मेरी ८४ वर्षीया सासूको शरीरमा अक्सिजनको मात्रा घटेकाले भक्तपुरस्थित अस्पताल लगियो। उहाँलाई निमोनिया भइसकेको रहेछ।

अस्पतालमा शय्या पाउन पनि निकै मेहनत गर्नुपर्‍यो, कृत्रिम अक्सिजन दिनुपर्‍यो। तर अक्सिजनको अभाव भएकाले त्यो अस्पतालले 'हामी सक्दैनौँ' भन्यो।

अहिले बल्लबल्ल चाँगुनारायणस्थित एउटा नयाँ अस्पतालमा ल्याएका छौँ। म र मेरी जेठानी आफू पनि औषधि खाँदै सासूको स्याहारमा खटेका छौँ। अहिले उहाँको स्थिति सुधारोन्मुख छ।

बिरामी आफैँ कुरुवा बनेका छौँ। अघिपछिको जस्तो अरूको सहयोग पनि नपाइने यो कस्तो पीडादायक अवस्था हो!

अस्पताल र बिरामीहरूको अवस्था देख्दा कहिलेकाहीँ त रुन मन लाग्छ। तर भावुक भए पनि हामीले संयम गुमाएका छैनौँ।

कोरोनाभाइरस सङ्क्रमण जटिल भएको वा नभएको छुट्टाउने चार सङ्केत

घरमा हुँदा

सासूलाई अस्पताल ल्याउनुअघि म कहिले आफ्नो निधार छाम्थेँ त कहिले अरूको। घरमा चारवटा थर्मोमिटर थिए। नौ जनाको ज्वरो नाप्न पालो कुर्नुपर्थ्यो।

त्यसैले निधार छामेर ज्वरोको अनुमान लगाउने बानी पर्‍यो। बिहान सबेरै सबैको लागि गुर्जो हालेर पकाएको पानी दिइन्थ्यो।

कसैलाई कालो चिया, कसैलाई दूध हालेको, कसैल... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

ाई दूध मात्रै। सिटामोल खाएर पनि ज्वरो आइरहेकाहरू तीन जनालाई तीनवटा कोठामा अलग्ग राखिएको थियो।

खाना र पानी पनि त्यहीँ लगेर दिइन्थ्यो। शरीरमा अक्सिजनको मात्रा र ज्वरोको मापन पनि बेलाबेलामा गरिन्थ्यो।

बाँकीको खान्की भने साबिककै जस्तो थियो। सबै जनाले मल्टिभिटामिन सेवन गरियो। आराम गर्न जोड दिइयो।

कसैलाई असहज भएको छ कि भनी संवेदनशील बनेका थियौँ। 'ज्वरो आइहाले सिटामोल खाने है' भनी संयुक्त सहमति गरेका थियौँ। सिटामोल र भिटामिनको बक्सा नै ल्याएर राखेका छौँ।

केही दिनपछि खानाको स्वाद बिस्तारै कम हुन थाल्यो। तरकारीमा मसला अलि बढाउन थाल्यौँ। जसरी हुन्छ यो कोभिड-१९ लाई पराजित गर्नु पर्छ भन्ने भावना हामीमा थियो।

कस्ता सावधानी

कोभिडको पहिलो लहरमा सङ्क्रमित हुँदाको पीडा बिर्सन नपाउँदै दोस्रो लहरको कोभिडले फेरि गाँज्यो हामीलाई।

बजार जाँदा होस् वा ब्याङ्कमा जाँदा होस् मास्कको प्रयोग छाडेका थिएनौँ। भोजभतेर र ठूला भेटघाट लगभग सबै बहिष्कार गर्‍यौँ।

खानपानमा विशेष सजगता अपनाएकै थियौँ। खोप पनि एक एक डोज लगभग सबैले लगाएका थियौँ।

हामीलाई हतपत कोभिडले छुन सक्दैन जस्तो लागेको थियो। तर सबै जना सङ्क्रमित भयौँ।

चिन्ताका विषय

घरभरिको मान्छे सङ्क्रमित भन्दा जोकोही आत्तिने रहेछन्। सुरुमा हामी पनि अत्तालियौँ।

कोही रक्तचापका बिरामी, कसैलाई थाइराइडको समस्या। मधुमेह भएका र हुन लागेका सदस्य पनि छन्। तलमाथि होला भन्ने चिन्ता सबैलाई रह्यो।

चालीस वर्षमुनिकालाई पनि कोभिड-१९ ले नराम्रो गरेको खबर पढिरहेका छौँ।

हिजो वृद्धवृद्धालाई विशेष ध्यान दिनुपर्छ भन्ने थियो। आज सबैलाई ख्याल गर्नुपर्ने दिन आएको छ।

वृद्धा सासूलाई गम्भीर लक्षण देखियो।  सत्र र छ वर्षका बाबुहरूबारे पनि चिन्ता लाग्छ।

आत्मबल

मलाई गत वर्ष पनि सङ्क्रमण भएको थियो। त्यति बेला ज्वरोले नछोडेसम्म मैले आफूलाई निकै लाचार पाएकी थिएँ। घरमै एकान्तवासमा रहँदा कष्टकर समय बिताएकी थिएँ। स्वाद हरायो, गन्ध हरायो, खोकीले सास फेर्ने मुस्किल बनायो।

शरीरमा अक्सिजनको मात्रा ९० मुनि पुर्‍यायो। आइसोलेशनमा बस्दा सँगै नहुनुको चिन्ता हुँदो रहेछ। आफूलाई केही भइहाल्ला कि भन्ने अर्को चिन्ता पनि हुने रहेछ। विभिन्न किसिमका चिन्ताले अरुचि‚ अनिद्रा गराउने रहेछ।

यी सबै परिस्थितिसँग लड्न मेरो परिवारले सधैँ हौसला दिएको थियो। कोठाबाहिरबाट‚ मेसिन्जरबाट‚ फोन नै गरेर पनि कोरोनाभाइरससँग लड्न हिम्मत...


मेरो इच्छा पूरा भइरहेको थियो। त्यसैले म प्रसन्न थिएँ। त्यो अनुभव एक हप्तासम्म मेरो मस्तिष्कमा रहिरह्यो।

म बेग्लै संसारमा भएको जस्तो अनुभव भइरहेको थियो। नहोस् पनि किन?

अहिलेसम्म मेरो बिहे भएको छैन। मेरो गृहनगर गुजरातमा पुरुषको तुलनामा महिलाको सङ्ख्या कम छ।

इज्जत

महिला र पुरुषको जनसङ्ख्याको असन्तुलनको खाल्डोले मजस्ता कैयौँ युवालाई बिहेबाट वञ्चित तुल्याएको छ।

मेरा आमाबुवाले थरीथरीका कुरा सुन्नुपर्छ। उदाहरणका लागि यदि तपाईँका छोरा सरकारी जागिरे भएको भए कुरा अर्कै हुन्थ्यो।

निजी कम्पनीको जागिरको के भरोसा? अनि तपाईँहरूको जग्गा पनि त धेरै छैन।

त्यतिबेला मेरो मासिक तलब आठ हजार भारु थियो। म घरको जेठो छोरा थिएँ र मेरो बिहे हुन सकिरहेको थिएन।

मलाई लाग्थ्यो कतै बिहेको टुङ्गो लागिदिए समाजमा हाम्रो इज्जत जोगिहाल्थ्यो कि।

हामी चारजना साथी थियौँ र प्रायः नजिकको सहरमा रक्सी खान जान्थ्यौँ। सम्भवत: त्यो दिन साथीले मेरो तनाव महसुस गरेको हुनुपर्छ।

गिलासमा रक्सी हाल्दै उसले भन्यो, "किन यति तनाव लिन्छौ? तिमीले बिहे गरिहाल्यौ भने पनि यति मज्जा लिन सक्दैनौ। दुनियाँ रङ्गीन छ, मज्जा लिऊ। ल जाऊँ।"

म ... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

तनावमा थिएँ। तर साथीले पटक पटक आग्रह गरेपछि अन्ततः हामी एउटा होटल गयौँ।

सजिलो

मैले कैयौँ नीला चलचित्र हेरेको थिएँ। तर वास्तविक जिन्दगीमा कुनै महिलाको सम्पर्कमा गएको त्यो पहिलो पटक थियो।

त्यसपछि त होटल जाने बानी बस्यो । पाँच वर्षसम्म यो क्रम चलिरह्यो। आफूलाई आनन्द दिलाउने त्यो एउटा सजिलो बाटो थियो।

तर एक दिन त्यो कुरा मेरो बुवाको कानसम्म पुग्यो। उहाँको रिस उत्कर्षमा पुग्यो। बुवाले हात उठाउन सकिरहनुभएको थिएन, अतः कराएर आफूलाई शान्त पार्ने प्रयास गरिरहनुभएको थियो।

"तिमीलाई लाज लागेन त्यस्तो गर्दा? आफ्नी आमा र दिदीको बारेमा त एकचोटि सोचेको भए हुन्थ्यो।"

आमा र दिदी रोइरहनुभएको थियो। भिनाजुको परिवारलाई पनि यो कुरा थाहा भयो।

साथीहरूले मलाई रक्सी खुवाएर होटल लगेका थिए र बेहोसीमा के के भयो त्यो थाहा भएन भनेर मैले सफाइ दिएँ। अनि परिवारसँग माफी पनि मागेँ।

उसो भए यति वर्षसम्म त्यो गल्ती किन दोहोर्‍याइरह्यौ त?

बुवाको यो प्रश्नको उत्तर मसँग थिएन। दिदी र भिनाजु पनि कराइरहनुभएको थियो।

उहाँहरूको कुरा सुनेर यस्तो लागिरहेको थियो मानौँ मैले कसैको हत्या जस्तो ठूलो अपराध गरेको छु।

दुई दिनसम्म बुवा मसँग बोल्नुभएन। तेस्रो दिन उहाँले भन्नुभयो, "एक विधवासँग तेरो बिहेको लागि प्रस्ताव आएको छ। पाँच वर्षको छोरा छ र महिला राम्रो परिवारकी हुन्।"

"महिलाका बुवालाई तिम्रा करतुतबारे थाहा छ, तर बिहेका लागि तयार छन्। तिमी पनि ३१ वर्षको भइसक्यौ। यो प्रस्तावलाई स्वीकार गरिदेऊ।"

"तिमी पनि अहिले त राम्रै कमाउँछौ। गृहस्थी जीवन थालिहाल, खुसी रहन्छौ।"

असन्तुष्ट

तर मलाई त कोही अरू नै मन परिसकेको थियो। उनी त्यही होटलमा काम गर्थिन्, जहाँ म यौनकर्मीका लागि जाने गर्थेँ।

उनी होटलमा हाउस-किपिङ अर्थात् सरसफाइ लगायतका काम गर्थिन्। पैसा थोरै कमाउँथिन्।

तर उनीमा एउटा कुरा थियो, उनी हाँस्दा साह्रै राम्री देखिन्थिन्।

तर मेरो कृत्यलाई लिएर असन्तुष्ट थिइन्। मसँग बिहे गर्न उनले अस्वीकार गरिन्।

उनले अरू कसैसँग बिहे गरेपछि मलाई ठूलो पीडा भयो। म अधुरो अधुरो लाग्न थालेँ।

त्यो अधुरोपन थियो कसैको साथको जसले मेरो भावनालाई बुझोस् र मलाई जीवनभरि साथ देओस्।

वैवाहिक जीवनको कमी मलाई खट्किन थाल्यो। मेरो बिहे नभएको कारण परिवारलाई पनि समाजमा गाह्रो भइरहेको थियो। अतः मैले घर छाडेँ।

मेरो बिहेलाई लिएर प्रश्न ज्यूँको त्यूँ थियो र घरका सबैजना तनावमा...


मेल पत्रिकाका अनुसार राजकुमार ह्यारीले इन्स्टाग्राममा तस्बिर खिचिएको हात्तीका पछाडिका खुट्टा बाँधिएको नखुलाएको जनाएको छ

ह्यारीले सामाजिक सञ्जालमा हालेका तस्बिरमा ती वन्यजन्तुलाई लट्ठ्याइएको र हात्तीलाई बाँधिएको  विषय नखुलाएको मेलको भनाइ छ। पृथ्वी दिवसका अवसरमा राजकुमार ह्यारीले ती तस्बिर इन्स्टाग्राममा प्रेषित गरेका थिए।

आफूले संरक्षण योजनाअन्तर्गत तिनलाई अन्यत्र लग्न लागिएको उल्लेख गरेकाले त्यसो भनिराख्न आवश्यक नभएको उनको तर्क थियो।

सञ्चारमाध्यमका गतिविधि अनुगमन गर्ने निकाय इप्सोमा उनले त्यो समाचार यथार्थपरक नभको भन्दै उजुरी दिएका थिए।

गत वर्ष एप्रिलमा उक्त सामग्री प्रकाशित गर्दा उक्त पत्रिकाले सम्पादकीय अभ्यासको विधानको उल्लङ्घन गरेको ड्यूक अफ ससिक्सको दाबी थियो।

मेलको सामग्रीको शीर्षकको आशय थियो: "लट्ठ्याइएका र बाँधिएको... वन्यजन्तुका ती विस्मयकारी तस्बिर जसबारे ह्यारीले तपाईँलाई बताएनन्"।

पत्रिकामा प्रकाशित सामग्रीमा "गैँडा, सिंह र हात्तीका एकएकवटा तस्बिरले वास्तविकता वर्णन नगर्ने" उल्लेख थियो।

पर्यावरण संरक्षण र जलवायु परिवर्तनका विषय बुझ्न र बुझाउन प्रत्येक वर्ष एप्रिल २२ ... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

का दिन विश्वभरि पृथ्वी दिवस मनाइन्छ।

उक्त पत्रिकाका अनुसार राजकुमार ह्यारीले ती तस्बिर खिचिएको परिस्थितिबारे बताएका थिएनन्।

सम्पादित तस्बिर राजकुमार ह्यारी दम्पतीले प्रयोग गर्ने इन्स्टाग्राम खातामा हालिएकाले 'ससिक्स रोयल'का फलोअरहरूले हात्तीका पछाडिका खुट्टामा बाँधिएको डोरी नदेखेको पत्रिकाले उल्लेख गरेको छ।

इन्स्टाग्रामको आवश्यकताअनुसार तस्बिर काटिएको ह्यारीको तर्क थियो, तर पत्रिकाले त्यसको प्रतिवाद गरेको छ।

इप्सोका अनुसार राजकुमार ह्यारीले कुन परिस्थितिमा हात्तीको तस्बिर खिचिएको थियो त्यो वर्णन नगर्दैमा सर्वसाधारणलाई आफूले नझुक्याएको तथा जानीजानी सम्पादित तस्बिर प्रेषित गरेर सर्वसाधारणलाई झुक्याउन खोजेको भन्ने पत्रिकाको दाबी असत्य भएको बताएका थिए।

तर उक्त उजुरीमा निर्णय गर्दै इप्सोले यथार्थसम्बन्धी प्रावधानको उल्लङ्घन नभएको ठहर गरेको छ।

उजुरीकर्ताको इन्स्टाग्राममा सम्पादित तस्बिर हालेर पूरा विवरण नखुलाएको र कुन परिस्थितिमा ती तस्बिर खिचिएको थिए त्यो स्पष्ट नपारेको भन्ने विवरण छाप्नु आफूलाई भ्रामक नलागेको इप्सोले जनाएको छ।

पहिलो पटक हैन

ह्यारी र उनकी पत्नी मेगनले सञ्चारमाध्यमविरुद्ध कानुनी उपचार खोजेको यो पहिलो पटक हैन।

गत वर्ष अक्टोबरमा राजकुमार ह्यारीले फोन ह्याकिङ गरिएको विषयमा 'सन' पत्रिकाका मालिकहरू, अहिले अस्तित्वमा नभएको न्यूज अफ द वर्ल्ड र डेली मिरर पत्रिकाविरुद्ध मुद्दा हालेका थिए।

मेगनले मेल अन सन्डेमा आफ्नो निजी पत्र अवैधानिक रूपमा प्रकाशित गरिएको दाबीसहित छुट्टै कानुनी उपचार खोज्ने घोषणा गरेको केही दिनपछि ह्यारीले मुद्दा हालेका थिए।

अहिले क्यानडामा रहेकी मेगनका तस्बिरहरू केही पत्रिका र वेबसाइटमा प्रकाशित भएपछि ह्यारी र मेगनले गत हप्ता त्यसो नगर्न कानुनी चेतावनी प्रकाशित गरेका थिए।

केही हप्ताअघि उनीहरूले राजपरिवारको सक्रिय सदस्यता परित्याग गर्ने र यूके तथा क्यानडामा आफ्नो समय व्यतीत गर्ने घोषणा गरेका थिए।

सन् २०१६ मा आफ्नी त्यति बेलाकी प्रेमिका मेगनलाई सताएको भन्दै ह्यारीले सञ्चारमाध्यमको आलोचना गरेका थिए।

उनीहरूको विवाह मे २०१८ मा भएको थियो।


मेलबर्नमा भएको संक्षिप्त सुनुवाइपछि वादी र प्रतिवादी दुवै पक्षले ७६ वर्षीय पेलले सन् १९७० को दशकमा आफू पादरी हुँदा बलाराटमा भएको भनिएको एउटा घटना र त्यसको २० वर्षपछि मेलबर्नमा आर्कबिशप हुँदा लगाइएको अर्को आरोपलाई लिएर मुद्दाको सामना गर्नुपर्नेमा सहमति जनाएका हुन्।

हालसम्म कुनै पनि मुद्दाको पुर्पक्षको समय भने तय भएको छैन।

भ्याटिकनका आर्थिक मामिला व्यवस्थापक रहेका पेलले आफू निर्दोष रहेको बताएका छन्।

तर कार्डिनलको कानुनी टोलीले ती मुद्दाहरूको कारबाही तुरुन्तै अघि बढाउनुपर्नेमा जोड दिएका थिए।

उनीहरूले भनेका छन्, "हाम्रो पक्ष ७६ वर्ष पुगिसक्नुभएको छ र सबै जनाले आफ्नो जीवन अघि बढाउन पाउनुपर्छ।"

बयान

अर्को सुनुवाइ मे १६ का लागि तोकिएको छ जसले मुद्दाहरूमा कारबाही अघि बढाउन मितिको निर्क्योल गर्नसक्ने ठानिएको छ।

गएको जुन महिनामा भिक्टोरियाका प्रहरीहरूले पुराना घटनासँग सम्बन्धित एक भन्दा बढी उजुरी परेको भन्दै कार्डिनल पेल विरुद्ध अभियोग दायर गरेका थिए।

'कमिटल' भनिने प्रारम्भिक अदालती सुनुवाइका क्रममा ३० जना भन्दा बढीले बयान दिएका थिए।

मार्चदेखि चार हप्तासम्म चलेको उक्त यौन दुर्व्... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

यवहारको आरोपबारेको सुनुवाइको कारबाही प्रचलनमा रहेजस्तै सर्वसाधारणका लागि निषेध गरिएको थियो।


मेल्बर्न सहरका दुई क्लबबीच खेलिएको 'मेल्बर्न डर्बी' फाइनलमा मेल्बर्न स्टार्सलाई मेल्बर्न रेनिगेड्सले १३ रनले पराजित गरेको हो।

फाइनलमा सन्दीपले विकेट लिन नसकेपनि उनको कसिलो बलिङले विपक्षी ब्याट्सम्यानहरूलाई केही बाँध्न मद्दत पुगेको थियो।

चार ओभर बलिङ गर्ने क्रममा ४ रनको औसतमा उनले १६ रनमात्र दिए।

समग्रमा उनले प्रतियोगिताभरि ११ विकेट लिन सफल भएका छन्।

प्रतिस्पर्धा

टस जितेर पहिलो बलिङ रोजेको मेल्बर्न स्टार्सले प्रतिद्वन्द्वीलाई १ सय ४५ रनमा रोकेको थियो।

रेनिगेड्सलाई शुरुवातदेखि नै रोक्ने क्रममा स्टार्सका बलरहरू एडम जाम्पा र ज्याकसन बर्डले २/२ विकेट लिए।

रेनिगेड्सलाई उकास्नका निम्ति टम कुपर र डानियल क्रिस्टियनको भूमिका महत्त्वपूर्ण रह्यो। छेटौं विकेटका लागि यो जोडीले ८५ रनको अविजित साझेदारी गरेपछि टोलीले योग्य स्कोर बनायो।

सन्दीपको खेल हेर्न नेपाली कप्तान पारस खड्का पनि केही समय अघि अस्ट्रेलिया पुगेका थिए।

जवाफी ब्याटिङमा मेल्बर्न स्टार्स सुरुदेखि नै हावी देखियो।

तर अन्तिम समयमा एकपछि अर्को खेलाडीहरू आउट भएका कारण टोलीले अनपेक्षित हार बेहोर्नुपर्‍यो।

सन्दीपको प्रदर्शन

... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

बिग ब्याश लिगमा पहिलो पटक आवद्ध लेग स्पिनर सन्दीप लामिछानेको प्रदर्शन सुरुदेखि नै प्रभावकारी देखिएको थियो।

सिड्नी थन्डर्स विरुद्धको पहिलो खेलमा उनले २ विकेट लिए। त्यो प्रभाव कायम राख्दै दोस्रो खेलमा होबार्ट हरिकेन्स विरुद्ध ३ विकेट र तेस्रो खेलमा उनले सिड्नी सिक्सर्स विरुद्ध २ विकेट लिएका थिए।

रमाइलो पक्ष के थियो भने उनले यी खेल अवधिमा चार विपक्षी कप्तानको विकेट लिएका थिए।

त्यतिबेलासम्म प्रतियोगिताको सबैभन्दा बढी विकेट लिने खेलाडीको सूचीमा पहिलो पंक्तिमा उनी नै थिए।

रेनिगेड्स विरुद्धको चौथो खेलमा भने सन्दीपले १ विकेटमात्र लिएका थिए।

त्यसपछि बाँग्लादेश प्रिमियर लिग बीपीएल र नेपाली राष्ट्रिय टोलीको युएई भ्रमणका निम्ति सन्दीपले अस्ट्रेलिया छाडेका थिए।

बीपीएलमा खासै उल्लेख्य प्रदर्शन नगरेपनि युएई भ्रमणमा नेपाललाई एकदिवसीय र टी-२० अन्तर्राष्ट्रिय उपाधि दिलाउने टोलीको महत्त्वपूर्ण सदस्य बनेर उनी फेरि बिग ब्याश लिगका बाँकी खेल खेल्न अस्ट्रेलिया फर्केका थिए।

प्रभाव कायम

सन्दीपले फर्केर पनि आफ्नो राम्रो प्रदर्शन कायम राखे।

मुख्यत: सेमीफाइनल पुग्नका निम्ति सिड्नी सिक्सर्स विरुद्ध जित्नैपर्ने खेलमा उनले ३ विकेट लिए। त्यो पनि ३ रनको औसतमा कसिकसाउ बलिङ गर्दै।

