स्वास्थ्य तथा जनसङ्ख्या मन्त्रालयको तथ्याङ्कअनुसार पछिल्ला केही दिनयता दैनिक औसत आठ हजारभन्दा बढी सङ्क्रमित थपिने गरेका छन्।

सङ्क्रमितहरूको सङ्ख्यामा वृद्धिसँगै अक्सिजन दिनुपर्ने र आईसीयूमा राख्नुपर्ने बिरामीको सङ्ख्या पनि क्रमशः बढिरहेको मन्त्रालयको तथ्याङ्कले देखाउँछ।

गत दुई सातायता नै नेपालमा एक लाखभन्दा बढी कोरोनाभाइरस सङ्क्रमित थपिएको स्वास्थ्य मन्त्रालयले जनाएको छ।

नेपाल कुन दिशामा जाँदैछ?

नेपालमा हालै गरिएको एउटा अध्ययनले कोरोनाभाइरस सङ्क्रमण दर उच्च भएमा जेठ मसान्तसम्ममा दैनिक ११,००० नयाँ सङ्क्रमित देखिन सक्ने प्रक्षेपण गरेको छ।

सो अध्ययनअनुसार दैनिक ११,००० सङ्क्रमित थपिएमा त्यसको १५ प्रतिशत अर्थात् १,६०० बिरामी दैनिक भर्ना गर्नुपर्ने र अक्सिजन आवश्यक पर्ने बिरामी हुन सक्छन्।

मङ्गलवारकै दैनिक वृद्धि हेर्दा कुल २४ घण्टाको अवधिमा ९,४८३ जना सङ्क्रमित थपिएको स्वास्थ्य मन्त्रालयको तथ्याङ्कले देखाउँछ।

यसबीचमा अस्पतालको शय्यादेखि अक्सिजनसम्मको अभाव देखिएको स्वास्थ्य मन्त्रालयका सहप्रवक्ता डा. समिरकुमार अधिकारी स्वीकार्छन्।

समग्र अवस्था हेर्दा नेपाल महामारीको कुन दिशामा गइरहेक... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

ो छ भन्ने प्रश्नमा सङ्क्रामक रोगसम्बन्धी अनुसन्धानकर्ता प्राध्यापक डा. बुद्ध बस्न्यात भन्छन्, "हामी अननोन ट्र्याजक्टरी [अनिश्चित बाटो] तर्फ गइरहेका छौँ।"

"हाम्रो स्वास्थ्य प्रणालीमाथि यसले एकदमै चुनौती थपिदिएको छ। ठूलो बाढी आएको बेला डुङ्गा नै नभए जस्तो भएको छ।"

पछिल्ला दिनमा देखिएको सङ्क्रमण दर र मृतकको सङ्ख्याले आउँदा दिनबारे सुखद सङ्केत नगरेको विज्ञहरूको ठम्याइ छ।

त्यस्तैमध्ये एक शुक्रराज ट्रपिकल तथा सरुवा रोग अस्पताल टेकुका प्रमुख कन्सल्टेन्ट डा. अनुप बास्तोला भन्छन्, "सङ्क्रमण अझै फैलिने डर छ। घरमा बसेका व्यक्तिहरू आफू सङ्क्रमित भएर अरूलाई सङ्क्रमित बनाइरहेका छन्।"

तर इपिडिमियोलोजी तथा रोग नियन्त्रण महाशाखाका पूर्वनिर्देशक डा. बाबुराम मरासिनी अझ खराब दिन आउने आकलनमा सहमत देखिँदैनन्।

"धेरै मानिस सङ्क्रमित भएर निको भइसकेका छन्। कतिपयले कोभिड खोपको दुईवटै र केहीले एउटा मात्रा लिइसकेका हुनाले त्यस्तो दुर्दिन आउँछ जस्तो मलाई लाग्दैन,"उनले थपे।

रोकथाम तथा नियन्त्रणका उपाय के?

नेपालमा पछिल्लो समय सङ्क्रमण बढ्न थालेसँगै रोकथाम तथा नियन्त्रणको प्रयासमा अधिकांश स्थानीय प्रशासनहरूले निषेधाज्ञा लागु गरेका छन्।

हाललाई आन्तरिक तथा चार्टर्डबाहेक अन्तर्राष्ट्रिय उडानहरूमा पनि सरकारले रोक लगाएको छ। प्रतिबन्धात्मक कदमहरूका बीच सङ्क्रमितको सङ्ख्या थपिने क्रम रोकिएको छैन।

अहिले सङ्क्रमण दर उच्च देखिए पनि प्रतिबन्धात्मक कदमहरूको नतिजा बिस्तारै देखिन थाल्ने स्वास्थ्य तथा जनसङ्ख्या मन्त्रालयका पूर्वप्रमुख विशेषज्ञ डा. सुशीलनाथ प्याकुरेल दाबी गर्छन्।

गहिरिँदो सङ्कटलाई सम्बोधन गर्न जनस्वास्थ्य ऐनअनुसार स्वास्थ्य सङ्कटकाल लगाउनुपर्ने उनको सुझाव छ।

"त्यो लागु हुनासाथ सरकारी तथा निजी अस्पताल, नर्सिङ्ग होम, मेडिकल कलेज, विद्यालय लगायतलाई सरकारले प्रयोग गर्न पाउँछ।"

कोरोना भाइरस नेपाल: कोभिड सङ्क्रमण दर किन सबैभन्दा उच्च

"अनि सरकारले स्वास्थ्य मन्त्रालय अन्तर्गतका कर्मचारीलाई मात्रै नभई निजी क्षेत्रका र मेडिकल कलेजका जनशक्तिलाई खटाउन सक्ने अधिकार राज्यमा आउँछ," प्याकुरेल थप्छन्।

नियन्त्रणका उपायबारे उनको सुझाव छः "प्रतिबन्धात्मक कदमलाई निरन्तरता दिनुका साथै 'ट्रेसिङ्ग', 'टेस्टिङ्ग', 'कन्ट्याक्ट ट्रेसिङ्ग', 'ट्रिटमेन्ट' र 'टीम अप्रोच'को नीति लिएर अगाडि बढ्नुपर्‍यो।"

ती कामसँगै समानान्तर रूपमा खोप दिने अभियानमा पनि...


स्वास्थ्य तथा जनसङ्ख्या मन्त्रालयको तथ्याङ्कअनुसार बुधवारसम्म नेपालमा १२ वटा जिल्लामा पाँच सयभन्दा बढी सक्रिय सङ्क्रमित रहेका छन् भने थप १० जिल्ला दुई सयभन्दा बढी सङ्क्रमित छन्।

पछिल्लो पटक काठमाण्डू, ललितपुर, भक्तपुर र पर्सा जिल्ला प्रशासन कार्यालयहरूले वैशाख १६ गते बिहानबाट वैशाख २२ गते राति १२ बजेसम्म कायम रहनेगरी निषेधाज्ञा जारी गरेका हुन्।

बाँके जिल्ला प्रशासनले वैशाख १२ गतेदेखि र कास्की जिल्ला प्रशासनले वैशाख १५ गतेबाट जिल्लाभरि निषेधाज्ञा लागु गरिसकेका छन्।

नेपाल प्रहरीका अनुसार हाल १० जिल्लामा पूर्ण र तीन जिल्लामा आंशिक निषेधाज्ञा लागु भएको छ।

प्रहरीले कसरी कार्यान्वयन गराउँदैछ?

नेपाल प्रहरीले निषेधाज्ञाको प्रभावकारी कार्यान्वयनका लागि आवश्यक कदमहरू चालिएको जनाएको छ।

"नेपाल प्रहरीले सबै सरोकारवाला निकायसँग समन्वय गरेर विशेष सुरक्षा योजना बनाई अक्षरशः कार्यान्वयन गराउन लागिपरेको छ," नेपाल प्रहरीका केन्द्रीय प्रवक्ता प्रहरी वरिष्ठ उपरीक्षक वसन्तबहादुर कुँवरले भने।

नेपाल प्रहरीले जनस्वास्थ्यका मापदण्डबारे माइकिङ तथा श्रव्य-दृश्य सामग्रीको प्रकाशन एवम् वितरणमार्फत् नागरिक... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

मा जनचेतना फैलाउने काम गरिरहेको छ।

त्यसलाई पनि निषेधाज्ञा कार्यान्वयनको एउटा पाटोको रूपमा लिइएको भन्दै प्रवक्ता कुँवरले थपे, "अर्कोतर्फ चेतनामूलक कार्यक्रम लगेर पनि त्यसलाई नसम्झनेहरूलाई प्रतीकात्मक रूपमा सङ्क्रामक रोग ऐनअनुसार कारबाही गर्न कुरालाई पनि सँगसँगै लगिरहेका छौँ।"

कुनै ठाउँमा जनशक्तिको अभाव देखिने अवस्थामा त्यसको पूर्ति गरेर निषेधाज्ञालाई व्यवस्थित रूपमा अक्षरशः पालना गराइने उनी बताउँछन्।

चेन ब्रेकका लगि गरिएको निषेधाज्ञाको पालना गरी त्यसको पूर्ण कार्यान्वयनमा सहयोग गर्न प्रहरीले नागरिकहरूलाई आह्वान समेत गरेको छ।

के निषेधाज्ञा लम्बिन्छ?

