दुई ठूला आर्थिक महाशक्तिबीचको व्यापार युद्ध झन् चर्काउने गरी यो अमेरिकाको अहिलेसम्मकै ठूलो कदम हो।

चीनले असन्तुलित व्यापार अभ्यासहरू गरेको भन्दै अमेरिकाले थप २०० अर्ब डलर बराबरका चिनियाँ उत्पादनमा कर लगाएको छ।

त्यसको जवाफमा चीनले ६० अर्ब डलर बराबरका अमेरिकी सामानमा कर लगाएको छ।

इतिहास

चीनले भनेको छ, "संयुक्त राज्य अमेरिकाले आर्थिक इतिहासकै सबैभन्दा ठूलो व्यापार युद्ध शुरू गर्‍यो।"

पछिल्लो कदमसँगै गत जुलाइयता अमेरिकी करबाट २५० अर्ब डलर बराबरसम्मको चिनियाँ निर्यात प्रभावित हुने भएको छ।

यसको अर्थ चीनले अमेरिकालाई गर्ने करिब आधा जति निर्यातमाथि नयाँ करहरू लाग्नेछ।

सञ्चारमाध्यमहरूका अनुसार चीनले अमेरिकासँगको थप व्यापार वार्तालाई रद्द गरेपछि पछिल्लो तनाव बढेको हो।

नयाँ अमेरिकी कर करिब ६ हजार प्रकारका चिनियाँ वस्तुमा लाग्नेछ, जुन वाशिङटनबाट लगाइएको अहिलेसम्मकै ठूलो चरणको कर हो।

त्यसको प्रभाव हातेझोला, चामल र कपडा जस्ता चिनियाँ उत्पादनमा पर्नेछ। यद्यपि स्मार्ट घडी र एक प्रकारका कुर्सीमा चाहिँ त्यो लागु हुनेछैन।

असन्तुलित

चिनियाँ उत्पादन आयात गर्ने अमेरिकी कम्पनीहरूले अब १० प्रतिशत... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

अतिरिक्त लेबी तिर्नुपर्ने हुन्छ।

दुई देशले कुनै सहमति गरेनन् भने सन् २०१९ को शुरूबाट करमा २५ प्रतिशतले वृद्धि हुनेछ।

चीनद्वारा अमेरिकी वस्तु र सामानमा कर वृद्धि

आफ्नो व्यापारिक हितको रक्षा गर्छौं: चीन

अमेरिकामा निर्मित साना विमान, कम्प्युटर तथा कपडामा अतिरिक्त ५ प्रतिशत कर लगाउन लागेको छ।

त्यस्तै अमेरिकामा उत्पादित रसायन, मासु, गहुँ तथा रक्सीमा बेइजिङले १० प्रतिशत अतिरिक्त कर लगाउन लागेको छ।

अमेरिका-चीन व्यापार युद्ध, पीडित बाँकी विश्व पनि

यो वर्षमात्रै अमेरिकाले तीन चरणमा गरी २५० अर्ब डलर बराबरका चिनियाँ सामानमा कर लगाएको छ।

यसअघि दुई छुट्टाछुट्टै चरणमा उसले ५० अर्ब डलर बराबरका चिनियाँ सामानमा २५ प्रतिशत कर लगाएको थियो।

अमेरिकी राष्ट्रपति डोनल्ड ट्रम्पले 'अमेरिकी प्रविधि तथा बौद्धिक सम्पत्तिको असन्तुलित स्थानान्तरण रोक्न र रोजगारी जोगाउन' आफूले पछिल्ला कदमहरू चालेको बताउँदै आएका छन्।


दुई दलबीच एकता प्रक्रिया शुरू भएपछि बोलाइएको पहिलो संयुक्त संसदीय भेलामा प्रशिक्षण दिने क्रममा वाम गठबन्धनका सांसदहरूलाई संसद्को बैठकमा मोबाइल फोन चलाउन नहुने र पत्रपत्रिका पढ्न नहुने जस्ता विषयमा समेत सजग गराइएको थियो।

संघीय संसद्का सदस्यहरूको शपथ ग्रहणको पूर्वसन्ध्यामा वाम सांसदहरूलाई बैठकमा कसरी प्रस्तुत हुने भन्नेबारे प्रशिक्षण दिइएको हो।

नयाँ संविधानअनुसार पहिलो पटक गठन भएको संघीय संसद्को पहिलो अधिवेशन नजिकिँदै गर्दा एकीकरण प्रक्रियाका प्रारम्भिक आधारबारे सहमति गरेका वाम गठबन्धनका दलहरूले सदनमा प्रस्तुत हुने विषयमा आन्तरिक प्रशिक्षण गरेका हुन्।

सुझाव

'प्रधानमन्त्री वा अध्यक्ष नपाए एकता असम्भव'

एकता रोक्ने र गठबन्धन तोड्ने कसरत: प्रचण्ड

नेकपा एमालेको संसदीय विभाग प्रमुख सुवास नेम्वाङका अनुसार प्रशिक्षणका क्रममा सांसदहरूलाई संविधान र संघीय संसदको कार्यविधि अध्ययन गर्ने सुझाव दिइएको थियो।

त्यसका अतिरिक्त सांसदहरूलाई संसद्को बैठकमा शिष्ट भएर प्रस्तुत हुन सिकाइएको थियो।

उनले भने, "कार्यविधि अनुसार सभामुखले निर्धारण गरेको स्थानमा बस्नु पर्छ। उदाहरणको लागि संसद्‌मा मोबाइल फोन... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

चलाउन पाइँदैन र पत्रपत्रिका पढ्न पाइँदैन।"

विगतमा संविधानसभाको बैठकमा सांसदहरुद्वारा हुन गएका अमर्यादित मानिने क्रियाकलापका साक्षी समेत रहेका संविधानसभाका पूर्वअध्यक्ष नेम्वाङले सांसदहरूलाई संसद्को बैठकमा कार्यविधि अनुसारै प्रस्तुत हुन प्रशिक्षण दिइएको बताए।

'अध्ययन'

उनका अनुसार नेपालको संसदीय नियम कानूनका अतिरिक्त छिमेकी भारत र अन्य देशका संसदीय नियम कानून पुस्तकालयमा गएर अध्ययन गर्ने सुझाव समेत सांसदहरूलाई दिइएको छ।

संसदीय दलको संयुक्त बैठकमा एमाले अध्यक्ष एवं प्रधानमन्त्री केपी ओली र माओवादी केन्द्रका अध्यक्ष प्रचण्डले संघीय संसदको भूमिका निकै महत्त्वपूर्ण हुनेमा जोड दिंदै आफ्ना सांसदहरूलाई निकै जिम्मेवार भएर प्रस्तुत हुन आग्रह गरेका थिए।

वाम गठबन्धनमा रहेका दुई दलको तर्फबाट संघीय संस‌द्‌मा आरामदायी बहुमत पुगेको छ। आइतवार संघीय संसदका सांसदहरुको शपथ ग्रहण हुने र सोमवार संसद्को पहिलो बैठक हुने कार्यक्रम छ।


दुई दिनअघि अरुणाञ्चल प्रदेशका एकजना सांसदले ट्वीट गर्दै पहिलो पटक त्यस्तो आरोप लगाएका थिए।

त्यसपछि एक भारतीय मन्त्रीले चिनियाँ सेनालाई "हटलाइन सन्देश" पठाइएको बताएका छन्।

चिनियाँ विदेश मन्त्रालयका एक प्रवक्ताले घटनाबारे जानकार नरहेको प्रतिक्रिया दिएका छन्। तर यो घटनाले दुई देशबीच तनाव थप बढ्नसक्ने ठानिएको छ।

सांसद तापिर गाओले ट्वीट गर्दै सेप्टेम्बर ३ मा सीमाक्षेत्र नजिकै पाँच नागरिकको अपहरण भएको आरोप लगाएका हुन्। उनले त्यसबारे थप विवरण दिएका छैनन्।

एक पत्रकारले मन्त्री किरण रिज्जुलाई उक्त ट्वीटबारे सोधेपछि उनले भारतीय सेनाले उक्त घटनाबारे चिनियाँ पक्षको जबाफ पर्खिरहेको बताए।

भारतले चीनले सीमाक्षेत्रमा सैन्य तनावका लागि उक्साउने काम गरिरहेको आरोप लगाएको छ। भारतले अगस्टको पहिलो सातामा दुई पटक यस्तो आरोप लगाएको हो।

तर चीनले ती दुवै आरोपलाई अस्वीकार गरेको छ।

तनाव कम हुने आशा

भारतीय रक्षामन्त्री राजनाथ सिंहले दुई दिनअघि मस्कोमा चिनियाँ समकक्षीलाई भेटेका थिए।

त्यसले चाँडै तनाव कम गराउन सम्वाद अघि बढाउने ठानिएकोमा उल्टै 'वाक्‌युद्ध' सुरु भएको छ।

चीनले सीमामा देखिएको तनाव "पूर्ण ... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

रूपमा" भारतको गल्तीका कारण भएको र आफूले "एक इन्च पनि आफ्नो भूमि नछाड्ने" बताएको छ।

भारतले चाहिँ चिनियाँले "ठूलो सङ्ख्यामा सैनिकहरू सीमाक्षेत्रमा ल्याएको, उनीहरूले आक्रामक व्यवहार देखाएको र यथास्थितिमा राख्नुपर्ने क्षेत्रमा एकतर्फीरूपमा प्रवेश गरेको" आरोप लगाएको छ।

यद्यपि सीमाक्षेत्रमा नयाँ हिंसाको कुनै पनि घटना बाहिर आएको छैन। विश्लेषकहरूले जुनदेखि सीमाक्षेत्रमा सम्वेदनशील अवस्था रहेको बताउने गरेका छन्।

गत जुनमा भएको एउटा हिंसात्मक झडपमा २० भारतीय सैनिकहरू मारिएका थिए। त्यस घटनामा कति चिनियाँ मारिए भन्ने प्रष्ट छैन।

दुवै देशले बारम्बार एकअर्कालाई हिमालय क्षेत्रको लद्दाखमा सीमा पार गरेर उक्साउने गरको आरोप लगाउने गरेका छन्।

धेरैवटा सैन्य र कूटनीतिक वार्ता भए पनि परमाणु हतियारसम्पन्न दुई छिमेकीले सीमामा देखिएको समस्या समाधान गर्न सकेका छैनन्।


दुई दिनसम्म चल्ने सम्मेलनमा बुद्धको जन्मस्थलदेखि लिएर बौद्ध संस्कृति, दर्शन तथा बुद्धका ज्ञान सम्बन्धमा विभिन्न देशका धर्मगुरु तथा प्राध्यापकहरूले तयार पारेका करिब ३० वटा कार्यपत्रमाथि छलफल हुनेछन्।

'मानव अवशेष विसर्जन' बारे छानबिन हुँदै

लुम्बिनी विकास कोषका उपाध्यक्ष अवधेशकुमार त्रिपाठीले भने, ''यहाँ आएका २३ राष्ट्रका सहभागीहरुको एकमत केमा छ भने नेपाल भनेको बुद्ध जन्मेर र यहाँबाट डुलेर ज्ञान पाउनुभयो भन्ने मात्र होइन कि नेपालमा आफ्नै मौलिक बौद्ध धर्मको संस्कृति पनि थियो।''

महत्वपूर्ण

उनका अनुसार सम्मेलनले निकाल्ने निष्कर्ष लुम्बिनीको विश्वव्यापी प्रचार र विकासका लागि महत्वपूर्ण सम्पत्तिको  रुपमा रहने छन्।

आयोजक समितिका अर्का एक सदस्य तथा लुम्बिनी बौद्ध विश्वविद्यालयका उपकुलपति प्राध्यापक नरेशमान बज्राचार्यले लुम्बिनीलाई विश्व शान्ति क्षेत्रको रुपमा विश्वले स्वीकारी सकेको अवस्थामा अब प्रचार-प्रसारको दायित्व नेपालमाथि आएकोले त्यसकै लागि यस्तो सम्मेलनको आयोजना गरिएको बताए।

उनले भने, ''विश्वका पुरातत्वविद्, इतिहासविद्, बौद्ध विद्धानहरु सबैको अध्ययन अनुसन्धानबाट नेपालमा बुद्ध जन्म... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

नुभएको हो, नेपाल विश्वको शान्तिको मुहान हो र बौद्ध धर्मको उद्गमस्थल हो भन्ने कुरा सिद्ध भइसकेको कुरा हो। अब त्यो कुरालाई विश्वमा प्रचार गर्ने नेपालको दायित्व रहेको छ।''

सम्मेलनको उद्घाटन संस्कृति, पर्यटन तथा नागरिक उड्डयन मन्त्री रवीन्द्र अधिकारीले गरेका थिए ।

विकास

उद्घाटनपछि मन्त्री अधिकारीले भने, ''गौतम बुद्धका विचारहरु नेपालको भूमीमा छलफल हुनु र संसारभरि फैलिनु आफैमा महत्त्वपूर्ण कुरा हो। यसले लुम्बिनीको महत्वलाई बढाउँछ र बुद्ध धर्मबारेमा नयाँ हिसाबको बहस सृजना गर्नुका साथै धार्मिक पर्यटनको पनि विकास गर्छ।''

मन्त्री अधिकारीले अबको करिब दुई वर्षभित्र लुम्बिनी गुरुयोजना अनुसारका सबै काम सम्पन्न गर्ने लक्ष्य सरकारले लिएको पनि बताए ।

सम्मेलनले आइतबार लुम्बिनी घोषणापत्र जारी गर्ने बताइएको छ।

पाकिस्तानमा प्राचीन बुद्ध मूर्ति


दुई दिने औपचारिक भ्रमणका क्रममा प्रधानमन्त्री अब्बासी सोमवार दिउँसो काठमाण्डू आइपुगेका छन्।

उनले आफ्ना समकक्षी केपी शर्मा ओली र राष्ट्रपति विद्यादेवी भण्डारीसँग दुई पक्षीय हितका विषयमा कुराकानी गर्ने नेपालको परराष्ट्र मन्त्रालयले जनाएको छ।

प्रधानमन्त्री ओलीसँग सोमवार नै भेटवार्ता गर्ने कार्यक्रम रहेका पाकिस्तानी प्रधानमन्त्रीलाई सैनिक मञ्चमा विशेष सम्मान दिइएको थियो।

पहलकदमी

पाकिस्तानी विदेश मन्त्रालयका अनुसार प्रधानमन्त्री अब्बासीको भ्रमणको उद्देश्य क्षेत्रीय देशहरूसँग सम्बन्ध बढाउने दिशातर्फको 'पहलकदमी' हो।

आइतवार जारी गरिएको विज्ञप्तिमा लेखिएको छ, "यो भ्रमणका क्रममा सार्कलाई एउटा बलियो र महत्त्वपूर्ण क्षेत्रीय संगठनका कसरी बनाउने भन्नेबारे पनि छलफल हुनेछ।"

नेपालमा हालै भएका संसदीय चुनावपछि वामपन्थी दलहरूको शक्तिशाली सरकार बनेयता काठमाण्डू भ्रमण गर्ने अब्बासी पहिलो विदेशी सरकार प्रमुख हुन्।

यो भ्रमणमा नेपालसँग व्यापार, शिक्षा, पर्यटन, रक्षा र जनसम्पर्क जस्ता विषयमा पनि छलफल गर्ने पाकिस्तानले जनाएको छ।

पाकिस्तानले सार्कको विषयमा पनि छलफल हुने बताए पनि नेपालको परराष्ट्र ... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

मन्त्रालयले त्यसबारे केही उल्लेख गरेको छैन।

नेपाल हाल सार्कको अध्यक्ष रहेको छ र पाकिस्तानलाई उक्त जिम्मेवारी हस्तान्तरण गर्न प्रतीक्षारत छ।

सार्क शिखर सम्मेलनको आयोजना गरेर सन् २०१६ को नोभेम्बरमा नै पाकिस्तानले सार्कको अध्यक्षको जिम्मेवारी सम्हाल्न लागेको थियो।

तर युरीस्थित आफ्नो सैनिक ब्यारेकमा भएको आक्रमणमा पाकिस्तानको हात रहेको आरोप लगाउँदै भारतले मिति तय भइसकेको सम्मेलन बहिष्कार गरेको थियो।

त्यसपछि अफगानिस्तान, बांग्लादेश र भुटानले पनि सहभागी नुहने बताएपछि सार्क शिखर सम्मेलन स्थगित भएको थियो।

‘पाकिस्तान र अमेरिकाबीच गहिरो मतभेद छ’

पाकिस्तानमा हुनुपर्ने उक्त १९ औँ शिखर सम्मेलन त्यसयता अनिश्चित बनेको छ।

एक्लिँदै

त्रिभुवन विश्वविद्यालयको अन्तर्राष्ट्रिय सम्बन्ध विभागका प्रमुख खड्ग केसी अन्तर्राष्ट्रिय रूपमा एक्लिँदै गएकाले पाकिस्तानले सार्कमा आफ्नो भूमिका बढाउन चाहिरहेको बताउँछन्।

उनले बीबीसीसँग भने, "खासगरी राष्ट्रपति ट्रम्प सत्तामा आइसकेपछि पाकिस्तानको अमेरिकासँग विगतमा जस्तो सुखद सम्बन्छ छैन, अमेरिकाले पनि इन्डो प्यासिफिक एलायन्स भनेर भारतसँगको सम्बन्धमा जोड दिएको छ। हाल पाकिस्तान चीनको बेल्ट एण्ड रोड अवधारणाको प्रमुख साझेदार रहेको छ। तर अमेरिकाको साथ नपाउँदा क्षेत्रीय स्तरमा भारतसँग प्रतिस्पर्धा गर्ने उसको आत्मविश्वास केही कमजोर बनेको देखिन्छ।"

"नेपालमा पनि नयाँ र आत्मविश्वासी प्रकृतिको सरकार बनेकाले सार्कलाई क्रियाशील बनाएर यो क्षेत्रमा आफ्नो भूमिकालाई अलिकति सुदृढ पार्ने उसको चाहना हुनसक्छ।"

नेपाली अधिकारीहरूले पनि पाकिस्तानी तत्परतामा नै प्रधानमन्त्री अब्बासी काठमाण्डू आउन लागेको पुष्टि गरेका छन्।

प्रधानमन्त्री निकट नेकपा एमालेका नेता राजन भट्टराईका अनुसार उनीसँग 'दुई पक्षीय मामिलामा छलफल गर्ने' ओलीको तयारी छ।

"हामीले अहिलेसम्म दुई पक्षीय विषयवस्तुबारे मात्रै छलफल गर्ने तयारी गरेका छौँ। तर उहाँहरूको प्रस्तावमा सार्कबारे पनि कुराकानी हुन सक्छ।"

आशंका

इस्लामाबादबाट हुन लागेको उच्च तहको नेपाल भ्रमणलाई लिएर पाकिस्तानको परम्परागत प्रतिद्वन्द्वी रहेको भारतमा चासोहरू व्यक्त भइरहेको देखिन्छ।

भारतको 'द हिन्दु' पत्रिकाकी कूटनीतिक सम्पादक सुहासिनी हैदरले सामाजिक सञ्जाल ट्विटरमा लेखेकी छन्, "पाकिस्तानी प्रधानमन्त्री अब्बासी प्रधानमन्त्री ओलीलाई भेट्न नेपाल जाँदैछन्… काठमाण्डूले...


दुई देशका प्रधानमन्त्रीले नयाँ दिल्लीमा शनिवार औपचारिक भेटवार्तापछि जारी १२ बुँदे संयुक्त वक्तव्यमा नेपाल भारतबीच सामान ओसारपोसारका लागि जलमार्गको विकास गर्नेबारे सहमति भएको उल्लेख गरिएको छ।

निकै महत्त्वका साथ हेरिएको उक्त सहमतिबारे प्रधानमन्त्री ओलीले संयुक्त पत्रकार सम्मेलनमा भने, ''भारतका प्रधानमन्त्री मोदीले गरेको प्रतिबद्धताबाट भारत दुई देशबीच जलमार्ग विस्तारका लागि कति सकारात्मक छ भन्ने कुरा बुझ्न सकिन्छ। मोदीले 'नेपाल जमिनबाट मात्र जोडिएको थियो र अब समुद्रसँग पनि जोडिनेछ' भन्नुभएको छ। यो हाम्रा लागि खुसीको कुरा हो।''

‘पञ्चेश्वर प्रतिवेदन एउटा मुख्य एजेण्डा’

काठमाण्डू-रक्सौल रेलमार्ग बनाउने सहमति

विश्वास

समुद्री बन्दरगाहलाई नेपालका नदीको प्रवाहसँग जोड्ने उक्त 'महत्त्वकांक्षी' योजना निर्माण कहिलेसम्म पूरा गर्ने भन्नेबारे केही खुलाइएको छैन।

त्यस्तो कदमबाट व्यापार र पारवहनसँग सम्बन्धित सम्झौताको परिधिभित्र रहेर कम खर्चमा प्रभावकारी ढङ्गले सामान ओसारपोसारका लागि नयाँ ढोका खोल्ने विश्वास व्यक्त गरिएको छ।

दुवै देशका प्रधानमन्त्रीहरूले जलमार्गलाई थप यातायातको माध्यमका रुपमा त्य... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

ससम्बन्धी दुई देशबीच सन्धि-सम्झौताको 'प्रोटोकल'मा उल्लेख गरेर परियोजनाको प्रारूप बनाउन निर्देशन समेत दिएका छन्।

पहुँच

उत्तरी छिमेकी चीनको बन्दरगाहसम्म नेपालको पहुँचका लागि तयारीअघि बढिरहँदा दक्षिणी छिमेकीको यस्तो पछिल्लो तत्परता आएको हो।

संयुक्त सम्बोधनमा भारतका प्रधानमन्त्री मोदीले भने, ''हाम्रो सहयोगबाट नेपाललाई समुद्रसम्म थप पहुँच मिल्नेछ। र सगरमाथाको देश सागरसँग सीधै जोडिनेछ। म मान्छु यो एउटा ऐतिहासिक सुरुवात हो। भारत र नेपाल जमिनसँग मात्रै जोडिने छैनन्, पानीसँग पनि जोडिनेछन्।''

ओली नेतृत्वको सरकारलाई चीनसँग नजिक रहेको भनी कतिपय भारतीय टिप्पणीकारले व्याख्या गरिरहेका बेला कतिपयले पछिल्लो भारतीय सहयोगलाई बढ्दो चिनियाँ प्रभावलाई चुनौती दिने कदमका रुपमा अर्थ्याएका छन्।


दुई देशका विदेशमन्त्रीहरूबीच बिहीवार मस्कोमा भएको छलफलमा सीमाको तनाव कम गर्ने सहमति भएको थियो।

बेलाबेलामा दुवै देशका सैनिकहरूबीच  पूर्णरूपमा निर्धारण हुन नसकेको सीमा क्षेत्रमा बेलाबेलामा द्वन्द्व हुने गरेको छ।