सेमीफाइनल र फाइनलमा भने उनले विकेट लिन सकेनन्।

अब कता

बिग ब्याश लिगको यात्रा सकिएपछि सन्दीप अब पाकिस्तान सुपर लिग खेल्न जाँदैछन्।

युएईमा हुने उक्त प्रतियोगितामा उनी लाहोर कलन्दर्सका तर्फबाट खेल्नेछन्।

उक्त टोलीमा दक्षिण अफ्रिकाका चर्चित खेलाडी एबी डिभिलियर्स पनि छन्।

त्यसपछि उनी भारतमा सुरु हुने इन्डियन प्रिमियर लिग आइपीएल खेल्न जानेछन्।

दिल्ली क्यापिटल्स (त्यतिखेर दिल्ली डेरडेभिल नाम भएको) टोलीबाटै उनले गत वर्ष आफ्नो अन्तर्राष्ट्रिय व्यावसायिक उडान सुरु गरेका थिए।


मेल्बर्न स्टार्स सेमीफाइनलमा पुग्नका लागि युवा स्पिनर लामिछानेको पुनरागमनलाई महत्वपूर्ण मानिएको छ।

क्रिकेट समाचार वेबसाइट क्रिकइन्फोका अनुसार हालसम्म बिगब्यासमा मेलबर्न स्टार्सले १२ खेलमा १२ अंक जोडेको छ। यस्तै एक खेल बढी खेलेको ब्रिजबेनको ११ अंक छ।

आजको खेल जित्न सके मेल्बर्न स्टार्सले एक खेल अगाडिनै सेमिफाइनलमा स्थान सुरक्षित गर्ने भएकोले लामिछानेले पुरानो प्रदर्शनलाई निरन्तरता दिन सक्लान् कि नसक्लान भन्नेमा केन्द्रित छ।

उनको टोलीले अब ब्रिजबेन हिट र सिड्नी सिक्सर्ससँग खेल्न बाँकी छ। दुबैसँगको यसअधिको खेल मेल्बर्न स्टार्सले जितेको थियो।

सिड्नी स्टार्सविरुद्धको खेल पाँच विकेटले जितेको मेल्बर्न स्टार्सले ब्रिजबेन हिटलाई पाँच रनले जितेको थियो। सिड्नी सिक्सर्सले भने अन्तिम चारमा स्थान सुरक्षित बनाइसकेको छ।

बिगब्यासमा स्टार खेलाडी

बिगब्यासमा लामिछानेले गरेको प्रदर्शन उत्कृष्ट थियो। उनले खेलेका सबै खेलमा विपक्षी टोलीका कप्तानहरुकै विकेट लिएका कारण पनि चर्चामा आएका हुन्।

मेलबर्न स्टार्सका लागि चार खेल खेलेका उनले आठ विकेट लिएका थिए।

त्यसपछि चाहिँ उनी बांग्लादेश प्रिमियर लिग ... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

(बीबीएल) खेल्न र नेपालको यूएई भ्रमणमा सामेल हुन एशिया आए।

उनको स्थानमा ल्याइएका दायाँ हाते तीव्र गतिका बलर लियाम पल्ङ्केटले बिगब्यासमा आठ खेलमा १२ विकेट लिएका छन्।

लामिछानेको अनुपस्थितिमा मेलबर्न स्टार्सले आठ खेल खेल्यो। जसमा उसले चार खेलमा जित्यो।

लामिछानेको चर्चा

सिलेट सिक्सर्समा अनुबन्ध भएका लामिछाने बीबीएलमा अस्ट्रेलियामा झैं अपेक्षाकृत खेल्न सकेनन्।

अस्ट्रेलियाको व्यावसायिक प्रतियोगितामा सन्दीपले लगातार राम्रो प्रदर्शन गरेपछि खेल पत्रकार पिटर डेला पेनाले लेखेका थिए, "दिल्लीले तीन वर्षको लागि सन्दीपलाई न्यूनतम मूल्यमा पाएको छ। यो आईपीएलकै इतिहासमा सबैभन्दा सस्तो र राम्रो निर्णय हुनसक्छ।"

अर्का खेल पत्रकार एन्ड्रयु निक्सनले लामो इतिहास बोकेको काउन्टी क्रिकेटको नियमका कारण लामिछानेले उक्त प्रतियोगितामा खेल्न नपाउनु निराशाजनक भएको भन्दै ट्वीट गरेका थिए।

बांग्लादेशमा मिश्रित प्रदर्शन

बीपीएलमा लामिछानेले ६ खेल खेलेर जम्मा चार विकेट मात्र लिएका थिए। त्यसपछि उनी यूएईविरुद्ध हुने एकदिवसीय र टि-२० शृङ्खलाको तयारीका लागि नेपाल आएका थिए।

यहि साता सकिएको उक्त शृङ्खलापछि उनी सिधै अस्ट्रेलिया गएका हुन्। युएईविरुद्धको तीन एकदिवसीय खेलमा उनले सात विकेट हात पारेका थिए। यस्तै तीन टि-२० खेलमा पाँच विकेट लिए।

लामिछानेको लामो छलाङ

लामिछानेले १८ वर्षको उमेरमै विश्व ११ लगायत विश्वका चर्चित क्रिकेट लीगहरुमा खेलिसकेका छन्। उनले भारत, क्यारेबियन, अफगानिस्तान र बांग्लादेशका लीगहरुमा खेलेका छन्।


मेहसुदले उनी पाकिस्तानी सरकारसित गम्भीर वार्ता गर्ने विषयमा खुला रहेका बीबीसीलाई बताएका थिए

गृहमन्त्री चौदरी निसार अली खानले हकिमुल्लाह मेहसुदको मृत्युले उग्रवादीहरूसित पाकिस्तानी सरकारले गर्न खोजेको शान्तीवार्ताको प्रयास बिथोलिएको बताएका छन्।

पाकिस्तानी सरकारको एक प्रतिनिधिमण्डलले ती तालीबानी नेतासित वार्ता गर्न उत्तरी वाजिरिस्तानको भ्रमण गर्नै लागेको बेला सो आक्रमण भएको बताइएको छ।

प्रधानमन्त्री नवाज शरीफले तालीबानको हिंसात्मक अभियानको अन्त्य गर्ने प्रयासमा सो विद्रोही समुहसित वार्ता गर्ने प्रतिबद्धता व्यक्त गरेका थिए।

तालीबानको हिंसाका कारण पाकिस्तानमा हजारौंको ज्यान गएको छ।

'आक्रमणको उद्धेश्य'

गृहमन्त्री खानले ड्रोन प्रयोग गरी भएको सो आक्रमणको उद्धेश्य तालीबानसित पाकिस्तानले शान्तीवार्ता गर्न नपाओस भन्ने रहेको बताए।

अमेरिकी राष्ट्रपतिको राष्ट्रिय सुरक्षा परिषदका एक प्रवक्ताले मेहसुद मारिनुमा अमेरिकाको कुनै भूमिका रहेनरहेकोबारे टिप्पणी गर्न अस्वीकार गरिन्।

तालीबानका एक वरिष्ठ नेताले बीबीसीलाई बताए अनुसार, शुक्रवार भएको सो आक्रमणमा मेहसुद लगायत चार अन्य उग्रवादीहरू मारिएका थि... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

ए।

सो घटनापछि पाकिस्तानका सुरक्षाबलहरूलाई उच्च सतर्कतामा राखिएको छ।

विगतमा तालीबानका अन्य उच्च कमाणडरहरू मारिएपछि उग्रवादीहरूले जवाफी आक्रमणहरू गरेका थिए।

दुई हप्ताअघि बीबीसीलाई विरलै दिएका अन्तरवार्तामा मेहसुदले उनी पाकिस्तानी सरकारसित गम्भीर वार्ता गर्ने विषयमा खुला रहेका बताएका थिए।

मेहसुदले विद्रोह‌लाई उत्तरी वाजिरिस्तानबाट नेतृत्व दिएका थिए।

उनी हजारौंको मृत्युकालागि जिम्मेवार भएका आरोप लागेको थियो।

उनलाई जिवित वा मृत पकड्नेलाई अमेरिकी सरकारले ५० लाख डलर पुरस्कार दिने घोषणा गरेको थियो।


मैदान छिरेको २८ सेकेन्डमा नै चर्चित नेपाली स्ट्राइकर सावित्रा भण्डारीले गोल गरिन्।

चार गोल गरेकी भण्डारी 'विमन अफ द म्याच' भइन् र आफ्नो टोली सेथु क्लबलाई प्रतिद्धन्दी मणिपुर पुलिस स्पोर्ट्स क्लबविरुद्ध ६-४ को विजय दिलाउन सहयोग गरिन्।

पहिलो पटक नेपाली महिला फुटबल खेलाडीले विदेशबाट खेल्न सुरु गरेको यो प्रदर्शन उच्चस्तरको भएपनि भण्डारीको खेलयात्रा बुझ्नेहरूका लागि यो अचम्मको प्रदर्शन भने होइन।

छोटो समयमा तीव्र गति

पाँच वर्ष अगाडिसम्म उनी फुटबल बुट कहिले लाउन पाउने होला भनेर कल्पिन्थिन्। लमजुङको गाउँमा लुकेर बसेको उनको प्रतिभा तीन वर्ष अगाडि सशस्त्र प्रहरी बल एपीएफमा जागिरेको रूपमा सुरु भएपछि खुल्यो।

चितवनमा खेलेको राष्ट्रिय प्रतियोगिताको पहिलो खेलमै आठ गोल गरेपछि त उनले राष्ट्रिय टोलीको ढोका खोलिन्।

अनि पहिलो अन्तराष्ट्रिय खेलमा भुटानविरुद्ध आठ गोल गरेपछि उनको चर्चा चुलियो।

खेलाडी जीवनको छोटो यात्रामा उनले तीव्र गतिमा फड्को मारेकी छन्।

'साम्बा'को चिनारी

लमजुङ पामचोककी यी २३ वर्षिया खेलाडीले यो सफलताका लागि संघर्षको लामो यात्रा तय गरेकी छन्।

एक महिलाको रुपमा घरमा र गाउँम... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

ा उनी नमुना बनेकी छन्। एउटा खेलाडीको रुपमा राष्ट्रिय टोलीसम्म आइपुग्दा बेग्लै परिचय बनाएकी छन्।

कपाल रङ्ग्याएर पहेंलो बनाएकी 'साम्बा' मैदानमा अरूभन्दा अलग देखिन्छिन्। उनले गरेको गोलहरू, हेयर स्टाइल र पोर्चुगलका खेलाडी रोनाल्डो जस्तै गोलको खुशी मनाउने शैलीले उनलाई मैदानमा भिन्न बनाउँछ।

गाउँमा भण्डारी हलो जोत्थिन्, खेतमा पुरुषले झैँ आली लगाउँथिन्। घरमा पुरुष बराबर भूमिका थियो।

उनको स्वभाव पनि त्यस्तै थियो। छोटो कपाल पाल्ने र कुर्ता सारी नलाउने। फुटबल खेल्नु उनको 'सपना' थियो।

उनी भन्छिन्: "महिलाको टिम थिएन। खेल्न असाध्यै मनपर्ने। अनि पुरुषसँगै खेल्थेँ। उनीहरुसँगै झगडा गर्थेँ।"

खुलेको ढोका

एउटा बल प्रहार गर्ने आशमा उनी पुरुष टोली खेलेको पोस्ट पछाडि घण्टौँ बस्थिन्। आठ कक्षापछि चौर भएको अमर उच्च माध्यमिक विद्यालयमा भर्ना भएकी थिइन्।

छिमेकी गाउँ घनपोखरामा महिला फुटबल हुँदैछ भन्ने थाहा पाएपछि रातारात त्यहाँ पुगेर श्रृजनशील युवा क्लबको तर्फबाट खेल्दै पाँच गोल गरेको क्षण उनी अझै सम्झन्छिन्।

२०७२ वैशाखमा घले गाउँमा भएको प्रतियोगिता खेल्न जाँदा उनको खेल जीवनले नयाँ मोड लियो।

अरु सामान्य खेलाडी भन्दा भिन्न 'केटा जस्तै खेल्ने' छरिती साम्बाको खेल उक्त खेलमा रेफ्रीको भूमिका निभाउन आएका शुक्र लामाको आँखामा पर्‍यो। लामाले सोधे - " काठमाण्डूमा बोलाए खेल्न आँउछौ?"

उनको जवाफ थियो: ''आउँछु।''

दुई महिनापछि सशस्त्र प्रहरीबाट काठमाण्डूमा खेल्ने निम्तो आयो।

तर गाउँ छोडेर आउँदा भने उनले 'शहरमा एक्लै नजा' र 'छोरी मान्छेले एक्लै घर छाड्नुहुन्छ?' जस्ता प्रश्न सामना गर्नुपर्‍यो।

उनको जवाफ थियो: "हलो जोत्न दिने, फुटबल खेल्न नदिने? मैले कसैको सुनिन। मेरो सपना पूरा गर्न कसैले रोक्न सक्दैन।"

'फुटबल त जानेकै रहेनछु'

मासिक पाँच हजारको करार जागीरमा भण्डारी एपीएफमा आवद्ध भइन्।

सुरुवाती दिन सम्झिँदै उनी भन्छिन्: "अहो, फुटबल त मैले केही जानेकै रहेनछु। एपीएफ मैदान पुगेर बल्ल चाल पाएँ।"

शारीरिक र मानसिक शक्ति बोकेकी उनले एपिएफमा आफूलाई व्यवसायिक शैलीमा ढाल्ने ज्ञान पाइन्।

त्यतिबेला एपीएफमा राष्ट्रिय टोलीका जल्दाबल्दा खेलाडी जमुना गुरुङ र अनु लामा थिए। भाग्यमानी साम्बाले चितवनको राष्ट्रिय लिग खेल्ने मौका पाइन्।

गुरुङ घाइते भएको तथा लामा सशस्त्रको मिसनमा विदेश गएपछि साम्बाले अग्रपङ्क्तिको जिम्मेवारी पाइन्। ...


मो लालबाबु राउत

नेपालको परराष्ट्र मन्त्रालय तथा भारतीय राजदूतले मोदीको उक्त भ्रमणबारे आफूहरूलाई जानकारी गराइसकेको उनले बताए।

विदेशी लगानीका लागि नेपाल सुरक्षित: ओली

एक महिनामा दोस्रो पटक मोदी-ओली फोन वार्ता

पुष्टि

भारतीय सञ्चारमाध्यमहरूले मोदीको नेपाल भ्रमणबारे अनौपचारिक सूत्रको हवाला दिँदै केही दिनअघि समाचार दिएका थिए।

सो समाचारको औपचारिक पुष्टि दुवै देशले गरेका छैनन्।

तर सोमवार प्रदेश नम्बर २ का मुख्यमन्त्री मोहम्मद लालबाबु राउतले बीबीसीसँग कुरा गर्दै आफूहरूलाई सो भ्रमणअन्तर्गत प्रधानमन्त्री मोदी मे ११ अर्थात् वैशाख २८ मा जनकपुर आउने जानकारी गराइएको बताए।

उनले भने, "भारतका सम्माननीय प्रधानमन्त्री मोदी मे ११ तारिख जनकपुर आउने जानकारी हामीलाई गराइएको छ। आइतवार भारतीय राजदूतले पनि हामीलाई सो जानकारी गराउनुभयो। हामी उहाँको अभिनन्दन गर्नका लागि तयार छौं।"

योजना

विक्रम सम्वत् २०७१ को मंसिरमा दक्षिण एसियाली सहयोग संगठन-सार्कको काठमाण्डू शिखर सम्मेलनको छेको पारेर उतिबेला नै प्रधानमन्त्री मोदीले जनकपुरको समेत भ्रमण गर्ने योजना थियो।

तर पछि उनले त्यहाँ सार्वजनिक अभिनन्दन अनि सम्ब... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

ोधन गर्नेजस्ता कार्यक्रमबारे विवाद भएपछि जनकपुर भ्रमण स्थगित गरिएको थियो।

अहिले पुन: तय गरिन लागेको उनको जनकपुर भ्रमणमा नागरिक अभिनन्दन तथा जानकी मन्दिर पूजाआजाको कार्यक्रम रहने मुख्यमन्त्री राउतले बताए।

"जानकी मन्दिनमा पूजाको एउटा कार्यक्रम हुनसक्छ। दोस्रो, यहाँको बाह्रबिघा मैदानमा नागरिक अभिनन्दनको कार्यक्रम छ।"

सो भ्रमणका बेला हुने सहयोगका घोषणा वा त्यसको तयारीका निम्ति शान्तिसुरक्षाको बन्दोबस्त केन्द्र सरकारकै समन्वयमा हुने भएकाले आफूलाई धेरै जानकारी नभएको उनले बताए।

तर परराष्ट्र मन्त्रालयले भने भ्रमणबारे औपचारिक पुष्टि गरेको छैन।

प्रधानमन्त्री केपी ओलीले भारत भ्रमण गरेको करिब एक महिनामा प्रधानमन्त्री मोदी नेपाल आउन लागेका हुन्। यसअघि २०७१ सालमा उनी दुई पटक काठमाण्डू आएका थिए।

तेस्रो पटक नेपाल आउनुअघि मोदी अर्को साता चीन भ्रमणमा जाँदैछन्।


मोदी जस्तै ट्रम्पको चुनावी नारा "मेकिङ् अमेरिका ग्रेट अगेन" अर्थात् अमेरिकालाई फेरि महान बनाउने भन्ने अवधारणामा तयार पारिएको थियो।

सो निर्वाचनको प्रचारप्रसार गर्न प्रधानमन्त्री नरेन्द्र मोदीले धेरै दौडधुप गरे। दोस्रो कार्यकालको अपेक्षामा रहेका उनी १४० भन्दा बढी चुनावी कार्यक्रममा सहभागी भए। सन् २०१६ मा अमेरिकामा भएको निर्वाचनमा डोनल्ड ट्रम्पले पनि त्यति नै सङ्ख्यामा चुनावी सभामा सहभागिता जनाएका थिए। बीबीसीकी रजनी वैद्यनाथनले यी दुई नेताको व्यक्तिप्रधान राजनीतिक प्रवृत्तिमा देखिएका समानताबारे विश्लेषण गरेकी छन्।

भारतको राजधानी नयाँ दिल्लीमा एउटा गर्मी र धुलाम्मे साँझ। रामलीला मैदानमा ठुलो भिड जम्मा भएको छ।

मैदाननजिकै सडकमा मोदीका विशाल प्रतिमा लहरै राखिएका छन्। मैदानबाहिर बाजा बजाउने टोलीले भारतमा हुने विवाह समारोहमा जस्तै बलिउडका गीतको धुन बजाउँदैछन्।

मोदीको भारतीय जनता पार्टी (भाजपा) का समर्थकहरू मैदान प्रवेश गर्न जम्मा हुँदैछन्।

उनीहरूमध्ये केही नाच्दै र गाउँदै छन् भने केही "मोदी मोदी" भन्दै नारा लगाइरहेका छन्।

प्रचारात्मक सामग्री बिक्री गर्ने व्यक्तिहरू त्यहाँ एक्कासि देखा पर्... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

छन्।

"तपाईँलाई भाजपा छाता चाहिन्छ?" भाजपाको प्रतिनिधित्व गर्ने हरियो र सुन्तला रङ्ग भएको छाता खोल्दै उनले मलाई सोधे।

यस्तो किसिमको राजनीतिक उन्मादले मलाई सन् २०१६ मा डोनल्ड ट्रम्पको चुनावी सभामा देखेको ऊर्जाको स्मरण गराउँछ।

मोदीजस्तै ट्रम्पको चुनावी नारा "मेकिङ अमेरिका ग्रेट अगेन" अर्थात् अमेरिकालाई फेरि महान् बनाउने भन्ने अवधारणामा तयार पारिएको थियो।

सत्ताइस वर्षका अरुण वंसलले "नमो अगेन" अर्थात् फेरि पनि नरेन्द्र मोदी लेखिएको पहिरन लगाएका छन्।

"राष्ट्रिय सुरक्षा र पाकिस्तान यस पालिको चुनावका महत्त्वपूर्ण मुद्दा हुन्," भाजपाका एक कार्यकर्ताले मलाई भने।

सन् २०१६ को अमेरिकी निर्वाचनलाई छिमेकी राष्ट्र मेक्सिकोप्रति ट्रम्पको कडा धारणाका रूपमा अर्थ्याउने हो भने भारतीय निर्वाचनलाई कैयौँ आधारमा भारत-पाकिस्तान सम्बन्धका विषयमा आफू कडा र उपयुक्त पात्र भएको मोदीले आभास गराउन खोजेको भन्न सकिन्छ।

मैदानभित्र प्रवेश गर्नै लाग्दा मोदीकै जस्तो भेष बनाएका कैयौँ मानिसमध्ये एक जनासँग मेरो भेट भयो। उनका अभिभावकले "लिटल मोदी" भनेर बोलाउने अत्रि सात वर्षका छन्। उनले चुनावी सभाहरूमा चार वर्षको उमेरबाटै सहभागिता जनाउन थालेका हुन्।

मेरो ध्यान फेरि अमेरिकाको फ्लोरिडातर्फ गयो। त्यहाँ गर्मी मौसमको एउटा साँझ मैले ट्रम्पजस्तै देखिने कैयौँ व्यक्तिसँग भेट गरेकी थिएँ।

"मलाई मोदी राम्रो लाग्छ किनकि उनले राम्रो काम गरिराखेका छन्। उनले गरिबलाई सहयोग गर्ने गरेको सबैले भन्ने गर्छन्," कुनै दिन प्रधानमन्त्री बन्ने सपना बोकेका अत्रि भन्छन्।

मैदानमा छिर्दै गर्दा राष्ट्रवादी सङ्गीत बजिरहेको छ र बिस्तारै सीट भरिन्छ।

दुवै नेता आफ्ना समर्थकलाई अपनत्वको अनुभूति गराउन सिपालु मानिन्छन्। अर्को कुरा भेषभूषाको।

दुवै नेताका र्‍यालीमा सहभागीहरूको शिरमा टोपी देखिन्छ। अमेरिकामा एमएजीए लेखिएको रातो टोपी थियो। यहाँ भने 'नमो अगेन' लेखिएको गेरु रङ्गको टोपी छ।

हरमिन्दर सिंह भाटिया नरेन्द्र मोदीको जस्तै इस्टकोट लगाएर आएका छन्। साँझको प्रकाशमा पोलिस्टरको उनको लुगा केही टल्किन्छ।

"उनी प्रधानमन्त्री भएदेखि यो क्षेत्रमा आयोजित उनका सबै र्‍यालीमा म गएको छु," उत्साहित हुँदै उनी मलाई भन्छन्, "उनी परिश्रम गर्छन्, उनी देशबारे चिन्ता गर्छन्। उनी बलिया नेता भएकाले म उनलाई मन पराउँछु।"

मैदान भरिँदै गर्दा सूर्यास्तको बेला हुन्छ। यो भिडमा मृदुला अनेजाजस्ता...


मोदीको निर्वाचन क्षेत्र रहेको वाराणसी लगायत क्षेत्रमा आइतवार अन्तिम चरणको मतदान सम्पन्न भएको हो।

सातौँ चरणको निर्वाचनमा साँझ पाँच बजेसम्म ६१ प्रतिसतले मतदान गरेका थिए।

जसमा चन्डीगढ र सात राज्यका ५९ सीटका लागि मतदान भएका थिए।

एक महिनाभन्दा बढी समय लगाएर भारतका दश लाख मतदान केन्द्रमार्फत् मतदान भएका थिए।

निर्वाचनको परिणाम मे २३ तारिखका दिन अर्थात् आगामी बिहीवार घोषणा हुने बताइएको छ।

एक्जिट पोलमा के देखियो?