सङ्क्रमणको दर निषेधाज्ञाको कत्तिको प्रभावकारी कार्यान्वयन हुन्छ भन्ने कुरामा निर्भर गर्ने जनस्वास्थ्यविद् तथा सङ्क्रामक रोग विशेषज्ञहरूले बताएका छन्।

स्थानीय प्रशासनहरूले शुरूमा एक साताका लागि निषेधाज्ञा जारी गरिए पनि फेरि थपिने स्पष्ट सङ्केत दिएका छन्।

ललितपुर जिल्लाका सहायक प्रमुख जिल्ला अधिकारी ललिलकुमार बस्नेतले बीबीसी न्यूज नेपालीसित भने, "एकैचोटि १५ दिनका लागि निषेधाज्ञा जारी गर्दा नागरिक पनि प्यानिक हुने अवस्था आउनसक्ने भएकोले शुरूमा सात दिनका लागि गरिएको हो।"

"सङ्घीय सरकारले पनि वैशाख मसान्तसम्म निषेधाज्ञाको कुरा गरेकोले थपिने कुरामा कन्फुजन रहेन।"

प्रतिबन्धात्मक कदमबारे सङ्घीय सरकारका निर्णयहरू आउनुअघि नै काठमाण्डू उपत्यकाका तीन जिल्ला प्रशासन कार्यालयहरूले निषेधाज्ञा दिइसकेका थिए।

"हामीले पहिले नै आदेश जारी गरिसकेका थियौँ। अवस्था हेरी निषेधाज्ञा थप गर्न सकिन्छ," काठमाण्डू जिल्लाका प्रमुख जिल्ला अधिकारी कालीप्रसाद पराजुलीले बीबीसी न्यूज नेपालीसित भने।

भक्तपुर जिल्लाका प्रमुख जिल्ला अधिकारी प्रेमप्रसाद भट्टराईले पनि निषेधाज्ञा थपिने सम्भावनालाई नकार्न नसकिने बीबीसी न्यूज नेपालीलाई बताए।

"अहिलेका लागि सात दिनसम्म निषेधाज्ञा हो। थपेर त्यसलाई १५ दिन पुर्‍याउन सकिँदैन भन्ने होइन,"भट्टराईले प्रस्ट पारे।

के गर्न पाइन्छः

के गर्न पाइँदैनः

उल्लङ्घन गरे के के सजाय हुनसक्छ?

जिल्ला प्रशासन कार्यालयहरूले सङ्क्रामक रोग ऐन, २०२० को दफा २ र स्थानीय प्रशासन ऐन, २०२८ को दफा ६ को उपदफा ३ द्वारा प्राप्त अधिकारको प्रयोग गरी निषेधाज्ञासम्बन्धी आदेश जारी गरेका छन्।

सङ्क्रामक रोग ऐन, २०२० अनुसार उक्त ऐनअन्तर्गत दिइएको आदेशलाई अपहेलना गर्ने व्यक्तिलाई एक...


स्वास्थ्य तथा जनसङ्ख्या मन्त्रालयले आइतवार बिहान थप १० जनामा सङ्क्रमण पुष्टि गर्दै ती सबै रौतहट जिल्लाका भएको जनाएको छ।

यससँगै नेपालमा कोरोनाभाइरसबाट सङ्क्रमितको कुल सङ्ख्या २९१ पुगेको छ।

मन्त्रालयका अनुसार नयाँ सङ्क्रमित राजपुर नगरपालिका वडा नम्बर नौका सातजना र ईशनाथ नगरपालिकाका तीनजना छन्।

सङ्क्रमित भएको पुष्टि भएपछि राजपुर नगरपालिकाका नगरप्रमुख मोहम्मद सकिल अख्तरको तनाव थपिएको छ।

'भनेको मान्दैनन् के गर्ने?'

अख्तरका अनुसार आफ्नो नगरका सातैजना भारतबाट हालै नेपाल आएका हुन्।

'जहाँ छौँ त्यही बस' भन्दा नमानेर धमाधम भारतबाट नेपाल आइरहेको उनको भनाइ छ।

पहिलो पटक उक्त नगरपालिकामा सङ्क्रमण भेटिएको हो।

नगरप्रमुख अख्तरले भने, "हाम्रो नगरपालिकामा कहाँ कोरोनाभाइरसको सङ्क्रमण थियो र, सबै भारतबाट आएका हुन्।"

"जहाँ छौँ त्यही बस भनेको मान्दैनन्। दिल्ली र मुम्बईबाट मेयरले केही गरेन, सीडीओले केही गरेन भनेर सामाजिक सञ्जालमा गाली गर्छन्। के गर्नु?"

प्रमुख जिल्ला अधिकारीले ती गाउँ 'सील' गर्न सुरक्षाकर्मी खटाएको जानकारी आफूलाई गराएको उनले सुनाए।

'भोट दिएका छन्, हाम्रो बाध्यता छ'

"भनेको मानिदि... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

एको भए कति राम्रो हुन्थ्यो। अब गाउँघरमा कति समस्या हुनेभयो," उनले बाध्यता सुनाए।

"अहिले फेरि सिमानामा बसेका २१ जनालाई लिन गाडी पठाएको छु, अभिभावक घरमा आएर कराउँछन्।"

"भोट दिएका छन्, हाम्रो त मजबुरी छ। कुरै बु्झ्दैनन। के गरौँ?"

उनलाई भारतको दिल्लीबाट अन्य ५२ जना हिंडिसकेको सूचना आएको छ।

भारतबाट आएका सङ्क्रमितहरू सहित करिब १५० देखि २०० जनालाई क्वारन्टीनमा राखिएको उनले बताए।

उनका अनुसार प्रमुख जिल्ला अधिकारीसँग कुरा गरेर सिमानामा गाडी पठाएर आफ्ना गाउँका बासिन्दालाई ल्याउने गरेका छन्।

'धमाधम आउँदैछन्'

रौतहटको ईशनाथ नगरपालिकामा  भारतबाट आएकाहरूमा यसअघि पनि सङ्क्रमण पुष्टि भएको थियो।

नगर प्रमुख सन्तोष कुमार मेहताले पछिल्लो पटक सङ्क्रमित देखिएकाहरू तीनैजना दिल्लीबाट आएका बताए।

उनले भने, "अहिले २०० जना जति क्वारन्टीनमा छन्। अरु पनि आइरहेका छन्।"

नमेहताले करिब १,२०० लाई राख्न सकिने गरी क्वारन्टीनको व्यवस्था गरिएको जानकारी दिए।

वास्तवमा कोरोनाभाइरस के हो?


स्वास्थ्य तथा जनसङ्ख्या मन्त्रालयले गठन गरेको एउटा विज्ञ समितिका संयोजकले कोभिड-१९ को खोप उपलब्ध भए त्यसका लागि ६० अर्ब रुपैयाँ लाग्न सक्ने अनुमान गरिएको बताएका छन्।

उनका अनुसार मन्त्रिपरिषद्ले अनुमोदन गरेको खोपसम्बन्धी एउटा प्रस्तावअन्तर्गत कुल लागतको कम्तीमा २० प्रतिशत सरकारले बेहोर्ने र बाँकी रकमका लागि दातृनिकाय र विकास साझेदारलाई आग्रह गरिने योजनामा सरकार छ।

केही दिनअघि सरकारले अर्थ, परराष्ट्र तथा स्वास्थ्य मन्त्रालयका सचिव सम्मिलित समिति गर्दै कोभिड-१९ को खोप प्रभावकारी देखिनेबित्तिकै नेपाल भित्र्याउन पहल गर्ने जिम्मेवारी दिएको थियो।

स्वास्थ्य मन्त्रालयअन्तर्गत रहको बाल स्वास्थ्य महाशाखाका पूर्वनिर्देशक तथा खोपविज्ञ डा. श्यामराज उप्रेतीको नेतृत्वमा गठित विज्ञ समितिको सुझावअनुसार उक्त सहजीकरण संयन्त्र बनाइएको गरिएको अधिकारीहरू बताउँछन्।

नेपालमा खोपका लागि खर्च कति?

डा. उप्रेतीका अनुसार अहिले गरिएको खर्चको लेखाजोखा अनुमानित हो र कतिपय विकास साझेदार र दातृनिकायले सहयोग उपलब्ध गराए यो खर्च कम हुनसक्छ।

उनले भने, "स्वास्थ्य मन्त्रालयसँगको छलफलमा हामीले १५ वर्षभन्दा माथिका सबैलाई... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

कोभिड-१९ विरूद्धको खोप लगाउने हो भने ६० अर्ब रुपैयाँ जति खर्च हुने अनुमान गरिएको छ। हामीलाई केही सुविधा खोपसम्बन्धी विश्वव्यापी गठबन्धन गाभीले दिन्छ। त्यसो भए भने खर्च अलिकति कम हुन्छ।"

"स्वास्थ्य मन्त्रालयले सम्भावित खर्चको स्रोतबारे पनि अध्ययन गरेको छ। सबै दातृनिकाय र विकास साझेदारहरूलाई तिमीहरूले गर्ने सहयोगमा कोभिड-१९ को खोपका लागि पनि सहायता गर्न भनिरहेको छ।"

अहिले कोरोनाभाइरसविरूद्ध निर्मित खोपको परीक्षणमा विश्वभरि महत्त्वपूर्ण प्रगति भएको देखिन्छ। एक दर्जनभन्दा बढी खोप तेस्रो चरणको क्लिनिक्ल परीक्षणमा छन्।

तर अहिलेसम्म कुनै पनि खोपले विश्व स्वास्थ्य सङ्गठन (डब्ल्यूएचओ) वा कुनै देशको नियामक निकायबाट सर्वसाधारणमा प्रयोगका लागि अनुमति पाइसकेको छैनन्।

सहयोगको अपेक्षा

तर खोपको विश्वव्यापी गठबन्धन गाभीले कोभ्याक्स कार्यक्रमअन्तर्गत सन् २०२१ सम्ममा कोभिड-१९ खोपको दुई अर्ब मात्रा आफूसँग हुने बताएको छ।

