मार्च १२ मा त्रिभुवन अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थलमा यूएस बांग्ला विमान दुर्घटनाको खबर सुन्ने वित्तिकै बिरामी भएकी अफ्साना खानमको ढाकाको एक अस्पतालमा उपचारको क्रममा निधन भएको त्यो अस्पतालका एक अधिकारीले बीबीसी बांग्लालाई बताएका छन्।

मोहम्मद सैफुल्लाहका अनुसार दुर्घटनाको खबर लगत्तै बिरामी भएकी अफ्साना खानमको ढाकास्थित न्याशनल इन्स्टिच्युट अफ न्यूरो साइन्सेजको अस्पतालको सघन उपचार कक्षमा उपचार भइरहेको थियो।

निरीक्षण

ढाकाबाट आएको विमान दुर्घटनाग्रस्त

नयाँ रेडारले उडान 'थप सुरक्षित बनाउने'

चिकित्सकहरूका अनुसार अफ्साना खानम सघन उपचार कक्षमा चिकित्सकहरूको निरीक्षणमा थिइन्।

यूएस बांग्ला विमानका मुख्य चालक अबिद सुल्तानको विमान दुर्घटना भएको एक दिनपछि काठमाण्डूको एक अस्पतालमा उपचारको क्रममा निधन भएको थियो।

यूएस बांग्लामा काम गर्नुअघि उनी बांग्लादेशको एअर फोर्सका विमान चालक थिए।

उनीहरूको १४ वर्षको एक छोरा छन्।

पीडा

उनको श्रीमानको मृत्युको खबर आएपछि अफ्साना खानमलाई मस्तिष्कघात भएको थियो।

विमान दुर्घटनालगत्तै सञ्चारमाध्यमहरूको ध्यान उनीमाथि केन्द्रित हुन पुगेको थियो। उनी सघन उपचार कक्ष... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

मा रहँदा कयौँ दिनसम्म अस्पतालमा सञ्चारकर्मीहरूको भीड लागेको थियो।

अफ्साना खानमको मृत्युको खबर फैलिएपछि पनि अस्पतालमा सञ्चारमाध्यमका प्रतिनिधिहरूको भीड लागेको थियो। करिब २० वटा टेलिभिजन क्यामेरा र ५० पत्रकार अस्पताल बाहिर थिए।

उनका आफन्तजनले पत्रकारहरूलाई आफ्नो परिवारको गोप्य क्षणलाई सम्मान गर्न आग्रह गरेका थिए।

विमान चालक अबिद सुल्तानका भाइ खुर्शिद माहमुदले पत्रकारहरूलाई भने, "हामीलाई एक्लै छोडिदिनुहोस्। हाम्रो लागि प्रार्थना गरिदिनुहोस्। हामीलाई एक्लो हुन र समान्य हुन मद्दत गर्नुहोस्।

दु:खी

यूएस बांग्ला विमान दुर्घटनामा अर्का बांग्लादेशी नागरिक युसुफ हसनले पनि आफ्ना तीन जना आफन्तजन गुमाए।

उनले बीबीसी बांग्लालाई भने, "पूरै परिवार तनावमा भएको बेला हाम्रा आफन्त र दुर्घटनामा ज्यान गुमाएका बालकको वारेमा पत्रकारहरूले प्रश्न गरिरहे। हामी त्यतिबेला साह्रै दु:खी थियौं।"

"मैंले एक पत्रकारलाई भनिदिए: 'तपाईँको परिवारमा कसैको ज्यान जाँदा के हुन्छ? तपाईँ मानव हो कि होइन?'"


मार्च १६ मा एक मलेशियाली नागरिकले सुटकेसमा राखेर एउटा बट्टामा लुकाएर ल्याएको मानव भ्रूण फेला परेको बताइएको छ।

पक्राउ परेका ती हवाईयात्रीले भारतमा पहिलो पटक मानव भ्रूण तस्करी गरेको बताउँदै मुम्बईस्थित एउटा महँगो टेस्टट्युब क्लिनिकका लागि ल्याइदिएको बताएका थिए।

तर उक्त क्लिनिकले उनको दाबीको खण्डन गर्दै आफूलाई फसाउने प्रयास भनेको छ। उसले सो तस्करीमा आफ्नो संलग्नता नरहेको बताएको छ।

सोमवार ती सन्दिग्ध व्यक्तिलाई मुम्बई उच्च अदालतमा पेस गर्दा डाइरेक्टरेट अफ रिभेन्यु इन्टिलिजेन्सका रेबेका गोन्सालेसले पक्राउ परेको व्यक्तिले सोही क्लिनिकका भ्रूण ल्याइदिएको दाबी गरेकी छन्।

टाइम्स अफ इन्डियाका अनुसार पक्राउ परेका मलेशियाली नागरिकको मोबाइलमा रहेका सन्देशहरू उनको दाबीलाई प्रमाणित गर्ने खालका छन्।

'षड्यन्त्र'

ती मलेशियाली नागरिकले इङ्गित गरेको क्लिनिककी सञ्चालक डा. गोराल गान्धीले सो कुरालाई गलत भनेकी छन्।

गान्धीका वकिल सुजोय काँटावालाले अदालतलाई भने, "क्लिनिकले आफ्नो व्यवसायका लागि मानव भ्रूण आयात गर्दैन।"

इन्डियन एक्सप्रेस समाचारपत्रका अनुसार क्लिनिकले आफ्ना प्रतिस्पर्धीले षडयन्त्र गरेको दा... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

बी गरेको छ।

अदालतले गान्धीलाई शुक्रवार आफैँ उपस्थित हुन निर्देशन दिएको छ।

टेस्टट्युब विधि

भारतमा टेस्टट्युब विधि लोक प्रिय भएको छ।

यसमा पुरुषको शुक्रकीट र महिलाको डिम्बलाई प्रयोगशालामा कृत्रिम परिस्थितिमा निषेचन गराइन्छ।

त्यसबाट बनेको भ्रूणलाई महिलाको पाठेघरमा प्रत्यारोपण गरी गर्भाधान गराइन्छ।

अन्य व्यक्तिको शुक्रकीट वा डिम्बको प्रयोग गरेर पनि निर्माण गर्न सकिने मानव भ्रूणलाई वर्षौँसम्म सुरक्षित राख्न सकिन्छ।

तर भारतमा मानव भ्रूण आयात गर्नु गैरकानुनी कार्य हो।


मार्च २९ मा ब्रिटेन युरोपेली संघ इयुबाट बाहिरिने मिति तोकिसकिएको बेला मंगलवार संसदको तल्लो सदनको ठूलो बहुमतले सो प्रस्ताव अस्वीकृत गरिदिएको हो।

प्रधानमन्त्री मेका अनुसार सांसदहरूले अब बुधवार बिना कुनै सम्झौता इयु छाड्ने प्रस्तावबारे मतदान गर्नुपर्नेछ।

मेले के भनिन्?

मंगलबार साँझ संसदमा थकित र स्वर बसेको लवजमा बोल्दै प्रधानमन्त्री टरिजा मेले आफू निकै दु:खित् भएको बताइन्।

तर उनको भनाइ थियो, "म अझै पनि के कुरामा विश्वस्त छु भने सबैभन्दा उपयुक्त नतिजा भनेको व्यवस्थित रूपबाट सम्झौतासहित इयु छाड्नु नै हुनेछ। र हामीहरूले तय गरेको सम्झौता नै हामीसँग उपलब्ध भएकोमध्ये सबैभन्दा उपयुक्त समेत हो।"

मेले सांसदहरूलाई ढिलो गरि हुने बहिर्गमन चाहेको वा अर्को जनमत संग्रह चाहेकोमा निर्णय लिन भनेकी छन्। अथवा 'सम्झौता सहित इयु छाड्न चाहेको तर यो सम्झौता नचाहेको' भन्नेमा समेत स्पष्ट हुन भनेकी छन्।

ब्रिटेनसामु भएका ती विकल्प सहज नभएको बताएकी उनले आफ्नो प्रस्ताव अस्वीकृत भएपनि ती सामना गर्नुको विकल्प समेत नहुने बताइन्।

बिना कुनै सम्झौता इयु छाडिने अवस्थामा आयरल्याण्डसँगको सीमा व्यवस्थापन कसरी गरिने ... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

भन्ने योजना बुधवार सरकारले घोषणा गर्ने उनको भनाइ थियो।

अब के हुन्छ?

बुधवारको मतदानमा विना सम्झौता इयु छाड्ने प्रस्ताव स्वीकृत नभए बिहीवार ब्रेक्जिट प्रकृया नै ढिलो गर्ने विकल्प माथि मतदान हुने बताइएको छ।

प्रमुख विपक्षी दल लेबरका नेता जेरेमी कर्बिनले प्रधानमन्त्रीको प्रस्ताव स्पष्ट रूपमा विफल भइसकेकोले अब आमचुनावको घोषणा हुनुपर्ने बताएका छन्।

ब्रिटेनमा भएका पछिल्ला विकासक्रमलाई युरोपेली नेताहरूले चिन्तापूर्ण रूपमा हेरिरहेका छन्।

इयुका ब्रेक्जिटसम्बन्धी मुख्य वार्ताकार मिसेल बार्नियरले एक ट्वीट गर्दै इयुले समयमै बहिर्गमनसम्बन्धी सम्झौता गराइसक्न आफ्नो तर्फबाट भरमग्दुर प्रयास गरेको बताए।

तर हाल जारी गतिरोधलाई केवल ब्रिटेनले नै समाधान गर्नु पर्ने उनले जनाए।

साथै कुनै सम्झौता बिना ब्रेक्जिट हुन सक्ने सम्भावनाका निम्ति अब इयुका तर्फबाट थप तयारी गर्नु महत्त्वपूर्ण भएको उनले बताए।


मार्चमा सुरुमा बिरामी भएकी विकी बोर्न अहिले अक्टोबरसम्म पनि केही लक्षण बेहोर्दैछिन्

बीबीसीले हेरेको उक्त अध्ययनमा प्रत्येक बीसजना सङ्क्रमितमध्ये एकजनालाई कम्तीमा आठ सातासम्म कोभिडको असर रहिरहने अनुमान गरिएको छ।

किङ्स कलेज लण्डनले गरेको अध्ययनमा महिला, अधिक तौल भएका तथा दमका रोगीलाई यस्तो जोखिम धेरै हुने देखिन्छ।

उक्त अध्ययनको उद्देश्य सुरुमै कुन बिरामीहरूमा दीर्घ कोभिडको धेरै जोखिम छ भन्ने पत्ता लगाएर सोही अनुरूप उपचार गराउनु रहेको छ।

कोभिड लक्षण अध्ययन एपमा लक्षण देखिएका बिरामी तथा तिनको परीक्षण नतीजा राखेर उक्त अनुसन्धान गरिएको थियो।

वैज्ञानिकहरूले आँकडाको अध्ययन गरेर कस्ता मानिसलाई दीर्घ कोभिड हुने सम्भावना हुन्छ भनेर पत्ता लगाउने कोशिश गरेका छन्।

अनलाइनमा प्रकाशन गरिने भनिएको नतिजाले कसलाई दीर्घ कोभिड हुनसक्छ र कस्ता अवस्थाले यो जोखिम बढ्छ भन्ने देखाउँछ।

केले बढ्छ जोखिम?

"पहिलो सातामै पाँच थरीभन्दा धेरै लक्षण देखिनु भनेको पनि एउटा जोखिम हो," किङ्स कलेज लण्डनकी डा. क्लेर स्टिभ्सले बीबीसी न्यूजलाई बताइन्।

कोभिड-१९ भनेको केवल खोकीमात्र होइन, यो भाइरसले शरीरका विभिन्न अङ्गमा अ... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

सर पार्न सक्छ।

तर कसैले यदि खोकी, थकान, टाउको दुखाइ र पखाला अनि गन्ध हराउनु जस्ता सबै लक्षण बेहोरेका छन् भने उनीहरू केवल खोकीमात्र लागेकाभन्दा दीघ कोभिडको बढ्ता जोखिममा हुन्छन्।

अनि यस्तो जोखिम उमेर अनुसार बढ्दै जान्छ। ५० वर्षभन्दा बढीको हुनु र महिला हुनु बढ्ता जोखिम हुन्छ।

डा स्टिभ्स भन्छिन्: "प्रारम्भिक आँकडामा हामीले पुरुषहरू गम्भीर कोभिडको शिकार हुने र ज्यान गुमाउने बढी जोखिममा रहेको पाएका थियौँ। अहिले चाहिँ दीर्घ कोभिड हुने जोखिम महिलामा धेरै पाइएको छ।"

दम तथा फोक्सोको रोगबाहेक दीर्घ कोभिड गराउने जोखिम बढाउने अन्य शारीरिक अवस्था पाइएन।

कस्तो हुन्छ दीर्घ कोभिड?

दीर्घ कोभिडको यकिन लक्षण प्रत्येक बिरामीमा फरक-फरक पाइन्छ तर एउटा साझा लक्षण भने निरन्तरको थकान हो।

४८ वर्षीया बोर्नलाई मार्च महिनामा ज्वरो र खोकी आयो। सास फेर्न पनि गाह्रो भएपछि स्वास्थ्यकर्मीले अक्सिजन दिए।

उनी अस्पताल भर्ना भइनन्। तर अक्टोबर लागिसक्दा समेत उनी दीर्घ कोभिडबाट ग्रसित छन्।

उनको स्वास्थ्य अवस्था सुधारोन्मुख छ तर पनि उनलाई बेलाबेला गम्भीर अस्वस्थ्यता अनुभव भइरहन्छ। आफ्नो कुकुरलाई डुलाउन लैजाने जस्तो साधारण काम गर्न पनि उनलाई गाह्रो हुने गर्छ।

उनले बीबीसीलाई भनिन्: "मलाई अचम्मसँग जोर्नी दुख्ने गर्छ र दुई साता अगाडि मैले स्वाद तथा गन्ध पूर्णत: गुमाएँ। लाग्छ जीउभरि सुन्निएको छ।"

यस्तो अवस्था बेहोर्ने उनी एक्ली होइनन्। अध्ययनको अनुमान अनुसार:

किङ्स कलेजका अनुसन्धानकर्ताहरूले कस्ता सङ्क्रमित दीर्घ कोभिडको खतरामा छन् भन्ने पत्ता लगाउने कम्प्युटर कोडको निर्माण गरेका छन्।

यो एकदमै भरपर्दो त छैन। तर यसले कसलाई दीर्घ कोभिड होला भनेर करिब ६९ प्रतिशत बिरामीहरूको भने ठ्याक्कै अनुमान गर्न सकेको छ।

साथै चाँडै निको भएपनि पछि दीर्घ कोभिड हुनसक्ने एक चौथाइ बिरामीको पनि यसले ठ्याक्कै अनुमान गर्न सक्यो।

डा. स्टिभ्स भन्छिन्: "हामीलाई लाग्छ यो एकदमै महत्त्वपूर्ण छ किनभने यसबाट हामीले जोखिममा रहेकाहरूलाई दीर्घ रोग लाग्नै नदिन कस्ता रणनीति अँगाल्नु पर्छ अनि लागिहाले कस्ता उपचारात्मक काम गर्नु पर्छ भन्ने पत्ता लगाउन सघाउ पुग्छ।"

कोभिड लक्षण अनुसन्धान समूहका अगुवा प्राध्यापक टिम स्पेक्टर भन्छन्: "मृत्युको साथसाथै हामीले दीर्घ कोभिडबाट ग्रसित हुनेहरूका बारेमा पनि सोच्नु महत्त्वपूर्ण छ।"

स्वास्थ्य तथा सामाजिक स्याहारसम्बन्धी मन्त्री म्याट...


माल्ट्राभिएसो गुफामा नीयान्डर्टाल मानवको हत्केलाका छाप

'साइन्स' जर्नलमा प्रकाशित एउटा शोधका अनुसार आधुनिक मानव युरोपमा पुग्नुभन्दा २०,००० वर्षअगाडि नै ती आदिमानवले स्पेनका गुफाहरूमा चित्र कोरेका थिए।

उनीहरूले रङ्ग्याइएका सिपीहरू गहनाका रूपमा प्रयोग गरेको हुन सक्ने देखिएको छ।

कला 'होमो सेपिएन्स्' अर्थात् आधुनिक मानव प्रजातिको विशेषता हो भन्ने पुरानो मान्यता थियो।

गुफामा पाइएका चित्रहरूमा नियान्डर्थल मानवका हत्केलाका छाप, ज्यामितीय आकृतिहरू र राता वृत्तहरू छन्।

ला पासिएगामा भेटिएको भर्‍याङजस्तो देखिने यो चित्र ६४,००० वर्ष पुरानो हो

ती चित्रहरू ७०० किलोमिटरभित्र रहेका ला पासिएगा, माल्ट्राभिएसो र आर्दालसमा पाइएका हुन्।

समय निर्धारण

शोधकर्ताहरूले 'युरेनीअम-थोर‍ीअम डेटिङ' विधि प्रयोग गरेर ती चित्रहरू बनाइएको समय निर्धारण गरेका हुन्।

यो विधिले चित्रमाथि बनेका खनिज पदार्थको पत्रमा रेडिओधर्मी क्षयपश्चात् बाँकी रहेको युरेनिअमको मात्रा मापन गरिएको थियो।

यसो गर्दा ती गुफा चित्र कम्तीमा ६५,००० वर्ष पुराना भएको निष्कर्ष निस्कियो। आधुनिक मानवहरू भने युरोपमा लगभग ४५,००० वर्षअगाडि मात्र पुगे... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

का हुन्।

यसको अर्थ के हुन्छ भने ती पुरापाषाणयुगीन कला आधुनिक मानवको नातेदार नियान्डर्थल आदिमानवहरूले बनाएका हुन्।

त्यति बेला उनीहरू मात्रै युरोपमा बस्दथे।

तर शोधकर्ताहरूले ती आदिमानवहरूले बनाएका कलामा अमूर्त अभिव्यक्ति मात्र भेटेका छन्।

उक्त शोधका सहलेखक एवम् साउथह्याम्टन विश्वविद्यालयका प्राध्यापक आलिस्टर पाइकले भने, "उन्नाइसौँ शताब्दीमा उनीहरूको जीवावशेष पहिलोचाटि भेटिएदेखि नै नीयान्डर्टालहरूलाई क्रूर र असभ्य, कलाहीन र सङ्केत गर्न असक्षम भनेर चित्रित गरिएको थियो।  र यीमध्ये केही धारणा आज पनि कायम छन्।"

जिब्रल्टरमा सन् २०१४ मा भेटिएको भित्तामा खोपिएको आकृति पनि नीयान्डर्टालले बनाएको विश्वास गरिन्छ

"नीयान्डर्टालहरूको आचरण कत्तिको मानवको जस्तै थियो भन्ने विषयमा गम्भीर बहस भएको छ। हाम्रो शोधको निष्कर्षले त्यो बहसमा महत्त्वपूर्ण योगदान पुर्‍याउने छ।"

यो शोधमा संलग्न नभएका लन्डनको न्याचुरल हिस्ट्री म्यूजीअमका प्राध्यापक क्रिस स्ट्रिङ्गरका अनुसार नीयान्डर्टालले बनाएका भन्ठानिएका सङ्केतबारे पहिला गरिएका केही टिप्पणीहरूमा समयबारे अन्योल थियो।

अथवा ती नीयान्डर्टाल र आधुनिक मानवको सहअस्तित्व भएको समय अर्थात् ४०-६० हजार वर्षअगाडिका थिए।

"अर्थात् ती सङ्केतहरूको श्रेय आधुनिक मानवलाई अथवा आधुनिक मानवको नीयान्डर्टालमाथिको प्रभावलाई दिन सकिन्छ।"

अभिव्यक्ति क्षमता

स्ट्रिङ्गरका अनुसार यो नयाँ शोधले नीयान्डर्टाल साङ्केतिक वा कलापूर्ण अभिव्यक्ति गर्न समर्थ थिए भन्ने स्पष्ट पार्छ।

उनले भने, "नीयान्डर्टाल र हाम्रा आचरणमा हुने भन्ठानिएको अन्तर थप साँघुरिएको छ।"

तर उनीहरूले बनाएको मानिस वा पशुहरू नै देखिने कुनै लाक्षणिक कलाको स्पष्ट उदाहरण नभएको भनेर तर्क भने गर्न सकिएला, उनले भने।

प्रा पाइकले बीबीसीलाई बताए, "अर्को महत्त्वपूर्ण प्रश्न के हो भने: के नीयान्डर्टाल हरूले लाक्षणिक कला बनाउँथे? हामीले हत्केलाको छाप पायौँ, हामीले प्रशस्तै राता थोप्लाहरू पायौँ र हामीले यी रेखाहरू पायौँ। हामी उनीहरूले सिकार गर्ने पशुहरूको चित्र छ कि भनेर जान्न चाहन्छौँ।"

प्राचीन ब्रिटिशको रङ कस्तो थियो?