यस चुनावमा मोदीको दल भारतीय जनता पार्टीले नेतृत्व गरेको न्याश्नल डेमोक्र्याटिक एलाइन्स (एनडिए) र राहुल गान्धीको दल भारतीय राष्ट्रिय कंग्रेस नेतृत्वको युनाइटेड प्रोग्रेसीभ एलाइन्स (युपीए)बीच मुख्य प्रतिस्पर्धा भएको थियो।

विभिन्न चार एक्जिट पोलमा एनडिए गठबन्धनले २८० देखि ३१५ बीचमा सीटहरू जित्ने अनुमान गरिएको छ। जुन युपीएभन्दा निकै बढी छ।

रिपब्लिक/सी भोटरको एक्जिट पोलका अनुसार एनडिएको २८७ सीट र युपीएको १२८ सीट र अन्यले १२७ सीट ल्याउन सक्ने देखिएको छ।

जबकी टाइम्स नाओ/बीएमआरका अनुसार एनडिएको ३०६ सीट र युपीएको १३२ सीट र अन्यको १०४ सीट पुग्न सक्ने देखाएको छ।

रिपब्लिक/जनका अनुस... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

ार एनडिए- ३०५, युपीए- १२४ र अन्यले ११३ ल्याउने देखिएको छ।

न्युज नेशनका अनुसार एनडिए- २८२ देखि २९० बीचमा, युपीए ११८ देखि १२६ सम्म र अन्यले १३० देखि १३८ सम्म सीट जित्ने ठानिएको छ।

भारतको लोकसभामा सरकार बनाउनका न्यूनतम २७२ सांसद आफ्नो पक्षमा पार्न सक्नुपर्छ।

तर विगतमा एक्जिट पोलका नतिजाहरू नमिलेका घटनाहरू रहेको भन्दै विश्लेषकहरूले सचेत गराएका छन्।

प्रतिस्पर्धा

यस निर्वाचनमार्फत् भारतीय मतदाताहरूले हिन्दू राष्ट्रवादी प्रधानमन्त्री नरेन्द्र मोदीले थप पाँच वर्ष शासन गर्न पाउने वा नपाउनेबारे निर्णय दिनेछन्।

धेरैले यसलाई मोदीको जनमतसङ्ग्रहका रूपमा हेरेका छन्।

यसपटक मोदीको टक्कर विपक्षी कंग्रेस नेता राहुल गान्धीसँग भएको थियो।

सन् २०१४ मा भएको पछिल्लो निर्वाचनमा मोदीको दल भारतीय जनता पार्टी भाजपाले २८२ सिट जितेको थियो भने गान्धीको कंग्रेसले केवल ४४ सिट जितेको थियो।

कति भरपर्दा हुन्छन् 'एक्जिट पोल'हरू?

यो मतदान गरेर निस्कनेहरूसँग गरिने एक सर्वेक्षण हो। पछिल्ला थुप्रै निर्वाचनमा यस्ता सर्वेक्षणका नतिजा गलत पनि सावित भएका छन्।

यसलाई कुनै तरिकाले पनि वास्तविक नतिजा नै भएको प्रमाणित गर्न नसकिने विज्ञहरू बताउँछन्।

सबैजसो टेलिभिजन च्यानलहरूले सर्वेक्षण गर्ने विभिन्न संस्थासँग मिलेर एक्जिट पोल सञ्चालन गर्ने गरेका छन्।

यी फरक-फरक सर्वेक्षणमा नतिजा समेत भिन्न देखिएका छन्।


मोदीले चाँदीले निर्मित पाँचवटा ईँटा दिउँसो १२ बजेर ४४ मिनेटको साइतमा मन्दिरको जगमा स्थापना गरेका हुन्।

भारतको उत्तर प्रदेश राज्यमा पर्ने भगवान रामको जन्मभूमि मानिएको अयोध्यामा सन् १९९२ मा हिन्दू भिडले मध्ययुगिन बाबरी मस्जिद भत्काएको थियो। त्यो मस्जिद पहिले त्यहीँ रहेको राम मन्दिर भत्काएर बनाइएको उनीहरूको दाबी थियो।

दशकौँसम्म सो स्थानको स्वामित्वका लागि भारतमा  हिन्दू र मुस्लिम स‌ंगठनबीच विवाद रहे पनि गत वर्ष भारतको सर्वोच्च अदालतले सो स्थान हिन्दूहरूको हुने निर्णय गरेको थियो।

राम मन्दिरको शिलान्यास भारतमा कोरोनाभाइरसको सङ्क्रमणमा ह्वात्तै वृद्धि भइरहेको समयमा भएको छ।

उत्तर प्रदेशका मुख्यमन्त्री योगी आदित्यनाथले शिलान्यासपछि भने, "५०० वर्ष लामो र कडा सङ्घर्ष लोकतान्त्रिक र संविधानसम्मत तरीकाले सम्पन्न भएको छ।"

अयोध्यामा भव्य गुरूकुल बनाउछौँ: रामदेव

भूमिपूजा कार्यक्रममा भाग लिन पुगेका योगगुरू रामदेवले अयोध्यामा एउटा भव्य गुरुकुल बनाउने घोषणा गरेका छन्।

रामदेवले भने, "राम मन्दिर निर्माणको कार्यक्रम देख्न पाउनु  भारतको सौभाग्य हो।"

"देशमा रामराज्य स्थापित गर्न पतञ्जलि योगपीठले अयो... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

ध्यामा एउटा भव्य गुरुकुल बनाउने छ।"

"संसारभरबाट आध्यात्म र आयुर्वेदका लागि त्यहाँ मानिसहरूले अध्ययन गर्न आउन सक्नेछन्।"

कम्युनिस्ट पार्टीको 'विरोध'

कम्युनिस्ट पार्टी अफ इन्डिया (मार्क्सवादी-लेनिनवादी) ले प्रधानमन्त्री मोदी और मुख्यमन्त्री योगी आदित्यनाथले भूमिपूजा कार्यक्रममा भाग लिएकोमा प्रश्न उठाएको छ।

आधिकारिक ट्विटरमा उसले राज्यलाई धर्मबाट अलग राखिने भारतीय संविधानको भावनालाई सम्मान गर्न आग्रह गरेको छ।

ट्वीटमा लेखिएको छ: "भारतको संविधानमा धर्म र राजनीतिलाई मिसाउन नहुने उल्लेख छ तर किन भारतको प्रधानमन्त्री र उत्तर प्रदेशको मुख्यमन्त्रीले एउटा मन्दिरको भूमिपूजा समारोहबाट राजनीतिक लाभ लिने प्रयास गरिरहेका छन्?"

अदालतको फैसला

गत वर्ष नोभेम्बर ९ मा भारतको सर्वोच्च अदालतले अयोध्याको विवादित स्थलमा राम मन्दिर बनाउन बाटो खोल्ने फैसला गरेपछि त्यहाँ भव्य मन्दिर निर्माणका योजनाले थप गति लिएको थियो।

अदालतले बाबरी मस्जिदको गुम्बज भएको स्थान हिन्दू पक्षलाई दिइने फैसला सुनाएको थियो।

सन् १९९२ मा मस्जिद भत्काइएको एक दशकपछि यसअघि सन् २००२ मा उक्त विवाद इलाहाबाद उच्च अदालतमा दर्ता भएको थियो।

त्यसको आठ वर्षपछि सेप्टेम्बर २०१० मा त्यसबारे एउटा फैसला आएको थियो जसअनुसार विवादित २.७७ एकड जमिनलाई बराबर तीन भागमा बाँडेर मुस्लिम समुदाय, हिन्दू समुदाय र हिन्दू सन्न्यासीहरूको एउटा सम्प्रदाय निर्मोही अखडालाई दिनुपर्ने आदेश दिइएको थियो।

तर हिन्दू र मुस्लिम दुवै समूहले त्यसविरुद्ध सर्वोच्च न्यायालयमा पुनरावेदन गरेपछि सन् २०११ मा त्यो आदेशलाई खारेज गरिएको थियो।

विवादको मूल कारण

उक्त स्थानमा सन् १५२८ मा मुगल सम्राट बाबरको आदेशमा बनेको मानिने एउटा मस्जिद थियो जसको नाम बाबरी मस्जिद रह्यो।

सन् १९९२ मा हिन्दूहरूको भिडले सो मस्जिद भत्काइदिएको थियो।

त्यतिखेर भारतीय जनता पार्टीका तत्कालीन वरिष्ठ नेता लालकृष्ण आडवाणीलगायतले राम रथयात्राको आयोजना गरेका थिए।

त्यसपछि भएको साम्प्रदायिक दङ्गामा  भारतभर कम्तीमा २,००० मानिसको मृत्यु भएको थियो।

भारतीय जनता पार्टी तथा उसको निकट रहेको राष्ट्रिय स्वयंसेवक सङ्घले सो स्थानमा राम मन्दिर बनाउने पटकपटक उद्घोष गर्दै आएका थिए।

गत वर्षको सर्वोच्चको फैसलापश्चात् त्यहाँ भव्य राम मन्दिर निर्माणको नक्सा बनाउन थालिएको थियो।

मुख्य घटनाक्रम: कहिले के भयो?सन् १५२८: अयोध्यामा हिन्दूहरूले भगवान् रामको...


मोनोरेल देखाउने यो साङ्केतिक तस्बिर हो।

तर पूर्वाधारविद्हरूले त्यो परियोजना संघीय राजधानी शहरमा सोचेजस्तो उपयोगी नहुन सक्ने बताएका छन्।

विज्ञहरूका अनुसार विश्वका विभिन्न मुलुकमा मोनोरेलको अवधारणा क्रमिकरूपमा हट्न थालेको छ।

उनीहरुको तर्क छ निर्माण खर्चसँग मोनोरेलको उपयोगिताको तुलना गर्दा काठमाण्डूमा उक्त परियोजना त्यति कामलाग्दो नहुन सक्छ।

‘मेयरभन्दा पहिले मेट्रो रेल?’

मेट्रो र मोनोरेल कुदाउन दुई थरी अग्रसरता

मोनोरेलको आलोचना किन

रेल विभागका पूर्व उपसचिव तथा पूर्वाधारविद् प्रकाशभक्त उपाध्याय हाल भएको सम्झौता अनुरूप प्रति किलोमिटर ४ अर्ब भन्दा बढी लगानी गरेर मोनोरेल बनाउनु भन्दा अन्य परियोजनामा खर्च गर्नु उचित हुने बताउँछन्।

''एक दक्षिण कोरियाली कम्पनीले गरेको अध्ययनका अनुसार काठमाण्डूमा प्रति किलोमिटर लगभग ५ देखि ६ अर्ब रुपैयाँ खर्च गर्ने हो भने मेट्रोरेल नै बनाउन सम्भव छ,'' उपाध्यायले बीबीससँग भने।

उनका अनुसार उक्त अध्ययन पनि मूलतः राजधानीको चक्रपथ र अन्य चार रुटको सम्भाव्यतातर्फ केन्द्रित थियो।

लगानी मात्र नभएर भरपर्दो सवारीसाधनको हिसाबले समेत मोनोरेल उपयोगी नहुन सक्ने ... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

उनको तर्क छ। मोनोरेलको यात्रु बोक्ने क्षमता कम हुने तर यसले ओगट्ने क्षेत्र भने मेट्रो लाइन जत्तिकै हुने हुँदा उक्त परियोजना "सेतो हात्ती" हुन सक्ने खतरा रहेको उनले बताए।

हाल विवेकशील साझा पार्टीमा आबध्द पूर्वाधारविद् सूर्यराज आचार्यले मोनोरेल सम्झौतापछि नागरिक दैनिकमा छापेको लेखमा मोनोरेल परियोजना "सेत्तो हात्ती" हुन सक्ने अर्थात त्यो निकै महंगो हुन सक्ने चेतावनी दिँदै महानगरमा "मास ट्रान्जिट" सञ्चालनबारे अध्ययन हुनु पर्नेमा जोड दिएका छन्।

एकै पटक धेरै यात्रु ओसार्न सक्ने ठूला बस वा रेल सञ्चालन गर्ने विधिलाई "मास ट्रान्जिट" भन्ने गरिन्छ।

मोनोरेलको बचाउ गर्नेहरू के भन्छन्?

तर काठमाण्डू महानगरपालिकाका अधिकारीहरूले भने मोनोरेल परियोजना सबै निकायसँग छलफल गरेर र उचित अध्ययन गरेर अधि बढाइएको बताउने गरेका छन्। उनीहरूका अनुसार विभिन्न विकल्पबारे विमर्श गरेर नै महानगर मोनोरेल बनाउने निष्कर्षमा पुगेको हो।

''हालै चौडा पारिएको चक्रपथको सडकको मध्यभागमा रहेको रेखालाई नै उपयोग गरेर मोनोरेल चलाउने तयारी थालिएको हो,'' काठमाण्डू महानगरपालिकाका सह-प्रवक्ता नमराज ढकालले बीबीसीलाई बताए।

उनका अनुसार सडककोबीच भागमा मोनो रेल गुड्ने र छेउका आकाशेपुल बाट यात्रुहरू उक्त सवारीमा चढ्न र झर्न सक्नेछन्।

महानगरपालिकाले त्यो परियोजनाको लागतमा मेट्रो चलाउन सकिने भन्ने भनाइको खण्डन गरेको छ।

सह-प्रवक्ता ढकालले हाल बताइएको एक खर्ब १६ अर्ब रुपैयाँ लागतको उक्त परियोजनाले ओगट्ने जग्गाको भाडा पनि हिसाब गरिएको छ।

उनले भने, "त्यो जग्गा सरकारी सम्पत्ति भएकोले भविष्यमा मोनोरेल परियोजनाको लागत कम हुन जानेछ।"

महानगरको तयारी चाहिँ के छ?

काठमाण्डू महानगरपालिकाले उक्त परियोजनाको सम्भाव्यता अध्ययन सकिएको डेढ वर्षपछि बुधवार चिनियाँ कम्पनी चाइना रेलवे २५औँ ग्रुप कम्पनी (सीआरसीसी) लाई विस्तृत परियोजना प्रतिवेदन (डीपीआर) बनाउन जिम्मा दिएको छ।

कुल २७.२ किलोमिटर लामो परियोजनाको डीपीआरको प्रतिवेदन एक वर्षभित्र तयार भइसक्ने ढकालले जानकारी दिए। काठमाण्डू र ललितपुरमा अवस्थित उक्त परियोजनामा ललितपुर महानगरपालिकाको समेत संलग्नता रहेको छ।

सम्भाव्यता अध्ययनका अनुसार मोनोरल परियोजना सुरु भएको ३ वर्षभित्र सम्पन्न हुने छ। उक्त मोनोरेलको तीन खण्डमा विभाजन गरेर काम अगाडि बढाइनेछ।

तर पूर्वाधारविद् उपाध्यायका अनुसार रेल विभागले गरेको अध्ययनअनुसार काठमाण्डूमा...


मोन्टी पाइथन भेटिएको केही सातामै मर्‍यो

नोर्दन टेरिटोरी पार्क्स एन्ड वाइल्डलाइफ सर्भिसले इन्टरनेटमा धेरैले शेयर गरेको तस्बिरमा देखिएको सर्पलाई "अद्भुत" भनेको छ।

मोन्टी पाइथन नाम दिइएको उक्त सर्प अजिङ्गर प्रजातिको हो। तर मार्चमा भेटिएको सो सर्प केही हप्तामै मरेको थियो।

विज्ञहरूले सर्पको टाउकोमा भएको अतिरिक्त आँखा आनुवांशिक संरचनामा भएको परिवर्तनका कारण बनेको बताएका छन्।

पन्ध्र इन्च लामो सो सर्पलाई अनौठो टाउकोको कारण खान समस्या परेको थियो।

प्राकृतिक अवस्था

एक्सरेले सो सर्पको दुईटा टाउको नजोडिएको देखाएको थियो।

"त्यो एउटै टाउकोमा थप आँखाको स्थान भएको र तीनवटै देख्न सक्ने आँखा भएको पाइयो," नोर्दन टेरिटोरी पार्क्स एन्ड वाइल्डलाइभ सर्भिसले फेसबुकमा लेखेको छ।

सर्प विशेषज्ञ प्राध्यापक ब्रायन फ्रेले आनुवांशिक संरचनामा देखिएको दोष परिवर्तनको स्वाभाविक प्रक्रिया भएको बताए।

"सबै बच्चा जन्मँदा कुनै प्रकारको पृथक्ता हुन्छ।यस्तो चाहिँ धेरै हुँदैन," फ्रेले भने।

"मैले अहिलेसम्म तीनआँखे सर्प देखेको थिइनँ। तर हाम्रो प्रयोगशालामा दुईटाउके अजिङ्गर आइपुगेको थियो।"

उनले त्यो सर्पको तेस्रो आँखा विकस... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

ित हुन नसकेको जुम्ल्याहाको हुन सक्ने बताए।

यो झुट्टो होइन- दुई टाउके सर्प देख्नुभएको छ?


मोबाइल फोनबाट डेटा प्रयोग गरी इन्टनरेट चलाउनेहरूको रुचि भिडिओ हेर्नमा छ

लकडाउन अगाडिको समयमा भन्दा अहिले खासगरी भिडिओ हेर्ने प्रयोगकर्ताको सङ्ख्यामा वृद्धि भएको उसले उल्लेख गरेको छ।

“युट्यूब हेर्ने र भिडिओ गेम खेल्ने प्रयोगकर्ता धेरै बढेको देखिन्छ। त्यसपछि फेसबुक, इन्स्टाग्राम, टिकटकजस्ता सञ्जालहरू धेरै चलाइएको देखिन्छ,” प्राधिकरणका अध्यक्ष पुरुषोत्तम खनालले बीबीसीलाई भने।

उनका अनुसार लकडाउनपछिको तथ्याङ्क हेर्दा ७५.६ प्रतिशतले युट्यूब, ७४ प्रतिशतले फेसबुक, ४० प्रतिशतले इन्स्टाग्राम अनि १८ प्रतिशतले टिकटकका प्रयोगकर्ता बढेका छन्।

नेपाल टेलिकम, एनसेल, स्मार्ट टेलिकम लगायतका सबै दूरसञ्चार प्रदायक कम्पनीको तथ्याङ्क हेर्दा लकडाउनअघि र पछिको समयमा मोबाइल डेटा र भ्वाइस (फोनकल) मा पनि निकै परिवर्तन आएको छ।

“भ्वाइस ट्राफिक (फोन कलको परिमाण) करिब ३५ देखि ४० प्रतिशतले घटेका छन् भने डेटा ट्राफिक ३५ देखि ४० प्रतिशतले नै बढेको देखिन्छ,” अध्यक्ष खनालले भने।

किन घट्यो भ्वाइस ट्राफिक?

लकडाउनका कारण अधिकांश उमेर समूहका मानिस घरमै रहँदा फोन गर्नुपर्ने आवश्यकता कम भएको सेवा प्रदायकहरूको अनुभव ... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

छ।

विद्यालय र धेरैजसो कार्यालय बन्द रहँदा पनि भोइसको प्रयोगमा कमी आएको मात्र होइन, आजकाल कल पनि अरू माध्यममार्फत् हुन थालेका छन्।

खासगरी बालबालिकादेखि वयस्कसम्म सबैले मोबाइल वा अन्य ग्याजेटमा इन्टरनेट चलाउँदा डेटाको खपत बढेको बताइन्छ।

मानिसहरू फोनबाट भन्दा इन्टरनेटमार्फत् चलाइने भिडिओ कलहरूमा अभ्यस्त हुन थालेकाले पनि भ्वाइसमा भन्दा डेटा प्रयोगकर्ता बढ्न थालेको बताउँछन् नेपाल टेलिकमका प्रबन्ध निर्देशक डिल्लीराम अधिकारी।

उनले भने, “विदेशमा रहेकाले खासगरी अन्तर्राष्ट्रिय रोमिङ गर्नेमा पनि अहिले कमी आएको छ। कामविहीन भएर बसेका कारण उनीहरूले फोनमा खर्च गर्न नसकेको पनि हुन सक्छ।”

घरमा बस्ने अधिकांशले मनोरञ्जनात्मक भिडिओहरू वा सामाजिक सञ्जाल धेरै चलाएको पाइएको उनले बताए।

फेसबुकभन्दा गुगलमार्फत् भिडिओ हेर्ने प्रयोकर्ताको सङ्ख्यामा उल्लेख्य वृद्धि भएको र त्यसबाहेक भिडिओ कन्फेरेन्सका लागि जूमको प्रयोग पनि निकै भएको देखिएको उनले बताए।

“अहिले गुगलमार्फत् कोरोनाभाइरससम्बन्धी जानकारी खोज्ने र भिडिओ हेर्ने धेरै छन्। हामीले हेर्दा युट्यूब चलाउनेको सङ्ख्या बढी देखिएको छ। त्यसपछि फेसबुक र टिकटक चलाउने प्रयोगकर्ता धेरै देखिन्छन्,” अधिकारीले नेपाल टेलिकमका प्रयोगकर्ताबारे बीबीसीलाई भने।

मानिसहरूले सञ्चारका लागि भ्वाइसभन्दा डेटा प्याकको प्रयोग गरेर भाइबर, ह्वाट्सय्याप, फेसबुक म्यासेन्जरलगायतका माध्यममार्फत् कुराकानी गर्दा पनि डेटा प्रयोगकर्ता बढेको र भ्वाइस प्रयोगकर्ता घटेको दूरसञ्चार प्रदायक कम्पनीहरूको अनुभव छ।

‘इन्टरनेट जति बेला पनि व्यस्त’

लकडाउनपछि देखिएको अर्को परिवर्तन मोबाइल प्रयोगकर्ताले कतिबेला धेरै इन्टरनेट चलाउँछन् भन्ने ‘पीक आवर’मा पनि आएको टेलिकमका प्रबन्ध निर्देशक अधिकारी बताउँछन्।

“पहिला राति ९ देखि ११ बजेको समयमा मानिसहरूले एकदमै धेरै इन्टरनेट चलाउँथे। अहिले दिउँसो १२ देखि १ बजेको समयमा एकदमै धेरै ट्राफिक देखिन्छ। बिहानको समयभन्दा १० बजेपछिको समयमा मानिसहरूले धेरै चलाएको देखिन्छ।”

नेपाल दूरसञ्चार प्राधिकरणले भ्वाइस कलमा कमी आएको साथै डेटा महसुल दरमा पनि सेवा प्रदायकहरूले छुट दिएका कारण राजस्व कम उठ्ने आकलन गरेको छ।

यसअघि नेपाल सरकारले सम्पूर्ण सेवा प्रदायकलाई दूरसञ्चार सेवामा न्यूनतम २५ प्रतिशत छुट दिन निर्देशन दिएको थियो ।

यसरी स्वत: भ्वाइस कलमा आएको  कमी र महसुल दरमा छुट दिएको कारण यसपालि ३०...