उसले कम र मध्यम कम आय भएका नेपालसहित ९२ देशलाई खोप उपलब्ध गराउन सहयोग गर्ने बताएको छ।

सरकारले गठन गरेको विज्ञ समितिका संयोजक डा. उप्रेतीले गाभीसँग संयुक्त लगानीको ढाँचामा नेपालको जनसङ्ख्याको २० प्रतिशतलाई पुग्ने खोप उपलब्ध गराउन सहमति भएको जानकारी दिए।

उनी भन्छन्, "गरीब वा धनी सबै देशलाई गाभीले जनसङ्ख्याको २० प्रतिशतलाई खोप दिने भनेको छ। त्यो सहुलियत दरमा पनि हुनसक्छ वा निःशुल्क पनि हुनसक्छ। हाम्रो अहिलेको हिसाबमा त्यो २० प्रतिशतका लागि खोप लगाउन छ अर्ब रुपैयाँ लाग्छ। रकम तिर्नुपरेन भने हामीलाई दुई अर्ब रुपैयाँभन्दा बढी लाग्दैन होला।"

विगतमा गाभीसँगको छलफलमा सहुलियत दरमा खोप खरिद गर्दा प्रतिमात्रा दुई डलर तिर्ने विषयमा छलफल भए पनि निर्णय नभइसकेको उनले बताए।

गत जुलाई महिनामा गाभीको बोर्ड बैठकले नेपाललाई पनि खोप सहायता उपलब्ध गराउने निर्णय गरेको त्यसपछि जारी भएको एउटा विज्ञप्तिमा उल्लेख छ।

चिसो, फ्लू र कोभिड-१९ का लक्षण कसरी छुट्याउने

खोप खरिदमा निजी क्षेत्र पनि

खोप खरिदको विषयमा नेपाल सरकारले निजी क्षेत्रलाई पनि अनुरोध गरेको बताइन्छ।

सरकारी विज्ञ समितिका संयोजक उप्रेतीका अनुसार मन्त्रिपरिषद्ले निजी क्षेत्रलाई पनि खोप भित्र्याउन बाटो खोल्ने हिसाबमा निर्णय गरेको छ।

उनले भने, "सरकारले हामी कम्तीमा २० प्रतिशत राख्छौँ भनेको छ। विकास साझेदार र निजी क्षेत्रलाई पनि अनुरोध गरेको छ। निजी क्षेत्रले खोप...


स्वास्थ्य तथा जनसङ्ख्या मन्त्रालयले बारम्बार यस्तो आग्रह गरिरहेका बेला बुधवार सरकारका प्रवक्ता समेत रहेका परराष्ट्रमन्त्री प्रदीपकुमार ज्ञवालीले पनि सोही कुरा दोहोर्‍याए।

मन्त्रिपरिषद्का निर्णयहरू सार्वजनिक गर्न आयोजित पत्रकार सम्मेलनमा उनले काठमाण्डू उपत्यका अब कोरोनाभाइरस सङ्क्रमणको उच्च जोखिम रहेको भन्दै सतर्कता अपनाउन आग्रह गरेका हुन्।

उनले पत्रकार सम्मेलनमा भने, "अरु जिल्लाहरूमा कोरोनाको प्रकोप विस्तारै नियन्त्रणोन्मुख भए पनि काठमाण्डू उपत्यका उच्च जोखिममा छ।

"हाल प्रत्येक दिन देखिने सङ्क्रमितमध्ये आधा वा आधाभन्दा बढी सङ्क्रमितहरूको सङ्ख्या काठमाण्डू उपत्यकामै भएको र अहिलेसम्म त्यो सङ्क्रमण चाहिँ नियन्त्रणोन्मुख नदेखिएकाले काठमाण्डूवासीले अत्यन्तै सतर्कता अपनाउनुपर्ने जरुरी छ।"

"झण्डै ४० लाख मानिस बसोबास गर्ने यो उपत्यकामा यदि सङ्क्रमण अनियन्त्रित भयो भने त्यसले हामीलाई निकै ठूलो जोखिममा पुर्‍याउनसक्ने अवस्था भएको हुनाले म काठमाण्डूवासी दाजुभाई दिदीबहिनीहरूलाई आफूले सेवा लिँदा वा दिँदा, आफ्नो व्यवसाय गर्दा वा व्यवसायबाट सहयोग पुर्‍याउँदा वा सार्वजनिक यातायात वा निजी सवारीसाध... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

नमा हिडडुल गर्दा अरु खालका गतिविधिहरू गर्दा…. काठमाण्डूमा उच्च सतर्कता अपनाउनका निम्ति म विशेष आग्रह गर्न चाहन्छु।"

मन्त्री ज्ञवालीले दसैँ आउनै लागेकोले पनि जोखिमपूर्ण समूहका अभिभावकहरूको सुरक्षा संवेदनशीलतालाई ध्यानमा राख्न पनि  सबैलाई आग्रह गरे।

दसैँ मनाउन सहरबजारबाट गाउँ जाने र गाउँबाट फेरि फर्केर आउने नगर्न पनि उनले सबैलाई आग्रह गरेका थिए।

सरकारले बारम्बार 'विशेष सतर्कता अपनाउन' आग्रह गरिरहेका बेला कतिपय विशेषज्ञहरूले चाहिँ सरकारले यस्तो आग्रह गर्ने तर आफैले गरेका कडाइहरू कार्यान्वयनका लागि चासो नदिएको आरोप लगाएका छन्।

काठमाण्डू उपत्यकामा जोखिम बढेको भनिएका बेला विज्ञहरूले सतर्कता अपनाउन दिएका तीनवटा मुख्य सुझावहरू यस्ता छन्:

१.  हरेक क्षेत्रका लागि मापदण्ड बनाएर लागु गर्ने

काठमाण्डू उपत्यकामा बढ्दो सङ्क्रमणको जोखिम कम गर्न सरकारले तत्कालै हरेक क्षेत्रहरूका लागि फरक-फरक मापदण्ड बनाएर लागु गर्नुपर्ने कतिपय विज्ञको धारणा छ।

जनस्वास्थ्य विज्ञ भोगेन्द्र डोटेल भन्छन्, "सङ्क्रमण समुदायमा गइसक्यो। घरलाई आइसोलेशन बनाउनुपर्ने अवस्था आइसक्यो। त्यसैले हाम्रो स्वास्थ्य मन्त्रालयले हरेक कुराका लागि स्वास्थ्य मापदण्ड बनाएर लागु गर्नुपर्‍यो।"

"हवाई जहाज संचालनका लागि मापदण्ड बनाइएको छ। तर हरेक क्षेत्रको फरकफरक मापदण्ड खै?"

उनले बनाएका मापदण्डहरू पालन भएको वा नभएको अनुगमन गर्ने काम पनि नभएकाले लगातार अनुगमन गर्ने संयन्त्र आवश्यक भइसकेको बताए।

उनले भने, "हामीले मानिसहरू दसैँमा घर गइरहेका छन् कोचिएर पनि जाउन् भनेर छाड्ने हो त? कसरी गइरहेका छन् हेर्ने हो नि।"

२. कार्यालयदेखि पसल र होटल रेस्टुरेन्टसम्म पस्ने तथा निस्कनेभिन्नाभिन्नै व्यवस्था

अर्का जनस्वास्थ्य विज्ञ बाबुराम मरासिनी चाहिँ जताततै भिडभाड बढेकाले सङ्क्रमणको जोखिम निकै नै धेरै भएको बताउँछन्।

उनी अब सरकारी कार्यालयहरूले पनि सेवा दिँदा बाहिरैबाट सेवा दिने व्यवस्था गर्ने बेला आइसकेकोमा जोड दिन्छन्।

मरासिनी भन्छन्, "हामीकहाँ होटल, रेस्टुरेन्टदेखि सपिङ मलसम्म एउटै ढोकाबाट पस्ने र निस्कने गरिएको छ। त्यसलाई सुधार गरेर एउटाबाट पस्नेमात्र र अर्कोबाट निसक्नेमात्र गर्ने बेला भयो। कसैले अनुहर नै नदेखुन् अब पिठ्यु मात्र देख्नेगरी पस्ने र निस्कने व्यवस्था गर्न सकियो भने मात्र बच्न सकिन्छ।"

उनी मानिसहरूले पनि त्यस्तैखाले व्यवस्था भएका स्थानमा मात्र सामानहरू...


स्वास्थ्य तथा जनसङ्ख्या मन्त्रालयले साउन २० मा सूचना जारी गर्दै शङ्कास्पद बिरामीको सम्पर्कमा आएका र जोखिमयुक्त क्षेत्रमा यात्रा गरेका व्यक्तिहरूलाई १४ केन्द्रमा गएर परीक्षण गर्न अनुरोध गरेको थियो।

तर काठमाण्डु उपत्यकाभित्र विशेष कारण नभईकन शङ्काका भरमा कोरोनाभाइरसको नि:शुल्क परीक्षण गराउने काम भने सहज देखिँदैन।

परीक्षण गर्न खोज्ने व्यक्तिलाई अस्पतालसम्म पुग्नका लागि पर्याप्त परामर्श नपुग्ने तर शङ्कास्पद बिरामीको सम्पर्क जानकारी नलिइएको बीबीसी न्यूज नेपालीले पाएको छ।

राजधानीमा कोरोनाभाइरस सङ्क्रमणको अवस्था भयावह हुनसक्ने सरकारी अधिकारीहरूले नै चेतावनी दिएका छन्।

अस्पतालले के भने?