माल्दिभ्सका आर्थिक विकासमन्त्री मोहम्मद सईदले चीनसँगको सम्झौताबाट विश्वकै सबभन्दा ठूलो बजारमा मत्स्य उत्पादनलाई विना कर निर्यात गर्न सघाउ पुग्ने बताएका छन्।

पछिल्लो कदमलाई माल्दिभ्स र भारतबीच दूरी उत्पन्न भएको रुपमा हेरिँदैछ।

भारत पछिल्लो एक दशकयता माल्दिभ्सको आन्तरिक मामिलामा हस्तक्षेप गर्नबाट आफूलाई टाढा राख्दै आएको छ।

प्रत्यक्ष

त्यसको प्रत्यक्ष लाभ चीनले लिइरहेको देखिन्छ।

पछिल्लो पटक चिनियाँ राष्ट्रपति सि जिन पिङ माल्दिभ्स र श्रीलंकाको भ्रमण गरी भारत पुगेका थिए।

उनको भ्रमणका क्रममा प्राचीन रेशम मार्ग ब्युँताउने चिनियाँ महत्त्वाकांक्षी परियोजनाबारे दुई देशसँग समझदारी पत्रमा हस्ताक्षर भएको थियो।

सि भारत भ्रमणमा हुँदा त्यसबारे चीन मौन बस्यो।

सन् २०१४ को फेब्रुअरीमा विशेष प्रतिनिधिहरुको एउटा बैठकमा त्यसबारे अनौपचारिक कुराकानी भएको बताइन्छ।

चीनसहित श्रीलंका र माल्दिभ्सलाई यो कुरा थाहा थियो कि त्यस विषयमा भारतीय रवैया ठीक छैन भनेर।

त्यसका बावजुद माल्दिभ्सले सन् २०१४ को सेप्टेम्बरमा त्यससम्बन्धी सन्धिमा हस्ताक्षर गर्‍यो।

प्रयास

भारतले त्यसलाई रोक्ने केही हदसम्म प्रयास त गरेक... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

ो थियो तर त्यो पर्याप्त थिएन।

दक्षिण एसियाली मुलुकमा बढ्दो चिनियाँ प्रभावका सामु भारत कमजोर देखिँदैछ।

ती मुलुकहरुका अनुसार सहयोग गर्ने वाचादेखि लिएर साँच्चिकै सहायता उपलब्ध गराउने मामिलासम्ममा भारतभन्दा चीन निकै अगाडि छ।

हालै दलाई लामाले चीन सामु भारत सुस्त रहेको बताएका थिए।

कुनैबेला दक्षिण एसियाबारे भारतको नीति निकै आक्रामक मानिन्थ्यो।

त्यो अवस्था राजीव गान्धी सरकारदेखि नरसिंहा राव सरकारसम्म रह्यो।

भारतले सन् १९८८ मा माल्दिभ्समा सत्तापलटको प्रयासलाई विफल तुल्याएको थियो।

प्रभाव

तर त्यसपछि भारतको प्रभाव कम हुँदै गयो जसका स्थानीय कारणहरु पनि छन्।

माल्दिभ्सका पूर्व राष्ट्रपति ममून अब्दुल गयूम भारतसँग नजिक थिए।

विदेश नीतिको दृष्टिकोणले हेर्दा माल्दिभ्सको वर्तमान सरकारले सबै मुलुकसँग राम्रो सम्बन्ध बनाउने प्रयत्न गरिरहेको छ।

तर भारत र अमेरिकाको सन्दर्भमा त्यति प्रयत्न गरेको देखिँदैन जबकि चीनले छिमेकी मुलुकहरुसँग सम्बन्ध बढाउँदै लगेको छ।

रोहिंज्या मामिलालाई हेर्न सकिन्छ।

चीनले म्यानमारमा आतंकवादविरोधी रणनीतिलाई समर्थन गरिरहेको छ।

त्योसँगै उसले रोहिंज्या मुस्लिमहरुको पुनर्वासको कुरा गरिरहेको छ जबकि भारत सरकारले आफ्नो देशमा रहेका रोहिंज्याहरुलाई खतराको रुपमा हेरिरहेको छ।

साझेदार

तर त्यसलाई विदेश नीति विफल भएको रुपमा लिन सकिँदैन किनकि अमेरिकी राष्ट्रपति डोनल्ड ट्रम्पसँग धेरै देशको सम्बन्ध बिग्रेका बेला भारत र अमेरिकाबीचको सम्बन्ध राम्रो छ।

हालै भारतीय प्रधानमन्त्री नरेन्द्र मोदीले पूर्वी एसियाली मुलुकहरुको भ्रमण गरेका थिए जहाँ चिनियाँ राष्ट्रपति पुगेका थिएनन्।

पूर्वी एसियामा भारतको प्रभाव राम्रो छ।

चीनको लागि माल्दिभ्स सामरिक दृष्टिकोणले निकै महत्त्वपूर्ण छ।

माल्दिभ्स रेशम मार्गसम्बन्धी चिनियाँ परियोजनाको एउटा महत्त्वपूर्ण साझेदार हो।

यस्तो अवस्थामा भारतले माल्दिभ्ससँग यसरी सम्बन्ध बढाउनुपर्ने देखिन्छ कि उसले शंका गर्ने देशसँग माल्दिभ्सले सहायता माग्न नपरोस्।


माल्दीभ्समा वैदेशिक रोजगारीमा रहेका नेपालीहरूले रोजगारी गुमाएका छन्

बेतलबी बिदामा राखिएका वा रोजगारी गुमाएका नेपालीहरू लकडाउनका कारण स्वदेश फर्कन सकेका छैनन्।

बीबीसी न्यूज नेपालीको सम्पर्कमा आएका विभिन्न देशमा कार्यरत थुप्रै नेपाली कामदारहरूले रोजगारी गुमाउने अवस्थामा रहेको बताएका छन्।

उनीहरूले कतिपयलाई कम्पनीले घर जान भनेको र केहीले रोजगारी नै गुमाएको अवस्था छ तर घर फर्कन नसकेको जानकारी दिएका छन्।

'घर जान भनियो तर एअरपोर्ट बन्द छ'

माल्दिभ्सको हलिडे इन होटलमा 'वेट्रेस'को रूपमा काम गर्ने २१ वर्षीया मन्जिता लिम्बुले जागिर गुमाएकी छिन्।

लिम्बु भन्छिन्, "काम गरिरहेको होटल केही महिनाको लागि बन्द हुँदैछ र कम्पनीले मलाई घर फर्कन भनेको छ। तर लकडाउनका कारण म घर फर्कन सक्ने अवस्था छैन।"

उनका अनुसार अन्य देशका नागरिकहरूले उनीहरूका सरकारले उद्दार गर्ने बताएका छन्। केही दिनमा त्यहाँ नेपालीहरू मात्र बाँकी भइने हो कि भन्ने चिन्ताले पनि उनीहरूलाई सताएको छ।

मल्दिभ्सकै अर्को रिसोर्टमा काम गर्ने काभ्रेका बालाकुमार जोशीलाई पनि कामबाट तीन महिनाका लागि बिदा दिइएको र जागिरको कुनै सुनिश्चितता नभएको ... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

स्थितिमा नेपाल फर्कनुपर्ने बाध्यता छ।

"मैले काम गर्ने रिसोर्टमा पर्यटकहरू छैनन् त्यसैले कम्पनीले केही महिनाको लागि घर फर्कनु भनेको छ। तर सरकारले जहाज नपठाएसम्म म जान सक्दिन।"

देश फर्कन समस्या

यसैगरि संयुक्त अरब इमिरेट्स यूएइ मा विगत छ महिनदेखि कार्यरत सन्दीप महर्जनलाई कम्पनीले कामबाट निकालिदिएको छ।

"काम नै नभएपछि समस्या हुन्छ, यहाँ किन बस्ने? हाम्रो लागि नेपालमा समेत एअरपोर्ट बन्द छ, स्वदेश नै फर्कन नपाउने यो कस्तो अवस्था हो?" २८ वर्षीय  महर्जनले भने।

सरकारले कोभिड-१९ को सङ्क्रमणको जोखिमलाई ध्यानमा राख्दै २० मार्च मध्यरातदेखि लागु हुनेगरि १५ एप्रिलसम्म कोरोना सङ्क्रमित देशबाट हवाई आगमनमा प्रतिबन्ध लगाएको छ।

विभिन्न देशमा रहेका नेपालीहरू प्रतिबन्धका कारण नेपाल फर्कन सकिरहेका छैनन् र प्रतिबन्ध खुल्ने आशामा बसिरहेका छन्।

संसारभर फैलिएको कोरोनाभाइरसका कारण नेपालसहित धेरै देशहरू लकडाउनमा छन् र उडानहरू बन्द छन्।

कहाँ कति नेपाली छन्?

मलेसिया,  साउदी अरब,  यूएई,  कतार र कोरियालगायत विभिन्न देशमा ४० लाख भन्दा बढी नेपालीहरू वैदेशिक रोजगारीमा रहेको बताइन्छ।

नेपाली कामदार जाने गरेका गन्तव्य मुलुकहरूमध्ये कतार, कुवेत र साउदी अरबमा कोरोनाभाइरस चर्को सङ्क्रमण देखिएको छ।

वैदेशिक रोजगारमा रहेका कति नेपालीहरूलाई कामबाट बिदा दिइएको छ वा जागिरबाट निकालिएको छ भन्ने तथ्याङ्क नभए पनि होटल तथा स्वागत सत्कार (हस्पिटालिटी) क्षेत्रमा काम गर्ने नेपालीहरू सबैभन्दा प्रभावित भएको बताइएको छ।

नेपाल माल्दिभ्स मैत्री समाजका संयोजक मेघनाथ भुसाल भन्छन्, "कोरोनाभाइरसका कारण माल्दिभ्समा धेरै रिसोर्टहरू बन्द भएका छन् जसले गर्दा करिव २,००० नेपाली कामदारहरूले काम गुमाएका छन्।"

कामदारलाई फर्काउने योजना छ?

नेपाल वैदेशिक रोजगार व्यवसायी सङ्घका उपाध्यक्ष कमल तामाङले अहिलेको जटिल अवस्थामा कोही पनि नेपाली कामदारहरू कामबाट निकालिएर अलपत्र नपरेको दाबी गरेका छन्।

"अहिले नै आत्तिहाल्नुपर्ने अवस्था छैन किनकी कम्पनी मार्फत् गएका कामदारहरू कोही पनि कामबाट निकालिएर अलपत्र परेका छैनन्। धेरै जसो कम्पनीहरूले आंशिक रूपमा भएपनि तलब दिएर कामदारहरूलाई राखेका छन्," तामाङले भने।

गन्तव्य मुलुकहरूमा रहेका नेपाली दूतावाससँग सङ्घ निरन्तर सम्पर्कमा रहिरहेको र अलपत्र परेका केही खबर नपाएको अवस्थामा समस्यामा परेका नेपालीहरूलाई उद्धार गर्न छलफल गरिरहेको...


मिन्स्कमा सिटी सेन्टरबाट भिड हटाउन प्रहरीले स्टन ग्रिनेडहरू प्रयोग गरेको छ। त्यहाँ मानिसहरू घाइते भएको खबर आएको छ।

सरकारी टेलिभिजनको जनमत सर्वेक्षणले लुकाशेन्का करिब ८० प्रतिशत मतले विजयी भएको देखाएको छ।

प्रमुख विपक्षी स्भेट्लाना तिखानोभ्स्कायाले आफूलाई सात प्रतिशत मात्र मत दिइएको देखाएको उक्त विवरणलाई आफूले नपत्याउने बताएकी छन्।

"म मेरा आँखामा विश्वास गर्छु र मैले बहुमत हामीसँग देखेकी छु," आइतवार साँझ पत्रकार सम्मेलनमा उनले भनिन्।

विपक्षीहरूले मतदानमा धाँधली हुनसक्ने ठानेको र आफूहरूले एउटा वैकल्पिक गणना पनि राखेको बताएका छन्।

३७ वर्षीया तिखानोभ्स्काया जेलमा रहेका श्रीमान्‌को आफ्ना सट्टा चुनावमा उठेकी हुन् र उनले ठूला विपक्षी र्‍यालीहरूको नेतृत्व गरेकी थिइन्।

सन् १९९४ देखि सत्तामा रहेका लुकाशेन्काले देशको स्थिति नियन्त्रणमा रहने वाचा गरेका छन्।

बेलारुसमा के भइरहेको छ?

राजधानी मिन्स्कमा आइतवार अबेर मिन्स्क हिरो सिटी स्मारक आसपास झडप भएको खबर आएको छ।

प्रत्यक्षदर्शी र संवाददाताहरूले दङ्गा प्रहरीले रबरका गोली र पानीका फोहोरा प्रयोग गरेर प्रदर्शनकारीलाई तितरबितर पारेको बताएका छ... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

न्।

कैयौँ एम्बुलेन्स घटनास्थलमा गुडेका देखिएका थिए।

प्रदर्शनकारीहरू दङ्गा प्रहरीसँग लडिरहेको भिडिओहरूमा देखिएको छ भने सञ्चारमाध्यमहरूले कैयौँ पक्राउ परेको जनाएका छन्।

प्रदर्शनकारीहरूले लुकाशेन्कालाई "जाऊ जाऊ" भनिरहेका छन्।

अन्य सहरमा पनि त्यस्तैखाले प्रदर्शनहरू भएका छन्।

इन्टरनेट अनुगमनकारी समूह नेटब्लक्सले बेलारुसभरि इन्टरनेटको गतिमा निकै अवरोध भएको र त्यहाँ "सूचनाको खाडल" बनेको बताएको थियो।

"युरोपका अन्तिम तानाशाह"

कसैले लुकाशेन्कालाई "युरोपका अन्तिम तानाशाह" भनिरहेका छन्।

सन् २०१५ मा भएको पछिल्लो चुनावमा उनले ८३.५ प्रतिशत मतले जितेको घोषणा गरेका थिए।

मतदात र मतगणनामा गम्भीर चुनौती दिने कोही पनि पर्यवेक्षकहरू त्यहाँ थिएनन्।

अहिले नेतृत्वप्रति बढ्दो निराशाबीच चुनाव भएको छ।

त्यहाँको राजधानीमा गत महिना दशकयताकै विपक्षीहरूको सबैभन्दा ठूलो प्रदर्शन भएको थियो।

मे महिनामा चुनावी अभियान सुरु भएयता दुई हजारभन्दा बढी मानिस पक्राउ परेको एउटा मानवअधिकारवादी संस्थाले जनाएको छ।


मिस्त्री नाजिम खानले पञ्जाबको मूम गाउँमा शिव मन्दिरको निर्माण गरिरहेका बेला उनको मनमा एउटा कमी महसुस भयो।

मुस्लिम भएर शिव मन्दिरको निर्माण गरिरहेका नाजिमको गाउँमा एउटा पनि मस्जिद थिएन, जहाँ गएर उनी नमाज पढ्न सकून्।

४० वर्षीय नाजिमले भने, "हामीसँग नमाज पढ्नका लागि मस्जिद छैन। पाहुनाहरू हाम्रो घरमा आउँदा निकै अप्ठ्यारो महसुस हुन्छ।"

गरिबी

गाउँमा मस्जिद नभएको कुराले उनको मनमा जरा गाड्दै गयो।

एकदिन उनले आफ्ना गाउँका चार सय मुस्लिमहरूका माझ मस्जिद बनाउनुपर्ने प्रस्ताव राखे।

भारतमा बाबरी मस्जिद भत्काइएको २५ वर्ष

मस्जिद विस्फोटका आरोपित निर्दोष ठहर

तर गरिबीका कारण मस्जिदका लागि जग्गा खरिद गर्न सक्नु उनीहरूको सामर्थ्यबाहिरको विषय थियो।

त्यस क्षेत्रका अधिकांश मुस्लिमहरू अशिक्षित छन्, जो ज्यालादारी गरेर गुजारा चलाउँछन्।

त्यहाँका करिब चार सय हिन्दु र चार हजारभन्दा बढी शिखहरूको आर्थिक अवस्था चाहिँ निकै राम्रो छ।

१८ महिनापछि शिव मन्दिरको निर्माण सम्पन्न हुनेवाला थियो। त्यसैबेला नाजिमले एउटा अभूतपूर्व कदम चाले।

आभार

यसै वर्षको शुरूतिर नाजिम मन्दिर व्यवस्थापक समितिका पदाधिकारीहरूकहाँ ... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

गए।

र, उनले भने, "छिट्टै तपाईँहरूको एउटा नयाँ मन्दिर हुनेछ र नजिकै एउटा पुरानो मन्दिर पनि छ। तर हामी मुस्लिमहरूका लागि एउटा पनि मस्जिद छैन। के तपाईँहरू मस्जिद बनाउन हामीहरूलाई सानो जग्गा उपलब्ध गराउन सक्नुहुन्छ?"

त्यसको एक हप्तापछि मन्दिर व्यवस्थापक समितिले मन्दिरसँगैको ९०० वर्ग फीट जग्गा दिने निर्णय सुनायो।

मस्जिद निर्माण गर्दै नाजिम खान (दायाँ)

त्यो निर्णय सुनेपछि नाजिमले भने, "म निकै खुशी भएँ, आभार प्रकट गर्नका लागि मसँग कुनै शब्द थिएन।"

मन्दिर व्यवस्थापक समितिका एकजना सदस्य समेत रहेका आयुर्वेद चिकित्सक पुरूषोत्तम लालले भने, "त्यो निकै जायज माग थियो। हामी यहाँ दुःख-सुख बाँड्छौँ। तर मुस्लिमहरूको एउटा पनि मस्जिद नहुनु अन्याय जस्तै थियो।"

नाजिमसहितका मिस्त्रीहरूले अहिले निर्माण गरिरहेको मस्जिद दुई महिनापछि तयार हुनेछ, जहाँ मुस्लिमहरूले अब नमाज पढ्न पाउनेछन्।

गुरूद्वाराको पर्खालसँग जोडिएर बनिरहेको उक्त मस्जिदको निर्माणमा शिख समुदायले आर्थिक सहयोग गरिरहेको छ।

अब त्यहाँ मन्दिर, मस्जिद र गुरूद्वारा सँग-सँगै हुनेछन्।

दुर्लभ

भारतमा अल्पसंख्यकमाथि अन्याय हुने गरेको गुनासाका माझ यो गाउँले धार्मिक सहिष्णुता र सामाजिक सद्‌भावको एउटा दुर्लभ उदाहरण पेश गरेको छ।

तीनवटा समुदायका मानिसहरू मिलेर बस्दै आएको मूम गाउँमा अहिलेसम्म साम्प्रदायिक तनावको कुनै घटना भएको इतिहास छैन।

सबै समुदायका मानिसहरू एकअर्काको धार्मिकस्थलमा विना रोकटोक जान पाउँछन्।

यहाँका अधिकांश हिन्दुहरू शिखहरूको गुरूद्वारा जान्छन् भने कतिपयले त टाउकोमा शिखहरूको परम्परागत फेटा पनि बाँध्छन्।

'गोरक्षा' का लागि गरिएको हत्यामा ११ लाई जन्मकैद

उनीहरू अर्को समुदायको चाडपर्वमा पनि सक्रियताका साथ सहभागी हुन्छन्।

एकजना शिख जानकार सुरजीत सिंह हिन्दुहरूको कतिपय धार्मिक कार्यक्रम शिख हलमा हुने गरेको बताउँछन्।

उनी थप्छन्, "मानिसहरूले यो ठाउँलाई गुरूद्वाराको रूपमा मात्रै नभइ सामाजिक कार्यक्रम आयोजना स्थलका रूपमा पनि हेर्दछन्।"

भाग्यमानी

पेशाले शिक्षक भरत शर्मा मन्दिरका गतिविधिमा सक्रिय रहिआएका छन्।

उनी भन्छन्, "हामी निकै भाग्यमानी छौँ कि हामीबीच मतभेद वा विभाजन ल्याउन सक्ने कोही राजनीतिक नेता छैनन्।"

"पहिल्यैदेखि यो गाउँमा भाइचाराको भावना रहिआएको छ। अतः मस्जिद बनाउनका लागि जग्गा दिने निर्णयमा पुग्न हामीले लामो समय लिएनौँ।"

मूम गाउँका शिख र हिन्दुहरू...


मुखाकृति पुनर्निर्माणका चरण

त्यसैले धेरै देशहरूमा उनलाई मृत्युदण्ड दिइएको दिन अर्थात् फेब्रुअरी १४ लाई प्रेमदिवसका रूपमा मनाइन्छ।

ईशापूर्व २६९ मा मारिएका प्राचीन रोमका यी ईशाई सेन्टको अहिले नयाँ मुखाकृति निर्माण गरिएको छ, जुन पुराना प्रतिरूपहरूभन्दा धेरै फरक छ।

ब्राजिलका डिजाइनर सिसेरो मोराइसले उनको भन्ठानिएको अस्थिहरूका आधारमा कम्प्युटर ग्राफिक्सबाट सेन्ट भ्यालेन्टाइनको मुखाकृति पुनर्निर्माण गरेका छन्।

ती अवशेषहरू इटलीको प्याडुअ प्रान्तस्थित सेन्ट जोर्जेज् गिर्जाघरमा राखिएका छन्।

मोराइसले बनाएको मुखाकृति गत शनिवार एउटा समारोहबीच सार्वजनिक गरिएको थियो।

यसरी बनाइएको चित्रमा सामान्य लक्षण र तुलनात्मक रूपमा कम उमेर भएका पुरुषको रूप देखिएको छ। तर पुराना चित्रहरूमा सेन्ट भ्यालेन्टाइनलाई अलि वृद्ध र जीर्ण रूपमा देखाइने गरेको थियो।

मोराइस गत वर्ष पुनर्निर्माण योजना थाल्ने एउटा बहुविषयक समूहमा संलग्न थिए।

प्याडुअ विश्वविद्यालयका प्राज्ञहरूले भ्याटिकनबाट सेन्ट भ्यालेन्टाइनको भन्ठानिएको खप्परको तस्बिर खिच्ने अनुमति पाएका थिए।

खप्परका उच्च गुणस्तरका तस्बिरहरू त्रि-आयामिक मुखाकृति पुनर्न... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

िर्माण गर्ने विशेषज्ञता भएका मोराइसलाई पठाइएको थियो।

उनले एक हप्ता लगाएर सो काम पूरा गरेका हुन्।

तर भ्यालेन्टाइनको प्रसंगमा केही जटिलता रहेका छन्।

केही विद्वान‌्‌हरूका अनुसार प्राचीन रोममा केवल एक जना हैन, कम्तीमा तीन जना सेन्ट भ्यालेन्टाइनको अस्तित्व थियो।

"रोमन क्याथोलिक चर्च अलि अव्यवस्थित छ।  त्यहाँ धेरै भ्यालेन्टाइनहरू थिए।"

"हामीले देखिराखेको चित्र तीन जना सेन्टहरूको संमिश्रण हो," मोराइसले बीबीसी ब्राजिललाई बताए।

"मैले तीमध्ये एक जनाको (आकृति) पुनर्निर्माण गरिसकेको थिएँ। म तेस्रा (भ्यालेन्टाइन) को पनि गर्न चाहन्छु। तर उनको मृत्यु धर्मप्रचारका क्रममा अफ्रिकामा भएको विश्वास गरिन्छ र उनको समाधिस्थल पत्ता लागेको छैन।"

सिसेरो मोराइस

प्रेम

क्याथोलिक धर्मसँग सेन्ट भ्यान्टाइन सम्प्रदायको प्रादुर्भावको कुनै सम्बन्ध छैन।

त्यो ईशाई धर्मको आगमन हुनुभन्दा अगाडिको रोमन कालदेखि नै  सुरु भएको हो।

त्यसको सम्बन्ध स्वास्थ्य र उर्वरताको कामना गर्दै फेब्रुअरी १५ मा मनाइने प्राचीन लुपर्केलियाको वार्षिक पर्वसँग छ।

अनि यो वन, मैदान र खेतका देवता फोनसको सम्मानमा पनि मनाइन्थ्यो।

सन् ४९४ मा पोप गेलासियस प्रथमले सबै ईशाईहरूलाई ती उत्सवहरूमा भाग लिन निषेध गरिदिए।

त्यसपछि एक दिनमा मात्रै उत्सव सीमित पार्दै भ्यालेन्टाइनलाई प्रेममा परेका मानिसहरूको संरक्षण गर्ने जिम्मा दिइयो।

भ्यालेन्टाइनको भन्ठानिएका खप्पर र अस्थि सेन्ट गिर्जाघरमा राखिएका छन्

दक्षिण ब्राजिलको श्यापेको सहरमा जन्मेका ३५ वर्षीय मोराइसको क्याथोलिक धार्मिक पात्रसँग सम्बन्धित  यो एघारौँ काम हो।


मुख्यमन्त्री राई प्रधानमन्त्री केपी ओली पक्षका हुन्।

प्रचण्ड-नेपाल समूहले भीम आचार्यलाई मुख्यमन्त्रीमा प्रस्ताव गरेको सांसद लक्ष्मण तिवारीले बताए।

सत्तारुढ नेकपाभित्रको आन्तरिक कलह चर्कँदै जाँदा त्यसको असर प्रदेश सरकारमा पर्न थालेपछि दर्ता भएको यो दोस्रो अविश्वासको प्रस्ताव हो।

यसैबीच प्रदेश सरकारको सिफारिसमा प्रदेश प्रमुख सोमनाथ अधिकारी प्यासीले प्रदेशसभाको हिउँदे अधिवेशन माघ ७ गतेबाट आव्हान गरेका छन्।

तीन मन्त्रीको राजीनामा

अविश्वासको प्रस्तावमा नेकपाका ३७ जना सांसदले हस्ताक्षर गरेका छन्।

आचार्य नेकपाका प्रदेश १ इन्चार्ज हुन्। आचार्य झन्डै तीन वर्षअघि प्रदेश १ मा मुख्यमन्त्रीका लागि भएको नेकपाको संसदीय दलको निर्वाचनमा राईसँग दुई मतले पराजित भएका थिए।

यसअघि बागमती प्रदेशका मुख्यमन्त्री डोरमणि पौडेलविरुद्ध पनि प्रदेशसभामा अविश्वासको प्रस्ताव दर्ता भएको थियो ।

मुख्यमन्त्री राईविरुद्ध अविश्वासको प्रस्ताव दर्ता गर्नुअघि  प्रदेश सरकारका तीन जना मन्त्रीले राजीनामा गरेका थिए।

राजीनामा दिनेमा सामाजिक विकासमन्त्री जीवन घिमिरे,  राज्यमन्त्रीहरू जसमाया गजमेर र विजयकुमार विश्वास ... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

रहेका छन्।

आफूविरुद्ध अविश्वासको प्रस्ताव ल्याउने सुइँको थाहा पाएपछि शनिवार साँझ मुख्यमन्त्री राईले आर्थिक मामिला तथा योजनामन्त्री इन्द्रबहादुर आंबोलाइ पदमुक्त गरेका थिए।

सामना गर्न तयार

मुख्यमन्त्री राई निकट मानिएका प्रदेश सांसद एवम् प्रदेशसभामा नेकपाका प्रमुख सचेतक बुद्धिकुमार राजभण्डारीले हिम्मतका साथ उक्त प्रस्तावको सामना गर्ने बताएका छन्।

उनले बीबीसीसँग भने, "प्रदेशसभाको बैठक बोलाउने तयारी भैसकेको छ , हामी त्यहाँ त्यसबारे छलफल गर्न तयार छौँ।"

"अविश्वास प्रस्ताव आउँदैमा डराउने कुरा हुँदैन।"

प्रदेशसभामा कति सांसद?

