵਾਲਾ ਪੇਜ ਕੱਢ ਕੇ ਦੇਖ ਲਵੋ।

ਹਾਂ, ਅੱਜ-ਕੱਲ੍ਹ ਦੇ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਲਈ ਉਂਝ ਟਿੰਡਰ ਅਤੇ ਬੰਬਲ ਵਰਗੇ ਐਪਸ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ 'ਤੇ ਬਹਿਸ ਕਦੇ ਹੋਰ ਸਹੀ।

(ਬੀਬੀਸੀ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਲ FACEBOOK, INSTAGRAM, TWITTERਅਤੇ YouTube 'ਤੇ ਜੁੜੋ।)


...ਸ਼ਾਨਾ ਬਣਾ ਰਹੇ ਸਨ।

ਪੁਲਿਸ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ 'ਤੇ ਸਵਾਲ

ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਭਜਨਪੁਰਾ ਇਲਾਕੇ 'ਚ ਸੋਮਵਾਰ ਦੁਪਹਿਰ ਨੂੰ ਇਕ ਮਸਜਿਦ ਅਤੇ ਉਸ ਨੇੜੇ ਪੈਂਦੇ ਪੁਲਿਸ ਸਹਾਇਤਾ ਕੇਂਦਰ ਨੂੰ ਵੀ ਅੱਗ ਦੇ ਹਵਾਲੇ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।

ਉੱਥੇ ਮੌਜੂਦ ਚਸ਼ਮਦੀਦਾਂ ਨੇ ਬੀਬੀਸੀ ਨਾਲ ਕੀਤੀ ਗੱਲਬਾਤ ਦੌਰਾਨ ਦਾਅਵਾ ਕੀਤਾ ਸੀ ਕਿ ਜਿੱਥੇ ਦੰਗਾਕਾਰੀ ਲੋਕਾਂ 'ਤੇ ਜ਼ੁਲਮ ਢਾਅ ਰਹੇ ਸਨ, ਉੱਥੇ ਹੀ ਪੁਲਿਸ ਵਾਲੇ ਵੀ ਕਈ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਬਣਾ ਰਹੇ ਸਨ।

ਇੰਨ੍ਹਾਂ ਦੰਗਿਆਂ ਦੌਰਾਨ ਚਾਂਦਬਾਗ ਖੇਤਰ ਦੇ ਇੱਕ ਛੋਟੇ ਦੁਕਾਨਦਾਰ ਸਗੀਰ ਨੂੰ ਵੀ ਗੋਲੀ ਲੱਗੀ।ਜੀਟੀਬੀ ਹਸਪਤਾਲ 'ਚ ਮੌਜੂਦ ਉਸ ਦੇ ਸਕੇ ਭਰਾ ਨੇ ਬੀਬੀਸੀ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਜੇਕਰ ਪੁਲਿਸ ਨੇ ਸਮਾਂ ਰਹਿੰਦਿ... ਬਾਕੀ ਲੇਖ ਲਿਖੋ:

ਤਾਂ ਲਾਜ਼ਮੀ ਹਨ।ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਇਸ ਦੀ ਜਾਂਚ ਹੋਣਾ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਹੀ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ।

ਇਹ ਵੀ ਦੇਖੋ:

ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਸਿੰਘ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ "ਅਜਿਹੇ ਮਾਮਲਿਆਂ ਦੀ ਜਾਂਚ ਲਈ ਕੋਈ ਵੀ ਤੈਅ ਨਿਯਮ ਨਹੀਂ ਹਨ।ਇਹ ਕਾਫੀ ਹੱਦ ਤੱਕ ਸਰਕਾਰ ਦੀ ਇੱਛਾ 'ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦਾ ਹੈ।ਪਰ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਵਿਭਾਗੀ ਜਾਂਚ ਹੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।ਜੇਕਰ ਮਹਿਕਮੇ 'ਚ ਮਾਮਲੇ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਢੁਕਵਾਂ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਕਾਇਮ ਨਾ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਕੀ ਜਾਂਚ ਦੇ ਹੁਕਮ ਜਾਰੀ ਕੀਤੇ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਨਿਆਂਇਕ ਜਾਂਚ ਦੀ ਵਾਰੀ ਆਉਂਦੀ ਹੈ।"

