जलमार्गको सम्भावना देखिएका नेपालका नारायणी र कोशी नदीहरू गङ्गामा मिसिएर भारतको कोलकाता, बाङ्ग्लादेश र अन्य मुलुकहरूसँग जोडिने सम्भावनाकाबीच भारतको उक्त कदम महत्त्वपूर्ण रहेको भन्ने उनीहरूको मत पाइन्छ।

विज्ञहरूले भने भारतसमक्ष नेपालले आफ्ना दीर्घकालीन योजना प्रस्तुत नगरेसम्म जलमार्गबाट नेपालले फाइदा लिन नसक्ने धारणा व्यक्त गरेका छन्।

'उपयुक्त समय'

सोमवार गङ्गा नदीमा एउटा ठूलो पानीजहाजले कोलकातादेखि बनारससम्मको यात्रा पूरा गरेको थियो।

उक्त जलमार्ग निकट भविष्यमै नेपाली सीमानजिक विस्तार हुने बताइएका कारण नेपालले अब आफ्नो तर्फको कामलाई अगाडि बढाउने उपयुक्त समय आएको एक सरकारी अधिकारी बताउँछन्।

गङ्गामा मिसिने नेपालका मुख्य तीन नदीहरू कर्णाली, नारायणी र कोशीमध्ये भारततर्फ भएका पूर्वाधार विकास र बङ्गालको खाडीसँग रहेको दूरीका हिसाबले कोशी र नारायणी उपयुक्त हुने देखिएको अधिकारीहरू बताउँछन्।

बनारसमा जलमार्गको मल्टिमोडल टर्मिनल उद्घाटन गर्ने क्रममा भारतीय प्रधानमन्त्री नरेन्द्र मोदी

जलमार्गसम्बन्धी भारतसँग भएका पछिल्ला वार्ताहरूमा सहभागी जल तथा ऊर्जा आयोगको सचिवालयका एकजना सहसचिव माधव ब... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

ेल्वासेले भारतको यो कदमले नेपालको जलमार्ग विकास र विस्तारका लागि आधार खडा गरेको बताउँछन्।

"साहिबगन्जको टर्मिनल आगामी जेठसम्ममा तयार हुँदैछ जहाँबाट विराटनगरको दूरी १५० किलोमिटर मात्र छ जसले गर्दा हल्दिया र कोलकाताका कन्टेनरहरू सिधै साहिबगन्जसम्म ल्याउन सक्छौँ। उता वीरगन्जबाट १८० किलोमिटर दूरीमा रहेको कालुघाट टर्मिनलसमेत एक-डेढ वर्षमा तयार गर्ने भारतको योजना छ।"

यद्यपि साहिबगन्ज र कालुघाटकै टर्मिनल उपभोगका लागि भारतसँगको वाणिज्य तथा पारवहन सन्धिमा जलमार्ग उपयोगको व्यवस्था समेट्ने काम अझै हुनसकेको छैन।

चुनौती

हालैका वर्षमा भारतले कोशी नदीमा गरेको एक अध्ययनले हालकै प्राकृतिक अवस्थामा जलमार्ग सम्भव नहुने हुँदा नदीको गहिराइ बढाउने गरी कतिपय ठाउँमा बालुवा झिक्नेजस्ता काम आवश्यक रहेको देखाएको थियो।

तर संयुक्त रूपमा हुने भनिएका विस्तृत अध्ययन अगाडि नबढेको नेपाली अधिकारीहरू बताउँछन्।

नेपाली जलस्रोतविद्हरूले भने सुख्खायाममा नदीमा पानीको बहाव पानीजहाज चलाउन नपुग्ने र नेपालको लागि आर्थिक रूपमा फाइदा नहुने ठान्छन्।

गङ्गाको नदी बग्ने भारतका विभिन्न राज्यहरूसमेत लाभान्वित हुने हुँदा नेपालतर्फको खर्च बाडफाँट हुनेगरी दीर्घकालीन योजना आवश्यक रहेको एकजना जलस्रोतविद् दीपक ज्ञवाली बताउँछन्।

"सुख्खा समयमा नदीहरूमा पानी घट्छ। वर्षामा भएको प्रशस्त पानीलाई सञ्चित गरेर गङ्गामा वर्षभरि पानीजहाज चलाउन सकिन्छ जसको लागि नेपाल नै उपयुक्त स्थल हो। भारतका राज्यहरूले लाभ पाउने हकमा उनीहरूले समेत खर्च बेहोर्नुपर्छ।"

जलमार्ग विकाससम्बन्धी भारतको योजनामा रहेका त्यहाँका १११ वटा नदीमध्ये उसले नै नारायणी नदीका हकमा वाल्मीकिनगरसम्म र कोशीमा हनुमाननगरसम्म पूर्वाधार बनाउने बताएको छ।

कोशीमा माथिल्ला भेगमा रहेका ठूला ब्यारेजका कारण पानीजहाजहरूमाथि लैजान समस्या पर्ने देखिएको र नारायणीमा सहायक जलमार्गहरूको विकल्प रहेतापनि त्यसको समेत स्तरोन्नति गर्नुपर्ने आवश्यकता रहेको सरकारी अधिकारीहरू बताउँछन्।


जलवायु परिवर्तनले चिसो क्षेत्रमा हुने गहुँ र मकै उत्पादनमा २० देखि ५० प्रतिशतसम्म कमी आउने अनुमान गरिएको छ।

वाशिङ्टन र भर्मन्ट विश्वविद्यालयका वैज्ञानिकहरूले उच्च तापक्रम भएका क्षेत्रमा किराफट्याङ्ग्राको वृद्धि तीव्र रूपमा विकास हुने र तिनीहरूले धेरै बाली नष्ट गर्ने बताएका छन्।

तापक्रम वृद्धिले अब सबैभन्दा बढी चिसो क्षेत्रहरू प्रभावित हुने बताइएको छ।

त्यहाँ हुने गहुँ र मकै उत्पादनमा २० देखि ५० प्रतिशतसम्म कमी आउने अनुमान गरिएको छ।

समाधान

गर्मी क्षेत्रमा भने अहिले नै किराफट्याङ्ग्राको उल्लेख्य वृद्धि भएको र त्यसले बालीमा चरम असर गरेको अनुसन्धानमा संलग्न वैज्ञानिकहरूले बताएका छन्। ती क्षेत्रमा तापक्रम वृद्धिको असर कम देखिनेछ।

‘मानवीय गतिविधिकै कारण जलवायु परिवर्तन’

नाटकीय रुपमा किराको संख्या घटेकोमा चिन्ता

विश्वभरि बर्सेनि करोडौँ टन अन्न किराफट्याङ्ग्राले नष्ट गर्ने बताइन्छ।

वाशिङ्टन विश्वविद्यालयका एकजना अनुसन्धानकर्ताले बीबीसीलाई भने, "अहिले १२ वटा पाउरोटीमध्ये एउटा पाउरोटी बनाउन चाहिने बराबरको बाली नष्ट गर्छ किराफट्याङ्ग्राले। तर यदि जलवायु परिवर्तन यसैगरी भइरह्यो भने... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

यो शताब्दीको अन्त्यसम्ममा किराफट्याङ्ग्राले १२ मध्ये दुईवटा पाउरोटी बराबरको पिठो नष्ट गर्नेछ।"

अनुवांशिक रूपमा संशोधन गरिएको बाली लगाएर, बालीको चक्र परिवर्तन गरेर र कीटनाशक विषादीको प्रयोग गरेर किराफट्याङ्ग्रा र तिनले गर्ने असर न्यूनीकरण गर्न सकिन्छ।


जलालुद्दिन हक्कानी अफगानिस्तानका एक महत्त्वपूर्ण विद्रोही नाइके थिए।

उनको तालेबान र अल-कायदा दुवैसँग नजिकको सम्बन्ध रहेको थियो।

आक्रमण

सन् २००१ मा हक्कानीका छोराले उक्त सञ्जालको नेतृत्व लिएको विश्वास गरिन्छ।

पछिल्ला वर्षमा अफगान र नेटो सैन्यमाथि भएका थुप्रै समन्वयकारी आक्रमणहरू हक्कानी सञ्जालले गराएको बताइन्छ।

तालिबानले जारी गरेको वक्तव्यमा हक्कानीको निधनको मिति वा स्थानबारे विस्तृत विवरण उल्लेख गरिएको छैन।

अफगान तालिबानको एउटा वक्तव्यमा हक्कानीले आफू जवान र स्वस्थ रहेका बेला 'अल्लाहको धर्मका' लागि ठूलो कठिनाइ सहनुपरेको जनाइएको छ।

पछिल्ला वर्षहरूमा उनले लामो समयसम्म रोगसँग जुध्न परेको पनि वक्तव्यमा उल्लेख गरिएको छ।

छापामार

हक्कानीको निधनबारे वर्षौंदेखि हल्लाहरू फैलिएका थिए।

सन् २०१५ मा उक्त समूहसँग नजिक रहेका स्रोतहरूले कम्तीमा एक वर्ष पहिलेनै उनको निधन भएको बीबीसीलाई बताएका थिए।

तर त्यसको पुष्टि भएन।

सन् १९८० मा सोभियत सैन्यले अफगानिस्तान कब्जा गरेका बेला लडाइँ गरेका जलालुद्दिन हक्कानी अफगानी छापामर नेता थिए।

त्यति बेला उनले अमेरिकाको केन्द्रीय गुप्तचर निकाय सीआई... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

एको निम्ति काम गरेको अमेरिकी अधिकारीहरूले स्वीकार गरेका छन्।

सन् १९९६ मा अफगानिस्तानमा तालिबानले सत्ता कब्जा गरेपछि उनले तालेबानसँग गठबन्धन गरेका थिए।

वक्तव्यमा तालिबानले जलालुद्दिन हक्कानी 'महान् लडाकु' भएको र यस युगको महान् जिहादी व्यक्तित्वहरूमध्ये रहेको उल्लेख गरिएको छ।

अफगानिस्तानमा अमेरिकी नेतृत्वको सैन्य अभियानपछि अफगान-पाकिस्तान सीमामा रहेको जनजातीय क्षेत्रमा सक्रिय थुप्रै लडाकु समूहहरूमध्ये हक्कानी सञ्जाल पनि थियो।

पाकिस्तानबाट सञ्चालन भइरहेको भनी आरोपित सञ्जालमाथि सन् २०१७ मा अफगानिस्तानको काबुलमा १५० जनाको ज्यान जाने गरी भएको एउटा ट्रक बम विस्फोटसहित केही ठूला आक्रमणहरू गराएको आरोप छ।


जवाफमा सत्तापक्षका सांसद योगेश भट्टराईले संसद्‍बाट आफूहरूले पारित प्रयास गरिरहेको विधेयक राष्ट्र, जनता र बिद्यार्थीको हितमा रहेको भन्दै त्यसप्रति विश्वस्त हुन केसीलाई आग्रह गरेका छन्।

उनले सामाजिक सञ्जालमा लेखेका छन्, "कुनै कमीकमजोरी रहेमा यहाँ र यहाँ जस्तै व्यक्तित्वको सुझावमा सुधार गर्दै जाने कुरामा ढुक्क रहन समेत अनुरोध गर्दछु।"

नेपाली कांग्रेसको अवरोधका कारण विधेयक पारित गर्ने सत्तापक्षको योजना अवरुद्ध छ।

चिकित्सा शिक्षा सुधारको निम्ति भएका सहमतिका मूल बुँदा पालना नभएको भन्दै अनशन बसेका केसीले विधेयकमा देखेका कमजोरी के-के हुन्, जुन समेटिएमा उनले अनशन तोड्लान?

डा.अभिषेकराज सिंहका अनुसार मुख्य रूपमा गत साउन १० गते भएको सहमतिमा राखिएका चारवटा बुँदा विधेयकमा समेटियोस् भन्ने डा.केसी चाहन्छन्।

ती चार बुँदा यी हुन्:

पहिलेका अनसनमा केसीले नै चिकित्सा शिक्षा विश्वविद्यालय गठनको माग राखेको सत्तापक्षको भनाइ छ।

तर केसी पक्षधर आयोग गठनको सहमति हुँदा विश्वविद्यालयबारे कुनै कुरा नभएको तर्क गर्छन्। त्यसैले उनीहरूमा त्यसप्रति आशङ्का देखिन्छ।

माथिल्ला तीनवटा बुँदामा भने गत साउन १० गते सरकार ... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

र केसीबीच लिखित सहमति भएको थियो।

सरकारले किन सकेन?

इलाममा अनशन शुरू गरेका केसीको स्वास्थ्य जटिल भएपछि उनलाई काठमाण्डू ल्याइएको छ र उनको अनशन जारी छ

सहमति गराउन पहल गरेकामध्ये एक, नेपाल कम्युनिष्ट पार्टीका नेता सुवास नेम्वाङले अनशनस्थलमै भनेका थिए, "हाम्रा प्रतिवद्धता लिखित रूपमा आइसकेका छन्। त्यसबारे प्रधानमन्त्रीले आफ्नो प्रतिवद्धता व्यक्त गर्नु भएको छ। ती प्रतिवद्धताहरूलाई संसद्को प्रक्रियामार्फत टुङ्गोमा पुर्‍याइने छ। र, अब डा. गोविन्द केसीले फेरि फेरि अनशन बन्नु नपर्ने स्थिति पैदा गर्न हामीलाई सफलता प्राप्त हुने छ भन्ने आशा र विश्वास व्यक्त गर्न चाहन्छु।"

सत्तापक्षमा विधेयक पारित गर्न आवश्यकभन्दा बढी दुई तिहाई बहुमत रहेकाले उनको विश्वास सजिलै सार्थक हुने धेरैले ठानेका थिए।

तर डा. केसी धोका भएको निश्कर्षका साथ अहिले अनशनमा छन्। आखिर आफैले जनाएको लिखित प्रतिबद्धता लागू गर्न सरकारले किन सकेन? कारण सोध्दा नेता नेम्वाङले अधिकांश माग सम्बोधन गरिएको बताए तर उनले बुँदाहरूमै केन्द्रित रहेर प्रतिक्रिया दिन चाहेनन्।

उनले भने, "हामीले सहमति अनुसार सत्तापक्षका प्रमुख सचेतकको तर्फबाट संशोधनको प्रक्रियामा प्रवेश गरेर छलफल गर्‍यौं। छलफल गर्दा सार्वभौम संसद्लाई सबैका सबै कमा र पूर्णविराम नचलाएर गर भनेर हामीले चित्त बुझाउन सकेनौं। संसद्ले जे निर्णय गर्‍यो, त्यो तपाईँ हामी सामुन्ने छ।"

इलाममा अनशन शुरू गरेका केसीको स्वास्थ्य जटिल भएपछि उनलाई काठमाण्डू ल्याइएको छ। तर सत्तापक्षसँग केसीको औपचारिक संवाद भएको पनि देखिएको छैन।

डाक्टर गोविन्द केसीसँग


जसअनुसार वैशाख ८ पश्चात् त्यहाँ कृषि गतिविधिलाई अनुमति दिइनेछ।

लकडाउनको बेला स्वास्थ्य सेवा तथा आपत्‌कालीन कर्मचारीको आवतजावतका निम्ति बाहेक सार्वजनिक यातायात, उडान तथा रेलसेवा स्थगित रहनेछन्।

स्कुल तथा विश्वविद्यालयका साथै धार्मिक मठमन्दिर बन्द रहनेछन्। खेल गतिविधि पनि बन्द रहनेछन्। अस्पताल र स्वास्थ्यसेवा भने जारी रहनेछन्।

अर्थतन्त्रलाई केही त्राण

निर्देशिका बमोजिम वैशाख ८ पश्चात् कृषिसँग सम्बन्धित गतिविधि खुकुलो पारिने छ भने ब्याङ्क तथा सार्वजनिक सेवा पनि सहज पारिने बताइएको छ।

कृषि अन्तर्गत दुग्ध, चिया, कफी र रबर खेतीलाई पनि सहज तुल्याइने तथा कृषिसम्बन्धी सामग्री बेच्ने उपकरण तथा मल बेच्ने पसललाई पनि छुट दिइने कुरा निर्देशिकामा छ।

नयाँ नियमहरूले आपूर्तिका सञ्जाललाई सहजीकरण गरेर अर्थतन्त्रमा परिरहेको प्रभावलाई कम गर्ने ठानिएको छ।

दैनिक ज्यालादारी मजदुरको आम्दानीका स्रोत रहेका सार्वजनिक निर्माण कार्य पनि कडा सामाजिक दूरीका उपाय अपनाएर खोलिने बताइएको छ।

मालबाहक ट्रक, रेल तथा विमान सेवालाई पनि अनुमति दिइने जनाइएको छ। केही सातायता राज्यहरूबीच ठूलो परिमाणमा मालबाहक सवारीसाधन रोकिए... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

पछि आपूर्ति प्रणालीमा समस्या आएको थियो।

ब्याङ्कका साथै सामाजिक सुरक्षा तथा पेन्सन बाँड्ने सरकारी केन्द्रहरू पनि खुल्ने निर्देशिकामा उल्लेख छ।

चैत १२ देखि भारतमा 'लकडाउन' जारी छ।

भारतमा सङ्क्रमण बढ्दो

भारतमा पहिलो कोरोनाभाइरस सङ्क्रमण ज्यानुअरीको अन्ततिर देखा परेको थियो।

तर सङ्क्रमितको सङ्ख्या गएको एक महिनादेखि तीव्र दरमा बढिरहेको छ।

हालसम्म भारतमा सङ्क्रमितको सङ्ख्या ११ हजारभन्दा बढी तथा मर्नेहरूको सङ्ख्या ३७७ पुगेको बीबीसी हिन्दीमा जनाइएको छ।

कडा यात्रा बन्देज लगाउने देशहरूमा भारत पहिलोमध्येको थियो।

अन्य देशमा सङ्क्रमण बढ्नासाथ भारतले सबै भिसा रद्द गर्नुका साथै अन्तर्राष्ट्रिय उडान पनि रोकेको थियो।

नेपालसँग जोडिएका क्षेत्रमा कति सङ्क्रमित?

भारतसँगसँगै जस्तो 'लकडाउन' गरेको नेपालमा खुला सिमाना रहेको दक्षिणी छिमेकमा बढ्दो सङ्क्रमणलाई चिन्तापूर्वक हेरिएको छ।

नेपालका सिमानासँग जोडिएका भारतीय राज्यहरूमा पनि सङ्क्रमण फैलिनुले चिन्ता थप बढेको छ।

हालसम्म उत्तर प्रदेशमा ६५७ जनामा सङ्क्रमण देखिएको र पाँचजनाको ज्यान गएको छ।

त्यसैगरि पश्चिम बङ्गालमा १७० जनालाई सङ्क्रमण भएको छ भने सातजनाको ज्यान गएको छ।

बिहारमा ६६ जनालाई सङ्क्रमण भएको छ भने एकजनाको ज्यान गएको छ भने उत्तराखण्डमा ३५ जनालाई सङ्क्रमण भएको छ।


जसमा महत्त्वपूर्ण योगदान पुर्‍याएका थिए रोहित पौडेलले।

पौडेलले सो खेलमा ५८ बलमा ५५ रन बनाए।

झट्ट सुन्दा यसमा त्यस्तो केही खास देखिँदैन।

तर लगत्तै आइसीसीले ट्वीट गर्दै जे जानकारी गरायो त्यसले त उनले दुर्लभ कीर्तिमान राखेको पुष्टि भयो।

के गरे उनले?

नेपालका उदाउँदा किशोर खेलाडी रोहितले विश्व क्रिकेटका दुई अब्बल खेलाडी भारतका सचिन तेन्दुलकर र पाकिस्तानका शाहीद अफ्रिदीको कीर्तिमान तोड्दै विश्व क्रिकेटमा सबैभन्दा कम उमेरमा अर्धशतक बनाउने खेलाडी बनेका छन्।

परिपक्व खेल प्रस्तुत गरेर राष्ट्रिय टोलीको मध्यक्रममा आफ्नो स्थान बनाइसकेका रोहित पौडेलले ५८ बलमा ५५ रन बनाउँदा उनको उमेर केवल १६ वर्ष १ सय ४६ दिन पुगेको थियो।

यसअघि भारतका सचिन तेन्दुलकरले १६ वर्ष २१३ दिनमा ५९ रन बनाइ सानो उमेरमा अर्धशतकको कीर्तिमान रचेका थिए।

उनले पाकिस्तानविरुद्धको टेष्टमा उक्त रन जोडेका थिए।

एकदिवसीय क्रिकेटमा भने यो कीर्तिमान पाकिस्तानी खेलाडी अफ्रिदीको नाममा थियो।

श्रीलङ्काविरुद्धको खेल खेल्दा १६ वर्ष २१७ दिन पुगेका अफ्रिदीले १०२ रन बनाएका थिए।

कम उमेरमा अर्धशतक तथा शतक बनाउने महिला खेलाडीको कीर्तिमान ... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

भने दक्षिण अफ्रिकी जोहमारी लग्टनबर्गको नाममा छ। उनले १४ वर्षमै उक्त कीर्तिमान राखेकी हुन्।

पौडेलको धैर्यपूर्ण खेल

सातौँ नम्बरमा ब्याटिङ गर्न क्रिजमा आएका पौडैलले शनिवार धैर्यपूर्ण ब्याटिङ गर्दै टोलीलाई लामो स्कोरतर्फ डोर्‍याएका थिए।

आफ्नो इनिङमा सात चौका प्रहार गरेका पौडेलले गरेको प्रदर्शन नेपाली टोली मजबुत अवस्थामा पुग्नमा महत्वपूर्ण बन्न पुगेको थियो।

उनी ४७ औँ ओभरको खेल चलिरहेका बेला आमीर हायातको बलमा मोहम्मद शब्बीरबाट क्याच आउट हुन पुगेको थिए।

रोहित पौडेल सानो उमेरमा नै एकदिवसीय क्रिकेटमा डेब्यु गर्ने खेलाडीहरूको सूचीमा चौथो नम्बरमा पनि परेका छन्।

गत वर्ष नेदरल्याण्ड्सँग पहिलो पटक एकदिवसीय खेल खेल्न जाँदा रोहितको उमेर १५ वर्ष ३३५ दिन मात्र थियो।

आइसीसीले लेखेको छ रोहितलाई लामै समययतादेखि नेपालका भावी स्टार खेलाडीका रूपमा पनि हेरिएको थियो जब उनले निकै राम्रा मानिने भारतीय तीव्र गतिका बलर कमलेश नगरकोटीलाई पाँच बलमा २४ रन हानेका थिए। सन् २०१६ मा भएको १९ वर्ष मुनि समूहको एकदिवसीय खेलमा उनले उक्त प्रदर्शन गरेका थिए।

यसबीच संयुक्त अरब इमिरेट्समा जारी तीन एकदिवसीय शृङ्खला अन्तर्गतको निर्णायक खेल सोमवार हुनेछ।

हाल दुवै देशले एक-एक खेल जितेका छन्।

त्यसपछि दुई देशबीच टि २० को शृङ्खला शुरू हुनेछ।


जसमा सबैभन्दा धेरै घाटा खाना पकाउन प्रयोग गरिने एलपिजी ग्यासमा भएको अधिकारीहरूले बताएका छन्।

बर्सेनि एक खर्ब रुपैयाँ भन्दा धेरैको आयात गरिनुपर्ने पेट्रोलियम पदार्थको कारण पनि व्यापार घाटा चुलिँदै गएको छ।

संसदीय समितिको निर्देशन

चाडपर्वका बेला सर्वसाधारणलाई मारमा नपार्न भन्दै प्रतिनिधिसभाको उद्योग तथा वाणिज्य र श्रम तथा उपभोक्ता संसदीय समितिले नेपाल आयल निगमलाई अन्तर्राष्ट्रिय बजार मूल्य अनुसार इन्धनको मूल्य निर्धारण नगर्न निर्देशन दिएको थियो। जसका कारण असोज २ गतेपछि  निगमले इन्धनको मूल्यमा परिवर्तन गरेको छैन।

त्यसकारण करोडौँ रुपैयाँको घाटा भएको निगमका निमित्त कार्यकारी निर्देशक सुशिल भट्टराईले बताए।

उनले भने, "नोभेम्बर ३० सम्म हामीलाई दैनिक २ करोड रुपैयाँ भन्दा बढि घाटा भएको छ। अन्तर्राष्ट्रिय रुपमा एकदमै बढेको मूल्य अनुसारको हामीले बजार भाउ राख्न नपाएकोले पछिल्ला दुई महिनामा झण्डै ३ अर्ब जस्तो नोक्सान भएको छ। यस आर्थिक वर्षको साउन महिना देखि अहिलेसम्म निगमलाई करिब ४ अर्बको नोक्सान भएको छ।"

घाटा कसरी पूर्ति गर्ने?