दुवै देशले एकअर्कालाई सीमा नाघेर आफ्नो क्षेत्रमा प्रवेश गरेको आरोपप्रत्यारोप गर्ने गरेका छन् र कुनै कुनै भिडन्तका घटनाहरू घातक समेत भएका थिए।

एउटा संयुक्त वक्तव्यमा दुई शक्तिशाली राष्ट्रले 'अहिलेको अवस्था कुनै पनि पक्षको हितमा नरहेको' बताएका छन्।

"त्यसैले दुवै पक्ष सीमामा रहेका सेनाले सम्वाद कायम राख्न, छिट्टै द्वन्द्वबाट पछाडि हट्न, आवश्यक दूरी कायम राख्न र तनाव कम गर्न सहमत भएका छन्," भारतीय विदेशमन्त्री एस जयशंकर र चीनका वाङ यीले हस्ताक्षर गरेको वक्तव्यमा भनिएको छ।

वक्तव्यमा शान्ति र अमनचयन कायम राख्ने र बढाउने नयाँ व्यवस्थाहरू पनि अगाडि बढाउने बताइएकाे छ। यद्यपि यो व्यवस्था कस्तो खालको हुनेछ भन्ने स्पष्ट पारिएको छैन।

निषेध

दुई देशबीच एउटा पुरानो सहमति पनि छ जसले सीमामा गोलीबारूदको प्रयोग निषेध गर्छ।

तर हालैका दिनमा भारत र चीन सम्बन्धमा तनाव देखिएको छ। चीनले मङ्... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

गलवार भारतीय सैनिक सीमा नाघेको र गस्तीमा रहेका चिनियाँ सैनिकलाई चेतावनी दिन गोली प्रहार गरेको आरोप लगाएको थियो।

भारतले सो आरोपको खण्डन गर्दै चिनियाँ सैनिकले हवाई फायर गरेको र चीनले सहमति तोडेको आरोप लगाएको थियो।

सोमवार भारतीय सेनाले चिनियाँ अधिकारीलाई विवादित क्षेत्र नजिकैको वस्तीबाट आफ्ना पाँचजना नागरिकको चिनियाँ सेनाले अपहरण गरेको समाचारका बारेमा जानकारी दिएको थियो।

गत जुन २० मा २० जना भारतीय सैनिक चिनियाँ सैनिकसँगको हिंसक भिडन्तमा मारिएका थिए। स्थानीय सञ्चारमाध्यमहरूले ती सैनिकहरूलाई पिटेर मारिएको बताएका थिए।

यताउता

भारत र चीन बीचको 'लाइन अफ एक्चुअल कन्ट्रोल' भनिने विवादित सीमा ३,४४० किलोमिटर लामो छ र त्यहाँ रहेको नदी, ताल र हिमक्षेत्रका कारण त्यो सीमा यताउता हुनसक्छ।

संसारको सबैभन्दा ठूलो सैन्य शक्ति भएका दुई देशका सैनिकहरु धेरै स्थानमा एक अर्काको सामुन्ने पर्ने गर्दछन्। भारतले चीनलाई लद्दाखको गलवान उपत्यकाामा हजारौँ सैनिक परिचालन गरेको र आफ्नो ३८,००० वर्ग किलोमिटर भूमि ओगटेको बताउने गरेको छ।

भारत र चीनले विगत तीन दशकमा थुप्रै पटक सीमाको तनाव कम गर्न छलफल गरेको भए पनि त्यसले उल्लेख्य नतिजा दिन सकेको छैन।

दुई देशबीच सन् १९६२ मा युद्ध भएको थियो जसमा भारतले लज्जाजनक पराजय भोगेको थियो।


दुई देशका संरक्षणकर्मीको सहकार्यले गर्दा नेपालबाट बगाएर भारत पुगेका गैंडा फर्काएर ल्याउन सम्भव भएको अधिकारीहरुको भनाइ छ।

बिहीबार दिउसो भारतको मदनपुरमा समातिएको गैंडालाई शुक्रबार निकुञ्जको सौरहा क्षेत्रमा छाडिएको अधिकारीहरुले बताएका छन्।

भारतको बिहार र उत्तर प्रदेश राज्यको सीमावर्ती क्षेत्रमा पर्ने मदनपुर र पिपरासी क्षेत्रमा दुईवटा दुर्लभ एक सिंगे गैंडा रहेको खबर भारतको वाल्मिकी टाइगर रिजर्वका अधिकारीहरुले चितवन राष्ट्रिय निकुञ्जमा खबर गरेपछि प्राविधिक टोलीहरु त्यता गएर गैंडा नेपाल ल्याइएको हो।

बाढीले बगाएर लगेका मध्ये छुटेका गैंडाहरुको उद्धार गरी ल्याउने काम भएको राष्ट्रिय निकुञ्ज तथा वन्यजन्तु विभागका महानिर्देशक मनबहादुर खड्काले बताए।

"त्यतिखेर हामीले देखिएको ल्यायौं। अहिले फेरि फेला परेर खबर आएपछि ल्याउन सम्भव भएको हो।"

उद्धार

गएको भदौ महिनामा पनि भारतका विभिन्न स्थानबाट पटक- पटक गरी १ बच्चा र ७ वयस्क गैंडा उद्धार गरी ल्याइएको उनले बताए।

भारतको वाल्मिकीनगरदेखि करिब ४० किलोमिटर दक्षिण पिपरासीमा अझै एक गैंडा रहेको र त्यसलाई पनि ल्याउने प्रयास भइरहेको बताइएको छ।

निकुञ्जबाट ... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

यति धेरै गैंडा बगेर जानुको कारणबारे महानिर्देशक खड्काले भने, "अधिकांश  पोथी गैंडा बगाएर भारत पुगेको हामीले पाएका छौं। आफ्ना बच्चा बगाएपछि उनीहरु पनि पछिपछि बगेर गएका हुन सक्छ।"

भारत पुगेका गैंडा उद्धारका लागि राष्ट्रिय प्रकृति संरक्षण कोष र निकुञ्ज बाट ४ हात्तीबाहेक वन्यजन्तु चिकित्सक र प्राविधिक कर्मचारीहरु समेत झण्डै ४० जना खटिएका थिए।

दुई देशका संरक्षण अधिकारीबीचको निरन्तर समन्वय र सहकार्यले गर्दा नेपालबाट भारत पुगेका गैंडा फर्काएर नेपाल ल्याउन सम्भव भएको अधिकारीहरुको भनाइ छ।


दुई देशबीच खुला सीमा बन्द हुँदा तीर्थयात्रा र उपचारका लागि भारत गएका नेपालीहरू उतै अड्किएका छन् भने मामाघर आएका केटाकेटी यतै फसेका छन्।

रमजानका बेला दिनभर ब्रत बसेर बेलुका ब्रत तोड्ने इफ्तार  कहिले भारत र कहिले नेपालका आफन्त मिलेर गर्ने चलन प्रभावित भएको छ।

कोरोनाभाइरस सङ्क्रमण नियन्त्रण तथा रोकथामका लागि नेपाल भारतको सिमाना करिब डेढ महिनादेखि बन्द छ।

सम्बन्ध

खुला सीमा तथा दुई मुलुकबीच 'रोटी-बेटी'को सम्बन्ध भएका कारण दुवै मुलुकका नागरिक एकअर्को मुलुकमा रोजीरोटी तथा पारिवारिक सम्बन्धका क्रममा बाक्लो आउजाउ गर्ने गर्छन्।

लकडाउनका कारण हाल उनीहरूको आफन्त भेटघाटदेखि वैवाहिक सम्बन्धसम्ममा प्रभाव परेको छ।

खासगरी नेपालको दक्षिणी भूभागसँग जोडिएका भारतीय भूमिका बासिन्दाबीच सदियौँदेखि रोजगारी, किनमेल, बिहेबारी, लेनदेन, अध्ययन, धर्मकर्म तथा मेलापातका साथै बसाइँसराइसँग समेत सम्बन्ध रहँदै आएको छ।

वीरगञ्जकी भाग्यमनी देवी डेढ महिनादेखि भारतमा बिहे भएर गएकी आफनो छोरी ज्वाइँलाई समेत भेट्न नपाएकोमा दुखेसो पोख्छिन्।

उनी भन्छिन्: "हामी बिरामी परेको कुरा सुन्ने बित्तिकै छोरी-ज्वाइँ आईपुग्थे। उन... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

ीहरूलाई केही पर्दा वा भेट्न मात्रै भएपनि उता गइन्थ्यो। अहिले फोनको भर मात्रै भयो।"

मामाघर आएका बच्चाहरू लकडाउनका कारण यतै रहेको उनले बताइन्।

लकडाउनले पारेको प्रभाव हरेकदिन महसुस हुनेगरेको लँगडी, पर्साका लालबाबु बानिया बताउँछन्।

उनी भन्छन्: "पारिपट्टि सामान सस्तो पाइने भए पनि किनमेल गर्न जान पाएका छैनौँ।

भारतमा रहेका मेरा आफन्तमध्ये तीन परिवारमा यता नेपालतर्फ बिहेबारीको मिति बैशाखमा तोकिएको थियो।

तर हाल दुवैतर्फ आउजाउ बन्द भएको कारण बिहे रोक्नु परेको छ।"

परिवर्तन

अवस्था सामान्य भएको भए योबेला धेरैजना तीर्थयात्रामा जाने समय पनि हो।

लालबाबु बानियाकै गाउँका तीर्थ यात्रामा गएका कैयौँ अहिले भारततर्फ फसेका छन्।

पर्सा ब्रह्मचोककी अन्जली कुमारी भने पारिपट्टिको सस्तो बजार जान नपाउँदा अहिले लकडाउनले झन् महङ्गो बनेको नेपालतर्फको बजारमै निर्भर रहनुपरेको बताउँछिन्।

उनले सुनाइन्, “जोसँग फोन छ उनीहरूसँग कमसेकम फोनमा कुरा भएको छ तर जोसँग फोन समेत छैन उनीहरू के कस्तो अवस्थामा छन् केही थाहा छैन।"

रमजान प्रभावित

हाल मुस्लिम समुदायको पवित्र पर्व रमजान चलिरहेको छ।

यसबेला उनीहरू एक आपसमा सद्भाव प्रकट गर्दै आफन्तकोमा जाने र उनीहरूलाई आफ्नोमा बोलाउने गर्थे।

रमजामको बेला व्रत बसेर तोड्ने बेला साथमा खाने गर्ने गरेकोमा हाल भारतमा रहेका आफन्तको हालखबर समेत थाहा पाउन कठिन भएको उनीहरूको गुनासो छ।

रोशनी खातुनले भनिन्, "एक महिनाको रोजापछि ईद पर्वका लागि नयाँ लुगाफाटा र सामान खरिद गर्न यसपटक नपाइने भयो जस्तो छ।"

पानीटङ्कीकी सोम्या चौरसियाका बुवाआमा उपचार गराउन भारतको बनारस पुगेको बेला फर्किनुभन्दा एक दिन अगाडि अचानक भएको लकडाउनका कारण त्यहीँ फसेका छन्।

लकडाउनको अवधि जति बढ्दै जान्छ उनको चिन्ता समेत थपिँदै मात्र गएको छ।

विश्लेषक चन्द्रकिशोरका भनाइमा लकडाउनले दुवैतर्फको सामाजिक जीवनका अनेकौँ पक्षमा प्रभाव पारेको छ।

"म स्वयम्‌ले भारतमा रहेका मामा बित्दा सम्मान प्रकट गर्न जान नपाएको पीडा झेलेँ,” उनले भने।

"अहिले धानको बीउ छर्ने बेला भएको र बीउ भारततर्फबाट नै ल्याउने हुँदा किसान समेत मर्कामा परेको तथा दैनिकी नै उल्टोपाल्टो भएको अवस्था आएको छ।"

खेतमा काम गर्न समेत दैनिक रुपमा मानिसहरू यताउता आउने र पशुचौपाया समेत चर्दाचर्दै एकअर्काको देशमा पुग्ने सिमानाको परिवेशलाई काठमाण्डू र दिल्लीमा गरिएको लकडाउन जसरी सीमा नाकामा...


दुई देशबीच जारी कूटनीतिक विवादका कारण टर्कीको मुद्रा लिराको भाउ नराम्रोसँग खस्किँदा उनको त्यस्तो टिप्पणी आएको छ।

टर्कीमा एक अमेरिकी धर्मगुरुलाई थुनामा राखिएको भन्ने विवादमा राष्ट्रपति ट्रम्पले करका दरहरूमा वृद्धि गरिदिएपछि एर्दोआनले अमेरिकी व्यवहार अस्वीकार्य भएको जनाएका छन्।

आफूकहाँ थुनामा रहेका एक इसाई पास्टरलाई अमेरिकासमक्ष सुपुर्दगी गर्न टर्कीले अस्वीकार गरेका थियो।

प्रतिक्रिया स्वरूप गत हप्ता अमेरिकाले टर्की विरुद्ध विभिन्न प्रतिबन्धहरू लागु गरिदिएको थियो।

असफल

ती प्रतिबन्धहरूपछि बजारमा उथलपुथल मच्चिन पुगेको छ भने टर्कीको केन्द्रीय ब्याङ्कले त्यसलाई साम्य पार्न गरेको प्रयास सफल हुनसकेको छैन।

राजधानी अङ्कारामा आयोजित एक पत्रकार सम्मेलनमा बोल्दै राष्ट्रपति एर्दोआनले भने अमेरिकाले एकातिर हामीलाई रणनीतिक साझेदार भन्ने गर्छ, अर्को तर्फ आफ्नो रणनीतिक साझेदारको खुट्टामा नै गोली हान्ने गर्छ।

राष्ट्रपति एर्दोआनले भनेका छन् टर्की घेराबन्दीमा परेको छ।

दुई देशबीचको सङ्कट गहिरिँदै जाँदा गत हप्ताको अन्त्यतिर लिराको मूल्य र टर्कीको स्टक बजार तीव्र गतिले ओरालो लागेको थियो।

राष्ट्रप... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

ति एर्दोआनले विद्यमान आर्थिक अवस्थाले भन्दा पनि उनकै शब्दमा योजनाबद्ध षड्यन्त्रको परिणाम स्वरूप लिराको भाउ खस्केको दाबी गरेका छन्।

इतिहासमा नै सबैभन्दा तल्लो विन्दुमा लिराको भाउ घटेपछि केही समयअघि देशको केन्द्रीय ब्याङ्कले उक्त मुद्रा माथिको दबाव कम गर्न नयाँ उपायहरू अवलम्बन गरेको थियो।

त्यसयता अवस्थामा केही सुधार देखिएको बताइएको छ।


दुई देशबीच शून्य लागतमा कामदार पठाउनेगरी सम्झौता भएको नौ महिना बितिसक्दा पनि नेपाली कामदार मलेशिया जान पाएका छैनन्।

कामदार लैजाने प्रक्रियालगायतका विषय टुङ्ग्याउन बुधवार तय बैठक भने मलेशियाले नयाँ मिति नतोकी स्थगित गरेको छ।

यसै विषयमा मङ्गलवारदेखि शान्तिपूर्ण आन्दोलन सुरु गर्ने व्यवसायीहरूले घोषणा गरेका हुन्।

नेपाल वैदेशिक रोजगार व्यवसायी सङ्घका महासचिव सरोजकुमार पोखरेलले भने, "सरकारले सिन्डिकेट अन्त्य गर्ने भन्दै रोकेको हो। हामीले त्यसको अन्त्य गर्नुपर्छ भनेका छौँ, तर मलेशिया जाने कामदारलाई रोकेर बेरोजगारहरूको हक छिन्नु भएन भनेर आन्दोलन घोषणा गरेका हौँ।"

व्यवसायीहरूले मङ्गलवारदेखि वैदेशिक रोजगार विभागमा शान्तिपूर्ण धर्ना र जुलुस गर्ने जनाएका छन्।

सम्झौताको नौ महिना

बिचौलियामार्फत् विभिन्न बहानामा थप शुल्क उठाएर कामदारमाथि शोषण गरेको भन्दै सरकारले गत वर्ष जेठदेखि श्रम स्वीकृति दिन बन्द गरेको थियो।

त्यसपछि गत वर्ष कात्तिक १२ गते मलेशिया र नेपालबीच शून्य लागतमा कामदार लानेबारे द्विपक्षीय श्रम सम्झौता भएको थियो।

उक्त सम्झौतामा स्वास्थ्य परीक्षणको प्रक्रियालगायतका विषयहरू संयुक... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

्त कार्यदलको बैठकले टुङ्ग्याउने भनिएको छ।

उक्त कार्यदलको पछिल्लो बैठक आगामी बुधवारका लागि तय भएकोमा त्यसलाई मलेशियाले स्थगित गरेपछि नेपाली कामदार पठाउने प्रक्रियाबारे अन्यौल देखिएको अधिकारीहरू बताउँछन्।

मलेशियास्थित नेपाली राजदूत उदयराज पाण्डेले आगामी बैठक स्थगन गर्ने जानकारी गराएको मलेशियाले अर्को बैठकको मिति तय नगरिसकेको बताए।

उनले भने, "यहाँको मानवसंसाधन मन्त्रालयले बैठकको मिति पुनरवलोकन गर्ने भनेको थियो, [तर] हालसम्म गरिसकेको छैन।"

उनले त्यसको कारणबारे जानकारी नभएको बताए।

श्रम, रोजगार तथा सामाजिक सुरक्षा मन्त्रालयका अधिकारीहरूले पनि मिति तय भइनसकेको जानकारी दिए।

सम्झौतापश्चात् उक्त बैठक नभई मलेशिया जाने कामदारको मितिबारे यसै भन्न नसकिने अधिकारीहरू बताउँछन्।

व्यवसायीहरू चाहिँ मलेशियाले पहिलेकै जस्तो गरि कामदार पठाउन दिने सङ्केत गरेको भन्दै सरकारले सिन्डिकेट अन्त्यका पहल पनि गर्ने र कामदारलाई मलेशिया जानबाट पनि रोक्न नहुने बताएका छन्।

पहिलेकै जस्तो प्रणालीमा हाललाई कामदार पठाउन सकिने र पछि थप व्यवस्थापन गर्न सकिने उनीहरूको तर्क छ।

सार्वजनिक महत्त्वको प्रस्ताव

श्रम सम्झौता भएको लामो समयसम्म पनि कामदार जान नपाएको भन्दै प्रमुख प्रतिपक्षी दल नेपाली कांग्रेसले संसद्‌मा सार्वजनिक महत्त्वको प्रस्ताव पेस गरेको छ।

गत जेठ २१ गते कांग्रेसको छाया सरकारकी श्रम, रोजगार तथा सामाजिक सुरक्षा मन्त्री डिला संग्रौलाले उक्त प्रस्ताव दर्ता गराएकी हुन्।

तर हालसम्म उक्त प्रस्तावमाथि छलफल नभएको संग्रौलाले बताइन्।


दुई देशबीचको सम्बन्ध अहिले बिग्रिएकाले तत्काल कूटनीतिक वार्ताको सम्भावना नदेखिएको कतिपय जानकारहरूले बताउने गरेका छन्।

कतिपय कूटनीतिकज्ञहरूले त नेपाल र भारतको सम्बन्ध जनस्तरमै बिग्रन सक्ने चेतावनी दिएका छन्।

यसै सन्दर्भमा भारतलाई चिढ्याएको ठानिएका पछिल्ला केही महिनामा नेपालका प्रधानमन्त्री केपी ओलीले चालेका कदम र अभिव्यक्तिहरू यस्ता छन्:

१. नेपालको नयाँ नक्सा

वैशाख २६ मा भारतका रक्षामन्त्री राजनाथ सिंहले नेपालले दाबी गरेको धार्चुला-लिपुलेक क्षेत्रमा सडकको उद्घाटन गरेपछि नेपालले त्यसप्रति आपत्ति जनाएको थियो।

लगत्तै भारतले आफ्नै भूमिबाट सडक निर्माण गरेको प्रतिक्रिया जनायो।

यसअघि पनि उक्त क्षेत्रलाई लिएर दुई देशबीच विवाद जारी थियो।

तर भारतको पछिल्लो कदमपश्चात् नेपालले पनि कालापानी, लिपुलेक र लिम्पियाधुरा समेटेर नयाँ नक्सा जारी गर्ने निर्णय गर्‍यो।

नेपालले जेठ पहिलो साता मन्त्रिपरिषद्ले पारित गरेको नयाँ राजनीतिक तथा प्रशासनिक नक्सा जारी गरेपछि त्यसलाई भारतले 'कृत्रिम विस्तार' भन्ने प्रतिक्रिया जनाएको थियो।

उक्त नक्सा जारी भएपश्चात् नेपाल र भारतबीच तिक्तता निकै बढेको देखिएको छ... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

।

भारतीय सञ्चारमाध्यमले नेपालको उक्त कार्यलाई चीनको इसारामा चालिएको कदमका रूपमा अर्थ्याउने गरेका छन्।

नेपालमा भने उक्त नक्सालाई संविधान संसोधनमार्फत् दुवै सदनबाट पारित गराइ लागु गरिसकिएको छ।

यसले भारतलाई निकै चिढ्याएको कूटनीतिक क्षेत्रका जानकारहरूले बताउने गरेका छन्।

२. "सिंहमेव जयते र भारतीय कोरोनाभाइरस"

प्रधानमन्त्री ओलीले गत जेठ ६ गते संसद्‍मा बोल्ने क्रममा दिएका दुई अभिव्यक्तिले पनि भारतलाई चिढ्याएको ठानिन्छ।

नीति तथा कार्यक्रमबारे संसद्‍लाई जवाफ दिने क्रममा उनले भारतको राष्ट्रिय प्रतीकमुनि लेख्ने गरिएको भारतको राष्ट्रिय आदर्श वाक्यबारे टिप्पणी गरेका थिए।

संसद्‌मा बोल्दै उनले भनेका थिए, "भारतको एउटा प्रतिक चिह्न छ, भारत भनेर चिनिने अशोकाले स्थापना गरेको चारमुखे सिंह। चारतिर फर्किएको सिंह भारतको प्रतीक चिह्न छ।"

"त्यसको मुनि सत्यमेव जयते लेखिएको हुन्छ। सत्यमेव जयते भारतको चिह्नमुनि छ, विश्वास चाहिँ म गर्छु। म सोध्नेवाला छु भारतलाई सत्यमेव जयते कि सिंह जयते? सिंहमेव जयते कि सत्यमेव जयते?"

