चितवनका किसान

खासगरी कुखुरा-अन्डा र दूध उत्पादनलाई लकडाउनले निकै प्रभावित पारेको ठहर गर्दै कृषि तथा पशुपन्छी विकास मन्त्रालयले राहत प्याकेजको प्रस्ताव तयार गरेको थियो। त्यो प्रस्ताव मन्त्रिपरिषद्‌मा प्रस्तुत भए पनि निर्णय भएको छैन।

मन्त्री घनश्याम भुसालका अनुसार उनी वैकल्पिक योजनाका बारेमा प्रधानमन्त्रीसँग परामर्श गर्दैछन्।

प्रदेश सरकारहरूले पनि त्यसबारे काम गर्न थालेको जानकारी आएको बताउँदै उनले भने, "सङ्घीय सरकारले प्रदेशलाई आवश्यक आर्थिक सहयोग गर्ने योजना बनाइएको छ।“

“वितरणको काम स्थानीय तहले गर्छ र त्यसको अनुगमन प्रदेश सरकारले गर्ने मोडलमा कुरा भइरकेको छ। एकदुई दिनमा टुङ्गो लाग्ला।"

तर त्यो योजनाको लागि आवश्यक रकम निकासा गर्न मन्त्रिपरिषद्ले पारित गर्नुपर्ने छ।

कसलाई कस्तो राहत?

सरकारका बुझाइमा पोल्ट्री, दुध र तरकारी किसानहरूलाई प्रत्यक्ष रूपमा धेरै ठूलो समस्या परेको छ।

उनीहरूले बेहोरेको क्षतिमा 'केही राहत उपलब्ध गराउनुपर्छ' भन्ने सरकारको उद्देश्य रहेको अधिकारीहरूको भनाइ छ।

कृषि मन्त्रालयका एक सहसचिवका अनुसार अन्डा बेच्नेलाई उनीहरूले पालेको कुखुराको सङ्ख्या अनुसार पोथी क... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

ुखुरा दिने योजनामा विचार भइरहेको छ। यसको मूल्य सरदर १२० हुन आउने आकलन गरिएको छ।

कुखुराको मासु बेच्नेलाई कुखुराको चल्ला दिने र त्यसको मूल्य करिब ६० रूपियाँ हुने आकलन गरिएको उनी बताउँछन्।

चितवनका किसान

जानकारहरूका अनुसार पोल्ट्री व्यवसायमा हरेक तीन वर्षमा ७० प्रतिशत नयाँ किसानको प्रवेश भएको देखिन्छ। त्यसैले त्यो व्यवसाय निकै अस्थिर रहेको सरकारको पनि बुझाइ छ।

त्यसले विशेषगरी साना किसानहरू सबैभन्दा बढी समस्यामा रहेको सङ्केत दिने ठानिन्छ। मन्त्री भुसालका अनुसार त्यस्ता किसानलाई 'डुब्न नदिने सरकारको उद्देश्य' हो।

दुध उत्पादन गर्ने किसानलाई उनीहरूले बेच्ने गरेको तथ्याङ्कलाई आधार बनाएर प्रतिलिटर १० रूपियाँ राहत रकम दिने सरकारको तयारी छ।

मन्त्री भुसालले भने, "सामान्यता मूल्य ५० रूपियाँ भनिए पनि घ्यू निकालिसकेपछि बचेको दूधमा हाम्रो अवस्थाअनुसार प्रतिलिटर त्यति राहत दिँदा ठीकै हुन्छ।"

'अन्धविश्वासको मारमा कुखुरा'

विभिन्न स्थानमा दुधको खपत नभएर खेर गइरहेको समाचारहरू आइरहेका छन्। तर मन्त्री भुसालका अनुसार दुध उत्पादक किसानहरूले आगामी दिनमा घाटा बेहोर्न नपर्ने स्थिति बनिसकेको छ।

त्यसको निम्ति सरकारले दुध उत्पादन गर्ने प्लान्ट पूर्ण रूपमा चलाउन थालेको छ र दुध खरिद पनि गरिरहेको छ।

उनी दाबी गर्छन्, "दुध सुरुमा जति घाटा भयो भयो, अहिले त्यो घाटा करिब-करिब नियन्त्रणमा आएको छ।"

तर कुखुराको मासु बिक्री भने ह्वात्तै घटेको छ। सरकार पनि त्यो कुरा स्वीकार गर्छ।

बजारमा माग घटेपछि किसानहरूले कुखुरा मारेर पुरेका विवरणहरू पनि आइरहेका छन्। त्यसमा हल्ला र अन्धविश्वासले ठूलो हानि पुर्‍याएको मन्त्री भुसाल बताउँछन्।

"मासु नखानु भन्ने हल्ला पनि भयो। कतिपय जनप्रतिनिधिले नै माइकिङ गरेको कुरा समेत आएको छ। त्यस्ता अन्धविश्वासले पनि माग घटाउन काम गर्‍यो।"

कृषि उत्पादनको आपूर्ति व्यवस्था नियमित गर्न र बिक्रीवितरण सहज तुल्याउने मन्त्रिरिषद्को निर्णयअनुसार कृषि मन्त्रालयका सहसचिव राजेन्द्रप्रसाद मिश्रले स्थानीय तह तथा प्रशासनलाई चैत १८ गते नै विभिन्न काम गर्न सूचना जारी गरेका थिए। तर मासुको माग र बिक्रीमा परेको प्रभावलाई त्यसले अन्त्य गर्न सकेको पाइएन।

तरकारी खेती: 'कसरी दिने राहत?'

लकडाउनले नराम्ररी प्रभावित तुल्याएको अर्को क्षेत्र तरकारी खेती पनि हो।

उपभोक्ता महङ्गोमा किन्न बाध्य भएपनि कैयौँ ठाउँका किसानहरू तरकारी त्यसै कुहिएको...


चितवनका विभिन्न भूभाग जलमग्न भएका छन्

ती ठाउँहरुमा उद्धारकर्ता पुग्न नसकेको र पुगेकाहरुसँग उद्धार सामग्री नभएको हाम्रा संवाददाताहरुले बताएका छन्।

कैयौं अस्पताल र विद्यालयहरु डुबेको बताइएको छ।

पुल, पुलेसा र राजमार्गपनि जलमग्न भएकाले यातायात चल्न सकेको छैन।

विद्युत र टेलिफोन सेवा अवरुद्ध भएको बताइएको छ।

हजारौं मानिसहरु उद्धारको पर्खाइमा रहेको डुबान प्रभावित क्षेत्रमा रहेका हाम्रा संवाददाताहरुले बताएका छन्।

प्रस्तुत छ विभिन्न ठाउँबाट हाम्रा संवाददाताले पठाएको पछिल्लो विवरण:

सुनसरीका प्रमुख जिल्ला अधिकारी गोपाल पराजुलीका अनुसार सुनसरीमा बाढी र डुबानका कारण आठ जनाको ज्यान गएको छ।

शनिबार दिनभर अवरुद्ध जस्तै रहेको टेलिफोन सेवा आइतबार पनि आउने जाने भइरहेको छ।

चितवनका प्रमुख जिल्ला अधिकारी नारायणप्रसाद भट्टलाई उदृत गर्दै  जोशी भन्छन्, "मेघौली, जगतपुर र सौराहा विशेष रुपमा प्रभावित छन्"। राजमार्गका कैयौं भाग पानीले डुबाएको बताइएको छ।

पर्यटकीय स्थल सौराहामा पनि होटलहरुमा समेत बाढी पसेको बताइएको छ।

त्यहाँ करिब पाँच सय पर्यटक रहेको र ती मध्ये आधाजसो विदेशी पर्यटक रहेको बताइएको छ।... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

सौराहामा उद्धार टोली जान सकेको छैन।

उद्धारमा गएकाहरुसँग उपकरण अभाव भएको बताइएको छ।

र्याफ्टिङ बोट नभएकाले मानिसहरु फँसेको देखेर पनि उद्धारकर्मी पर्यवेक्षकमा सीमित भएको हाम्रा संवाददाताले बताएका छन्।

२५०  घर डुबानमा परेको र ४२९ विस्थापित भएको बताइएको छ।

राजमार्ग, बाटोघाटो सर्वत्र डुबान भएकाले यातायात ठप्प रहेको बताइएको छ।

हाम्रा संवाददाता विक्रम निरौला भन्छन्, "घरभित्रै बाढी पसेको छ। बाहिर जानसक्ने स्थिति छैन। टेलिफोन पनि घरि आउने घरि नआउने गरिरहेको छ।"

पर्सा जिल्लाको अधिकांश भाग जलमग्न छ।

प्रहरी बीटहरुमा पानी पसेर प्रहरीहरु पनि विस्थापित भएका छन्।

सर्वसाधारण र प्रहरी सबै पक्की घरका छतमा मौसम सुधार र राहतको पर्खाइमा बसेका छन्।


चितवनको कसरामा विशेष कार्यक्रममाझ ४ हजार थानभन्दा बढी मृत वन्यजन्तुका अंग खुलास्थानमा जलाइएको हो

चितवन राष्ट्रिय निकुञ्जमा आयोजित विशेष कार्यक्रममाझ ४ हजार थानभन्दा बढी मृत वन्यजन्तुका अंग खुलास्थानमा जलाइएको हो।

अधिकारीहरुले वन्यजन्तुका अंगहरु निश्चित समयपछि कुहिएर वा मक्किएर जाने भएकाले तिनको संरक्षणमा राज्यलाई, उनीहरुकै शब्दमा, अनावश्यक आर्थिक भार समेत पर्दै आएको थियो।

'महत्वपूर्ण'

चितवन राष्ट्रिय निकुञ्जको कसरा परिसरमा ४ हजार १२ थान वन्यजन्तुका आखेटोपहार जलाइएका छन्।

जलाइएका आखेटोपहार अर्थात् मृत वन्यजन्तुका अंगहरुमध्ये दुर्लभ एक सिंगे गैडाको खाग, बाघ तथा चितुवाको छाला, कस्तुरीको बिना लगायतका ४८ प्रजातिका जंगली जनावरको अंग छन्।

यी अंग प्राकृतिक रुपमा मृत्यु भएका जंगली जनावरबाट संकलन गरिनुका साथै चोरीशिकारी वा अवैध व्यापारका क्रममा जफत गरिएका हुन्।

त्यसरी देशभरबाट संकलित आखेटोपहार चितवनको टिकौलीस्थित सशस्त्र वन रक्षक तालिम केन्द्रमा राखिन्छ भने कसरा भण्डारणस्थलमा चिवतन राष्ट्रिय निकुञ्जबाट संकलित अंगहरु राख्ने गरिन्छ।

यी सबै अंग जलाउनुको कारणबारे वन तथा भू-संरक्षण मन्त्र... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

ालयका सहसचिव महेश्वर ढकाल भन्छन्, "वन्यजन्तु जिउँदो हुँदामात्रै उनीहरुको अंगको महत्व हुन्छ, अन्यथा हुँदैन भन्ने सन्देश प्रवाह गर्नका लागि हामीसँग भण्डारणमा रहेका अंगहरु जलाएका हौं। यसले वन्यजन्तुको संरक्षणमा महत्वपूर्ण योगदान पुर्याउँछ।"

इतिहास

धेरै आखेटोपहार जलाइएपनि केही भने अध्ययन, अनुसन्धान तथा प्रदर्शनीका लागि राखिने अधिकारीहरुको भनाइ छ

२० वर्षअघि पनि यस्ता अंगहरु जलाइएको थियो।

त्यतिबेला झण्डै २६०० थान आखेटोपहार जलाइएको अधिकारीहरुले बताएका छन्।

यी अंग कुन आधारमा जलाइन्छन्?

राष्ट्रिय निकुञ्ज तथा वन्यजन्तु संरक्षण विभागका महानिर्देशक मनबहादुर खड्का भन्छन्, "पहिले हामीसँग कार्यविधि थिएन। हालै ऐनमा संशोधन गरेपछि वन्यजन्तुका काम नलाग्ने अंगहरु जलाउने व्यवस्था भएको छ र अब हामी दुई, दुई वर्षको अन्तरमा आखेटोपहार जलाउँछौं।"

अहिले धेरै आखेटोपहार जलाइएपनि केही भने अध्ययन, अनुसन्धान तथा प्रदर्शनीका लागि राखिने अधिकारीहरुको भनाइ छ।

हात्तीको ११ सय किलोग्राम दारा पनि नजलाइने बताइएको छ।

नष्ट गर्न उच्चतापक्रम र विशेष उपकरण चाहिने भएकाले यहाँ सम्भव नभएको जनाइएको छ।

तर्कहरु

पछिल्ला केही वर्षमा केन्या, श्रीलंका, अमेरिका, चीन लगायतका देशहरुमा पनि ठूलो परिमाणमा हात्तीका दाराजस्ता वन्यजन्तु अंगहरु जलाइएका विवरण प्रकाशमा आएका थिए।

यता नेपालमा सरकारी अधिकारीहरुले आखेटोपहार जलाउनुको पछाडि वन्यजन्तुको चोरी शिकारी र अवैध व्यापार निरुत्साहन गर्न भनेका छन्।

तर आलोचकहरु कडा निगरानी, कडा कानूनको व्यवस्था तथा स्थानीय जनताको संरक्षणमा गहिरो संलग्नता लगायतका पक्षलाई जोड दिन नसकेसम्म चोरी शिकारी नियन्त्रण गर्न नसकिने तर्क गर्छन्।


चितवनमा 'कन्ट्याक्ट ट्रेसिङ गरिँदै

कतिपय सङ्क्रमितहरूले 'आफ्नो सम्पर्कमा रहेका व्यक्ति र आफ्नो यात्राबारे गलत विवरण दिँदा' तथा परीक्षण किटको अभावले यस्तो अवस्था आएको उनीहरूको भनाइ छ।

सङ्क्रमित भेटिएको क्षेत्रका बासिन्दाले पनि सङ्क्रमितको सम्पर्कमा रहेका व्यक्तिहरूको खोजी अर्थात् 'कन्ट्याक्ट ट्रेसिङ'प्रति आफूहरू विश्वस्त हुन नसकेको बताएका छन्।

पर्याप्त परीक्षण किट उपलब्ध गराएर कमसेकम सङ्क्रमित भेटिएका क्षेत्रको निश्चित स्थानहरूका सबैको परीक्षण गरिनुपर्ने उनीहरूको माग छ।

पर्याप्त परीक्षण किट छैन

केही दिनअघि एकजनामा कोरोनाभाइरस सङ्क्रमण भेटिएको बूढानीलकण्ठ नगरपालिका वडा नम्बर-१२ का वडाध्यक्ष शम्भुप्रसाद भट्टराईले दुईटा समस्याका कारण सङ्क्रमितको  'कन्ट्याक्ट ट्रेसिङ' गर्न चुनौती देखापरेको बताए।

उनले भने, "एउटा त सङ्क्रमित र उनको परिवारले यकिन विवरण नदिने रहेछन्। त्यसले अरू मानिसहरूबारे जानकारी पाउन समस्या भएको छ।"

"अर्को चाहिँ पर्याप्त परीक्षण किट पाइएको छैन। जस्तो हजार मागेको छ भने तीन/चार सय मात्र आउँदो रहेछ।"

"मेरो वडामा ३,५०० घरधुरी छ। त्यसमा कम्तीमा एक घर एक परीक्षण हुनुपर... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

्छ भन्ने माग छ। तर किट पाउने भनेको सीमित रहेछ। त्यसले तुरुन्तै परीक्षण गराउन गाह्रै रहेछ।"

उनले उक्त क्षेत्रमा सङ्क्रमितको परिवार बाहेक उनीहरूको सम्पर्कमा आएका ठानिएका व्यक्तिहरूको भने आरडीटी परीक्षण गरिएको तर त्यो पनि पर्याप्त हुन नसकेको जानकारी दिए।

पूर्वस्वास्थ्यमन्त्री गगन थापाले पनि त्यस क्षेत्रसहित काठमाण्डूकै मैतिदेवी र नक्सालमा भइरहेको सङ्क्रमितको 'कन्ट्याक्ट ट्रेसिङ'प्रति प्रश्न उठाएका छन्।

प्रतिपक्षी नेपाली काङ्ग्रेसका सांसदले गत बिहीवार ट्वीटरमार्फत् त्यस विषयमा स्वास्थ्यमन्त्री भानुभक्त ढकालको ध्यानाकर्षण पनि गराएका थिए।

वैशाख अन्तिममा एकजनामा सङ्क्रमण देखिएको भक्तपुरको चाँगुनारायण नगरपालिका वडा नम्बर १ का वडाध्यक्ष राजेश खड्काले पनि सीमित किटका कारण स्थानीयवासीको माग अनुसार परीक्षण गर्न नसकिएको बताए।

उनले भने, "किटको अभावले गर्दा हामीले कतिपय घरमा हामीले एकजनाको मात्र परीक्षण गरायौँ।"

"जनताहरूले मानेका छैनन्, सबैको गर्नुपर्छ भन्ने आवाज आइरहेको छ।"

तर सङ्क्रमित भेटिएकै टोलको केही घरमा भने सबैको आरडीटी परीक्षण गरिएको र सङ्क्रमितका परिवारका सदस्यको चाहिँ पीसीआर परीक्षण नै गरिएको उनले जानकारी दिए।

सबैको परीक्षण भए ढुक्क

चाँगुनारायण नगरपालिकामा भेटिएका सङ्क्रमितका एक छिमेकी खगेन्द्रप्रसाद पौडेलले सुरुमा एउटा घरका एकजनाको मात्र परीक्षण गर्ने तयारी भएकोमा आफूहरूले निकै दबाव दिएपछि मात्र सबैको आरडीटी परीक्षण भएको बताए।

उनले भने, "सबैको परीक्षण नगर्ने भन्ने कुरा चाहिँ भएको थियो तर हामी गर्नुपर्छ भनेर भन्यौँ। ३१/३२ जना मात्र हुनुहुँदो रहेछ तपाईँहरू सबैको गराइदिन्छु भनेर मेयरले भन्नुभयो।"

"अनि हाम्रो आरडीटी परीक्षण भयो। सबैको नेगेटिभ आएको छ।"

बूढानीलकण्ठमा सङ्क्रमित भेटिएको क्षेत्र नजिकैका बासिन्दा कवि रमेश तुफानले पनि कमसेकम छिमेकीहरूको परिवारका सबैको परीक्षण गरिए ढुक्क हुन सकिने बताए।

उनले भने, "यस क्षेत्रमा पनि कतिपयको घरका एकजनाको मात्र आरडीटी परीक्षण भएको छ। त्यसले परिवारका अन्य सदस्यलाई पनि त्रास हुने रहेछ।"

सरकारी भनाइ

सङ्घीय सरकारले भने विश्व स्वास्थ्य सङ्गठनको मापदण्डहरू अनुसार नै सङ्क्रमितको सम्पर्कमा रहेका व्यक्तिहरूको खोजी गरिने गरेको बताउँदै आएको छ।

स्वास्थ्य तथा जनसङ्ख्या मन्त्रालयले गर्ने नियमित पत्रकार सम्मेलनमा पनि यस्तै जानकारी दिइरहेको छ।

अधिकारीहरूले पहिले...


चितवनस्थिन क्यान्सर अस्पताल परिसरमा बिरामी र कुरुवा खुला आकाशमुनि बस्नुपर्ने बाध्यता छ

लकडाउनका कारण उपचारमा हुने ढिलाइ र होटल तथा रेस्टुराँ बन्द हुँदा बिरामीका साथै आफूहरूले पनि अस्पतालबाहिर बसेर पालो कुर्नुपरेको कुरुवाहरूले बताए।

केही कुरुवाले अस्पतालबाहिरै बिरामीलाई सुताएर सडक किनारामा खाना पकाउनुपरेको बाध्यता सुनाए।

"बिरामीलाई खाना बनाउनु र खुवाउनुपर्छ, कपडा धुनुपर्छ। तर राम्रो र सुरक्षित ठाउँ नहुँदा खुला ठाउँमा खाना पकाएर खानुपर्ने बाध्यता छ," कैलालीबाट आफन्तको उपचारका लागि चितवन आएका राम चौधरीले भने।

लकडाउनका कारण होटलहरू बन्द भएको र क्यान्टीनमा महँगो पर्ने भएकाले कैयौँ बिरामीका आफन्तले आफैँ पकाएर खानुपर्ने अवस्था रहेको बताए।

सप्तरी राजविराजका बालेश्वर रामले पनि उस्तै गुनासो सुनाए।

क्यान्सरका बिरामीका लागि सहयोगी आवश्यक पर्ने बताउँदै उनले भने, "एक जना त बिरामीसँगै बस्नुपर्‍यो, एक जना रिपोर्ट र उपचारको दौडधुप गर्नुपर्ने हुन्छ। लकडाउनले खानको समस्या छ। खान समस्या नभएको भए केही थिएन।"

पिँढीमा बास

उक्त अस्पतालमा आएका बिरामी र कुरुवा खुला चौरमा खाना पकाएर खाने र रातमा अस्प... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

तालको पिँढीमा सुत्ने गरेका छन्।

अस्पताल परिसरमा खाना पकाउँदै बिरामीका कुरुवा

अस्पतालको ढिलासुस्तीले बिरामीलाई समस्या परेको रुकुमका वसन्त मल्लले बताए।

अस्पतालले भने कोरोनाभाइरसका कारण सीमित जनशक्तिका आधारमा काम गर्नुपर्दा उपचारमा केही ढिलो भएको हुन सक्ने बताएको छ।

अस्पतालका अध्यक्ष डा. निर्मल लामिछानेलेले स्वास्थ्य तथा जनसङ्ख्या मन्त्रालयको निर्देशनअनुसार नै केही स्वास्थ्यकर्मीलाई आकस्मिक जगेडामा राखिएको बताए।

उनले त्यस्ता स्वास्थ्यकर्मीले अहिले खटिएका स्वास्थ्यकर्मीलाई कोरोनाभाइरस सङ्क्रमण भए खटिनुपर्ने भएकाले केही ढिलो हुन गएको स्वीकारे।

कोभिड-१९ रोकथाम र व्यवस्थापन गर्दा स्वास्थ्यकर्मी र सहयोगीहरू सङ्क्रमित हुन गई सेवा प्रवाहमा निरन्तरता दिन कठिनाइ हुन सक्ने भएका भन्दै केहीअघि मन्त्रालयले सबै अस्पताललाई उपलब्ध जनशक्ति सुरक्षित र व्यवस्थित गर्न दुईवटा समूह बनाई आलोपालो काममा खटाउन निर्देशन दिएको थियो।


चित्राङ्कनः रात परेको स्थानमा तापक्रम कम हुँदा पग्लिएको फलाम थोपा बनेर बर्सिन्छ

यो कुनै विज्ञानकथामा आधारित चलचित्रको कुराजस्तो सुनिन्छ। तर अहिले हामीले पत्ता लगाइरहेको बाह्य संसारमा त्यस्तो चरम प्रकृति छ।

व्यास्प-७६बी (Wasp-76b) नामले चिनिने उक्त ग्रहले आफ्नो माउतारालाई एकदमै नजिकबाट परिक्रमा गर्छ। दिउँसो यसको तापक्रम २,४०० डिग्री सेल्सीअस नाघ्छ। त्यो तापक्रममा धातुहरू पनि पग्लिन्छन्।