" ਫਿਲਹਾਲ ਇਹ ਅਜੇ ਸਪੱਸ਼ਟ ਨਹੀਂ ਹੈ ਕਿ ਹਿੰਸਾ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਮਾਮਲਿਆਂ ਦੀ ਜਾਂਚ ਲਈ ਦਿੱਲੀ ਪੁਲਿਸ ਕਮਿਸ਼ਨਰ ਨੇ ਗ੍ਰਹਿ ਮੰਤਰਾਲੇ ਨਾਲ ਰਸਮੀ ਸਲਾਹ ਮਸ਼ਵਰੇ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਐਸਆਈਟੀ ਦਾ ਗਠਨ ਕੀਤਾ ਹੈ ਜਾਂ ਫਿਰ ਇਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਪੁਲਿਸ  ਮੁੱਖੀ ਵੱਜੋਂ ਆਪਣਾ ਫ਼ੈਸਲਾ ਹੈ।ਪਰ ਜੇਕਰ ਗ੍ਰਹਿ ਮੰਤਰਾਲੇ ਚਾਹੇ ਤਾਂ ਉਹ ਉੱਚ ਪੱਧਰੀ ਜਾਂਚ ਜਾਂ ਫਿਰ ਕਿਸੇ ਬਾਹਰੀ ਅਫ਼ਸਰ ਵੱਲੋਂ ਜਾਂਚ ਦੇ ਹੁਕਮ ਜਾਰੀ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ।"

ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਸਾਬਕਾ ਡੀਜੀ ਬ੍ਰਿਜ ਲਾਲ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ ਇੰਨ੍ਹਾਂ ਰਿਪੋਰਟਾਂ ਨੂੰ ਅਦਾਲਤ 'ਚ ਸਹੀ ਸਾਬਤ ਕਰਨਾ ਆਪਣੇ ਆਪ 'ਚ ਹੀ ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਮੁਸ਼ਕਲ ਵਾਲਾ ਕੰਮ ਰਿਹਾ ਹੈ।

ਕੀ ਦਿੱਲੀ ਸਰਕਾਰ ਵੀ ਇਸ ਸਬੰਧੀ ਕੋਈ ਕਾਰਵਾਈ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹੈ?

ਇਸ ਸਵਾਲ ਦੇ ਜਵਾਬ 'ਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ, "ਦਿੱਲੀ ਸਰਕਾਰ ਹੀ ਨਹੀਂ ਇੱਥੋਂ ਤੱਕ ਕਿ ਕੋਈ ਵੀ ਗੈਰ ਸਰਕਾਰੀ ਸੰਗਠਨ ਵੀ ਇੰਨ੍ਹਾਂ ਮਾਮਲਿਆਂ ਦੀ ਸੁਤੰਤਰ ਜਾਂਚ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ।ਲੋਕਤੰਤਰ ਪ੍ਰਣਾਲੀ 'ਚ ਇਸ ਦੀ ਕੋਈ ਮਨਾਹੀ ਨਹੀਂ ਹੈ।ਅਜਿਹਾ ਕਈ ਵਾਰ ਹੋਇਆ ਹੈ ਕਿ ਜਿੱਥੇ ਇਕ ਪਾਸੇ ਸਰਕਾਰੀ ਜਾਂਚ ਚੱਲੀ ਹੈ ਉੱਥੇ ਹੀ ਕੁਝ ਸਮਾਜਿਕ ਸਮੂਹਾਂ ਵੱਲੋਂ ਵੀ ਆਪਣੀ ਜਾਂਚ ਪੜਤਾਲ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ ਅਤੇ ਜਾਂਚ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਜਨਤਕ ਵੀ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ।"

ਪਰ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਸਾਬਕਾ ਡੀਜੀ ਬ੍ਰਿਜ ਲਾਲ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ ਇੰਨ੍ਹਾਂ ਰਿਪੋਰਟਾਂ ਨੂੰ ਅਦਾਲਤ 'ਚ ਸਹੀ ਸਾਬਤ ਕਰਨਾ ਆਪਣੇ ਆਪ 'ਚ ਹੀ ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਮੁਸ਼ਕਲ ਵਾਲਾ ਕੰਮ ਰਿਹਾ ਹੈ।