पछिल्ला दिनमा अन्तर्राष्ट्रिय बजारमा पेट्रोलियम पदार्थको मूल्... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

यमा गिरावट आए पनि नेपालमा मूल्य नघटाएको भन्ने टिप्पणी भइरहँदा निगमले आफ्नो त्यस्तो हालत दर्शाएको हो।

घाटा निगमभित्रै रहेको एउटा कोषबाट पूर्ति गर्न लागिएको भट्टराईको भनाइ छ, "चाडपर्वका बेला भनेर हामीले अन्तर्राष्ट्रिय बजार अनुसार इन्धनको मूल्य नबढाएका कारण भएको नोक्सान मूल्य स्थिरीकरण कोषबाट व्यहोर्ने मन्त्रालयसँग सहमति भएको छ। कोषमा केही रकम छ।"

यस आर्थिक वर्षको चार महिनामा झण्डै ६० अर्ब रुपैयाँ मूल्यको पेट्रोलियम पदार्थ आयात भएको छ।

अघिल्लो वर्ष त्यसअवधिमा करिब ४० अर्ब रुपैयाँको आयात गरिएको थियो।

'परनिर्भरता हटाउन जरूरी'

पेट्रोलियम पदार्थ माथीको परनिर्भरता कम गर्नु पर्ने कतिपय जनाकारहरु बताउँछन्।

एक अर्थशास्त्री केशव आचार्य भन्छन्, "यति ठूलो सहरमा चल्ने सार्वजनिक यातायात मात्र विद्युतमा सार्‍यौँ भने पनि धेरै आयात नियन्त्रण गर्न सकिन्छ। यस्तै धेरै ऊर्जा खपत गर्ने उद्योगहरूलाई अलिकति बढि मूल्य लिएर भएपनि बिजुली दिन सक्यो भने उनीहरूले नचाहिँदो रुपमा डिजेलबाट विद्युत निकाल्नु पर्देनथ्यो। यस्तो काम गर्न ढिलो भइसक्यो।"

हरेक महिना पेट्रोल ४ करोड लिटर र डिजल झण्डै १३ करोड लिटर खपत हुने गरेको बताइन्छ।

खानी तथा भूगर्भ विभाग


जसरी हामीले खानालाई नियन्त्रण गर्नुपर्छ त्यसैगरी प्रविधिको प्रयोग पनि नियन्त्रण गर्न सुझाइएको छ।

जुनै पनि कुरा धेरै भयो भने त्यसको नकारात्मक असर सुरु हुन्छ।

तर हामीमध्ये धेरै मोबाइललगायत अन्य प्राविधिक साधनसँग रहन पाउँदा खुशी हुन्छौं।

३४ देशहरूमा गरिएको एउटा सर्वेक्षणले सामान्य अवस्थामा इन्टरनेट प्रयोगकर्ताहरू औसतमा साढे छ घन्टा अनलाइन बस्ने देखाएको छ।

थाइल्यान्ड, फिलिपिन्स र ब्रजिलमा भने ९ घन्टाभन्दा बढी समय त्यहाँका इन्टरनेट प्रयोगकर्ताहरू अनलाइन हुने सर्वेक्षणमा पाइएका छन्।

उनीहरूले एक तिहाइ समय सामाजिक सञ्जालमा बिताउने गर्छन्।

 प्रविधिले के गर्छ दिमागलाई?

 प्रविधिको प्रयोगले हाम्रो शरीर र मस्तिष्कको अवस्थामा पुग्ने असर अहिले पनि वैज्ञानिकको अध्ययनका विषय हुन्।

क्यानेडियन डाक्टर शिमी काङ बालबालिका तथा किशोरावस्थाको मनोस्वास्थ्यसम्बन्धी विशेषगरी विभिन्न कुराको लत बारेकी विज्ञ हुन्।

प्रविधिले हाम्रो विकास र ज्ञान हासिल गर्नका लागि थुप्रै ढोकाहरू खोलेकव छ - तर त्यसको नकारात्मक पक्षहरू पनि छन्।

उनले बीबीसीलाई भनिन्, "पछिल्लो समय मानिसहरूको बढ्दो चिन्ता, निराशा, शारीरिक स... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

ुगठनमा समस्या र इन्टरनेट लतले गर्ने समस्यामा प्रविधिको हात रहेको मेडिकल जाँचमा पाइएका छन्।"

तर जसरी खानाका विभिन्न प्रकारहरू छन् त्यसरी नै प्रविधि पनि विभिन्न किसिमका छन्।

ती प्रविधिहरूसँग स्वस्थ सम्बन्ध बनाउन तिनले हाम्रो दिमागमा पार्ने प्रभावबारे जान्न जरुरी छ।

दिमागले कसरी प्रविधिसँग व्यवहार गर्छ

प्रविधिले शरीरमा बनाउने डोपामाइन रसायन लतसँग सम्बन्धित रहेको बताइन्छ।

डाक्टर काङका अनुसार हाम्रो दिमागले प्रविधिसँगको प्रतिक्रियास्वरुप शरीरमा ६ विभिन्न किसिमका स्नायु रसायन उत्पादन गर्छ।

सबै प्रविधि एकै किसिमका हुँदैनन्। र, सबभन्दा महत्त्वपूर्ण कुरा सबै प्रविधिसँग अनुभव एकै किसिमको पनि हुँदैन।

स्वस्थ, विषाक्त र जंक प्रविधि

"स्वस्थ प्रविधिले दिमागको शक्ति बढाउने सेरोटोनिन्, इन्डोर्फिन र अक्सिटोसिन निष्कासन गर्छ", डा काङ भन्छिन्।

हामीलाई मानिसहरूसँग जोडिन अनुमति दिने ध्यानसम्बन्धी एप्स, सिर्जनात्मक एप्स र कनेक्सन एप्स केही उदाहरण हुन्।

तर बानी पार्ने डोपामाइन बढायो भने लत लाग्न सक्ने खतरनाक सीमा सजिलै पार गर्न सक्छ।

आराम, व्यायाम वा सिर्जनात्मकताका लागि बनाइएका एपहरूले राम्रो स्नायु रसायन निष्कासन गर्छ।

"जस्तै भनौँ एउटा क्रियटिभ एप्समा तपाईँको बच्चालाई सिनेमा बनाउन मनपर्छ। तर उसले त्यस्तो गर्न दिनमा छसात घन्टा बिताउन सक्छ", उनी भन्छिन्।

"यो क्यान्डी क्रस जस्तै डोपामाइन बढाउने प्रविधि होइन तै पनि होस पुर्याउनु पर्छ र समय सीमा तोक्नु पर्छ।"

अर्को तर्फ जंक प्रविधि पनि छ जुन प्रयोग गरेर हामी आफैँलाई नष्ट गरिरहेका हुन्छौँ।

उनी त्यसलाई हामीले संवेगात्मक सन्तुलन गुमाउँदाखेरी खाने जंक फुड जसले हामीलाई कुनै लाभ पुर्याउँदैन त्यससँग दाँज्छिन्।

प्राविधिक आहार

कुनै पनि स्वस्थ प्राविधिक आहार विषालु चिजहरूबाट टाढा रहनसक्ने उनी बताउँछिन्। तर हल्का तलमाथि सम्भव छ डा काङ भन्छिन्।

हामीलाई प्रशोधन गरिएको र चिनीजन्य पेय पदार्थ नखान सुझाइन्छ।

तर शुक्रवार राति आफ्ना छोराछोरीसँग पिज्जा वा पपकर्न खानु स्वीकार्य छ।

बालबालिकाले खेल्न, सामाजिक हुन, सक्रिय हुन र सिर्जनात्मक क्षमता बढाउन फोनको प्रयोग कम गर्नुपर्छ।

त्यसरी नै कुनै कुरा नसोची तपाईँको इन्स्टाग्राम खाता हेर्नु वा भिडियो गेम खेल्नु ठिकै हुन्छ।

तर मधुमेहको विरामी हुनुहुन्छ वा मधुमेह हुन लागेको छ भने डाक्टरले चिनीजन्य कुनै कुरा नखानु भनेर कडा...


जहानियाँ राणा शासनविरुद्ध आवाज उठाएकै कारण मारिएका उनीहरूलाई अहिले पनि धेरैले साँच्चैका शहीदका रूपमा हेर्ने गर्छन्।

यो वर्ष शहीद सप्ताहका अवसरमा ती शहीदहरूको व्यक्तिगत जीवनबारे यो विशेष आलेख

इतिहासकारहरूका अनुसार विसं १९९३ जेठ २० गते झोँछे ओमबहालस्थित धर्मभक्त माथेमाकी फुपू युगकुमारीको घरमा टङ्कप्रसाद आचार्य, धर्मभक्त माथेमा, दशरथ चन्द, जीवराज शर्मा आदिले नेपालको पहिलो राजनीतिक सङ्गठन स्थापना गरेका थिए।

दशरथ चन्दले प्रस्ताव गरेअनुसार सो सङ्गठनको नाम 'प्रजा परिषद्' राखिएको थियो।

त्यही प्रजा परिषद्ले जहानियाँ राणाशासनविरुद्ध पर्चा छरेर जनतालाई राणाविरुद्ध सचेत बनाउने काम अघि बढाएपछि राणा सरकारले प्रजा परिषद्का कार्यकर्तालाई समात्न थाल्यो।

प्राध्यापक राजेश गौतमको पुस्तक 'नेपालको प्रजातान्त्रिक इतिहासमा नेपाल प्रजा परिषद्को भूमिका 'भाग १' मा त्यस बेला पाँच सयजति व्यक्तिहरूलाई प्रजा परिषद्‍मा सामेल भएको आरोपमा गिरफ्तार गरिएको थियो।

गिरफ्तार हुनेमध्ये धर्मभक्त, दशरथ, गङ्गालाल र पूर्णनारायणलाई अंश सर्वस्वसहित फाँसीको सजाय तोकियो।

तर पूर्णनारायणको पद्‍म शमशेरसँग नाता पर्ने भएकाले ज... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

्यान सजाय घटाएर १८ वर्ष कैद मात्र तोकिएको गौतमले लेखेका छन्।

विसं १९९५ मा नै इन्द्रचोकमा सार्वजनिक स्थलमा गीता पाठ गरी 'नेपाल नागरिक समिति'का तर्फबाट सार्वजनिक भाषण गरेको आरोपमा शुक्रराज शास्त्री गिरफ्तार भएका थिए।

तीन वर्षको जेल सजाय व्यतीत गरिरहेका उनलाई पनि उनको कुनै सम्बन्ध नभएको प्रजा परिषद्को पर्चाकाण्डमा दोषी देखाई अंश सर्वस्वसहित ज्यान सजाय तोकियो।

त्यसरी ज्यान सजाय तोकिएका चार जनालाई विसं १९९७ माघ दोस्रो साता काठमाण्डूका विभिन्न स्थानमा झुन्ड्याएर र गोली ठोकेर मारेपछि त्यसले नेपाली समाजमा गहिरो हलचल पैदा गरिदियो।

त्यसैको प्रतिक्रियामा जागेको नेपाली समाजको प्रतिरोधका कारण विसं २००७ सालमा राणाशासन ढल्न गयो र नेपालमा प्रजातन्त्र स्थापनाको घोषणा भयो।

चार जनालाई मृत्युदण्ड दिइएको माघ १० देखि १५ सम्मको समयलाई विसं १९९८ मा जेलभित्रै सजाय भोगिरहेका प्रजा परिषद्का सदस्यहरूले 'शहीद दिवस'का रूपमा स्मरण गरी मनाउन थालेका थिए।

त्यस बेला जेलमा रहेका 'प्रचण्ड गोरखा'का सदस्य खड्गमान सिंहले लेखेको 'जेलमा बीस वर्ष' पुस्तकमा विसं २००५ माघ १० र १६ गते जेलभित्रै दीपावली गरेर शहीदहरूको सम्मान र सम्झनामा शहीद दिवस मनाइएको उल्लेख छ।

प्रजातन्त्र स्थापनापश्चात् विसं २०१२ सालबाट तत्कालीन काठमाण्डू नगरपालिकाको संयोजकत्वमा शहीद सप्ताह मनाउने परम्परा थालिएको इतिहासकारहरूले विभिन्न सन्दर्भमा उल्लेख गर्ने गरेका छन्। यो परम्परा हालसम्म पनि चलेको छ।

शहीद सप्ताह र दिवस मनाइने तथा पाठ्यक्रममा समेत चार शहीदबारे उल्लेख गरिएकाले ती चार शहीदबारे धेरैको चासो पाइन्छ।

कस्तो थियो त यी शहीदहरूको व्यक्तिगत जीवन?

प्रेमिकाको जूठो बार्ने दशरथ चन्द

दशरथ चन्द जङ्गबहादुर राणाविरुद्ध विद्रोह हुँदा बैतडीमा मारिएका जय चन्दका नाति तथा शेरबहादुर चन्द र ओजकुमारी चन्दका माहिला छोरा थिए।

शेरबहादुर चन्द सुर्खेतमा टुँडिखेल बनाउने 'लेफ्टिनेन्ट शेरबहादुर'का नामले चिनिन्थे।

दशरथको जन्म विसं १९६० असार १७ गते बैतडीको बस्कोटमा भएको थियो।

बस्कोट र नेपालगन्जमा सामान्य अध्ययनपछि विसं १९७७ तिर उनी थप अध्ययनका लागि भारतको अल्मोडा, कुमाउँ, नैनीताल र बनारस लगायत गएका थिए।

भारतमै रहँदा उनी 'नागरिक प्रचारिणी सभा'मा सामेल भई भारतीय स्वतन्त्रता आन्दोलनमा सरिक भएका थिए।

बनारसबाट एन्ट्रेन्स गरेर आईए पढ्न थाल्दा पारिवारिक कारणले पढाइ छुटेपछि उनी...


जाकार्ताबाट बेङ्कुलु उड्न लागेको श्रीविजया एअरको सो विमानमा कार्गो गरिएको दुई टन डुरियन फल थियो। डुरियनलाई संसारको सबैभन्दा गन्हाउने फल मानिन्छ।

विमानमा चढेका यात्रुहरूले फल हटाउन आग्रह गरेका थिए। केहीको त चालकदलका सदस्यसँग हात हालाहालको स्थिति नै उत्पन्न भएको थियो।

अन्तत: डुरियनका बोराहरू विमानबाट निकालियो र निर्धारित समयभन्दा एक घण्टा ढिलो विमान आफ्नो गन्तव्यतर्फ उड्यो।

श्रीविजया एअरले गन्हाउने  भए पनि डुरियन फलको कार्गो बोक्नु आफ्नो अधिकारभित्र नै रहेको जनाएको छ।

उडान नियमावली पालना गरेर राम्ररी राखिएको डुरियन बोक्नु गैरकानुनी नभएको र धेरै विमानसेवाले त्यसो गर्ने उसको दाबी छ।

काँडेदार डुरियनलाई एशियाका धेरै ठाउँमा स्वादिष्ट मानिन्छ। तर सबैलाई त्यो फल मन पर्छ भन्ने छैन।

चर्को गन्ध आउने भएकाले केही देशमा सार्वजनिक यातायात, होटल र विमानमा पनि यसको ओसारपसार गर्न रोक लगाइएको छ।

'विमानमा को उड्न चाहन्छ?'

सोमवार भएको सो घटनाबारे एक यात्रुले फेसबुकमा सविस्तार लेखेका छन्।

अमिर जिदान लेख्छन्, "विमानमा छिर्दा नै मैले डुरियनको गन्ध थाहा पाइसकेको थिएँ। मैले विमानपरिचारिकालाई त्यसबारे भन... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

्दा उनीहरूले गुनासो फारम भर्न लगाए।"

चालकदलले उनलाई त्यो गन्ध विमान उडिसकेपछि हराउने आश्वासन दिन खोज्यो। तर उनको चित्त बुझेन र उनले अरू यात्रुको पनि समर्थन जुटाए।

जिदानका अनुसार उनले कराएर अरू यात्रुलाई  'यो विमानमा को उड्न चाहन्छ?' भनेर सोध्दा सबैले आफूले उड्न नचाहेको उत्तर दिएका थिए।

अरू यात्रुले पनि गुनासो गर्न थाले। केहीको त चालकदलका सदस्यसँग हात हालाहालकै स्थिति उत्पन्न भयो।

अन्तत: यात्रुहरूलाई विमानबाट ओर्लिन भनियो र डुरियनको कार्गो निकालियो।

बेङ्कुलु विमानस्थलका प्रमुखले एउटा स्थानीय सञ्चारमाध्यमलाई सो घटनाको पुष्टि गरेका छन्।

अबउप्रान्त यात्रुलाई अप्ठेरो नहोस् भनेर फल राखिएको स्थिति विमानस्थलले हेर्ने उनले बताएका छन्।


जाडो यामलाई कोरोनाभाइरसको सम्भावित दोस्रो लहरसँग जोडेर पहिलोभन्दा ठूलो हुनसक्ने चिन्ताको रूपमा हेरिएको छ

जसले गर्दा याम परिवर्तन हुने बेला कोरोनाभाइरस सङ्क्रमण पुन: उकालो लाग्न सक्ने चिन्ता बढाएको छ।

यसलाई कोरोनाभाइरसको सम्भावित दोस्रो लहरसँग जोडेर पहिलोभन्दा ठूलो हुनसक्ने चिन्ताको रूपमा हेरिएको छ।

तर त्यस्तो पुर्वानुमान गर्ने काम उत्तिकै जटिल छ।

त्यसको जवाफ कोरोनाभाइरससँग मात्र जोडिएको छैन, यो अन्य जीवाणु, हाम्रो व्यवहार एवम् सरकारी नीतिको सफलता र असफलतासँग जोडिन्छ।

के जाडोमा कोरोनाभाइरस फैलिन्छ?

यो अनुत्तरित प्रश्न भए पनि विज्ञानले त्यसतर्फ नै सङ्केत गरेको छ।

हामीले अन्य भाइरसबारे जानेका आधारमा त्यस्तो सङ्केत गरिएको हो।

रूघाखोकीको लक्षण देखाउने चार प्रकारका कोरोनाभाइरसहरू छन्। ती सबैजसो जाडो महिनामा सजिलै फैलिन्छन्।

इन्फ्लुएन्जा र राइनोभाइरसले पनि रूघाखोकी निम्त्याउँछ भने आरएसभीको पनि व्यवहार मिल्दोजुल्दो छ।

"जाडोमा उच्च विन्दुमा पुग्ने अन्य भाइरसहरू झैँ यो पनि मौसमी हुनसक्छ," लन्डन स्कुल अफ हाइजिन एन्ड ट्रपिकल मेडिसिनकी डा. राचेल लोई भन्छिन्।

"तर यसलाई मौसमी अवस्... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

था वा मानवीय व्यवहार, के कुराले चलायमान बनाउँछ भन्ने कुरा कमै बुझिएको छ।"

चिसो अवस्थामा शरीरबाहिर भाइरस सजिलै बाँच्न सक्छ

चिसो अवस्थामा शरीरबाहिर भाइरस सजिलै बाँच्न सक्छ।

यूकेको साइन्टिफिक एड्भाइजरी ग्रुप फर इमरजेन्सीजका अनुसार ४ डिग्री सेल्सियसको तापक्रम कोरोनाभाइरसको लागि प्रिय अवस्था हो।

जाडोको त्यस्तो अवस्थामा सूर्यबाट पाइने भाइरसलाई निष्क्रिय पार्ने परावैजनिक किरण समेत निकै कम हुन्छ।

मौसम नखुलेपछि हामी घरभित्रै जमघट गर्छौँ। बगैँचामा बसेर खाने वा खुला ठाउँमा रमाइलो गर्ने कामले हामीलाई आकर्षित गर्दैनन्।

झ्यालढोका बन्द गरेर बस्दा हावा भित्र-बाहिर गर्न सक्दैन।

यी सबै कुराले कोरोनाभाइरस फैलाउन सक्छन्।

के अन्य भाइरस समस्या बन्छन्?

मौसम नखुलेपछि हामी धेरैजसो घरभित्रै जमघट गर्छौँ

यतिखेर हाम्रो समाजमा हात धुने, मास्क लगाउने, सामाजिक दूरी कायम गर्ने वा सक्दो घरबाटै काम गर्ने शैली र व्यवहारमा ठूलो रूपान्तरण नै भएको छ।

जसले अब अन्य भाइरसका विषयमा पनि सजग गराएको छ।

हङ्‌कङ्‌मा भएको लकडाउने त्यहाँको फ्लु आउने याम काट्ने देखिन्छ भने अस्ट्रेलियामा यतिखेर जाडो छ। अस्ट्रेलियामा अझै कुनै फ्लु देखिएको छैन।

त्यस्तै अवस्था अब दक्षिणी गोलार्द्धका चिले र दक्षिण अफ्रिकाजस्ता देशमा देखा पर्दैछ।

तर उत्तरी गोलार्द्धतर्फ पनि त्यस्तै होला भनेर सोच्नु भने निकै घातक हुनसक्छ।

यतिखेर भएका लकडाउन, शैक्षिक संस्थाहरू बन्द र सीमित सङ्ख्यामा भइरहेका हवाई उडानहरूले तिनको प्रभाव कम देखाएका हुन सक्छन्।

यूकेको युनिभर्सिटी अफ लिभरपुलकी प्राध्यापक जुलिअन हिस्कक भन्छन्: "मलाई लाग्छ हामी दोस्रो लहरका लागि तयार हुनुपर्छ र सामाजिक दूरी एवम् हात धुनेजस्ता उपायलाई बिर्सनु हुँदैन।"

उनले थपे: "हामी तयार रहनुपर्ने एउटा परीक्षण के हो भने हामी ती तीन वा चार प्रकारका श्वासप्रश्वावका सङ्क्रमण छुट्याउन सक्नुपर्छ। किनकि तिनका सुरुवाती लक्षण एउटै हुन्छन्।"

भाइरसहरू मिसिए भने के हुन्छ?