मोबाइलबाट सन्देश आदानप्रदान गरिरहेको वा आफ्ना मोबाइल सामग्रीहरु हेरिरहेको अवस्थामा कुनै पनि सडक यात्रु फेला परे उनीहरुलाई १५ देखि ३५ डलरसम्म जरिबाना गरिने बताइएको छ।

उक्त प्रतिबन्धको उल्लंघन दोहोर्याएर गर्नेहरुलाई अझ बढी जरिबाना गराइने अधिकारीहरुले जनाएका छन्।

आगामी अक्टोबरबाट लागु हुने उक्त नियमले सडक दुर्घटना नियन्त्रण गर्ने लक्ष्य लिएको छ।

कडा

तर आलोचकहरुले चाहिने भन्दा कडा नियम ल्याएको आरोप सरकारमाथि लगाएका छन्।

होनलुलुका मेयर किर्क काल्डवेल चाँहि मानिसहरुले विवेक गुमाउँदै गइरहेको भन्दै अमेरिका भर सडक पार गर्दा सबैभन्दा बढी मानिसहरु उनको शहरमा दुर्घटनामा पर्ने गरेको बताएका छन्।

होनलुलुका मेयरले हस्ताक्षर गरेको उक्त कानून उक्त राज्यको राजधानी र ओहाउ भन्ने टापुमा कार्यान्वयन गरिनेछ।

आलोचना

अमेरिकाभर सन् २००० देखि २०११ सम्म भएका मोबाइल फोन प्रयोग जोडिएका सडक दुर्घटनामा ११ हजार भन्दा बढी मानिस घाइते भएका थिए।

तर आलोचकहरुले नयाँ कानूनले नागरिक स्वतन्त्रतामा आँच पुर्याउने भन्दै यस्ता प्रकृतिका दुर्घटना शिक्षाको माध्यमबाट कम गर्न सकिने तर्क गरेका छन्।

सडकमा मोबाइल फोन... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

को प्रयोगलाई निरुत्साहित गर्न जर्मनीको एउटा शहरले कानून परिवर्तन नगरी सचेतना अभियानको प्रयोग गर्दै आएको छ।

मानिसहरुले माथि हैन तल हेरेर पनि जानकारी पाउन सकुन भनेर आउग्जवर्ग शहरले भुइँमा ट्राफिक संकेतहरु राखिदिएको थियो।


मोरङमा जन्मिएकी ३४ वर्षीया मेनुका दाहाल अहिले झापाको बुद्धशान्ति गाउँपालिकास्थित शान्तिनगर स्वास्थ्य चौकीकी प्रमुख छिन्। तर यो भूमिका र स्थानसम्म आइपुग्न उनले जीवनमा धेरै सङ्घर्ष र आफैँसँग अन्तर्सङ्घर्ष गर्नुपर्‍यो।

उनी भन्छिन्, "विगत सम्झँदा दुःख लाग्छ।"

उन्नाइस वर्षको उमेरमा 'क्रान्ति' र 'जनमुक्ति' का कुराले उनलाई लट्ठ्यायो। त्यतिखेर देशमा सशस्त्र द्वन्द्व चल्दै थियो र उनी माओवादी बनिन्।

एक वर्षमै बन्दुक बोकेर २०६१ सालदेखि उनी माओवादी लडाकुका रूपमा विभिन्न स्थानमा आक्रमण गर्न गइन्। रक्तपात र मृत्यु नजिकैबाट देखिन्।

नयाँ सङ्घर्ष

समयले कोल्टे फेर्‍यो, शान्तिसम्झौता भयो।

क्यान्टोन्मेन्टमा हुँदा प्लाटुन कमान्डर बनेकी मेनुकाको सहकर्मी प्रकाश अधिकारीसँग सैनिक पोसाकमै बिहे भयो। तर परिवर्तनको मोहमा पढाइ छोडेकी मेनुका दाहालको आफ्नै जीवनमा परिवर्तन आवश्यक भयो। उनले स्वेच्छिक अवकाश लिइन्।

त्यसपछि सुरु भयो उनको जीवनमा नयाँ सङ्घर्ष।

भविष्यको चिन्ताले राम्रो सीपको आवश्यकता महसुस भयो। उनी स्वास्थ्य सहायक (हेल्थ असिस्टेन्ट) को प्राविधिक शिक्षा लिन थालिन्।

छोरी जन्मेको १२ दिनमै पहिलो वर्ष... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

को परीक्षा दिनुपर्‍यो। रक्तस्राव हुँदा पनि उनले हिम्मत हारिनन्।

"अरूलाई परीक्षा कसरी पास गर्ने भन्ने चिन्ता हुन्थ्यो। मलाई चाहिँ सुत्केरी भएपछि परीक्षा भइदिए हुन्थ्यो भन्ने लाग्थ्यो।"

जागिर

तेस्रो वर्षको परीक्षामा उत्तीर्ण भएपछि उनले प्राविधिक खरदारको पदका लागि लोकसेवा आयोगको परीक्षा दिन तयारी थालिन्।

यता घरपरिवार र सानी छोरी, उता भविष्यको चिन्ता। मेनुका भन्छिन्, "त्यो बेला मलाई एकदमै गाह्रो भयो। सानो छोरी थिइन्।"

लोकसेवा आयोगको परीक्षामा उत्तीर्ण हुन त्यति सजिलो मानिँदैन। तर उनले नाम निकालिन्।

धनकुटामा खटिएको नौ महिनामै एक तह माथि प्राविधिक सुब्बाको परीक्षाको तयारी थालेको उनी बताउँछिन्। त्यसमा पनि उनी उत्तीर्ण भइन्।

सरकारले उनलाई सोलुखुम्बु पठायो।

सोही पदमा सरुवा भएर हाल उनी झापामा कार्यरत छिन्।

आफ्ना दिदीबहिनी र श्रीमान्‌को सहयोगविना यो अवस्थामा आइपुग्न असम्भव थियो भन्ने उनलाई लाग्छ।

अनुभव

द्वन्द्वकालमा बन्दुक बोकेर लड्न गएको अनुभव सुनाउँदै उनले भनिन्, "यिनै हात हुन् बन्दुक बोक्ने पनि।"

के कुराले उनलाई स्वास्थ्य सेवामा तान्यो त?

झापाको सुरुङ्गा तथा इलाका प्रहरी कार्यालय अनारमनीमा आक्रमण गर्दा घाइते भएका माओवादी लडाकुहरूलाई बचाएको उनले सुनाइन्। त्यही अनुभव र सम्झना जीवनको त्यो मोडमा निर्णायक भइदिए।

उनी भन्छिन्, "घाइते साथीहरूको सेवा गर्ने मौका पाएकोले स्वास्थ्य क्षेत्रमै जाने इच्छा जागेर आयो। त्यसपछि स्वास्थ्य क्षेत्रको प्राविधिक शिक्षा लिन सुरु गरेँ।"

भिन्नता

व्यावहारिक र व्यावसायिक अनुभव बटुल्दै गर्दा पढाइका बारेमा भने उनमा केही पछुतो छ कि भन्ने सङ्केत भेटिन्छ।

उनी भन्छिन्, "त्यतिबेला नियमित कलेज गएको भए, आज म यो भन्दा माथि उठ्थेँ होला...।"

पहिला र अहिलेको उनको जीवनमा कस्तो भिन्नता छ त?

उनी भन्छिन्, "पहिला म एउटा राजनीतिक दलकी सैनिक थिएँ,  अहिले म जनताकी सेविका भएकी छु। फरक त्यत्ति हो।"


मोहम्मद अल-कुकुनले आफू साउदी अरबबाट मुक्त हुन चाहेको बताएकी छन्

रहफ मोहम्मद अल-कुकुन नाम गरेकी ती युवतीले आफूले इस्लाम धर्म परित्याग गरेर भागेको हुनाले परिवारबाटै आफ्नो ज्यान असुरक्षित भएको दाबी गरेकी छन्।

साउदी अरबमा धर्म परित्याग गर्दा मृत्युदण्ड दिने कानुनी प्रावधान छ।

गत सप्ताहान्त अस्ट्रेलिया जान भनी कुवेतबाट विमान चढेर ब्याङ्‌कक पुगेकी उनलाई नियन्त्रणमा लिएर सुवर्णभूमि विमानस्थलस्थित एउटा होटलमा राखिएको थियो।

थाई अधिकारीहरूले ती युवतीलाई सोमवार कुवेत फिर्ता पठाउने प्रयास गरेका थिए। तर उनले होटेलको कोठा थुनेर आफू फिर्ता नजाने अडान लिएकी थिइन्।

सामाजिक सञ्जाल र सञ्चारमाध्यममार्फत् उनले शरणका लागि संयुक्त राष्टसङ्घ र विभिन्न राष्ट्रहरूलाई गुहारेकी थिइन्।

शरणको मागबारे

अहिले मोहम्मद अल-कुकुन यूएनएचसीआरको संरक्षकत्वमा विमानस्थलको होटलबाट बाहिर निस्किसकेकी छन्।

परिवारसँगै बिदा मनाउन कुवेत पुगेकी रहाफ मोहम्मद अल-कुकुन तीन दिनअघि त्यहाँबाट भागेर ब्याङ्‌कक पुग

थाई अध्यागमन अधिकारीहरूले उनले कुवेत फर्किनुपर्ने बताएका थिए। उनको परिवार हाल कुवेतमा रहेको छ।

संयुक्त राष्ट्रसङ्घको श... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

रणार्थीसम्बन्धी निकाय यूएनएचसीआरले मोहम्मद अल-कुकुनको शरणको मागको परीक्षण गर्न केही दिन लाग्न सक्ने बताएको छ।

थाईल्यान्डस्थित साउदी दूतावासले ती युवतीलाई फिर्ता गर्न साउदी सरकारले अनुरोधको दाबीको खण्डन गरेको विवरण समाचारसंस्था रोयटर्सले प्रकाशित गरेको छ।

आफ्नो परिवारले मार्ने धम्की दिएको भन्दै उनले समाचारसंस्था रोयटर्सलाई भनेकी थिइन्, "मेरा दाजुभाइ र परिवार एवम् साउदी दूतावासले मलाई कुवेतमा कुरिरहेका छन्। उनीहरूले मलाई मार्छन्। मेरो जीवन सङ्कटमा छ।"

यो पनि पढ्नुहोस्

तर उनको परिवार र नातेदारले उनको आरोपप्रति केही टिप्पणी व्यक्त गरेका छैनन्।

मानवाधिकारवादी संस्थाहरूले उनको सुरक्षाबारे चासो व्यक्त गरेका छन्।

अस्ट्रेलिया र थाईल्यान्डको चासो

मोहम्मद अल-कुकुनले आफूसँग अस्ट्रेलिया जाने प्रवेशाज्ञा भएको तर एक साउदी कूटनीतिज्ञले आफ्नो राहदानी खोसेको दाबी गरेकी थिइन्।

अहिले राहदानी फिर्ता भएको उनले ट्विटरमा लेखेकी छिन्।

अस्ट्रेलियामा शरण पाउने उनको अपेक्षा थियो।

अस्ट्रेलियाको सरकारले मोहम्मद अल-कुकुनले लगाएका आरोपहरू गम्भीर चासोका विषय भन्दै आफूले त्यसलाई नजिकैबाट नियालिरहेको बताएको छ।

सोमवार साँझ थाई अध्यागमन प्रहरीका प्रमुख मेजर जेनरल सुरचाते हक्पर्नले मोहम्मद अल-कुकुनलाई ब्याङ्ककमै बस्न दिइएको र उनी यूएनएचसीआरसँग विमानस्थलबाट बाहिर गएको बताएका थिए।

ज्यान जान सक्ने खतरा भएकाले ती युवतीलाई फिर्ता नपठाइने थाई अध्यागमन प्रहरीका प्रमुख मेजर जेनरल सुरचाते हक्पर्न बताएका छन्

राज्यले उनको उपयुक्त हेरविचार गर्ने भन्दै उनले भनेका थिए, "उनी अब थाईल्यान्डको सर्वोच्चतामा छिन्। कसैले र कुनै दूतावासले पनि उनलाई अन्यत्र जान बाध्य पार्न सक्दैन।"

"थाईल्यान्ड मुस्कानको देश हो। हामी कसैलाई पनि मर्न पठाउँदैनौँ।"

थाईल्यान्डको निर्णयबारे जानकारी दिन साउदी कूटनीतिज्ञहरूलाई मङ्गलवार भेट्ने उनको योजना थियो।

मोहम्मद अल-कुकुनले आफ्ना पिता आएका हुनाले आफू धेरै चिन्तित र त्रस्त भएको भनेर ट्विवटरमा लेखेकी छन्।

तर थाई पक्षसँग भएको सहमतिअनुसार यूएनएचसीआरको संरक्षणमा आफूले सुरक्षित अनुभव गरेको उल्लेख गरेकी छन्।

थाईल्यान्डले संयुक्त राष्ट्रसङ्घको शरणार्थी महासन्धि अनुमोदन गरेको छैन र उसले शरण खोज्ने व्यक्तिहरूलाई कानुनी सुरक्षा उपलब्ध गराउँदैन।

तर थाईल्यान्डमा एक लाखभन्दा बढी शरणार्थी छन्।

ती युवतीलाई फिर्ता नपठाइयोस् भनेर...


मोहम्मद हमाद मोहम्मद अल-खलिफा सोमवार झन्डै दुई हजार मात्रा आस्ट्राजेनेका खोप लिएर नेपाल आइपुगेका हुन्।

नेपालमा खोप ल्याउन पूर्वस्वीकृति आवश्यक पर्छ।

किन ल्याइयो खोप?

नेपाली सञ्चारमाध्यमहरूलाई बहराइन दूतावासले जनाएअनुसार राजकुमारले गोरखा जिल्लाका केही मानिसहरूलाई उक्त खोप दिन चाहेका हुन्।

भ्रमण व्यवस्थापन गरिरहेको सेभेन समिट्स ट्रेकका एकजना प्रवक्ता थानेश्वर गुरागाईँले मङ्गलवार द हिमालयन टाइम्सलाई बताएअनुसार सात दिन क्वारन्टीनमा बसेपछि राजकुमारको टोली गोरखा जिल्लाको चुमनुव्री गाउँपालिका जानेछ।

त्यहीँको सामागाउँमा उक्त खोप दिने योजना बनाइएको उनले बताए।

त्यसपछि सगरमाथा आरोहण गर्ने राजकुमारको योजना रहेको बताइएको छ।

सरकार बेखबर

औषधी व्यवस्था विभागका प्रवक्ताले बीबीसीलाई त्यो खोप कसरी नेपाल भित्रन सक्यो भनेर औपचारिक छलफल थालिएको बताएका छन्।

उनले भने, "उक्त खोप ल्याइएकोबारे स्वास्थ्य मन्त्रालय र विभाग बेखबर छ। यो विषय अहिले अनुसन्धानको क्रममा छ।"

खोपको भण्डारण व्यवस्थित ढङ्गले भएको सुनिश्चितता सहित नेपालमा खोप ल्याउन पूर्वस्वीकृति लिनुपर्ने अनिवार्य व्यवस्था छ।

नेपालले २७ ज... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

्यानुअरीबाट खोप कार्यक्रम सुरु गरेको छ र उसले जोखिम समूहलाई प्राथमिकतामा राखेर खोप दिइरहेको छ।

अहिले ६५ वर्ष र माथिका उमेर समूहका मानिसहरूले नेपालमा खोप लिइरहेका छन्।


मौरीका थुप्रै प्रजातिहरू लोप हुँदैछन्

मौरी, कमिला र गोब्रे किराका प्रजाति घट्ने क्रम चरा वा अन्य प्रजातिका किराभन्दा आठ गुणाले बढी रहेको पाइएको छ।

साङ्लो र झिँगाको सङ्ख्या भने बढेको हुनसक्ने देखिएको छ।

अत्यधिक रूपमा हुने खेती, कीटनाशक र जलवायु परिवर्तनका कारण सामान्य किराहरूको सङ्ख्यामा कमी आएको हो।

महत्त्व

जमिनमा धेरै सङ्ख्यामा बस्ने जीवमध्ये किरा पनि पर्छन्। र, तिनले मानिससहित अन्य विभिन्न प्रजातिलाई महत्त्वपूर्ण फाइदा समेत पुर्‍याइरहेका हुन्छन्।

कीराहरूले चरा र स-साना स्तनघारी प्राणीका लागि आहार प्रदान गर्छन भने विश्वको करिब ७५ प्रतिशत बाली परागसेचन गर्छन्।

कीराहरूले माटो भर्ने र कीट व्यवस्थापन गर्ने काम समेत गर्दछन्।

कीरा फट्याङ्ग्राहरुले नै विश्वको ७५ प्रतिसत उब्जनीमा सघाउँछन्

हालैका वर्षमा गरिएका अन्य विभिन्न अध्ययनले विशेषगरी आर्थिक रूपमा सम्पन्न मुलुकहरूमा कीराहरूको सङ्ख्या ठूलो मात्रामा घटेको देखाएका छन्।

'बायोलोजिकल कन्जरभेसन जर्नल' मा प्रकाशित एउटा नयाँ अध्ययनले भने पछिल्लो १३ वर्षमा विश्वभरिका ७३ वटा अध्ययनहरूको समीक्षा गरेको छ।

चिन्ताजनक अङ्क

उ... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

क्त अनुसन्धानका अनुसार विश्वका सबै क्षेत्रमा कीराको सङ्ख्या घट्दै जाने हो भने आगामी केही दशकमा ४० प्रतिशत किराहरू हराउने छन्।

कीराहरूको एक तिहाइ प्रजातिलाई लोपोन्मुख भनेर वर्गीकरण गरिएको छ।

"कृषि क्षेत्रमा भएका अभ्यास, शहरीकरण र वन जङ्गलको विनाशका कारण उनीहरू बसोबास गर्ने ठाँउ गुम्दै जानु नै हाल सिर्जना भएको अवस्थाको मुख्य कारक हो," सिड्नी विश्वविद्यालयसँग आबद्ध प्रमुख लेखक डाक्टर फ्रान्सिस्को सान्चेज-बायोले बीबीसीलाई बताए।

''दोस्रो कारण भनेको विश्वव्यापी रूपमा कृषि क्षेत्रमा बढ्दो रूपमा हुने गरेको मल र कीटनाशकको प्रयोग र सबै प्रकारका रासायनिक पदार्थसँगको सम्मिश्रण हो। आक्रामक र रोग फैलाउने प्रजाति तेस्रो जैविक कारक हो। चौथो कारक भनेको खासगरी गर्मी स्थानहरूमा भएको जलवायु परिवर्तन हो।"

अध्ययनका केही मुख्य निष्कर्ष जर्मनीमा उड्ने कीराहरूको सङ्ख्यामा आइरहेको कमी र बढ्दो विश्व तापमानका कारण प्वेर्तोरिकोमा ठूलो सङ्ख्यामा उष्ण प्रदेशीय वनमा आएको कमी रहेका छन्।

गोब्रेकीरा

अन्य विशेषज्ञहरूका निष्कर्ष उत्तिकै गम्भीर छन्।

"यो मौरी, परागसेचन वा हामी आफैलाई आहार प्रबन्ध गर्नेसँग मात्र सम्बन्धित छैन। किराहरूको घट्दो सङख्यामा गोब्रे कीरा पनि पर्छ जसले फ्याकिएका वस्तुको पुनः उपयोग गर्छ। पानीछेपुवा जस्ता कीराले नदी र पोखरीमा जीवनको चलायमान राख्छन्," युके क्याम्पेनरस बगलाइफका मयाट सार्डलोले बताए।

विषादीको बढ्दो प्रयोग

लेखकहरू कीराहरू घट्दो क्रमले खाद्यचक्रमा पार्ने असरबारे चिन्तित छन्।

चरा, स्तनधारी प्राणी र माछाजस्ता जीवका लागि किरा मुख्य आहार भएकाले त्यस्ता जनावरको समेत अस्तित्व सकिने खतरा छ।

झिङ्गा र साङ्लो जस्ता सजिलै फैलन र अनुकूलन हुनसक्ने प्रजातिहरू मानिसहरूका लागि ठूलो टाउको दु:खाइ बनेका हुन्

कीराहरूका केही निकै महत्त्वपूर्ण  प्रजाति नष्ट हुने अवस्था रहे पनि उक्त अध्ययनले अन्य केही प्रजातिले भने परिवर्तित अवस्थामा समेत घुलमिल भएर जोगिन सक्नेछन् भनेको छ।

"छिटो प्रजनन हुने किराहरू न्यानो अवस्थाका कारण स्वस्थ हुन सक्नेछन्। किनकि ढिला प्रजनन गर्ने धेरैजसो प्राकृतिक शत्रुहरू आफैँ हराउँदै जानेछन्,'' समीक्षामा सामेल यूनिभर्सिटी अफ सुसेक्सका प्राध्यापक डेभ गोउसन् बताँउछन्।

हामी के गर्न सक्छौँ?

झिँगा र साङ्लो जस्ता सजिलै फैलन र अनुकूलन हुनसक्ने प्रजातिहरू मानिसहरूका लागि ठूलो टाउको दु:खाइ बनेका...


मौसम विभागले मङ्गलवारको तापक्रम यसअघि सन् २०१३ को ज्यानुअरी ७ मा मापन गरिएको ४०.३ डिग्री सेल्सिअसभन्दा बढी भएको बताएको छ।

देशभरको औसत उच्चतम तापक्रम नै उष्णलहर नाप्ने उपयुक्त माध्यम भएको विभागले जनाएको छ।

यो तथ्याङ्क अस्ट्रेलियाको झाडीमा फैलिएको डढेलोका कारण व्याप्त जनआक्रोश बढिरहेको बेला आएको हो।

तापक्रम किन बढ्यो?

यो साता पूर्वतिर बहेको तातो हावाका कारण अस्ट्रेलिया तातेको हो। मौसम विभागले आउँदा दिनहरूमा उष्णलहर अझ खराव हुनसक्ने पूर्वानुमान गरेको छ।

थुप्रै शहरहरूमा अहिलेसम्मकै उच्च तापक्रम मापन गरिएको छ। मङ्गलवार अस्ट्रेलियाका मध्यभागका केही क्षेत्रहरूमा ४५ डिग्री सेल्सिअसभन्दा बढी तापक्रम मापन गरिएको थियो।

यो साताको सुरुमा वेस्टर्न अस्ट्रेलियाको राजधानी पर्थमा लगातार तीन दिन ४० डिग्री सेल्सिअसभन्दा बढी तापक्रम मापन भएको थियो जुन डिसेम्बर महिनाका लागि अभूतपूर्व थियो।

समुद्री सतहहरूमा चिसो र तातो तापक्रमबीचको फरक विगत छ दशककै उच्च भएकोले यस्तो भएको मानिएको छ।

तर अस्ट्रेलियामा लामो समयदेखि खडेरी चलिरहेको छ। कतिपय स्थानमा वर्षौँदेखिको खडेरीका कारण माटोबाट वाष्प वायुमण्डलमा जान नस... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

केकोको तापक्रम बढ्न सहयोग पुगेको बताइएको छ।

जलवायु परिवर्तनको असर

अस्ट्रेलियाको मौसमसम्बन्धी निकायका अनुसार अस्ट्रेलियाको तापक्रम सन् १९१० यता एक डिग्री सेल्सिअसले बढेको छ र त्यसमा धेरै तापक्रम सन् १९५० यता बढेको हो।

अस्ट्रेलियामा सबैभन्दा तातो १० वर्षहरूमध्ये नौ सन् २००५ यता मापन भएका छन्।

अधिकारीहरूले सन् २०१९ सबैभन्दा तातो चार वर्षहरूमध्ये एक हुने पूर्वानुमान गरेका छन्।

उच्च तापक्रमका कारण खडेरी, डढेलो र बाढीका सङ्ख्यामा वृद्धि भएको छ।

सन् २०१९ अस्ट्रेलियामा सबैभन्दा कम पानी परेको वर्ष बनेको छ।

यो पनि हेर्नुहोस्

ग्रेटा टून्बेर्गको अभियान


मौसम सम्बन्धी यो विवरण कहाँ को होला? पक्कै पनि तपाईंले कुनै चिसो स्थानको नै हो भन्ने अनुमान लगाउनु भयो होला।

त्यसो हो भने तपाईं सही हुनुहुन्छ। तर कुन होला त त्यो चिसो स्थान?