उक्त ग्रहको रात्रिकालीन तापक्रम १,००० डिग्रीले घट्छ। त्यसो हुँदा पग्लिएका धातुहरू सङ्घनित हुन्छन् र वर्षाका रूपमा तल खस्छन्।

जिनिभा विश्वविद्यालयका डा. डाभिड एहर्न्राइशका अनुसार त्यो विचित्रको स्थिति हो। "पानीका थोपाको वर्षाको साटो फलामका थोपा बर्सिएको अनुमान गर्नुहोस्," उनले बीबीसीलाई भने।

स्विट्जरल्यान्डका ती अनुसन्धानकर्ता र उनका सहकर्मीहरूले गरेको अध्ययन नेचर जर्नलमा प्रकाशित भएको छ।

उक्त शोधमा अनुसन्धानकर्ताहरूले युरोपियन सदर्न अब्जर्भेटरीको चिलेस्थित भेरी लार्ज टेलिस्कोपमा भएको 'एस्प्रेसो' नामक नयाँ उपकरण प्रयोग गरी कसरी Wasp-76b को रासायनिक प्रकृतिको विस्तृत अध्ययन गरियो त्यसको वर्णन गर... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

ेका छन्।

युरोपियन सदर्न अब्जर्भेटरीको भेरी लार्ज टेलिस्कोपमा एस्प्रेसो नामक स्पेक्ट्रोमिटर जडान गरिएको छ

हामीभन्दा ६४० प्रकाशवर्ष टाढा अवस्थित उक्त ग्रह आफ्नो माउताराको धेरै नजिकै छ। उक्त ग्रहलाई माउताराको परिक्रमा गर्न ४३ घण्टा लाग्छ।

तारातिर सधैँ उही भागमात्र देखिनु उक्त ग्रहको अर्को चाखलाग्दो विशेषता हो। वैज्ञानिकहरूले त्यस्तो

स्थितिलाई 'टाईडल लकिङ' अर्थात् 'ज्वारबन्धन' भन्छन्।

पृथ्वीको उपग्रह चन्द्रमा पनि त्यस्तै स्थितिमा हुन्छ। त्यसैले हामी सधैँ चन्द्रमाको एकातिरको भाग मात्र देख्छौँ।

यसको अर्थ के हो भने Wasp-76 को तारोन्मुख भाग दनदनी बलिरहेको छ।

त्यो गोलार्ध यति तातो छ कि त्यहाँ बादल विघटित हुन्छ र वायुमण्डलमा सबै अणुहरू टुक्रिएर परमाणुको रूपमा छरिन्छन्।

डा. एहरन्राइशको टोलीका अनुसार उक्त ग्रहको उज्यालो र अँध्यारो भागमा हुने तापक्रमको विशाल अन्तरले प्रचण्ड आँधी उत्पन्न हुन्छ। त्यस्तो आँधीको वेग १८,००० किलोमिटर प्रतिघण्टासम्म हुन सक्छ।

एस्प्रेसो स्पेक्ट्रोमिटर प्रयोग गरेर वैज्ञानिकहरूले उक्त ग्रहमा साँझपख फलामको बाफ निस्किएको प्रमाण फेला पारे। तर बिहानीपख फलामको कुनै सङ्केत बाँकी देखिएन।

"हाम्रो अनुमान के छ भने ताराविमुख भागमा फलाम सङ्घनित भइरहेको छ। त्यो भागमा तापक्रम १,४०० डिग्री सेल्सीअस भए पनि फलामको बाफ सेलाएर बादल बन्न र सम्भवतः थोपाका रूपमा वर्षा हुन पर्याप्त छ," डा. एहरन्राइशले भने।

"ती थोपा वायुमण्डलका भित्री तहहरूसम्म खसेका हुन सक्छन् जुन हाम्रो उपकरणले पत्ता लगाउन सक्दैन।"

फ्रेडेरिक पीटेर्स विज्ञानकथाको विधामा परिचित चित्रात्मक उपन्यासकार हुन्

उक्त भीमकाय ग्रह हाम्रो सौर्यमण्डलको बृहस्पतिको चौडाइभन्दा दुईगुना ठूलो छ। यूकेको नेतृत्वमा सञ्चालित व्यास्प टेलिस्कोप प्रणालीको नाम प्रयोग गरेर उक्त ग्रहलाई Wasp-76b भनिएको हो।

अनुसन्धान टोलीका एक सदस्य तथा वरिक विश्वविद्यालयका प्राध्यापक डन पोलाकोका अनुसार त्यस्तो अद्भुत संसारको परिकल्पना गर्न कठिन थियो।

"यसले आफ्नो तारालाई धेरै नजिकैबाट परिक्रमा गर्छ। वास्तवमा त्यो ताराको बाह्य वायुमण्डलमै नाचिरहेको हुन्छ र सबै प्रकारका भौतिक प्रभावमा परिरहेको हुन्छ जुन साँच्चै भन्नुपर्दा हामीले बुझेका छैनौँ," प्राध्यापक पोलाकोले बीबीसी न्यूजलाई भने।

"या उक्त ग्रह माउतारामै गएर मिसिन्छ वा त्यो ताराको विकिरण क्षेत्रले उक्त ग्रहको वायुमण्डललाई...


चिनियाँ आधिकारिक विवरण अनुसार अहिलेसम्म ४५ जना सो भाइरसबाट सङ्क्रमित भएको प्रयोगशाला परीक्षणबाट पुष्टि भएको छ।

तर यूकेका विज्ञहरूका अनुसार त्यो सङ्ख्या १,७०० को नजिक हुन सक्छ।

गत डिसेम्बर महिनामा वुहान शहरमा पहिलो पटक देखिएको नयाँ प्रकारको कोरोनाभाइरसबाट अहिलेसम्म दुई जनाको मृत्यु भइसकेको छ।

"एक हप्ताअघि भन्दा अहिले चाहिँ म अझ बढी चिन्तित छु," वैज्ञानिक नील फर्गुसनले भने।

ब्रिटिश सरकार र विश्व स्वास्थ्य सङ्गठन डब्ल्यूएचओलाई समेत सल्लाह दिने इम्पेरिअल कलेज लण्डनस्थित एमआरसी सेन्टर फर ग्लोबल इन्फेक्शिअस एनालिसिसले त्यस्तो अनुमान गरेको हो।

सिङ्गापुर र हङ्‌कङले वुहानबाट आउने हवाई यात्रीहरूको स्वास्थ्य जाँच गर्न थालिसकेका छन्।

अमेरिकी अधिकारीहरूले पनि सान फ्रान्सिस्को, लस एन्जलस र न्यूयोर्कस्थित तीनवटा प्रमुख विमानस्थलमा शुक्रवारदेखि त्यस्तै गर्न लागिएको घोषणा गरेका छन्।

सङ्ख्या कसरी निकालियो?

यो समस्याको आकार सङ्क्रमित भएका मानिसहरू अन्य देशमा कति सङ्ख्यामा भेटिन्छ भन्नेबाट थाहा हुने हो।

वुहानबाट समस्याको उत्पत्ति भए पनि थाइल्यान्डमा दुई जनामा र जापानमा एक जनामा सङ्क्रमण देखि... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

एको छ।

"मलाई चिन्तित बनाएको त्यसैले हो," प्राध्यापक फर्गुसनले भने।

उनले थपेः "वुहानले अन्य देशमा तीनजना सङ्क्रमित पठाइसक्नु भनेको त्यहाँ भनिएको भन्दा निकै धेरै सङ्क्रमण भएको छ भन्ने हो।"

ठ्याक्कै सङ्ख्या बनाउन सम्भव नदेखिए पनि भाइरसबाट हुने सङ्क्रमणको स्वरूप, स्थानीय जनसङ्ख्या र उडान तथ्याङ्कले एउटा धारणा बनाउनमा सघाउन सक्छ।

वुहान

वुहान अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थलले एक करोड ९० लाख मानिसलाई सेवा दिन्छ। यद्यपि प्रतिदिन ३,४०० जनाले मात्रै त्यहाँबाट अन्तर्राष्ट्रिय यात्रा गर्छन्।

सङ्क्रमित हुन सक्नेहरूको सङ्ख्या बारेको विस्तृत लेखाजोखा एउटा वैज्ञानिक जर्नलमा प्रकाशित गर्नुअघि अनलाइनमा प्रकाशन गरिएको छ।

अहिले नै आत्तिनुपर्ने अवस्था नभए पनि एक हप्ताअघि भन्दा अहिले "आफू निकै चिन्तित बनेको" प्राध्यापक फर्गुसनले भने।

मानिसबाट मानिसमा भाइरस सरेको घटना अहिलेसम्म नदेखिएको चिनियाँ अधिकारीहरूले बताएका छन्।

बरु सङ्क्रमित जनावरबाट वुहानस्थित 'सीफूड' विक्री हुने एउटा बजारसम्म फैलिन पुगेको उनीहरूले उल्लेख गरेका छन्।

के हो कोरोनाभाइरस?

विश्व स्वास्थ्य सङ्गठनका अनुसार कोरोनाभाइरस रुघाखोकीदेखि मिडल इस्ट रेस्पिरेटरी सिन्ड्रोम र सिभिएर एक्युट रेस्पिरेटरी सिन्ड्रोमजस्ता गम्भीर रोग निम्त्याउने भाइरसहरूको ठूलो समूहको एउटा सदस्य हो।

वुहानमा देखिएको नयाँ प्रकारको कोरोनाभाइरस यसअघि मानवमा नदेखिएको भाइरस हो।

कोरोनाभाइरस जूनोटिक अर्थात् जनावर र मानिसबीच सर्ने भाइरस हो।

पहिचान भएका थुप्रै अन्य प्रकारका कोरोनाभाइरस जनावरहरूमा देखिए पनि तिनले मानिसहरूलाई सङ्क्रमित बनाएका छैनन्।


चिनियाँ कम्पनी बाइट डान्सको स्वामित्व रहेको उक्त एपमाथि अमेरिकासहित विभिन्न मुलुकमा कडा निगरानी छ।

अमेरिकी सेनाकी प्रवक्ता प्रमुख सेनानी रोबिन ओचोआले अमेरिकी सञ्चारमाध्यमहरूलाई उक्त एपलाई "साइबर खतरा"का रूपमा हेरिएको बताएकी छिन्।

विश्वभरि आधा अर्ब प्रयोगकर्ता रहेका उक्त एपले प्रायःजसो फरक किसिमका छोटा भिडिओ आफैँ सम्पादन गरेर सार्वजनिक गर्न सहयोग गर्छ।

कुनै गीत वा हँसाउने भिडिओमा १५ सेकेन्ड जति ओठ मिलाउँदै अभिनय गर्न र त्यसलाई अरूले हेर्न मिल्ने गरी सार्वजनिक गर्न सकिने एप युवा प्रयोगकर्ताबीच निकै लोकप्रिय छ।

एपका सबै खाता शुरूमा सबै प्रयोगकर्ताले हेर्न सक्ने खाले हुन्छन्। तर त्यसमा केही प्रतिबन्ध लगाउन सक्ने सुविधा भने प्रयोगकर्तासँग हुन्छ।

सेना प्रवक्ता ओचोआले मिलिटरी डटकमलाई बताए अनुसार सैन्य अधिकारीहरूलाई सरकारी स्वामित्वमा रहेका मोबाइल फोनहरूमा डिसेम्बर महिनाको तेस्रो हप्ताबाट एप प्रयोग नगर्न सुझाइएको हो।

सेनाले निजी मोबाइल फोनमा उक्त एपको प्रयोगमा रोक लगाउन नसक्ने भए पनि रक्षा मन्त्रालयले हालसालै कर्मचारीहरूका लागि निर्देशिका जारी गरेको छ जसमा "आफूले डाउनलोड गर्ने एपहर... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

ूबाट सावधान रहन" भनिएको छ।

'वैदेशिक प्रभाव'

उक्त एप अमेरिकी नागरिकहरूको डेटा जमा गर्न प्रयोग गर्न सकिने र त्यसले चीनका लागि गोप्य सूचना सङ्कलनमा सहयोग गर्न सक्ने हुँदा राष्ट्रिय सुरक्षामा असर पार्न सक्ने भन्दै सांसदहरूले चिन्ता व्यक्त गरेका छन्।

 गत अक्टोबरमा डेमोक्रयाट तथा रिपब्लिकन सिनेटरहरूले टिकटकले राष्ट्रिय सुरक्षामा पार्न सक्ने खतराबारे गुप्तचर निकायहरूले अनुसन्धान गर्नुपर्ने बताएका थिए।

हालसालै टिकटकले भने आफ्नो बचाउमा अमेरिकी प्रयोगकर्ताहरूको डेटा चीनभन्दा बाहिर राखिएको र त्यसमा चिनियाँ कानुनको अधीनमा नरहने बताएको थियो।

अमेरिकी प्रयोगकर्ताहरूको डेटा तेस्रो पक्षबाट सञ्चालित एपको प्रयोग गरेर चीनमा पठाइएको छैन भन्ने कुरा सुनिश्चित गर्न टिकटकले एउटा कम्पनीलाई काम लगाएको थियो।

टिकटकले दिएको आवाज


चिनियाँ कम्पनीले निर्माण गर्न इच्छा व्यक्त गरेको बुढीगण्डकी जलविद्युत आयोजनासम्बन्धी निर्णय अघिल्लो सरकारले परिवर्तन गरेको थियो।

उक्त सहमति भएपछि नेपाल र चीनबीच ऊर्जा क्षेत्रमा लागनी गर्ने, विद्युत आदानप्रदान गर्ने जस्ता विषयमा सरकारी स्तरमा छलफल गर्न सहज हुने बताइएको छ।

चीनले नेपालका ठूला जलविद्युत आयोजना निर्माण गर्न अग्रसरता देखाएपनि ती अघि बढ्न सकेका छैनन्।

त्यस्तै मध्येको बुढीगण्डकी जलविद्युत परियोजना सम्बन्धी प्रस्ताव अघिल्लो सरकारले परिवर्तन गरेको थियो भने अर्को परियोजना पश्चिम सेती चिनियाँ पक्षले बनाउने भन्ने प्रस्ताव पनि अन्योलमा परेको छ।

तर प्रधानमन्त्री केपी शर्मा ओलीको चीन भ्रमणबेला ती आयोजनालाई सजिलो पार्ने गरी केही सहमति गर्ने तयारी भएको ऊर्जा मन्त्रालयले जनाएको छ।

'वातावरण'

‘भारतीयभन्दा चिनियाँ लगानीकर्ता दोब्बर’

'तीन वर्षमा विद्युत्‌मा आत्मनिर्भर हुन्छौँ'

ऊर्जा जलस्रोत तथा सिंचाइ मन्त्रालयका सहसचिव दिनेश घिमिरेले भने, "ऊर्जा सहयोगबारे समझदारीपत्रमा हस्तारक्षर हुनेछ। नेपाल र चीनबीच ऊर्जा क्षेत्रमा हुने आयोजनाहरुलाई दुईपक्षीय वार्ताबाट तय गर्न विभिन्न समिति ब... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

नाउने कुरा हुन्छ। भारतसँग भएको जस्तै ऊर्जा सचिव स्तरीय संयन्त्र चीनसँग पनि बन्छ र चीनसँग पनि बैठकहरू बस्ने वातावरण बन्छ।"

यस्तै नेपाल र चीनबीच अन्तरदेशीय प्रसारणलाइन निर्माण गर्नका लागि  गल्छि-केरुङ-रसुवागढी अन्तरदेशीय प्रसारण लाइनको सम्भाव्यता अध्ययन गर्न दुवै देशले सहमति गर्ने जनाइएको छ।

चीनले नेपालमा जलविद्युत आयोजना निर्माण गर्न अग्रसरता देखाएको बताइन्छ। तर उसले निर्माण गर्न इच्छा व्यक्त गरेको बुढीगण्डकी जलविद्युत आयोजनासम्बन्धी निर्णय अघिल्लो सरकारले परिवर्तन गरेको थियो। यस्तै अर्को आयोजना पश्चिम सेतीको निर्माण पनि अन्योलमा परेको छ।

घिमिरेका अनुसार यी आयोजना चीन भ्रमणको सूचीमा परेका छैनन्।

प्रस्ताव

उनले भने, "यस्ता जलविद्युत आयोजना कार्यासूचिमा परेका छैनन्। अझ पश्चिम सेतीको बारेमा बजेटमा पनि नयाँ आएकै छ। यसलाई नेपाल सरकारले निर्णय गर्न पर्ने र यी विषय चीन भ्रमणको एजेण्डामा छैन।"

ठूला जलविद्युत आयोजना र प्रसारणलाइन निर्माण गर्नका लागि चीनले नेपाल सरकारसँग हालै प्रस्ताव माग गरेको थियो।

यस सन्दर्भमा नेपालले राम्रो तयारी गर्न सके मात्र प्रधानमन्त्रीको भ्रमणका क्रममा उत्तरी छिमेकीसँग चाहेको सहयोग लिन सकिने जानकारहरु बताउँछन्।


चिनियाँ कम्युनिष्ट पार्टीको महाधिवेशनलाई सम्बोधन गर्दै उनले मौलिक विशेषता सहितको समाजवादका कारण चीनले हासिल गरिरहेको द्रुत प्रगतिले अरु देशलाई पनि नयाँ विकल्प दिइरहेको बताए।

प्रत्येक पाँच वर्षमा हुने उक्त महाधिवेशनमा करिब २ हजार प्रतिनिधिले भाग लिइरहेका छन्।

बेइजिङस्थित ग्रेट हल अफ द पिपल्समा चलिरहेको महाधिवेशनको बन्द सत्रले आगामी कार्यकालमा चीनमा शासन गर्ने व्यक्तिको चयन गर्नुका साथै अब देशले अख्तियार गर्ने नीति निर्धारण गर्नेछ।

महाधिवेशन

राष्ट्रपति  सिले हालैका वर्षमा धेरै शक्ति सञ्चय गरेका छन् र उनी पार्टीका प्रमुखमा कायम रहिरहने अपेक्षा गरिएको छ।

महाधिवेशन अन्त्य भएलगत्तै चिनियाँ कम्युनिष्ट पार्टीले आफ्नो प्रमुख निर्णायक निकाय पोलिट्ब्युरोको स्थायी समितिका नयाँ सदस्यहरु सार्वजनिक गर्नेछ।

चिनियाँ कम्युनिष्ट पार्टीको महाधिवेशन शुरु

चीनले आफ्ना नेता कसरी चयन गर्छ?

आफ्नो तीन घण्टा लामो सम्बोधनमा राष्ट्रपति  सिले चिनियाँ विशेषता सहितको समाजवादले,  "अहिलेको नयाँ युगमा चीनलाई महान शक्तिका रुपमा स्थापित गराएको र मानव इतिहासमा महत्तवपूर्ण भूमिका खेलेको" बताए।

कम्युनिष्ट शासन प... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

्रणाली अन्तर्गत चिनियाँ आर्थिक वृद्धिको नमुनाले निरन्तर उपलब्धी दिइरहेको भन्दै उनले अरु विकासोन्मुख देशहरुले पनि त्यसबाट नयाँ विकल्प पाएको बताए।

राष्ट्रपति सिले भने, "अब हामीले विश्वको केन्द्रमा रहने र मानवजातिका लागि अझ बढी योगदान गर्ने समय आएको छ।"

सन् २०१२ मा राष्ट्रपति सि सत्तामा आएयता चीनको अर्थतन्त्रमा तीव्र गतिमा वृद्धि भइरहेको छ।

तर संवाददाताहरु भन्छन् चीन थप अधिनायकवादतर्फ उन्मुख भएको छ।

वकिल र अभियानकर्ताहरु पक्राउ परेका छन् अनि सत्ता विरुद्धका आवाजहरु नियन्त्रण गरिएका छन्।

शक्तीशाली

बीबीसीकी चीन सम्पादक क्यारी ग्रेसी भन्छिन् राष्ट्रपति  सि आफ्ना पूर्ववर्तीहरु भन्दा बढी निर्णय क्षमता भएका नेता हुन्।

उनका अनुसार आफ्नो लामो तर आत्मविश्वासले भरिएको सम्बोधनमा सिले चिनियाँ कम्युनिष्ट पार्टीले चमत्कार गरिरहेको र अन्तराष्ट्रिय तहमा चीनको भूमिका बढिरहेको उल्लेख गरेका थिए।

भविष्यतर्फ संकेत गर्दै उनले पार्टी भित्र भ्रष्टाचार विरुद्धका लडाइं जारी राख्ने चेतावनी दिएका थिए र विभाजनलाई प्रवर्द्धन गर्ने जो कोहीको विपक्षमा उभिने पनि बताएका थिए।

चीन: १२ उच्चअधिकारी निष्कासित

ग्रेसीका अनुसार सिको दस्तावेजको मूल अंशमा सैद्धान्तिक स्पष्टता प्रष्ट झल्किएको संकेत पनि मिलेको थियो।

हालैका दिनमा चीनका पार्टीगत सञ्चारमाध्यमहरुले पश्चिमा प्रजातन्त्रमा देखिएका संकट र अराजकताबारे चर्चा गर्दै त्यसको तुलना चीनको शक्ति र एकतासँग गरेका छन्।

कडा सुरक्षाका बीच चलिरहेको महाधिवेशनमा बोल्दै राष्ट्रपति सिले चीनले बाह्य राजनीतिक प्रणालीको नक्कल नगर्ने र चिनियाँ नेतृत्वलाई अवमूल्यन गर्ने जुनसुकै गतिविधिलाई चिनियाँ कम्युनिष्ट पार्टीले अस्वीकार गर्नुपर्ने बताएका थिए।

कतिपयले राष्ट्रपति सि चिनियाँ कम्युनिष्ट पार्टीका संस्थापक नेता माओ यताकै शक्तिशाली नेता बनेको टिप्पणी गरिरहेका छन्।

उनले पार्टी भित्र र चिनियाँ समाजमा आफ्नो नियन्त्रण बढाएको र धेरै सर्वसाधारणको समर्थन पाइरहेको बताउने गरिएको छ।


चिनियाँ चलचित्र प्रशासनले सोमवारदेखि " कम जोखिम भएका" स्थानहरूमा सिनेमाघर खोल्न सकिने बताएको छ।

चीनका अधिकांश स्थानलाई कम जोखिम भएका क्षेत्रका रूपमा वर्गीकरण गरिएका कारण यो नयाँ निर्णयको अर्थ देशभरिका लगभग सबै सिनेमाघर खुल्ने अनुमान छ।

ज्यानुअरीमा सुरु भएको लकडाउनले चीनका सिनेमाघरहरू नराम्ररी प्रभावित भएका र केही स्थायी रूपमा बन्द भइसकेका छन्।

खुल्ने सिनेमाघरहरूले कुल क्षमताको ३० प्रतिशतमात्रै दर्शक राख्नुपर्ने र पहिले देखाउने गरेकोभन्दा आधा सङ्ख्यामा मात्रै चलचित्र देखाउन पाइने कडा नियम पालना गर्नु पर्नेछ।

दर्शकहरूको शरिरको तापक्रम नापिने छ र दर्शक र सिनेमाघरका कर्मचारी सबैले जुनसुकै बेलापनि अनिवार्यरूपमा मास्क लगाउनु पर्नेछ।

चलचित्रको टिकट अनलाइन किन्नुपर्ने र फरक समूहका दर्शकहरू कम्तीमा एक मिटर दूरी कायम गरेर बस्नुपर्ने नियमहरू लगाइएको छ।

नयाँ सुरक्षा नियमहरूमा सिनेमाघरमा खानेकुरा र पेय पदार्थ बेच्न नपाइने पनि रहेको छ।

पछिल्लो कोरोनाभाइरस सङ्क्रमणको पहिलो केन्द्रविन्दु रहेको चीन चलचित्रको लागि विश्वको दोस्रो ठूलो बजार हो।

सन् २०१९ मा त्यहाँ चलचित्रको बजार नौ अर्ब डलरभन्दा ब... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

ढी रहेको थियो।

तर यो वर्ष धेरै चिनियाँ र अङ्ग्रेजी चलचित्रहरूको प्रदर्शन रद्द भएकोले त्यो बजार नराम्ररी खस्किने अपेक्षा गरिएको छ।

जुलाई महिनाको सुरुमा चीनको सबैभन्दा धेरै सिनेमाघरहरूको स्वामित्व रहेको कम्पनी वान्डा फिल्मले यो वर्षको छ महिना घाटा हुने जनाएको थियो।

चीनभरि ६०० भन्दा बढी सिनेमाघर रहेको सो कम्पनीले  एक दशमलव छ अर्ब युआन घाटा बेहोर्नु पर्ने अनुमान गरेको जनाएको छ।


चिनियाँ तथा युरोपेली नेताहरुले प्यारीस सम्झौताको अपरिहार्यताबारे एक संयुक्त वक्तव्यको तयारी गरेका छन्।

बीबीसीले अध्ययन गरेको उक्त संयुक्त वक्तव्यको मस्यौदामा प्यारीस सम्झौता कार्यान्वयनका निम्ति उच्चतम राजनीतिक प्रतिबद्धतामा जोड दिइएको छ।

ट्रम्पविरुद्ध गठबन्धन?