एउटा भाइरसको सङ्क्रमण हुँदा त्यसले अर्कोलाई रोक्न सक्छ भन्ने व्यवहार तुलनात्मक रूपमा विज्ञानको नयाँ क्षेत्र हो

एउटा भाइरसको सङ्क्रमण हुँदा त्यसले अर्कोलाई रोक्न सक्छ भन्ने व्यवहार तुलनात्मक रूपमा विज्ञानको नयाँ क्षेत्र हो।

कोरोनाभाइरसका हकमा त्यो के हुन्छ वा हुँदैन भन्ने जान्न बाँकी छ।

तर कोरोनभाइरस अन्य भाइरससँग कसरी जोडिन्छ भन्ने निकै चासो भएको तर...


जातीय छुवाछुत र भेदभावलाई कानुनले दण्डनीय माने पनि यस्ता मुद्दा बारम्बार उठ्दै आएका छन्।

सांसद कलुदेवी विश्वकर्माले संसद्‍मा आफूले जातीय भेदभाव खेप्नु परेको अनुभव सुनाएकी थिइन्।

उनले भनिन्, "दु:खलाग्दो कुरा, एक महिना भयो कोठा खोज्दा पाएनौँ। साह्रै छुवाछुत काठमाण्डूमै छ भने गाउँघरमा कस्तो होला?"

'दलित होइन, शिल्पी'

पीडासँगै सांसद विश्वकर्माले आक्रोश पनि व्यक्त गरिन्। आफूहरूलाई 'दलित' भन्न नहुने उनको माग छ।

आफूहरु 'शिल्पी' भएको बताउँदै उनले प्रश्न गरिन्, "हामीले बनाएका भाँडाबर्तन कोठामा पुग्ने, हामीले बनाएका कपडा र गरगहना लगाउने तर हामी कसरी अछुत भयौं?"

डेरा नपाएको गुनासो उनले अढाइ महिना अघि पनि एउटा कार्यक्रममा सुनाएकी थिइन्।

यी अवधिमा उनी कहाँ कसरी बसिन् भन्ने बुझ्ने हाम्रो प्रयास सफल हुन सकेन।

तर यस्ता गुनासो बारम्बार सुनिने गरेका छन्।

दशक अघिको अनुभव

सहायकमन्त्री छँदा करिब एक दशकअघि हरिशंकर परियारले पनि एउटा कार्यक्रममा विश्वकर्माको जस्तै अनुभव सुनाएका थिए।

बीबीसीसँग कुरा गर्दै उनले भने, "साथी-साथी जस्तो हुने, डेरा माग्दा चाहिँ जात थाहा पाएपछि 'होइन, बहालमा नदिने' भन्थे तर... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

दलितलाई कसरी दिनुजस्तो आशय हुन्थ्यो। तर त्यस्तो वास्ता नगर्ने पनि थिए र त अहिलेसम्म डेरामै बसेका छौँ।"

पछिल्ला दिनमा भेदभावमा धेरै अन्तर आएको बताउने उनले अहिले त्यस्तो अनुभव गर्नुनपरेको सुनाए।

छुवाछुत र जातीय भेदभाव कानुनी रूपमा दण्डनीय छ।

तर पनि देशका विभिन्न भागबाट त्यस्ता घटना सार्वजनिक हुँदै आएका छन्।


जातीय संस्कार अनुसार शव जलाउने वा गाड्ने गरिएको जानकारी जनसङ्ख्या तथा स्वास्थ्य मन्त्रालयका प्रवक्ता डा. जागेश्वर गौतमले दिएका छन्।

सङ्क्रमितले प्रयोग गरेको कपडा वा शवलाई छुँदा कोरोनाभाइरस सर्ने चार प्रतिशत मात्र सम्भावना हुने डा. गौतमले औँल्याए।

परिवार र आफन्तले डराएर शव छुन नचाहेका कारण सुरक्षाकर्मीले सद्‌गति गर्नु परेको उनको भनाइ छ।

सुरक्षा व्यवस्था अपनाएर परिवारलाई परम्परा अनुसार शवको सद्गति गर्न दिन सकिने डा. गौतमको भनाइ छ।

अहिलेसम्म मृत्यु भएकामध्ये कति जलाइयो र कति गाडियो भन्ने तथ्याङ्क नभएको उनले बताए।

शव व्यवस्थापनका लागि विश्व स्वास्थ्य सङ्गठनले  कार्यविधि बनाएको छ।

त्यसैको अनुशरण गरेर नेपाल सरकारले पनि शव व्यवस्थापन कार्यविधि तय गरेको छ।

शव व्यवस्थापन विवाद

गण्डकी स्वास्थ्य विज्ञान प्रतिष्ठानमा  उपचारको क्रममा मृत्यु भएका कोरोनाभाइरस सङ्क्रमित दुई व्यक्तिको शव व्यवस्थापनमा  स्थानीय सर्वसाधारण र  सरकारी अधिकारीबीच विवाद हुँदा  प्रहरीले बल प्रयोग गर्नुपर्ने अप्रिय अवस्था  सिर्जना भयो।

सेती नदीको घाटमा शवको सद्गतिका लागि लैजाँदा स्थानीयले अवरोध  सिर्... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

जना गर्न खोजेका थिए।

अवरोध गर्ने प्रयास गर्नु  पछाडिको कारण कोरोनाभाइरस  सङ्क्रमण शवको माध्यमबाट समुदायमा फैलन्छ  भन्ने सर्वसाधारणमा त्रास रहेको पाइएको छ।

पोखरा महानगरपालिका वडा नं ११ का अध्यक्ष  मोहन बाँस्तोलाले अस्पतालबाट सोही वडामा पर्ने रामघाट नजिक हुँदाहुँदै स्थानीय जनप्रतिनिधिलाई जानकारी नदिई सोही वडाको अर्को घाटमा लगिएकोमा मात्र आपत्ति भएको बताए।

शव व्यवस्थापनमा सघाउनु जनप्रतिधिको पनि दायित्व रहेको उनको भनाइ छ।

पछिल्लो पटक गोरखा जिल्लामा पनि शव व्यवस्थापनमा बल प्रयोग गर्नुपरेको घटना दोहोरिएको छ।

यसैबीच पोखरा महानगरपालिका क्षेत्रमा कोरोनाभाइरस सङ्क्रमणबाट मृत्यु भएकाको शव व्यवस्थापनमा भविष्यमा विवाद नआओस् भनी ठाउँको प्रबन्ध गरिएको जानकारी महानगरपालिकाका प्रमुख मानबहादुर जीसीले दिएका छन्।

गोरखाको घटनापछि मन्त्रालयका प्रवक्ता गौतमले कोरोनाभाइरस सङ्क्रमणबाट मृत्यु हुनेको शवबाट कोरोनाभाइरस नसर्ने भन्दै जनमानसमा रहेको आशङ्का मेटाउने प्रयास गरेका छन्।

उनी भन्छन्, "सङ्क्रमितको शव जमीनमा खाल्डो खनेर गाड्ने जलाउने वा अन्य तरिकाले आफ्नै रीतिरिवाज अनुसार अन्त्येष्टि गर्न सकिन्छ।"

हाल शव व्यवस्थापन गर्दा सुरक्षात्मक सामग्री प्रयोग गरेका सीमित सेनाबाट हुँदै आएको पाइएको छ ।

शवबाट कुन मात्रामा र कसरी  सङ्क्रमण  फैलन्छ ठ्याक्कै भन्न नसकिए पनि सामान्यत सङ्क्रमितको मृत्यु भएको १० घन्टापछि  अरूमा सङ्क्रमण फैलने सम्भावना कम हुने  जनस्वास्थविद् डा. विनोद विन्दु शर्माको भनाइ छ।

शवको  व्यवस्थापन गर्दा पर्याप्त सतर्कता अपनाउनु पर्ने कार्यविधिमा  विस्तारपूर्वक उल्लेख  गरिएको छ।

शव व्यवस्थापन कार्यविधि

शव व्यवस्थापन कार्यविधि  २०७६ का अनुसार कोभिड-१९ बाट  मरेका ब्यक्तिका शवको संसर्गबाट रोग अर्को व्यक्तिमा सरेको प्रमाण हालसम्म फेला नपरे पनि शव सद्गगतको  क्रममा अपनाउनु  पर्ने कार्यविधि तय गरिएको छ।

सद्गगत गर्नु पूर्व आफ्नो कूल परम्परा अनुसार शवलाइ नछोई कम्तीमा एक मिटर टाढावाट पालैपालो हेर्न दिन सकिने कार्यविधिमा उल्लेख छ।

डव्लूएचओको निर्देशिकामा पनि शवलाई र छुन नपाउने  र शव हेर्न कम्तीमा एक मिटरको दूरी कायम गर्ने  व्यवस्था छ।

शवलाई अस्पताल वा घरबाट अन्तिम संस्कारका लागि लैजाने क्रममा अस्पताल  एम्बुलेन्सका कर्मचारी सद्गगत गर्ने व्यक्तिहरू मृतकका आफन्तजनले पञ्जा, चश्मा, टोपी मास्क सहितको पीपीई...


जानकारहरुका अनुसार यस्तो मोलमोलाइकै कारण वास्तविक मूल्यभन्दा कैयौं बढी रकम तिरेर किताब खरिद गर्न विद्यार्थी र अभिभावकहरु बाध्य भएका छन्।

प्रकाशकले आफूहरुले छापेको पुस्तक बेच्ने विद्यलय सञ्चालकलाई कमिसन वापत निश्चित रकम दिने गरेको बताइन्छ।

कतिपय ठाउँमा त उनीहरुले निजी विद्यालयको संगठनका भवन लगायतका संरचना बनाउन पनि सघाएका छन्।

उदाहरण

निजी तथा आवासीय विद्यालय अर्गनाइजेशन (प्याब्सन) रुपन्देहीको भवन निर्माणकन लागि बुद्ध पब्लिकेशन काठमाण्डूले करिब ६० लाख रुपैयाँ खर्च गरेको बताइएको छ।

पब्लिकेशनले गरेको उक्त खर्च वापत उसले प्रकाशन गरेको गणित विषयको पुस्तक प्याब्सन रुपन्देहीका सदस्य विद्यालयहरुले आफ्नो पाठ्यक्रममा राख्दै आएका छन्।

पुस्तक प्रकाशक तथा निजी विद्यालयबीच भित्र-भित्रै हुने लेनदेनको त्यो एउटा उदाहरण मात्रै हो।

प्रकाशकहरुका अनुसार आफ्ना पुस्तक प्रयोगमा आउन भनेर निजी विद्यालय आबद्ध संघ संस्थादेखि प्रायः हरेकजसो विद्यालयसँग यतिबेला छुट्टा-छुट्टै मोलमोलाइ चलिरहेको छ।

आफ्नो नाम उल्लेख नगर्न भन्दै एकजना प्रकाशक भन्छन्, "सबै कुरा यथार्थ हो, नलिइ नदिइ केही हुनेवाला छैन।"

उल्ल... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

ंघन

नियमन गर्ने निकाय शिक्षा कार्यालय र विद्यालय आबद्ध संघसंस्थाबीच रुपन्देहीमा हरेक  शैक्षिकसत्र शुरु हुनुभन्दा करिब दुई महिना अगाडिनै पुस्तकको टुंगो लगाउने सहमति भएको थियो।

त्यसपछि प्रत्येक विद्यालयमा खरिद गरिनुपर्न किताबको सूची सार्वजनिक गर्ने सहमतिमा उल्लेख थियो।

तर अझै पनि कैयौं विद्यालयले कुन कुन किताब खरिद गर्नुपर्ने हो भन्ने सूची सार्वजनिक गरेका छैनन्।

पुस्तक प्रकाशकसँगको मोलतोलकै कारण त्यस्तो ढिलाई भएको हुनसक्ने अभिभावक संघ रुपन्देहीका अध्यक्ष लोकनाथ ज्ञवाली बताउँछन्।

उनी भन्छन्, "कतिपय स्थानमा विद्यालयमा कम्प्युटर प्रयोगशाला बनाइदिनुपर्ने, कम्प्युटर किनिदिनुपर्ने अनि विदेश घुमाइदिनुपर्ने लगायतका शर्त राखिने गरेको सुनेका छौँ, बढी लेनदेनकै लागि विद्यालयले अन्तिमसम्म पनि किताबको सूची सार्वजनिक नगरेका हुन्।"

बचाउ

प्याब्सनका प्रदेश नम्बर पाँचका अध्यक्ष कृष्ण खनालले पनि क्षेत्र क्षेत्रमा मोलमोलाइ हुने गरेको हल्ला सुनेको बताउदै त्यसका लागि पुस्तक प्रकाशकहरु जिम्मेवार रहेको बताए।

उनले भने, "घाटा हुने गरी उनीहरु काम गर्दैनन्, जति मूल्य राख्नुपर्ने हो त्योभन्दा बढी नाफाको पैसा राख्ने गरेका छन्। उनीहरुले आफ्नो लगानीबाट दिंदैनन्। नाफाबाट नै दिने गरी विभिन्न समूहलाई दिएका हुन सक्छन्।"

रुपन्देहीका जिल्ला शिक्षा अधिकारी टेकबहादुर थापाले यस्तो गलत काम विद्यालय सञ्चालक तथा प्रकाशकले गर्न नहुने बताए।

भित्र-भित्र हुने त्यस प्रकारका गतिविधिको जानकार शिक्षा कार्यालय नहुने बताउँदै उनी भन्छन्, "आँफ्नो आँखाले देखिएको छैन, खुला कमिसन हुन्छ भन्ने सुनेको छु, भित्री रुपमा के के हुन्छ थाहा भएन।"

बीबीसीका बुटवल संवाददाता माधव नेपाल भन्छन्, "यो एउटा जिल्लाको मात्र नभएर देशभरनै फैलिएको समस्या हो।"

उनका अनुसार विद्यालय र प्रकाशकबीचको यस्तो मोलमोलाइको मूल्य आखिरमा अभिभावकले  चुकाउनु परिरहेको छ।


जापान जानका लागि भाषा सिक्नेको सङ्ख्या पनि बढेको छ।

तर सँगसँगै जापानी भाषा सिक्न थालेकामध्ये कतिपयले दलालको प्रलोभन आउन थालेको भन्दै 'बिचौलिया' नियन्त्रण गर्न सरकारसँग माग गरेका छन्।

कामदारका रूपमा जापान जान पाइने खबर सार्वजनिक भएपछि जापानी भाषा सिक्नेहरू बढिरहेका बेला 'बिचौलिया'को जोखिम वृद्धि भएको उनीहरूको भनाइ छ।

सरकारी अधिकारीहरूले भने अन्य देशमा कामदार पठाउँदा जस्तो ठगी नहोस् भनेर जापानका हकमा थप सतर्कता अपनाइने बताएका छन्।

जापानले कामदार लाने देशहरूको सूचीमा नेपाल पनि परेको खबर सुनेपछि सुर्खेतकी लक्ष्मी सिंह एक साताअघि भाषा सिक्नका लागि काठमाण्डू आएकी छिन्।

उत्साह

एउटा प्रशिक्षण केन्द्रमा जापानी भाषा सिकिरहेकी उनले भनिन्, "कामदार लगिने देशमा नेपाल पनि परेपछि म 'वर्क भिसा'मा जान उत्साहित भएकी छु। अन्यत्र भन्दा जापान सुरक्षित होला भन्ने ठानेर जान लागेकी हुँ। सरकारले त्यसका लागि व्यवस्था मिलाइदिनु राम्रो हुन्छ।"

अबको पाँच वर्षभित्र जापानले नेपाल सहित नौवटा मुलुकबाट झन्डै तीन ३ लाख ४५ हजार विदेशी कामदार भित्र्याउने योजना बनाएको छ।

विभिन्न १४ वटा क्षेत्रमा कामदार लिने जाप... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

ानको योजना सार्वजनिक भएपछि जापानी भाषा सिक्न चाहने नेपाली युवायुवतीको सङ्ख्या बढ्न थालेको छ।

रोजगारदाताकै खर्चमा जापान जान पाइने खबर आएपछि दोलखाकी अम्बिका फुयालले पनि भाषा सिक्न थालेकी छिन्।

डर

जापानले शून्य लागतमा कामदार लिने सार्वजनिक भएका बेला उनलाई भने दलालहरूले फसाउने हुन् कि भन्ने चिन्ता छ।

उनले भनिन्, "मलाई यत्तिमा लाने भनेको छ, उत्तिमा लाने भनेको छ भन्दै साथीहरूले सुनाइरहेका छन्। एकजना साथीले १३ लाख लाग्नेमा ८ लाखमा लान्छु भन्ने 'अफर' आएको छ भन्दै हुनुहुन्थ्यो।"

उनले अहिले त्यस्तो खर्च नलाग्ने भनिएका बेला 'बिचौलिया'हरू सल्बलाएको हुनसक्ने बताइन्।

"हामीले भाषाको एउटा लेभल पास गरेपछि त 'मेडिकल' गर्न केही खर्च लाग्ला तर अरू खर्च त लाग्ने होइन नि। तर अझै पनि बीचमा दलाल किन चाहियो, त्यस्ता दलाल नभए हुन्थ्यो।"

वृद्धि

जापानी भाषा प्रशिक्षण दिने संस्थाहरूका अनुसार पछिल्ला दिनहरूमा भाषा सिक्न आउनेहरूको सङ्ख्या ह्वात्तै बढेको छ।

जापानिज ल्याङ्वेज स्कुल एसोसिएसन अफ नेपालकी पूर्व अध्यक्ष सुभद्रा राजभण्डारी हाल भाषा सिक्न आउने विद्यार्थी संख्या झण्डै ५० प्रतिशतले बढेको बताउँछिन्।

उनले भनिन्, "जापानिज भाषा पढ्ने विद्यार्थी बढेका छन्। अहिले शुरुवात हो, पछि त कोरियन भाषाकै हाराहारीमा पनि आउन सक्छन्।"

उनका अनुसार अहिले नै कस्ता कामदार जान पाउँछन् भन्ने निर्क्यौल नभए पनि धेरैले भाषा सुधार गर्नका लागि भए पनि भाषा सिक्न चाहेको बताउने गरेका छन्।

सङ्ख्या

राजभण्डारीले भनिन्, "कुन 'लेभल'सम्म पढ्नुपर्छ र कस्तो परीक्षा हुन्छ भन्ने यकिन नभएको अवस्थामा अन्योलमै भाषिक हिसाबले तयार रहन विद्यार्थीले पढिरहेका छन्।"

काठमाण्डू उपत्यकाभित्र तीन सयभन्दा बढी जापानी भाषा सिकाउने यस्ता केन्द्र रहेको व्यवसायीहरू बताउँछन्।

उनीहरूका अनुसार हाल प्राय: सबैजसो केन्द्रमा 'काम गर्न जापान जाने' भन्दै भाषा सिक्न आउनेहरू बढेका छन्।

जापान पठाउन भन्दै कतिपय 'बिचौलिया' सक्रिय भएको चिन्ता बढिरहेका बेला त्यस्तो ठगी हुन नदिने सरकारी अधिकारीहरूको दाबी छ।

सरकारी भनाइ

हाल नेपाल भ्रमणमा रहेका जापानी विदेशमन्त्रीसँग समेत त्यसबारे छलफल गरिएको परराष्ट्रमन्त्री प्रदीप ज्ञवालीले बताए।

उनले 'कामदार छनौट प्रक्रिया पारदर्शी बनाउन र कामदारले खर्च गर्नु नपरोस् एवम् बिचौलियाले दोहन नगरून्' भनी सरकारले पहल गरिरहेको बताएका थिए।

अधिकारीहरूले...