ਇਹ ਵੀ ਦੇਖੋ:

ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ , " ਦਿੱਲੀ ਪੁਲਿਸ ਆਪਣੀ ਕਾਰਵਾਈ 'ਚ ਢਿੱਲੀ ਰਹੀ ਹੈ, ਇਸੇ ਕਰਕੇ ਹੀ ਦੰਗਿਆਂ ਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਵੱਡੇ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਪਿਆ।"

ਉਹ ਅੱਗੇ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ , " ਜਦੋਂ ਅੱਗ ਲਗਾਉਣ ਦੀਆਂ ਵਾਰਦਾਤਾਂ ਨੂੰ ਅੰਜਾਮ ਦਿੱਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੋਵੇ, ਭੀੜ੍ਹ ਵੱਲੋਂ ਘਰਾਂ ਨੂੰ ਅੱਗ ਦੇ ਹਵਾਲੇ ਕੀਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੋਵੇ, ਉਸ ਸਮੇਂ ਪੁਲਿਸ ਨੂੰ ਗੋਲੀ ਚਲਾਉਣ ਦਾ ਪੂਰਾ ਅਧਿਕਾਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੈ।ਦੰਗੇ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ 24 ਘੰਟਿਆਂ 'ਚ ਜੇਕਰ ਪੁਲਿਸ ਨੇ ਸਖ਼ਤੀ ਨਾਲ ਕਾਰਵਾਈ ਕੀਤੀ ਹੁੰਦੀ ਅਤੇ ਦੰਗਾਕਾਰੀਆਂ 'ਤੇ ਰਬੜ ਬੁਲੇਟ ਅਤੇ ਪੈਲੇਟ ਗਨ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਹੁੰਦੀ ਤਾਂ ਭੀੜ੍ਹ ਦਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ਹੋਏ 40 ਤੋਂ ਵੱਧ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਜਾਨ ਬਚ ਸਕਦੀ ਸੀ।ਇਹ ਸਪਸ਼ੱਟ ਹੈ ਕਿ ਪੁਲਿਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਦੀ ਉੱਚਿਤ ਸਮੇਂ ਵਰਤੋਂ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਹੈ।ਪਰ ਹੁਣ ਵੇਖਣਾ ਹੋਵੇਗਾ ਕਿ ਸਾਰੀ ਘਟਨਾ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਜਾਂਚ ਦੌਰਾਨ ਇਸ...


...ਸ਼ਿਕਰਾਪੁਰ ਥਾਣੇ ਵਿੱਚ ਪਰਚਾ ਦਰਜ ਕਰਵਾਇਆ ਹੈ। ਅਸ਼ੋਕ ਦੇ ਬਿਆਨ ਲੈ ਕੇ ਮੌਕੇ ਦੇਖ ਕੇ ਤਫ਼ਤੀਸ਼ ਕੀਤੀ ਜਾ ਚੁੱਕੀ ਹੈ।

ਕੋਰੇਗਾਓਂ ਭੀਮਾ ਵਿੱਚ ਤਣਾਅ

ਹਾਦਸੇ ਤੋਂ ਇੱਕ ਹਫਤੇ ਬਾਅਦ ਵੀ ਕੋਰੇਗਾਓਂ ਭੀਮਾ ਵਿੱਚ ਹਿੰਸਾ ਦੇ ਜ਼ਖਮ ਅੱਲੇ ਹਨ। ਪੈਰਨੇ ਫੱਟਾ 'ਤੇ ਪੁਲਿਸ ਗਸ਼ਤ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਸਥਾਨਕ ਅਤੇ ਸੂਬੇ ਦੀ ਰਿਜ਼ਰਵ ਪੁਲਿਸ ਨੇ ਖੇਤਰ ਨੂੰ ਛਾਉਣੀ ਵਿੱਚ ਬਦਲ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਅੱਗ ਬੁਝਾਊ ਗੱਡੀਆਂ ਹਰ ਵੇਲੇ ਮੌਜੂਦ ਰਹਿੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਹੋਸਟਲ ਤੇ ਦੁਕਾਨਾਂ ਖੁੱਲ੍ਹ ਗਈਆਂ ਹਨ ਪਰ ਹਵਾ ਵਿੱਚ ਤਣਾਅ ਮਹਿਸੂਸ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।