प्रदेश १ मा प्रदेशसभामा ९३ जना सदस्य छन्।

नेकपाका ६७ जना सांसदमध्ये प्रचण्ड-नेपाल समूहले आफ्नो पक्षमा बहुमत रहेको दाबी गरेका छन्।

नेपाली काँग्रेसका २१ , जनता समाजवादीका तीन, राप्रपा र सङ्घीय लोकतान्त्रिक मञ्चका एक एक जना प्रदेश सांसद छन्।


मुख्यमन्त्री शाही

प्रधानमन्त्री निवास वालुवाटारमा भएको बैठकबाट दुवै अध्यक्षले लिखित निर्देशन दिँदै सम्बन्धित नेताहरूलाई काठमाण्डू डाकेका छन्।

प्रदेश सभाको संसदीय दलमा पेश गरिएको मुख्यमन्त्रीविरुद्धको अगुवाइ गरेका नेता यामलाल कँडेलले उक्त कुराको पुष्टि गरेका छन्।

प्रधानमन्त्री निकट मानिने नेता कँडेलले भने, "प्रदेश सभाभित्र भएका गतिविधि यथास्थितिमा राख्दै पार्टी केन्द्रीय कार्यालयमा उपस्थित हुने कुरा जानकारी गराइन्छ भनि लेखिएको छ।"

मुख्यमन्त्री महेन्द्रबहादुर शाही र वरिष्ठ नेता माधवकुमार नेपाल पक्षका नेताहरूबीच प्रदेश मन्त्रिमण्डल पुनर्गठन सहित भागबन्डा भएको खबरकाबीच दुई अध्यक्षले संयुक्त रूपमा हस्तक्षेप गरेका हुन्।

दुई पक्षबीच भएको भनिएको सहमतिपछि यसअघि अविश्वास प्रस्तावमा हस्ताक्षर गरेका नेता नेपाल निकट प्रदेश सभाका सदस्यहरू मुख्यमन्त्रीद्वारा हटाइएका प्रमुख सचेतकले डाकेको संसदीय दलको बैठकमा सहभागी भएनन्।

त्यससँगै हस्ताक्षरकर्ताहरू अल्पमतमा परेको बताइएको छ। सहमति गरेका भनिएका मुख्यमन्त्री शाही र नेता नेपाल पक्षका नेताहरू मङ्गलवार अपरान्हसम्म छलफलमै थिए।

तर उक्त समिकरणमा तत्कालको... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

निम्ति बाधा पुग्ने गरि अध्यक्षद्वयको संयुक्त हस्तक्षेप भएको देखिएको छ।

कर्णालीमा अराजकता: प्रधानमन्त्री

कर्णाली प्रदेशका मुख्यमन्त्रीविरुद्ध हस्ताक्षर गर्नेमा तत्कालीन माओवादीका साथै ओली र नेपाल दुवै पक्षका सदस्य छन्।

तर उक्त कदमबारे आफूलाई जानकारी नदिइएको प्रधानमन्त्रीले बताएको नेता सुवास नेम्वाङले बीबीसीलाई जानकारी दिए। प्रधानमन्त्रीले देशमा बेला-बेला अराजकता देखिने गरेको र त्यस्तै अराजकता कर्णालीमा देखिएको धारणा सोमवारको मन्त्रिपरिषद्को बैठकमा राखेका थिए।

नेम्वाङले भने, "प्रधानमन्त्रीले मलाई कुनै सम्पर्क नगरि त्यो ढङ्गको काम भएछ त्यहाँ, त्यो बेठीक भयो भन्नुभएको रहेछ, मैले त्यो कुरा सोध्दा, 'हो भनेको हुँ' भन्नुभयो।"

मुख्यमन्त्रीविरुद्धको अविश्वास 'अकस्मात् होइन'

हस्ताक्षरको अगुवाइ गरेका नेता यामलाल कँडेलका भनाइमा कर्णालीमा प्रदेश सरकार दुई तिहाइको हुँदा पनि अढाई वर्षको कार्यकालमा पार्टीको जनप्रभाव घट्दै गएको कुरा पटक पटक उठ्ने गरेको थियो। यो एक्कासी आएको होइन्।

उनी भन्छन्, "माथिका नेताहरूसँग पनि बारम्बार उक्त कुरा उठाएपनि महसुस गर्ने तर समाधानको प्रयत्न नगरेको हुनाले औपचारिक छलफल सरु होस् न भनेर संसद्‌मा होइन् संसदीय दलभित्र गरिएको प्रयत्न हो।"

तर माधवकुमार नेपाल पक्षले गरेको हस्तक्षेपतर्फ सङ्केत गर्दै उनले राम्रो नियतले थाल्न खोजिएको अभ्यासमा पुरानै गलत गणितीय खेल प्रवेश गराइएको टिप्पणी गरे।

उनले भने, "तै पनि दुईजना अध्यक्षको ध्यानाकर्षण हुने, चिठी आउने, बोलाउने, नेकपाभित्र कर्णाली केन्द्रित छलफल हुने अवसर त यही अविश्वास प्रस्तावले दियो नि त।"


मुख्यमन्त्री शाही

शाहीको मन्त्रिपरिषद्‌का सदस्यहरू सामाजिक विकास मन्त्री दल रावल र उद्योग, पर्यटन, बन तथा वातावरण मन्त्री नन्दसिंह बुढा प्रधानमन्त्री ओली पक्षका हुन्।

मन्त्री रावलले बिहान फेसबुकमार्फत् आफूहरू हटाइन लागेको सङ्केत दिएका थिए, पछि उनले उक्त पोस्ट हटाए।

मुख्यमन्त्रीले ओली पक्षीय दुई मन्त्री हटाउँदै वरिष्ठ नेता माधव नेपाल पक्षकालाई मन्त्री बनाउने सङ्केत मन्त्रीहरूलाई समेत दिइसकेको बताइएको थियो।

बीबीसीसँगको संक्षिप्त कुराकानीमा मुख्यमन्त्री शाहीले  मन्त्रिमण्डल कहिले हेरफेर गर्न लागिएको हो भन्नेबारे केही खुलाएनन्।

उनले भने, "मन्त्रिपरिषद् पुनर्गठनबारे आन्तरिक तयारीमा छु।"

पुनर्गठन आज नहुने भयो?

तर नेकपाको उच्च स्रोतले बीबीसीलाई बताए अनुसार मन्त्रिपरिषद् पुनर्गठन आजै हुने सम्भावना करिब अन्त्य भएको छ।

पुनर्गठनको चर्चाले केन्द्रीय तहका नेताहरूलाई सहमतिको निम्ति दबाव महसुस भएर मुख्यमन्त्रीले नेकपाभित्र ठूलै बिग्रह उत्पन्न हुन सक्ने जोखिम अस्थायी रूपमा टार्न खोजेको ती नेताको बुझाइ छ।

प्रधानमन्त्रीका प्रेस सल्लाहकार सूर्य थापाले कर्णालीमा आफू पक्षका मन्त्री हटाइए कडा परिणा... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

मको सामना गर्नुपर्ने चेतावनी यसअघि दिँदै आएका छन्।

उनले बीबीसीसँग भनेका थिए, "उहाँ बहुमत, जनमत वा योग्यताका हिसाबले मुख्यमन्त्री बन्नु भएको होइन।  सहमतिको जगमा उभिएर बन्नु भएको हो। सहमतिको बाटो छोडेपछि उहाँ दुर्घटनामा पर्ने अवश्यम्भावी हुन्छ।""

मुख्यमन्त्रीविरुद्ध केही पूर्वमाओवादी सहित नेपाल र ओली पक्षका प्रदेश सभाका सदस्यले संसदीय दलमा अविश्वास प्रस्ताव दर्ता गरेपछि त्यहाँ विवाद चर्किएको थियो।

केहीलाई मन्त्री बनाउने सहमतिपछि अविश्वास प्रस्तावमा हस्ताक्षर गरेका नेपाल पक्षीय सदस्यहरूले मुख्यमन्त्रीलाई साथ दिएको बताइएको थियो।

त्यससँगै प्रधानमन्त्री पक्षीय प्रमुख सचेतक हटाएका मुख्यमन्त्रीविरुद्धको अविश्वास प्रस्ताव संसदीय दलमा विफल भइसकेको छ।

मुख्यमन्त्रीको तयारी के हो?

आफूहरूसँगको सहमति अनुसार मन्त्री नियुक्त गर्न मुख्यमन्त्रीमाथि नेता नेपाल पक्षको चर्को दबाव रहेको बताइन्छ।

तर मुख्यमन्त्रीले मन्त्रिपरिषद्‍मा नेपाल पक्षका नेता थप गर्दैमा संसदमा बहुमत पुग्ने-नपुग्ने कुरा सुनिश्चित गर्न चाहेको बुझाइ एक नेताको छ।

ती नेताका भनाइमा विपक्षी दलहरूसँग मिलेर प्रधानमन्त्री ओली पक्षका सांसदहरूले संसद्‍मै अविश्वास प्रस्ताव ल्याउन सक्ने जोखिम बाँकी रहेकाले मुख्यमन्त्रीले त्यो कुरा बिचार गरिरहेका हुनसक्छन् किन कि पूर्व माओवादीका केही सांसद समेत अविश्वास प्रस्तावको पक्षमा अडिग रहेको बताइन्छ।

यसअघि मुख्यमन्त्री विरुद्धको अविश्वास प्रस्ताव र प्रमुख सचेतक हटाउने निर्णय फिर्ता लिने सहमति प्रचण्डसँग भएको प्रधानमन्त्रीका प्रेस सल्लाहकारले जनाएका थिए।

तर प्रचण्डका प्रेस संयोजकले ती सबै विषयमा सहमति खोज्ने जिम्मा प्रदेश सरकार र पार्टी कमिटीलाई दिने सहमति भएको भन्दै प्रेस नोट जारी गरेका थिए।

त्यसपछि दुवै अध्यक्षले त्यही बेहोरामा लिखित निर्देशन प्रदेशमा पठाएपछि कर्णालीमा मात्र नभइ नेकपाभित्र समेत विवाद चर्किएको छ।


मुग्लिन-नारायणगढ सडकखण्ड बाहेक अन्य ठाँउहरुमा अस्थायी रुपमा सडक खोल्ने काम भइरहेको सडक विभागले जनाएको छ।

कतिपय भत्किएका सडक सामान्य मर्मतपछि सञ्चालनमा आएपनि पूर्व-पश्चिम राजमार्गका कतिपय खण्डमा 'बेलिब्रिज' भनिने फलामे पुल राख्नुपर्ने आवश्यकता रहेको सडक विभागका एक अधिकारीले बताएका छन्।

यातायात व्यवसायीहरुले सरकारबाट पर्याप्त सहयोग प्राप्त नभएको भन्दै कैयौं यात्रुहरु बाटोमै अलपत्र रहेको बताउँछन्।

अधिकारीहरुका अनुसार मुग्लिन-नारायणगढ सडकखण्ड बाहेक अन्य ठाँउहरुमा अस्थायी रुपमा सडक खोल्ने काम भइरहेको सडक विभागले जनाएको छ।

यातायात व्यवसायीहरुले भने यात्रुहरु अझै बीच बाटोमा नै फसिरहेको बताएका छन्।

बाढीपहिरोबाट ज्यान गुमाउनेको संख्या ६९

ठप्प

यसअघि नै बारम्बार अवरुद्ध भइरहने मुग्लिन-नारायणगढ सडकखण्ड पहिरोको कारण ठप्प रहेको र त्यहाँ सयौंको संख्यामा गाडीहरु फसेको बताइएको छ।

त्यस्तै नवलपरासीको दाउन्ने, पूर्व-पश्चिम राजमार्ग अन्तर्गतका लमही-अगैया-गाबर-कोहलपुर सडकखण्ड र तुल्सीपुर-दाङका सडकहरुमा क्षति पुग्दा आवागमन बन्द भएका छन्।

त्यस्तै बारा-निजगढ-पथलैया सडकका पुलहरु र बर्दिबासको रातोप... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

ुल भत्किएको सडक विभागले जनाएको छ।

अन्य थुप्रै सहायक मार्गहरु पनि बाढी र पहिरोको चपेटामा परेका विवरणहरु आएका छन्।

जलमग्न जमिन

राहत र उद्धारमा महत्वपूर्ण ठानिने देशका थुप्रै भित्री सडकहरु पनि सडक अवरुद्ध भएको बताइएको छ।

ती स्थानहरुको सडक खुलाउने काम तीव्र गतिमा भइरहेको र अधिकांश ठाँउहरुमा अस्थायी रुपमा सञ्चालनमा समेत आइसकेको सडक विभागले जनाएको छ।

विभागका सह प्रवक्ता रमेशकुमार सिंहले भने, " वुटवल-नारायणगढको दाउन्ने सडकमा हामीले मर्मत गरेर यातायात सञ्चालन हुने अवस्था आइसकेको छ। बर्दिबासको रातोपुल भत्किएकोमा त्यहाँ 'बेलिब्रिज' हाल्ने की भन्ने विषयमा सडक विभागको टोली विस्तृत अध्ययन गर्न त्यहाँ जाँदैछ। अन्य स-साना पहिरोहरु तत्काल खोल्न हाम्रो प्राविधिक टोली ठाँउ-ठाँउमा खटिएका छन्।"

अलपत्र

सडक अवरुद्ध हुँदा यकिन थाहा नभए पनि हजारौं यात्रुहरु बाटोमै अलपत्र परिरहेको यातायात व्यवसायीहरुले बताएका छन्।

सम्भव हुने स्थानहरुका बस र यात्रुहरु सम्बन्धित क्षेत्रका व्यवसायीहरुको पहलमा फर्काइएको तथा बाँकीको उद्धार जरुरी रहेको नेपाल यातायात व्यवसायी राष्ट्रिय महासंघका कार्यवाहक अध्यक्ष डोलनाथ खनालले बताए।

उनले भने, "हामीले मात्र सोचेर सम्भव छैन। सरकारले पनि अहिलेको अवस्थामा जे छ त्यसलाई हेर्ने बाहेक अरु केही गर्न सकेको छैन। धेरै जसो ठाँउमा गाडीहरु बीचमैं अड्किएका छन्।  "

बाटो अवरुद्ध हुँदा काठमाण्डूबाट बाहिरिने यात्रुहरुको संख्या निकै न्यून भएको जनाइएको छ।

बाढीले मच्चायो देशभर वितण्डा- तस्वीरमा

यस्ता स्थानहरुमा आपतकालीन उद्धारका लागि गृह मन्त्रालयले काम शुरु गरिसकेको जनाएको छ।

त्यस्तै स्वास्थ्य मन्त्रालयले आफ्ना डाक्टरहरुलाई विदामा नबस्न निर्देशन दिंदै आपतकालीन उद्धारका लागि विपद् व्यवस्थापन समिति बनाई काम थालिएको जनाएको छ।


मुटुको मांसपेशीलाई असर गर्ने कार्डियोमायोप्याथिज भनिने केही रोगको कुनै लक्षण नै हुँदैन। तिनमा एक्कासि हृदयाघात हुन्छ।

अधिक शारीरिक अभ्यास, उच्च एड्रिनलिन तथा डिहाइड्रेशन अर्थात् शरीरबाट पानी कम हुनु सबै सम्भावित जोखिमका कारक हुन्।

यस्तो जोखिम कम उमेरका खेलाडी तथा पहिलेदेखि नै कुनै मुटु रोग भइसकेकाहरूलाई अझ धेरै हुने बताइन्छ।

आँकडा

बीस वर्षसम्म लगाएर ब्रिटेनका ११ हजार फुटबल खेलाडीहरूमा गरिएको उक्त अध्ययनले एक लाख खेलाडीमध्ये सात जनाको निधन मुटुको चाल बन्द भएर हुने गरेको देखाएको छ।

यसअघि प्रति एक लाख खेलाडी दुई जनाको त्यसरी ज्यान जान्छ भन्ने आकलन गरिएको थियो।

केही चर्चित खेलाडीको मृत्यु भएका उदाहरण छन्।

व्यस्तताका बीच व्यायाम

क्यामेरुनका लागि खेल्दै गर्दा २८ वर्षीय मार्क भिभियाँ फोए को ज्यान सन् २००३ मा गएको थियो भने स्पर्सका प्रशिक्षक रहेका ४४ वर्षीय इङ्ग्ल्यान्डका पूर्वरक्षक उगो एहिओगको निधन गत वर्ष भएको थियो।

चिकित्सकहरूका अनुसार खेलाडीहरूको जीवन रक्षा गर्नु सबैको कर्तव्य हो।

लन्डन विश्वविद्यालयमा गरिएको सो अध्ययनको नेतृत्व गरेका मुटुरोग विशेषज्ञ प्राध्यापक सञ्जय शर्मा ... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

भन्छन्, "हामीले सोचेको भन्दा धेरै मृत्युदर रहेको तथ्यप्रति हामीले आँखा खोल्नुपर्छ। हुन त अझै पनि सङ्ख्यात्मक रूपमा यी दुर्लभै हुन्।"

परीक्षण

बीस वर्षको परीक्षणका क्रममा फुटबल एकेडेमीमा खेल्न आएकामध्ये ४२ जना जोखिममा रहेको पत्ता लागेको थियो।

ती जोखिमको उपचार भनेको शल्यक्रिया वा औषधिसेवन हो। त्यसो गरेपछि ३० जनाले आफ्नो खेल जारी राखे भने बाँकीलाई प्रतिस्पर्धात्मक खेल नखेल्न भनियो।

तर त्यो परीक्षणले सबै जोखिममा परेकाहरू पत्ता लागिहाल्छ भन्ने होइन।

उदाहरणका लागि बोल्टन क्लबका खेलाडी फ्याब्रिस मुआम्बालाई परीक्षण गर्दा केही समस्या नदेखिए पनि एक एफए खेलका बेला उनको मुटु बन्द भयो र उनी ढले। तर उनलाई पछि उपचार गर्न सकियो।

चिकित्सकहरूका मुआम्बाको मुटु ७८ मिनेट बन्द भएको थियो

फुटबल सङ्घ एफएका अनुसार उससँग मुटुको रोग पत्ता लगाउने विस्तृत कार्यक्रम रहेको छ।

क्लबहरूका चिकित्सकीय टोलीलाई आपत्कालीन प्रशिक्षण पनि दिन सकिने उसले जनाएको छ।

एफएका एक प्रवक्ताले भने, "फुटबल खेल्नुको धेरै फाइदा हुन्छ। तर हामीलाई थाहा छ थोरै सङ्ख्याका केही मानिसहरूलाई भने कडा अभ्यासले हुने मुटुसम्बन्धी जोखिम अलि बढी हुनसक्छ। त्यसैले हामीले यो कार्यक्रम ल्याएका हौँ।"

कर्डिएक अरेस्टबाट जोगिने कसरी?


मुटुलाई हानि पुर्‍याउन सक्ने तर मानिसहरूले प्राय: ध्यान नदिने यी सामान्य कुरा जानिराख्नुहोस्

तर तपाईँलाई  त्यसबाहेक अन्य कारणबारे थाहा नहुन सक्छ।

विश्व स्वास्थ्य सङ्गठन (डब्ल्यूएचओ) को तथ्याङ्कअनुसार मुटुसम्बन्धी रोग मृत्युको एउटा प्रमुख कारण हो।

त्यसैले मुटुरोगसम्बन्धी लुकेका केही जोखिमबारे हामी यहाँ चर्चा गर्दैछौँ।

१. दाँत सफा नगर्नु

विभिन्न अध्ययनका अनुसार खराब दन्तस्वास्थ्य हुनेहरूमा मुटुसम्बन्धी समस्या धेरै हुन्छ

दाँत र मुटुबीच हामीले सोचेभन्दा बढी सम्बन्ध छ।

विभिन्न अध्ययनका अनुसार नराम्रो दन्तस्वास्थ्य हुनेहरूमा मुटुसम्बन्धी धेरै समस्या हुन्छ।

रक्तस्राव वा गिजा सुन्निनुले मुखमा रहेको कीटाणुलाई रक्तप्रवाहमा छिर्ने अवसर दिन्छ।

यसले धमनीमा 'फ्याटी प्ल्याक' अर्थात् चिल्लो पदार्थको पत्र बनाउन सहयोग गर्छ।अनि कलेजोमा केही प्रकारका प्रोटिन बढाइदिन्छ र रक्तप्रवाह बढाइदिन सक्छ।

यसबाट हृदयाघात वा मस्तिष्काघात हुन सक्छ।

यसको समाधान के त?