जापान सरकारले उक्त हगिबिस आँधी ६० वर्ष यताकै शक्तिशाली भएको बताएको छ।

हगिबिस आँधीका कारण राजधानी टोक्योको दक्षिणी भेगमा आएको बाढीका कारण जमीन भासिँदै गएको छ। र बाढी समेत आएको बताइएको छ।

जापानी समाचार संस्था एनएचकेका अनुसार आँधीका कारण हालसम्म कम्तीमा १३ जना हराइरहेका छन्।

उद्धार

नगानो प्रान्तस्थित जापानको चर्चित बुलेट रेललाई पानीले घेरेको छ भने अलपत्र परेका स्थानीयलाई हेलिकप्टरको सहायताले घरका छानाबाट उद्धार गरिएको छ।

सरकारले झण्डै सत्ताइस हजार सैनिक तथा अन्य कैयन् उद्धारकर्ताहरू पीडितलाई राहत पुर्‍याउन खटिएको जनाएको छ।

टोक्योको उत्तरतर्फ पर्ने कावागोयमा आपत्कालिन उद्दारकर्ताहरूले नर्सिङ होममा फसेका मानिसहरूको उद्धारका लागि डुङ्गाको प्रयोग गरेका छन्।

करिब चारलाख घरहरूमा विद्युत् आपूर्ति बन्द भएको बताइएको छ।

खेल रद्द

आँधी पुन: फर्किने त्रासका कारण रेल तथा हवाइ सेवाका उडानहरू समेत रद्द गरिएका छन्।

आइतबार भने आँधी केही मत्थर भएको जनाइएको छ।

आँधीका कारण विश्वकप रग्वी खेल रद्द भएको छ तर जापान र स्कटल्याण्डबीचको एक महत्त्वपूर्ण खेल भने आइतवार हुँदैछ।

गत महिनामा मात्रै अर्को ... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

आँधीका कारण जापानका  तीसहजार भन्दा बढी घरहरू क्षतिग्रस्त भएका थिए र ती घरहरू हालसम्म पनि मर्मत गरिएका छैनन्।


जापानका प्रधानमन्त्री शिन्जो आबेले टोकियोको एक विवादास्पद युद्ध स्मारकमा चढाउन भेट पठाएका छन्

जापान विरुद्धको विजय दिवसका रूपमा विश्वका विभिन्न देशमा कार्यक्रम आयोजन गरिने दिन विश्वयुद्ध समाप्त भएको दिन मानिन्छ।

जापान विरुद्धको युद्धमा १२,००० युद्धबन्दीसहित ७१,००० ब्रिटिश र कमनवेल्थ सैनिक मारिएको बताइन्छ।

जापानका सैनिक र नागरिक गरी २५ लाखभन्दा बढी व्यक्ति मारिएको अनुमान गरिन्छ।

जापानका प्रधानमन्त्री शिन्जो आबेले टोकियोको एक विवादास्पद युद्ध स्मारकमा चढाउन भेट पठाए पनि उनी त्यहाँ उपस्थित भएनन्।

तर उनका दुई मन्त्रीहरू भने यासुकुनी स्मारकमा पुगे जसले चीन र दक्षिण कोरियालाई आक्रोशित बनाउने सम्भावना छ।

चीन र दक्षिण कोरियाले सो स्मारकलाई जापानको सैन्य दमनको प्रतीक मान्छन्। त्यहाँ युद्धपछि विजेता शक्तिले युद्ध अपराधी प्रमाणित गरेका १४ जापानी नेताहरूको स्मारक छ।

सन् १९४५ अगस्ट १५ का दिन जापानी सम्राट हिरोहितोले राष्ट्रको नाममा सम्बोधन गर्दै युद्ध समाप्त भएको घोषणा गरेका थिए।

जापानले आधिकारिक रूपमा आत्मसमर्पणको दस्तावेजमा सेप्टेम्बर २ तारिखमा हस्ताक्षर गरेको थियो।

युरोपमा चार महिना अ... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

गाडि मे ८ तारिखमा जर्मनीले आत्मसमर्पण गरेपछि विजय दिवस मनाइसकिएको थियो तर एशियामा त्यसपछि पनि यु्द्ध जारी रहेको थियो।

अमेरिकाले हिरोशिमा र नागासाकीमा अगस्ट ६ र ९ तारिखमा दिन परमाणु बम खसालेपछि जापानले आत्मसमर्पण गरेको थियो।

ती बमले २००,००० भन्दा बढी मानिसहरू मरेको मानिन्छ।


जापानका युसाका माएजावाले चन्द्रमाको यात्रा आफूसँग गर्नका लागि आठ सदस्यहरूको खोजी गरेका छन्

"म चाहन्छु यसमा विभिन्न पृष्ठभूमिका मानिस जोडिउन्," उनले ट्वीटरमा राखिएको भिडिओमा भनेका छन्। उनले त्यसकालागि त्यहाँ आवेदन भर्ने विवरणहरू पनि राखेका छन्।

उनले पूरै यात्राकोलागि आवश्यक खर्च आफूले गर्ने र अन्य सहभागीको यात्रा नि:शुल्क हुने पनि बताएका छन्

डियरमून नामक अन्तरिक्ष मिसन सन् २०२३ मा उड्ने तय गरिएको छ।

उक्त मिसनमा भाग लिनका लागि आवेदकहरूले दुईवटा मापदण्ड पूरा गर्नुपर्नेछ। उनीहरू "जुनसुकै गतिविधि" मा भए पनि उनीहरूले "अन्य मानिस र बृहत समाजलाई  कुनै न कुनै रूपमा सहयोग गर्नुपर्नेछ," र " त्यस्तै धारणा राख्ने  यात्राका अन्य सदस्यहरूलाई सहयोग गर्न ईच्छुक हुनुपर्नेछ", उनले भने।

"मैले सबै सिटहरू किनिसकेको छु, त्यसैले यो यात्रा निजी हुनेछ," उनले थपे।

बीबीसी नेपालीको लाइभपेजः केपी ओलीलाई संसदीय दलको नेताबाट हटाउने माधव-प्रचण्ड समूहको निर्णय, सरकार र विप्लव समूहबीच वार्ता लगायतका समाचारहरू

फेशन दुनियाँका  ती धनाढय  र कला संकलकले यात्राका लागि यसअघि आफूले "कलाकारहरू"लाई आमन्त्रण गर्न चाहेको ब... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

ताएका थिए।

तर अब भने "यात्रामा समावेश हुन विश्वभरका मानिसहरूलाई मौका दिने" उनले बताएका छन्।

"यदि तपाईँले आफूलाई कलाकारका रुपमा हेर्नुहुन्छ भने तपाईँ कलाकार नै हो," उनले भने।

गत वर्ष, उक्त यात्रामा आफूसँग समावेश हुनका लागि उनले नयाँ केटीसाथीको पनि खोजी गरेका थिए तर पछि उनले त्यो योजना रद्द गरे।

सन् २०१८ मा, एलन मस्कको स्वामित्वको कम्पनी स्पेसएक्सले उनीहरूले चन्द्रमाको परिक्रमा यात्रामा लैजाने पहिलो निजी यात्रुका रुपमा  माएजावाको नाम छानेको थियो।

अन्तरिक्षमा जानका लागि माएजावाले कति रकम तिरे भन्ने खुलाइएको छैन। तर मस्कका अनुसार त्यो "धेरै ठूलो रकम" थियो।

सन् २०२३ का लागि योजना गरिएको यो मिसन सन् १९७२ पछिको मानवको पहिलो चन्द्रमायात्रा हुनेछ।


जापानको एक किनमेल केन्द्रमा कामदार तथा ग्राहक। जापानमा विभिन्न क्षेत्रमा कामदार अभाव भएपछि केही एशियाली देशका कामदार लैजाने तयारी भएको हो।

जापानमा केही सातापछि नै नेपाली कामदार पठाउने प्रक्रिया थालिने बताइएको छ।

तर जापान सरकारले कामदार लिने संयन्त्र र कार्यविधिको प्रक्रियाबारे अन्तिम निर्णय गरिनसकेकोले ढिलाइ भइरहेको नेपाली अधिकारीहरूले बताएका छन्।

जापानसँग सरकार-सरकारबीच हुने जी-टू-जी, वा कोरियासँग जस्तै वैदेशिक रोजगार व्यवसायीलाई जिम्मा दिने ईपीएस प्रणाली लागु गर्ने विकल्पहरू नेपालसँग छन्।

आकर्षक गन्तव्यका रूपमा रहेको जापानमा केही एशियाली देशका कामदारका लागि रोजगारी खोल्ने घोषणा गरिएलगत्तै जापान जानेबारे प्रक्रिया बुझ्ने नेपाली श्रमिकहरूको सङ्ख्या बढिरहेको बताइन्छ।

'जापान जाने तयारी' भन्दै नयाँ व्यापार किन सुरु?

तर जापान पठाउने तयारी गर्ने भन्दै कैयौँले नेपालका सहरबजारमा जापानी भाषा सिकाउने लगायतका काम थालेकाले कतिपय कामदार गलत जानकारीमा फस्न सक्ने र उनीहरू ठगिनसक्ने भन्दै सरकारले नै चिन्ता व्यक्त गरिसकेको छ।

श्रम, रोजगार तथा सामाजिक सुरक्षा मन्त्रालयका सहसचिव रामप्रसाद घि... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

मिरेका अनुसार जापानी पक्षले कामदार पठाउने संयन्त्र र कार्यविधि बनाउन ढिला गरेकोले उनीहरूको जवाफको प्रतीक्षा भइरहेको छ।

नेपाल र जापान सरकारबीच नेपाली कामदार जापान पठाउने विषयमा औपचारिक सम्झौता भइसकेको छैन।

गत महिना नेपाल आएको जापानी टोलीसँग "नेपाली कामदार नठगिने गरी"  र "शून्य लागतमा कामदार लैजाने" विषयमा सैद्धान्तिक सहमति भएको बताइएको थियो।

सुरक्षित थितिको खोजी

जापानमा नेपाली कामदार। जापानको विभिन्न शहरमा अहिले पनि सयौँको संख्यामा नेपाली कामदारहरू रहेको बताइन्छ।

त्यस्तै जापानले प्रक्रिया अगाडि बढाउन नेपाललाई सहयोगसम्बन्धी समझदारी अर्थात् मेमोरेन्डम अफ कोअपरेशन (एमओसी) प्रस्ताव पठाएको थियो।

भेटघाटमा नेपालले जी-टू-जी अर्थात् सरकार-सरकारबीच सम्झौतामा जोड दिएको बताइए पनि जापानले लिने निर्णयमा नेपाल लचिलो हुने अधिकारीहरू बताउँछन्।

रोजगार व्यवस्थापन महाशाखाका प्रमुख पनि रहेका सहसचिव घिमिरेले भने, "हामी कसरी हुन्छ कामदार नठगिने गरी र रोजगारी सुरक्षित हुने गरी सम्झौता गर्ने तयारीमा छौँ।"

विभिन्न नौवटा देशबाट साढे तीन लाख कामदार लिन चाहेको जापानका लागि समेत कामदार लैजाने प्रक्रिया नयाँ भएकोले पनि उनीहरूले अध्ययनका लागि समय लिएको बताइएको छ।

कतिपय नेपाली रोजगार व्यवसायीले भने "जी-टू-जी प्रक्रियामा जापान सरकार असहमत भएकोले म्यानपावर कम्पनीमार्फत् नै कामदार लैजान ऊ तयार भएको" दाबी गरिरहेका छन्।

तर त्यस विषयमा जापानले निर्णय गर्न बाँकी नै छ।


जापानको पर्यटन उद्योग क्यासिनो खुलाउन दिनुपर्ने प्रयासमा छ

अक्टोबरसम्म प्रधानमन्त्री शिन्जो आबेको मन्त्रिपरिषद्का एक सदस्यको रूपमा सुकासा आकिमोतोले क्यासिनो सञ्चालनसम्बन्धी सरकारी योजनाको जिम्मा सम्हालेका थिए।

ती ४८ वर्षीय सांसदले आफूले कुनै गल्ती नगरेको र कसैलाई फाइदा पुर्‍याउनेगरी काम नगरेको बताए।

संवाददाताहरूका अनुसार उनी पक्राउ परेपछि प्रधानमन्त्री आवेको विवादास्पद क्यासिनो नीतिमा झन् जटिलता थपिदिनेछ।

नीतिमा विवाद

आकिमोतोले क्यासिनो खोल्न खोजिरहेको एक नाम नखुलाइएका सञ्चालकका तीन कर्मचारीबाट पैसा लिएको आरोप अभियोजनकर्ताहरूले लगाएका छन्।

ती तीन कर्मचारीलाई पनि बुधवार पक्राउ गरिएको छ।

आकिमोतो पक्राउ परेको केही घण्टामै उनी सम्बद्ध रहेको लिबरल डेमोक्र्याटिक दलका अर्का सांसद ताकाकी सिरासुकाको कार्यालयमा पनि सोही विवादका सन्दर्भमा अधिकारीहरूले खानतलासी गरेको जापानी सञ्चारमाध्यमले जनाएका छन्।

जापानको सुस्ताएको अर्थतन्त्रलाई क्यासिनो खुलाउँदा सघाउ पुग्ने सरकारको भनाइ छ।

सन् २०१६ मा वर्षौँको बहसपश्चात् जापानको संसद्ले होटल तथा सभासम्मेलन आयोजनस्थलहरूभित्र क्यासिनो सञ्चालन गर्न दिन... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

े पक्षमा मत दिएको थियो।

जापानी समाजमा जुवालाई राम्रो मानिँदैन।

मतसर्वेक्षणहरूमा अधिकांश मानिस क्यासिनो खोल्ने कुराको विरोधमा रहेको पाइएका छन्।


जापानको मन्त्रीपरिषद्ले पारित गरेको एउटा विधेयकको मस्यौदामा अन्य क्षेत्रसँगै कृषिमा पनि विदेशी कामदार भित्र्याउन खुकुलो नीति लिने उल्लेख भएको बताइएको छ।

नेपाली कामदार पठाउने विषयमा द्विपक्षीय छलफलहरू जारी रहेका बेला जापान सरकारको उक्त कदमले नेपालाई कामदार सम्बन्धी समझदारी गर्न थप सजिलो पारिदिने उनीहरूको विश्वास छ।

यसअघि कठोर अध्यागमन नीति अंगाल्दै आएको जापानले विभिन्न क्षेत्रमा देखिएको दक्ष जनशक्ति अभाव पूरा गर्न पछिल्लो निर्णय लिएको बताइएको छ।

तर, यसबाट लाभ लिन नेपालीहरूले जापानलाई कामदार आवश्यक परेको क्षेत्रमा दक्षता हासिल गर्नुपर्ने जानकारहरू बताउँछन्।

प्रावधान

उनीहरू सरकारले दरिलो कूटनीतिक पहल नगरी नेपालले धेरै लाभ लिन नसक्नेतर्फ सचेत हुनुपर्नेमा जोड दिन्छन्।

जापान सरकारको अन्तर्राष्ट्रिय तालिम सहयोग निकाय अर्थात् जिट्कोमार्फत् एक दशकभन्दा अघिदेखि नेपालीहरू कामदारका रूपमा जापान जाने गरेका थिए।

अहिले भने जापान सरकारले 'प्राविधिक प्रशिक्षण प्रशिक्षार्थी कार्यक्रम' अर्थात् टिइटिपीमार्फत् यस्ता कामदार लिने गरेको छ।

त्यसअन्तर्गत कस्तो प्रक्रियामार्फत् कामदार पठाउने भन्नेबारे... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

द्वीपक्षीय छलफल जारी रहेको अधिकारीहरू बताउँछन्।

लाभ

जापान सरकारले स्वीकृत गरेको नयाँ कानुनको मस्यौदा त्यहाँको संसदले पारित गरेमा त्यस कानुनको लाभ नेपालले पनि पाउन सक्ने देखिन्छ।

श्रम, रोजगार तथा सामाजिक सुरक्षा मन्त्रालयका निमित्त सचिव रामप्रसाद घिमिरे पनि त्यसले प्रक्रिया थप सहज हुनसक्ने बताउँछन्।

"अहिले आएका समाचारहरू हेर्दा प्रवेशआज्ञाका हिसाबले जापान खुकुलो हुन्छ जस्तो देखिएको छ," उनले भने, "सुरक्षित र भरपर्दो वैदेशिक रोजगारी गन्तव्यका लागि यसले सकारात्मक असर गर्छ भन्ने लागेको छ।"

उनले नेपालले तत्कालै वैदेशिक रोजगारी बन्द गर्ने अवस्था नरहेकाले जापानजस्तो सुरक्षित गन्तव्यमा कामदार पठाउन पहल गरिरहेको बताए।

अवसर

अन्तर्राष्ट्रिय श्रम संगठनको मापदण्ड अनुसार श्रम कानुनहरू बनाएकाले जापान अरूभन्दा सुरक्षित गन्तव्य रहेको उनको बुझाइ छ।

जापानस्थित नेपाली दूतावासका अधिकारीहरू पनि उक्त विधेयक जापानको संसदबाट पास भए नेपाली कामदारलाई अवसर मिल्ने बताउँछन्।

पछिल्लो निर्णयले जापानले आफ्नो आप्रवासी नीतिमा खुकुलोपन अपनाएको देखिएको दूतावासका नियोग उपप्रमुख कृष्णचन्द्र अर्यालले बताए।

तर, कानुन पारित नभएसम्म यसै भन्न नसकिने उनको भनाइ छ।

प्रवेशाज्ञाको अवधी बढाइएकाले त्यसबाट नेपाली कामदारलाई लाभ पुग्नसक्ने बताउँदै उनले भने, "विधेयक पारित भएर खुकुलोपन आएमा जापान पनि नेपालीहरूका लागि कामको नयाँ आकर्षक गन्तव्यमा पर्नसक्छ।"

अधिकारीहरूका अनुसार हाल जापानमा आधिकारिक रूपमा ८५ हजार नेपाली बसोबास गर्छन्।

त्यसमध्ये धेरै विद्यार्थीको हैसियतमा रहनेहरू छन्।

श्रम सम्झौताप्रति व्यवसायी किन असन्तुष्ट


जापानमा कार्यरत नेपालीहरूको अनुभव कस्तो छ र उनीहरू नेपालबाट रोजगारीका लागि जापान जान चाहनेहरूलाई कस्तो सल्लाह दिन्छन्?

बीबीसी नेपाली सेवाले केही नेपाली कामदारहरूलाई  सम्पर्क गरेर उनीहरूको जापान बसाइ र अनुभवबारे कुराकानी गरेको छ।

कोपिला पाण्डे

गुल्मी, अहिले टोक्यो

नेपालबाट आउनेहरू जापानबारे धेरै बुझेर, भाषा सिकेर मात्र जापान आउनुहोला।

जापानमा मेहनत गरे पैसा कमाउन सकिन्छ। तर तपाईँले मेहनत भने धेरै गर्नुपर्छ।

म टोक्योको आशागयामा बस्छु।  पाँचतारे होटेलमा काम गर्छु। मलाई फुर्सद नै हुँदैन।

म बिहान ७ बजे कोठाबाट हिँड्छु। दिनभरि र साँझभरि काम गरेर घर फर्किँदा रातको १२ बज्छ।

नेपालबाट जापान आउन चाहनेहरूले धेरै जानेर, बुझेर, सोधपुछ गरेर आउनुहोला।

लक्ष्मी सुवेदी सापकोटा

भरतपुर, अहिले सिन्जुकु

म जापान आएको १४ वर्ष भयो।

तपाईँ जापान आउने विचार गर्दै हुनुहुन्छ भने जापानी भाषा पढेर सिकेर आउनु होला। नेपालमा काम गरेको अनुभव र सीप भयो भने तपाईँलाई राम्रो हुन्छ।

जापानी भाषा र देशको बारेमा अध्ययन गरेर आउनु भयो भने एकदम राम्रो छ।

काम त्यति गाह्रो छैन। तलब, सुविधा राम्रै हुन्छ। यहाँ घण्ट... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

ाको हिसाबले पनि ज्याला दिने गरिन्छ।

यहाँ कसैकसैले एकदमै दु:ख पनि पाएका छन्। तर मेहनतअनुसार फल पाउनेहरू धेरै छन्।

जापान सरकारले सबै कामदारलाई राम्रै व्यवस्था गरेको छ जस्तो लाग्छ।

शिव तण्डुकार

मैतीदेवी, अहिले टोक्यो

म जापान आएको १३ वर्ष भयो।

म सुरुमा जापानी भाषाको विद्यार्थीको रूपमा आएको थिएँ। दुई वर्ष भाषा पढेपछि चार वर्ष विश्वविद्यालयमा अध्ययन गरेँ।

अहिले म ट्राभल एजेन्सीमा काम गर्दैछु।

जापान नेपालीहरूको लागि अवसरको देश भनेर चिनिन्छ।

यदि जापान आउने र यहाँ सङ्घर्ष गर्ने विचार गर्दै हुनुहुन्छ भने सीप सिकेर आउनुहोला।

यदि खाना पकाउने कुकको रूपमा आउन चाहनुहुन्छ भने पहिला परिकारहरू बनाउन सिपालु बन्नुहोस्।

अर्को महत्त्वपूर्ण कुरा भनेको भाषा हो। यहाँ नेपाली बुझ्दैनन्, अङ्ग्रेजी पनि बुझ्दैनन्।

तपाईँले जापानी भाषा सिक्नुभयो भने तपाईँको जापान बसाइ सुखद हुनेछ। जापानी भाषा जान्नुभएन भने धेरै गाह्रो हुन्छ।

अच्युत लोहनी

थानापती, हाल टोक्यो

म चार वर्षअघि विद्यार्थी भिसामा जापान आएको हुँ।

नौलो परिवेश, नौलो ठाउँ - भाषा नजान्दा धेरै समस्या भयो।

जापानीहरूले विदेशीहरूलाई अझ नेपालीहरूलाई हेर्ने सन्दर्भमा सकारात्मकसँगै नकारात्मक कुराहरू पनि छन्।

हाम्रो रहनसहन र शैली फरक छ। यहाँ आउने कतिपय नेपालीहरूको व्यवहारले गर्दा अलिअलि समस्याहरू पनि छन्।

हामी विद्यार्थी भिसामा आउने हुनाले केही सहज छ।

जापानीहरूसँगै काम गर्दा दु:ख हुन सक्छ। तर पनि विभिन्न कुराहरूले गर्दा भविष्य त्यति राम्रो छैन। भिसा कहिलेसम्मलाई हुने हो त्यसको पनि ठेगान हुँदैन।

काम गाह्रो खालको हुन्छ। कमाइको कुरा गर्दा काम हेरेर हुन्छ। विद्यार्थी हुँदा ठिकै हुन्छ।

अलि दु:ख गर्ने विद्यार्थीले तीन लाख रुपैयाँसम्म एक महिनामा कमाउँछन्। कम दु:ख गर्नेले दुई लाखजति कमाउँछन्। कुकहरूको डेढ लाख हुन्छ। हामीले थोरै कमाउँछौँ।

कर र बीमामा पैसा तिर्नुपर्छ। पैसा बचाउन गाह्रो छ।

(टोक्योस्थित नेपाली पत्रकार पवनवर्षा शाहले  गरेको कुराकानीमा आधारित)


जापानमा पुष्टि भएका थप दुई सङ्क्रमणका घटनामध्ये एउटा आन्तरिक रूपमै फैलिएको बताइएको छ।

स्पेन, स्वीट्जरल्याण्ड, स्वीडेन र फ्रान्समा भेटिएका सङ्क्रमितको सम्बन्ध यूकेबाट फर्केका मानिसहरूसँग पाइएको छ।

भाइरसको नयाँ प्रकार देखिएपछि गतसाताबाट विश्वभर नयाँ यात्रा प्रतिबन्धहरू लागेका छन्।

कहाँ देखियो सङ्क्रमण?

अधिकारीहरूका अनुसार क्यानडाको ओन्टेरियोमा सङ्क्रमित पाइएका एक दम्पतीले भने न हालै कुनै यात्रा गरेका थिएनन् न उच्च जोखिममा रहेका कसैलाई भेटेका थिए।

जापानमा सबैभन्दा पहिले यूकेबाट फर्किएका पाँचजना यात्रुमा सङ्क्रमण देखिएको थियो।

त्यसपछि पुष्टि भएका थप दुई सङ्क्रमणका घटनामध्ये एउटा आन्तरिक रूपमै फैलिएको बताइएको छ।

जापानले सोमवारबाट एक महिनाका लागि धेरैजसो गैरआवासीय विदेशी नागरिकलाई प्रवेशमा रोक लगाउँदैछ।

फ्रान्समा १९ डिसेम्बरमा यूकेबाट फर्किएका एक व्यक्तिमा उक्त प्रकार देखा परेपछि उसले यूकेसँग सीमा बन्द गरेको थियो।

वास्तवमा कोरोनाभाइरस के हो?

तर परीक्षण गरेर आउजाउ गर्न सकिने भन्दै गत बुधवारबाट युरोपेली सङ्घका नागरिकहरूका लागि त्यो निर्णय हटाएको थियो।

प्रतिबन्धका कारण हजारौँ... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

लरी ड्राइभरहरूले क्रिसमसको दिन यूकेको केन्टमा दिन बिताएका थिए।

यसअघि डेनमार्क, जर्मनी, इटली, द नेदरल्याण्ड्स र अस्ट्रेलियामा समेत उक्त नयाँ प्रकार पुष्टि भएको थियो।

युरोपमा खोपको क्रम सुरु

यसैबीच कैयौँ युरोपेली देशहरूले आफ्ना नागरिकहरूलाई भाइरसविरुद्ध खोप दिन सुरु गरेका छन्।

त्यस्तो काम आइतवारबाट पूरै युरोपेली सङ्घमा समन्वयात्मक ढङ्गले सुरु गर्नु अगावै गरिएको हो।

जर्मन अधिकारीहरूले आफूहरू थप एक दिन पर्खन सक्ने अवस्थामा नभएको भन्दै जेष्ठ नागरिकहरूलाई खोप दिन सुरु गरेको हो।

हङ्गेरीको सरकारी समाचार संस्थाले त्यहाँ पहिलो खोप पाउने व्यक्ति एकजना चिकित्सक भएको जनाएको छ।

स्लोभाकियाले समेत खोप दिने काम सुरु गरेको जनाएको छ।

युरोपेली आयोगकी प्रमुख उर्जुला भोन डेर लेयनले खोप वितरण गर्ने कार्यप्रति खुसी मनाउँदै त्यसलाई आफूहरूको 'एकताको मार्मिक क्षण' बताएकी छन्।

वैज्ञानिकहरूले यूकेको अनुसन्धान प्रणाली बलियो रहेको कारण भाइरसको नयाँ प्रकार सबैभन्दा पहिला उक्त देशमा देखिएको हुनसक्ने बताउँछन्।

विज्ञहरू भन्छन्- उक्त नयाँ प्रकार यसअघिको भन्दा धेरै सङ्क्रामक भए तापनि त्यो सङ्क्रमितका लागि थप खतरनाक नै हुन्छ भन्ने चाहीँ छैन।

नयाँ प्रकारप्रति किन धेरै चासो?

