...ਰੇਸ਼ਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਹ ਲਗਭਗ 5-6 ਘੰਟਿਆਂ ਵਿੱਚ ਘਰ ਚਲੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ:

ਨਿੱਜੀ ਕਲੀਨਿਕ ਵਿੱਚ ਓਪਰੇਸ਼ਨ

ਅਪੋਲੋ ਹਸਪਤਾਲ ਵਿੱਚ ਪਲਾਸਟਿਕ ਸਰਜਨ ਅਨੂਪ ਧੀਰ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਹਾਇਮਨੋਪਲਾਸਟੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਪਹਿਲੇ ਸਰਜਨ ਦੱਸਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਨਿੱਜੀ ਕਲੀਨਿਕ ਵੀ ਚਲਾਉਂਦੇ ਹਨ।

ਉਹ ਦੱਸਦੇ ਹਨ ਕਿ ਇਸ ਓਪਰੇਸ਼ਨ ਲਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਇੱਕ-ਤਿਹਾਈ ਕੁੜੀਆਂ ਹਰਿਆਣਾ ਤੋਂ ਆਉਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਹੋਰ ਦੇਸਾਂ ਤੋਂ ਵੀ ਕੁੜੀਆਂ ਆਉਂਦੀਆਂ ਹਨ।

ਉਹ ਦੱਸਦੇ ਹਨ ਕਿ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਕੁੜੀਆਂ ਆਪਣੀ ਪਹਿਚਾਣ ਜ਼ਾਹਰ ਨਹੀਂ ਕਰਦੀਆਂ।

ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਉਹ ਨਾ ਤਾਂ ਆਪਣਾ ਸਹੀ ਨਾਂ ਦੱਸਦੀਆ... ਬਾਕੀ ਲੇਖ ਲਿਖੋ:

ਅਮੀਰ, ਪੇਂਡੂ ਜਾਂ ਸ਼ਹਿਰੀ ਸਾਰਿਆਂ ਲਈ ਜ਼ਰੂਰੀ ਸਮਝੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

ਫੇਮਿਨਿਜ਼ਮ ਇਨ ਇੰਡੀਆ ਦੀ ਸੰਸਥਾਪਕ ਜੇਪਲੀਨ ਪਸਰੀਚਾ, ਔਰਤਾਂ ਲਈ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਸ਼ਬਦ ‘ਡੀਫਲਾਵਰ’ ਦਾ ਉਦਾਹਰਨ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਕੀ ਕੁੜੀਆਂ ਕੋਈ ਫੁੱਲ ਹਨ, ਜਿਨਾਂ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਨੇ ਛੋਹਿਆ ਜਾਂ ਸੈਕਸ ਕੀਤਾ ਤਾਂ ਉਹ ਮੁਰਝਾ ਜਾਣਗੀਆਂ।

ਉਹ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, "ਭਾਰਤੀ ਸਮਾਜ ਵਿੱਚ ਜਦੋਂ ਕਿਸੇ ਕੁੜੀ ਦਾ ਵਿਆਹ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਉਸ ਦੀ ਵਰਜਿਨਿਟੀ 'ਤੇ ਕਿਉਂ ਜ਼ੋਰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਕੀ ਕਦੇ ਮੁੰਡੇ ਤੋਂ ਪੁੱਛਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਵਰਜਿਨ ਹੈ ਜਾਂ ਨਹੀਂ? ਕਈ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵਿਆਹ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਬਾਹਰ ਚਾਦਰ ਵੀ ਦਿਖਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਸਮਾਜ ਨੂੰ ਦੱਸਣ ਲਈ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਨੂੰਹ ਪਵਿੱਤਰ ਹੈ। ਇਹ ਅਫ਼ਰੀਕਾ ਦੇ ਸਮਾਜ ਵਿੱਚ ਵੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।"

ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ:

ਕੁੜੀਆਂ ਦਾ ਵਰਜਿਨਿਟੀ ਟੈਸਟ

ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਕੰਜਰਬਾਟ ਭਾਈਚਾਰੇ ਵਿੱਚ ਕਈ ਸਦੀਆਂ ਤੋਂ ਕੁੜੀਆਂ ਵਰਜਿਨਿਟੀ ਟੈਸਟ ਦਿੰਦੀਆਂ ਆ ਰਹੀਆਂ ਹਨ।

ਉੱਥੇ ਵਿਆਹ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਰਾਤ ਚਿੱਟੇ ਰੰਗ ਦੀ ਚਦਰ ਵਿਛਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਤੇ ਅਗਲੀ ਸਵੇਰ ਉਸ ਦੀ ਜਾਂਚ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

ਇਸ ਭਾਈਚਾਰੇ ਦੇ ਲੋਕ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਛੋਟੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਹੀ ਆਪਣੀਆਂ ਕੁੜੀਆਂ ਦਾ ਵਿਆਹ ਕਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।

ਬਾਜ਼ਾਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ

ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਹੱਕਾਂ ਲਈ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਤੇ ਮਨੀਪਾਲ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੀ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਜਾਗਰੀਤੀ ਗੰਗੋਪਾਧਿਆਏ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ, "ਪੂਰਾ ਦਬਾਅ ਔਰਤਾਂ ਉੱਤੇ ਹੀ ਹੈ। ਉਹ ਇੱਕ ਆਦਮੀ ਨਾਲ ਰਿਸ਼ਤਾ ਬਣਾਉਂਦੀ ਹੈ ਤੇ ਫਿਰ ਆਈਪਿਲ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੀ ਹੈ।"

"ਫਿਰ ਉਹ ਵਿਆਹ ਵੇਲੇ ਹਾਇਮਨੋਪਲਾਸਟੀ ਕਰਵਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਦੇ ਨਾਲ ਉਸ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦੀ ਵੀ ਜਾਇਦਾਦ ਬਣ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਉਹ ਇਹ ਨਹੀਂ ਸਮਝ ਪਾਉਂਦੀਆਂ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਾਨਵੀ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਦੀ ਉਲੰਘਣਾ ਹੋ ਰਹੀ ਹੈ।"

ਉਹ ਮੰਨਦੇ ਹਨ ਕਿ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸੋਚ ਨੇ ਇੱਕ ਬਾਜ਼ਾਰ ਵੀ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਵਜਾਇਨਲ ਬਲਡ ਤੇ ਕੈਪਸੂਲ ਵਿੱਕ ਰਹੇ ਹਨ।

ਹਾਇਮਨੋਪਲਾਸਟੀ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਵਜਾਇਨਾ ਨੂੰ ਸਾਫ਼ ਤੇ ਸੋਹਣਾ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਵੀ ਸਮਾਨ ਬਾਜ਼ਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਕ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਓਪਰੇਸ਼ਨ ਵੀ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਜਾਣਕਾਰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਾਰੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਦੀ ਦੇਣ ਪੋਰਨ ਨੂੰ ਦੱਸਦੇ ਹਨ।

ਅਜਿਹਾ ਕੋਈ ਹੀ ਖੇਤਰ ਹੋਵੇਗਾ ਜਿੱਥੇ ਔਰਤਾਂ ਆਪਣਾ ਨਾਮ ਨਾ ਕਰ ਰਹੀਆਂ ਹੋਣ ਪਰ ਜਦੋਂ ਵਰਜਿਨਿਟੀ ਦੀ ਗੱਲ ਆਉਂਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਸਵਾਲ ਸਿਰਫ਼ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਹੀ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

ਵੀਡੀਓ: ਬੀਬੀਸੀ ਪੰਜਾਬੀ ਨੂੰ ਲਿਆਓ ਆਪਣੇ ਮੋਬਾਈਲ 'ਤੇ

ਵੀਡੀਓ:ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੀ ਇਸ ਅਦਾਕਾਰਾ ਨੇ ਕਿਉਂ ਮੁੰਨਵਾਇਆ ਸਿਰ?

ਵੀਡੀਓ: ਦਿੱਲੀ : ਉਹ ਮੌਕੇ ਜਦੋਂ ਇਨਸਾਨੀਅਤ ਪਈ ਹਿੰਸਾ 'ਤੇ ਭਾਰੂ

(ਬੀਬੀਸੀ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਲ FACEBOOK, INSTAGRAM, TWITTERਅਤੇ YouTube 'ਤੇ ਜੁੜੋ।)


...ਰੈਸਟ ਦਾ ਖ਼ਤਰਾ ਵੱਧ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਕੀ ਵਜ੍ਹਾ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ ?

ਡਾਕਟਰ ਬੰਸਲ ਮੁਤਾਬਕ, ''ਕਾਰਡੀਐਕ ਅਰੈਸਟ ਦਾ ਮਤਲਬ ਦਿਲ ਦੀ ਧੜਕਣ ਦਾ ਬੰਦ ਹੋਣਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਅਤੇ ਹਾਰਟ ਅਟੈਕ ਦਾ ਮਤਲਬ ਦਿਲ ਨੂੰ ਸਹੀ ਮਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਖੂਨ ਨਾ ਮਿਲ ਪਾਉਣਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।''

"ਇਹ ਵੀ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿ ਖੂਨ ਨਾ ਮਿਲਣ ਕਰਕੇ ਕਾਰਡੀਐਕ ਅਰੈਸਟ ਹੋ ਜਾਵੇ। ਅਜਿਹੇ ਵਿੱਚ ਹਾਰਟ ਅਟੈਕ ਇਸ ਦੇ ਕਈ ਕਾਰਨਾਂ 'ਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ।''

''ਇੱਕ ਖੂਨ ਦਾ ਥੱਕਾ ਕਾਰਡੀਐਕ ਅਰੈਸਟ ਦੀ ਵਜ੍ਹਾ ਬਣ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਦਿਲ ਦੇ ਆਸਪਾਸ ਹੋਣ ਵਾਲਾ ਫਲੂਇਡ ਇਸਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣ ਸਕਦਾ ਹੈ।''

ਉਨ੍ਹਾਂ ਅੱਗੇ ਕਿਹਾ, ''ਦਿਲ ਦੇ ਅੰਦਰ ਕਿਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਇੰਨਫੈਕਸ਼ਨ ਨਾਲ ਵੀ ਕਾਰਡੀਐਕ ਅਰੈ... ਬਾਕੀ ਲੇਖ ਲਿਖੋ:

ube 'ਤੇ ਜੁੜੋ।)


...ਰੋਂ ਬਾਹਰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਇੱਕ ਦੋ ਘੰਟਿਆਂ ਲਈ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪਿਛਲੇ ਦੋ ਦਿਨਾਂ ਤੋਂ ਡਾਕਟਰਾਂ ਦੀਆਂ ਟੀਮਾਂ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਆ ਰਹੀ ਹੈ। ਸਭ ਦੇ ਵੈਕਸੀਨ ਲੱਗ ਰਹੀ ਹੈ। ਮੈਂ ਤਾਂ ਸਭ ਨੂੰ ਇਹੀ ਕਹਾਂਗਾ ਕਿ ਘਰਾਂ ਵਿੱਚ ਹੀ ਰਹਿਣ, ਹਫਤੇ ਦਸ ਦਿਨ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ ਉਦੋਂ ਤੱਕ ਸਭ ਦੇ ਵੈਕਸੀਨ ਲੱਗ ਜਾਵੇਗੀ ਤਾਂ ਬਿਮਾਰੀ ਦਾ ਖਤਰਾ ਵੀ ਟਲ ਜਾਵੇਗਾ।"

ਸਰਕਾਰੀ ਹਸਪਤਾਲ ਲੌਂਗੋਵਾਲ ਦੇ ਐੱਸ ਐੱਮ ਓ ਡਾ ਅੰਜੂ ਸਿੰਗਲਾ ਨੇ ਦੱਸਿਆ, "ਸਾਡੇ ਹਸਪਤਾਲ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਜਿਸ ਵੀ ਕਿਸੇ ਨਾਗਰਿਕ ਦੀ ਕਰੋਨਾ ਨਾਲ ਮੌਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਤਾ ਉਸਦਾ ਬਕਾਇਦਾ ਹਦਾਇਤਾਂ ਮੁਤਾਬਕ ਅਸੀਂ ਸਸਕਾਰ ਕਰਵਾਉਂਦੇ ਹਾਂ।ਪਿੰਡ ਤਕੀਪੁਰ ਵਿੱਚ ਅਪ੍ਰੈਲ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਕਰੋਨ... ਬਾਕੀ ਲੇਖ ਲਿਖੋ:

ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਅਸੀਂ ਮਲੇਰਕੋਟਲਾ ਵਿੱਚਲੇ ਕੋਵਿਡ ਕੇਂਦਰ ਵਿੱਚ ਵੀ ਬੈੱਡਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਵਾਧਾ ਕੀਤਾ ਹੈ।ਗਰਭਵਤੀ ਮਰੀਜ਼ਾਂ ਲਈ ਅਸੀਂ ਧੂਰੀ ਵਿਖੇ ਕੇਂਦਰ ਬਣਾਇਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।ਕੱਲ੍ਹ ਉੱਥੇ ਇੱਕ ਡਲਵਿਰੀ ਵੀ ਹੋਈ ਹੈ।ਸਭ ਕੁੱਝ ਠੀਕ ਚੱਲ ਰਿਹਾ ਹੈ ਸਾਡੇ ਕੋਲ ਬੈੱਡਾਂ ਜਾਂ ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਕਿਸਮ ਦੀ ਕੋਈ ਕਮੀਂ ਨਹੀਂ ਹੈ।”

ਪਿੰਡ ਤਕੀਪੁਰ ਦੀ ਘਟਨਾ ਬਾਰੇ ਬੋਲਦਿਆਂ ਉਹਨਾਂ ਕਿਹਾ, "ਅਸੀਂ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਸੈਂਪਲਿੰਗ ਸ਼ੂਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਹੈ।ਪਰਿਵਾਰ ਦੇ ਨੇੜਲਿਆਂ ਸਮੇਤ ਹਾਲੇ ਤੱਕ 75 ਸੈਂਪਲ ਲਏ ਜਾ ਚੁੱਕੇ ਹਨ ਅਤੇ ਚੰਗੀ ਖਬਰ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕੋਈ ਵੀ ਪਾਜ਼ਿਟਿਵ ਨਹੀਂ ਆਇਆ।ਇਨ੍ਹਾਂ ਰਿਪੋਰਟਾਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਅਸੀਂ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਵੈਕਸੀਨੇਸ਼ਨ ਵੀ ਸੂਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਹੈ।"

ਤਰਲੋਕ ਸਿੰਘ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਵੱਲੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਮੈਂਬਰ ਦੇ ਕੋਰਨਾ ਪਾਜ਼ਿਟਿਵ ਨਾ ਹੋਣ ਦੇ ਦਾਅਵੇ ਸਬੰਧੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਸੀ ਕਿ ਇਸ ਸਬੰਧੀ ਸਾਡੀ ਆਡਿਟ ਰਿਪੋਰਟ ਚੱਲ ਰਹੀ ਹੈ ਅਤੇ ਜਿਵੇਂ ਹੀ ਆਡਿਟ ਰਿਪੋਰਟ ਆਵੇਗੀ ਅਸੀਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਸੂਚਿਤ ਕਰ ਦੇਵਾਂਗੇ"।

ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ:

(ਬੀਬੀਸੀ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਲ FACEBOOK, INSTAGRAM, TWITTERਅਤੇ YouTube 'ਤੇ ਜੁੜੋ।)


...ਰੰਸ ਮੁੰਬਈ ਵਿੱਚ ਹੋਈ ਸੀ। ਜਿਸ ਦਾ ਥੀਮ "ਵੈਦਿਕ ਮੈਥੇਡੋਲੋਜੀ ਅਬਾਊਟ ਏਵੀਏਸ਼ਨ" ਅਤੇ "ਐਨਸ਼ੀਐਂਟ ਸਾਈਂਸ ਥਰੂ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ" ਸਨ।

ਇੰਡੀਆ ਟੂਡੇ ਮੁਤਾਬਕ ਇਸ ਕਾਨਫਰੰਸ ਵਿੱਚ ਵੀ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਭਾਰਤ ਦੇ ਵਿਗਿਆਨਕ ਵਿਕਾਸ ਬਾਰੇ ਕੁਝ ਦਾਅਵੇ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ।

1. ਪਾਈਥਾਗੋਰਸ ਦਾ ਸਿਧਾਂਤ ਗਰੀਸ ਨਹੀਂ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ

ਕਾਨਫਰੰਸ ਦੇ ਉਦਘਾਟਨੀ ਭਾਸ਼ਣ ਵਿੱਚ ਤਤਕਾਲੀ ਸਿਹਤ ਮੰਤਰੀ ਹਰਸ਼ ਵਰਧਨ ਨੇ ਕਿਹਾ ਸੀ ਕਿ ਭਾਰਤ ਨੇ ਦੁਨੀਆ ਨੂੰ ਅਲਜੇਬਰਾ ਅਤੇ ਪਾਈਥਾਗੋਰਸ ਦੇ ਸਿਧਾਂਤ ਦਿੱਤੇ। ਜਿਸ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਿਸੇ 90 ਡਿਗਰੀ ਦੇ ਤਿਕੋਣ ਦੇ ਕਰਣ ਦੀ ਲੰਬਾਈ ਮਾਪਣ ਲਈ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

ਪਾਈਥਾਗੋਰਸ 6ਵੀਂ ਸਦੀ ਬੀਸੀ ਵਿੱਚ ਹੋਏ ਇੱਕ ਯ... ਬਾਕੀ ਲੇਖ ਲਿਖੋ:

ਿੰਦੁਸਤਾਨ ਟਾਈਮਜ਼ ਦੀ ਖ਼ਬਰ ਮੁਤਾਬਕ ਉਸੇ ਕਾਨਫਰੰਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਹੋਰ ਬੁਲਾਰੇ ਨੇ ਦਾਅਵਾ ਕੀਤਾ ਕਿ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਕਾਲ ਵਿੱਚ ਲਾਸ਼ ਨੂੰ ਤਿੰਨ ਦਿਨਾਂ ਤੱਕ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਤਰਦਿਆਂ ਛੱਡ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਪੋਸਟਮਾਰਟਮ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ।

ਜਦੋਂ ਲਾਸ਼ ਫੁੱਲ ਜਾਂਦੀ ਸੀ ਤਾਂ ਨਸ਼ਤਰਾਂ ਨਾਲ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਮ ਪਸ਼ੂਆਂ ਤੇ ਪੰਛੀਆਂ ਦੇ ਨਾਵਾਂ ਉੱਪਰ ਰੱਖੇ ਹੋਏ ਸਨ, ਉਸ ਦੀ ਚੀਰ-ਫਾੜ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ।

ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ:

ਇਹ ਵੀਡੀਓ ਤੁਹਾਨੂੰ ਪਸੰਦ ਆ ਸਕਦੇ ਹਨ:

(ਬੀਬੀਸੀ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਲ FACEBOOK, INSTAGRAM, TWITTERਅਤੇ YouTube 'ਤੇ ਜੁੜੋ।)


...ਰੱਖਣ 'ਚ ਇੰਨੇ ਸਾਲ ਲੱਗਦੇ ਹਨ?"

ਉਦਿਤ ਰਾਜ ਦੀ ਗੱਲ 'ਤੇ ਨਿਧੀ ਅਤੇ ਸੀਮਾ ਮੁਸਤਫਾ ਦੋਵੇਂ ਇਤਰਾਜ਼ ਦਰਜ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ।

ਨਿਧੀ ਕਹਿੰਦੀ ਹੈ, "ਤੁਸੀਂ ਕੌਣ ਹੁੰਦੇ ਹੋ, ਇਹ ਤੈਅ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਕਿ ਜਿਸ ਔਰਤ ਨਾਲ ਸ਼ੋਸ਼ਣ ਹੋਇਆ ਉਹ ਕਦੋਂ ਬੋਲੇ ਕਿਉਂਕਿ ਕੁਝ ਮਾਮਲਿਆਂ 'ਚ ਪੀੜਤ ਔਰਤਾਂ ਨਹੀਂ ਬੋਲ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਡਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਗੱਲ ਕਰਨਾ ਨਹੀਂ ਚਾੰਹੁਦੀਆਂ ਹਨ। ਅੱਜ ਕੋਈ ਕੁੜੀ ਬੋਲੇ ਤਾਂ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਇਹ ਸਵਾਲ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਕੀ ਪਹਿਨਿਆ ਸੀ। ਪਰ ਇਸ ਨਾਲ ਤੁਸੀਂ ਕੀਤੇ ਹੋਏ ਅਪਰਾਧ ਤੋਂ ਨਹੀਂ ਬਚ ਸਕਦੇ। ਕਈ ਕਾਰਨਾਂ ਕਰਕੇ ਲੋਕ ਬੋਲਦੇ ਨਹੀਂ।"

ਸੀਮਾ ਮੁਸਤਫਾ ਉਦਿਤ ਰਾਜ ਦੀ ਗੱਲ 'ਤੇ ਕਹਿੰ... ਬਾਕੀ ਲੇਖ ਲਿਖੋ:

ਰਗਰ ?

ਸਾਲ 1997 'ਚ ਸੁਪਰੀਮ ਕੋਰਟ ਨੇ ਵਿਸ਼ਾਖਾ ਗਾਈਡਲਾਈਨਸ ਜਾਰੀ ਕੀਤੀਆਂ। ਇਸ ਦੇ ਤਹਿਤ ਵਰਕ ਪਲੇਸ ਯਾਨੀ ਕੰਮ ਕਰਨ ਦੀਆਂ ਥਾਵਾਂ 'ਤੇ ਜਿਨਸੀ ਸ਼ੋਸ਼ਣ ਨਾਲ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਲਈ ਨਿਯਮ ਕਾਇਦੇ ਬਣਾਏ ਗਏ ਹਨ।

2013 ਵਿੱਚ ਸੰਸਦ ਨੇ ਵਿਸ਼ਾਖਾ ਜਜਮੈਂਟ ਦੀ ਬੁਨਿਆਦ 'ਤੇ ਦਫ਼ਤਰਾਂ 'ਚ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਲਈ ਇੱਕ ਕਾਨੂੰਨ ਪਾਸ ਕੀਤਾ

2013 ਵਿੱਚ ਸੰਸਦ ਨੇ ਵਿਸ਼ਾਖਾ ਜਜਮੈਂਟ ਦੀ ਬੁਨਿਆਦ 'ਤੇ ਦਫ਼ਤਰਾਂ 'ਚ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਲਈ ਇੱਕ ਕਾਨੂੰਨ ਪਾਸ ਕੀਤਾ।

ਮਹਿਲਾ ਅਤੇ ਬਾਲ ਕਲਿਆਣ ਮੰਤਰੀ ਮੇਨਕਾ ਗਾਂਧੀ ਨੇ ਸੰਸਦ 'ਚ ਦੱਸਿਆ ਸੀ, "2015 ਤੋਂ ਕੰਮਕਾਜੀ ਥਾਵਾਂ 'ਤੇ ਜਿਨਸੀ ਸੋਸ਼ਣ ਦੇ ਹਰ ਸਾਲ 500 ਤੋਂ 600 ਕੇਸ ਦਰਜ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।" ਇਹ ਅੰਕੜੇ ਇਸ ਸਾਲ ਜੁਲਾਈ ਤੱਕ ਦੇ ਹਨ।

ਦਫ਼ਤਰ ਦੀ ਇੰਟਰਨਲ ਕੰਪਲੇਂਟ ਕਮੇਟੀ ਯਾਨੀ ICC ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਅਜਿਹੇ ਵਿੱਚ ME TOO ਮੁਹਿੰਮ ਦੇ ਵਿੱਚ ਇਹ ਸਵਾਲ ਵੀ ਉਠ ਰਹੇ ਹਨ ਕਿ ਇਹ ਕਮੇਟੀਆਂ ਕਿੰਨੀਆ ਕਾਰਗਰ ਹਨ?

ਸੀਮਾ ਮੁਸਤਫਾ ਕਹਿੰਦੀ ਹੈ, "ਵਧੇਰੇ ਮੀਡੀਆ ਅਦਾਰਿਆਂ 'ਚ ਇੰਟਰਨਲ ਕੰਪਲੇਂਟ ਕਮੇਟੀ ਬਣੀ ਹੀ ਨਹੀਂ ਹੈ ਜਾਂ ਸਰਗਰਮ ਨਹੀਂ ਹੈ।"

ਨਿਧੀ ਰਾਜ਼ਦਾਨ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਹੁਣ ਸਾਰੀ ਬਹਿਸ ਇਸੇ ਪਾਸੇ ਵੱਧ ਰਹੀ ਹੈ। ਹਰ ਕੰਪਨੀ ਵਿੱਚ ICC ਹੋਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ ਪਰ ਕਿੰਨੀਆਂ ਕੰਪਨੀਆਂ ਇਸ ਨੂੰ ਮੰਨ ਰਹੀਆਂ ਹਨ, ਇਹ ਬੇਹੱਦ ਅਹਿਮ ਸਵਾਲ ਹੈ। ਆਸ ਹੈ ਕਿ ਇਸ  #MeToo ਮੁਹਿੰਮ ਕਾਰਨ ਇਸ 'ਤੇ ਵੀ ਗੱਲ ਹੋਵੇਗੀ ਤਾਂ ਜੋ ਪਤਾ ਲੱਗ ਸਕੇ ਕੰਪਨੀਆਂ ਕਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇਸ ਨੂੰ ਫੌਲੋ ਕਰ ਰਹੀਆਂ ਹਨ।"

'ਦੇਸ 'ਚ ਡਰ ਦਾ ਮਾਹੌਲ ਹੈ'

ਸੀਮਾ ਮੁਸਤਫਾ ਦੀ ਰਾਇ ਮੁਤਾਬਕ Me Too ਮੁਹਿੰਮ ਬਹੁਤ ਹੀ ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਅਤੇ ਇੱਕ ਪਾਸੜ ਹੈ।

ਉਦਿਤ ਰਾਜ਼ ਮੁਤਾਬਕ ਦੇਸ ਵਿੱਚ ਡਰ ਦਾ ਮਾਹੌਲ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ, ਮਰਦ ਔਰਤਾਂ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕਰਨ ਤੋਂ ਡਰ ਰਹੇ ਹਨ

ਉਹ ਕਹਿੰਦੀ ਹੈ, "ਇਸ ਮੁਹਿੰਮ 'ਚ ਜ਼ਿੰਮੇਦਾਰੀ ਤੈਅ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਬਸ ਇੱਕ ਟਵੀਟ ਕਰਕੇ ਕਿਸੇ 'ਤੇ ਕੁਝ ਵੀ ਇਲਜ਼ਾਮ ਲਗਾ ਸਕਦੇ ਹੋ। ਮੈਂ ਇਹ ਨਹੀਂ ਕਹਿ ਰਹੀ ਕਿ ਕੋਈ ਔਰਤ ਝੂਠ ਬੋਲ ਰਹੀ ਹੈ। ਵਧੇਰੇ ਔਰਤਾਂ ਅਜਿਹਾ ਨਹੀਂ ਕਰਨਗੀਆਂ ਪਰ ਇੱਕ ਜਾਂ ਦੋ ਅਜਿਹੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਵੀ ਹੋਣਗੀਆਂ, ਜੋ ਸ਼ੋਸ਼ਣ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਕਿਸੇ ਦੂਜੀ ਗੱਲ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਕਿਸੇ 'ਤੇ ਇਲਜ਼ਾਮ ਲਗਾ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ।"

"ਅਜਿਹੇ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਕਈ ਆਦਮੀਆਂ ਦੀ ਨੌਕਰੀ ਜਾਵੇਗੀ ਅਤੇ ਅਸੀਂ Me Too ਦੀ ਸਫਲਤਾ 'ਤੇ ਮਾਣ ਕਰਾਂਗੇ ਪਰ ਕਿਸ ਆਧਾਰ 'ਤੇ? ਇੱਕ ਟਵੀਟ? ਸੱਚਮੁੱਚ, ਜਾਂਚ ਸਬੂਤ ਕਿੱਥੇ ਹੈ? ਪੱਤਰਕਾਰ ਹੋਣ ਦੇ ਨਾਤੇ ਖ਼ਬਰ ਛਾਪਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦੀਆਂ ਜ਼ਰੂਰੀ ਗੱਲਾਂ।"

ਬੀਬੀਸੀ ਨਾਲ ਗੱਲ ਕਰਦਿਆਂ ਉਦਿਤ ਰਾਜ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਇਸ ਮੁਹਿੰਮ ਦੇ ਤਹਿਤ ਜਿਸ ਪੁਰਸ਼ 'ਤੇ ਇਲਜ਼ਾਮ ਲੱਗਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਕੋਈ ਤਰੀਕਾ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਅਜੇ ਕੀ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਇਲਜ਼ਾਮ ਲਗਦਿਆਂ ਹੀ 10 ਮਿੰਟ ਦੇ ਅੰਦਰ ਹੀ ਮੀਡੀਆ ਉਸ ਦਾ ਅਕਸ ਖ਼ਰਾਬ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਪਰ ਜਦੋਂ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਹ ਨਿਰਦੋਸ਼ ਸਾਬਿਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਕੋਈ ਕੁਝ ਨਹੀਂ...


...ਰੱਖਦਾ ਸੀ ਤੇ ਰੌਸ਼ਨਦਾਨ ਥਾਣੀ ਹੀ ਅਸੀਂ ਇੱਕ -ਦੂਜੇ ਨੂੰ  ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਸੁਣਾਈਆਂ। ਨਾ ਉਹ ਮੇਰੀ ਸ਼ਕਲ ਦੇਖ ਸਕਿਆ, ਨਾ ਮੈਂ ਉਸ ਦੀ ਸ਼ਕਲ ਦੇਖ ਸਕਿਆ। ਬੱਸ ਆਵਾਜ਼ ਦੀ ਸਾਂਝ ਸੀ।

ਪਾਸ਼ ਦੇ ਮੁਤਾਬਕ ਸੁੱਚਾ ਨੇਪਾਲ ਚਲਿਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਉਹਦਾ ਸਵਿਜ਼ਰਲੈਂਡ ਦਾ ਪਾਸਪੋਰਟ ਵੀ ਬਣ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਹਨੇ ਅਗਾਂਹ ਨਿਕਲ ਜਾਣਾ ਸੀ।

ਪੁਲਿਸ ਨੇ ਨੇਪਾਲ ਦੇ ਇੱਕ ਆੜ੍ਹਤੀਏ ਦੇ ਚਬੂਤਰੇ 'ਚੋਂ ਕਾਬੂ ਕਰ ਲਿਆ। ਸੁੱਚੇ ਨੇ ਪਾਸ਼ ਨੂੰ ਇਹ ਵੀ ਦੱਸਿਆ ਸੀ ਕਿ ਜੀ.ਟੀ. ਰੋਡ 'ਤੇ ਪਿੱਪਲੀ ਨੇੜੇ ਜਦੋਂ ਕੈਰੋਂ ਦੀ ਕਾਰ ਨੂੰ ਚਹੁੰ ਜਣਿਆਂ ਨੇ ਘੇਰਾ ਪਾਇਆ ਤਾਂ ਗੋਲੀਆਂ ਚੱਲਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਕੈਰੋਂ ਨੇ ਉੱਚੀ ਆਵਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਸਿਰਫ਼ ਦੋ ਸ਼ਬਦ ਹੀ ਬੋਲੇ ਸਨ, "ਸ... ਬਾਕੀ ਲੇਖ ਲਿਖੋ:

ੈਨੂੰ ਐਂ ਲੈ ਜਾਇਆ ਕਰੋ ਜਿਵੇਂ ਮੈਂ ਕੋਈ 'ਦਸ ਨੰਬਰੀਆ' ਹੋਵਾਂ । ਥਾਣੇ ਵਿੱਚ ਕਦੇ ਇੱਕ ਦਿਨ, ਇੱਕ ਰਾਤ ਬਿਤਾਉਣੀ ਪੈ ਜਾਂਦੀ। ਕਦੇ ਚਾਰ-ਪੰਜ ਘੰਟੇ ਬਿਤਾ ਕੇ ਈ ਛੱਡ ਦਿੰਦੇ।''

ਇੱਕ ਵਾਰ ਥਾਣੇ ਦੇ ਬੰਦ ਕਮਰੇ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦਾ 'ਵਾਹ' ਕੁਝ ਅਮਲੀਆਂ ਨਾਲ ਪੈ ਗਿਆ। ਕੋਈ ਪਾਈਆ ਭੁੱਕੀ ਕਾਰਨ ਫੜਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਕੋਈ ਅੱਧਾ ਤੋਲਾ 'ਫੀਮ ਰੱਖਣ ਦੇ ਦੋਸ਼ ਵਿੱਚ।

ਪਾਸ਼ ਕਹਿੰਦਾ, "ਮੈਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕੱਠਿਆਂ ਬਿਠਾ ਕੇ 'ਮੱਤ' ਦੇਣ ਲੱਗ ਪਿਆ। ਤੁਸੀਂ ਐਵੇਂ ਕਿਉਂ ਜ਼ਲੀਲ ਹੁੰਦੇ ਫਿਰਨੇ ਓਂ। ਭੁੱਕੀ ਤੇ 'ਫੀਮ ਦੀ ਖਾਤਰ ਤੁਸੀਂ ਕਦੇ ਕਿਸੇ ਦੇ ਕਦੇ ਕਿਸੇ ਦੇ ਖੋਤੋਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਚੱਕ ਕੇ ਵੇਚਦੇ ਓਂ, ਕਦੇ ਘਰੋਂ ਈ ਚੋਰੀ ਕਰ ਲੈਂਦੇ ਓਂ, ਛੱਡੋ ਇਹ ਨਸ਼ੇ...।"

ਅੱਗੋਂ ਇੱਕ ਅਮਲੀ ਨੇ 'ਦਲੀਲ' ਨਾਲ ਜਵਾਬ ਦੇ ਕੇ ਪਾਸ਼ ਨੂੰ ਚੁੱਪ ਕਰਵਾ 'ਤਾ। ਕਹਿਣ ਲੱਗਾ, "ਪਾਸ਼ ਸਿਆਂ, ਜਿਹੜੇ ਅਮਲੀਆਂ ਦੀ ਤੂੰ ਗੱਲ ਕਰਦੈਂ ਅਸੀਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਨਈਂ। ਜਿਹੜੇ "ਇਨਸਾਨ ਅਮਲੀ" ਹੁੰਦੇ ਆ, ਉਹ ਪਹਿਲੋਂ ਕਿਰਤ ਕਰਦੇ ਆ। ਪਾਸ਼ ਅਸੀਂ ਤਾਂ ਇਨਸਾਨ ਅਮਲੀ ਆਂ, ਸਾਨੂੰ ਦੁੱਕੀ-ਤਿੱਕੀ ਨਾ ਸਮਝੀਂ।"

ਜਦੋਂ ਸਲਾਖਾਂ ਦੀ ਥਾਂ ਕੁਰਸੀ 'ਤੇ ਬਿਠਾਇਆ

ਪਾਸ਼ ਨੂੰ ਫੇਰ ਇੱਕ ਵਾਰ ਨਕੋਦਰ ਪੁਲਿਸ ਫੜ ਲਿਆਈ। ਪਰ ਐਤਕੀਂ ਅੰਦਰ ਬੰਦ ਕਰਨ ਦੀ ਬਜਾਏ ਥਾਣੇਦਾਰ ਨੇ ਆਪਣੇ ਕੋਲ ਕੁਰਸੀ 'ਤੇ ਬਿਠਾ ਲਿਆ। ਪਾਸ਼ ਹੈਰਾਨ! ਚਾਹ ਮੰਗਵਾਈ ਗਈ।

ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ:

ਗੱਲਾਂ ਗੱਲਾਂ ਵਿੱਚ ਪਤਾ ਲੱਗਾ ਕਿ ਥਾਣੇਦਾਰ ਸਾਹਿਤਕ-ਮੱਸ ਵਾਲਾ ਬੰਦਾ ਹੈ। ਥਾਣੇਦਾਰ ਨੂੰ ਕਵਿਤਾ ਲਿਖਣ ਦਾ ਸ਼ੌਕ ਵੀ ਸੀ। ਪਾਸ਼ ਝੱਟ ਦੇਣੀ ਸਰੋਤਾ ਬਣ ਗਿਆ ਤੇ ਕਹਿਣ ਲੱਗਾ, ਸੁਣਾਓ, ਫੇਰ ਕਵਿਤਾਵਾਂ। ਦਰਜ਼ 'ਚੋਂ ਡਾਇਰੀ ਕੱਢ ਕੇ ਥਾਣੇਦਾਰ ਨੇ ਕਵਿਤਾ-ਪਾਠ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ:

ਹਾਏ ਨੀ, ਸੱਜਣੀ,

ਤੇਰੀ ਯਾਦ ਆਉਂਦੀ ਹੈ।

ਕਿਵੇਂ ਦੱਸਾਂ, ਕਿੰਨੀ ਤੇਰੀ,

ਯਾਦ ਆਉਂਦੀ ਹੈ।

ਯਾਦ ਤੇਰੀ ਮੈਨੂੰ ਬਰਾ ਹੀ ਤੜਫਾਉਂਦੀ ਹੈ...।

ਬੱਸ ਏਦਾਂ ਦੀਆਂ ਹੀ ਕਈ ਹੋਰ 'ਕਵਿਤਾਵਾਂ'! ਪਾਸ਼ ਮਿਥ ਕੇ ਦਾਦ ਦੇਈ ਜਾਵੇ, 'ਕਿਆ ਬਾਤ ਐ, ਅਹਿ ਕਵਿਤਾ ਇੱਕ ਵਾਰ ਫੇਰ ਸੁਣਾਓ, ਆਏ ਹਾਏ... ਆਏ ਹਾਏ।' ਥਾਣੇਦਾਰ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਸੁਣਾ ਕੇ ਤੇ ਮਣਾਂ-ਮੂੰਹੀ ਦਾਦ ਲੈ ਕੇ ਬਾਗੋਬਾਗ ਹੋ ਗਿਆ। ਪਾਸ਼ ਨੂੰ ਥਾਣੇਦਾਰ ਨੇ ਮੱਤ ਦਿੱਤੀ।

ਕਹਿਣ ਲੱਗਾ, 'ਤੁਸੀਂ ਲੋਕ ਵੀ ਏਦਾਂ ਦੀ ਸਾਡੇ ਵਰਗੀ ਕਵਿਤਾ ਲਿਖਿਆ ਕਰੋ। ਤੁਸੀਂ ਐਵੇਂ ਪੁਲਿਸ ਤੋਂ ਕੁੱਟ ਖਾਈ ਜਾਨੇ ਓਂ, ਐਵੇਂ ਜਵਾਨੀਆਂ ਰੋਲਦੇ ਫਿਰਦੇ ਓਂ, ਸਾਡੇ ਵਰਗੀ ਕਵਿਤਾ ਲਿਖਿਆ ਕਰੋ...!'

ਤੁਹਾਨੂੰ ਇਹ ਵੀਡੀਓ ਵੀ ਪਸੰਦ ਆਉਣਗੇ

(ਬੀਬੀਸੀ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਲ FACEBOOK, INSTAGRAM, TWITTERਅਤੇ YouTube 'ਤੇ ਜੁੜੋ।)


...ਰੱਖਦੇ ਸਨ ਕਿ ਚਲਦੇ ਸਮੇਂ ਕੁਝ ਕਦਮਾਂ ਤੋਂ ਵੱਧ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਫ਼ਿਲਮ ਨਾ ਉਤਾਰੀ ਜਾਵੇ।

ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਦੇਖਣ ਦਾ ਸ਼ੌਕ

ਕੌਨ ਕਫ਼ਲਿਨ ਲਿਖਦੇ ਹਨ ਕਿ 'ਸੱਦਾਮ ਦਿਨ ਵਿੱਚ ਕਈ ਵਾਰ ਛੋਟੀਆਂ-ਛੋਟੀਆਂ ਝਪਕੀਆਂ ਲੈਂਦੇ ਸਨ। ਕਈ ਵਾਰ ਤਾਂ ਅਜਿਹਾ ਹੁੰਦਾ ਸੀ ਕਿ ਉਹ ਬੈਠਕ ਦੇ ਵਿਚਾਲੇ ਹੀ ਉੱਠ ਕੇ ਨਾਲ ਦੇ ਕਮਰੇ ਵਿੱਚ ਚਲੇ ਜਾਂਦੇ ਸਨ ਅਤੇ ਇੱਕ ਛੋਟੀ ਨੀਂਦ ਲੈ ਕੇ ਅੱਧੇ ਘੰਟੇ ਬਾਅਦ ਤਰੋ-ਤਾਜ਼ਾ ਹੋ ਕੇ ਨਿਕਲਦੇ ਸਨ।'

ਸੱਦਾਮ ਨੂੰ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਦੇਖਣ ਦਾ ਵੀ ਸ਼ੌਕ ਸੀ ਅਤੇ ਉਹ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਸੀਐੱਨਐੱਨ, ਬੀਬੀਸੀ ਅਤੇ ਅਲਜਜ਼ੀਰਾ ਦੇਖਦੇ ਸਨ।

ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਰੋਮਾਂਚਕ ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ ਥ੍ਰਿਲਰਜ਼ ਦਾ ਵੀ ਸ਼ੌਕ ਸੀ ਅਤੇ ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ ਫ਼ਿਲਮ 'ਦਿ ... ਬਾਕੀ ਲੇਖ ਲਿਖੋ:

ਸੱਦਾਮ ਦਾ ਨਿੱਜੀ ਅੰਗ ਰੱਖਿਅਕ ਸੀ। ਦਿਲਚਸਪ ਗੱਲ ਇਹ ਸੀ ਕਿ ਜੇਨਜੇਨ ਸੱਦਾਮ ਦੇ ਰਸੋਈਏ ਦਾ ਮੁੰਡਾ ਸੀ।

ਕੈਬਨਿਟ ਦੀ ਬੈਠਕ ਲੈਂਦੇ ਹੋਏ ਸੱਦਾਮ ਹੂਸੈਨ

ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਕੰਮਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਕੰਮ ਸੱਦਾਮ ਨੂੰ ਦਿੱਤੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਖਾਣੇ ਨੂੰ ਖਾ ਕੇ ਵੀ ਦੇਖਣਾ ਸੀ ਕਿ ਉਸ ਵਿੱਚ ਕਿਤੇ ਜ਼ਹਿਰ ਤਾਂ ਨਹੀਂ ਮਿਲਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ।

ਸੱਦਾਮ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਸੀ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਰਸੋਈਆ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਖਾਣੇ ਵਿੱਚ ਇਸ ਲਈ ਵੀ ਜ਼ਹਿਰ ਨਹੀਂ ਮਿਲਾਏਗਾ ਕਿਉਂਕਿ ਉਸਦੇ ਖ਼ੁਦ ਦੇ ਮੁੰਡੇ ਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਖਾ ਕੇ ਦੇਖਣਾ ਹੁੰਦਾ ਸੀ।

ਇਹ ਵੀਡੀਓਜ਼ ਵੀ ਤੁਹਾਨੂੰ ਪਸੰਦ ਆਉਣਗੇ

(ਬੀਬੀਸੀ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਲ FACEBOOK, INSTAGRAM, TWITTERਅਤੇ YouTube 'ਤੇ ਜੁੜੋ।)


...ਰੱਖੀ ਸੀ ਅਤੇ ਵਿਆਹ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵੀ ਇਹ ਵਾਅਦਾ ਨਿਭਾਇਆ।

ਤਿੱਖੀਆਂ ਟਿੱਪਣੀਆਂ ਵਾਲੇ ਖਹਿਰਾ ਦੀ ਸੁਰ ਹੋਰ ਗਰਮ

ਦਾਅਵਾ: ਹਨੀਪ੍ਰੀਤ ਹੈ ਮੁੱਖ ਸਾਜ਼ਿਸ਼ਕਰਤਾ?