ਨਦੀ ਪਾਰ ਕਰਨ ਮਗਰੋਂ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਵੀ ਅੰਦਾਜਾ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਸ ਮਨਹੂਸ ਦਿਨ ਕੀ ਹੋਇਆ ਹੋਵੇਗਾ। ਟੁੱਟੀਆ... ਬਾਕੀ ਲੇਖ ਲਿਖੋ:

ਰਾ ਨਹੁੰ-ਮਾਸ ਦਾ ਰਿਸ਼ਤਾ ਹੈ। ਅਜਿਹੇ ਦੰਗੇ ਇੱਥੇ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਹੋਏ। ਮੈਨੂੰ ਹਾਲੇ ਵੀ ਸਮਝ ਨਹੀਂ ਆ ਰਹੀ ਕਿ ਇਹ ਸਭ ਕਿਵੇਂ ਵਾਪਰ ਗਿਆ। ਮੈਂ ਸਾਨਸਵਾੜੀ ਛੱਡ ਕੇ ਨਹੀਂ ਜਾਵਾਂਗਾ।"

ਆਮ ਆਦਮੀ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ 'ਤੇ ਪ੍ਰਭਾਵ

ਕਈ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਇਸ ਨਾਲ ਕੋਈ ਸੰਬੰਧ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਉਹ ਨਾ ਤਾਂ ਕਿਸੇ ਸੰਗਠਨ ਤੇ ਨਾ ਹੀ ਕਿਸੇ ਸਿਆਸੀ ਪਾਰਟੀ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧ ਰੱਖਦੇ ਸਨ। ਅਸੀਂ ਕੋਰੇਗਾਓਂ ਅਤੇ ਸਾਨਸਵਾੜੀ ਦਰਮਿਆਨ ਇੱਕ ਹੋਟਲ ਠਹਿਰੇ। ਪਹਿਲਾਂ ਉੱਥੇ ਕੁੱਝ ਤਣਾਅ ਸੀ ਪਰ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਲੋਕ ਖੁੱਲ੍ਹਣ ਲੱਗੇ। ਮੀਡੀਆ ਤੇ ਪੁਲਿਸ ਦੀ ਨਿਰੰਤਰ ਮੌਜੂਦਗੀ ਕਰਕੇ ਹਵਾ ਵਿੱਚ ਤਲਖ਼ੀ ਸੀ। ਨਾਮ ਗੁਪਤ ਰੱਖਣ ਦੀ ਸ਼ਰਤ 'ਤੇ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਸਾਨੂੰ ਆਪ-ਬੀਤੀ ਸੁਣਾਈ।

ਇੱਕ ਹੋਟਲ  ਵਾਲੇ ਨੇ ਸਾਨੂੰ ਦੱਸਿਆ,"ਉਸ ਦਿਨ ਸਭ ਕੁੱਝ ਬੰਦ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਅਸੀਂ ਘਰਾਂ ਵਿੱਚ ਹੀ ਸੀ। ਕੁੱਝ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਹੋਟਲ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਪਰ ਉਹ ਸ਼ਟਰ ਨਹੀਂ ਉੱਠਾ ਸਕੇ ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਅਸੀਂ ਵੱਡੇ ਨੁਕਸਾਨ ਤੋਂ ਬਚ ਗਏ। ਫੇਰ ਵੀ ਬਾਹਰਲਾ ਕਾਊਂਟਰ ਕਾਫ਼ੀ ਨੁਕਸਾਨਿਆ ਗਿਆ।"

ਇੱਕ ਬਜ਼ੁਰਗ ਨੇ ਸਾਨੂੰ ਦੱਸਿਆ, "ਬਹੁਤੇ ਪਿੰਡ ਵਾਲੇ ਆਪਣੇ ਨੁਕਸਾਨ ਦਾ ਅੰਦਾਜ਼ਾ ਲਾਉਣ ਵਿੱਚ ਰੁੱਝੇ ਹੋਏ ਸਨ। ਕਈ ਵਾਹਨ ਨੁਕਸਾਨੇ ਗਏ , ਭੀੜ ਬਹੁਤ ਜਿਆਦਾ ਸੀ ਲੋਕ ਡਰੇ ਹੋਏ ਸਨ। ਕੁੱਝ ਨੇ ਆਪਣੀ ਜਾਇਦਾਦ ਬਚਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ। ਅਸੀਂ ਕੋਰੇਗਾਓਂ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਮਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਸ਼ਰਧਾਂਜਲੀ ਦੇਣ ਆਈਆਂ ਕੁੱਝ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਪਨਾਹ ਦਿੱਤੀ। ਸਾਰੇ ਲੋਕ ਡਰੇ ਹੋਏ ਸਨ।"