नियमित रूपमा दाँत सफा गर्नुहोस् र दन्तचिकित्सकसँग नियमित परामर्श लिनुहोस्।

२. हाकिमलाई घृणा गर्नु

एउटा अध्ययनले हाकिमसँग खराब सम्बन्ध ... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

हुँदा हृदयाघातको सम्भावना बढ्ने देखाएको छ

यो ठट्टा होइन।

हाकिमलाई घृणा गर्दा मुटुसम्बन्धी रोग बढ्न सक्छ।

ब्रिटिश मेडिकल जर्नलमा प्रकाशित एउटा स्वीडिश अध्ययनले कार्यस्थलमा नेतृत्व गर्ने व्यक्तिसँग खराब सम्बन्ध  हुँदा ४० प्रतिशत मानिसहरूमा हृदयाघातको सम्भावना बढ्ने कुरा पत्ता लगाएको छ। सो अध्ययन १० वर्ष लगाएर गरिएको थियो।

"कार्यस्थलमा हुने गम्भीर तनाव हृदयाघातको कारण बन्न सक्छ," ओर्लान्डोस्थित हेल्थ हार्ट इन्स्टिट्युटका मुटुरोग विशेषज्ञ विजय कुमार बताउँछन्।

अपर्याप्त निद्रा र अनुपयुक्त आहारजस्ता कारणले मुटुको रोग हुने खतरा झन् बढ्छ।

३. हृदयविदारक घटना

हृदयविदारक घटनाले पनि तपाईँको मुटुमा असर पार्न सक्छ

आकस्मिक रूपमा हुने परिवारजनको मृत्युजस्ता हृदयविदारक घटनाले पनि तपाईँको मुटुमा नराम्रो असर पार्न सक्छ।

अमेरिकन मेनपोज सोसाइटीका अनुसार जीवनमा तीन वा त्यसभन्दा बढी हृदयविदारक घटना भोगेका महिलाको रक्तसञ्चार प्रणाली त्यस्तो अनुभव नभएको महिलाको तुलनामा निकै कमजोर हुन्छ।

मुटुविशेषज्ञ ज्याकी युवानीका अनुसार तनाव बढ्दा अड्रेनलिनको उत्पादनमा उल्लेख्य वृद्धि हुन सक्छ।

अड्रेनलिनको मात्रा बढ्दा मुटुको चाल र रक्तचाप बढ्छ। त्यसबाट मुटुको समस्या हुन सक्छ।

४. एक्लो अनुभूति हुनु

सामाजिक सम्बन्ध कम भएका व्यक्तिलाई मुटुसम्बन्धी समस्या हुन सक्ने सम्भावना बढ्छ

अर्को एउटा ब्रिटिश मेडिकल जर्नलका अनुसार सीमित सामाजिक सम्बन्ध भएका व्यक्तिहरूमा मुटुरोग हुन सक्ने सम्भावना २९ प्रतिशत बढी हुन्छ भने हृदयाघात हुने सम्भावना ३२ प्रतिशत बढी।

त्यसको एउटा कारण के हो भने एक्लोपन तनावपूर्ण हुन सक्छ र त्यस्ता व्यक्तिहरूसँग आफ्नो मनोभाव व्यवस्थापन गर्न सघाउने कोही पनि हुँदैनन्।

सन् २०१४ मा अक्स्फोर्ड विश्वविद्यालयले प्रकाशित गरेको एक अध्ययनमा आठ वर्षको अवधिमा सात लाखभन्दा बढी महिलाको विश्लेषण गरिएको थियो।

साथीसँग बस्ने महिलाहरूमा मुटुसम्बन्धी रोगबाट मर्ने सम्भावना एक्लै बस्ने महिला भन्दा २८ प्रतिशत कम हुन्छ भन्ने सो अध्ययनले देखाएको थियो।

५. उदासीनता हुनु

हृदयाघात भइसकेका व्यक्तिमा उदासीनता देखिन सक्छ

अमेरिकन हार्ट एसोसिएशनका अनुसार हृदयाघात भइसकेका अमेरिकीहरूमध्ये ३३ प्रतिशतभन्दा बढीमा डिप्रेशन अर्थात् उदासीनता हुन सक्ने सम्भावना रहन्छ।

मानसिक समस्या रहेका व्यक्तिहरू स्वस्थ निर्णय लिन पनि नसक्ने विशेषज्ञहरूको अनुमान छ। ...


मुद्दा सुल्टाउन पहिल्यै तयार पारिएको सम्झौतामा २३ महिने जेल सजाय पनि उल्लेख छ।

तर स्पेनमा सामान्यतया दुई वर्षभन्दा कम जेलसजाय पाउनेहरू जेल जानुपर्दैन।

अहिंस्रक प्रकृतिको मुद्दा भएकोले सम्झौता अनुरूप रोनाल्डो जेल बस्नुपर्ने सम्भावना देखिँदैन।

सहमति

सम्झौतामा सहमत भएपछि केही मिनेटभन्दा बढी अदालतमा उनी बस्नुपरेन।

यसअघि भिडिओमार्फत् अदालतमा उपस्थिति जनाउन वा कारमै बसेर अदालत परिसरभित्र प्रवेश गर्न दिन रोनाल्डोले गरेको आग्रह एक न्यायाधीशले अस्वीकार गरिदिएका थिए।

रोनाल्डोविरुद्ध बलात्कारको आरोप, प्रहरीद्वारा डीएनए नमुना माग

अघिल्लो रात मात्रै इटलीको एउटा क्लबका लागि खेलेका रोनाल्डो मुस्कुराउँदै अदालत प्रवेश गरेका थिए।

त्यसअघि उनी सञ्चारमाध्यमहरूको नजरबाट जोगिनलाई भन्दै कारमै बसेर अदालत परिसरभित्र प्रवेश गर्न दिन आग्रह गरेका थिए।

रोनाल्डोका वकिलहरूले सुरक्षाका कारण प्रमुख प्रवेशद्वाराबाट उनले प्रवेश गर्न नचाहेको तर्क गरेका थिए।

एकजना पत्रकारले पोस्ट गरेको भिडियोमा रोनाल्डो बिहेको टुङ्गो लागेको आफ्नी साथी जर्जिना रोड्रिग्रेजसँगै अदालत पुगेको देखिएको थियो।

आरोप

पाँच पटकसम्म य... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

ुरोपको 'बालन डो'र' अर्थात् सुनौलो बल पुरस्कार जितेका रोनाल्डो विश्वका उत्कृष्टमध्येका एक फुटबल खेलाडी हुन्।

यी स्टार खेलाडीले सन् २०११ देखि २०१४ सम्म रियल मड्रिड फुटबल क्लबका लागि खेल्दा कर छलेको उनीमाथि आरोप छ।

करछलीका लागि खडा गरिएका विदेशी कम्पनीमा खाता खोली रोनाल्डोले कल छलेको आरोप छ।

रोनाल्डोले कर छलेको विवरण पहिलो पटक सन् २०१७ मा बाहिर आएको थियो। त्यतिबेला अभियोजनकर्ताहरूले उनीबाट 'जानाजान' करछली भएको बताएका थिए।

तर रोनाल्डोका वकिलहरूले नियतवश कर छलेको नभइ स्पेनी कानून बारेको असमझदारीका कारण त्यस्तो हुन गएको बताउने गरेका छन्।

स्पेनमा करछलीको आरोप खेप्ने चर्चित व्यक्तिमा रोनाल्डो मात्रै पर्दैनन्।

रियल मड्रिडको उनका पूर्वसहकर्मी शाबी ओलन्सो पनि करछलीसम्बन्धी मुद्दामा मङ्गलवार नै पहिलो पटक अदालतमा उपस्थित हुने अपेक्षा गरिएको छ।

प्रमाणित

त्यसअघि करछलीको अभियोग प्रमाणित भएपछि कर र जरिवाना तिरेर बार्सिलोनाका स्टार खेलाडी लियोनेल मेस्सी जेल जानबाट जोगिएका थिए।

कर छलेको आरोपमा बार्सिलोना क्लबलाई लाखौँ युरो जरिवाना तिर्न लगाइँदा सो प्रकरणमो केन्द्रमा ब्राजीलका खेलाडी नेयमार थिए।

रियल मड्रिडका मार्सिलो भिएराले आफूले कर छलेको स्वीकार्दै चार महिनाका लागि जेलसजाय स्वीकारेका थिए।

स्पेनमा सन् २०१० मा करछलीमा उन्मुक्ति दिनेसम्बन्धी व्यवस्था हटेपछि ठूला खेलाडीहरूमाथि ती मुद्दा चलेका हुन्।

रोनाल्डोले अर्को मुद्दा पनि झेलिरहेका छन्। सन् २००९ मा बलात्कार गरेको उनीमाथि आरोप छ, जसलाई उनले अस्वीकार गर्दै आएका छन्।


मुलभूत रूपमा भारत र पाकिस्तानबीचको आपसी द्वन्द्वका कारण आठ देशहरूको सो क्षेत्रीय सहयोग संगठन केही वर्ष यता निष्क्रिय जस्तो देखिएका बेला प्रधानमन्त्री ओलीले राष्ट्रस‌घंको महासभा जस्तो अन्तर्राष्ट्रिय मञ्चबाट उक्त धारणा राखेका हुन्।

राष्ट्रस‌ंघको मुख्यालय न्यूयोर्कमा स्थानीय समयअनुसार बिहीवार साँझ महासभालाई सम्बोधन गर्दै ओलीले सार्कलाई महत्त्वपूर्ण क्षेत्रीय स‌ंगठनका रूपमा नेपालले हेरेको बताए।

सार्कको अध्यक्ष राष्ट्रको हैसियतमा नेपालका परराष्ट्रमन्त्री प्रदीप ज्ञवालीले सदस्य राष्ट्रका विदेशमन्त्रीहरूको बैठक पनि बिहीबारै आयोजना गरेका छन्।

बिम्स्टेक र सार्क

सार्क-बिम्स्टेक किन प्रभावहीन?

खाडीमा सार्कका कामदारलाई समान ज्याला?

भारत-पाकिस्तान तिक्तताका कारण सन् २०१६ का लागि इस्लामावादमा हुने भनी निर्धारित सार्कको शिखर सम्मेलन अनिश्चितकालका लागि पर सरेको छ।

भारतले पछिल्ला वर्षहरूमा बढेको तनावपूर्ण सम्बन्धका कारण पाकिस्तानलाई थप एक्लो बनाउने हिसाबले सार्क भन्दा बढ्ता प्राथमिकता अन्य क्षेत्रीय अवधारणाहरूलाई दिएको भन्ने आरोप खेप्ने गरेको छ।

सन् २०१४ मा काठमाण्डूमा सार्क शिखर सम्मेलन गर... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

ेको नेपालले गएको अगष्टमा दक्षिण तथा दक्षिण पूर्वी एशियाका सात देश सम्मिलित बिम्स्टेकको शिखर बैठक समेत आयोजना गरिसकेको छ।

राष्ट्रस‌ंघको महासभामा बोल्दा ओलीले बिम्स्टेकको पनि चर्चा गरे। उनले भने, "क्षेत्रीय सहकार्यलाई बढावा दिने हाम्रो विदेश नीतिको मर्म अनुसार हामीले हालै बिम्स्टेकको चौथौ शिखर बैठकको आयोजना गर्‍यौँ। हामी महत्त्वपूर्ण क्षेत्रीय स‌ंगठनका रूपमा सार्क पुन:सक्रिय भएको हेर्न चाहन्छौँ।"

अनिश्चय

तीन दशक भन्दा लामो इतिहास बोकेको सार्कको आगामी शिखर सम्मेलन आयोजना गर्ने जिम्मेवारी पाकिस्तानले पाएको छ भने नेपाल हाल उक्त संगठनको अध्यक्ष छ।

सन् २०१६ को नोभेम्बरमा सम्मेलन गर्ने भनेर मिति घोषणा गरिए पनि आफ्नो एउटा सैनिक ब्यारेकमा भएका हमलामा पाकिस्तानको हात रहेको आरोप लगाउँदै भारतले मिति तय भइसकेको सम्मेलन बहिष्कार गरेको थियो।

त्यसबेला अफगानिस्तान, बांग्लादेश र भूटानले पनि सार्क शिखर सम्मेलनमा जान नसक्ने बताए र त्यसयता सार्कको शिखर सम्मेलन अनिश्चित रहँदै आएको छ।

प्रधानमन्त्री ओलीले सत्ता सम्हाले लगत्तै पाकिस्तानका तत्कालीन प्रधानमन्त्री शाहिद खकान अब्बासीले नेपालको भ्रमण गरी सार्कलाई सक्रिय बनाउन सहयोग गर्न प्रधानमन्त्री ओलीलाई आग्रह गरेका थिए।

हालै भएको आम चुनावबाट इमरान खान पाकिस्तानको प्रधानमन्त्रीमा चुनिएपछि भारत र पाकिस्तानबीच सम्बन्ध सुधारका कदमहरू चालिने ठानिएको थियो।

खानले  सम्बन्ध राम्रो बनाउन भारतले एउटा कदम अघि बढाए पाकिस्तानले दुई वटा कदम चाल्ने प्रतिक्रिया दिएका थिए।

प्रधानमन्त्री खानले राष्ट्रस‌ंघको महासभाको अवसर छोपेर दुई देशका विदेशमन्त्रीले न्यूयोर्कमा भेटवार्ता गर्नुपर्ने प्रस्ताव औपचारिक रूपमा राखेका थिए।

शुरूमा भारतले उक्त प्रस्ताव स्वीकार पनि गर्‍यो तर भोलिपल्टै न्यूयोर्कमा विदेशमन्त्रीको तहमा हुने वार्ता रद्द गरिएको घोषणा दिल्लीले गरेको थियो।

मुख्यगरी आफ्ना सुरक्षाकर्मीको हत्यामा पाकिस्तान भित्रका समूह संलग्न भएको र कश्मिरी शहिद दिवस शीर्षक दिएर पाकिस्तानले जारी गरेका हुलाक टिकटहरूले 'आतंकवाद र आतंकवादी गतिविधिलाई प्रवर्धन गरेको' आरोप भारतको छ।

नेपालको प्रयास

उक्त घटनाक्रमपछि दुवै देश पुन: वाकयुद्धमा फर्किए जस्तो देखिएको समयमा न्यूयोर्कमा नेपालले भारत र पाकिस्तानका विदेशमन्त्रीहरूलाई एउटै मञ्चमा ल्याउने प्रयत्न भने गरेको छ।

सार्कको वर्तमान अध्यक्ष राष्ट्रको...


मुलुकको वर्तमान परिस्थितिमा 'हिंसात्मक' द्वन्द्वमार्फत् परिवर्तन ल्याउन 'सम्भव नभएको' उनीहरूको निष्कर्ष छ।

उनीहरू चन्द नेतृत्वको नेकपाले लिएको बाटोमा सैद्धान्तिक स्पष्टता पनि नभएको र पार्टीको कार्यदिशाले कसैलाई फाइदा नपुर्‍याउने पनि बताउँछन्।

केही दिनअघि मात्रै एक नेताले पनि आफ्नो पार्टीले लिएको बाटो सही नभएको बताएका थिए।

के भनेका थिए ती नेताले?

हिरासतमा रहेका तत्कालीन पोलिटब्यूरो सदस्य मोहन कार्कीले राष्ट्रिय समाचार समितिसँगको कुराकानीमा आफ्नो पार्टीको राजनीतिक कार्यदिशा 'छापामार युद्ध' नभई 'एकीकृत जनक्रान्ति' भएको बताएका थिए।

सरकारी स्वामित्वको समाचार संस्थालाई उनले भनेका थिए, "एकीकृत जनक्रान्ति भनेको किसान, मजदुर, मध्यमवर्ग र राष्ट्रिय पुँजीपति वर्गलाई एकीकृत ढङ्गले अगाडि बढाउने र जनआन्दोलन सञ्चालन गर्ने हो।"

"कतिपय साथीले त्यसलाई नबुझेर छापामार युद्धतिर लैजाने प्रयत्न गरिराख्नुभएको छ।"

मुलुक द्वन्द्वमा जाँदा कसैलाई फाइदा नपुग्ने भन्दै कार्कीले शान्तिपूर्ण रूपमै समस्याको समाधान खोज्नुपर्नेमा जोड समेत दिए।

आफूले महासचिव चन्दलाई पार्टीमा केही कुरा सच्याउन र कार्यदिशा अनु... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

सार शहरका मध्यम वर्गको साथ लिएर जनतालाई राहत दिने तथा राष्ट्रिय जागरण फैलाउने अभियान गर्नुपर्ने सुझाव दिएको पनि कार्कीले दाबी गरे।

विध्वंसात्मक घटनामा संलग्न रहेको आरोपमा प्रहरीले कार्कीलाई गत चैत १ गते ललितपुरबाट पक्राउ गरेको थियो।

विगतमा तत्कालीन माओवादीले सशस्त्र द्वन्द्व शुरू गरेको जस्तै अवस्थाको परिकल्पना गरेर चन्द नेतृत्वको नेकपा अघि बढे पनि त्यसयता निकै परिवर्तन आइसकेको राजनीतिशास्त्री तथा सुरक्षा मामिलाका जानकारहरूको तर्क छ।

उनीहरूले चन्द नेतृत्वको नेकपाले लिएको कार्यदिशा सफल हुन नसक्ने विभिन्न कारण रहेको बताएका छन्। उनीहरूले औँल्याएका चार प्रमुख कारण यस्ता छन्:

१. वस्तुगत परिस्थिति

पूर्वगृहसचिव श्रीकान्त रेग्मी मुलुकको अहिलेको वस्तुगत परिस्थितिलाई चन्द नेतृत्वको नेकपाले सही रूपमा विश्लेषण गर्न नसकेको बताउँछन्।

विगतमा तत्कालीन माओवादीले क्षेत्रीयता र जातीयताको नारा दिँदा र प्रभावित क्षेत्रमा डरको मनोविज्ञानले काम गर्दा पनि कतिपय मानिस उनीहरूको पछाडि लागेको उनको दाबी छ।

तर अहिले वस्तुस्थिति फेरिएको बताउँदै उनी भन्छन्, "अब त डरको मनोविज्ञानले पनि काम गर्न सक्दैन र जनता पनि अहिलेको राज्य व्यवस्थाविरुद्ध उभिने वस्तुगत परिस्थिति कमसेकम मैले चाहिँ देख्दिनँ।"

लेखक तथा राजनीतिक टिप्पणीकार राजेन्द्र महर्जन पनि अहिलेको वस्तुस्थितिबारे चन्द नेतृत्वको नेकपाको स्पष्ट दृष्टिकोण नभएको बताउँछन्।

उनी भन्छन्, "जाने कता त्यो पनि थाहा छैन, अहिलेको वस्तुस्थिति के हो त्यो पनि थाहा छैन।"

२. सैद्धान्तिक अस्पष्टता

जानकारहरूका अनुसार कुनै पनि राजनीतिक दल अथवा समूहप्रति मानिसहरू आकर्षित हुनुमा तिनले अङ्गीकार गर्ने सिद्धान्तको पनि महत्त्वपूर्ण भूमिका हुन्छ।

त्यसो भन्नुको अर्थ त्यस्ता दल अथवा समूह कस्तो सिद्धान्तबाट निर्देशित हुन्छ भन्ने हो।

तर प्राध्यापक कृष्ण खनालको विचारमा चन्द नेतृत्वको नेकपाले लिएको बाटोमा सैद्धान्तिक प्रस्टता देखिँदैन।

उनी थप्छन्, "मलाई लाग्छ उनीहरूको राजनीतिक गन्तव्य प्रस्ट छैन।"

"प्रचण्डले क्रान्तिको बाटो अधुरो छाडे भनेर त भन्नुहुन्छ, तर उहाँहरूकै क्रान्तिको बाटो के हो त्यो प्रस्ट देखिँदैन।"

३. इतिहास सधैँ दोहोरिँदैन

अर्का प्राध्यापक कृष्ण पोखरेलको विचारमा एउटा परिस्थिति एक पटक थियो भन्दैमा सधैँ त्यही परिस्थिति रहन्छ भन्ने हुँदैन।

विगतमा तत्कालीन माओवादी 'आन्दोलन'ले एउटा विन्दुमा...


मुलुकी फौजदारी कार्यविधि संहिता २०७४ ले थुनछेक वा तोकिएको धरौटी, जमानत वा ब्याङ्क जमानतमा चित्त नबुझ्ने पक्षले एक तहसम्म्म पुनरावेदनका लागि अदालतमा निवेदन दिन सक्ने कानुनी व्यवस्था छ।

दुवै पक्ष असन्तुष्ट

एउटै मुद्दाका वादी र प्रतिवादीले अलग-अलग माग राखेर निवेदन दर्ता गरेपछि उच्च अदालत विराटनगरका मुख्य न्यायाधीश तिलप्रसाद श्रेष्ठको इजलासले मुद्दा पेशीमा राख्न आदेश दिएको उच्च अदालत विराटनगरका रजिस्ट्रार जितेन्द्रबाबु थपलियाले बताए।

उक्त मुद्दाको पेशी आगामी बिहीवारका लागि तोकिएको  छ।

पेशीमा परेपछि वादी र प्रतिवादी दुवै पक्षका कानुन व्यवसायीहरुले थुनछेक बहस गरेपछि प्रारम्भिक आदेश ठीक भए नभएको बारे उच्च अदालतले अन्तरकालीन आदेश दिन्छ।

"तर त्यो आदेश अन्तिम निर्णय हुँदैन," रजिस्टार थपलियाले भने। "उक्त  मुद्धामा पनि नियमित सुनुवाइको प्रकृया अनुसार नै चल्छ।"

गत पुस १४ गते जिल्ला अदालत सुनसरीका न्यायाधिश राधाकृष्ण उप्रेतीको इजलासले गिरीसँग तीन लाख रुपैयाँ धरौटी माग गरेको थियो।

एक महिला अनुयायीमाथि बलात्कारको अभियोग लागेका ४६ वर्षीय गिरीलाई धरौटीमा छाड्ने जिल्ला अदालतको आदेशविरुद्ध सरक... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

ारी वकिलको कार्यालयले समेत उच्च अदालत विराटनगरमा पुस १६ गते निवेदन दिएको थियो।

सरकारी वकिल के भन्छन्?