सरकारले सार्वजनिक गरेको सूचीमा १० सरकारी र चार निजी अस्पताल छन्।

आफूलाई परीक्षण आवश्यक रहेको व्यक्तिको रूपमा शुक्रवार बीबीसी सम्वाददाताले टेलिफोनमार्फत् सम्पर्क गर्दा प्रसुतिगृह अस्पताल र सिभिल अस्पतालमा सेवा सुरु नै नभएको बतायो।

वीरेन्द्र सैनिक अस्पताल र नेपाल प्रहरी अस्पतालमा भने सर्वसाधारणका लागि परीक्षण नहुने जानकारी दिइयो।

बाँकी १० अस्पतालले उनीहरूले तोकेको समयमा आउन सकिने जनाए। तर ती सबैले प... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

रीक्षणको शुल्क लाग्ने कुरामा जोड दिएका थिए।

समाचारहरूमा नि:शुल्क हुने बताइएको भनेर जिज्ञासा राखेपछि मात्र सरकारी अस्पतालले 'यात्रा विवरण र लक्षणका आधारमा निर्णय लिइने' जानकारी दिइयो।

सबै निजी अस्पतालले स:शुल्क मात्र जाँच हुने जनाएका थिए।

एक सरकारी अस्पतालले भने 'लक्षण नै भए पनि सबै त्यस्ता लक्षण कोरोनाभाइरसकै नहुने' भन्दै थप आधारहरू थाहा लागेमा मात्र नि:शुल्क परीक्षण हुने जनाएको थियो।

सशस्त्र प्रहरी बल अस्पतालका कर्मचारीले मात्र फोन गर्ने व्यक्तिको फोन नम्बर टिपेर उपयुक्त समयमा सम्पर्क गर्ने बताएका थिए। त्यो अस्पताल कर्मचारीले परीक्षण नहुँदासम्म घरमा बस्दा पुर्‍याउनुपर्ने सावधानीका उपाय समेत सुझाएका थिए।

कस्तो व्यवस्था छ?

मन्त्रालयले जारी गरेको सूचनामा परीक्षण गर्दा पैसा तिर्नु पर्ने/नपर्ने खुलाइएको छैन।

तर मन्त्रालयका अधिकारीहरूले भने कोभिड-१९ का लागि सरकारले बनाएको राष्ट्रिय परीक्षण मापदण्ड पुगेका व्यक्तिहरूको मात्र सरकारी प्रयोगशालाहरूमा नि:शुल्क परीक्षण गरिने बताउँछन्।

मन्त्रालयका सहप्रवक्ता डा. समिरकुमार अधिकारीले भने, "त्यो भनेको विदेश वा जोखिम क्षेत्रबाट आएको र सङ्क्रमितको सम्पर्कमा आएका व्यक्तिहरू हुन्।"

"निजी अस्पतालहरूका हकमा अहिलेसम्मको अवस्थामा परीक्षण स:शुल्क नै हो। सरकारी अस्पतालमा समेत त्यहाँ रहेका स्वास्थ्यकर्मीले अवस्था हेरेर निर्णय नगर्दासम्म स:शुल्क परिक्षण गर्ने व्यवस्था छ।"

एउटा परीक्षण गर्दाको सरकारी दर ५,५०० रूपैयाँ तोकिएको छ र अस्पतालहरूले त्यसमा १० प्रतिशतसम्म सेवा शुल्क थप्न सक्ने सहप्रवक्ता अधिकारी बताउँछन्।

यतिखेर सरकारले कोभिड-१९ परीक्षणका लागि तीन तहका प्राथमिकता तोकेको छ।

दोस्रो प्राथमिकतामा स्वास्थ्यकर्मी, सुरक्षाकर्मी, दीर्घरोगी र तत्काल शल्यक्रिया वा अन्य आपत्कालीन परीक्षण गर्नुपर्ने अवस्थामा रहेका बिरामीहरू छन्।

तेस्रो प्राथमिकतामा सङ्क्रमण बढिरहेको बस्ती र आसपासमा रहनेहरू वा भाइरसको लक्षण देखिने तर माथिका कुनै मापदण्डसँग मेल नखाने छन्।


स्वास्थ्य तथा जनसङ्ख्या मन्त्रालयले सार्वजनिक गरेको तथ्याङ्कमा केही सातायता कोभिडका बिरामी र मृत्यु हुने मानिसको सङ्ख्या ह्वात्तै बढेको  देखिन्छ।

सङ्क्रमणको यो दोस्रो लहरमा बालबालिका र वृद्धवृद्ध तथा युवाहरू सङ्क्रमित भएको देखिन्छ।

प्रत्येक दिन सङ्क्रमितको सङ्ख्या बढिरहेको अवस्था र अस्पतालहरू भरिभराउ भएका विवरणहरू आइरहेको बेला कोभिड-१९ बारे जान्नै पर्ने केही कुराहरू यहाँ प्रस्तुत गरिएको छ।

अहिले देखिएको कोभिडका लक्षण के हुन्?

कोरोनाभाइरसका बेला देखिने लक्षण अरू सङ्क्रामक रोग खागसरी फ्लू अथवा रुघाखोकीसँग मिल्दोजुल्दो हुने शुक्रराज ट्रपिकल तथा सरुवा रोग अस्पताल टेकुका चिकित्सक डा. शेरबहादुर पुन बताउँछन्।

त्यसैले सहजै रूपमा कोभिडका लक्षण यिनै हुन् भन्न सकिने अवस्था नरहने उनको भनाइ छ।

उनका अनुसार खोकी लाग्ने, जीउ दुख्ने, सास फेर्न अप्ठेरो हुने जस्ता कोभिड-१९ का मुख्य लक्षण हुन्।

"तर यी लक्षणहरू अरू रुघाखोकीजस्ता सङ्क्रामक रोगसँग मिल्ने हुँदा यसमा हामीले (कोभिडमा) छुट्ट्याउन सकिने भनेको स्वाद र गन्ध थाहा नपाउने भनेका छौँ। त्यो विशेषता नै हो। अरूमा चाहिँ कमै हुन्छ," पुनले बीबीसीस... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

ँग भने।

हाल विभिन्न देशमा गन्धको परीक्षण गर्ने विधि ल्याउन लागिएको उनी बताउँछन्।

लक्षणकै आधारमा कहिलेकाहीँ कोभिड भए नभएको छुट्ट्याउन गाह्रो हुने हुँदा बिरामी परेका व्यक्तिको यात्राको इतिहास पनि जान्न जरुरी रहेको उनको भनाइ छ।

कोरोनाभाइरस सङ्क्रमण व्याप्त रहेका ठाउँहरूमा पुगेका वा आफूसँग सम्पर्कमा रहेका व्यक्ति कसैमा कोरोनाभाइरस पुष्टि भए नभएको विषयमा जानकारी राख्नुपर्ने चिकित्सकहरू बताउँछन्।

तर काठमाण्डूजस्तो हाल सङ्क्रमण व्याप्त रहेको स्थानमा आफूलाई थाहा नभईकनै वा आफू कोरोनाभाइरस फैलिएको ठाउँबाट आएको पनि होइन भने त्यो अवस्थामा पुष्टि गर्नका लागि परीक्षण नै गर्नुपर्ने उनी बताउँछन्।

नेपालमा देखिएका नयाँ भेरिअन्टले कोभिडको लक्षणमा फरक पार्छ?

नेपालमा पछिल्ला दिनमा कोरोनाभाइरस सङ्क्रमण तीव्र गतिमा फैलनुमा यूके भेरिअन्ट मुख्य जिम्मेवार भएको गत एप्रिल महिनामा बीबीसीसँग स्वास्थ्य अधिकारीहरूले बताएका थिए।

संसारमा फैलिरहेको यूके भेरिअन्टसहित भारतमा देखा परेको डबल म्यूटन्ट भेरिअन्ट पनि यहाँ भेटिएको उनीहरूले बताएका छन्।

कोभिडबाट बिरामी भएका कतिपयले शरीर रातो हुने, छाला चिलाउने वा पखाला लाग्ने भन्ने कुराहरू गरिरहेको आफूले सुनेको भए पनि यी कोभिडको विशिष्ट किसिमका लक्षण नरहेको पुन बताउँछन्।

नेपालमा कोभिड सङ्क्रमण दर किन सबैभन्दा उच्च

अहिले पनि अस्पताल भर्ना हुन आएका बिरामीहरूमा सास फेर्न गाह्रो हुने, ज्वरो र खोकीजस्ता लक्षण नै देखिनै गरेको चिकित्सकहरू बताउँछन्।

भाइरल सङ्क्रमण र स्वाइन फ्लूका बेला समेत सामान्यतया जीउ चिलाउने, आँखा रातो हुने र पखाला लाग्ने हुने निर्क्योल गरिएको भए पनि यी लक्षण ले नै कोरोना भए नभएको स्पष्ट नहुने उनी बताउँछन्।

पहिले र अहिलेको भेरिअन्टमा छुट्ट्याउन सकिने कुनै विशेष सङ्केत भएजस्तो आफूलाई नलागेको पुनको भनाइ छ।

कस्तो अवस्था आए अस्पताल जाने?

कोरोनाभाइरस सङ्क्रमणका कारण सङ्घीय राजधानी काठमाण्डूसहित मुलुकका विभिन्न स्थानमा अस्पतालहरू भरिएको र शय्या पाउन गाह्रो भएको गुनासाहरू आइरहेका छन्।

कतिपय कोभिडका बिरामीहरू घरमै बसिरहेका छन्। उसोभए कस्तो अवस्था आए अस्पताल जाने त?