चीन र इयुको सो तयारीलाई प्यारीस सम्झौताबाट अमेरिकाले हात झिक्ने भन्ने विषयमा छलफलरत राष्ट्रपति ट्रम्पविरुद्धको कदमको रुपमा हेरिएको छ।

ट्रम्पले उक्त सम्झौताबाट अमेरिकालाई अलग्याउने वा नअलग्याउने भन्ने विषयमा निर्णय सुनाउने तयारी गरेको बताइएको छ।

शुक्रबार सार्वजनिक गरिने ठानिएको जलवायु परिवर्तन र स्वच्छ उर्जाबारे सो संयुक्त वक्तव्यका निम्ति चिनियाँ तथा इयु अधिकारीहरु एक वर्षभन्दा धेरै समयदेखि कार्यरत रहेका थिए।

सो वक्तव्यले बढ्दो तापक्रमले उत्पन्न गराउने खतरालाई राष्ट्रिय सुरक्षाको मामिला मानेको छ।

इयु तथा चीनका जलवायुसम्बन्धी वार्ताकारहरु एक वर्ष अगाडीदेखि संयुक्त पहलका निम्ति कार्यरत थिए

त्यसले स्वच्छ उर्जातर्फको संक्रमणले रोजगार सृजना गर्ने र आर्थिक वृद्धि हुने उल्लेख गरेको छ।

प्रतिबद्धता

मस्यौदा वक्तव्यमा इयु र ... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

चीनले प्यारीस सम्झौतालाई ऐतिहासिक उपलब्धि मान्दै साझा राजनीतिक इच्छाशक्ति र आपसी विश्वास विश्वले सामना गरेको सबभन्दा ठूलो समस्या समाधान गर्न प्रभावकारी हुने उल्लेख गरिएको छ।

प्यारीस सम्झौता अन्तर्गत देशहरुले विश्वव्यापी तापमानलाई औद्योगिक युगभन्दा अघिको तुलनामा औसत २ भन्दा कम डिग्री सेल्सियसले मात्र बढ्न दिने प्रतिबद्धता जनाएका थिए।

इयु र चीनको तयारीलाई वातावरणवादीहरुले स्वागत गरेका छन्।

यसबीच अमेरिकाको क्यालीफोर्निया राज्यका डेमोक्र्याटिक नेता तथा गभर्नर जेरी ब्राउनले उनको राज्यले जलवायु परिवर्तनसंग जुध्न चीन तथा अन्य मुलुकसंग सहकार्य गर्ने बताएका छन्।

स्वच्छ उर्जाबारे विश्व नेताहरुसंग कुराकानी गर्न चीन जान लागेका ब्राउनले ट्रम्पको जलवायु नीतिबारे भने, "त्यो हानीकारक छ। तर जति सोचिएको त्यति हानीकारक छैन। किनभने, एउटा विडम्बना नै भन्नुपर्छ, राष्ट्रपति ट्रम्पकै कारण जलवायु परिवर्तन भएको छैन भन्नेहरु अहिले निकै आलोचित अवस्थामा पुगेका छन्।"


चिनियाँ निर्यात गत महिनामा ३.३ प्रतिशतले बढेको आधिकारित तथ्याङ्क छ जबकि त्यो दुई प्रतिशतले घट्ने आकलन गरिएको थियो।

चीनले गर्ने आयात ५.६ प्रतिशतले घटेको छ जुन अपेक्षा गरिएभन्दा २.७ प्रतिशतले कम हो।

यति हुँदा पनि अमेरिकाले अर्को महिना चिनियाँ आयातमाथि नयाँ कर लगाउने तयारी गरिरहेकोले चीनको अर्थतन्त्र दबावमा रहने विश्लेषकहरू बताउँछन्।

"आउने महिनाहरूमा पनि निर्यात राम्रै रहने देखिन्छ," क्यापिटल इकोनोमिक्समा कार्यरत चीनको अर्थशास्त्रबारेका ज्ञाता जुलियन इभान्स-प्रिट्चर्ड भन्छन्।

अमेरिकाले सेप्टेम्बर १ देखि तीन खर्ब अमेरिकी डलरबराबरको चिनियाँ सामानमा भन्सार कर थप्ने तयारी गरेको छ।

विश्वका दुई ठूला अर्थतन्त्र भएका देशहरूबीचको तनाव गत हप्ता अमेरिकाले चीनलाई मुद्रादरमा अनावश्यक परिवर्तन गर्ने राष्ट्र भनेपछि बढेको छ। गत हप्ता चिनियाँ युआनको मूल्य अमेरिकी डलरको तुलनामा ह्वात्तै घटेको थियो।

चीनको पीपल्स ब्याङ्क अफ चाइनाले सोमवार भन्सार दर बढेको र व्यापार संरक्षण गर्न लिइएको नीतिका कारण युआनको मूल्य घटेको बताएको थियो।

युआनको मूल्य घट्दा चिनियाँ सामानहरू विदेशी मुद्राले किन्दा सस्तो पर्छ।

अमे... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

रिका-चीन व्यापार युद्ध, पीडित बाँकी विश्व पनि


चिनियाँ पक्षले बनाएका भवन

गृहमन्त्रालयका प्रवक्ता चक्रबहादुर बुढाले नियमित प्रक्रिया अनुसार विश्लेषणका लागि आइतवार उक्त प्रतिवेदन परराष्ट्र मन्त्रालयमा पठाइएको बीबीसीलाई बताए।

यसअघि प्रमुख विपक्षी दल नेपाली काँग्रेसले सीमा जस्तो संवेदनशील विषयमा सरकारले हतारमा आफ्नो धारणा सार्वजनिक गरेको भन्दै उक्त प्रतिवेदन सार्वजनिक गर्न माग गर्दै आएको छ।

गृहमन्त्रालयले प्रतिवेदनका अन्तरवस्तुबारे आफूले बताउन नमिल्ने भन्दै परराष्ट्र मन्त्रालयले यस्ता प्रतिवेदनका अन्तरवस्तुबारे सम्बद्ध पक्षसँग परामर्श गर्ने र टुङ्गोमा पुग्ने अभ्यास रहेको जनाएको छ।

गृहमन्त्रालयका प्रवक्ता बुढा भन्छन्, “हामीले परराष्ट्र मन्त्रालयमा प्रतिवेदन पठाइसक्यौँ। हामीले जे आयो त्यही बुझाइदियौँ। त्यसको नक्सा प्रमाणीकरण गर्ने कुरा, कुन ठाउँमा छ के छ विश्लेषण गर्ने जिम्मेवारी उहाँहरूको हो।”

भवनहरू बनेका क्षेत्र नेपाली भूभाग भएको हुनसक्ने भन्दै विगतमा त्यस क्षेत्रलाई आफूले उपभोग गरेको र बिना रोकटोक आउनेजाने गरेको नाम्खा गाउँपालिकाका अध्यक्षले बताउँदै आएका छन्।

तर अघिल्लो साता नेपाल र चीन दुवै देशहरूले ती भवनहरू चिनियाँ भूभागमा ब... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

नेको बताएका थिए। नेपाली पक्षले भवन बनेको ठाउँभन्दा एक किलोमिटर टाढा दुई देशबीचको सीमा रहेको जनाएको थियो।

हुम्ला जिल्लाको नाम्खा गाउँपालिका वडा नम्बर ६ लालुङजोङ क्षेत्र जोडिएको पछिल्लो 'सीमा विवाद'ले उत्पन्न गराएका सवालहरू यस्ता छन्:

१)  स्थलगत अध्ययनमा गएको टोली नफर्कँदै परराष्ट्र मन्त्रालयले किन चिनियाँ भूमिमा नै ती भवन बनेको स्पष्टिकरण दियो?

गएको आइतबार हुम्लाका प्रमुख जिल्ला अधिकारी नेतृत्वको टोली स्थलगत अध्ययन गर्न ११ वटा चिनियाँ भवनहरू बनेको ठाउँमा पुगेका थिए।

त्यहाँ नेपाली टोलीले लगभग डेढ घण्टा कुरेपछि आइपुगेका चिनियाँ सैनिक र सीमा सुरक्षाकर्मीहरूले उक्त भूमि आफ्नो देशको भएको भन्दै त्यहाँ वार्ता हुन नसक्ने बताएका थिए।

उक्त टोलीले बुझाएको प्रतिवेदन आइतवार गृह मन्त्रालयले परराष्ट्र मन्त्रालयलाई पठाएको छ।

टोलीले आफ्नो विवरण नबुझाउँदै बुधवार परराष्ट्र मन्त्रालयले सरकारी अभिलेखहरू, संयुक्त स्थलगत अध्ययनका प्रतिवेदनहरू र नक्साहरूले ती भवनहरू नेपाली भूभागमा नपर्ने प्रमाणित गरेको प्रष्टिकरण दिएको थियो।

परराष्ट्र मन्त्री प्रदीप ज्ञवालीले चार वर्ष अघि उक्त क्षेत्रमै भवन बनेका समाचारहरू आउँदा गठन गरिएको अन्तरमन्त्रालयगत टोलीले त्यसबेला ती भवन नेपाल-चीन सीमा भन्दा एक किलोमिटर चिनियाँ क्षेत्रभित्रै बनाइएको निष्कर्ष निकालेको बताएका थिए।

मङ्गलवार त्यसबारे समाचार विवरणहरू आएपछि त्यही साँझ चिनियाँ दूतावासले ती भवनहरू चिनियाँ क्षेत्रमा निर्माण गरिएको प्रमाणित भएको जनाउँदै आफ्नो धारणा सार्वजनिक गरेको थियो।

चीनले आफूले नेपालको भौगोलिक अखण्डता र सार्वभौमसत्ताको सदैव सम्मान गर्ने भन्दै नेपाली पक्षले फेरि उक्त सीमा क्षेत्रको प्रमाणीकरण गर्न सक्ने उल्लेख गरेको थियो।

नेपाल र चीन धारणा आइसकेपछि पनि बीबीसीसँग कुरा गर्दै नाम्खा गाउँपालिकाका अध्यक्ष विष्णुबहादुर तामाङले ती भवन नेपाली या चिनियाँ भूमिमा पर्छन् भन्ने निर्क्यौल प्राविधिक अध्ययनबाट गरिनुपर्ने बताएका छन्।

उनले बीबीसीलाई भने, “सुरूमा ११ नम्बर सीमा स्तम्भ नै हराइरहेको थियो। अब सीमा स्तम्भ फेला परिसकेपछि प्रावधिक टोली खटाएर समाधान खोज्नुपर्छ।”

उक्त विवाद सतहमा आएपछि आफ्नो नियमित पत्रकार सम्मेलनमा सरकारका प्रवक्ता एवम् परराष्ट्र मन्त्री प्रदीपकुमार ज्ञवालीले नेपाल र चीनबीच सीमा विवाद नरहेको र कतै देखा परे त्यसलाई सौहार्दपूर्ण ढङ्गले सम्बोधन गरिने बताएका थिए।...


चिनियाँ परम्परागत औषधि

चीन सरकारले भर्खरै सार्वजनिक गरेको श्वेतपत्रमा चीनमा कोभिड-१९ भएका ९२ प्रतिशत बिरामीको उपचारमा कुनै न कुनै तरिकाले परम्पराग औषधि प्रयोग गरिएको उल्लेख छ।

टीसीएमलाई विश्वकै पुरानो उपचार पद्धतिमध्ये एक मानिन्छ र यसमा जडीबुटी देखि अकुपन्चर तथा ताइचीजस्ता विधि समाविष्ट छन्।

यसको प्रयोगबारे कहिलेकाहीँ अनलाइन माध्यममा तीव्र बहस हुने भए पनि विभिन्न चिनियाँहरूमा परम्परागत उपचार विधि निकै प्रख्यात छ।

विज्ञहरूका अनुसार चीन टीसीएमको आकर्षण आफ्नो देशका साथै अन्यत्र पनि बढाउन प्रयासरत छ। तर स्वास्थ्यसेवामा काम गरिरहेकाहरूमा भने यसको उपयोगिताबारे संशय छ।

समग्रमा कस्तो प्रभाव

चीनको राष्ट्रिय स्वास्थ्य आयोगले बनाएको कोरोनाभाइरससम्बन्धी निर्देशिकामा टीसीएमबारे विशेष अध्याय छ।

चिनियाँ परम्परागत औषधि अफ्रिकामा प्रख्यात हुँदै गएको छ

त्यस्तै सरकारी सञ्चारमाध्यमहरूले सन् २००३ को सार्स प्रकोपका बेला यसको प्रयोग गरिएको बारे प्रकाश पारिरहेका छन्।

कोभिड-१९ को उपचारमा उपयोगी हुने भन्दै छवटा परम्परागत उपचार विधिको विज्ञापन गरिएको छ।

टीसीएमका समर्थकहरू यसको प्रयोगमा कुनै सम... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

स्या नभएको बताउँछन्। तर विज्ञहरू भने यस्ता औषधिको प्रयोगलाई सुरक्षित मान्न व्यापक वैज्ञानिक परीक्षण गरिनुपर्ने मत राख्छन्।

द यूएस न्याश्नल इन्स्टिट्यूट अफ हेल्थका अनुसार टीसीएम रोगको लक्षणका हकमा सहयोगी साबित हुनसक्ने भए पनि कोरोनाभाइरसविरुद्ध यसको पूर्ण प्रभावकारिता प्रमाणित छैन।

तर चीनमा र अन्यत्र पनि टीसीएमको बजार बढिरहेको छ।

चीनको राज्य परिषद्ले गत वर्ष गरेको अनुमानका अनुसार सन् २०२० को अन्त्यसम्ममा टीसीएम उद्योगको व्यापार ४२० अर्ब अमेरिकी डलर पुग्नेछ।

चिनियाँ राष्ट्रपति सी जिन्पिङ परम्परागत उपचार विधिका प्रशंसक हुन्

चिनियाँ राष्ट्रपति सी जिन्पिङ परम्परागत उपचार विधिको "ठूलो प्रशंसक" रहेको र उनले यसलाई "चिनियाँ सभ्यताको खजाना" भनेको बताइन्छ।

तर वैदेशिक सम्बन्धबारे परिषद्का एक वरिष्ठ प्राज्ञ यान्झोङ हुवाङ भन्छन्, "सुरक्षा र प्रभावकारिताजस्ता विषयमा समस्याका कारण अधिकांश चिनियाँहरू टीसीएमको तुलनामा आधुनिक औषधि नै प्रयोग गर्न रुचाउँछन्।"

अन्तर्राष्ट्रियकरण गर्ने नीति

टीसीएमलाई अन्तर्राष्ट्रियकरण गर्ने बेइजिङको लगातार प्रयास भए पनि चीनबाहिर धेरै मानिस यसबारे अनभिज्ञ छन्।

आलोचकहरूले यसलाई प्रवर्धन गर्न चीनले महामारीको प्रयोग गरेको बताउँछन्। तर चिनियाँ सरकारी सञ्चारमाध्यमहरूले त्यस्तो आरोप अस्वीकार गरेका छन्।

चीनले टीसीएमका लागि आवश्यक पर्ने सामग्री तथा यसको प्रयोगबारे जानकारहरूलाई अफ्रिका, मध्यएशिया र युरोपमा पठाइरहेको छ।

"हामी कोभिड-१९ उपचार गर्ने  'चिनियाँ अनुभव' र 'चिनियाँ उपाय' बारे जानकारी गराउन र धेरै राष्ट्रहरूमा चिनियाँ औषधिबारे थाहा दिन चाहिरहेका छौँ जसबाट गर्दा उनीहरूले त्यसबारे बुझ्न र प्रयोग गर्न सक्छन्," चीनको न्याश्नल एड्मिनिस्ट्रेशन अफ ट्रेडिशनल चाइनिज मेडिसिनका उपप्रमुख यु यान्होङले भने।

यो पनि हेर्नुहोस्

कोरोना भाइरस उपचार: चिकित्सकको सिफारिसबिना डेक्सामेथासोन प्रयोग नगर्न चेतावनी


चिनियाँ राष्ट्रपति सी जिनपिङको भ्रमणमा नेपालले सन् २०१७ मा नै हस्ताक्षर गरेको उक्त महत्त्वाकांक्षी परियोजनामा ठोस प्रगति हुने सम्भावना मास्केले औँल्याए।

कतिपयले परियोजना छनोट र लगानीबारे नेपाल अस्पष्ट रहेकाले बीआरआईमा हस्ताक्षर गरे पनि नेपालले खासै फाइदा लिन नसकिरहेको तर्क गर्ने गरेका छन्।

चीनबाट ऋण लिएर कतिपय ठूला परियोजना अघि बढाएका देशहरू ऋणको पासोमा परेको भन्दै विज्ञहरूले सावधानीपूर्वक कदम चाल्न नेपाललाई सुझाव दिइरहेका छन्।

बीबीसीसँग कुरा गर्दै पूर्व राजदूत मास्केले राजनीतिक अस्थिरता सहितका कारणले विगतमा ठूला पूर्वाधारमा चिनियाँ लगानी भित्र्याउन गाह्रो भएपनि अहिले नेपालमा दुई तिहाइ समर्थन रहेको सरकार रहेकाले ठूलो मौका रहेको बताए।

उनले भने, "हामीले चीनसँग बीआरआई होस् वा अन्य परियोजना होस् सबै कुरा अनुदानमा नै हुनुपर्छ भनेर कुराहरू गर्‍यौँ भने त्यसप्रति उनीहरूले धेरै चासो नदिनसक्ने सम्भावना छ। चीनसँग त्यसो भन्नु भनेको अन्ततोगत्वा परियोजना नै अघि नबढोस् भन्नु नै हुन्छ।"

उनले थपे, "चीनले म त्यहाँ राजदूत हुँदा पनि बराम्बर के भन्ने गरेको थियो उनीहरू संयुक्त लगानीका परियोजनाहरू न... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

ेपालमा पनि अघि बढाउन चाहन्छन्। लगानीको त्यत्रो क्षमता छैन भने पनि चीनसँगै एकदमै कम ब्याजमा ऋण लिएर पनि नेपालले गर्न सक्छ नि भन्ने गरेका छन्। त्यो नै उपयुक्त बाटो हो जस्तो मलाई लाग्छ।"

पूर्वराजदूत मास्केसँग बीबीसीका लागी फणीन्द्र दाहालले गरेको कुराकानीको सम्पादित अंश:

राष्ट्रपति सी जिनपिङको नेपाल भ्रमणको महत्त्व के छ?

राष्ट्रपति सी नेपाल आउनु एउटा ऐतिहासिक महत्त्वको कुरा हो। झण्डै २३ वर्षपछि चिनियाँ राष्ट्रपतिको नेपालमा भ्रमण हुँदैछ।

यसपाली जनवादी गणतन्त्र चीनको ७० औँ स्थापना दिवसकै सेरोफेरोमा भ्रमण हुन लागेको छ।  यसबेला चिनियाँ बीआरआईसँग जोडिएका परियोजनाहरूले मूर्त रूप पाउनसक्ने सम्भावना देखिन्छ।

यो भ्रमणले नेपाल र चीनबीचको सम्बन्धलाई एउटा ठूलो उचाइमा लैजान्छ भन्ने मलाई लाग्छ।

तपाईंले बेइजिङमा राजदूत भएर पनि काम गर्नुभएको छ, कस्ता परियोजनामा नेपालमा काम गर्न चीन इच्छुक छ?

यो दुवै देशको चाहनामा निर्भर हुने विषय हो। नेपालको स्वार्थ आफ्नो विकास कसरी हुन्छ र चीनको विकासबाट कसरी लाभ लिन सकिन्छ भन्ने हो जस्तो लाग्छ।

नेपालको विकास भयो भने एउटा स्थायित्व हुन्छ भन्ने चीनको विश्वास रहँदै आएको छ। र, त्यसको सकारात्मक प्रभाव आफूलाई पनि पर्छ भन्ने चीनको भनाइ पनि छ।

त्यही भएर नेपालको विकास दुवै देशको साझा विषय बनेको छ। नेपालले नै त्रिपक्षीय सहकार्यको कुरा गर्दै आएको छ। त्यसले चीन, नेपाल र भारतबीचको सहकार्यको सम्भावनालाई खोतल्नसक्छ।

चीन र दक्षिण एशिया जोडिने सहितका कुराहरू भएको हुनाले चीन र नेपालबीचको परियोजना, जुन बीआरआईसँग जोडिन्छ, मुख्य रूपमा 'कनेक्टिभिटी' नै हो।

त्यही भएर ट्रान्स हिमालयन मल्टिडाइमेन्सन्ल कनेक्टिभिटी भनेर हाम्रो राष्ट्रपति विद्यादेवी भण्डारी चीनमा जाँदा सहमति नै भइसकेको छ।

रेल वा सडक सञ्जाल जस्ता ठूला पूर्वाधारमा प्रगति होला?

मैले देखेको मुख्य सडकमार्ग नै हो। नेपालको धेरै ठाउँहरूबाट सडकमार्ग जोडिनसक्छ। त्यसपछि रेलमार्गको कुरा छ। यो अलिक ठूलो प्रकृतिको पूर्वाधार हो।

यो हाल धेरै हाम्रो चासो र चाहनाको विषय पनि भएको छ। त्यसपछि विद्युत् ग्रिड अर्थात प्रसारण लाइनहरू निर्माण गर्ने विषय पनि छ। यसको धेरै ठूलो महत्त्व छ।

त्यसबाहेक फाइबर अप्टिकल सम्पर्क सञ्जाल विस्तार गर्ने कुरा छ।

यो 'कनेक्टिभिटी'मार्फत नेपालले चीनलाई के निर्यात गर्छ भन्ने विषयको चाहिँ खासै चर्चा भएको छैन।

हामीले...