नयाँ प्रकारको कोरोनाभाइरस सुरुमा सेप्टेम्बरमा इङ्ग्ल्यान्डमा देखा परेको थियो।

केही सातायता लन्डन, अनि पूर्वी एवम् दक्षिणपूर्वी इङ्ग्ल्यान्डमा सङ्क्रमणको दर बढ्नुमा यसैलाई दोष दिइएको छ।

स्पेनमा कम्तिमा सातजनामा भाइरसको नयाँ प्रकार देखिएको बताइएको छ।

नयाँ प्रकारको भाइरसप्रति धेरै चासो बढ्नुमा तीनवटा कारण अघि सारिएका छन्:

यिनै कारणहरूले गर्दा भाइरसप्रति चिन्ता र चासो बढिरहेको बीबीसीका स्वास्थ्य एवं विज्ञान संवाददाता जेम्स ग्यालहरले बताएका छन्।

तर यो नयाँ प्रकारको भाइरस थप घातक भएको कुनै प्रमाण छैन।

साथै विज्ञहरूका अनुसार हालसालै विकसित गरिएका खोपहरू यसको विरुद्धपनि उत्तिकै प्रभावकारी हुने ठानिएका छन्।


जापानले भने उत्साहहीन प्रतिक्रिया दिंदै प्योङयाङमाथि अधिकतम दबाबका साथ प्रस्तुत हुन ट्रम्पलाई आह्वान गरेको छ।

उत्तर कोरियाबारे जान्नुपर्ने ९ कुरा

उत्तर कोरिया ‘आतंकवाद प्रायोजन गर्ने राज्य’

यसअघि राष्ट्रपति ट्रम्प र नेता किम जङ-अनबीच आगामी मे महिनाको अन्त्यमा प्रत्यक्ष भेट हुने घोषणा गरिएको थियो।

अप्रत्याशित

एकअर्काविरुद्ध महिनौँसम्म चलेको वाकयुद्धपछि अप्रत्याशित रुपमा यी दुई नेताबीच हुन लागेको भेट लाई निकै चाखपूर्वक हेरिएको छ।

दक्षिण कोरियाका राष्ट्रपति मून जे-इनले भेट बारेको खबर, उनकै शब्दमा, एउटा चमत्कार जसरी आएको बताएका छन्।

राष्ट्रपति ट्रम्पसँग भएको भेटवार्ताका क्रममा दक्षिण कोरियाली अधिकारीहरुले नेता किमको मौखिक सन्देश सुनाउँदै उनी परमाणु निरस्त्रीकरणका लागि प्रतिबद्ध भएको जनाएका थिए।

राष्ट्रपति ट्रम्पले ठूलो प्रगति हासिल भएको भन्दै स्वागत गरेका छन् तर उत्तर कोरियामाथि लागेका प्रतिबन्धहरु कायमै रहने उनको भनाइ छ।

दुई कोरियाबीच हुने भनिएको अन्तर कोरियाली शिखरबैठकपछि ट्रम्प र किमबीच भेट भएमा कोरियाली प्रायद्वीपको पूर्ण निरस्त्रीकरणलाई सही मार्गमा ल्याउन सकिने विश्वास दक्... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

षिण कोरियाली राष्ट्रपति मूनको छ।

प्रतिक्रिया

वासिंग्टन पोस्ट समाचारपत्रलाई उपलब्ध गराइएको विज्ञप्तिमा संयुक्त राष्ट्रसंघका लागि उत्तर कोरियाका दूतले, उनकै शब्दमा, नेता किमको साहसिक निर्णय कोरियाली प्रायद्वीप तथा पूर्वी एसिया क्षेत्रमा शान्ति र स्थायीत्व हासिल गर्नका लागि सहयोगी हुने उल्लेख गरेका छन्।

तर संवाददाताहरु भन्छन् विगतमा भएका वार्ताका क्रममा पनि उत्तर कोरियाले उसका परमाणु तथा क्षेप्यास्त्र परीक्षणहरु स्थगन गर्ने गरेको थियो तर चित्त नबुझेपछि वा धैर्यता गुमाएपछि उसले पुनः परीक्षणहरू जारी राखेको थियो।

गत वर्ष आफ्नो आकाश हुँदै दुई पटकसम्म उत्तर कोरियाले क्षेप्यास्त्र उडाएको देखेको जापानले भने भेटका सम्बन्धमा आशंकाहरु व्यक्त गरेको छ।

उत्तर कोरियाले निरस्त्रीकरणका लागि ठोस कदमहरु नचालेसम्म जापानले अधिकतम दबाब दिइरहने जापानी प्रधानमन्त्री शिन्जो आबेले बताएका छन्।

ट्रम्प र किमबीच कहाँ भेट हुने भनेर अहिलेसम्म केही तय भएको छैन तर दुई कोरियाबीचको सैन्यमुक्त क्षेत्र वा बेइजिङ सम्भावित विकल्पका रुपमा हेरिएका छन्।

अमेरिकी विदेशमन्त्री रेक्स टिलर्सनले वार्ता गर्नका लागि प्रबन्ध मिलाउन केही हप्ता लाग्न सक्ने जनाएका छन्।


जापानी प्रधानमन्त्री सिन्जो आबेसँग जुन १२ मा हुने शिखर बैठकबारे छलफल गरेपछि उनले त्यस्तो संकेत दिएका हुन्।

उनले कोरियाली युद्ध अन्त्य गर्नेबारे सम्झौता हुने सम्भावना रहेको भन्दै उनले त्यसलाई वार्ताको 'सजिलो अंश' भनेका छन्।

अमेरिका र उसका साझेदारहरूले उत्तर कोरियाले परमाणु अस्त्र त्याग्नुपर्ने बताउँदै आएका छन्।

तर राष्ट्रपति ट्रम्पले त्यसलाई आत्मसाथ गर्न एकभन्दा धेरै बैठक आवश्यक नपर्ने उल्लेख गरे।

ह्वाइट हाउसमा पछि बोल्दै अमेरिकी विदेशमन्त्री माइक पोम्पेओले किम जङ अनले परमाणु निश्शस्त्रीकरणका लागि तयार रहेको आफूलाई व्यक्तिगत रुपमा संकेत दिएको बताए।

तर उत्तर कोरिया अमेरिकाले भन्ने गरे जस्तो निश्शस्त्रीकरणको नजिक आइरहेको छ कि छैन भन्ने चाहिँ स्पष्ट भइसकेको छैन।

ट्रम्पले के भने?

राष्ट्रपति ट्रम्पले मित्रवत वार्ताका लागि तयारी भइरहेकाले उत्तर कोरियाको सन्दर्भमा 'अधिकतम दबाब' भन्ने शब्द आफूले प्रयोग नगर्ने बताए।

तर उनले उत्तर कोरिया विरुद्ध थप कैयौँ प्रतिबन्ध लगाउन सक्ने शक्ति आफूसँग भएको पनि चेतावनी दिए।

उनले शिखर बैठक राम्ररी अघि नबढे आफू त्यसबाट बाहिरिन पूर्ण रूपमा तयार रह... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

ेको भन्दै वार्ता राम्रो नभए किम जङ अनलाई वासिङटन भ्रमणको निम्तो नदिने उल्लेख गरे।

"यदि सबै राम्ररी अघि बढ्यो भन्दै त्यसलाई राम्रो अर्थमा लिन सकिन्छ," उनले भने, "मलाई लाग्छ त्यसलाई सकारात्मक रूपमा लिइनेछ र त्यस्तो हुनसक्छ।"

फ्लोरिडास्थित आफ्नो आराम गर्ने स्थान मार-अ-लागोमा किमलाई निम्तो गर्न सकिने भन्ने खबरहरूका बारेमा सोधिएको प्रश्नमा सम्भवत: व्हाइट हाउसबाटै भ्रमण सुरू हुने उनले उल्लेख गरे।

आबे के चाहन्छन्?

जापानी प्रधानमन्त्रीले ट्रम्पले कार्यकाल सम्हालेयता उनीसँग नियमित बैठक गरिरहेका छन्। अमेरिका र उत्तर कोरियाबीच राम्रो सम्बन्ध निर्माण गर्ने प्रयास भइरहँदा जापानी स्वार्थलाई बेवास्ता नगरियोस भन्ने आबे चाहन्छन्।

आबेले सन् १९७० र ८० को दशकमा उत्तर कोरियाले आफ्ना गुप्तचरहरूलाई जापानी भाषा र सस्कृति सम्बन्धी तालिम दिन अपहरण गरेका आफ्ना नागरिकहरूबारे जापानका सरोकारलाई ट्रम्पले बुझेकोमा आफू विश्वस्त रहेको बताए।

उत्तर कोरियाले १३ जना अपहरण गरेको स्विकार गरेपनि वास्तविक संख्या अझ धेरै हुनसक्ने ठानिन्छ।

आबेले आफू सिधै उत्तर कोरियासँग वार्ता गरेर उक्त बन्धकसम्बन्धी समस्या चाँडै हल् गर्न  इच्छुक रहेको बताए।

उक्त क्षेत्रमा वास्तविक शान्ति हुनुपर्ने जापानी नीति दोहोर्‍याउँदै उनले उत्तर कोरियाले त्यसका लागि कदमहरू चाले उसको 'भविष्य उज्जवल' रहेको बताए।


जापानी लोकविश्वासमा सूर्यदेवी आमातेरासुको महत्त्वपूर्ण भूमिका पाइन्छ।

उनका पिताले उक्त राजगद्दी परित्याग गरेपछि नारुहितो जापानका नयाँ सम्राट बन्नेछन्।

राजगद्दी परित्याग र गद्दी आरोहणको दुवैथरी समारोहमा गहन अर्थहरू रहेका शिन्टो धर्मसँग सम्बन्धित परम्पराहरूको पालना गरिनेछन्।

र ती परम्परामा तीनवटा प्राचीन वस्तुहरूको मुख्य भूमिका रहनेछन् - एउटा ऐना, एउटा तरवार र एउटा रत्न। ती प्राचीन परम्परागत वस्तुलाई शाही खजाना भन्ने गरिएको छ।

ती रहस्यमय वस्तुहरूको उत्पत्ति र ती हाल कहाँ छन् भन्ने जानकारी गोप्य छन्। तर ती वस्तुसँग जोडिएका किंवन्दतीहरू जापानी इतिहासको विभिन्न कालखण्डमा छरपष्टै पाइन्छ।

शाही खजानाहरू किन छन् महत्त्वपूर्ण?

जापानको अनौपचारिक राष्ट्रिय धर्म, शिन्टो, ले पुरानो परम्परालाई निकै महत्त्व दिने गर्दछ।

मानिसको विगत र मानव जीवनलाई प्रभाव पार्ने आत्माबीचको सम्बन्ध अविछिन्न राख्‍नु पर्छ भन्ने मान्यता उक्त धर्ममा पाइन्छ। ती शाही खजानाहरू यसै मान्यताको भाग हुन्।

ती खजाना देवताहरूबाट जापानका सम्राटहरूमा पुस्तैपिच्छे हस्तान्तरण हुँदै आएको मानिन्छ, किनकी जापानमा सम्राटहरूलाई देवत... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

ाकै वंशज मान्ने गरिन्छ।

राजमुकुटको उपस्थिति नरहेको अवस्थामा ती तीन खजानालाई नै राजकीय शक्तिको प्रतिनिधिका रुपमा लिने गरिन्छ।

तर ती खजानाहरूलाई यति विधि पवित्र मानिन्छ की तिनलाई बाहिरी संसारको आँखाबाट लुकाएर राख्‍ने गरिन्छ।

"ती खजाना कहिले बनेका हुन् भन्ने हामीलाई थाहा छैन किनकी हामीले तिनलाई कहिल्यै देखेका छैनौं," नागोया विश्वविद्यालयका प्राध्यापक हिडेया कावानीशीले बीबीसीलाई बताए।

उनी भन्छन्, "ती दुर्लभ खजानाहरूलाई सम्राटले समेत देख्‍न पाएका छैनन्।"

राज्याभिषेकका बेलामा समेत ती खजानाहरूलाई ल्याइने छैन  किनकी त्यस अवसरमा ती खजानाका प्रतिकृतिहरूलाई मात्र प्रस्तुत गर्ने गरिन्छ। सक्कल, यदि ती सक्कलै हुन् भने, ती देशभर छरिएर रहेका मन्दिर तथा धार्मिकस्थलहरूमा सुरक्षित रहने छन्।

याता नो कागामी - पवित्र ऐना

एकहजार वर्षभन्दा पुरानो मानिने यो ऐना मिए प्रिफेक्चरमा अवस्थित इसे ग्र्याण्ड मन्दिरमा रहेको ठानिन्छ।

नैतिकता र मूल्यमान्यता सम्बन्धि अध्ययन गर्ने एउटा जापानी निकायका शिन्सुके टाकेनाका भन्छन् तीनवटा पवित्र धरोहर मध्ये यो ऐनालाई सबभन्दा बढी मूल्यवान र महत्त्वपूर्ण मानिन्छ।

सन् १९८९ मा भएका पछिल्लो राज्याभिषेकका बेला प्रस्तुत नगरिएको यो एक मात्र खजाना थियो।

जापानी लोकविश्वासमा ऐनाहरूमा सत्य उजागर गर्न सक्ने दैवी शक्ति लुकेको हुन्छ। र राजकीय समारोहहरूमा याता नो कागामी अर्थात आठ-कुने ऐनाको प्रस्तुतीले सम्राटको बुद्धिमत्ताको प्रतिनिधित्व गर्ने गर्छ।

जापानी लोककथा अनुसार  ईशापूर्व ६६० मा जापानका प्रथम सम्राट बनेका जिम्मुका जिजुबुवा निनिगीलाई उनकी पनि हजुरमुमा आमातेरासुले उक्त ऐना दिएकी थिइन्। शिन्टो धर्ममा आमातेरासुलाई सूर्यदेवी भनिन्छ।

कुसानागी नो त्सुरुगी - पवित्र तरवार

 घाँस समेत काट्ने सक्ने तरवार भनिने कुसानागी नो त्सुरुगी कहाँ छ भन्ने स्पष्ट छैन। तर त्यो नागोयामा रहेको आत्सुता मन्दिरमा रहेको हुनसक्ने ठानिन्छ।

दन्त्यकथाहरूका अनुसार उक्त तरवार आठवटा टाउको भएको सर्पको पुच्छरमा उम्रिएको थियो। त्यस्तो सर्पको पुच्छर काटेर त्यो तरवार हात पारेका सुसानूले आफ्नी दिदि सूर्यदेवी आमातेरासुलाई सो तरवार प्रदान गरेका थिए।

त्यो तरवारले जापानी सम्राटको वीरतालाई प्रतिनिधित्व गर्दछ। तर त्यो तरवारको वास्तविक अस्तित्वका बारेमा सार्वजनिक जानकारी यति कम छ की केही मानिसहरू त्यस्को अस्तित्वका बारेमा नै पनि प्रश्न...


जापानी समयानुसार अपराह्ण आयोजित एउटा समारोहमा ८५ वर्षीय आकिहितोले सम्राटका रूपमा आफ्नो अन्तिम भाषण गरे।

दुई सय वर्षपछि पहिलो पटक जापान सम्राटले स्वेच्छाले पदत्याग गरेका हुन्।

यसअघि टोक्योस्थित राजभवनमा गद्दीत्यागको विधि परम्परागत रूपमा सुरु भएको थियो।

राजभवनमा आयोजित कार्यक्रममा  प्रधानमन्त्रीलगायत ३३० जना विशिष्ट व्यक्तिहरू उपस्थित थिए।

वयोवृद्ध आकिहितोले स्वास्थ्य र उमेरका कारण राष्ट्रप्रमुखको भूमिका निर्वाह गर्न असमर्थ भएको जनाएपछि उनले गद्दी त्याग्ने वैधानिक अनुमति पाएका थिए।

The day began with private rituals in the Imperial Palace, before a ceremony in front of 330 attendants

पदत्याग गरे पनि आकिहितो मध्यरातसम्म सम्राट नै रहनेछन्।

पानी परिरहेको भए पनि टोक्योस्थित दरबारबाहिर धेरै मानिसहरू जम्मा भएका थिए

बुधवार बिहान युवराज नारुहितोले क्रिसन्थेमम गद्दी भनेर प्रख्यात जापानी राजसिंहासन सम्हाल्नेछन्।

जापानमा सम्राटसँग कुनै राजनीतिक अधिकार हुँदैन। तर उनी राष्ट्रिय प्रतीकका रूपमा चिनिन्छन्।

आकिहितो जापानमा लोकप्रिय थिए।

मङ्गलवार बिहान गोप्य रूपमा सम्पन्न विधिमा उनले आफ्नो पू... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

र्वजहरूलाई गद्दी परित्याग गर्न लागेको "बताएका" थिए।

के भने सम्राटले?

आफ्नो अन्तिम भाषणमा सम्राट आकिहितोले जापान तथा विश्वमा शान्ति र समृद्धि होओस् भन्ने कामना गरे।

उनले भने, "मलाई प्रतीकका रूपमा स्वीकार र समर्थन गरेकोमा म जनताप्रति धेरै कृतज्ञ छु।"

"साम्राज्ञीसहित म हृदयदेखि नै रेवा युग शान्त तथा फलदायी होस् भन्ने कामना गर्छु। अनि म हाम्रो देश तथा विश्वका जनताको कल्याण र सुखका लागि प्रार्थना गर्छु।"

जापानमा सम्राट फेरिएपछि युगको नाम पनि फेर्ने परम्परा छ।

किन त्यागे गद्दी?

आफ्नो खराब स्वास्थ्यका कारण गद्दी त्याग्न चाहेको सम्राट आकिहितोले तीन वर्ष अघि नै बताएका थिए।

"मेरो स्वास्थस्थिति बिस्तारै खस्कँदै गएको विचार गर्दा मैले राज्यको प्रतीकको रूपमा गर्नुपर्ने कर्तव्य निर्वाह गर्न मलाई कठिन भइरहेकोमा म चिन्तित छु," उनले त्यतिखेर भनेका थिए।

सन् १८१७ यता जापानको राजगद्दी स्वेच्छाले त्याग्ने उनी पहिलो सम्राट हुनेछन्।

जापानमा गरिएका मत सर्वेक्षणहरूले अधिकांश जापानीहरूले सम्राटको गद्दी त्याग्ने मनशायको समर्थन गरेका थिए। त्यसको एक वर्षपछि संसद्ले उनको गद्दीत्याग सम्भव तुल्याउन कानुन पारित गरेको थियो।

पिता सम्राट हिरोहितोसँग युवराज आकिहितो

युवराज आकिहितो र मिचिको विवाह सन् १९५९ मा भएको थियो

सन् १९९० परम्परागत पहिरनमा सम्राट आकिहितो

को हुन् नारुहितो?