ਉਸ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਇਹ ਲਵ ਜਿਹਾਦ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਮੇਰਾ 'ਬ੍ਰੇਨ ਵਾਸ਼' ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਮੈਂ ਬੱਸ ਪਿਆਰ 'ਚ ਸੀ, ਜਿਵੇਂ ਕੋਈ ਵੀ ਜਵਾਨ ਔਰਤ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ।"

ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਾਪਿਆਂ ਨੂੰ ਇਹ ਸਮਝਣ 'ਚ 10 ਸਾਲ ਲੱਗ ਗਏ।

ਉਹ ਤਾਂ ਮੰਨੇ ਕਿਉਂਕਿ ਆਪਣੀ ਧੀ 'ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਹੋ ਗਏ ਸਨ। ਉਮਰ ਵਧੀ ਅਤੇ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਘਰ ਕਰ ਗਈਆਂ।

ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਧੀ ਹੀ ਹੁਣ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਘਰ ਚਲਾ ਰਹੀ ਸੀ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਖਰਚਾ ਚੁੱਕ ਰਹੀ ਸੀ।

ਇੱਕ ਵੇਲਾ ਉਹ ਵੀ ਸੀ ਕਿ ਲੱਗਿਆ, ਹੁਣ... ਬਾਕੀ ਲੇਖ ਲਿਖੋ:

ਾਬੀ ਨਾਲ FACEBOOK, INSTAGRAM, TWITTERਅਤੇ  YouTube 'ਤੇ ਜੁੜੋ।)


...ਲ 2020 ਵਿੱਚ ਅਸੀਂ ਛੁੱਟੀ ਮਨਾਉਣ ਨਹੀਂ ਜਾ ਸਕੇ

ਇਹ ਸਾਲ ਪੱਕੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਦੁਨੀਆਂ ਭਰ ਵਿੱਚ ਸੈਰ-ਸਪਾਟੇ ਦੇ ਲਿਹਾਜ਼ ਨਾਲ ਬਹੁਤ ਮਾੜਾ ਰਿਹਾ। ਪਰ ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਇਸ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਨਿਰਾਸ਼ ਹੋ ਤਾਂ ਫ਼ਿਰ ਆਪਣੇ ਪੁਰਖ਼ਿਆਂ ਬਾਰੇ ਸੋਚੋ।

1,95,000 ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਮਨੁੱਖ ਯਾਤਰਾਵਾਂ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਪਾਬੰਦੀਆਂ ਨੂੰ ਝੇਲਦਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਠੰਡੇ ਅਤੇ ਖ਼ੁਸ਼ਕ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਹੋਈ। ਜੋ ਦਸ ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਤੱਕ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਇਸ ਸਮੇਂ ਨੂੰ ਮੈਰੀਨ ਆਈਸੋਟੇਪ ਸਟੇਜ 6 ਦੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਜਾਣਿਆਂ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਇਹ ਸਾਲ ਪੱਕੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਦੁਨੀਆਂ ਭਰ ਵਿੱਚ ਸੈਰ-ਸਪਾਟੇ ਦੇ ਲਿਹਾਜ਼ ਨਾਲ ਬਹੁਤ ਮਾੜਾ ਰਿਹਾ

ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਆਫ਼ ਹਿਊਮਨ ਓ... ਬਾਕੀ ਲੇਖ ਲਿਖੋ:

ਣਾ ਹੈ ਕਿ 3500 ਲੋਕ ਇਸ ਹਾਦਸੇ ਦੇ ਕੁਝ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਹੀ ਮਾਰੇ ਗਏ ਸਨ ਅਤੇ ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਫ਼ੇਫੜਿਆਂ ਦੀਆਂ ਬੀਮਾਰੀ ਨਾਲ 15,000 ਤੋਂ ਵੀ ਵੱਧ ਲੋਕ ਮਾਰੇ ਗਏ ਸਨ।

ਇਸ ਹਾਦਸੇ ਦਾ ਦਹਾਕਿਆਂ ਤੱਕ ਅਸਰ ਰਿਹਾ।

ਸਾਲ 2020 ਵਿੱਚ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਲੱਗੀ ਅੱਗ ਕਾਰਨ ਅਰਬਾਂ ਜਾਨਵਰਾਂ ਦੀ ਮੌਤ

ਕਰੀਬ ਤਿੰਨ ਅਰਬ ਜਾਨਵਰ ਇਸ ਸਾਲ ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਦੇ ਜੰਗਲਾਂ ਵਿੱਚ ਲੱਗੀ ਅੱਗ ਕਾਰਨ ਮਾਰੇ ਗਏ। (ਇਸਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਸਾਲ 2019 ਦੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਹੋਈ ਸੀ)।

ਘੱਟੋ-ਘੱਟ 33 ਲੋਕ ਵੀ ਇਸ ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਮਾਰੇ ਗਏ। ਇਸ ਅੱਗ ਨੇ ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆ ਦੇ ਅਨੋਖੇ ਜੰਗਲੀ ਜੀਵਨ ਨੂੰ ਤਹਿਸ ਨਹਿਸ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।

ਕਰੀਬ ਤਿੰਨ ਅਰਬ ਜਾਨਵਰ ਇਸ ਸਾਲ ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਦੇ ਜੰਗਲਾਂ ਵਿੱਚ ਲੱਗੀ ਅੱਗ ਕਾਰਨ ਮਾਰੇ ਗਏ

ਅੱਗ ਅਤੇ ਇਸ ਤੋਂ ਤਬਾਹ ਹੋਏ ਜਾਨਵਰਾਂ ਕਰਕੇ ਥਣਧਾਰੀ ਜਾਨਵਰਾਂ, ਸੱਪਾਂ ਦੀ ਕਿਸਮਾਂ, ਚਿੜੀਆਂ ਅਤੇ ਡੱਡੂਆਂ ਵਰਗੇ ਜਾਨਵਰਾਂ ਦਾ ਬਹੁਤ ਨੁਕਸਾਨ ਹੋਇਆ।

ਪਰ ਸਤੰਬਰ 1923 ਵਿੱਚ ਆਏ ਭੂਚਾਲ ਨਾਲ ਜਿਹੜੀ ਅੱਗ ਲੱਗੀ ਸੀ ਉਸ ਨਾਲ ਜਪਾਨ ਦੇ ਟੋਕੀਓ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਯੋਕੋਹਾਮਾ ਤੱਕ 1,40,000 ਤੋਂ ਵੱਧ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਜਾਨ ਚਲੀ ਗਈ ਸੀ। ਸਹੀ ਪੜ੍ਹਿਆ ਤੁਸੀਂ, ਇਸ ਵਿੱਚ ਇੰਨੀ ਵੱਡੀ ਗਿਣਤੀ ਇਨਸਾਨਾਂ ਨੇ ਜਾਨ ਗੁਆਈ ਸੀ ਨਾ ਕਿ ਕਿਸੇ ਜਾਨਵਰ ਨੇ।

ਸਾਲ 2020 ਵਿੱਚ ਜੋ ਗੱਲਾਂ ਚੰਗੀਆਂ ਰਹੀਆਂ

ਕਈ ਅਰਥਾਂ ਵਿੱਚ ਸਾਲ 2020 ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਹੀ ਮੁਸ਼ਕਿਲ ਸਾਲ ਰਿਹਾ ਪਰ ਇਸਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਅਸੀਂ ਕੁਝ ਸਕਾਰਾਤਮਕ ਪੱਖਾਂ ਵੱਲ ਧਿਆਨ ਕੇਂਦਰਿਤ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਾਂ। ਇਹ ਇੱਕ ਅਜਿਹਾ ਸਾਲ ਰਿਹਾ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸਿਆਸਤ ਵਿੱਚ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਧੀ।

2020 ਵਿੱਚ ਉਨਾਂ ਦੇਸਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ 20 ਤੱਕ ਪਹੁੰਚੀ ਜਿਥੇ ਔਰਤਾਂ ਦੇਸ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕਰ ਰਹੀਆਂ ਹਨ। ਸਾਲ 1995 ਵਿੱਚ ਅਜਿਹੇ ਦੇਸਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ 12 ਸੀ।

ਕਮਲਾ ਹੈਰਿਸ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਕੋਈ ਔਰਤ ਅਮਰੀਕਾ ਦੀ ਉੱਪ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਬਣੀ

ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ ਦੀ ਰਿਪੋਰਟ ਮੁਤਾਬਕ ਸੰਸਦ ਵਿੱਚ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧਤਾ 2020 ਵਿੱਚ ਦੁਗਣੇ ਤੋਂ ਵੀ ਵੱਧ ਹੋ ਗਈ। ਇਹ ਕੁੱਲ ਸੀਟਾਂ ਦੇ 25 ਫ਼ੀਸਦ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਚੁੱਕੀ ਹੈ।

ਕਮਲਾ ਹੈਰਿਸ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਕੋਈ ਔਰਤ ਅਮਰੀਕਾ ਦੀ ਉੱਪ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਬਣੀ। ਉਹ ਇਸ ਅਹੁਦੇ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਣ ਵਾਲੀ ਪਹਿਲੀ ਕਾਲੇ ਦੱਖਣ ਏਸ਼ੀਆਈ ਮੂਲ ਦੀ ਔਰਤ ਵੀ ਹੈ।

ਪੂਰੀ ਦੁਨੀਆਂ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨੇ  ਨਸਲੀ ਪੱਖਪਾਤ ਦੇ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਵਿਰੋਧ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨਾਂ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ। ਇਸ ਨਾਲ ਭਵਿੱਖ ਲਈ ਉਮੀਦ ਬੱਝਦੀ ਹੈ।

ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ:

ਵਾਤਾਵਰਣ ਲਈ ਵੀ ਇੱਕ ਚੰਗੀ ਖ਼ਬਰ ਆਈ। ਕਈ ਕੰਪਨੀਆਂ ਨੇ ਕਾਰਬਨ ਦਾ ਨਿਕਾਸ ਘੱਟ ਕਰਨ ਦਾ ਵਾਅਦਾ ਕੀਤਾ ਹੈ।

ਨਾਸਾ ਨੇ ਅਕਤੂਬਰ ਵਿੱਚ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ ਕਿ ਚੰਨ 'ਤੇ ਪਹਿਲਾਂ ਜਿੰਨੀ ਉਮੀਦ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ ਉਸ ਤੋਂ ਕਿਤੇ ਵੱਧ ਪਾਣੀ ਮੌਜੂਦ ਹੈ। ਇਸ ਨਾਲ ਭਵਿੱਖ ਦੇ ਮਿਸ਼ਨਾਂ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਮਿਲ ਸਕਦੀ ਹੈ।

ਪਰ ਇਸ ਸਾਲ ਅਸੀਂ ਇਸ ਮਹਾਂਮਾਰੀ ਤੋਂ ਕਈ ਸਬਕ ਸਿੱਖੇ। ਅਸੀਂ ਇੱਕ ਸਬਕ ਤਾਂ ਪੱਕਾ ਸਾਰਿਆਂ ਨੇ ਸਿੱਖਿਆ ਉਹ ਇਹ ਕਿ ਲੋਕ...


...ਲ ਇਨਾਂ ਪਟੀਸ਼ਨਾ ਦੀ ਸੁਣਵਾਈ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ ਅਤੇ ਅਗਲੇ ਸਾਲ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ 'ਚ ਇਨ੍ਹਾਂ ਮਾਮਲਿਆਂ ਨੂੰ ਸੱਤ ਜੱਜਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਬੈਂਚ ਨੂੰ ਭੇਜਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।

ਇਨਾਂ ਪਟੀਸ਼ਨਾਂ 'ਚ ਆਵਾਜਾਹੀ 'ਤੇ ਰੋਕ, ਇੰਟਰਨੈੱਟ 'ਤੇ ਪਾਬੰਦੀ ਅਤੇ ਪ੍ਰੈੱਸ ਦੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਤੇ ਜੰਮੂ-ਕਸ਼ਮੀਰ 'ਚ ਸੰਚਾਰ ਸੁਵਿਧਾਵਾਂ 'ਤੇ ਰੋਕ ਵਰਗੇ ਮੁੱਦੇ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹਨ।

ਸਰਕਾਰ ਮੁਤਾਬਕ, ਉਸ ਨੇ ਇਹ ਸਾਰੇ ਕਦਮ ਇਸ ਖ਼ੇਤਰ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਅਤੇ ਵਿਵਾਦਤ ਮੁੱਦੇ ਨੂੰ ਸੁਲਝਾਉਣ ਦੀ ਨੀਅਤ ਨਾਲ ਚੁੱਕੇ ਹਨ।

ਕਸ਼ਮੀਰ, ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਵਿਚਾਲੇ ਆਜ਼ਾਦੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਤੋਂ ਹੁਣ ਤੱਕ ਆਪਸੀ ਦੁਸ਼ਮਣੀ ਦੇ ਕੇਂਦਰ ਵਿੱਚ ਰਿਹਾ ਹੈ।

ਸਬਰੀਮਲਾ ਮੰਦਿਰ 'ਚ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਦਾਖ਼ਲ... ਬਾਕੀ ਲੇਖ ਲਿਖੋ:

ਕਰੇਗੀ ਕਿਉਂਕਿ ਅਜਿਹੇ ਕਈ ਮਾਮਲੇ ਕੋਰਟ ਵਿੱਚ ਲਟਕੇ ਪਏ ਹਨ।

ਇਨਾਂ 'ਚ ਮਸਜਿਦਾਂ 'ਚ ਔਰਤਾਂ ਦਾ ਦਾਖ਼ਲਾ, ਗ਼ੈਰ ਪਾਰਸੀ ਮਰਦਾਂ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਪਾਰਸੀ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਪਾਰਸੀ ਧਰਮ ਦੇ ਪਵਿੱਤਰ ਅਗਨੀ ਸਥਲ ਅਗਿਆਰੀ 'ਚ ਦਾਖਲੇ ਅਤੇ ਮੁਸਲਿਮ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਖ਼ਤਨੇ ਵਰਗੇ ਮਾਮਲੇ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹਨ।

ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਦਾ ਡਰਾਮਾ

ਸਾਲ 2019 'ਚ ਸੁਪਰੀਮ ਕੋਰਟ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਗਠਨ ਦਾ ਸਿਆਸੀ ਨਾਟਕ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਮਾਮਲਾ ਵੀ ਸਾਹਮਣੇ ਆਇਆ।

ਚੋਣਾਂ 'ਚ ਸਾਰੀਆਂ ਰਾਜਨੀਤਕ ਪਾਰਟੀਆਂ ਬਿਨਾਂ ਬਹੁਮਤ ਦੇ ਸਰਕਾਰ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਹੱਥਕੰਡੇ ਅਪਣਾਉਂਦੇ ਹੋਏ ਦਿਖਾਈ ਦਿੱਤੀਆਂ।

ਭਾਜਪਾ ਅਤੇ ਸ਼ਿਵ ਸੈਨਾ ਨੇ ਇਕੱਠਿਆਂ ਇਹ ਚੋਣ ਲੜੀ ਸੀ ਪਰ ਚੋਣਾਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸ਼ਿਵ ਸੈਨਾ ਨੇ ਢਾਈ ਸਾਲ ਲਈ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਦੀ ਕੁਰਸੀ ਦਿੱਤੇ ਜਾਣ ਦੀ ਮੰਗ ਕੀਤੀ, ਭਾਜਪਾ ਕੋਲ ਜ਼ਿਆਦਾ ਸੀਟਾਂ ਸਨ।

ਅਜਿਹੇ 'ਚ ਭਾਜਪਾ ਇਸ ਦੇ ਲਈ ਤਿਆਰ ਨਹੀਂ ਹੋਈ। ਪਰ ਭਾਜਪਾ ਕੋਲ ਇੰਨੇ ਵਿਧਾਇਕ ਨਹੀਂ ਸਨ ਕਿ ਉਹ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ 'ਚ ਸਰਕਾਰ ਬਣਾਉਣ ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਕਰ ਸਕੇ। ਅਜਿਹੇ ਹਾਲਾਤ 'ਚ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ 'ਚ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਰਾਜ ਲਾਗੂ ਹੋਇਆ।

ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸ਼ਿਵ ਸੈਨਾ, ਐਨਸੀਪੀ ਅਤੇ ਕਾਂਗਰਸ ਦੇ ਵਿਚਾਲੇ ਸਰਕਾਰ ਬਣਾਉਣ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਇੱਕ ਮੱਤ ਹੋਣ ਦੇ ਸੰਕੇਤ ਮਿਲਣੇ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਏ ਪਰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਤਿੰਨਾਂ ਪਾਰਟੀਆਂ ਨੂੰ ਸਰਕਾਰ ਬਣਾਉਣ ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਕਰਨ ਦੇਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਇੱਕ ਦਿਨ ਅਚਾਨਕ ਸਵੇਰੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਰਾਜ ਹਟਾ ਲਿਆ ਗਿਆ ਅਤੇ ਭਾਜਪਾ ਨੂੰ ਐਨਸੀਪੀ ਦੇ ਕੁਝ ਵਿਧਾਇਕਾਂ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਸਰਕਾਰ ਬਣਾਉਣ ਦੇ ਲਈ ਸੱਦਿਆ ਗਿਆ।

ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਰਾਜ ਹਟਾਉਣ ਦੇ ਲਈ ਕੈਬਨਿਟ ਦੀ ਸਹਿਮਤੀ ਦੇ ਬਿਨਾਂ ਇੱਕ ਅਜਿਹੇ ਕਾਨੂੰਨ ਦਾ ਸਹਾਰਾ ਲਿਆ ਗਿਆ ਜਿਸ ਦੀ ਮਦਦ ਨਾਲ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਐਮਰਜੈਂਸੀ ਹਾਲਾਤ 'ਚ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਸ਼ਾਸਨ ਨੂੰ ਹਟਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।

ਅਜਿਹੇ 'ਚ ਇੱਕ ਸਵਾਲ ਖੜਾ ਹੋਇਆ ਕਿ ਕੀ ਇਹ ਇੱਕ ਅਜਿਹੀ ਸਥਿਤੀ ਸੀ ਕਿ ਆਪਾਤਕਾਲ ਉਪਾਅ ਦਾ ਸਹਾਰਾ ਲੈ ਕੇ ਭਾਜਪਾ ਸਰਕਾਰ ਬਣਾਈ ਜਾਵੇ।

ਇਹ ਮਾਮਲਾ ਸੁਪਰੀਮ ਕੋਰਟ ਪਹੁੰਚਿਆ ਅਤੇ ਕੋਰਟ ਨੇ ਆਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ 'ਚ ਇੱਕ ਫਲੋਰ ਟੈਸਟ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ 'ਚ ਗੁਪਤ ਵੋਟਿੰਗ ਦੀ ਵਿਵਸਥਾ ਨਹੀਂ ਹੋਣੀ ਚਾਹੀਦੀ।

ਕੋਰਟ ਦੇ ਇਸ ਫ਼ੈਸਲੇ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੇਵੇਂਦਰ ਫਡਣਵੀਸ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਉੱਪ-ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਦੀ ਸਹੁੰ ਚੁੱਕਣ ਨਾਲੇ ਅਜਿਤ ਪਵਾਰ ਨੇ ਅਸਤੀਫ਼ਾ ਦਿੱਤਾ। ਜੇ ਕੋਰਟ ਨੇ ਫਲੋਰ ਟੈਸਟ ਦੇ ਲਈ ਜ਼ਿਆਦਾ ਸਮਾਂ ਦਿੱਤਾ ਹੁੰਦਾ ਤਾਂ ਇਹ ਨਿਸ਼ਚਤ ਸੀ ਕਿ ਵਿਧਾਇਕਾਂ ਦੀ ਖ਼ਰੀਦ ਫਰੋਖ਼ਤ ਹੁੰਦੀ ਜਿਵੇਂ ਕਰਨਾਟਕ 'ਚ ਦੇਖਣ ਨੂੰ ਮਿਲਿਆ ਸੀ।

ਕਰਨਾਟਕ 'ਚ ਜੇਡੀਐਸ ਅਤੇ ਕਾਂਗਰਸ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਭਾਜਪਾ 'ਚ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਵਿਧਾਇਕਾਂ ਨੂੰ ਭਾਜਪਾ ਸਰਕਾਰ 'ਚ ਵੱਡੇ ਅਹੁਦਿਆਂ ਅਤੇ ਦੂਜੀਆਂ ਸਹੂਲਤਾਂ ਮਿਲੀਆਂ ਹਨ ਜਦ ਕਿ ਹਾਲ ਹੀ 'ਚ ਪਾਰਟੀ 'ਚ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹੋਏ ਹਨ।

ਸੁਪਰੀਮ ਕੋਰਟ ਦੇ ਕਦਮ ਦੀ ਵਜ੍ਹਾ ਨਾਲ ਸ਼ਿਵ ਸੈਨਾ, ਐਨਸੀਪੀ ਅਤੇ ਕਾਂਗਰਸ ਦੀ ਬਹੁਮਤ...


...ਲ ਐਂਟੀਬਾਡੀਜ਼ ਰੇਡੀਮੇਡ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇਸਦੇ ਨਾਮ ਵਿੱਚ ਹੈ ਮੋਨੋ - ਭਾਵ ਇਕ। ਮੋਨੋਕਲੋਨਲ ਐਂਟੀਬਾਡੀਜ਼ ਇਕ ਟਾਰਗੇਟ 'ਤੇ ਕੰਮ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ।"

ਇਹ ਕਿਵੇਂ ਚਲਦਾ ਹੈ

ਡਾ. ਅਤੁਲ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ''ਸਾਡਾ ਸਰੀਰ ਲਾਗ ਤੋਂ ਬਚਣ ਲਈ ਕਈ ਪੱਧਰਾਂ 'ਤੇ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਸਰੀਰ ਖੁਦ ਇਮਿਊਨੋਗਲੋਬੂਲਿਨ ਐਂਟੀਬਾਡੀਜ਼ ਪੈਦਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਪਲਾਜ਼ਮਾ ਸੈੱਲਾਂ ਤੋਂ ਬਣੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।''

ਉਹ ਅੱਗੇ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਮੋਨੋਕਲੋਨਲ ਐਂਟੀਬਾਡੀ ਬਿਲਕੁਲ ਇਮਿਊਨੋਗਲੋਬੂਲਿਨ ਐਂਟੀਬਾਡੀ ਵਾਂਗ ਹੀ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਇਸ ਦੇ ਨਾਮ ਵਿੱਚ ਕਲੋਨ ਹੈ। ਮੋਨੋਕਲੋਨਲ ਐਂਟੀਬਾਡੀਜ਼ ਦਾ ਟਾਰਗੇਟ ਇਮਿਊਨੋਗਲੋਬੂਲਿਨ ਐਂਟੀਬਾਡੀ ਦੇ ਅੰਦਰ ਸਥਿਤ ਇੱਕ ਸਾਈਟ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
... ਬਾਕੀ ਲੇਖ ਲਿਖੋ:

ਦੇ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਵਾਇਰਸ ਨੂੰ ਬੇਅਸਰ ਕਰਦੀ ਹੈ।''

ਬਿਆਨ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਐਂਟੀਬਾਡੀ ਵਿਕਸਿਤ ਕਰਨ ਦਾ ਕੰਮ ਪੂਰਾ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਸੰਸਥਾ "ਇਸ ਨੂੰ ਪੇਟੈਂਟ ਕਰਨ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਵਿੱਚ ਹੈ"। ਇਸ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਦੇ ਅਗਲੇ ਪੜਾਅ ਵਿਚ, ਖੋਜਕਰਤਾ ਵਪਾਰਕ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਐਂਟੀਬਾਡੀਜ਼ ਤਿਆਰ ਕਰਨ ਲਈ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕੰਪਨੀਆਂ ਨਾਲ ਸੰਪਰਕ ਕਰਨਗੇ।

ਰੱਖਿਆ ਮੰਤਰੀ ਬੇਨੇਟ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਮੈਨੂੰ ਇਸ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਸਫ਼ਲਤਾ ਲਈ ਸੰਸਥਾ ਦੇ ਸਟਾਫ 'ਤੇ ਮਾਣ ਹੈ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਿਰਜਨਾਤਮਕਤਾ ਨੇ ਇਸ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਲਈ ਰਾਹ ਪੱਧਰਾ ਕੀਤਾ।ਇਸ ਸਾਲ ਮਾਰਚ ਵਿੱਚ, ਇਸਰਾਈਲੀ ਅਖ਼ਬਾਰ ਹੈਰੇਟਜ਼ ਨੇ ਸੂਤਰਾਂ ਦੇ ਹਵਾਲੇ ਨਾਲ ਕਿਹਾ ਸੀ ਕਿ ਸੰਸਥਾ ਦੇ ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਨੇ ਇਸ ਵਿੱਚ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਸਫ਼ਲਤਾ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ ਹੈ।

ਆਈਆਈਬੀਆਰ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਸਾਲ 1952 ਵਿਚ ਇਸਰਾਈਲ ਡਿਫੈਂਸ ਫੋਰਸ ਸਾਇੰਸ ਕੋਰ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਵਜੋਂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਇਹ ਇਕ ਨਾਗਰਿਕ ਸੰਸਥਾ ਬਣ ਗਈ।

ਕੀ ਹੈ ਆਈਆਈਬੀਆਰ ਸੰਸਥਾ

ਆਈਆਈਬੀਆਰ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਸਾਲ 1952 ਵਿਚ ਇਸਰਾਈਲ ਡਿਫੈਂਸ ਫੋਰਸ ਸਾਇੰਸ ਕੋਰਦੇ ਹਿੱਸੇ ਵਜੋਂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਇਹ ਇਕ ਨਾਗਰਿਕ ਸੰਸਥਾ ਬਣ ਗਈ।

ਤਕਨੀਕੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇਹ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਦਫ਼ਤਰ ਦੀ ਨਿਗਰਾਨੀ ਹੇਠ ਹੈ, ਪਰ ਰੱਖਿਆ ਮੰਤਰਾਲੇ ਨਾਲ ਨੇੜਿਓਂ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਹੈ।

 ਇਹ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਸਰਾਈਲ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਬੈਨਜ਼ਾਮਿਨ ਨੇਤਨਯਾਹੂ ਨੇ ਸੰਸਥਾ ਨੂੰ 1 ਫਰਵਰੀ ਨੂੰ ਕੋਵਿਡ -19 ਲਈ ਇੱਕ ਟੀਕਾ ਵਿਕਸਤ ਕਰਨ ਦਾ ਆਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ ਸੀ।ਇੱਥੇ 50 ਤੋਂ ਵੱਧ ਤਜਰਬੇਕਾਰ ਵਿਗਿਆਨੀ ਕੰਮ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ।

ਮੋਨੋਕਲੋਨਲ ਐਂਟੀਬਾਡੀਜ਼ ਦੇ ਸੰਭਾਵਿਤ ਮਾੜੇ ਪ੍ਰਭਾਵ

ਯੂਐਸ ਨੈਸ਼ਨਲ ਕੈਂਸਰ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਮੋਨੋਕਲੋਨਲ ਐਂਟੀਬਾਡੀਜ਼ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਮਾੜੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ।

ਨਿਰਭਰਤਾ ਇਸ ਗੱਲ 'ਤੇ ਹੈ ਕਿ ਮਰੀਜ਼ ਕਿੰਨਾ ਤੰਦਰੁਸਤ ਹੈ ਇਲਾਜ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਬਿਮਾਰੀ ਕਿੰਨੀ ਗੰਭੀਰ ਹੈ ਅਤੇ ਕਿਸ ਕਿਸਮ ਦੇ ਐਂਟੀਬਾਡੀਜ਼ ਅਤੇ ਮਰੀਜ਼ ਨੂੰ ਕਿੰਨੀ ਖੁਰਾਕ ਦਿੱਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ।

ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਇਮਿਊਨੋਥੈਰੇਪੀਆਂ ਵਾਂਗ, ਮੋਨੋਕਲੋਨਲ ਐਂਟੀਬਾਡੀਜ਼ ਦੇਣਾ ਚਮੜੀ ਸਬੰਧੀ ਮੁਸ਼ਕਲਾਂ ਪੈਦਾ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਫਲੂ ਵਰਗੇ ਲੱਛਣਾਂ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਹਲਕੇ ਮਾੜੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਹਨ।

ਗੰਭੀਰ ਮਾੜੇ ਪ੍ਰਭਾਵਾਂ ਮੂੰਹ ਅਤੇ ਚਮੜੀ 'ਤੇ ਫੋੜੇ ਪੈਦਾ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਗੰਭੀਰ ਲਾਗ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਹਾਰਟ ਫੇਲ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਦਿਲ ਦਾ ਦੌਰਾ ਜਾਂ ਫੇਫੜਿਆਂ ਦੀ ਗੰਭੀਰ ਬਿਮਾਰੀ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ।

ਹਾਲਾਂਕਿ, ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਅਜਿਹੀ ਸਖ਼ਤ ਪ੍ਰਤੀਕ੍ਰਿਆ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਇੱਕ ਵਿਅਕਤੀ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਉਸ ਸਥਿਤੀ ਵਿਚ ਕੈਪਿਲਰੀ ਲੀਕ ਸਿੰਡਰੋਮ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਤਰਲ ਅਤੇ ਪ੍ਰੋਟੀਨ ਛੋਟੇ ਖੂਨ ਦੀਆਂ ਨਾੜੀਆਂ ਤੋਂ ਆਲੇ ਦੁਆਲੇ ਦੇ ਟਿਸ਼ੂਆਂ ਵਿਚ ਲੀਕ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ।

ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਬਲੱਡ ਪ੍ਰੈਸ਼ਰ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਕਈ ਅੰਗਾਂ ਦੇ ਫੇਲ੍ਹ ਹੋਣ ਦਾ ਡਰ ਕੈਪਿਲਰੀ ਦੇ ਲੀਕ...


...ਲ ਕਰਕੇ ਨੁਕਸਾਨ ਘੱਟ, ਫ਼ਾਇਦੇ ਮੈਨੂੰ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹੋਏ ਅਤੇ ਇਸੇ ਕਰਕੇ ਹੀ ਮੈਂ ਦੁਨੀਆ ਦੇਖੀ।

ਚਾਰਾਂ ਨੇ ਸਮਾਜ ਦੇ ਤਾਹਨਿਆਂ ਤੋਂ ਬਚਣ ਲਈ ਇੱਕ ਮਹੀਨਾ ਬੰਦ ਕਮਰੇ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰੈਕਟਿਸ ਕੀਤੀ।

ਮਿਹਨਤ ਰੰਗ ਲਿਆਈ ਅਤੇ ਕੁਝ ਸਾਥੀ ਇਹਨਾਂ ਨਾਲ ਹੋਰ ਜੁੜ ਗਏ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਢੋਲੀ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਸੀ।

1990 ਵਿੱਚ ਹਰਿੰਦਰਪਾਲ ਸਿੰਘ ਦੀ ਟੀਮ ਨੇ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਕਪੂਰਥਲਾ ਦੇ ਸੈਨਿਕ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਸਟੇਜ ਉੱਤੇ ਭੰਗੜਾ ਪਾਇਆ।

ਹਰਿੰਦਰਪਾਲ ਦੱਸਦੇ ਹਨ, "ਜਦੋਂ ਉਹ ਸਟੇਜ ਵੱਲ ਵਧ ਰਹੇ ਸਨ ਤਾਂ ਕੁਝ ਲੋਕ ਆਖ ਰਹੇ ਸਨ ਕਿ ਇਹ ਭੰਗੜਾ ਪਾਉਣਗੇ, ਪਰ ਜਦੋਂ ਉਹ ਸਟੇਜ ਉੱਤੇ ਭੰਗੜਾ ਪਾ ਕੇ ਸਟੇਜ ਤੋਂ ਹੇਠਾਂ ਆਏ ਤਾਂ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਖੜੇ ਹੋ ਕੇ ਤਾੜ... ਬਾਕੀ ਲੇਖ ਲਿਖੋ:

ਚਾਰੇ ਨਹੀਂ, ਅਸੀਂ ਉਹ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਾਂ ਹਰ ਆਮ ਸ਼ਖਸ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ ਅਤੇ ਇਹ ਸਿੱਧ ਵੀ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਸਮਾਜ ਦਾ ਜੋ ਇਹ ਨਜ਼ਰੀਆ ਹੈ ਉਹ ਬਦਲਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ:

(ਬੀਬੀਸੀ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਲ FACEBOOK, INSTAGRAM, TWITTERਅਤੇ YouTube 'ਤੇ ਜੁੜੋ।)


...ਲ ਕਾਲਜ, ਲੰਡਨ ਦੇ ਡਾ. ਐਰਿਕ ਵੋਲਜ਼ ਵਲੋਂ ਦਿਖਾਈ ਗਈ ਪ੍ਰੈਜੈਂਨਟੇਸ਼ਨ (ਪ੍ਰਸਤੁਤੀ) ਵਿੱਚ ਇਹ ਅੰਕੜੇ 70 ਫ਼ੀਸਦ ਦੱਸੇ ਗਏ ਸਨ।

ਗੱਲਬਾਤ ਦੌਰਾਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਹਾਲੇ ਇਹ ਕਹਿਣਾ ਸੱਚੀਂ ਬਹੁਤ ਜਲਦੀ ਹੈ… ਪਰ ਜੋ ਅਸੀਂ ਹੁਣ ਤੱਕ ਦੇਖਿਆ ਹੈ ਇਹ ਬਹੁਤ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵੱਧ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਇਹ ਪਹਿਲਾਂ ਫ਼ੈਲੇ (ਵਾਇਰਸ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ) ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਫ਼ੈਲ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਪਰ ਇਸ ਦੇ ਨਜ਼ਰ ਰੱਖਣਾ ਬਹੁਤ ਲਾਜ਼ਮੀ ਹੈ।"

ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ

ਇਸ ਲਈ ਕੋਈ ਵੀ ਸਪੱਸ਼ਟ ਅੰਕੜਾ ਨਹੀਂ ਹੈ ਕਿ ਵਾਇਰਸ ਹੋਰ ਕਿੰਨਾਂ ਵਧੇਰੇ ਲਾਗ਼ ਫ਼ੈਲਾਉਣ ਵਾਲਾ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।

ਵਿਗਿਆਨੀ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਕੰਮ ਹਾਲੇ ਜਨਤਕ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਦੱ... ਬਾਕੀ ਲੇਖ ਲਿਖੋ:

ਇੱਕ ਹੋਰ ਜਿਸਨੂੰ A222V ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਪੂਰੇ ਯੂਰਪ ਵਿੱਚ ਫ਼ੈਲਿਆ ਅਤੇ ਇਸ ਨੂੰ ਲੋਕਾਂ ਦੀਆਂ ਸਪੇਨ ਵਿੱਚ ਬਿਤਾਈਆਂ ਗਰਮੀ ਦੀਆਂ ਛੁੱਟੀਆਂ ਨਾਲ ਜੋੜਿਆ ਗਿਆ।

ਅਸੀਂ ਨਵੇਂ ਬਦਲੇ ਰੂਪ ਬਾਰੇ ਕੀ ਜਾਣਦੇ ਹਾਂ?

ਨਵੇਂ ਰੂਪ ਦੇ ਮੁੱਢਲੇ ਅਧਿਐਨ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੋਏ ਹਨ ਅਤੇ ਇਨਾਂ ਵਿੱਚ 17 ਸੰਭਾਵਿਤ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਬਦਲਾਵਾਂ ਦੀ ਪਛਾਣ ਸਾਹਮਣੇ ਆਈ।

ਸਪਾਈਕ ਪ੍ਰੋਟੀਨ ਵਿੱਚ ਬਦਲਾਅ ਦੇਖੇ ਗਏ, ਇਹ ਉਹ ਜ਼ਰੀਆ ਹੈ ਜਿਸ ਰਾਹੀਂ ਵਾਇਰਸ ਸਰੀਰ ਦੇ ਸੈੱਲਾਂ ਅੰਦਰ ਦਾਖ਼ਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

ਇੱਕ ਤਬਦੀਲੀ ਜਿਸਨੂੰ N501 ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਸਪਾਈਕ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਹਿੱਸੇ ਜਿਸ ਨੂੰ "ਰਿਸੈਪਟਰ ਬਾਈਡਿੰਗ ਡੋਮੇਨ" ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਵਿੱਚ ਬਦਲਾਅ ਕਰਦੀ ਹੈ।

ਇਹ ਉਹ ਹਿੱਸਾ ਹੈ ਜਿਥੇ ਸਪਾਈਕ ਸਾਡੇ ਸਰੀਰ ਵਿਚਲੇ ਸੈੱਲਾਂ ਨਾਲ ਸੰਪਰਕ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਕਿਸੇ ਵੀ ਅਜਿਹੀ ਤਬਦੀਲੀ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਹੈ ਜੋ ਵਾਇਰਸ ਲਈ ਅੰਦਰ ਦਾਖ਼ਲ ਹੋਣਾ ਸੌਖਾ ਬਣਾ ਦੇਵੇ।

ਇੱਕ ਹੋਰ ਮਿਊਟੇਸ਼ਨ H69/V70 ਮਿਟਾਉਣਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸਪਾਈਕ ਦੇ ਛੋਟੇ ਹਿੱਸੇ ਨੂੰ ਹਟਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਪਹਿਲਾਂ ਵੀ ਕਈ ਵਾਰ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਮਸ਼ਹੂਰ ਮਿੰਕ (ਫ਼ਰ ਵਾਲਾ ਨਿਓਲਾ) ਇੰਨਫ਼ੈਕਸ਼ਨ ਸਮੇਤ।

ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਆਫ਼ ਕੈਂਬਰਿਜ਼ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰੋਫ਼ੈਸਰ ਰਵੀ ਗੁਪਤਾ ਵਲੋਂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਕੰਮ ਦੱਸਦਾ ਹੈ ਕਿ ਵਾਇਰਸ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚਲਾ ਬਦਲਾਅ ਪ੍ਰਯੋਗਸ਼ਾਲਾ ਦੇ ਤਜ਼ਰਬਿਆਂ ਵਿੱਚ ਲਾਗ਼ਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਮੁਕਾਬਲਤਨ ਦੋ ਗੁਣਾ ਵੱਧ ਨਜ਼ਰ ਆਉਂਦਾ ਹੈ।

ਇਸੇ ਸਮੂਹ ਵਲੋਂ ਕੀਤੇ ਗਏ ਅਧਿਐਨ ਦਰਸਾਉਂਦੇ ਹਨ ਡੀਲੀਸ਼ਨ ਜ਼ਿਉਂਦਾ ਰਹਿਣ ਵਾਲਿਆਂ ਦੇ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਵਾਇਰਸ ਨਾਲ ਲੜਨ ਵਾਲੇ ਰੋਗ ਰੋਧਕਾਂ ਨੂੰ ਘੱਟ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਬਣਾ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।

ਪ੍ਰੋਫ਼ੈਸਰ ਗੁਪਤਾ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਦੱਸਿਆ, "ਇਹ ਬਹੁਤ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵੱਧ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਇਹ ਹੈ ਜੋ ਸਰਕਾਰ ਨੂੰ ਚਿੰਤਿਤ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਬਹੁਤੇ ਵਿਗਿਆਨੀ ਵੀ ਚਿੰਤਿਤ ਹਨ।"

ਨਵਾਂ ਰੂਪ ਉਸ ਮਰੀਜ਼ ਵਿੱਚ ਵਿਕਸਿਤ ਹੋਇਆ ਜਿਸਦਾ ਇਮੀਊਨ ਸਿਸਟਮ ਇੰਨਾਂ ਕਮਜ਼ੋਰ ਸੀ ਕਿ ਉਹ ਵਾਇਰਸ ਨਾਲ ਲੜਨ ਦੇ ਯੋਗ ਨਹੀਂ ਸੀ

ਇਹ ਕਿਥੋਂ ਆਇਆ?

ਇਹ ਰੂਪ ਅਸਧਾਰਨ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪਰਿਵਰਨਸ਼ੀਲ ਹੈ।

ਇਸ ਦਾ ਵੇਰਵਾ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਰੂਪ ਉਸ ਮਰੀਜ਼ ਵਿੱਚ ਵਿਕਸਿਤ ਹੋਇਆ ਜਿਸਦਾ ਇਮੀਊਨ ਸਿਸਟਮ ਇੰਨਾਂ ਕਮਜ਼ੋਰ ਸੀ ਕਿ ਉਹ ਵਾਇਰਸ ਨਾਲ ਲੜਨ ਦੇ ਯੋਗ ਨਹੀਂ ਸੀ।

ਬਲਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸਰੀਰ ਵਾਇਰਸ ਦੇ ਰੂਪ ਬਲਦਣ ਲਈ ਜਨਣ ਭੂਮੀ ਬਣ ਗਿਆ ਹੈ।

ਕੀ ਇਹ ਇੰਨਫ਼ੈਕਸ਼ਨ ਨੂੰ ਵਧੇਰੇ ਘਾਤਕ ਬਣਾਏਗਾ?

ਇਸ ਗੱਲ ਦੇ ਕੋਈ ਸਬੂਤ ਨਹੀਂ ਹਨ ਕਿ ਇਹ ਬਣਾਏਗਾ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਸ ਦੇ ਨਿਗ੍ਹਾ ਰੱਖਣ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਮਹਿਜ਼ ਵਧਦੇ ਮਾਮਲੇ ਹੀ ਹਸਪਤਾਲਾਂ ਲਈ ਸਮੱਸਿਆ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਲਈ ਬਹੁਤ ਹਨ।

ਜੇਕਰ ਨਵੇਂ ਰੂਪ ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ ਵੱਧ ਲੋਕ ਵਧੇਰੇ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਲਾਗ਼ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋਣਗੇ, ਇਹ ਬਹੁਤੇ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਇਲਾਜ਼ ਵਾਸਤੇ ਹਸਪਤਾਲ ਦੀ ਲੋੜ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦੇਵੇਗਾ।

ਤਿੰਨਾਂ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਟੀਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਸਪਾਈਕ, ਬਦਲੇ ਇਮੀਊਨ ਸਿਸਟਮ ਨੂੰ...


...ਲ ਕਿਵੇਂ ਜੁੜੇ

ਲੋਨ ਇੱਕ ਵਾਰ ਕੱਟੜਪੰਥੀ ਦਾ ਰਸਤਾ ਅਪਨਾਉਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਆਪਣੇ ਇਖ਼ਵਾਨੀ ਬਣਨ ਦੇ ਕਾਰਨ ਵੀ ਦੱਸਦਾ ਹੈ।

ਉਹ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ, "ਜਦੋਂ ਮੈਂ ਸਿਖਲਾਈ ਲਈ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਗਿਆ ਸੀ ਤਾਂ ਮੈਨੂੰ ਬਿਲਕੁਲ ਵੀ ਇਲਮ ਨਹੀਂ ਸੀ ਕਿ ਕੀ ਕਰਨਾ ਹੈ ਅਤੇ ਮੈਂ ਸਰਹੱਦ ਕਿਉਂ ਪਾਰ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਮੈਨੂੰ ਨਹੀਂ ਪਤਾ ਸੀ ਕਿ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਜਾਣ ਅਤੇ ਹਥਿਆਰ ਚੁੱਕਣ ਪਿੱਛੇ ਕੀ ਮਕਸਦ ਹੈ।"

"1991 ਤੱਕ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਦੋ ਸਾਲ ਬਿਤਾਉਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਮੈਂ ਭਾਰਤ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਲੜਣ ਵਾਲਾ ਇੱਕ ਕੱਟੜਪੰਥੀ ਬਣ ਗਿਆ। 1994 ਵਿੱਚ ਮੈਂ ਕਿਸੇ ਵੀ ਕੱਟੜਪੰਥੀ ਗਤੀਵਿਧੀ 'ਚ ਹਿੱਸਾ ਨਾ ਲੈਣ ਦਾ ਫ਼ੈਸਲਾ ਕੀਤਾ, ਉਦੋਂ ਕੁਝ ਕੱਟੜਪੰਥੀ ਮੇਰੇ ਘਰ ਆਏ ਅਤੇ ਮੈਨੂੰ... ਬਾਕੀ ਲੇਖ ਲਿਖੋ:

ੜੇ ਸਨ।

ਕੱਟੜਪੰਥੀਆਂ ਨੇ ਕਸ਼ਮੀਰ ਵਿੱਚ ਕਈ ਇਖ਼ਵਾਨੀਆਂ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।

ਇਖ਼ਵਾਨ ਪੂਰੇ ਕਸ਼ਮੀਰ ਵਿੱਚ ਫੈਲ ਗਿਆ। ਬਾਂਦੀਪੋਰਾ ਅਤੇ ਅਨੰਤਨਾਗ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਇਖ਼ਵਾਨੀ ਸਨ।

ਇਖ਼ਵਾਨ ਦੇ ਸਾਬਕਾ ਕਮਾਂਡਰ ਲਿਆਕਤ ਅਲੀ ਖ਼ਾਨ ਅਨੰਤਨਾਗ ਦੇ ਉੱਚ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਖੇਤਰ ਖਾਨਬਲ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਹੁਣ ਤੱਕ ਸਿਰਫ਼ 25 ਫੀਸਦ ਇਖ਼ਵਾਨੀਆਂ ਦਾ ਹੀ ਮੁੜ ਵਸੇਬਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।

ਲਿਆਕਤ ਅਲੀ ਦਸਦੇ ਹਨ, "ਜਦੋਂ ਇਖ਼ਵਾਨ ਕਾਇਮ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਭਾਰਤੀ ਸੈਨਾ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤੀ ਦਿੱਤੀ ਸੀ ਉਦੋਂ ਇਹ ਵਿਚਾਰ ਸੀ ਕਿ ਜਦੋਂ ਕਸ਼ਮੀਰ 'ਚ ਹਾਲਾਤ ਸੁਧਰ ਜਾਣਗੇ, ਸਿਆਸੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਜਾਵੇਗੀ ਅਤੇ ਲੋਕਤੰਤਰ ਬਹਾਲ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ, ਉਦੋਂ ਇਖ਼ਵਾਨ ਲਈ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਮੁੜ ਵਸੇਬਾ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇਗਾ। ਮੁੜ ਵਸੇਬੇ ਦੀਆਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸ਼੍ਰੇਣੀਆਂ ਹਨ ਅਜਿਹੇ ਹੀ ਕੁਝ ਵਾਅਦੇ ਕੀਤੇ ਗਏ।"

ਉਹ ਦੱਸਦੇ ਹਨ, "2004 ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਆਪਣੇ ਵਾਅਦਿਆਂ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਇੱਕ ਟੈਰੀਟੋਰੀਅਲ ਆਰਮੀ ਯੂਨਿਟ ਬਣਾਈ। ਇਸ ਯੂਨਿਟ ਵਿੱਚ ਸਾਰੇ ਲੜਾਕਿਆਂ ਨੂੰ ਨੌਕਰੀ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਸ਼ ਕੀਤੀ ਗਈ। ਕੁਝ ਨੇ ਇਸ ਨੂੰ ਜੁਆਇਨ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਕੁਝ ਨੇ ਨਹੀਂ। ਇਸ ਵੇਲੇ ਸਾਡੇ ਕੁਝ ਮੁੰਡਿਆਂ ਲਈ ਹਾਲਾਤ ਠੀਕ ਨਹੀਂ ਹਨ।"

"ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸੋਚਿਆਂ ਕਿ ਜੇਕਰ ਉਹ ਇਸ ਯੂਨਿਟ ਨਾਲ ਜੁੜ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਤਾਂ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਕਸ਼ਮੀਰ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਕਿੱਥੇ ਪੋਸਟਿੰਗ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇਗੀ। ਮੈਂ ਕਹਾਂਗਾ ਕਿ ਕੇਵਲ 25 ਫੀਸਦ ਮੁੰਡੇ ਹੀ ਉਸ ਯੂਨਿਟ ਵਿੱਚ ਨੌਕਰੀ ਕਰਨ ਲਈ ਤਿਆਰ ਸਨ। ਬਚੇ ਹੋਏ ਸਾਡੇ ਮੁੰਡੇ ਤਰਸਯੋਗ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਜੀਣ ਲਈ ਮਜ਼ਬੂਰ ਹਨ। ਕੁਝ ਮੁੰਡੇ ਸਬਜ਼ੀਆਂ ਵੇਚ ਰਹੇ ਹਨ, ਕੁਝ ਗੱਡੀਆਂ ਚਲਾ ਰਹੇ ਹਨ ਅਤੇ ਕੁਝ ਖਾਲੀ ਬੈਠੇ ਹਨ।"

ਲਿਆਕਤ ਖ਼ੁਦ 1990 ਵਿੱਚ ਸਰਹੱਦ ਪਾਰ ਕਰਕੇ ਹਥਿਆਰਾਂ ਦੀ ਸਿਖਲਾਈ ਲੈਣ ਗਏ ਸਨ।

ਸਾਲ 2008 ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਚੋਣਾਂ ਲੜੀਆਂ ਪਰ ਜਿੱਤ ਨਹੀਂ ਸਕੇ।

ਦੱਖਣੀ ਕਸ਼ਮੀਰ ਦੇ ਅਨੰਤਨਾਗ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਤਿੰਨ ਇਖ਼ਵਾਨ ਕੈਂਪ ਲਗਾਏ ਗਏ ਸਨ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਆਤਮ ਸਮਰਪਣ ਕਰ ਚੁੱਕੇ 300 ਇਖ਼ਵਾਨੀ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।

ਲਿਆਕਤ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਸਾਡੇ (ਇਖ਼ਵਾਨੀਆਂ) ਕਾਰਨ ਹੀ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਜੰਮੂ-ਕਸ਼ਮੀਰ ਵਿੱਚ 1996 ਦੀਆਂ ਚੋਣਾਂ ਕਰਵਾਉਣ 'ਚ ਸਫ਼ਲ ਹੋ ਸਕਿਆ ਸੀ।

ਉਹ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, "ਸਾਡੇ ਬਿਨਾਂ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਲਈ ਜੰਮੂ-ਕਸ਼ਮੀਰ ਵਿੱਚ ਲੋਕਤੰਤਰ ਬਹਾਲ ਕਰਨਾ ਸੰਭਵ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਨੂੰ ਸਾਡੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਮੁੰਡਿਆਂ ਦਾ ਖ਼ਿਆਲ ਰੱਖਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਭਾਰਤ ਲਈ ਆਪਣੀ ਜਾਨ ਦਾਅ 'ਤੇ ਲਾਈ ਅਤੇ ਕੱਟੜਪੰਥੀਆਂ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਲੜੇ।

 ਜੇਕਰ ਅਜਿਹਾ ਨਾ ਹੋਇਆ ਤਾਂ ਕਸ਼ਮੀਰ 'ਚ ਇਹ ਸੰਦੇਸ਼ ਜਾਵੇਗਾ ਕਿ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਛਾਚੀ 'ਤੇ ਗੋਲੀਆਂ ਖਾਧੀਆਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਬੁਰੇ ਹਾਲੀਂ ਵਿੱਚ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਇਹ ਕੋਈ ਚੰਗਾ ਸੰਕੇਤ ਨਹੀਂ...