उच्च सरकारी वकिलको कार्यालयले गिरीलाई धरौटीमा छाडने जिल्ला अदालत सुनसरीको आदेश आफूहरूलाई चित्त नबुझेको बताउँदै उनलाई थुनामा राखेर मुद्दाको अनुसन्धान गर्न निवेदन दिएको जनाएको छ।

उक्त निवेदनका आधारमा मुख्य न्यायाधीश तिलप्रसाद श्रेष्ठको इजलासले पुस १८ गते मिसिलसहितको कैफियत प्रतिवेदन झिकाउने आदेश दिएको थियो।

कैफियत प्रतिवेदन माग्नु भनेको प्रारम्भिक आदेश न्यायसम्मत छ कि छैन भनेर मुद्दाका आधार र प्रमाणको परीक्षण गर्ने प्रक्रिया हो।

उक्त  मुद्दाको कैफियत प्रतिवेदन उच्च अदालत विराटनगरमा आइसकेको बताइएको छ ।

'सिद्धबाबा'लाई पनि चित्त बुझेन आदेश

प्रतिवादी गिरीले पनि पुस २२ गते आफू साधारण तारेखमा बसेर मुद्दाको छिनोफानो होस् भन्दै उच्च अदालत विराटनगरमा निवेदन दायर गरेका थिए।

गिरी पक्षले पनि धरौटी लिने जिल्ला अदालतको आदेश खारेज गर्नुपर्ने माग निवेदनमा गरेको छ ।

एक २९ वर्षीया महिलामाथि बलात्कार गरेको आरोपमा सुनसरी प्रहरीमा उजुरी दिएपछि गत मंसिर पहिलो साता गिरी विराटनगरस्थित एक निजी अस्पतालमा भर्ना भएका थिए।

मुटुसम्बन्धी बिरामी भएको भन्दै सघन उपचार कक्षमा उपचार गराइरहेका बेला प्रहरीले उनलाई पक्राउ गरि जिल्ला अदालत सुनसरीमा उपस्थित गराएको थियो।

अनुसन्धान अवधिभर अस्पतालमै बसेका गिरी अदालतले धरौटीमा छाडन आदेश दिएको केहि दिनपछि डिस्चार्ज भएर चतरास्थित पूर्ववत आश्रममा फर्किएका थिए।

गिरीले आफूमाथि लागेको आरोप अस्वीकार गर्दै आएका छन्।


मुस्ताङ, मनाङ र उत्तरी गोरखामा ठूलो सङख्यामा याक, चौँरी र अन्य चौपाया मरेको थाहा भएको छ। मुस्ताङ पश्चिमको धवलागिरिदेखि पश्चिमका हिमाली क्षेत्रमा पनि क्षति भएको अनुमान गरिएपनि त्यस क्षेत्रको तस्बिर अझै प्रष्ट भइसकेको छैन।

केही महिनाअघि राजधानी काठमाण्डू वरपरका पहाडसमेत सेताम्मे हुने गरी हिमपात भयो। लगभग त्यही बेला अनपेक्षित रूपमा बाक्लो हिमपात भएकाले मुस्ताङ मनाङ, गोरखासहित विभिन्न हिमाली जिल्लामा याक, चौँरीगाई, भेडा, च्याङ्ग्रा र गाई तथा गोरुको व्यापक क्षति भएको विवरण बीबीसीले सङ्कलन गरेको छ।

काठमाण्डूस्थित सरोकारवाला निकायले क्षतिको पूर्ण विवरण अझै सङ्कलन गरिसकेका छैनन्।

हिमपातपछिको असर कस्तो?

बाक्लो हिमपातको मार पूर्वी हिमालयमा पनि परेको थियो। वसन्त ऋतु सुरु हुँदै गर्दा नेपालसँग सीमा जोडिएको भारतको सिक्किमको मुकुथाङ उपत्यकामा करिब ३०० याक तथा चौँरी मरेको विवरण बीबीसीलगायतका सञ्चारमाध्यममा सार्वजनिक भएका थिए।

सिक्किमका अधिकारीले सञ्चारमाध्यमलाई बताए अनुसार "हिमपात भएको बेला याक तथा चौँरीहरू उच्च भूभागमा फसेपछि तिनलाई आहारा अभाव" भएको थियो।

लगभग त्यही समयमा बाक्लो हिमपातक... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

ा कारण नेपालको हिमाली भेगमा पनि त्यस्तै विपद् आइपर्‍यो: हिमपात नरोकिएपछि उच्च भूभागमा याक, चौँरीका अतिरिक्त थुप्रै घोडा, गाई तथा गोरु र सयौँ भेडा-च्याङ्ग्राको ज्यान गयो।

त्यति धेरै सङ्ख्यामा चौपायाको मृत्यु हुनुको कारण र कारकबारे औपचारिक र विस्तृत अनुसन्धान भइसकेको छैन। तर स्थानीयबासिन्दा र अधिकारीहरूको भनाइमा सिक्किममा जस्तै "मौसमी प्रतिकूलता र उचित खानपानको अभावका कारण" नेपालको हिमाली भेगमा पनि उस्तै क्षति भएको हुन सक्छ।

त्यो क्षतिको सबैभन्दा बढी असर अन्नपूर्ण र धवलागिरी हिमालबीच कालीगण्डकी नदी किनारमा फैलिएको मुस्ताङमा देखियो। मुस्ताङ पूर्वको मनाङ र उत्तरी गोरखामा पनि उस्तै विपद् परेको थाहा भएको छ।

कहाँ कति क्षति?

कृषि तथा पशुपन्छी विकास मन्त्रालयका अधिकारीहरूका अनुसार उच्च भेगमा "अत्यधिक चिसो र उपयुक्त आहारा अभाव"का कारण मुस्ताङ, मनाङ  र उत्तरी गोरखामा याक र चौँरीको सबैभन्दा धेरै क्षति भएको थियो। हिमपातका बेला मुस्ताङमा ५२२ र मनाङमा ११० याक चौँरीगाईको मृत्यु भएको थियो।

३०० भन्दा बढी याक चौँरीको क्षति बेहोरेको मुस्ताङको थासाङ गाउँपालिकाकी उपाध्यक्ष बालकुमारी शेरचनले बीबीसीसँग भनिन्, "हिउँ नपर्ने बेलामा बाक्लो हिउँ पर्‍यो। माथि लेकमा रहेका याक चौँरी अनि भेडा च्याङ्ग्रा तल झार्न सकिएन। खान पाएनन र धेरै चिसो भएपछि धेरै मरे।"

मुस्ताङका अन्य गाउँपालिका र छिमेकी मनाङका लेकका खर्कहरूमा पनि क्षतिका उस्तै-उस्तै दृश्य देखिएको अधिकारीहरू बताउँछन्।

फागुन चैतको अविरल हिमपातका बेला उत्तरी गोरखाका हिमाली गाउँमा पनि झन्डै ५०० याक चौँरी मरेको विवरण बिकट चुमनुब्री गाउँपालिकाका स्थानीय अधिकारीहरूले बीबीसीलाई उपलब्ध गराएका छन्।

सामागाउँका वडाअध्यक्ष वीरबहादुर गुरुङ र चुमका वडाअध्यक्ष लामा पासाङका अनुसार ठूलो हिमपातको बेला चुममा १७० र सामागाउँमा २६३ याक चौँरी मरेका थिए। त्यस्तै साम्दोमा ३५ र छिमेकका अन्य दुई गाउँमा १५ र ६ वटा याक, चौँरी मरेका थिए।

गुरुङले भने, "लो गाउँमा पनि त्यस्तै क्षति भएको छ।" त्यहाँको क्षतिको विवरण प्रष्ट छैन। ती गाउँमा केही घोडा पनि मरेको गुरुङले बताए।

रुबी उपत्यका र लाङटाङमा क्षति

गोरखादेखि पूर्वको जिल्ला धादिङको उत्तरी भेगमा पर्ने रुबी उपत्यकाको सोमदाङमा पनि "तीन वटा याकका साथै घोरल र झारल जस्ता वन्यजस्तुका शव फेला परेको" टिप्लिङ गाउँका दावा थापाले बताए।

त्यही बेला काठमाण्डूदेखि...


मुस्लिम अल्पसङ्ख्यकमाथि चीनद्वारा गरिएको दमनलाई "प्रोत्साहन गरेको र त्यसबाट फाइदा लिइरहेको" आरोप लगाउँदै अधिकारकर्मीहरूले एउटा अभियान पनि थालेका छन्।

संयुक्त राज्य अमेरिकाले पनि सिन्जियाङमा व्यापार गरिरहेका कम्पनीहरूलाई चेतावनी दिँदै आर्थिक दबाव बढाइरहेको छ।

नाइकी र अरू ब्रान्डहरूले त्यो विषयलाई पछ्याइरहेको बताएका छन्।

आफ्ना आपूर्तिकर्ताहरूसँग मिलेर उइगर र अरू आदिवासी अल्पसङ्ख्यकहरूको रोजगारसँग सम्बन्धित सम्भावित जोखिमहरूको पहिचान तथा समीक्षा गर्न लागिपरेको नाइकीले जनाएको छ।

उसले धेरै उइगरहरू बस्ने र अधिकांश उद्योगले श्रमिक प्रयोग गर्ने सिन्जियाङ क्षेत्रबाट सोझै सामानहरू नल्याउने गरेको पनि बताएको छ।

एपलको अनुसन्धान

एपल कम्पनीले पनि सो विषयमाथि अनुसन्धान गरेको जनाएको छ।

"हामीले हाम्रो उत्पादनको काममा बलजफती श्रम गराइएको कुनै प्रमाण फेला पारेका छैनौँ र यो विषयलाई हेरिरहने हाम्रो योजना छ," कम्पनीले भनेको छ।

राजनीतिज्ञ तथा अधिकारकर्मीहरू चिनियाँ सरकारले गर्ने मानवाधिकार हननको विषयमा जोडिन नचाहे कम्पनीहरूले कम्तीमा आफ्नो क्षेत्रमा थप कदम चाल्नुपर्ने बताउँछन्।

"ब्रान्ड र खुद्रा वि... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

क्रेताहरू पहिल्यै निक्लिसक्नुपर्थ्यो तर उनीहरूले त्यसो गरेका छैनन्। त्यही भएर मानिसहरू भनाइभन्दा गराइ ठूलो हो भन्छन्," एन्टी-स्लेभरी इन्टर्न्याश्नलका च्लोई क्र्यान्स्टन भन्छन्।

दबाव समूहमा संलग्न १८० भन्दा बढी सङ्गठनमध्ये एन्टी-स्लेभरी इन्टर्न्याश्नल पनि एक हो।

"यो एउटा आपूर्तिकर्तासँग सम्बन्ध अन्त्य गर्ने कुरा मात्रै होइन यो त बृहत् कदम चाल्ने कुरा हो।"

सिन्जियाङमा के भइरहेको छ?

अस्ट्रेलियन स्ट्रटीजिक पोलिसी इन्स्टिट्यूट (एएसपीआई) र अमेरिकी कङ्ग्रेस लगायतका संस्थाका अनुसार हजारौँ उइगरहरूलाई चीनभरि विभिन्न कारखानाहरूमा काम गर्न पुर्‍याइएको छ।

एएसपीआईको प्रतिवेदनमा "जबरजस्ती श्रममा लगाइएको" भनिएको छ।

नाइकी, एपल र ग्यापसहित ८० भन्दा बढी चर्चित ब्रान्डका कारखानाबारे त्यसमा उल्लेख गरिएको छ।

चीनले १० लाखभन्दा बढी उइगरहरूलाई विभिन्न शिविरहरूमा राखेको विश्वास छ।

त्यसलाई उसले जागिरका लागि प्रशिक्षण तथा शिक्षा दिने कामको रूपमा चित्रण गर्ने गरेको छ।

उइगर ह्यूमन राइट्स प्रोजेक्टका निर्देशक उमर कनातका अनुसार सिन्जियाङबाट कम्पनीहरू अन्यत्र सार्ने गरी चिनियाँ सरकारको नीति परिवर्तन गराउन सहज नभएको बताउँछन्।

बीबीसीसँग उनले भने, "चिनियाँ सरकारले गरिरहेका कुराप्रति अहिलेसम्म भर्त्सना भइरहेको छ, तर अरू कुनै कदम चालिएको छैन।"

"साँच्चिकै केही असर नपरुन्जेल चिनियाँ सरकारले केही गर्नेवाला छैन। त्यसैले कम्पनीहरूलाई निसाना बनाउँदा त्यसले धेरै थोक गराउन सक्छ।"

सरकारहरूले के गरिरहेका छन्?

मानवाधिरको विषयलाई लिएर अमेरिकाले आर्थिक दबाव बढाइरहँदा आवश्यक कदम चाल्ने माग उठेको छ।

गत महिना अमेरिकाले सिन्जियाङ क्षेत्र हेर्ने अधिकारीहरूमाथि प्रतिबन्ध लगायो र कम्पनीहरूलाई त्यहाँ व्यवसाय गरेकोमा चेतावनी जारी गर्‍यो।

अमेरिकी कङ्ग्रेसका सदस्यहरूले सिन्जियाङबाट हुने आयातमाथि पूर्ण प्रतिबन्ध लगाउने कानुनबारे विमर्श गरिरहेका छन्।

अमेरिकी र युरोपेली राजनीतिज्ञहरूले पनि कानुन ल्याउने चेतावनी दिएका छन्।

त्यो कानुन आएपछि सो विषयमाथि अनुगमनका लागि कम्पनीहरू बाध्य हुनेछन्।

कम्पनीहरू के भन्छन्?

अधिकारकर्मीहरूको अभियान कपडाहरूको ब्रान्डमा केन्द्रित छ किनकि सिन्जियाङले अधिकांश कपास त्यहीँ उत्पादन गर्छ।

त्यसले विश्वभरि गरिने आपूर्तिको करिब २० प्रतिशत ओगट्छ। कपडा कम्पनीहरूले त्यो विषयलाई गम्भीरतापूर्वक लिइरहेको बताएका छन्।

नाइकीले आफ्ना...


मुस्लिम भए पनि मन्सुरीले हिन्दू पर्वहरूलाई मनाउँदै आएका छन्।

पश्चिम नेपालको नेपालगञ्जमा हिन्दू र मुस्लिम समुदायका मानिसहरूले एकअर्काको चाडपर्वमा सम्मिलित भएर धार्मिक सद्भाव बलियो बनाएका छन्।

नेपालगञ्ज उपमहानगरपालिका वडा नम्बर ४ का अध्यक्ष मोहमद सफिक बेहना भन्छन्: "हिन्दू समुदाय हाम्रो ईदमा रमाउनुहुन्छ। म उहाँको दसैँ र तिहार खुला  हृदयले मनाउँछु।"

धार्मिक सद्भावको सन्देश

धर्म फरक भएपनि नेपालगञ्जका हिन्दू र मुस्लिमले हरेक चाडपर्वमा शुभकामना साटासाट गरेर मनाउने गरेका छन्।

मुस्लिमहरूको ईद पर्वमा हिन्दुहरू सहभागी हुन्छन् र केहीले त रोजा पनि बस्ने गरेका छन्। मुस्लिमहरूले दसैँमा टीका र जमरा ग्रहण गर्नुका साथै तिहारमा पनि भाइटिका लगाउँदै आएका छन्।

मुस्लिम सङ्घ बाँकेका अध्यक्ष समेत रहेका मन्सुरी भन्छन्: "प्रत्येक वर्ष साथीको घरमा गएर बुवाआमाको हातबाट टीका लगाएर आशीर्वाद लिन्छु र साना भाइबहिनीलाई टीका लगाएर दक्षिणा दिने गर्छु। तिहारमा भाइटिका लगाउँछु।"

दसैँमा मासुका परिकार पनि खाने तर आफ्नो धर्म अनुसार हलाल गरेको मासु मात्रै खाने मन्सुरी बताउँछन्।

कतिपय मुस्लिमहरूले हिन्दूहरूसँग विवाह... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

गरेका कारण ससुरालीमा गएर दसैँ मनाउने गर्छन्।

एकअर्काको सहयोग

नेपालगञ्जमा मुस्लिमहरूले हिन्दूहरूको मठमन्दिर बनाउने काममा पनि सघाउँदै आएका छन्।

मुस्लिमहरूको मोहर्रम पछि ताजिया विसर्जनका क्रममा हिन्दूहरूले विभिन्न चोकहरूमा पानी खुवाउने गर्छन्।

दसैँमा स्थापना गरिएको नवदुर्गाको मूर्ति विसर्जन गर्ने क्रममा पनि हिन्दूहरूलाई बाटोमा सर्वत र पानी खुवाएर सहयोग गर्दै आएको नेपालगञ्जका सलिम मुसलमान बताउँछन् ।

मुसलमान भन्छन्: "शिवपार्वती मन्दिरको सदस्य पनि हुँ। दसैँ र तिहार हामी पनि धुमधामसँग मनाउँछौँ। मूर्ति निस्कनेबेला स्वयम् उभिएर सबैलाई मिठाईसँगै पानी खुवाएर मिलेर खुशी हुन्छौँ।"

बहुभाषिक र बहुसांस्कृतिक शहर

चाडपर्वमा अन्तर्घुलनसँगै नेपालगञ्जमा हुने साहित्यिक र सांस्कृतिक कार्यक्रम पनि बहुभाषिक र बहुसांस्कृतिक हुँदै आएको छ।

यसले गर्दा नेपालगञ्ज धार्मिक र सामाजिक सद्भावमा नमुनाकै रूपमा रहेको समाजसेवी मोहमद सलिम हल्वाई बताउँछन्।

उनी भन्छन्: "नेपालगञ्ज शहरलाई अरु शहरहरूले पनि हेरिरहेका छन्।"

"नेपालगञ्जमा हिन्दू, मुस्लिम, शिख वा ईसाइ जुनसुकै धर्म समुदायका भएपनि सद्भाव छ भनेर राम्रो सन्देश गइरहेको छ।"

मुस्लिम चाडमा हिन्दू

मुस्लिम समुदायले दसैँ र तिहारलाई जसरी  मनाउन थालेका छन् त्यसरी नै हिन्दूहरू मुस्लिमहरूको चाडपर्वमा सहभागी हुन्छन्।

नेपालगञ्ज उपमहानगरपालिका ४ सल्यानीवागका प्रविणकुमार मिश्रा ब्राह्मण भएपनि मुस्लिम समुदायको चाडपर्वमा सहभागी हुँदै आएको बताउँछन्।

मिश्रा भन्छन्, "म ब्राह्मणको छोरो भएपनि मेरा साथीहरू मुस्लिम छन्। उनीहरूसँग गएर हामी ईद मनाउँछौँ।"

नेपालगञ्जकी सोनी कनोजिया पनि मुस्लिमहरूको हरेक चाडपर्वमा सहभागी हुने बताउँछिन्।

गएको ईदमा नेपालगञ्जका दुईजना हिन्दू महिलाहरूले रोजा समेत बसेका थिए।

मन्त्री पनि सहभागी

यस वर्षको तिहारमा नेपालगञ्जका युवाहरूले नेपालगञ्ज घर भएका सहरी विकास मन्त्री मोहम्मद इस्तियाक राईको घरबाटै देउसीभैलो खेल्न सुरु गरेका थिए। युवाहरूसँगै मन्त्री राईले समेत भैलो खेलेका थिए।

नेपालगञ्जमा सबै धर्मका धर्मगुरुहरूले पनि हरेक चाडपर्वमा शुभकामना आदानप्रदान गर्दै आएका छन्।

छ वर्षअघि 'अन्तरधार्मिक सञ्जाल' गठन भई सुरु भएको सद्भावको अभियानले अहिलेको परिणाम ल्याएको यहाँका धार्मिक अगुवाहरूको ठम्याइ छ।


मुहम्मद जुबैर दुर्घटनामा बाँचेका कम्तीमा दुईमध्ये एक यात्रु हुन्।

पाकिस्तान अन्तर्राष्ट्रिय वायुसेवा पीआईएको एअरबस ए३२० विमान कराचीको आवासीय क्षेत्रमा खसेको थियो।

सिन्ध प्रान्तका अधिकारीहरूले दुर्घटनामा ९७ जनाको मृत्यु भएको पुष्टि गरेको छ।

दुर्घटनाको कारण अहिलेसम्म थाहा हुन सकेको छैन तर नागरिक उड्डयनका एक अधिकारीले समाचारसंस्था रोयटर्सलाई विमानको पाङ्ग्रा बाहिर निस्कन नसकेको बताएका छन्।

सामाजिक सञ्जालमा हालिएका तस्बिरहरूमा दुवै इञ्जिनको तल्लो भाग घस्रिएको देखिन्छ र पाङ्ग्रा भने देखिएको छैन।

कोरोनाभाइरस महामारीका कारण अवरुद्ध आन्तरिक वायुसेवा दुई महिनापछि भर्खरै सञ्चालनमा आएको थियो।

जुबैर कसरी बचे?

पीके ८३०३ उडानमा ९१ यात्रु र आठ जना चालकदलका सदस्य थिए। तीमध्ये धरै आइतवारको इदको बिदाका लागि यात्रा गरिरहेका परिवार थिए।

विमान दिउँसो २:३० मा कराचीको जिन्नाह अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थलमा अवतरण गर्ने प्रयासमा दुर्घटना भएको थियो।

सामान्य चोटपटक मात्रै लागेका जुबेरले विमानले एक पटक उत्रने असफल प्रयास गरेको र त्यसको १०-१५ मिनेटपछि दुर्घटनामा परेको बताएका छन्।

"कसैलाई पनि विमान दुर्घटनाम... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

ा पर्दैछ भन्ने थाहा थिएन; उनीहरूले विमानलाई सामान्य तरिकाले उडाइरहेका थिए," उनले भने।

दुर्घटनामा उनी बेहोस भए। होसमा आएपछि उनले भने, "मैले चारैतिरबाट चिच्याहट सुनेको थिए। बालबालिका र वयस्यहरू। मैले आगो मात्रै देखेँ। मैले कोही मानिस देखिनँ, मात्रै चिच्याएको सुनेँ"।

"मैले सिटबेल्ट खोलेँ र केही उज्यालो देखेँ। म प्रकाशतर्फ गएँ। सुरक्षित हुनलाई मैले १० फिट हामफाल्नुपर्यो," उनले भने।

दुर्घटना कसरी भयो?

विमान धावनमार्ग नजिकै हुँदा मोडेल कोलोनीको घरमा ठोक्किएको थियो।

टीभी दृश्यमा उद्धारकर्ताहरूले सघन आवासीय क्षेत्रको बाटोमा रहेका विमानमा टुक्राहरू पन्छाएको देखिन्छ। केही कारहरूमा आगो लागेको पनि देखिन्छ।

मोहम्मद उजैर खानले बीबीसीलाई आफूले ठूलो आवाज सुनेर घर बाहिर निस्केको बताए।

"लगभग चार घरहरू ध्वस्त भएका थिए र त्यहाँ निकै धुँवा र आगो थियो," उनले भने।

"उनीहरू झन्डै मेरो छिमेकी थिए। म त्यो कस्तो डरलाग्दो दृश्य थियो भनेर भन्नै सक्दिन।"

पाकिस्तानी सञ्चारमाध्यमले विमानचालक र एअर ट्राफिक नियन्त्रकबीच भएको भनिएको कुराकानी प्रकाशन गरेका छन्।

त्यसमा विमानचालकले विमानले इञ्जिन गुमाएको सुन्न सकिन्छ। त्यसपछि एअर ट्राफिक नियन्त्रकको आपत्‌कालीन अवतरण गर्ने हो भन्ने प्रश्नको जवाफमा विमानचालकले 'मेडे, मेडे, मेडे' भनेको सुन्न सकिन्छ।

तीनपटक मेडे शब्द भन्नुको अर्थ आपत्‌कालीन अवस्था भन्ने बुझिन्छ।

पीआईएका अनुसार सो विमान सन् २०१४ मा किनिएको र गत नोभेम्बरमा सुरक्षा परीक्षण गरिएको थियो।

मृतक को हुन्?