सम्राट आकिहितोले गद्दीत्याग गरेपछि उनका छोरा नारुहितो जापानका १२६ औँ सम्राट हुनेछन्।

उनी गद्दीनसीन भएपछि जापान 'राइवा' युगमा प्रवेश गर्नेछ र सन् १९८९ देखि सुरु भएको सम्राट आकिहितोको शासनकालको 'हाइसाई' युगको अन्त्य हुनेछ।

उनन्साठी वर्षीय नारुहितो २८ वर्षको उमेरमै युवराज घोषित भएका थिए।

उनले अक्सफोर्ड विश्वविद्यालयमा पढेका छन्।

सन् १९८६ मा एक भोजका बेला उनले युवराज्ञी मासाकोलाई भेटेका थिए। उनीहरूको विवाह सन् १९९३ मा भयो।

शाही दम्पतीको एक्लो सन्तानको रूपमा राजकुमारी आइको सन् २००१ मा जन्मिइन्। तर जापानको वर्तमान कानुनले महिलालाई गद्दी आरोहण गर्न अनुमति दिँदैन।

त्यसैले उनकी काका राजकुमार फुमिहितो अबको उत्तराधिकारी हुनेछन्।

यस्तो छ जापानको राजपरिवार

नारुहितो सम्राट भएपछि उनका भाइ फुमिहितो युवराजका रूपमा राजगद्दीको उत्तराधिकारी हुनेछन्।

त्यसपछिको क्रममा फुमिहितोका छोरा हिसाहितो हुनेछन्।


जारी बीपीएलमा लेग स्पीनर सन्दीपले ६ खेलमा जम्मा चार विकेट मात्र लिएका छन्।

जुन उनले हालैका दिनमा खेलेका क्यारेबियन लिग, बिग ब्यास र इन्डियन प्रिमियर लिग (आइपीएल)जस्ता टि-२० प्रतियोगिताहरूमा देखाएको प्रदर्शनमध्ये सबैभन्दा खराब हो।

उनले यसअघिका प्रतियोगिताहरूमा खेलेका खेल र लिएका विकेटका आधारमा यो खेलमा पनि उनले निकै राम्रो प्रदर्शन गर्ने अपेक्षा गरिएको थियो। तर बांग्लादेशमा उनले त्यस्तो अपेक्षाकृत खेलको लय भेटाउन सकेनन्।

आईपीएलमा दिल्लीले सस्तोमै किनेको हो त सन्दीपलाई

आइपीएलमा पहिलोपटक नेपाली खेलाडी

'विश्व ११' टोलीमा सन्दीप लामिछाने

शैलीमा  नयाँपन

क्रिकेट खेलका जानकारहरूका अनुसार विश्वका विभिन्न स्थानमा क्रिकेट खेलेर प्रसिद्धि हासिल गरेका सन्दीपले अब उनको बलिङ शैलीमा नयाँपन ल्याउने समय आएको छ।

"अचेल क्रिकेटमा प्रविधिको निकै प्रयोग हुन्छ। छोटो समयमा चर्चामा आएका सन्दीपको बलिङ कस्तो छ भनेर उनले खेलेका खेलहरू भिडिओमार्फत् पनि ब्याट्स्यामनहरूले हेरिरहेका हुन्छन्। त्यसैले उनले आफ्नो बलिङमा अलिकति नविनता ल्याउनुपर्ने देखिन्छ," राष्ट्रिय क्रिकेट टिमका एकजना पूर्व कप्तान पवन अग्रवालले भ... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

ने।

बांग्लादेश, भारत जस्ता देशहरूका क्रिकेट मैदानको बलिङ गर्ने ठाउँ पीचले तीव्र गतिका बलरहरूलाई भन्दा पनि स्पीनरहरूलाई मद्दत गर्ने बताइन्छ। यस्तो पीचमा सन्दीपबाट धेरै अपेक्षा गरिएको थियो।

तर उनले किन सकेनन् भन्ने प्रश्नको जवाफमा राष्ट्रिय टिमका कप्तान पारस खड्का भन्छन्, "बीपीएलमा सन्दीपको प्रदर्शन नराम्रो भन्न मिल्दैन। हरेक खेलमा विकेट लिनैपर्छ भन्ने होइन र बांग्लादेशमा उनले विकेट लिइरहेका पनि छन्। उनीबाट सबै प्रतियोगिताहरूमा एकैनासको प्रदर्शनको अपेक्षा गर्नु नै गलत हो।"

अष्ट्रेलियामा चर्चा

भर्खरै अस्ट्रेलियाबाट फर्केका पारस त्यहाँ सन्दीपले कमाएको ख्याति देखेर आफू निकै प्रभावित भएको बताउँछन्।

"अष्ट्रेलियामा उनले धेरैलाई आफ्नो बलिङमार्फत् प्रभावित पारेका छन्। धेरै खेल खेल्दा कहिले एकदम राम्रो हुन्छ भने कहिले हुँदैन यो खेलको एक हिस्सा हो।"

तीव्र गतिका बलरहरूका लागि राम्रो मानिने अष्ट्रेलियाका विकेटमा सन्दीपले निकै राम्रो प्रदर्शन गरेका थिए।

मेलबर्न स्टार्सका लागि खेलेका सन्दिपले चार खेलमा ८ विकेट लिएका थिए।

प्रशंसकहरुको अपेक्षा

जसमा उनले विपक्षी टोलीका कप्तानलाई आफ्नो सिकार बनाएका कारण पनि उनी निकै चर्चामा आए।

बिग ब्यास र त्यसअघिका अन्य खेलमा चर्चा पाएका खेलाडीको विकेट लिएका कारण पनि सन्दीपका प्रशंसकहरूले उनीबाट ठूलो अपेक्षा राखे। त्यही कारण प्रशंसकहरू केही दुखी भएको हुनसक्ने उनका म्यानेजर शिवाकोटीले बताए।

तर उनले सन्दीपको प्रदर्शनलाई नराम्रो भनी हाल्न नमिल्ने उनको तर्क छ।

"उनी अष्ट्रलियामा जस्तै बांग्लादेशमा पनि रमाएका छन् र उनले आफ्नो टोलीका खेलाडीको तुलनामा निकै कम रन खर्चिएका छन्," शिवाकोटीले भने।

'आईपीएल प्रवेशसँगै काँधमा ठूलो जिम्मेवारी'

कम रन

तर जारी बीपीएलमा लगातार दुई खेलमा विकेट झार्न नसकेपछि उनलाई त्यस लगत्तैको खेलमा राखिएको थियो।

ढाका डाइनामाइट्सविरुद्ध भएको शुक्रवारको खेलमा सन्दीपले एक विकेट लिएका थिए भने ४ ओभरमा २७ रन खर्चिएका थिए।

शनिवार रङ्गपुर राइडर्ससँगको खेलमा सन्दीपले चार ओभरमा २१ रन दिए। जुन उनको टोलीका कुनै पनि बलरले खर्च गरेको रनभन्दा निकै कम हो।

त्यसअघि उनले क्यारेबियन लिगमा पनि निकै राम्रो प्रदर्शन गरेका थिए।

आइपीएल प्रदर्शन

आइपीएलमा शुरूमा टिममा नपरेका दायाँ हाते स्पीनर सन्दीपले अन्तिमतिर मात्रै आफ्नो प्रतिभा देखाउने अवसर पाए।

दिल्ली क्यापिटल (दिल्ली डेयर...


जारी विश्वकप २०१८ मा मङ्गलवार राति आर्जेन्टिना र नाइजिरियाबीच भएको समूह चरणको खेल हेर्दै गर्दा उनलाई केही बिसन्चो भएको थियो। त्यसपछि एक जना चिकित्सकले उनको स्वास्थ्य परीक्षण गरेका थिए।

म्याराडोनाले आफ्नो गर्दन धेरै दुखेको बताए।

उनले सामाजिक सञ्जाल इन्स्टाग्राममा स्वास्थ्यकर्मीले खेलको मध्यान्तर हुँदा आफ्नो परीक्षण गर्दै गरेको तस्बिर हालेका छन्। तर आफूलाई अस्पताल लगिएको कुराको भने उनले खण्डन गरेका छन्।

"म सबैलाई आफू सकुशल छु भन्न चाहन्छु," उनले लेखेका छन्।

'दाउमा सबै कुरा'

"मलाई डाक्टरले जाँचे र दोस्रो हाफअघि नै घर जान भने। तर म बस्न चाहन्थेँ किनभने हामीले सबै कुरा दाउमा राखेका थियौँ। म कसरी जानसक्थेँ र?"

सो खेलको अन्तिम समयतिर आर्जेन्टिनाले नाइजिरियालाई थप एक गोल गरेर दोस्रो चरणमा आफ्नो प्रवेश सुनिश्चित गरेको थियो।

शनिवार आर्जेन्टिना र फ्रान्सबीच नकआउट चरणमा प्रतिस्पर्धा हुँदैछ।

मेस्सीले गरेको गोल यो विश्वकपको १००औँ गोल थियो

रोहोले गरेको गोलले आर्जेन्टिनाको जितसँगै अर्को चरणमा प्रवेश सुनिश्चित गर्‍यो।

इन्टर्नेटमा प्रकाशित भिडिओमा मङ्गलवारको खेल सकिएपछि उनलाई बसेको ठाउँबाट ... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

उठ्न सङ्घर्ष गर्दै गरेको देखिएको थियो।

 तर पछि मस्को जान उनी विमान चढेको बीबीसी स्पोर्टले जानकारी पाएको छ।

आँशु र अशिष्ट सङ्केत

नाइजिरियाले गोल फर्काएर खेललाई १-१ गोलको बराबरीको स्थितिमा पुर्‍याउँदा म्याराडोनालाई भावविह्वल भएर आँशु झार्दै गरेको देखिएको थियो।

त्यो खेलमा विजयी नभएको भए आर्जेन्टिना विश्वकपबाट बाहिरिन्थ्यो।

रोहोले खेलको अन्तिम समयमा गोल गरेर आर्जेन्टिनालाई जिताउँदा म्याराडोनाले हर्षोन्मत्त भएर दुवै हातका माझी औँला उठाएर अशिष्ट सङ्केत गरेको देखियो।

मेस्सीले पहिलो गोल गर्दा पनि उनी खुसी भएका थिए।

आर्जेन्टिनाले सन् १९८६ मा विश्वकप जित्दा म्याराडोना राष्ट्रिय टोलीका कप्तान थिए।

म्याराडोनाले आर्जेन्टिनाका लागि ९१ खेल खेलेर ३४ गोल गरेका थिए। पछि उनी राष्ट्रिय टोलीका प्रबन्धक पनि बने।

'आफैँलाई हास्यास्पद बनाउँछन्'

बीबीसी रेडिओ फाइभ लाइभसँगको अन्तर्वार्तामा म्याराडोनाका पूर्वप्रतिनिधि जन स्मिथले भने:

डिएगो साह्रै ऊर्जाशील व्यक्ति हुन् र उनी सधैँ त्यस्तै छन्। सन् १९८० र १९९० को दशकमा म उनीसँग हुँदा उनी जीवनको उचाइमा थिए। तर अहिले उनको समस्या भनेको अनिद्रा हो। त्यसैले उनी निद्रा लगाउने औषधि खान्छन्। दिउँसो अरू मदिरा जस्ता पदार्थ उपभोग गरे भने त्यसले उनलाई प्रभावित गर्छ।

कहिलेकाहीँ उनी आफैँलाई हास्यास्पद बनाउन रुचाउँछन्। मानिसहरू उनको आलोचना किन गर्छन् भन्ने मलाई थाहा छ। तर उनी राम्रो मन भएका, प्यारा व्यक्ति हुन्।

उनले कुनै बेला एकदमै मूर्खतापूर्ण काम गरेर केही नराम्रो नहोओस् भन्ने म चाहन्छु।


जिनिभामा राष्ट्रसङ्घीय मानवाधिकार परिषद्लाई सम्बोधन गर्दै याङ्ही लीले त्यस्तो माग गरेकी हुन्।

उनका अनुसार गत वर्षको अगस्ट महिनामा भएको सैनिक कारबाहीपछि सात लाख रोहिंज्या मुस्लिमहरू भागेर बाङ्ग्लादेश गएयता तिनीहरूका लागि त्यहाँको अवस्थामा सुधार आएको कुनै प्रमाण देखिएको छैन।

उनले म्यानमारको सरकारले मानवाधिकारलाई ठाडै उपेक्षा गरेको परिषद्लाई बताइन्।

याङ्हीले म्यानमारभरि जातीय तथा धार्मिक अल्पसङ्ख्यकहरूविरुद्ध हिंसा, दमन, भेदभाव र घृणा जारी रहेको पनि बताइन्।

आरोप

त्यस्ता गतिविधि गर्नेहरूलाई कानुनको घेरामा ल्याउन म्यान्मार सरकारले केही पनि नगरेको उनको आरोप थियो।

रोहिंज्या शरणार्थीहरूको सन्दर्भमा सुरक्षित, स्वेच्छिक र सम्मानजनक स्वदेश फिर्तीबारे छलफल गर्नु व्यर्थ भएको बताएकी छन्।

ती राष्ट्रसङ्घीय प्रतिवेदकको टिप्पणी एउटा अन्तर्राष्ट्रिय मानवाधिकारवादी संस्था एमनेस्टी इन्टर्न्याश्नलले म्यानमारको सेनाले नै रोहिंज्या मुस्लिमविरुद्ध सुनियोजित हिंसात्मक अभियान चलाएको आरोप लगाउँदै एक प्रतिवेदन निकालेको बेला आएको छ।

किटान

एमनेस्टीले त्यस्ता घटनामा संलग्न भनिएका वरिष्ठ सैनिक अधिकार... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

ीहरूको नामसमेत तोकेको छ।

याङ्ही लीले ती घटनाहरूलाई अन्तर्राष्ट्रिय फौजदारी न्यायालयमा पुर्‍याइनु पर्ने भन्दै उत्तरदायित्वको माग पनि गरिन्।

उनले बाङ्ग्लादेश, म्यानमार र राष्ट्रसङ्घीय निकायहरूबीच रोहिंज्याहरूको फिर्तीका सम्बन्धमा भएको सहमतिप्रति पनि चिन्ता व्यक्त गरेकी छन्।

म्यानमारका राजदूतले राष्ट्रसङ्घमा प्रत्युत्तर दिँदै ती विशेष प्रतिवेदकको भूमिका स्वतन्त्र नरहेको आरोप लगाए।

उनले याङ्हीको सट्टामा नयाँ नियुक्ति गर्नु पर्ने माग गरे।


जिल्ला प्रहरी कार्यालय सिन्धुपाल्चोकका प्रमुख प्रहरी उपरीक्षक मुकुन्द मरासिनीले भने, "बमजनलाई अहिले नै पक्राउ गर्नेभन्दा पनि अनुसन्धान प्रक्रियापछि हामी आवश्यक कारबाही चाल्छौँ।"

'लिटिल बुद्ध' रामबहादुर बमजनको आश्रममा प्रहरीको छापा

रामबहादुर बमजन: 'बुद्धको अवतार' किन फसे विवादमा

प्रहरी उपरीक्षक मरासिनीका अनुसार सिन्धुपाल्चोकको बाँडेगाउँस्थित बमजनको आश्रममा 'कुनै अस्वाभाविक घटना' भएको टुङ्गोमा प्रहरी पुगेको छ।

उनले भने, "अनुसन्धानको कारणले यो चिज भेटियो भनेर भनिहाल्न नमिल्ला, तर त्यो आश्रमभित्र केही अप्राकृतिक घटना तथा गतिविधि भएको कुरामा हामी तथ्यमा पुगेका छौँ। त्यहाँ नहुनुपर्ने गतिविधि भएका देखिएका छन्।"

किटानी जाहेरी

त्यही आधारमा थप अनुसन्धान भइरहेको उनले बताए। तर भएको भनिएको घटना हुने लामो समय भइसकेकोले सूक्ष्म तरिकाले अध्ययन गर्नुपर्ने र अनुसन्धान लामो हुने उनले आकलन गरेका छन्।

जिल्ला प्रहरी कार्यालयमा बमजनको आश्रमबाट सञ्चलाल वाइबा हराएको भन्ने जाहेरी परेको मरासिनीको भनाइ छ।

२०७१ साल चैत १४ गतेदेखि सम्पर्कविहीन भएका वाइबाका परिवारका तर्फबाट किटानी जाहेरी परेपछि प्रहरीले ब... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

मजनको आश्रममा अनुसन्धान शुरू गरेको हो। प्रहरीले दुई दिन अगाडि बमजनको आश्रममा छापा मारी नुनका पोका र कोइलाको नमूना सङ्कलन गरेको बताइएको छ।

किटानी जाहेरी दिएका वाइबाका छोरा महेन्द्रले बीबीसीलाई भने, "बुवा आश्रम जानुभएको थियो, त्यहाँ सोधपुछ गर्दा आनीहरूले उहाँ आश्रममा नभइ बाहिर कतै गएको भनेपछि गुरुका सेनाहरूलाई बुवाका बारेमा सोधिदिन प्रहरीलाई जाहेरी दिएका हौँ।"

केन्द्रीय अनुसन्धान ब्यूरो (सिआइबी)का प्रमुख प्रहरी नायब महानिरीक्षक निरजबहादुर शाहीका अनुसार जिल्ला प्रहरी कार्यालय सिन्धुपाल्चोकले थप सहयोग मागेको खण्डमा आफूहरूले सहयोग गर्ने बताए।

उनले भने, "अहिले सबै काम जिल्ला प्रहरी कार्यालयले गरिरहेको छ। अनुसन्धानका लागि थप सहयोग चाहिए हामी उपलब्ध गराउँछौँ।"

बमजनको आश्रमले भने ती सबै आरोपहरू अस्वीकार गर्दै आएको छ।


जिल्ला प्रहरी कार्यालय सिन्धुपाल्चोकका प्रहरी उपरीक्षक मुकुन्द मरासिनीका अनुसार जिल्लास्थित प्रहरी कार्यालय र प्रहरी मुख्यालय काठमाण्डूबाट आएका झन्डै ३० जना सम्मिलित प्रहरीको एउटा टोलीले सिन्धुपाल्चोकको बाडेगाउँस्थित आश्रममा अनुसन्धान गरिरहेका छन्।

आश्रममा गएका बमजनका अनुयायीहरू त्यहाँबाट नफर्किएको भन्ने विवरणसहित विभिन्न जिल्ला प्रहरी कार्यालयमा परेको मुद्दामा प्रहरीले छानबिन थालेको छ।

प्रहरीले आश्रममा भइरहेको अनुसन्धान नसकिएसम्म उक्त क्षेत्र सिलबन्दी गरेर काम कारबाही अघि बढाइएको जानकारी दिएको छ।

तर बमजन आफैँ भने सिन्धुपाल्चोकमा नरहेको प्रहरीले पुष्टि गरेको छ।

हिजोआज उनी सिन्धुलीस्थित आश्रममा बस्ने गरेको बताइएको छ।

अनुमति

बमजनको आश्रममा छानबिन अघि बढाउन प्रहरीले सिन्धुपाल्चोक जिल्ला अदालतबाट बिहीवार नै अनुमति लिइएको र विधिसम्मत रूपमा कारबाहीको प्रक्रिया चलाइएको जानकारी मरासिनीले बीबीसी नेपाली सेवालाई दिएका छन्।

मरासिनीले  भने, "हामीले विभिन्न किसिमका अनुसन्धान प्रक्रिया एकैचोटि अगाडि बढाएका छौँ, विभिन्न किसिमका विवरण सार्वजनिक भएकाले अहिले हामीले अगाडि बढेको प्रक्रियाको नि... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

श्चित उद्देश्य के हो भनेर भन्न सकिने अवस्था भने छैन।"

कानुनी प्रक्रिया पूरा गरेको र व्यवस्थित रूपमै सुरक्षा अधिकारीहरू परिचालित भएकाले आश्रममा बस्दै आएकाहरू र स्थानीय बासिन्दाले कुनै अवरोध नगरेको जानकारी उनले दिए।

हाल प्रहरीको एउटा टोली आश्रममा रहेको र आवश्यक परे थप टोली परिचालन हुने जानकारी मरासिनीले जानकारी दिए।

तर विभिन्न किसिमका गम्भीर आरोप लगाइएका बमजनविरुद्ध भने हालसम्म कुनै पनि किसिमको कारबाही थालिएको छैन।

बमजनविरुद्ध समाचार सार्वजनिक भएपछि बमजन आबद्ध संस्था बोधी श्रवण धर्म सङ्घले एक विज्ञप्ति निकालेर सञ्चारमाध्यममा उनीबारे आएका समाचारको खण्डन गरेको थियो।

यो पनि पढ्नुहोस्


जिल्लामा र पालिका स्तरमा त्यस्ता चिकित्सकहरू खटाइएको उनीहरूको भनाइ छ।

जुम्लास्थित कर्णाली स्वास्थ्य विज्ञान प्रतिष्ठान शिक्षण अस्पताल र प्रदेश अस्पताल सुर्खेतमार्फत् सबै जिल्ला समेट्ने गरेर चिकित्सक खटाइएको स्वास्थ्य सेवा निर्देशनालय सुर्खेतले जनाएको छ।

हुम्ला, डोल्पा, मुगु, कालीकोट, जुम्ला र पश्चिम रुकुमका लागि एक जिल्लामा कोभिड-१९ सम्बन्धी एक विशेषज्ञ चिकित्सक र एक मेडिकल अधिकृत तहका स्वास्थ्यकर्मी खटाइएको कर्णाली स्वास्थ्य विज्ञान प्रतिष्ठानका प्रवक्ता डा. रमेश भट्टराईले जानकारी दिए।

प्रभाव कस्तो पर्छ

गम्भीर खालका बिरामीलाई मात्र सदरमुकाम पठाउने गरिएको र अन्य बिरामीका लागि स्थानीय तहमा बनाइएका आइसोलेशनमा अक्सिजनको सुविधा भएको आइसीयूको पनि व्यवस्था गरिएको हुनाले सहज भइरहेको उनले जानकारी दिए।

सुर्खेत, दैलेख, सल्यान र जाजरकोट जिल्लामा रहेको कोभिड अस्पतालमा खटाइएको टोली सोमवार त्यसतर्फ प्रस्थान गरेको स्वास्थ्य सेवा निर्देशनालय सुर्खेतले जनाएको छ।

यसअघि जिल्लामा कोभिड-१९ का बिरामीहरूको लागि आवश्यक पूर्वाधार भए पनि विशेषज्ञ चिकित्सकको अभावका कारण  सुर्खेत र जुम्लामा रिफर हुँदै आ... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

एका थिए।

आफ्नै जिल्लामा चिकित्सकहरू भेटिने भएपछि सहज हुने अपेक्षा गरेको कालीकोट कोभिड अस्पतालको आइसोलेशनमा रहेकी वसुन्धरा पाण्डेले बताइन्।

उनले भनिन्, "म मात्रै नभएर मजस्ता धेरै बिरामीलाई सहज हुने भएको छ।"

सङ्क्रमणको अवस्था के छ

कोभिड-१९ को जोखिमलाई कम गर्ने उद्देश्यले डोल्पा, हुम्ला र मुगुमा ५० शय्याको अस्पताल निर्माण गर्ने र अन्य छ जिल्लामा २०० शय्याको अस्पताल निर्माण गर्ने प्रदेश सरकारले निर्णय गरेको थियो।

सबै जिल्लामा अक्सिजन प्लान्ट स्थापनाका लागि आवश्यक बजेट पठाइसकेको हुनाले त्यही अनुसारको  काम सुरु भइसकेको स्वास्थ्य सेवा निर्देशक डा. रविन खड्काले जानकारी दिए।

कर्णालीमा सोमवारसम्म ६,००० जना मा कोभिड-१९ पुष्टि भएको सरकारी तथ्याङ्कले देखाउँछ।

कर्णालीका विभिन्न जिल्लामा अहिलेसम्म २१४ जनाको कोभिड-१९ सँग सम्बन्धित कारणले मृत्यु भएको तथ्याङ्क स्वास्थ्य तथा जनसङ्ख्या मन्त्रालयले दिएको छ।

'नाच्दा मलाई कोभिड लागेको छैन जस्तो महसुस हुन्थ्यो'


जिससको प्रसङ्ग उल्लिखित कुरानको एउटा पाना

म पनि भन्दिन्छु - टर्की मुस्लिमबहुल देश हो, त्यसैले डिसेम्बर २५ पनि अरू दिनजस्तै एउटा नियमित दिन हो।

क्रिसमस हुँदैन रे?

तर टर्कीमा मात्र होइन - तपाईँलाई थाहा छ? विश्वमा बहुमत मानिसले क्रिसमस मनाउँदैनन्।

क्रिसमसको बेला सबैतिर बत्ती बालेर उज्यालो बनाइएको हुन्छ

अनौठो लागेपनि पश्चिमा देशका केही मानिसले क्रिसमस संसारभरि मनाइने बिदा हो भन्ठान्छन्।

तर क्रिसमस भनेको त इसाई धर्मका 'पैगम्बर' जिससको जन्मदिन मनाएको पो हो।

यहुदी, हिन्दू अथवा मुस्लिमहरूका पात्रोमा क्रिसमस बिदाका रूपमा हुँदैन।

अर्को शब्दमा भन्ने हो भने मुस्लिम विश्वमा पनि कैयौँ परिवारहरू चाड मनाउन वर्षको एक पटक एक ठाउँ जम्मा हुन्छन् तर त्यो क्रिसमसका लागि नभएर इदका लागि जम्मा हुन्छन्।

कुरानमा उल्लिखित मेरी

भिन्नताबारे भने थाहा पाउनु पर्छ।

तर एक अर्काबीचको सम्बन्ध थाहा पाउनु पो महत्त्वपूर्ण छ।

जिसस तपाईँले भनेको इसा?

यो आश्चर्यजनक छ।

इस्लामले उनको जन्मदिन मनाउँदैन तर जिससको सम्मान गर्छ।

मुस्लिमहरू इसाई पैगम्बरलाई आफ्नो आस्थाको एउटा भाग मान्छन्।

कुरानले जिसस... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

लाई पैगम्बर मोहम्मद अगाडिका दूतका रूपमा सम्मान गर्छ।

अरबीमा इसा भनिने जिससको उल्लेख कुरानमा पैगम्बर मोहम्मदको भन्दा बढी गरिएको छ।

मेरीले कुमारी भएरै बच्चा जन्माएको कथा शताब्दियौँदेखि सबैजसो संस्कृतिमा सुनिँदै आएको छ

अझ इस्लामको सो पवित्र धर्मग्रन्थमा एउटी महिलाको नाम मात्र उल्लिखित छ।

मेरी अर्थात् मरियम?