डा. पुनका अनुसार पल्स अक्सिमिटर उपकरणको सहयोगमा घरमै शरीरमा अक्सिजनको तह कति छ भन्ने कुरा बिरामीहरूले गर्नुपर्ने हुन्छ।

"अस्पताल जानुपर्ने नजानुपर्ने एउटा एकदम 'क्रिटिकल डिसिजन' (संवेदनशील निर्णय) जुन भन्छ त्यो त्यसले...


स्वास्थ्य तथा जनसङ्ख्या मन्त्रालयले सोमवार अपराह्ण प्रकाशित गरेको तथ्याङ्कमा सर्वाधिक दैनिक सङ्क्रमण र मृत्यु भएको विवरण छ।

कोभिड-१९ का कारण मृत्यु भएका आफन्तको पार्थिव शरीरलाई टाढाबाटै नमस्कार गर्दै एक आफन्त

काठमाण्डू उपत्यकाका सङ्क्रमित र मृतकको सङ्ख्या बढ्दा शव व्यवस्थापन र अन्तिम संस्कारको काम चुनौतीपूर्ण बन्ने देखिएको छ।

पहिला कोभिड-१९ भएर मृत्यु भएका व्यक्तिको पार्थिव शरीरलाई विद्युतीय शवदाहगृहमा जलाइने गरेकोमा यो सातादेखि वाग्मती नदीको किनारमा चिता बनाएर परम्परागत रूपमा जलाउन थालिएको छ।

पशुपति क्षेत्र विकास कोषका अनुसार शवदाहगृहमा भएका तीन वटामध्ये दुइटा उपकरण मात्र अहिले प्रयोगमा छन्।

तेस्रो उपकरणको मर्मत हुँदै गरेको र चौथो जडान गर्ने योजना भएको बताइएको छ।

शवदाहगृहले चाप धान्न नसकेपछि वाग्मती नदीको किनारमा चिता बनाएर अन्तिम संस्कार गर्न थालिएको छ

पशुपति क्षेत्र विकास कोषका अनुसार पशुपति क्षेत्रमा सोमवार ३७ वटा, आइतवार २६ वटा, शनिवार २३ वटा र शुक्रवार १६ वटा शवको अन्तिम संस्कार गरिएको थियो।

कोभिड मृतकको अन्तिम संस्कारको कामका लागि जनशक्ति बढाइएको कोषले जनाएको छ।

... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

गत वर्षदेखि नै कोभिड-१९ का कारण मृत्यु हुँदा शव व्यवस्थापन गर्न नेपाली सेना देशभरि नै परिचालित छ।

विद्युतीय शवदाहगृह र वाग्मती नदीको किनारमा गरेर दैनिक १०० वटासम्म शव जलाउन सकिने कोषका सदस्यसचिव प्रदीप ढकालले बताएका छन्।

शवका लागि चिता बनाउँदै एक कर्मचारी

कोभिड-१९ का कारण मृत्यु भएका बिरामीको शव पशुपति क्षेत्रस्थित शवदाहगृहमा पुर्‍याएर फर्किँदै शववाहनका एक चालक

सबै तस्बिरको सर्वाधिकार सुरक्षित।


स्वास्थ्य तथा जनसङ्ख्या मन्त्रालयले सोमवार अपराह्ण सप्तरीको डाक्नेश्वरी नगरपालिकाका १८ वर्षीय पुरुष सङ्क्रमित पुष्टि गरेको हो।

मन्त्रालयले बिहान कपिलवस्तुका थप १० जनामा कोभिड-१९ भेटिएको जनाएको छ।

मन्त्रालयद्वारा जारी वक्तव्यमा राष्ट्रिय जनस्वास्थ्य  प्रयोगशाला काठमाण्डूमा गरिएको परीक्षणअनुसार नयाँ पुष्टि भएको सङ्ख्या १० रहेको उल्लेख छ।

उनीहरूको अवस्था सामान्य रहेको र उनीहरू स्वास्थ्यकर्मीको सम्पर्कमा रहेको मन्त्रालयले जनाएको छ।

सङ्क्रमित अधिकांश युवा

मन्त्रालयद्वारा जारी वक्तव्यमा भनिएको छ, "राष्ट्रिय जनस्वास्थ्य प्रयोगशाला काठमाण्डूमा गरिएको परीक्षणअनुसार नयाँ पुष्टि भएको सङ्ख्या १० छ। जो कपिलवस्तु यशोधरा गाउँपालिका-५ र बुद्धभूमि नगरपालिका-७, १० निवासी १८, ,१९, २०, २४, २०, २० ,२४, ३०, ३१, ३४, ३४ वर्षीय पुरुषहरू र १ जना उमेर नखुलेका पुरुष हुनुहुन्छ।"

आइतवार एक जनामा कोरोनाभाइरस सङ्क्रमण पुष्टि भएको थियो।

यो वृद्धिसँगै प्रदेश नं ५ मा सङ्क्रमितको कुल सङ्ख्या ४० पुगेको छ।

यो प्रदेशअनुसार सर्वाधिक सङ्ख्या हो।

हालसम्मको परीक्षण

सोमवार अपराह्णसम्म देशभरि  १३,६२५ जनाभन्दा बढी मान... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

िस क्वारन्टीनमा थिए भने सम्भावित सङ्क्रमितसहित १६४ जनालाई चिकित्सकीय निगरानीमा अलग्गै राखिएको थियो।

अहिलेसम्म कर्णालीबाहेक देशका सातमध्ये छवटा प्रदेशमा कोभिड-१९ भएका व्यक्ति फेला परेका छन्।

सरकारले अहिलेसम्म ३३ जना निको भएर अस्पतालबाट बिदा भएको बताएको छ।

तर पुनः परीक्षण गर्दा निको भएका भनिएकामध्ये काठमाण्डूका एक र पर्साका दुई जनाको शरीरमा कोरोनाभाइरस देखिएपछि उनीहरूलाई फेरि अस्पतालमा भर्ना गरिएको छ।

प्रदेश नं १ मा सर्वाधिक १६ जना निको भएका छन्।

हालसम्म पीसीआर विधिबाट नेपालमा १६९०८ जनाको परीक्षण भइसकेको मन्त्रालयले जनाएको छ।


स्वास्थ्य तथा जनसङ्ख्या मन्त्री भानुभक्त ढकालका अनुसार एक दिनमा कम्तीमा १० हजारवटा नमुना परीक्षण गर्ने गरी क्षमता बढाउन सरकारले एउटा ठूलो स्वचालित र तीनवटा अन्य ठूला उपकरण ल्याउन खोजेको छ।

उनले भने, "विभिन्न ठाउँबाट सङ्कलन गरिएका स्वाब प्रयोगशालामा बढ्दै गएकाले त्यसको निकास दिन त्यस्तो मेसिन ल्याउने निष्कर्षमा पुगेका छौँ।"

अहिले देशभरि १,६०,००० भन्दा बढी व्यक्ति क्वारन्टीनमा छन् र भारत तथा अन्य देशबाट पनि नेपाली नागरिकलाई फर्किन दिने सरकारले जनाएको छ।

त्यसैले रोग नियन्त्रणका लागि परीक्षण बढाउन अपरिहार्य मानिएको छ।

बढ्दो चापले निम्त्याएको आवश्यकता

नेपालभरि भएका सबै प्रयोगशालामा गरी एक दिनमा अधिकतम पाँच हजारको हाराहारीमा परीक्षण नतिजा आएको छ।

कतिपय दिनमा त्यसको आधा मात्रै नमुना परीक्षण हुने गरेको मन्त्रालयको तथ्याङ्कले देखाउँछ।

सबैभन्दा बढी परीक्षण हुने काठमाण्डूस्थित राष्ट्रिय जनस्वास्थ्य प्रयोगशालामा एक हजारको हाराहारीमा परीक्षण हुने गरेको देखिन्छ।

स्वास्थ्यमन्त्री ढकालका अनुसार प्रयोगशालामा नमुना परीक्षण गर्न पालो कुर्नुपर्ने अवस्था आएको छ।

महाराजगन्जस्थित त्रिवि शिक्षण अस्... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

पतालमा पनि पीसीआर उपकरण राखेर परीक्षण सुरु भएको छ

राष्ट्रिय जनस्वास्थ्य प्रयोगशालामा बिहान ८ बजेदेखि मध्यरातसम्म परीक्षण भइरहेको छ।

राष्ट्रिय जनस्वास्थ्य प्रयोगशालाका सूचना अधिकारी राजेशकुमार गुप्ताका अनुसार छिट्टै २४ घण्टा परीक्षणको काम गर्ने तयारी भइरहेको छ।

उच्च क्षमताका उपकरण नै विकल्प

स्वास्थ्य अधिकारीहरूका अनुसार कोरोनाभाइरस सङ्क्रमितको सङ्ख्या पछिल्ला दिनमा निकै बढेपछि नमुना सङ्कलन पनि त्यही रूपमा वृद्धि भएको छ।

पछिल्ला दिनमा भारतबाट नेपालीहरू आउने क्रम बढेको र अन्य देशबाट नेपालीलाई ल्याउने सरकारको तयारीले गर्दा अहिलेकै जनशक्ति र उपकरण पर्याप्त नहुने उनीहरूको ठहर छ।

राष्ट्रिय जनस्वास्थ्य प्रयोगशालाकी निर्देशक रुना झाका अनुसार अहिलेको पीसीआर मेसिनबाट गरिने परीक्षण प्रक्रिया लामो छ।

यसमा ४८ वटा नमुनाबाट कोरोनाभाइरसको आरएनए अर्थात् आनुवंशिक संरचना निकाल्न दुईजना मान्छेलाई झन्डै दुई-साढे दुई घण्टा लाग्छ। एक जनाले ५० वटाभन्दा बढी निकाल्न सक्दैन।