...ਲ ਕੁੰਬਲੇ ਹਨ।

ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਕਪਤਾਨੀ ਇਸ ਵੇਲੇ ਕੇਐੱਲ ਰਾਹੁਲ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ

ਆਸ ਕੀਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ ਕਿ ਪੰਜਾਬ ਵੱਲੋਂ ਜੇ ਮਨਦੀਪ ਸਿੰਘ ਮੈਦਾਨ ਵਿੱਚ ਉਤਰਦੇ ਹਨ ਤਾਂ ਉਹ ਟੀਮ ਦੀ ਜਿੱਤ ਵਿੱਚ ਅਹਿਮ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਉਣਗੇ।

ਉਧਰ ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ ਅਈਅਰ ਦੀ ਕਪਤਾਨੀ ਵਿੱਚ ਦਿੱਲੀ ਕੈਪੀਟਲ ਦੀ ਟੀਮ ਪੇਪਰ 'ਤੇ ਇੱਕ ਚੰਗੀ ਟੀਮ ਵਜੋਂ ਨਜ਼ਰ ਆ ਰਹੀ ਹੈ।

ਕਦੇ ਸਹਿਵਾਗ ਅਤੇ ਗੌਤਮ ਗੰਭੀਰ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕਰ ਚੁੱਕੀ ਦਿੱਲੀ ਦੀ ਟੀਮ ਕਈ ਵਾਰ ਅਹਿਮ ਮੌਕਿਆਂ 'ਤੇ ਆਈਪੀਐੱਲ ਵਿੱਚ ਪਿੱਛੜਦੀ ਨਜ਼ਰ ਆਈ ਹੈ।

ਜੇਕਰ ਅਸੀਂ ਅਹਿਮ ਖਡਾਰੀਆਂ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰੀਏ ਤਾਂ ਦਿੱਲੀ ਕੋਲ ਪ੍ਰਿਥਲੀ ਸ਼ੌਅ ਤੇ ਸ਼ਿਖ਼ਰ ਧਵਨ ਵਰਗੇ ਖ... ਬਾਕੀ ਲੇਖ ਲਿਖੋ:

ਿਖਿਆ ਹੈ, ''ਅਨੁਰਾਗ ਕਸ਼ਯਪ ਨੇ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਜ਼ਬਰਦਸਤੀ ਕੀਤੀ। ਨਰਿੰਦਰ ਮੋਦੀ ਜੀ ਮੇਰੀ ਤੁਹਾਨੂੰ ਬੇਨਤੀ ਹੈ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਖਿਲਾਫ਼ ਕਾਰਵਾਈ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇ ਅਤੇ ਦੇਸ਼ ਨੂੰ ਪਤਾ ਲੱਗੇ ਕਿ ਹਕੀਕਤ ਕੀ ਹੈ। ਮੈਂ ਜਾਣਦੀ ਹਾਂ ਕਿ ਇਹ ਕਹਿਣਾ ਮੇਰੇ ਲਈ ਨੁਕਸਾਨਦੇਹ ਹੈ ਅਤੇ ਮੇਰੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਨੂੰ ਖ਼ਤਰਾ ਹੈ। ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ ਮੇਰੀ ਮਦਦ ਕਰੋ।''

ਪਾਇਲ ਦੇ ਇਸ ਟਵੀਟ ਨੂੰ ਅਦਾਕਾਰਾ ਕੰਗਨਾ ਰਨੌਤ ਨੇ ਰੀਟਵੀਟ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਹੈਸ਼ਟੈਗ #MeToo ਲਗਾਂਦੇ ਹੋਏ ਲਿਖਿਆ,' 'ਹਰ ਆਵਾਜ਼ ਮਾਇਨੇ ਰੱਖਦੀ ਹੈ। ਅਨੁਰਾਗ ਕਸ਼ਯਪ ਨੂੰ ਗ੍ਰਿਫ਼ਤਾਰ ਕਰੋ।'

ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ

ਪਾਇਲ ਘੋਸ਼ ਦੇ ਇਸ ਟਵੀਟ ਦਾ ਮੁੜ ਜਵਾਬ ਦਿੰਦੇ ਹੋਏ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮਹਿਲਾ ਕਮਿਸ਼ਨ ਦੀ ਪ੍ਰਧਾਨ ਰੇਖਾ ਸ਼ਰਮਾ ਨੇ ਇਸ ਪੂਰੇ ਮਾਮਲੇ ਸੰਬੰਧੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਮੰਗੀ ਹੈ।

ਅਨੁਰਾਗ ਕਸ਼ਯਪ ਨੇ ਵੀ ਰਾਤ ਨੂੰ 12.38 ਵਜੇ ਹਿੰਦੀ ਵਿੱਚ ਚਾਰ ਟਵੀਟ ਕੀਤੇ। ਅਨੁਰਾਗ ਨੇ ਆਪਣੇ ਟਵੀਟ ਵਿੱਚ ਲਿਖਿਆ, "ਕੀ ਗੱਲ ਹੈ, ਮੈਨੂੰ ਚੁੱਪ ਕਰਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਵਿੱਚ ਇੰਨ੍ਹਾਂ ਸਮਾਂ ਲੱਗਾ ਦਿੱਤਾ। ਮੈਨੂੰ ਚੁੱਪ ਕਰਾਉਂਦੇ ਹੋਏ ਇੰਨਾ ਝੂਠ ਬੋਲ ਗਏ ਕਿ ਇੱਕ ਔਰਤ ਹੁੰਦੇ ਹੋਏ ਦੂਜੀ ਔਰਤ ਨੂੰ ਵੀ ਨਾਲ ਖਿੱਚ ਲਿਆ। ਥੋੜੀ ਦਾ ਮਰਿਆਦਾ ਰੱਖੋ ਮੈਡਮ। ਮੈਂ ਬੱਸ ਇਹ ਕਹਾਂਗਾ ਕਿ ਤੁਹਾਡੇ ਸਾਰੇ ਆਰੋਪ ਬੇਬੁਨਿਆਦ ਹਨ।"

ਦੱਸ ਦੇਇਏ ਕਿ ਪਾਇਲ ਸਾਲ 2017 ਵਿੱਚ ਆਈ ਫਿਲਮ 'ਪਟੇਲ ਕੀ ਪੰਜਾਬੀ ਸ਼ਾਦੀ' ਵਿੱਚ ਅਦਾਕਾਰ ਪਰੇਸ਼ ਰਾਵਲ ਦੀ ਬੇਟੀ ਬਣੀ ਸੀ। ਪਾਇਲ ਬਾਲੀਵੁੱਡ ਦਾ ਕੋਈ ਮਸ਼ਹੂਰ ਚਿਹਰਾ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਦੱਖਣੀ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਕੰਮ ਤੇਲਗੂ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿਚ ਹੈ। ਪਾਇਲ ਮਸ਼ਹੂਰ ਟੀਵੀ ਸ਼ੋਅ ਸਾਥੀ ਨਿਭਾਣਾ ਸਾਥੀਆ 2 ਵਿੱਚ ਵੀ ਨਜ਼ਰ ਆਈ ਸੀ।

ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ

5. ਕੈਪਟਨ ਅਮਰਿੰਦਰ ਨੇ ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਤੋਂ ਪੁੱਛੇ 10 ਸਵਾਲ

ਕੈਪਟਨ ਅਮਰਿੰਦਰ ਨੇ ਸਵਾਲਾਂ ਦੀ ਝੜੀ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਸਾਹਮਣੇ ਲਗਾ ਦਿੱਤੀ ਹੈ

ਖੇਤੀ ਆਰਡੀਨੈਂਸ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਸਿਆਸਤ ਭੱਖੀ ਹੋਈ ਹੈ। ਜਿਥੇ ਹਰਸਿਮਰਤ ਕੌਰ ਬਾਦਲ ਲਗਾਤਾਰ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਕੈਪਟਨ ਅਮਰਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਘੇਰ ਰਹੇ ਹਨ, ਉੱਥੇ ਹੀ ਕੈਪਟਨ ਅਮਰਿੰਦਰ ਨੇ ਵੀ ਸਵਾਲਾਂ ਦੀ ਝੜੀ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਸਾਹਮਣੇ ਲਗਾ ਦਿੱਤੀ ਹੈ।

ਕਿਹੜੇ ਹਨ ਉਹ 10 ਸਵਾਲ?

ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ

(ਬੀਬੀਸੀ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਲ FACEBOOK, INSTAGRAM, TWITTERਅਤੇ YouTube 'ਤੇ ਜੁੜੋ।)


...ਲ ਕੱਪੜਿਆਂ ਵਿੱਚ ਦਫ਼ਤਰ ਆਏ ਹਨ। ਇਹ ਆਫਿਸ ਕਾਰਪੋਰੇਟ ਦੀ ਦੁਨੀਆਂ ਤੋਂ ਬਿਲਕੁਲ ਵੱਖਰਾ ਹੈ ਪਰ ਪੈਸੇ ਕਮਾਉਣ ਵਿੱਚ ਪਿੱਛੇ ਨਹੀਂ ਹੈ।

ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮੀਡੀਆ ਕੰਪਨੀ ਪੈਸੇ ਕਿਵੇਂ ਕਮਾਉਂਦੀ ਹੈ ਇਸ 'ਤੇ ਸਮੀਰ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, "ਦੇਖੋ ਅਸੀਂ ਭਾਰਤ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਆਡੀਅੰਸ ਬੇਸ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹਾਂ। ਹੁਣ ਕੰਪਨੀਆਂ ਟੀਵੀ ਛੱਡ ਕੇ ਮਾਰਕਟਿੰਗ ਲਈ ਡਿਜੀਟਲ ਪਲੇਟਫਾਰਮ ਵੱਲ ਦੇਖ ਰਹੀਆਂ ਹਨ ਕਿਉਂਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪਤਾ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਜ਼ਰੀਏ ਵੱਧ ਲੋਕ ਆਉਂਦੇ ਹਨ। ਤਾਂ ਜ਼ਾਹਿਰ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਸਾਡੇ ਕੋਲ ਆਉਂਦੇ ਹਨ।"

ਸਮੀਰ ਦੀ ਕੰਪਨੀ ਤਾਂ ਸਿਰਫ਼ ਕੰਟੈਂਟ ਬਣਾਉਂਦੀ ਹੈ ਪਰ ਪਿਛਲੇ ਕੁਝ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਕਈ ਡਿਜੀਟਲ ਸਟ੍ਰੀਮਿੰਗ ਪਲੇਟਫਾਰਮ ਡਿਜੀਟ... ਬਾਕੀ ਲੇਖ ਲਿਖੋ:

ਸਫ਼ਲਤਾ ਦਾ ਰਾਜ਼ ਦੱਸਦੇ ਹਨ, "ਅਸੀਂ ਦੂਜੇ ਪਲੇਟਫਾਰਮ ਨਾਲੋਂ ਵੱਖ ਹਾਂ। ਉਹ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਿ ਅਸੀਂ ਇੱਕ ਪਲੇਟਫਾਰਮ 'ਤੇ ਸਭ ਕੁਝ ਲੈ ਆਈਏ। ਫ਼ਿਲਮ, ਸਪੋਰਟਸ, ਟੀਵੀ ਚੈਨਲ ਅਤੇ ਨਿਊਜ਼, ਇਸਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਇੱਕ ਦਰਸ਼ਕ ਨੂੰ ਮਹਿਸੂਸ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਉਸੇ ਲਈ ਬਣਾਏ ਗਏ ਹਨ।"

ਹੌਟਸਟਾਰ ਦਾ ਆਧੁਨਿਕ ਦਫ਼ਤਰ ਵਿਕਿਸਤ ਦੇਸ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਕਿਸੀ ਦਫ਼ਤਰ ਤੋਂ ਘੱਟ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਇਹ ਵਾਇਰਲ ਫੀਵਰ ਦੇ ਦਫ਼ਤਰ ਤੋਂ ਬਿਲਕੁਲ ਵੱਖਰਾ ਹੈ।

ਇਹ ਕਾਰਪੋਰੇਟ ਦੀ ਇੱਕ ਚਮਕਦੀ ਦੁਨੀਆਂ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਡਿਜੀਟਲ ਮੀਡੀਆ ਮਾਰਕਿਟ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਲਈ ਵੱਡੇ-ਵੱਡੇ ਫੈ਼ਸਲੇ ਲਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਇੱਥੇ ਇੱਕ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਵਿੱਚ ਕਰੋੜਾਂ ਰੁਪਏ ਦਾ ਨਿਵੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਡਿਜੀਟਲ ਪਲੇਟਫਾਰਮ ਦੇ ਤੇਜ਼-ਤਰਾਰ ਵਿਕਾਸ ਨੂੰ ਦੇਖਦੇ ਹੋਏ ਬਾਲੀਵੁੱਡ ਦੇ ਚਾਰ ਵੱਡੇ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਅਤੇ ਨਵਾਜ਼ੁਦੀਨ ਸਿੱਦੀਕੀ ਵਰਗੇ ਅਦਾਕਾਰ ਜੁੜ ਗਏ ਹਨ।

ਕਰਨ ਜੌਹਰ, ਜ਼ੋਇਆ ਅਖ਼ਤਰ, ਅਨੁਰਾਗ ਕਸ਼ਯਪ ਅਤੇ ਦਿਬਾਕਰ ਬਨਰਜੀ ਨੇ ਕੁਝ ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਚਾਰ ਕਹਾਣੀਆਂ ਵਾਲੀ ਫ਼ਿਲਮ ਬੌਂਬੇ ਟੌਕੀਜ਼ ਬਣਾਈ ਸੀ।

ਵੱਡੇ ਸਟਾਰ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ

ਹੁਣ ਉਹ ਇੱਕ ਵਾਰ ਫਿਰ ਮਿਲ ਕੇ ਲਸਟ ਸਟੋਰੀਜ਼ ਨਾਮੀ ਫ਼ਿਲਮ ਬਣਾ ਰਹੇ ਹਨ। ਪਰ ਇਸ ਵਾਰ ਬਾਲੀਵੁੱਡ ਲਈ ਨਹੀਂ ,ਸਗੋਂ ਨੈੱਟਫਲਿਕਸ ਡਿਜੀਟਲ ਪਲੇਟਫਾਰਮ ਦੇ ਲਈ।

ਕਰਨ ਜੌਹਰ ਨੇ ਡਿਜੀਟਲ ਪਲੇਟਫਾਰਮ ਦੀ ਅਹਿਮੀਅਤ ਨੂੰ ਸਮਝਦੇ ਹੋਏ ਇੱਕ ਇੰਟਰਵਿਊ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ, "ਮੈਂ ਵੱਡੇ ਪਰਦੇ 'ਤੇ ਬਣਾਈ ਫ਼ਿਲਮ ਦਾ ਭਗਤ ਹਾਂ ਪਰ ਅੱਜ ਦੀ ਸੱਚਾਈ ਡਿਜੀਟਲ ਪਲੇਟਫਾਰਮ ਨੂੰ ਨਜ਼ਰ ਅੰਦਾਜ਼ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ।"

ਡਿਜੀਟਲ ਪਲੇਟਫਾਰਮ ਨੌਜਵਾਨ ਵਰਗ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਸੰਦੀਦਾ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਦੇ ਰਹੇ ਹਨ

ਇਸ ਪਲੇਟਫਾਰਮ ਵੱਲ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਵਧਦੇ ਝੁਕਾਅ ਨੂੰ ਦੇਖਦੇ ਹੋਏ ਮਾਹਿਰ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਦਿਨ ਦੂਰ ਨਹੀਂ ਜਦੋਂ ਸ਼ਾਹਰੁਖ ਖ਼ਾਨ, ਸਲਮਾਨ ਖ਼ਾਨ,ਆਮਿਰ ਖ਼ਾਨ ਅਤੇ ਰਿਤੀਕ ਰੋਸ਼ਨ ਵਰਗੇ ਬਾਲੀਵੁੱਡ ਸਟਾਰ ਨਾਲ ਵੀ ਜਲਦੀ ਹੀ ਜੁੜ ਜਾਣਗੇ।

ਡਿਜੀਟਲ ਪਲੇਟਫਾਰਮ ਦੀ ਕਮਾਈ 'ਤੇ ਇੱਕ ਨਜ਼ਰ:

ਪਿਛਲੇ ਸਾਲ ਮਸ਼ਹੂਰੀਆਂ ਤੋਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਲਗਭਗ 115 ਅਰਬ ਰੁਪਏ ਕਮਾਏ ਅਤੇ ਸਬਸਕ੍ਰਿਪਸ਼ਨ ਤੋਂ ਲਗਭਗ 4 ਅਰਬ ਰੁਪਏ।

ਸਾਲ 2020 ਵਿੱਚ ਇਹ ਕਮਾਈ ਦੁੱਗਣੀ ਹੋਣ ਦੀ ਉਮੀਦ ਹੈ।

ਕਿੰਨਾ ਵੱਡਾ ਹੈ ਬਾਜ਼ਾਰ

ਮੀਡੀਆ ਇੰਡਸਟਰੀ ਦੀ ਰਿਪੋਰਟ ਮੁਤਾਬਕ 2018 ਦੇ ਅਖ਼ੀਰ ਤੱਕ ਭਾਰਤੀ ਮੀਡੀਆ ਦਾ ਵਪਾਰ ਡੇਢ ਖਰਬ ਰੁਪਏ (24 ਅਰਬ ਡਾਲਰ) ਤੋਂ ਵੱਧ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਟੀਵੀ 734 ਅਰਬ ਰੁਪਏ ਦੇ ਨਾਲ ਹੁਣ ਵੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਪਲੇਅਰ ਹੋਵੇਗਾ ਪਰ ਪੰਜ ਸਾਲ ਪੁਰਾਣਾ ਡਿਜੀਟਲ ਮੀਡੀਆ 151 ਅਰਬ ਰੁਪਏ ਦਾ ਹੋ ਚੁੱਕਿਆ ਹੋਵੇਗਾ।

ਜੇਕਰ ਇਸ ਵਿੱਚ ਐਨੀਮੇਸ਼ਨ ਅਤੇ ਆਨਲਾਈਨ ਗੇਮਿੰਗ ਨੂੰ ਜੋੜ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇ ਤਾਂ 120 ਅਰਬ ਰੁਪਏ ਦਾ ਇਸ ਵਿੱਚ ਇਜ਼ਾਫਾ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ।

ਸਾਲ 2020 ਦੇ ਪ੍ਰੋਜੈਕਸ਼ਨ 'ਤੇ ਨਜ਼ਰ ਮਾਰੀ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਡਿਜੀਟਲ ਮੀਡੀਆ ਦੀ ਵਿਕਾਸ ਦਰ 25 ਫੀਸਦ ਹੋਵੇਗੀ ਜਦਕਿ ਟੀਵੀ ਲਗਭਗ 10 ਫ਼ੀਸਦ ਦੀ ਦਰ ਨਾਲ ਅੱਗੇ ਵਧੇਗਾ।

ਟੀਵੀ ਟਿਕੇਗਾ...


...ਲ ਗੱਲਬਾਤ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ।

ਪਰ ਨਿਰਮਾਤਾਵਾਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਇਸ ਸਾਲ ਅਕਤੂਬਰ ਮਹੀਨੇ ਤੱਕ ਹੀ ਉਪਲਬਧਤਾ ਬਾਰੇ ਵਿਚਾਰ ਕਰਨਗੇ।

ਕੱਚੇ ਮਾਲ ਦੀ ਘਾਟ

ਭਾਰਤੀ ਵੈਕਸੀਨ ਉਤਪਾਦਨ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਕੱਚੇ ਮਾਲ ਦੀ ਘਾਟ ਕਰਕੇ ਵੀ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋਈ ਹੈ।

ਦਰਅਸਲ ਇਸ ਸਾਲ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ 'ਚ ਅਮਰੀਕੀ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਬਾਇਡਨ ਵੱਲੋਂ ਅਮਰੀਕਾ ਰੱਖਿਆ ਉਤਪਾਦਨ ਐਕਟ (ਡੀਪੀਏ) ਲਾਗੂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਕਿ ਅਮਰੀਕੀ ਨਿਰਮਾਤਾਵਾਂ ਨੂੰ ਤਰਜੀਹ ਦਿੱਤੀ ਜਾਣ ਲੱਗੀ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਕੱਚੇ ਮਾਲ ਦੀ ਘਾਟ ਨਾਲ ਮੁਸ਼ਕਲ 'ਚ ਆ ਗਿਆ।

ਫਿਰ ਯੂਐਸ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਨੇ ਪਿਛਲੇ ਮਹੀਨੇ ਕਿਹਾ ਸੀ ਕਿ ਭਾਰਤ 'ਚ ਕੋਵੀਸ਼ੀਲਡ ਵੈਕਸੀਨ ਦੇ ਨਿਰਮਾਣ ਲਈ 'ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਕੱਚਾ ... ਬਾਕੀ ਲੇਖ ਲਿਖੋ:

ਾਤ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇਗਾ

ਭਾਰਤ 'ਚ ਕੋਵਿਡ ਦੀ ਦੂਜੀ ਲਹਿਰ ਨਾਲ ਮਚੀ ਹਲਚਲ ਦੇ ਕਾਰਨ ਦੇਸ਼ 'ਚ ਵੈਕਸੀਨ ਦੀ ਵਧੇਰੇ ਜ਼ਰੂਰਤ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ ਕਾਰਨ ਹੀ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਮਾਰਚ ਮਹੀਨੇ ਨਿਰਯਾਤ ਹੋਣ ਵਾਲੀ ਵੈਕਸੀਨ 'ਤੇ ਰੋਕ ਲਗਾ ਦਿੱਤੀ ਸੀ।

ਹਾਲਾਂਕਿ ਕੁਝ ਛੋਟੇ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਵੈਕਸੀਨ ਦਿੱਤੇ ਜਾਣ ਦੀ ਮਨਜ਼ੂਰੀ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕੋਵੈਕਸ ਵੈਕਸੀਨ ਸਾਂਝਾਕਰਨ ਯੋਜਨਾ ਦੇ ਲਈ ਵੀ ਸੀਮਤ ਮਾਤਰਾ 'ਚ ਵੈਕਸੀਨ ਦਿੱਤੇ ਜਾਣ ਦੀ ਮਨਜ਼ੂਰੀ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਪਰ ਇਸ ਗੱਲ ਦਾ ਕੋਈ ਸੰਕੇਤ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਵੱਡੇ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਨਿਰਯਾਤ ਮੁੜ ਕਦੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਵੇਗਾ।

ਐਸਆਈਆਈ ਨੇ ਸਪੱਸ਼ਟ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਇਸ ਸਾਲ ਦੇ ਅੰਤ ਤੱਕ ਵੈਕਸੀਨ ਦਾ ਨਿਰਯਾਤ ਸ਼ੁਰੂ ਨਹੀਂ ਕਰੇਗਾ।

ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ:

(ਬੀਬੀਸੀ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਲ FACEBOOK, INSTAGRAM, TWITTERਅਤੇ YouTube 'ਤੇ ਜੁੜੋ।)


...ਲ ਚੰਗੀ ਲੱਗਦੀ, ਤਾਂ ਉਸ ਦੀ ਤਾਰੀਫ਼ ਕਰਦੇ।

ਮੈਂ ਇੱਕ ਲੇਖ ਲਿਖਿਆ ਸੀ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਅਮਰੀਕੀ ਸਮਾਜ ਵਿਗਿਆਨਕ ਦੀ ਪੁਸਤਕ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਨੂੰ ਲਿਖਿਆ ਸੀ। ਜਿਸ ਦਾ ਮਤਲਬ ਕੁਝ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੀ ਕਿ ਕਾਰਲ ਮਾਰਕਸ ਨੂੰ ਵੀ ਕੀ ਪਤਾ ਹੋਵੇਗਾ ਕਿ ਤਕਨੀਕ ਇਨਸਾਨਾਂ ਦੇ ਦਿਮਾਗ਼ 'ਤੇ ਕਬਜ਼ਾ ਜਮਾ ਲਵੇਗੀ। ਇਹ ਗੱਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇੰਨੀ ਪਸੰਦ ਆਈ ਕਿ ਉਹ ਮੇਰੀ ਤਲਾਸ਼ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਮੇਰੇ ਪਿੰਡ ਪਹੁੰਚ ਗਏ। ਉਸ ਵਕਤ ਮੈਂ ਅਲਮੋੜਾ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕਰਦਾ ਸੀ।

ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਪਤਾ ਲੱਗਿਆ ਕਿ ਮੈਂ ਅਲਮੋੜਾ ਵਿੱਚ ਹਾਂ ਤਾਂ ਉਹ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਅਲਮੋੜਾ ਆਏ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਕਿਹਾ ਕਿ ਗਰਮੀਆਂ ਦੀਆਂ... ਬਾਕੀ ਲੇਖ ਲਿਖੋ:

੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ 'ਤੇ ਗੱਲ ਕਰਨ ਦੀ ਮੁਹਿੰਮ ਸੀ।

ਸੁੰਦਰ ਲਾਲ ਬਹੁਗੁਣਾ ਭਾਰਤ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੇਰੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਵਾਤਾਵਰਣ ਕਾਰਕੁਨ ਸਨ

ਇਸ ਦੇ ਬਾਅਦ ਟੀਹਰੀ ਡੈਮ ਦੇ ਵਿਰੋਧ ਦਾ ਲੰਬਾ ਸੰਘਰਸ਼ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕੀਤਾ। ਇਹ ਗੱਲ ਹੋਰ ਹੈ ਕਿ ਸਰਕਾਰਾਂ ਨੇ ਇਸ ਵਿਰੋਧ 'ਤੇ ਧਿਆਨ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤਾ, ਪਰ ਆਮ ਸਮਾਜ ਦੀ ਜਾਗਰੂਕਤਾ 'ਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਅੰਦੋਲਨਾਂ ਦਾ ਗਹਿਰਾ ਅਸਰ ਹੋਇਆ।

ਸੁੰਦਰ ਲਾਲ ਬਹੁਗੁਣਾ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਮਾਜਿਕ ਕਾਰਜਕਰਤਾ ਅਤੇ ਸੰਗਠਨਕਰਤਾ ਦੇ ਇਲਾਵਾ ਇੱਕ ਹੋਰ ਖਾਸੀਅਤ ਸੀ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਆਸ ਪਾਸ ਦੇ ਇਲਾਕਿਆਂ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀਆਂ ਤਬਦੀਲੀਆਂ 'ਤੇ ਲਗਾਤਾਰ ਲਿਖਦੇ ਸਨ। ਦੈਨਿਕ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨ ਲਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਨਿਯਮਤ ਲਿਖਿਆ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਲਿਖੇ ਲੇਖ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹਨ।

ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਈ ਕਿਤਾਬਾਂ ਲਿਖੀਆਂ ਅਤੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਜਾਗਰੂਕ ਕਰਦੇ ਰਹੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਇਸ ਸਫ਼ਰ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪਤਨੀ ਵਿਮਲਾ ਦਾ ਬਾਖੂਬੀ ਸਾਥ ਮਿਲਿਆ। ਜਾਂ ਕਹੀਏ ਕਿ ਦੋਵਾਂ ਨੇ ਦੂਜੇ ਤਮਾਮ ਸਾਥੀਆਂ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਸਮਾਜਿਕ ਕੁਰੀਤੀਆਂ ਖਿਲਾਫ਼ ਸੰਘਰਸ਼ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਬਣਾ ਕੇ ਰੱਖਿਆ।

(ਸ਼ੇਖਰ ਪਾਠਕ ਚਿਪਕੋ ਅੰਦੋਲਨ 'ਤੇ 'ਹਰੀ ਭਰੀ ਉਮੀਦ' ਕਿਤਾਬ ਲਿਖ ਚੁੱਕੇ ਹਨ, ਲੇਖ ਬੀਬੀਸੀ ਪੱਤਰਕਾਰ ਪ੍ਰਦੀਪ ਕੁਮਾਰ ਨਾਲ ਗੱਲਬਾਤ 'ਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਹੈ।)

ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ:

(ਬੀਬੀਸੀ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਲ FACEBOOK, INSTAGRAM, TWITTERਅਤੇ YouTube 'ਤੇ ਜੁੜੋ।)


...ਲ ਦੇ ਮੁਲਜ਼ਮਾਂ ਦੇ ਗਲਾਂ ਵਿੱਚ ਹਾਰ ਪਾਉਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਨਾਲ ਦੀ ਨਾਲ ਵਿਵਾਦਾਂ ਤੋਂ ਬਚਣ ਲਈ ਦਸਤਬਰਦਾਰੀ ਵੀ ਜਾਰੀ ਕਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ- ਇਸ ਕਹਾਣੀ ਦੇ ਸਾਰੇ ਪਾਤਰ ਕਾਲਪਨਿਕ ਹਨ ਅਤੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਜਿਉਂਦੇ ਜਾਂ ਮਰੇ ਵਿਅਕਤੀ ਨਾਲ ਸਮਰੂਪਤਾ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਸੰਜੋਗ ਹੀ ਹੋਵੇਗਾ।

ਜਯੰਤ ਸਿਨਹਾ ਨੇ ਵੀ ਸ਼ਨਿੱਚਰਵਾਰ ਨੂੰ ਟਵੀਟ ਕਰ ਦਿੱਤਾ- "ਮੈਂ ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਹਿੰਸਾ ਦੀ ਸਾਫ਼ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਨਿੰਦਾ ਕਰਦਾ ਹਾਂ ਅਤੇ ਕਾਨੂੰਨ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਲੈਣ ਦੀ ਹਰ ਕਿਸਮ ਦੀ ਕਾਰਵਾਈ ਨੂੰ ਖਾਰਜ ਕਰਦਾ ਹਾਂ।"

ਇਸ ਦੇ ਉਲਟ ਸੱਚ ਤਾਂ ਇਹ ਸੀ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਅਜਿਹੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਹਾਰ ਪਾਏ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਉੱਪਰ ਪੁਲਿਸ ਦੀ ਮੌਜੂਦਗੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਆਦਮੀ ਨੂੰ ਮਾਰਨ ਦਾ ਇ... ਬਾਕੀ ਲੇਖ ਲਿਖੋ:

ਸ ਸਰਕਾਰ ਨੂੰ ਬਣਾਈ ਰੱਖਣ ਲਈ ਆਪਣੀ ਜਾਨ ਦਾ ਖ਼ਤਰਾ ਮੁੱਲ ਕਿਉਂ ਲੈਣਗੇ?

ਇਸ ਗੱਲ ਦਾ ਧਿਆਨ ਰੱਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਗਊ-ਰਾਖਿਆਂ ਦੀਆਂ ਕਾਰਵਾਈਆਂ ਕਰਕੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਨਰਿੰਦਰ ਮੋਦੀ ਦੀ ਸਖ਼ਤ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਵਾਲੀ ਦਿੱਖ ਨੂੰ ਧੱਬਾ ਨਾ ਲੱਗੇ।

ਇਸ ਲਈ ਜਦੋਂ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਨਰਿੰਦਰ ਮੋਦੀ ਨੂੰ ਲਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕਥਿਤ ਗਊ-ਰਾਖਿਆਂ ਕਰਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਬਦਨਾਮੀ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹੋ ਰਹੀ ਹੈ ਤਾਂ ਉਹ ਕਿਸੇ ਸੈਮੀਨਾਰ ਵਿੱਚ ਗਊ-ਰਾਖਿਆਂ ਨੂੰ ਦੋ-ਚਾਰ ਗੱਲਾਂ ਸੁਣਾ ਕੇ ਰਿਕਾਰਡ ਠੀਕ ਕਰ ਲੈਂਦੇ ਹਨ।

ਡਾਂਗ-ਸੋਟੇ ਦੇ ਦਮ ਉੱਤੇ ਗਊ-ਰੱਖਿਆ ਸਮਿਤੀਆਂ ਚਲਾਉਣ ਵਾਲੇ ਜਾਣਦੇ ਹਨ ਕਿ ਅਜਿਹੀਆਂ ਕਾਰਵਾਈਆਂ ਦੀ ਆਲੋਚਨਾ ਕਰਨਾ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਦੀ ਸੰਵਿਧਾਨਕ ਮਜਬੂਰੀ ਹੈ ਇਸ ਲਈ ਉਹ ਜਯੰਤ ਸਿਨਹਾ ਅਤੇ ਗੁਲਾਬ ਚੰਦ ਕਟਾਰੀਆ ਵੱਲੋਂ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਅਜਿਹੇ ਸੰਦੇਸ਼ਾਂ ਕਰਕੇ ਮਾਣ ਨਾਲ ਫੁੱਲ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਮੋਦੀ ਦੀ ਘੁਰਕੀ ਨੂੰ ਮਿੱਠੀ ਝਿੜਕ ਸਮਝ ਕੇ ਮੁਸਕਰਾ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।

ਕੀ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਦੀ ਝਿੜਕ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮੰਤਰੀਆਂ ਦੀ ਪੁਚਕਾਰ ਇੱਕ ਹੀ ਰਣਨੀਤੀ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹਨ?

ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਦੀ ਝਿੜਕ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮੰਤਰੀਆਂ ਦੀ ਪੁਚਕਾਰ ਇੱਕ ਹੀ ਰਣਨੀਤੀ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹਨ।

ਜਦੋਂ ਬਹੁਤ ਆਲੋਚਨਾ ਹੋਣ ਲੱਗੇ ਤਾਂ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਝਿੜਕ ਦੇਣ ਪਰ ਗਊ-ਰਾਖਿਆਂ ਦੇ ਹਰੇਕ ਕਾਲੇ-ਚਿੱਟੇ ਕੰਮ ਨੂੰ ਲਗਾਤਾਰ ਜਾਇਜ਼ ਠਹਿਰਾਇਆ ਜਾਵੇ, ਮੰਤਰੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪਿੱਠ ਥਾਪੜੀ ਜਾਣ, ਗਊ-ਰਾਖੇ ਸੜਕਾਂ ਉੱਪਰ ਦਿਨ-ਰਾਤ ਆਉਣ-ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਟਰੱਕਾਂ ਦੀ ਤਲਾਸ਼ੀ ਲੈਂਦੇ ਰਹਿਣ ਅਤੇ ਜੇ ਕੋਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਗਾਂ-ਮੱਝ ਲਿਜਾ ਰਿਹਾ ਹੋਵੇ ਤੇ ਕੋਈ ਇਕੱਲਾ ਅਤੇ ਕਮਜ਼ੋਰ ਮੁਸਲਮਾਨ ਮਿਲ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਉਸੇ ਸਮੇਂ ਸੜਕ ਉੱਪਰ ਹੀ ਕੁੱਟ-ਕੁੱਟ ਕੇ ਮਾਰਨ ਲਈ ਤਿਆਰ ਰਹਿਣ।

ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਦੇ ਦਿਲ ਵਿੱਚ ਹਿੰਦੂਆਂ ਦੀ ਤਾਕਤ ਦਾ ਡਰ ਕਾਇਮ ਰੱਖਿਆ ਜਾ ਸਕੇਗਾ।

ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਡਰ ਕਾਇਮ ਕਰਨਾ ਉਸ ਸਿਆਸਤ ਦੀ ਮਜਬੂਰੀ ਅਤੇ ਉਦੇਸ਼ ਹੈ ਜਿਸ ਕੋਲ ਹਿੰਦੂਆਂ ਨੂੰ ਇੱਕਜੁੱਟ ਕਰਕੇ ਸਿਆਸੀ ਤਾਕਤ ਵਿੱਚ ਬਦਲਣ ਦਾ ਕੋਈ ਫਾਰਮੂਲਾ ਹੈ ਹੀ ਨਹੀਂ।

ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਉਹ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਦੇ ਇੱਕ ਵੱਡੇ ਹਿੱਸੇ ਨੂੰ ਹਿੰਦੂਆਂ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਦੇ ਦੁਸ਼ਮਣ ਵਜੋਂ ਨਿਸ਼ਾਨਦੇਹ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਸਫ਼ਲ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ ਉਸ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਉਹ ਜਾਤੀਆਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡੇ ਹਿੰਦੂ ਸਮਾਜ ਨੂੰ ਕਿਸਦੇ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਇੱਕਜੁਟ ਕਰਨਗੇ?

ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇਹ ਸਾਬਤ ਕਰਨਾ ਹੈ ਕਿ ਮੁਸਲਮਾਨ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਇਸ ਦੇਸ ਅਤੇ ਹਿੰਦੂਆਂ ਖਿਲਾਫ਼ ਸਾਜਿਸ਼ ਕਰਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਹਿੰਦੂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਾਜਿਸ਼ ਦਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ਹੁੰਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।

ਸਾਰੇ ਕਿਸਮ ਦੇ ਕੱਟੜਪੰਥੀਆਂ, ਹਿੰਸਕਾਂ, ਰੂੜੀਵਾਦੀਆਂ, ਔਰਤ-ਵਿਰੋਧੀਆਂ ਅਤੇ ਤਰੱਕੀ ਪਸੰਦ ਇਸਲਾਮੀ ਸੰਗਠਨਾਂ ਅਤੇ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਨੂੰ ਇਕੱਠਿਆਂ ਰਾਸ਼ਟਰ ਭਗਤੀ ਦੇ ਪੱਤਲ ਉੱਪਰ ਪਰੋਸ ਕੇ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

(ਗਊ-ਰਾਖਿਆਂ ਦੀ ਇੱਕ ਪੁਰਾਣੀ ਤਸਵੀਰ)

ਇਸ ਲਿਸਟ ਵਿੱਚ ਸੁਵਿਧਾ ਮੁਤਾਬਕ ਕਦੇ ਕਸ਼ਮੀਰ ਦੇ ਪੱਥਰਬਾਜ਼ਾਂ ਦਾ ਨਾਮ ਜੁੜ ਜਾਂਦਾ ਹੈ...


...ਲ ਦੇ ਵਿਧਾਇਕ ਜਸਟਿਸ ਗੁਰਨਾਮ ਸਿੰਘ ਇਸ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਸਨ।

ਜਨ ਸੰਘ ਦੇ ਆਗੂ ਬਲਦੇਵ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਇਸ ਸਰਕਾਰ ਵਿੱਚ ਖ਼ਜਾਨਾ ਮੰਤਰੀ ਬਣੇ। ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਇਹ ਅਣਹੋਣੀ ਸਿਆਸੀ ਘਟਨਾ ਸੀ। ਜਨ ਸੰਘ ਨਾਲ ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਤੇ ਕਾਮਰੇਡਾਂ ਦੀ ਭਾਈਵਾਲੀ ਅੱਗ ਤੇ ਪਾਣੀ ਵਰਗਾ ਮੇਲ ਸੀ।

1969 ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਮੱਧਕਾਲੀ ਚੋਣਾਂ ਹੋਈਆਂ ਅਤੇ ਜਨ ਸੰਘ ਨੇ ਅਕਾਲੀਆਂ ਨਾਲ ਮੁੜ ਗਠਜੋੜ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਜਸਟਿਸ ਗੁਰਨਾਮ ਸਿੰਘ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਿੱਚ 19 ਫਰਵਰੀ 1969 ਨੂੰ ਸਰਕਾਰ ਬਣੀ।

ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਦੇ ਤਤਕਾਲੀ ਪ੍ਰਧਾਨ ਸੰਤ ਫਤਿਹ ਸਿੰਘ ਨਾਲ ਗੁਰਨਾਮ ਸਿੰਘ ਦੇ ਮਤਭੇਦ ਹੋ ਗਏ ਅਤੇ 1970 ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਸਿੰਘ ਬਾਦਲ ਨੇ ਅਕਾਲੀਆਂ ਦੇ ਨਵੇਂ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਵ... ਬਾਕੀ ਲੇਖ ਲਿਖੋ:

ਰਐੱਸਐੱਸ ਦੇ ਕਈ ਥਾਵਾਂ ਉੱਤੇ ਹਮਲੇ ਵੀ ਹੋਏ।

ਸਿੱਖ ਭਾਈਚਾਰੇ ਨੂੰ ਇਸ ਗੱਲ ਦਾ ਗੁੱਸਾ ਸੀ ਕਿ ਭਾਰਤੀ ਜਨਤਾ ਪਾਰਟੀ ਤੇ ਆਰਐੱਸਐੱਸ ਦੇ ਆਗੂ ਇੰਦਰਾ ਗਾਂਧੀ ਦੀ ਕਥਿਤ ਪੰਜਾਬ ਤੇ ਸਿੱਖ ਵਿਰੋਧੀ ਸਿਆਸਤ ਵਿੱਚ ਉਸਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਖੜੀ।

 1992 ਦੀਆਂ ਚੋਣਾਂ ਦੌਰਾਨ ਜਦੋਂ ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਨੇ ਚੋਣਾਂ ਦਾ ਬਾਈਕਾਟ ਵੀ ਕੀਤਾ ਤਾਂ ਭਾਜਪਾ ਨੇ ਆਪਣੇ ਦਮ ਉੱਤੇ ਚੋਣਾਂ ਲੜੀਆਂ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਹਾਜ਼ਰੀ ਲਵਾਈ।

ਅਕਾਲੀ ਭਾਜਪਾ ਦਾ ਮੁੜ ਏਕਾ

ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ 1992 -1997 ਦੌਰਾਨ ਬੇਅੰਤ ਸਿੰਘ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਿੱਚ ਸਰਕਾਰ ਬਣੀ ਅਤੇ ਖਾਲਿਸਤਾਨ ਪੁਲਿਸ ਨੇ ਜ਼ਬਰੀ ਦਬਾ ਦਿੱਤੀ।

ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚੋਂ ਕਾਂਗਰਸ ਨੂੰ ਸੱਤਾ ਤੋਂ ਲਾਂਭੇ ਕਰਨ ਲਈ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਸਿੰਘ ਬਾਦਲ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਾਲੇ ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਨਾਲ ਭਾਜਪਾ ਨੇ ਮੁੜ ਸਾਂਝ ਪਾਈ ਅਤੇ ਸੱਤਾ ਉੱਤੇ ਹਿੱਸੇਦਾਰੀ ਹਾਸਲ ਕਰ ਲਈ।

ਉਦੋਂ ਤੋਂ ਹੁਣ ਤੱਕ ਇਹ ਗਠਜੋੜ ਜਾਰੀ ਹੈ ਅਤੇ ਤਿੰਨ ਵਾਰ ਸਰਕਾਰ ਬਣਾ ਚੁੱਕਾ ਹੈ। ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਅਕਾਲੀ ਮੁੱਖ ਧਿਰ ਹੈ ਅਤੇ ਕੇਂਦਰ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਜਨਤਾ ਪਾਰਟੀ।

ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਸਾਬਕਾ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਅਤੇ ਅਕਾਲੀ ਦੇ ਸਰਪ੍ਰਸਤ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਸਿੰਘ ਬਾਦਲ ਅਕਾਲੀ- ਭਾਜਪਾ ਦੇ ਗਠਜੋੜ ਨੂੰ ਨਹੂੰ-ਮਾਸ ਦਾ ਰਿਸ਼ਤਾ ਦੱਸਦੇ ਰਹੇ ਹਨ।

ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਦੀ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਵਿਭਿੰਨਤਾ ਨੂੰ ਮਾਨਤਾ ਦੇਣ ਅਤੇ ਭਾਜਪਾ ਦੇ ਇੱਕ ਰਾਸ਼ਟਰ ਇੱਕ ਨਿਸ਼ਾਨ ਦੇ ਏਜੰਡੇ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਅਕਾਲੀ ਭਾਜਪਾ ਗਠਜੋੜ ਜਾਰੀ ਹੈ।

ਇਸ ਪਿੱਛੇ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਭਾਜਪਾ ਦਾ ਸੀਮਤ ਅਧਾਰ, ਕੇਂਦਰ ਵਿੱਚ ਭਾਜਪਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਸਿੰਘ ਬਾਦਲ ਜਿਹੇ ਘੱਟ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚੋਂ ਵੱਡੇ ਚਿਹਰੇ ਦੀ ਲੋੜ, ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਨੂੰ ਕੇਂਦਰੀ ਸੱਤਾ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਅਤੇ ਦੋਵਾਂ ਦੀ ਸਾਂਝੀ ਦੁਸ਼ਮਣੀ ਕਾਂਗਰਸ ਨਾਲ ਹੋਣਾ ਇਸ ਗਠਜੋੜ ਦੇ ਨਾ ਟੁੱਟਣ ਦੇ ਕਾਰਨ ਹਨ।

ਇਸੇ ਲਈ ਪੰਜਾਬ ਅਤੇ ਕੇਂਦਰ ਵਿੱਚ ਗਠਜੋੜ ਦੀ ਸੱਤਾ ਦੌਰਾਨ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਅਕਾਲੀਆਂ ਵੱਲੋਂ ਭਾਜਪਾਈਆਂ ਨਾਲ ਅਤੇ ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਭਾਜਪਾਈਆਂ ਵੱਲੋਂ ਅਕਾਲੀਆਂ ਦੀ ਹਰ ਹੇਠੀ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਸਿੰਘ ਬਾਦਲ ਨਾਲ ਮਰਹੂਮ ਬਲਰਾਮ ਜੀ ਦਾਸ ਟੰਡਨ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਮਨੋਰੰਜਨ ਕਾਲੀਆ, ਬਲਦੇਵ ਰਾਜ ਚਾਵਲਾ, ਲਕਸ਼ਮੀ ਕਾਂਤਾ ਚਾਵਲਾ, ਅਵਿਨਾਸ਼ ਰਾਏ ਖੰਨਾ, ਵਿਜੇ ਸਾਂਪਲਾ, ਮਦਨ ਮੋਹਨ ਮਿੱਤਲ ਅਤੇ ਕਮਲ ਸ਼ਰਮਾਂ ਦੇ ਖੜੇ ਰਹਿਣ ਦੀਆਂ ਤਸਵੀਰਾਂ ਸਮਝ ਆਉਂਦੀਆਂ ਹਨ।

ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਿਵੇਂ ਦਿੱਲੀ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਸਿੰਘ ਬਾਦਲ ਹਰ ਭਾਸ਼ਣ ਵਿੱਚ ਇਹ ਕਹਿਣਾ ਨਹੀਂ ਭੁੱਲਦੇ ਕਿ ਅਕਾਲੀ- ਭਾਜਪਾ ਦਾ ਨਹੁੰ ਮਾਸ ਦੀ ਰਿਸ਼ਤਾ ਹੈ।

ਅਕਾਲੀਆਂ ਨਾਲ ਗਠਜੋੜ ਤਹਿਤ ਭਾਜਪਾ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਦੀਆਂ ਕੁੱਲ 117 ਵਿੱਚੋਂ 23 ਅਤੇ ਲੋਕ ਸਭਾ ਦੀਆਂ ਕੁੱਲ 13 ਵਿੱਚੋਂ 3 ਸੀਟਾਂ ਉੱਤੇ ਚੋਣ ਲੜਦੀ ਹੈ।

ਇਹ 23 ਸੀਟਾਂ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਹਿੰਦੂ ਬਹੁ-ਅਬਾਦੀ ਵਾਲੇ ਸ਼ਹਿਰੀ ਹਲਕੇ ਹਨ। ਜਦਕਿ ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਦਾ ਮੁੱਖ ਅਧਾਰ ਪੇਂਡੂ ਬਹੁ ਸਿੱਖ ਵਸੋਂ ਵਾਲੇ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਹੈ।

ਫਰਵਰੀ 2017 ਵਿੱਚ ਹੋਈਆਂ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ ਅਕਾਲੀ-ਭਾਜਪਾ ਨੂੰ...