चिनियाँ राष्ट्रपति सी जिन्पिङको दुईदिने राजकीय नेपाल भ्रमणका क्रममा आइतवार ती सम्झौताहरू भएका हुन्।

चिनियाँ राष्ट्रपति सी र नेपालका प्रधानमन्त्री केपी शर्मा ओलीको उपस्थितिका माझ ती सहमति/सम्झौता आदानप्रदान भएका हुन्।

नेपाल र चीनबीच यातायात सञ्जालसम्बन्धी भौतिक पूर्वाधार, जलविद्युत,  शिक्षा स्वास्थ्यलगायतका विभिन्न क्षेत्रमा ती सहमति/सम्झौता भएका हुन्।

सरकारी समाचार एजेन्सी राससका अनुसार नेपाल र चीनबीच १८ वटा समझदारीपत्र र दुईवटा 'लेटर अफ एक्सचेञ्ज'मा हस्ताक्षर भएको छ।

सी जिन्पिङले नेपाल आएर दिएका पाँच सन्देश

चीनले नेपाललाई 'भूपरिवेष्‍टितबाट भू-जडित देश' बन्न सहयोग गर्ने

हस्ताक्षर

उक्त अवसरमा नेपाल–चीन रेलको सम्भाव्यता अध्ययन सम्बन्धी समझदारीपत्रमा आदानप्रदान भएको छ।

त्यस्तै नेपालका केही शहरहरूबीच चीनका शहरसँग भगिनी सम्बन्ध विस्तार सम्बन्धी सम्झौता पनि भएका छन्।

चीन र नेपालले सगरमाथा क्षेत्रको संरक्षण गर्ने र कानु्नी सहायता आदानप्रदानबारे सम्झौता गरेका छन्।

चीनका विदेशमन्त्री र नेपालका परराष्ट्र मन्त्री सहित फरक–फरक सहमति/सम्झौतामा दुवै देशका उच्च अधिकारीहरूले हस्ताक्षर गरेक... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

ा हुन्।

उक्त भेटमा द्विपक्षीय हितबारे छलफल भएको अधिकारीहरूले बताएका छन्।

यी सहमति र सम्झौताहरू आदानप्रदान भएलगत्तै प्रधानमन्त्री ओली र राष्ट्रपति सीबीच केहीबेर एक्लाएक्लै भेटवार्ता भएको थियो।

त्यसपछि चिनियाँ राष्ट्रपति सी आफ्नो दुई दिने नेपालको राजकीय भ्रमण टुङ्ग्याएर स्वदेश फर्किएका छन्।

उनको बिदाइका लागि राष्ट्रपति विद्यादेवी भण्डारी, प्रधानमन्त्री केपी शर्मा ओली, मन्त्रिपरिषद्का सदस्यहरू लगायत विभिन्न क्षेत्रका विशिष्ट व्यक्तिहरू सहभागी भएका थिए।


चिनियाँ राष्ट्रपति सी जिन्पिङको प्यारिस भ्रमणका बेला दुई पक्षबीच ए३२० र ए३५० एक्सडब्ल्यूबी विमान खरिदबारे एउटा सम्झौतामा हस्ताक्षर भएको हो।

सीले आफ्नो युरोप भ्रमणमा अरू सहमति पनि गरेका छन्।

इन्डोनेशिया र इथियोपियामा भएका दुर्घटनापछि एअरबसको प्रतिस्पर्धी बोइङद्वारा निर्मित ७३७ म्याक्स शृङ्खलाका जेट विमानलाई विश्वभरि नै उडानबाट हटाइएको केही हप्तामै यो सहमति भएको हो।

चीनको नागरिक उड्डयन प्रशासनले  'बोइङ ७३७ म्याक्स ८' विमान उड्नासाथ दुईवटा दुर्घटनाहरू भएका र  तिनमा केही समानता भएको टिप्पणी गर्दै आफ्ना वायुसेवा कम्पनीहरूलाई ती विमान नचलाउन निर्देशन दिएको थियो।

चीनले किन्न लागेको विमानहरूको कुल मूल्य तीन खर्ब ४० अर्ब डलर पर्ने विवरणहरू प्रकाशित भएका छन्।

एअरबस कमर्शिएल एअरक्राफ्टका अध्यक्ष गीयोम फोरीले एउटा विज्ञप्तिमा चीनको नागरिक उड्डयनलाई सघाउन आफ्ना 'सिङ्गल आइल' र 'वाइडबडी' विमान उपलब्ध गराउन पाउनु सम्मानको विषय भएको उल्लेख गरेका छन्।

फोरी एप्रिलमा एअरबसका प्रमुख कार्यकारी बन्दैछन्।

एअरबससँग भएको सम्झौता बोइङलाई ठूलो चुनौती हुन सक्छ।

पाँच महिनामा उही मोडलका दुईवटा विमान दुर्घटन... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

ामा परेपछि बोइङ दबावमा परेको छ। उसले के कारणले दुर्घटना भएको हो भनेर अनुसन्धान गर्न थालेको छ।

सीले गत हप्ता इटलीबाट युरोप भ्रमण थालेका थिए।

इटलीले चीनको महत्त्वाकाङ्क्षी योजना 'बेल्ट एन्ड रोड इनिशिअटिभ' मा सहमति प्रदान गरेको छ।

तर अरू युरोपेली देश र संयुक्त राज्य अमेरिकाले चीनको बढ्दो प्रभावप्रति चासो व्यक्त गरेका छन्।

चिनियाँ योजनाालाई औपचारिक रूपमै समर्थन गर्ने इटली पहिलो युरोपेली देश हो।

सी रोममा हुँदा दुई देशबीच झन्डै दुई खर्ब ८० अर्ब डलर बराबरका विभिन्न २९ वटा सहमति भएका थिए।

सो योजनालाई चीन र युरोप जोड्ने नयाँ रेसम मार्गका रूपमा अर्थ्याउने गरिएको छ।


चिनियाँ राष्ट्रपति सी जिन्पिङसँग जी-२० शिखर सम्मेलनका बेला जापानमा भएको भेटवार्तापछि राष्ट्रपति डोनल्ड ट्रम्पले अब अमेरिकी प्रविधि कम्पनीहरूलाई चिनियाँ कम्पनी ह्वावेईलाई सामान बिक्री गर्न अनुमति दिने बताए।

त्यसलाई अमेरिकी प्रशासनले चीनलाई दिएको ठूलो राहतको रूपमा हेरिएको छ।

उक्त भेटवार्तापछि ट्रम्पले थप तीन खर्ब डलर बराबरका चिनियाँ आयातमा शुल्क बढाइदिने उनको पुरानो धम्की पनि अब कार्यान्वयन नहुने बताए।

ह्वावेईबारे बेइजिङले चाहेको जस्तै भएको हो?

दुई राष्ट्रपतिबीचको व्यापार वार्तालाई राष्ट्रपति ट्रम्पले दुवै पक्षको विजयको रूपमा प्रस्तुत गरेका छन्। तर त्यसले बेइजिङलाई ह्वावेईबारे उसले चाहेको जस्तै नतिजा मिलेको पनि हुनसक्छ।

ह्वावेईमाथि अमेरिकाले लगाएका नियन्त्रण तथा प्रतिबन्ध पूर्ण फुकुवा भएका हुन् कि होइनन् भन्ने पूरै प्रस्ट भइसकेको छैन। तर यदि हो रहेछ भने चाहिँ त्यसलाई बेइजिङका निम्ति ठूलै राहत हुनेछ।

यसअघि ट्रम्प प्रशासनले ह्वावेई कम्पनीलाई राष्ट्रिय सुरक्षामा खतरा भन्दै ऊसँग अमेरिकी प्रविधि कम्पनीको व्यापारिक सम्बन्ध सीमित पारिदिएको थियो।

तर पछिल्लो टिप्पणी गर्दै राष्ट्रपति ट्र... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

म्पले यसरी अमेरिकी कम्पनीहरूलाई ह्वावेईलाई बिक्रीवितरण गर्न पुन: अनुमति दिँदा त्यसले राष्ट्रिय सुरक्षामा कुनै प्रभाव नपार्ने बताएका छन्।

तर अमेरिकामा भने विपक्षी डेमोक्र्याट तथा सत्तारुढ रिपब्लिकन दलका कतिपय नेताहरूले राष्ट्रपतिको पछिल्लो निर्णयको आलोचना गरेका छन्।

रिपब्लिकन सिनेटर मार्को रुबियोले त्यसलाई 'भयङ्कर गल्ती' भनेका छन्।

सिनेटमा डेमोक्र्याटका सबभन्दा वरिष्ठ सदस्य चक सुमरले राष्ट्रपति ट्रम्पले चीनको व्यापारिक व्यवहार परिवर्तन गराउने अमेरिकी क्षमतामा नाटकीय ह्रास ल्याइदिएको टिप्पणी गरेका छन्।

के अब व्यापार युद्ध सकियो?

बीबीसीकी एसिया व्यापार सम्वाददाता करिश्मा वास्वानी भन्छिन् भेटवार्तापश्चात् तत्कालका लागि व्यापार युद्धमा छोटो रोक लागे पनि यो युद्ध नै सकिएको रूपमा भने लिन सकिँदैन।

अहिले पनि सयौँ अर्ब डलर बराबरका मालसामानहरूमा लगाइएका अतिरिक्त शुल्क यथावत नै छन्।

त्यसमाथि दुई पक्षबीच मिल्न बाँकी थुप्रै कुरा छन्।

वास्तवमा वाशिङ्गटन बेइजिङले चार दशकदेखि वृद्धि भइरहेको उसको अर्थतन्त्रको स्वरूपमा आधारभूत परिवर्तन गरोस् भन्ने चाहन्छ। उदाहरणका लागि राज्यको स्वामित्वमा रहेका कम्पनीहरूलाई सहुलियत दिन बन्द होस् तथा चीनको घरेलु बजार थप खुला होस् भन्ने अमेरिका चाहन्छ। तर त्यसो नभए चीनलाई जवाफदेही बनाउन अमेरिका चाहन्छ।

तर बेइजिङले अमेरिकी दवाबमा उसले कुनै सैद्धान्तिक विषयमा सम्झौता नगर्ने सार्वजनिक रूपमै बताइसकेको छ।

यी भिन्नतालाई दुवै पक्षले कसरी कम गर्छन् भन्ने मै कुनै पनि व्यापार युद्ध विरामको वास्तविक परीक्षण हुनेछ।

अहिलेको निम्ति भने दुई पक्षले वार्ता गरिरहने बताउनु नै सकारात्मक मानिएको छ।


चिनियाँ विदेशीमन्त्री तथा स्टेट काउन्सिलर वाङ् यी राष्ट्रपति सी जिन्पिङको दोस्रो कार्यकालमा नेपाल भ्रमण गर्ने वरिष्ठ चिनियाँ अधिकारी हुन्।

उनको यो भ्रमण सामान्य अवस्थामा पनि विदेशमन्त्रीहरूको समन्वय समितिमा दुई देशबीचको द्विपक्षीय सम्बन्धको पुनरवलोकनको अवसर दिन्छ।

तर मलाई अहिलेको भ्रमण त्यतिको लागि मात्र भएको हो जस्तो लाग्दैन।

राष्ट्रपति सी जिन्पिङको भ्रमणको तयारीका क्रममा, के कस्तो सम्झौता गर्ने भन्ने तयारी पनि यो भ्रमणमा हुनसक्ने मलाई लागेको छ।

'उपयुक्त समय'

चीनले नेपालमा आफ्ना नेताको उच्चस्तरीय भ्रमणका लागि सधैँ स्थिरतामा जोड दिने गर्थ्यो। तर अब नेपालको स्थिरतामा कुनै शङ्का गरिरहनुपर्दैन।

संविधान जारी भएसँगै भएको निर्वाचनमा नेपालमा दुईतिहाइको सरकार रहेका बेला पनि भ्रमण नहुँदा धेरैले यसबारे स्वाभाविक प्रश्न उठाइरहेका छन्।

उहान-२ को रूपमा अक्टोबरमा भारतमा त्यहाँका प्रधानमन्त्री नरेन्द्र मोदी र सी जिन्पिङबीच वार्ता हुन गइरहँदा नेपालसमेत त्यही बेला आउने सम्भावनालाई बढी आशा गरेर हेरिएको छ।

कार्यान्वयन

नेपाल र चीनबीच ऐतिहासिक व्यापार तथा पारवहनसम्बन्धी सम्झौता भएपछि जुन गति... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

मा काम हुनुपर्थ्यो त्यो हुन सकेन।

तर राष्ट्रपति विद्यादेवी भण्डारीको चीन भ्रमणका क्रममा सम्झौताको प्रोटोकलमा हस्ताक्षर भएको पक्षलाई पनि कम आँक्नुहुँदैन।

नेपालकी राष्ट्रपति विद्यादेवी भण्डारी र चीनका राष्ट्रपति सी जिन्पिङ

बेल्ट एन्ड रोड (बीआरआई) अवधारणाअन्तर्गत ठोस रूपमा दुई देशबीच हुनुपर्ने सहकार्यको ढाँचा बनेको अझै पनि देखिँदैन।

विदेशमन्त्री यीको यस भ्रमणलाई त्यसको जग बसाल्ने अवसरको रूपमा नेपाली पक्षले हेर्नुपर्छ।

बीआरआईसँग जोडिएका यातायात एवम् पारवहन सञ्जाल, जलविद्युत्‌जस्ता मुख्य परियोजनासहित अन्य सम्भावनाका कुरामा नेपालले समेत अग्रसरता देखाउन आवश्यक छ।

त्रिदेशीय आर्थिक मार्ग

म चीनमा राजदूत हुँदादेखि नै चीन-नेपाल-भारत आर्थिक कोरिडोर विदेशमन्त्री यीले निकै महत्त्व र चासो दिएको परियोजना हो।

बीआरआईअन्तर्गत अहिले छवटा त्यस्ता आर्थिक मार्ग भएकोमा यो थपिँदा सात पुग्ने भएकोले हामीलाई रणनीतिक रूपमा निकै महत्त्वपूर्ण स्थानमा राख्नेछ।

हामीले चीनबाट तेल ल्याउने कुरालाई चटक्कै छाड्नुहुँदैन। पूर्वाधार बनाएर त्यो थोरै मात्रामा भए पनि ल्याउनुपर्छ।

यी सबैका बीच पनि हाम्रो मुख्य प्राथमिकता भनेको हामीले आफैँलाई हेरेर तयार पारिने चीनसँगको आर्थिक रणनीति नै हो।

उत्पादन केन्द्रित सहकार्य

नेपाल-चीन अन्तरसीमा विशेष आर्थिक क्षेत्रमार्फत् हुने उत्पादनले चीनसँगको व्यापारघाटा कम गर्ने उपाय नेपालका लागि आवश्यक छ।

के-कस्ता उत्पादनमा लगानी र प्राथमिकता दिने भन्ने विषयमा हाम्रो गृहकार्य भएको छैन।

चीनका राष्ट्रपति सी जिन्पिङलाई माओपछिकै शक्तिशाली नेता मानिन्छ

उत्पादनबारे नसोचिएमा हाम्रो कनेक्टिभिटीको नै औचित्य नहुन सक्छ। आठ हजारभन्दा बढी नेपाली उत्पादनमा दिइएको चिनियाँ करछुटलाई हामीले उत्पादनमा सहकार्य गरेर अगाडि बढ्नुपर्छ।

त्यसबीचमा पनि नेपालको भौगोलिक विशेषता र संवेदनशीलताका कारण पर्यावरणमैत्री रणनीतिसाथ हामी उपस्थित हुनु पनि उत्तिकै आवश्यक छ।

सस्तो ऋण

सबै कुरा चीनको अनुदानमा खोज्नु भनेको काम अल्झिने र नहुने वातावरण सिर्जना हुनु मात्र हो।

बरु नेपालले निकै सस्तो ऋण उपलब्ध गराउन पहल गर्नुपर्‍यो जुन बीआरआईको सदस्य नभएको भारतले समेत एशियाली पूर्वाधार विकास ब्याङ्क (एआईआईबी) बाट फाइदा लिइरहेको छ।

भारतले १.५ प्रतिशत ब्याजदरमा एआईआईबीबाट सबैभन्दा धेरै मात्रामा ऋण लिएर पूर्वाधारमा काम गरिरहेको त्यहाँको पत्रिका...


चिनियाँ विमान चालकले अनुमति नपाएपछि चीनबाट ल्याएर विगत तीन महिनाभन्दा लामो समयदेखि थन्किएका विमानहरूको उडान अनिश्चित बनेको छ।

एकजना पूर्व पाइलट भने यी विमानहरू खरिद गर्नुअघि नै सरकारले पाइलट लगायत विमानका सामानहरूको सहज उपलब्धतालगायतका विषयलाई ख्याल नगरेकाले यस्ता समस्याहरू देखापरेको बताउँछन्।

नेपाल वायु सेवा निगमले चीनबाट ल्याएका तीनवटा विमानमा अहिले केही प्राबिधिक समस्याहरू देखिएको बताइए पनि खासगरी पाइलट अभावका कारण तिनीहरू थन्किएको बताइन्छ।

अस्वीकृत

चिनियाँ पाइलटहरूलाई नेपालमा वाइ-१२ विमानहरू उडाउने अनुमति दिन नेपाल वायु सेवा निगमले नागरिक उड्डयन प्राधिकरणमा उनीहरूको विवरण बुझाएको थियो।

तर अनुमतिका लागि बुझाइएको निवेदन अस्वीकृत भएको निगमका महाप्रबन्धक सुगतरत्न कंसाकारले बताए।

उनले भने, "यो विमानहरू चलाउने पाइलटहरू हामीलाई अंग्रेजी बोल्ने चाहिन्छ। त्यो चिनियाँहरू अंग्रेजीहरू बोल्ने फेला पारेको तर उनीहरूको लाइसेन्सको किसिम फरक खालको भयो। प्राधिकरणले हामीले विवरण पठाएका चिनियाँ पाइलटहरूको लाइसेन्स अस्वीकृत भयो भनेर खबर पठायो। "

उनीहरूलाई अनुमति दिन नमिल्ने प्राधिकरणले बताएसँ... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

गै अब श्रीलंकालगायत अन्य मुलुकहरूबाट पनि वाई-१२ विमान चलाउन जान्ने पाइलटको खोजी गरिने निगमले बताएको छ।

समस्या

सरकारले २०६९ सालमा चीनबाट दुईवटा एम-६० र चारवटा वाई-१२ ल्याउने निर्णय गरेको थियो।

पटकपटक गरी ल्याइएका ती विमानहरूमा पाइलटको अभाव हुने गरेको लामो समयदेखि बताउँदै आएको छ।

तर एकजना पूर्व पाइलट वाईके भट्टराईको विचारमा समस्या ती विमानहरू उडाउन पाइलटहरूले नखोज्नु पनि हो।

उनले भने, "हाम्रो त्यतिबेलाको व्यवस्थापनले मुख खोलेर सरकारलाई हामीलाई यो विमान काम लाग्दैन भनेर पनि भन्न सक्दैनन्। जे विमान आए पनि चलाइदिन्छु भन्छन् अनि चलाएको खोइ त? न विमान चालक पाइन्छ।"

यसअघि नै चीनबाट ल्याएका यी विमानहरू थन्किएर बसेका बेला अब फेरि वाइड बडि पनि त्यहाँबाट ल्याउन लागेको निगमले जनाएको छ।

तर विगतबाट पाठ सिकेर दक्ष पाइलटको उपलब्धता र विमानका सामग्रीहरू पाउन सकिने लगायतका विषयमा ध्यान दिइनुपर्ने जानकारहरू बताउँछन्।

काभ्रेमा वैकल्पिक विमानस्थल निर्माण कसरी सम्भव होला?


चिनियाँ सरकारका अनुसार उक्त भाइरसका कारण मृत्यु हुनेको सङ्ख्या नौ पुगेको छ। सङ्क्रमित हुनेको सङ्ख्या पनि ४४० पुगेको बताइएको छ।

राष्ट्रिय स्वास्थ्य आयोगका एक अधिकारीले चीन रोकथाम र नियन्त्रणको 'सबैभन्दा महत्त्वपूर्ण चरण'मा रहेको स्वीकार गरेका छन्।

अधिकारीहरूले मान्छेबाट मान्छेमा त्यो भाइरस सरेको पुष्टि मङ्गलवार गरेका थिए।

अमेरिकामा पनि भेटियो

श्वासप्रश्वासमा सङ्क्रमण गराउने कोरोनाभाइरस पहिलो पटक आफ्नो भूमिमा फेला परेको अमेरिकाले पुष्टि गरेको छ।

द सेन्टर फर डिजिज कन्ट्रोलका अनुसार पहिलो पटक चीनमा फेला परेको त्यो भाइरस चीनबाट सिएटल सहर आइपुगेका एकजना अमेरिकी नागरिकमा देखिएको हो।

चीनको वुहान सहरबाट उक्त भाइरस फैलन सुरु भएको हो। अहिलेसम्म नौजनाको ज्यान गइसकेको छ।

एकजना पर्यटन व्यवसायीका अनुसार उत्तर कोरियाले पनि अस्थायी रूपमा विदेशी पर्यटकहरूका लागि आफ्नो देशको सीमा बन्द गरेको छ।

उक्त भाइरस चीनको वुहान सहरबाट फैलन सुरु भएको हो

सीडीसीका अनुसार उक्त भाइरसबाट सङ्क्रमित अमेरिकी पुरुष गत ज्यानुअरी १५ तारिखमा वुहानबाट फर्केका थिए।

"ती बिरामी वासिङ्टनस्थित एउटा स्वास्थ्य सेवा केन्द्... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

रमा उपचारका लागि पुगेका थिए," विज्ञप्तिमा भनिएको छ, "उनले यात्रा गरेको स्थान र रोगको लक्षण हेरेपछि उनी कोरोनाभाइरसबाट सङ्क्रमित भएको अनुमान गरिएको थियो।"

 त्यो भाइरसको सङ्क्रमण रहेको पुष्टि ज्यानुअरी २० तारिखमा भएको थियो।

गत हप्ता वुहानबाटै फर्किएका एक नेपाली विद्यार्थीलाई पनि भाइरसको सङ्क्रमण रहेको शङ्का गर्दै चिकित्सकहरूको निगरानीमा राखिएको शुक्रराज ट्रोपिकल तथा सरुवा रोग अस्पतालले जनाएको थियो।

के हो कोरोनाभाइरस?