"दुईटै लेखेको छ। मास्तिर सिंह छन्, चारमुखे तल्तिर सत्यमेव जयते छ। त्यसकारण म विश्वास गर्छु, नेपाल विश्वास गर्छ, हामी सबै विश्वास गर्छौँ सत्यमेव जयते।"

भारतको प्रतीक चिह्नमाथि ओलीले गरेको टिप्पणीलाई भारतीय मिडियाहरूले आलोचनात्मक ढङ्गले समाचारहरू लेखेका थिए।

सोही सम्बोधनमा उनले अन्य देशबाट आएको भन्दा भारतबाट आएको कोरोनाभाइरस "अलि कडा परेछ" भन्ने अभिव्यक्ति पनि दिएका थिए।

त्यसलाई पनि भारतीय मिडियाले आलोचनात्मक हिसाबले लेखेका थिए।

उनले भनेका थिए, "... अहिलेसम्म हेर्दा वुहानबाट सङ्क्रमित भएर आएको अलि नरम देखिएको थियो, इटलीबाट आएको पनि अलि नरमै देखिएको थियो, दुबईबाट आएको पनि अलिक नरमै देखिएको थियो तर भारतबाट आएको चाहिँ अलि कडा भाइरस देखिएको छ।"

ओलीका यी दुई अभिव्यक्तिलाई भारतका प्रमुख सञ्चारमाध्यमले आलोचनात्मक र अझ उनी चीनको नजिक रहेको भन्ने देखाउने हिसाबले प्रस्तुत गरेका थिए।

त्यसले भारतमा उनलाई र वर्तमान नेपाल सरकारलाई हेर्ने भारतीय दृष्टिकोणमा प्रभाव परेको ठानिन्छ।

३. भारतले हटाउन खोजेको अभिव्यक्ति

सत्ताधारी दल नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी नेकपाकै वरिष्ठ नेताहरू सहित कतिपयका नजरमा भारतलाई चिढ्याउने ओलीको अर्को अभिव्यक्ति हो - भारतले उनलाई हटाउन खोजेको भन्नु।

यही असार १४ गते राजधानी काठमाण्डूमा...


दुई पक्षले दिएका वक्तव्यबाजी चेतावनीपूर्ण र खतरनाक सुनिन्छन्। दिल्लीको एउटा अखबारले अहिले देखिएको तनाव एउटा पूर्णस्तरको द्वन्द्वमा बदलिनसक्ने चेतावनी नै दिएको छ। अर्को अखबारले त्यस्तै धारणा राख्दै लेखेको छ, "तनावका माझ चिनियाँ अडान अझै कडा बन्दै गएको छ।"

बेइजिङमा चाहिँ सरकारले चलाएको सञ्चारमाध्यमले भारतलाई सन् १९६२ मा सीमा क्षेत्रमा भएको युद्धमा उसले भोगेको पराजय सम्झाउन थालेका छन्। उनीहरुले पुराना समाचार र त्यसबेलाका द्वन्द्वका तस्वीरहरु समेत छापेका छन्।

ग्लोबल टाइम्स अखबार विशेष गरी आक्रामक देखिएको छ। शुरुमा उसले भारतले सडक परियोजनामा हस्तक्षेप गरेर भुटानको सार्वभौमसत्तालाई अवमूल्यन गरेको आरोप लगायो। त्यसपछि भारतले विभिन्न सीमा क्षेत्रहरुमा तनावलाई बढावा दिए उसले चीनसँग पूर्ण स्तरको मुठभेडको सामना गर्नुपर्ने चेतावनी दियो।

दोक्लाम

पछिल्लो तनाव मध्य जुनमा शुरु भएको हो। त्यसबेला भारतमा दोक्लाम र चीनमा दोङलाङ भनेर चिनिने पठार क्षेत्रमा चीनले सडक बनाउने प्रयास गरेकोमा भारतले विरोध गर्यो।

चीन, उत्तरपूर्वी भारतीय राज्य सिक्किम र हिमालय अधिराज्य भुटानको त्रिदेशीय सीमा विन्दु नजिक पर... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

्ने उक्त भूभागलाई लिएर बेइजिङ र थिम्पुबीच विवाद रहेको छ। भारतले उक्त भूभागमाथिको भुटानको दाबीलाई समर्थन गरिरहेको छ।

उक्त सडकको निर्माण पूरा हुदाँ त्यसले चीनलाई सामरिक महत्व बोकेको एउटा जोखिमपूर्ण 'चिकेन्स नेक' भनिने कुखुराँको घाँटी जस्तो आकारको साँघुरो मार्गमा पहुँच दिने भारतीय चिन्ता रहेको छ। उक्त २० किलोमिटर फराकिलो मार्गले उत्तरपूर्वी भारतका सातवटा राज्यलाई भारतको मुख्यभूमिसँग जोड्दै आएको छ। तनाव शुरु भएयता दुवै पक्षले आफ्ना फौजहरुलाई तमतयार अवस्थामा राखेका छन् र अर्को पक्षलाई पछि हट्न भनिरहेका छन्।

जसरी दुईपक्षीय तनाव बढिरहेको जस्तो देखिन्छ त्यसले विगतका डरलाग्दा परिस्थितिको सम्झना गराइरहेको छ। राम्रोसँग निर्धारण नगरिएको सीमा क्षेत्र र बेला बेला हुने सीमा अतिक्रमणलाई लिएर दुई छिमेकीहरुबीच विवाद देखिएको यो पहिलो घटना होइन। दुई देशबीच सन् १९६७ मा युद्ध नै भएको थियो।  सन् १९८६-८७ सम्म अरुणाञ्चल प्रदेशको सीमा क्षेत्रमा लामो समय तनाव देखिएको थियो र सुरक्षाबलहरु व्यापक रुपमा खटाइएका थिए।

यसरी भयो सिक्किम भारतमा विलय

पछिल्लो विवादमा नयाँ दिल्लीले भुटानप्रति व्यक्त गरिरहेको प्रतिबद्धतालाई चीनले जाँचिरहेको एक जना विश्लेषक अजय शुक्लाले लखेका छन्। उनी भन्छन्, "एकदमै नजिकको यो सम्बन्धप्रति चीन सदैव असन्तुष्ट रहेको छ र यसमा फुट ल्याउन चीनले निरन्तर दिइरहेको दबाब सधैँ विफल भइरहेको छ।"

यो पालि चीनले भारतविरुद्ध चुनौती थपिरेहको छ। विदेश मन्त्रालयका प्रवक्ता लु काङले संवाददाताहरुसँग मंगलबार बेइजिङमा बोल्दै तनावलाई बढ्न नदिन भारतीय फौजहरु सीमा क्षेत्रबाट फिर्ता हुनुपर्ने बताए।

'ठट्टा होइन्'

भारतीय विश्लेषकहरुले चीनको चेतावनीलाई बेवास्ता गर्न नहुने बताएका छन्। एक जना चिनियाँ विशेषज्ञले मसँग भने, "साधारण रुपमा चिनियाँहरुले बल प्रयोग गर्नुअगाडि त्यसको लागि वातावरण बनाउन पर्याप्त रुपमा वक्तव्य र चेतावनी दिने गरेको देखिन्छ। त्यही भएर हामीले यसलाई हल्का रुपमा लिनुहुँदैन अनि ठट्टा पनि ठान्नुहुँदैन।"

सन् १९६२ मा चीनको राज्य नियन्त्रित सिन्ह्वा समाचार संस्थाले शुरुमा नै भारतले 'युद्धको संघारबाट पछि हट्नुपर्ने' चेतावनी दिएको थियो। सोभियत संघ, उत्तर कोरिया र कम्युनिष्ट चीन एकातर्फ र अमेरिका र उसका साझेदार अर्कोतर्फ रहेको सन् १९५० को कोरियाली युद्धका क्रममा चीनले भारतलाई देखाउँदै अमेरिकालाई उनीहरुले यलु नदी पार गरे चीन...


दुई महिनापछि दक्षिण कोरियामा शीतकालीन ओलिम्पिक्स हुन गइरहेको छ।

आइओसीको एउटा प्रतिवेदनले प्रतिबन्धित औषधीको प्रयोग नियन्त्रण सम्बन्धी प्रणालीलाई रुसले अभूतपूर्व र व्यवस्थित ढङ्गले मिचिरहेको देखाएको थियो।

रुसी ओलिम्पिक कमिटिले उक्त प्रतिबन्धविरुद्ध पुनरावेदन दिने बताएको छ।

पूर्व खेलकुदमन्त्री समेत रहेका रुसी उपप्रधानमन्त्री भिटाली मुट्कोलाई आजीवन प्रतिबन्ध लगाइएको छ।

प्रतिक्रिया

समाजिक सञ्जालमा आक्रोश व्यक्त गर्दै रुसी विदेशमन्त्रालयकी प्रवक्ताले विश्व युद्ध, सोभियत संघको विघटन र कैयौँ प्रतिबन्धबाट बाँचेर अघि बढेको रुसलाई अहिले पनि केही फरक नपर्ने बताएकी छन्।

संसदका उपसभामुखले उक्त प्रतिबन्धलाई अपमान र बेइज्जतीको संज्ञा दिएका छन्।

उपसभामुख पिओ टोल्स्टोयले भनेका छन्, "उनीहरुको शर्त तिमीहरु पश्चाताप गर र हामी सोच्नसक्छौँ, सम्भवत अबको आठ वर्षपछि तिमीहरुलाई माफी दिन सक्छौँ भन्ने छ। हामी कुनै पनि हालतमा घुँडा टेक्ने छैनौँ।"

रुसको सोचीमा सन् २०१४ मा भएको शीतकालीन ओलिम्पिक्सका क्रममा  राज्यको संलग्नतामा 'डोपिङ' भएको आरोपमाथि अनुसन्धान भएपछि यो निर्णय लिइएको बताइएको छ।

आइओसीले भने... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

को छ, "यो निर्णयले नराम्रो प्रवृत्तिप्रति एउटा रेखा कोरिदिएको छ।"

यो निर्णयको रुसमा भर्त्सना गरिएको छ केही राजनीतिकर्मीले खेलबाट बाहिरिनुपर्ने बताएका छन्।

तर केहीले भने स्वच्छ खेलाडीहरुले सहभागी हुन पाउने मौकाको स्वागत गरेका छन्।

विकल्प

बीबीसीका मस्को संवाददाता स्टीभन रोजनबर्ग भन्छन् प्रख्यात स्केटिङ प्रशिक्षक टाट्याना टारासोभाले त्यसलाई "रुसी राष्ट्रिय खेलकुदको हत्या" भनेकी छन्।

रुसलाई दक्षिण कोरियामा हुने ओलिम्पिक्समा प्रतिस्पर्धा गर्न प्रतिबन्ध लगाइएको भएपनि आफूलाई स्वच्छ प्रमाणित गर्नसक्ने रुसी खेलाडीहरु भने ओलिम्पिक्स झण्डामुनि सहभागी बन्न अनुमति दिइएको छ।

तर क्रेमलिनले उनीहरुलाई सहभागी बन्न देला? राष्ट्रपति भ्लादिमिर पुटिनले यस अघि यस्तो अवस्था आइपर्दा देशलाई अपमान गरिएको भनेका थिए।

अहिलेको प्रतिबन्धप्रति केही समयपछि उनले प्रतिक्रिया दिने ठानिएको छ।

बीबीसीका खेल सम्पादक ड्यान रोएन भन्छन्, रुसको बहिर्गमन हुने गरी दिइएको दण्ड ओलिम्पिक इतिहासमै अभूतपूर्व छ।

उनका अनुसार यस अघि कहिल्यै पनि झेली गरेको र प्रतिबन्धित औषधीको प्रयोग गरेका कारण रुसले प्राप्त गरेको भनिएको अनुपातको फाइदा पाएका  कुनै पनि देशलाई प्रतिबन्ध लगाइएको थिएन।


दुई महिनासम्म चल्ने उक्त मेलाको एउटा मुहूर्तमा मङ्गलवार ३० लाखभन्दा बढी श्रद्धालुले गङ्गास्नान गरेका थिए। लाखौँ मानिसले बुधवार पनि पवित्र गङ्गा नदीमा स्नान गरेको अधिकारीहरूले बताएका छन्।

भारतमा दैनिक कोरोनाभाइरस सङ्क्रमणको दर बढिरहेको भए पनि उक्त तीर्थस्थलमा ठूलो सङ्ख्यामा मानिसहरू भेला भएका हुन्।

भारतमा गत वर्ष कोभिड महामारी सुरु भएपछि अहिलेसम्मकै सर्वाधिक दैनिक सङ्क्रमण पुष्टि भएको छ।

बिहीवार बिहान भारत सरकारले २४ घण्टाको अवधिमा २,००,७३९ कोभिड देखिएको तथ्याङ्क सार्वजनिक गरेको छ। सो अवधिमा १,०३८ सङ्क्रमितको मृत्यु भएको केन्द्रीय स्वास्थ्य मन्त्रालयले जनाएको छ।

बुधवार १,८४,३७२ जनामा कोभिड पुष्टि भएको छ।

महामारी फेरि उत्कर्षमा पुग्न लागेका बेला उक्त मेला आयोजना गर्न दिइएको भन्दै सरकारको आलोचना भएको छ।

लाखौँले गरे गङ्गास्नान

स्थानीय अधिकारीहरूका अनुसार बुधवार दिउँसोसम्म नौ लाख श्रद्धालुले गङ्गास्नान गरिसकेका थिए।

बुधवार यसपालिको सबैभन्दा राम्रो मुहूर्त भएको मानिएको थियो।

हिन्दूहरू गङ्गा नदीलाई पवित्र मान्छन् र त्यसमा डुबुल्की मारेर स्नान गर्दा पाप नष्ट हुने र पुण्य प्राप्... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

त हुने मान्यता राख्छन्।

बुधवार मध्याह्नसम्म नौ लाख मानिसले गङ्गास्नान गरेको अधिकारीहरूले बताएका छन्

नेपालका पूर्वराजा ज्ञानेन्द्र शाह पनि सहभागी

नेपालका पूर्वराजा ज्ञानेन्द्र शाहले मङ्गलवार गङ्गास्नान गरेका थिए।

स्थानीय सञ्चारमाध्यम र सामाजिक सञ्जालहरूमा प्रेषित केही सामग्रीमा उनले स्नान गर्न लागेको दृश्य देखिन्छ।

सामाजिक सञ्जालमा ज्ञानेन्द्रले भारतीय सञ्चारमाध्यमलाई हरिद्वारबाटै प्रतिक्रिया दिएको भिडिओ पनि छ।

नेपाली भाषामा बोल्दै उनले आफूले पहिला पनि हरिद्वारको भ्रमण गरेको तर यसपालि कुम्भमेलामा सहभागी हुन आएको बताएका छन्।

पूर्वराजासँगै यात्रा गरिरहेका उनका सहयोगी फणिराज पाठकले ज्ञानेन्द्र बुधवार सडकमार्ग हुँदै दिल्ली फर्किएको बताएका छन्।

पाठकका अनुसार बिहीवार पूर्वराजाको दिल्लीमा कोरोनाभाइरस परीक्षण हुनेछ।

उनी आइतवार नेपाल फर्किने योजनासहित हरिद्वार जान काठमाण्डूबाट नयाँ दिल्ली उडेका थिए।

हरिद्वारमा पूर्वराजा ज्ञानेन्द्रको केही साधुसन्तसँग भेटघाट पनि गरेका थिए।

अधिकारीको भनाइ

गङ्गाको तटमा ठूलो भिड जम्मा भएकाले सुरक्षा मापदण्ड पालन गराउन समस्या भएको प्रहरी अधिकारीहरूले बताएका छन्।

उक्त मेलामा कोभिड-१९ को परीक्षणको नेतृत्व गरेका अधिकारीहरूले बीबीसीलाई बताएअनुसार त्यस क्षेत्रबाट मङ्गलवार २०,००० हजार नमुना परीक्षण गरिएकोमा ११० जनामा सङ्क्रमण देखिएको थियो।  सोमवार १८४ जना भक्तजनमा सङ्क्रमण देखिएको थियो।

बीबीसी हिन्दीका अनुसार बिहीवार बिहानसम्म झन्डै १,३०० जनामा कोरोनाभाइरस सङ्क्रमण पुष्टि भइसकेको छ।

कुम्भमेलाका स्वास्थ्य अधिकारी डा. अर्जुन सेङ्गरले नौ वरिष्ठ धार्मिक नेतामा पनि सङ्क्रमण पुष्टि भएको बताए।

चौधवटा हिन्दू समूहहरूको सङ्घका अध्यक्ष नरेन्द्र गिरी पनि सङ्क्रमित भएका छन्। उनी अखिल भारतीय आयुर्वेदिक संस्थान हरिद्वारमा भर्ना भएका छन्।

उत्तर प्रदेशका पूर्वमुख्यमन्त्री अखिलेश यादव पनि सङ्क्रमित भएका छन्।

उनले आइतवार मात्र हरिद्वार भ्रमण गरेका थिए र गिरीसहित वरिष्ठ सन्तहरूलाई भेटेका थिए।

उक्त मेलामा भ्रमण नगरेका भए पनि उत्तर प्रदेशका मुख्यमन्त्री योगी आदित्यनाथ पनि सङ्क्रमित भएका छन्।

उत्तराखण्डका मुख्यमन्त्री तिरथसिंह रावतले आफूहरूले स्वास्थ्य मन्त्रालयको मापदण्ड पालन गरिरहेको र सङ्क्रमित निको हुने दर राम्रो रहेको बताए।

सरकारले पहिले परीक्षणबाट कोरोनाभाइरस सङ्क्रमण नभएको...


दुई वर्ष अगाड‌िसम्म कतै नाम नसुनिएका लामिछाने छोटो अवधिमा एकाएक राष्ट्रिय टोलीको अभिन्न अंग बने, यु-१९ टोलीको कप्तान बने र उनले हङकङ ब्लिट्जजस्तो व्यावसाय‌िक प्रतियोगिता खेले।

त्यहाँ अष्ट्रेलियाका पूर्वकप्तान माइकल क्लार्कजस्ता खेलाडीको नजरमा परेपछि अष्ट्रेलिया पुगे, त्यहाँको ए ग्रेडको प्रतियोगिता खेले र अहिले विश्वकै ठूलो व्यवसाय‌िक क्रिकेट प्रतियोगिता मानिने आईपीएलमा समेत अवसर पाए।

यो सबै दुई वर्षभित्र भयो।

यसबीच उनले आफ्नो लेग स्प‌िनको जादु छर्दै आएका छन्। यु-१९ विश्वकपमा उनले आयरल्याण्डविरुद्ध ह्याट्रिक विकेट लिए, जुन सफलता यो उमेर समूहमा पाँचजनाले मात्र प्राप्त गरेका छन्।

एउटा क्रिकेट अनलाइन सर्भेमा गत वर्ष उनी विश्वका उत्कृष्ट २५ युवा खेलाडीहरुको सूचीमा परेका थिए। 'लिटिल च्याम्प' को उपमा पाएका उनी नेपाली शेन वार्नको उपनामले पनि चर्चित छन्।

लेग स्पिनर लामिछानेको 'लेग ब्रेक गुगली' शैली उनको विशेषता मानिन्छ।

यो उमेरमा उनले घुमाउरो बलमा माइकल क्लार्कमात्र होइन आईपीएलका प्रशिक्षक रिक्की पोन्टिङ समेत कायल छन्।

जसका कारण उनले पहिलो नेपाली खेलाडीका रूपमा आईपीएलमा प्रवेश पाएका हुन... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

्।

लामिछाने आईपीएलमा यो वर्ष छानिएका एसोसियटतर्फका एकमात्र खेलाडी समेत हुन्।

चर्चा

लामिछाने आईपीएलमा छानिएको खबरले नेपालमा ठूलै तरङ्ग ल्याइदिएको थियो।

क्रिकेट निकै लोकप्रिय भएको दक्षिण एसियाको सानो राष्ट्र नेपाल, जो एसोसियट राष्ट्रहरूमा टेस्ट खेल्न सक्ने सम्मको सम्भावनाको देशको रुपमा चिनिन्छ, त्यहाँका क्रिकेट प्रेमीहरू यो घटनापछि निकै उत्साहित छन्।

सामाजिक सञ्जालहरूमा बधाईको ओइरो नै लाग्यो।

नेपालबाट सन्दिपलाई लाखौं क्रिकेट प्रेमीले शुभकामना दिएका छन्।

बधाई दिनेमा अन्तर्राष्ट्रिय चर्चित खेलाडीदेखि नेपालका क्रिकेटप्रेमी र राजनीतिज्ञ समेत थिए।

नेपालका प्रधानमन्त्री केपी ओलीले ट्वीट गर्दै भनेका थिए, "बधाई सन्दीप।  म मात्र होइन सारा नेपालीको तिमीमाथ‌ि गौरव छ। तिम्रो आगामी यात्रा अझ रोचक बनोस्।"

फेर‌ि लामिछानेको समाचार त्यतिबेला आएको छ, जतिबेला नेपाल क्रिकेट संघ अन्तर्राष्ट्रिय क्रिकेट परिषद्-आईसीसीको निलम्वनमा छ।

घरेलु  क्रिकेट संरचना अहिले लगभग ठप्प छ र उकुसमुकुसको वातावरणबाट नेपाली क्रिकेट मुक्त भएको हेर्ने चाहनामा क्रिकेट प्रेमीहरू छन्।

यस्तो परिस्थितिमा एक नेपाली आईपीएलमा पुग्नुले ओरालो लागेको नेपाली क्रिकेटलाई उकास्न मद्दत पुग्ने क्रिकेट अधिकारीहरूको ठम्याइ छ।

राष्ट्रिय टोलीका पूर्वप्रशिक्षक राजु बस्नेत भन्छन् , "सन्दीप एकजना प्रतिनिधि पात्र मात्र हुन्। उनको आइपीएल उपस्थितिले नेपालमा पनि उतिक्कै राम्रा क्रिकेटरहरू छन् भन्ने सन्देश फेर‌ि दोहोरिएको छ र यसले अन्य युवा खेलाडीलाई समेत ऊर्जा मिलेको छ।"

विगत

लामिछाने नेपालको पहाडी जिल्ला स्याङ्जामा जन्मिएका हुन्।

बुबा भारतीय रेल्वे सेवामा काम गर्ने भएकाले बाल्यकाल भारतमा ब‌िताएका उनले त्यहाँ आधारभूत क्रिकेट सिकेका थिए।

पछि पढाइका लागि नेपाल फर्के। पश्चिम नेपालको नवलपरासीको रजहरमा दिदीको घरमा बसे र त्यहाँ क्रिकेट सिक्न मग्न भए।

लामिछाने आफ्नो गाँउबाट १८ किमी टाढा रहेको चितवन क्रिकेट एकेडेमीमा दिनहुँ प्रशिक्षण गर्न आँउथे।

उनका प्रशिक्षक राजु खड्का लामिछानेबारे भन्छन्, "पहिलो दिनमा नै उनी अरूभन्दा अलग छन् भन्ने मलाई लागेको थियो। उनको बल घुमाई असाधारण थियो। अनि सिक्ने भोक उनमा धेरै थियो।"

प्रशिक्षक राजुले उनलाई १९ वर्षको राष्ट्रिय टोलीमा समावेश गर्ने प्रयास गरे। तर सुरुमा उनी छनोटमा पर्न सकेनन्।

त्यसैबेला नेपालका श्रीलंकाली मूलका क्यानेडेली...