...ਲ ਨਹੀਂ ਸੀ ਲੜੇ-ਝਗੜੇ। ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਸਨ ਝਿੜਕਦੇ।

ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ 9 ਏਕੜ ਤੋਂ ਵੱਧ ਜ਼ਮੀਨ ਹੈ। ਜਤਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਨੇ ਦੱਸਿਆ, "8 ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਉਹ ਅਮਰੀਕਾ ਚਲੇ ਗਏ ਸਨ ਤੇ ਫਿਰ ਸਾਲ 2017 ਦੇ ਆਖੀਰ ਵਿੱਚ ਪਿੰਡ ਆਏ ਸਨ ਤੇ ਚੜ੍ਹਦੇ ਸਾਲ 2018 ਦੇ ਨਿੱਘੀ-ਨਿੱਘੀ ਧੁੱਪ ਦੇ ਦਿਨ ਸਨ ਜਦੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਾਪਸ ਅਮਰੀਕਾ ਨੂੰ ਉਡਾਨ ਭਰੀ ਸੀ।"

“ਅੱਜ ਸਾਨੂੰ ਉਹ ਦਿਨ ਯਾਦ ਆ ਰਹੇ ਹਨ। ਸਾਨੂੰ ਨਹੀਂ ਸੀ ਪਤਾ ਕਿ ਸਾਡੇ ਪਿਤਾ ਜੀ ਇਸ ਪਿੰਡ ਨੂੰ ਆਖ਼ਰੀ ਵਾਰ ਦੇਖ ਰਹੇ ਹਨ। ਫੋਨ 'ਤੇ ਛੇਤੀ-ਛੇਤੀ ਗੱਲ ਹੋ ਜਾਣ ਕਾਰਨ ਕਦੇ ਇਹ ਅਹਿਸਾਸ ਨਹੀਂ ਸੀ ਹੋਇਆ ਕਿ ਪਿਤਾ ਜੀ ਤਾਂ ਚਾਰ ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਰਵਾਨਾ ਹੋ ਚੁੱਕੇ ਸਨ।"

... ਬਾਕੀ ਲੇਖ ਲਿਖੋ:

ਕੌਰ ਜੌਹਲ ਪਿੱਛਲੇ 35 ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਰਹਿ ਰਹੇ ਸਨ। ਅਮਰਜੀਤ ਕੌਰ ਤਾਂ ਦੋ-ਤਿੰਨ ਸਾਲ ਬਾਅਦ ਪਿੰਡ ਗੇੜਾ ਮਾਰ ਜਾਂਦੀ ਸੀ ਜਦਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਤੀ ਮੱਖਣ ਸਿੰਘ ਹਰ ਸਾਲ ਆਪਣੇ ਪਿੰਡ ਆਉਂਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਸਨ।

ਹੁਣ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚੋਂ ਕੋਈ ਪਿੰਡ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦਾ ਪਰ ਜ਼ਮੀਨ ਜਾਇਦਾਦ ਸਾਰਾ ਕੁਝ ਇਧਰ ਹੀ ਹੈ।

ਅਮਰਜੀਤ ਕੌਰ ਜੌਹਲ ਦਾ ਪਰਿਵਾਰ ਇੱਥੇ ਪਿੰਡ ਰਹਿੰਦਿਆਂ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਦਾ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਸਨ।

ਉਥੇ ਜਾ ਕੇ ਅਮਰਜੀਤ ਕੌਰ ਨੇ ਬੜੀ ਸਖ਼ਤ ਮਿਹਨਤ ਕੀਤੀ। ਪਿਛਲੇ ਚਾਰ-ਪੰਜ ਸਾਲ ਤੋਂ ਹੀ ਉਹ ਕੋਰੀਅਰ ਕੰਪਨੀ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰ ਰਹੀ ਸੀ।

 ਅਮਰਜੀਤ ਕੌਰ ਦੀ ਦੋਹਤੀ ਕੋਮਲ ਚੋਹਾਨ ਨੇ ਕਿਹਾ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਨਾਨੀ ਦੀ ਮੌਤ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਦਿਲ ਟੁੱਟਿਆ ਹੈ।

ਸਿੱਖ ਕੋਲੀਸ਼ੀਨਲ ਵਲੋਂ ਜਾਰੀ ਕੀਤੇ ਇੱਕ ਬਿਆਨ ਵਿੱਚ ਚੌਹਾਨ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਮੇਰੇ ਕਈ ਪਰਿਵਾਰਕ ਮੈਂਬਰ ਹਨ ਜੋ ਇਸ ਕੇਂਦਰ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਸਨ ਅਤੇ ਸਦਮੇ ਵਿੱਚ ਹਨ।"

ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ, "ਮੇਰੀ ਨਾਨੀ, ਮੇਰਾ ਪਰਿਵਾਰ ਅਤੇ ਸਾਡਾ ਭਾਈਚਾਰੇ ਨੂੰ ਕੰਮ ਵਾਲੀ ਜਗ੍ਹਾ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪੂਜਾ ਸਥਾਨ ਜਾਂ ਕਿਤੇ ਵੀ ਅਸੁਰੱਖਿਅਤ ਨਹੀਂ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ। ਬਹੁਤ ਹੋ ਗਿਆ, ਸਾਡਾ ਭਾਈਚਾਰਾ ਬਹੁਤ ਸਦਮਾ ਸਹਿ ਚੁੱਕਿਆ ਹੈ।"

ਬੀਬੀਸੀ ਪੰਜਾਬੀ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਐਂਡਰਾਇਡ ਫ਼ੋਨ 'ਤੇ ਇੰਝ ਲੈ ਕੇ ਆਓ:

48 ਸਾਲਾ ਅਮਰਜੀਤ ਸੇਖੋਂ

ਅਮਰਜੀਤ ਸੇਂਖੋਂ ਦੀ ਭਤੀਜੀ ਨੇ ਨਿਊਯਾਰਕ ਟਾਈਮਜ਼ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ, ਦੋ ਅੱਲ੍ਹੜ ਉਮਰ ਦੇ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਮਾਂ ਸੇਖੋਂ ਨੇ ਛੇ ਮਹੀਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਫ਼ੈਡਐਕਸ ਨਾਲ ਰਾਤ ਦੀਆਂ ਸ਼ਿਫ਼ਟਾਂ 'ਤੇ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਸੀ।

ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ ਕੁਲਦੀਪ ਸੇਖੋਂ ਨੇ ਖ਼ਬਰ ਏਜੰਸੀ ਐਸੋਸੀਏਟ ਪ੍ਰੈਸ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ, "ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕੰਮ ਦੀ ਆਦਤ ਸੀ, ਉਹ ਹਰ ਵੇਲੇ ਕੰਮ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਸਨ। ਉਹ ਕਦੀ ਵੀ ਬੈਠਦੇ ਨਹੀਂ ਸਨ ਬਜਾਇ ਇਸ ਦੇ ਕੇ ਸੱਚੀਂ ਚੰਗਾ ਨਾ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਦੇ ਹੋਣ।"

ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਨੇ ਅਮਰਜੀਤ ਸੇਖੋਂ ਦੀ ਉਮਰ 48 ਸਾਲ ਦੱਸੀ ਹੈ ਜਦੋਂ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ ਨੇ 49 ਸਾਲ ਹੋਣ ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਕੀਤਾ ਹੈ।

64 ਸਾਲਾ ਜਸਵਿੰਦਰ ਕੌਰ

ਨਿਊਯਾਰਕ ਟਾਈਮਜ਼ ਨੂੰ ਇੱਕ ਪਰਿਵਾਰਕ ਮੈਂਬਰ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਰਿੰਪੀ ਗ੍ਰਿੰਮ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਉਹ ਆਪਣੀ ਪੋਤੀ ਦੇ ਦੂਜੇ ਜਨਮ ਦਿਨ ਦੀ ਵੱਡੇ ਪਰਿਵਾਰਕ ਜਸ਼ਨਾਂ ਲਈ ਮਸ਼ਹੂਰ ਯੋਗਰੱਟ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਬਣਾ ਰਹੇ ਸਨ।

ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ, "ਤੇ ਅੱਜ ਅਸੀਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਸਕਾਰ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕਰਨ ਲਈ ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ ਹਾਂ।"

ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਨੇ ਜਸਵਿੰਦਰ ਕੌਰ ਦੀ ਉਮਰ 64 ਸਾਲ ਦੱਸੀ ਹੈ ਜਦੋਂ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਮੈਂਬਰਾਂ ਨੇ ਬੀਬੀਸੀ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਉਹ 50 ਸਾਲਾਂ ਦੇ ਸਨ।

19 ਸਾਲਾ ਸਮਾਰੀਆ ਬਲੈਕਵੈਲ

ਪੁਲਿਸ ਅਫ਼ਸਰ ਬਣਨ ਦਾ ਸੁਫ਼ਨਾ ਲੈਣ ਵਾਲੇ ਸਮਾਰੀਆ ਬਲੈਕਵੈਲ ਸੋਕਰ ਅਤੇ ਅਤੇ ਬਾਸਕਿਟਬਾਲ ਦਾ ਉਤਸ਼ਾਹ ਰੱਖਦੇ ਸਨ।

ਸਸਕਾਰ ਅਤੇ ਹੋਰ ਖ਼ਰਚਿਆਂ ਲਈ ਪੈਸੇ ਇਕੱਠੇ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਇੱਕ ਸੰਸਥਾ ਗੋਫ਼ੰਡਮੀ (GoFundMe) ਦੇ ਪੇਜ਼ ਦੇ ਜਾਰੀ ਇੱਕ ਬਿਆਨ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ...


...ਲ ਪਹੁੰਚ ਗਏ ਸੀ।

ਉਨ੍ਹਾਂ ਸਾਰਿਆਂ ਨੂੰ ਇਕੱਠੇ ਕਰਨਾ ਅਤੇ ਜਥੇਬੰਦ ਕਰਨਾ ਕਰਤਾਰ ਸਿੰਘ ਸਰਾਭਾ ਦਾ ਕੰਮ ਸੀ।

ਭਾਰਤ ਪਹੁੰਚ ਕੇ ਕਰਤਾਰ ਸਿੰਘ ਸਰਾਭਾ ਕੋਲ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਸਮੱਸਿਆ ਸੀ ਕਿ ਉਹ ਕਰਨ ਕੀ।

ਪਿੰਡ ਸਰਾਭਾ ਵਿੱਚ ਕਰਤਾਰ ਸਿੰਘ ਦਾ ਜੱਦੀ ਪਿੰਡ

ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕੋਲ ਨਾ ਪੈਸੇ ਸਨ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਲੜਨ ਵਾਸਤੇ ਹਥਿਆਰ ਸਨ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਕੋਈ ਪ੍ਰੇਰਨਾ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਸਾਹਿਤ ਜਾਂ ਸੰਪਕਰ ਕਰਨ ਦਾ ਕੋਈ ਢਾਂਚਾ ਮੌਜੂਦ ਸੀ ।ਇਸ ਲਈ ਸਾਰੀ ਯੋਜਨਾ ਕਰਤਾਰ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਹੀ ਬਣਾਉਣੀ ਪੈਂਦੀ ਸੀ।

ਭਾਵੇਂ ਬੰਗਾਲ ਦੇ ਇਨਕਲਾਬੀਆਂ ਕੋਲ ਪਹੁੰਚ ਕਰਨੀ ਹੋਵੇ, ਜਾਂ ਰਾਸ ਬਿਹਾਰੀ ਬੋਸ ਵਰਗੇ ਇਨਕਲਾਬੀਆਂ ਨੂੰ ਪੰਜਾਬ ਲਿਆਉਣ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਇਹ ਫੈਸਲਾ ਕ... ਬਾਕੀ ਲੇਖ ਲਿਖੋ:

ੈ ਕਿ ਫਿਰ ਜਨਮ ਲੈ ਕੇ ਭਾਰਤ ਦੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਲਈ ਲੜਾਂ ਤੇ ਫਿਰ ਆਪਣੀ ਜਾਨ ਦੇਵਾਂ।''

ਜੱਜ ਨੇ ਵੀ ਕਿਹਾ ਸੀ ਕਿ ਇਸ ਕੇਸ ਦੇ 61 ਮੁਲਜ਼ਮਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਖ਼ਤਰਨਾਕ ਕਰਤਾਰ ਸਿੰਘ ਸਰਾਭਾ ਹੈ ਇਸ ਲਈ ਉਸਦੀ ਫਾਂਸੀ ਦੀ ਸਜ਼ਾ ਮੁਆਫ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ। ਇਸੇ ਕਾਰਨ ਕਰਕੇ ਕਰਤਾਰ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਫਾਂਸੀ ਦਿੱਤੀ ਗਈ।

(ਇਹ ਰਿਪੋਰਟ ਨਵੰਬਰ 2018 ਵਿਚ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ।)

ਇਹ ਵੀ ਦੇਖੋ:

(ਬੀਬੀਸੀ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਲ FACEBOOK, INSTAGRAM, TWITTERਅਤੇ YouTube 'ਤੇ ਜੁੜੋ।)


...ਲ ਪੁੱਜੇ। ਦੂਜੀ ਸੂਚੀ ਟਾਈਪ ਕਰਨ ਦਾ ਸਮਾਂ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਇਸ ਲਈ ਮੂਲ ਸੂਚੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਨਾਮ 'ਤੇ 'ਵ੍ਹਾਈਟਨਰ' ਲਗਾ ਕੇ ਦੂਜਾ ਨਾਮ ਲਿਖਿਆ ਗਿਆ।"

"ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਂਧਰਾ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਸੰਸਦ ਮੈਂਬਰ ਸੁਬਿਰਾਮੀ ਰੈਡੀ ਨੂੰ ਮੰਤਰੀ ਦੀ ਸਹੁੰ ਚੁਕਵਾਈ ਗਈ ਅਤੇ ਹਰੀਸ਼ ਰਾਵਤ (ਜਿਹੜੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਤਰਾਖੰਡ ਦੇ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਬਣੇ) ਦਾ ਨਾਮ ਕੱਟ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਸੋਨੀਆ ਗਾਂਧੀ ਦੀ ਇਹ ਵੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਰਹਿੰਦੀ ਸੀ ਕਿ ਸਰਕਾਰ ਦੀਆਂ ਸਮਾਜਿਕ ਨੀਤੀਆਂ ਦਾ ਸਿਹਰਾ ਵੀ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਦੀ ਬਜਾਏ ਪਾਰਟੀ ਨੂੰ ਮਿਲੇ।"

ਮੈਂ ਸੰਜੇ ਬਾਰੂ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ ਕੀ ਇਸਦੇ ਜ਼ਰੀਏ ਸੋਨੀਆ ਗਾਂਧੀ ਮਨਮੋਹਨ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਦੱਸਣਾ ਚਾਹੁੰਦੀ ਸੀ ਕਿ 'ਹੂ ਇਜ਼ ਦ ਬੌਸ'?
... ਬਾਕੀ ਲੇਖ ਲਿਖੋ:

ਪ੍ਰੋਫ਼ੈਸਰ ਦੀ ਆਪਣੀ ਨੌਕਰੀ 'ਤੇ ਵਾਪਿਸ ਚਲੇ ਜਾਣਗੇ।''

"ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਇੰਦਰਾ ਗਾਂਧੀ ਦੇ ਸਕੱਤਰ ਪੀਐਨ ਹਕਸਰ ਨੂੰ ਇਸ ਬਾਰੇ ਪਤਾ ਲੱਗ ਗਿਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਵਾਪਿਸ ਨਹੀਂ ਜਾਓਗੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵਿੱਤ ਮੰਤਰਾਲੇ ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ ਆਰਥਿਕ ਸਲਾਹਕਾਰ ਦਾ ਅਹੁਦਾ 'ਆਫ਼ਰ' ਕੀਤਾ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮੰਤਰੀ ਨਾਲ ਲੜਾਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਪ੍ਰਮੋਸ਼ਨ ਲੈ ਕੇ ਆਈ।''

ਨਰਸਿਮਹਾ ਰਾਓ ਨੇ ਚੁਣਿਆ ਖਜ਼ਾਨਾ ਮੰਤਰੀ

ਮਨਮੋਹਨ ਸਿੰਘ ਨੇ ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਯੋਜਨਾ ਆਯੋਗ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਅਤੇ ਉਪ ਪ੍ਰਧਾਨ, ਰਿਜ਼ਰਵ ਬੈਂਕ ਦੇ ਗਵਰਨਰ ਅਤੇ ਯੂਨੀਵਰਿਸਟੀ ਗਰਾਂਟ ਕਮਿਸ਼ਨ ਦੇ ਮੁਖੀ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਸਾਲ 1991 ਵਿੱਚ ਨਰਸਿਮਹਾ ਰਾਓ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਦਾ ਖਜ਼ਾਨਾ ਮੰਤਰੀ ਬਣਾ ਦਿੱਤਾ।

ਨਰਸਿਮਹਾ ਰਾਓ ਨੇ ਮਨਮੋਹਨ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਫ਼ੋਨ ਕਰ ਸਿੱਧਾ ਸਹੁੰ ਚੁੱਕ ਸਮਾਗਮ ਬਾਰੇ ਜਾਣਕਾਰੀ ਹੀ ਦਿੱਤੀ ਸੀ

ਨਰਸਿਮਹਾ ਰਾਓ ਦੇ ਜੀਵਨੀਕਾਰ ਵਿਨੇ ਸੀਤਾਪਤੀ ਦੱਸਦੇ ਹਨ, "ਨਰਸਿਮਹਾ ਰਾਓ ਕੋਲ ਵਿਚਾਰਾਂ ਦੀ ਘਾਟ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਚਿਹਰਾ ਜਾਂ ਮਖੌਟਾ ਚਾਹੀਦਾ ਸੀ, ਜੋ ਕੌਮਾਂਤਰੀ ਮੁਦਰਾ ਕੋਸ਼ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਘਰੇਲੂ ਵਿਰੋਧੀਆਂ ਦੀਆਂ ਭਾਵਨਾਵਾਂ 'ਤੇ ਮਰਹਮ ਲਗਾ ਸਕੇ। ਸਾਲ 1991 ਵਿੱਚ ਪੀਸੀ ਅਲੈਗਜ਼ੈਂਡਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਸਲਾਹਕਾਰ ਸਨ।''

"ਨਰਸਿਮਹਾ ਰਾਓ ਨੇ ਪੀਸੀ ਅਲੈਗਜ਼ੈਂਡਰ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਕਿ ਮੈਂ ਇੱਕ ਅਜਿਹੇ ਸ਼ਖ਼ਸ ਨੂੰ ਵਿੱਤ ਮੰਤਰੀ ਬਣਾਉਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ, ਜਿਸਦੀ ਕੌਮਾਂਤਰੀ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਬਹੁਤ ਧਾਕ ਹੋਵੇ। ਅਲੈਗਜ਼ੈਂਡਰ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਈਜੀ ਪਟੇਲ ਦਾ ਨਾਮ ਸੁਝਾਇਆ ਜਿਹੜੇ ਇੱਕ ਸਮੇਂ 'ਚ ਰਿਜ਼ਰਵ ਬੈਂਕ ਦੇ ਗਵਰਨਰ ਰਹਿ ਚੁੱਕੇ ਸਨ ਅਤੇ ਉਸ ਸਮੇਂ ਲੰਡਨ ਸਕੂਲ ਆਫ਼ ਇਕਨੌਮਿਕਸ ਦੇ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਸਨ।''

"ਪਟੇਲ ਨੇ ਰਾਓ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਸ਼ ਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਉਸ ਸਮੇਂ ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਲਈ ਤਿਆਰ ਨਹੀਂ ਸਨ। ਫਿਰ ਪੀਸੀ ਅਲੈਗਜ਼ੈਂਡਰ ਨੇ ਮਨਮੋਹਨ ਸਿੰਘ ਦਾ ਨਾਮ ਲਿਖਿਆ। ਸਹੁੰ ਚੁੱਕ ਸਮਾਗਮ ਤੋਂ ਇੱਕ ਦਿਨ ਪਹਿਲਾਂ 20 ਜੂਨ ਨੂੰ ਅਲੈਗਜ਼ੈਂਡਰ ਨੇ ਮਨਮੋਹਨ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਫ਼ੋਨ ਕੀਤਾ।''

"ਉਸ ਸਮੇਂ ਮਨਮੋਹਨ ਸਿੰਘ ਸੌ ਰਹੇ ਸਨ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਸਵੇਰੇ ਹੀ ਵਿਦੇਸ਼ ਯਾਤਰਾ ਤੋਂ ਵਾਪਿਸ ਪਰਤੇ ਸਨ। ਉਦੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਜਗਾ ਕੇ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਕਿ ਉਹ ਭਾਰਤ ਦੇ ਅਗਲੇ ਖਜ਼ਾਨਾ ਮੰਤਰੀ ਹੋਣਗੇ। ਮਨਮੋਹਨ ਸਿੰਘ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਉਸ 'ਆਫ਼ਰ' 'ਤੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ ਕਿਉਂਕਿ ਉਦੋਂ ਤੱਕ ਨਰਸਿਮਹਾ ਰਾਓ ਦਾ ਸਿੱਧਾ ਫ਼ੋਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਆਇਆ ਸੀ।"

"ਅਗਲੇ ਦਿਨ ਸਵੇਰੇ ਜਦੋਂ ਮਨਮੋਹਨ ਸਿੰਘ 9 ਵਜੇ ਯੂਜੀਸੀ ਦਫ਼ਤਰ ਗਏ ਉੱਥੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਨਰਸਿਮਹਾ ਰਾਓ ਦਾ ਫ਼ੋਨ ਆਇਆ ਕਿ 12 ਵਜੇ ਸਹੁੰ ਚੁੱਕ ਸਮਾਰੋਹ ਹੈ। ਤੁਸੀਂ ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਉਸ ਤੋਂ ਇੱਕ ਘੰਟਾ ਪਹਿਲੇ ਆ ਜਾਇਓ, ਕਿਉਂਕਿ ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੇ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਭਾਸ਼ਣ ਬਾਰੇ ਗੱਲ ਕਰਨੀ ਹੈ।"

"ਮਨਮੋਹਨ ਸਿੰਘ ਜਦੋਂ ਉੱਥੇ ਪੁੱਜੇ ਤਾਂ ਨਰਸਿਮਹਾ ਰਾਓ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਕਿ ਜੇਕਰ ਅਸੀਂ...


...ਲ ਸਨ ਅਤੇ ਹੁਸ਼ਿਆਰਪੁਰ ਦੇ ਐਸਐਸਪੀ ਰਾਕੇਸ਼ ਅੱਗਰਵਾਲ ਸਨ।

ਜਦੋਂ ਘਟਨਾ ਵਾਪਰੀ ਤਾਂ ਦੋ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਗ੍ਰਿਫ਼ਤਾਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸ ਵੇਲੇ ਡਿਪਟੀ ਸੀਐੱਮ ਰਹੇ ਸੁਖਬੀਰ ਬਾਦਲ ਨੇ ਮਾਮਲੇ ਦੀ ਜਾਂਚ ਮਜਿਸਟਰੇਟ ਤੋਂ ਕਰਵਾਉਣ ਦੇ ਹੁਕਮ ਦਿੱਤੇ ਸਨ।

ਸਾਲ 2012 ਵਿੱਚ ਗੁਰਦਾਸਪੁਰ ਦੇ ਨੰਗਲ ਜੌਹਲ ਅਤੇ ਬੱਲੋਵਾਲ ਪਿੰਡਾਂ ਵਿੱਚ ਜ਼ਹਿਰੀਲੀ ਸ਼ਰਾਬ ਮੁੜ ਮੌਤ ਬਣ ਕੇ ਆਈ।

ਇੱਥੇ 18 ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ ਸੀ।

ਸਵਾਲ- ਜਿਹੜੇ ਸਾਲ 2010-12 ਵਿਚ ਦੋ ਹਾਦਸੇ ਹੋਏ ਸਨ , ਉਸ ਦੀ ਕੀ ਕਾਰਵਾਈ ਹੋਈ ਸੀ?

ਜਵਾਬ- ਇਹੀ ਮੈਂ ਪੁੱਛਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਮੈਨੂੰ ਦੱਸ ਤਾਂ ਦੇਣ ਕਿਹੜੇ ਮਹੀਨੇ ਅਤੇ ਕਿਹੜੀ ਥਾਂ ਘਟਨਾ ਹੋਈ ਸੀ। ਐਂ ਕਹਿ ਦ... ਬਾਕੀ ਲੇਖ ਲਿਖੋ:

ਸਾਈਡ 'ਤੇ ਕਰਕੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਅਸੀਂ ਕੀ ਕਰੀਏ, ਸਾਡੇ 'ਤੇ ਦਬਾਅ ਹੀ ਬਹੁਤ ਹੈ।

ਇਹੀ ਉਹ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਹੈ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਗੁਟਕਾ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਸਹੁੰ ਖਾਧੀ ਸੀ ਕਿ ਪੰਜਾਬ ਨੂੰ ਇੱਕ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ ਨਸ਼ਾ ਮੁਕਤ ਕਰ ਦਿਆਂਗਾ। ਅੱਜ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਮਹਿਕਮਾ, ਸਰਕਾਰ ਹੀ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰ ਰਹੀ ਹੈ।

ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ:

ਸਵਾਲ- ਜਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਕਾਰਵਾਈ ਹੋਈ ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਹੋ?

ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਲੱਛਣ ਦੇਖਣ ਨੂੰ ਮਿਲੇ ਕਿ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸ਼ਰਾਬ ਪੀਤੀ ਸੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦਿਖਣਾ ਘਟਣ ਲੱਗਾ

ਜਵਾਬ- ਇੰਨੀਆਂ ਜਾਨਾਂ ਗਈਆਂ ਤੇ ਤੁਸੀਂ ਸਿਰਫ਼ ਅਫ਼ਸਰਾਂ ਨੂੰ ਮੁਅੱਤਲ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਮੁਅੱਤਲ ਦਾ ਕੀ ਅਰਥ ਹੈ ਦੱਸ ਦਿਨ ਘਰ ਬੈਠੋ, ਛੁੱਟੀ ਕਰੋ, ਜਦੋਂ ਵਾਪਸ ਆਓਗੇ ਤਾਂ ਸਰਕਾਰ ਵੱਲੋਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਨਖਾਹ ਮਿਲੇਗੀ।

ਜੇ ਸਰਕਾਰ ਗੰਭੀਰ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਨੌਕਰੀ ਤੋਂ ਡਿਸਮਿਸ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਕਰਦੀ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਡਿਸਮਿਸ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

ਮੈਜਿਸਟਰੇਟ ਜਾਂਚ ਕੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਡੀਸੀ ਤੇ ਐੱਸਡੀਐਮ ਜਾਂਚ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਕੀ ਉਹ ਕਾਂਗਰਸ ਦੇ ਖਿਲਾਫ਼ ਬਿਆਨ ਦੇਣਗੇ?

ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਵਿੱਚ ਦੋ ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਰੇਲਵੇ ਹਾਦਸਾ ਹੋਇਆ ਸੀ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਦਰਜਨਾਂ ਲੋਕ ਮਾਰੇ ਗਏ ਸਨ। ਮੈਜਿਸਟਰੇਟ ਜਾਂਚ ਹੋਈ ਤੇ ਸਾਰਿਆਂ ਨੂੰ ਕਲੀਨ ਚਿੱਟ ਦੇ ਦਿੱਤੀ।

ਇਹ ਵੀ ਕਲੀਨ ਚਿੱਟ ਦੇਣ ਲਈ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਕਾਂਗਰਸ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਇਸ ਦੀ ਸੀਬੀਆਈ ਜਾਂਚ ਨਾ ਕਰਾਈ ਤਾਂ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਹਾਈਕੋਰਟ ਜਾਵੇਗਾ ਅਤੇ ਹਾਈਕੋਰਟ ਤੋਂ ਸੀਬੀਆਈ ਜਾਂਚ ਦੀ ਮੰਗ ਕਰੇਗਾ।

ਸ਼ਰਾਬ ਤਰਾਸਦੀ ਨਾਲ ਜੁੜੀਆਂ ਹੋਰ ਵੀਡੀਓਜ਼ ਦੇਖੋ

(ਬੀਬੀਸੀ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਲ FACEBOOK, INSTAGRAM, TWITTERਅਤੇ YouTube 'ਤੇ ਜੁੜੋ।)


...ਲ ਸਮੀਖਿਆ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਗਈ, ਪਰ ਜਰਮਨੀ ਦੀ ਲੁਡਵਿਗ ਮੈਕਸਿਮਿਲਅਨਜ਼ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਮਹਾਂਮਾਰੀ ਵਿਗਿਆਨ ਦੀ ਚੇਅਰ ਪਰਸਨ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਐਨੇਟ ਪੀਟਰਜ਼ ਨੇ ਕਿਹਾ ਇਹ ਨਤੀਜੇ ਸ਼ਲਾਘਾਯੋਗ ਹਨ।

ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਬੀਬੀਸੀ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ, ‘‘ਉਹ ਨਿਮੋਨੀਆ ਕਾਰਨ ਹਸਪਤਾਲ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋਏ ਮਰੀਜ਼ਾਂ ਅਤੇ ਮੌਤ ਦਰ ਬਾਰੇ ਪਹਿਲੀਆਂ ਰਿਪੋਰਟਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਹਨ।’’

‘‘ਇਹ ਸਾਡੇ ਸ਼ੱਕ ਦੀ ਪ੍ਰਮਾਣਿਕਤਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਪਹਿਲੇ ਅਧਿਐਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ ਕਿ ਕੋਵਿਡ-19 ਲਾਗ ਹਵਾ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਕਣਾਂ ਰਾਹੀਂ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਫ਼ੈਲ

ਇਟਲੀ ਵਿੱਚ ਸੀਆਨਾ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਅਤੇ ਡੈਨਮਾਰਕ ਵਿੱਚ ਅਰਹਸ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਖੋਜਕਰਤਾਵਾਂ ਨੇ ਅਧਿਐਨ ਕੀਤਾ ਹੈ... ਬਾਕੀ ਲੇਖ ਲਿਖੋ:

ਸ. ਕੇ. ਛਾਬੜਾ ਨੇ ਕਿਹਾ, ‘‘ਜੇਕਰ ਅਸੀਂ ਵਾਇਰਸ ਦੇ ਪਸਾਰ ਵਿੱਚ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਵਾਧਾ ਦੇਖਦੇ ਹਾਂ, ਤਾਂ ਹਵਾ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਕਾਰਨ ਮੁੱਢਲੀਆਂ ਸਥਿਤੀਆਂ ਵਾਲੇ ਲੋਕ ਨਿਸ਼ਚਤ ਰੂਪ ਨਾਲ ਜ਼ਿਆਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋਣਗੇ।’’

ਪਬਲਿਕ ਹੈਲਥ ਫਾਊਂਡੇਸ਼ਨ ਇੰਡੀਆ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਸ੍ਰੀਨਾਥ ਰੈਡੀ ਇਸ ਨਾਲ ਸਹਿਮਤ ਹਨ।

ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ, ‘‘ਜੇਕਰ ਹਵਾ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਤੋਂ ਹੀ ਸਾਹ ਨਾਲੀ ਅਤੇ ਫੇਫੜਿਆਂ ਦੀਆਂ ਕੋਸ਼ਿਕਾਵਾਂ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾਇਆ ਹੈ ਤਾਂ ਕੋਰੋਨਾਵਾਇਰਸ ਦੇ ਹਮਲੇ ਨਾਲ ਸਿੱਝਣ ਲਈ ਸ਼ਕਤੀ ਘੱਟ ਹੋਈ ਹੈ।’’

ਪਰ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਸਿਹਤ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਕਿਸੇ ਵੀ ਸੰਭਾਵਿਤ ਸਬੰਧ ਬਾਰੇ ਅਜੇ ਢੁੱਕਵੀਂ ਜਾਣਕਾਰੀ ਨਹੀਂ ਹੈ।

ਇੰਡੀਅਨ ਕੌਂਸਲ ਫਾਰ ਮੈਡੀਕਲ ਰਿਸਰਚ ਦੇ ਬੁਲਾਰੇ ਡਾ. ਰਜਨੀ ਕਾਂਤ ਸ੍ਰੀਵਾਸਤਵ ਨੇ ਕਿਹਾ, ‘‘ਢੁੱਕਵੇਂ ਸਬੂਤ ਨਹੀਂ ਹਨ ਅਤੇ ਅਸੀਂ ਅਜਿਹਾ ਕੋਈ ਅਧਿਐਨ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਹੈ।’’

ਸਾਰਸ ਅਤੇ ਹਵਾ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ

ਸਵੀਅਰ ਐਕਯੂਟ ਰੈਸਿਪਿਰੇਟਰੀ ਸਿੰਡਰੋਮ (ਸਾਰਸ) ਦਾ 2002 ਦਾ ਪ੍ਰਕੋਪ ਮੌਜੂਦਾ ਮਹਾਂਮਾਰੀ ਦੇ ਕੋਰੋਨਾਵਾਇਰਸ ਦੇ ਇੱਕ ਅਲੱਗ ਸਟਰੇਨ ਤੋਂ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਇਹ 26 ਦੇਸਾਂ ਵਿੱਚ ਫੈਲਿਆ ਅਤੇ 8,000 ਤੋਂ ਵੱਧ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਲਾਗ ਲਾਈ ਅਤੇ ਲਗਭਗ 800 ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਜਾਨ ਲੈ ਲਈ ਸੀ।

ਯੂਸੀਐੱਲਏ ਸਕੂਲ ਆਫ ਪਬਲਿਕ ਹੈਲਥ ਦੇ ਖੋਜਕਰਤਾਵਾਂ ਵੱਲੋਂ 2003 ਵਿੱਚ ਕੀਤੇ ਗਏ ਇੱਕ ਅਧਿਐਨ ਵਿੱਚ ਸੁਝਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ ਕਿ ਉੱਚ ਹਵਾ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਵਾਲੇ ਖੇਤਰਾਂ ਤੋਂ ਆਉਣ ਕਾਰਨ ਸਾਰਸ ਵਾਲੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਬਿਮਾਰੀ ਨਾਲ ਮਰਨ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਦੁੱਗਣੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

ਕੋਰੋਨਾਵਾਇਰਸ ਮਹਾਂਮਾਰੀ ਦੇ ਬਾਅਦ ਤੋਂ ਹਵਾ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਦੇ ਪੱਧਰ ਵਿੱਚ ਸੁਧਾਰ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਪਰ ਚਿੰਤਾਵਾਂ ਹਨ ਕਿ ਇਹ ਫਿਰ ਤੋਂ ਵਧੇਗਾ ਕਿਉਂਕਿ ਆਲਮੀ ਲੌਕਡਾਊਨ ਉਪਾਇਆਂ ਨੂੰ ਘਟਾਇਆ ਜਾਣਾ ਹੈ।

ਚਿੱਲੀ-ਲਾਤੀਨੀ ਅਮਰੀਕੀ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਚਿੱਲੀ, ਬ੍ਰਾਜ਼ੀਲ, ਮੈਕਸੀਕੋ ਅਤੇ ਪੇਰੂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਹਵਾ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਖਤਰਨਾਕ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਪਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ

ਹਾਰਵਰਡ ਦੀ ਹਾਲੀਆ ਰਿਪੋਰਟ ਦੇ ਲੇਖਕਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਫਰਾਂਸੇਸਕਾ ਡੋਮੀਨਿਕੀ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਉਮੀਦ ਹੈ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਰਿਪੋਰਟ ਨਾਲ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਹਵਾ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ’ਤੇ ਵਿਚਾਰ ਕਰਨ ਲਈ ਕੁਝ ਪ੍ਰਭਾਵ ਪੈ ਸਕਦਾ ਹੈ।

‘‘ਸਾਨੂੰ ਉਮੀਦ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਹਵਾ ਦੀ ਗੁਣਵੱਤਾ ਨੂੰ ਖਰਾਬ ਹੋਣ ਤੋਂ ਰੋਕਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰੇਗੀ, ਖਾਸ ਤੌਰ ’ਤੇ ਜਦੋਂ ਅਸੀਂ ਇਸ ਮਹਾਂਮਾਰੀ ਵਿਚਕਾਰ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਦੇ ਨਿਯਮਾਂ ਨੂੰ ਢਿੱਲ ਦੇਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਬਾਰੇ ਸੁਣ ਰਹੇ ਹਾਂ।’’

ਇਹ ਵੀ ਦੇਖੋ

(ਬੀਬੀਸੀ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਲ FACEBOOK, INSTAGRAM, TWITTERਅਤੇ YouTube 'ਤੇ ਜੁੜੋ।)


...ਲ, ਅਹਿਮਦਾਬਾਦ ਅਤੇ ਜੰਮੂ ਤਵੀ ਅਤੇ ਫਿਰ ਵਾਪਸੀ ਦਾ ਸਫ਼ਰ ਤੈਅ ਕਰਨਗੀਆਂ।

ਪਰ ਗੱਲ ਜੇਕਰ ਮੁੰਬਈ ਸੈਂਟਰਲ ਅਤੇ ਅਹਿਮਦਾਬਾਦ ਦੀ ਕਰੀਏ ਤਾਂ ਉੱਥੇ ਕੋਰੋਨਾ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਲਗਾਤਾਰ ਵਧਦੇ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ। ਮੁੰਬਈ ਇਸ ਸਮੇਂ ਕੋਰੋਨਾ ਦਾ ਹੌਟਸਪੌਟ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।

ਉੱਥੇ ਇਹ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਉਣਾ ਕਿ ਟਰੇਨਾਂ ਤੋਂ ਆਏ ਮੁਸਾਫ਼ਰ ਆਪੋ-ਆਪਣੇ ਘਰਾਂ ਤੱਕ ਠੀਕ ਪਹੁੰਚਣ ਅਤੇ ਫਿਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਰੈਗੁਲਰ ਚੈਕਅਪ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ, ਇਹ ਸੂਬਾ ਸਰਕਾਰਾਂ ਦੀਆਂ ਮੁਸ਼ਕਲਾਂ ਹੋਰ ਵਧਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।

ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬੰਗਾਲ ਤੋਂ ਵੀ ਲੇਬਰ ਸਪੈਸ਼ਲ ਟਰੇਨਾਂ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਵੀ ਪੱਛਮ ਬੰਗਾਲ ਸਰਕਾਰ ਅਤੇ ਕੇਂਦਰ ਵਿਚਾਲੇ ਕਾਫ਼ੀ ਰੇੜਕਾ ਦੇਖਣ ਨੂੰ ਮਿਲਿਆ ਹੈ।... ਬਾਕੀ ਲੇਖ ਲਿਖੋ:

ੀ ਨਹੀਂ ਰੱਖੀ ਜਾ ਸਕਦੀ। ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕਿਤੋਂ ਤਾਂ ਕਰਨੀ ਹੀ ਪਵੇਗੀ।

ਮਜ਼ਦੂਰਾਂ ਲਈ ਵੱਖਰੀ ਟਰੇਨ

ਰੇਲ ਮੰਤਰਾਲੇ ਨੇ ਸਪੱਸ਼ਟ ਕੀਤਾ ਹੈ ਕਿ ਦੂਜਿਆਂ ਸੂਬਿਆਂ ਵਿੱਚ ਫਸੇ ਮਜ਼ਦੂਰਾਂ ਲਈ ਅੱਗੇ ਵੀ ਲੇਬਰ ਟਰੇਨਾਂ ਚਲਦੀਆਂ ਰਹਿਣਗੀਆਂ।

ਰੇਲਵੇ ਮੁਤਾਬਕ ਸੋਮਵਾਰ ਸਵੇਰ ਤੱਕ 468 ਲੇਬਰ ਟਰੇਨਾਂ ਚਲਾਈਆਂ ਜਾ ਚੁੱਕੀਆਂ ਹਨ। ਤਕਰੀਬਨ 4 ਲੱਖ ਮਜ਼ਦੂਰਾਂ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਘਰ ਪਹੁੰਚਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ।

ਰੇਲ ਮੰਤਰੀ ਪੀਯੂਸ਼ ਗੋਇਲ ਨੇ ਐਤਵਾਰ ਨੂੰ ਟਵੀਟ ਕਰਕੇ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦਿੱਤੀ ਸੀ ਕਿ 300 ਹੋਰ ਲੇਬਰ ਸਪੈਸ਼ਲ ਟਰੇਨ ਚਲਾਉਣ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਹੈ। ਸੂਬਾ ਸਰਕਾਰਾਂ ਦੀ ਮੰਗ 'ਤੇ ਅਜਿਹਾ ਕੀਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।

ਕੇਂਦਰੀ ਗ੍ਰਹਿ ਸਕੱਤਰ ਅਜੇ ਭੱਲਾ ਨੇ ਸੋਮਵਾਰ ਸਵੇਰੇ ਹੀ ਸਾਰੇ ਸੂਬਿਆਂ ਦੇ ਗ੍ਰਹਿ ਸਕੱਤਰਾਂ ਨੂੰ ਚਿੱਠੀ ਲਿਖ ਕੇ ਲੇਬਰ ਸਪੈਸ਼ਲ ਟਰੇਨ ਚਲਾਉਣ ਵਿੱਚ ਰੇਲ ਮੰਤਰਾਲੇ ਨਾਲ ਸਹਿਯੋਗ ਕਰਨ ਦੀ ਗੱਲ ਕੀਤੀ ਹੈ।

ਇਹ ਵੀ ਦੇਖੋ

(ਬੀਬੀਸੀ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਲ FACEBOOK, INSTAGRAM, TWITTERਅਤੇ YouTube 'ਤੇ ਜੁੜੋ।)


...ਲਈ ਇਨਕਾਰ ਕਰਨਾ ਕਰੂਰਤਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਆਧਾਰ 'ਤੇ ਤਲਾਕ ਮੰਗਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।

ਕੀ ਹੈ ਵਿਵਾਦ?