विश्व स्वास्थ्य सङ्गठनका अनुसार कोरोनाभाइरस रुघाखोकीदेखि मिडल इस्ट रेस्पिरेटरी सिन्ड्रोम र सिभिएर एक्युट रेस्पिरेटरी सिन्ड्रोमजस्ता गम्भीर रोग निम्त्याउने भाइरसहरूको ठूलो समूहको एउटा सदस्य हो।

नयाँ प्रकारको कोरोनाभाइरस यसअघि मानवमा पहिचान गरिएको थिएन।

कोरोनाभाइरस जूनोटिक अर्थात् जनावर र मानिसबीच सर्ने भाइरस हो।

पहिचान भएका थुप्रै प्रकारका कोरोनाभाइरस जनावरहरूमा देखिए पनि मानिसहरूलाई तिनले सङ्क्रमित बनाएका छैनन्।

लक्षण के हुन्?

विश्व स्वास्थ्य सङ्गठनका अनुसार कोरोनाभाइरसबाट सङ्क्रमित हुने मानिसहरूमा केही साझा लक्षणहरू देखिन्छन्।

कसरी जोगिन सकिन्छ?

यो भाइरसको सङ्क्रमणबाट जोगिन विश्व स्वास्थ्य सङ्गठनले निम्न प्रकारका सुझाव दिएको छः


चिनियाँ सहायतामा बनेको कोटेश्वर–कलङ्की सडक

पहिला भारतले नेपालसँग प्रतिबद्धता गरेअनुसार आयोजनाहरू नबनाएको बताइन्थ्यो भने अहिले चीन सम्मिलित केही आयोजना पनि अलपत्र परेको पाइएको छ।

विज्ञहरूका अनुसार चीनले थालेका केही आयोजनाको निर्माणकार्य तोकिएको मितिमा सकिएको छैन तथा प्रतिबद्धता जनाइएका केही आयोजनामा लामो समयदेखि लगानी आएको छैन।

पूर्वराजदूत र चीनसँग साझेदारी गरिरहेका व्यवसायीहरू भने त्यसमा सबैभन्दा ठूलो कमजोरी नेपालकै रहेको औँल्याउँछन्।

उनीहरूका भनाइमा नेपाल सरकारले दुवै देशबाट आएका प्रतिबद्धतालाई कार्यान्वयन गराउन चासो दिने हो भने यो अवस्थाको अन्त्य गर्न सकिन्छ।

उनीहरू नेपाल सरकारलाई चीनसँग भएका सम्झौताहरूको निरन्तर निगरानी गर्न र कूटनीतिक तवरमा कुरा उठाउन सुझाव दिन्छन्।

सम्बन्ध विस्तारको प्रभाव

भारतका लागि भूतपूर्व नेपाली राजदूत प्राध्यापक लोकराज बराल अहिले चीनबाट हुने भनिएको लगानीबारे चर्चा र गुनासो बढ्नुमा चीनसँग नेपालको सम्बन्ध विस्तार हुँदै जानु प्रमुख कारण रहेको बताउँछन्।

उनी भन्छन्, "पहिले हाम्रो सम्बन्ध र उठबस भारतसँग मात्र धेरै थियो त्यसैले भारतलाई मात्र हेरेर भन्ने गर... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

िन्थ्यो। अहिले भने चीनसँग सम्बन्ध विस्तार भइरहेकाले बिस्तारै उसलाई पनि बुझ्दै गएको अवस्था हो।"

उनका अनुसार पहिले नेपालसँग चीनको सम्बन्ध अहिले जस्तो व्यापक नभइसकेकाले सबैकुरा राम्रै छ भन्ने ठान्नेहरूले पनि अहिले नजिकबाट चिन्न थालेपछि चीनलाई बुझेका हुन्।

"पहिले चिनियाँहरूले राम्रै काम गरेका पनि हुन्। चाँडै नै काम सम्पन्न गर्ने गरेकाले नेपालमा उनीहरूप्रति विश्वास थियो," बराल भन्छन्, "अहिले चिनियाँहरू जेमा पनि संलग्न हुन थालेका छन्। त्यसैले  मानिसहरूको सोचाइ बदलिएको हो।"

नेपाल-चाइना चेम्बर अफ कमर्स एन्ड इन्डस्ट्री (एनसीसीसीआई)का उपाध्यक्ष राष्ट्रभूषण चाकुबजी चाहिँ चीनबाट आउने भनेको लगानी रोकिनु र चीनले बनाइदिने भनेका पूर्वाधार नबन्नुमा चीनको दोष कम रहेको बताउँछन्।

वातावरणको अभाव

उनी भन्छन्, "आयोजना ओगट्ने कुरा न चीनले गरेको छ न भारतले। दुवैले त नेपालमा लगानी गर्ने इच्छा देखाएका हुन्। तर उनीहरूले काम गर्न नसक्नुको कारण नेपालमा औद्योगिक वातवारण नहुनु हो।"

उनी नेपालमा कुनै पनि आयोजना बनाउने कुरा सुरु भएदेखि नै अवरोध सिर्जना हुने गरकाले काम हुन नसकेको दाबी गर्छन्।

"एउटा रुख काट्नुपर्‍यो भने कति झन्झट छ। न जग्गा अधिग्रहण सहज छ न त विदेशीले जग्गा किन्नै पाउँछ," चाकुबजी भन्छन्, "यस्तो बेलामा पैसा लगानी गर्न आउने मान्छे किन आउँछ?"

उनी प्रधानमन्त्री र मन्त्री तहमा भ्रमणहरूका बेला जनाइएको प्रतिबद्धता र गरिएका समझदारी अनुसार एकद्वार प्रणालीबाट काम नहुँदा पनि नेपालमा चीनियाँहरूले लिएका आयोजनाहरूलाई पनि अघि बढाउन नसकेको बताउँछन्।

उनी सरकारले विदेशी रकम लगानीका लागि ल्याउन सहजीकरण नगर्दा पनि चिनियाँहरू बिच्किएको दाबी गरे।

नेपालको कमजोरी

चीनका लागि पूर्व नेपाली राजनदूत टंक कार्की चाहिँ कुनै न कुनै रूपमा नेपाल सरकारले त्यहाँबाट आएको लगानी प्रतिबद्धतामा निरन्तर खोजखबर नगर्दा यस्तो समस्या उत्पन्न भएको ठान्छन्।

उनी भन्छन्, "लगानी गर्नेले प्रतिबद्धता जनाएपछि हामीले फलोअप गर्नुपर्ने हो। त्यसमा हाम्रै कमजोरी छ।"

उनी लगानीको उपयुक्त वातावरण नबनाइएकाले पनि लगानीकर्ता आकर्षित नभएको र प्रतिबद्धताअनुसार काम नगरेको हुन सक्ने बताउँछन्।

नेपाल भ्रमणमा आएका चिनियाँ विदेशीमन्त्री वाङ यी र प्रधानमन्त्री केपी शर्मा ओली

"कोही पनि यहाँ दान दिन आउने त होइनन्," कार्की भन्छन्, "उनीहरूले यहाँको पूर्वाधार बनाउँदा पनि लगानी गरेर...


चिनियाँ सीमा नजिकै भारतीय फौज

चिनियाँ विदेश मन्त्रालयका प्रवक्ता लिजिएन झाओले भारतीय फौज चिनियाँ भूभागमा प्रवेश गरेर आक्रमण गरेपछि 'भीषण युद्ध' निम्तिएको बताए।

उनले चिनियाँ फौजको हताहतबारे भने विवरण दिएनन्।

शुक्रवार भारतीय प्रधानमन्त्री नरेन्द्र मोदीले कुनै पनि विदेशी सेना भारतीय क्षेत्रमा प्रवेश नगरेको र भारतीय भूमि नगुमेको बताएका थिए।

गलवान उपत्यकामा भएको भिडन्तमा बीस भारतीय सैनिक मारिएका थिए। भारतले भिडन्तमा दुवै पक्षको क्षति भएको बताएको छ।

चीन घटनाबारे के भन्छ?

एकपछि अर्को ट्वीट गर्दै झाओले गलवान उपत्यका चिनियाँ भूमिमा पर्ने बताए।

दुई आणविक शक्ति सम्पन्न यी दुई देशबीच यो क्षेत्रमा सीमा रेखा स्पष्ट छैन त्यसैले राम्रोसँग सीमाङ्कन नगरिएको लाइन अफ एक्चुअल कन्ट्रोल एलएसी मानिन्छ।

झाओले चिनियाँ र भारतीय अधिकारीबीच मे महिनामा सम्झौता भएपछि चिनियाँ क्षेत्रमा बनाएको संरचना भारतले भत्काएर सुरक्षा फौज फिर्ता लगेपछि तनाव घट्दै गएका बेला घटना भएको बताएका छन्।

झाओले भने, "गलवान उपत्यकामा स्थिति सामान्य बन्दै गएका बेला जुन १५ तारिखका दिन फेरि भारतीयहरूले नियन्त्रित सीमा रेखा (... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

एलएसी) पार गरे।"

उनले भने, "सीमामा खटिएका भारतीय फौजले चिनियाँ अधिकारी र सिपाहीहरूमाथि हिंस्रक आक्रमण गरे त्यसपछि भिडन्त भयो र मानिसहरू मारिए।"

भारतीयहरूले गलवान उपत्यकामा एप्रिल यता नियन्त्रित सीमा रेखामा "सडकहरू पुलहरू र अरू संरचनाहरू" बनाइरहेको झाओले बताए।

मोदीले त्यसबारे के भने?

शुक्रवार टेलिभिजनमार्फत् दिइएको एउटा वक्तव्यमा भारतीय प्रधानमन्त्री नरेन्द्र मोदीले भारतीय भूभागको रक्षाका लागि भारतीय सशस्त्र फौजलाई "आवश्यक कदमहरू चाल्नका लागि अधिकार" दिइएको बताए।

"चीनले चालेका कदमहरूबाट पूरै देशले चित्त दुखाएको छ र आक्रोशित बनेको छ," उनले भने, "भारत आफ्नो सार्वभौमसत्तालाई शिरमा राखेर शान्ति र मित्रता चाहन्छ।"

सोमवारको झडपपछि बोल्दै मोदीले भने, "न कोही विदेशी हाम्रो भूभागमा छ न हाम्रो कुनै चौकी कब्जा भएको छ।"

अमेरिकाको प्रतिक्रिया

भारत र चीनबीचको विद्यमान तनावका माझ अमेरिकाले ढिला गरी प्रतिक्रिया जनाएको बताइएको छ।

अमेरिकाले जुन १९ तारिख शुक्रवार प्रतिक्रिया दिँदै भारतप्रति आफ्नो संवेदना प्रकट गरेको हो।

अमेरिकी विदेशमन्त्री माइक पोम्पेओले उक्त घटनाबारे प्रतिक्रिया दिँदै भने, "चीनसँगको सङ्घर्षका क्रममा भएको मृत्युलाई लिएर हामी भारतप्रति गहिरो संवेदना प्रकट गर्छौँ। हामी ती सैनिकका परिवार, आत्मीयजन र समुदायलाई सम्झन्छौं त्यस्तो बेला जब उनीहरू शोकमा डुबेका छन्।"

पुराना अनुभवमा भारत र चीनबीच तनावको स्थिति हुने बितिक्कै अमेरिकाले तत्काल प्रतिक्रिया दिन्थ्यो।

गत मे महिनामा भारत र चीनबीच तनावको स्थिति सुरु भएको थियो। अमेरिकी राष्ट्रपति डोनल्ड ट्रम्पले मे महिनाको अन्तिम साता मध्यस्थताका लागि प्रस्ताव पनि गरेका थिए।

त्यसभन्दा पहिला पनि थुप्रै पटक उनले भारत र पाकिस्तानबीच ट्रम्पले मध्यस्थताका लागि प्रस्ताव गरेका थिए।

दक्षिण एशियामा आफ्नो बलियो कूटनीतिक उपस्थितिलाई लिएर अमेरिका सधैँ सचेत रहन्छ।

त्यसैले उ भारत-पाकिस्तान वा भारत-चीनबीच तनाव रहेका बेला मध्यस्थताको लागि प्रस्ताव गर्न पछि हट्दैन।

तर पछिल्ला वर्षहरूमा उक्त क्षेत्रमा चीनको प्रभाव बढेको देख्दा लाग्छ अमेरिका यो क्षेत्रमा आफ्नो स्थितिलाई लिएर संशयमा देखिन्छ।


चिनियाँ सेना

आधिकारिक प्रतिक्रिया नजनाइए पनि सो निर्णय भारत र चीनका सेनाबीच सीमा क्षेत्रमा भएको हिंसापछि चालिएको कदम हो।

सन् १९९६ मा गरिएको एक सम्झौताका कारण सीमा क्षेत्रमा खटिएका भारत र चीनका सेनाले बन्दुक वा विस्फोटक पदार्थ बोक्न पाउँदैनन्।

हालै भारत र चीनका सेनाबीच सीमामा भएको बन्दुकजस्ता हतियार प्रयोग नगरिएको भिडन्तमा कम्तीमा २० भारतीय सैनिको मृत्यु र ७६ जना घाइते भएका थिए। हालसम्म चीनले आफ्नो पक्षको क्षतिको विवरण सार्वजनिक गरेको छैन।

हङ्‌कङका सञ्चारमाध्यमहरूका अनुसार मार्सल आर्ट प्रशिक्षक खटाइने समाचार चीनका आधिकारिक सञ्चारमाध्यमले जुन २० तारिखमा लेखेका थिए।

सरकारी सीसीटीभीका अनुसार एन्बो फाइट क्लबका २० जना प्रशिक्षक तिब्बतको राजधानी ल्हासामा रहने छन्।

तर उनीहरूले सीमा क्षेत्रमा खटिएका सैनिकलाई प्रशिक्षण दिने वा नदिने विषयमा भने सीसीटीभीले जानकारी दिएको छैन।

आणविक हतियार भएका चीन र भारतले लद्दाखको गलवान उपत्यकामा जुन १५ मा भएको घटनामा एक अर्कालाई दोषारोपण गरिरहेका छन्।

प्रतिकूल मौसम रहेको यो उच्च हिमाली भेग अक्साइ चीन भनिने विवादित क्षेत्रमा पर्छ जसमा भारतको दाबी भए ... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

पनि चीनको नियन्त्रणमा छ।

विवाद कहिलेदेखि?

भारत र चीनबीच सीमामा लामो समयदेखि तनाव हुँदै आएको छ।

तर चार दशकभन्दा बढी समयपछि सैनिकको मृत्यु हुनेगरी सङ्घर्ष भएको हो।

दुई देशबीच सन् १९६२ मा युद्ध भएको थियो। त्यसमा भारत नराम्ररी पराजित भएको थियो।

सन् १९६२ मा भारत र चीन युद्धको हल्टन आर्काइभको तस्बिर

चीनले आफ्नो ३८,००० वर्ग किलोमिटर क्षेत्र ओगटेको भारतको आरोप छ। त्यसका लागि हजारौँ चिनियाँ सैनिक आएको उसको दाबी छ।

सीमाबारे दुई पक्षले तीन दशकमा पटकपटक वार्ता गरेका भए पनि कुनै समाधान फेला पारेका छैनन्।

गत मे महिनामा दुई देशका सेनाबीच सिक्किमको सीमामा पनि हात हालाहाल भएको थियो।


चिनियाँ सेनाले उक्त भवनहरू रहेको स्थान आफ्नो भूमाग भएको बताएपछि उक्त विषयमा दुई पक्षबीच वार्ता गर्ने अवस्था नभएको अध्ययन टोलीमा सहभागी नाम्खा गाउँपालिकाका अध्यक्ष विष्णुबहादुर तामाङले बताए।

उनका अनुसार नक्सामा भवन बनेको क्षेत्र नाम्खा गाउँपालिकाको भूभागमा देखिन्छ। विगतमा अहिले भवन बनेको ठाउँभन्दा परसम्म गएर नेपाली श्रमिकहरूले बाटो बनाएको उनको भनाइ छ।

सबै सुरक्षा निकायका अधिकारीसहित हुम्लाका प्रमुख जिल्ला अधिकारी चिरञ्जीवी गिरीको नेतृत्वमा एउटा टोली स्थलगत अध्ययनका लागि गएको थियो।

त्यहाँ हराइरहेको सीमा स्तम्भ पहिचान गर्नुपर्ने र उक्त क्षेत्रमा देखिएको सीमा विवाद कूटनीतिक ढङ्गले हल गर्नुपर्ने सुझाव दिने अधिकारीहरूले बताएका छन्।

स्थलगत अध्ययन

स्थलगत अध्ययन गर्न उक्त टोली हुम्ला सदरमुकाम सिमीकोटबाट चिनियाँ पक्षले भवन बनाएको भनिएको स्थानमा आइतवार पुगेको थियो।

त्यस बेला त्यहाँ चिनियाँ प्रहरीहरू बसिरहेको पाइएको र उनीहरूले नेपाली पक्ष आएको भन्दै चिनियाँ सेनालाई बोलाएको गाउँपालिकाका अध्यक्ष तामाङले जानकारी दिए।

“भवनहरू बनाएकोभन्दा एक किलोमिटरवर नेपालतर्फको क्षेत्रको भूभाग हाम्रो हो ... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

भन्ने चिनियाँ पक्षको भनाइ आयो। हाम्रो ११ नम्बरको पिलर हालसम्म नभेटिएकाले हामीलाई यकिन गर्न गाह्रो भयो। लाप्चा लेकमा रहेको हाम्रो १२ नम्बरको पिलरलाई आधार मान्ने हो भने त्यो भवनहरू बनेको ठाउँ हाम्रै भूमिमा पर्ने देखिन्छ।”

अहिले भवन बनेका भन्दा साढे दुई किलोमिटर उत्तरतिर आफूहरूले बाटो खनेको भन्दै उपभोगका हिसाबले उक्त भूमि नेपाली भएको उनले बताए।

प्रमुख जिल्ला अधिकारीसहितको टोलीले लगभग डेढ घण्टा भवनहरू बनेको क्षेत्रमा बिताए पनि सीमा र सुरक्षा हेर्ने सैनिक टोली आएपछि वार्ता गर्न नसकिने भन्दै उनीहरूले नेपाली टोलीलाई फर्काइदिएका थिए।

“हाम्रो भूमिमा बसेर कुरा गर्न मिल्दैन। तपाईँहरूकै सीमा क्षेत्रमा फर्किनुहोस् भनेपछि हामी माथि आयौँ। कुरा भएको त्यति हो। हाम्रो नक्सामा कायम छ भनेर उहाँहरूले भन्नुभयो। एघार नम्बरको पिलर फेला नपरेसम्म हामीले केही भन्ने अवस्था रहेन।”

चिनियाँ सेनाको माइकिङ

एउटा ट्याङ्कर, एउटा ट्रक र जीपमा पीपीई सेट लगाएर आएका चिनियाँ सैनिकले त्यहाँ माइकको प्रयोग गरी नेपाली पक्षलाई चिनियाँ भूमिमा कुरा गर्न नमिल्ने र वार्ता नै गर्न मन भए सीमा बिन्दुमा जाऔँ भन्ने प्रस्ताव गरेका थिए।

“रोगका कारण नजिक पनि जान नमिल्ने टाढाटाढाबाट कुरा गर्नुपर्ने भएकाले खासै कुरा भएन। उहाँहरूसँग माइक थियो। हामीसँग त्यो पनि थिएन। त्यसमाथि चौबीसै घण्टा हावा लाग्ने डाँडामा कुरा गर्न पनि सहज अवस्था थिएन।”

चिनियाँ पक्षले भनेको दुई देशबीचको सीमा ती भवन बनेको ठाउँबाट नेपालतर्फ एक किलोमिटर रहेको जनाएको थियो।

सीमा अध्ययन टोलीका अनुसार नाम्खा गाउँपालिका वार्ड नम्बर ६ लालुङ्जोङमा रहेको उक्त स्थानमा चीनले केही वर्षअघि दुईवटा भवनहरू बनाएको थियो। ईँटबाट बनेका प्लास्टर गरिएका भवनहरू त्यतिकै छाडिएको भए पनि यो वर्ष ११ वटा भवन बनाएर पर्खाल लगाएको र सोलार पनि जडान गरेको पाइएको अध्ययन टोलीले जनाएको छ।।

तामाङले आफूले चिनियाँ प्रहरीलाई सैनिक राख्न भवन बनाइएको हो वा होइन भनेर सोधेको र त्यसको जबाफमा एक तिब्बती मूलका प्रहरीले व्यापारिक प्रयोजनका लागि ती भवन बनाइएको जानकारी दिएको उल्लेख गरे।

 चिनियाँ पक्षले भवन बनाएको स्थानसम्म पुगेको प्रमुख जिल्ला अधिकारी गिरी नेतृत्वको टोलीमा नेपाली सेनाका सात जना र सशस्त्र प्रहरीका १४ जना सहभागी थिए।

राष्ट्रिय स्तरबाटै समाधान खोज्नुपर्नेमा जोड

प्रमुख जिल्ला अधिकारी गिरीले स्थलगत अध्ययनको...