दुई वर्षअघि बाईटड्यान्स नामक उक्त इन्टरनेट कम्पनीले एक अर्ब डलर तिरेर त्यति बेलाको लोकप्रिय भिडिओ शेअरिङ एप म्युजिकल.ली किनेको थियो।

नाम उल्लेख नगरिएका स्रोतहरूलाई उद्धृत गर्दै कम्पनी खरिदबिक्री हेर्ने अमेरिकी निकायबाट स्वीकृति नलिइएको हुनाले छानबिन भइरहेको रोएटर्सले जनाएको छ।

अमेरिकाले चिनियाँ प्रविधि कम्पनीहरूका गतिविधिबारे बारम्बार आशङ्का व्यक्त गर्ने गरेको छ।

नियामक निकायको समीक्षा

अमेरिकामा वैदेशिक लगानी हेर्ने निकाय सीएफआईयूएसले म्युजिकल.ली स्वामित्व हस्तान्तरणको विषय हेर्न थालेको स्रोतहरूले रोएटर्सलाई बताएका छन्।

बाईटड्यान्सले उक्त एप प्राप्तिका लागि सम्झौता गर्दा कुनै परीक्षण नभएकाले सीएफआईयूएसले यो विषयबारे अनुसन्धान गर्न सक्छ।

उक्त निकायले गैरअमेरिकी कम्पनीहरूले अमेरिकी कम्पनीको स्वामित्व ग्रहण गर्दा त्यसबाट राष्ट्रिय सुरक्षामा प्रभाव पर्छ कि पर्दैन भनेर समीक्षा गर्ने गर्छ।

बाईटड्यान्सले म्युजिकल.ली किन्दा प्राप्त गरेको सम्पत्ति के हुन्छ भन्ने विषयमा सीएफआईयूएसको चासो रहेको रोएटर्सले जनाएको छ।

बिक्री हुनुअघि उक्त एप प्रत्येक महिना छ करोड प्रयोगकर्ताले सक्रिय रूपमा चल... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

ाउने गरेको उसको दाबी थियो।

बाईटड्यान्सले रोएटर्सले प्रकाशित गरेको विवरणबारे कुनै प्रतिक्रिया दिएको छैन।

आरोप

टिकटकले राजनीतिक सन्देशहरूलाई सेन्सर गर्ने गरेको र प्रयोगकर्तासँग सम्बन्धित डेटा उपयुक्त ढङ्गले नराखेको आरोप लागेपछि अमेरिकी नेताहरूले अनुसन्धान हुनुपर्ने माग राखेका थिए।

टिकटकका सामग्रीमा चीन सरकारले हस्तक्षेप गर्ने गरेको आरोपको उक्त कम्पनीले खण्डन गरेको छ। चीनको चासो हुँदैमा आफूले कुनै पनि सामग्री नमेट्ने दाबी उसको छ।

टिकटक अमेरिकी किशोरकिशोरीहरूमा लोकप्रिय छ। अमेरिकी प्रयोगकर्तामध्ये झन्डै ६० प्रतिशत व्यक्ति १६ देखि २४ वर्षका छन्।

एउटा विज्ञप्तिमा टिकटकले जारी नियामक प्रक्रियाबारे प्रतिक्रिया दिन असमर्थता व्यक्त गरेको छ।

उसले प्रयोगकर्तालाई विश्वस्त बनाउनु तथा अमेरिकी निकायलाई विश्वास दिलाउनु नै आफ्नो प्राथमिकता भएको जनाएको छ।

यो पनि हेर्नुहोस्

टिकटकले दिएको आवाज


दुई वर्षयता दुई मुलुकबीच भएको पहिलो उच्चस्तरीय वार्तापछि सन् २०१८ को शीतकालीन ओलिम्पिक्समा उत्तर कोरिया आफ्नो एउटा टोली पठाउन सहमत भएको छ।

उसको टोलीमा खेलाडी, समर्थक र अधिकारीहरू हुनेछन्।

तर खेलकुदले सधैँ न्यानो सम्बन्धतर्फ नै डोर्‍याउँछ भन्ने छैन।

'शीतकालीन ओलिम्पिक्समा खेलाडी पठाउँछौँ'

प्रत्यक्ष वार्ताका लागि उत्तर कोरिया सहमत

विमानमा विस्फोट- शीतकालीन ओलिम्पिक्स

विगतमा दक्षिण कोरियामा महत्त्वपूर्ण अन्तर्राष्ट्रिय खेल भइरहँदा उत्तर कोरियाले घातक आक्रमण गरेका दृष्टान्तहरू छन्।

सन् १९८७ मा बग्दादबाट सोलका लागि उडेको कोरियन एयरलाइन्सको उडान नम्बर ८५८ मा दुईजना उत्तर कोरियाली जासुसले एउटा बम राखे।

आबुधाबीको ट्रान्जिटमा उनीहरू उक्त विमानबाट ओर्लिए।

कति शक्तिशाली छ उत्तर कोरियाको हाइड्रोजन बम?

त्यसको केही घण्टापछि एण्डमन् सागरमाथि बम विस्फोट भयो र विमानमा रहेका सबै १ सय १५ जना मारिए।

त्यसबेला दक्षिण कोरियाले सोलमा सन् १९८८ को ओलिम्पिक्स खेलकुद आयोजना गर्ने तयारी गरिरहेको थियो र त्यो हुन नदिन उत्तर कोरिया दृढ थियो।

बीबीसीसँगको एउटा अन्तर्वार्तामा बम राख्ने दुईमध्येकी एक ज... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

ासुस किम् ह्युन् हीले भनिन्, "मलाई एकजना उच्च अधिकारीले सोल ओलिम्पिक्सअघि नै एउटा दक्षिण कोरियाली विमान हामीले खसालिदिनेछौँ भनेर भनेका थिए। त्यसो गर्दा दक्षिण कोरियामा अस्तव्यस्तता र अन्योल सिर्जना हुने उनको भनाइ थियो।"

नौसैनिक लडाइँ- फिफा विश्वकप

दक्षिण कोरिया र जापानले सन् २००२ को फिफा विश्वकपको सह-आयोजना गरेका थिए जुन दक्षिण कोरियाली फुटबलका लागि एउटा महत्त्वपूर्ण मोड थियो।

त्यसअघि दक्षिण कोरिया विश्वकपमा एक पटक पनि जितेको थिएन।

तर त्यसबेला उसले पोल्याण्ड, संयुक्त राज्य अमेरिका, पोर्चुगल, इटली र स्पेन जस्ता बलिया टोलीलाई हराउँदै सेमिफाइनलसम्मको यात्रा तय गर्‍यो।

दक्षिण कोरियाको सफलता र कोरियाली प्रशंसकहरूले आफ्नो टोलीलाई हौस्याउँदै गरेका तस्वीर, रातो पोशाकमा सोलको केन्द्रमा खुसियाली मनाउँदै गरिएका दृश्यले विश्वभर सञ्चारमाध्यममा स्थान पाए।

तर जुन २९ मा टर्कीविरूद्ध सेमिफाइनलको खेल भइरहँदा उत्तर कोरियाले आक्रमण गर्‍यो।

दक्षिण कोरियाली नौसेनाको एउटा पानीजहाजले 'नदर्न् लिमिट लाइन' भनिने उत्तरी सीमारेखा नाघेको आरोपमा प्योङ्याङ्का गस्ती डुङ्गाबाट उक्त पानीजहाजमाथि आक्रमण गरियो।

त्यो हिंसात्मक नौसैनिक लडाइँमा ६ जना दक्षिण कोरियाली मारिए भने कम्तीमा नौजना घाइते भए।

पुनर्मिलन र एसियाली खेलकुद

कोरियाली युद्धका कारण छुट्टिन पुगेका दुई कोरियाका केही परिवारहरूबीच पुनर्मिलन गराउन उत्तर कोरिया सन् २०१४ मा सोलले इञ्चनमा एसियाली खेलकुदको आयोजना गर्ने तयारी गरेका बेला सहमत भयो।

कोरियाली प्रायद्वीपमा भएको विभाजनपछि छुट्टिन पुगेका परिवारबीचको पुनर्मिलन विरलै हुनेमध्येका घटना हो।

तर एसियाली खेलकुद नजिकिँदै गर्दा खेलाडी तथा अधिकारीसहितको २ सय ७३ जनाको आफ्नो टोली पठाउनुअघि उत्तर कोरियाले सहभागी नहुने चेतावनी दिएको थियो।

टोलीमा उसले सेना र राजनीतिका तीन चर्चित अनुहार पठायो।

प्योङ्याङ् शीतकालीन ओलिम्पिक्स

अहिले आएर दुई कोरियाबीचको उच्च तनावपछि सन् २०१८ को शीतकालीन ओलिम्पिक्स सोलमा हुन लागेको छ।

सन् २०१७ मा उत्तर कोरियाले ६ वटा पारमाणविक र थुप्रै क्षेप्यास्त्र परीक्षण गर्‍यो।

फलस्वरूप केही दक्षिण कोरियालीले सम्भावित पारमाणविक हमलाको आशंकामा युद्धका बेला सुरक्षाका लागि चाहिने बन्दोबस्तीका सामानहरू भएको 'वार सर्भाइभल ब्याग्स' किनिसकेका छन्।

तर नयाँ वर्ष सन् २०१८ को शुभकामना दिने क्रममा उत्तर कोरियाली नेता...


दुई वर्षीय जागा र कालियालाई छुट्याउन १६ घन्टा लामो शल्यक्रिया भएको थियो र उनीहरु अहिले सघन उपचार कक्षमा रहेको चिकित्सकहरुले बताएका छन्।

भारतमै पहिलो भनिएको यस्तो किसिमको शल्यक्रिया ३० सदस्यीय चिकित्सकको एक टोलीले एक सरकारी अस्पतालमा गरेका थिए।

ती बालकका रक्तनली र मस्तिष्कका तन्तु जोडिएका थिए। निकै दुर्लभ किसिमको यस्तो अवस्था तीस लाख वटा जन्ममध्ये एउटामा देखिने बताइन्छ।

अल इन्डिया इन्स्टिच्युट अफ मेडिकल साइन्सेस (एम्स) का निर्देशक रणदीप गुलेरियाले प्रेस ट्रस्ट अफ इन्डियालाई भने, "शल्यक्रियाको सफलताबारे निर्क्यौल गर्न अबका १८ दिन निकै महत्वपूर्ण हुनेछ।"

चुनौती

जुम्ल्याहा बालकहरुलाई १६ घण्टा लामो शल्यक्रियापश्चात छुट्याइएको थियो।

पूर्वी भारतीय राज्य उडिसाका एक गाउँका ती जुम्ल्याहाको जन्मिँदा टाउको जोडिएको थियो। त्यस्तो अवस्थालाई क्रेनियोपिगस भनिन्छ।

शल्यक्रिया गरिनुअघि नै उनीहरुले ठूलो चुनौतीलाई परास्त गरिसकेका थिए। क्रेनियोपिगस हरेक तीस लाख जन्ममध्ये एक जन्ममा हुन्छ र त्यसरी जन्मिएकामध्ये ५० प्रतिशतको जन्मेको २४ घण्टाभित्रै ज्यान जाने गरेको चिकित्सकहरुले बताएका छन्।

"दुवैजना बच्... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

चामा अन्य स्वास्थ्य समस्याहरु पनि रहेका छन्। जागाको मुटुमा समस्या छ भने कालियाको मृगौलामा समस्या छ," स्नायु शल्यचिकित्सक विशेषज्ञ एके महापात्रले भने।

"जागा शुरुमा स्वस्थ्य भए पनि उनको अवस्था अहिलो खस्कँदो छ," उनले थपे।

चिकित्सकहरु बताउँछन् - शल्यक्रियापछि ती बालकहरुको टाउकोमा खाल्डोजस्तो भएको छ। ती छोप्न चाहिने छाला उपलब्ध गराउनु सबैभन्दा चुनौतीपूर्ण कार्य रह्यो।


दुई वर्षे म्याद सकिएपछि सत्य निरुपण तथा मेलमिलाप आयोग र बेपत्ता पारिएका व्यक्तिहरुको छानविन आयोगको अवधि विद्यमान ऐनअनुसार एक वर्ष थपिएको थियो जुन् आउँदो माघको अन्तिम साता सकिदैंछ।

तर अहिले प्रारम्भिक अनुसन्धानकै चरणमा रहेका आयोगहरुले निर्धारित अवधिमा आफ्नो काम नसकिने भन्दै म्याद थप नभए आंशिक काम गरेरनै बिदा हुनुपर्ने अवस्था रहेको बताएका छन्।

चर्चा

द्वन्द्वकालको एउटा घटनालाई लिएर हालसालै माओवादी नेता बालकृष्ण ढुंगेल पक्राउ परेसँगै संक्रमणकालीन न्यायको विषय पुन:अहिले चर्चामा छ।

अदालतले टुंग्याएका वा त्यहाँ विचाराधीन मुद्दा आयोगहरुको क्षेत्राधिकारमा नपर्ने प्रष्ट किटान सर्वोच्चले गरिसकेको छ तर त्यस बाहेकका मुद्दा हेर्नुपर्ने ती निकाय निकै सुस्त देखिन्छन्।

सत्य निरुपण तथा मेलमिलाप आयोगमा झण्डै ६२ हजार उजुरी परेका छन् तर प्रादेशिक स्तरमा उजुरीमाथि हालसालैमात्रै प्रारम्भिक अनुसन्धान थालेको उसले अहिलेसम्म नौ भागको एक अंशमात्रै छोएको छ।

आयोगकी एक सदस्य माधवी भट्ट भन्छिन्, "हरेक प्रदेशमा एक, एक हजारको दरले उजुरी पठाएर अनुसन्धान गरिरहेका छौं। कुनै त एकदमै शुरुवाती चरणमा छन्"।

सम्भावन... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

ा

सत्य निरुपण तथा मेलमिलाप आयोगसँगै अर्को संक्रमणकालीन न्यायिक निकाय बेपत्ता पारिएका व्यक्तिको छानविन आयोगको म्याद आगामी माघ २६ गते सकिदैंछ।

तर करिब साढे तीन महिना समयमात्रै बाँकी रहँदा यो निकायले झण्डै ३१ सय उजुरीमध्ये काठमाण्डू उपत्यकासँग सम्बन्धित केहीमाथि मात्रै अनुसन्धान अघि बढाएको छ।

यही गतिले निर्धारित अवधिमा उसको काम पूरा हुने कुनै लक्षण देखिदैंन।

आयोगका अध्यक्ष लोकेन्द्र मल्लिक भन्छन्, "कुनै हालतमा काम सकिदैंन। २३ सय जतिको अनुसन्धान थाल्ने निर्णय गरेका छौं। तर त्यो पूरा हुने सम्भावना छैन"।

विकल्प

आयोगहरु जनशक्ति र स्रोतको अभाव दर्शाउँछन् र सरकारले कानूनी संशोधन नल्याउँदा अप्ठ्यारो परेको तर्क गर्छन्।

करिब तीन वर्षअघि सर्वोच्च अदालतले गम्भीर अपराधमा क्षमादान दिन नमिल्ने लगायतका संशोधन विद्यमान ऐनमा ल्याउन सरकारलाई भनेको थियो तर त्यो अहिलेसम्म हुनसकेको छैन।

आयोगहरुले काम पूरा गर्न नसके या त ती निकाय आंशिक काम गरेरै बिदा हुनुपर्नेछ या म्याद थप्न गर्नुपर्नेछ जसको औचित्यमाथि नै कतिपय प्रश्न गर्छन्।

अधिकारकर्मी गोविन्द बन्दी भन्छन्, "तीन वर्षसम्म पनि काम गर्न नसकेको आयोगलाई फेरि म्याद थप गर्ने कदमको औचित्यमाथि प्रश्न उठ्नेछ"।

कानूनमन्त्री यज्ञबहादुर थापा अध्यादेशमार्फत भएपनि म्याद थपको प्रक्रिया अघि बढाउने बताउँछन्।

तर बन्दीजस्ता कतिपय अधिकारकर्मी नयाँ संसद नआइ उक्त काम गर्न नमिल्ने तर्क गर्छन्।


दुई वा दुईभन्दा बढी दलको समर्थनमा प्रधानमन्त्री नियुक्त भएको हकमा ३० दिनभित्र विश्वासको मत लिनुपर्ने संवैधानिक व्यवस्था छ।

प्रधानमन्त्रीको दल एमालेसहित माओवादी केन्द्र, राष्ट्रिय जनता पार्टी नेपाल, संघीय समाजवादी फोरम नेपालले विश्वासको मतसम्बन्धी प्रस्तावको पक्षमा मत हालेका थिए।

यस्तै राष्ट्रिय पार्टी बन्न नसकेका दलबाट जितेका स्वतन्त्र हैसियतका कतिपय सांसद ओलीको पक्षमा उभिए।

खरो उत्रिएलान् ओली आफ्ना वाचामा?

संख्या

मतदानमा भाग लिन जाँदै पूर्वसभामुख ओनसरी घर्ती, माओवादी केन्द्रका अध्यक्ष प्रचण्ड लगायतका नेताहरू।

प्रतिनिधि सभामा कुल २७५ सांसद छन् तर मुद्दा खेपिरहेका एक सांसदले शपथ लिन पाएका छैनन्।

त्यसैले अहिलेको संख्या २७४ हो।

तर २६८ सांसदले मात्रै मतदान गरे।

परिणाम सुनाउँदै सभामुख कृष्णबहादुर महराले भने, "विश्वासको मतसम्बन्धी प्रस्तावको पक्षमा २०८ र विपक्षमा ६० मत परेको छ"।

यो भनेको उपस्थित संख्याको तीन चौथाइ अर्थात् २०१ भन्दा बढी हो।

प्रतिनिधिसभामा एमालेको १२१, माओवादी केन्द्रको ५३, राजपाको १७ र फोरमका १६ सदस्य छन्।

प्रस्तावको विपक्षमा कांग्रेसले मत हालेको थियो।

प्... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

रतिनिधिसभामा कांग्रेसका ६३ सांसद छन्।

अर्थपूर्ण

तराई केन्द्रित दलहरूले आफूले कुनै बेला आफ्ना कट्टर विरोधीका रुपमा चित्रण गरेका ओलीलाई समर्थन दिएको विषयलाई धेरैले अर्थपूर्ण रुपमा हेरेका छन्।

कतिपयले त्यसलाई संविधान संशोधनतर्फको दिशामा अघि बढ्ने संकेतका रुपमा त्यसलाई हेरेका छन्।

राजपा र फोरम दुवै ओली नेतृत्वको सरकारमा सहभागी हुने तरखरमा रहेको ठानिएको छ।


दुई सय जनाभन्दा बढीको ज्यान लिइसकेको सो सङ्क्रमणलाई विश्वव्यापी सङ्कट घोषणा गर्नुपर्नाको मुख्य कारण चीनबाहिर त्यसको सम्भाव्य फैलावट रहेको बताइएको छ।

चिनियाँ अधिकारीहरूले उक्त सङ्क्रमणका कारण मृत्यु हुनेको सङ्ख्या २०० नाघेको बताउँदै गर्दा विश्व स्वास्थ्य सङ्गठन (डब्ल्यूएचओ) ले नयाँ कोरोनाभाइरसका कारण विश्वव्यापी स्वास्थ्य सङ्कटकाल घोषणा गरेको हो। अहिलेसम्म कम्तीमा २१३ जनाको मृत्युको भएको पुष्टि भइसकेको छ।

डब्ल्यूएचओका महानिर्देशक टेड्रोस एड्हानोम गेहब्रेयससले उक्त घोषणा गर्नुका पछाडि मुख्य कारण चीनबाहिर यसको अवस्थालाई लिएर भएको बताएका छन्।

हाल उक्त सङ्क्रमण चीनबाहिर पनि फैलिसकेको छ। चीनबाहेक अन्यत्र नेपालसहित १८ देशमा ९८ जनामा सङ्क्रमण भएको पाइएको छ।

तर चीनबाहिर यसका कारण कसैको ज्यान गएको छैन।

कमजोर देशमा फैलिने चिन्ता

विश्व स्वास्थ्य सङ्गठनले कमजोर स्वास्थ्य प्रणाली भएका मुलुकहरूमा यो भाइरस फैलिन सक्ने त्रास रहेको बताए।

बीबीसीका स्वास्थ्य तथा विज्ञान संवाददाता जेम्स गालाहरका अनुसार अहिले ९९ प्रतिशत सङ्क्रमणका घटना चीनभित्र नै पाइएको र चीनले तिनलाई नियन्त्रण गर्नेमा डब्ल्यूएच... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

ओ विश्वस्त रहेको पाइएको छ।

तर कमजोर स्वास्थ्य प्रणाली भएका मुलुकमा फैलिएमा अवस्था बदलिन सक्छ।

त्यसैले उनी भन्छन्, "पछिल्लो घोषणापछि डब्ल्यूएचओले निम्न तथा मध्यम आय भएका मुलुकहरूमा सङ्क्रमणको निरीक्षण र नियन्त्रणमा उसले सघाउन सक्नेछ।"

यो घोषणाको अर्थ अब सबै देशलाई सङ्क्रमण फैलिन रोक्न कडिकडाउ नियन्त्रणका उपाय अपनाउन आह्वान गरिएको जस्तै हो।

डब्ल्यूएचओले चीनले अपनाएका उपायको प्रशंसा गर्दै उसले सङ्क्रमण नियन्त्रण गर्न असाधारण उपाय अपनाइरहेको बताएको छ।

जिनिभास्थित संवाददाता इमोजेन फोल्क्स भन्छिन्, "एक साताअगाडि १७ जनाको मृत्यु र ५०० जनामा रहेको सङ्क्रमण अहिले दशगुना धेरैको मृत्यु र ८,००० जनामा सङ्क्रमण पुगेको सन्दर्भमा डब्ल्यूएचओका सामु यो घोषणा गर्नुबाहेक अरू विकल्प थिएन।"

विदेशीको उद्धार

यसबीच सङ्क्रमणको केन्द्रमा रहेको वुहानबाट विदेशी नागरिक उद्धार गर्न विशेष चार्टर्ड गरिएका थप विमान शुक्रवार त्यहाँबाट उड्दैछन्।

कोरोनाभाइरसको खोप बनाउन अहोरात्र काम

दुई सय ब्रिटिश नागरिक त्यहाँबाट प्रस्थान गर्नेछन्। उनीहरूलाई उत्तरी आयरल्यान्डको एक अस्पतालमा दुई साता अलग्याएर छुट्टै राखिनेछ।

दुई सयजना फ्रेन्च नागरिक बोकेको विमान भर्खरै त्यहाँबाट उडेको छ। फ्रान्समा उनीहरूलाई १४ दिनसम्म क्वरन्टीनमा राखिनेछ।

करिब २०० अमेरिकीहरू हाल क्यालिफोर्नियाको सैनिक क्याम्पमा क्वरन्टीनमा बसेका छन्।

वुहानमा पहिला पुष्टि भएका ४२५ सङ्क्रमणमा आधारित

५९ वर्षसङ्क्रमित व्यक्तिको औसत उमेर

८९%सङ्क्रमण भएको कम्तीमा पाँच दिनसम्म अस्पताल भर्ना भएनन्

५६%सङ्क्रमित व्यक्ति पुरुष

५५%नयाँ वर्षअघि भएका सङ्क्रमणको समुद्री खाद्यपदार्थसँग सम्बन्ध

कैयौँ विमानसेवाले चीनतर्फका उडान सीमित पारेका छन् वा कटौती गरेका छन्। दुई सङ्क्रमणका घटना पाइएपछि इटलीले त्यस्ता सबै उडान स्थगित गरेको छ।

अमेरिकामा मानिसबाट मानिसमा कोरोनाभाइरस सरेको पहिलो घटनाको पुष्टि गरिएको छ।

पहिले पनि भएका थिए यस्ता घोषणा

यसअघि डब्ल्यूएचओले विभिन्न सङ्क्रमणका घटनामा पाँच पटक विश्वव्यापी स्वास्थ्य सङ्कटकाल घोषणा गरेको थियो।

कोरोनाभाइरस कसरी सर्छ र यसबाट कसरी जोगिने?