शुक्रवार बिहान ७ बजे यस्तो मौसम भएको स्थान हो- सगरमाथाको चुचुरो भन्दा ठ्याक्कै ४ सय १८ मिटर तलको भाग अर्थात् सगरमाथाको ८ हजार ४ सय ३० मिटर उचाइ क्षेत्र। जसलाई बाल्कोनी पनि भनिन्छ।

तर यो विवरण सगरमाथा क्षेत्रमा बसेर हेरिएको भने होइन। न त नजिकैको स्थानमा बसेर कुनै व्यक्तिले पठाएको नै।

यस्तो विवरण आएको हो, हालै मात्र खुम्बु क्षेत्र, सगरमाथा आधार शिविरदेखि ८ हजार ४ सय ३० मिटर क्षेत्रमा राखिएका मौसमको जानकारी दिने उपकरणहरूबाट।

सगरमाथा क्षेत्रका पाँच स्थानमा राखिएका ती उपकरणहरूले हाल दैनिक रूपमा जल तथा मौसम विज्ञान विभाग र त्रिभुवन विश्व विद्यालय जल तथा मौसम विभागमा पठाइरहेका छन्।

अनि कम्प्युटरमा ती विवरणहरू हेरेर अध्ययन गर्न चाहनेहरूले सगरमाथा क्षेत्रको मौसम परिवर्तन सम्बन्धी नयाँ जानकारीहरू बटुलिरहेका छन्।

न्याशनल जियोग्राफिक सोसाइटी र त्रिभुवन विश्वविद्यालयका अनुसन्धानकर्ताहरूको टोलीले गत एप्रिलदेखि यही जुन... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

महिनासम्म राखेका ती उपकरणहरूलाई न्याशनल जियोग्राफीले "विश्वैकै सबैभन्दा उच्च स्थानमा राखिएका मौसम सम्बन्धी जानकारी दिने उपकरण" भनेर दाबी गरेको छ।

प्रधानमन्त्री केपी शर्मा ओ‌ली भन्छन्: ‘सगरमाथामा भिड हल्ला मात्र’

उक्त टोली र परियोजनामा सामेल नेपाली वैज्ञानिकहरूका अनुसार सगरमाथा क्षेत्रको उच्च भागमा 'रियल टाइम' अर्थात् तत्कालको तत्कालै सूचना दिने यस्ता खाले उपकरणहरू राखिएको पहिलो पटक हो।

किन राखियो उपकरण?

ती उपकरणहरू राखिनुको उद्देश्य वैज्ञानिक अनुसन्धान रहेको न्याशनल जियोग्राफीले जनाएको छ।

उसले बिहीवार जारी गरेको विज्ञप्तीमा "जलवायु परिवर्तनबाट सगरमाथा क्षेत्रबाट हुनसक्ने खतरा"बाट बच्न यस क्षेत्रका १ अर्ब  भन्दा बढी मानिसहरूलाई सहायता गर्न ती उपकरणहरू राखिएको दाबी गरेको छ।

नेपाल सरकारले चाहिँ सगरमाथाको उचाइ मापन गर्न विभिन्न स्थानमा उपकरणहरू राखेर उचाइ मापन गरेको थियो।

यसले हिमालय क्षेत्रमा हिमनदीहरूको अवस्थाबारे अध्ययन गर्न र थप नयाँ ज्ञान आर्जन गर्न सहयोग पुग्ने विज्ञप्तिमा उल्लेख छ।

सगरमाथा क्षेत्रमा यस्ता उपकरण राख्ने परियोजनाको एउटा साझेदार त्रिभुवन विश्वविद्यालय जल तथा मौसम विज्ञान केन्द्रीय विभागका प्रमुख दीपक अर्यालले पनि उपकरणहरू राख्नुको मुख्य उद्देश्य अनुसन्धान नै भएको बताए।

उनले भने-"यी उपकरण राख्नुको उद्देश्य भनेकै सगरमाथा क्षेत्रको मौसम सम्बन्धी विवरण रियल टाइममा नि:शुल्क रूपमा सबैलाई उपलब्ध गराउनु हो। हाम्रो विभाग, जल तथा मौसम विज्ञान विभाग र न्याशनल जियोग्राफीको सिस्टममा (तथ्याङ्क) डेटा स्टोर हुन्छ र त्यो सबैलाई उपलब्ध गराउने सम्झौता छ।"

मौसम विवरण दिने उपकरणहरू जडान गर्ने काममा सगरमाथा क्षेत्रमा उक्त टोलीमा सहभागी भएका त्रिभुवन विश्वविद्यालयका एकजना जल तथा मौसम विज्ञानका विद्यार्थी अरविन्द्र खड्काका अनुसार नियमित रूपमा मौसम अनुगमन गर्ने काम ती उपकरणहरूले गर्नेछन्।

उनले भने, "ती उपकरणले नियमित मौसमको अनुगमन गर्छन्। ती सूचना हेरेर भविष्यमा पनि मौसम के हुन्छ हेर्न सकिन्छ।"

खुम्बु क्षेत्रमा राखिएको मौसम सम्बन्धी विवरण दिने उपकरण। तस्बिर सौजन्य: अरविन्द्र खड्का

कसरी काम गर्छन् उपकरणले?

सगरमाथा क्षेत्रका पाँच स्थानमा राखिएका उपकरणहरूले हरेक दिन डेटा पठाउने खड्काले जानकारी दिए।

उनले भने, "ती उपकरणहरूले स्याटलाइट र मोबाइल नेटवर्कबाट पनि डेटा पठाउँछन्। त्यसलाई हाम्रो विभाग, जल...


मौसमका कारण शनिवार योजना प्रभावित भएपछि भोलिपल्ट उक्त रकेट केप कन्याभरलबाट अन्तरिक्षतर्फ प्रक्षेपण गरिएको थियो।

ओर्बिटल टेस्ट भीइकल (ओटीभी) भनिने अन्तरिक्ष विमानले अन्तरिक्षमा एउटा भू-उपग्रह छोड्ने र ऊर्जासम्बन्धी एउटा प्रविधि परीक्षण गर्ने बताइएको छ।

सो विमानको अन्तरिक्षमा यो छैटौँ यात्रा हो।

रकेट प्रक्षेपण कोरोनाभाइरस महामारीमा अग्रपङ्क्तिमा काम गर्ने र प्रभावित व्यक्तिहरूका लागि समर्पण गरिएको थियो। रकेटमा 'अमेरिका स्ट्रङ' (सबल अमेरिका) भन्ने सन्देश पोतिएको थियो।

गोप्य राखिएका कारण एक्स-३७बी बारे धेरै जानकारी उपलब्ध छैन। अमेरिकी रक्षा मन्त्रालयले पहिले पनि यस विमान र यसको क्षमताबारे थोरै जानकारी सार्वजनिक गरेको छ।

"यो एक्स-३७बी मिशनले पहिलेका अभियानभन्दा धेरै परीक्षणहरू गर्नेछ," वायुसेनामन्त्री बार्बरा बारेटले केही समयअघि भनेकी थिइन्।

तीमध्ये एउटा परीक्षण बीउबिजन र अन्य पदार्थमा पराबैजनी किरणको असर अध्ययन गर्नुरहेको बताइएको छ।

के छन् यसका विशेषता?

एक्स-३७बी कार्यक्रम सन् १९९९ मा आरम्भ भएको थियो। यो विमान सन् २०११ देखि प्रयोग बन्द गरिएको मानव बोक्ने अमेरिकी अन्तरिक्षयानको सान... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

ो स्वरूपजस्तो देखिन्छ।

पृथ्वीको वायुमण्डलमा प्रवेश गरेपछि एक्स-३७बी धावनमार्गमा विमानजस्तै रोकिन सक्छ।

बोइङ कम्पनीले बनाएको यो विमान अन्तरिक्षमा रहँदा सौर्य ऊर्जाबाट चल्छ। यसको लम्बाइ २९ फीट र चौडाइ १५ फीट रहेको छ। यसको तौल ४,९८९ किलोग्राम छ।

पहिलो विमान सन् २०१० को एप्रिलमा अन्तरिक्षमा उडेको र आठ महिनापछि फर्केको थियो।

यसअघिको अभियान सन् २०१९ को सेप्टेम्बरमा अन्तरिक्षमा ७८० दिन बसेर फर्केपछि सकिएको थियो। यो विमानले अन्तरिक्षमा कुल सात वर्षभन्दा बढी समय बिताएको छ।

अहिलेको अभियानको अवधि सार्वजनिक गरिएको छैन।


मौसममा केही सुधार आएर अविरल वर्षा रोकिए पनि डुबानमा परेका तराईका विभिन्न जिल्लामा विस्थापितहरूको अझै बिचल्ली छ।

गृह मन्त्रालय अन्तर्गतको राष्ट्रिय आपत्‌कालीन कार्यसञ्चालन केन्द्रका अनुसार बाढीका कारण ३८ जना घाइते भएका छन् भने ३१ जना बेपत्ता भएका छन्।

सोमवार साँझसम्मको विवरण अनुसार सबैभन्दा बढी ललितपुरमा ६ जनाको ज्यान गएको छ भने मकवानपुर र भोजपुर पाँच-पाँच जनाको मृत्यु भएको छ।

केन्द्रको तथ्याङ्क अनुसार रौतहट, ओलखलढुङ्गा, धनुषा, सिरहा र सिन्धुली चार-चार जनाको र झापा, खोटाङ, काभ्रेपलाञ्चोक र काठमाण्डू तीन-तीन जनाको ज्यान गएको छ।

त्यसैगरी मोरङ, महोत्तरी, बारा, पर्सा, धादिङ, डोल्पा र दाङमा दुई-दुई जनाको ज्यान गएको छ।

कति विस्थापित?

मृतकको सङ्ख्या अझ बढ्न सक्ने अधिकारीहरूको अनुमान छ।

बाढीका कारण सोमवार साँझसम्म साढे १६ हजार घरधुरी अस्थायी रूपमा विस्थापित भएको अधिकारीहरूले बताएका छन्।

सबैभन्दा बढी मोरङमा साढे छ हजार घरधुरी विस्थापित भएको छ।

सङ्घीय सरकारले घाइतेको निःशुल्क उपचार तथा जोखिममा परेकाहरूको उचित बन्दोबस्त गर्न निर्देशन दिएको छ।

प्रदेश नं. २ को सरकारले उद्धार तथा राह... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

तमा खर्च गर्ने गरी आठवटै जिल्ला विपद् व्यवस्थापन समितिका लागि १० लाख रुपैयाँको दरले उद्धार तथा राहत खर्च उपलब्ध गराउने एवम् मृतकका परिवारलाई प्रतिमृतक तीन लाख रुपैयाँको दरले आर्थिक सहायता उपलब्ध गराउने निर्णय गरेको छ।

राष्ट्रिय आपत्‌कालीन कार्यसञ्चालन केन्द्रका अनुसार नेपाली सेना, नेपाल प्रहरी र सशस्त्र प्रहरी बल नेपाल समेतबाट ४१ हजार २०४ जनालाई परिचालन गरिएको छ भने हालसम्म ३,३६६ जनाको उद्धार गरिएको छ।

कस्तो छ मौसम पूर्वानुमान?

मनसुन न्यून चापीय रेखा तराईभन्दा केही तल भारतीय आकाशमा रहेकाले अहिले नेपालमा मनसुनी गतिविधि 'कम सक्रिय' अवस्थामा रहेको मौसम पूर्वानुमान महाशाखाले जनाएको छ।

तर देशभरि प्राय: सबैतिर सामान्यदेखि पूर्ण बदलीको अवस्था रहेको छ।

अहिले पश्चिम नेपाल र मध्य तथा पूर्वी नेपालका केही स्थानमा वर्षा भइरहेको छ।

महाशाखाका अनुसार मङ्गलवार दिउँसो पहाडी तथा तराईका केही स्थानमा ठूलो वर्षा हुने सम्भावना छ।

विपद् व्यवस्थापनका लागि कोषको अवस्था के छ?

बाढी, पहिरो र डुबानका कारण भएको क्षतिपछि राहत वितरणका लागि स्थानीय, प्रदेश र केन्द्र सरकारसँग गरी तीनवटा छुट्टा-छुट्टै कोषको व्यवस्था रहेको र ती कोषहरूमा बजेटको अभाव नरहेको अधिकारीहरूले बताएका छन्।

केन्द्रीय विपद् व्यवस्थापन कोषमा डेढ अर्ब रुपैयाँ रहेको र प्रदेश र स्थानीय तहहरूले आवश्यकताका आधारमा त्यसमा रकम राखेको बताइएको छ।

राहत वितरणलाई सहज र प्रभावकारी बनाउन जिल्ला र स्थानीय तहमा रहेका दैवी प्रकोप उद्धार समितिमार्फत् मात्रै वितरणको व्यवस्था गरिएको उनीहरूको भनाइ छ।

सरकारी आँकडा अनुसार हालसम्म यस वर्षको मनसुनका कारण ३१ जिल्ला प्रभावित भएका छन्।

उक्त विपद्‍मा परेर कैयौँको ज्यान गएको छ भने सयौँ घरबारविहीन बनेका छन्।

सधैँजसो उद्धार राहतमा हुने सरकारी ढिलासुस्तीको विषयले चर्चा पाइरहँदा यो वर्ष राहत वितरणमा कुनै समस्या नदेखिने अधिकारीहरूले दाबी गरेका छन्।

तीन तहका सरकारसँग विपद् व्यवस्थापन कोष रहेको र ती सबै कोष परिचालनको व्यवस्था मिलाइएको अधिकारीहरूको भनाइ छ।

राष्ट्रिय आपत्‌कालीन कार्य सञ्चालन केन्द्रका उपसचिव वेदनिधि खनालले भने, "स्थानीय तहले पनि यसमा खर्च गरिरहनुभएको छ। प्रदेश सरकारले पनि केही जिल्लामार्फत् नै सहयोग गर्छु भनेर पैसा छुट्ट्याइसक्नुभएको छ। जिल्लाहरूलाई कुनै कुरा अभाव भयो भने माग गर्नूस् भनेर कार्यकारी समितिले पनि निर्देशित...


मौसमविद्हरूले ठूलो वर्षा र हुरी आउने र त्यसले ज्यान जोखिममा पार्न सक्ने चेतावनी दिएका छन्।

हुरीको वेग

हुरीको गति केही कम भइरहेको छ। तर हुरी लामो समय चलिरहन सक्ने हुनाले क्षतिको परिमाण धेरै हुनसक्ने बताइएको छ।

सत्र लाखजति मानिसहरूलाई आफ्नो घर छाडेर सुरक्षित स्थलमा जान भनिएको छ।

अमेरिकी अधिकारीहरूले फ्लोरेन्स आँधीको शक्तिलाई 'क्याटगरी टु' मा घटुवा गरेका छन्।

तर पनि अझै ठूलो खतरा रहेको भन्दै उनीहरूले सचेत गराएका छन्। हावाको वेग १७५ किलोमिटर प्रतिघण्टामा झरेको छ।

आँधीको प्रभाव क्षेत्रमा करिब एक करोड मानिसहरू रहेका छन्।

आपत्कालीन अवस्था

फ्लोरेन्स आँधी अहिले अझ दक्षिणतर्फ गइरहेको छ।

आपत्कालीन अवस्थाको घोषणा गर्ने जोर्जिया पछिल्लो राज्य बनेको छ।

यसअघि नर्थ र साउथ क्यारोलाइना, भर्जिनिया, मेरिल्यान्ड र वासिङ्टन डीसीले आपत्कालीन अवस्थाको घोषणा गरिसकेका छन्।

मौसमविद्हरुले फ्लोरेन्सको अनुमानित मार्गको जानकारी दिएका छन्। बिहीवार क्यारोलाइनाको सीमामा केही दक्षिणतर्फ उक्त आँधी आइपुग्ने भनिएको छ।

आँधीका कारण केही समयसम्म ठूलो वर्षा हुने र त्यसले एलाबामा, टेनेसी, केन्टकी र वेस्ट भर... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

्जिनिया जस्ता क्षेत्रहरूमा विनाशकारी बाढी आउन सक्नेछ।

नर्थ क्यारोलाइनाका गभर्नर रोए कुपरले भनेका छन्- तयारी गर्ने समय लगभग सकिएको छ। र। अब प्रकोप हाम्रो ढोकासामुन्ने आउँदैछ।

राष्ट्रपति डोनल्ड ट्रम्पले एउटा भिडिओ सन्देशमा भनेका छन्- यो हाम्रो देशमा आएको सबैभन्दा ठूलोमध्ये एउटा आँधी हो। जीवनरक्षा नै अहिलेको मुख्य प्राथमिकता हो।

एउटा एनालिटिक कम्पनी कोर्लजिकका विश्लेषकहरूका अनुसार फ्लोरेन्स आँधीले १७० अर्ब डलरसम्मको क्षति गराउन सक्छ। साथै लगभग साढे सात लाख घर र व्यवसायलाई पनि त्यसले क्षति पुर्‍याउन सक्छ।


म्याक्स टीभीका अध्यक्ष दिनेश सुवेदीका अनुसार जी नेटवर्कअन्तर्गत रहेका सबै समाचार च्यानलसहित आज तक, इन्डिया टीभी र एबीपी न्यूजको प्रसारणमा लगाइएको रोक भने कायमै छ।

केही च्यानलहरूले प्रसारण गरेको सामग्रीका आधारमा सबैमा रोक लगाउन नहुने आफूहरूको समझदारी र केही ग्राहकहरूबाट समेत त्यस्तै बेहोराको गुनासो आएका कारण आफूहरूले लिखित रूपमै पछिल्लो निर्णय गरेको सुवेदी बताउँछन्।

पछिल्लो समयमा एउटा भारतीय समाचार च्यानलले प्रधानमन्त्री केपी शर्मा ओली र नेपालका लागि चिनियाँ राजदूत होउ यान्छीलाई जोडेर तयार पारेको समाचारले आफूहरूलाई प्रसारणमा रोक लगाउने जस्तो कदम उठाउन बाध्य पारेको सेवा प्रदायकहरूको भनाइ छ।

उक्त सामग्री जी नेटवर्कअन्तर्गतको एउटा समाचार च्यानलमा देखाइएको थियो। पछि उसले त्यो सामग्री त्रुटिवश प्रसारित भएको भन्दै खेद प्रकट गर्‍यो।

प्रतिक्रियस्वरूप उक्त नेटवर्कका सबै समाचार प्रसारणमा रोक लगाइएको सेवा प्रदायकहरू बताउँछन्।

कहिले खुल्ला?

प्रसारणमा रोक लगाइएका विदेशी च्यानलहरू कहिलेबाट सञ्चालनमा आउलान् वा के भएको खण्डमा ती च्यानलहरूको प्रसारण गरिनेछ भन्ने विषयमा भने सेवा प्रदायकहरू अ... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

स्पष्ट देखिन्छन्।

नेपाल भारत

भारतीय समाचार च्यानलहरूले प्रसारण गरेका सामग्रीबारे भारत सरकारलाई कूटनीतिक नोट नै पठाएर आफ्नो विमति जाहेर गरेको सरकारले पनि प्रसारण रोकिएका च्यानलहरू खुलाउने विषयमा अग्रसर देखिँदैन।

भारतीय समाचार च्यानलहरूको प्रसारण रोक लगाएपछि प्रदायकहरूले सञ्चारमन्त्री युवराज खतिवडालाई पनि भेटेका थिए।

उक्त भेटमा मन्त्रालयले पछिल्लो प्रकरणमा ठोस धारणा नराखेको तर 'नियमन हुन नसकेको अवस्थामा प्रदायकहरूले उठाएको कदम स्वागतयोग्य रहेको' आशयको अभिव्यक्ति दिएको दुई प्रदायकले बीबीसीलाई बताए।

"प्रसारण बन्द गरिएका भारतीय च्यानलहरूले माफी मागेको वा कूटनीतिक पहलबाटै कुनै किसिमको निकास आएको अवस्थामा हामी च्यानल पुनः सञ्चालनमा ल्याउँछौँ," मेरो टीभीका प्रबन्ध निर्देशक प्रकाश घिमिरेले भने।

किन बन्द गरिएको थियो?

"अधिकांश ग्राहक अझै पनि भारतीय समाचार च्यानल प्रसारणको विपक्षमै छन्," उनले भने।

प्रदायकहरूले आफूखुसी समाचार च्यानल प्रसारणमा रोक लगाएको भन्दै विरोधका आवाज सुनिएका बेला घिमिरे भन्छन्, "हाम्रो नेटवर्कबाट प्रसारण हुने सामग्रीका विषयमा जिम्मेदार बन्दै यस्तो कदम उठाएका हौँ।"

सुवेदीका अनुसार आफूहरूलाई सरकारले दिएको प्रसारणसम्बन्धी अनुमतिपत्रमै 'जुनसुकै च्यानलले दिएका जेसुकै सामग्री प्रसारण गर्न नपाइने' उल्लेख गरिएको छ।

"गलत सामग्री प्रसारण भएको खण्डमा रोक्ने अधिकार अनुमतिपत्रमै छ," उनले थपे।

जिम्मेवार नागरिकका रूपमा समेत आफूहरू पछिल्लो कदम उठाउन बाध्य भएको प्रदायकहरूको भनाइ छ।

प्रदायकहरूको भनाइ र पछिल्लो समय उत्पन्न विवादबारे सञ्चार तथा सूचना प्रविधि मन्त्रालयसँग प्रतिक्रिया लिने बीबीसीको प्रयास सफल हुन सकेन।

'प्रसारण सदाका लागि बन्द हुनसक्छ'

सुवेदीका अनुसार आगामी अक्टोबर महिनाबाट नेपालमा विज्ञापनरहित (क्लीन फीड) नीति लागु गर्ने गृहकार्य भइरहेको छ।

विदेशी टेलिभिजन च्यानलमा क्लीन फीड नीति लागु भए सर्वसाधारणहरूले विदेशी च्यानल हेर्दा अन्य देशका बजारलाई लक्षित विज्ञापन हेर्नुपर्ने बाध्यता रहनेछैन।

त्यस्तो अवस्थामा यी च्यानल आफैँ बन्द हुने अवस्थामा पुग्ने सुवेदी बताउँछन्।

"नेपालमा यी च्यानलका वितरक छैनन्। क्लीन फीड ल्याएर कसले दिने त? उनीहरूको च्यानल कसले विज्ञापनरहित बनाइदिने?" सुवेदीले भने।

"हामी खोज्दै जाने कुरा भएन। उनीहरू आफैँ आए भने राखिदिन्छौँ। पैसा मागे शुल्क तोकिदिन्छौँ र छनोटका...