हात दुख्ने, घाँटी दुख्ने समस्या हुन्छ। त्यसैले यसका धेरै सीमितता छन्।

नयाँ उपकरणका फाइदा

स्वचालित उपकरण ल्याइएमा एक घण्टामा ९० वटा नमुनाबाट आरएनए निकाल्न सकिने विज्ञहरू बताउँछन्।

एक अधिकारीका अनुसार अहिलेको उपकरणमा एक पटकमा ९६ वटा नमुना परीक्षणमा राख्न सकिन्छ। त्यसैले एकै पटकमा पाँच सयदेखि एक हजारवटा नमुना जाँच गर्न सकिने उपकरणको खोजी भइरहेको हो।

स्वास्थ्य सेवा विभागको  महानिर्देशकबाट बिहीवार मन्त्रालय सरुवा हुनअघि महेन्द्रप्रसाद श्रेष्ठले बताएअनुसार त्यस्तो खालको उपकरण स्विट्जरल्यान्डबाट ल्याउन खोज्दा त्यहाँको कम्पनीले छ हप्ताभन्दा पहिले दिन नसक्ने बता‍एको छ।

उनले भने, "त्यस्तै मेसिन कोरियामा पनि छ भन्ने थाहा भएको छ। तर कहाँबाट ल्याउने भन्ने निर्क्योल भइसकेको छैन।"

अहिलेको उपकरणमा मान्छेले गर्नुपर्ने प्रक्रिया लामो हुने भएकाले हाललाई जनशक्ति पनि बढाइएको छ र त्यो एक-दुई दिनमा अझ थप गर्न लागिएको मन्त्रालयका अधिकारीहरूले जनाएका छन्।

नयाँ उपकरण स्वचालित भएपछि थपिने जनशक्तिबाट काम चल्न सक्ने उनीहरूको अनुमान छ।

कोरोनाभाइरस परीक्षण किन महत्त्वपूर्ण

अर्को चिन्ता

नेपालले ल्याउन खोजेको एउटा उपकरणको मूल्य डेढदेखि दुई करोड रुपैयाँ पर्ने अनुमान छ।

तर विश्वव्यापी महामारीका कारण खोजेको जस्तै विश्वासिलो उपकरण नपाइने चिन्ता पनि अधिकारीहरूको छ। त्यसैले...


स्वास्थ्य तथा जनसङ्ख्यामन्त्री हृदयेश त्रिपाठीले खोप  किन्न आवश्यक पर्ने करिब ४८ अर्ब रुपैयाँ अर्थ मन्त्रालयबाट 'सुनिश्चित भइसकेको' बीबीसी न्यूज नेपालीलाई जानकारी दिएका छन्।

बुधवार सार्वजनिक सूचना जारी गर्दै कोभिड-१९ खोपका लागि स्थापना गरिएको खोप कोषमा योगदान गर्न स्वास्थ्य तथा जनसङ्ख्या मन्त्रालयले आह्वान गरेलगत्तै सामाजिक सञ्जालमा धेरैले सरकारको आलोचना गरेका थिए।

तर मन्त्री त्रिपाठीले भने सरकारले आवश्यक रकमको व्यवस्था गरिसकेको भए पनि कतिपय संस्थाहरूले दान गर्ने इच्छा देखाएकाले त्यस्तो सूचना प्रकाशन गरेको स्पष्ट पारेका छन्।

"कतिपय संस्थाहरूले दान गर्न चाहिरहेका छन्। त्यो एकद्वार प्रणालीबाट होस् भन्ने सरकारको सोच हो। र अहिले निकालिएको सूचना आम जनताले सहयोग गरुन् भन्ने भन्दा जसले दिन चाहिरहेका छन् उनीहरूका लागि 'स्पेस' बनाइदिएको मात्रै हो," उनले भने।

"यसको लगत अर्थ नजाओस्। खोपका लागि स्रोतको अभाव छ भन्ने कुरा कसैले नबुझे हुन्छ।"

के छ सरकारको योजना?

सरकारले जनसङ्ख्याको केही प्रतिशतलाई निःशुल्क नै खोप उपलब्ध गराउने तयारी अघि बढाइसकिएको बताइएको छ। नेपालमा जनसङ्ख्याको ७२ प्रतिशतलाई ख... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

ोप दिने लक्ष्य मन्त्रालयले लिएको छ।

चौध वर्षमुनिका बालबालिकालाई खोप आवश्यक नभएको वा खोपको प्रकृतिले नै उनीहरूलाई लगाउन नमिल्ने र निश्चित समय पार गरेका गर्भवतीहरूले पनि खोप लगाउन नमिल्ने मन्त्रालयले जनाएको छ।

"यो स्वैच्छिक कार्यक्रम हुनेछ। कसैलाई जबरजस्ती लगाउनुपर्ने स्थिति पनि छैन,'' त्रिपाठीले भने। सरकारले कुल ७२ प्रतिशतमध्ये २० प्रतिशत खोप कोभ्याक्सको सुविधाअन्तर्गत प्राप्त गर्नेछ।

त्यसमा तीन प्रतिशत अग्रपङ्क्तिमा बसेर काम गरिरहेका स्वास्थ्यकर्मी तथा सुरक्षाकर्मीहरू पर्ने र बाँकी १७ प्रतिशतमा ५५ वर्षमाथिका जोखिम बढी देखिएका मानिसमा दिइने बताइएको छ।

कोभ्याक्स सुविधाबाहेक थप २० प्रतिशत खोप प्राप्त गर्न सरकारले पहल गरिरहेको उनले बताए।

''बाँकी ३२ प्रतिशत खोप प्राप्त गर्ने सन्दर्भमा हामी निजी क्षेत्रलाई पनि बढावा दिन्छौँ,'' त्रिपाठीले भने। "तर मन्त्रालयको मापदण्ड र अधिकतम मूल्य तोकेर त्यसो गर्न दिने छौँ।"

सरकारले सबै नेपालीले निःशुल्क खोप प्राप्त गर्न सक्छ भन्दै बताएको कुराबारे मन्त्री त्रिपाठीले भने, "कोही ल्यान्डरोभर चढेर जान्छ र लाइनमा नबसेर शुल्क तिरेर खोप लगाउन चाहन्न भने निजी अस्पतालले त्यो गर्न सक्छन् भन्ने हो।"

कोभ्याक्स सुविधाअन्तर्गत प्राप्त गरिने खोपमा समेत सरकारको २० प्रतिशत लगानी रहने उनको भनाइ छ।

सहयोग होइन खरिद

परराष्ट्रमन्त्री प्रदीपकुमार ज्ञवालीको आजबाट सुरु भएको भारत भ्रमणमा खोपका विषयमा छलफल हुने बताइएको छ

खोप प्राप्तिका लागि सरकारले विभिन्न ११ वटा देश र कम्पनीलाई कूटनीतिक सूचना पठाइसकेको छ।

परराष्ट्रमन्त्री प्रदीपकुमार ज्ञवालीको बिहीवारबाट सुरु भएको भारत भ्रमणका क्रममा यो विषय प्राथमिकताका साथ उठाउने नेपालको तयारी छ।

भारतलाई उक्त विषयमा यसअघि नै आग्रह पत्र पनि पठाइसकिएको छ।

''एउटा कुरा के बुझ्नुपर्‍यो भने अहिले कम्पनीसँग सोझै खोप लिन गयौँ भने फस्ने अवस्था छ र धेरै पछाडि पाउने अवस्था आउँछ। त्यस कारण सम्बन्धित देशका सरकारहरूको सहयोग आवश्यक पर्छ,'' त्रिपाठीले भने।

भारतबाट नेपालले २० प्रतिशत जनसङ्ख्याका लागि आवश्यक पर्ने खोप खरिद नै गर्नेगरी तयारी गरेको स्वास्थ्य मन्त्रीले दाबी गरे।

''भारत सरकारसँग हाम्रो आग्रह के हो भने २० प्रतिशत जनसङ्ख्याका लागि खरिद नै गर्ने हो। यसमा हामी भ्रममा नबसौँ। पारदर्शी ढङ्गले हामी खरिद गर्छौँ, मूल्यमा सरकारले हस्तक्षेप गर्दिओस् र दिलाउने कुरामा...