दुई सयभन्दा बढी व्यक्तिलाई उपचारका लागि एउटा अस्पतालमा भर्ना गरिएको छ।

पीडितमा महिलाहरू पनि छन्। उनीहरू सबै आसामको चिया बगानमा काम गर्ने मानिसहरू हुन्।

स्थानीय सञ्चारमाध्यममा प्रकाशित विवरणहरूका अनुसार मृत्यु हुनेहरूको सङ्ख्या बढ्न सक्छ।

भारतमा विषालु रक्सीले १२ जनाको मृत्यु

पीडितमा स्वास्थ्य समस्या

दुई हप्ताअघि अरू दुई राज्य उत्तर प्रदेश र उत्तराखण्डमा पनि विषाक्त मदिराका कारण झण्ड‌ै एक सय जनाको मृत्यु भएको थियो।

आसामको गोलाघाट र जोरहाट जिल्लामा भएका बगानमा काम गर्ने मानिसहरूले विषाक्त मदिरा सेवन गर्न पुगेका थिए।

गोलाघाटका प्रमुख प्रशासक धिरेन हजारिकाले त्यस्तो मदिरा सेवन गर्नेहरूमध्ये पहिलो व्यक्तिको मृत्यु बिहीवार भएको बताएको समाचारसंस्था एएफपीले जनाएको छ।

गोलाघाट जिल्लामा मात्रै ५८ जनाको मृत्यु भएको प्रहरी अधिकारी पुष्कर सिंहले बीबीसीलाई बताए।

अर्का स्रोतका अनुसार १२ जनाको मृत्यु जोरहाट जिल्लामा भएको हो।

गोलाघाट स्वास्थ्य विभागका सहनिर्देशक डा. रतुल बोरदोलोईका अनुसार पीडितहरू बान्ता गर्दै र छाती दुख्ने एवम् सास फेर्न गाह्रो हुने गम्भीर समस्यासहित अस्पताल पुगेका थिए। ... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

गोलाघाट अस्पतालमा उपचार गराइरहेका एक व्यक्तिका अनुसार उनी बिहीवार चिया बगानमा थिए।

छानबिन गर्न समिति

"मैले आधा लिटर मदिरा किनेर खाना खानुअघि पिएको थिएँ। पहिला त सबै कुरा सामान्य थियो, तर केही समयपछि मेरो टाउको दुख्न थाल्यो।"

"यति धेरै टाउको दुख्न थाल्यो कि मैले खान वा सुत्न नै सकिनँ।"

बिहानसम्म उनलाई छटपटी भयो र उनको छाती दुख्न थाल्यो। त्यसपछि उनकी श्रीमतीले उनलाई बगानको अस्पताल लगिन्। त्यहाँबाट जिल्ला अस्पताल पठाइयो।

भारतमा अवैध रूपमा उत्पादित सस्तो मदिराबाट हुने मृत्यु सामान्य मानिन्छ।

अधिकारीहरूका अनुसार सो घटनाको छानिबिन गर्न एउटा समिति बनाइएको छ।

राज्य प्रहरीका अनुसार उनीहरूले एक जनालाई अवैध मदिरा बेचेको आरोपमा समातेको छ।

त्यस्तो मदिरा बिक्रीवितरण रोक्न नसकेको भन्दै दुईजना अधिकारीहरूलाई पनि निलम्बन गरिएको एएफपीले जनाएको छ।


दुई साता अघि वीरगञ्ज महानगरपालिकाले कर बढाएको भन्दै त्यहाँका उद्योगीव्यवसायी आन्दोलित भएका थिए

करको चर्चा चुलिन थालेपछि सत्ताधारी उच्च नेताले समेत असन्तुष्टि सार्वजनिक गरेका थिए।

विज्ञहरूले चाहिँ वित्तीय संघीयताको सुरुवाती अभ्यास भएकाले द्वन्द्व चर्कन नदिन संघीय सरकारले वित्त आयोग जस्ता संरचना सकृय पार्नुकासाथै  अनि अन्य व्यवस्थापकीय सहजीकरण गरिदिनुपर्ने बताएका छन्।

वाध्यता

एकातिर जनताका अपेक्षा पूरा गर्नु पर्ने जिम्मेवारी र अर्कोतिर त्यसो गर्न आम्दानी खोज्नु पर्ने वाध्यताको दोहोरो चापमा स्थानीय तह र प्रदेश सरकार परेका छन्।। बजेट कार्यान्वयन भएको एक महिना नबित्दै त्यसको असर पर्न थालिसकेको देखिन्छ।

विरोधका स्वर चर्कँदै जाँदा स्थानीय तहका सरकारहरूले जथाभावी कर लिएको आरोप वास्तविकतामा आधारित नभएको भन्दै बचाउ गरेका छन्।

संविधानले तोकिदिएको बाहेक अन्यथा कर नलगाइएको नगरपालिका संघका प्रमुख एवं धुलिखेल नगरका मेयर अशोक बेन्जुले बताए।

उनले भने, "नेपालको संविधानले उल्लेख गरेको अधिकार प्रत्यायोजन गरेको तत् तत् क्षेत्रमा कर उठाइएको छ। अब हामीले कर उठाउन ती संरचनालाई अधिकार दिने अनि फेरि प... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

्रश्न उठाउने भएको छ। त्यो भन्दा राम्रो अब यिनको व्यवस्थापन हुनुपर्छ।"

चिन्ता

दुई साता अघि वीरगञ्ज महानगरपालिकाले कर बढाएको भन्दै त्यहाँका उद्योगीव्यवसायी आन्दोलित भए। ठाउँठाउँमा त्यस्तै कर तथा शुल्क बढाइएको भन्ने सञ्चारमाध्यममा आए।

लगत्तै एउटा सार्वजनिक कार्यक्रममा सत्ताधारी दलका एक अध्यक्ष तथा पूर्वप्रधानमन्त्री प्रचण्ड स्वयंले कतै यस्ता करका कारण संघीयता नै उल्टने त होइन भनी चिन्ता प्रकट गरे।

उद्योग वाणिज्य महासंघको भेलामा प्रचण्डले करै करका कारण संघीयता नै जोखिममा पर्न सक्ने चिन्ता प्रकट गरेका थिए।

त्यस्तो चिन्ता हुनुपर्ने गरि दोहोरो वा दोब्बर कर नलगाइएको बेन्जुको व्याख्या छ।

उदाहरण दिँदै उनले भने, "स्वाभाविक रूपमा नेपालमा सम्पत्ति कर लागू भएको समयदेखि पाँच प्रतिशतमात्रै बीचमा जनप्रतिनिधि नभएका बेला नगरपालिकाले बढाएका छन्। अब १०-१५ वर्षदेखि नबढेको कर ५-१० प्रतिशत बढेका छन्। तर चर्चा गरेजस्तो शत प्रतिशत वा तेब्बर बढेका छैनन्।"

उस्तै तनाव प्रदेशहरूले पनि बेहोरेका छन्।

संविधानकै अक्षरस: पालना गरिने हो भने यस्ता समस्या नआउने कर्णाली प्रदेशकी प्रवक्ता तथा भूमि व्यवस्था, कृषि र सहकारी मन्त्री बिमला केसी बताउँछिन्।

"संविधानले स्पष्ट लेखेको छ। केन्द्रले कति उठाउने, स्थानीय तहले कति उठाउने, अनि प्रदेशले कति उठाउने? त्यही अनुसार उठाउनुपर्छ।"

उपाय

करबारेको यो अन्योललाई तत्कालै हटाउन सबभन्दा मुख्य भूमिका केन्द्रीय सरकारको हुने कतिपय विज्ञहरू ठान्दछन्।

राष्ट्रिय योजना आयोगका पूर्व उपाध्यक्ष डाक्टर स्वर्णिम वाग्लेले भने, "सरकारले के सन्देश दिनुपर्‍यो भने दोहोरो कर हुनुभएन, छन् भने हटाउनुपर्‍यो। अनि वित्त आयोग तुरुन्तै सकृय गराउनुपर्‍यो। स्थानीय तहहरूले पनि कर लगाउने भए कानुन बनाएरै मात्र लगाउनुपर्‍यो। त्यसो भयो भने सम्भावित लगानीकर्ताले बुझेर र रोजेर कता कर कति छ भन्ने हेरे लगानी गर्न सक्छन्।"

संविधानमा संघीयताको एजेण्डाबारेका विगतका बहस राजनीतिक र प्रशासकीय स्वरूपमा मात्र केन्द्रीत थिए।

तर आर्थिक र वित्तीय बहस पर्याप्त हुन नसक्दा पछिल्ला चुनौती देखापरेको कतिपय जानकारहरूको ठम्याइ छ।


दुई साताअघि किम जङ-अन हवाई युनिटको निरीक्षण गर्ने क्रममा सार्वजनिक भएका थिए

आफ्ना हजुरबुवा तथा उत्तर कोरियाका संस्थापक किम इल-सङको एप्रिल १५ मा मनाइएको जन्मोत्सव समारोहमा अनुपस्थित भएपछि किमको स्वास्थ्यबारे हल्लाहरू चल्न थालेका हुन्।

दक्षिण कोरिया र अमेरिकी सरकारहरूले उनी गम्भीर बिरामी भएको वा निधन भएको प्रमाणित गर्ने कुनै गतिविधि नदेखेको बताएका छन्।

सरकारी नियन्त्रणको उत्तर कोरियाली सञ्चारमाध्यमले औपचारिक घोषणा नगरेसम्म किमको अवस्थाका बारेमा यकिन हुने अवस्था छैन।

तर यी हल्लाहरू सत्य भए किमको उत्तराधिकारी को बन्न सक्छ?

किम य जुङ

दक्षिण कोरियामा सन् २०१८ मा भएको ओलिम्पिक्समा किम य जुङले चर्चा कमएकी थिइन्

उत्तर कोरिया बाहिर किम जङ-अनकी बहिनी किम य जुङलाई स्वभाविक उत्तराधिकारी ठान्ने गरिएको छ। ३१ वर्षकी उनी आफ्ना दाजुजस्तै विदेशमा पढेकी हुन्।

उनी पार्टीको पोलिटब्युरोको वैकल्पिक सदस्य र देशको महत्वपूर्ण 'प्रचार र विरोध विभाग'को सहनिर्देशक हुन्।

किम जङ-अनकी 'डायरी सचिव' उपनाम पाएकी उनको दैनिक कार्यक्रम र नीति निर्माणमा नजिकबाट सल्लाह दिने ठानिन्छ।

उत्तर कोरियाको राजनीतिमा ठ... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

ूलो महत्व राख्ने किम इल-सङको सिधा वंश अर्थात 'माउन्ट बेक्डु ब्लडलाइन'को उनी सदस्य हुन्।

तर बारम्बार गल्ती गर्ने र कतिपय अवस्थामा अनुपयुक्त व्यवहार देखाउने उनको पृष्ठभूमि छ।

हनोईमा आफ्ना दाजु र अमेरिकी राष्ट्रपति डोनल्ड ट्रम्पको बैठकका बेला कुनामा बसेर यताउता हेरेको उनको तस्बिरले उत्तर कोरियाली सर्वोच्च नेतालाई लज्जित तुल्याएको ठानिन्छ।

उनले त्यसरी चियोचर्चो गरेको त्यो पहिलो घटना थिएन।

उत्तर कोरिया महिला नेतृका लागि तयार छ कि छैन् भन्ने अर्को प्रश्न पनि छ।

महिलाहरूले देशको राजनीति र समाजिक परिवेशमा महत्वपूर्ण भूमिका खेलेपनि एकदमै कमले सत्ताको शक्तिशाली पद हासिल गर्ने गरेका छन्।

किम जङ-चल

किम जङ-अनका जेठा दाजुलाई भविष्यका नेताका रूपमा उनका पिताले अघि बढाएका थिए तर किम जल-चलले सैन्य वा राजनीतिक मामिलामा खासै जाँगर नचलाएकाले त्यो त्यसै सेलाएर गयो।

किम जङ-चल आफ्ना मनपर्ने गायकको कन्सर्ट हेर्न लन्डनमा देखा परेका थिए

खासै सार्वजनिक मञ्चहरूमा नदेखिने उनी सन् २०१५ मा आफ्ना आदर्श गायक एरिक क्ल्यापटनको कन्सर्ट हेर्न ब्रिटेनको रोयल अल्बर्ट हलमा देखा परेका थिए।

उनी भविष्यको नेता चुनिने सम्भावना एकदमै न्यून छ।

किम प्योङ-इल

किम जङ-अनका काका पूर्वकुटनीतिज्ञ किम प्योङ-इल उत्तर कोरियाका दोस्रो सर्वोच्च नेता किम जङ-इलका सौतेनी भाइ हुन्।

प्योङ १७ वर्षसम्म पोलण्डमा राजदूत थिए

किम इल-सङका छोरा भएकै कारण उनी 'माउन्ट बेकडु ब्लडलाइन'का वंशज हुन्।

महत्त्वाकांक्षी किम जङ-इलले असुरक्षित महसुस गरेर उनलाई चार दशकसम्म युरोपेली देशहरूमा राजदूतका रूपमा नियुक्त गरिएको मानिन्छ।

अघिल्लो साल ६५ वर्षको उमेरमा उनी अवकाश लिएर प्योङयाङ फर्किएका हुन्।

च्वे र्‍योङ हेइ

च्वे किमका दाहिने हात हुन्

भाइस मार्सल च्वे रहेका किम जङ-अनका दाहिने हात मानिन्छन् र उनी उत्तर कोरियाली संसद्‍का अध्यक्ष हुन्।

किमलाई बलियो बन्न सघाएकोमा कैयौँ पटक सम्मानित भएका ७० वर्षका च्वे एकदमै शक्तिशाली मानिन्छन्।

सन् २०१२ मा किम सत्तामा आएपछि एकपछि अर्को महत्त्वपूर्ण बढुवाले सर्वोच्च नेतासामु उनको महत्त्वलाई पुष्टि गर्छ।

उत्तर कोरियाको कठोर रूपमा नियन्त्रित एवम् किम केन्द्रित सञ्चारमाध्यममा किम परिवार बाहेकबाट नियमित रूपमा उल्लेख गरिने नेतामा च्वे पर्छन्।

पारिवारिक थरलाई निर्णायक नमानिने उत्तर कोरियाली नेतृत्वमाझ उनी स्वभाविक उत्तराधिकारी...


दुई सातादेखि चौबीसै घण्टा सङ्क्रमितहरूको हेरचाह तथा उपचारमा सक्रिय उनी सुरुका दुई-तीन दिन निकै डर त्रासको अनुभूति भएपनि अहिले सबै  हराई सकेको बताउँछिन् ।

भेरी अस्पतालकी नर्सिङ्ग निरीक्षक उनी भन्छिन्, "स्वास्थ्य क्षेत्रमा काम गर्न थालेको २५ वर्षको अवधिमा पहिलो पटक एकदमै जोखिम महसुस भयो।"

कोरोनाभाइरससँग लड्न अग्रपङ्क्तिमा खटिएका उनी जस्ता अरू स्वास्थ्यकर्मीले पनि सुरुमा जोखिम र तनावको अनुभूति भएपनि दिनहरू बित्दै जाँदा सबै सामान्य लाग्न थालेको बताउँछन्।

सावधानी अपनाए कोरोनाभाइरसको सङ्क्रमणबाट बच्न सकिने भन्दै उनीहरू व्यक्तिगत सुरक्षा कवच (पीपीई, मास्क, स्यानिटाइजर) जस्ता स्वास्थ्य सामग्रीले मनोबल बढाएको बताउँछन्।

पेशा रोजेको के अर्थ ?

एक महिनादेखि प्रखर क्यान्सर अस्पतालको आइसोलेशनमा खटिएकी स्वास्थ्यकर्मी दुर्गा  श्रेष्ठ भन्छिन्, सुरुमा जोखिम महसुस भएपनि त्यसपछि चौबीसै घण्टा सङ्क्रमितकै उपचार तथा हेरचाहमा बित्न थालेपछि डर त्रास पनि हरायो।

प्रदेश अस्पताल सुर्खेतको आइसोलेशनमा रहेका बिरामीको हेरचाह तथा उपचारमा जान सबैजना डराइ रहेका बेला आफुलाई भने आँट आएको डाक्टर लक्ष्मी रेग्मी बताउँ... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

छिन्।

"आँट त आयो तर डर पनि लाग्दो रहेछ", एकहप्ता आइसोलेशनमा काम गरेर अहिले क्वारन्टीनमा बसिरहेकी रेग्मीले भनिन्, बाहिर हुँदा जति डर लाग्थ्यो उपचार तथा हेरचाहमा खटिँदै जाँदा डर हराउँदै जाँदो रहेछ।

कोरोनाभाइरस सङ्क्रमितलाई राखिएको बाँकेको नेपालगञ्जस्थित सुशील कोइराला प्रखर क्यान्सर अस्पतालको आइसोलेशनमा खटिएका स्वास्थ्यकर्मीहरू

अग्रपङ्क्तिमा खटिएर कोरोनाभाइरस विरुद्ध लडिरहेका स्वास्थ्यकर्मी थुप्रै खाले चुनौती सँग जुध्नु परेको बताउँछन्।

जस्तासुकै चुनौती  आएपनि आत्मबल र आत्मविश्वास दुवै दरो बनाएर काम गर्नुको विकल्प नभएको आइसोलेशनमा खटिएका अर्का डाक्टर प्रकाशराज ओलीले बताए।

उनले भने, स्वास्थ्यकर्मीको दायित्व भनेकै बिरामीको उपचार गर्ने हो, यदि आफ्नो दायित्वबाट भाग्ने हो भने पेशा रोजेको के अर्थ ?

स्वास्थ्यकर्मीले आइसोलेशनको कन्ट्रोल रूमबाट चौबीसै घण्टा सङ्क्रमितको निगरानी, उपचार तथा हेरचाहको साथै परामर्श दिन्छन्।

सङ्क्रमितहरूको ६-६ घण्टाको फरकमा रक्तचाप जाँच्ने, ज्वरो नाप्ने, औषधी खुवाउने, सीसीटीभी क्यामेराबाट निगरानी राख्ने, खाना, खाजानास्ता पुर्‍याउने र फोनबाट आवश्यक  सल्लाह सुझाव दिने गरेको उनीहरूले बताए।

आइसोलेशनमा रहेकाहरूलाई घरकै जस्तो वातावरण दिने प्रयास आफुहरूले गरिरहेको स्वास्थ्यकर्मीको दाबी छ।

सुरक्षा कवचले 'ढुक्क'

पढेलेखेका सङ्क्रमितले आफैले आफ्नो ज्वरो, रक्तचाप नाप्छन्, बुढापाका र नजान्नेहरूको मात्र स्वास्थ्यकर्मीले ज्वरो, रक्तचाप जाँच्छन्।

यस्तो बेला भाइरस सर्ने डर भएपनि माथिदेखि तलसम्म सुरक्षा कवच लगाउँदा ढुक्क हुने उनीहरूले बताए।

पल पलमा निगरानी गर्नुपर्ने भएकोले ध्यानजति बिरामीमै केन्द्रित हुँदा डरत्रास पनि बिर्सिएको स्वास्थ्यकर्मी बताउँछन्।

भेरी अस्पतालकी प्रमुख नर्सिङ्ग प्रशासक दुर्गा  श्रेष्ठ भन्छिन्, "हामीले नै आत्मबल कमजोर बनायौँ भने बिरामीको उपचार तथा हेरचाह कसरी हुन्छ ?"

हताश र निराश अवस्थाका सङ्क्रमितलाई खुशी भएर र उच्च मनोबल बनाएर मात्रै कोरोनालाई परास्त गर्न सकिन्छ भनेर सम्झाउने गरिएको उनले बताइन् ।

कोरोनाभाइरस बारेका थरीथरीका कुराले बिरामीहरू आत्तिँदा सम्हाल्नै गाह्रो हुने गरेको छ।

सबै एउटै स्वाभावका हुँदैनन्, स्वास्थ्यकर्मी सुभद्रा रोका भन्छिन्, "कतिपयले अस्वाभाविक व्यवहार (छट्पटाउने, खाना नखाने, सुतिरहने) देखाउन थाले भने तुरुन्तै विशेष सेवा दिनुपर्‍यो।"

"कतिबेला मनमा...