म्याट डेमन, ज्यूड ल, ग्वेइनेथ प्याल्ट्रो, केट विन्स्लेट र माइकल डग्लसजस्ता ख्यातिप्राप्त कलाकारले अभिनय गरेको भए पनि त्यो वर्ष उक्त चलचित्र कमाइका हिसाबले विश्वभरि ६१औँ स्थानमा थियो।

तर केही समययता गुगलमा उक्त चलचित्रको नाम खोज्ने क्रम बढेको छ। कन्टेजन अमेरिकाको एपल आईट्यून (iTune) स्टोरमा आश्चर्यजनक रूपमा चर्चित हुँदै गएको छ।

कोन्टेजन निर्माण गर्ने कम्पनी वार्नर ब्रदर्स फिल्म स्टूडिओका अनुसार गत डिसेम्बरमा उसको सूचीमा उक्त चलचित्र २७० औँ स्थानमा थियो।

त्यति बेला भर्खरै चीनबाट कोभिड-१९ को सङ्क्रमणको खबर आउन थालेको थियो।

तीन महिनापछि कोन्टेजनको स्थानमा उल्लेख्य सुधार भएको छ। उक्त चलचित्र लोकप्रिय चलचित्र ह्यारी पोटरका आठ भागपछाडिको स्थानमा उक्लिन सफल भएको छ।

कोरोनाभाइरस सङ्क्रमणको महामारी विश्वव्यापी हुनु र उक्त चलचित्रको कथाबीच समानता भएका कारणले त्यसो भएको हो।

के छ कथामा?

म्याट डेमन र ग्वेइनेथ प्याल्ट्रो

चलचित्रमा एक व्यवसायीको भूमिकामा रहेकी महिलाको (प्यालट्रोले अभिनय गरेकी छन्) रहस्यमय तथा घातक भाइरसका कारण मृत्यु हुन्छ।

चीन गएका बेला उक्त भाइरसबाट उनी सङ्क्रमित भएको ... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

चलचित्रमा देखाइएको छ। पछिल्लो समयमा कोन्टेजन प्रख्यात हुँदै जानुको कारण चीनसँग सम्बन्धित विषय वस्तु भएकाले पनि हो।

कोरोनाभाइरस पहिलो पटक चीनमा देखा परेको थियो।

गत फेब्रुअरी २६ तारिखमा प्यालट्रोले फेस मास्क लगाएको तस्बिर सामाजिक सञ्जालमा राखेपछि उक्त चलचित्रप्रति धेरैको चासो बढेको थियो।

के छ समानता?

कोन्टेजनमा वास्तविक अवस्थासँग मिल्ने कैयौँ समानता छन्।

प्याल्ट्रोले अभिनय गरेको चरित्रकी महिला एमईभी-१ नाम दिइएको भाइरसबाट सङ्क्रमित हुन्छिन्।

वध गरिएको एउटा सुँगुर चलाएका हङ्‌कङका पाक्‌शास्त्रीसँग हात मिलाएपछि उनलाई उक्त सङ्क्रमण भएको उक्त चलचित्रमा देखाइएको छ। सुँगुरमा भने चमेराबाट भाइरस सरेको देखाइएको छ।

घर फर्किएपछि उनी बिरामी पर्छिन् र अन्तत: उनको मृत्यु हुन्छ। उनका छोराको पनि त्यसको केही समयमा मृत्यु हुन्छ।

तर डेमनले अभिनय गरकेो पतिको भूमिकामा रहेको पात्र भने स्वस्थ रहन्छन्।

अहिले विश्वव्यापी महामारी घोषित भएको कोभिड-१९ चीनको वुहान सहरमा गत डिसेम्बर महिनादेखि फैलिन सुरु थियो।

विज्ञहरूका अनुसार वन्यजीवबाट कोरोनाभाइरस मानिसमा सरेको थियो।

कसरी देखिन पुग्यो समानता?

कोन्टेजनको पुनरागमनले यसका लेखक स्कट बर्न्सलाई चकित भएका छन्।

तर फोर्ट्यून पत्रिकालाई दिएको अन्तर्वार्तामा उनले आधुनिक समाज यस प्रकारका प्रकोप हुँदा कमजोर भएको देखाउन चाहेको बताएका थिए।

"कोन्टेजन र कोरोनाभाइरसबीचको समानता अप्रासङ्गिक र संयोगवश भएको हो। अनि यो त्यति महत्त्वपूर्ण पनि छैन," बर्न्सले भने। "महत्त्वपूर्ण र सही कुरा सामाजिक प्रतिक्रिया, डर फैलिनु र त्यसको बृहत्तर प्रभाव हो।"

उनले त्यसो भनेर कोन्टेजनका एक पात्रतर्फ सङ्केत गरेका हुन्।

कोन्टेजनको कथा स्कट बर्न्सले लेखेका हुन्

ज्यूड लले निर्वाह गरेको भूमिकामा रहेका एक ब्लगरले उक्त चलचित्रमा भाइरसबारे स्थापित भइनसकेका हल्ला चलाउने र त्यसबाट निको हुने भन्दै गलत उपचारविधि प्रवर्धन गरेका छन्।

विश्वसनीय बनाउन के गरियो?

बर्न्स यसलाई वैज्ञानिक दृष्टिबाट विश्वासनीय बनाउन कसरी प्रतिबद्ध थिए भन्ने कुराले पनि कोन्टजेनको लोकप्रियतालाई व्याख्या गर्छ।

उनले कथा लेख्नुअघि भाइरसविज्ञ तथा सरुवारोग विशेषज्ञहरूसँग छलफल गरेका थिए।

उनले विश्व स्वास्थ्य सङ्गठनका विशेषज्ञहरूसँग पनि परामर्श गरेका थिए।


म्यान अफ द म्याच करण केसी ।

नेपालले बनाएको १०४ रनको लक्ष्य पछ्याउन आएको युएई ९० रनमा सीमित भएपछि नेपालले पहिलो पटक ऐेतिहासिक टी-२० प्रतियोगितामाथि पनि कब्जा जमाएको हो।

योसँगै नेपालको युएई भ्रमण शतप्रतिशत सफल बनेको छ।

यसअघि खेलिएको तीन एकदिवसीय शृङ्खला पनि नेपालले २-१ ले नै जितेको थियो।

आइतवार दुबईमा दुई घण्टा पानी परेपछि विथोलिएको खेल ढिलो शुरू भएको थियो र खेल १० ओभरमा घटाइएको थियो।

पुनरागमन

एक समय हारको सङ्घारमा पुगिसकेको नेपाल आठौँ ओभरमा करण केसीको बलमा ज्ञानेन्द्र मल्लले मैदानमा जमिरहेका युएईका शैमन अनवरलाई आउट भएपछि खेल एकाएक नेपालको पक्षमा धल्किएको थियो।

त्यतिबेला ७२ रनको बलियो स्थितिमा रहेको थियो र साइमन अनवर ३० रन बनाएर टोलीलाई जिताउने धुनमा देखिन्थे।

जमिरहेका अनवरको ज्ञानेन्द्रले लिएको उक्त क्याच प्रतियोगिताको उत्कृष्ट क्याचमध्येको एक मानिएको छ।

श्रृङ्खला जितेपछिको खेलाडीहरुको खुशी

त्यसपछि विपक्षीलाई धरासायी बनाउने काम ललित नारायण राजवंशी र अभिनाश बोहोराले गरे।

बोहोराले नवौँ ओभरमा मोहम्मद बुटालाई आउट गरे। अन्तिम ओभरमा राजवंशीले रिजवान र हायातलाई दुई बलको अन्त... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

रमा आउट गरेपछि टोली ९० रनमा रोकिन पुगेको थियो।

नेपालका लागि राजवंशी , करण केसी र बोहोराले २ / २ विकेट लिएका हुन्।

धरमर

दुबईस्थित आइसीसी एकेडेमी ओभलमा आइतवार वर्षाले प्रभावित खेलमा नेपाली ब्याट्सम्यानहरू भने सम्हालिन सकेका थिएनन्।

टस हारेर ब्याटिङको निम्तो पाएको नेपाल ओसिलो पिचमा शुरूदेखि नै धरमराउन पुगेको देखिएको थियो।

त्यस्तो मौसमको फाइदा आयोजक टोलीका बलरहरुले भरपुर उठाउन सकेको देखियो।

नेपाली खेलाडीहरू भिजेको मैदानमा एकपछि अर्को गर्दे आउट हुन पुगेको थियो।

प्रारम्भिक ब्याट्सम्यानका रुपमा अर्को प्रयोग गरिएका खेलाडी पवन सर्राफ ४ बलमा एक रन पनि जोड्न नसकी आउट भएपछि नेपालको विकेट पतन शुरू भएको थियो।

त्यो क्रम अन्तिम ओभरसम्म जारी नै रह्यो। कप्तान पारस खड्काले २९ रनमा आउट हुंदा ५४ रनको अवस्थामा ४ विकेट गुमिसकेको थियो।

तर युवा खेलाडी सन्दीप जोराले ११ बलमा ३ छक्काको मदतले प्रभावशाली २८ जोडे।

भेट्रान विनोद भण्डारीले २१ रन जोडेर खेललाई सम्हाल्ने प्रयास गरे। उनले २ चौका र एक छक्का हान्न भ्याएका थिए।

अन्तिम ओभरमा ठूलो शट् खेल्ने चक्करमा लगातार तीन खेलाडी आउट हुन पुगेको थियो। जसले टोलीको स्कोर १०४ मा समेटियो।

जितपछि नेपाली टोलीको सामूहिक सेल्फी फोटो खिच्ने चलन जस्तै बनेको छ।

बलिङतर्फ युएईका मोहम्मद नाबिद र आमीर हायातले २/२ विकेट लिएका थिए।

कीर्तिमान

यो जितसँगै नेपालले युएई भ्रमणबाट थु्प्रै सफलता हात पारेको छ।

टोलीले पहिलो पटक एकदिवसीय र टी-२० अन्तर्राष्ट्रिय श्रृङ्खला दुवै जित्न सक्यो।

पारस खड्काले पहिलो एकदिवसीय शतक प्रहार गरे।

रोहित पौडेल एकदिवसीय क्रिकेटमा अर्धशतक प्रहार गर्ने कान्छो खेलाडी बने भने २० ओभरमा सानो उमेरमा अर्धशतक बनाउने कीर्तिमान सन्दीप जोराको नाममा रह्यो।

एकदिसीय शृङ्खला खेलेसँगै नेपाल एकदिवसीय वरीयतामा पनि समावेश भएको छ।


म्यानमारको राजकीय भ्रमणको दोस्रो दिन सीको नाम अनुवादमा भएको त्रुटि प्रकाशमा आएको हो।

शनिवार सीले म्यानमारकी नेतृ आङ साङ सू चीसँग भेट गरेका थिए र सो बारेमा फेसबुकको बर्मेली भाषामा राखिएको पोस्ट अङ्ग्रेजीमा अनुवाद गर्दा गल्ती भएको थियो।

सीको नाममा 'सीटहोल' अर्थात् शौचालय भन्ने भाव रहेको शब्द अनुवाद भएको थियो।

सू ची र उनको कार्यालयले गरेका फेसबुक पोस्टमा त्यस्तो गल्ती भएको हो।

फेसबुकले एउटा विज्ञप्ति मार्फत शनिवार त्यो घटनालाई सम्बोधन गरेको थियो र गलत अनुवादका लागि "प्राविधिक कारण"लाई जिम्मेवार ठहराएको थियो।

"हामीले बर्मेलीबाट अङ्ग्रेजी अनुवादमा असर पारेको प्राविधिक विषय हल गरेका छौँ," फेसबुकका प्रवक्ता एन्डी स्टोनले भने।

"यस्तो हुनु हुँदैन थियो र यो फेरि नहोस् भन्नका लागि हामी आवश्यक कदम चाल्दैछौँ।"

बर्मेली भाषा म्यानमारको आधिकारिक भाषा हो र यो भाषा त्यहाँ दुई तिहाइ जनसङ्ख्याले बोल्छन्।

बर्मेलीबाट अङ्ग्रेजीमा अनुवाद हुने डेटाबेसमा सीको नाम समावेश नगरिएको फेसबुकले स्वीकार गरेको छ।

कुनै शब्दबारे तथ्याङ्क फेला नपरेको खण्डमा फेसबुकको प्रणालीले त्यसको अनुवादको अनुमान लगाउँछ। ... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

त्यसपछि अनुमान गर्न मिल्दोजुल्दो अक्षरहरूको प्रयोग गरिने फेसबुकले बताएको छ।

"हामी बर्मेलीबाट अङ्ग्रेजी अनुवादमा देखा परेको समस्याबारे जानकार छौँ र यसको हल चाँडोभन्दा चाँडो गर्न लागि परेका छौँ," स्टोनले थपे।

सूचना प्रवाहमा सरकारी नियन्त्रण रहेको चीनमा फेसबुकमा भएको त्यो गल्ती सेन्सर गरेको बताइएको छ।


म्यानमारको राजधानी न्यपि ट मा हस्ताक्षर गरिएको उक्त समझदारीबारे विस्तृत विवरणहरु सार्वजनिक गरिएका छैनन्।

रोहिंज्या संकटः राष्ट्रसंघमाथि प्रश्न

आखिर को हुन रोहिंज्या?

चिन्ता

बांग्लादेशले त्यसलाई "पहिलो कदम" भनी उल्लेख गरेको छ। म्यानमारले भने रोहिंज्याहरुलाई "जतिसक्दो छिटो " घरफिर्ती गराउनका लागि तयार भएको बताएको छ।

रोहिंज्याहरुको सुरक्षाको प्रत्याभूति हुनुपर्ने भन्दै सहायता निकायहरुले उनीहरुलाई जबरजस्ती घरफिर्ती गराउनेबारे चिन्ता प्रकट गर्दै आएका थिए।

राज्यविहीन भएका रोहिंज्याहरु मुख्यतः मुसलमान अल्पसंख्यक हुन् र बौद्धमार्गी बहुल म्यानमारमा उनीहरु उत्पीडनमा पर्दै आएका छन्।

बुधबार अमेरिकी विदेशमन्त्री रेक्स टिलर्सनले रोहिंज्याविरुद्ध म्यानमारको सेनाको गरेको कारबाहीलाई जातीय सफाया सरह भएको बताएका थिए।

गत हप्ता म्यानमारको सेनाले रोहिंज्या संकटलाई लिएर उसमाथि लागेको आरोपमा आफू निर्दोष रहेको बताएको थियो।

रोहिंज्या मुसलानलाई मारेको‚ उनीहरुको बस्तीमा आगो लगाएको‚ अनि महिला र किशोरीलाई बलात्कार गरेको तथा सरसमान चोरेको आरोपलाई म्यानमारको सेनाले अस्वीकार गर्दै आएको छ।

तर सेनाको यस्तो द... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

ाबी बीबीसी संवाददाताहरुले देखेका स्थलगत प्रमाणहरुको विपरीत पाइएको छ।

संयुक्त राष्ट्रसंघले पनि रोहिंज्या संकटलाई जातीय सफाया बताएको छ।

घरफिर्ती

रोहिंज्या मुसलमानहरुको बांग्लादेशबाट घरफिर्ती प्रकृया कहिले शुरु हुने वा  घरफिर्ती सम्बन्धी म्यानमारका शर्तहरु के-के छन् स्पष्ट हुन सकेको छैन।

कसले जलाउँदैछन् रोहिंज्या बस्ती?

फरक-फरक कारणहरुले रोहिंज्या संकटलाई लिएर दुवै देश दबाबमा छन्।

बांग्लादेशमा गत अगस्ट पूर्व आएका करिब चार लाख रोहिंज्याहरु पहिले देखि नै शरण लिइरहेका छन्। बांग्लादेशी सरकार आफ्नो जनतालाई रोहिंज्याहरु स्थायी बासिन्दा हुने छैनन् भनी प्रष्ट्याउन चाहन्छ।

म्यानमारका अधिकारीहरु, खासगरि नेतृ आङ् सान सू ची, संकट समाधान गर्न परेको अन्तर्राष्ट्रिय दबाब खेप्दै छन्।


म्यानमारस्थित एक वरिष्ठ सरकारी अधिकारीले शुरुमा दुई वटा आगन्तुक केन्द्र खोलिने र आगामी हप्तादेखि शुरु हुने गरी प्रत्येकले दैनिक डेढ सय शरणार्थी स्वीकार्ने बताए।

बांग्लादेशले छिमेकी म्यानमारबाट आफ्नो देशतर्फ शरण खोज्दै आइपुगेका लाखौं रोहिंज्याहरुलाई दुई वर्षभित्र फिर्ता पठाइसक्ने आशा व्यक्त गरेको छ।

शरणार्थी फिर्तीको समयतालिकामा सहमति

रोहिंज्यामाथि आक्रमण गरेको स्वीकार

चिन्ता

गत अगष्ट महिनामा म्यानमारको राखाइन राज्यमा हिंसा भड्किएयता त्यहाँबाट साढे ६ लाखभन्दा बढी रोहिंज्या शरणार्थी बांग्लादेश पुगेका थिए।

तर शरणार्थीहरुको सहायतामा संलग्न संस्थाहरुले जबर्जस्ती ती रोहिंज्यालाई घर फिर्ता गर्ने योजनाप्रति आफ्नो चिन्ता प्रकट गरेका छन्।

संयुक्त राष्ट्रसंघ शरणार्थीसम्बन्धी उच्चायुक्तको कार्यालयका एक प्रवक्ताले म्यानमारले यो संकट पछाडिको कारणलाई पहिले सम्बोधन गर्नु पर्ने भनेको छ।

घर फर्कंदा आफू सुरक्षित रहनेछु भन्ने बारे शरणार्थी विश्वस्त हुन सकेपछि मात्र उनीहरु फर्कन पर्ने उनले जनाए।

रोयटर्स समाचार संस्थाका अनुसार दुई देशबीच भएको सहमतिमा फिर्ती प्रक्रिया कहिलेदेखि शुरु हुने प्रष्... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

ट छैन।

तर त्यसमा फर्कनेहरुका लागि म्यानमारले शुरुमा अस्थायी बसोबासको व्यवस्था मिलाउने र पछि घर बनाइदिने उल्लेख भएको उसले जनाएको छ।

बांग्लादेशका विदेश सचिव मोहमद शाहिदुल हकले बीबीसी बांग्लालाई बताए अनुसार शुरुमा बांग्लादेशले म्यानमार समक्ष प्रति साता १५ हजारका दरले रोहिंज्या फिर्ता लैजान प्रस्ताव गरेको थियो। तर पछि दिनको तीन सय वा साताको १५ सयमा सहमति भएको थियो।

तीन महिना बितेपछि दुवै पक्षले सो सहमति पालनाको समीक्षा गर्ने पनि बताइएको छ।

स्वेच्छिक

दक्षिणपूर्वी एसियाका निम्ति बीबीसी सम्वाददाता जनाथन हेड भन्छन्- दुवै देशले स्वदेश फिर्ती प्रक्रिया स्वेच्छिक हुने बताएका छन्।

तर अधिकांश शरणार्थीले उनीहरुको सुरक्षा सुनिश्चित भएमा,  उनीहरुका घर पुनर्निर्माण भएमा तथा उनीहरुलाई आइन्दा आधिकारिक विभेद नगरिने भएमा मात्र फर्कने बताउने गरेका छन्।

प्रारम्भिक सहमतिको मस्यौदामा हस्ताक्षर भएको बेला अन्तर्राष्ट्रिय मानव अधिकारवादी संस्था एमनेष्टी इन्टरनेशनलले विभेदको प्रणाली विद्यमान रहेसम्म सुरक्षित तथा सम्मानपूर्वक स्वदेश फिर्ती हुन नसक्ने बताएको थियो।

फर्कन नचाहनेहरुलाई जबर्जस्ती नफर्काइने आशा पनि उसले व्यक्त गरेको थियो।


म्यान्मार र चीनमा हात्तीको छालाको खुला व्यापार हुन्छ

उनले छाला काढिएको एउटा हात्तीका तस्बिरहरू हेरेपछि यसो भनेका हुन्।

"छाला पूरै निकालिएको थियो। तपाईँले केवल एक मृत र कुहिन थालेको मासु देख्न सक्नुहुन्छ," उनले बीबीसीलाई बताए।

"हात्ती अनुसन्धान तथा संरक्षणमा मैले बिताएको २० वर्षको अवधिमा मैले धेरै त्रासदीपूर्ण घटना देखेको छु। तर यो त अत्यन्त विभत्स थियो।"

प्रमाण

यी जनावरको सङ्ख्या ह्रास हुनुको पछाडि हात्तीको दाह्राका लागि हुने चोरीसिकार तथा वनविनास दुई मुख्य कारण हुन्।

तर हात्तीको छालाको बढ्दो माग एशियाली हात्तीका लागि नयाँ खतराको रूपमा देखा परेको छ।

हात्तीलगायत दुर्लभ वन्यजन्तुलाई मारेर निकालिने विभिन्न उत्पादन म्यान्मारमा बेचिँदै

यो नौलो व्यापारको प्रमाण सन् १९९० को मध्यताका चीनमा देखा परेको थियो। तर अचेल हात्तीको छालाबाट बनाइएका सामान किन्ने मानिसहरू केवल चीनमा मात्र सीमित छैनन्।

"छालाको व्यापार पूरै क्षेत्रमा फैलिरहेको छ। हामीले यसको प्रमाण पाँचवटा एशियाली देशमा पायौँ - चीन, म्यान्मार, लाओस, भियतनाम र क्याम्बोडियामा," यूकेस्थित गैरसरकारी संस्था 'एलिफन्ट फ्यामिली'का संरक्... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

षण प्रमुख डेभिड एम अगेरीले भने।

तर यस्तो माग केले बढाइरहेको छ?