ਇੱਕ ਪਾਸੇ ਰੇਪ ਦਾ ਕਾਨੂੰਨ ਹੈ ਅਤੇ ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਹਿੰਦੂ ਮੈਰਿਜ ਐਕਟ- ਦੋਵਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਤੋਂ ਉਲਟ ਗੱਲਾਂ ਲਿਖੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ 'ਮੈਰੀਟਲ ਰੇਪ' ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਸ਼ੱਕ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਬਣੀ ਹੋਈ ਹੈ।

ਮੈਨ ਵੇਲਫੇਅਰ ਟਰੱਸਟ ਦੇ ਅਮਿਤ ਲਖਾਨੀ ਦਾ ਤਰਕ ਹੈ ਕਿ ਰੇਪ ਸ਼ਬਦ ਦਾ ਇਸਤੇਮਾਲ ਹਮੇਸ਼ਾ 'ਥਰਡ ਪਾਰਟੀ' ਦੀ ਸੂਰਤ ਵਿੱਚ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਵਿਆਹੁਤਾ ਰਿਸ਼ਤਾ ਵਿੱਚ ਇਸ ਦਾ ਇਸਤੇਮਾਲ ਗ਼ਲਤ ਹੈ।

ਜਦ ਕਿ ਤ੍ਰਿਤ ਫਾਊਂਡੇਸ਼ਨ ਦਾ ਤਰਕ ਹੈ ਕਿ ਕਾਨੂੰਨ ਨਾ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਔਰਤਾਂ ਇਸ ਲਈ ਦੂਜੇ ਕਾਨੂੰਨ ਜਿਵੇਂ ਘਰੇਲੂ ਹਿੰਸਾ ਕਾਨੂੰ... ਬਾਕੀ ਲੇਖ ਲਿਖੋ:

ਸ਼ ਕਰਨਗੇ ਅਤੇ ਦੁਨੀਆਂ ਦੇ ਦੂਜੇ ਦੇਸਾਂ ਵਿੱਚ ਇਸ 'ਤੇ ਕੀ ਕਾਨੂੰਨ ਹੈ ਇਸ ਬਾਰੇ ਵੀ ਚਰਚਾ ਹੋਵੇਗੀ।

ਫਿਲਹਾਲ ਇਸ 'ਤੇ ਕੋਈ ਫੈਸਲਾ ਆਉਣ ਵਿੱਚ ਥੋੜ੍ਹਾ ਹੋਰ ਸਮਾਂ ਲੱਗੇਗਾ।

ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ:

(ਬੀਬੀਸੀ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਲ FACEBOOK, INSTAGRAM, TWITTERਅਤੇ YouTube 'ਤੇ ਜੁੜੋ।)


...ਲਈ ਇੱਕ ਖਾਸ ਮੀਮ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੀ ਹਾਂ।"

(ਜਦੋਂ ਬੀਬੀਸੀ ਨੇ ਨੀਆ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਕਿ ਅਸੀਂ ਬਲੂ-ਵਾਇਲੇਟ ਤਸਵੀਰਾਂ ਦਾ ਆਪਣੇ ਇਲਸਟਰੇਸ਼ਨ ਦੀਆਂ ਤਸਵੀਰਾਂ ਬਣਾਉਣ ਵਿੱਚ ਵਰਤੋਂ ਕਰਾਂਗੇ ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ 'ਸਹੀ ਹੈ, ਇਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸੀਕਰੇਟ ਰਿਵੋਲੂਸ਼ਨ ਹੈ।')

ਨੀਆ ਦੇ ਭਰਾ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਓਕੇ ਮੈਨੂੰ ਹਮੇਸ਼ਾ ਤੁਹਾਡਾ ਸਾਥ ਮਿਲਿਆ ਹੈ।"

ਦੋਨੋਂ ਗਲੇ ਮਿਲੇ।

ਇਹ ਆਖਿਰੀ ਵਾਰੀ ਸੀ ਜਦੋਂ ਦੋਹਾਂ ਨੇ ਇਸ ਵਿਸ਼ੇ ਉੱਤੇ ਗੱਲਬਾਤ ਕੀਤੀ ਸੀ।

ਲੀਲਾ

21 ਸਾਲ ਦੀ ਲੀਲਾ ਇੱਕ ਸ਼ਖਸ ਨੂੰ ਡੇਟ ਕਰ ਰਹੀ ਸੀ ਪਰ ਫਿਰ ਦੋਨੋਂ ਵੱਖ ਹੋ ਗਏ।

ਉਹ ਕਹਿੰਦੀ ਹੈ, "ਮੈਨੂੰ ਲੱਗਿਆ ਕਿ ਮੈਂ ਉਸ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਚਾਹੁੰਦੀ ਸੀ। ਮੈਂ ਸੋਚਿਆ ਕਿ ਸ... ਬਾਕੀ ਲੇਖ ਲਿਖੋ:

ਾਈਚਾਰੇ ਦਾ ਗਠਨ ਕੀਤਾ। ਉਹ ਕਹਿੰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਸਾਡੇ ਵਰਗੀਆਂ ਦਰਜਨਾਂ ਹਨ। ਉਹ ਖੁਦ ਨੂੰ ਬੁਰੂੰਡੀ ਦੇ ਸੀਕਰੇਟ ਸਮਲਿੰਗੀ ਗਰੁੱਪ ਵਜੋਂ ਦੇਖਦੀਆਂ ਹਨ।

ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ

ਦੂਜਾ ਪਹਿਲੂ

ਸਾਲ 2009 ਵਿੱਚ ਬੁਰੂੰਡੀ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਕਾਨੂੰਨ ਵਿੱਚ ਬਦਲਾਅ ਕਰਕੇ ਸਮਲਿੰਗੀ ਰਿਸ਼ਤਿਆਂ ਨੂੰ ਅਪਰਾਧ ਦੇ ਦਾਇਰੇ ਵਿੱਚ ਲੈ ਆਉਂਦਾ।

ਇਸ ਲਈ ਦੋ ਸਾਲ ਦੀ ਕੈਦ ਜਾਂ ਇੱਕ ਲੱਖ ਫਰੈਂਕ (ਲਗਭਗ 4 ਹਜ਼ਾਰ ਭਾਰਤੀ ਰੁਪਏ) ਤੱਕ ਦਾ ਜੁਰਮਾਨਾ ਜਾਂ ਦੋਨੋਂ ਲਾਉਣ ਦੀ ਤਜਵੀਜ ਰੱਖੀ ਗਈ ਹੈ।

ਬੁਰੂੰਡੀ ਵਿੱਚ ਸਮਲਿੰਗੀ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਬਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਘੱਟ ਹੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਹੈ।

ਸਾਲ 2009 ਵਿੱਚ ਹਿਊਮਨ ਰਾਈਟਸ ਵਾਚ ਦੀ ਇੱਕ ਰਿਪੋਰਟ ਆਈ ਸੀ, ਉਹ ਵੀ ਐਲਜੀਬੀਟੀ ਭਾਈਚਾਰੇ ਦੀ ਸਿਰਫ਼ 10 ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਗੱਲ ਕਰਕੇ ਅਤੇ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਸਮਲਿੰਗੀ ਦਾ ਇੰਟਰਵਿਊ ਲੈ ਕੇ।

ਬੀਬੀਸੀ ਨੇ ਦਰਜਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਕੀਤੀ ਹੈ।

ਨੀਆ ਕਹਿੰਦੀ ਹੈ, "ਸਾਡਾ ਭਾਈਚਾਰਾ ਮਜ਼ਬੂਤ ਅਤੇ ਸ਼ਕਤੀ ਭਰਪੂਰ ਹੈ।"

ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਉਮੀਦ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਤਾਂ ਗੱਲਬਾਤ ਦੀ ਸਿਰਫ਼ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਹੈ।

"ਵਿਓਲਾ ਕ੍ਰਾਂਤੀ" ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ।

ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ:-

ਤੁਹਾਨੂੰ ਇਹ  ਵੀਡੀਓ ਵੀ ਪਸੰਦ ਆ ਸਕਦੇ ਹਨ:

(ਬੀਬੀਸੀ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਲ FACEBOOK, INSTAGRAM, TWITTERਅਤੇ YouTube 'ਤੇ ਜੁੜੋ।)


...ਲਈ ਔਸਕਰ ਜਿੱਤਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਸ ਨੂੰ ਹੁਣ ਆਪਣੀ ਪਛਾਣ ਦੱਸਣ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਨਹੀਂ ਪੈਂਦੀ।

ਜਿੱਥੇ ਇਸ ਸਾਲ ਕੋਰੀਅਨ ਫ਼ਿਲਮ 'ਪੈਰਾਸਾਈਟ' ਨੇ ਔਸਕਰ ਜਿੱਤ ਕੇ ਇਤਿਹਾਸ ਰਚਿਆ ਹੈ, ਉੱਥੇ ਹਿੰਦੀ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਔਸਕਰ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਣ ਲਈ ਸੰਘਰਸ਼ ਕਰ ਰਹੀਆਂ ਹਨ।

ਹੁਣ ਤੱਕ ਭਾਰਤ ਵੱਲੋਂ ਭੇਜੀਆਂ ਹੋਈਆਂ 'ਮਦਰ ਇੰਡੀਆ' ਅਤੇ 'ਲਗਾਨ' ਹੀ ਔਸਕਰ ਨੌਮੀਨੇਸ਼ਨ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਸਕੀਆਂ ਹਨ।

ਇੱਕ ਦਹਾਕੇ ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਤੋਂ ਫ਼ਿਲਮ ਕਾਰੋਬਾਰ ਦੇ ਗਣਿਤ ਨੂੰ ਸਮਝਣ ਵਾਲੀ ਗੁਨੀਤ ਮੋਂਗਾ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਹਿੰਦੀ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਔਸਕਰ ਵਿੱਚ ਉਦੋਂ ਪਹੁੰਚ ਸਕਣਗੀਆਂ ਜਦੋਂ ਇੱਕ ਅਮਰੀਕੀ ਡਿਸਟਰੀਬਿਊਟਰ ਕਿਸੇ ਹਿੰਦੀ ਫ਼ਿਲਮ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਬਣੇਗਾ। ਔਸਕਰ ਤੱਕ ਪਹੁ... ਬਾਕੀ ਲੇਖ ਲਿਖੋ:

'ਚ ਹੈ

ਅਜਿਹੀਆਂ ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਆਲੋਚਨਾਵਾਂ ਦਾ ਵਿਧੂ ਵਿਨੋਦ ਚੋਪੜਾ ਨੇ ਜਵਾਬ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।

ਬੀਬੀਸੀ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਲ ਖ਼ਾਸ ਗੱਲਬਾਤ ਦੌਰਾਨ ਚੋਪੜਾ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, ''ਸ਼ਿਕਾਰਾ' ਮੇਰੀ ਹੁਣ ਤੱਕ ਦੀਆਂ ਸਭ ਤੋਂ ਮੁਸ਼ਕਿਲ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ। ਇਸ ਦੀ ਵਜ੍ਹਾ ਇਸ ਦੀ ਲੋਕੇਸ਼ਨ ਸੀ। ਮੈਂ ਉੱਥੇ ਡੇਢ ਸਾਲ ਰਿਹਾ, ਬਹੁਤ ਕੁਝ ਦੇਖਿਆ। ਉੱਥੇ ਸ਼ੂਟਿੰਗ ਕਰਨਾ ਮੁਸ਼ਕਿਲ ਸੀ, ਪਰ ਇਹ ਫ਼ਿਲਮ ਬਣਾਉਣਾ ਮੇਰੇ ਲਈ ਬਹੁਤ ਜ਼ਰੂਰੀ ਸੀ ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਫ਼ਿਲਮ ਜੋੜਨਾ ਸਿਖਾਉਂਦੀ ਹੈ, ਤੋੜਨਾ ਨਹੀਂ।''

''ਤੁਸੀਂ ਸਭ ਜਾਣਦੇ ਹੋ ਕਿ ਜਦੋਂ ਇਹ ਫ਼ਿਲਮ ਰਿਲੀਜ਼ ਹੋਈ ਤਾਂ ਬਹੁਤ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਇਸ ਫ਼ਿਲਮ ਵਿੱਚ ਨਫ਼ਰਤ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਦਿਖਾਈ ਗਈ ਹੈ ਅਤੇ ਨਫ਼ਰਤ ਦਿਖਾਓ, ਹਿੰਸਾ ਦਿਖਾਓ, ਰੇਪ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਦਿਖਾਓ, ਪਰ ਮੈਂ ਇਹ ਫ਼ਿਲਮ ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਲਈ ਬਣਾਈ ਹੈ। ਮੇਰੀ ਮਾਂ ਕਸ਼ਮੀਰ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਘਰ ਲੁੱਟ ਲਿਆ ਗਿਆ ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਸਾਲ ਬਾਅਦ ਜਦੋਂ ਉਹ ਉੱਥੇ ਗਈ ਤਾਂ ਬਸ ਇਹੀ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਕਿ ਸਭ ਠੀਕ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ।''

''ਮੇਰੀ ਮਾਂ ਸਭ ਗੁਆਂਢੀਆਂ ਨੂੰ ਮਿਲੀ, ਸਭ ਨੂੰ ਗਲ ਨਾਲ ਲਾਇਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਅੰਦਰ ਜ਼ਰਾ ਵੀ ਨਫ਼ਰਤ ਨਹੀਂ ਸੀ ਤਾਂ ਮੈਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਬੇਟਾ ਨਫ਼ਰਤ ਕਿਵੇਂ ਦਿਖਾ ਸਕਦਾ ਸੀ।''

ਵਿਧੂ ਵਿਨੋਦ ਚੋਪੜਾ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, ''ਮੈਨੂੰ ਜੋ ਬੁਰਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਉਹ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਅੱਜ-ਕੱਲ੍ਹ ਦੇ ਜ਼ਮਾਨੇ ਵਿੱਚ ਨਫ਼ਰਤ ਅਤੇ ਗੁੱਸਾ ਵੇਚ ਕੇ ਲੋਕ ਪੈਸੇ ਕਮਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇਹ ਸਮਝ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੀ ਕਿ ਉਹ ਜੋ ਵੇਚ ਰਹੇ ਹਨ, ਉਹ ਉਸ ਨਾਲ ਪੈਸੇ ਤਾਂ ਕਮਾ ਲੈਣਗੇ, ਪਰ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਕਿੰਨਾ ਜ਼ਹਿਰ ਘੋਲ ਰਹੇ ਹਨ। ਮੈਂ ਆਪਣੀ ਫ਼ਿਲਮ ਨਾਲ ਨਫ਼ਰਤ ਨਹੀਂ ਫੈਲਾਉਣੀ ਸੀ ਅਤੇ ਵਿਚਾਰ ਵੀ ਇਹੀ ਸੀ, ਇਸ ਲਈ ਮੈਂ ਆਪਣੀ ਫ਼ਿਲਮ ਦਾ ਨਾਂ 'ਸ਼ਿਕਾਰਾ' ਰੱਖਿਆ।''

ਫ਼ਿਲਮ ਸ਼ਿਕਾਰਾ ਦਾ ਦ੍ਰਿਸ਼

ਵਿਧੂ ਅੱਗੇ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, ''ਮੈਂ ਆਪਣੀ ਫ਼ਿਲਮ ਦਾ ਨਾਂ ਇਹ ਤਾਂ ਨਹੀਂ ਰੱਖਿਆ ਨਾਂ? ਖੰਡਿਤ ਹਾਂ, ਲੇਕਿਨ ਪੰਡਿਤ ਹਾਂ, ਅਜਿਹੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਮੈਂ ਕੀ ਕਹਾਂ ਜੋ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਮੈਂ ਦਰਦ ਨਹੀਂ ਦਿਖਾ ਸਕਿਆ। 'ਸ਼ਿਕਾਰਾ' ਦਾ ਮਤਲਬ ਵੀ ਇੱਕ ਖ਼ੂਬਸੂਰਤ ਕਿਸ਼ਤੀ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਦੋ ਲੋਕ ਮੁਹੱਬਤ ਵਿੱਚ ਹਨ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਹੇਠ ਨਫ਼ਰਤ ਦਾ ਪਾਣੀ ਹੈ। ਉਸ ਪਾਣੀ ਦੇ ਹੇਠ ਰਿਫਊਜ਼ੀ ਹਨ, ਅਜਿਹਾ ਮੇਰਾ ਪਹਿਲਾ ਪੋਸਟਰ ਸੀ।''

''ਮੈਂ ਬਹੁਤ ਸੌਖੀ ਜਿਹੀ ਗੱਲ ਕਹਿ ਰਿਹਾ ਸੀ ਕਿ ਸਮੱਸਿਆ ਦਾ ਹੱਲ ਕੱਢੋ? ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਨੂੰ ਅਕਸਰ ਕਹਿੰਦੇ ਸੁਣਿਆ ਹੈ 'ਸਬਕਾ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਸਬਕਾ ਵਿਕਾਸ' ਤਾਂ ਕੀ ਉਹ ਲੋਕ ਜੋ ਮੇਰੀ ਫ਼ਿਲਮ ਦੇ ਵਿਰੋਧ ਵਿੱਚ ਹਨ, ਉਹ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਮੈਂ ਕਹਾਂ 'ਸਬਕਾ ਵਿਨਾਸ਼, ਸਬਕਾ ਵਿਨਾਸ਼'। ਮੈਂ ਤਾਂ ਇਹ ਨਹੀਂ ਕਹਿ ਸਕਦਾ। ਨਫ਼ਰਤ ਵਾਲੀਆਂ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਬਹੁਤ ਦੇਖੀਆਂ ਹਨ, ਪਰ ਅਸੀਂ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਅਸੀਂ ਨਫ਼ਰਤ ਵੇਚਾਂਗੇ।''

'ਇੱਕੋ-ਮਿੱਕੇ' ਫ਼ਿਲਮ ਨਾਲ ਪੰਜਾਬੀ ਫ਼ਿਲਮਾਂ 'ਚ ਸਤਿੰਦਰ ਸਰਤਾਜ ਦੀ ਐਂਟਰੀ, ਦੋਖੋ ਖ਼ਾਸ ਗੱਲਬਾਤ

ਬਿਨਾਂ ਲੱਤਾਂ-ਬਾਹਾਂ ਦੇ ਬੁਲੰਦ ਹੌਂਸਲਿਆਂ...


...ਲਈ ਕਾਨੂੰਨੀ ਸਹਾਇਤਾ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕੀਤਾ।

ਦਸੰਬਰ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਅਗਵਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਗ੍ਰਿਫ਼ਤਾਰ ਕਰਨ ਅਤੇ ਫਰਾਹ ਨੂੰ ਆਜ਼ਾਦ ਕਰਾਉਣ ਲਈ ਪੰਜ ਮਹੀਨਿਆਂ ਦੀ ਭੱਜ ਦੌੜ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪੁਲਿਸ ਨੇ ਆਖਰਕਾਰ ਕਾਰਵਾਈ ਕੀਤੀ।

ਫਰਾਹ ਕਹਿੰਦੀ ਹੈ, 'ਚਾਰ ਪੁਲਿਸ ਵਾਲੇ ਅਗਵਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਦੇ ਘਰ ਆਏ ਅਤੇ ਉੱਥੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਅਦਾਲਤ ਨੇ ਹੁਕਮ ਦਿੱਤਾ ਹੈ ਕਿ ਮੈਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਥਾਣੇ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।'

5 ਦਸੰਬਰ ਨੂੰ ਉਸ ਦਾ ਕੇਸ ਫੈਸਲਾਬਾਦ ਦੀ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਅਤੇ ਸੈਸ਼ਨ ਅਦਾਲਤ ਸਾਹਮਣੇ ਆਇਆ ਅਤੇ ਮੈਜਿਸਟਰੇਟ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਔਰਤਾਂ ਅਤੇ ਬੱਚਿਆਂ ਦੇ ਸ਼ੈਲਟਰ ਹੋਮ ਵਿੱਚ ਭੇਜ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਅੱਗੇ ਦੀ ਜਾਂਚ ਕੀਤੀ ਗਈ।

ਪ... ਬਾਕੀ ਲੇਖ ਲਿਖੋ:

ਮੌਤ ਦੀਆਂ ਧਮਕੀਆਂ ਮਿਲਣ ਕਾਰਨ ਲੁਕਣ ਲਈ ਮਜਬੂਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।

ਮਾਰੀਆ ਦੀ ਮਦਦ ਕਰਨ ਦੇ ਯਤਨ ਵਜੋਂ ਯੂਕੇ ਸਥਿਤ ਚੈਰਿਟੀ 'ਏਡ ਟੂ ਦਿ ਚਰਚ ਇਨ ਨੀਡ' ਵੱਲੋਂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਇੱਕ 12,500 ਨਾਵਾਂ ਦੀ ਪਟੀਸ਼ਨ ਨੂੰ ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ ਯੂਕੇ ਸਰਕਾਰ ਨੂੰ ਸੌਂਪਿਆ ਗਿਆ।

ਇਸ 'ਤੇ 30 ਤੋਂ ਵੱਧ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਸੰਸਦ ਮੈਂਬਰਾਂ ਵੱਲੋਂ ਹਸਤਾਖਰ ਕੀਤੇ ਗਏ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਬਿਸ਼ਪ, ਪੀਅਰਜ਼ ਅਤੇ ਸੰਸਦ ਮੈਂਬਰ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ, ਇਸ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੂੰ ਸ਼ਰਨ ਦੇਣ ਦੀ ਮੰਗ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ।

'ਮੁਸਲਮਾਨ ਗੰਦੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ...ਸੁਣ-ਸੁਣ ਕੇ ਛੱਡਿਆ ਸਕੂਲ'

ਏਡ ਟੂ ਦਿ ਚਰਚ ਇਨ ਨੀਡ ਦੇ ਬੁਲਾਰੇ ਜੌਨ ਪੋਂਟੀਫੈਕਸ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਕਈ ਅਗਵਾ ਕੀਤੀਆਂ ਕੁੜੀਆਂ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਨੂੰ ਗੰਭੀਰ ਸਥਿਤੀ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਪੈ ਰਿਹਾ ਹੈ।

"ਇਨ੍ਹਾਂ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਜਿਸ ਸਦਮੇ ਵਿੱਚੋਂ ਲੰਘਣਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ, ਅਕਸਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅਗਵਾਕਾਰਾਂ ਤੋਂ ਆਜ਼ਾਦ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਨ੍ਹਾਂ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਨੂੰ ਗੰਭੀਰ ਖਤਰਿਆਂ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਕੁਝ ਲੋਕ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਮਾਰੀਆ ਯੂਕੇ ਵਿੱਚ ਪਨਾਹ ਲੈਣੀ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਸੁਰੱਖਿਆ ਦੀ ਇੱਕੋ ਇੱਕ ਉਮੀਦ ਹੈ।'

ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ, ਸਾਬਕਾ ਕ੍ਰਿਕਟਰ ਇਮਰਾਨ ਖਾਨ ਨੇ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਮੁਸਲਮਾਨ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਘੱਟ ਗਿਣਤੀਆਂ ਦੇ ਜਬਰੀ ਧਰਮ ਪਰਿਵਰਤਨ ਦੀ ਜਾਂਚ ਦੇ ਹੁਕਮ ਦਿੱਤੇ ਹਨ।

ਧਾਰਮਿਕ ਸਦਭਾਵਨਾ ਬਾਰੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਨੁਮਾਇੰਦੇ ਤਾਹਿਰ ਮਹਿਮੂਦ ਅਸ਼ਰਫੀ ਨੇ ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ ਸੀ: 'ਜਬਰੀ ਵਿਆਹ, ਜ਼ਬਰਦਸਤੀ ਧਰਮ ਪਰਿਵਰਤਨ ਅਤੇ ਵਿਆਹ ਦੇ ਨਾਂ 'ਤੇ ਹੋਰ ਧਰਮਾਂ ਦੀਆਂ ਘੱਟ ਉਮਰ ਦੀਆਂ ਕੁੜੀਆਂ ਨੂੰ ਅਗਵਾ ਕਰਨਾ ਬਰਦਾਸ਼ਤ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇਗਾ।'

ਹਾਲਾਂਕਿ, ਪੁਲਿਸ ਨਾਲ ਆਸਿਫ ਦਾ ਤਜਰਬਾ ਦੱਸਦਾ ਹੈ ਕਿ ਅਜੇ ਬਹੁਤ ਲੰਬਾ ਰਸਤਾ ਤੈਅ ਕਰਨਾ ਬਾਕੀ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਧੀ ਨੂੰ ਅਗਵਾ ਕਰਨ ਦੇ ਇਲਜ਼ਾਮ ਵਿੱਚ ਤਿੰਨਾਂ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਖਿਲਾਫ਼ ਮੁਕੱਦਮਾ ਚਲਾਉਣ ਲਈ ਆਪਣੀਆਂ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ਾਂ ਜਾਰੀ ਰੱਖਣ ਦਾ ਵਾਅਦਾ ਕੀਤਾ ਹੈ।

ਫਰਾਹ, ਜੋ ਹੁਣ 13 ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਹੈ, ਦੁਬਾਰਾ ਘਰ ਵਿੱਚ ਰਹਿ ਕੇ ਬਹੁਤ ਖੁਸ਼ ਹੈ, ਅਤੇ ਇੱਕ ਮਨੋਵਿਗਿਆਨੀ ਦੀ ਮਦਦ ਨਾਲ ਉਸ ਨਾਲ ਜੋ ਵਾਪਰਿਆ ਉਸ ਦੇ ਸਦਮੇ ਤੋਂ ਉਹ ਠੀਕ ਹੋ ਰਹੀ ਹੈ।

ਉਸ ਨੇ ਪੂਰੀ ਉਮੀਦ ਪ੍ਰਗਟਾਈ ਕਿ ਹੋਰਨਾਂ ਕੁੜੀਆਂ ਨਾਲ ਵੀ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਚਾਉਣ ਲਈ ਕਾਰਵਾਈ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇਗੀ।

'ਮੈਂ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ ਕਰਦੀ ਹਾਂ ਕਿ ਪਰਮਾਤਮਾ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਸਾਰੇ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰੇਗਾ, ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਸਾਰਿਆਂ 'ਤੇ ਸਵੱਲੀ ਨਜ਼ਰ ਰੱਖੇਗਾ।'

ਤਸਵੀਰਾਂ 'ਏਡ ਟੂ ਦਿ ਚਰਚ ਇਨ ਨੀਡ' ਦੇ ਸਹਿਯੋਗ ਨਾਲ।

ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ:

(ਬੀਬੀਸੀ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਲ FACEBOOK, INSTAGRAM, TWITTERਅਤੇ YouTube 'ਤੇ ਜੁੜੋ।)


...ਲਕ ਵਿੱਚ ਰਹਿ ਰਹੇ ਪਰਵਾਸੀਆਂ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਨਾਲ ਜੋੜਨ ਲਈ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਵੀਜ਼ਾ ਨਿਯਮ ਤੈਅ ਕੀਤੇ ਹੋਏ ਹਨ।

ਜਿਸ ਤਹਿਤ ਕੋਈ ਵੀ ਵਿਦੇਸ਼ ਰਹਿੰਦਾ ਨਾਗਰਿਕ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ/ ਪਤੀ, ਨਾਬਾਲਗ ਬੱਚਿਆਂ ਜਾਂ ਬਜ਼ੁਰਗ ਆਸ਼ਿਰਤਾਂ ਨੂੰ ਪੱਕੇ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਆਪਣੇ ਕੋਲ ਬੁਲਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।

ਕੈਲੇਫੋਰਨੀਆਂ ਵੱਸਦੇ ਪੱਤਰਕਾਰ ਸਤਨਾਮ ਸਿੰਘ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਜਿੰਨ੍ਹੀਆਂ ਧੱਜੀਆਂ ਵਿਆਹ ਨਿਯਮਾਂ ਦੀਆਂ ਪੰਜਾਬੀਆਂ ਨੇ ਉਡਾਈਆਂ ਹਨ, ਉਹ ਦੁਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਇਦ ਹੀ ਕਿਸੇ ਨੇ ਉਡਾਈਆਂ ਹੋਣ।

ਉਹ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, ''ਅਸੀਂ ਤਾਂ ਕਈ ਖ਼ਬਰਾ ਸੁਣ ਕੇ ਹੀ ਹੈਰਾਨ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਜਦੋਂ ਪਤਾ ਲੱਗਦਾ ਕਿ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਮਾਂ-ਬਾਪ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਬਰਾਤ ਵੀ ਕਿ... ਬਾਕੀ ਲੇਖ ਲਿਖੋ:

ਾਇਕ ਹੀ ਨਹੀਂ ਗੁਰਬਾਣੀ ਕੀਰਤਨ ਕਰਨ ਜਥਿਆਂ ਨਾਲ ਵੀ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਬਾਹਰ ਜਾਣ ਦਾ ਰਾਹ ਬਣਨ ਦੀ ਚਰਚਾ ਕਿਸੇ ਤੋਂ ਬੁੱਝੀ ਨਹੀਂ ਹੈ।

ਗਾਇਕਾਂ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਕਬੱਡੀ ਦੇ ਟੂਰਨਾਮੈਂਟਾਂ, ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਮੇਲਿਆਂ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬੀ ਕਾਨਫਰੰਸਾਂ ਦੇ ਕੁਝ ਪ੍ਰਬੰਧਕਾਂ ਉੱਤੇ ਪੈਸੇ ਲੈ ਕੇ ਵੀਜ਼ੇ ਲਗਵਾਉਣ ਦੇ ਇਲਜ਼ਾਮ ਵੀ ਲੱਗਦੇ ਰਹੇ ਹਨ।

ਵਿਜਿਟਰ ਵੀਜ਼ੇ ਲੁਆ ਕੇ ਵਿਦੇਸ਼ ਪਹੁੰਚਣਾ ਅਤੇ ਫਿਰ ਲੋਪ ਜਾਣਾ ਅਨੇਕਾਂ ਵਾਰ ਮੀਡੀਆ ਦੀਆਂ ਸੁਰਖ਼ੀਆਂ ਬਣਦਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।

ਵਿਜਿਟਰ ਵੀਜ਼ੇ ਉੱਤੇ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਜਾ ਕੇ ਕਬੂਤਰ ਵਾਂਗ ਉਡ ਜਾਣਾ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਪੰਜਾਬੀਆਂ ਨੂੰ ਦੁਨੀਆਂ ਭਰ ਵਿਚ ਬਦਨਾਮ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਵਰਤਾਰਾ ਹੈ।

ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ:

4. ਸਿਆਸੀ ਸ਼ਰਨ -  ਡੌਂਕੀ ਰੂਟ ਦੇ ਸਿਆਸੀ ਕਾਰਕੁਨ

11 ਜਨਵਰੀ 2019 ਨੂੰ ਫੋਟੋ ਏਜੰਸੀ ਗੈਟੀ ਨੇ ਬੂਟਾ ਸਿੰਘ ਨਾਂ ਦੇ ਸਿੱਖ ਨੌਜਵਾਨ ਦੀ ਤਸਵੀਰ ਜਾਰੀ ਕੀਤੀ। ਬੂਟਾ ਸਿੰਘ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਸਿਆਟਲ ਵਿਚ ਇੱਕ ਦਫ਼ਤਰ ਵਿਚ ਖੜ੍ਹਾ ਦਿਖਾਈ ਦੇ ਰਿਹਾ ਹੈ।

'ਇੰਡੀਆ ਅਬਰੋਡ' ਨਾਂ ਦੇ ਵੈੱਬ ਪੋਰਟਲ ਵਿਚ ਛਪੀ ਇਸ ਤਸਵੀਰ ਦੀ ਕੈਪਸ਼ਨ ਮੁਤਾਬਕ ਬੂਟਾ ਸਿੰਘ ਸਿਆਸੀ ਸ਼ਰਨ ਲਈ ਲਾਈ ਆਪਣੀ ਅਰਜ਼ੀ ਦੀ ਸੁਣਵਾਈ ਲਈ ਵਾਰੀ ਦੀ ਉਡੀਕ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ।

ਨਿਊਯਾਰਕ ਟਾਇਮਜ਼ ਦੀ ਸਾਊਥ ਏਸ਼ੀਆਂ ਬਾਰੇ ਸਾਬਕਾ ਚੀਫ਼ ਰਿਪੋਰਟ ਬਾਰਬਰਾ ਕੋਰਸਟੇ ਦੀ ਰਿਪੋਰਟ ਨਾਲ ਲਾਈ ਗਈ ਇਸ ਫੋਟੋ ਨਾਲ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਜਾਣਕਾਰੀ ਮੁਤਾਬਕ 34 ਸਾਲਾ ਬੂਟਾ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਮਾਤ-ਭੂਮੀ ਪੰਜਾਬ ਧਾਰਮਿਕ ਤੇ ਸਿਆਸੀ ਤਸ਼ੱਦਦ ਕਾਰਨ ਛੱਡਣਾ ਪਿਆ ਹੈ।

ਰਿਪੋਰਟ ਮੁਤਾਬਕ ਉਹ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿਚ ਨਵੀਂ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕਰਨੀ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਬਾਰਬਰਾ ਆਪਣੀ ਰਿਪੋਰਟ ਵਿਚ ਲਿਖਦੀ ਹੈ ਕਿ ਹੁਣ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿਚ ਸਿਆਸੀ ਸ਼ਰਨ ਮੰਗਣ ਵਾਲੇ ਸਿੱਖਾਂ ਨੂੰ ਹਿਰਾਸਤ ਵਿਚ ਲੈਣ ਤੇ ਮੁਲਕ ਵਾਪਸ ਭੇਜਣ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਵਧ ਰਹੇ ਹਨ।

ਭਾਵੇਂ ਕਿ ਬਾਰਬਰਾ ਇਸ ਕੇਸ ਨੂੰ ਟਰੰਪ ਪ੍ਰਸਾਸ਼ਨ ਦੀਆਂ ਨੀਤੀਆਂ ਦੇ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਲਈ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ ਪਰ ਸਿਆਸੀ ਸ਼ਰਨ ਲਈ ਤੈਅ ਨਿਯਮਾਂ ਦੀ ਜਿਸ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਦੁਰਵਰਤੋਂ ਪੰਜਾਬੀਆਂ ਨੇ ਕੀਤੀ ਹੈ, ਉਹ ਕਿਸੇ ਤੋਂ ਗੁੱਝੀ ਨਹੀਂ ਹੈ।

ਪੱਤਰਕਾਰ ਸਤਨਾਮ ਸਿੰਘ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, ''ਇੱਕ ਸਮਾਂ ਸੀ ਜਦੋਂ 1980ਵਿਆਂ ਦੌਰਾਨ ਪੰਜਾਬ ਵਿਚ ਹਿੰਸਕ ਦੌਰ ਚੱਲ ਰਿਹਾ ਸੀ ਤਾਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਰੀ ਵਸ ਪੰਜਾਬ ਛੱਡਣਾ ਪਿਆ, ਪਰ ਪੰਜਾਬ ਤੋਂ ਜਿਹੜੇ ਕੇਸ ਹੁਣ ਸਾਹਮਣੇ ਸਿਆਸੀ ਸ਼ਰਨ ਲਈ ਸਾਹਮਣੇ ਆ ਰਹੇ ਹਨ ਉਹ ਕਾਫ਼ੀ ਹੈਰਾਨੀਜਨਕ ਹਨ।''

ਸਤਨਾਮ ਸਿੰਘ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਉਹ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿਚ ਕਈ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਨਿੱਜੀ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਜਾਣਦੇ ਹਨ ਜਿਹੜੇ ਪੰਜਾਬ ਵਿਚ ਖਾਲਿਸਤਾਨ ਲਹਿਰ ਦੌਰਾਨ ਪੁਲਿਸ ਤਸ਼ੱਦਦ ਦਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ਬਣੇ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਾਨੂੰਨੀ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਸਿਆਸੀ ਸ਼ਰਨ ਲਈ।

ਪਰ ਹੁਣ ਅਮਰੀਕਾ, ਕੈਨੇਡਾ ਤੇ ਯੂਰਪੀ ਮੁਲਕਾਂ ਵਿਚ ਜਿਵੇਂ ਗੈਰ ਕਾਨੂੰਨੀ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਦਾਖ਼ਲ ਹੋ ਕੇ ਜਾਅਲੀ ਕਾਗਜ਼ਾਤ ਤਿਆਰ ਕਰਵਾ ਕੇ ਸਿਆਸੀ ਸ਼ਰਨ ਦੇ ਕੇਸ ਪਾਏ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ, ਉਹ ਸਮੁੱਚੇ ਭਾਈਚਾਰੇ ਨੂੰ ਬਦਨਾਮ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਹਨ।...


...ਲਗਾਇਆ ਹੈ ਕਿ ਭਾਰਤੀ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਸਿਰਫ਼ 4.6 ਘੰਟੇ ਹੀ ਮੀਡੀਆ (ਅਖਬਾਰਾਂ, ਟੀਵੀ, ਰੇਡੀਓ,ਡੀਜੀਟਲ) ਵੇਖਦੇ ਹਨ ਜਦ ਕਿ ਅਮਰੀਕੀ ਲੋਕਾਂ ਔਸਤ 'ਚ 11.8 ਘੰਟੇ ਲਈ ਵੇਖਦੇ ਹਨ।

ਪੀਡਬਲੀਓਸੀ ਦੇ ਬਾਸੂ ਨੇ ਦੱਸਿਆ, "ਨੈਟਫਲਿਕਸ ਜਾਂ ਫਿਰ ਉਸ ਦੇ ਵਿਰੋਧੀਆਂ ਨੂੰ ਕਾਮਯਾਬ ਹੋਣ ਲਈ ਛੋਟੇ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿੱਚ ਜਾਣਾ ਪਵੇਗਾ।"

ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਇਨ੍ਹਾਂ ਥਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਚੱਲਣ ਵਾਲਾ ਬਰੋਡਬੈਂਡ ਤੇ ਕੇਬਲ ਟੀਵੀ ਇੰਨ੍ਹੇ ਫੈਲੇ ਹੋਏ ਨਹੀਂ ਜਿੰਨੀ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਸਮਾਟਫੋਨ ਮਿਲਦੇ ਹਨ।

ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ-

ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੱਸਿਆ, "ਮੈਨੂੰ ਹੈਰਾਨੀ ਹੋਵੇਗੀ ਜੇਕਰ ਨੈਟਫਲਿਕਸ ਮਾਰਕੀਟ ਵਿੱਚ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਰਹਿ ਕੇ ਆਪਣੇ ਟੀਚਿਆਂ ਨੂੰ ਹਾਸਿਲ ਕਰ... ਬਾਕੀ ਲੇਖ ਲਿਖੋ:

:

(ਬੀਬੀਸੀ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਲ FACEBOOK, INSTAGRAM, TWITTERਅਤੇ YouTube 'ਤੇ ਜੁੜੋ।)


...ਲਜ਼ਾਮਾਂ ਨੂੰ ਖ਼ਾਰਿਜ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ...ਜਿਸ ਸਮੇਂ ਮੈਂ ਮਹਿਲਾ ਪੁਲਿਸ ਥਾਣੇ ਗਈ, ਮੈਂ ਜ਼ਖ਼ਮੀਂ ਸੀ ਪਰ ਉੱਥੇ ਮੈਨੂੰ ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਬੇਇੱਜ਼ਤੀ 'ਚੋਂ ਲੰਘਣਾ ਪਿਆ।''

''ਜਦੋਂ ਮੈਂ ਪੁਲਿਸ ਮੁਖੀ ਨੂੰ ਰੇਪ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਦਾ ਨਾਂ ਦੱਸਿਆ ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਹ ਮੇਰੀ ਕੋਈ ਮਦਦ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦੀ।''

ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ:

''ਬਲਾਤਕਾਰ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਮੈਂ ਉਦਾਸੀ ਵੱਲ ਚਲੀ ਗਈ ਸੀ, ਮੈਂ ਕਈ ਵਾਰ ਖ਼ੁਦਕੁਸ਼ੀ ਕਰਨ ਬਾਰੇ ਵੀ ਸੋਚਿਆ...ਪਰ ਮੈਂ ਸੋਚਿਆ ਕਿ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ ਮੈਂ ਜ਼ਿੰਦਾਂ ਤਾਂ ਹਾਂ...ਮੈਂ ਖ਼ੁਦ ਨੂੰ ਸਮਝਾਇਆ ਕਿ ਸਭ ਕੁਝ ਠੀਕ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ।''

''ਤਦ ਹੀ ਮੈਨੂੰ ਪਤਾ ਲੱਗਿਆ ਕਿ ਮੈਂ ਗਰਭਵਤੀ ਹੋ ਗਈ ਹਾਂ...ਮੈਂ ਸੋਚਿਆ ... ਬਾਕੀ ਲੇਖ ਲਿਖੋ:

ਆਂ।

ਐਬਿਗੇਲ ਕਹਿੰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਮਹਿਲਾਵਾਂ ਨੂੰ ਗੈਰ-ਕਾਨੂੰਨੀ ਅਤੇ ਖ਼ਤਰੇ 'ਚ ਪਾਉਣ ਵਾਲੇ ਗਰਭਪਾਤ ਕਲਿਨਿਕ 'ਚ ਜਾਣ ਤੋਂ ਰੋਕਣਾ ਚਾਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਨਾਲ ਹੀ ਉਹ ਇਹ ਵੀ ਚਾਹੁੰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਕੋਈ ਮਹਿਲਾ ਇਕੱਲੇ ਗਰਭਪਾਤ ਦੇ ਦਰਦ ਤੋਂ ਨਾ ਗੁਜ਼ਰੇ।

''ਮੈਨੂੰ ਲਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕਿਸੇ ਵੀ ਮਹਿਲਾ ਨੂੰ ਅਣਚਾਹੀ ਮਾਂ ਬਣਨ 'ਤੇ ਮਜਬੂਰ ਕਰਨਾ ਨਾ-ਇਨਸਾਫ਼ੀ ਹੈ।''

ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ:

ਜੇਕਰ ਐਬਿਗੇਲ ਜਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਕੋਈ ਸਾਥਣ ਫੜੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਗਰਭਵਤੀ ਮਹਿਲਾ ਦੀ ਮਰਜ਼ੀ ਨਾਲ ਗਰਭਪਾਤ ਕਰਨ ਦੇ ਜੁਰਮ 'ਚ ਚਾਰ ਸਾਲ ਦੀ ਸਜ਼ਾ ਭੁਗਤਣੀ ਪੈ ਸਕਦੀ ਹੈ।

ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਗੈਰ-ਕਾਨੂੰਨੀ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਗਰਭਪਾਤ ਦੀਆਂ ਗੋਲੀਆਂ ਵੇਚਣ ਅਤੇ ਇੱਕ ਅਪਰਾਧਿਕ ਗੈਂਗ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕਾਰਵਾਈ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਪੈ ਸਕਦਾ ਹੈ।

ਉਹ ਕਹਿੰਦੀ ਹੈ, ''ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿਸੇ ਦਿਨ ਪੁਲਿਸ ਮੇਰੇ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਜਾਵੇ।''

''ਮੈਂ ਉਮੀਦ ਕਰਦੀ ਹਾਂ ਕਿ ਅਜਿਹਾ ਕਦੇ ਨਾ ਹੋਵੇ, ਜੇ ਬਦਕਿਸਮਤੀ ਨਾਲ ਮੈਂ ਫੜੀ ਜਾਂਦੀ ਹਾਂ ਤਾਂ ਮੈਂ ਇਸ ਕਾਨੂੰਨੀ ਕਾਰਵਾਈ ਨਾਲ ਨਜਿੱਠ ਨਹੀਂ ਸਕਾਂਗੀ।''

(ਬੀਬੀਸੀ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਲ FACEBOOK, INSTAGRAM, TWITTERਅਤੇ YouTube 'ਤੇ ਜੁੜੋ।)


...ਲਣਗੇ ਅਨੁ?

ਇੱਕ ਸਿਵਲ ਸਰਵੇਂਟ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਆਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਦਿੱਕਤਾਂ ਦੇ ਲਈ ਅਨੁ ਕਿੰਨੇ ਤਿਆਰ ਹਨ?

ਇਸ ਸਵਾਲ 'ਤੇ ਉਹ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, ''ਮੈਂ ਜਾਣਦੀ ਹਾਂ ਕਿ ਸਾਡੀ ਵਿਵਸਥਾ 'ਚ ਕੁਝ ਖ਼ਾਮੀਆਂ ਹਨ, ਅਸੀਂ ਇਸ ਤੋਂ ਨਜ਼ਰ ਨਹੀਂ ਹਟਾ ਸਕਦੇ।''

''ਕਿਉਂਕਿ ਮੈਂ ਨਿੱਜੀ ਨੌਕਰੀ ਦੇ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲਿਆ ਹੈ ਇਸ ਲਈ ਮੈਨੂੰ ਭਰੋਸਾ ਸੀ ਕਿ ਅੱਗੇ ਜੋ ਵੀ ਚੁਣੌਤੀਆਂ ਹੋਣਗੀਆਂ ਮੈਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰ ਲਵਾਂਗੀ।''

ਉਹ ਅੱਗੇ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, ''ਮੈਂ ਬਹੁਤ ਇਮਾਨਦਾਰ ਹਾਂ ਅਤੇ ਮੈਨੂੰ ਆਪਣੀ ਇਮਾਨਦਾਰੀ 'ਤੇ ਪੂਰਾ ਭਰੋਸਾ ਹੈ। ਮਹਾਤਮਾ ਗਾਂਧੀ ਨੇ ਕਿਹਾ ਸੀ ਕਿ ਤੁਹਾਡੇ ਅੰਦਰ ਭਾਵੇਂ ਕੁਝ ਗੁਣ ਨਾ ਹੋਣ ਪਰ ਜੇ ਜਜ਼ਬਾ ਹੋਵ... ਬਾਕੀ ਲੇਖ ਲਿਖੋ:

਼ੁਰਗਾਂ ਨਾਲ ਗੱਲ ਕਰਨ ਜਾ ਰਹੀ ਹਾਂ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਮੈਂ ਖੁੱਲ੍ਹ ਕੇ ਗੱਲ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹਾਂ।

''ਉਨ੍ਹਾਂ ਬਜ਼ੁਰਗਾਂ ਨਾਲ ਜਿਹੜੇ ਬਹੁਤ ਸਮਝਦਾਰ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਬਹਤ ਕੁਝ ਪਤਾ ਹੈ। ਮੈਂ ਇੰਟਰਵਿਊ ਲਈ ਜਾਂਦੇ ਸਮੇਂ ਖ਼ੁਸ਼ ਸੀ।''

''ਬੋਰਡ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਮੈਨੂੰ ਦੇਖ ਕੇ ਮੁਸਕੁਰਾਏ ਅਤੇ ਮੈਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦੇਖ ਕੇ ਮੁਸਕੁਰਾਈ, ਬੋਰਡ ਮੈਂਬਰ ਸਮਿਤਾ ਨਾਗਰਾਜ ਬੇਹੱਦ ਸ਼ਾਂਤ ਅਤੇ ਸਥਿਰ ਹੋਕੇ ਬੈਠੇ ਸਨ।''

ਇੰਟਰਵਿਊ ਦੌਰਾਨ ਕੋਈ ਤਣਾਅ ਸੀ?