कुरानमा मेरीको नाममा एउटा पूरा अध्याय नै छ। त्यो अध्यायमा कुमारी आमाले जन्म दिएको कथा छ।

अरबी भाषामा मेरीलाई मरियम भनिन्छ।

मेरीले मरुभूमिमा एउटा सुकेको ताडको रूखको फेदमा आश्रय लिएर एक्लै बच्चा जन्माउँछिन्।

तत्कालै चमत्कार हुन्छ र उनको छेउ पाकेको छोगडा झर्छ र नजिकै खोला बग्न थाल्छ।

एउटी अविवाहिता महिलाले बच्चा जन्माएपछि उनको स्वच्छतामाथि प्रश्न उठ्न थाल्छ।

इटलीको स्यान पेट्रोनियो ब्यासिलिकामा आक्रमणको योजना बनाइएको आशंकामा पाँचजना पक्राउ गरिएको थियो

तर नवजात शिशुले ईश्वरका का दूतसरह कुराकानी गर्न थाल्छन्।

त्यो चमत्कारले उनकी आमालाई राहत हुन्छ।

यो पूर्वाग्रहमाथिको विजयको कथा हो।

आत्माका पैगम्बर

मुस्लिमहरू जिससबारे कुरा गर्दा उनीहरूले "उनलाई शान्ति होस्" भन्ने वाचन गर्नुपर्छ जुन उनीहरूले मोहम्मदलाई सम्बोधन गर्दा पनि गर्ने गर्छन्।

'डे अफ जज्मेन्ट' अर्थात् पृथ्वीमा न्याय सम्पादन गर्ने दिनभन्दा अगाडि पृथ्वीमा को फर्किन्छन् भन्ने उनीहरूको विश्वास छ? अनुमान गर्नुहोस् त।

ती जिसस हुन् र उनको ख्याति कुरानभन्दा अन्यत्र पनि  पुगेको छ।

सुफी दार्शनिक अल गजलीले उनलाई 'आत्माका पैगम्बर' भनेका छन्।"

इब्न अरबीले उनलाई सन्त मानेका छन्।

मुस्लिम विश्वमा कैयौँ केटाहरूको नाम इसा (जिसस) र केटीहरूको नाम मरियम (मेरी) राखिएको छ।

तर तपाईँ इसाई परिवारका छोराको नाम मोहम्मद रहेको कल्पना गर्न सक्नुहुन्छ?

इस्लाममा जिससबारे लेखिएको छ किनभने सो धर्म सातौँ शताब्दीमा सुरु हुनुभन्दा अगाडि नै मध्यपूर्वमा इसाई धर्म स्थापित भइसकेको थियो।

त्यसैले बाइबलमा मोहम्मदबारे लेखिने सम्भावना नै रहेन।

जिहादी आक्रमणको भत्सर्ना गर्न मुस्लिम धर्मगुरुहरू क्याथलिक समारोहमा सहभागी भएका थिए।

पछिल्ला शताब्दीमा जिससलाई मुस्लिमहरूले सम्मान गरे पनि चर्चले भने त्यस्तै प्रकारको सम्मान मुस्लिमहरूलाई दिएन भन्न उचित नै हुन्छ।

इटलीको १५ औँ शताब्दीको स्यान पेट्रोनियो गिर्जाघरमा मुस्लिम पैगम्बरलाई नर्कमा रहेको देखाइएको छ। उनलाई...


जी २० बैठकका क्रममा ट्रम्प र सी

ट्रम्पले "ठूलो सम्झौता हासिल गर्नुको अर्थ आफूले अतिरिक्त प्रतिबन्धहरू नलगाउने" भएको एक्सिओस न्यूजलाई बताए।

पुनर्शिक्षाका लागि र दण्डित गर्न भन्दै बेइजिङले सिन्जियाङमा करिब १० लाख उइगुर मुस्लिमहरूलाई नियन्त्रणमा राखेको छ। तर उनीहरूप्रति गलत व्यवहार गरिएको कुरा चीनले अस्वीकार गर्दै आएको छ।

ट्रम्पका एक सहयोगी तथा पूर्वराष्ट्रिय सुरक्षा सल्लाहकार जोन बोल्टनले आफूद्वारा लिखित नयाँ पुस्तकमा आरोपहरू लगाएपछि यो विषय बाहिर आएको हो।

आरोप

गत वर्ष आयोजित एक शिखर बैठकका क्रममा ट्रम्पले चिनियाँ राष्ट्रपति सी जिन्पिङलाई "सही काम" भन्दै देशको पश्चिमी क्षेत्रमा शिविरहरू निर्माणप्रति समर्थन जनाएको बोल्टनले आरोप लगाएका छन्।

ट्रम्पले शुक्रवार अन्तर्वार्ताका क्रममा भनेका कुरा एक्सिओस समाचार वेबसाइटले आइतवार प्रकाशित गरेको हो।

शिविरको विषयलाई लिएर चिनियाँ कम्युनिस्ट पार्टीका अधिकारीहरूविरुद्ध थप प्रतिबन्ध नलगाउनुको कारणबारे सोध्दा ट्रम्पले भनेका छन्, "हेर्नूस् हामी एउटा महत्त्वपूर्ण सम्झौताको मध्यतिर थियौँ।"

मानव अधिकारलाई लिएर चीनविरुद्ध कदमहरू नचालेको भन्दै ट्रम्... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

प प्रशासनले आलोचना खेप्दै आएको छ।

जोन बोल्टनको पुस्तकमा लगाइएको आरोपबाट ट्रम्प क्रुद्ध भएका छन्

यद्यपि चीनले उइगुर मुस्लिमप्रति गर्दै आएको व्यवहारलाई लिएर कतिपय अमेरिकी सरकारी निकायले खुला रूपमा आलोचना गर्दै आएका छन्।

विदेश मन्त्रालयले उइगुर मुस्लिमहरूप्रति दुर्व्यवहार गरिएको र उनीहरूलाई यातना दिइएको आरोप लगाउने गरेको छ।

वाणिज्य मन्त्रालयसँगै विदेश मन्त्रालयले पनि सिन्जियाङ मामिलालाई लिएर केही चिनियाँ अधिकारीहरूमाथि प्रतिबन्ध लगाएको छ।

मुखपत्र

अमेरिकाले थप चारवटा चिनियाँ सञ्चारमाध्यमलाई विदेशी मिसनको हिस्सा भएको घोषणा गरेको छ जुन कदमले वाशिङ्गटन र बेइजिङ्गबीच तनाव बढाउने ठानिएको छ।

पूर्वी एशियाका लागि वरिष्ठ अमेरिकी कूटनीतिज्ञ डेविड स्टिलवेलले सरकारद्वारा सञ्चालित द पिपुल्स डेली, द ग्लोबल टाइम्स, चाइना सेन्ट्रल टेलिभिजन र द चाइना न्यूज सर्भिस झूटा प्रचारबाजी गर्नका लागि चिनियाँ सरकारको मुखपत्र भएको बताए।

द वाल स्ट्रीट जर्नलका तीनजना पत्रकारलाई चीनले देश निकाला गर्ने आदेश दिएपछि गत फेब्रअरी महिनायता दुई देशले एकअर्काविरुद्ध कदमहरू चाल्दै आएका छन्।

यसअघि यो वर्षको शुरूतिर अमेरिकाले चिनियाँ समाचार संस्था सिन्हुआसहित पाँचवटा सञ्चारमाध्यमविरुद्ध त्यस्तै कदम चालेको थियो।

ती संस्थाका लागि अमेरिकामा कार्यरत चिनियाँ नागरिकको सङ्ख्या कटौती गर्न आदेश दिइएको थियो।

यसअघि चीनले संयुक्त राज्य अमेरिकाले शीतयुद्धकालीन मानसिकता बोकेको आरोप लगाएको थियो।


जी-२० शिखर सम्मेलनको लागि जापानको ओसाका र त्यो सकेर दक्षिण कोरियाको राजधानी सोल पुगेका ट्रम्पले आइतवार उत्तर कोरियाली नेता किमलाई कोरियाली सिमाना पार गरेर नै भेट्न पुगेका हुन्।

उनी उत्तर कोरियाली भूमिमा पाइला राख्ने पहिलो सत्तासीन अमेरिकी राष्ट्रपति बन्न पुगेका छन्।

दुई नेताहरूबीचको एक वर्ष र केही बढीको समयको अन्तरालमा भएको यो तेस्रो आमनेसामने भेट हो। उनीहरूबीचको भेट सन् १९५३ को कोरियाली युद्धपछि विभाजित कोरियाली प्रायद्वीपको त्यस्तो क्षेत्रमा भएको छ जुन युद्धका कारण प्राय तनावग्रस्त रहँदै आएको थियो।

कूटनीतिक महत्त्व

ट्रम्पले सामाजिक सञ्जाल ट्विटरमा सन्देश लेखेपछि हतारहतार आयोजना गरिएको भेटका क्रममा दुई नेताले दुई कोरियाबीचको सिमा रेखामा आपसमा हात मिलाए। त्यसपश्चात ट्रम्प केही बेरका लागि उत्तर कोरियाली भूमिमा नेता किमसँगै उभिए जुन क्षणलाई दुई देशबीचको कूटनीतिको साङ्केतिक कोसेढुङ्गो मानिएको छ।

सन् १९५३ मा दुई कोरियाबीच हतियार बिसाउने सम्झौता गरिएको रेखासम्म कैयौँ अमेरिकी राष्ट्रपतिहरूले भ्रमण गरिसकेका छन्। ती सबै भ्रमणका बेला दक्षिण कोरियालाई अमेरिकाको समर्थनप्राप्त छ भन्ने स्... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

पष्ट सन्देश गएको हुन्थ्यो।

तर यसपटक ट्रम्पले त्यो सीमा क्षेत्रको भ्रमणलाई हेर्ने दृष्टिकोणमा नै केही फेरबदल ल्याइदिए। उनले दुरबिनहरू र बमप्रतिरोधक ज्याकेटको सट्टा आफूले सधै पहिरिने जस्तो सुट लगाएर त्यहाँ पुगिदिए। किमसँगको उनको भेट र उत्तर कोरियाली भूमिमा उनले राखेको पाइलाले नयाँ इतिहास रचिदियो।

ट्रम्प र किमले के भने

"यो ठूलो सम्मान हो। थुप्रै प्रगतिहरू हासिल गरिएको छ। यो वास्तवमैँ ठूलो मित्रता भएको छ," उत्तर कोरियाली नेताका बारेमा ट्रम्पले भने। "यो विश्वकै लागि ठूलो दिन हो।"

भेटपछि मुस्कुराएका नेता किमले यस्तो प्रतिक्रिया दिए: "मलाई विश्वास छ कि यो विगतको दुर्भाग्यपूर्ण इतिहासलाई नष्ट गर्ने र नयाँ भविष्यका लागि प्रस्थान गर्ने अभिव्यक्ति हो।"

दुई नेताहरूले हात मिलाएपछि दक्षिण कोरियाली राष्ट्रपति मुन जे-इन पनि उनीहरू सँगै देखिएका थिए।

त्यसपछि किम दक्षिण कोरियाली भूमिमा आए, र ट्रम्पसँगै उभिएर पत्रकारहरू सामु विरल प्रतिक्रिया दिँदै आफूहरूबीचको भेट उनी र ट्रम्पबीचको "गजब"को सम्बन्धको प्रतीक भएको बताए।

ट्रम्पले भेट "साच्चै नै ऐतिहासिक" क्षण भएको बताउँदै उनी दुई कोरियाबीचको "सीमा पार गर्न पाउँदा गौरवान्वित भएको" बताए।

ट्रम्प-किम भेटले के फल देला

ट्रम्प र किमबीच सहमति होला?

सोलस्थित बीबीसी सम्वादाता लरा बिकर आफ्नो विश्लेषणमा लेख्छिन्, "धेरै मानिसहरूले आजका तस्बिरहरू हेर्दैछन् र आफ्नै आँखालाई विश्वास गरिरहेका छैनन्। त्यसमा म पनि पर्दछु।"

सिमानामा हात मिलाएको क्षण जत्तिनै अनौठो लागेपनि अमेरिका र कोरियाबीच अझै कार्यगत तहमा वार्ताहरू हुन नसकेको उनी औंल्याउछिन्। अझै पनि दुवै देशले परमाणु अस्त्र निरस्त्रीकरणको मुद्दालाई गहन ढङ्गले हेर्ने इच्छा देखाएका छैनन्।

उत्तर कोरियासँग परमाणु अस्त्र छ। त्यसलाई नष्ट गर्ने तर्फ प्रगति हुन सकेको छैन।

तथापि बिकर आइतवारको ऐतिहासिक ट्रम्प-किम हातमिलाईको क्षणलाई असाधारण मान्दछिन्। त्यसले दुई नेताबीच व्यक्तिगत रूपमा मेलमिलाप हुन सक्ने देखिन्छ। तर त्यसले आउने दिनमा के कस्तो फल दिने हो त्यो अझै प्रष्ट छैन। त्यो आजको ऐतिहासिक भेटको वास्तविक परीक्षा हुनेछ।

यो भेट किन महत्त्वपूर्ण?

पर्दापछाडि र बन्द कोठामा हुने कूटनीतिका लागि कुनै समय खर्च नगरिएको हुनाले आइतवारको भेटलाई धेरैले फगत एउटा फोटो खिच्ने अवसर हुने अनुमान गरेका थिए। तर यो नाटकीय भेटघाटलाई परमाणु अस्त्र...


जीन सम्पादन गर्दा ती चिनियाँ जुम्ल्याहा बालिकाको आनुवंशिक संरचनामा म्युटेशन अर्थात् अनपेक्षित विकृति उत्पन्न भएको थियो।

गत वर्ष चीनका प्राध्यापक ख जिएन्क्वेले ती बालिकाहरूको आनुवंशिक संरचना फेरिदिएको घोषणा गर्दा पूरै विश्व स्तब्ध भएको थियो।

प्रसिद्ध जर्नल 'नेचर मेडिसिन'मा  प्रकाशित एउटा शोधका अनुसार उनले बनाउन खोजेजस्तो प्राकृतिक रूपमै आनुवंशिक संरचनामा विकार भएका मानिसहरूको कम उमेरमै मृत्यु हुने सम्भावना बढी हुन्छ।

विज्ञहरूले प्राध्यापक ख जिएन्क्वेले गरेको कार्य "एकदमै खतरनाक" तथा "मूर्खतापूर्ण" भएको बताएका छन्।

चिनियाँ प्राध्यापकले के गर्न खोजेका थिए?

प्राध्यापक खको प्रयोग सीसीआर५ नामक जीनमा केन्द्रित थियो।

सो जीनमा रोगप्रतिरोध प्रणालीको क्षमताबारे महत्त्वपूर्ण सूचनाहरू हुन्छन्।

तर सोही जीनको सहायतामा एचआईभीले मानवको शरीरमा भएका कोषमा प्रवेश गर्छ।

सीसीआर५ मा परिवर्तन गर्दा त्यो बाटो बन्द हुन्छ र त्यसबाट एचआईभीलाई प्रतिरोध गराउने क्षमता मानिसमा विकसित हुन्छ।

त्यसैले प्राध्यापक खले कृत्रिम गर्भाधान गराउने चिकित्सालयमा मानवभ्रूण विकसित गरेर र तिनमा जीन सम्पादन गर्ने प्रविधिमार्... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

फत् सीसीआर५ जीनमा परिवर्तन गरे।

सम्पादित जीन भएका बालिका लुलु र नानाको गत वर्ष जन्म भयो।

आयुसँग कस्तो सम्बन्ध छ?

एचआईभी सङ्क्रमणको बाटो भए पनि सीसीआर५ जीनको शरीरमा ठूलो काम छ।

यो मस्तिष्कमा सक्रिय हुन्छ र यसले विभिन्न सङ्क्रमण हुन दिँदैन।

बर्क्लीस्थित युनिभर्सिटी अफ क्यालिफोर्नियाले गरेको एउटा अनुसन्धानमा यूकेमा चार लाख १० हजारभन्दा बढी मानिसको अध्ययन गरिएको छ।

सीसीआर५ जीनको परिवर्तित रूप मात्र भएका २० प्रतिशत व्यक्तिको मृत्यु ७८ वर्षको उमेरभन्दा अघि नै हुने देखियो।

सो विश्वविद्यालयका प्राध्यापक र्‍यास्मस नील्सन भन्छन्, "यसमा सम्भवत: धेरै मानिसहरू आनुवंशिक संरचनाको परिवर्तन होस् भन्ने चाहँदैनन्।"

"वास्तवमा त्यसो भयो भने औसतमा तपाईँलाई नराम्रो नै हुन्छ।"

अर्का अनुसन्धानकर्ता शिन्झु वेईले जीन सम्पादन गर्ने प्रविधि 'क्रिस्पर' अझै पनि बालबालिकामा प्रयोग गर्न जोखिमपूर्ण भएको बताउँछन्।

उनका अनुसार शुक्राणु वा अण्डको सम्पादन गर्न अहिले क्रिस्पर प्रविधि धेरे नै खतरनाक छ।

जुम्ल्याया बालिकालाई कस्तो असर?

लुलु र नानामा कस्तो प्रभाव पर्छ भन्ने अहिले अस्पष्ट नै छ।

"ती जुम्ल्याहा बालिकामा भएका आनुवंशिक विकृतिले पार्ने प्रभाव बारे अनुमान गर्नु असम्भव नै छ," फ्रान्सिस क्रिक इन्स्टिट्युटका प्राध्यापक रोबिन लोभेल-ब्याज भन्छन्।

अध्ययनमा समाविष्ट तथा आनुवंशिक परिवर्तन भएका सबै व्यक्तिको कम उमेरमा मृत्यु भएको थिएन तर मृत्युको सम्भावना भने बढी देखिएको थियो।

जन्मजात प्राप्त डीएनएको जटिल संरचना तथा बाह्य संसारमा हुने विभिन्न तत्त्व तथा प्रभावले मानिसको आयु निर्धारण गर्छ।

परिस्थितिलाई झन् जटिल बनाउन प्राध्यापक ख जिएन्क्वेले एआईभीप्रतिरोध क्षमता भएका मानिसमा हुनेजसरी नै सीसीआर५ जीनमा परिवर्तन गरिदिए।

प्राध्यापक लोभेल-ब्याजका अनुसार सो अनुसन्धानले एकपल्ट फेरि प्राध्यापक खले सीसीआर५ रोजेर मूर्खतापूर्ण काम गरेको देखाएको छ।

प्राध्यापक खको कार्यबारे अरूले के भने?

गत नोभेम्बरमा उनले एचआईभी सङ्क्रमण हुन नदिन उनले भ्रूणमा जीन सम्पादन गरिएको घोषणा गर्दा वैज्ञानिकहरूले उनको आलोचना गरेका थिए।

केहीले उनको सो प्रयोगलाई "दानवीय" कार्यको सङ्ज्ञा दिएका थिए।

चीनको कानुन मिचेर अनुसन्धान गरेको तथा स्वस्थ बालबालिकामा कस्तो जोखिम हुन्छ भन्ने स्पष्ट नभईकन त्यस्तो प्रयोग गरेको भनेर उनको आलोचना भयो।

एचआईभीको उपचार सम्भव भएको र एचआईभी...


जीवनसूत्र मानिने आनुवंशिक संरचनामा चमेरालाई घातक भाइरसबाट जोगाउने "असाधारण प्रतिरोध क्षमता" भएको सङ्केत पाइएको छ।

अनुसन्धानकर्ताहरू यो जानकारी प्रयोग गरी चमेराहरूले कसरी आफू बिरामी नपरी कोरोनानाभाइरस बोक्छन् भन्ने रहस्य पत्ता लगाउन सकिने अपेक्षामा छन्।

उनीहरूका अनुसार यसबाट अन्ततः मानवजातिलाई स्वस्थ राख्न र भविष्यमा सम्भावित महामारीबाट जोगाउन कुनै उपाय फेला पार्न सकिन्छ।

यूनिभर्सिटी कलेज डब्लिनमा प्राध्यापन गर्ने एमा टीलिङले चमेराको आनुवंशिक संरचनामा "अनुपम प्रतिरक्षा प्रणाली" देखिएको बताइन्।

प्रकृतिमै उपचार

अनि चमेराले कसरी आफू सङ्क्रमित वा पीडित नभई भाइरस बोक्न सक्छ भन्ने पत्ता लगाउन सकियो भने त्यसले कोरोनाभाइरसजस्ता विषाणुले गराउने रोगको उपचार खोज्न सहयोग गर्न सक्छ।

"चमेरामा भाइरस सहन सक्ने शक्ति प्रदान गर्ने प्रतिरोधी प्रतिक्रियाको नक्कल गर्न सकियो भने तपाईँ प्रकृतिमै उपचार फेला पार्न सक्नुहुन्छ," टीलिङले बीबीसी न्यूजलाई भनिन्।

प्राध्यापक टीलिङ "ब्याटवनके" (Bat1K) परियोजनाकी सहसंस्थापक हुन्।

यो परियोजनाले १,४२१ प्रजातिका चमेराको आनुवंशिक संरचनाको गुह्य पत्ता लगाउने लक्ष्य ... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

राखेको छ।

कोभिड-१९ चमेराबाट सुरु भएर अन्य कुनै जनावरबाट मानिसमा सरेको मानिन्छ। बीचको जीव कुन हो भन्ने पत्ता लागेको छैन।

सार्स, मेर्स र इबोलाजस्ता अन्य थुप्रै रोगहरू पनि यसरी नै मानिसमा सरेको मानिन्छ।

संरक्षणकर्ताहरूले चमेरालाई यसका लागि दोषी मान्न नहुने बताइरहेका छन्। प्राकृतिक अवस्थामा छोड्ने हो भने चमेराले मानव स्वास्थ्यमा जोखिम ल्याउँदैन भन्ने उनीहरूको तर्क छ।

चमेरालाई प्राकृतिक चक्रको सन्तुलनका लागि पनि महत्त्वपूर्ण छन्। तिनले फलबाट निस्केका बीउ फैलाउने र राति लाखौँ टन कीरा खाने गर्छन्।

अध्ययनले के देखायो?