दुई सातापछि दोहोर्‍याएर परीक्षण गरेर उनीहरूमा कोरोनाभाइरसको सङ्क्रमण नभएको पुष्टि गरिने  स्वास्थ्य मन्त्रालयका प्रवक्ता महेन्द्रप्रसाद श्रेष्ठले जानकारी दिएका छन्।

शनिवार राति उद्धार गरी वुहानबाट नेपाल ल्याइएका १७५ जनालाई दैनिक दिनको दुईपटक ज्वरो नाप्न भनिएको छ।

नेपाली सेनाको नेतृत्वमा स्वास्थ्यकर्मीको टोली राखिएको र कुनै लक्षण देखिए चिकित्सकहरू सम्पर्कमा रहने गरी नियन्त्रण कक्ष समेत बनाइएको श्रेष्ठले बीबीसीलाई बताए।

क्वारन्टीनमा रहँदा सङ्क्रमणका लक्षण देखिएमा तत्काल आइसोलेसन वार्डमा राखेर उपचार गर्नका लागि शुक्रराज ट्रोपिकल तथा सरुवा रोग अस्पताल, पाटन अस्पताल र सशस्त्र प्रहरी बलको अस्पतालमा बेडहरू तयारी अवस्थामा राखिएको छ।

क्वारन्टीनमा भएकाहरूको शारीरिक र मानसिक स्वास्थ्य उचित राखिनुपर्ने मापदण्ड अनुरूप खरिपाटीमा विभिन्न व्यवस्थाहरू गरिएको बताइएको छ।

प्रवक्ता श्रेष्ठले भने: "त्यहाँका चारवटा ब्लकहरूमा उद्धार गरिएका नेपालीहरूलाई अन्तर्राष्ट्रिय मापदण्ड र विज्ञका सुझावका आधारमा राखेका छौँ।"

उद्धार भएर चीनबाट आउनेमा १३४ जना पुरुष र ४१ जना महिला छन्।

उनीहरूबीच पनि निकटको हेलमेल... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

गर्न नमिल्ने गरी मापदण्ड बनाइएको अधिकारीहरूले बताएका छन्।

कस्तो छ खरिपाटी क्वारन्टीनमा व्यवस्थापन

अधिकारीहरू र क्वारन्टीनमा रहेका व्यक्तिहरूका अनुसार खरिपाटीमा यस्तो व्यवस्था छ:

सरकारी समाचार संस्था राससका अनुसार क्वारन्टीनमा प्रयोग हुने शौचालयको सेफ्टीट्याङ्कीदेखि बढी भएको खाना व्यवस्थापन गर्न जमिनमुनि छुट्टै संरचना बनाइएको छ।

शुक्रराज ट्रोपिकल तथा सरुवा रोग अस्पतालका डा. अनुप बास्तोलाका अनुसार एउटै कोठाभित्र एकभन्दा बढीलाई राखिए पनि उनीको दुरी, मास्सको प्रयोग एवम् सँगै हिंडडुल नगर्ने केही नियम बनाइएका छन्।

डा. बास्तोलाले भने: "सुक्ष्म निगरानीबीच उच्च मापदण्ड पुर्‍याएरै राखिएको हुँदा हावाको वेगसँगै फैलनेजस्ता डर स्थानीयबासीले राख्नु पर्ने आवश्यकता छैन।"

मास्कको माग बढ्दो, तर भाइरसबाट जोगिन कति प्रभावकारी


दुई हप्ताअघि इस्तानबुलस्थित साउदी महावाणिज्य दूतावासमा खशोग्गी अन्तिम पटक देखिएका थिए।

टर्कीका अधिकारीहरूले सो महावाणिज्य दूतावासभित्र साउदी एजेन्टहरूले खशोग्गीको हत्या गरेको विश्वास गर्छन्।

तर साउदी पक्षले भने यो अस्वीकार गरेको छ।

‘आलोचक पत्रकारको वाणिज्य दूतावासमै हत्या’

टर्कीका प्रहरी साउदी वाणिज्य दूतावासभित्र

खानतलासी

तर अमेरिकी संचारमाध्यमले जनाएअनुसार साउदी पक्षले सोधपुछका क्रममा केही गल्ती हुन गएर खशोग्गीको मृत्यु भएको स्वीकार गर्ने तयारी गरिरहेको हुनसक्ने छन्।

साउदी अधिकारीहरूले अनुमति दिएपछि सोमवार रातभर टर्कीको प्रहरीले सो महावाणिज्य दूतावासको खानतलासी गरेका थिए।

संयुक्त राज्य अमेरिकाका विदेशमन्त्री माइक पोम्पेओले साउदी राजा सलमानसँग रियादमा भेट गरेका छन्।

पोम्पेओ र राजा सलमानबीचको बैठकबारे कुनै आधिकारिक भनाइ आएको छैन।

राष्ट्रपति ट्रम्पले राजा सलमानसँग टेलिफोन वार्ता गरेपछि तुरुन्तै साउदी अरेबियातर्फ जान विदेशमन्त्री पोम्पेओलाई निर्देशन दिएका थिए।

सो टेलिफोन वार्ताबारे सामाजिक सञ्जाल ट्वीटरमा सन्देश राख्दै ट्रम्पले लेखेका छन्- "भर्खरैमात्र साउदी अरेबियाका राजा ... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

सलमानसँग कुरा गरे र उनले 'हाम्रो साउदी नागरिक' सँग के भएको हुन सक्ने भनेर आफूलाई केही थाहा नभएको बताए।"

'भेटको उपलब्धि'

संवाददाताहरूसँग कुरा गर्दै पछि ट्रम्पले ती पत्रकार बेपत्ता हुनुको पछाडि "छाडा हत्याराहरू" जिम्मेवार रहेको हुनसक्ने आफूलाई लागेको बताए।

साउदी अरेबिया-अमेरिकाबीचको बलियो सम्बन्ध हेर्दा कैयौँ विषय जोखिममा पर्न सक्ने देखिन्छ।

साउदीसँग भएको एउटा ठूलो हातहतियारसम्बन्धी सम्झौता रद्द हुने सम्भावना नरहेको ट्रम्पले बताइसकेका छन्।

तर पत्रकार खशोग्गीको हत्यामा साउदी अरेबिया जिम्मेवार रहेको पाइए 'कडा सजाय' दिइने धम्की भने ट्रम्पले दिएका छन्।

सोमवार नै साउदी राजा सलमानले खशोग्गी बेपत्ता प्रकरण सम्बन्धी छानबिन गर्न आदेश दिएका छन्।

आधारहीन आरोप

साउदी पक्षले अहिलेसम्म खशोग्गीको हत्या भएका आरोपहरूलाई "आधारहीन" तथा "झुटो" भनेका छन्।

खशोग्गी बेपत्ता भएको घटनाका सम्बन्धमा साउदी अरेबियामाथि लगाइन सकिने भनिएका प्रतिबन्धहरूलाई, उसकै शब्दमा, राजनीतिक तथा आर्थिक "धम्कीहरू" भन्दै प्रतिबन्धहरूजस्ता कुनै पनि खाले दण्डात्मक कदमको 'अझ सशक्त रूपमा' जवाफ दिइने जनाएको छ।

साउदी युवराज मोहम्मद बिन सलमानसँग पनि पोम्पेओले भेट गर्ने ठानिएको छ।

त्यसपछि अमेरिकी विदेशमन्त्री टर्कीतर्फ लाग्न सक्ने ठानिएको छ।


दुईवटा ब्ल्याक होल एकीकरण हुनुअघिको अवस्थाको काल्पनिक चित्र

सात अर्ब वर्षअघि ब्रह्माण्डमा दुईवटा ब्ल्याक होल (अर्थात् कृष्णगर्त) को विलय हुँदा गुरुत्वीय तरङ्ग फैलियो। त्यो घटनालाई अहिलेसम्म थाहा पाइएको ब्ल्याक होलहरूको सर्वाधिक ठूलो विलय मानिएको छ।

गत वर्ष बल्ल उक्त खगोलीय घटनाको सङ्केत पृथ्वीमा आइपुग्यो। मे २०१९ मा अमेरिका र इटलीमा जडित लेजर डिटेक्टरहरूले त्यसको सङ्केत प्राप्त गरे।

ती दुई ब्ल्याक होल एकीकृत भएपछि त्यसको पिण्डमान १४२ वटा सूर्यको जति भएको थियो।

यो उल्लेखनीय कुरा हो। विज्ञानले लामो समयदेखि आकाशमा ब्ल्याक होलको अस्तित्व पत्ता लगाउँदै आएको छ। तीमध्ये कुनै साना र कुनै धेरै ठूला छन्।

तर अहिले यो कुरा पत्ता लागेपछि १०० देखि १,००० सोलर मास अर्थात् सौर्य पिण्डमान भएका मध्यम आकारका ब्ल्याक होलहरूको छुट्टै श्रेणी स्थापित भएको छ।

गुरुत्वीय तरङ्ग पत्ता लगाउन अमेरिका र युरोपमा जडित तीनवटा प्रणालीहरूको अन्तर्राष्ट्रिय सहकार्य लिगो-भर्गोले यस विषयको अध्ययन र विश्लेषण गरेको छ।

ब्ल्याक होल के हो?

लिगो-भर्गोका लेजर इन्टर्फेरोमिटर उपकरणहरूले महाप्रलयकारी खगोलीय घटनाहरू हुँदा उत्... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

पन्न भएका कम्पनहरू पत्ता लगाउँछन्। गत वर्ष मे २१ मा ती सबै उपकरणमा एकै चोटि छोटो अवधिका लागि एउटा बलियो सङ्केत आइपुग्यो। अर्थात् एक सेकेन्डलाई १० भाग लगाउँदा एक भाग जतिको अवधिका लागि।

कम्प्युटर एल्गोरिदमहरूले त्यो सङ्केत एकअर्कालाई फन्को मार्दै गरेका दुईवटा ब्ल्याक होलको अन्तिम अवस्थामा उत्पन्न भएको निर्क्योल गरे। तीमध्ये एउटा ब्ल्याक होलको पिण्डमान सूर्यको भन्दा ६६ गुना र अर्कोको ८५ गुना भएको मानिएको छ।

अहिले गणना गर्दा ती दुई ब्ल्याक होल एकअर्कामा विलय भएको दूरी १५०,०००,०००,००० खर्ब किलोमिटर निस्किएको छ।

"यो वास्तवमै अद्भुत छ," फ्रान्सस्थित कोट डाज्युर वेधशालाका प्राध्यापक नेल्सन क्रिस्टेन्सनले भने।

"यो सङ्केत सात अर्ब वर्ष प्रसारित भयो। यो घटना ब्रह्माण्डको 'ठिक मध्यान्तरअघि' भयो। अनि त्यसले अहिले पृथ्वीमा हाम्रा उपकरणलाई हल्लाइदियो," उनले बीबीसीलाई भने।

युरोपियन भर्गो लेजर प्रयोगशाला इटलीको पिसामा छ

गुरुत्वीय तरङ्ग: अन्तरिक्ष-समयको लहर

पचासीवटा सूर्यको जति पिण्डमान भएको खगोलीय वस्तु ठोकिएको घटनाले वैज्ञानिकहरूलाई अहोरात्र काम गर्न बाध्य बनायो किनभने ताराको मृत्यु भएपछि ब्ल्याक होल निर्माण हुने उनीहरूको ज्ञान यो विषयसँग मेल खाँदैनथ्यो।

आफ्नो नाभिकीय ऊर्जा सकिएपछि ताराहरूको केन्द्रीय भाग विस्फोटन हुँदै विलीन हुन्छ।  अनि यदि ती ताराको आकार ठूलो छ भने त्यसबाट ब्ल्याक होल बन्छ। तर ती तारालाई नियमन नगर्ने भौतिकीका नियमका कारण ६५ देखि १२० सोलर मास अर्थात् सौर्य पिण्डमान भएका ब्ल्याक होल बन्न असम्भव भन्ठानिन्छ। मृतोन्मुख ताराहरूले त्यस्तै केही उत्पन्न गराउन सक्छन् तर ती आफैँ छिन्नभिन्न भएर केही बाँकी रहँदैन।

यो बिन्दुमा यदि विज्ञान सही छ भने ८५ सौर्य पिण्डमान भएको वस्तुको अस्तित्वसम्बन्धी व्याख्या ब्ल्याक होलहरूको अझ पुरानो विलयबाट यसको निर्माण भएको हो भन्ने मान्यताले गर्न सक्छ।

यूकेस्थित ग्लास्गो यूनिभर्सिटीका प्राध्यापक मार्टिन हेन्ड्री त्यसले ब्रह्माण्डको अभ्युदयको प्रमाण दिने धारणा राख्छन्।

"हामी यहाँ विलयहरूको पदानुक्रमबारे कुरा गर्दैछौँ, त्यस्ता विलयहरू ठूलाठूला ब्ल्याक होल निर्माण हुने सम्भावित मार्ग हुन्," उनले भने।

"यो १४१ सौर्य पिण्डमान भएको ब्ल्याक होलको अरू ठूलाठूला ब्ल्याक होलहरूसँग विलय भएको थियो कि! कसलाई थाहा छ र?"

अहिलेको आविष्कारले ठूला ब्ल्याक होलहरू बन्न विलयको पनि...


दुबै दलका अध्यक्षले फरक-फरक ठाउँमा दिएको अभिव्यक्तिमा संविधान संशोधनको विषयले एकसाथ स्थान पाएको छ

दुबै दलका अध्यक्षले फरक-फरक ठाउँमा दिएको अभिव्यक्तिमा संविधान संशोधनको विषयले एकसाथ स्थान पाएको छ।

एमाले अध्यक्ष शर्मा ओलीले त्यसको निम्ति तराई केन्द्रीत दललाई छलफलको निम्ति आह्वान समेत गरे।

तराई केन्द्रीत दलका नजरमा 'अलोकप्रिय' मानिने उनले आफू कहिल्यै संशोधनको विपक्षमा नरहेको तर पहाडबाट अलग राखेर तराईलाई एक प्रदेश बनाउने प्रस्तावको विरोध गरेको बताए।

सच्याउने वाचा

संविधानमा कुनै विभेद भएमा त्यो सच्याउन तयार रहेको जनाउँदै उनले भने, "मधेशका जनता नेपाली होइनन्? उनीहरुलाई समृद्ध, सुखी र अधिकार सम्पन्न बनाउने हाम्रो कर्तव्य होइन? त्यहाँको विकाश हाम्रो अभिभारा होइन? कुनै विभेद छ भने आउनुस् छलफल गरौं, तत्काल सच्याइन्छ।"

पोखरामा आयोजित कार्यक्रमलाई सम्बोधनका क्रममा उनले अध्यक्ष ओलीले तराईमा पकड रहेका दलले उठाउने गरेको संशोधनको मागबारे मुख खोल्ने अवसरको रुपमा सामुदायिक रेडियो प्रसारक संघले पोखरामा आयोजना गरेको कार्यक्रमलाई उपयोग गरेका हुन्।

तराई केन्द्रीत दलहरुले संविधान संशोधनको माग पूरा गर... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

्ने दलहरुसँग सहकार्य गर्ने बताउँदै आएका छन्

तर हालै तराई केन्द्रीत दलका नेतालाई पनि आफूले त्यससम्बन्धी प्रस्ताव राखेको सुनाउँदै उनले भने, "देश र जनताको पक्षमा संशोधन गर्न त हामी तयार छौं, आउनुस् छलफल गरौं भने पछि उहाँहरु संशोधन हुन्छ कि भनेर डराएर फेरि कांग्रेससँग पुग्नु भयो। उहाँहरु हामीसँग मिल्ने बित्तिकै संशोधन हुन्छ, दुई तिहाई पुग्छ नि।"

बाँकी अधिकार

ओलीसँग पार्टी एकता गर्ने प्रयासमा रहेका माओवादी केन्द्रका अध्यक्ष प्रचण्डले पनि संशोधनको प्रसंग उप्काएका छन्।

पार्टी प्रवेश कार्यक्रमा उनले मधेशी, आदिवासी जनजाती लगायतको अधिकार र सम्मान संविधानमा पूर्ण सुरक्षित हुन नसकेको बताउँदै भने, "संविधान संशोधनको प्रक्रियाबाट बाँकी अधिकार प्राप्त गर्न सकिन्छ।"

उनले पनि ओलीको भनाइसँग मिल्दो गरी भावी सरकारले प्रदेश नम्बर २ को विकासमा बढी ध्यान दिने प्रतिवद्धता दर्शाए।

सत्तारोहणको प्रतिक्षामा रहेका दुई कम्युनिष्ट पार्टीका प्रमुखको ताजा अभिव्यक्तिलाई अर्थपूर्ण रुपमा लिइएको छ।

कतिपयले नयाँ सरकार गठनको पर्खाइमा रहेका अध्यक्षद्वय ओली र प्रचण्डका ताजा अभिव्यक्तिलाई तराई केन्द्रीत दलसँग सहकार्य र सन्तुलनको प्रयासको रुपमा हेरेका छन्।


दुबै दलका नेताहरूले पार्टी एकतामा चुनौतीहरू रहेको बताएका छन्

नेकपा माओवादी केन्द्रले एकीकरणमा दुवै पक्षको समान हैसियतको कुरा उठाएको खबर आइरहँदा ओलीले त्यस्तो टिप्पणी गरेका हुन्।

त्यस्तै माओवादी केन्द्रका अध्यक्ष प्रचण्डले समानताका आधारमा एकता गर्ने चुनौती रहेको बताएका छन्।

ओलीले ललितपुरमा र प्रचण्डले रौतहटमा आयोजित कार्यक्रममा पार्टी एकतालाई लिएर देखिएको आशंका र चुनौतीबारे बोलेका हुन्।

के छिट्टै होला वाम एकता?

'प्रधानमन्त्री बन्ने प्रस्ताव प्रचण्डद्वारा अस्वीकार'

अनावश्यक चर्चा

एमाले अध्यक्ष ओलीका भनाइमा एकीकृत पार्टीमा आफू र आफ्नो पक्षको हैसियतबारे लिइएको चिन्ताले आशंका बढाएको छ।

उनले भने, " विचार, अगाडिको अभिभारा, गर्नुपर्ने काम, देश र जनताप्रति हाम्रो कर्तव्यको चर्चाभन्दा म कहाँ हुन्छु, मेरो पक्ष कहाँ हुन्छ, हामी कति हुन्छौं, कसो हुन्छ भन्ने कुराले अनावश्यक चर्चा पाउँदा जनतामा आशंका बढेको छ।"

उनको अभिव्यक्ति 'एकताको अनुपात समान हुनुपर्ने' माओवादी केन्द्रका नेताका भनाइप्रतिको असन्तुष्टि जस्तो सुनिन्थ्यो।

एकता रोक्ने र गठबन्धन तोड्ने कसरत: प्रचण्ड

वाम एकताबाट पछि हट्दैनौं: ... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

ओली

ओलीका भनाइमा 'केही-केही' को ध्यान त्यसतर्फ रहे पनि सबैको छैन। तर 'केही-केही' भित्र पर्ने गरी प्रचण्डको अभिव्यक्ति आएको छ।

विदेशी शक्ति

प्रचण्डको निजी वेबसाइटका अनुसार रौतहटमा पार्टी कार्यकर्तालाई प्रशिक्षण दिँदै उनले भने, "हामीले सम्मानित, न्यायोचित र समानताका आधारमा एकता गर्न सक्छौं कि सक्दैनौं भन्ने चुनौती पनि छ।"

एकता हुन नदिन शुरुदेखिनै विभिन्न शक्तिले चलखेल गरेको बुझाइमा रहेका माओवादी केन्द्रका नेताले त्यसलाई विफल तुल्याउँदै आफूहरु एकतामा अघि बढेको बताउने गरेका छन्।

तर प्रचण्डले बिहीवार फेरि 'एकता भाँड्न विदेशी शक्ति केन्द्र पनि उत्तिकै रुपमा लागिपरेको' धारणा सार्वजनिक गरे।

‘एकता संकटमा पर्ने माओवादी नेताको चेतावनी’

‘५०-५० प्रतिशतका आधारमा एकता: प्रचण्ड’

पार्टीका विभिन्न तहमा आफ्नो दललाई सम्मानजनक सहभागिता दिन एमालेले नमानिरहेकाले एकीकरणको टुंगो लाग्न नसेकेको माओवादी केन्द्रका नेताले बताउने गरेका छन्।

तर दुबै दलका नेताले एकताबाट पछि हट्ने अवस्था नरहेको दोहर्‍याउन छाडेका छैनन्।


दुबै देशले कुटनीतिक सम्बन्ध पुन:स्थापित गर्न केहि महिनाभित्रै वार्ता शुरु गर्ने घोषणा गरेका छन्

सो ऐतिहासिक कदमको घोषणा गर्दै राष्ट्रपति बराक ओबामाले क्युबालाई एक्ल्याउने अमेरिकी नीति पूरै विफल भएको बताए।

वार्तापछि राष्ट्रपति ओबामा र राष्ट्रपति राउल क्यास्ट्रोले अमेरिका र क्युबाले कुटनीतिक सम्बन्ध पुन:स्थापित गर्न केहि महिनाभित्रै वार्ता शुरु गर्ने घोषणा गरेका छन्।

‘महत्वपूर्ण’

राष्ट्रपति ओबामाले उनको क्युबामाथिको नयाँ नीति ५० वर्ष भन्दा लामो समयकै महत्वपूर्ण परिवर्तन भनेका छन्।

ओबामाले भने, “यो परिवर्तनले अमेरिकी र क्युबाली जनताहरुका लागि धेरै अवसर सृजना गर्नेछ र अमेरिकीहरुबीच नयाँ अध्याय शुरु हुनेछ।”

दुवै राष्ट्रपतिले मंगलबार कुराकानी गर्दै राजनीतिक बन्दी रिहा गर्ने र यात्रा प्रतिबन्ध खुकुलो गर्ने सहमति गरेका थिए।

अमेरिकाले हवानामा दुतावास खोल्ने घोषणा समेत गरेको थियो।

‘क्षति’

राष्ट्रपति क्यास्ट्रोले अमेरिकालाई पाँच दशक लामो आर्थिक नाकाबन्दीले क्युबामा ठूलो मानवीय तथा आर्थिक क्षती पुर्याएको भन्दै नाकाबन्दी अन्त्य गर्न आग्रह गरेका छन्।

राष्ट्रपति ओबामाले क्युबालाई एक्ल्याउन... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

े प्रक्रिया स्पष्ट रुपमा विफल भएको भन्दै क्युबाबारे आफुले कंग्रेससँग इमान्दार र गंभीर कुराकानी गर्न चाहेको बताएका छन्।

तर सन २०१६ का लागि राष्ट्रपतिका संभावित उम्मेदवार समेत रहेका फ्लोरिडाका गभर्नर जेब बुशले ओबामाको क्युबाबारेको निर्णय उनको कुटनीतिको पछिल्लो गलत कदम भएको बताएका छन्।


दुबै पक्षबीच आइतवार राति अबेरसम्म चलेको छलफलमा भएको सहमति पत्रकार सम्मेलन गरी सार्वजनिक गरिएको हो।

नेपाल यातायात व्यवसायी राष्ट्रिय महासंघले यसअघि आफूले विरोध गरेको सिन्डिकेट अन्त्य गर्ने सरकारी निर्णयमा साथ दिएको छ।

तर सिन्डिकेट अन्त्यपछि यातायात क्षेत्रको व्यवस्थापनमा जटिलता आउन सक्ने  यातायात व्यवसायीहरुको भनाइ छ।

रस्साकस्सी किनारा

'२४५ यातायात समितिको ब्याङ्क खाता रोक्का'

सिन्डिकेट अन्त्य गर्न दर्ता प्रक्रिया फेरियो

नयाँ कदमले हट्ला यातायातको 'सिन्डिकेट'?