चिनियाँ स्वास्थ्य अधिकारीहरूले बुधवारसम्म ७ हजार ७ सय ११ वटा सङ्क्रमण पुष्टि भएको बताएका छन्।

हालसम्म चीनबाहेक कम्तीमा १५ वटा देशमा पनि कोरोनाभाइरसको सङ्क्रमण देखिएको छ।

विश्व स्वास्थ्य सङ्गठनले कोरोनाभाइरसले विश्वव्यापी स्वास्थ्य आपत्‌काललाई सङ्केत गर्ने या नगर्ने भन्ने निर्क्यौल गर्न बैठक गरिरहेको छ।

उक्त निकायका महानिर्देशकले मानवबाट मानवमा भइरहेको सङ्क्रमणको विस्तारले आफूहरूलाई चिन्तित बनाएको उल्लेख गरेका छन्।

उनले जर्मनी, भियतनाम र जापानमा चीन पुगेका मानिसहरूबाट सङ्क्रमण फैलिएका घटना फेला परेको बताए।

खोप बनाउने प्रयास

चीन बाहिर सङ्ख्या कम भए पनि ज्यादै ठूलो स्तरको सङ्क्रमणको सम्भावना रहेको उनको भनाइ छ।

चीनमा सन् २००० को दशकको शुरूआतमा फैलिएको सार्सको सङ्क्रमणभन्दा ठूलो सङ्ख्यामा मानिसहरूमा कोरोनाभाइरसको सङ्क्रमण देखिएको छ।

तर मृतकको सङ्ख्या निकै कम छ। सार्स पनि कोरोनाभाइरसकै एउटा सदस्य हो र त्यसले श्वासप्रश्वाससम्बन्धी गम्भीर समस्याहरू निम्त्याएको थियो।

अनुसन्धानकर्ताहरूले यो भाइरसबाट मानिसहरूलाई जोगाउन खोपको विकास गर्ने प्रयास गरिरहेका छन्।

क्यालिफोर्नियाको एउटा... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

अनुसन्धान केन्द्रले जुन वा जुलाई महिनामा मानिसमा परीक्षण गर्न सकिने खोप तयार हुने बताएको छ।

चिनियाँ प्रयासको सराहना

डब्लुएचओले उक्त सङ्क्रमणलाई सम्बोधन गर्ने चिनियाँ प्रयासको प्रशंसा गरेको छ।

राष्ट्रपति सी जीन्पिङले उक्त दुष्ट भाइरसलाई पराजित गर्ने वाचा गरेका थिए।

सङ्क्रमणका कारण देशको मध्यमा रहेको हुबे प्रान्तमा पूर्ण रूपमा आवतजावतमा प्रतिबन्ध लगाइएको छ।

सङ्क्रमणको केन्द्रमा रहेको वुहान शहर पनि रहेको उक्त प्रान्तमा ६ करोड जनसङ्ख्या छ।

कोरोनाभाइरस सङ्क्रमणको सामना गरिरहेको चिनियाँ सरकारले मूल्यवृद्धि तथा वस्तुको अभावसम्बन्धी रिपोर्टका बीच खाद्य उत्पादन जारी राख्न किसानहरूलाई आग्रह गरेको छ।

अधिकारीहरूले सङ्क्रमण शुरू भएको हुबे प्रान्तका लाखौँ मानिसका लागि खाद्यान्न ओसार्ने ट्रकहरूका निम्ति सडकहरू खुला राख्न निर्देशन दिएका छन्।

अन्य मुलुकहरूले चीनसँगको यातायात सम्पर्क विच्छेद गरिरहेका छन्। रुसले चीनसँगको चार हजार किलोमिटर सिमाना बन्द गर्न आदेश दिएको छ।


चिनियाँ हिरासतमा उनको मृत्य भएको खबरलगत्तै टर्की क्रुद्ध बनेको छ।

टर्कीले उइगर समुदायलाई हिरासतमा राख्न बनाइएका शिविर बन्द गर्न चीनलाई आग्रह गरेको छ।

हेयित सिन्जियाङ्ग प्रान्तमा आठ वर्षको जेल सजाय भोगिरहेका थिए।

के भन्यो टर्कीले

सिन्जियाङ्ग क्षेत्रमा करिब दश लाख उइगर अल्पसङ्ख्यक समुदायका मानिसलाई शिविरहरूमा राखिएको बताइन्छ।

टर्कीको विदेशमन्त्रालयले जारी गरेको विज्ञप्तिमा ती मानिसहरूलाई त्यस्ता शिविरमा यातना दिने गरिएको आरोप लगाइएको छ।

विज्ञप्तिमा २१ औँ शताब्दीमा पनि यातना शिविर बनाइनु र उइगर टुर्कहरूविरुद्ध पद्दतिगत र नीतिगत ढङ्गले चिनियाँ अधिकारीहरू उत्रिनु मानवताकै निम्ति लज्जाजनक भएको उल्लेख छ।

विदेश मन्त्रालयका प्रवक्ता हामी अक्सोय भन्छन्, संगीतकार हेयितको मृत्युले सिन्जियाङ्गमा भइरहेको मानव अधिकार हननबारे टर्कीका जनताको ध्यानमा थप बल पुर्‍याएको छ।

उनले संयुक्त राष्ट्रसंघका महासचिव एन्टोनियो गुटेरेजलाई त्यहाँको त्रासदी अन्त्य गर्न प्रभावकारी कदम चाल्न आह्वान गरेका छन्।

के भन्छ चीन

तर चीन भन्छ, ती स्थलहरू केवल पुनर्शिक्षा शिविर हुन्।

सो क्षेत्रमा आतंकवादसँग जुध्न ... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

व्यावसायिक शिक्षा दिइने बेइजिङ्गको भनाइ छ।

अधिकारवादी समूहहरूले विना कुनै मुद्दा मुसलमानहरूलाई लामो समय हिरासतमा राखिने गरेको बताउँछन्।

डिएनएको नमूना दिन अस्वीकार गरेको वा अल्पसङ्ख्यक भाषा बोलेको वा अधिकारीहरूसँग विवाद गरेको जस्ता विषयमा उनीहरूलाई थुनिने गरेको बताइन्छ।

को हुन् उइगर

उइगर जाति टर्किश भाषा बोल्ने अल्पसङ्ख्यक मुसलमान समुदाय हुन् जो चीनको उत्तरपश्चिमस्थित सिन्जियाङ्ग प्रान्तमा बस्छन्।

पछिल्ला वर्षहरूमा उक्त समुदाय चिनियाँ अधिकारीहरूको सघन निगरानीमा परेका छन्।

सिन्जियाङ्गको जनसङ्ख्याको करिब ४५ प्रतिशत हिस्सा उइगर समुदायको छ।

उनीहरू सांस्कृतिक तथा जनजातिय हिसाबबाट आफूहरूलाई मध्ये एसियाली देशहरूसँग नजिक मान्छन्।

उनीहरूको भाषा टर्कीश भाषासँग मिल्छ।

पछिल्ला दशकहरूमा हान चिनियाँ (चीनको बहुमत समुदाय) हरू ठूलो सङ्ख्यामा सिन्जियाङ्गमा बसाइ सरेका छन्।

त्यसले आफ्नो संस्कृति र रहनसहन अप्ठेरोमा परेको उइगर ठान्छन्।

तिब्बतजस्तै सिन्जियाङ्गपनि चीनको स्वशासित क्षेत्र भनेर चिनियाँ सरकारले तोकेको छ।


चिम्पाञ्जी जस्ता प्रजातिको संख्या घट्दो छ, तीन पुस्ताअघिको तुलनामा अहिले त्यसको संख्या ५० % कम भइसक्यो

थप संरक्षण आवश्यक परेका जनावरमा चिम्पाञ्जी, चितुवा र जिराफ परेका छन्।

विश्वका सबभन्दा ठूला माछा मध्ये एक- ह्वेल शार्क पनि उक्त सूचीमा परेका छन्।

मौसम अनुसार एकदेशबाट अर्को देशमा पुग्ने घुमन्ते प्रजातिको संरक्षण गर्नुपर्ने माग पनि गरिएको छ।

दायित्व

आयोजक समुहका कार्यकारी सचिव ब्राड्नी च्याम्बरले भने, "घुमन्ते प्रजातिको भविष्य हाम्रो भविष्यसँगै जोडिएको कुरा हो र त्यसलाई जोगाउनु हाम्रो दायित्व।"

सरकारी प्रतिनिधिहरुले समुन्द्रको फोहोरको नकारात्मक असर कम गर्न ध्वनि प्रदूषण र जलवायु प्रदूषणको प्रभाव कम गर्नेतर्फ सहयोगी बन्ने प्रतिबद्धता व्यक्त गरेका थिए।

कार्यक्रम संयुक्त राष्ट्रसंघीय वातावरण कार्यक्रम 'युनेप'को सहयोगमा भएको  थियो।

पर्यटकहरु फिलिपिन्समा ह्वेल शार्कसँगसँगै पौडिन पाउँछन्

१२९ देशका १ हजारभन्दा बढी प्रतिनिधिहरु कार्यक्रममा सहभागी थिए।

चीनका प्रतिनिधिहरु उक्त कार्यक्रममा प्रतिनिधि थिएनन् तर आयोजकहरुका अनुसार चीनले पनि हस्तिहाड व्यापार बन्द गर्ने र शार्कको पखेटाको... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

झोल खाने चलनमा प्रतिबन्ध लगाएकाले केही प्रगति गर्दैछ।

अफ्रिकाका केही स्तनधारी लगायत दश प्रकारका गिद्ध प्रजाति पनि विशेष संरक्षण गर्नुपर्नेमा परेका छन्।

गोबी भालु

जिराफहरु पनि संसारमा घट्दै गएका छन्।

अब जम्माजम्मी ९०,००० जिराफहरु बाँकी रहेको बताइन्छ।

मंगोलिया र चीनमा मात्र पाइने त्यति प्रचारमा नआएको गोबी मरुभूमिमा पाइने गोबी भालु पनि संरक्षण गर्नुपर्ने बताइएको छ।

आयोजकहरुका अनुसार प्राकृतिक बासस्थानमा त्यस्ता प्रकारका भालु अब ४५ वटा मात्र बाँकी रहेका छन्।


चिम्पान्जीका बच्चा

उद्धार गरिँदा बूढीऔँला चुसिरहेका थकित अनि भोका चिम्पान्जीका दुई बच्चा देखेपछि आफूहरू स्तब्ध हुन पुगेको प्रहरीहरू बताउँछन्।

नाइजिरियाको वनमा समातिएका ती 'वनमान्छे'का बच्चालाई तस्करहरूले विमानमा लुकाएर हजारौँ किलोमिटर टाढा नेपाल ल्याइपुर्‍याएका थिए।

नेपाल प्रहरीका अनुसन्धान प्रमुख अनुपम राणा भन्छन्, "तिनीहरू साना बच्चाजस्तै थिए।"

लट्ठ्याउने औषधी दिएर सामान राख्ने बट्टामा लुकाइएका यी वन्यजन्तु ओसार्न छ देशमा सक्रिय वन्यजन्तु तस्करहरूको सञ्जाल सक्रिय भएको थियो।

नेपालको बाटो हुँदै तिनलाई भारत लैजान खोजिएको आशङ्का गरिएको छ।

अवैध व्यापार

चिम्पान्जी सङ्कटापन्न जीव भएपनि तिनलाई घरमा पाल्नका लागि तस्करी गर्ने गरिएको छ।

एउटाको १२,५०० डलर (झन्डै १४ लाख रुपैयाँ) मूल्य राखेर तिनलाई अवैध रूपमा बेच्न लागिएको थियो।

विश्वभरि प्रत्येक वर्ष हुने अर्बौँ डलर बराबरका वन्यजन्तुको तस्करीबारे यसै साता लन्डनमा आयोजित वन्यजन्तुको अवैध व्यापारसम्बन्धी सम्मेलनमा छलफल हुँदैछ।

भयावह बनिरहेको चिम्पान्जी तस्करीबारे बीबीसीले गरेको अनुसन्धान र खुलासाबारे समाचार हेरेका काठमाण्डूका प्रहरी ... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

अधिकारीहरूले तिनको उद्धार गरेका हुन्।

कसरी हुन्छ तस्करी?

वनमा चोरसिकारीले एउटा चिम्पान्जीको बच्चा समात्नको लागि उसको परिवारका १० वटासम्म वयस्क सदस्यलाई मार्ने गरेको विज्ञहरू बताउँछन्।

त्यसरी मारिएका चिम्पान्जीको मासु पनि बेच्ने गरिन्छ। त्यसपछि बच्चा वन्यजन्तु तस्करसँग सम्पर्क भएको दलालको हातमा पुग्छन्।

बीबीसी अनुसन्धानले कसरी दर्जनौँ वा त्योभन्दा बढी सङ्ख्यामा चिम्पान्जीहरू पश्चिम अफ्रिकी देशबाट मध्यपूर्व र एशियाका ग्राहक समक्ष पुर्‍याइएको थियो भनेर खुलासा गरेको थियो।

बीबीसीले आइभोरी कोस्टदेखि नेपालसम्मको यात्राको क्रममा टर्कीको इस्तानबुलमा एउटा वनमान्छेको बच्चा मरेको समाचार प्रसारण गरेपछि नेपाल प्रहरी उनीहरूले सोच्दै नसोचेको खतराका विषयमा सतर्क भएका थिए।

पोहोरको घटना

गत वर्षको अक्टोबरमा काठमाण्डू विमानस्थलमा उत्रिएको टर्किश एअरलाइन्सको विमानबाट एउटा शङ्कास्पद बट्टा झारिएको खबर नेपाल प्रहरीको अपराध अनुसन्धान ब्यूरो सीआईबीलाई प्राप्त भएपछि प्रहरीले खोजी थालेको थियो।

यस्तो बाकसमा राखेर चिम्पान्जीको तस्करी भएको थियो

त्यो बट्टा राखिएको भ्यानलाई पछ्याएको प्रहरीले पछि त्यसमा विभिन्न खण्ड बनाइएको,  माथिल्ला खण्डमा सुगाजस्ता सामान्य चरा राखिएको पायो। तल्लो खण्डमा चाहिँ सङ्कटापन्न वन्यजन्तुको सूचीमा राखिएका साना चिम्पान्जी थिए।

नेपालमा ती दुई बच्चालाई चम्पा र चिम्पु नाम दिइएको छ

प्रहरी नायब उपरीक्षक अनुपम राणा भन्छन्, "चिम्पान्जीका बच्चाको आँखामा हेर्दा साह्रै दु:ख लाग्यो। उनीहरू बोल्न सक्दैनथे, तर उनीहरू एकदमै थकित र एकदमै विचलित देखिन्थे। उनीहरूको अवस्था साह्रै नराम्रो थियो।"

नौ जनाविरुद्ध मुद्दा

नेपाल प्रहरीको सुरक्षा कारबाहीपछि पक्राउ गरिएका नौ जनाविरुद्ध अहिले मुद्दा चलिरहेको छ।

यी चिम्पान्जीका बच्चालाई उत्तरी नाइजिरियामा सिकारीहरूले समातेर एक पाकिस्तानी व्यक्तिलाई बेचिएको आशङ्का गरिएको छ।

दुबईमा पैसा साटेर ती सिकारीलाई पैसा दिइएको आशङ्का गरिएको छ।

यी वनमान्छेका बच्चालाई नाइजिरियाको लेगोस सहरसम्म मोटरमा ल्याएर टर्किश विमानमा इस्तानबुल ल्याइएको र त्यहाँबाट काठमाण्डू ल्याइएको थियो।

नेपालको बाटो हुँदै यी दुईलाई भारत लग्न खोजिएको आशङ्का छ।

नेपाल प्रहरीको  सीआईबीका तत्कालीन प्रमुख पुष्कर कार्कीको भनाइमा वन्यजन्तु तस्करी अपराध दुई ठूला छिमेकी चीन र भारतबीच अवस्थित नेपालमा अहिले अर्को ठूलो...


चिम्पान्जीका बच्चा

उद्धार गर्दा बूढीऔँला चुसिरहेका थकित अनि भोका चिम्पान्जीका दुई बच्चा देखेपछि प्रहरीहरू नै स्तब्ध हुन पुगेका थिए।

नाइजिरियाको वनमा समातिएका ती 'वनमान्छे'का बच्चालाई तस्करहरूले विमानमा लुकाएर हजारौँ किलोमिटर टाढा नेपाल ल्याइपुर्‍याएका थिए।

नेपाल प्रहरीका अनुसन्धान प्रमुख अनुपम राणा भन्छन्, "तिनीहरू साना बच्चाजस्तै थिए।"

लट्ठ्याउने औषधी दिएर सामान राख्ने बट्टामा लुकाइएका यी वन्यजन्तु ओसार्न छ देशमा सक्रिय वन्यजन्तु तस्करहरूको सञ्जाल सक्रिय भएको थियो।

अवैध व्यापार

चिम्पान्जी सङ्कटापन्न जीव भएपनि तिनलाई घरमा पाल्नका लागि तस्करी गर्ने गरिएको छ।

एउटाको १२,५०० डलर (झन्डै १४ लाख रुपैयाँ) मूल्य राखेर तिनलाई अवैध रूपमा बेच्न लागिएको थियो।

विश्वभरि प्रत्येक वर्ष हुने अर्बौँ डलर बराबरका वन्यजन्तुको तस्करीबारे यसै साता लन्डनमा आयोजित वन्यजन्तुको अवैध व्यापारसम्बन्धी सम्मेलनमा छलफल हुँदैछ।

भयावह बनिरहेको चिम्पान्जी तस्करीबारे बीबीसीले गरेको अनुसन्धान र खुलासाबारे समाचार हेरेका काठमाण्डूका प्रहरी अधिकारीहरूले यी दुईको उद्धार गरेका हुन्।

कसरी हुन्छ तस्करी?

वनमा चोरस... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

िकारीले एउटा चिम्पान्जीको बच्चा समात्नको लागि उसको परिवारका १० वटासम्म वयस्क सदस्यलाई मार्ने गरेको विज्ञहरू बताउँछन्।

त्यसरी मारिएका चिम्पान्जीको मासु पनि बेच्ने गरिन्छ। त्यसपछि बच्चा वन्यजन्तु तस्करसँग सम्पर्क भएको दलालको हातमा पुग्छन्।

बीबीसी अनुसन्धानले कसरी दर्जनौँ वा त्योभन्दा बढी सङ्ख्यामा चिम्पान्जीहरू पश्चिम अफ्रिकी देशबाट मध्यपूर्व र एशियाका ग्राहक समक्ष पुर्‍याइएको थियो भनेर खुलासा गरेको थियो।

बीबीसीले आइभोरी कोस्टदेखि नेपालसम्मको यात्राको क्रममा टर्कीको इस्तानबुलमा एउटा वनमान्छेको बच्चा मरेको समाचार प्रसारण गरेपछि नेपाल प्रहरी उनीहरूले सोच्दै नसोचेको खतराका विषयमा सतर्क भएका थिए।

पोहोरको घटना

गत वर्षको अक्टोबरमा काठमाण्डू विमानस्थलमा उत्रिएको टर्किश एअरलाइन्सको विमानबाट एउटा शङ्कास्पद बट्टा झारिएको खबर नेपाल प्रहरीको अपराध अनुसन्धान ब्यूरो सीआईबीलाई प्राप्त भएपछि प्रहरीले खोजी थालेको थियो।

यस्तो बाकसमा राखेर चिम्पान्जीको तस्करी भएको थियो

त्यो बट्टा राखिएको भ्यानलाई पछ्याएको प्रहरीले पछि त्यसमा विभिन्न खण्ड बनाइएको,  माथिल्ला खण्डमा सुगाजस्ता सामान्य चरा राखिएको पायो। तल्लो खण्डमा चाहिँ सङ्कटापन्न वन्यजन्तुको सूचीमा राखिएका साना चिम्पान्जी थिए।

नेपालमा ती दुई बच्चालाई चम्पा र चिम्पु नाम दिइएको छ

प्रहरी नायब उपरीक्षक अनुपम राणा भन्छन्, "चिम्पान्जीका बच्चाको आँखामा हेर्दा साह्रै दु:ख लाग्यो। उनीहरू बोल्न सक्दैनथे, तर उनीहरू एकदमै थकित र एकदमै विचलित देखिन्थे। उनीहरूको अवस्था साह्रै नराम्रो थियो।"

नौ जनाविरुद्ध मुद्दा

नेपाल प्रहरीको सुरक्षा कारबाहीपछि पक्राउ गरिएका नौ जनाविरुद्ध अहिले मुद्दा चलिरहेको छ।

यी चिम्पान्जीका बच्चालाई उत्तरी नाइजिरियामा सिकारीहरूले समातेर एक पाकिस्तानी व्यक्तिलाई बेचिएको आशङ्का गरिएको छ।

दुबईमा पैसा साटेर ती सिकारीलाई पैसा दिइएको आशङ्का गरिएको छ।

यी वनमान्छेका बच्चालाई नाइजिरियाको लेगोस सहरसम्म मोटरमा ल्याएर टर्किश विमानमा इस्तानबुल ल्याइएको र त्यहाँबाट काठमाण्डू ल्याइएको थियो।

नेपालको बाटो हुँदै यी दुईलाई भारत लग्न खोजिएको आशङ्का छ।

नेपाल प्रहरीको  सीआईबीका तत्कालीन प्रमुख पुष्कर कार्कीको भनाइमा वन्यजन्तु तस्करी अपराध दुई ठूला छिमेकी चीन र भारतबीच अवस्थित नेपालमा अहिले अर्को ठूलो समस्याको रूपमा देखा पर्न थालेको छ।

कूटनीति

उद्धार गरिएको भए पनि  ती...


चियाङ चीनको क्षेप्यास्त्र र अन्तरिक्ष कार्यक्रमका पिता हुन्

साङ्घाईमा ७० हजार कलाकृति राखिएको एउटा सङ्ग्राहलय छ। ती सबै कलाकृति एउटै व्यक्तिलाई समर्पित छन्- जनताका वैज्ञानिक अर्थात् चियाङ स्वीजनलाई।

चियाङ चीनको क्षेप्यास्त्र र अन्तरिक्ष कार्यक्रमका पिता हुन्।

उनको अनुसन्धानले चीनको पहिलो भू-उपग्रह अन्तरिक्षमा पठाउने रकेट विकास गर्न र आणविक हतियारको रूपमा क्षेप्यास्त्र बनाउन सहयोग गर्‍यो।

अनि उनी राष्ट्रिय नायकका रूपमा स्थापित भए।

तर अर्को महाशक्ति, जहाँ उनले अध्ययन र एक दशकभन्दा बढी काम गरे, त्यहाँ उनको महत्त्वपूर्ण योगदानलाई बिरलै याद गरिन्छ।

जन्म र अध्ययन

चियाङ सन् १९११ मा जन्मिएका हुन्। त्यसबेला चीनमा अन्तिम राजवंशलाई समाप्त पार्दै गणतन्त्र स्थापना हुन लागेको थियो।

उनका बाबुआमा नै शिक्षित थिए र उनका पिताले जापानमा काम गरेर फर्किएपछि चीनको राष्ट्रिय शिक्षा प्रणालीको स्थापना गरेका थिए।

बाल्यकालमै उनी तीक्ष्ण थिए भन्ने प्रमाणहरू देखिएका थिए र अन्तत: उनी साङ्घाईको जिआओ टोङ विश्वविद्यालयमा स्नातक तहमा प्रथम भए।

उनले अमेरिकाको म्यासाच्युसेट्स इन्स्टिट्युट अफ टेक्नोलोजी एमआईटी... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

को एउटा दुर्लभ छात्रवृत्ति पाए।

सन् १९३५ मा उनी बोस्टन पुगे। युनिभर्सिटी अफ नर्थ जोर्जियाको इतिहासका प्राध्यापक क्रिस जेस्पर्सन उनले विदेशीप्रतिको घृणा र रंगभेदको सामना गरे भन्ने ठान्छन्।

तर त्यसबेला त्यहाँ आशा र विश्वास पनि थियो र चाँडै मानिसहरूले उनको ज्ञानको सम्मान गर्न थाले।

आफ्ना वकिलका साथमा चियाङ

आविष्कारमा प्रवेश

हङ्गेरीका आप्रवासी थियोडर भोन कार्मन त्यसबेलाका एकदमै प्रभावशाली एरोनटिकल इन्जिनियर थिए।

उनले क्यालिफोर्निया इन्स्टिट्युट अफ टेक्नोलोजी क्यालटेकमा अध्यापन गर्थे। उनीसँगै पढ्नका लागि चियाङ क्यालटेकमा गए।

उनी र अर्का उल्लेखनीय वैज्ञानिक फ्रान्क मलिनाले एउटै कार्यालयमा बसेर काम गरे। फ्रान्क 'सुसाइड स्वाड' भनेर चिनिने आविष्कारकहरूको एउटा सानो समूहको मुख्य सदस्य थिए।

आफ्नो ज्ञानका कारण चियाङ पनि उक्त समूहमा प्रवेश गरे। 'इस्केप फ्रम अर्थ: अ सेक्रेट हिस्ट्री अफ द स्पेस रकेट' नामक पुस्तकका लेखक फेजर म्याकडोनल्डका अनुसार त्यसबेला रकेट निर्माणको कुरा गर्दा धेरैले त्यसलाई काल्पनिक भन्थे।

तर दोस्रो विश्वयुद्ध सुरु भएसँगै त्यसमा परिवर्तन आयो। सुसाइड स्वाडप्रति अमेरिकी सेनाले चासो दियो।

सैन्य सहयोजमा रकेट

सैन्य बजेटमै सन् १९४३ मा त्यहाँ जेट प्रोपल्सन ल्याब जेपीएल स्थापना भयो। त्यसको निर्देशकमा कार्मन नियुक्त भए भने चियाङ र मलिना त्यो कार्यक्रमको मुटुजस्तै बने।

त्यसबेला चीन र अमेरिका साझेदार राष्ट्र थिए। त्यसैले चियाङमाथि कुनै शङ्का नगरिएको म्याकडोनल्ड बताउँछन्। चियाङलाई गोप्य हतियार अनुसन्धानका लागि पनि अनुमति दिइएको थियो।

विश्वयुद्धको अन्त्यसम्म उनी विश्वका जेट प्रोपल्सन प्रविधिका एक अग्रणी विज्ञ बनिसकेका थिए।

उनलाई अस्थायी लेफ्टिनेन्टको पद दिइएको थियो र कर्मानसँगै युद्धपछि जर्मनी पठाइएको थियो।

उक्त टोलीको काम जर्मन नाजी इन्जिनियरहरूले जानेको प्रविधिबारे थाहा पाउनु थियो।

तर चियाङको चमकदार अमेरिकी करिअर अचानक रोकियो।

चियाङ स्वीजन सङ्ग्रहालयमा राखिएको एउटा क्षेप्यास्त्र

आरोप

सन् १९४९ मा चीनमा माओको नेतृत्वमा कम्युनिस्ट जनवादी गणतन्त्र स्थापना भएपछि अमेरिकामा चिनियाँहरूलाई शङ्काको नजरले हेर्न थालियो।

त्यसैबेला जेपीएलका नयाँ निर्देशकले आफ्नो प्रयोगशालामा जासुसहरू रहेको विश्वास गरे र एफबीआईलाई आफ्ना केही कर्मचारीप्रति शङ्का रहेको बताए।

"तीमध्ये सबै कि त चिनियाँ थिए कि यहुदी...