स्थानीय अधिकारीहरूले ९७ जनाको मृत्यु भएको बताए पनि तीमध्ये कति यात्रु भन्ने खुलाएको छैन।

ब्याङ्क अफ पन्जाबका अध्यक्ष जफर मसुद उक्त विमानका एकजना यात्रु थिए र उनी बाँच्न सफल भएका छन्। बाँच्न सफल दुवै जना विमानको अघिल्लो भागमा थिए।

अन्य केही यात्रुहरु बाँचेको विवरण आए पनि त्यसको पुष्टि भएको छैन।

टिभी च्यालन २४ न्यूजका पत्रकार अन्सर नक्बी पनि यात्रुको सूचीमा छन्।

पाकिस्तानका प्रधानमन्त्री इमरान खानले आफू उक्त दुर्घटनाबाट "स्तब्ध र दु:खी" भएको बताउँदै यस विषयमा तत्काल अनुसन्धान थाल्ने प्रतिबद्धता जनाएका छन्।

पाकिस्तानको हवाई सुरक्षाको अवस्था

विभिन्न समयमा विभिन्न विमान दुर्घटनाहरूका कारण पाकिस्तानमा हवाई सुरक्षा अवस्था बलियो छैन

सन् २०१० मा एउटा निजी कम्पनी एअरब्लुद्वारा सञ्चालित एउटा विमान इस्लामावाद नजिकै...


मूल्यहरूको तुलना गर्ने ब्रिटेनस्थित एउटा वेबसाइटलाई उद्धृत गर्दै बीबीसीले आफ्नो रिपोर्टमा जनाएअनुसार भारतमा एक जीबी मोबाइल डेटाको ०.२६ अमेरिकी डलर पर्छ भने संयुक्त राज्य अमेरिकामा १२.३७ डलर, ब्रिटेनमा ६.६६ र विश्वमा औसत ८.५३ डलर पर्छ।

तर धेरै भारतीय प्रयोगकर्ताहरू आफूले प्रतिजीबी ०.१० डलरभन्दा कम तिरिरहेका बताउँछन्।

अमेरिका र ब्रिटेनस्थित प्रयोगकर्ताले सर्वेक्षणमा भनिएको भन्दा आफूहरूले कम मूल्य तिर्ने गरेको बताएका छन्।

अन्तभन्दा धेरै सस्तो

वास्तविक मूल्य जे भए पनि के कुरा प्रस्ट भने भारतमा मोबाइलमा चलाइने डेटा अन्यत्रभन्दा सस्तो नै छ।

तर त्यो सधैँका लागि नहुन पनि सक्छ।

केही भन्छन् - मोबाइल सेवा प्रदायक ठूला कम्पनीहरू नयाँ ग्राहक पाउने प्रतिस्पर्धामा रहेकाले कम मूल्य केही समयका लागि मात्रै हुन सक्छ।

लन्डनस्थित एउटा लगानी कम्पनीमा काम गर्ने सौरभ सेनका अनुसार उनी आफ्नो मोबाइल सेवाका लागि प्रतिमहिना तीनदेखि चार कप कफीको मूल्य बराबर अर्थात् १३ डलर रकम तिर्छन्।

त्यति तिरेपछि उनी ईयूमा रोमिङ र तीन जीबी डेटासहित ब्रिटेनमा असीमित भ्वाइस र टेक्स्ट सेवा पाउँछन्। सबैतिर वाईफाई निःशुल्क... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

पाइने भएकोले उनलाई त्योभन्दा बढी डेटा आवश्यक पर्दैन।

सस्तो दरमा उपलब्ध गराउने ब्रिटेनसँग केही योजना त छन्, तर सबैतिर वाईफाईको उपलब्धताले एशियासँगको वास्तविक तुलना गर्न गाह्रो भएको हो।

आफू भारत जाँदा झन्डै ६.६३ डलरमा प्रतिएमबी पाउने उनी बताउँछन्, जुन स्थानीय प्रयोगकर्ताले तिर्नेभन्दा ७० हजार गुणा बढी छ।

दिल्लीको बाहिरी भेगमा पर्ने गुडगाँवका रामनाथ मण्डल पेसाले सवारीचालक हुन्। असीमित निःशुल्क कलका लागि उनी प्रत्येक महिना तीन डलरभन्दा कम तिर्छन्।

त्यति तिरेपछि उनी फोरजी डेटाको ४२ जीबी डेटामध्ये प्रतिदिन डेढ जीबी पाउँछन्। त्यसको प्रयोग उनी भिडिओ हेर्न र बिहारमा रहेका आफ्ना परिवार एवम् साथीहरूसँग ह्वाट्सएपमा कुराकानी गर्छन्।

त्यो प्रतिजीबी छ सेन्ट पर्न आउँछ। यो रकम सेनले लन्डनमा फोरजीका लागि तिर्नेभन्दा ७० गुणाले सस्तो हो।

निःशुल्क परीक्षण सेवा

मण्डलले सेवा लिइरहेको रिलायन्स जियोबाट हो, यो कान्छो दूरसञ्चार सेवाप्रदायकले सस्तो, तीव्र गतिको मोबाइल डेटा र निःशुल्क कल सेवा उपलब्ध गराएर भारतीय बजारमा तहल्का मच्चाएको छ।

जियो सन् २०१६ को सेप्टेम्बरमा निःशुल्क परीक्षण सेवासहित आक्रामक रूपमा बजारमा आएको थियो।  ऊ छ महिनाभित्रै एक करोड ग्राहक बनाउन सफल भयो।

यो पनि पढ्नुहोस्

दुई वर्षभित्रै जियो भारतको तेस्रो ठूलो दूरसञ्चार सेवाप्रदायक कम्पनी बनेको छ, जसको सन् २०१८ को डिसेम्बरसम्ममा २८ करोड प्रयोगकर्ता भएका छन्।

उसले फिर्ता हुनेगरी २१ डलरमा फोरजी विशेषता भएको जियो फोन उपलब्ध गराउँछ। यो योजनाअन्तर्गत प्रतिमहिना एक डलरभन्दा पनि कम पर्न आउँछ।

भारतको दूरसञ्चार नियामक निकाय टीआरएआईका अनुसार सन् २०१८ को डिसेम्बरको अन्त्यसम्ममा भारतमा मोबाइल ब्रोडब्यान्डका ५० करोड प्रयोगकर्ता छन्, तारसहितको ब्रोडब्यान्डका प्रयोगकर्ता चाहिँ एक करोड ८० लाख छन्।

मुकेश अम्बानी

एक अर्ब १७ करोड मोबाइल प्रयोगकर्तामध्ये ५५ प्रतिशत सहरी क्षेत्रका छन्। मोबाइल ब्रोडब्यान्डको प्रयोगकर्ता सबैभन्दा बढी जियोबाट भएका छन्।

देशको सबैभन्दा पुरानो दूरसञ्चार सेवाप्रदायक कम्पनीले जियोसँग प्रतिस्पर्धा गर्नुपर्‍यो। त्यसका लागि  उसले फोरजीको मूल्य घटाउनुका साथै उपहारहरू दिने गरेको देखियो।

दिल्लीमा काम गर्ने अर्का चालक कलिपदा सस्मलले जियोको सेवा लिने विचार गरे। तर उनले प्रयोग गर्ने एयरटेलले प्रतिमहिना छ डलरमा ४० जीबी डेटा, बचेको डेटा अर्को महिना प्रयोग...


मृतकका परिवारले ती चारमध्ये दुईजना बालक भएको बताएका छन्।

उक्त घटनामा युद्ध अपराध भएको जस्तो देखिन्छ।

तर अहिलेसम्म कसैलाई पनि कारबाही भएको छैन।

जानकारी: यो सामग्रीले केही पाठकलाई विचलित बनाउन सक्छ।

प्रत्यक्षदर्शीहरूले १२ वर्षीय अहमद शाह र १४ वर्षीय मोहम्मद तयैव त्यो रात १७ वर्षीय नाइक मोहम्मद र उनका दाजु २० वर्षीय फजलसँग सुतेको बताउँछन्।

राति आठ बजेतिर ब्रिटिश र अफगानी सेनाले लोय वाग गाउँमा प्रवेश गरेको र गाउँका सबै घरमा छिरेको थियो।

यूकेका एक सैनिकले एउटा घरभित्र छिरेर गोली चलाएका थिए।

नाइक र फजलका दाजु सुल्तान मोहम्मद ती सैनिक फर्किएपछि घटनास्थलमा पुगे।

चार जनालाई एककोठे घरमा गोली हानेर मारिएको थियो

"त्यहाँ मैले जताततै हड्डी र दाँत देखेँ। ती चार जना लडेका थिए र जताततै रगत थियो," उनले बताए।

उनीहरूकी आमा सब्बाह त्यही कोठामा बिहानसम्म बसिन्। उनी अझै त्यहाँ चियाका कपहरू भएको सम्झिन्छिन्।

सब्बाहले भनिन्, "ती कपहरू रगतले भरिएका थिए। केटाहरूलाई टाउकोमा गोली हानिएको थियो।"

चार मृतकमध्ये सब्बाह मोहम्मदका दुई छोरा पनि थिए

भोलिपल्ट ती चार जनाको शव स्थानीय मस्जिदमा राखियो। उनीहरू न... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

िर्दोष भएको मानिन्छ।

तत्कालीन जिल्ला गभर्नर मोहम्मद इब्राहिमका अनुसार अफगानी सेनाले फजल मोहम्मदलाई निसाना बनाइएको बताएको थियो।

"म उनलाई दैनिक भेट्थेँ। उनी कसरी तालिबानको कमान्डर हुन सक्छन्?" उनी प्रश्न गर्छन्।

"यदि उनीहरू तालिबान भएको भए सबैभन्दा पहिले मलाई डर लाग्नुपर्ने...। म उनीहरूलाई जेल हाल्ने वा मार्ने पहिलो मान्छे हुन्थेँ।"

द सन्डे टाइम्स र बीबीसी प्यानोरामाले संयुक्त रूपमा त्यो दिन के भएको भनेर अनुसन्धान गरेका छन्। अनुसन्धानमा त्यो दिन युद्ध अपराध भएको प्रमाण फेला परेको छ।

'हत्या र नियन्त्रण गर्ने यन्त्र'

लोय वागमा भएको जस्तो कारबाहीमा तालिबानलाई निसाना बनाइन्थ्यो। अफगानिस्तानमा त्यो सामान्य बनेको थियो।

विशेष सैन्य समूहहरूले प्राय: रातको अँध्यारोमा 'गिरफ्तार वा हत्या गर्ने' त्यस्ता कारबाही सञ्चालन गर्थे। ती समूहले गुप्तचर संयन्त्रले नाम उपलब्ध गराएका व्यक्तिलाई तारो बनाउँथे।

भूतपूर्व सैनिक अधिकृत तथा युद्धकलाविज्ञ फ्र्यान्क लेड्विजका अनुसार तारोमा कुनै निश्चित व्यक्ति भए पनि नभए पनि राति छापा मार्न जाने चलन थियो।

"यो निरन्तर (मानिसको) हत्या गर्ने र नियन्त्रणमा लिने यन्त्रजस्तै हो।"

यस्ता छापामा मारिएका केही मानिस तालिबान पनि हुन्थे। तर कतिपय अवस्थामा जासुसी संयन्त्रले गलत व्यक्तिको नाम दिएका प्रमाणहरू पनि छन्।

सन् २०१० सम्म संयुक्त राष्ट्रसङ्घको गैरन्यायिक हत्यासम्बन्धी विषयका विशेष दूत फिलिप एल्स्टनले रात्रिकालीन छापामा निर्दोष मानिसहरू मारिएका धेरै उजुरी प्राप्त भएको बताएका छन्।

उनले भने, "यीमध्ये धेरै आरोपमा सत्यता छ भन्नेमा म विश्वस्त छु। यस्ता छापामा धेरै नागरिकलाई अनुचित रूपमा मारिएको निष्कर्ष हामी निकाल्न सक्छौँ।"

संयुक्त राष्ट्रसङ्घले अफगानिस्तानमा यस्ता छापामा ३०० भन्दा धेरै निर्दोष नागरिकको मृत्यु भएको बताउँदै आएको छ।

चार जनाको हत्या

चार जनाको मृत्यु भएको उक्त घटनाले स्थानीय स्तरमा निकै आक्रोश उत्पन्न गरायो। त्यसबारे रोयल मिलिटरी पुलिस (आरएमपी) ले अनुसन्धान पनि गर्‍यो।

आरएमपीले गरेको बृहत् अनुसन्धानमा दर्जनौँ व्यक्तिको सन्दिग्ध मृत्युमा यूकेका सैनिकको संलग्नताबारे अध्ययन भयो। आरएमपीसम्बद्ध सूत्रले बीबीसी प्यानोरामा र द सन्डे टाइम्सलाई यसबारे जानकारी उपलब्ध गराएका हुन्।

अनुसन्धानका क्रममा चार जनाको हत्या गर्ने सैनिकले आत्मरक्षाका लागि गोली चलाएको दाबी गरेका छन्। दुई जनाले...


मृतकमध्ये आधा चार ठूला देश चीन, भारत, संयुक्त राज्य अमेरिका र रुसका रहेको उक्त अनुसन्धानमा उल्लेख छ।

दशकौँदेखि सुर्ती नियन्त्रणसम्बन्धी नीतिहरु ल्याइएपनि हरेक वर्ष धूमपान गर्नेहरुको जनसंख्या बढिरहेको छ।

अनुसन्धानकर्ताहरु भन्छन्, मृत्युदर अझै वृद्धि हुनसक्छ किनभने सूर्ती कम्पनीहरुले आक्रामक रुपमा विकासशील विश्वमा आफ्ना बजार विस्तार गरिरहेका छन्।

निष्कर्ष

स्वास्थ्यसम्बन्धी जर्नल 'द ल्यान्सेट'मा पछिल्लो अध्ययन प्रकाशित भएको हो।

त्यसकी एकजना वरिष्ठ लेखक डाक्टर इम्यानुएला गोकिडु भन्छिन्, "आधा शताब्दीभन्दा अघि नै धूमपानले स्वास्थ्यमा नराम्रो असर गर्ने प्रमाण भेटिएको थियो तर अहिले पनि प्रत्येक दिन विश्वका प्रत्येक चार मानिसमध्ये एकले धूमपान गर्छन्।"

उनका अनुसार मानिसहरुको कम उमेरमै मृत्यु हुने र अपाङ्गता हुने दोस्रो ठूलो कारण धूमपान हो।

'ग्लोबल बर्डन अफ डिजिजेज' नामक उक्त अध्ययन सन् १९९० देखि २०१५ सम्म १९५ देशमा गरिएका धूमपानका प्रवृतिबारेको अनुसन्धानमा आधारित रहेको छ।

सो अध्ययनले विश्वभर सन् २०१५ मा दैनिक झण्डै एक अर्ब मानिसहहरुले धूमपान गर्ने देखाएको छ।

त्यसरी धूमपान गर... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

्नेमा प्रति चारमा एक पुरुष र प्रति २० मा एक महिला छन्।

तथ्याङ्क

पछिल्लो संख्या प्रति तीन पुरुषमध्ये एक र प्रति १२ महिलामध्ये एकले धूमपान गर्ने गरेको सन् १९९० को तथ्याङ्कभन्दा केही सुधार हो।

तर जनसंख्याको वृद्धिसँगै सन् १९९० को कुल धूमपानकर्ता ८ करोड ७० लाख भन्दा अहिलेको संख्या बढी देखिएको हो।

सन् २०१५ सम्म आइपुग्दा धूमपानका कारण ज्यान गुमाउनेको संख्या सन् १९९० को तुलनामा ४.७ प्रतिशतले बढेर ६४ लाख पुगेको छ।

उक्त अध्ययनले केही देशहरुले सूर्तीजन्य पदार्थमा उच्च कर कायम गरेर, चुरोट र सूर्तीका प्याकेटमा चेतावनी दिने तस्वीरहरु राख्न लगाएर अनि अरु शैक्षिक कार्यक्रम गरी धूमपान गर्नेहरुको जनसंख्या घटाउन सफल भएको देखिन्छ।

पछिल्लो २५ वर्षमा ब्रजिलले दैनिक धूमपान गर्ने पुरुषको संख्या २९ प्रतिशतबाट १२ प्रतिशतमा र महिलाको संख्या १९ प्रतिशतबाट ८ प्रतिशतमा घटाएको देखिन्छ।

प्रतिवेदनले भनेको छ, बांग्लादेश, इन्डोनेशिया र फिलिपिन्समा धूमपान गर्नेको जनसंख्यामा खासै फेरबदल भएको देखिँदैन।

अनुसन्धानकर्ताहरुले रुसमा धूमपान गर्ने महिलाको जनसंख्या चार प्रतिशतले बढेको जनाएका छन् र अफ्रिकाका उदयीमान देशहरुमा पनि त्यस्तै प्रवृत्ति रहेको चेतावनी दिएका छन्।


मृतकहरूको गणनामा गल्ती भएको भन्दै स्वास्थ्य मन्त्रालयले उक्त घटनामा परि दुई सय ५३ जनाले मात्र ज्यान गुमाएको जनाएको हो।

पछिल्लो सङ्ख्या पहिले भनिएको मृतकहरूको संख्याको तुलनामा करिब एक सयले कम हो।

एकजना अधिकारीले मानव शरीरका धेरै अवशेषहरूले गर्दा मृतकको संख्या गणनामा कमजोरी हुन गएको बताएका छन्।

गत आइतवार राजधानी कोलम्बो र पूर्वी क्षेत्रको एउटा शहरमा रहेका चर्चहरू र होटलहरूमा आक्रमण हुँदा ती मानिसहरू मारिएका थिए।

सन्दिग्धहरूको तस्बिर सार्वजनिक

मारिनेमध्ये धेरै श्रीलङ्काली नागरिकहरू छन् भने केही विदेशीहरू पनि छन्।

उक्त घटनामा सयौँ मानिसहरू घाइते भएको अधिकारीहरूले जनाएका छन्।

नौ जना व्यक्तिहरूले ती हमलाहरू गरेको शङ्का गरिएको छ।

प्रहरीले आक्रमणकारीहरूसँग निकट रहेकाहरूको खोजी जारी राखेको छ।

आक्रमणकारीसँग सम्पर्कमा रहेका सात जना खोजी भइरहेका व्यक्तिहरूको तस्बिर पनि प्रहरीले सार्वजनिक गरेको छ।

अधिकारीहरूले श्रीलङ्काको एउटा अतिवादी इस्लामिक समूहलाई उक्त घटनाका लागि दोष दिइरहेको छ।

इस्लामिक स्टेटले उक्त घटनामा आफ्नो हात रहेको बताए पनि हालसम्म त्यसको पुष्टी हुने प्रर्याप्त प्रमा... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

णहरू भेटिएका छैनन्।

मुस्लिमहरूमा भय

उक्त घटनापछि श्रीलङ्काका अल्पसंख्यक मुस्लिमहरूमा उत्पीडन भोग्नुपर्ने डर पैदा भएको खबरहरू आएका छन्।

श्रीलङ्काका कट्टरपन्थी मुस्लिहरूले धर्म विरोधी ठान्ने गरेको अहमदी सम्प्रदायका सयौँ मानिसहरूलाई प्रहरीको सुरक्षामा मस्जिदहरूमा राखिएको छ।

प्रधानमन्त्री रनिल बिक्रमसिङ्घले पनि केही अहमदी मुस्लिमहरूलाई आक्रमणको निशाना बनाइएको पुष्टि गरेका छन्।

उनले सरकारले अल्पसङ्ख्यकहरूको सुरक्षा गर्ने प्रतिबद्धता जनाएका छन्।


मृतकहरूमध्ये एक भारतीय नागरिक र एक चिनियाँ नागरिक रहेका छन्।

मृतक १०० नेपालीमध्ये पहिलो ५० जना ७४ दिनको समयावधिमा र त्यसपछिको ५० जनाको १७ दिनभित्र मृत्यु भएको हो।

पहिलो ५० मृतक र पछिल्लो ५० मृतकको तथ्याङ्क विश्लेषण गर्दा के-कस्तो प्रवृत्ति देखिन्छ त? नेपालमा कोभिड-१९ ले कसको ज्यान लिइरहेको छ?

मृत्यु हुनेमा धेरै पुरुष

मृत्यु हुनेमा ७८ प्रतिशत पुरुष र २२ प्रतिशत महिला रहेका छन्।

पहिलो ५० जनामा पनि ११ जना महिला रहेकोमा पछिल्लो ५० मा पनि उत्तिकै सङ्ख्यामा महिला रहेका छन्।

जनस्वास्थ्यविद्हरू नेपालमा कोरोनाभाइरस सङ्क्रमण पुरुषमा बढी देखिनु र मृत्यु हुनुलाई उनीहरूको कामका लागि घर बाहिर निस्कनुपर्ने बाध्यता र रहरसँग जोड्छन्।

कुन उमेर समूह खतरामा?

मृत्यु हुनेमा सबैभन्दा बढी ४० देखि ४९ वर्षसम्ममा व्यक्तिहरू रहेका छन्। सो समूहका २४ जनाको मृत्यु भएको छ।

त्यसपछि ७० वा सोभन्दा माथि उमेरका २० जनाको, ६० देखि ६९ वर्षका १७ जनाको र ५० देखि ५९ वर्षका १५ जनाको मृत्यु भएको छ।

यसरी हेर्दा मृत्यु हुनेमध्ये चार जनामध्ये तीनजना ४० वर्षभन्दा माथिका र ५२ प्रतिशत ५० वर्ष उमेर काटेका मानिसहरू छन्।

पहिलो ... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

५० जना मृतकमा तीनजना १० वर्षभन्दा कमका रहेकामा पछिल्लो ५० जनामा त्यो उमेर समूहका मानिसको मृत्यु भएको छैन।

पछिलो ५० जनामा उल्लेख्य वृद्धि भएको उमेर समूह ७० वा सोभन्दा माथि हो जहाँ ५० प्रतिशतले मृत्यु बढेको छ।

स्वास्थ्य मन्त्रालयका सहप्रवक्ता डा. समिरकुमार अधिकारीले यो मृत्युले पछिल्लो समयमा सङ्क्रमणको प्रवृत्ति परिवर्तन भएको देखाएको बताए।

उनले भने, "लक्षण सहितका सङ्क्रमित देखिने पुरानो केही रोग भएकाहरू  सङ्क्रमित हुँदै जानुलाई पहिलाभन्दा स्थिति बिग्रिएको रूपमा हेरिएको छ।"

जनस्वास्थ्यविद डा. सुरेश तिवारीले भने, "यसले सङ्क्रमण बिस्तारै भारतबाट काम गरेर फर्किएका युवाहरूबाट नेपालमै भएका ६० वर्षमाथिको समूहमा जान लागेको देखिएको छ। यसले समुदाय स्तरमा सङ्क्रमणको सङ्केत गरिरहेको छ।"

इपिडिमियोलोजी तथा रोग नियन्त्रण महाशाखाका पूर्वप्रमुख डा. बाबुराम मरासिनी भने एकाएक मृत्य हुनेको सङ्ख्या बढ्नुलाई कोरोनाभाइरस समुदाय स्तरमा गएको पहिलो लक्षण भएको बताउँछन।

"कोही कतै नगएका, कसैसँग सम्पर्कमा नगएका, विदेशबाट आफन्त कोही नआएका, सङ्क्रमितलाई हेर्न नगएका बालबालिका र पाका मानिसहरूलाई सङ्क्रमण देखिनु र मृत्यु हुनुले यो समुदायमा फैलिसक्यो भन्ने देखाउँछ।"

पुरानो रोग भएकालाई झन् खतरा?