ਅਨੁ ਇਸ ਬਾਰੇ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, ''ਕੁਝ ਉਮੀਦਵਾਰ ਦੱਸਦੇ ਹਨ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਕਾਊਂਟਰ ਸਵਾਲ ਕੀਤੇ ਗਏ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਵੀ ਸਵਾਲ ਪੁੱਛੇ ਸੀ ਪਰ ਮੈਨੂੰ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਸਵਾਲ ਡਰਾਉਣ ਜਾਂ ਤਣਾਅ ਦੇਣ ਦੀ ਥਾਂ ਤਰਕ ਸ਼ਕਤੀ ਸਮਝਾਉਣ ਲਈ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ।''

''ਇੰਟਰਵਿਊ ਦੌਰਾਨ ਇੱਕੋ ਸਾਰ ਬੈਠੇ ਸਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਪੂਰਾ ਸਮਾਂ ਆਪਣਾ ਚਿਹਰਾ ਬੇਹੱਦ ਕਠੋਰ ਅਤੇ ਸਥਿਰ ਬਣਾਈ ਰੱਖਿਆ, ਬੋਰਡ ਦੇ ਹੋਰ ਮੈਂਬਰ ਮੁਸਕੁਰਾ ਰਹੇ ਸਨ ਪਰ ਉਹ ਸਿਰਫ਼ ਦੇਖ ਰਹੇ ਸਨ।''

''ਜਦੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸਵਾਲ ਪੁੱਛਣ ਦਾ ਸਮਾਂ ਆਇਆ ਤਾਂ ਮੈਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦੇਖ ਕੇ ਮੁਸਕੁਰਾ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਉਹ ਵੀ ਮੈਨੂੰ ਦੇਖ ਕੇ ਮੁਸਕਰਾ ਦਿੰਦੇ ਸਨ, ਮੇਰੀ ਇੰਟਰਵਿਊ ਬਹੁਤ ਚੰਗੀ ਰਹੀ।''

ਰਾਜਨੇਤਾਵਾਂ ਖ਼ਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ ਵਿਧਾਇਕਾਂ ਤੇ ਮੰਤਰੀਆਂ ਦੇ ਨਾਲ ਤੁਸੀਂ ਕਿਵੇਂ ਤਾਲਮੇਲ ਬਿਠਾਓਗੇ?

ਇਸ ਸਵਾਲ 'ਤੇ ਅਨੁ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, ''ਅਜੇ ਮੇਰੇ ਵਿਚਾਰ ਬਹੁਤ ਸਾਦੇ ਹਨ, ਮੈਂ ਜਾਣਦੀ ਹਾਂ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਕਿਸੇ ਨੇਤਾ ਜਾਂ ਸਰਕਾਰ ਦਾ ਹੁਕਮ ਮੰਨਣ ਦੀ ਥਾਂ ਸੰਵਿਧਾਨ, ਕਾਨੂੰਨ ਅਤੇ ਦੇਸ਼ ਹਿੱਤ ਲਈ ਬਜਿੱਦ ਹੋ ਅਤੇ ਅਜਿਹੇ ਹਲਾਤ ਤੋਂ ਨਜਿੱਠਣ ਦੀ ਸਾਨੂੰ ਟ੍ਰੇਨਿੰਗ ਦਿੱਤੀ ਜਾਵੇਗੀ।''

''ਭਵਿੱਖ ਵਿੱਚ ਅਜਿਹੇ ਹਲਾਤ ਵੀ ਆਉਣਗੇ ਜਦੋਂ ਸਾਨੂੰ ਕੋਈ ਇੱਕ ਰਾਹ ਚੁਣਨਾ ਪਵੇਗਾ, ਮੈਨੂੰ ਉਮੀਦ ਹੈ ਕਿ ਮੈਂ ਆਪਣੀ ਟ੍ਰੇਨਿੰਗ ਅਤੇ ਮੂਲ ਸਿਧਾਂਤਾ ਦੇ ਦਮ 'ਤੇ ਅਜਿਹੇ ਹਲਾਤ ਤੋਂ ਨਜਿੱਠ ਸਕਾਂਗੀ।''

ਸ਼ਖ਼ਸੀਅਤ ਨਿਰਮਾਣ ਦੇ ਬਾਰੇ 'ਚ ਪੁੱਛੇ ਗਏ ਸਵਾਲ 'ਤੇ ਅਨੁ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, ''ਸ਼ਖ਼ਸੀਅਤ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਸਮੇਂ 'ਚ ਵਿਕਸਿਤ ਕਰਨਾ ਮੁਸ਼ਕਿਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਸ਼ਖ਼ਸੀਅਤ ਨੂੰ ਤੁਸੀਂ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਵਿਕਸਿਤ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹੋ।''

''ਤੁਸੀਂ ਕਿਹੋ ਜਿਹੇ ਕੱਪੜੇ ਪਾਉਂਦੇ ਹੋ, ਕਿਸ ਹਲਾਤ 'ਚ ਕਿਵੇਂ ਪ੍ਰਤੀਕਿਰਿਆ ਦਿੰਦੇ ਹੋ, ਇਸ ਦਾ ਤੁਹਾਡੀ ਸ਼ਖ਼ਸੀਅਤ 'ਤੇ ਅਸਰ ਪੈਂਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਕੁਝ ਤਿਆਰੀ ਦੇ ਨਾਲ ਸ਼ਖ਼ਸੀਅਤ ਨੂੰ ਵਿਕਸਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।''

ਕੀ ਤਿਆਰੀ ਦੌਰਾਨ ਨਿਰਾਸ਼ਾ ਹੋਈ?

ਨਿਰਾਸ਼ਾ ਬਾਰੇ ਅਨੁ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, ''ਪ੍ਰੀ ਦੀ ਤਿਆਰੀ ਦੇ ਬਾਅਦ ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਔਪਸ਼ਨਲ ਵਿਸ਼ੇ, ਸਮਾਜ ਸ਼ਾਸਤਰ, ਦੀ ਤਿਆਰੀ ਲਈ ਟੈਸਟ ਸੀਰੀਜ਼ ਜੁਆਇਨ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਇਸ ਦਾ ਮੈਂ ਦੋ ਵਾਰ ਟੈਸਟ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਦੋਵੇਂ ਵਾਰੀ ਮੈਂ ਵੀਹ ਵਿੱਚੋਂ ਪੰਦਰਾਂ ਸਵਾਲ ਹੀ ਕਰ ਸਕੀ।''

''ਉਸ ਦੌਰਾਨ ਮੈਂ ਦਿੱਲੀ 'ਚ ਰਹਿ ਕੇ ਤਿਆਰੀ ਕਰ ਰਹੀ ਸੀ, ਸਵਾਲਾਂ ਦੇ ਜਵਾਬ ਨਾ ਲਿਖ ਪਾਉਣ ਦੇ ਬਾਅਦ ਮੈਂ ਬਹੁਤ ਨਿਰਾਸ਼ ਹੋ ਗਈ ਸੀ।''

''ਉਸ ਰਾਤ ਮੈਂ...


...ਲਬਧ ਕਰਵਾਏ ਗਏ ਹਨ।"

ਫਿਰ ਵੀ ਤਿੰਨ ਹਫ਼ਤਿਆਂ ਤੋਂ ਵੀ ਘੱਟ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ, ਸਖਤ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਤਾਲਾਬੰਦੀ ਲਾਗੂ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਗਈ।

ਇਹ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਉਣ ਲਈ, 24 ਮਾਰਚ 2020 ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਇਹ ਦਰਸਾਉਂਦਿਆਂ ਆਪਣੀਆਂ ਕਾਰਵਾਈਆਂ ਨੂੰ ਜਾਇਜ਼ ਠਹਿਰਾਇਆ ਕਿ ਕਿਵੇਂ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਦੇ ਐਲਾਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ, '30 ਤੋਂ ਵੱਧ ਰਾਜਾਂ ਅਤੇ ਕੇਂਦਰ ਸ਼ਾਸਤ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ਾਂ ਨੇ (ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ) ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤਾਲਾਬੰਦੀ ਲਗਾਈ ਹੋਈ ਹੈ।'

ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਜੋ ਨਹੀਂ ਕਿਹਾ ਉਹ ਇਹ ਸੀ - ਇਹ ਲੌਕਡਾਊਨ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਰਾਜਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਸਥਿਤੀ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਤਿਆਰੀ ਦੇ ਆਧਾਰ 'ਤੇ ਖ਼ੁਦ ਐਲਾਨ ਕੀਤੇ ਸਨ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕਈ 31 ਮਾਰਚ, 2020 ਤੱਕ... ਬਾਕੀ ਲੇਖ ਲਿਖੋ:

ਆਦੇਸ਼ ਜਾਰੀ ਕਰਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਐਨ.ਡੀ.ਐੱਮ.ਏ. ਨਾਲ ਸਲਾਹ ਮਸ਼ਵਰਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਸਾਰੇ ਸਰਕਾਰੀ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ/ਮਾਹਰਾਂ/ ਵਿਅਕਤੀਆਂ/ਸਰਕਾਰੀ ਸੰਸਥਾਵਾਂ/ਨਿੱਜੀ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਅਤੇ ਰਾਜ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਦੀ ਸੂਚੀ' ਮੰਗੀ।

ਅਸੀਂ ਇਹ ਵੀ ਪਤਾ ਲਗਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਕਿ 24 ਮਾਰਚ, 2020 ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਕੋਰੋਨਾਵਾਇਰਸ ਮਹਾਂਮਾਰੀ ਦੇ ਵਿਸ਼ੇ 'ਤੇ ਐੱਨਡੀਐੱਮਏ ਦੀਆਂ ਕਿੰਨੀਆਂ ਮੀਟਿੰਗਾਂ ਹੋਈਆਂ ਸਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਹਾਜ਼ਰ ਹੋਏ ਸਨ।

ਇਸ ਦੇ ਜਵਾਬ ਵਿੱਚ ਐੱਨਡੀਐੱਮਏ ਨੇ ਸਾਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਅਜਿਹਾ ਕੋਈ ਸਲਾਹ-ਮਸ਼ਵਰਾ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਇਸ ਵਿਸ਼ੇ 'ਤੇ ਕੋਈ ਅਜਿਹੀਆਂ ਮੀਟਿੰਗਾਂ ਨਹੀਂ ਹੋਈਆਂ ਜਿੱਥੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਮੌਜੂਦ ਸਨ।

ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਦਫ਼ਤਰ (ਪੀਐੱਮਓ) ਨੇ ਕੀ ਕਿਹਾ?

ਇਹ ਯਾਦ ਰੱਖਣ ਵਾਲੀ ਗੱਲ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਕਿਵੇਂ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਕਿ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ - ਕੋਰੋਨਾਵਾਇਰਸ ਪ੍ਰਕਰਣ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਤੋਂ ਹੀ ਨਿੱਜੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪ੍ਰਤੀਕਿਰਿਆ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ?

ਇਸ ਲਈ ਅਸੀਂ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਦਫ਼ਤਰ ਤੋਂ ਕੋਰੋਨਾਵਾਇਰਸ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਸਾਰੀਆਂ ਮੀਟਿੰਗਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਮੰਗੀ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਏ ਸਨ।

ਅਸੀਂ ਮੰਤਰੀਆਂ, ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀਆਂ ਅਤੇ ਸਲਾਹਕਾਰਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਸੂਚੀ ਵੀ ਮੰਗੀ ਜਿਸ ਨਾਲ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਦਫ਼ਤਰ ਵੱਲੋਂ ਐਲਾਨ ਕਰਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਕੌਮੀ ਤਾਲਾਬੰਦੀ ਬਾਰੇ ਸਲਾਹ-ਮਸ਼ਵਰਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।

ਪੀਐੱਮਓ ਨੇ ਦੋ ਵਾਰ ਮੰਗੀ ਇਹ ਜਾਣਕਾਰੀ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤੀ।

ਇਕ ਅਰਜ਼ੀ ਨੂੰ 'ਅਸਪਸ਼ਟ' ਕਰਾਰ ਦੇ ਕੇ ਰੱਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।

ਦੂਜੀ ਨੂੰ ਇਹ ਕਹਿੰਦੇ ਹੋਏ ਰੱਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਕਿ ਇਸ ਨੇ ਆਰਟੀਆਈ ਐਕਟ 2005 ਦੀ ਧਾਰਾ 7 (9) ਦੀਆਂ ਧਾਰਾਵਾਂ ਵੱਲ ਧਿਆਨ ਦਿਵਾਇਆ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ 'ਜਾਣਕਾਰੀ ਉਸ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਮੁਹੱਈਆ ਕਰਵਾਈ ਜਾਵੇਗੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਇਸ ਦੀ ਮੰਗ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਇਹ ਅਧਿਕਾਰਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਜਨਤਕ ਅਥਾਰਟੀ ਦੇ ਸਰੋਤਾਂ ਨੂੰ ਬਦਲ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦੀ ਜਾਂ ਰਿਕਾਰਡ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਜਾਂ ਬਚਾਅ ਲਈ ਨੁਕਸਾਨਦੇਹ ਦਾ ਸਵਾਲ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।''

ਅੰਜਲੀ ਭਾਰਦਵਾਜ ਜੋ ਸਰਕਾਰ ਵਿੱਚ ਪਾਰਦਰਸ਼ਤਾ ਅਤੇ ਜਵਾਬਦੇਹੀ 'ਤੇ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਇਹ ਧਾਰਾ ਸਰਕਾਰ ਨੂੰ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦੇਣ ਤੋਂ ਛੋਟ ਪ੍ਰਦਾਨ ਨਹੀਂ ਕਰਦੀ। ਉਸ ਨੇ ਦੱਸਿਆ, "ਉਹ ਭਾਗ ਸਿਰਫ਼ ਇਹ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਜੇ ਕਿਸੇ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦੀ ਅਰਜ਼ੀ ਦਾ ਜਵਾਬ ਦੇਣ ਵਿੱਚ ਇਹ ਮਹਿਸੂਸ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਸਮੇਂ ਅਤੇ ਸਰੋਤਾਂ ਦੀ ਅਸੰਗਤ ਮਾਤਰਾ 'ਤੇ ਅਸਰ ਕਰੇਗਾ ਤਾਂ ਜਾਣਕਾਰੀ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਦਿੱਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਮੇਰੇ ਮੁਤਾਬਕ ਸੈਕਸ਼ਨ 7 (9) ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦਿਆਂ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦੇਣ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕਰਨਾ ਗੈਰ-ਕਾਨੂੰਨੀ ਹੈ।''

20 ਮਾਰਚ, 2020 ਨੂੰ ਤਾਲਾਬੰਦੀ ਦੇ ਐਲਾਨ ਤੋਂ ਚਾਰ ਦਿਨ ਪਹਿਲਾਂ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਨੇ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀਆਂ ਨਾਲ ਗੱਲਬਾਤ ਕੀਤੀ।

ਪੀਐੱਮਓ ਵੱਲੋਂ ਜਾਰੀ ਪ੍ਰੈੱਸ ਬਿਆਨ ਵਿੱਚ ਕਿਧਰੇ ਵੀ 'ਤਾਲਾਬੰਦੀ' ਸ਼ਬਦ ਦਾ...


...ਲਮਾਨਾਂ ਦੀ ਬਹੁਗਿਣਤੀ ਹੈ ਪਰ ਸਰਕਾਰੀ ਵਿਵਸਥਾ ਧਰਮਨਿਰਪੱਖ ਹੈ। ਇਹ ਵਿਵਸਥਾ ਸਾਬਕਾ ਸੋਵੀਅਤ ਯੂਨੀਅਨ ਤੋਂ ਲਈ ਹੋਈ ਹੈ।

ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਇਹ ਫਿਕਰ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਨਾਗਰਿਕ ਇਸਲਾਮੀ ਰਵਾਇਤਾਂ ਵੱਲ ਜਾਣਗੇ ਤਾਂ ਕੱਟੜਵਾਦ ਲਈ ਰਾਹ ਸੌਖਾ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ।

ਇਹ ਵੀ ਜ਼ਰੂਰ ਪੜ੍ਹੋ

ਉਂਝ ਇਤਿਹਾਸ ਵੱਲ ਝਾਤ ਮਾਰੋ ਤਾਂ ਪਤਾ ਲਗਦਾ ਹੈ ਹੈ ਕਿ ਦਾੜ੍ਹੀ ਤਾਂ ਮੱਧ ਏਸ਼ੀਆ 'ਚ ਆਮ ਰਿਵਾਜ਼ ਸੀ।

ਮਾਹੌਲ 1990 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੇ ਲਹਿੰਦੇ ਸਾਲਾਂ 'ਚ, ਸੋਵੀਅਤ ਯੂਨੀਅਨ ਦੇ ਟੁੱਟਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਬਦਲਣ ਲੱਗਾ ਜਦੋਂ ਕਈ ਉੱਗਰਵਾਦੀ ਸੰਪਰਦਾਵਾਂ ਨੇ ਇੱਥੇ ਪੈਰ ਪਸਾਰਨੇ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੇ।

ਅਤਿ-ਕੱਟੜਵਾਦੀ ਸੰਗਠਨਾਂ ਦੇ — ਖਾਸ ਤੌਰ ਤੇ ਸਲਾਫੀ ਫਿਰਕੇ ਨ... ਬਾਕੀ ਲੇਖ ਲਿਖੋ:

ਰਾਈਟਸ ਵਾਚ' ਨਾਂ ਦੀ ਸੰਸਥਾ ਦੇ ਸਟੀਵ ਸੁਵਰਡਲੋ ਨੇ 12 ਅਕਤੂਬਰ ਨੂੰ ਸੰਸਥਾ ਦੀ ਵੈੱਬਸਾਈਟ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ ਬਿਆਨ 'ਚ ਪ੍ਰਗਟਾਏ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ, "ਤਜ਼ਾਕਿਸਤਾਨ 'ਚ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਚਲ ਰਹੀ ਮੁਹਿੰਮ ਅਜੀਬੋ-ਗਰੀਬ ਹੁੰਦੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ — ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਦਾੜ੍ਹੀ ਰੱਖਣ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਕੱਟੜਵਾਦੀ ਮੰਨ ਲੈਣਾ!"

ਕੁਝ ਜਾਣਕਾਰ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਇਹ ਮੁਹਿੰਮਾਂ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਹੋਰ ਗੰਭੀਰ ਮੁੱਦਿਆਂ ਵੱਲੋਂ ਧਿਆਨ ਭਟਕਾਉਣ ਦਾ ਇੱਕ ਬਹਾਨਾ ਹਨ।

ਇਹ ਵੀਡੀਓ ਵੀ ਜ਼ਰੂਰ ਦੇਖੋ

ਬੀਬੀਸੀ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਲ FACEBOOK, INSTAGRAM, TWITTER,YouTube 'ਤੇ ਜੁੜੋ


...ਲਾ

ਹਾਲੇ ਇੱਕ ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਅਭੈ ਚੌਟਾਲਾ ਹਰਿਆਣਾ ਵਿੱਚ 19 ਵਿਧਾਇਕਾਂ ਦੀ ਪਾਰਟੀ, ਆਈਐੱਨਐੱਲਡੀ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕਰਕੇ ਸਦਨ ਵਿੱਚ ਵਿਰੋਧੀ ਧਿਰ ਦੇ ਆਗੂ ਸਨ।

ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪਾਰਟੀ ਟੁੱਟਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਅਤੇ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਚੋਣਾਂ ਦੇ ਨਤੀਜਿਆਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਆਪਣੀ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਇਕਲੌਤੇ ਵਿਧਾਇਕ ਬਣ ਚੁੱਕੇ ਹਨ। ਬਾਕੀ ਸਾਰੀਆਂ ਸੀਟਾਂ ’ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਉਮੀਦਵਾਰਾਂ ਨੂੰ ਹਾਰ ਦੇਖਣੀ ਪਈ ਹੈ।

2000 ਵਿੱਚ ਸਿਆਸੀ ਜੀਵਨ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਅਭੈ ਚੌਟਾਲਾ, ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਸਿਰਸਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਰੋੜੀ ਹਲਕੇ ਤੋਂ ਜਿੱਤ ਕੇ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਪਹੁੰਚੇ ਸਨ।

ਫਿਰ ਅਭੈ ਚੌਟਾਲਾ ਨੇ 2009 ਵਿੱਚ ਐਲਨਾਬਾਦ ਦੀਆਂ ਜ਼ਿਮਨੀ ਚੋਣ ਜਿੱਤ ਕੇ ਨਵਾਂ ਰਿਕਾਰਡ ਬ... ਬਾਕੀ ਲੇਖ ਲਿਖੋ:

ਣਜੀਤ ਨੂੰ ਇੱਕ ਵਾਰ ਰਾਜ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਵੀ ਭੇਜਿਆ ਜਾ ਚੁੱਕਿਆ ਹੈ। ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਪਹਿਲੇ ਅਜਿਹੇ ਆਜ਼ਾਦ ਵਿਧਾਇਕ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਵੀਡੀਓ ਭਾਜਪਾ ਨੇਤਾਵਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਵਾਇਰਲ ਹੋਇਆ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਹ ਭਾਜਪਾ ਨੂੰ ਸਮਰਥਨ ਦੇਣ ਦੀ ਗੱਲ ਕਹਿ ਰਹੇ ਹਨ।

ਅਮਿਤ ਸਿਹਾਗ

ਅਮਿਤ ਸਿਹਾਗ

ਅਮਿਤ ਸਿਹਾਗ ਦੀ ਪਛਾਣ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਿਤਾ ਡਾਕਟਰ ਕੇਵੀ ਸਿੰਘ ਦੇ ਕਾਰਨ ਹੈ।

ਕੇਵੀ ਸਿੰਘ ਪਹਿਲਾਂ ਡਬਵਾਲੀ ਤੋਂ ਚੋਣ ਲੜਦੇ ਰਹੇ ਹਨ ਅਤੇ ਕਾਂਗਰਸ ਸਰਕਾਰ ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਦੇ ਓਐੱਸਡੀ ਵੀ ਰਹਿ ਚੁੱਕੇ ਹਨ।

ਡਾਕਟਰ ਦੇਵੀ ਸਿੰਘ ਦੇ ਪਿਤਾ ਦਾ ਨਾਮ ਗਣਪਤ ਰਾਮ ਸੀ। ਉਹ ਸਾਹਿਬ ਰਾਮ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਸਨ ਜੋ ਦੇਵੀ ਲਾਲ ਦੇ ਭਰਾ ਸਨ।

ਅਮਿਤ ਸਿਹਾਗ ਯੂਥ ਕਾਂਗਰਸ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਵੀ ਰਹਿ ਚੁੱਕੇ ਹਨ ਅਤੇ ਇਸ ਵਾਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਮੁਕਾਬਲਾ ਦੇਵੀ ਲਾਲ ਪਰਿਵਾਰ ਦੇ ਹੀ ਆਦਿੱਤਿਆ ਚੌਟਾਲਾ ਨਾਲ ਸੀ।

ਆਦਿੱਤਿਆ ਦੇਵੀ ਲਾਲ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਛੋਟੇ ਪੁੱਤਰ ਜਗਦੀਸ਼ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਹਨ। ਉਹ ਭਾਜਪਾ ਦੀ ਟਿਕਟ 'ਤੇ ਚੋਣ ਲੜੇ ਸਨ ਅਤੇ ਅਮਿਤ ਸਿਹਾਗ ਤੋਂ ਚੋਣ ਹਾਰ ਗਏ।

ਡਬਵਾਲੀ ਸੀਟ 'ਤੇ ਪਿਛਲੀ ਚੋਣ ਲੋਕ ਦਲ ਦੀ ਨੈਨਾ ਚੌਟਾਲਾ ਨੇ ਚੋਣ ਜਿੱਤੀ ਸੀ ਪਰ ਇਸ ਵਾਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣਾ ਸਿਆਸੀ ਕਰੀਅਰ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਭਿਵਾਨੀ ਦੀ ਬਾਢੜਾ ਸੀਟ ਨੂੰ ਚੁਣਿਆ ਅਤੇ ਉੱਥੋਂ ਜਿੱਤ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ।

ਕਾਂਗਰਸ ਨੇ ਵੀ ਦੇਵੀ ਲਾਲ ਦੀ ਵਿਰਾਸਤ ਨੂੰ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਰੱਖ ਕੇ ਨੌਜਵਾਨ ਚਿਹਰੇ ਅਮਿਤ ਸਿਹਾਗ ਨੂੰ ਮੌਕਾ ਦਿੱਤਾ ਸੀ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਭਾਜਪਾ ਦੇ ਆਦਿੱਤਿਆ ਚੌਟਾਲਾ ਨੂੰ ਮਾਤ ਦੇ ਕੇ ਸਾਬਿਤ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਡਾ. ਕੇਵੀ ਸਿੰਘ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦਾ ਸਿਆਸੀ ਅਸਰ ਅਜੇ ਘੱਟ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ।

ਇਹ ਵੀਡੀਓਜ਼ ਵੀ ਵੇਖੋ

(ਬੀਬੀਸੀ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਲ FACEBOOK, INSTAGRAM, TWITTERਅਤੇ YouTube 'ਤੇ ਜੁੜੋ।)


...ਲਾ ਅੰਕੜਾ ਛੂਹ ਲਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਮਰਾਠਿਆਂ ਨੂੰ ਨਾਰਾਜ਼ਗੀ ਹੈ ਕਿ ਪਿਛਲੀ ਕਾਂਗਰਸ-ਐੱਨਸੀਪੀ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਸਾਲ 2014 ਵਿੱਚ ਸੰਵਿਧਾਨਿਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਗੈਰ-ਵਾਜਿਬ 16 ਫੀਸਦੀ ਰਾਖਵੇਂਕਰਨ ਨਾਲ ਧੋਖਾ ਕੀਤਾ ਹੈ।

ਮਰਾਠਿਆਂ ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਹੈ ਕਿ ਤਮਿਲ ਨਾਡੂ ਵਿੱਚ ਕੋਟਾ ਤੈਅ ਹੱਦ ਤੋਂ ਵੱਧ ਤਕਰੀਬਨ 69 ਫੀਸਦੀ ਦਿੱਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ

2015 ਵਿੱਚ ਬਾਂਬੇ ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਨੇ ਇਸ ਨੂੰ ਗੈਰ-ਕਾਨੂੰਨੀ ਕਰਾਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਇਸ ਕਾਰਨ ਮਰਾਠੇ ਅੜ ਗਏ ਹਨ ਕਿ ਸੰਵਿਧਾਨਿਕ ਸੋਧ ਕਰਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸ਼ਮੂਲੀਅਤ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇ।

ਮਰਾਠਿਆਂ ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਹੈ ਕਿ ਤਮਿਲ ਨਾਡੂ ਵਿੱਚ ਕੋਟਾ ਤੈਅ ਹੱਦ ਤੋਂ ਵੱਧ ਤਕਰੀਬਨ 69 ਫੀਸਦੀ ਦਿੱਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਪਰ ਤਮਿਲ ਨਾਡੂ ... ਬਾਕੀ ਲੇਖ ਲਿਖੋ:

ਿਕਾ ਹੈ। ਇਸ ਲੇਖ ਵਿੱਚ ਲਿਖੇ ਵਿਚਾਰ ਲੇਖਿਕਾ ਦੇ ਹਨ, ਬੀਬੀਸੀ ਦੇ ਨਹੀਂ।)

(ਬੀਬੀਸੀ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਲ FACEBOOK, INSTAGRAM, TWITTERਅਤੇ YouTube 'ਤੇ ਜੁੜੋ।)


...ਲਾ ਗਿਆ, ਪਰ ਮੈਨੂੰ ਲੱਗਣ ਲੱਗਿਆ ਕਿ ਕੁਝ ਗੜਬੜ ਜ਼ਰੂਰ ਹੈ। ਮੈਂ ਬਗੀਆ ਹੋਟਲ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਗਿਆ ਅਤੇ 7-8 ਫ਼ੁੱਟ ਦੀ ਕੰਧ ਪਾਰ ਕਰਕੇ ਅੰਦਰ ਆਇਆ। ਉੱਥੇ ਕੇਸ਼ਵ ਨੇ ਫ਼ਿਰ ਮੈਨੂੰ ਰੋਕਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ। ਜਦੋਂ ਮੈਂ ਤੰਦੂਰ ਦੇ ਨੇੜੇ ਗਿਆ ਤਾਂ ਦੇਖਿਆ ਕਿ ਉੱਥੇ ਇੱਕ ਲਾਸ਼ ਸੜ ਰਹੀ ਸੀ।''

''ਜਦੋਂ ਮੈਂ ਕੇਸ਼ਵ ਵੱਲ ਦੇਖਿਆ ਤਾਂ ਉਸ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਹ ਬੱਕਰਾ ਭੁੰਨ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਮੈਂ ਉਸ ਨੂੰ ਬੱਲੀ ਨਾਲ ਹਿਲਾਇਆ ਤਾਂ ਪਤਾ ਲੱਗਿਆ ਕਿ ਉਹ ਬੱਕਰਾ ਨਹੀਂ ਇੱਕ ਔਰਤ ਦੀ ਲਾਸ਼ ਸੀ, ਮੈਂ ਤੁਰੰਤ ਆਪਣੇ ਐਸਐਚਓ ਨੂੰ ਫ਼ੋਨ ਲਗਾ ਕੇ ਇਸ ਦੀ ਸੂਚਨਾ ਦੇ ਦਿੱਤੀ।''

ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ:

ਸੁਸ਼ੀਲ ਸ਼ਰਮਾ ਤੇ ਨੈਨਾ ਸਾਹਨੀ ਵਿਚਾਲੇ ਲੜਾਈ

ਹ... ਬਾਕੀ ਲੇਖ ਲਿਖੋ:

ਕਿਸ-ਕਿਸ ਨਾਲ ਗੱਲ ਹੋਈ ਹੈ।''

''ਘਟਨਾ ਦੇ ਦਿਨ ਜਦੋਂ ਸੁਸ਼ੀਲ ਨੇ ਆਪਣੇ ਘਰ 'ਚ ਲੱਗੇ ਫ਼ੋਨ ਨੂੰ ਰੀ-ਡਾਇਲ ਕੀਤਾ ਤਾਂ ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਮਤਲੂਬ ਕਰੀਮ ਨੇ ਫ਼ੋਨ ਚੁੱਕਿਆ।''

''ਇਸ ਨਾਲ ਇਸ ਗੱਲ ਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਹੋ ਗਈ ਕਿ ਨੈਨਾ ਹੁਣ ਵੀ ਮਤਲੂਬ ਨਾਲ ਸੰਪਰਕ ਵਿੱਚ ਹੈ, ਸੁਸ਼ੀਲ ਨੂੰ ਗੁੱਸਾ ਆ ਗਿਆ ਅਤੇ ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਲਾਇਸੈਂਸੀ ਰਿਵਾਲਵਰ ਨਾਲ ਨੈਨਾ 'ਤੇ ਫਾਇਰ ਕੀਤਾ। ਜਦੋਂ ਮੈਂ ਮੌਕੇ 'ਤੇ ਪਹੁੰਚਿਆ ਤਾਂ ਥਾਂ-ਥਾਂ 'ਤੇ ਖ਼ੂਨ ਦੇ ਨਿਸ਼ਾਨ ਲੱਗੇ ਹੋਏ ਸਨ, ਰਿਵਾਲਵਰ ਦੀ ਇੱਕ ਗੋਲੀ ਨੇ ਏਸੀ ਦੇ ਫਰੇਮ ਵਿੱਚ ਛੇਕ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ।''

ਸਾਬਕਾ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਰਾਜੀਵ ਗਾਂਧੀ ਨਾਲ ਨੈਨਾ ਸਾਹਨੀ

ਸੁਸ਼ੀਲ ਨੇ ਪਹਿਲੀ ਰਾਤ ਗੁਜਰਾਤ ਭਵਨ ਵਿੱਚ ਲੰਘਾਈ

ਸੁਸ਼ੀਲ ਸ਼ਰਮਾ ਨੇ ਨੈਨਾ ਦਾ ਕਤਲ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਹ ਰਾਤ ਗੁਜਰਾਤ ਭਵਨ 'ਚ ਗੁਜਰਾਤ ਕਾਡਰ ਦੇ ਇੱਕ ਆਈਏਐਸ ਅਧਿਕਾਰੀ ਡੀਕੇ ਰਾਓ ਦੇ ਨਾਲ ਬਿਤਾਈ।

ਨਿਰੰਜਨ ਸਿੰਘ ਦੱਸਦੇ ਹਨ, ''ਸਾਨੂੰ ਕੇਸ਼ਵ ਤੋਂ ਇਹ ਜਾਣਕਾਰੀ ਮਿਲ ਗਈ ਸੀ ਕਿ ਦਿਨ 'ਚ ਸੁਸ਼ੀਲ ਦੇ ਦੋਸਤ ਡੀਕੇ ਰਾਓ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮਿਲਣ ਆਏ ਸਨ ਅਤੇ ਗੁਜਰਾਤ ਭਵਨ 'ਚ ਰੁਕੇ ਹੋਏ ਹਨ। ਇਹ ਜਾਣਕਾਰੀ ਮਿਲਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਮੈਂ ਗੁਜਰਾਤ ਭਵਨ ਗਿਆ ਅਤੇ ਉੱਥੋਂ ਦੇ ਕਰਮਚਾਰੀਆਂ ਨੇ ਇਸ ਗੱਲ ਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਕੀਤੀ ਕਿ ਰਾਓ ਕਮਰਾ ਨੰਬਰ 20 ਵਿੱਚ ਰੁਕੇ ਹੋਏ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਇੱਕ ਗੈਸਟ ਵੀ ਰੁਕੇ ਹੋਏ ਹਨ।''

''ਰਾਵ ਦੀ ਸਵੇਰੇ ਪੰਜ ਵਜੇ ਦੀ ਫ਼ਲਾਈਟ ਸੀ, ਉਹ ਕਮਰਾ ਛੱਡ ਕੇ ਚਲੇ ਗਏ ਹਨ ਅਤੇ ਕੁਝ ਦੇਰ ਬਾਅਦ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਗੈਸਟ ਵੀ ਚਲਾ ਗਿਆ ਹੈ...ਮੈਂ ਡੀਕੇ ਰਾਓ ਨਾਲ ਤੁਰੰਤ ਫ਼ੋਨ 'ਤੇ ਸੰਪਰਕ ਕੀਤਾ। ਡੀਕੇ ਰਾਓ ਨੇ ਦੱਸ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਸੁਸ਼ੀਲ ਸ਼ਰਮਾ ਰਾਤ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਹੀ ਸੀ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਇਹ ਵੀ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਉਹ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰੇਸ਼ਾਨ ਸੀ।''

''ਸੁਸ਼ੀਲ ਨੂੰ ਨੀਂਦ ਨਹੀਂ ਆ ਰਹੀ ਸੀ, ਉਹ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਚਾਦਰ ਲੈ ਲੈਂਦਾ ਸੀ...ਸਵੇਰੇ ਰਾਓ ਦੇ ਜਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਗੁਜਰਾਤ ਭਵਨ ਦੇ ਕਰਮਚਾਰੀਆਂ ਨੇ ਸੁਸ਼ੀਲ ਨੂੰ ਬੈੱਡ ਟੀ ਵੀ ਸਰਵ ਕੀਤੀ।''

ਅਗਾਊਂ ਜ਼ਮਾਨਤ ਲੈਣ 'ਚ ਸਫ਼ਲ

ਅਗਲੇ ਦਿਨ ਸੁਸ਼ੀਲ ਸ਼ਰਮਾ ਪਹਿਲਾਂ ਟੈਕਸੀ ਤੋਂ ਜੈਪੁਰ ਗਿਆ ਅਤੇ ਫ਼ਿਰ ਉੱਥੋਂ ਚੇਨਈ ਹੁੰਦੇ ਹੋਏ ਬੰਗਲੁਰੂ ਪਹੁੰਚਿਆ।

ਮੈਕਸਵੈੱਲ ਪਰੇਰਾ ਯਾਦ ਕਰਦੇ ਹਨ, ''ਸੁਸ਼ੀਲ ਦੇ ਚੇਨਈ 'ਚ ਆਪਣੇ ਨੈੱਟਵਰਕ ਜ਼ਰੀਏ ਇੱਕ ਵਕੀਲ ਅਨੰਤ ਨਾਰਾਇਣ ਨਾਲ ਸੰਪਰਕ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਅਗਾਊਂ ਜ਼ਮਾਨਤ ਲਈ ਅਦਾਲਤ 'ਚ ਅਰਜ਼ੀ ਲਗਾਈ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਹ ਆਪਣਾ ਚਿਹਰਾ ਬਦਲਣ ਲਈ ਤਿਰੂਪਤੀ ਚਲਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਉੱਥੇ ਆਪਣੇ ਵਾਲ ਕਟਾਉਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਮੁੜ ਚੇਨਈ ਆ ਗਿਆ।''

''ਉਦੋਂ ਤੱਕ ਇਸ ਕਤਲ ਬਾਰੇ ਪੂਰੇ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਰੌਲਾ ਪੈ ਚੁੱਕਿਆ ਸੀ, ਪਰ ਇਸਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਚੇਨਈ ਦੇ ਜੱਜ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਅਗਾਊਂ ਜ਼ਮਾਨਤ ਦੇ ਦਿੱਤੀ। ਮੈਂ ਏਸੀਪੀ ਰੰਗਨਾਥਨ ਨੂੰ ਇਸ ਜ਼ਮਾਨਤ ਦਾ ਵਿਰੋਧ ਕਰਨ ਲਈ ਚੇਨਈ ਭੇਜਿਆ, ਅਸੀਂ ਅਡੀਸ਼ਨਲ ਸੋਲੀਸੀਟਰ ਜਨਰਲ ਕੇਟੀਐੱਸ ਤੁਲਸੀ ਨੂੰ ਵੀ ਚੇਨਈ ਲੈ ਗਏ।''

''ਜਿਵੇਂ ਹੀ ਸੁਸ਼ੀਲ ਨੂੰ ਸਾਡੀਆਂ ਸਰਗਰਮੀਆਂ ਬਾਰੇ ਪਤਾ ਲੱਗਿਆ, ਉਹ ਸਮਰਪਣ ਕਰਨ ਲਈ ਆਪਣੇ ਵਕੀਲ...


...ਲਾ ਜਾਵਾਂ। ਅਜਿਹਾ ਲੁਕ ਜਾਵਾਂ ਕਿ ਕੋਈ ਦੇਖ ਨਾ ਸਕੇ। ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਅਜਿਹੀ ਬੇਇਝਤੀ ਅਤੇ ਬਦਹਾਲੀ ਵਿੱਚ ਜਿਉਣ ਤੋਂ ਚੰਗਾ ਹੈ ਜਿੰਨਾ ਹੋ ਸਕੇ ਦੂਰ ਚਲਾ ਜਾਵਾਂ, ਜਿਥੇ ਮੈਨੂੰ ਕੋਈ ਪਹਿਚਾਣੇ ਨਾ।”

“ਇਹ ਸੋਚ ਕੇ ਉੱਤਰੀ ਚੀਨ ਦੇ ਇਲਾਕੇ ਵੱਲ ਜਾਣ ਦਾ ਇਰਾਦਾ ਬਣਾ ਲਿਆ। ਮੈਨੂੰ ਬਚਪਨ ਤੋਂ ਹੀ ਯਾਤਰਾ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਦਿਲਚਸਪੀ ਸੀ, ਪਰ ਮੈਂ ਸਲਤਨਤ ਅਤੇ ਸੰਬੰਧਾਂ ਕਾਰਨ ਨਹੀਂ ਜਾ ਸਕਦਾ ਸੀ।

ਮੁਈਨ ਅਹਿਮਦ ਨਿਜਾਮੀ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਹੋਰ ਥਾਵਾਂ 'ਤੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਲਿਖੀਆਂ ਹਨ।

ਇੱਕ ਜਗ੍ਹਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਲਿਖਿਆ ਹੈ, "ਕੀ ਹੁਣ ਵੀ ਕੁਝ ਦੇਖਣਾ ਬਾਕੀ ਰਹਿ ਗਿਆ ਹੈ, ਹੁਣ ਕਿਸਮਤ ਦੀ ਕਿਹੜੀ ਤਰਾਸਦੀ ਅਤੇ ਜ਼... ਬਾਕੀ ਲੇਖ ਲਿਖੋ:

ਚੜਨ ਲਈ, ਦੋਵਾਂ ਪਹਾੜੀਆਂ ਦੇ ਦਰਮਿਆਨ ਘਾਟੀਆਂ ਦੀ ਗਹਿਰਾਈ ਤੋਂ ਵੀ ਵੱਧ ਗਹਿਰਾਈ ਤੱਕ ਜਾਣਾ ਪੈਂਦਾ ਸੀ।"

ਪਾਣੀ ਦੇ ਝਰਨੇ ਨੂੰ ਇੰਨੀ ਤਾਕਤ ਆਖ਼ਰ ਕਿਥੋਂ ਮਿਲ ਰਹੀ ਸੀ?...ਬਾਬਰ ਦਾ ਆਪਣੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੀ ਤੁਲਣਾ ਇਸ ਝਰਨੇ ਨਾਲ ਕਰਨਾ ਬਿਲਕੁਲ ਠੀਕ ਲੱਗਿਆ। ਉਹ ਖ਼ੁਦ ਵੀ ਤਾਂ ਟੁੱਟ ਕੇ ਡਿੱਗਦੀ ਚਟਾਨ ਦੇ ਥੱਲੇ ਆ ਗਿਆ ਸੀ।"

ਸਿੰਧੂ ਨਦੀ ਨੂੰ ਪਾਰ ਕਰਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਭਾਰਤ ਦੇ ਪੱਛਮੀ ਹਿੱਸੇ 'ਤੇ ਪਹਿਲਾਂ ਵੀ ਕਈ ਵਾਰ ਹਮਲੇ ਕੀਤੇ ਸਨ

ਬਾਬਰ ਦਾ ਭਾਰਤ ਵੱਲ ਰੁਖ਼

ਬਾਬਰ ਦਾ ਧਿਆਨ ਭਾਰਤ ਵੱਲ ਕਿਵੇਂ ਖਿੱਚ ਹੋਇਆ, ਇਸ ਬਾਰੇ ਕਈ ਅਲੱਗ ਅਲੱਗ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਣ ਦਿੱਤੇ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਪ੍ਰੋਫ਼ੈਸਰ ਨਿਸ਼ਾਂਤ ਮੰਜ਼ਰ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਭਾਰਤ ਵੱਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਧਿਆਨ ਹੋਣਾ ਬਹੁਤ ਸਹੀ ਸੀ। ਕਿਉਂਕਿ ਕਾਬੁਲ ਵਿੱਚ ਟੈਕਸ ਲਾਉਣ ਲਈ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਚੀਜ਼ ਸੀ ਅਤੇ ਸ਼ਾਸ਼ਨ ਕਰ ਰਹੇ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਨੂੰ ਧਨ ਦੀ ਬਹੁਤ ਸ਼ਖ਼ਤ ਲੋੜ ਸੀ, ਇਸ ਲਈ ਬਾਬਰ ਕੋਲ ਭਾਰਤ ਵੱਲ ਰੁਖ਼ ਕਰਨ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਕੋਈ ਬਦਲ ਹੀ ਨਹੀਂ ਸੀ।

ਇਸ ਲਈ ਅਸੀਂ ਦੇਖਦੇ ਹਾਂ ਕਿ ਸਿੰਧੂ ਨਦੀ ਨੂੰ ਪਾਰ ਕਰਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਭਾਰਤ ਦੇ ਪੱਛਮੀ ਹਿੱਸੇ 'ਤੇ ਪਹਿਲਾਂ ਵੀ ਕਈ ਵਾਰ ਹਮਲੇ ਕੀਤੇ ਸਨ ਅਤੇ ਉਥੋਂ ਲੁੱਟ ਘਸੁੱਟ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵਾਪਸ ਕਾਬੁਲ ਚਲੇ ਗਏ ਸਨ।

ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਬਾਬਰ ਜਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਆਪਣੀ ਸਵੈਜੀਵਨੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਕਿਸੇ ਬਾਰਾਂ ਸਾਲਾਂ ਦੇ ਲੜਕੇ ਤੋਂ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਹਿੰਮਤ ਅਤੇ ਦ੍ਰਿੜ ਇਰਾਦੇ ਦੀ ਉਮੀਦ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ। ਪਰ ਬਾਬਰ ਦੇ ਖੂਨ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਸਨ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਬਹਾਦੁਰੀ ਵੀ ਸ਼ਾਮਿਲ ਸੀ।

ਨਿਸ਼ਾਂਤ ਮੰਜ਼ਰ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਕਿਸਮਤ ਅਤੇ ਲੋੜ ਦੋਵੇਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇੱਧਰ ਖਿੱਚ ਲਿਆਏ ਸਨ,

ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਸਾਰੀਆਂ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ਾਂ ਉੱਤਰੀ ਏਸ਼ੀਆ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪੁਰਖ਼ਿਆਂ ਦੇ ਸਾਮਰਾਜ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰਨ ਅਤੇ ਇੱਕ ਮਹਾਨ ਸਾਮਰਾਜ ਸਥਾਪਤ ਕਰਨ 'ਤੇ ਆਧਰਿਤ ਸਨ।

ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇਹ ਵੀ ਕਿਹਾ ਕਿ ਇਹ ਸਭ ਬਹਿਸ ਦਾ ਇੱਕ ਵੱਖਰਾ ਵਿਸ਼ਾ ਹੈ ਕਿ, ਕੀ ਰਾਣਾ ਸਾਂਗਾ ਜਾਂ ਦੌਲਤ ਖਾਨ ਲੋਧੀ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦਿੱਲੀ ਸਾਮਰਾਜ 'ਤੇ ਹਮਲਾ ਕਰਨ ਦਾ ਬੁਲਾਵਾ ਭੇਜਿਆ ਸੀ ਜਾਂ ਨਹੀਂ।

ਪਰ ਇਹ ਤੈਅ ਸੀ ਕਿ, ਅੱਜ ਦੇ ਲੋਕਤੰਤਰਿਕ ਕਦਰਾਂ ਕੀਮਤਾਂ ਨਾਲ ਅਸੀਂ ਸਲਤਨਤੀ ਸਮੇਂ ਦੀ ਪਰਖ਼ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦੇ। ਉਸ ਦੌਰ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਕਿਤੇ ਵੀ ਜਾਂਦਾ ਅਤੇ ਜੇਤੂ ਰਹਿੰਦਾ ਤਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਉਥੋਂ ਦੇ ਆਮ ਅਤੇ ਖ਼ਾਸ ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਲੋਕ ਸਵਿਕਾਰ ਕਰਦੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਹਮਲਾਵਰ ਨਹੀਂ ਸਮਝਦੇ ਸਨ।

ਪਰ ਬਾਬਰ ਦੇ ਭਾਰਤ ਦੇ ਸੁਪਨੇ ਬਾਰੇ ਐਸਐਫ਼ ਰੁਸ਼ਬੁਰਕ ਨੇ ਆਪਣੀ ਕਿਤਾਬ 'ਜ਼ਹੀਰ-ਉਦ-ਦੀਨ ਮੁਹੰਮਦ ਬਾਬਰ' ਵਿੱਚ ਲਿਖਿਆ ਹੈ ਕਿ ਬਾਬਰ ਨੇ ਸਭ ਤੋਂ ਥੱਕ ਹਾਰ ਕੇ 'ਦੇਖ਼ ਕਾਤ' ਨਾਮ ਦੇ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਦਾ ਫ਼ੈਸਲਾ ਕੀਤਾ।

ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਸ ਮਾਹੌਲ ਦੇ ਅਨੁਕੂਲ ਬਣਾਇਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸਾਰੇ ਦਾਅਵਿਆਂ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ...