स्वास्थ्य मन्त्रालय अन्तर्गतको एपिडिमिओलोजी तथा रोग नियन्त्रण महाशाखाका अनुसार ती युवकलाई बर्ड फ्लु सर्नुको कारण पत्ता लगाउन केही साताअघि थालिएको अनुसन्धान अझै जारी छ।

परिचय गोप्य राखिएका काठमाण्डूको पूर्वी भेग बस्ने भनिएको ती युवकलाई चैत १० गते खोकी र ज्वरो आएपछि अस्पताल भर्ना गरी उपचार थालिएको थियो। तर पाँच दिनपछि श्वासप्रश्वासको समस्याका कारण उनको मृत्यु भएको स्वास्थ्य मन्त्रालयको भनाइ छ।

त्यसलाई बर्ड फ्लुका कारण नेपालमा मानिसको मृत्यु भएको पहिलो घटना भनिएको छ।

एपिडिमिओलोजी तथा महामारी व्यवस्थापन शाखाका प्रमुख डाक्टर प्रकाशप्रसाद शाह त्यो घटनाको अनुसन्धानमा सहभागी अधिकारीहरू मध्येका एक हुन्।

उनले सोमवार बीबीसी नेपाली सेवासँग भने, "उनलाई कसरी बर्ड फ्लुको किटाणु सर्‍यो भनेर  केलाउने र अनुसन्धान गर्ने क्रम अझै पनि जारी छ। नतिजा अझै निस्किसकेको छैन।"

ती युवक विभिन्न ठाउँमा गएको र त्यसक्रममा उनले कहाँ कहाँ के के खाएको त्यो अझै प्रष्ट नभइसकेको बुझिएको छ। उनको खानपीन र गतिविधिबारे धेरै कुराको अध्ययन, विश्लेषण र अनुसन्धान गर्नुपर्ने भएकोले सङ्क्रमण हुनुको कारण अझै यकिन हुन नसकेको ब... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

ताइएको छ।

डाक्टर शाहले भने, "हामीले सबै तथ्याङ्कहरू लिएका छौँ। त्यो केलाउने काम भइरहेको छ। त्यसैले अनुसन्धान अझै प्रारम्भिक चरणमै छ।"

'बर्ड फ्लुकै कारण मृत्यु भएको हो तर आत्तिनुपर्दैन'

के कागमा बर्ड फ्लु देखिनु झन् चिन्ताको विषय हो

'स्वास्थ्यकर्मीहरू पनि डराएका' विवरण

चैतको दोस्रो साता एकजना २१ वर्षीय युवकको बर्ड फ्लुका कारण मृत्यु भएको  थियो।

त्यसपछि देशका बर्ड फ्लु प्रभावित विभिन्न स्थानका कुखुरा फार्ममा निसङ्क्रमण गर्ने काममा खटिन स्वास्थकर्मी तथा प्राविधिकहरू नै डराउन थालेका विवरण नेपाली सञ्चारमाध्यममा सार्वजनिक भइरहेका छन्।

तर डाक्टर शाह भन्छन् स्वास्थ्यकर्मी तथा अन्य प्राविधिकहरू डराउनु पर्दैन।

उनले भने, "सबै सुरक्षा उपायहरू अपनाइएपछि सङ्क्रमण हुने सम्भावना हुँदैन। बर्ड फ्लु मानिसबाट मानिसमा सरेको छैन। डराउनु पर्दैन।"

'बर्ड फ्लुकै कारण मृत्यु'

बर्ड फ्लु गराउने H5N1 नामक भाइरसको सङ्क्रमणबाट प्राय: मानिसको मृत्यु नहुने भन्दै केही विज्ञहरूले हालै मृत्यु भएका ती युवकको अन्य कारणले ज्यान गएको हुन सक्ने भन्दै आशङ्का पनि  व्यक्त गरेका छन्।

तर राष्ट्रिय जनस्वास्थ्य प्रयोगशालाले ती बिरामीलाई बर्ड फ्लु नै भएको दाबी गरेको छ।

अस्पताल भर्ना भएपछि बिरामीमा इन्फ्लुएन्जा रोगको सङ्क्रमण भएको शङ्का लागि चिकित्सकहरूले घाँटीको र्‍याल परीक्षणका लागि राष्ट्रिय जनस्वास्थ्य प्रयोगशाला पठाएका थिए।

त्यसको अनुसन्धानमा ती बिरामीको घाँटीको र्‍याल परीक्षण गर्दा भाइरसको प्रकार यकिन गर्न नेपालमा सम्भव नभएपछि त्यसको परीक्षणका लागि विश्व स्वास्थ्य सङ्गठनको जापानस्थित कोल्याबोरेटिङ सेन्टर फर इन्फ्लुएन्जा पठाइएको मन्त्रालयले जनाएको छ।

सन् १९९६ मा  पत्ता लागेपछि विश्व स्वास्थ्य सङ्गठनकै तथ्याङ्कअनुसार सन् २००३ देखि हालसम्म विश्वभरि जम्मा ८६० जना व्यक्तिहरूमा यो भाइरसको सङ्क्रमण भएको बताइन्छ।

तीमध्ये ४५४ अर्थात् आधाजति बिरामीहरूको मृत्यु भएको तथ्याङ्कले देखाउँछ।

प्रायश: पक्षीमा सङ्क्रमण हुने यो भाइरसले कहिलेकाहीँ मानिसमा समेत आक्रमण गर्छ।

केही समयअघि त्यो भाइरसका कारण राजधानीमा काग र अन्य चराहरूको समेत ज्यान गएको पुष्टि भएको थियो।

अण्डा र मासु कति सुरक्षित?

चिकित्सकहरूको भनाइमा ७० डिग्री सेल्सियसभन्दा माथिको तापक्रममा राम्ररी पकाएको मासु वा अण्डाबाट बर्ड फ्लु भाइरस सर्ने सम्भावना हुँदैन।

तर डाक्टर शाह भन्छन्,...


स्वास्थ्य मन्त्रालय हुँदै आएको उक्त प्रस्तावमा पश्चिम नेपालमा रहेको एउटा सिमेन्ट कारखानामा कार्यरत चिनियाँहरूमा सो खोपको परीक्षण गराउने प्रस्ताव गरिएको बीबीसीले थाहा पाएको छ।

अघिल्लो साता स्वास्थ्य मन्त्रालयले उक्त विषयबारे परराष्ट्र मन्त्रालयमा पत्र पठाएको र त्यसबारे परराष्ट्र र नेपालमा औषधि तथा खोपहरूको परीक्षणको नियमन गर्ने निकाय राष्ट्रिय स्वास्थ्य अनुसन्धान परिषद्‌बीच कुराकानी भइरहेको बुझिन्छ।

एक जना विज्ञले हालसम्म उपचार फेला नपरिसकेको कोभिड-१९ को खोप, उपचार र परीक्षण तीनवटै क्षेत्रमा भइरहेका अनुसन्धानमा नेपालले साझेदारी गर्नुपर्ने र जनस्वास्थ्य मापदण्ड पालना गरेर गराइने त्यस्ता परीक्षणमा नेपाली नागरिकहरूलाई पनि सहभागी गराइनुपर्ने धारणा राखेका छन्।

चिनियाँ खोपको नेपालमा परीक्षण

स्वास्थ्य मन्त्रालयका एक जना अधिकारीले बीबीसीलाई बताए अनुसार नेपालमा ‘तेश्रो चरणको क्लिनिकल ट्रायल’ को अनुमति दिन माग गरिएको प्रस्तावमा नवलपरासीमा कारखाना रहेको होङ्सी शिवम सिमेन्टमा कार्यरत चिनियाँहरूमा खोप लगाउने भनिएको छ।

हालसम्म कोरोनाभाइरसको खोपको परीक्षणमा नेपाल सहभागी भइसकेको छैन। अधिकारीहरूले... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

कोभिड-१९ का बिरामीको उपचारमा प्रयोग हुने गरेको रेम्डेसिभीर नामक औषधिको परीक्षण भने सुरु गर्न लागिएको जनाएका छन्।

नेपालकै सबैभन्दा ठूलो भनिएको उक्त सिमेन्ट कारखानामा चीनको होङ्सी समूह अन्तर्गतको हङकङ रेड लायन नम्बर ३ सिमेन्ट कम्पनी लिमिटेडको ७० प्रतिशत र नेपालको शिवम सिमेन्टको ३० प्रतिशत साझेदारी छ।

झण्डै ३६ अर्ब रुपियाँको लगानी रहेको सिमेन्ट कारखानामा लगभग २०० जना चिनियाँहरू कार्यरत रहेको बताइन्छ।

नेपाल उद्योग परिसङ्घका अध्यक्ष तथा होङ्सी सिमेन्टका निर्देशक सतीश मोरले उक्त प्रस्ताव अझै छलफलको चरणमा रहेको बताए।

“हामीले तेश्रो चरणको परीक्षणमा रहेका चिनियाँ खोपहरू मगाउन सकिन्छ कि भनेर कोशिश गरेका हौँ। नेपाल र चीन दुवैको सरकारी पक्षले अनुमति दियो भने मात्रै त्यस्तो हुनसक्छ। अहिलेसम्म त्यो विन्दुबाट हामी टाढै छौँ।”

सुरुमा चिनियाँ कामदारमा परीक्षण गरिएपनि पछि अरू नेपालीहरूसम्म पनि उक्त परीक्षण विस्तार गर्न सकिने मोरले बताए।

हाम्रा बुटवल संवाददाता माधव नेपालका अनुसार उक्त सिमेन्ट कारखानाले त्यहाँ कार्यरत नेपालीहरूलाई पनि कोभिड-१९ को खोपको परीक्षणमा इच्छा रहे या नरहेको सहितको बेहोराको फाराम भर्न लगाएको थियो।

त्यसमा अधिकांश नेपाली कामदारहरूले खोपको परीक्षणमा सहभागी हुन इच्छा नदेखाएको बताइन्छ।

नेपाल स्वास्थ्य अनुसन्धान परिषद्का सदस्यसचिव डाक्टर प्रदीप ज्ञवालीले भने, “कोभिड-१९ विरूद्धको खोपको तेश्रो चरणको परीक्षणका लागि चिनियाँ समूह नेपालमा आउन इच्छुक रहेको छ। यसबारेमा कागजी प्रक्रिया अघि बढाउन सकिन्छ भनेर मैले भनेको छु।”

उनले थपे, “उक्त खोपको परीक्षण नेपालमा काम गरिरहेकालाई चिनियाँहरूलाई मात्रै नभइ अरूलाई पनि गर्न सकिन्छ भन्ने इच्छा हामीले राखिरहेका छौँ।”

उक्त विषयबारे बीबीसीले सोधेको प्रश्नमा परराष्ट्र मन्त्रालय वा बेइजिङ्गस्थित नेपाली दूतावासले जवाफ दिएका छैनन्।

कोभिड-१९ विरूद्ध खोपको परीक्षण

अमेरिकी अखबार द न्यूयोर्क टाइम्सका अनुसार १३५ वटा भन्दा बढी कोभिड-१९ का खोपहरू ‘प्री क्लिनिक्ल’ परीक्षणमा छन्। उक्त चरणमा मुसा वा बाँदर जस्ता जनावरमा खोपले कस्तो प्रतिरोधी क्षमता देखाउँछ भनेर अध्ययन गरिन्छ।

त्यसपछि मात्रै सुरक्षित रूपमा र थोरै सङ्ख्याका मानिसहरूमा सुरक्षा र खोपको मात्रा जाँच गर्ने उद्देश्य सहित पहिलो चरणको अध्ययन अघि बढाइन्छ। खोपले प्रतिरोधी प्रणालीमा पारेको प्रभाव पनि अध्ययन गर्ने गरी २०...