मृत्यु हुनेहरूमा ३७ प्रतिशतलाई कोरोनाभाइरस सङ्क्रमण हुँदा पुरानो रोग नरहेको र सङ्क्रमणकै कारणले मात्रै मृत्यु भएको मन्त्रालयको तथ्याङ्क छ।

बाँकी ६३ प्रतिशतमा भने पहिलेदेखि कुनै पुरानो रोग रहेको देखिन्छ।

पुरानो रोगमा सबैभन्दा बढी ३३ प्रतिशतमा श्वासप्रश्वास वा फोक्सोसम्बन्धी समस्या देखिएको थियो।

त्यस्तै २० प्रतिशतमा मधुमेह, १७ प्रतिशतमा मुटुसम्बन्धी समस्या, १४ प्रतिशतमा मिर्गौलासम्बन्धी समस्या र १२ प्रतिशतमा अन्य समस्या रहेका थिए।

धेरैजसो पुरानो रोग भएकाहरूमा दुई वा दुईभन्दा बढी समस्या रहेको मन्त्रालयको तथ्याङ्कले देखाउँछ।

इपिडिमियोलोजी तथा रोगनियन्त्रण महाशाखाका पूर्वप्रमुख मरासिनी श्वासप्रश्वासको रोग भएकालाई बढी असर गर्ने बताउँछन्।

उनले भने, "कोरोनाभाइरसले श्वासप्रश्वासमा नै असर गर्ने हो पुरानो श्वासप्रश्वासको रोग भएको मानिसमा रोगविरुद्ध लड्ने शरीरको प्रणाली बिग्रिएको हुने र त्यसले गर्दा चाँडै प्रभाव गर्छ र निमोनिया हुने तथा निको हुन गाह्रो हुने अवस्था आउने गर्छ।"

तर मधुमेह हुँदैमा उनीहरूको मृत्यु नहुने मरासिनीको भनाइ छ।

"नियमित रूपमा...


मृत्यु हुनेमध्ये ४१ जना पुरुष र २६ महिला रहेको प्रहरीले उपलब्ध गराएको तथ्याङ्कले देखाएको छ।

अहिलेसम्म ३० जना बेपत्ता र ४३ जना घाइते भएको प्रहरीले जनाएको छ।

सबैभन्दा बढी ललितपुर, भोजपुर र रौतहटमा पाँच-पाँच जना गरी १५ जनाको ज्यान गएको छ।

सिन्धुली, सिरहा, ओखलढुङ्गा र मकवानपुरमा चार-चार गरी १६ जनाको ज्यान गएको छ।

काभ्रे, धनुषा, खोटाङ र काठमाण्डूमा तीन-तीन जना गरी १२ जनाको ज्यान गएको प्रहरीले जनाएको छ।

त्यसैगरी बारा, पर्सा, झापा, उदयपुर, महोत्तरी, धादिङ र डोल्पामा दुई-दुई गरी १४ जनाको मृत्यु भएको छ।

देशका विभिन्न ठाउँमा अविरल वर्षाले ल्याएको बाढी तथा पहिरोका कारण अझै ३० जना बेपत्ता भएको प्रहरीले जनाएको छ।

गृह मन्त्रालयको राष्ट्रिय आपत्कालीन कार्य सञ्चालन केन्द्रका अनुसार प्रभावित क्षेत्रमा २५ सयभन्दा बढी मानिसको उद्धार गरिएको छ।

खासगरी तराईका जिल्लामा कतिपय गाउँ नै डुबानमा परेकोले विस्थापितहरूको यकिन विवरण आउन बाँकी रहेको नेपाल प्रहरीका सहप्रवक्ता थापाले बताए।

सरकारले भने बाढी र पहिरोका कारण कम्तीमा पनि १० हजार परिवार विस्थापित भएको जनाएको छ।

वर्षा विस्तारै कमजोर

जल तथा मौसम... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

विज्ञान विभाग मौसम पूर्वानुमान महाशाखाकी वरिष्ठ मौसमविद् शान्ति कँडेलका अनुसार वर्षा विस्तारै कमजोर हुँदै गइरहेको छ।

"मनसुनको न्यून चापिय रेखा नेपालभन्दा दक्षिणी भूभागतिर सरेको अवस्था छ। यद्यपि मनसुन केही मात्रामा भने सक्रिया नै छ। सोमवार पूर्व र पश्चिमका थोरै अनि मध्यका एक दुई स्थानमा भारी वर्षा हुनसक्छ," उनले भनिन्।

उनका अनुसार मङ्गलवार र बुधवार अविरल वर्षा हुने सम्भावना कमै छ तर एक दुई स्थानमा भारी वर्षा हुन सक्छ।

बाटो कहाँ कहाँ अवरुद्ध छ?

बाढी तथा पहिरोका कारण देशका विभिन्न ठाउँमा बाटो अवरुद्ध भएको छ।

 प्रहरीका अनुसार कुलेखानी सरोवरमा बिहान पानी बढ्ने क्रम बढिरहेको भए पनि अहिले बढ्ने दर घटेको हुँदा टर्बाइनबाट नै नियन्त्रित निकास भइरहेको छ ।

यसअघि प्रहरीले त्यसलाई खोल्न सुरु गरिने जनाएको थियो।


मृत्यु हुनेमा पाँच जना प्रहरी रहेको बताइएको छ। अधिकारीहरूका अनुसार प्रहरी चढेको एउटा गाडीलाई लक्ष्य गरेर विस्फोटन गराइएको थियो।

प्रहरीले यो आत्मघाती आक्रमण भएको बताएको पाकिस्तानको समाचार संस्था एपीपीले जनाएको छ।

सो विस्फोटन प्रसिद्ध दाता दरबार सुफी दरगाहनजिकै भएको थियो।

अहिलेसम्म कुनै पनि समूहले सो घटनाको जिम्मेदारी लिएको छैन।

विस्फोटन भएको ठाउँमा ठूलो सङ्ख्या सुरक्षाकर्मीहरू परिचालित भएका छन्।

रेडियो पाकिस्तानका अनुसार प्रधानमन्त्री इमरान खानले सो विस्फोटनको निन्दा गर्दै घाइतेको राम्रो उपचारको प्रबन्ध गर्न सम्बन्धित अधिकारीहरूलाई निर्देशन दिएका छन्।

इस्लाम धर्मावलम्बीहरूको पवित्र रमजान महिना सुरु भएपछि यो साङ्घातिक आक्रमण भएको हो।

शिया र सुन्नी दुवै सम्प्रदायका मुसलमानहरू दाता दरबार दरगाहमा जाने गर्छन्। सो स्थलमा गैरमुस्लिमहरू पनि दर्शन गर्न जान्छन्।

सन् २०१० मा सो दरगाहमा भएका दुई आत्मघाती विस्फोटनमा दर्जनौँ मानिसहरूको ज्यान गएको थियो।

लाहोर पाकिस्तानको दोस्रो ठूलो सहर हो।

इस्लाम धर्मअन्तर्गत भए पनि सूफी सम्प्रदाय अनुसरण गर्ने मानिसहरूलाई कट्टरपन्थी लडाकुहरूले आक्रमण गर्न... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

े गरेका छन्।

यो पनि पढ्नुहोस्

सन् २०१४ मा तालिबानले पेशावरस्थित विद्यालयमा आक्रमण गर्दा १४१ जनाको मृत्यु भएको थियो।

त्यसपछि पाकिस्तानले अतिवादी लडाकु समूहविरुद्ध कारबाही सुरु गर्‍यो।

अहिले सुरक्षास्थितिमा सुधार आए पनि देशमा लडाकु समूहरहरू सक्रिय छन्।

सन् २०१६ मा  लाहोरमा इस्टर पर्व मनाउन भेला भएका इसाईहरूलाई लक्षित एउटा विस्फोटनमा कम्तीमा ७२ जनाको मृत्यु भएको थियो।


मृत्युको लगत राख्न थालिएयता सन् २०१८ मा त्यहाँ तीन हजार आठ सय चार सर्वसाधारण मानिसहरू मारिएका थिए। तीमध्ये नौ सय २७ जना बालबालिका थिए।

अमेरिकामा सन् २००१ मा भएको 'ट्विन टावर हमला'पछि अमेरिकी सेनाले तालिबानलाई सत्ताबाट हटाउने उद्देश्यले अफ युद्ध थालेको थियो।

लामो समयदेखि द्वन्द्वग्रस्त सो देशसम्बन्धी यो विवरण त्यहाँ द्वन्द्व अन्त्य गर्ने अपेक्षासहित हुन लागेको अर्को चरणको वार्ताको पूर्वसन्ध्यामा प्रकाशित भएको हो।

अमेरिकी विशेषदूत जल्माई खालिल्जादले सोमवार कतारमा तालिबानका वार्ताकारहरूसँग भेट्ने योजना छ।

वार्ताका लागि सो समूहका संस्थापकमध्ये एक मुल्लाह अब्दुल घानी बरादर कतारमा पुगेका छन्।

विश्लेषकहरूका अनुसार तालिबानभित्र महत्त्वपूर्ण भूमिकामा रहेका बरादरले उक्त वार्तालाई एउटा सम्झौतामा पुर्‍याउने अपेक्षा गरिएको छ।

किन यस्तो भयानक तथ्याङ्क देखियो?

सन् २००९ यता यस्तो तथ्याङ्क राख्न थालिएको हो।

उक्त प्रतिवेदनका अनुसार सन् २०१८ मा 'सरकारविरोधी पक्षहरू'बाट धेरै सङ्ख्यामा आत्मघाती आक्रमणहरू गराइएका थिए। सरकारी फौजले पनि हवाई आक्रमण र खोजतलासका गतिविधि बढाएको थियो।

आत्मघाती एवम्  ह... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

वाई आक्रमणबाट ज्यान गुमाउने समेत गत वर्ष सबैभन्दा बढी थिए।

उक्त प्रतिवेदनले एकै वर्ष पाँच सयभन्दा बढी नागरिकहरूले हवाई आक्रमणबाट ज्यान गुमाएको यो पहिलो पटक भएको बताएको छ।

जमिनमा सरकार पक्षधर र सरकारविरोधी समूहबीच भएको सङ्घर्षमा मृत्युको सङ्ख्या पनि उल्लेख्य छ।

"यो अफगान द्वन्द्वबाट विस्थापित नागरिकहरूको विवरण राख्ने राष्ट्रसङ्घको १०औँ वार्षिक प्रतिवेदन हो। एक दशकमा त्यहाँ ३२ हजार नागरिक मारिएका छन् भने झन्डै ६० हजार घाइते भएका छन्। यो दु:खद र दुर्भाग्यपूर्ण परिस्थितिलाई अन्त्य गर्ने समय हो," अफगानिस्तानमा रहेका राष्ट्रसङ्घका प्रमुख तादामिची यामामोतोले बताए।

"मानिसहरूले ज्यान गुमाउने र अङ्गभङ्ग हुने यो अवस्थाको अन्त्य गर्नु भनेको यो द्वन्द्व रोक्नु नै हो। त्यसैले अहिले शान्तिका लागि सबैभन्दा बढी प्रयासहरु गर्नुपर्ने अवस्था आएको हो।"

अफगानिस्तानमा रहेको संयुक्त राष्ट्रसङ्घीय सहायता मिसनका अनुसार ज्यान गुमाउनेको सङ्ख्या  सन् २०१७ को भन्दा ११ प्रतिशतले बढी हो।

घाइते र मृत्यु हुनेको समग्र दर भने पाँच प्रतिशतले बढेको छ।

यस वर्षको आरम्भमा अफगान राष्ट्रपति अशरफ गनीले आफू सन् २०१४ मा देशको राष्ट्रपति भएयता देशमा ४५ हजार सुरक्षाकर्मी मारिएको बताएका थिए।

त्यो सङ्ख्या सोचिएभन्दा निकै बढी थियो।

शान्तिवार्ताको सम्भावना के छ?

अफगान शान्तिवार्ताले गति लिइरहेको छ।

अमेरिकी राष्ट्रपति डोनल्ड ट्रम्पले १४ हजार अमेरिकी सैनिक  रहेको अफगानिस्तनामा आफ्नो संलग्नता अन्त्य गर्ने बताइरहेका बेला वार्ता भइरहेको हो।

कसरी युद्ध नाच जातीय सद्भावका लागि ब्युँताइँदैछ?

सन् २०१९ को जेनुअरीमा खालिल्जादले अफगान तालिबानगको वार्तामा 'उल्लेख्य प्रगति' भएको बताएका थिए।

कतारमा सोमवारबाट हुने अन्तिम चरणको वार्तामा शान्ति सम्झौताको एउटा प्रारूपमा सहमतिमा पुगेर १७ वर्ष लामो द्वन्द्व अन्त्य गर्ने अपेक्षा गरिएको छ।

तर तालिबानले "पश्चिमा विश्वको कठपुतली" भन्दै अफगान सरकारसँग भने औपचारिक वार्ता गर्न अस्वीकार गर्दै आएको छ।

तयार पारिएको सम्झौताको प्रारूपमा कहिले अमेरिकी सेनाको फिर्ता हुने वा अफगानिस्तनामा युद्धविराम गर्ने समयबारे केही उल्लेख गरिएको छैन।

के हो तालिबान?

अफगानिस्तानबाट सोभियत सेना फर्किएपछि सन् १९९० को दशकमा पूर्वार्धमा एउटा कट्टरपन्थी धार्मिक अभियान सुरु भयो।

अधिकांश पश्तुन समुदायका व्यक्तिहरू संलग्न रहेको तालिबान...


मृत्युदण्डको विरोधमा वेलिकाडा कारावासबाहिर प्रदर्शन

श्रीलङ्काका राष्ट्रपतिले लागुपदार्थको मुद्दामा दोषी ठहर भएका चार कैदीलाई झुन्डाएर मृत्युदण्ड दिने घोषणा गरेपछि ४३ वर्षपछि दुई वधिक नियुक्त भएका हुन्।

सन् १९७६ मा मृत्युदण्ड दिने चलन स्थगित गरिएको थियो।

सरकारले "उच्च नैतिक चरित्र" भएका इच्छुक व्यक्तिलाई वधिकको पदमा आवेदन दिन गत फेब्रुअरीमा विज्ञापन गरेको थियो।

दुई पदका लागि एक सयभन्दा बढी व्यक्तिले आवेदन दिएका थिए।

मृत्युदण्ड दिने जिम्मा पाएका वधिकले पाँच वर्षअघि राजीनामा दिएपछि श्रीलङ्काले उनको उत्तराधिकारी नियुक्त गर्न सकेको थिएन।

सरकारले ती पदका लागि खोजेको व्यक्ति श्रीलङ्काको नागरिक तथा मानसिक रूपमा बलियो हुनुपर्ने र १८ देखि ४५ वर्षको पुरुष हुनुपर्ने उल्लेख गरिएको थियो।

राज्यद्वारा प्रकाशित पत्रिका डेली न्यूजका अनुसार दुई अमेरिकी नागरिक र दुई महिलाले पनि सो पदका लागि आवेदन दिएका थिए।

कारागारका एक प्रवक्ताले छानिएका दुई उम्मेदवारलाई दुई हप्ता लामो तालिम दिइने बताए।

वधिक पदमा नियुक्त भएका कर्मचारीले मासिक ३६,३१० स्थानीय रुपैयाँ (झन्डै २०३ अमेरिकी डलर) पारिश्रमिक पाउनेछन्।

... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

फेरि किन मृत्युदण्ड?

श्रीलङ्कामा बलात्कार, लागुऔषध कारोबार तथा हत्याको अपराधमा वैधानिक रूपमै मृत्युदण्ड दिन सकिने व्यवस्था छ।  तर सन् १९७६ देखि कसैलाई पनि मृत्युदण्ड दिइएको छैन।

राष्ट्रपति मैत्रीपाल सिरिसेनाले लागुपदार्थको व्यापार रोक्न पुन: मृत्युदण्ड दिन लागिएको बताएका छन्।

राजनीतिक विश्लेषकहरूका अनुसार उनको निर्णयले निर्वाचनको मुखमा सिरिसेनाको लोकप्रियतालाई बढाइदिएको छ।

श्रीलङ्कामा यो वर्षको अन्तिमतिर निर्वाचन हुँदैछ।

प्रदर्शनकारीहरूले राष्ट्रपतिलाई आफू लोकप्रिय हुन मृत्युदण्ड दिन लागेको आरोप लगाएका छन्

"मैले चार जनालाई मृत्युदण्ड दिन पत्रमा हस्ताक्षर गरेको छु," राष्ट्रपति सिरिसेनाले भने।

"उनीहरूलाई यसबारे भनिसकिएको छैन। कारागारमा अशान्ति हुन सक्ने भएकाले हामी अहिले नाम सार्वजनिक गर्न चाहँदैनौँ।"

उनका अनुसार देशमा दुई लाख दुर्व्यसनी छन् र कारागारमा भएका कैदीमध्ये ६० प्रतिशत लागुपदार्थको अपराधमा दोषी पाइएका हुन्।

के छ अन्तर्राष्ट्रिय प्रतिक्रिया?

यूके,  फ्रान्स, नर्वे तथा युरोपेली सङ्घ ईयूले मृत्युदण्ड पुनर्स्थापित गर्ने श्रीलङ्काको निर्णयको निन्दा गरेका छन्।

एउटा विज्ञप्तिमा ईयूले भनेको छ, "मृत्युदण्ड क्रूर, अमानवीय र अनैतिक दण्ड हो। र, ईयू स्पष्ट रूपमा जुनसुकै अवस्था तथा मुद्दामा पनि यसको विपक्षमा छ।"

"श्रीलङ्काका अधिकारीहरूले लागुपदार्थको अपराधको कुरा गरेको भए पनि अध्ययनहरूले मृत्युदण्डले त्यस्ता अपराध रोक्न नसकेको देखाएको छ।"

मानवाधिकारवादी संस्था एम्नेस्टी इन्टर्न्याश्नलले राष्ट्रपतिको घोषणाले आफू स्तब्ध र क्रुद्ध भएको जनाएको छ।

लागुपदार्थ बेचबिखनलाई नियतवश गरिने हत्याजस्तो अतिगम्भीर अपराध मान्न आधार नपुग्ने भन्दै लागुपदार्थको मुद्दाका अपराधीलाई मृत्युदण्ड दिनु अवैधानिक भएको उसको तर्क छ।

एम्नेस्टी इन्टर्न्याश्नलनका दक्षिण एशिया निर्देशक बिराज पटनायकले भने, "अरू राष्ट्रले आफ्नो लागुपदार्थ नियन्त्रण नीतिमा सुधार गर्नुपर्ने आवश्यकता भएको महसुस गरेको र मृत्युदण्ड घटाउन थालेको बेलामा श्रीलङ्का उल्टो बाटो लागेको छ।"

"देशको अन्तर्राष्ट्रिय छविका लागि यो घातक हुन्छ। राष्ट्रपति सिरिसेनाले आफ्नो निर्णयबारे पुनर्विचार गर्छन् भन्ने हामी आशा गर्छौँ।"


मेक्सिकोसँगको सीमा क्षेत्र गैरकानुनी रूपमा नाघ्न खोज्ने आप्रवासीविरुद्ध कारबाही अघि बढाइएपछि वयस्कहरू पक्राउ परेका छन् भने उनीहरूका सन्तान अलग्गै राखिएका छन्।

यसैबीच ह्वाइट हाउसले बालबालिका र अभिभावक अलग गर्ने अभ्यास रोक्न रिपब्लिकन पार्टीले मस्यौदा गरेको एउटा नियमलाई राष्ट्रपति ट्रम्पको समर्थन रहेको जनाएको छ।

यसअघि राष्ट्रपति ट्रम्पले त्यसलाई हस्ताक्षर गर्न अस्वीकार गर्ने जस्तो भान पर्ने धारणा राखेका थिए।

हलचल

यो मुद्दाले अमेरिकामा राजनीतिक हलचल ल्याइदिइएको छ।

बिहीवार अमेरिकी महान्यायाधिवक्ता जेफ सेसन्सले ईसाइ धर्मग्रन्थ बाइबल उल्लेख गर्दै आफूले आप्रवासीहरूको विषयमा शून्य शहनशीलताको अपनाइने बताए।

यसको अर्थ गैरकानुनी रूपमा अमेरिका प्रवेश गर्नेहरूलाई विगतमा जस्तो नभई फौजदारी अभियोगमा कारबाही अघि बढाइन्छ।

यसअघि पहिलो पटक सीमा पार गर्न खोज्नेहरूलाई साधारण कसुरमा आरोप लगाउने गरिएका थिए।

सबै वयस्कहरूलाई अभियोग लगाएर थुनिएको छ भने उनीहरूसँगै आएका बालबालिकालाई अलग्गै राखिएको र एक्लै आएका नाबालक भनेर वर्गीकरण गरिएको छ।

अलग

१९ एप्रिलदेखि ३१ मेसम्ममा १९४० जना वयस्कहरूबाट १९९५ बा... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

लबालिकालाई अलग गरिएको अमेरिकी आन्तरिक सुरक्षा मन्त्रालय डिपार्टमेन्ट अफ होमल्याण्ड  सेक्युरिटिले जनाएको छ।

उनीहरूको उमेर खुलाइएको छैन तर तिनीहरुलाई अमेरिकी सरकारको स्वास्थ्य र मानव सेवा हेर्ने निकायमा हस्तान्तरण गरिएको छ।

त्यसपछि तिनीहरुलाई सरकारी बन्दी गृह वा बाल सेवा केन्द्रमा पठाइएको छ।

संयुक्त राष्ट्रसंघले चाहिँ अमेरिकी सरकारलाई बालबालिकालाई अभिभावकबाट अलग गर्ने प्रकिया तत्काल रोक्न भनेको छ।


मेगन मार्कलले राजपरिवारसँग जोडिँदा उत्पन्न हुने विभिन्न पक्षबारे डायनाकी एक साथीसँग कुरा गरेको बताइन्। "किनभने... अरू कसले त्योबारे बढ्ता बुझेको होला र?"