ਜਿਆਦਾਤਰ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਇਹੋ ਕਹਾਣੀ ਹੈ।

ਐਲਵਨ ਫਰਨਾਂਡੇਜ਼ ਨੂੰ ਅਸੀਂ ਕੋਰੇਗਾਓਂ ਦੇ ਨੇੜੇ ਇੱਕ ਸੜਕ 'ਤੇ ਮਿਲੇ। ਉਹ ਫਾਈਬਰ ਦੀਆਂ ਮੂਰਤੀਆਂ ਤਿਆਰ ਕਰਨ ਕਰਕੇ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸਟੂਡੀਓ ਨੇੜੇ ਹੀ ਹੈ ਜੋ ਕਦੇ ਦੂਰੋਂ ਪਛਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਪਰ ਹੁਣ ਰਾਖ ਹੋ ਚੁੱਕਿਆ ਹੈ।

ਫਰਨਾਂਡੇਜ਼ ਨੇ ਦੱਸਿਆ, "ਮੈਂ ਕਿਸੇ ਕੰਮ ਨਾਲ ਪੁਣੇ ਗਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਬਾਅਦ ਦੁਪਹਿਰ ਮੈਨੂੰ ਇੱਥੇ ਜੋ ਹੋ ਰਿਹਾ ਸੀ ਉਸ ਬਾਰੇ ਫੋਨ ਆਉੇਣੇ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਏ। ਮੈਂ ਭੀੜ ਕਾਰਨ 12 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਪੈਦਲ ਚੱਲ ਕੇ ਪਹੁੰਚਿਆ। ਜਦੋਂ ਮੈਂ ਇੱਥੇ ਪਹੁੰਚਿਆ ਤਾਂ ਦੇਖਿਆ ਕਿ ਸਭ ਕੁੱਝ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਚੁੱਕਿਆ ਸੀ। ਮੇਰੇ ਗੁਆਂਢੀ ਕੁੱਝ ਮੂਰਤੀਆਂ ਬਚਾ ਕੇ ਨਜਦੀਕੀ ਕਮਰੇ ਵਿੱਚ ਰੱਖਣ ਵਿੱਚ ਸਫ਼ਲ ਹੋ ਗਏ। ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਹੁਣ ਇਹੀ ਬਚਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਨਾਲ ਮੈਨੂੰ ਸੱਤਰ ਲੱਖ ਦਾ ਨੁਕਸਾਨ ਹੋਇਆ।"

ਫਰਨਾਂਡੇਜ਼ ਨੇ ਇਹ ਸਟੂ਼ਡੀਓ ਤਿੰਨ ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਬਣਾਇਆ ਸੀ ਪਰ ਉਹ ਮੂਰਤੀਆਂ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਪੂਰੇ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਵਿੱਚ ਘੁੰਮਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਪਿੰਪਰੀ ਵਿੱਚ ਡਾ. ਅੰਬੇਦਕਰ ਦੇ ਮਿਊਰਲ ਵੀ ਬਣਾਏ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸ਼ਿਵਾਜੀ ਦੀਆਂ ਜੀਵਨ ਘਟਨਾਵਾਂ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਸ਼ਿਵਸ਼ਰੁਸਤੀ ਨਾਮਕ ਮਿਊਰਲ ਲੜੀ ਵੀ ਬਣਾਈ ਹੈ। ਪੀੜਤ ਫਰਨਾਂਡੇਜ਼ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਉਸਦੇ ਕਿੱਤੇ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਅਹਿਮ ਹਨ ਹਨ।

(ਬੀਬੀਸੀ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਲ FACEBOOK, INSTAGRAM, TWITTERਅਤੇ  YouTube 'ਤੇ ਜੁੜੋ।)