...ਲਾਂ ਦੇ 93% ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੇ 12ਵੀਂ ਪਾਸ ਕੀਤੀ।

ਹਾਲ 'ਚ ਹੀ ਨੋਬਲ ਪੁਰਸਕਾਰ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਅਰਥ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਅਭੀਜੀਤ ਬੈਨਰਜੀ ਨੇ ਵੀ ਇੰਨ੍ਹਾਂ ਨਤੀਜਿਆਂ ਦੀ ਸ਼ਲਾਘਾ ਕੀਤੀ ਸੀ।

'ਇੱਕ ਵੱਖਰਾ ਤਜ਼ਰਬਾ'

ਸਿੱਖਿਆ ਸੁਧਾਰ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਬਹੁਤ ਹੀ ਗੁੰਝਲਦਾਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਪਰ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਕੇਜਰੀਵਾਲ ਦੀ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਸਿੱਖਿਆ ਦੇ ਖੇਤਰ 'ਚ ਅਹਿਮ ਸੁਧਾਰ ਲਿਆਉਣ ਲਈ ਸਧਾਰਨ ਪਹਿਲਕਦਮੀਆਂ ਕੀਤੀਆਂ ਹਨ।

ਸਰਕਾਰੀ ਸਕੂਲਾਂ ਦੀਆਂ ਕਲਾਸਾਂ ਦਾ ਰੰਗ-ਰੋਗਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਪਖਾਨਿਆਂ ਦੀ ਸਾਫ਼-ਸਫ਼ਾਈ ਦਾ ਬਰਾਬਰ ਬੰਦੋਬਸਤ ਅਤੇ ਖੇਡ ਮੈਦਾਨ ਸਾਫ਼ ਕਰਵਾਏ ਗਏ।

ਮਾਪਿਆਂ ਅਤੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੇ ਜਮਾਤ ਕਮਰਿਆਂ 'ਚ ਨਿਗਰਾਨੀ ਲਈ ਸੀਸੀਟੀਵੀ ਕੈਮਰੇ... ਬਾਕੀ ਲੇਖ ਲਿਖੋ:

ੂਲਾਂ 'ਚ ਪੜ੍ਹਾਈ ਦਾ ਮਾਧਿਆਮ ਹਿੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਹਰ ਕਲਾਸ 'ਚ ਇੱਕ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਸੈਕਸ਼ਨ ਵੀ ਮੌਜੂਦ ਹੈ। ਪਿਛਲੇ ਸਾਲ ਇੱਕ ਹਜ਼ਾਰ ਤੋਂ ਵੀ ਵੱਧ ਬੱਚਿਆਂ ਨੇ ਪੰਜ ਵਿਸ਼ਿਆਂ 'ਚ 90% ਤੋਂ ਵੀ ਵੱਧ ਅੰਕ ਹਾਸਲ ਕੀਤੇ।

ਸਕੂਲਾਂ ਵਿੱਚ ਹੈਪੀਨੈੱਸ ਕਲਾਸਾਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ

ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਵਾ 473 ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੇ ਭਾਰਤ ਦੇ ਚੋਟੀ ਦੇ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਅਤੇ ਆਰਕੀਟੈਕਚਰ ਸਕੂਲਾਂ 'ਚ ਦਾਖਲੇ ਲਈ ਮੁਕਾਬਲਾ ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਪਾਸ ਕੀਤੀ। ਪਿਛਲੇ ਸਾਲਾਂ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਇਹ ਗਿਣਤੀ 150-200 ਤੋਂ ਵੱਧ ਸੀ।

ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਸਰਕਾਰੀ ਸਕੂਲਾਂ 'ਚ ਕੁਝ ਪੜ੍ਹਾਉਣ ਵਿਧੀਆਂ ਦੀ ਅਲੋਚਨਾ ਹੋ ਰਹੀ ਹੈ ਜਿਸ 'ਚ 'ਵੱਖ ਕਰਨਾ', ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੇਰੇ ਵਿਵਾਦਿਤ ਹੈ।

ਇਸ ਨੂੰ ਕੁਝ ਆਲੋਚਕਾਂ ਵੱਲੋਂ 'ਸੈਗਰੀਗੇਸ਼ਨ' ਦਾ ਨਾਂਅ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਤਹਿਤ ਗੁਣੀ ਤੇ ਹੌਲੀ ਸਿੱਖਣ ਵਾਲੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਕਲਾਸਾਂ 'ਚ ਪੜ੍ਹਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਪਿਛਲੇ ਸਾਲ ਸਿੱਖਿਆ ਕਾਰਕੁਨ ਕੁਸੁਮ ਜੈਨ ਨੇ ਦਿੱਲੀ ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਦਾ ਦਰਵਾਜ਼ਾ ਖੜਕਾਇਆ ਅਤੇ ਕੇਜਰੀਵਾਲ ਸਰਕਾਰ ਤੋਂ ਸਕੂਲਾਂ 'ਚ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਵੱਖੋ-ਵੱਖ ਜਮਾਤਾਂ ਵਿੱਚ ਬਿਠਾਉਣ ਬਾਰੇ ਪੁੱਛਿਆ।

ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ:

ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਬੁੱਧੀ ਦੇ ਅਧਾਰ 'ਤੇ ਪਾੜ੍ਹਿਆਂ ਨੂੰ ਨਿਖੇੜਨਾ ਉਸ ਸਮੇਂ ਗਲਤ ਤਰੀਕਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਸਾਨੂੰ ਸਾਰਿਆਂ ਨੂੰ ਸੰਮਲਿਤ ਸਿੱਖਿਆ 'ਚ ਭਰੋਸਾ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।"

ਮਨੀਸ਼ ਚੰਦ ਸਰਕਾਰੀ ਸਕੂਲ 'ਚ ਬਤੌਰ ਇੰਟਰਨ ਅਧਿਆਪਕ ਕੰਮ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਵਿਚਾਲੇ ਯੋਗਤਾਵਾਂ ਦੇ ਅਧਾਰ 'ਤੇ ਜੋ ਫਰਕ ਕੀਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ ਉਸ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਪਾੜ ਵਧ ਗਿਆ ਹੈ।

ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਕੂਲ 'ਚ ਕੁੱਝ ਅਧਿਆਪਕ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਮੂਹ ਦੇ ਨਾਂਅ ਤੋਂ ਬੁਲਾਉਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਕਈ ਵਾਰ 'ਬਿਹਤਰ ਕਾਰਗੁਜ਼ਾਰੀ ਵਾਲੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀ' ਆਪਣੇ ਤੋਂ ਘੱਟ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨਾਲ ਪੜ੍ਹਣ ਜਾਂ ਖੇਡਣ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕਰਦੇ ਹਨ।

ਮਨੀਸ਼ ਨੇ ਅੱਗੇ ਕਿਹਾ, "ਮੈਂ ਇਸ ਸਥਿਤੀ ਤੋਂ ਬਹੁਤ ਚਿੰਤਤ ਹਾਂ ਕਿਉਂਕਿ ਇਸ ਨਾਲ ਹਾਣੀਆਂ ਤੋਂ ਹਾਣੀਆਂ ਨੂੰ ਹੋਣ ਵਾਲੀ ਸਿੱਖਿਆ ਦਾ ਮਕਸਦ ਅਸਫ਼ਲ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।"

ਹਾਲਾਂਕਿ ਕੁਝ ਅਧਿਆਪਕਾਂ ਨੇ ਇਸ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੀ ਪੈਰਵਾਈ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਨਾਲ ਵਾਕਈ ਨਤੀਜਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸੁਧਾਰ ਆਇਆ ਹੈ।

ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਦੇ ਪੜ੍ਹਣ ਅਤੇ ਅੰਕਾਂ ਦੀ ਯੋਗਤਾ ਦੇ ਅਧਾਰ 'ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਵਰਗਾਂ 'ਚ ਵੰਡਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।

ਕਈ ਸੁਤੰਤਰ ਸਰਵੇਖਣਾਂ ਤੋਂ ਪਤਾ ਲੱਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਭਾਰਤੀ ਸਕੂਲਾਂ ਦੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਦੀ ਪੜ੍ਹਣ ਅਤੇ ਲਿਖਣ ਦੀ ਯੋਗਤਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਕਲਾਸ ਦੇ ਪੱਧਰ ਦੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ।

ਸਾਲ 2018 ਦੇ ਇੱਕ ਅਧਿਐਨ ਵਿੱਚ ਪਾਇਆ ਗਿਆ ਕਿ ਤਕਰੀਬਨ 73% ਤੀਜੀ ਕਲਾਸ ਦੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਦੂਜੀ ਕਲਾਸ ਦਾ ਪਾਠ ਪੜ੍ਹਣ ਦੇ ਯੋਗ ਨਹੀਂ ਸਨ।

ਸ਼ਰਮਾ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵੱਖਰੇ ਸਮੂਹਾਂ 'ਚ ਵੰਡ ਵੰਡ ਕੇ ਅਸੀਂ ਅਜਿਹੇ...


...ਲਾਇਆ ਜਾ ਰਿਹਾ -ਮੋਦੀ

ਭਾਰਤ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਨਰਿੰਦਰ ਮੋਦੀ ਨੇ ਕਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਕਿਸਾਨਾਂ ਨੂੰ ਧੋਖੇ ਤੋਂ ਬਚਾਉਣ ਲਈ ਨਵੇਂ ਖੇਤੀ ਕਾਨੂੰਨ ਬਣਾਏ ਗਏ ਹਨ, ਪੁਰਾਣੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਵੀ ਜਾਰੀ ਰੱਖੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ। ਪਹਿਲਾਂ ਮੰਡੀਆਂ ਦੇ ਬਾਹਰ ਕਿਸਾਨਾਂ ਨਾਲ ਧੋਖਾ ਹੁੰਦਾ ਸੀ, ਉਸ ਨੂੰ ਹੁਣ ਖ਼ਤਮ ਕੀਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।

ਵਾਰਾਨਸੀ ਵਿਚ ਇੱਕ ਸਮਾਗਮ ਦੌਰਾਨ ਬੋਲਦਿਆਂ ਮੋਦੀ ਨੇ ਕਿਹਾ,  ''ਪਿਛਲੇ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ ਦੇਸ ਵਿਚ ਅਲੱਗ ਟਰੈਂਡ ਦੇਖਣ ਨੂੰ ਮਿਲ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਪਹਿਲਾਂ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਫੈਸਲੇ ਦਾ ਵਿਰੋਧ ਹੁੰਦਾ ਸੀ, ਪਰ ਹੁਣ ਭਰਮ ਬਣਾ ਕੇ, ਜੋ ਹੋਇਆ ਹੀ ਨਹੀਂ, ਉਸ ਨੂੰ ਲੈਕੇ ਗੁੰਮਰਾਹ ਕੀਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਖੇਤੀ ਕਾਨੂੰਨਾਂ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਵਿ... ਬਾਕੀ ਲੇਖ ਲਿਖੋ:

ਦੀ ਫਸਲ ਦੀ ਖਰੀਦ 'ਚ ਕੋਈ ਰੁਕਾਵਟ ਨਹੀਂ ਆਵੇਗੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ, "ਇਹ ਅੰਦੋਲਨ ਹਮਲਾਵਰ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ।"

ਕੌਮਾਂਤਰੀ ਆਗੂ ਆਏ ਕਿਸਾਨਾਂ ਦੇ ਸਮਰਥਨ ਵਿੱਚ

"ਕੁੱਟਮਾਰ ਕਰਨ ਅਤੇ ਦਬਾਉਣ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਖਾਣਾ ਖਵਾਉਣ ਲਈ ਖਾਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਲੋੜ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।"

ਇਹ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਯੂਕੇ ਦੇ ਸੰਸਦ ਮੈਂਬਰ ਤਨਮਨਜੀਤ ਸਿੰਘ ਢੇਸੀ ਦਾ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਪੰਜਾਬ ਸਣੇ ਭਾਰਤ ਦੇ ਕਿਸਾਨਾਂ ਦੇ ਸਮਰਥਨ ਵਿੱਚ ਟਵੀਟ ਕੀਤਾ।

ਟਵੀਟ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਅੱਗੇ ਕਿਹਾ, "ਮੈਂ ਪੰਜਾਬ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਦੇ ਹੋਰ ਹਿੱਸਿਆਂ ਦੇ ਕਿਸਾਨਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਖੜ੍ਹਾ ਹਾਂ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸਾਡੇ ਪਰਿਵਾਰ ਅਤੇ ਦੋਸਤ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ, ਜੋ ਸ਼ਾਂਤਮਈ ਢੰਗ ਨਾਲ ਨਿੱਜੀਕਰਨ ਵਾਲੇ ਖੇਤੀ ਕਾਨੂੰਨਾਂ ਦਾ ਵਿਰੋਧ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ।"

ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ:

ਹਰਿਆਣਾ ਦੀਆਂ ਖਾਪ ਪੰਚਾਇਤਾਂ ਨੇ ਵੀ ਕੀਤਾ ਦਿੱਲੀ ਕੂਚ ਦਾ ਐਲਾਨ

ਐਤਵਾਰ ਨੂੰ ਕੀ-ਕੀ ਹੋਇਆ

ਯੂਕੇ ਦੀ ਐੱਮਪੀ ਪ੍ਰੀਤ ਕੌਰ ਗਿੱਲ ਨੇ ਵੀ ਕਿਸਾਨਾਂ 'ਤੇ ਮਾਰੀਆਂ ਗਈਆਂ ਪਾਣੀ ਦੀਆਂ ਬੁਛਾੜਾਂ ਤੇ ਹੰਝੂ ਗੈਸ ਦੇ ਗੋਲਿਆਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਦੀ ਨਿੰਦਾ ਕੀਤੀ।

ਉਨ੍ਹਾਂ ਟਵੀਟ ਕੀਤਾ, "ਦਿੱਲੀ ਤੋਂ ਹੈਰਾਨ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਤਸਵੀਰਾਂ ਸਹਾਮਣੇ ਆਈਆਂ ਹਨ। ਰੋਜ਼ੀ-ਰੋਟੀ 'ਤੇ ਅਸਰ ਪਾਉਣ ਵਾਲੇ ਵਿਵਾਦਤ ਕਾਨੂੰਨਾਂ ਖਿਲਾਫ਼ ਕਿਸਾਨ ਸ਼ਾਂਤਮਈ ਢੰਗ ਨਾਲ ਵਿਰੋਧ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਚੁੱਪ ਕਰਾਉਣ ਲਈ ਪਾਣੀ ਦੀਆਂ ਬੁਛਾੜਾਂ ਅਤੇ ਹੰਝੂ ਗੈਸ ਦੇ ਗੋਲਿਆਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ।"

ਕੈਨੇਡਾ ਦੇ ਐੱਨਡੀਪੀ ਆਗੂ ਜਗਮੀਤ ਸਿੰਘ ਨੇ ਕਿਸਾਨਾਂ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਕਰਨ ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਕੀਤਾ ਹੈ।

ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਟਵੀਟ ਕੀਤਾ, "ਸ਼ਾਂਤਮਈ ਢੰਗ ਨਾਲ ਵਿਰੋਧ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਕਿਸਾਨਾਂ ਖਿਲਾਫ਼ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਵਲੋਂ ਕੀਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹਿੰਸਾ ਹੈਰਨ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਹੈ। ਮੈਂ ਪੰਜਾਬ ਅਤੇ ਪੂਰੇ ਭਾਰਤ ਦੇ ਕਿਸਾਨਾਂ ਪ੍ਰਤੀ ਡਟ ਕੇ ਖੜ੍ਹਾ ਹਾਂ। ਮੈਂ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਨੂੰ ਹਿੰਸਾ ਦੀ ਥਾਂ ਸ਼ਾਂਤਮਈ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਗੱਲਬਾਤ ਦੀ ਅਪੀਲ ਕਰਦਾ ਹਾਂ।

ਵੀਡੀਓ: ਬੀਬੀਸੀ ਪੰਜਾਬੀ ਨੂੰ ਇੰਝ ਲਿਆਓ ਆਪਣੀ ਹੋਮ ਸਕਰੀਨ ’ਤੇ

ਦਰਅਸਲ ਉਹ ਕੈਨੇਡਾ ਦੇ ਐੱਮਪੀ ਜੈਕ ਹੈਰਿਸ ਦੇ ਟਵੀਟ ਦਾ ਜਵਾਬ ਦੇ ਰਹੇ ਸਨ।

ਜੈਕ ਹੈਰਿਸ ਨੇ ਟਵੀਟ ਕੀਤਾ ਸੀ, "ਰੋਜ਼ੀ-ਰੋਟੀ ਖ਼ਤਰੇ ਵਿੱਚ ਪਾਉਣ ਵਾਲੇ ਨਵੇਂ ਕਾਨੂੰਨਾਂ ਦਾ ਵਿਰੋਧ ਕਰ ਰਹੇ ਕਿਸਾਨਾਂ 'ਤੇ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਦਮਨ ਨੂੰ ਦੇਖ ਕੇ ਅਸੀਂ ਹੈਰਾਨ ਹਾਂ। ਪਾਣੀ ਦੀਆਂ ਬੁਛਾੜਾਂ ਅਤੇ ਅੱਥਰੂ ਗੈਸ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨ ਦੀ ਥਾਂ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਨੂੰ ਕਿਸਾਨਾਂ ਨਾਲ ਖੁੱਲ੍ਹ ਕੇ ਗੱਲਬਾਤ ਕਰਨ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ।"

ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ:-

ਕੈਨੇਡਾ ਦੇ ਰੱਖਿਆ ਮੰਤਰੀ ਹਰਜੀਤ ਸਿੰਘ ਸੱਜਣ ਨੇ ਵੀ ਕਿਹਾ ਕਿ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਂਤਮਈ ਮੁਜ਼ਾਹਰਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਕਿਸਾਨਾਂ ਨਾਲ ਕੀਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਧੱਕੇਸ਼ਾਹੀ ਦੁੱਖ ਦੇਣ ਵਾਲੀ ਹੈ।

ਉਨ੍ਹਾਂ ਟਵੀਟ ਕੀਤਾ, "ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਂਤਮਈ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨਕਾਰੀਆਂ ਨਾਲ ਬੇਰਹਿਮੀ ਕਰਨ ਦੀਆਂ ਖ਼ਬਰਾਂ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰੇਸ਼ਾਨ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਹਨ। ਮੇਰੇ ਚੋਣ ਖੇਤਰ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਉੱਥੇ ਹਨ ਅਤੇ ਉਹ ਆਪਣੇ...


...ਲਾਉਣ। ਮੈਂ ਮਗਰਿਬ ਦੀ ਨਮਾਜ਼ ਪੜ੍ਹਣ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹਾਂ। ਫਿਰ ਮੈਂ ਸੁਣਿਆ ਕਿ ਇਸ ਔਰਤ ਨੇ ਇਹ ਨਾਅਰਾ ਲਗਾਇਆ। ਮੇਰੇ ਤੋਂ ਨਹੀਂ ਰਿਹਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਭੱਜ ਤੇ ਆ ਗਿਆ ਇੱਥੇ। ਜੇ ਮੈਂ ਉਹ ਔਰਤ ਨਾ ਹੁੰਦੀ, ਤਾਂ ਮੈਂ ਕੀ ਕਰ ਲੈਂਦਾ। ਹੁਣ ਭਾਜਪਾ ਨੂੰ ਮੌਕਾ ਮਿਲ ਗਿਆ ਹੈ। ਹੁਣ ਕੱਲ੍ਹ ਉਹ ਬੋਲਣਗੇ, ਓਵੈਸੀ ਦੀ ਰੈਲੀ ਵਿੱਚ ਨਾਅਰੇਬਾਜ਼ੀ ਕੀਤੀ ਗਈ।"

ਅਮੂਲਿਆ ਦੇ ਪਿਤਾ ਨਾਲ ਬਦਸਲੂਕੀ

ਘਟਨਾ ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ 'ਤੇ ਵਾਇਰਲ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕੁਝ ਲੋਕ ਚਿਕਮੰਗਲੁਰੂ ਵਿੱਚ ਅਮੂਲਿਆ ਦੇ ਘਰ ਪਹੁੰਚੇ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਪਿਤਾ ਨਾਲ ਬਦਸਲੂਕੀ ਕੀਤੀ। ਵੀਡੀਓ ਵਿੱਚ ਦੇਖਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ ਕਿ 'ਭਾਰਤ ਮਾਤਾ ਕੀ ਜੈ' ਅਮੂਲਿਆ ਦੇ ਪਿਤਾ ਤੋਂ ਬੁਲਾਇਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹ... ਬਾਕੀ ਲੇਖ ਲਿਖੋ:

"ਮੈਂ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਹਫ਼ਤਾ ਪਹਿਲਾਂ ਬੰਗਲੁਰੂ ਤੋਂ ਵਾਪਸ ਆਇਆ ਹਾਂ ਜਦੋਂ ਅਮੂਲਿਆ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਭਰੋਸਾ ਦਿੱਤਾ ਸੀ ਕਿ ਉਹ ਪੜ੍ਹਾਈ 'ਤੇ ਦੁਬਾਰਾ ਧਿਆਨ ਦੇਵੇਗੀ।"

ਅਮੂਲਿਆ ਦੇ ਨਾਅਰੇ ਲਾਉਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਏਬੀਵੀਪੀ ਅਤੇ ਭਾਜਪਾ ਨਾਲ ਜੁੜੀਆਂ ਕਈ ਹੋਰ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਨੇ ਬੰਗਲੁਰੂ ਦੇ ਟਾਊਨ ਹਾਲ ਅਤੇ ਹੋਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹਿਆਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤਾ।

ਅਮੂਲਿਆ ਦੇ ਪਿਤਾ ਦਾ ਇੱਕ ਵੀਡੀਓ ਵਟਸਐਪ 'ਤੇ ਸ਼ੇਅਰ ਕੀਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਕਾਰਕੁਨ ਅਮੂਲਿਆ ਦੇ ਪਿਤਾ ਤੋਂ ਉਸ ਦੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਪੁੱਛਗਿੱਛ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ।

ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ:

ਵੀਡੀਓ ਵਿੱਚ ਵੇਖਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਅਮੂਲਿਆ ਦੇ ਪਿਤਾ ਵੱਲੋਂ ਕੈਮਰੇ ਉੱਤੇ ਇੱਕ ਬਿਆਨ ਦਰਜ ਕਰਵਾਇਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਬਜਰੰਗ ਦਲ ਨੇ ਅਜੇ ਇਹ ਸਪੱਸ਼ਟ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵਰਕਰ ਹਨ ਜਾਂ ਨਹੀਂ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕੁਝ ਨੇ ਗੈਰ ਅਧਿਕਾਰਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਮੰਨਿਆ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਬਜਰੰਗ ਦਲ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਹੋਏ ਹਨ। ਕੁਝ ਅਖਬਾਰਾਂ ਨੇ ਉਸ ਦਾ ਬਿਆਨ ਛਾਪਿਆ ਹੈ ਕਿ ਅਜਿਹੀ ਹਰਕਤ ਲਈ ਉਸ ਨੂੰ ਛੇ ਮਹੀਨੇ ਦੀ ਸਜ਼ਾ ਹੋਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।

ਦੇਸ਼ਧ੍ਰੋਹ ਕਾਨੂੰਨ ਕੀ ਹੈ

ਸੈਡਿਸ਼ਨ ਲਾਅ ਜਾਂ ਦੇਸ਼ਧਰੋਹ ਇੱਕ ਬਸਤੀਵਾਦੀ ਕਾਨੂੰਨ ਹੈ ਜੋ ਭਾਰਤ ਨੂੰ ਬਰਤਾਨਵੀ ਰਾਜ ਦੀ ਦੇਣ ਹੈ।

ਧਾਰਾ 124-ਏ ਅਧੀਨ ਕੋਈ ਵੀ ਵਿਅਕਤੀ ਸਰਕਾਰ ਵਿਰੋਧੀ ਕੁਝ ਲਿਖਦਾ ਜਾਂ ਬੋਲਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਅਜਿਹੀ ਸਮੱਗਰੀ ਦੀ ਹਮਾਇਤ ਕਰਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਤਿੰਨ ਸਾਲ ਦੀ ਸਜ਼ਾ ਜਾਂ ਉਮਰ ਕੈਦ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ।

ਬਰਤਾਨਵੀ ਰਾਜ ਸਮੇਂ ਇਸ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਮਹਾਤਮਾ ਗਾਂਧੀ ਵਿੱਰੁਧ ਵੀ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ ਜਿਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ 1922 ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ ਸੀ ਕਿ ਇਹ ਕਾਨੂੰਨ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਅਜ਼ਾਦੀ ਨੂੰ ਕੁਚਲਣ ਲਈ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ।

ਇਹ ਵੀ ਦੇਖੋ

(ਬੀਬੀਸੀ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਲ FACEBOOK, INSTAGRAM, TWITTERਅਤੇ YouTube 'ਤੇ ਜੁੜੋ।)


...ਲਾਕੇ ਨੂੰ ਗੈਲਿਲੀ ਬੇਸਿਨ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, ''ਜਦੋਂ ਅਸੀਂ ਪ੍ਰਸਤਾਵਿਤ ਖਾਣ ਦੇ ਨੇੜੇ ਪਹੁੰਚਣ ਲੱਗੇ ਤਾਂ ਇੱਕ ਕਾਰ ਨੇ ਸਾਡਾ ਪਿੱਛਾ ਕੀਤਾ। ਧੂੜ ਵਿੱਚ ਚਮਕਦੀ ਹੈੱਡਲਾਈਟਸ ਨੂੰ ਦੇਖ ਕੇ ਸਾਡਾ ਦਿਲ ਧੜਕਣ ਲੱਗਾ।

ਗੱਡੀ ਨੇੜੇ ਆਈ ਤਾਂ ਇੱਕ ਸ਼ਖ਼ਸ ਉਤਰ ਕੇ ਮੋਬਾਈਲ ਵਿੱਚ ਸਾਡੀ ਫੋਟੋ ਖਿੱਚਣ ਲੱਗਾ। ਨਾਮ, ਪਤਾ ਪੁੱਛਣ 'ਤੇ ਬਿਨਾਂ ਜਵਾਬ ਦਿੱਤੇ ਉਹ ਸ਼ਖ਼ਸ ਸੁੰਨੇ ਇਲਾਕੇ ਵਿੱਚ ਬਣੀ ਇੱਕ ਇਮਾਰਤ ਦੇ ਗੇਟ ਵਿੱਚ ਵੜ ਗਿਆ।

ਪ੍ਰਸਤਾਵਿਤ ਇਲਾਕੇ ਵਿੱਚ ਗਾਂ ਅਤੇ ਕੰਗਾਰੂ ਧੁੱਪ ਤੋਂ ਬਚਣ ਲਈ ਦਰਖ਼ਤ ਦੇ ਥੱਲੇ ਖੜ੍ਹੇ ਸੀ। ਮੈਂ ਖ਼ੁਦ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ, ਇਸੇ ਸੁੰਨਸਾਨ ਥਾਂ ਲਈ ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਵਿੱਚ ਐਨਾ ਘਮਾਸਾਨ ਕਿਉਂ ਮਚਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ?

ਅਡਾਨੀ ... ਬਾਕੀ ਲੇਖ ਲਿਖੋ:

ਰਹੇ ਹਨ ਕਿ ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਵਿਵਾਦ ਵਿੱਚ ਫਸੇ ਇਸ ਪ੍ਰਾਜੈਕਟ ਦਾ ਹੁਣ ਕੀ ਹੋਵੇਗਾ ਜਾਂ ਫਿਰ ਕੰਪਨੀ ਖ਼ੁਦ ਪੈਸਾ ਲਗਾਏਗੀ।

ਬੀਬੀਸੀ ਨੂੰ ਭੇਜੇ ਜਵਾਬ ਵਿੱਚ ਕੰਪਨੀ ਨੇ ਕਿਹਾ,''ਅਡਾਨੀ ਪ੍ਰਾਜੈਕਟ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਵਚਨਬੱਧ ਹੈ ਅਤੇ ਸਾਨੂੰ ਭਰੋਸਾ ਹੈ ਕਿ ਸਾਨੂੰ ਫੰਡਿੰਗ ਮਿਲ ਜਾਵੇਗੀ।''ਪਰ ਇਸ ਭਰੋਸੇ ਦਾ ਆਧਾਰ ਕੀ ਹੈ, ਇਸਦਾ ਜਵਾਬ ਕੰਪਨੀ ਨੇ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤਾ।

ਪਿਛਲੇ ਕੁਝ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਆਲਮੀ ਹਾਲਾਤ ਬਦਲੇ ਹਨ। ਲੋਕ ਜਲਵਾਯੂ ਪਰਿਵਰਤਨ, ਪੈਰਿਸ ਕਲਾਈਮੇਟ ਚੇਂਜ ਸਮਝੌਤੇ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਵੱਧ ਜਾਗਰੂਕ ਹੋਏ ਹਨ।

ਰਿਪੋਰਟਾਂ ਮੁਤਾਬਿਕ, ਭਾਰਤੀ ਕੋਇਲਾ ਮੰਤਰੀ ਪਿਊਸ਼ ਗੋਇਲ ਕਹਿ ਚੁੱਕੇ ਹਨ ਕਿ ਭਾਰਤ ਦੇ ਕੋਲ ਭਰਪੂਰ ਕੋਇਲਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਕੋਇਲਾ ਬਰਾਮਦ ਕਰਨ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ।

ਦੁਨੀਆਂ ਦੀ ਵੱਡੀ ਬਲੈਕਰਾਕ ਇਨਵੈਸਟਮੈਂਟ ਗਰੁੱਪ ਨੇ ਕਿਹਾ, ਕੋਇਲੇ ਦਾ ਭਵਿੱਖ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਭਵਿੱਖ ਅਕਸ਼ੈ ਉੂਰਜਾ ਦਾ ਹੈ। ਅਮਰੀਕਾ ਅਤੇ ਯੂਰਪ ਵਿੱਚ ਕੋਇਲਾ ਪਲਾਂਟ ਬੰਦ ਹੋ ਰਹੇ ਹਨ।

ਸੋਰ ਅਤੇ ਹਵਾ ਊਰਜਾ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਘੱਟ ਰਹੀਆਂ ਹਨ। ਵਿਸ਼ਵ ਸਿਹਤ ਸੰਗਠਨ ਦੀ 2016 ਦੀ ਰਿਪੋਰਟ ਮੁਤਾਬਿਕ ਹਵਾ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਨਾਲ ਹਰ ਸਾਲ 30 ਲੱਖ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਮੌਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।

ਇੱਕ ਹੋਰ ਰਿਪੋਰਟ ਮੁਤਾਬਿਕ ਦੁਨੀਆਂ ਭਰ ਵਿੱਚ ਅਕਸ਼ੈ ਊਰਜਾ ਵਿੱਚ 242 ਅਰਬ ਡਾਲਰ ਦਾ ਨਿਵੇਸ਼ ਹੋਇਆ ਜਿਸ ਨਾਲ 2016 ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਵੀ ਊਰਜਾ ਸਮਰੱਥਾ 138.5 ਗੀਗਾਵਾਟ ਹੋ ਗਈ ਹੈ, ਜੋ ਪਿਛਲੇ ਸਾਲ ਨਾਲੋਂ 9 ਫ਼ੀਸਦ ਵੱਧ ਹੈ।

ਸਮੁੰਦਰ ਤੱਟ 'ਤੇ ਸਾਨੂੰ ਵਾਤਾਵਰਣ ਵਿਗਿਆਨੀ ਲਾਂਸ ਪੇਨ ਨੇ ਪਲਾਸਟਿਕ ਦੇ ਡੱਬਿਆਂ ਵਿੱਚ ਬੰਦ ਕੋਇਲੇ ਦੇ ਟੁੱਕੜੇ ਦਿਖਾਏ। ਲਾਂਸ ਦੇ ਮੁਤਾਬਿਕ ਇਹ ਟੁੱਕੜੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਮੁੰਦਰ ਤੱਟ 'ਤੇ ਮਿਲੇ।

''ਸਮੁੰਦਰ ਤੱਟ 'ਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਗੰਦੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਦਾ ਮਿਲਣਾ ਖ਼ਤਰਨਾਕ ਹੈ... ਅਸੀਂ ਕੋਇਲਾ ਕੱਢਦੇ ਹਾਂ ਅਤੇ ਫਿਰ ਕੋਇਲੇ ਨੂੰ ਵਾਤਾਵਰਣ ਵਿੱਚ ਬਿਖੇਰ ਦਿੰਦੇ ਹਾਂ। ਇਹ ਚੰਗਾ ਨਹੀਂ ਹੈ।''

''ਕਵੀਂਸਲੈਂਡ ਦੇ ਤੱਟ 'ਤੇ ਗ੍ਰੇਟ ਬੈਰੀਅਰ ਰੀਫ਼ ਇੱਕ ਬਾਥਟਬ ਵਰਗਾ ਹੈ। ਤੁਸੀਂ ਮਹਾਂਸਾਗਰ ਦੀ ਖਾੜੀ ਵਿੱਚ ਜੋ ਕੁਝ ਵੀ ਪਾਓਗੋ, ਉਹ ਉੱਥੇ ਹੀ ਰਹੇਗਾ। ਜੇਕਰ ਕੋਇਲੇ ਦੀ ਬੰਦਰਗਾਹ ਤੋਂ ਕੋਇਲਾ ਡਿੱਗੇਗਾ ਤਾਂ ਉਹ ਉੱਥੇ ਹੀ ਰਹੇਗਾ।''

''ਇਹ ਗੱਲ ਸਾਫ਼ ਹੈ ਕਿ ਕੋਇਲਾ ਕੋਰਲ ਜਾਂ ਮੂੰਗੇ ਨੂੰ ਖ਼ਤਮ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਗ੍ਰੇਟ ਬੈਰੀਅਰ ਰੀਫ਼ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਅਨੌਖੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਜੀਵ-ਜੰਤੂ ਹਨ ਜਿਹੜੇ ਕੋਰਲ ਬਲੀਚਿੰਗ ਦੇ ਕਾਰਨ ਖ਼ਤਰੇ ਵਿੱਚ ਹਨ।''

ਕਵੀਂਸਲੈਂਡ ਸੂਬੇ ਦੇ ਤੱਟ 'ਤੇ ਗ੍ਰੇਟ ਬੈਰੀਅਰ ਰੀਫ਼ ਦੁਨੀਆਂ ਦੀ ਇੱਕ ਅਦਭੁਤ ਥਾਵਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਕਿਸਮ ਦੇ ਅਨੋਖੇ ਜੀਵ-ਜੰਤੂ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।

ਅਡਾਨੀ ਪ੍ਰਾਜੈਕਟ ਦੇ ਵਿਰੋਧੀ ਪੁੱਛ ਰਹੇ ਹਨ ਕਿ ਜਦੋਂ ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਚੀਨ ਅਕਸ਼ੈ ਊਰਜਾ ਵਿੱਚ ਨਿਵੇਸ਼ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ ਤਾਂ ਫਿਰ ਕਾਰਮਾਈਕਲ ਖਾਣ ਤੋਂ ਨਿਕਲਿਆ ਕੋਇਲਾ ਕਿੱਥੇ ਜਾਵੇਗਾ?

ਅਜਿਹੇ ਵਿੱਚ ਅਰਬਾਂ ਡਾਲਰ ਖ਼ਰਚ ਕਰਕੇ ਸੁੰਨਸਾਨ ਥਾਂ 'ਤੇ ਰੇਲ ਲਾਈਨ ਵਰਗੀ ਬੁਨਿਆਦੀ ਸਹੂਲਤਾਂ ਦੇ ਨਿਰਮਾਣ ਕਰਨ ਦਾ ਤਰਕ ਕੀ ਹੈ ਅਤੇ...


...ਲਾਜ ਦੀ ਸਹੂਲਤ ਦੇਣ ਦਾ ਜਸ਼ਨ ਵੀ ਮਨਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ।

ਪਰ ਜਦੋਂ ਗੱਲ ਕੋਰੋਨਾ ਮਹਾਂਮਾਰੀ ਦਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ਹੋਏ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਇਲਾਜ ਦੀ ਆਈ ਤਾਂ ਆਯੁਸ਼ਮਾਨ ਭਾਰਤ-PMJAY ਦਾ ਰਿਪੋਰਟ ਕਾਰਡ ਅਜਿਹਾ ਨਹੀਂ ਵਿਖਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਉਸ ਬਾਰੇ ਦਾਅਵੇ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ।

ਰਾਜਸਥਾਨ 'ਚ ਆਯੁਸ਼ਮਾਨ ਯੋਜਨਾ ਦੀ ਸਥਿਤੀ

ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਰਾਜਸਥਾਨ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰਦੇ ਹਾਂ। ਸੁਭਾਸ਼ ਚੰਦ ਦੀ ਆਪਬੀਤੀ ਸੁਣਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਬੀਬੀਸੀ ਨੇ ਰਾਜਸਥਾਨ ਦੀ ਰਾਜ ਸਿਹਤ ਬੀਮਾ ਯੋਜਨਾ ਦੀ ਮੁੱਖ ਕਾਰਜਕਾਰੀ ਅਧਿਕਾਰੀ ਅਰੁਣਾ ਰਾਜੋਰੀਆ ਨਾਲ ਸੰਪਰਕ ਕੀਤਾ।

ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਰਾਜਸਥਾਨ 'ਚ 1 ਮਈ ਤੋਂ ਆਯੁਸ਼ਮਾਨ ਭਾਰਤ-PMJAY ਦਾ ਨਾਂਅ ਬਦਲ ਕੇ 'ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ... ਬਾਕੀ ਲੇਖ ਲਿਖੋ:

ੇਤਰਾਂ 'ਚ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ। ਪਰ ਅਪ੍ਰੈਲ ਮਹੀਨੇ ਦੇ ਅੰਤ ਤੱਕ ਇਹ ਅੰਕੜਾ ਵੱਧ ਕੇ 48% ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ ਸੀ।

ਵੀਡੀਓ: ਬੀਬੀਸੀ ਪੰਜਾਬੀ ਨੂੰ ਇੰਝ ਲਿਆਓ ਆਪਣੀ ਹੋਮ ਸਕਰੀਨ ’ਤੇ

ਇਸ ਯੋਜਨਾ ਤਹਿਤ ਹੁਣ ਤੱਕ ਤਕਰੀਬਨ 15 ਕਰੋੜ 88 ਲੱਖ ਕਾਰਡ ਬਣ ਚੁੱਕੇ ਹਨ, ਜਿਸ 'ਚ ਵਧੇਰੇ ਲੋਕ ਪੇਂਡੂ ਖੇਤਰਾਂ ਦੇ ਵਸਨੀਕ ਹਨ।

ਆਯੁਸ਼ਮਾਨ ਭਾਰਤ ਦੇ ਡਿਪਟੀ ਸੀਈਓ ਵਿਪੁਲ ਅਗਰਵਾਲ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਪਿਛਲੇ ਇੱਕ ਸਾਲ 'ਚ-

ਇਹ ਜਾਣਕਾਰੀ ਆਯੁਸ਼ਮਾਨ ਭਾਰਤ ਦੇ ਟਵਿੱਟਰ ਹੈਂਡਲ ਤੋਂ ਟਵੀਟ ਕੀਤੀ ਗਈ ਇੱਕ ਰਿਪੋਰਟ 'ਚ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਇਹ ਰਿਪੋਰਟ ਆਯੁਸ਼ਮਾਨ ਭਾਰਤ ਦੇ ਡਿਪਟੀ ਸੀਈਓ ਵਿਪੁਲ ਅਗਰਵਾਲ ਦੀ ਇੰਟਰਵਿਊ 'ਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਹੈ।

ਇਨ੍ਹਾਂ ਅੰਕੜਿਆਂ ਨੂੰ ਹੋਰ ਨੇੜਿਓਂ ਸਮਝਣ ਲਈ ਬੀਬੀਸੀ ਨੇ ਆਯੂਸ਼ਮਾਨ ਇੰਡੀਆ ਦੇ ਡਿਪਟੀ ਸੀਈਓ ਡਾ. ਵਿਪੁਲ ਅਗਰਵਾਲ ਅਤੇ ਆਯੂਸ਼ਮਾਨ ਇੰਡੀਆ ਦੇ ਸੀਈਓ ਆਰ ਐਸ ਸ਼ਰਮਾ ਨਾਲ ਵੀ ਸੰਪਰਕ ਕੀਤਾ। ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵੱਲੋਂ ਕੋਈ ਜਵਾਬ ਨਹੀਂ ਮਿਲਿਆ।

ਇਸ ਲਈ ਇਹ ਅੰਕੜੇ ਹਾਸਲ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕੇ ਹਨ ਕਿ ਆਯੂਸ਼ਮਾਨ ਭਾਰਤ-PMJAY  ਯੋਜਨਾ ਦੇ ਤਹਿਤ ਖਰਚ ਹੋਏ 12 ਕਰੋੜ ਰੁਪਇਆਂ 'ਚ ਕਿਸ ਸੂਬੇ ਦੀ ਕਿੰਨ੍ਹੀ ਹਿੱਸੇਦਾਰੀ ਰਹੀ ਹੈ?

ਕੋਰੋਨਾ ਮਹਾਂਮਾਰੀ ਕਾਲ ਦੌਰਾਨ ਆਯੂਸ਼ਮਾਨ ਭਾਰਤ ਯੋਜਨਾ ਦੇ ਇਹ ਅੰਕੜੇ ਕਿੱਥੇ ਖੜ੍ਹੇ ਹੁੰਦੇ, ਇਸ ਬਾਰੇ ਜਾਣਨ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਭਾਰਤ ਦੇ ਕੋਰੋਨਾ ਗ੍ਰਾਫ਼ ਨੂੰ ਸਮਝਣ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਹੈ।

ਅੰਕੜਿਆਂ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਸਮਝਿਆ ਜਾਵੇ?

ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਇਹ ਜਾਣਨਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ ਕਿ ਭਾਰਤ 'ਚ ਹੁਣ ਤੱਕ ਕੋਰੋਨਾ ਤੋਂ ਤਕਰੀਬਨ ਦੋ ਕਰੋੜ ਲੋਕ ਠੀਕ ਹੋ ਚੁੱਕੇ ਹਨ ਅਤੇ 40 ਲੱਖ ਸਰਗਰਮ ਮਾਮਲੇ ਹਨ। ਇਸ ਦਾ ਮਤਲਬ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਭਾਰਤ 'ਚ ਹੁਣ ਤੱਕ ਕੋਰੋਨਾ ਦੇ ਕੁੱਲ ਮਾਮਲੇ ਲਗਭਗ 2 ਕਰੋੜ 40 ਲੱਖ ਹਨ।

ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਮੁਤਾਬਕ 80-90% ਮਰੀਜ਼ ਘਰ 'ਚ ਹੀ ਇਲਾਜ ਨਾਲ ਠੀਕ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਸਿਰਫ 10-20% ਮਰੀਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਹੀ ਹਸਪਤਾਲ 'ਚ ਭਰਤੀ ਕਰਵਾਉਣ ਦੀ ਨੌਬਤ ਆਉਂਦੀ ਹੈ।

ਮੰਨ ਲਓ ਕਿ 10% ਮਰੀਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਹੀ ਹਸਪਤਾਲ ਭਰਤੀ ਕਰਵਾਓਣ ਦੀ ਲੋੜ ਪਈ। ਮਤਲਬ ਕਿ 2 ਕਰੋੜ 40 ਲੱਖ 'ਚੋਂ ਤਕਰੀਬਨ 24 ਲੱਖ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਹੀ ਹਸਪਤਾਲ ਜਾਣ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਪਈ ਹੋਵੇਗੀ।

ਸਰਕਾਰੀ ਅੰਕੜਿਆਂ ਅਨੁਸਾਰ ਇਸ ਬੀਮਾ ਯੋਜਨਾ ਤਹਿਤ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਿਰਫ 4 ਲੱਖ ਮਰੀਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਲਾਭ ਹੋਇਆ ਹੈ ਅਤੇ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਇਨ੍ਹਾਂ 4 ਲੱਖ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਇਲਾਜ 'ਤੇ 12 ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਖਰਚ ਕੀਤੇ ਹਨ।

ਤੁਹਾਨੂੰ ਇੱਥੇ ਦੱਸ ਦਈਏ ਕਿ ਆਯੁਸ਼ਮਾਨ ਭਾਰਤ-PMJAY ਦਾ ਸਾਲਾਨਾ ਬਜਟ ਲਗਭਗ 6400 ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਦਾ ਹੈ।

ਨਿੱਜੀ ਹਸਪਤਾਲਾਂ ਦੀ ਲੁੱਟ ਅਤੇ ਆਯੁਸ਼ਮਾਨ ਭਾਰਤ-PMJAY ਦਾ ਰੇਟ ਕਾਰਡ

ਆਯੁਸ਼ਮਾਨ ਭਾਰਤ-PMJAY ਦਾ ਇਹ ਰੇਟ ਕਾਰਡ ਚੰਗਾ ਹੈ ਜਾਂ ਮਾੜਾ, ਇਸ ਬਾਰੇ ਸਮਝਣ ਲਈ ਅਸੀਂ ਕੁਝ ਸਿਹਤ ਮਾਹਰਾਂ ਨਾਲ ਗੱਲਬਾਤ ਕੀਤੀ। ਜਿੰਨ੍ਹਾਂ 'ਚੋਂ ਇੱਕ ਹਨ ਓਮੇਨ ਸੀ. ਕੁਰੀਅਨ, ਜੋ ਕਿ ਅਬਜ਼ਰਵਰ ਰਿਸਰਚ ਫਾਊਂਡੇਸ਼ਨ ਨਾਲ ਸੀਨੀਅਰ ਫ਼ੈਲੋ ਵਜੋਂ ਜੁੜੇ ਹੋਏ ਹਨ।

ਓਮੇਨ ਨੇ ਬੀਬੀਸੀ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਕਿ "ਜਦੋਂ ਦੇਸ਼ 'ਚ...