औषधि

चीनमा हात्तीको छालालाई धूलो पारेर औषधिको रूपमा प्रयोग गरिन्छ।

त्यसरी बनाइएको धूलोलाई अल्सर, पेट फुल्ने बिमारी तथा पेटको क्यान्सरसम्मको उपचारका लागि उपयोगी भनेर बेचिन्छ।

यो धूलोलाई हात्तीको बोसोसँग मिसाएर बनाइने क्रिमलाई छालाको सङ्क्रमणको उपचारका लागि भन्दै बेचिन्छ।

फेशन उद्योगले पनि विभिन्न आभूषण बनाउन यी सामान किन्छन्।

हात्तीको छालालाई मालाको गेडाको स्वरूपमा ढालेर ब्रास्लेट तथा नेकलेस बनाउन प्रयोग गरिन्छ साथै यसको चारकुने टुक्रालाई गलामा लगाउने हारको पेन्डन्टका रूपमा प्रयोग गरिन्छ।

हत्या

यी मागहरू पूरा गर्न म्यान्मारमा हात्तीहरूको व्यापक चोरीसिकार हुने गरेको छ।

छालाको माग म्यानमारमा जङ्गली हात्तीको निम्ति घातक भइरहेको छ

"हात्तीहरूलाई प्राय: विषालु तीरले प्रहार गरिन्छ। घाइते हात्ती कैयौँ दिनसम्म छटपटाएर मर्छ। उसको जीउको सबै भागमा विषको सङ्क्रमण फैलन्छ," क्रिस्टी विलियम्सले बताए।

"कतिपय घटनामा हात्ती केवल अचल भएको हुन्छ तर मरिनसक्दै उसको छाला काढ्न थालिन्छ। उसको शरीरको प्रत्येक इन्चको छाला बडो दक्षताका साथ निकालिन्छ।"

एलिफन्ट फ्यामिली समूहले छालाको धूलोलाई सालकको कत्लासँग मिसाएर पारम्परिक औषधिको रूपमा बेच्ने गरेको पायो।

दुर्लभ

हात्ती एशियाका १३ वटा देशमा पाइन्छ। कुल सङ्ख्या ५० हजारभन्दा कम छ। जसको ६० प्रतिशत त भारतमा मात्रै छ।

इन्टरन्याश्नल युनियन फर कन्जर्भेशन अफ नेचर (आईयूसीएन) ले एशियाली हात्तीलाई दुर्लभ वन्यजन्तुमा वर्गीकरण गरेको छ।

पोथी एसिशाली हात्तीको अफ्रिकी हात्तीमा जस्तो दाह्रा हुँदैन।

त्यसैले पोथी हात्ती तथा छावाहरू दाह्राका निम्ति हुने चोरीसिकारबाट जोगिएका छन्। तर यो नयाँ खतराले भने उनीहरू जोखिममा छन्।

"छालाको चोरीसिकार व्यापक छ। यसले भाले, पोथी तथा छावा सबैलाई असर पारेको छ। दाह्राका कारण हुनेभन्दा धेरै गम्भीर प्रभाव छालाका कारण हुने चोरीसिकारले पार्ने कुरा सबैले बुझ्न आवश्यक छ," स्मिथसोनियन कन्जर्भेशन बायोलजी इन्स्टिट्युटका पिटर लाइम्ग्रुबरले बताए।

माग

म्यान्मारमा सन् २०१० देखि २०१८ को बीचमा कम्तीमा २०७ वटा हात्ती मारिएको आधिकारिक तथ्याङ्कले देखाउँछ।

यो वन्यजीव जोगाउन छालाका निम्ति हुने चोरीशिकार रोकिनुपर्ने विज्ञहरू बताउँछन्

म्यान्मारमा दुई हजार हात्ती रहेकोमा यो निकै ठूलो सङ्ख्या हो।

"सन्...


म्यान्मारका लागि राष्ट्रसङ्घीय दूत क्रिस्टिन श्नारन बूर्गनरले निकै भयावह दृश्य समेटिएका भिडिओ फूटेजहरू बाहिर आइरहेको बताइन्।

बुधवारको घटनापछि ब्रिटेनले शुक्रवार राष्ट्रसङ्घीय सुरक्षा परिषद्को बैठकको माग गरेको छ भने अमेरिकाले म्यानमारको सेनाविरुद्ध थप कदम चाल्ने बताएको छ।

सुरक्षा फौजले विभिन्न सहरहरूमा ठूलो सङ्ख्यामा भेला भएका प्रदर्शनकारीहरूमाथि गोली चलाएको बताइएको छ।

गत माघ १९ गते सेनाले सत्ता हातमा लिएपछि म्यान्मारभरी सामूहिक प्रदर्शन र नागरिक अवज्ञा भइरहेका छन्।

मारिनेमा किशोरहरू पनि

म्यान्मारका छिमेकीहरूले संयम अपनाउन आग्रह गरेको एक दिनपछि त्यस्तो घटना भएको छ।

राष्ट्रसङ्घीय दूत बूर्गनरले सेनाले शासन सम्हालेयता कम्तीमा ५० जना मारिएको र कैयौँ घाइते तुल्याइएको बताइन्।

उनका अनुसार एउटा भिडिओ क्लिपमा प्रहरीले निसशस्त्र स्वास्थ्य स्वयमसेवकको टोलीलाई पिटिरहेको देखिन्छ।

त्यस्तै अर्कोमा सडकमा प्रदर्शनकारीमाथि गोली चलाइएको र सम्भवत: मारिएको देखिन्छ।

"म केही हतियारविज्ञहरूलाई आग्रह गर्छु र उनीहरूले पुष्टि गर्नसक्छन्, स्पष्ट छैन तर प्रहरीको हतियार नौ एमएमको सबमेशिनगन जस्तो देखिन्छ,"... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

उनले भनिन्।

सेभ द चिल्ड्रेनका अनुसार बुधवार मारिनेमा १४ र १७ वर्षका किशोर छन्। एकजना १९ वर्षीया युवती पनि मारिएको बताइएको छ।

थोरै साथीसँग हिड्ने

कूपछि नेत्री आङ सान सू ची सहित निर्वाचित सरकारका नेताहरूलाई हटाएर बन्दी बनाइएको छ। प्रदर्शनकारीहरूले उनीहरूको रिहाइ र सैनिक शासनको अन्त्यको माग गरिरहेका छन्।

सेनाले नोभेम्बर महिनामा भएको चुनावमा धाँधली भएको भन्दै शक्ति हातमा लिएको छ। उक्त चुनावमा सू चीको दल न्याश्नल डेमोक्र्याटिक पार्टीले ठूलो जित हासिल गरेको थियो।

सेनाले चुनावमा भएको भनिएको धाँधलीको प्रमाण भने दिएको छैन। उसले निर्वाचन आयोगमा हेरफेर गरेको छ र यही वर्ष ताजा चुनाव गराउने वाचा गरेको छ।

अन्तर्राष्ट्रिय रूपमा बढ्दो निन्दाकाबीच सेनाले सडक प्रदर्शनविरुद्धको कदम बढाएको छ र बुधवार थुप्रै ठाउँहरूमा हिंसात्मक झडपहरू भएका छन्।

सेनाले बाह्य प्रतिबन्धहरूको सामना गर्न तयार रहेको बताएको छ। राष्ट्रसङ्घीय दूत बूर्गनरले सैनिक जर्नेलहरूविरुद्ध कडा कदम उठाउन राष्ट्रसङ्घलाई आग्रह गरिन्।

उनले म्यान्मार सेनाका उपप्रमुखसँगको कुराकानीमा दण्डनीय कदम उठाउने चेतावनी दिएकी थिइन्।

न्यूयोर्कमा संवाददाताहरूसँग उनले भनिन्, "हामी थौरै साथीहरूसँग हिड्न सक्नुपर्छ भन्ने जबाफ थियो।"

प्रत्यक्षदर्शीहरूले समाचार संस्था रोयटर्सलाई बताएका अनुसार सुरक्षा फौजले कैयौँ नगर र सहरहरूमा छोटो चेतावनीमै गोली चलाएको छ।

देख्नेहरूले के भने?

मध्य म्यान्मारको मोनयूआको प्रदर्शनमा कम्तीमा चारजना गोली लागेर मारिएका छन्। स्थानीय पत्रकारले बताए अनुसार कम्तीमा ३० जना घाइते भएका छन्।

थप मृत्यु याङ्गुन, मान्डले र मिइनजानमा भएको समाचारमा जनाइएको छ।

मिइनजानस्थित एकजना स्वास्थ्य स्वयमेवकले समाचार संस्था एएफपीलाई बताएका अनुसार कम्तीमा १० जना घाइते भएका छन्।

उनले भने, "सुरक्षा फौजले अश्रुग्यास, रबरको गोली र गोली चलाएको थियो।"

"उनीहरूले हामीमाथि पानीको फोहरा प्रहार गरेनन्, भिड तितरबितर पार्न कुनै चेतावनी पनि दिइएन, उनीहरूले एकैपटक बन्दुकबाट गोली चलाए," एकजना प्रदर्शनकारीले रोयटर्सलाई भने।

मान्डलेमा एकजना विद्यार्थी प्रदर्शनकारीले बीबीसीलाई बताएका अनुसार उनको घर नजिकै प्रदर्शनकारीहरू मारिएका छन्।

हिंसा बढ्दै

"त्यस्तै बिहान १० देखि साढे १० को बीचमा प्रहरी र सेना त्यस क्षेत्रमा आए र सर्वसाधारणमाथि गोली चलाउन सुरु गरे, उनीहरूले कुनै चेतावनी दिएनन्,"...


म्युकोर ढुसी माटो, बिरुवा, मल र कुहिएका फलहरूमा हुन्छ

अस्पतालको शल्यक्रिया कक्षमा ती डाइबेटिक बिरामीको एकजना नाक, कान, घाँटी विशेषज्ञ चिकित्सकले पहिले नै जाँच गरिरहेका थिए।

उनले नाकबाट एउटा नली पठाएर एक प्रकारको दुर्लभ तर खतरनाक ढुसी सङ्क्रमण म्युकोर्माइकोसिसबाट प्रभावित तन्तुहरू हटाइरहेका थिए।

यो उग्र प्रकृतिको सङ्क्रमणले बिरामीका नाक, आँखा र कहिलेकाहीँ मस्तिष्कलाई पनि असर गर्छ।

ती विशेषज्ञले आफ्नो काम सकेपछि डा. नायरले ती महिलाको आँखा निकाल्ने काम गर्नेछन्। उनले भने," मैले यी बिरामीको ज्यान जोगाउन उनको आँखा झिक्नुपर्नेछ। यो रोग यति विघ्न खतरनाक छ।"

भारतमा कोभिड-१९ को घातक दोस्रो लहर चर्कँदै गर्दा चिकित्सकहरूले 'कालो ढुसी' भनिने एउटा दुर्लभ प्रकृतिको सङक्रमण कोभिड-१९ बाट निको भएका बिरामीहरूमा बढ्दो रूपमा देखिएको बताइरहेका छन्।

म्युकोर्माइकोसिस के हो?

यो एक प्रकारको निकै विरल देखिने सङ्क्रमण हो। यो सामान्यतया माटो, बोटविरुवा, मल र कुहिएका फलफूल तथा तरकारीमा हुने म्युकोर भनिने ढुसीसँगको संसर्गबाट सर्ने गर्दछ।

डा. नायर भन्छन्, "म्युकोर' जताततै हुन्छ। माटो एवं हावामा र स्वस्थ... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

मानिसको नाक र खकारमा पनि यो हुन्छ।"

यसले साइनस, मस्तिष्क र फोक्सोमा असर गर्छ र यो प्राणघातक पनि हुनसक्छः विशेषगरी डाइबेटिक अथवा शरीरको रोगप्रतिरोधी क्षमतामा गम्भीर कमजोरी देखिएका क्यान्सर वा एचआईभी एड्सका बिरामीहरूका लागि।

चिकित्सकहरूको विश्वासमा म्युकोर्माइकोसिस, जसको समग्र मृत्युकारक दर ५० प्रतिशत जति हुन्छ, स्टेरोइड औषधिको प्रयोगका कारण देखापर्न थालेको हुनसक्छ।

कोभिड-१९ का गम्भीर अवस्थाका बिरामीलाई ज्यान जोगाउने औषधिका रूपमा हाल स्टेरोइडको पनि प्रयोग भइरहेको छ।

स्टेरोइडहरूले  कोभिड-१९ का बिरामीहरूको फोक्सोमा देखिने इन्फ्लामेशन अर्थात् सुजनलाई कम गर्छन् र तिनले शरीरको रोगप्रतिरोधी प्रणाली कोरोनाभाइरससँग जुध्न अति सक्रिय अवस्थामा पुग्दा त्यसबाट पुग्नसक्ने केही क्षतिलाई रोक्न सघाउने देखिएको छ।

तर तिनले रोगप्रतिरोधी क्षमतालाई पनि कमजोर गराउँछन् र रगतमा चिनीको मात्रा, ब्लड सुगर लेभल, बढाउँछन्।

यस्तो डाइबिटिज भएका वा डाइबिटिज नभएका दुवैथरी कोभिड-१९ का बिरामीहरूमा हुन्छ।

यसरी रोगप्रतिरोधी क्षमतामा देखिने कमी नै म्युकोर्माइकोसिसको कारक हुनसक्ने ठानिएको छ।

स्टेरोइडहरू कोभिडका बिरामीहरूका लागि जीवन जोगाउने अत्यावश्यक औषधिहरू हुन्

"डाइबिटिजले शरीरको रोगविरुद्ध लड्ने क्षमतलाई कमजोर तुल्याउँछ, कोरोनाभाइरसले त्यो अवस्थालाई झन् खराब बनाउँछ र त्यसमा कोभिड-१९ सँग लड्न सघाउने स्टेरोइडले झन् आगोमा घ्यू थपेको जस्तो काम गर्छ," डा नायर भन्छन्।

भारतमा कोभिडको दोस्रो लहरको सबैभन्दा धेरै मार परेका शहरमध्ये एक मुम्बईमा कार्यरत डा. नायर भन्छन्, उनले एप्रिल महिनामा मात्रै उक्त ढुसीको सङ्क्रमण भएका चालिस जनाजति बिरामी हेरिसकेका छन्।

तीमध्ये धेरैजसो कोभिड-१९ बाट घरमै निको भएका डाइबेटिकहरू थिए जसमध्ये एघार जनाको शल्यक्रिया गरेर आँखा निकाल्न परेको थियो।

गत डिसेम्बर र फेब्रअरी महिनाको बीचमा मुम्बई, ब्याङ्गलोर, हैदराबाद, दिल्ली र पुणेजस्ता पाँचवटा शहरस्थित उनका छजना सहकर्मीले  ५८ जना उक्त सङ्क्रमणका बसरामी हेरेको बताएका छन्।

धेरैजसो बिरामीमा कोभिड-१९ बाट निको भएको १२ देखि १५ दिनभित्रमा उक्त ढुसीको सङ्क्रमण देखिएको थियो।

मुम्बईको व्यस्तमध्ये एउटा साइअन अस्पतालमा गत दुई महिनामा उक्त सङ्क्रमणका २४ जना बिरामी आएका उक्त अस्पतालको नाक, कान, घाँटी विभागकी प्रमुख डा. रेणुका ब्राडूले बताइन्। गत वर्ष त्यो सङ्ख्या छ थियो।...


म्युनिखका अधिकारीहरुले अनुसन्धानका क्रममा आवश्यक प्रमाणहरु नष्ट गर्न सक्ने खतरा रहेका कारण रुपर्ट स्टाडलरलाई नियन्त्रणमा लिनु परेको बताए

आउडीको स्वामित्व रहेको फोक्सव्यागनका एकजना प्रवक्ताले उक्त कम्पनीका प्रमुख कार्यकारी रुपर्ट पक्राउ परेको पुष्टि गरे।

म्युनिखका अधिकारीहरुले अनुसन्धानका क्रममा आवश्यक प्रमाणहरु नष्ट गर्न सक्ने खतरा रहेका कारण उनलाई नियन्त्रणमा लिनु परेको बताए।

तीन वर्ष अघि उक्त कम्पनीले सवारी प्रदूषण उत्सर्जनको स्तर छल्न सक्ने उपकरण जडान गरेको भन्ने देखिएपछि उक्त प्रकरण सतहमा आएको थियो।

पुराना गाडी थन्किँदा पहाडमा यातायात प्रभावित

स्वीकार

शूरुवाती चरणमा त्यस प्रकारका उपकरणहरु फोक्सव्यागन कारमा जडान गरेको पत्ता लागेको थियो, तर यसको सहायक कम्पनी आउडीसमेत उक्त काण्डमा मुछिएको छ।

गत महिनामात्र उक्त कम्पनीले 'ए सिक्स' र 'ए सेभेन' मोडेलका थप साठी हजार डिजेल गाडीहरुमा समेत त्यस्तै प्रदूषण उत्सर्जन सम्बन्धी समस्या रहेको स्वीकार गरेको थियो।

गत बर्ष आउडीले बजारबाट आठलाख पचासहजार कार फिर्ता लगेको थियो

यो गत बर्ष आउडीले बजारबाट फिर्ता लगेको आठलाख पचासहजार कार बाहेक थ... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

प संख्या हो जसमध्ये केहीलाई मात्र सुधार गरिनुपर्ने देखिएको थियो।

म्युनिखका अधिकारीहरुका अनुसार रुपर्ट स्टाडलरले आफ्ना वकिलहरुसँग छलफल गरेपश्चात आगामी बुधबारसम्म उनको बयान लिइने छ।

जाँचपास

प्रदूषण उत्सर्जनसम्बन्धी सो प्रकरण सबैभन्दा पहिला २०१५ को सेप्टेम्बर महिनामा प्रकाशमा आएको थयो।

अमेरिकामा बिक्री गरिएका झण्डै ६ लाख कारहरुमा प्रदूषणको स्तरको गलत मापन दिएर जाँचपास गर्ने उपकरण जडान गरिएको फोक्सव्यागनले स्वीकार गरेको छ।

उक्त कार निर्माता कम्पनीले भनेको छ, विश्वभर उसका एक करोड दश लाख डिजेल गाडीहरुमा त्यस्तो सफ्टवेयर जडान गरिएको थियो जसले कहिले प्रदूषणको स्तर परीक्षण हुन्छ भन्नेबारे बताउँथ्यो र उत्सर्जन कम गर्न सुझाउँथ्यो।

त्यस्ता उपकरण जडित डिजेल गाडीहरुले प्रयोगशालामा परीक्षण गर्दा भन्दा सडकमा ४० गुणासम्म बढी प्रदूषण गर्ने गर्थे।


यदि उनीहरू सफल भए त्यो प्रयास राष्ट्रपति ट्रम्प हटाइनुको कारण बन्न सक्छ। तर वासिङ्टनका दलहरूमा रहेको विभाजनका कारण महाभियोगबाट राष्ट्रपति हटाउने कार्य निकै कठिन प्रक्रिया हो।

महाभियोगको प्रक्रियाको जटिलताकै कारण इतिहासमा हालसम्म यस्ता प्रयास सफल हुन सकेको छैन।

महाभियोगको प्रस्तावले काम नगर्ने सम्भावना पनि भएको र यसले डेमोक्र्याटिक दललाई जोखिममा पनि पार्न सक्ने आकलन भएको अवस्थामा किन डेमोक्र्याट सांसदहरू यो प्रस्तावलाई किन अगाडि सारिरहेका छन्?

अमेरिकामा महाभियोग किन जटिल छ र डेमोक्र्याटिक दल किन जोखिम मोल्न तयार छ भन्ने विषयका पछाडि केही कारणहरू छ।

महाभियोग किन कठिन छ?

महाभियोगको प्रस्ताव संसद्को दुवै सदनबाट अघि बढ्ने हुँदा राष्ट्रपतिलाई यो प्रकियाबाट हटाउन गाह्रो हुन्छ।

"हाउस अफ रिप्रजेन्टेटिभ्सलाई सामान्य बहुमतको मात्र खाँचो पर्छ। डेमोक्र्याटहरूको नियन्त्रणमा रहेको संसद्ले रिपब्लिकन दलका राष्ट्रपतिलाई अपराध गरेको पुष्टि गर्न सके महाभियोग लगाउन सक्छ," जर्ज वासिङ्टन विश्वविद्यालयमा कानुन विषयका प्राध्यापक जोनाथन टुर्लेएले भने।

अमेरिकामा हालसम्म दुई जना राष्ट्रपतिले महाभि... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

योगको सामना गरेका छन्। सन् १८६८ मा राष्ट्रपति एन्ड्रिउ जनसन र सन् १९९८ मा बिल क्लिन्टन तर ती दुवैजनालाई सिनेटले दोषमुक्त गरिदिएको थियो।

राष्ट्रपतिमाथि लगाइएका आरोप सही छ कि छैन र कस्तो अवस्थामा राष्ट्रपतिलाई महाभियोग लगाउन सकिन्छ भन्ने विषयको निर्णय सिनेटले गर्छ। तर त्यसका लागि सामान्य बहुमत पर्याप्त हुँदैन।

"राष्ट्रपति ट्रम्पलाई सिनेटमार्फत् दोषी करार गर्ने सम्भावना निकै कम छ।"

"सिनेटमा रिपब्लिकनहरूको बहुमत छ जबकि दोषी करार गर्न दुई तिहाइ बहुमतको आवश्यकता पर्छ," प्राध्यापक टुर्लेएले भने।

राष्ट्रपतिलाई हटाउन सिनेटका दुई तिहाइ सदस्यहरूले उनीविरुद्ध मत खसाल्नुपर्ने हुन्छ। त्यो भनेको १०० सिनेट सदस्यमध्ये ६७ सांसदले राष्ट्रपतिविरुद्ध मतदान गर्नुपर्ने हुन्छ।

तर हाल सिनेटमा रहेका ५३ सदस्य रिपब्लिकन दलका छन् जसकारण ट्रम्पलाई हटाउन आवश्यक पर्ने मतको अभाव देखिन्छ।

अमेरिकामा हालसम्म दुई जना राष्ट्रपतिले महाभियोगको सामना गरेका छन्। सन् १८६८ मा राष्ट्रपति एन्ड्रिउ जनसन र सन् १९९८ मा बिल क्लिन्टनविरुद्धको आरोप सिनेटले खारेज गरिदिएको थियो।

कानुनी शासनको रक्षा

ट्रम्पमाथि महाभियोगको छानबिन सुरु गर्ने घोषणा गर्दै सभामुख न्यान्सी पेलोसीले 'कोहीपनि कानुन भन्दा माथि नरहेको' र ट्रम्पलाई उनको कदमकालागि 'जवाफदेही ठहर्‍याउनुपर्ने' बताएकी थिइन्।

सफलताको सम्भावना कम भएपनि किन डेमोक्र्याटहरू महाभियोगको जटिल प्रक्रियामा जान खोजेका हुन्?

"मलाई लाग्छ कि कङ्ग्रेसका केही सदस्यहरूको मुख्य अभिप्राय कानुनी शासनको रक्षा मात्रै हो," क्यालिफोर्निया स्टेट विश्वविद्यालयकी अमेरिकी राजनीतिका प्राध्यापक किम्बर्ली नाल्डेरले बीबीसीसँग भने।

"राष्ट्रपति वा अन्य कोही पनि कानुनभन्दा माथि छैन भन्ने कुराको पुष्टि गर्ने खोजिएको हुनसक्छ।"

"यदि संसद्ले कुनै प्रतिक्रिया नजनाएको खण्डमा भविष्यमा ट्रम्प वा अन्य राष्ट्रपतिले संविधानलाई नमान्ने खतरा हुन्छ।"

ट्रम्पमाथि महाभियोगको छानबिन सुरु गर्ने घोषणा गर्दै सभामुख न्यान्सी पेलोसीले 'कोही पनि कानुनभन्दा माथि नरहेको' र ट्रम्पलाई उनको कदमकालागि 'जवाफदेही ठहर्‍याउनुपर्ने' बताएकी थिइन्।

यही सिद्धान्त कायम राख्नका लागि विफल हुने भएपनि उक्त कदम उठाइएको हुनसक्छ।

"ट्रम्पमाथि महाभियोगको सम्भावना उनी राष्ट्रपति भएदेखि नै थियो। प्रत्येक नयाँ रहस्योद्घाटन र अभियोगबारे कङ्ग्रेसले कदम चाल्नुपर्ने आवाज उठेका...