चिसो, फ्लू र कोभिड-१९ का लक्षण कसरी छुट्याउने

इपिडिमियोलोजी तथा रोग नियन्त्रण महाशाखाका निर्देशकका अनुसार मौसमी फ्लूबाट बच्न सकिने उपाय सहज भएकाले त्यसबाट जोगिन सकेमा कोभिड-१९ का लक्षण छुट्याउन सघाउने देखिन्छ।

"कम्तीमा जोखिमयुक्त समूहमा रहेकाले फ्लूको खोप लगाउनु हितकर हुन्छ। दमका बिरामीलाई प्रत्येक तीन वर्षको अन्तरालमा दिइने निमोनियाविरुद्धको खोप यो बेला दिनु राम्रो हुन्छ," स्वास्थ्य मन्त्रालयअन्तर्गतको उक्त महाशाखाका निर्देशक डा. वासुदेव पाण्डेले भने।

"बाँकी सम्भावित समस्याको रोकथामका उपाय अनपाउनु नै जाडोमा कोरोनाभाइरसको थप जोखिमबाट बच्ने तरिका हो।"

कस्ता गतिविधि सुरक्षित, कस्ता जोखिमपूर्ण

जाडोमा किन 'थप जोखिम'?

संसारभरि कोरोनाभाइरसको स्वभावबारे अझै धेरै मतभिन्नता देखिए पनि यो तापक्रमसँग संवेदनशील हुने एकखाले प्रवृत्ति भएको बताइन्छ।

चीनमा पहिलो पटक यो भाइरस देखा पर्दा त्यहाँ हिउँद थियो।

तर यस भाइरसले महामारीको रूप लिएपछि नेपालमा पहिलो पटक जाडो याम आउन लागेको छ।

शुक्रराज ट्रपिकल तथा सरुवा रोग अस्पतालका क्लिनिकल रिसर्च यूनिटका प्रमुख डा. शेरबहादुर पुनले अन्य भाइरल सङ्क्रमण ज... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

ाडोकै बेला बढी हुने गरेको बताउँछन्।

उनी भन्छन्, "कतिपय अध्ययनहरूले कम तापक्रममा कोरोनाभाइरस धेरै समय स्थिर रहने देखाएको छ।"

कुनै वस्तुको सतहमा लामो समय रहन सक्ने देखिनुले यसको जोखिम जाडोमा बढी हुने अर्को सङ्केत रहेको विज्ञहरू बताउँछन्।

अधिकारीहरूका अनुसार नेपालमा कार्तिक महिनाको दोस्रो साताबाट सङ्क्रमितको दैनिक वृद्धि स्थिरजस्तो देखिएको छ।

डा. पुन थप्छन्, "यदि अवस्था साँच्चिकै त्यस्तो हो र एउटा उत्कर्षबाट विस्तारै स्थिर सङ्क्रमण वा वृद्धिदर खस्किरहेको हो भने लगत्तै जाडोमा त्यो पुन: बढ्न सक्ने जोखिम हुन्छ।"

के परिवर्तनले कोरोनाभाइरसलाई झन् घातक बनाउँछ?

कसरी छुट्याउने?

अधिकारीहरूका अनुसार बर्सेनि दोहोरिने ए र बी समूहका फ्लूहरू नेपालमा देखा परिसकेका छन्।

महाशाखाका निर्देशक डा. पाण्डेले समुदायमा सङ्क्रमण गएका स्पष्ट सङ्केतहरू देखिएकाले जाडो याममा खासगरी जेष्ठ उमेर समूहका व्यक्तिहरूलाई सुरक्षित राख्ने चुनौती थप टड्कारो हुने बताउँछन्।

उनको भनाइ छ, "यतिखेर सबै उमेर समूहमा उल्लेख्य सङ्क्रमण देखिएको छ। राजधानी रहेको वाग्मती प्रदेशमा महिला-पुरुषमा त सङ्क्रमण बराबरजस्तो देखिन थालेको छ।"

"यात्रा नै नगरेका मानिसहरू झन् बढी सङ्क्रमित देखिन थालेका छन्। यी समुदायमा सङ्क्रमण गएको भन्ने सङ्केत हो।"

ज्येष्ठ उमेर समूहमा मृत्युदर समेत उच्च पाइन्छ। नेपालमा कोरोनाभाइरसको मृत्युदर ०.५७ रहे पनि उमेर समूह बढ्दै जाँदा त्यो ९ प्रतिशतभन्दा बढीसम्म पुगेको छ।

त्यसैले जाडो याममा झ्यालढोका थुनेर बस्ने यसअघिका अभ्यासको विकल्पका रूपमा कोठामा हावा आउजाउ हुने पूर्वाधार तयार पार्नुपर्ने विज्ञहरूको सुझाव पाइन्छ।

मौसमी रुघाखोकीसँग छुट्याउन सकिने केही उपायहरू सुझाउँदै उनले भने, "मौसमी रूघाखोकीमा नाकबाट पानी बग्ने क्रम देखिन्छ, हाच्छिउँ हुँदै सुरु हुन्छ भने कोरोनाभाइरसको हकमा सुक्खा खोकीबाट सुरु हुन्छ।"

"सामान्य रुघाखोकीका बेला ज्वरो खासै उच्च भएको पाइँदैन।"

कोभिड भएर घरमै एकान्तवास बस्दा यसरी सावधान हुनुहोस्


चीन बाहिर फैलिएको सङ्क्रमणलाई महानिर्देशक टेड्रस एड्हानोम गेहब्रेयससले सबभन्दा धेरै चिन्ताको विषय भनेका छन्।

कुनै पनि देशले आफ्नो देशमा यो भाइरस पस्न नसक्ने भनेर बस्न नमिल्ने उनले बताए।

डटेर नियन्त्रण गर्न सुझाव

इरान, इटली र दक्षिण कोरियामा देखिएको प्रकोपले उक्त भाइरसले के गर्न सक्छ भनेर देखाएको उनले बताए।

तर 'उचित उपाय' अपनाए त्यसको प्रकोपलाई नियन्त्रण गर्न पनि सकिने देखिएको उनले बताए।

आ-आफ्ना देशमा पहिलो सङ्क्रमण देखिएका देशहरूले डटेर यसको सङ्क्रमण नियन्त्रण गर्न लागिपर्न उनले आह्वान गरे ताकि त्यो नफैलियोस्।

चीनबाहेक हालसम्म ४४ देशमा कोरोनाभाइरसको सङ्क्रमण देखा परेको छ।

विश्वभरि कुल ८० हजारभन्दा धेरै मानिस यसबाट सङ्क्रमित भएका छन्।

पुन:सङ्क्रमणको खतरा

जापान र चीनबाट प्राप्त केही विवरणहरूमा थोरै सङ्ख्याका सङ्क्रमित मानिसहरू निको भइसकेको केही सातापछि पुन:सङ्क्रमित भएको उल्लेख छ।

चिनियाँ स्वास्थ्य अधिकारीहरूले करिब १४ प्रतिशत बिरामीहरू निको भइसकेपछि पुन:सङ्क्रमित भएको बताएका छन्।

बीबीसी न्यूजकी स्वास्थ्य सम्वाददाता फिलिपा रक्स्बी भन्छिन् यस्ता सम्भावनाबारे वैज्ञानिकहरूलाई अझ... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

ै धेरै कुरा थाहा भइसकेको छैन।

चीन र जापानबाट आएका पुन:सङ्क्रमित भएको विवरणका कैयौँ कारण हुन सक्ने उनले बताइन्।

"पहिलो कारण त ती मानिसको शरीरमा भाइरस पूर्ण नष्ट नभइसकेको हुन सक्छ। दोस्रो कारण परीक्षणहरू पनि सधैँ सही हुँदैनन्।"

तथ्य के हो भने यी घटनाहरूबारे थप जानकारी प्राप्त भएपछि मात्र वैज्ञानिकहरूले यो भाइरसले भविष्यमा प्रतिरोधी क्षमता जगाइदिन्छ कि दिँदैन भनेर यकीन भन्न सक्छन्।

यदि पुन:सङ्क्रमण सम्भव छ भने, कतिपय विज्ञ भन्छन्, यस भाइरसले पनि मौसमी फ्लु वा रुघाखोकी जस्तो मौसमी आधारमा सङ्क्रमण गर्नेछ।


चीन भ्रमणमा रहेका विश्व स्वास्थ्य संगठनका महानिर्देशक टेड्रोस एड्हानोम गहब्रहयसस सँगको भेटवार्तामा राष्ट्रपति सी ले कोरोनाभाइरस सङ्क्रमण फैलन रोक्ने कामको निर्देशन आफ्नै अगुवाइमा भइरहेको बताए।

'सङ्क्रमण उच्च तहमा पुग्दै'

चीनका एकजना अत्यन्त सम्मानित स्वास्थ्य विज्ञ जोङ नान्सानले सरकारी सञ्चारमाध्यममा अबको दश दिनमा सङ्क्रमण उच्च तहमा पुग्ने बताएका छन्।

जसको अर्थ हुन्छ त्यसपछि सङ्क्रमण घट्दै जानेछ।

कोरोनाभाइरस सङ्क्रमणको केन्द्रमा रहेको हुबेइ प्रान्तका अधिकारीहरूले त्यहाँ थप २५ जनाको ज्यान गएको र थप ८ सय सङ्क्रमण भएको आँकडा दिएका छन्।

ती सङ्ख्या मङ्गलवार बताइएको आँकडासँग मिल्छन्।

विदेशीको उद्धार

हुबेइको वुहान शहरबाट विदेशीलाई उद्धार गर्न थालिएको छ।

दुई सय यात्रुसहित जापानी विमान त्यहाँबाट उडेको छ भने बुधवार अबेर अमेरिकी चार्टर्ड विमान त्यहाँबाट बाहिर उड्दैछ।

वुहानमा कोरोनाभाइरस सङ्क्रमणसँग जुझ्न जोडतोडका साथ नयाँ अस्पताल बनाइँदै छ

युरोपेली आयोगले युरोपेली नागरिकहरूको उद्धारमा सहयोग गर्ने बताएको छ।

हालसम्म कोरोनाभाइरस सङ्क्रमणबाट १०६ जनाको ज्यान गएको छ।

जापान र जर्मनीमा... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

चीन नगएका मानिसहरूमा पनि सङ्क्रमण देखिएको छ।

ती व्यक्तिमा चिनियाँ मानिससँग भेटघाटमार्फत् सङ्क्रमण सरेको बताइएको छ।

विवरण

हालसम्म चीनमा सङ्क्रमितहरूको सङ्ख्या ४५ सय पुगेको छ।

चीनमा कोरोनाभाइरसका कारण भएका अधिकांश मृत्युका घटना वुहान शहर रहेको हुबेइ प्रान्तमा भएको छ।

सुरुमा मर्नेहरूमा ती पाका उमेरका बिरामी थिए जसमा स्वासप्रस्वाससम्बन्धी दीर्घ रोग थिए।

हालैका समयमा मारिनेहरूको भने विस्तृत विवरण आएका छैनन्।

विश्व स्वास्थ्य सङ्गठन डब्लुएचओले त्यहाँ चाँडोभन्दा चाँडो अन्तर्राष्ट्रिय विज्ञ पठाउने विषयमा मङ्गलवार चीनले सहमति जनाएको छ।

ती विज्ञले भाइरसबारे थप बुझ्न मद्दत गर्ने अनि अन्तर्राष्ट्रिय प्रतिक्रियालाई सघाउने छन्।


चीन, नेपाल, बाङ्लादेश, पाकिस्तान, श्रीलङ्का र अफगानिस्तानबीच गत बुधवार भएको भर्चुअल बैठक

गत मङ्गलवार दक्षिण एशियाका पाँच देशका विदेश मन्त्रीहरूसँग भर्चुअल कुराकानीका क्रममा चिनियाँ विदेशमन्त्री वाङ यीले खोप लगायत अत्यावश्यक सामग्री आपूर्तिमा चीनले मद्दत गर्ने बताएका थिए।

भर्चुअल बैठक चीन, नेपाल, बाङ्लादेश, पाकिस्तान, श्रीलङ्का र अफगानिस्तानबीच भएको थियो।

उक्त  बैठकपछि जारी गरिएको संयुक्त विज्ञप्तिमा चीन-दक्षिण एशिया आपत्‌कालीन आपूर्ति भण्डार सहितका संरचना स्थापना गर्ने घोषणा गरिएको छ।

दक्षिण एशियाको प्रमुख शक्ति राष्ट्र भारतलाई कोभिड-१९ को सङ्कटले नराम्रोसँग गाँजेको समयमा चीनले देखाएको पछिल्लो सक्रियतालाई विज्ञहरूले अर्थपूर्ण भनेका छन्।

यसको महत्त्व के छ?

परराष्ट्र मामिला विज्ञ दिनेश भट्टराई चीनले दक्षिण एशियाका पाँच देशहरूलाई कोभिड-१९ विरुद्धको सहकार्यमा सहमत गराउनुको भूराजनीतिक आयाम रहेको बताउँछन्।

उनले भने, "चीनलाई कोरोनाभाइरसको महामारीले दक्षिण एशिया क्षेत्रमा प्रवेश गर्ने एउटा राम्रो मौका दिएको जस्तो मलाई लाग्छ। यतिबेला महामारीको कारणले भारतको अवस्था अप्ठेरो देखिएको छ। संय... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

ुक्त विज्ञप्तिमा चीनले आफ्नो धारणा समावेश गर्न सकेको छ र यसो हेर्दा अहिलेको परिस्थितिलाई उसले आफ्नो पक्षमा पार्न खोजेको जस्तो देखिन्छ।"

उनले थपे, "भारतले देशभित्र त्यत्रो आवश्यकता हुँदा हुँदै उदारता देखाउँदै हामी सहितका देशलाई खोप उपलब्ध गरायो। तर अहिले दिल्ली अप्ठेरोमा परेको समयमा चीनले यो क्षेत्रमा आफ्नो उपस्थिति बढाउने प्रयास गरेको देखिन्छ।"

विदेशमन्त्री स्तरीय उक्त बैठकको बुधवार जारी गरिएको विज्ञप्ति अनुसार चीनले कोभिड-१९ विरुद्ध जुझ्न स्वास्थ्य सामग्री र प्राविधिक सहयोग उपलब्ध गराउने प्रतिबद्धता जनाएको छ।

यसैबीच चीनका राष्ट्रपति सि जिनपिङले भारतका प्रधानमन्त्री नरेन्द्र मोदीलाई कोभिड सङ्कटमा चिनियाँ सहयोग उपलब्ध गराउने विशेष सन्देश शुक्रवार पठाएको बीबीसी हिन्दीले छापेको छ।

कोभिड-१९ को उत्पत्तिलाई राजनीतिकरण गर्न नहुने धारणा विदेश मन्त्रीहरूले राखेको उल्लेख गर्दै सहभागी देशहरूबीच खोपको सह-उत्पादन सहितका क्षेत्रमा निरन्तर सहकार्य गर्ने उक्त विज्ञप्तिमा जनाइएको छ।

चिनियाँ विदेश मन्त्रीले बैठकमा बेइजिङले अनुदानमा र व्यापारिक सम्झौता अनुसार खोप दिने र ६ देशबीचको संयन्त्र बनाएर यो क्षेत्रमा खोपको माग सम्बोधन गर्न सकिने धारणा राखेका थिए।

त्यसबाहेक चीनले चीन-दक्षिण एशिया आपत्‌कालीन आपूर्ति भण्डार, चीन-दक्षिण एशिया गरिबी निवारण र सहकारी विकास केन्द्र र चीन-दक्षिण एशिया ग्रामीण गरिबी निवारणका लागि इ- कमर्स सहयोग फोरम स्थापना गर्ने घोषणा गरेको छ।

सहभागी देशका विदेशमन्त्रीहरूले त्यसमा समर्थन जनाएको र यी संयन्त्रहरू पारदर्शी एवं दिगो हुनुपर्ने धारणा राखेको विज्ञप्तिमा उल्लेख छ।

नेपालको परराष्ट्र मन्त्रालयले परराष्ट्रमन्त्री प्रदीपकुमार ज्ञवालीले कोभिड-१९ को प्रतिकार्य र आर्थिक पुनर्स्थापनाका लागि उन्नत स्तरको अन्तर्राष्ट्रिय र क्षेत्रीय सहकार्यमा जोड दिएको जनाएको छ।

भारतले संयुक्त धारणालाई कसरी हेर्ला?

नेपाल, बाङ्लादेश, श्रीलङ्का, पाकिस्तान र अफगानिस्तानका विदेश मन्त्रीहरूको उक्त बैठकमा भारतलाई पनि सहभागी हुन निम्तो दिएको बेइजिङले बताएको छ।

चिनियाँ विदेश मन्त्री यीले भारतमा देखा परेको महामारीको लहरप्रति दु:ख व्यक्त गर्दै भारतको आवश्यकता अनुसार सहयोग गर्न चीन तयार रहेको उल्लेख गरेका थिए।

संयुक्त विज्ञप्तिमा पनि भारतको अवस्थालाई नजिकबाट नियाल्ने र ऊसँगको परामर्शको आधारमा आवश्यक सहयोग उपलब्ध गराउने...


चीनका उप-प्रधानमन्त्री ल्यू ख र अमेरिकी आर्थिक मामिला मन्त्री स्टीभन मनुशिनबीच भएको टेलिफोन संवादमा बेइजिङको त्यस्तो प्रतिक्रिया आएको चिनियाँ सरकारी सञ्चारमाध्यमले जनाएको छ।

अमेरिकी राष्ट्रपति ट्रम्पले चीनलाई बौद्धिक सम्पत्ति चोरीको आरोप लगाउँदै चिनियाँ सामानमाथि ६० अर्ब डलरसम्मको कर लगाउने घोषणा गरेका थिए।

चिनियाँ सामानमा ६० अर्ब डलर शुल्कको घोषणा

विवादास्पद कर आदेशमा ट्रम्पको हस्ताक्षर

डर

अमेरिकाको त्यस्तो कदमले विश्वबजारमा तरंग देखिएको छ र व्यापार युद्ध हुनेसक्ने डर उत्पन्न गराएको छ।

मनुशिनसँगको कुराकानीका क्रममा चिनियाँ राष्ट्रपति सी जिनपिङका शीर्ष आर्थिक सल्लाहकार रहेका ल्यूले, उनकै शब्दमा, बेइजिङ आफ्नो राष्ट्रिय हितको रक्षा गर्न तयार भएको तर दुवै पक्षले विवेकको प्रयोग गर्ने र सहकार्य गर्नेप्रति आशा पनि व्यक्त गरेको सरकारी समाचार संस्था सिन्ह्वाले जनाएको छ।

अमेरिकी राष्ट्रपतिले बिहीवार चर्को कर शुल्क लगाइने घोषणा गरेयता सबैभन्दा शीर्ष तहबीच भएको ठानिएको कुराकानीका क्रममा अमेरिकाले चिनियाँ बौद्धिक सम्पत्तिसम्बन्धी अभ्यासहरूमाथि छानबिन गरेर अन्तर्राष्ट्रिय व्यापार नियमहरूको... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

उल्लंघन गरेको आरोप ल्यूले लगाए।

व्यापारसम्बन्धी तनावहरूका माझ विश्व व्यापार संगठनका निर्देशक रोबर्टो आजभेइडुले नयाँ व्यापार बन्देजहरूले "विश्व अर्थतन्त्रलाई जोखिममा पार्ने" बताएका छन्।

प्रभाव

ट्रम्पले चीनमाथि चर्को कर शुल्क लगाउने अमेरिकी कदमले परिणाम देखाउन सुरू गरिसकेको बताएका छन्।

ट्रम्पले शुक्रवार भनेका थिए,  "अन्य धेरै देश समान व्यापार सम्झौताहरु गर्न अहिले हामीसँग छलफल गरिरहेका छन्।"

ट्रम्पको त्यस्तो कदमको बदलामा चीनले दैनिक उपभोग्यका सामान र एलम्युनियमका सामग्रीमाथि प्रस्तावित ३ अर्ब डलरको कर लगाउने योजना बनाइएको चीनले जनाएको छ।

बेइजिङले "आफू व्यापार युद्धबाट नडराएको" तर निरन्तर वार्तामार्फत् त्यस्तो अवस्था आउन नदिनेप्रति आफू आशावादी भएको भन्दै अमेरिकालाई सावधान गराएको छ।


चीनका केही स्थानमा परम्परागत रूपमा शव गाड्ने चलनलाई प्रतिबन्ध लगाइएको छ

दक्षिणपश्चिमी चीनका ती व्यक्तिले सन् २०१७ मा क्यान्सरका कारण मृत्यु हुनुअघि आफ्नो शव परम्परागत रूपमा समाधिस्थ गरिदिन आफ्नो परिवारलाई आग्रह गरेका थिए। तर चीनका केही स्थानमा शव गाड्न पाइँदैन।

नियमानुसार दाहसंस्कार गर्नका लागि उनको परिवारले ती व्यक्तिको शवको साटो अर्कै शव खोज्ने जुक्ति निकाले। त्यसका लागि अर्को शव जोहो गर्न एक व्यक्तिलाई परिचालन गरे।

शोकाकुल परिवारलाई वैकल्पिक शव उपलब्ध गराउने ती व्यक्तिले परिवारजनलाई थाहै नदिई अर्का एक व्यक्तिको हत्या गरिदिएछन्।

कस्तो दण्ड

पैसा दिएर शव खोज्ने  काममा खटाइएका ती व्यक्तिले आफ्नो नाम हुआङ भनेर परिचय दिएका थिए।