अध्ययनकर्ताहरूको एउटा अन्तर्राष्ट्रिय टोलीले नयाँ प्रविधि प्रयोग गरेर चमेराको आनुवंशिक संरचना पत्ता लगायो।

अन्य ४२ जीवसँग चमेराको आनुवंशिक संरचना तुलना गरेर वैज्ञानिकहरूले यो स्तनपायी जीन कोसँग नजिक छ भन्ने पत्ता लगाए।

चमेरा, कुकर र बिरालोजस्ता मांसाहारी प्रजाति सालक र ह्वेलको वर्गमा पर्छन्।

ती जीव र चमेरामा भएको अनुवंशिक भिन्नता नै तिनको अद्वितीय क्षमता पत्ता लगाउन सहायक हुने उनीहरूको भनाइ छ।

यो अध्ययन नेचर जर्नलमा प्रकाशित भएको छ।


जीवित देवी कुमारीको मूर्ति

गएको चैत महिनामा नेपाल सरकारले कोभिड-१९ नियन्त्रण गर्ने उद्देश्यले लकडाउन गरेयता कैयौँ मन्दिरहरूमा पूजा पाठ रोकिएका छन् र सामूहिक भेला हुन निषेध गरिएको छ।

त्यसयता राजधानी काठमाण्डूमा वर्षेनि आयोजना हुने शताब्दिऔँ पुराना कैयौँ जात्राहरू कि स्थगित भएका छन् वा सीमित स्तरमा आयोजना गरिएका छन्।

दशैँ र तिहार जस्ता चाडपर्वहरू मुखमै आउन लाग्दा अधिकारीहरूले मन्दिर भित्र हुने नित्यपूजाबाहेक अरू कुनै किसिमका सामूहिक धार्मिक गतिविधिलाई खुला गर्ने अवस्था नरहेको बताएका छन्।

अनिष्टको चेतावनी

कोरोनाभाइरसको महामारीका कारण लकडाउन लागु गरिएयता राजधानी काठमाण्डूको स्थानीय नेवार समुदायले उच्च महत्त्व दिने गाइजात्रा, रातो मच्छिन्द्रनाथको जात्रा, इन्द्रजात्रा जस्ता पर्वहरू यसपालि नराम्रोसँग प्रभावित भए।

रातो मच्छिन्द्रनाथ जात्रा सञ्चालनको विषयमा प्रहरी र स्थानीय समुदायबीच पाटनमा झड पहुँदा कर्फ्यू नै लगाउनुपर्ने अवस्था आयो। पछि सुरक्षाकर्मीको उपस्थितिमा विधि पुर्‍याउने हिसाबमा मात्रै उक्त जात्रा आयोजना गरियो।

लकडाउन गरिएयता भक्तजनहरूका लागि पशुपतिनाथ जस्ता महत्वपूर्ण मन्दि... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

रहरू पनि बन्द छन्।

सरकारी निर्णयका कारण पूजा पाठमा अवरोध भएको र त्यसले धार्मिक आस्थामा चोट पुर्‍याइरहेको कतिपय धार्मिक अगुवाहरू बताउँछन्।

अन्नका देवता मानिने रातो मच्छिन्द्रनाथको जात्राको अगुवाइ गर्ने मूल पुरोहित कपिल वज्राचार्य भन्छन्, “मेरो परिवारले शताब्दिऔँदेखि यो पूजा गर्दै आएको छ। मेरो कार्यकालयमा जात्रा चलाउन नसकेकोकोमा म असाध्यै दु:खी छु।”

संस्कृतिविद् सत्यमोहन जोशी समयसँगै अगाडि बढ्नुपर्ने बताउँछन्

उनले थपे, “नेपाल ३३ कोटी देउताहरूको घर हो। यदि भगवान् रिसाए भने कोरोनाभाइरस भन्दा नराम्रो अनिष्ट आउँछ। मलाई लाग्छ सरकारले धार्मिक गतिविधिहरू गर्न नदिएर पाप गरिरहेको छ।”

राजधानीको वाल्मीकि विद्यापीठकी सहप्राध्यापक तथा इतिहासपुराणकी ज्ञाता प्रियंवदा काफ्ले सामाजिक दूरी कायम गरेर जात्रा र पूजाआजा गर्ने व्यवस्था सरकारले नगरिदिँदा भगवान्‌लाई विश्वास गर्ने मानिसहरू निराश भएको बताउँछिन्।

उनले भनिन्, “तरकारी किन्दा पनि कोरोनाभाइरसको सङ्क्रमण हुनसक्छ। अरू चिज चाहिँ गर्न दिने तर भगवान्‌लाई मन्दिरमा गएर नमस्कार गर्दा सङ्क्रमण बढिहाल्छ जस्तो मलाई लाग्दैन।”

उनले थपिन्, “जुन परम्परामा हामी जन्मियौँ त्यसमा हाम्रा पितृहरूले, हाम्रा देवताहरूले हामीसँग आश गरेका हुन्छन्। आश गरेकोमा हामीले पूजा पाठ नै नगरेर निराश पारेपछि पितृले दिने आशीर्वाद पनि पाइँदैन। देउताले दिने आशीर्वाद पनि पाइँदैन। अनि अनिष्ट भइहाल्छ नि।”

विज्ञानलाई मान्नु सर्वोत्तम

कतिपय अन्य संस्कृतिविद् तथा धार्मिक अगुवाहरूले महामारी जारी रहेकाले यो वर्षलाई असामान्य वर्षका रूपमा लिइनुपर्ने र पूजा पाठलाई एकदमै सीमित रूपमा घरभित्रै केन्द्रित गरिनुपर्ने सुझाव दिइरहेका छन्।

संस्कृतिविद् सत्यमोहन जोशी चाडपर्व वा जात्रा मनाउने विषयमा ध्यान दिइरहँदा मानिसहरूले विज्ञानले भनेको कुरालाई मान्नुपर्ने बताउँछन्।

गएको वैशाखमा १०१ वर्ष पुगेका उनले भने, “पहिलापहिला मानिसहरू देवीदेवता रिसाएर माहामारी देखा पर्‍यो भन्ने गर्थे। काठमाण्डूमा आकाशभैरवको अगाडि भेला भएर देउताहरूलाई रिझाउन नेवारी खानेकुरा चढाउँथे अनि शान्तिस्वस्ति गर्ने चलन थियो। यो महामारी नेपालमा मात्रै देखिएको भए अहिले पनि त्यस्तै हुन्थ्यो।”

उनले भने, “तर सर्वत्र कोरोनाभाइरसको सङ्क्रमण देखिएकाले हामी सबैले वैज्ञानिक पद्धति नै मान्नुपर्छ। परम्परा कायम गर्ने नाममा समुदायमा कोरोनाभाइरस पस्यो भने नियन्त्रण...


जुत्ताको सट्टा उनीहरूले चप्पल लगाएर सार्वजनिक सवारीसाधन चलाउने गरेका छन्।

चप्पल लगाएर सवारी चलाउँदा चप्पल चिप्लेर खुट्टाले चलाउने उपकरण समयमा चलाउन नसक्दा दुर्घटनाको जोखिम हुने ट्राफिक प्रहरीका अधिकारीहरू बताउँछन्।

यातायात व्यवस्था विभागका अधिकारीहरू भन्छन्, जनशक्ति अभावका कारण सवारी चालकले जुत्ता लगाएको वा नलगाएको भन्ने अनुगमन गर्न सकिएको छैन।

गाह्रो

सवारी चालकले जुत्ता लगाउनुको सट्टा चप्पल लगाएका कारण चप्पल चिप्लेर खुट्टाले समयमा ब्रेक तथा क्लच लगाउन नपाएर सवारी दुर्घटना भएको समाचार बिर्तामोड झापाकी सञ्जु बस्नेत थापाले धेरै पटक सुनेकी रहिछन्।

उनी भन्छिन्, यसबारे सरकारी निकायले कडाई गर्नैपर्छ। तर एक सवारी चालक पहलमान लिम्बुले भने, "बेलाबेला हिलोमा पस्नुपर्छ अनि गाह्रो हुन्छ।"

अर्का चालक भीमबहादुर राईले भने कोही बेला जुत्ता लगाएर सवारी चलाउने गरेको बताए।

उनले भने, "कोही बेला त मैले पनि जुत्ता लगाउने गरेको छु। हतारमा हिँड्नु पर्दा गाह्रो हुन्छ।"

प्रदेश नं. १ भने सवारी चलाउँदा जुत्ता नलगाउने चालकलाई जरिवाना गर्न शुरू गरिएको जिल्ला ट्राफिक प्रहरी कार्यालय झापा प्रमुख राजेश राईल... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

े बताए।

अनुगमन

यातायात व्यवस्था विभागका कर्मचारीहरूका अनुसार सवारी चालक अनुमतिपत्र वितरण निर्देशिकामा सवारी चलाउँदा जुत्ताको प्रयोग गर्नुपर्ने व्यवस्था गरिएको छ।

तर कर्मचारी अभावमा त्यसको अनुगमन गर्न नसकेको विभागका सूचना अधिकारी गोकर्णप्रसाद उपाध्यायले बताए।

"हामीले अनुगमन गर्न नसकेको हो। हामीसँग पर्याप्त जनशक्ति नभएकाले पनि अनुगमन गर्न नसकेका हौँ।"

मेरुदण्ड भाँचिएर थलिएका चालक

तर काठमाण्डू महानगरीय ट्राफिक महाशाखाका प्रमुख प्रहरी वरिष्ठ उपरीक्षक वसन्त पन्तले चालकले जुत्ता अनिवार्य लगाउनैपर्ने नियम छुट्टै बने ट्राफिक प्रहरीले चेकजाँचमा कडाइ गर्ने बताए।

प्रदेश नं. १ मा भने अहिलेलाई सार्वजनिक सवारीसाधनका चालकका लागि र पछि सबै किसिमका सवारीसाधनका चालकलाई जुत्ता अनिवार्य गरिने ट्राफिक प्रहरीका अधिकारीहरूले बताएका छन्।


जुधेर मर्नेजस्ता समस्यासँग जुझ्न उनीहरूको सङ्ख्या बढी भएको स्थान पहिचान गरेर अन्यत्र सार्नेजस्ता उपाय संरक्षणकर्मीहरूले सुझाएका छन्। (फाइल तस्बिर)

त्यो सङ्ख्यालाई स्वाभाविक मान्न नसकिने संरक्षणविद्हरूले बताएका छन्। ती गैँडाको मृत्यु प्राकृतिक रूपमा भएको भनिए पनि व्यवस्थापकीय कमजोरीका कारण त्यस्तो भएको हुन सक्ने उनीहरूको धारणा छ।

मृत्युको कारण आपसमा जुध्नु, बिरामी हुनु, बच्चा पाउन नसक्नु, बाढीले बगाउनुजस्ता पाइएको अधिकारीहरूले बताएका छन्।

त्यस्तो अवस्था आउनुमा वासस्थानमा आएको परिवर्तन प्रमुख रहेको विज्ञहरूको मत छ।

सङ्ख्या

सन् २०१५ मा भएको गैँडा गणनामा देशभरिमा ६४५ एकसिङ्गे गैँडा पाइएकामा चितवन राष्ट्रिय निकुञ्जमा मात्र ६०५ गणना भएका थिए।

यो सङ्ख्या वर्षेनि ५ प्रतिशतका दरले बढिरहेको संरक्षण अधिकारीहरूले बताएका छन्।

चितवन राष्ट्रिय निकुञ्जका प्रमुख संरक्षण अधिकृत वेदकुमार ढकाल भन्छन्, "माथिल्ला भागका महाभारत र चुरे क्षेत्रमा भएको प्राकृतिक दोहनका कारणले भएको भूक्षयले गर्दा तल्लो भागका सिमसार क्षेत्रहरू पुरिए र पानीका स्रोतहरू सुक्न थाले, घाँसे मैदान र तालतलैयाहरू पनि व्यवस्थित ... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

भएनन्।"

संरक्षण अधिकारीहरूका अनुसार मिचाहा प्रजातिका झारहरू फैलिएर समेत उनीहरूको वासस्थानमा परिवर्तन आएको पाइन्छ।

विकल्प

गैँडाहरू मर्ने क्रम बढेसँगै चितवन राष्ट्रिय निकुञ्जकै आग्रहमा राष्ट्रिय निकुञ्ज तथा वन्यजन्तु संरक्षण विभागले केहीअघि विज्ञहरू सम्मिलित एउटा अध्ययन कार्यदल गठन गरेको थियो।

त्यसले बच्चा र वृद्ध गैँडा बाघको सिकार हुने र बाढीको जोखिममा रहेको औँल्याएको छ।

बाढीले बच्चा बगाएपछि बचाउने क्रममा पोथी गैँडा समेत जोखिममा परेका पाइएका छन्।

अध्ययनपछि गैँडा गणनामा यसअघि नगरिएको निकुञ्जको भारवहन क्षमता बुझ्नुपर्ने बताउँछन् कार्यदलका संयोजक रहेका विभागका इकोलजिस्ट लक्ष्मण पौडेल।

"एकातर्फ महानगर अर्कोतर्फ नगर र गाउँहरूबीच रहेको जङ्गलले अब कति गैँडा थेग्न सक्छ भन्ने जान्नु आवश्यक भएको छ।"

चीनलाई गैँडा हस्तान्तरण

मृत गैँडाको जाँच गर्दा क्षयरोग वा महामारी गराउने अन्य रोग नभेटिए पनि नियमित परीक्षण र उपचारको लागि अस्पताल सञ्चालनको तयारी बल्ल हुँदैछ।

उनीहरूको प्राकृतिक वासस्थानमै बर्खे विपद्का बेला जनावरहरू जान सक्ने उच्च स्थानको व्यवस्था गर्नेजस्ता व्यवस्थापकीय उपाय सिर्जना गर्न सकिने विज्ञहरू बताउँछन्।

संरक्षणविद् सुशीला नेपाली भन्छिन्, "जुधेर मर्नेजस्ता समस्यासँग जुझ्न उनीहरूको सङ्ख्या बढी भएको स्थान पहिचान गरेर अन्यत्र सार्नेजस्ता काम गरियो भने पनि मृत्युको यो सङ्ख्या घटाउन सकिन्छ।"


जुन अमेल्डा आफ्नो इलेक्ट्रोन माइक्रोस्कोपका साथमा

उनले १६ वर्षको उमेरमा विद्यालय जान छाडेकी थिइन्।

तिनै अल्मेडा पछि भाइरसको पहिचान गर्ने विधाकी विख्यात व्यक्तित्व बनिन्।

उनको कामको महत्त्व अहिले कोरोनाभाइरसको महामारी देखिँदा पुन: चर्चामा आएको छ।

कोभिड-१९ नयाँ भाइरस हो तर यो सन् १९६४ मा लण्डनस्थित सेन्ट टमस हस्पिटलको प्रयोगशालामा सबैभन्दा पहिले डाक्टर अल्मेडाले पत्ता लगाएकी कोरोनाभाइरसको एउटा प्रकार हो।

जुन हार्टका रूपमा सन् १९३० मा जन्मिएकी यी भाइरोलोजिष्ट उत्तरपूर्वी ग्लास्गो, स्कटल्याण्डमा हुर्किएकी थिइन्।

के कोरोनाभाइरस 'प्रयोगशालामा बनाइएको' प्रमाण छ?

कोरोनाभाइरस परीक्षण किन महत्त्वपूर्ण

उनले थोरै औपचारिक शिक्षा लिएकै बेला विद्यालय छाडेकी थिइन् तर उनले ग्लास्गो रोयल इन्फर्मरी नामक अस्पतालमा रोगको कारण पत्ता लगाउन शरिरको तन्तुको जाँच गर्ने हिस्टोप्याथोलोजी हेर्ने गरि ल्याब प्राविधिकको जागिर पाइन्।

पछि आफ्नो करिअरलाई ध्यान दिँदै उनी लण्डन बसाइँ सरिन्  र त्यहाँ उनले एक जना भेनेजुएलाका कलाकार एनरिक अल्मेडासँग सन् १८५४ मा विवाह गरिन्।

रूघाखोकीबारे अनुसन्धान

अल्मेडा परिवार... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

त्यहाँबाट आफ्नी सानी छोरीसहित क्यानडाको टोरन्टो सरेको थियो।

चिकित्साविज्ञान सम्बन्धी लेखक जर्ज विन्टरका अनुसार ओन्टेरियो क्यान्सर इन्स्टिच्युटमा डाक्टर अल्मेडाले इलेक्ट्रोन माइक्रोस्कोपको सहयोगमा आफ्नो असाधारण क्षमता विकास गरेकी थिइन्।

उनले विकास गरेको एउटा विशेष विधिका कारण एन्टिबडीको प्रयोग गरि भाइरसहरूलाई अझ प्रष्ट तस्वीरमा उतार्न सकियो।

माइक्रोस्कोपमा हेर्दा कोरोनाभाइरसमा कोरोना अर्थात् श्रीपेचजस्तो देखिन्छ

विन्टरका अनुसार उनको प्रतिभालाई स‍ंयुक्त अधिराज्यमा मान्यता दिँदै सन् १९६४ मा लण्डनस्थित सेन्ट टमस मेडिकल हस्पिटलमा काम गर्न बोलाइयो।

त्यही अस्पतालमा हालै कोरोनाभाइरसबाट सङ्क्रमित ब्रिटेनका प्रधानमन्त्री बोरिस जोनसनको उपचार गरिएको थियो।

फर्किएपछि उनले विल्टसायर सल्सबरीमा रहेको रूघाखोकी सम्बन्धी इकाइमा अनुसन्धान गर्दै आएका डाक्टर डेभिड टिरेलसँग सहकार्य गर्न थालिन्।

विन्टरका अनुसार डाक्टर टिरेलले स्वय‍म्‌सेवकहरूको सहयोगमा नाकबाट निस्कने पदार्थको अध्ययन गरिरहेका थिए र उनीहरूले सबै त होइन तर निकै धेरै प्रकारका रुघाखोकीसँग सम्बन्ध भएका भाइरस प्रयोगशालामा उत्पादन गर्न सफल भएका थिए।

सन् १९६०मा सरेस्थित एउटा बोर्डिङ स्कूलका विद्यार्थीको नाकको पदार्थबाट उब्जाइएको एउटा नमुना विशेष खालको निस्क्यो जसलाई पछि बी-८१४ भनियो।

९९ वर्षेले गरिदिए लाखौँ पाउन्ड चन्दा सङ्कलन

उनीहरूले स्वय‍म्‌सेवकहरूमा रूघाखोकीको लक्षण सार्न सकिएको थाहा पाए तर त्यसलाई प्रयोगशालामा उमार्न वा सङख्या बढाउन सकेनन्।

तर ती भाइरसको मानव अङ्गमा गरिएको परीक्षणमा वृद्धि भएको देखियो। त्यसपछि डाक्टर टिरेलले इलेक्ट्रोन माइक्रोस्कोपबाट त्यो देख्न सकिन्छ कि सकिँदैन भन्ने जान्न चाहे।

उनीहरूले उक्त नमुना जुन अल्मेडालाई पठाए। उनले परीक्षणका लागि पठाइएको वस्तुमा भाइरस देखिन्। जसलाई उनले ती इन्फ्लुएन्जा भाइरस जस्तै भएको तर पूर्ण रूपमा उस्तै नभएको निष्कर्ष निकालिन्।

उनले गरेको पहिचान नै पछि गएर पहिलो मानव कोरोनाभाइरस भनेर चिनियो।

अनुसन्धान अस्वीकृत

विन्टर भन्छन्,  डाक्टर अल्मेडाले यस्ता सुक्ष्म जीव विगतमा मुसामा हेपाटाइटिस र चल्लाहरूमा सङ्क्रामक ब्रोङ्काइटिशको अध्ययन गर्दा देखेकी थिइन्।

विन्टरका अनुसार समकक्षी सहकर्मीहरूले समीक्षा गरी लेख प्रकाशन गर्ने एउटा जर्नलमा उनले पठाएको अनुसन्धानात्मक लेख, "समिक्षकहरूले उनले प्रस्तुत गरेका...


जुन घटनालाई उनले आफ्नो हृदय दुखेको भनी व्याख्या समेत गरे।

सांसदहरूले आइतवार प्रश्न राख्ने क्रममा जबराले पूर्व प्रधानन्यायाधीश गोपालप्रसाद पराजुलीले तोकेको इजलास 'बहिष्कार' गरेको विषयमा प्रश्न गरेका थिए।

मङ्गलवार आफ्नो जवाफ दिँदै गर्दा उनले संसदीय सुनुवाइ समक्ष आफू गत त्यतिबेला इजलासमा नबसेको विषय उप्काए।

आरोपको खण्डन

गत फागुनमा पराजुली प्रधानन्यायाधीश रहेका बेला न्याय परिषद्को निर्णय अनुसार उनले अवकाश पाइसकेको भन्दै उनैले तोकेको इजलासमा जबरासहित अन्य न्यायाधीशहरू बसेनन्।

आज त्यही प्रसङ्गबारे जवाफ दिने क्रममा जबराले आफ्ना सहपाठी पराजुलीको प्रसङ्ग उठाए।

"पदमा बसेपछि, इजलासमा बसेपछि कहिलेकहिले अति जटिल, अति कठोर बनेर आफ्नो निर्णय गर्नुपर्नेरहेछ," जबराले संसदीय समितिसमक्ष भने, "उमेरको कुरामा उहाँको पछिल्लो उमेर नै रहने भनी एउटै जिद्दी रह्यो। मैले चाहिँ कानूनमाथि कोही पनि हुँदैन, प्रधानन्यायाधीश पनि हुँदैन भनेको थिएँ।"

पराजुलीले आफ्ना विभिन्न जन्ममिति रहेका प्रमणपत्रहरूबारे प्रश्न उठिरहँदा आफ्नै अध्यक्षता रहेको न्याय परिषद्‌बाट २०१० साल बैशाख १६ गते जन्ममिति कायम गरेका थिए।

"त्य... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

तिबेला न्यायपालिकाको साख, आस्था र विश्वास जोगाउन त्यो बाहेकको विकल्प मसँग थिएन। त्यो कठिन निर्णय थियो मेरो हृदय कति चाहिँ दुखेको छ भन्ने मैले आफैँले महसुस गरेको छु," जबराले भने, "त्यो जटिल परिस्थितिमा मैले न्यायपालिकालाई बचाउनुबाहेक अरू उपाय देखिनँ। त्यो आदेशपश्चात् उहाँले सहृदयले स्वीकारेर फागुन ३० गते राजीनामा दिएर यो समस्या समाधान भइसकेको छ। यो विषयमा म योभन्दा बढी जान्नँ।

विवाद

जबराले 'इजलास बहिष्कार' भन्ने शब्दचाहिँ केवल सञ्चारमाध्यमले मात्रै उल्लेख गरेको पनि बताए।

चोलेन्द्र र पराजुली दुवै जना तत्कालीन प्रधानन्यायाधीश दामोदरप्रसाद शर्माको पालामा पुनरावेदनबाट सर्वोच्चमा न्यायाधीशका रुपमा प्रवेश गरेका थिए।

उनीहरूलाई त्यतिबेलाको न्याय परिषद्ले न्यायाधीशमा सिफारिस गर्दा पनि निकै विवाद भएको थियो।

प्रधानन्यायाधीशमा सिफारिस भएपछि पनि जबराविरुद्ध तुलनात्मक रूपमा विगतका प्रधानन्यायाधीश भन्दा बढी उजुरीहरू परेका थिए।

सांसदहरूबाट पनि थुप्रै प्रश्नहरूको सामना गरेका उनलाई मङ्गलवार समितिले सर्वसम्मत अनुमोदन गरेको छ।

उनले अबको चार वर्षका लागि न्यायपालिकाको नेतृत्व गर्नेछन्।