बन्द, हडताल, धरपकड अनि रुट इजाजत खारेजको चरणमा पुगेको सरकार र यातायात व्यवसायीबीच केही दिनयता चलेको रस्साकस्सी द्विपक्षीय सहमतिमा किनारा लागेको हो।

भौतिक पूर्वाधार तथा यातायात मन्त्री रघुवीर महासेठको घोषणामा सही थप्दै महासंघका अध्यक्ष योगेन्द्रनाथ कमाचार्यले पत्रकार सम्मेलनमा भने, "सबैले रुचाएको, जनताले खोजेको पाउनुभएको छ, सिन्डिकेट अन्त्य भयो।"

योगेन्द्रनाथ कर्माचार्यसँग

सहमतिसँगै यातायात व्यवसायी महासंघले आन्दोलनका सम्पूर्ण कार्यक्रम फिर्ता लिएको जनाइएको छ।

तर व्यवसायीहरू आफ्ना समितिका ब्याङ्क खाता रोक्ने सरकारको निर्... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

णयप्रति असन्तुष्टि छन्। खाता रोक्का हुँदा दुर्घटनामा घाइते भएकाको उपचार प्रभावित हुने उनीहरूको तर्क छ।

चुनौती

यातायात समितिहरुप्रति कठोर बन्दै सरकार

'निर्णयबाट पछि हट्दैनौं'

महासंघका अध्यक्ष कर्माचार्यले सरकारसामु थप चुनौती रहेको औंल्याउँदै भने, "हामीले बिहानदेखि रातिसम्म बसेर समयतालिका निर्धारण गर्ने क्रम पनि अन्त्य भएको छ। अब हामीलाई नखोज्नु होला। हाम्रो संस्था असार महिनासम्म मात्र रहन्छ। त्यसपछि सबै सरकारले गर्ने हो।"

सरकारले भने निश्चित समितिको एकाधिकार अन्त्यपछि यातायात क्षेत्रलाई व्यवस्थित गर्ने जनाएको छ।

कार्यदलले दिने सुझावका आधारमा अघि बढ्ने जनाउँदै यातायात मन्त्री महासेठले भने, "बस र सिटको अवस्था, चालकको पोशाक, सवारी साधनमा जेष्ठ नागरिक र महिलालाई दिइने सुविधा र रुट इजाजत दिने लगायतका काम हुन्छ।"

सरकारले जिल्ला प्रशासन कार्यालयहरूमा दर्ता भई सार्वजनिक यातायात संचालन गर्दै आएका समितिको साटो कम्पनीको रुपमा दर्ता हुनुपर्ने निर्णय गरेपछि यातायात व्यवसायी आन्दोलनमा उत्रिएका थिए।

सरकारले आफ्नो निर्णयलाई चुनौती दिएका व्यवसायीलाई गिरफ्तार समेत गरेको थियो।


दुबैले गरेको दाबीमा आधार नपुगेको भन्दै राष्ट्रपति कार्यालयले झन्डै मध्यरातमा उक्त निर्णय सार्वजनिक गरेको हो।

राष्ट्रपति कार्यालयबाट जारी गरिएको विज्ञप्तिमा भनिएको छ, "दाबीकर्ता दुवै माननीय सदस्यहरूका समर्थनकर्ता भनिएका सदस्यहरू एक अर्कामा दोहोरो परेका, दलको निर्णय विपरीत एकले अर्कोलाई समर्थन गरेको समेत देखिएको र सम्बन्धित दलले मान्यता नदिन लेखी आएको समेत देखिएकोले नेपालको संविधानको धारा ८९ को खण्ड (ङ) समेत आकर्षित हुन सक्ने, राजनीतिक दल सम्बन्धी ऐन, २०७३ को परिच्छेद ६ का विषयहरू समेतलाई ध्यान दिंदै दाबीकर्ता दुवै माननीय सदस्यहरूले संविधानको धारा ७६ को उपधारा (५) बमोजिम प्रतिनिधि सभामा विश्वासको मत प्राप्त गर्न सक्ने ठोस आधार नदेखिएकोले उक्त उपधारा (५) बमोजिमका दाबीकर्ता दुवै माननीय सदस्यहरूको दाबी नपुग्ने देखिएकोले प्रधानमन्त्री पदमा नियुक्ति गर्न मिल्ने देखिएन ।"

कारण

दुबै दाबेदारको हकमा दाबी नपुगेको दुईवटा कारण खुलाइएको छ।

केपी ओलीको दाबी नपुग्नुको आधारमा यस्तो उल्लेख छ, जनता समाजवादी पार्टी, नेपालको ३२ जना सदस्यको समर्थन रहेको भनी सो पार्टीको तर्फबाट अध्यक्ष श्री महन्थ ठाकुर र ... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

संसदीय दलको नेता श्री राजेन्द्र महतोको हस्ताक्षर रहेको पत्र प्राप्त भएकोमा उक्त दुवै दलका गरी १५३ सदस्यको समर्थन रहेको भनिएकोमा नेकपा (एमाले) का २६ जना सदस्य र जनता समाजवादी पार्टी, नेपालका १२ जना सदस्यले अर्का दाबीकर्ता माननीय श्री शेरबहादुर देउवालाई समर्थन गरी हस्ताक्षर गरेको देखिएको।

त्यस्तै कांग्रेस सभापति शेरबहादुर देउवाको पक्षमा दाबी नपुगेको कारणमा भनिएको छ, नेकपा (एमाले) बाट निर्वाचित सदस्यहरूको हकमा पार्टीको तर्फबाट अर्को दलका उमेदवारको पक्षमा हस्ताक्षर गरेका सदस्यहरूलाई मान्यता नदिन अनुरोध गर्दै निजहरूको हकमा दलीय अनुशासन विपरीत हस्ताक्षर गरेको पाइए प्रतिनिधि सभाको सदस्य नरहने गरी निश्कासन गरिने हुँदा हाल निजहरूको हस्ताक्षरको मान्यता नहुन भनी पार्टीका अध्यक्ष तथा संसदीय दलका नेताबाट लेखी आएको ।

यस्तै, जनता समाजवादी पार्टी, नेपालको तर्फबाट पनि पार्टीका सदस्यहरूले पार्टीको आचरण र मर्यादा विपरीत हस्ताक्षर गरिएको बुझिएकोले त्यसलाई अस्वीकृत गरी दिनुहुन भनी उक्त पार्टीका अध्यक्ष श्री महन्थ ठाकुर र संसदीय दलका नेता श्री राजेन्द्र महतोको हस्ताक्षर सहितको पत्र प्राप्त भएको।

'अब मध्यावधि चुनाव होला?'

केपी शर्मा ओली र शेरबहादुर देउवा दुबैले संविधानको धारा ७६ को उपधारा ५ अनुसार प्रधानमन्त्रीको दाबी प्रस्तुत गरेका थिए।

उक्त व्यवस्थाअनुसार नियुक्त प्रधानमन्त्रीले ३० दिनभित्र प्रतिनिधिसभाबाट विश्वासको मत लिनुपर्ने व्यवस्था छ।

तर त्यसो गर्न नसकेमा वा प्रधानमन्त्री नियुक्त हुन नसकेमा संविधानको धारा ७६ को उपधारा ७ मा 'प्रधानमन्त्रीको सिफारिसमा राष्ट्रपतिले प्रतिनिधिसभा विघटन गरी ६ महिनाभित्र अर्को प्रतिनिधिसभाको निर्वाचन सम्पन्न हुनेगरी निर्वाचनको मिति तोक्ने' उल्लेख छ।


दुर्गम क्षेत्रहरुमा एचआइभी संक्रमितहरुको लागि औषधीउपचार सेवा नपुगेकोले संक्रमण अझै सर्ने खतरा कामयै रहेको बताईन्छ

एचआइभी संक्रमितहरुका लागि सरकारले निःशुल्क रुपमा दिदै आएको औषधी सेवाबाट झण्डै ४० प्रतिशत संक्रमितहरु अनभिज्ञ रहेको जनाईएको छ।

एचआईभीसम्बन्धी काम गर्ने राष्ट्रिय एचआइभी तथा एड्स महासंघ नेपालका सं‌स्थापक सदस्य प्रकाश योगीले संक्रमितहरु सरकारले दिने सुविधाबाट टाढा हुँदा उनीहरुबाट अन्य मानिसहरुमा एचआइभी संक्रमण फैलने खतरा बढेकोप्रति चिन्ता व्यक्त गरे।

‘विकराल’

“सबैमाझ औषधी उपचार सेवा पुर्याउन सकिएन भने एचआइभी फैलिन सक्छ र स्थिती भयावह हुन सक्छ।”

उनले भने, “संक्रमण दर दिनप्रतिदिन बढेर जाने र विकराल रुप लिने अवस्था छ।”

नेपालमा सन् १९८८ मा पहिलो पटक एचआइभी संक्रमणको घटना देखिएको थियो।

सरकारी तथ्याङ्क अनुसार नेपालमा अहिले ४० हजारभन्दा बढी एचआइभी संक्रमित भएको अनुमान गरिएको छ।

तर, सरकारी उपचार सेवा लिनेमा भने झण्डै २५ हजारमात्र छन्।

यसरी १५ हजारभन्दा बढी संक्रमित औषधोपचार सेवाबाट बाहिर हुनु नेपालका लागि निकै खतरा रहेकाले सरकारले अब जिल्लामा मात्र होईन, जहाँ समस्या छ, त्यह... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

ाँ पुगेर काम गर्नुपर्ने जानकारहरु बताउँछन।

दायरा

एचआइभी संक्रमितका लागि काम गरिरहेको नवकिरण प्लसका अध्यक्ष राजिव काफ्लेका विचारमा सरकारी सहयोग आयो भने स्थिति नियन्त्रणमा आउन सक्छ।

“कुन गाँउमा छ वा कुन घरमा छ भन्ने थाहा पाँउनका लागि सरकारले साथ दिने हो भने एक दुई वर्षमा त्यो अन्त्य गर्न सक्छौँ होला।”

तर सरकारी तहबाट यस्ता एचआइभी संक्रमितहरुलाइ उपचार घेराभित्र ल्याउन के गरिंदैछ?

राष्ट्रिय एड्स तथा यौनरोग नियन्त्रण केन्द्रका वरिष्ठ चिकित्सक अधिकृत डा भेषराज पोखरेलका अनुसार प्रयासहरु जारी छन्।

“जति रोगीहरु हाम्रो पहुँचमा छैनन्, उनीहरुलाई हाम्रो दायरामा ल्याउने प्रयत्न गरिरहेका छौं।”

औषधोपचार सेवा लिएका मानिसहरुबाट रोग सर्ने जोखिम कम रहन्छ र उनीहरुको जीवन पनि लम्बिन सक्छ।

सरकारले २०३० सम्ममा एचआइभी/एड्स निर्मुल गर्ने योजना राखेको बताएपनि एचआइभी नियन्त्रणका लागि जबसम्म सबै सम्भावित संक्रमितहरुलाई अहिले देखिनै परीक्षणको दायरामा ल्याइंदैन तबसम्म यस्तो योजना योजनामै सिमित हुने जानकारहरुको भनाइ छ।


दुर्घटनामा डुङ्गामा सवार कम्तीमा ९० आप्रवासी डुबेको आशंका गरिएको छ।

जीवित रहेका तीन जनाले डुब्नेहरुमध्ये अधिकांश पाकिस्तानी नागरिक रहेको जनाएका छन्।

समुद्र हुँदै दक्षिणी युरोप पुग्न खोज्ने आप्रवासीहरुका लागि लिबिया वर्षौदेखि एउटा प्रमुख मार्ग बन्दै आएको छ।

लिबियामा आप्रवासी 'दाससरह बेचिंदै'

मतभेद

युरोपेली संघ (इयु) मा आवद्ध मुलुकहरुबीच आप्रवासी संख्या कम गर्ने विषयमा मतभेद छ।

साथै युरोप प्रवेश गर्ने बित्तिकै कुन मुलुकले आप्रवासीहरुबारेको विवरण जाँच गर्ने भन्ने विषयमा पनि उनीहरुको मत बाझिएको पाइन्छ।

आप्रवासीलाई रोक्न र उनीहरुलाई लिबिया फर्काउन सहयोगका लागि इयुले लिबियाली तटरक्षकसँग गत वर्ष सम्झौता गरेको थियो।

सहायता संस्थाहरु र राष्ट्रसंघले युरोपेली सरकारहरुले अमानवीय रवैया अपनाएको आरोप लगाएका थिए।

डुबेको डुङ्गाबाट दुई जनाले पौडिएर आफ्नो ज्यान बचाएको र अर्कोलाई माछा मार्ने डुङ्गाले उद्धार गरेको विवरणहरुमा जनाइएको छ।

दशवटा शव बगेर लिबियाली समुद्रतटमा पुगेको आइओएमद्वारा जारी वक्तव्यमा उल्लेख छ।

अनौठो

ज्यान जाने मानिसहरुको सूचीमा लिबियाली पनि छन्।

डुङ्गामा लिबियाली... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

को उपस्थितिलाई अनौठो मानिएको छ।

जोखिम हुँदाहुँदै पनि लिबियालीले आफ्नो देशबाट दक्षिणी युरोपमा डुंगा यात्रा विरलै गर्छन्।

आइओएमका अनुसार अघिल्लो वर्ष युरोप जान चाहने आप्रवासीहरुको सूचीमा पाकिस्तानीहरु १३ औं स्थानमा थिए।

यसवर्ष तिनीहरु तेस्रोमा छन्।

आइओएमको यस वर्षको प्रतिवेदन अनुसार ६६ सयभन्दा बढी आप्रवासी समुद्री बाटो हुँदै युरोप पुगेका छन्।


दुर्घटनास्थल प्रसिद्ध तीर्थस्थल पाथीभरानजिकै रहेको अधिकारीहरूले बताएका छन्।

नेपाल नागरिक उड्ययन प्राधिकरणका वरिष्ठ अधिकारीहरू भएको एउटा टोलीसहित उनी तेह्रथुमको चुहानडाँडामा एउटा कार्यक्रममा सहभागी भएका थिए।

सो टोली त्यहाँ निर्माणाधीन एउटा आन्तरिक विमानस्थल हेर्न गएको थिए।

मन्त्री अधिकारीले त्यहाँ सम्बोधन पनि गरेका थिए।

आफूहरू चुहानडाँडामा विमानस्थल बनाउन भनेर हेर्न र बुझ्न आएको भन्दै उनले एउटा नक्सा पनि देखाएका थिए।

सो विमानस्थलको लागत पहिला २९ करोड रुपैयाँ हुने भनिएको भए पनि निर्माणका लागि ८७ करोड रुपैयाँ खर्च हुने अनुमान गरिएको उनले बताएका थिए।

दुर्घटनाको सूचना पाएपछि काठमाण्डूमा मन्त्रिपरिषद्को बैठक बस्यो।

मन्त्रीहरू र विभिन्न राजनीतिक दलका नेताहरूले हेलिकप्टर दुर्घटनामा मन्त्री अधिकारीको मृत्यु भएको दु:ख प्रकट गरेका छन्।

कसरी भयो दुर्घटना?

तेह्रथुमको चुहानडाँडाबाट सो टोली ताप्लेजुङमा पर्ने पाथीभरा मन्दिरको दर्शन गर्न गयो।

तर पाथीभराबाट काठमाण्डू उडेको हेलिकप्टर केही छिनमै दुर्घटनामा पर्‍यो।

गृहमन्त्रालयका प्रवक्ता रामकृष्ण सुवेदीले सो दुर्घटना खराब मौसमका कारण भएको ह... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

ुन सक्ने बताएका छन्।

हेलिकप्टर एउटा विकट भीरमा ठोकिएको र त्यसपछि त्यसमा आगो लागेको थियो।

स्थानीयवासीहरूका अनुसार पहिला ठूलो आवाज आएको सुनिएको र पछि आगो लागेको देखिएको थियो।

हेलिकोप्टर जलेर नष्ट भएको प्रहरीले जनाएको छ।

मौसम राम्रो नभएकाले हेलिकप्टर केही समय रोकिको र पछि उडेको मन्दिरका मूलपूजारी  डिल्ली आचार्यले बताए।

उनले भने, "उहाँहरू आउँदा मौसम सफा थियो। पछि मौसम बिग्रियो र हतारहतार पूजा सक्नुभयो र हामी सँगसँगै तल फर्कियौँ।"

हावा चलेकाले मन्त्रीको टोली हेलिकप्टरभित्र  १५-२० मिनेटजति बसेको र चिया खाएको उनले बताए।

"हेलिकप्टर उडेको केही छिनमै भयङ्कर ठूलो हावा चल्यो र सायद त्यसकै कारण [दुर्घटना] भयो।"

कस्तो स्थितिमा छन् शव?

सबै सात जनाको शव फेला पारिसकिएको गृह मन्त्रालयका प्रवक्ताले  बताएका छन्।

प्रवक्ता सुवेदीका अनुसार सात जनामध्ये मन्त्री अधिकारी र उनका अङ्गरक्षकको शव मात्र चिनिने अवस्थामा छ।अरू शव पूरै जलेका छन् र चिन्न सकिने अवस्थामा छैनन्।

खोजीका लागि गएको सिम्रिक एयरको हेलिकप्टरबाट खिचिएको दुर्घटनास्थलको तस्बिर

मन्त्री अधिकारीसहित चार जनाको शव हेलिकप्टरबाट सुकेटार विमानस्थल ल्याइएको छ भने अरू तीनवटा शव सङ्कलन गर्न बाँकी छ।

सिम्रिक एयरका पाइलट विवेक खड्काले यसअघि आफ्नो हेलिकप्टरबाट दुर्घटनास्थलको तस्बिर खिचेका थिए।

उनका अनुसार त्यहाँ शवहरू देखिएका थिए।

नेपाली सेनाका दुईवटा हेलिकप्टर शव लिन पठाइएका थिए।त्यसबाहेक सिम्रिक एयर र एयर डाइनेस्टीका हेलिकप्टरहरू पनि उद्धारकार्यमा खटेका थिए।

दुर्घटनास्थल अप्ठ्यारो स्थानमा भएकाले शव सङ्कलन गरेर हेलिकप्टरसम्म ल्याउन डेढदेखि दुई घण्टासम्म लाग्न सक्ने बताइएको थियो।

हेलिकप्टरमा को को थिए?

नेपालमा यसअघि भएका ठूला हेलिकप्टर दुर्घटनाहरू


दुर्घटनास्थलमा संयुक्त राष्ट्रसङ्घका कर्मचारीहरू मृतकहरूप्रति श्रद्धाञ्जलि व्यक्त गर्दै

समाचार संस्था रोएटर्सका अनुसार आदिस अबाबामा आयोजित एउटा शोकसभाका लागि दुर्घटना भएर विमान खसेको स्थानबाट सङ्कलित माटो उपलब्ध गराउन लागिएको हो।

शारीरिक अवशेषको परीक्षण गरेर दुर्घटनामा परेर मृत्यु भएका व्यक्तिहरूको पहिचान गर्न छ महिनासम्म लाग्ने उनीहरूका परिवारलाई बताइएको छ।

मार्च १० मा दुर्घटनामा परेपछि बोइङ कम्पनीले निर्माण गरेको ७३७ म्याक्स ८ र ९ मोडलका विमानहरूलाई संसारभरि सबै वायुसेवाले उडानबाट हटाएका छन्।

दुर्घटनामा परेर संयुक्त राष्ट्रसङ्घको विश्व खाद्य कार्यक्रममा कार्यरत नेपालकी एकता अधिकारीको पनि मृत्यु भएको थियो।

कारण पत्ता लगाउन समय लाग्ने

इथियोपियाका यातायातमन्त्रीले सो विमान दुर्घटनाको कारण पत्ता लगाउन अनुसन्धानकर्ताहरूलाई धेरै समय लाग्न सक्ने बताएका छन्।

विमान दुर्घटना

शनिवार आयोजित पत्रकार सम्मेलनमा ड्यागमाविट मोगेसले भने, "त्यो स्तरको अनुसन्धानका लागि सावधानीपूर्वक विश्लेषण गर्नुपर्छ र केही ठोस [निष्कर्ष] निकाल्न धेरै समय लाग्छ।"

ज्यान गुमाउने व्यक्तिको पहिचान गर्न सजिलो होस्... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

भनेर आफन्तहरूसँग डीएनएको नमुना मागिएको छ। उनीहरूले नमुना इथियोपियन एअरलाइन्सको आदिस अबाबा वा अन्य देशमा रहेका कार्यालयमा बुझाउन सक्छन्।

मृत्युको प्रमाणपत्र भने दुई हप्ताभित्र उपलब्ध गराउने अपेक्षा गरिएको छ।

दुर्घटनास्थलमा मैनबत्ती

एक किलो माटो

समाचार संस्था एपीका अनुसार आइतवार इथियोपियाको राजधानीमा आयोजना हुन लागेको विशेष श्रद्धाञ्जलिसभाका लागि शोकसन्तप्त परिवारलाई एक-एक किलो डढेको माटो भएको झोला दिन लागिएको छ।

"शरीर चिन्न र अवशेष परिवारलाई बुझाउन असम्भवजस्तै भएकाले माटो दिइएको हो," एक आफन्तलाई उद्धृत गरिएको समाचारमा भनिएको छ, "हामीलाई आफ्ना प्रियजनको शव वा अङ्ग नदिइएसम्म हामी आराम गर्दैनौँ।"

दुर्घटनामा विभिन्न ३५ देशका नागरिक परेका थिए।

विमान इथियोपियाको आदिस अबाबाबाट केन्याको नाइरोबीका लागि उडेको थियो। तर केही मिनेटभित्रै दुर्घटनामा पर्‍यो।

दुर्घटनाबारे अनुसन्धान गर्न अमेरिका, फ्रान्स र अन्य देशका विशेषज्ञहरूले इथियोपियालाई सघाउँदैछन्।

विमानको फ्लाइट डेटा रेकर्डर र ब्ल्याक बक्स अर्थात् ककपिट भ्वाइस रेकर्डर फेला परिसकेका छन्।

यो पनि पढ्नुहोस्


दुर्घटनास्थलमा सुरक्षा नदिइएकाले कतिपय सबुत तोडमोड गरिएको हुनसक्ने आशंका गरिएको छ

युक्रेनी तथा पश्चिमा देशका सरकारहरुले रुस समर्थक विद्रोहीहरुले रुसले उपलब्ध गराएको क्षेप्यास्त्र प्रणालीको प्रयोग गरी सो विमानलाई खसालेको हुन सक्ने बताएका छन्।

तर विद्रोहीहरुले सो विमानलाई आफूहरुले खसालेको भन्ने आरोप अस्वीकार गर्दै आएका छन्।

गत जुलाइ १७ तारिखमा भएको सो विमान दुर्घटनामा त्यसमा सवार सबै दुई सय अन्ठानब्बे जनाको ज्यान गएको थियो।