यदि क्याथरीन विल्सनले पछाडि फर्केर कुनै कुरा परिवर्तन गर्न सक्थिन् भने उनले छिमेकीको घरमा खाना खाने निम्तो अस्वीकार गर्थिन्।

दुई साताअघि इटलीमा कोरोनाभाइरसको सङ्क्रमण फैलिइरहेको तर सरकारले घरभित्रै बस्न सुझाव नदिएको बेला रोममा बस्ने यी दुई बच्चाकी आमालाई छिमेकीको घरमा दुई अन्य परिवारसँग सानो जमघटको निमन्त्रणा आयो।

"मैले र मेरा श्रीमान्‌ले सोच्यौँ हामी कसैको घरमा त हो नि, ठूलो भिडमा जान लागेको होइन," उनले बीबीसीलाई बताइन्।

त्यो बेला इटालेली नागरिकसँग विवाह गरेकी अमेरिकी नागरिक विल्सनका बालबालिकाको विद्यालय बिदा भएको थियो।

"त्यो बेला लाग्यो यो त सानो बिदा जस्तो हो।"

तर अहिले जब कोरोनाभाइरस फैलिरहेको छ। उनलाई लाग्छ उनले आफ्नो परिवारलाई त्यहाँ लग्नु उचित थिएन।

केही दिनपछि इटलीको सरकारले घरबाहिर निस्कन प्रतिबन्ध लगायो जसको अर्थ थियो पार्क वा खेलस्थलमा पनि जान पाइँदैन।

"यो पूर्ण प्रतिबन्ध बरू ठीक छ। कुनै निर्णय गर्ने बेलामा बालबालिका र साथीहरूको चुनौतीका माझ के गर्ने के गर्ने भन्ने हुँदैन," उनले भनिन्।

अभिभावकलाई तनाव

विश्वभरि अभिभावकहरूलाई विल्सनलाई जस्तै तनाव छ।

नेपाल जस्तै धेरै... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

देशहरूमा बालबालिकाहरूको बिदा छ र इटलीमा जस्तो सरकारले घरबाहिर निस्कनै प्रतिबन्ध लगाएको छैन। तर स्वास्थ्य अधिकारीहरूले सामाजिक दूरीका कायम राख्न भनिरहेका छन्।

साथीहरूसँग टेबलटेनिस खेल्न हुन्छ कि हुँदैन? एकछिन चौरतिर जानु हुन्छ कि हुँदैन? साथीको घरमा खेल्न जान हुन्छ कि हुँदैन?

विल्सन परिवार

जोन्स हप्किन्स ब्लूमबर्ग स्कूल अफ पब्लिक हेल्थका सरुवा रोग विशेषज्ञ डा. केरी अल्टहफका अनुसार सामाजिक दूरीको अर्थ वयस्क र बालबालिका सबैजना कम्तीमा छ फीटको दूरीमा रहनु हो।

यसको अर्थ बास्केटबल वा फुटबलजस्ता खेलहरू खेल्न हुँदैन।

टेबलटेनिस र लुकामारीजस्ता खेलहरूमा दूरी रहन सक्ने भए पनि बालबालिकाहरूलाई दूरी बनाइराख्न लगाउनु असम्भव नै हुन्छ।

"खेलको बेला कसैले पनि दूरी राख्दैन, खेलस्थलमा दूरीको अर्थ हुँदैन," उनी भन्छिन्।

र, भाइरसहरू सतहमा केही दिन बाँच्ने प्रमाणहरू भएका कारण खेलसामग्रीजस्ता धेरै छोइरहने खालका सतहहरूबाट टाढा रहनु नै उचित हुन्छ।

बालबालिकामा कोरोनाभाइरसको सङ्क्रमणले कमै वा कुनै लक्षण नदेखाउने र धेरै असर नगर्ने भए पनि उनीहरूले भाइरस सार्न सक्छन्।

त्यसको अर्थ बालबालिकाहरू स्वस्थ देखिए पनि उनीहरूले समुदायमा अन्यलाई भाइरस सार्न सक्छन्।

"अभिभावकहरूले पनि आफ्नो ख्याल राख्नुपर्ने बेला हो," डा. केरी अल्टहफ भन्छिन्।

स्थानीय सरकारहरू सामाजिक दूरीको अर्थ बुझाउन सक्रिय हुनुपर्ने डा. क्याथरिन सेम्राउ भन्छिन्।

"हामी अहिले जे गर्छौँ त्यसले अबको दुई-चार हप्तापछि हामी के गर्छौँ भन्ने कुरालाई असर गर्छ" उनले भनिन्।

डा. सेम्राउका अनुसार सरकारले आवतजावतमै प्रतिबन्ध नलगाए पनि अहिलेको अवस्थामा मानिसहरूले सकेसम्म कम स्थानमा कम समयका लागि मात्रै निस्कनुपर्छ।

डा. अल्टहफले भने आगामी दिनहरूमा अझ धेरै प्रतिबन्ध लाग्न सक्ने आशङ्का गर्दै अभिभावकहरूले बालबालिकालाई कसरी सम्हाल्ने भन्ने योजना बनाउनु जरुरी छ।

उनीहरू दुवैजना सामाजिक दूरीको अर्थ असामाजिक हुनु नरहेको बताउँछन् र बाहिर निस्कन अथवा फोन र अनलाइनमार्फत् साथीभाइ र परिवारजनसँग सम्बन्ध राखिरहनुपर्ने बताउँछन्।

सामाजिक दूरी राख्दै कसरी रमाउने?

खेलस्थलजस्ता स्थानमा नजानुहोस्, तर बाहिर निस्कनुहोस् र प्रकृतिमा आनन्द लिनुहोस्। हिँड्नुहोस् वा साइकल चलाउनुहोस्।

इन्टरनेटमा साथीहरू र परिवारका अन्य सदस्यहरूसँग सम्पर्क राखिरहनुहोस्।

बालबालिकालाई चित्रकलाजस्ता सिर्जनात्मक काम गर्न...


यदि त्यसो हो भने पर्यावरण संरक्षणका लागि यूकेका अधिकारीहरूले खोजी गरिरहेका विकल्पअनुसार अब तपाईँले आफ्नो बानी परिवर्तन गर्नुपर्छ।

फाइनान्शल टाइम्समा प्रकाशित विवरणअनुसार हामी सबैलाई चाँडै नै एक दिनमा थोरै इमेल पठाउन प्रोत्साहन गरिनेछ।

त्यसका लागि "धन्यवाद" मात्र लेखिने एक हरफका "अनावश्यक इमेलहरू"मा कटौती गर्नुपर्नेछ।

त्यसो गर्नाले "कार्बन उत्सर्जन कम हुन्छ" आगामी वर्ष ग्लास्गोमा हुने सीओपी-२६ जलवायु सम्मेलनमा संलग्न एक अधिकारी भन्छन्।

तर के यसले साँच्चै ठूलै भिन्नता ल्याउला त?

इमेलले कसरी कार्बन उत्सर्जन गर्छ?

अधिकांश मानिस इन्टरनेट उनीहरूको कम्प्युटरबाहिर क्लाउडमा अस्तित्वमा रहेको छ भन्ठान्छन्।

तर वास्तविक रूपमा जब तपाईँ एउटा इमेल वा अन्य केही पठाउनुहुन्छ- यो ऊर्जा खपत गर्ने विद्युतीय साधनहरूको सञ्जाल हुँदै जान्छ।

तपाईँको वाईफाई राउटरले तारहरू (इमेल वा सन्देशहरू) सहितको सिग्नल स्थानीय एक्स्चेन्जमा पठाउँछ।

त्यो भनेको सडक छेउमा हुने एकखाले हरियो बाकस हो है!

अनि त्यहाँबाट त्यो तारसहितको सङ्केत दूरसञ्चार कम्पनी, त्यसपछि ठूला प्रविधि कम्पनीको स्वामित्वमा रहेका विशाल डेटा... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

सेन्टरहरूमा पुग्छ।

त्यहाँबाट फेरि उस्तैगरी दूरञ्चार कम्पनी, स्थानीय एक्स्चेन्ज हुँदै सन्देश प्राप्त गर्नेको कम्प्युटरमा पुग्छ।

यी हरेक प्रक्रियामा विद्युत् खपत हुन्छ र यो हरेक चरणमा थपिँदै जान्छ।

तर यो ठूलो पूर्वाधारमा एउटा मात्र इमेलको असर भने निकै थोरै हुन्छ।

के मेरा इमेलहरूले समस्या सिर्जना गरेका छन्?

फाइनान्शल टाइम्सको विवरणअनुसार यो योजनालाई प्रवर्धन गरिरहेका अधिकारीहरूले एक वर्षअघि नवीकरणीय विद्युत् कम्पनी ओभो एनर्जीले एक वर्षअघि जारी गरेको प्रेस वक्तव्यलाई उद्धृत गर्ने गरेका छन्।

त्यसमा प्रत्येक ब्रिटिश नागरिकले एउटा "धन्यवाद इमेल" मात्रै पठाउन कम गर्दा १६,४३३ टन कार्बन उत्सर्जन हुनबाट जोगिने उल्लेख गरिएको छ। त्यो भनेको युरोपमा हुने दशौँ हजार उडानले निकाल्ने बराबर हो।

यूकेको वार्षिक ग्रीनहाउस ग्यास उत्सर्जन सन् २०१९ मा ४३ करोड ५२ लाख टन थियो।

त्यसैले यहाँ राष्ट्रिय तस्बिरमा उक्त उत्सर्जन घट्ने भनेको ०.००३७ प्रतिशत हो। त्यो पनि यदि हरेक ब्रिटिशले आफ्नो इमेल सङ्ख्या घटाए भने मात्र सम्भव छ।

यस विषयमा शोध गर्ने प्राध्यापक माइक बर्नर्स-लीले फाइनान्शल टाइम्सलाई यो सन् २०१० को "ब्याक-अफ-इन्भलोप" गणनाका आधारमा निकालिएको नतिजा भएको बताएका छन्।

यूनिभर्सिटी अफ ब्रिस्टलका दिगोपन तथा कम्प्युटर प्रणालीका प्राध्यापक क्रिस्ट प्रिस्ट एउटा इमेलले कति कार्बन उत्पादन गर्छ भन्ने कुरा हरेक संलग्न कुराहरूमा निर्भर हुने बताउँछन्।

यस्ता कुरामा सर्भर, तपाईँको घरायसी वाईफाई, तपाईँको ल्यापटपदेखि थोरै कार्बन उत्सर्जन गर्ने डेटा सेन्टरको भवन निर्माणसम्म संलग्न छन्।

प्राध्यापक प्रिस्ट भन्छन्, "वास्तवमा धेरै प्रणालीले अहिले पनि असर गर्छन् चाहे इमेल पठाइयोस् वा नपठाइयोस्।"

"तपाईँको ल्यापटप, वाईफाई, घरायसी इन्टरनेट अझै अन हुसक्छ, इमेलको सङ्ख्या घटाइए पनि व्यापक सञ्चालले लगभग उस्तै ऊर्जा खपत गरिरहेको हुनसक्छ।"

उनी डेटा सेन्टरहरूले केही कम सर्भरहरू प्रयोग गरेमा त्यसबाट कार्बन उत्सर्जन केही कम गर्न सकिने भए पनि त्यो प्रति इमेल एक ग्रामभन्दा कम हुने बताउँछन्।

जलवायु सङ्कटको केन्द्रबिन्दुमा कार्बन डाइअक्साइड

के कुराले फरक प्रभाव पार्छ?

केही अध्येताहरू कम असर पार्ने इमेलहरूमा चिन्ता गर्नुको साटो हाम्रो ध्यान धेरै असर गर्ने गेम, भिडियो स्ट्रीमिङ र क्लाउड स्टोरमा केन्द्रित हुनुपर्ने बताउँछन्।

तर यो विषय निकै जटिल छ...


यदि मङ्गलमा कुनै जीवको उत्पत्ति भएको रहेछ भने पनि वैज्ञानिकहरूले कसरी त्यसको पहिचान गर्लान्? सहायक परियोजना वैज्ञानिक केन विलिफर्डले यो विषयलाई आफूहरूले कसरी हेरिरहेका छन् भनेर यहाँ चर्चा गरेका छन्।

अहिले मङ्गल ग्रह जीवनका लागि प्रतिकूल छ। सतहमा तरल अवस्थामा रहिरहन पानीको निम्ति त्यहाँ निकै चिसो छ र पातलो वायुमण्डलले विकिरणको उच्च तहमार्फत् सम्भवत: माटोको उपल्लो तहलाई स्वच्छ बनाउन दिन्छ।

तर पहिला त्यस्तो थिएन। झन्डै  ३.५ अर्ब वर्षअघि पानी सतहमा बग्थ्यो। त्यहाँ पानी बगेको स्थानमा अहिले पनि धर्सा छन्।

कार्बन डाईअक्साईडको बाक्लो वायुमण्डलले थप खतरनाक विकिरण रोक्न सक्थ्यो।

पानी जीवनका लागि महत्त्वपूर्ण अवयव हो। त्यसैले पानीको उपस्थितले प्राचीन मङ्गलग्रहमा जीवनको अस्तित्व भएको हुनसक्ने सङ्केत गर्छ।

सन् १९७० को दशकमा भाइकिङ मिशनहरूले मङ्गलको माटोमा सूक्ष्मजीव भए नभएको खोज्न प्रयोगहरू गरेका थिए। तर तिनको परिणामबाट कुनै निष्कर्ष आउन सकेन।

सन् २००० को दशकको प्रारम्भमा अमेरिकी अन्तरिक्ष निकाय नासाको एक्सप्लरेशन रोभरहरूलाई पानी खोज्न प्रयोग गरियो। 'अपर्च्यूनिटी एन्ड स्पिरिट' यानले विगतमा त... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

रल पानीको अस्तित्व रहेको ठोस भौगर्भिक प्रमाण फेला पार्‍यो।

पहिला गरिएका अन्वेषणहरूले मङ्गल ग्रहमा प्राचीन कालमा जीवनोपयोगी तत्त्वहरू भएको पत्ता लगाएका थिए

सन् २०१२ मा अवतरण गरेको क्यूरीअसिटी रोभरले एउटा ताल फेला पारेको थियो। उक्त यान गेल क्रेटर नामक खाल्डोमा अवतरण गरेको थियो  जहाँ पहिला जीवनोपयोगी तत्त्व भएको विश्वास गरिन्छ।

उक्त यानले कार्बनयुक्त अणुहरू पनि पत्ता लगाएको थियो।

अब पर्सभीरन्स रोभरले जैविक तत्त्व परीक्षण गर्न बनाइएका उपकरण प्रयोग गरेर उस्तै पर्यावरणमा अन्वेषण गर्नेछ।

क्यालिफोर्नियास्थित नासाको जेट प्रपल्शन लबरटरी (जपीएल) को उक्त परियोजनामा संलग्न वैज्ञानिक केन विलिफर्ड भन्छन्, "भाइकिङपछि नासाको यो पहिलो अभियान हो।"

उनका भनाइमा भाइकिङ विद्यमान जीवनको खोजीको निम्ति थियो।

उनी भन्छन्, "तर पछिल्लो समयमा नासाको उद्देश्य प्राचीन वातावरणको खोजी हो। किनकि हामीसँग भएका डेटाले ग्रहको सुरुको इतिहासले पहिलो अर्ब वर्षका बेला मङ्गल ग्रह आवासीय रूपमा निकै उपयुक्त रहेको जनाएको देखाउँछ।"

अस्ट्रेलियाको शार्क बेस्थित जीवाशेषयुक्त स्ट्रोम्याटलाइट चट्टानहरू

त्यो यानले उक्त ग्रहको चट्टानमा प्वाल पार्नेछ। त्यहाँबाट मुख्य अंश निकाल्नेछ अनि कन्टेनर र सतहमा राखिदिनेछ।

त्यसलाई पछि पठाइने अर्को यानले ती नमुना सङ्कलन गर्नेछ। मङ्गलको कक्षमा त्यसलाई विस्फोट गरिनेछ र विश्लेषणको निम्ति पृथ्वीमा पुर्‍याइनेछ।

मार्स स्याम्पल रिटर्न भनिने यी कार्यहरू युरोपियन स्पेस एजेन्सी (ईएसए) सँगको सहकार्यमा गरिँदैछ। तर रोभरले पनि सतहमा विज्ञानका थुप्रै काम गर्नेछ।

"त्यहाँ पश्चिमबाट बग्ने एउटा नदीको डोब छ, खाल्डोको डिल छेड्दै गरेको। अनि खाल्डोभित्र नदीको मुखैमा एउटा सुन्दर त्रिवेणी देखिन्छ। त्यसकै अगाडि अवतरण गर्ने र अन्वेषण थाल्ने हाम्रो लक्ष्य हो," डा. विलिफर्डले भने।

उक्त त्रिवेणीमा पश्चिमोत्तरबाट पानीढलोसहित अझ माथिबाट चट्टानका बलौटे कणहरू मिसिन्छन्। त्यहाँ कार्बोनेटयुक्त संरचनाको परीक्षण हुनेछ।

स्ट्रोम्याटलाइटका पत्रहरू अनियमित र चाउरी परेका हुन्छन्। पर्सभीरन्सले मङ्गलग्रहमा त्यस्ता आकृतिहरू छन् कि छैनन् भनेर खोज्नेछ

शेर्लक नामक एउटा उपकरणले चट्टानको नजिकबाट तस्बिर खिच्नेछ र प्राङ्गारिक र खनिज पदार्थको अस्तित्वको विस्तृत नक्सा बनाउनेछ।

पिक्सल नामको अर्को उपकरणले त्यही क्षेत्रको रसायन वा तत्त्वको समीकरणबारे विस्तृत...


यदि हामीले आवाज देख्न सक्थ्यौँ भने के हामीले घर, कार्यालय तथा शहर भिन्न शैलीमा बनाउँथ्यौँ?

कार्यालय वा रेस्टुरेन्टहरूका चर्का आवाज वा रेलवे स्टेशनमा सुनिने सार्वजनिक सूचनाका कटु आवाज - तिनको असर तत्कालै थाहा नभएपनि ती स्थानहरूले हामीलाई आफसे आफ असहज अनुभव गराइदिन्छन्।

त्यसको साटो, तपाइँ काठको भुइँमा हिँड्नुहोस् त - जस्तो कि वाशिङ्टन डीसीको नेशनल ग्यालरी अफ आर्ट - त्यसले तपाइँको मनमा स्वत: आनन्दको सञ्चार गराइदिन्छ। तर किन?

यी प्रत्येक भवन वा स्थानका आफ्नै किसिमको आवाज हुन्छ।

त्यसकारण अब भवनहरू बनाउँदा ती सजिला र हेर्दा राम्रा मात्र होइन तिनले प्रसार गर्ने ध्वनि पनि सन्तोषजनक हुनुपर्ने विषय विस्तारै बुझिँदैछ।

केही आर्किटेक्ट तथा इञ्जिनियरहरू भवनका खाली स्थान अनि तिनका निर्माण सामग्रीबारे समीक्षा गरिरहेका छन्।

वैज्ञानिक अनुसन्धान भन्छ तिनले त्यसो गर्नु बुद्धिमानी हुनेछ। खाली स्थानको ध्वनिले मानिसहरूको भवनबारेको अनुभूति र तिनको स्वास्थ्यमा गम्भीर प्रभाव पार्छ।

ध्वनिसम्बन्धी वास्तुकला: कानले गर्ने अनुभव

के तपाइँले कुनै भवनलाई 'सुन्नुभएको' छ? सायद सधैँ, थाहा नपाइकनै

"ध्वनिसम्बन... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

्धी वास्तुकला भनेको हामीले भवनलाई कसरी श्रवण गर्छौँ भन्ने बारे, ती भवनभित्र उत्पन्न हुने ध्वनि बारे र त्यसप्रति उब्जने हाम्रा प्रतिक्रियासँग सम्बन्धित छन्," म्यानचेस्टर यूकेस्थित सलफोर्ड विश्वविद्यालयका ध्वनिसम्बन्धी अकुस्टिक इञ्जिनियर ट्रेभर कक्सले बताए।

सामान्यतया: हामी हाम्रो संसारलाई आँखाको माध्यमबाट हेर्छौँ तर हाम्रा कानले पनि निरन्तर वरपरका विभिन्न सूचना बटुलिरहेका हुन्छन् - जसले नजानिँदो तवरबाट ती स्थानबारे हाम्रा अनुभव निर्माण गर्छ।

"आँखामा पट्टी बाँधेर रिक्त कोठामा गइयो भने त्यहाँ तपाइँले त्यसको आवाज सुन्न सक्नुहुनेछ - त्यसको आकार, त्यसको सिलिङ होचो रहेको वा त्यहाँ कार्पेट रहेको जस्ता विषय तिनले प्रतिध्वनित गर्ने आवाजबाटै थाहा पाउन सकिन्छ," अमेरिकाको मासाच्युसेट्स इन्स्टिच्युट अफ टेक्नोलोजीका पूर्व विद्युतीय इञ्जिनियर ब्यारी ब्लेसरले भने।

"हामीले धेरै प्रकारका आवाज सुन्छौँ। तर हामीले तिनलाई ध्यान दिँदैनौँ," ध्वनिसम्बन्धी वास्तुकला वा अरल आर्किटेक्चर शब्दका निर्माता समेत रहेका ब्लेसरले बताए।

हल्ला, मुड, कार्यसम्पादन र मानसिक स्वास्थ्य

न्यूयोर्कको ग्रान्ड सेन्ट्रल स्टेशनको तल्लो तलाको सिलिङमा चर्को कोलाहलमाझ पनि खासखुस गरेको आवाज फैलन्छ

आवाजले भवनको भौतिक संरचनासँग गर्ने अन्तरक्रियाले हाम्रो मुड र भावनामा धेरै फरक पार्छ।

तपाइँलाई सायद थाहा होला कसरी लण्डनस्थित सेन्ट पल कथिड्रलको गोलाकार डोममा गरिने कानेखुसी फैलन्छ अनि कसरी न्यूयोर्कको ग्रान्ड सेन्ट्रल स्टेशनको तल्लो तलाको सिलिङमा आवाज फैलन्छ।

अनि तपाइँको बाथरुममा गाएको आवाज आफैँलाई राम्रो लाग्छ - हामीलाई यी स्थानले शान्त बनाउने हुँदा यी स्थान राम्रो लाग्छ।

यसको उल्टो, दिक्क बनाउने हल्लाले मानिसमा डिप्रेसन तथ एङ्गजाइटी तथा मानिसको कार्यसम्पादन क्षमतामा ह्रास ल्याइदिन्छ।

कतिपय अध्ययनले वरपरको वातावरण र मानसिक स्वास्थ्य बीच सम्बन्ध देखाएका छन्: हल्लाखल्लाहुने ठाउँ, भिडभाडपूर्ण आवासीय क्षेत्रले तपाइँमा असहायपनाको अनुभूति गराउन सक्छ, जबकि अग्ला सिलिङ भएका शान्त कोठाले तपाइँलाई गहन चिन्तन गर्न र शान्त रहन प्रोत्साहन गर्छ।

जब भवनको आवाजले तपाइँलाई बदल्छ

टर्कीको इस्तानबुलस्थित हाजिया सोफिया जहाँ भित्र उत्पन्न आवाज यसरी बदलिन्छ कि मानिसहरू यसले ईश्वरीय आभाष गराउने ठान्छन्

इस्तानबुल, टर्कीको प्रख्यात भवन हाजिया सोफियाले पार्ने मनोवैज्ञानिक...