दुई महिलाको राजपरिवारमा हुँदाको अनुभवबारे तुलना गरियो।

राजकुमार ह्यारीले आफ्नो दम्पती राजकीय जिम्मेवारीबाट पन्छिनुअघि कसरी आफ्नी आमा र पत्नीबीच तुलना गर्दै आफूलाई 'इतिहासको पुनरावृत्ति हुने' डर लागेकोबारे बोलेका छन्।

ह्यारीले यूकेका ट्याब्लोइड पत्रिकाले आफ्नी पत्नीबारे प्रकाशन गर्ने सामग्रीलाई डायनाको पालामा भएका प्रकाशनसँग तुलना गरेको यो पहिलो पटक भने होइन।

प्रेस कभरेजका दुई पाटा

राजकुमारी डायनालाई विश्वकै सबभन्दा प्रख्यात महिलामध्ये मानिन्थ्यो। उनको परोपकारी कार्य तथा व्यक्तिगत जीवन दुवैबारे पत्रिकाहरूमा यथेष्ट छापिन्थ्यो।

"डायना एक अभूतपूर्व शाही प्रतीक बनिन्। उनलाई विश्वभरि चिनिन्थ्यो," लेखिका केटी निकोलले बीबीसीको रेडियो वन न्यूजबीटलाई बताएकी छन्।

तर केटी थप्छिन्ः डायनाले आकृष्ट गर्ने ध्यान सधैँ सकारात्मक मात्र हुँदैनथ्यो।

"डायनालाई प्रेसमा आलोचना गरिन्थ्यो। उनी विश्वकै सबभन्दा प्रख्यात व्यक्ति थिइन् र सधैँ उनको वरप... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

र अनि राजकुमार विलियम र ह्यारीको जीवनमा पापाराजीहरू घुमिरहन्थे।"

शाही लेखिका केटी निकोल भन्छिन्, 'राजकुमारी डायनालाई पापाराजीले बारम्बार पछ्याउँथे'

पत्रकार जेम्स ब्रुक्स यसमा सहमत छन्।

"कहिलेकाहीँ प्रेससँग उनको राम्रो सम्बन्ध रहन्थ्यो। तर अरू बेला प्रेस आफ्नो निजी जीवनमा निकै घुसेको भनेर उनले गुनासो गर्थिन्। एक किसिमको मिश्रित सम्बन्ध थियो।"

पछिल्ला वर्षहरूमा डायनाले व्यक्तिगत जीवनबारे अन्तर्वार्ता दिइन् र उनीमाथि समाचारमा छाउन खोजेको आरोप कतिपयले लगाए।

मेगनले राजपरिवारसँग नाता जोड्नेबित्तिकै आफ्नो व्यक्तिगत ब्लग बन्द गरिन् अनि यसअघिका उनका अधिकांश अन्तर्वार्ताहरू उनका परोपकारी कार्यमा सीमित रहे।

तर केटीले मेगन र ह्यारीले आफ्नै विगतका कुराहरू काटिरहेको भनेर कतिपयले विश्वास गरिरहेको पनि औँल्याइन्।

'शान्त जीवनमाथि प्रश्न'

सन् २०२० को ज्यानुअरीमा उनीहरूले आफ्नो व्यक्तिगत जीवनमा सञ्चारमाध्यमको बढी चासो भएको भन्दै राजपरिवारको विशिष्ट भूमिकाबाट अलग्गिने बताए। उनीहरू क्यानडा गए र त्यसपछि क्यालिफोर्निया सरे। उनीहरूले अब आफूहरू राजपरिवारको सक्रिय सदस्यका रूपमा यूके कहिल्यै नफर्किने पनि बताएका छन्।

तर केटी भन्छिन् उनीहरूले "आफ्नो जीवनबारे अहिले जति [अमेरिका सरेयता] विगतमा यूकेमा रहँदा कहिल्यै खुलाएका थिएनन्।"

यो अवधिमा उनीहरूले स्पटिफाईमा पडकास्ट गर्न अनि नेटफ्लिक्ससँग पनि काम गर्न सम्झौता गरेका छन्। साथै उनीहरूले जेम्स कर्डन र ओप्रा विन्फ्रीलाई अन्तर्वार्ता दिएका छन्।

केटी निकोलले भनिन्ः "शान्त जीवन चाहियो भनेर ठाउँ सरेका दम्पतीमाथि मानिसहरूले प्रश्न उठाइरहेका छन्। 'किन उनीहरूले जेम्स कर्डन र ओप्रा विन्फ्रीसँग खुले अनि आफ्ना छोराबारे पनि बोले?'"

ह्यारीले ओप्रासँगको कुराकानीमा नेटफ्लिक्स र स्पटिफाई आफ्नो योजनामा नरहेको तर परिवारले सन् २०२० को सुरुताका "आर्थिक रूपमा मलाई अलग्याइदिएपछि" आफूसँग विकल्प नरहेको बताए।

राजकुमारी डायनाको निधन र पापाराजी

डायना विश्वकै सबभन्दा धेरै तस्बिर खिचिएकी व्यक्ति थिइन्

"उनी जहाँजहाँ गए पनि त्यहाँ धेरै सङ्ख्यामा पत्रकार र फोटोग्राफरहरू पुग्थे," जेम्स ब्रुक्स भन्छन्।

जेम्सलाई लाग्छ राजकुमार ह्यारीको सञ्चारमाध्यमप्रतिको दृष्टिकोण राजकुमारी डायनाको निधनले पनि निर्धारण गरेको छ।

"ह्यारी र विलियमको सो दृष्टिकोण अनुसार उनीहरूको आमालाई पापाराजीले एक किसिमले सधैँ...


मेची-महाकाली मेल र कर्णाली लेखिएका र नेपालको झण्डा अङ्कित रेल देखिने तस्बिरमा केपी शर्मा ओली नेतृत्वको सरकारको रेल मोहको झल्को देख्न सकिन्छ।

रेलमार्गबाट नेपाललाई चीन जोड्ने योजनाबारे विमर्श भइरहेका बेला सक्कलीजस्तै देखिनेगरी सरकारी वेबसाइटमा सो तस्बिरले स्थान पाएको छ। रेलको नाम र पछाडि भएको भवनको नाम पनि नेपालीमै छ।

तर रेल स्टेशनमा देखिने विदेशी लिपिका राता अक्षरले भने असावधानीपूर्वक गरिएको तस्बिर सम्पादन र त्यसलाई स्थान दिने मन्त्रालयको अपरिपक्व निर्णय छताछुल्ल भएको देखिन्छ।

यही विषयबारे सामाजिक सञ्जालमा सरकारप्रति कटाक्ष गरिएको छ।

धेरैले चिनियाँ भाषामा स्टेशनको नाम रहेको अनुमान गरेका छन्।

कहिले अप्लोड गरिएको भन्ने अनुमान गर्न गाह्रो भए पनि शनिवार बिहान अन्तर्राष्ट्रिय लगानी मामिलाका विज्ञ सेमन्त दाहालले ट्विटरमा उक्त तस्बिरबारे लेखेका थिए।

तत्काल प्रतिक्रिया जनाउँदै अर्थशास्त्री चन्दन सापकोटाले उक्त कार्यलाई मन्त्रालयको अक्षमताको सङ्ज्ञा दिए।

वरिष्ठ पत्रकार तथा शिक्षक मासिकका सम्पादक राजेन्द्र दाहालले सीमित वर्गले यस्तो कुरा बुझेर केही फरक नपर्ने र बहुसङ्ख्यकले यस्तै विज्ञा... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

पन हेरेर आफूहरूलाई भोट दिने हुँदा जानाजान हेपाहा प्रवृत्ति देखाएको हुन सक्ने भन्दै प्रतिक्रिया लेखे।

एक ट्विटर प्रयोगकर्ताले भने सरकारी कार्यालयमा कार्यकर्ता भर्ती गरिएको अवस्थामा धेरै आशा गर्न नसकिने टिप्पणी गरे।

उक्त तस्बिरबारे मन्त्रालयसँग प्रतिक्रिया लिने बीबीसीको प्रयास सफल हुन सकेन।

रेलविमर्श

रेलमार्ग विस्तारमा निकै राम्रो प्रगति प्राप्त गर्न सफल छिमेकी भारत र चीनबीच अवस्थित नेपालमा पनि पछिल्ला दिनहरूमा रेलबारे विमर्श तीव्र बन्दै गएको छ।

राजनीतिक दलका घोषणापत्रदेखि लिएर चोक तथा गल्लीका चियापसलसम्म रेलबारे टीकाटिप्पणी हुने गरेको छ।

खासगरी नेपाललाई चीन र भारतसँग जोड्ने रेलमार्गबारे गृहकार्य सुरु भएदेखि सर्वसाधारणमा त्यसबारे चासो ह्वात्तै बढेको पाइन्छ। दुई देशसँग जोड्ने रेलमार्गको विषय मने हालसम्म अध्ययनकै क्रममा छ।

त्यस्तै पूर्व-पश्चिम रेलमार्ग विकासको काम चलिरहेकै भए पनि अपेक्षाकृत नतिजा भने प्राप्त हुन नसकेको सरकारी अधिकारीहरू नै स्वीकार्छन्।


मेडिकल डिटेक्शन डग्स नामक संस्थाले यसअघि औलो, क्यान्सर र पार्किन्सन्स रोगको गन्ध पत्ता लगाउन कुकुरहरूलाई तालिम दिइसकेको छ।

विश्वभरि कोभिड-१९  महामारी फैलिएको बेला डरम यूनिभर्सिटी र लन्डन स्कूल अफ हाईजीन एन्ड ट्रपिकल मेडिसिनसँग मिलेर उक्त संस्थाले कुकुरलाई कोरोनाभाइरस सङ्क्रमण पत्ता लगाउन तालिम दिन लागेको हो।

मेडिकल डिटेक्शन डग्सका प्रमुख क्लेअर गेस्टका अनुसार "बिरामीबाट सुरक्षित रूपमा भाइरसको गन्ध पत्ता लगाउने उपाय" खोजी हुँदैछ।

"सिद्धान्तत: कुकुरले कोभिड-१९ पत्ता लगाउन सक्छ भन्नेमा हामी विश्वस्त छौँ,' उनले भनिन्।

'चाँडो र प्रभावकारी'

यदि यो कुरा प्रमाणित भयो भने लक्षण नभएका सङ्क्रमित व्यक्ति छुट्याउन पनि कुकुरको प्रयोग हुन सक्नेछ।

गेस्टका अनुसार कुकुरको प्रयोगबाट चाँडै र प्रभावकारी ढङ्गमा सङ्क्रमण पत्ता लगाउन सकिनेछ। त्यसो भयो भने एनएचएसको साधन र स्रोत आवश्यक परीक्षणमा प्रयोग गर्न सकिनेछ।

लन्डन स्कूल अफ हाईजीन एन्ड ट्रपिकल मेडिसिनको रोग नियन्त्रण विभागका प्रमुख प्राध्यापक जेम्स लोगनका अनुसार अनुसन्धानबाट कुकुरले सुँघेर औलो रोग पत्ता लगाउन सक्ने प्रमाणित भइसकेको छ।

कुकुरको त्... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

यो क्षमता विश्व स्वास्थ्य सङ्गठनले रोग निदान गर्न तोकेको मापदण्डभन्दा बढी छ।


मेरा एकदमै मिल्ने साथीहरूसँग गरेका कुराकानी र मैले हेरेका अश्लील भिडिओहरू सम्झिँदै मेरो दिमागमा सपना र चाहनाका अनेकौँ तस्वीरहरु घुमिरहेका थिए।

म हातमा एक गिलास दूध लिइ टाउको निहुराएर कोठामा प्रवेश गरेँ। त्यो पूरै परम्परागत शैलीमा थियो जस्तो मैले कल्पना गरेकी थिएँ।

तर मैलै सोचेकै थिइनँ एउटा कहालीलाग्दो आश्चर्य मलाई पर्खिरहेको थियो। वास्तवमै एउटा भयङ्कर निराशाजनक।

अस्वीकार्यता

कल्पनामा म कोठा छिर्दा मेरा पतिले मलाई दह्रोसँग अंगालो मारून् भन्ने चाहन्थेँ, निस्सासिने गरी चुम्बनहरू गरून् भन्ने सोच्थेँ र रातभर मलाई माया गरून् भन्ने चाहन्थेँ। तर वास्तविकतामा म कोठामा पुग्दा उनी निदाइसकेका थिए।

म ३५ वर्षकी थिएँ र मसँग यौनसम्पर्क गरेको अनुभव थिएन। त्यो अस्वीकार्यता एकदमै पीडादायी थियो।

कलेजको बेला र काम गर्दा मैले धेरै केटा र केटीहरू सम्झनलायक गहिरो मित्रतामा परेको देखेँ। उनीहरू एकअर्काको काँधमा टाउको राखेर बस्थे, एकअर्काको हात समाएर हिँड्थे र मैले डाह गर्थेँ।

के मलाई पनि जिन्दगीमा त्यस्तो साथीको चाहना थिएन?

मेरो ठूलो परिवारमा चारजना दाजुभाइ, एक बहिनी र वृद्ध भइसकेका अभिभावक थिए। ... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

तर पनि मैले सधैँ एक्लो महसुस गर्थेँ।

मेरा दाजुबहिनीको बिहे भइसकेको थियो र उनीहरूको आफ्नै परिवार थियो। बेला-बेला मैले सोच्थेँ मेरो उमेर बढ्दै गएको र म एक्लो भएकोबारे उनीहरू के नै चासो राख्थे र?

मेरो मुटु प्रेम र चाहनाका लागि जलिरहन्थ्यो। तर म एक्लोपनले घेरिएकी थिएँ।

बेला-बेला मलाई लाग्थ्यो कि म मोटी भएकीले यस्तो भएको हो।

के पुरूषहरू मोटी महिलालाई घृणा गर्छन्? के मेरो तौल नै मैले विवाहका लागि उपयुक्त केटा नपाउनुको कारण हो? के म साँच्चै नै जीवनभर एक्लै रहनुपर्छ? के म सधैँ कुमारी नै रहन्छु? यस्ता प्रश्नहरू हरबखत मेरो दिमागमा खेलिरहन्थे।

अन्तत: जब म ३५ वर्षकी भएँ। कसैगरी ४० को दशकका एक पुरूष विवाह गर्न आए।

लजालु

हाम्रो कुरा छिन्ने बेलामा  मैले मेरा भावना उनीसँग व्यक्त गरे।

तर उनले न ध्यान दिए न त जवाफ। उनी अत्तालिएको जस्तो लाग्यो।

भुइँतिर निहुरिएर उनी चुपचाप बसिरहे, टाउको पनि खासै माथि उठाएनन्।

मैले सोचेँ पुरूषहरू अचेल महिलाभन्दा बढी लजाउन थालेका छन् र मेरा हुनेवाला पति पनि अपवाद रहेनछन्।

तर बिहेको रात म अलमलमा परेँ। मलाई थाहा छैन उनले किन त्यस्तो व्यवहार देखाए।

जब मैले भोलिपल्ट सोधेँ, उनले भने- मलाई सञ्चो भएन।

तर केही पनि परिवर्तन भएन। हाम्रो दोस्रो, तेस्रो र कैयौँ रातहरू त्यस्तै रहे।

मैलै मेरी सासूलाई त्यो कुरा भनेँ तर उनले आफ्नो छोराकै बचाउ गरिन्।

"ऊ एक लजालु केटा हो जो बच्चैदेखि केटीहरूसँग कुरा गर्न धक मान्थ्यो, ऊ केटाहरू पढ्ने विद्यालयमा पढ्यो र उसकी दिदीबहिनी पनि छैनन् न त विपरीत लिङ्गको कोही साथी नै छ।"

त्यो स्पष्टीकरणले मलाई तत्कालका लागि केही राहतको अनुभुति दिलायो। तर मैले त्यसबारे सोच्ने क्रम रोक्न सकिनँ।

असहज

प्रत्येक दिन मेरा अपेक्षा, सपना र चाहनाहरू मर्दै गइरहेका थिए।

यौन मलाई असहज लाग्नुको मुख्य कारण थियो। उनी मसँग खासै बोल्दैन थिए। उनले  मलाई कहिले पनि छोएनन् न त मेरो हात समाए।

यदि महिलाले आफूले लगाइरहेको लुगा मात्रै मिलाउन खोजी भने पुरूषहरू तिनलाई घुरेर हेर्छन्। तर राति म पूर्ण रूपमा नग्न हुँदा पनि मेरा पतिले मलाई हेर्दैन थिए।

के मेरो मोटोपन नै उनको त्यस्तो व्यवहारको कारण थियो? के दबाबमा परेर उनले मसँग बिहे गरेका थिए?

मलाई आफ्नो पीडा कसलाई सुनाऊँ थाहा थिएन। मेरो आफ्नो परिवार म नयाँ जीवनसँग खुशी थिएँ भन्ने भ्रममा थियो।

तर मेरो धैर्यको बाँध टुटिरहेको थियो र...


मेरा बाल्यकालका एक साथीले पनि त्यसै गरेको मैले पाएँ। सामान्यतया म अरूले लेखेको कुरा पढ्छु - तिना भूतपूर्व प्रेमीप्रेमिकाको आलोचना होस् वा फेसबुक क्विजको परिणाम।

तर जोर्ज फ्लोइडको मृत्यु, जातीय विभेदविरुद्ध प्रदर्शन र विवादास्पद ब्रिटिश स्मारक हटाउने विषयमा बहस चल्दा उनीहरूले सामान्य रूपमा जातिवादी पोस्ट गर्न सुरु गरेका छन्।

उनीहरूका लागि यो ठूलो कुरा होइन भन्ने मलाई थाहा छ। तर जब म यस्ता कुरा देख्छु यसले मलाई घोच्छ।

त्यसबाट ममाथि प्रयोग गरिएका जातिवादी शब्दहरूको स्मरण हुन्छ।

"तिमी कहाँकी हौ?" भनेर सोधिँदाको क्षण सम्झना हुन्छ। (त्यसको उत्तर इङ्ग्ल्याण्ड हो। म ग्रेटर म्यान्चेस्टरमा हुर्केकी हुँ।)

"होइन तिमी कहाँकी हौँ?" (के तिम्रो प्रश्नको आशय मेरो छालाको रङ्ग किन यस्तो छ भन्ने हो?)

त्यसले म र मेरी बहिनीलाई लन्डनको एउटा क्लबमा छिर्न नदिइएको प्रसङ्ग सम्झाउँछ।

त्यसको कारण उनीहरू "युरोपेली भिड" (गोराहरूका लागष प्रयोग गरिने सङ्केत) चाहन्थे।

जातीय विभेद कसैलाई अङ्ग्रेजी वर्णमालामा एनबाट आरम्भ हुने एउटा निकृष्ट शब्द प्रयोग गर्नु अर्थात् अश्वेत वा कालो भन्नुभन्दा बढी हो।

मलाई थाहा ... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

छैन मसँग यी व्यक्तिका पोस्टहरूमा प्रतिक्रिया दिन सक्ने ऊर्जा छ कि छैन। तर केही नबोलेर मैले उनीहरूलाई त्यसै छाडिरहेको छु?

कार्य योजना

मैले केही गर्ने निर्णय गरेँ। तर साथीहरूको सूचीबाट हटाउने वा उनीहरूलाई उत्तर दिने भन्ने विषयमा मलाई सुझाव आवश्यक थियो।

सामाजिक मनोवैज्ञानिक डाक्टर कीअन वेस्टका अनुसार यो तपाईँको उद्देश्य के हो भन्ने कुरामा भर पर्छ?

"यदि तपाईँ आफ्नो मानसिक स्वास्थ्यबारे सोचिरहनुभएको छ भने म तपाईँलाई ती व्यक्तिलाई सम्पर्क गर्न सुझाव दिन्नँ," उनले भने।

तर यदि उनीहरूले कम जातिवादी सामग्री प्रेषित गरून् वा अधिक करुणा देखाऊन् भन्ने तपाईँ चाहनुहुन्छ भने तिनलाई उत्तर दिनेबारे सोचे पनि हुन्छ।

के उनीहरू फेरिन सक्छन्?

जब म परिचित व्यक्तिहरूको पोस्ट देख्छु, उनीहरूलाई उत्तर दिनाले केही परिवर्तन होला भन्ने सोच्छु।

म उनीहरूको प्रतिक्रिया आकलन गर्न सक्छु: "तिमी जातिवादको कुरा बित्थामा चर्काउँदैछ्यौ!"

त्यसैले यस विषयमा मैले केहीलाई जिज्ञासा राखे।

"मैले त्यस्ता पोस्टहरूमा प्रतिक्रिया जनाउन थाले। तर त्यसले राम्रो गरेन," २७ वर्षीया एलिशा स्टयान्डिङले भनिन्।

"मैलै ब्ल्याक लाइभ्स म्याटरको आफ्नै आवाज रहेको विषय बुझाउन खोज्दा एक व्यक्तिले म बलात्कार गरिन हुन योग्य भएको टिप्पणी गरे।"

"त्यसपछि मैले फेसबुकका साथीहरूलाई हटाउन वा उनीहरूलाई ब्लक गर्ने निर्णय गरेँ। साँच्चै भन्नुपर्दा यसले मलाई केही हदसम्म तर्सायो," उनले थपिन्।

केन्याकी लेखक तथा हास्य कलाकार निजाम्बी मक्ग्राथ आफूले जातिवादी ठान्ने एक व्यक्तिलाई उत्तर दिइन्।

कहिलेकाहीँ त्यसो गर्दा थाकेको अनुभूति हुने उनी बताउँछिन्।

तर आफ्नो विचार सार्वजनिक गर्दा अरूले के सोच्छन् भन्ने विषयमा ती व्यक्तिलाई सोच्न बाध्य बनाउन सक्ने उनको विश्वास छ।

सामाजिक सञ्जालमा शिक्षा

कासिया विलियम्स आफ्ना पतिले जातीय विभेद अनुभव गरेको बताउँछिन्। तसर्थ फेसबुक पोस्टहरू देख्दा आफ्नो धारणा लेख्न उनी आवश्यक ठान्छिन्।

"म त्यसलाई बेवास्ता गरेर मौन रहन सक्दिनँ। धेरैले मेरो भनाइ सुने र मेरो ज्ञान सार्वजनिक गरेकोमा धन्यवाद दिए।"

"अनि उनीहरूले अरूलाई पनि जानकारी गराए। त्यसकारण यो महत्त्वपूर्ण छ जस्तो मलाई लाग्छ।"

"तर दुर्भाग्यपूर्ण कुरा के भने केही यस्ता व्यक्तिहरू पनि छन् जो सुन्न चाहँदैनन्। अनि मलाई समय खेर फालेको जस्तो लाग्न थाल्यो।"

यदि तपाईँले कसैको पोस्टमा...