एकजना युक्रेनी अधिकारीको भनाइमा एमएच १७ विमानको डाटा रेकर्डरबाट ठूलो विष्फोटनका कारण विमान झरेको थाहा भएको छ।

विश्लेषण

सो विमानका दुईवटा ब्लाक बक्सको डाटाको ब्रिटेनस्थित विशेषज्ञहरुले विश्लेषण गरिहरेका छन्।

यसैबीच पूर्वी युक्रेनको दोनेत्स्क क्षेत्रमा भीडन्तहरु चर्किरहेका कारण अन्तराष्ट्रिय प्रहरी फौज विमान दुर्घटनास्थल पुग्न सकेको छैन।

युक्रेनी सेनाले दुर्घटनास्थल नजिकैका पूर्वी युक्रेनी नगरहरु पुनः आफ्नो नियन्त्रणमा लिनका लागि लडाइँ भइरहेको जनाएको छ।

दुर्घटनास्थल पुगेर अन्तर्राष्ट्रिय प्रहरीले विशेषज्ञहरुको सहयताले विमानका भग्नावशेष र मानव अवशेषको जाँच गर्न ... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

चाहेको छ।

थुप्रै शव र अवशेषहरु नेदरल्याण्डस लगिसकिएको छ।

उक्त विमानका अधिकांश यात्रुहरु नेदरल्याण्डसका वासिन्दा थिए।

उल्लंघन

राष्ट्रसंघीय मानव अधिकार प्रमुख पिल्लेले पूर्वी युक्रेनमा अन्तर्राष्ट्रिय कानुनको उल्लंघन भइरहेको बताउँदै त्यहाँ युद्ध अपराध भएको हुन सक्ने बताइन्।

उनले अन्तर्राष्ट्रिय कानुन नमान्नेहरु जो सुकै र जहाँ सुकै भएपनि कानुनको दायरामा ल्याउनु पर्नेमा जोड दिइन्।

युक्रेनसम्बन्धी पछिल्लो राष्ट्रसंघीय प्रतिवेदनले त्यहाँको द्वन्द्वमा एघार सयभन्दा बढीको ज्यान गइसकेको उल्लेख गरेको छ।

सो द्वन्द्वमा ३५ सय जति व्यक्तिहरु घाइते भएको र दुई लाखभन्दा बढी मानिसहरुलाई विस्थापित भएको प्रतिवेदनमा उल्लेख छ।

प्रतिवेदनका अनुसार सैन्य गतिविधि भइरहेका क्षेत्रहरुमा दुबै पक्षले भारी हातहतियारको प्रयोग गरिरहेका छन्।

रणनीतिक दृष्टिले महत्वपूर्ण मानिएको दोनेत्स्क शहरमा भएका पछिल्ला भीडन्तहरुपछि युक्रेनी फौजहरुले उल्लेख्य सफलता हासिल गरेको बताइएको छ।


दुर्व्यवहारको शिकार भएका बताउने महिलामध्ये ६३ प्रतिशतले कसैका समक्ष उजुरी नदिएको र ७९ प्रतिशत पुरुषले उक्त घटना कसैलाई नभनेको बताएका छन्।

बीबीसी रेडियो फाईभ लाईभले गरेको सर्वेक्षणका क्रममा दुई हजारभन्दा बढी मानिससँग कुरा गरिएको थियो।

हलिउडका एक निर्माता हार्भी वाइन्स्टिनले महिलाहरुमाथि यौन दुर्व्यवहार गरेका आरोपहरु सार्वजनिक भएपछि धेरै जनाले त्यस्तै किसिमका दुर्व्यवहार आफूहरुले पनि सामना गरेको भन्दै अनुभव साट्ने क्रमसंगै उक्त सर्वेक्षण गराइएको थियो।

 दुर्व्यवहार

यौन दुर्व्यवहारको सामना गरेका महिला र पुरुषहरुले 'मि टू' अर्थात 'म पनि' भन्ने ह्याशट्याग राख्दै विश्वव्यापीरुपमै त्यस्तो समस्या विकराल रहेको देखाउने गरि आ-आफ्ना अनुभव सामाजिक संजालमा साटेका थिए।

वाइन्स्टिन विरुद्ध हलिवुड अभिनेत्रीहरु गुईनेथ पाल्ट्रो, एन्जेलिना जोली र रोज मागोवान लगायतका दुई दर्जनभन्दा बढी महिलाले बलात्कार तथा यौन दुर्व्यवहारका आरोप लगाएका थिए।

वाइन्स्टिनले भने आफूले यौन सम्बन्ध सहमतिमै राखेको बताउँदै आएका छन्।

रेडियो फाईभ लाईभको सर्वेक्षणमा २०३१ जना ब्रिटिश वयस्कहरु समावेश गरिएका थिए। सर्वेक्षणमा ३७ प्... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

रतिशतले यौन दुर्व्यवहारको सामना गरेको बताए।

सर्वेक्षणमा सहभागी मध्ये ५३ प्रतिशत महिला र २० प्रतिशत पुरुषले कार्यस्थल वा शैक्षिकस्थलमा अनुचित टिप्पणी देखि लिएर यौन दुर्व्यवहारसम्म खेपेको जनाएका छन्।

एक चौथाई भन्दा बढीले अश्लिल खालका चुट्किलाहरु सुन्नुपरेको र झण्डै सात जनामा एकजनाले आफूले अप्ठेरो महसुस गर्ने गरि स्पर्श गरिएको बताएका छन्।

फाईभ लाईभको सर्वेक्षणअनुसार दुर्व्यवहार खेपेका १० मध्ये एकजना महिलाले यौन दुर्व्यवहारको शिकार भएको बताएका थिए।

पुरुषभन्दा धेरै महिलालाई कम्पनीका मालिक वा वरिष्ठ प्रबन्धकले निशानामा पारेको सर्वेक्षणले देखाएको छ।

त्यस्तो किसिमको दुर्व्यवहारमा पर्ने महिलाको संख्या ३० प्रतिशत र पुरुषको संख्या १२ प्रतिशत रहेको र १० पीडित महिलामध्ये एकजनाले दुर्व्यवहारकै कारण जागिर वा पढ्दै गरेको शैक्षिक संस्था छोडेको बताएका छन् ।

क्यामब्रिजकि स्याराह किलकोयनले पढ्दै गर्दा दुई पुरुषले यौन दुर्व्यवहार गरेको बताइन्। किशोरावस्थामा हुँदा विद्यालयका शिक्षक र पछि क्याम्पसका प्राध्यापकबाट दुर्व्यवहार भएको उनले बताइन्।

कम उजुरी

मानिसहरु प्रायःजसो धेरै वटा कारणले यौन दुर्व्यवहारका बारे बताउन वा उजुरी गर्न असफल हुने एक्सेटर विश्वविद्यालयकी सामाजिक र संगठनात्मक मनोविज्ञानकी प्राध्यापक म्यानुएला बारेटोले बीबीसीलाई बताइन्।

उनीहरुले त्यस्ता दुर्व्यवहार सोझै नभएको वा ठट्टामा भएको हुनसक्ने ठान्दछन्।

तर जब संचारमाध्यममा दुर्व्यवहारको एउटा घटना बारे खुलासा गरिन्छ तब ती असरहरु बदलिन थाल्छन्।

"यसले बुझाईमा मद्दत पुर्‍याउँछ। अनि कस्ता गतिविधि यौन दुर्व्यवहार हुन् भनेर छुट्ट्याउन मद्दत पुग्छ।"

"यसले के सन्देश दिन्छ भने यो गम्भीर समस्या हो। साथै यो समस्या हो भन्ने सोचलाई समर्थन गर्ने बाहिर धेरै जना रहेछन् भन्ने पनि यसले अनुभव गराउँछ।"

#मि टू अभियान

अभियानकर्मी तराना बुर्क सबभन्दा पहिला शुरु गरिएको #मि टू अभियान की संस्थापक हुन्।

उक्त अभियान संयुक्त राज्य अमेरिकामा यौन हिंसा, आक्रमण, शोषण र दुर्व्यवहारका पीडितहरुलाई 'सहानुभूतिका माध्यमबाट सशक्तिकरण' प्रदान गर्न १० वर्ष अघि शुरु गरिएको थियो।

यौन दुर्व्यवहारका घटना विरुद्ध कसरी परिवर्तन ल्याउने भन्नलाई अहिले यो अभियानले नयाँ गति पाएको आफूलाई लागेको उनले बताइन्।


दुवै खुट्टा नभएका चिनियाँ पर्वतारोही सिया बोयूले सोमवार बिहान सगरमाथाको सफल आरोहण गरेको संस्कृति पर्यटन तथा नागरिक उड्ययन मन्त्रालयका एक अधिकारीले बताए।

उनी नेपाली मोहडाबाट सगरमाथाको शिखर पुग्ने पहिलो 'डबल एम्पुटी' भनिने दुवै खुट्टा नभएका आरोही हुन्।

यसअघि सन् २००६ मा न्यूजिल्यान्डका मार्क इङ्ग्लिशले तिब्बती मोहडाबाट सगरमाथाको सफल आरोहण गरेका थिए।

सफलता

आइतवार नेपाली टोलीले शिखरको बाटो खोलेलगत्तै सिया बोयूसहित ५० जनाभन्दा बढी आरोहीले सगरमाथाको शिखर चुमिसकेको सगरमाथा आधार शिविरस्थित पर्यटन मन्त्रालयका प्रतिनिधि ज्ञानेन्द्र श्रेष्ठले बीबीसीलाई बताए।

उनले भने, "सिया र अरू करिब ५० जनाले सगरमाथा चढेको खबर आएको छ। अहिले उनीहरू साउथ कोलको बाटो तल झरिरहेका छन्।"

चालीस वर्षअघि हिउँको चिसोका कारण सियाको दुवै खुट्टा नचल्ने अवस्थामा पुगेको थियो। पछि क्यान्सर रोगका कारण उनले दुवै खुट्टा गुमाउन पुगे।

तर उनी अविचलित रहे। उनले सगरमाथा आरोहण गर्ने योजना परित्याग गरेनन्।

तयारी

सन् २०१५ मा भूकम्पले उनको सगरमाथा आरोहण गर्ने योजनालाई प्रभावित तुल्यायो।

छ महिनाअघि नेपाल सरकारले दुवै खुट्टा ... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

नभएका आरोहीलाई आरोहण गर्न नदिने नियम ल्याएको थियो।

पछि अदालतले त्यो नियम कार्यान्वयन नगर्न आदेश दिएपछि सिया सगरमाथा आरोहणको तयारीमा जुटे।

उनी अन्तत: सफल भए। सिया र उनका आरोहण सहयोगी सोमवार बिहान ८.३० बजेतिर सगरमाथाको शिखर पुगेको श्रेष्ठले बताए।


दुवै जनाले केही वर्षअघि नेपालको भ्रमण गरेका थिए र नेपाली नेता तथा अधिकारीहरूसँग भेटवार्ता पनि गरेका थिए।

छ वर्षअघि सू चीले वीपी चिन्तन प्रतिष्ठानको कार्यक्रममा सहभागी हुन काठमाण्डू आउँदा दशकौँअघि नेपाल आएको सम्झना सुनाएकी थिइन्।

सू ची नेपाल आउँदा नेपालका प्रधानमन्त्री सुशील कोइराला थिए। जानकारहरूका अनुसार उनले नै म्यान्मार गएका बेला सू चीलाई नेपाल भ्रमणको निम्तो दिएका थिए।

त्यस बेला प्रधानमन्त्री कोइराला र सू चीबीचको भेटवार्तामा नेता शशाङ्क कोइराला पनि सहभागी थिए।

दशकौँपछि नेपालमा सू ची

नेता शशाङ्क कोइरालाका अनुसार भेटमा निकै भावनात्मक कुराकानी भएको थियो। बीपी कोइराला हुँदाका पुरानादेखि भविष्यका कुराहरू भएका थिए।

प्रधानमन्त्रीले म्यान्मारलाई माथि उठाउन तपाईँमा जिम्मेवारी आउँछ भन्दा म आफ्नो देशलाई सही दिशा दिन सक्दो प्रयास गर्छु भनेर सू चीले जबाफ दिएको उनले सुनाए।

सू चीकी आमा सन् १९६० मा नेपाल समेत हेर्नेगरी दिल्लीमा राजदूत थिइन्। उनले त्यही बेला आमासँग नेपाल आएको सुनाएकी थिइन्।

कोइराला भन्छन्, "उस बेलाको काठमाण्डूको हरियाली सहरी विकासले मासिएको भन्दै दुःखी पनि सुनिनुभएको थियो।"... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

शशाङ्क कोइरालाका भनाइमा उनका बुवा बीपी कोइराला र सू चीका बुवा दुवै समाजवादी नेताको नाताले दुवैबीच घनिष्ठ सम्बन्ध थियो।

जनता-प्रजातन्त्रप्रति प्रगाढ आस्था

"बीपीले क्रान्ति गर्छु भनेर उहाँसँग हतियार सहयोग मागेको मलाई सम्झना छ, उहाँहरूको सम्बन्ध त्यति घनिष्ठ थियो," कोइराला भन्छन्।

उनले हतियार प्राप्त गरे वा नगरेको आफूलाई जानकारी नभएको बताए। तर नेपाली कांग्रेसकै कतिपय नेताहरूले विगतमा म्यान्मारबाट कांग्रेसले हतियार पाएको उल्लेख गरेका थिए।

आफ्नो देशमा लामो सैनिक शासन बेहोरेकी सू चीले काठमाण्डू आएका बेला नेपाली सेनाको भूमिकाको प्रशंसा गरेको विवरणहरू त्यतिबेला आएका थिए।

उनलाई गिरफ्तार गरेर फेरि सेनाले 'कू' गर्नुलाई कांग्रेस महामन्त्री कोइरालाले 'दुर्घटना' को सङ्ज्ञा दिए र त्यसले आफूहरूलाई स्तब्ध पारेको सुनाए।

सुशील कोइरालासँग सू चीले राखेको धारण स्मरण गर्दै उनी भन्छन्, "मलाई स्पष्ट सम्झना छ, उहाँले राष्ट्रको सम्पत्ति भनेको जनता हो भन्नु भएको थियो, प्रजातन्त्रमा उहाँको एकदमै विश्वास छ।"

सेना प्रमुखको नेपाल भ्रमण

सत्ता हत्याएका म्यान्मारका सेना प्रमुख मिन ओङ ह्लाइङ तीन वर्षअघि नेपाल भ्रमणमा आएका थिए।

नेपालले रोहिन्ज्या सङ्कटलाई म्यान्मारको आन्तरिक मामिला मान्ने गरेको छ

उस बेला उनले नेपाली समकक्षीसहित नेपालका उच्च अधिकारीहरूसँग शिष्टाचार भेटघाट गरेका थिए।

म्यान्मारमा रोहिन्ज्या मुस्लिमहरूप्रति सेनाले गरेको व्यवहारको अन्तर्राष्ट्रिय रूपमा चर्को आलोचना भइरहेको बेला उक्त भ्रमणलाई लिएर पनि कतिपयले प्रश्न उठाएका थिए।

तत्कालीन रक्षामन्त्री भीमसेनदास प्रधानका अनुसार नेपाल रहेका रोहिन्ज्या शरणार्थीबारे पनि म्यान्मारका सेना प्रमुखले कुरा उठाएका थिए।

वर्षौँदेखि आन्तरिक द्वन्द्वमा फसेको म्यान्मारका सेनाप्रमुखको नेपाल भ्रमण यहाँको शान्तिप्रक्रिया र त्यसमा पनि खासगरी विद्रोही सैनिक तथा हतियारको व्यवस्थापनबारे बुझ्न केन्द्रित रहेको बताइएको थियो।

नेपालमा एउटा भने उता 'अर्कै गरे'

आफूसँगको भेटमा सेनाप्रमुखलाई नेपालमा राजतन्त्रको अन्त्यपछि लोकतान्त्रिक गणतन्त्रको नयाँ अभ्यास भइरहेको प्रसङ्ग आफूले झिकेको प्रधानले बताए।

"त्यो पूर्ण लोकतन्त्र हो, जनताको हातमा सार्वभौमसत्ता पहिलो पटक आयो भनेँ," प्रधान सम्झिन्छन्, "त्यसपछि उनले हामी पनि पूर्ण लोकतन्त्रप्रति प्रतिबद्ध छौँ भनेका थिए।"

तर सेना प्रमुखको रूपमा पाँच वर्ष...


दुवै तर्फबाट गरेर नौ नेताहरू सम्मिलित सचिवालयमा एक जना पनि महिला छैनन्।

ठूलो दल बनाउँदा समावेशिताको मान्यतालाई अपेक्षा गरिएको भन्दै नेत्रीहरूले शीर्ष नेताहरूले आफ्नो सोचमा परिवर्तन गर्नुपर्ने टिप्पणी गरेका छन्।

तर पार्टी प्रवक्ता नारायणकाजी श्रेष्ठले भने एमाले र माओवादी केन्द्रको तत्कालीन सङ्गठनका आधारमा नै एकीकरण भएको हुनाले महिलाको उपस्थिति नदेखिएको तर्क गरेका छन्।

उनका अनुसार सचिवालयलाई पछि समावेशी बनाइने छ।

'ध्यान पुगेन'

मर्यादाक्रमअनुसार सचिवालयमा केपी शर्मा ओली, पुष्पकमल दाहाल प्रचण्ड, माधवकुमार नेपाल, झलनाथ खनाल, वामदेव गौतम, नारायणकाजी श्रेष्ठ, रामबहादुर थापा, ईश्वर पोख्रेल र विष्णु पौडेललाई राखिएको छ।

तीमध्ये श्रेष्ठ र थापा मात्र गैरब्राह्मण नेता हुन्।

तत्कालीन एमालेमा उपाध्यक्ष रहेकी अष्टलक्ष्मी शाक्यले भनिन्, "समावेशितामा ध्यान पुगेन भन्ने मलाई पनि लागेको छ। सच्चिनै पर्छ, समावेशी नभई एकपक्षीय ढङ्गले हुँदैन। यत्रो व्यवस्था परिवर्तन भइसक्यो, सोचमा परिवर्तन गरेर नेतृत्वले समावेशी सोच बोक्नैपर्छ।"

'उल्टो बाटो'

संविधानमा ३३ प्रतिशत महिलाको सहभागिता सुनिश्चित गरिएका बेल... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

ा सरकारको नेतृत्व गरिरहेको पार्टीमा यस्तो अवस्था हुनुले समावेशिताको मान्यतालाई चुनौती दिइएको कतिपयको बुझाइ छ।

एकीकृत पार्टी समावेशिताको उल्टो बाटो गएको तत्कालीन माओवादी केन्द्रको कार्यालय समितिकी सदस्य जयपुरी घर्ती बताउँछिन्।

उनले भनिन्, "महिलाहरूको सहभागिता बढाउनैपर्छ। विगतको स्थिति भन्दा अलिकति पछाडि फर्किएको अनुभव भएको छ। सोचकै समस्या हो। अगाडि बढ्दै जाँदा ५१ प्रतिशत हुनुपर्छ भन्ने हाम्रो मुद्दा छ। अहिले तत्काल ३३ प्रतिशत लागु हुनुपर्छ भन्ने हो।  "

तर नारायणकाजी श्रेष्ठले भने यो प्राविधिक कुरा भएकाले छिट्टै सुधार हुने तर्क गर्छन्।

उनले भने, "मूलत: अहिले दुई समितिहरुको एकीकरण हो। त्यस कारणले समावेशिताको सीमा पूर्वपार्टीहरूमा जुन चरित्रको थियो त्यस्तै भएको हो। तर हामीहरू एकीकृत पार्टीलाई समावेशी ढङ्गले सङ्गठनका समितिहरू निर्माण गर्ने तर्फ लैजान्छौँ।"

हालकै संरचनाअनुसार एकीकृत पार्टीका समितिहरू निर्माण हुँदै गएमा ४५ जनाको स्थायी समितिमा पनि जम्मा तीन जना मात्रै महिला पर्ने बताइएको छ।

पोलिटब्युरो र केन्द्रीय समितिमा पनि महिलाहरूको उल्लेख्य उपस्थिति नहुने भएकाले नेतृत्वले फरक तरिकाले समावेशिताको योजना बनाउनु पर्ने नेत्रीहरूको माग छ।

महिलासँगै दलित, मधेशी, जनजाति लगायत संविधानले समावेशीको सूचीमा राखेका अन्य समुदायलाई पनि समावेश गरेर एकीकृत पार्टीका विभिन्न समितिहरू निर्माण गरिनुपर्ने आवाज उठेका छन्।


दुवै दलको संयुक्त एकता संयोजन समितिको बैठकले उक्त निर्णय गरेको र त्यसलाई एमालेको अन्तिम केन्द्रीय समितिको बैठकले अनुमोदन गरेको नेता योगेश भट्टराईले बताए।

उनका अनुसार 'समाजवाद उन्मुख जनताको जनवाद' तत्कालीन कार्यक्रम हुने निर्णय भएको छ।

त्यस्तै मार्क्सवाद र लेनिनवादलाई पार्टीले मार्गदर्शक सिद्धान्तको रूपमा अङ्गीकार गर्नेछ।

नेता भट्टराईले भने, "माओवाद, एक्काइसौँ शताब्दीको जनवाद र जनयुद्ध लगायतका थुप्रै विषयलाई पार्टीभित्र आन्तरिक छलफलको रुपमा अघि बढाउने निर्णय भएको छ।"

नेता भट्टराईले एकीकृत दलको केन्द्रीय समिति ४४१ सदस्यीय र स्थायी समिति ४५ सदस्यीय हुने जानकारी दिए।

पौडेल महासचिव

सबैभन्दा माथिल्लो निकाय सचिवालय हुनेछ।

त्यसमा केपी ओली, पुष्पकमल दाहाल 'प्रचण्ड', माधवकुमार नेपाल, झलनाथ खनाल, वामदेव गौतम, नारायणकाजी श्रेष्ठ, ईश्वर पोख्रेल, रामबहादुर थापा, विष्णु पौडेल रहनेछन्।

ओली र दाहालपछि नेपाल र खनाल वरिष्ठ नेताका रूपमा रहनेछन्। यसैगरी श्रेष्ठ प्रवक्ता र पौडेल महासचिव हुने निर्णय भएको भट्टराईले बताए।

सचिवालयले पार्टीका केन्द्रीय सङ्गठनको व्यवस्थापन, प्रदेश लगायतका तलका निकाय, प्र... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

वास सङ्गठन र मोर्चाको एकता तथा विभागहरूको गठन लगायतका गृहकार्य गर्ने बताइएको छ।

पार्टी दर्ता गर्नुअघि नेकपा एमाले र नेकपा माओवादी केन्द्रबाट एकीकृत दलमा परेका केन्द्रीय समितिमा परेका सदस्यहरुको संयुक्त बैठक बालुवाटारमा सम्पन्न भएको छ।

'नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी नाम दिन कानुनी जटिलता'