...ਲਾਜ਼ਮਾਂ ਦੀ ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਤਰਤੀਬ ਤੋਂ ਹੀ ਟੈਸਟ ਲਈ ਸ਼ਨਾਖ਼ਤ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀਹੈ।

ਸਚਿਨ ਗੁਪਤਾ ਆਪ ਦੰਦਾਂ ਦੀ ਡਾਕਟਰੀ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪੁਲਿਸ ਮਹਿਕਮੇ ਵਿੱਚ ਆਏ ਹਨ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਪੁਲਿਸ ਮੁਲਾਜ਼ਮਾਂ ਦੀ ਸਿਹਤ ਅਤੇ ਕੰਮ ਨੂੰ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਰੱਖ ਕੇ ਕੁਝ ਪਹਿਲਕਦਮੀਆਂ ਕੀਤੀਆਂ ਹਨ।

ਉਹ ਪੁਲਿਸ ਮਹਿਕਮੇ ਦੇ ਕੰਮ ਦੇ ਹਾਲਾਤ ਨੂੰ ਵੀ ਲਾਗ ਦੇ ਖ਼ਦਸ਼ਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਿਲ ਕਰਦੇ ਹੋਏਕ ਹਿੰਦੇ ਹਨ, "ਪੁਲਿਸ ਦੇ ਕੰਮ ਦਾ ਬੱਝਵਾਂ ਸਮਾਂ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਬੇਆਰਾਮੀ ਅਤੇ ਵੇਲੇ-ਕੁਵੇਲੇ ਦਾ ਖਾਣਾ-ਪੀਣਾ ਮੁਲਾਜ਼ਮਾਂ ਨੂੰ ਲਾਗ ਦੀ ਮਾਰ ਦੇ ਨੇੜੇ ਲੈ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਬਾਕੀ ਸਮਾਜ ਵਾਂਗ ਪੁਲਿਸ ਮੁਲਾਜ਼ਮਾਂ ਵਿੱਚ ਹਾਈ ਬਲੱਡ ਪ੍ਰੈਸ਼... ਬਾਕੀ ਲੇਖ ਲਿਖੋ:

ਸੈਂਸਰ ਨਾਲ ਚੱਲਣ ਵਾਲਾ ਸੈਨੀਟਾਈਜ਼ਰ ਦੇਖਿਆ ਹੈ ਤਾਂ ਅਸੀਂ ਵੀ ਉਸੇ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਹਾਂ।"

ਇਨ੍ਹਾਂ ਹਾਲਾਤ ਵਿੱਚ ਪੁਲਿਸ ਨੇ ਤਕਰੀਬਨ 400 ਥਾਣਿਆਂ ਅਤੇ 27 ਮਾਲ/ਪੁਲਿਸ ਜ਼ਿਲ੍ਹਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਆਪਣਾ ਕੰਮ ਜਾਰੀ ਰੱਖਿਆ ਹੈ।

ਆਪਣੇ ਮੁਲਾਜ਼ਮਾਂ ਦੀ ਸਿਹਤ ਨੂੰ ਦਰਪੇਸ਼ ਖ਼ਦਸ਼ਿਆਂ ਨੂੰ ਵੇਖਦੇ ਹੋਏ ਮਹਿਕਮੇ ਨੇ ਕਈ ਪੇਸ਼ਬੰਦੀਆਂ ਕੀਤੀਆਂ ਹਨ। ਬਰਨਾਲਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਨਸ਼ਾ ਤਸਕਰ ਦੀਆਂ ਗ੍ਰਿਫ਼ਤਾਰੀ ਅਤੇ ਤਫ਼ਤੀਸ਼ ਕਾਰਨ ਸੰਪਰਕ ਵਿੱਚ ਆਉਣ ਵਾਲੇ 78 ਮੁਲਾਜ਼ਮਾਂ ਨੂੰ ਇਕਾਂਤਵਾਸ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।

ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਬਰਨਾਲਾ ਦੇਸੀ.ਆਈ.ਏ. ਸਟਾਫ਼ ਦੇ ਸਾਰੇ ਮੁਲਾਜ਼ਮ ਉਸੇ ਥਾਂ ਇਕਾਂਤਵਾਸ ਕੀਤੇ ਗਏ, 48 ਮੁਲਾਜ਼ਮਾਂ ਨੂੰ ਗੁਰੁ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਸੰਘੇੜਾ ਵਿੱਚ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਅਤੇ ਦਸ ਅਫ਼ਸਰਾਂ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਘਰਾਂ ਅੰਦਰ ਇਕਾਂਤਵਾਸ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।

ਬੀਬੀਸੀ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਲ ਵੱਟਸਅੱਪ ਰਾਹੀਂ ਸਾਂਝੀ ਤਫ਼ਸੀਲ ਰਾਹੀਂ ਐੱਸ.ਐੱਸ.ਪੀ. ਸੰਦੀਪ ਗੋਇਲ ਦੱਸਦੇ ਹਨ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਪੁਲਿਸ ਮੁਲਾਜ਼ਮਾਂ ਅਤੇ ਮਹਿਕਮੇ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਹੋਰ ਮੁਲਾਜ਼ਮਾਂ ਦੇ 23 ਜੂਨ ਤੱਕ 1223 ਟੈਸਟ ਕੀਤੇ ਜਾ ਚੁੱਕੇ ਸਨ।

ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੱਸਿਆ, "ਮੇਰੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਸਾਰੇ ਪੁਲਿਸ ਮੁਲਾਜ਼ਮਾਂ ਦਾ ਟੈਸਟ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ ਸਿਰਫ਼ ਲੰਮੀ ਛੁੱਟੀ ਉੱਤੇ ਗਏ ਹੋਏ ਜਾਂ ਵਿਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਫਸੇ ਹੋਏ ਮੁਲਾਜ਼ਮਾਂ ਦੇ ਟੈਸਟ ਨਹੀਂ ਹੋਏ।"

ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੁਖਚੈਨ ਸਿੰਘ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ 4500 ਮੁਲਾਜ਼ਮਾਂ ਵਿੱਚੋਂ 1300 ਦਾ ਟੈਸਟ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ। ਸਚਿਨ ਗੁਪਤਾ ਦੱਸਦੇ ਹਨ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ 4200ਮੁਲਾਜ਼ਮਾਂ ਵਿੱਚੋਂ 2500-3000 ਦਾ ਟੈਸਟ ਹੋ ਚੁੱਕਿਆ ਹੈ।

ਸੰਕੇਤਕ ਤਸਵੀਰ

ਟੈਸਟ ਕਰਨ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਪੁਲਿਸ ਮਹਿਕਮੇ ਨੇ ਆਪਣੇ ਮੁਲਾਜ਼ਮਾਂ ਲਈ ਵੱਖਰੀਆਂ ਥਾਂਵਾਂ ਦੀ ਇਕਾਂਤਵਾਸ ਵਜੋਂ ਤਿਆਰੀ ਕਰ ਲਈ ਹੈ ਤਾਂ ਜੋ ਲੋੜ ਪੈਣ ਉੱਤੇ ਮਹਿਕਮੇ ਨੂੰ ਹਸਪਤਾਲਾਂ ਉੱਤੇ ਟੇਕ ਨਾ ਰੱਖਣੀ।

ਸਚਿਨ ਗੁਪਤਾ ਲੁਧਿਆਣਾ ਵਿੱਚ 100-100 ਬਿਸਤਰਿਆਂ ਦੀਆਂ ਦੋ ਥਾਂਵਾਂ ਦੀ ਦੱਸ ਪਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇਸ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ ਨਿੱਜੀ ਹਸਪਤਾਲਾਂ ਨਾਲ ਵੀ ਸੰਪਰਕ ਕੀਤਾ ਹੋਇਆ ਹੈ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਸੀ.ਐੱਸ.ਆਰ. (ਸੋਸ਼ਲ ਕਾਰਪੋਰੇਟ ਰਿਸਪੌਂਸੀਵੀਲਿਟੀ) ਤਹਿਤ ਪੁਲਿਸ ਮੁਲਾਜ਼ਮਾਂ ਦੇ ਇਲਾਜ ਦਾ ਵਾਅਦਾ ਕਰਵਾ ਲਿਆ ਹੈ।

ਸੁਖਚੈਨ ਸਿੰਘ ਮੁਤਾਬਕ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਥਾਂ ਦੇ ਤਿਆਰ ਹੋ ਜਾਣ ਅਤੇ ਦੂਜੀ ਦੀ ਸ਼ਨਾਖ਼ਤ ਕਰ ਲਈ ਗਈ ਹੈ। ਸੰਦੀਪ ਗੋਇਲ ਨੇ ਤਾਂ ਇੱਕ ਥਾਂ ਉੱਤੇ 48 ਮੁਲਾਜ਼ਮਾਂ ਦਾ ਇਕਾਂਤਵਾਸ ਕਟਵਾ ਕੇ ਹਰ ਸਹੂਲਤ ਚਾਲੂ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ ਕਰ ਲਈ ਹੈ।

ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਾਰੇ ਅਫ਼ਸਰਾਂ ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਹਰ ਮੁਲਾਜ਼ਮ ਲਈ ਹਫ਼ਤਾਵਾਰੀ ਛੁੱਟੀ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾ ਰਹੇ ਹਨ ਤਾਂ ਜੋ ਉਹ ਤਾਜ਼ਾ ਦਮ ਅਤੇ ਤੰਦਰੁਸਤਬ ਣੇ ਰਹਿਣ।

ਇਨ੍ਹਾਂ ਹਾਲਾਤ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬ ਪੁਲਿਸ ਅਤੇ ਕੋਰੋਨਾਵਾਇਰਸ ਦੇ ਅੰਕੜੇ ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਸੁਣਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਨੇ ਪੁਲਿਸ ਅਫ਼ਸਰਾਂ ਦੀਆਂ ਮਿਸਲਾਂ ਅਤੇ ਪੜਚੋਲੀਆਂ...


...ਲਾਤਕਾਰ ਕਰਨ ਵਰਗੀਆਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਰਹੀਆਂ ਹਨ।

ਹੁਣ ਜੋ ਨਵੀਂ ਚੀਜ਼ ਹੋਈ ਹੈ, ਉਹ ਹੈ ਦਲਿਤਾਂ ਵੱਲੋਂ ਹੋ ਰਿਹਾ ਵਿਰੋਧ। ਇਨਾਂ ਅੰਦੋਲਨਾਂ ਰਾਹੀਂ ਦਲਿਤ ਇਹ ਕਹਿ ਰਹੇ ਹਨ ਕਿ ਸਭ ਕੁਝ ਹੁਣ ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਂਗ ਨਹੀਂ ਚੱਲੇਗਾ।

ਇਹ ਦਲਿਤਾਂ ਸਵੈ-ਮਾਣ ਦਾ ਮਾਮਲਾ ਹੈ। ਇਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਗਰਿਕ ਬਣਨ ਦਾ ਮਾਮਲਾ ਹੈ।

ਸਵਾਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਵਿਰੋਧ ਦੀ ਇਹ ਚੇਤਨਾ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਫੈਲ ਕਿਵੇਂ ਰਹੀ ਹੈ? ਖਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ ਉਸ ਵੇਲੇ ਜਦੋਂ ਮੇਨਸਟ੍ਰੀਮ ਮੀਡੀਆ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਦਲਿਤ ਨਾਲ ਜੁੜੀਆਂ ਖ਼ਬਰਾਂ ਦੀ ਅਣਦੇਖੀ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਫਿਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਜ਼ਰੀਏ ਨਾਲ ਖ਼ਬਰਾਂ ਨਹੀਂ ਦਿਖਾਉਂਦਾ।

ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ ਦਾ ਦੌਰ

ਦਰਅਸਲ, ਸੂਚਨਾ ਤਕਨੋਲਜੀ ... ਬਾਕੀ ਲੇਖ ਲਿਖੋ:

ਉਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਕੁਝ ਦਹਾਕੇ ਪਹਿਲਾਂ ਤੱਕ ਨਹੀਂ ਸੀ।

ਪਰ ਮੋਬਾਈਲ ਫੋਨ ਅਤੇ ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਸਾਹਮਣੇ ਇੱਕ ਮੌਕਾ ਖੋਲ੍ਹ ਦਿੱਤਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚਾਲੇ ਹੋ ਰਹੇ ਆਪਸੀ ਸੰਵਾਦ ਦੀ ਲਹਿਰ ਹੁਣ ਹੜ੍ਹ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰਨ ਕਰ ਚੁੱਕੀ ਹੈ।

ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ 'ਤੇ ਐਕਟਿਵ ਹਨ ਦਲਿਤ

ਦਲਿਤਾਂ ਦੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਵਟਸਐਪ ਗਰੁੱਪ ਲਗਾਤਾਰ ਤਮਾਮ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਜਾਣਕਾਰੀਆਂ ਸ਼ੇਅਰ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ। ਇਹ ਜਾਣਕਾਰੀਆਂ ਸਹੀ ਵੀ ਹੋ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਗ਼ਲਤ ਵੀ।

ਪਰ ਜਾਣਕਾਰੀਆਂ ਦਾ ਗ਼ਲਤ ਹੋਣਾ ਵਰਚੁਅਲ ਮੀਡੀਆ ਦੀ ਸਮੱਸਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਦਲਿਤਾਂ ਦੇ ਗਰੁੱਪਸ ਦੇ ਨਾਲ ਵੀ ਜੇਕਰ ਇਹ ਸਮੱਸਿਆ ਹੈ ਤਾਂ ਇਹ ਕੋਈ ਅਣਹੋਣੀ ਗੱਲ ਨਹੀਂ ਹੈ।

ਫੇਸਬੁੱਕ 'ਤੇ ਦਲਿਤਾਂ ਅਤੇ ਬਹੁਜਨਾਂ ਦੇ ਸੈਂਕੜੇ ਗਰੁੱਪ ਹਨ, ਜਿਸਦੀ ਮੈਂਬਰੀ ਗਿਣਤੀ ਇੱਕ ਲੱਖ ਤੋਂ ਉੱਤੇ ਹੈ, ਕਈ ਦਲਿਤ ਕਾਰਕੁੰਨਾਂ ਦੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਅਤੇ ਲੱਖਾਂ ਫੋਲੋਅਰਸ ਹਨ।

ਗੁਜਰਾਤ ਦੇ ਨੌਜਵਾਨ ਦਲਿਤ ਨੇਤਾ ਜਿਗਨੇਸ਼ ਮੇਵਾਣੀ ਤੋਂ 10 ਸਿੱਧੇ ਸਵਾਲ

ਦਲਿਤਾਂ ਦੇ ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ 'ਤੇ ਐਕਟਿਵ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅੰਦਰ ਗਰੁੱਪ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਈ ਹੈ।

ਜਿਹੜਾ ਦੁੱਖ ਪਹਿਲਾਂ ਕਿਸੇ ਇਕੱਲੇ ਦਾ ਹੁੰਦਾ ਸੀ, ਹੁਣ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪਤਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਤਾਂ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਅਤੇ ਸ਼ਾਇਦ ਲੱਖਾਂ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਦੁੱਖ ਹੈ।

ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪਤਾ ਲੱਗਿਆ ਕਿ ਉਹ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਸਮਾਜ ਸੇਵੀਆਂ ਦੀ ਜਯੰਤੀ ਦਾ ਜਸ਼ਨ ਇਕੱਲੇ ਮਨਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਜਸ਼ਨ ਤਾਂ ਲੱਖਾਂ ਲੋਕ ਮਨਾਉਂਦੇ ਹਨ।

ਸਾਂਝਾ ਸੁੱਖ, ਸਾਂਝਾ ਦੁੱਖ ਅਤੇ ਸਾਂਝੇ ਸੁਪਨਿਆਂ ਨੇ ਉਸ ਸਮੂਹ ਨੂੰ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਜੋੜ ਦਿੱਤਾ ਹੈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕੋਲ ਪਹਿਲਾਂ ਇੱਕਜੁਟ ਹੋਣ ਦੇ ਆਪਣੇ ਜ਼ਰੀਏ ਨਹੀਂ ਸੀ।

ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ ਸਮੂਹ ਮਜ਼ਬੂਤ ਹੋਣਗੇ

ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਹੋਰ ਤੇਜ਼ ਹੋਵੇਗੀ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਸ ਬਾਰੇ ਕੋਈ ਸੋਧ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ ਹੈ।

ਇਹ ਮੰਨਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿ ਪਹਿਲੇ ਪੜਾਅ ਵਿੱਚ ਸ਼ਹਿਰੀ ਇਲੀਟ ਅਤੇ ਭਾਰਤੀ ਸਮਾਜ ਦੇ ਅੱਗੇ ਵਧੇ ਹੋਏ ਹਿੱਸੇ ਨੇ ਮੋਬਾਈਲ ਫੋਨ ਅਤੇ ਇੰਟਰਨੈੱਟ ਨੂੰ ਅਪਣਾਇਆ ਹੈ।

ਹੁਣ ਇਸ ਸਮੂਹ ਦਾ ਸੂਚਨਾ ਤਕਨੋਲਜੀ ਨਾਲ ਜੁੜਨਾ ਕਾਫ਼ੀ ਹੱਦ ਤੱਕ ਪੂਰਾ ਹੋ ਚੁੱਕਿਆ ਹੈ। ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਜੇਕਰ ਇਨਫਰਮੇਸ਼ਨ ਤਕਨੋਲਜੀ ਦਾ ਵਿਸਥਾਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਹ ਵਿਸਥਾਰ ਪਿੰਡਾਂ ਅਤੇ ਕਸਬਿਆਂ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਨਾਲ ਹੀ ਇਸ ਤੋਂ ਵਾਂਝੇ ਸਮੂਹਾਂ ਵਿੱਚ ਹੋਵੇਗਾ।

ਗਿੰਨੀ ਮਾਹੀ, ਦਲਿਤ ਗਾਇਕ

ਬਜ਼ਾਰ ਦਾ ਹਿੱਤ ਜਾਣਕਾਰੀ ਤਕਨੋਲਜੀ ਦੇ ਵਿਸਥਾਰ ਵਿੱਚ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਇਸ ਗੱਲ ਦੀ ਪੂਰੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਹੈ ਕਿ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਲੋਕ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਮੋਬਾਈਲ ਅਤੇ ਇੰਟਰਨੈੱਟ ਨਾਲ ਜੁੜਨਗੇ ਅਤੇ ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ ਦਾ ਅਧਾਰ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵਧੇਗਾ।

ਬਾਜ਼ਾਰ ਅਤੇ ਪਰੰਪਰਾ ਦੀ ਇਸ ਲੜਾਈ ਵਿੱਚ ਬਾਜ਼ਾਰ ਨੂੰ ਤਰਜ਼ੀਹ ਮਿਲੀ ਹੈ। ਬਜ਼ਾਰ ਵਿੱਚ ਉਂਝ ਵੀ ਲਚੀਲਾਪਨ ਹੈ ਅਤੇ ਲੋੜ ਪੈਣ 'ਤੇ ਉਹ ਪਰੰਪਰਾ ਨੂੰ ਖ਼ਰੀਦ ਲਵੇਗਾ।

ਅਜਿਹੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਸਮੂਹ ਮਜ਼ਬੂਤ...


...ਲਾਦੇਵੀ ਦੀ ਮਾਂ ਗਿਰਜਾਬਾਈ ਨੇ ਹੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਪਾਲਨ ਪੋਸ਼ਣ ਕੀਤਾ।

1950 ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੇ ਸਮੇਂ 'ਚ ਕਮਲਾਦੇਵੀ ਨੇ ਭਾਰਤੀ ਲੋਕ-ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਅਤੇ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਕਲਾਵਾਂ ਨੂੰ ਮੁੜ ਸੁਰਜੀਤ ਕਰਨ ਲਈ ਆਪਣਾ ਧਿਆਨ ਕੇਂਦਰਤ ਕੀਤਾ

ਹਾਲਾਂਕਿ 19ਵੀਂ ਸਦੀ 'ਚ ਕੁੜੀਆਂ ਲਈ ਸਕੂਲੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਦੀ ਕੋਈ ਵਿਵਸਥਾ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਫਿਰ ਵੀ ਗਿਰਜਾਬਾਈ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਲਈ ਘਰ 'ਚ ਹੀ ਪੰਡਿਤਾਂ ਨੂੰ ਬੁਲਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ।

ਪਤੀ ਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਗਿਰਜਾਬਾਈ ਨੇ ਸਮਾਜ ਦੇ ਦਬਾਅ ਕਾਰਨ ਕਮਲਾਦੇਵੀ ਦਾ 11 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ 'ਚ ਹੀ ਵਿਆਹ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।

ਪਰ ਵਿਆਹ ਤੋਂ ਇੱਕ-ਡੇਢ ਸਾਲ ਬਾਅਦ ਹੀ ਉਸ ਦੇ ਪਤੀ ਦੀ ਵੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ।

ਭਾਵੇਂ ਕਿ ਗਿਰਜਾਬਾਈ ਨੇ ਆਪਣੀ ਧੀ ਦ... ਬਾਕੀ ਲੇਖ ਲਿਖੋ:

ਮ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ ਸੀ।

ਪਰ ਇਸ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਉਹ ਗਾਂਧੀ ਤੋਂ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਸੀ।

ਕਮਲਾਦੇਵੀ ਨੇ ਆਜ਼ਾਦੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦਸਤਕਾਰੀ ਪ੍ਰੰਪਰਾਵਾਂ ਨੂੰ ਸਥਾਪਤ ਕਰਨ 'ਚ ਅਹਿਮ ਭੂਮਿਕਾ ਅਦਾ ਕੀਤੀ

1920 ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ 'ਚ ਹੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸਿਆਸਤ ਪ੍ਰਤੀ ਰੁਝਾਨ ਸਾਫ਼ ਦਿਖਾਈ ਦੇ ਰਿਹਾ ਸੀ।

ਜਦੋਂ 1923 'ਚ ਗਾਂਧੀ ਨੇ ਅਸਹਿਯੋਗ ਅੰਦੋਲਨ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ ਸੀ, ਉਸ ਸਮੇਂ ਕਮਲਾਦੇਵੀ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਨਾਲ ਲੰਡਨ 'ਚ ਸੀ।

ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਵਾਪਸ ਭਾਰਤ ਆਉਣ ਦਾ ਅਹਿਮ ਫ਼ੈਸਲਾ ਲਿਆ ਅਤੇ ਕਾਂਗਰਸ ਸੇਵਾ ਦਲ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਬਣ ਗਈ।

ਇੰਦਰਜੀਤ ਕੌਰ : '47 ਦੀ ਵੰਡ ਵੇਲੇ ਉੱਜੜਿਆਂ ਦਾ ਸਹਾਰਾ ਬਣਨ ਵਾਲੀ ਬੀਬੀ

ਮਾਰਗੇਟ ਕਜ਼ਨਸ ਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵ

ਸਾਲ 1926 'ਚ ਕਮਲਾਦੇਵੀ ਦੀ ਮਾਰਗੇਟ ਕਜ਼ਨਸ ਨਾਲ ਅਹਿਮ ਮੁਲਾਕਾਤ ਹੋਈ।

ਮਾਰਗੇਟ ਆਇਰਲੈਂਡ ਦੀ ਇੱਕ ਮਹਿਲਾਵਾਦੀ ਆਗੂ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਹੀ ਆਲ ਇੰਡੀਆ ਮਹਿਲਾ ਕਾਨਫਰੰਸ ਦਾ ਗਠਨ ਕੀਤਾ ਸੀ ਅਤੇ ਕਮਲਾਦੇਵੀ ਇਸ ਸੰਸਥਾ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਜਨਰਲ ਸਕੱਤਰ ਚੁਣੀ ਗਈ ਸੀ।

ਮਾਰਗੇਟ ਵੱਲੋਂ ਮਿਲੇ ਸਾਥ ਅਤੇ ਉਤਸ਼ਾਹ ਨਾਲ ਕਮਲਾਦੇਵੀ ਨੇ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਕਦਮ ਚੁੱਕਿਆ, ਜਿਸ ਨੇ ਕਿ ਭਾਰਤੀ ਰਾਜਨੀਤੀ 'ਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਵਿਲੱਖਣ ਥਾਂ ਦਿੱਤੀ।

ਸਾਲ 1926 'ਚ ਕਮਲਾਦੇਵੀ ਦੀ ਮਾਰਗੇਟ ਕਜ਼ਨਸ ਨਾਲ ਅਹਿਮ ਮੁਲਾਕਾਤ ਹੋਈ

ਮਦਰਾਸ ਅਤੇ ਬੰਬੇ ਪ੍ਰੈਜ਼ੀਡੈਂਸੀ 'ਚ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਵੋਟ ਪਾਉਣ ਦਾ ਅਧਿਕਾਰ ਹਾਸਲ ਹੋਇਆ। ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਵੋਟ ਪਾਉਣ ਦਾ ਅਧਿਕਾਰ ਤਾਂ ਭਾਵੇਂ ਮਿਲ ਗਿਆ ਸੀ ਪਰ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਚੋਣਾਂ ਲਈ ਉਹ ਬਤੌਰ ਉਮੀਦਵਾਰ ਖੜ੍ਹੀਆ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦੀਆਂ ਸਨ।

ਸਾਲ 1926 'ਚ ਉਸ ਸਮੇਂ ਦੇ ਮਦਰਾਸ ਸੂਬਾਈ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਲਈ ਚੋਣਾਂ ਹੋਈਆਂ। ਚੋਣਾਂ ਤੋਂ ਠੀਕ ਪਹਿਲਾਂ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਚੋਣ ਮੈਦਾਨ 'ਚ ਉਤਰਨ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਮਿਲੀ ਅਤੇ ਮਾਰਗੇਟ ਤੋਂ ਮਾਰਗਦਰਸ਼ਨ ਹਾਸਲ ਕਰਕੇ ਕਮਲਾਦੇਵੀ ਨੇ ਚੋਣ ਲੜੀ।

ਲੇਖਿਕਾ ਰੀਨਾ ਨੰਦਾ ਆਪਣੀ ਕਿਤਾਬ 'ਕਮਲਾਦੇਵੀ ਚੱਟੋਪਾਧਿਆਏ ਅ ਬਾਇਓਗ੍ਰਾਫੀ' 'ਚ ਲਿਖਦੀ ਹੈ ਕਿ ਚੋਣਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਚਾਰ ਲਈ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਸਮਾਂ ਬਾਕੀ ਸੀ ਅਤੇ ਕਮਲਾਦੇਵੀ ਅਜੇ ਤੱਕ ਮਤਦਾਤਾ ਵੱਜੋਂ ਵੀ ਰਜਿਸਟਰਡ ਨਹੀਂ ਸੀ।

ਬਹੁਤ ਹੀ ਜਲਦਬਾਜ਼ੀ ਵਿੱਚ ਚੋਣ ਪ੍ਰਚਾਰ ਦੀਆਂ ਤਿਆਰੀਆਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ। ਮਾਰਗੇਟ ਨੇ ਮਹਿਲਾ ਕਾਰਕੁੰਨਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਸਮੂਹ ਬਣਾਇਆ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਚੋਣ ਪ੍ਰਚਾਰ 'ਤੇ ਲਗਾ ਦਿੱਤਾ। ਕਮਲਾਦੇਵੀ ਦੇ ਪਤੀ ਹਰਿੰਦਰਨਾਥ ਨੇ ਆਪਣੇ ਨਾਟਕਾਂ ਅਤੇ ਦੇਸ਼ ਭਗਤੀ ਦੇ ਗੀਤਾਂ ਰਾਹੀਂ ਚੋਣ ਪ੍ਰਚਾਰ ਕੀਤਾ।

ਇਹ ਵੀ ਦੇਖੋ- ਪਰਦਾ ਪ੍ਰਥਾ ਖਿਲਾਫ਼ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਲਾਮਬੰਦ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਇੱਕ ਔਰਤ ਦੀ ਕਹਾਣੀ:

ਚੋਣਾਂ ਦੌਰਾਨ ਆਖਰੀ ਸਮੇਂ ਚੋਣ ਮੈਦਾਨ 'ਚ ਨਿਤਰੀ ਕਮਲਾਦੇਵੀ ਨੂੰ ਭਾਵੇਂ ਹਾਰ ਦਾ ਮੂੰਹ ਦੇਖਣਾ ਪਿਆ ਪਰ ਆਪਣੀ ਇਸ ਪਹਿਲ ਕਾਰਨ ਉਹ ਚੋਣ ਲੜਣ ਵਾਲੀ ਪਹਿਲੀ ਮਹਿਲਾ ਬਣੀ।

ਕਮਲਾਦੇਵੀ ਦੀ ਇਸ ਪਹਿਲ ਸਦਕਾ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਅਹੁਦਿਆਂ 'ਤੇ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਭਾਗੀਦਾਰੀ ਦਾ ਦਰਵਾਜ਼ਾ ਖੁੱਲ੍ਹ ਗਿਆ ਸੀ।

ਕਮਲਾਦੇਵੀ ਦਾ ਸਿਆਸੀ ਸਫ਼ਰ

ਇੰਨ੍ਹਾਂ ਚੋਣਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ...


...ਲਾਹ ਨਾਲ ਸੰਸਦ ਵਿੱਚ ਕਾਨੂੰਨ ਦਾ ਨਵਾਂ ਸਰੂਪ ਤਿਆਰ ਕਰਵਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।

ਜਗਤਾਰ ਸਿੰਘ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਮੌਜੂਦਾ ਖੇਤੀ ਕਾਨੂੰਨਾਂ ਦਾ ਸਰੂਪ ਟਰੇਡ ਫੋਕਸ ਹੈ ਕਿਸਾਨ ਫੋਕਸ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਸੁਧਾਰ ਤਾਂ ਹੋਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਉਹ ਕਿਸਾਨ ਪੱਖੀ ਹੋਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ ਨਾ ਕਿ ਟਰੇਡ ਪੱਖੀ।

ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ

ਪ੍ਰਸਤਾਵ ਨਾਲ ਜਿੱਥੇ ਕਿਸਾਨਾਂ ਦੀ ਫਸਲ ਦੀ ਖ਼ਰੀਦ ਐੱਮਐੱਸਪੀ ਉੱਤੇ ਹੋ ਸਕੇਗੀ ਉੱਥੇ ਕੇਂਦਰੀ ਕਾਨੂੰਨਾਂ ਦੇ ਖ਼ਦਸ਼ੇ ਵੀ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਣਗੇ

ਹੱਲ ਦਾ ਦੂਜਾ ਰਾਹ :

ਭਾਰਤੀ ਜਨਤਾ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਅੰਦਰਲੇ ਉੱਚ-ਪੱਧਰੀ ਸੂਤਰ ਦਾਅਵਾ ਕਰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਕਿਸਾਨ ਮਸਲੇ ਦਾ ਹੱਲ ਛੇਤੀ ਹੀ ਕਰ ਲਿਆ ਜਾਵੇਗਾ।

ਸਰਕਾਰੀ ਹਲਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਜਿਨ੍ਹਾ... ਬਾਕੀ ਲੇਖ ਲਿਖੋ:

ਦਾ ਹੈ।

ਖੇਤੀ ਅਤੇ ਆਰਥਿਕ ਮਾਹਰ ਦਵਿੰਦਰ ਸ਼ਰਮਾ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਰਾਜੀਵ ਗਾਂਧੀ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਮੀਡੀਆ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਕਾਨੂੰਨ ਵਾਪਸ ਲਿਆ ਸੀ

ਵਿਚਕਾਰਲਾ ਰਸਤਾ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ

ਉੱਘੇ ਖੇਤੀ ਮਾਹਰ ਦਵਿੰਦਰ ਸ਼ਰਮਾ ਕਿਸਾਨਾਂ ਦੀ ਮੰਗ ਅਤੇ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਸਟੈਂਡ ਬਾਰੇ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, ''ਮੈਂ ਵਿਚਕਾਰਲਾ ਰਸਤਾ ਕੱਢਣ ਦੇ ਪੱਖ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਹਾਂ। ਕਿਸਾਨਾਂ ਦੀਆਂ ਮੰਗਾਂ ਨੂੰ ਵੱਡੇ ਪਰਿਪੇਖ ਵਿੱਚ ਸਮਝਣ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ।"

ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਕਿਸਾਨਾਂ ਲਈ ਹਰਿਆਣਾ ਦੇ ਲੋਕ ਕਿਵੇਂ ਕਰ ਰਹੇ ਦੁੱਧ ਤੇ ਲੱਸੀ ਦੀ ਸੇਵਾ

ਕਿਸਾਨ ਯੂਨੀਅਨ ਆਗੂ ਦਰਸ਼ਨ ਪਾਲ

ਅਗਲੀ ਕੀ ਹੈ ਕਿਸਾਨਾਂ ਦੀ ਅਗਲੀ ਰਣਨੀਤੀ

ਬੀਬੀਸੀ ਪੱਤਰਕਾਰ ਅਰਵਿੰਦ ਛਾਬੜਾ ਮੁਤਾਬਕ ਸਰਕਾਰ ਨਾਲ ਗੱਲਬਾਤ ਦੇ ਅਗਲੇ ਗੇੜ ਤੋਂ ਇਕ ਦਿਨ ਪਹਿਲਾਂ, ਕਿਸਾਨਾਂ ਨੇ ਆਪਣਾ ਅੰਦੋਲਨ ਹੋਰ ਤੇਜ਼ ਕਰਨ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਲਿਆ ਹੈ।

ਕਿਸਾਨਾਂ ਨੇ ਜਿੱਥੇ ਸ਼ਾਂਤਮਈ ਅੰਦੋਲਨ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਵਧਾਉਣਾ ਹੈ ਉੱਥੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਨਿਰਾਸ਼ਾ ਨਾ ਆਵੇ ਇਸ ਦਾ ਵੀ ਖ਼ਿਆਲ ਰੱਖਣਾ ਹੈ।

ਇਸ ਲਈ ਕਿਸਾਨ ਯੂਨੀਅਨ ਨੇ 7 ਜਨਵਰੀ ਤੋਂ 26 ਜਨਵਰੀ ਤੱਕ ਲਗਾਤਾਰ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਾਂ ਦਾ ਐਲਾਨ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ  ਹੈ।

ਕਿਸਾਨ ਯੂਨੀਅਨ ਦੇ ਆਗੂ ਡਾ਼ ਦਰਸ਼ਨ ਪਾਲ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ-

ਖੇਤੀ ਬਿੱਲ: ‘ਕਿਸਾਨਾਂ ਦੇ ਖਾਤਮੇ ਦਾ ਰਾਹ ਤਿਆਰ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ’ — ਸੁੱਚਾ ਸਿੰਘ ਗਿੱਲ

ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ -ਨਾਲ 7 ਜਨਵਰੀ ਤੋਂ 21 ਜਨਵਰੀ ਤੱਕ ਦੇਸ ਭਰ ਵਿੱਚ ਰੈਲੀਆਂ, ਧਰਨੇ ਕਰਕੇ ਜਨ ਜਾਗ੍ਰਿਤੀ ਮੁਹਿੰਮ ਚਲਾਈ ਜਾਵੇਗੀ।

ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ:

ਇਹ ਵੀਡੀਓ ਵੀ ਦੇਖੋ:

(ਬੀਬੀਸੀ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਲ FACEBOOK, INSTAGRAM, TWITTERਅਤੇ YouTube 'ਤੇ ਜੁੜੋ।)


...ਲਿਆ ਇੱਕ ਉੱਚ ਜਾਤੀ ਨਾਲ ਸਬੰਧ ਰੱਖਦੀ ਸੀ। ਉਹ 38 ਸਾਲਾ ਧਨਵਾਨ ਅਤੇ ਟੈਕਸੀ ਆਪਰੇਟਰ ਦੀ ਧੀ ਸੀ ਅਤੇ ਛੋਟੇ ਸ਼ਹਿਰ ਪਲਾਨੀ ਵਿੱਚ ਦੋ ਮੰਜ਼ਿਲਾ ਮਕਾਨ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੀ ਸੀ।

ਜਦੋਂ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਮਾਪਿਆ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਹ ਏਅਰਹੋਸਟੇਸ ਬਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ ਮਨ੍ਹਾਂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਛੋਟੀਆਂ ਛੋਟੀਆਂ ਸਕਰਟਾਂ ਪਾਉਣੀਆਂ ਪੈਣਗੀਆਂ।

'ਗੋਰੇ ਰੰਗ ਦੇ ਦੇਵੀ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨਾਲ ਮੈਂ ਕਿਵੇਂ ਜੁੜਾਂ?'

#HerChoice: 'ਜਦੋਂ ਮੈਨੂੰ ਪਤਾ ਲੱਗਿਆ ਮੇਰਾ ਪਤੀ ਨਾ-ਮਰਦ ਹੈ'

ਇਸਲਾਮ ਕਬੂਲ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਪਹਿਲੀ ਔਰਤ ਕੌਣ ਸੀ?

ਜਦੋਂ ਕੌਸਲਿਆ ਨੇ ਸਾਲ 2014 'ਚ ਆਪਣੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਖ਼ਤਮ ਕੀਤੀ ਤਾਂ ਉਸ ਦੇ ਮਾਤਾ ਪਿਤਾ ਉਸ ਨੂੰ... ਬਾਕੀ ਲੇਖ ਲਿਖੋ:

015 ਵਿੱਚ ਬੱਸ ਕੰਡਕਟਰ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਗੱਲ ਕਰਦਿਆਂ ਦੇਖ ਲਿਆ ਅਤੇ ਉਸ ਨੇ ਕੌਸਲਿਆ ਦੀ ਮਾਂ ਨੂੰ ਦੱਸ ਦਿੱਤਾ।

ਉਸੇ ਦਿਨ ਹੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕੌਸਲਿਆ ਦਾ ਫੋਨ ਖੋਹ ਲਿਆ ਅਤੇ ਸ਼ੰਕਰ ਨੂੰ ਚਿਤਾਵਨੀ ਦਿੱਤੀ ਕਿ ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਬੇਟੀ ਤੋਂ ਦੂਰ ਰਹੇ।

ਉਸ ਦੇ ਮਾਤਾ ਪਿਤਾ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਡਰਾਇਆ ਕਿ ਸ਼ੰਕਰ ਉਸ ਨੂੰ "ਗਰਭਵਤੀ ਕਰ ਦੇਵੇਗਾ ਅਤੇ ਭੱਜ ਜਾਵੇਗਾ।"

ਉਹ ਸਾਰੀ ਰਾਤ ਰੌਂਦੀ ਰਹੀ ਅਤੇ ਅਗਲੇ ਉਠੀ ਤਾਂ ਦੇਖਿਆ ਕਿ ਘਰ 'ਚ ਕੋਈ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਆਪਣਾ ਫੋਨ ਲੱਭਿਆ ਅਤੇ ਸ਼ੰਕਰ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਮਾਪਿਆਂ ਨਾਲ ਹੋਈ ਲੜਾਈ ਬਾਰੇ ਦੱਸਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਸ਼ੰਕਰ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ ਕਿ ਕੀ ਉਸ ਦਾ ਮਨਸ਼ਾ ਉਸ ਨੂੰ ਗਰਭਵਤੀ ਕਰਕੇ ਭੱਜਣ ਦੀ ਸੀ?

ਸ਼ੰਕਰ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਜੇਕਰ ਤੈਨੂੰ ਅਜਿਹਾ ਲਗਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਆਪਾਂ ਹੁਣੇ ਭੱਜ ਜਾਂਦੇ ਹਾਂ ਤੇ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾ ਲੈਂਦੇ ਹਾਂ।"

ਕੌਸਲਿਆ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸਾਮਾਨ ਬੈਗ 'ਚ ਪਾਇਆ ਅਤੇ ਘਰ ਛੱਡ ਕੇ ਲੋਕਲ ਬੱਸ ਅੱਡੇ ਵੱਲ ਚਲੀ ਗਈ। ਅਗਲੇ ਦਿਨ 12 ਜੁਲਾਈ 2015 ਨੂੰ ਉਹ ਮੰਦਿਰ ਗਏ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾ ਲਿਆ।

ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਹ ਸਥਾਨਕ ਪੁਲਿਸ ਸਟੇਸ਼ਨ ਗਏ ਅਤੇ ਰਿਪੋਰਟ ਦਰਜ ਕਰਵਾਈ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਵਿਆਹ ਅੰਤਰਜਾਤੀ ਹੈ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪੁਲਿਸ ਸੁਰੱਖਿਆ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।

ਤਾਮਿਲ ਨਾਡੂ ਵਿੱਚ ਦਲਿਤ ਅਤੇ ਕਬਾਇਲੀ ਲੋਕ ਜਾਤੀ ਹਿੰਸਾ ਦੇ ਸ਼ਿਕਾਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਉੱਥੇ ਇੱਕ ਸਾਲ ਵਿੱਚ ਇਨ੍ਹਾਂ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ 1700 ਤੋਂ ਵੱਧ ਕੇਸ ਦਰਜ ਹੋਏ ਹਨ।

VLOG-ਪਾਕਿਸਤਾਨ 'ਚ ਬਹੁਗਿਣਤੀ ਪੰਜਾਬੀਆਂ ਨੇ ਮਾਂ ਬੋਲੀ ਕਿਉਂ ਛੱਡੀ?

VLOG: ਕੀ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਅਜੋਕੇ ਮੌਲਵੀ ਇੱਕ ਮੁਕੰਮਲ ਪੈਕੇਜ ਹਨ?

ਇਸ਼ਤਿਹਾਰ: 'ਇੱਕ ਆਦਮੀ ਜੋ ਮੈਨੂੰ ਗਰਭਵਤੀ ਕਰ ਸਕੇ'

ਕੌਸਲਿਆ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਅਗਲੇ 8 ਮਹੀਨੇ ਉਸ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੇ ਬਿਹਤਰੀਨ ਦਿਨ ਸਨ। ਉਹ ਸ਼ੰਕਰ ਦੇ ਘਰ ਚਲੀ ਗਈ ਸੀ। ਉਥੇ ਉਹ ਸ਼ੰਕਰ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਨਾਲ ਰਹਿ ਰਹੀ ਸੀ।

ਉਹ ਕਾਲਜ ਛੱਡ ਕੇ 5000 ਰੁਪਏ ਦੀ ਤਨਖ਼ਾਹ 'ਤੇ ਸੇਲਜ਼ਗਰਲ ਦੀ ਨੌਕਰੀ ਕਰਨ ਲੱਗੀ।

ਕੌਸਲਿਆ ਦੇ ਮਾਪਿਆਂ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵੱਖ ਕਰਨ ਲਈ ਪੂਰੀ ਵਾਹ ਲਾ ਦਿੱਤੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਪੁਲਿਸ ਨੂੰ ਸ਼ਿਕਾਇਤ ਦਰਜ ਕਰਵਾਈ ਕਿ ਸ਼ੰਕਰ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਬੇਟੀ ਨੂੰ ਅਗਵਾ ਕਰ ਲਿਆ ਹੈ।

ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸ਼ੰਕਰ ਨੂੰ ਵੀ ਕੌਸਲਿਆ ਨੂੰ ਛੱਡਣ ਲਈ ਵੱਡੀ ਰਕਮ ਦਾ ਲਾਲਚ ਦਿੱਤਾ।

ਕੌਸਲਿਆ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਸ਼ੰਕਰ ਦੇ ਕਤਲ ਤੋਂ ਇੱਕ ਹਫ਼ਤੇ ਬਾਅਦ ਵੀ ਉਸ ਦੇ ਮਾਪਿਆਂ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਘਰ ਵਾਪਸ ਆਉਣ ਲਈ ਕਿਹਾ ਪਰ ਉਸ ਨੇ ਮਨ੍ਹਾਂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।

'ਅਸੀਂ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਨਹੀਂ'

ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਕਿਹਾ, "ਜੇਕਰ ਅੱਜ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਤੈਨੂੰ ਕੁਝ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਅਸੀਂ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਨਹੀਂ ਹੋਵਾਂਗੇ।"

ਪੁਲਿਸ ਨੇ ਪਤਾ ਲਗਾਇਆ ਕਿ ਕੌਸਲਿਆ ਦੇ ਪਿਤਾ ਨੇ 5 ਬੰਦਿਆਂ ਨੂੰ 50 ਹਜ਼ਾਰ ਰੁਪਏ ਧੀ ਅਤੇ ਜਵਾਈ ਨੂੰ ਦਿਨ ਦਿਹਾੜੇ ਮਾਰਨ ਲਈ ਫਿਰੌਤੀ ਦਿੱਤੀ, ਤਾਂ ਜੋ "ਜਨਤਕ ਤੌਰ 'ਤੇ" ਇਹ ਸੰਦੇਸ਼ ਜਾਵੇ ਕਿ ਅੰਤਰ ਜਾਤੀ ਵਿਆਹ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਦਾ ਕੀ...