हत्याको अभियोगमा उनलाई सन् २०२० को सेप्टेम्बरमा तत्काल लागु नहुनेगरी मृत्युदण्डको सजाय सुनाइयो।

सन् २०१७ मै हत्या भएको भए पनि सो घटनासम्बन्धी एउटा लेखले गत साता अनलाइनमा धेरैको ध्यान तानेपछि चर्चामा आएको छ।

शवको खोजी

अदालती कागजपत्रका अनुसार जलाउनका निम्ति शव उपलब्ध गराउन लागि हुआङलाई सन् २०१७ मा उक्त परिवारले पैसा दिएको थियो।

उक्त परिवार अहिले ग्वान... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

्जोङ प्रान्तको शान्वेई नगरमा बस्छ जहाँ मृतकको शव जलाउनुपर्ने नियम छ।

उक्त परिवारले वैकल्पिक शव जलाएर आफ्नो प्रियजनको पार्थिव शरीर परम्परागत रूपमा शव समाधिस्थ गर्ने योजना बनाएको थियो।

त्यसका लागि हुआङले डाउन्स् सिन्ड्रोम नामक जन्मजात रोग लागेका एक व्यक्तिको हत्या गरिदिएर शव उपलब्ध गराइदिए।

दाहसंस्कार गरेर बाँकी रहेको अवशेष यस किसिमको भित्तामा राख्ने प्रचलन छ

सडकमा फोहोर टिपिरहेका एक सुस्त मनस्थितिको व्यक्तिलाई देखेपछि हुआङले उनलाई फकाएर आफ्नो कारमा चढाएको र अचेत नहुन्चेल मदिरापान गराएको खुलेको छ। अचेतावस्थामै उनको मृत्यु भयो।

त्यसपछि ती पीडितको शवलाई एउटा पेटिकामा राखेर उनले आफूलाई शव खोज्ने जिम्मेदारी दिएको परिवारलाई बुझाइदिए।

उक्त परिवारले हुआङलाई १,०७,००० युआन (झन्डै १९ लाख नेपाली रुपैयाँ) दिएको थियो। त्यसमध्ये आरोपितले ९०,००० युआन पाएका थिए भने बाँकी रकम बिचौलियाको पोल्टामा गएको थियो।

शवपेटिका परिवर्तन

त्यसपछि उक्त परिवारले शवपेटिका फेरेर वैकल्पिक शवको दाहसंस्कार गरिदियो भने आफ्नो प्रियजनको शव गाडिदियो।

सन् २०१७ मा ती पीडित व्यक्ति हराएको भन्दै औपचारिक रूपमा खोजी सुरु भयो।

उक्त अपराधबारे सत्यतथ्यबाहिर ल्याउन र आरोपित फेला पार्न प्रहरीलाई दुई वर्षभन्दा बढी समय लाग्यो।

सन् २०२० को सेप्टेम्बर महिनामा हुआङलाई निलम्बित मृत्युदण्डको फैसला सुनाइयो जसविरुद्ध उनले पुनरवलोकनको निवेदन दिए।

ग्वान्जोङ उच्च जनअदालतले त्यसलाई सन् २०२० को डिसेम्बरमा खारेज गरिदियो र फैसला सदर गरिदियो।

यसको अर्थ यदि दुई वर्षमा उनले फेरि अर्को अपराध गरेनन् भने उक्त सजायलाई आजीवन कारावासमा परिणत गरिनेछ।

हुआङलाई पैसा दिएर शव खोज्न लगाउने परिवारलाई “शवप्रति अनादर” जनाएकोमा दोषी ठहर गरिएको छ। तर उनीहरूले कुनै सजाय पाएनन्। त्यसको सट्टा जरिवाना तिर्नुपरे वा नपरेकोबारे पनि स्पष्ट भएको छैन।

गाड्ने चलनविरुद्ध अभियान

चीनमा शव गाड्ने चलनलाई मन पराइन्छ। अन्तिम संस्कार तथा शवपेटिकाका लागि ठूलो रकम खर्च गर्नुलाई आफ्ना मृतकप्रति आदर गरिएको ठानिन्छ।

तर चीनले शव गाड्ने चलन छोड्नुपर्ने पक्षमा अभियान चलाइरहेको छ र कतिपय क्षेत्रमा त्यसमाथि प्रतिबन्ध नै लगाइसकिएको छ।

त्यसो गर्नुको उद्देश्य शव गाड्नलाई प्रयोग हुने भूमि जोगाउनु र तडकभडकपूर्ण अन्तिम संस्कारलाई निरुत्साहित गर्नु रहेको छ।

शव गाड्ने परम्परागत चलनमा जोड दिने गरिएकोले खासगरी...


चीनका रक्षामन्त्री चाङ्ग वानचुआनको भ्रमण लगत्तै संयुक्त तालिम आयोजना हुन लागेको हो

आइतबारबाट शुरु हुने उक्त तालिममा चिनीयाँ जनमुक्ति सेना र नेपाली सेनाको एउटा सानो समूहले भाग लिंदैछन्।

उत्तरी छिमेकी चीनको सेनासँग नेपाली सेनाले गर्न लागेको पछिल्लो तालिमलाई भारतमा चासो साथ हेरिएको त्यहाँका सञ्चारमाध्यमहरुले उल्लेख गरेका छन्।

नेपाली सेनाले भने उक्त तालिम अन्य देशहरुसँग भइरहेका संयुक्त सैन्य अभ्यास जस्तै प्रकृतिको भएको प्रतिक्रिया दिएको छ।

संख्या

अधिकारीहरुले उक्त तालिममा सहभागी हुने दुबै देशका सैनिकहरुको संख्या अझै खुलाएका छैनन्।

तर नेपाली सेनाका प्रवक्ता झंकर बहादुर कडायतले सानो संख्यामा दुई देशका सैनिकहरु तालिममा सहभागी हुने बीबीसीलाई बताए।

पछिल्लो दशकमा नेपालले चीनसँग तालिम आदान प्रदान पनि बढाएको देखिन्छ

उनले भने, "खासै ठूलो संख्याका सहभागीहरु यो तालिममा छैनन् र काठमाण्डू वरपर नै तालिम गतिविधिहरु गर्ने कार्यक्रम छ।"

नेपाली सेनाले चिनीयाँ सेनासँगको यो संयुक्त तालिमका क्रममा प्रति-आतंकवाद सम्बन्धी सीप, विभिन्न सैनिक कारवाहीका अनुभव र ज्ञानको आदानप्रदान हुने जनाएको छ।

'सगर... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

माथा फ्रेन्डशिप २०१७' नाम दिइएको यो संयुक्त तालिम गर्ने घोषणा गएको डिसेम्बरमा चिनियाँ जनमुक्ति सेनाले गरेको थियो।

भारत-चीनको चेपुवामा नेपाल

चिन्ता

उक्त तालिमलाई नेपालमा बढ्दै गएको चिनीयाँ प्रभावका रुपमा कतिपय भारतीय सञ्चारमाध्यम तथा नेपाल मामिलाका विज्ञहरुले अर्थ्याएका थिए।

बीबीसी हिन्दीसँग कुरा गर्दै भारतीय सेनाका अवकाशप्राप्त मेजर जनरल अशोक मेहताले चीनले सैनिक सहायतामा वृद्धि गर्ने, विभिन्न उपकरणहरु दिने लगायतका घोषणा गरेर नेपाली सेनासँगको सम्बन्ध बढाउँदै लगेको बताए।

भारतीय सेनासँग नेपाली सेनाले बटालियन तहको संयुक्त सैन्य अभ्यास गर्दै आएको छ

त्यसबाहेक नेपाली राजनीतिमा पनि चीनको चासो बढ्दै गएको भन्दै उनले भारतले सावधानीपूर्वक भूमिका खेल्नुपर्ने उल्लेख गरे।

उनले भने, "एकातिर चीनले नेपाललाई आफ्नो युआन देखाइरहेको छ र दिइरहेको छ, भारतसँग चीनको जति क्षमता छैन त्यही भएर भारतले सुझबुझ पूर्ण ढंङ्गले अघि बढ्नुपर्छ, आगामी दिन अझै पेचिलो बन्नेछ।"

नेपाली अधिकारीहरुले चाहिं चीनसँगको पछिल्लो तालिम नेपाली सेनाले अन्य मित्र राष्ट्रहरुसँग गरिरहेकै तालिमको निरन्तरता भएको बताएका छन्।

निरन्तरता

नेपालले भारत, अमेरिका र ब्रिटेनसँग संयुक्त तालिम गरिसकेको र चीनसँगको तालिम पनि त्यस्तै प्रकृतिको भएको नेपाली सेनाका प्रवक्ता झंकर बहादुर कडायत बताउँछन्।

नेपालले ब्रिटिश सेनासँग पनि संयुक्त अभ्यासहरु गर्ने गरेको छ

नेपाली सेनाले भारतीय सेनासँग सन् २०११ देखि गर्दै आएको सूर्यकिरण नामक संयुक्त सैन्य अभ्यास विदेशी सैनिकहरुसँग गरिरहेको अभ्यास मध्ये ठूलो मानिन्छ।

बर्षेनी दुई पटक हुने उक्त अभ्यास पछिल्लो पटक फागुनको अन्तिम सातामा भारतको पिथौरागढमा भएको थियो, जसमा उपरथीको नेतृत्वमा ३ सय १४ जना नेपाली सैनिक र ३५० भारतीय सैनिक सहभागी थिए।

शुरुमा प्लाटुन तहबाट शुरु भएर क्रमैसँग गण तहमा पुराइएको उक्त अभ्यास दुवै देशमा आलोपालो आयोजना गर्ने गरिन्छ।

भारत बाहेक अमेरिकी सेनाको विशेष फौजसँग नेपाली सेनाको महावीर गणका विशेष सैनिकहरुले 'टेक नेल' र 'ब्यालेन्स नेल' नामक सैन्य अभ्यास गर्दै आएका छन्।

अमेरिकी सेनाको प्रशान्त महासगरीय कमाण्डले नेपाली सेनासँग मिलेर तालिम आयोजना गर्ने गरेको छ

अमेरिकी सैनिकहरु नेपालमा उच्च हिमाली क्षेत्रमा गरिने सैनिक गतिविधिको तालिम लिन समेत आउने गरेको सैनिक अधिकारीहरु बताउँछन्।

त्यसबाहेक ब्रिटेनको सेनाले...


चीनकी लियामु मा (पहेँलो वस्त्र), नेपालकी कान्छीमाया तामाङ (रातो) र भारतकी कल्पना दाश (हरियो)ले यसपालि सँगसँगै सगरमाथाको शिखर चुम्ने लक्ष्य लिएका छन्

उनीहरूले मङ्गलवार सगरमाथा आधारशिविरतर्फ आफ्नो यात्रा थालेका छन्।

रामेछापबाट लुक्ला गएका उनीहरू त्यहाँबाट सगरमाथाको आधारशिविर जाने टोली नेता एवं कीर्तिमानी पर्वतारोही पेम्बादोर्जे शेर्पाले बीबीसीलाई बताए।

पेम्बादोर्जे सन् २००४ मा आठ घन्टा १० मिनेटमा आधारशिविरबाट सगरमाथा शिखरमा पुगेर सबैभन्दा छिटो सगरमाथा चढेको कीर्तिमान बनाउन सफल भएका थिए।

उनको नेतृत्वको टोलीले नै तीन देशका महिला आरोहीलाई यसपालि सगरमाथा शिखरमा पुर्‍याउने जिम्मेवारी पाएको छ।

नेपाल, भारत र चीनका महिला आरोही सम्मिलित टोलीमा नेपालकी कान्छीमाया तामाङ, भारतकी कल्पना दाश र चीनकी लियामुमा रहेका छन्।

तीनै आरोहीसँग यसअघि विश्वका विभिन्न महादेशका पर्वतहरू चढेको अनुभव छ।

कान्छीमाया तामाङ के भन्छिन्?

सिन्धुपाल्चोकको भोताङमा जन्मिएकी कान्छीमाया ३१ वर्षकी भइन्। उनले यसअघि सन् २०१७ र सन् २०१८ मा सगरमाथाको सफल आरोहण गरेकी थिइन्।

उनले बीबीसी नेपाली सेवालाई भनिन्, "महिला र पुरुष... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

मिलेर सबै काम गर्न सम्भव हुन्छ। पुरुष र महिलामा केही पनि फरक छैन। हामी समान छौँ। यस्तो सन्देश फैलाउनका लागि हामी तीन देशका महिला सँगसँगै सगरमाथा जाने अवसर जुटेकोमा म एकदमै उत्साहित छु।"

कान्छीमायाको यसअघिको आरोहणलाई राष्ट्रसङ्घीय महिला निकाय यूएनविमिनले समेत सहयोग गरेको थियो। उनी महिला तथा किशोरीको बेचबिखनविरुद्ध जनचेतना फैलाउने जस्ता सामाजिक काममा सक्रिय छन्।

पोहोर साल उनी मानवबेचबिखनबाट बच्न सफल महिलाकी प्रतिनिधिको रूपमा सगरमाथा शिखर पुगेकी थिइन्।

कल्पना दाशको उत्साह

भारतको उडिसा राज्यको भुवनेश्वरमा बसोबास गर्ने कल्पना दाश ५२ वर्षमा हिँड्दैछिन्।

उनले यसअघि पनि सगरमाथासहित विश्वका विभिन्न महादेशका उच्च शिखरहरूको आरोहण गरिसकेकी छन्।

उनी भारतीय महिलाको पोसाक सारी लगाएरै अस्ट्रेलिया महादेशको सबैभन्दा अग्लो शिखर कोशिउज्को चढेकी थिइन्।

उनले बीबीसी नेपाली सेवासँग भनिन्, "म अहिले एकदमै उत्साहित छु। म नेपाल र चीनका महिलाहरूसँगै सगरमाथा आरोहण गर्ने अवसर पाउँदा निकै खुसी छु।"

चीनकी पर्वतप्रेमी लियामु

चीनको सिन्जियाङ प्रान्तमा बसोबास गर्दै आएकी लियामु मा ५० अहिले वर्षकी भइन्। उनी पनि निकै अनुभवी पर्वतारोही हुन्।

लियामु मा पश्चिम चीनको सिन्जियाङ क्षेत्रबाट सगरमाथा शिखर चुम्न सफल हुने पहिलो महिला आरोही हुन्। उनी सन् २०१६ मा ल्होत्से आरोहण गरेलगत्तै सगरमाथाको शिखरमा पुगेकी थिइन्।

उनले यसअघि सगरमाथा, मनास्लु जस्ता उच्च शिखरमा पाइला राखिसकेकी छन्। लियामु मुस्लिमबहुल पश्चिम चीनकी निकै ख्यातिप्राप्त पर्वतारोही हुन्।

यसपालि उनीसँगै अन्य दुई चिनियाँ महिला पनि सगरमाथा आरोहण दलमा सहभागी हुँदैछन्।

नेपाल, भारत र चीनका तीन महिला आरोहीको  त्रिदेशीय टोलीलाई नेपाल भ्रमण वर्ष २०२० अभियानले पनि सहयोग गरेको छ।

त्यो टोलीलाई प्रधानमन्त्रीको हस्ताक्षर अङ्कित भ्रमण वर्षको झन्डा दिइएको छ, जसलाई उनीहरूले सफल आरोहण गरेमा शिखरमा फहराउने छन्।


चीनको अग्रणी टेलिकम कम्पनी ह्वावेइका संस्थापककी छोरी वान्जू १ डिसेम्बरमा भ्यानकुभरबाट पक्राउ परेकी थिइन् र उनलाई अमेरिका सुपुर्दुगी गराउनेसम्बन्धी एउटा सुनुवाई यहि शुक्रवार हुँदैछ।

पक्राउको विस्तृत कारण खुलाइएको छैन तर अमेरिकाले इरानमाथि लगाइएको प्रतिवन्धहरूको खिलाफ हुनेगरी ह्वावेइले काम गरेकोबारे अनुसन्धान गरिरहेको बताएको छ।

चीनले उनको रिहाईको माग गर्दै उक्त गिरफ्तारी अधिकारको दूरूपयोग हुनसक्ने ठानेको बताएको छ।

प्रतिकृया

चीनियाँ विदेशमन्त्रालयका एकजना प्रवक्ताले संवाददाताहरूसँग कुरा गर्दै भनेका छन्: "कुनै कारण नखुलाई व्यक्तिको गिरफ्तारी हुनुले उसको मानव अधिकार हनन भएको ठहर्छ।"

"हामीले क्यानाडा र अमेरिकालाई गिरफ्तारीको कारण स्पष्ट पार्न आग्रह गर्दै आफ्नो गम्भीर चासो दर्शाएका छौं र उनको कानुनी अधिकार संरक्षण हुनेगरी तत्काल रिहाईको माग गरेका छौं।"

एउटा हवाई उडानबाट अर्को हवाई उडानका लागि गइरहेका बेला उनलाई नियन्त्रणमा लिइएको सो कम्पनीले बताएको छ।

हिरासतमा लिइएकोबारे प्रकाशनमा रोक लगाउनेसम्बन्धी मङ्गले गरेको आग्रह र अदालतहरूको आदेश भन्दै मङ्गलाई हिरासतमा लिइएको विषयबारे क्यानडाका... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

न्यायमामिला मन्त्रालयका प्रवक्ताले थप खुलाउन अस्वीकार गरेका छन्।

उल्लंघन

चीनले मङ्गलाई तत्कालै रिहा गर्न माग गरेको छ।

ओटावास्थित चिनियाँ दूतावासले उनले कुनै पनि अमेरिकी वा क्यानेडेली कानुनको उल्लंघन नगरेको बताएको छ।

अमेरिकी सञ्चारमाध्यममा आएका विवरणहरूका अनुसार ह्वावेइले इरानमाथि लगाइएका अमेरिकी प्रतिबन्धहरूको उल्लंघन गरेको हुनसक्ने भन्दै उसमाथि छानबिन चलिरहेको छ।

गत एप्रिलमा ह्वावेइका गतिविधिहरूमाथि अनुसन्धान भइरहेको घोषणा अमेरिकी अधिकारीहरूले गरेका थिए।

चीनले यसरी दर्शाइरहेको चासोले बेइजिङ्गको मानव अधिकार स्थितिबारे आलोचना गरिराखेका अभियानकर्ताहरूलाई आश्चर्यमा पारेको छ। एम्नेस्टी इन्टरनेसनलले भनेको छ, चीनमा 'मानवअधिकार संकटमा छ' र 'अख्तियारीमा रहेकाहरू विरूद्ध बोल्नेहरूले कठोर यातना, पक्राउ र थुनछेक झेल्नुपरिरहेको छ।'

जासुसी

अमेरिकी सांसदहरूले ह्वावेइका उत्पादनहरू चिनियाँ सरकारद्वारा जासुसीका लागि प्रयोग भएको हुन सक्ने बताउँदै सो कम्पनी अमेरिकाको राष्ट्रिय सुरक्षाका लागि एउटा खतरा भएको बारम्बार बताउँदै आएका छन्।

एउटा विज्ञप्तिमा ह्वावेइले आफू कार्यरत देशका सबै कानुन तथा नियमहरूको पालना गरेको बताउँदै संयुक्त राष्ट्रसंघ, संयुक्त राज्य अमेरिका तथा यूरोपेली संघको पनि आयात नियन्त्रण तथा प्रतिबन्धसम्बन्धी कानुनहरूको पालना गरिरहेको बताएको छ।

अमेरिकी पक्षद्वारा कैयौँ चिनियाँ कम्पनीहरूले इरानमाथि लगाइएका प्रतिबन्धहरूको उल्लंघन र साइबर चोरी गरेकोजस्ता आरोपहरू लगाउँदै ती कम्पनीहरूविरुद्ध कानुनी मुद्दाहरू दायर गरिएका बेला ह्वावेइकी उपाध्यक्ष मङ्ग पक्राउ परेकी हुन्।


चीनको जनमुक्ति सेनाले उसका कुल चार सैनिक मारिएको पुष्टि गरेको छ।

सो सङ्घर्षमा २० जना भारतीय सैनिक मारिएको भारतले त्यतिखेरै जनाएको थियो। तर चीनले भने मुख खोलेको थिएन।

तर शुक्रवार अचानक चीनले जुन २१,२०२० मा भारत र चीनका सैनिकहरूबीच भएको हिंसक झडपको भिडिओ फुटेज पनि सार्वजनिक गर्‍यो।

किन ढिलो स्वीकार?

आठ महिनादेखि यो विषयमा चुप रहेको चीनले यो साता जब दुवै देशका सैनिक विवादित इलाकाहरूबाट पछाडि हट्न थालेका छन् तब आएर मुख किन खोलेको होला भन्ने प्रश्न धेरैको मनमा उब्जिएको छ।

शुक्रवारको नियमित प्रेस सम्मेलनमा चिनियाँ विदेशमन्त्रालयकी प्रवक्ता ह्वा चुनयीङ्ले यसबारे प्रस्ट पार्ने प्रयास गरिन्।

"गलवान उपत्यकामा गत जुनमा भएको सङ्घर्षमा दुवैतर्फ हताहती भयो। सम्पूर्ण जिम्मेदारी भारतीय पक्षको रहेको छ। दुई देश तथा दुई सेनाबीचको समग्र सम्बन्धलाई ध्यानमा राखेर चीनले उच्चस्तरको संयम अपनायो ताकि स्थिति सेलाओस् र सहज होस् - जसले मुख्य देश भएको आधारमा चीनले देखाएको उदारता र उच्च जिम्मेवारी बोध झल्काउँछ," चुनयीङ्ले भनिन्।

उनले भारतीय पक्षले बारम्बार यो विषयलाई सनसनीपूर्ढ बनाउने प्रयास गरेको अनि तथ्य बङ... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

्ग्याएर अन्तर्राष्ट्रिय जनमतलाई गलत दिशा दिन खोजेको आरोप पनि लगाएकी छन्।

४५ वर्ष यताको घातक सङ्घर्ष

गलवानको घटना दुई छिमेकीबीच ४५ वर्षपश्चात् भएको पहिलो घातक सङ्घर्ष थियो।

शुक्रवार चिनियाँ सेनाको समाचार निकाय पीएलए डेलीले गलवानमा मारिएका 'बहादुर' सैनिकहरू जसले आफ्नो 'यौवन, रगत, र जीवन' बलिदान दिए भन्दै नाम खुलाएको छ।

भारत र चीनबीच दशकौँदेखि सीमा विवाद छ। जसको मुख्य कारण वास्तविक नियन्त्रण रेखा भनिने अस्पष्ट रूपमा व्याख्या गरिएको झन्डै ३५ सय किलोमिटर लामो विवादित सिमाना रहेको छ।

दुई देशबीच झडप हुँदा बन्दुक वा विस्फोटक पदार्थ प्रयोग नगर्ने पुरानो सहमति छ।

यो वर्षको ज्यानुअरीमा पनि दुई देशका सेनाबीच भारतको उत्तर पूर्वस्थित सिक्कीम राज्यस्थित सिमानामा झडप भएको थियो जसमा दुवै देशका सैनिक घाइते भएका थिए।

तर त्यसयता दुवै सेनाले सिमानाका निश्चित् स्थानहरूबाट पछाडि हट्ने सहमति गरेका छन्।