स्वास्थ्य मन्त्रालयका प्रवक्ता महेन्द्रप्रसाद श्रेष्ठले बीबीसीसँग कुरा गर्दै चीनको वुहानबाट हालै फर्किएका एक नेपाली विद्यार्थीमा उक्त सङ्क्रमण देखिएको बताएका छन्।

"वुहानबाट फर्किएका उनलाई सामान्य रुघाखोकी ज्वरो आएपछि शंका लागेर अस्पतालमा भर्ना गरियो। उनको रगतको नमूना सङ्कलन गरेर परीक्षणका निम्ति हङकङ् पठाइएको थियो। हिजो बेलुकी त्यहाँबाट उनमा सो सङ्क्रमण पाइएको रिपोर्ट आएको छ," श्रेष्ठले बताए।

विद्यार्थी निगरानीमा

श्रेष्ठले ती बिरामी अहिले ठीकै हालतमा अस्पतालको निगरानीमा रहेको बताए।

यस्ता विषयमा विश्व स्वास्थ्य संगठनको प्रोटोकल अनुसार उनलाई निगरानीमा राखिएको बताइएको छ।

उनमा देखिएको सङ्क्रमण 'माइल्ड' वा सामान्य प्रकारको भएको प्रवक्ताले बताएका छन्।

नेपालमा अन्य मानिसमा हालसम्म त्यस्तो शङ्कास्पद सङ्क्रमण नपाइएको पनि उनले बताए।

विमानस्थलमा कडाइ

शुक्रवारदेखि काठमाण्डूस्थित त्रिभुवन अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थलमा पनि चेकजाँचमा कडाइ गर्न थालिएको श्रेष्ठले बताए।

"चीनबाट आउने सबै बिरामीको हामी ज्वरो लिन्छौँ। त्यसपछि मात्र आउन दिइन्छ," उनले भने।

चीनमा पछिल्लो स्थिति कस्तो?

चीनमा कोरोन... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

ाभाइरसको सङ्क्रमण फैलँदै गर्दा देशका विभिन्न भागमा नियन्त्रणका नियमहरू लगाइएका छन्।

थप शहरहरूमा आवतजावतमा बन्देज लगाइएको छ।

धेरै चाप परेका अस्पतालमा सैन्य स्वास्थ्य कर्मचारी खटाइएका छन्।

बेइजिङमा अधिकारीहरूका अनुसार वुहानबाट आएको बिरामी वा स्वस्थ्य जोसुकैलाई २ हप्ता एक्ल्याएर निगरानी गरिने छ।

सार्वजनिक स्थलहरू बन्द गरिएका छन्।

शांघाइ शहरको डिज्नेल्यान्ड तथा बेइजीङ्ग नजिकैको ग्रेटवालका विभिन्न भाग बन्द गरिएका छन्।

विश्व स्वास्थ्य संगठनले चीनमा फैलिएको नयाँ कोरोनाभाइरस सङ्क्रमणको खतराको स्तर यकीन गर्न तथा त्यसले पार्न सक्ने विश्वव्यापी जोखिमबारे बताउन अहिले अलि चाँडै हुने जनाएको छ।

डब्लुएचओका प्रवक्ता तारिक जसारेभिचले सङ्क्रमणका सङ्ख्या बढ्न सक्ने र त्यसको स्पष्ट उपचार उपलब्ध नभइसकेको भन्दै सङ्क्रमणका लक्षणहरूको भने उपचार गर्न सकिने बताए। सो

भाइरसले हालसम्म २६ जनाको ज्यान लिइसकेको छ भने ८ सयभन्दा धेरै सङ्क्रमित पाइएका छन्।

यसअघि विश्वस्वास्थ्य संगठनले सङ्क्रमणविरुद्ध चीनले देखाएको प्रतिक्रियाको प्रशंसा गरेको छ।


स्वास्थ्य मन्त्रालयका प्रवक्ता विकास देवकोटा नेपालमा अहिले विदेशबाट आएका र उनीहरूसँग नजिकको सम्पर्कमा रहेका व्यक्तिहरूलाई केही लक्षण देखिए उनीहरूलाई एक्ल्याएर निगरानीमा राखेर (आइसोलेशन) परीक्षण गर्ने गरिएको बताउँछन्।

उनका अनुसार हालसम्म नेपालमा परीक्षणका हिसाबले एक्टीभ सर्भिलेन्स अर्थात् सङ्क्रमणको सम्भावना नरहेकाहरूमध्येका केहीलाई छानेर गरिने परीक्षण गरिएको छैन।

"तर गर्नु पर्छ कि भन्ने सोच्दै छौँ," देवकोटाले भने।

त्यस बाहेक हाल रुघा खोकीको परीक्षण गरिएकाहरूमध्ये केहीमा कोरोनाको पनि परीक्षण गरी राखिएको उनको भनाई छ।

आरोप

एउटा सार्वजनिक मञ्चमा बोल्दै बरिष्ठ डाक्टर सुन्दरमणि दीक्षितले कोरोना भाइरस परीक्षणका विषयमा 'लापरबाही' भइरहेको बताएका थिए।

उनले आफूले परीक्षण गर्नका लागि पठाएकाहरूलाई निकै फितलो रूपमा टेकुस्थित अस्पतालबाट अहिले नै गर्नु पर्ने अवस्था नरहेको भन्दै फिर्ता पठाइएको बताएका थिए।

त्यस बाहेक परीक्षण गर्न गएकाहरूका लागि झन्झटिलो कागजी प्रक्रिया राखिएको समेत उनले बताए।

हालसालै दुबई पुगेर फर्किएका व्यक्तिलाई तुरुन्त टेकु जानु भनेर परीक्षण गर्न पठाउँदा, "तपाईँहरू फ... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

र्केको १२-१५ दिन भइसकेको रहेछ। परीक्षण गर्नु पर्दैन। तपाईँहरू आफ्नो घाँटी र नाकको स्वाब कहीँबाट मिलाएर हामीकहाँ पठाइदिनुस् भनेर पठाइएछ।"

नेपालमा परीक्षण नै नभएकाले पनि एक जनामा मात्र कोरोनाभाइरस देखिएको भन्ने गरिएको र परीक्षण गर्न आवश्यक पर्ने पूर्वाधार नै नभएको दीक्षितले बताएका थिए।

के भन्छ सरकार?

देवकोटा कुनै पनि चिकित्सकले कोरोनाका लागि परीक्षण गर्न सिफारिस गरिएको अवस्थामा त्यसलाई बेवास्ता गर्न नहुने बताउँछन्।

"उहाँले भनेको कुरा बुझौँला। त्यसको अनुगमन गरौँला," उनले भने। "हामीले परीक्षण गर्ने गरेका छौँ। मलाई लाग्छ त्यो भइरहेको छ।"

नेपालमा हालसम्म कोरोनाभाइरस नदेखिएको कुरामा भने दुई मत नरहेको उनी बताउँछन्।

"भएको भए त देखिन्छ नि। यो त भाइरल इन्फेक्सन हो। लक्षण आउँछ। लक्षण देखिएकाहरूको अवस्था नाजुक हुँदै जान्छ। त्यो हिसाबले नभाको हिसाबमा अहिले छ भन्न सकिन्न। नेपालमा छैन नै भन्छौँ हामी," देवकोटाले भने।

"तर अहिले लक्षण नदेखिएको हो। समुदायमा रहेकाहरूमा भोलि एकै पटक लक्षण देखिन्छ कि भनेर भने हामीले निगरानी गरिरहेका छौँ।"

तयारी अवस्था

चीनबाट नेपाल फर्काइएका नेपालीहरूको खरिपाटीस्थित क्वारन्टीनमा रगत र खकारका नमुना परीक्षण गरिएको थियो

सरकारका अनुसार हालसम्म खरिपाटीमा २०० बेड तयार पारेको छ। चीनको उहानबाट नेपाल ल्याइएका नेपालीहरूलाई यस अघि त्यो स्थानमा क्वारन्टीनमा राखिएको थियो।

ती नेपालीहरूलाई लिन गएको विमानको चालक दलका सदस्य तथा टोलीमा रहेका अन्यलाई राखिएको स्थानमा थप ६०-७० जनालाई राख्न सकिने अवस्था छ। त्यस्तै कीर्तिपुर स्थित आयुर्वेद अस्पताल पनि तयारी राखिएको छ।

"तीन सय भन्दा बढीलाई भोलिकै दिन देखि आइसोलेसनमा राख्न सकिने अवस्था छ," उनले भने।

त्यस बाहेक सरकारले आवश्यक सामान खरिद प्रक्रिया पनि अघि बढाएको उनले जानकारी दिए। काठमाण्डूमा कम्तीमा एक हजार सम्मलाई आइसोलेसनमा राख्न सकिने पूर्वाधार तयार गर्ने गरी प्रक्रिया अघि बढाइएको उनले बताए।

अबको दुई हप्तामा त्यो लक्ष प्राप्तिको नजिक पुगिने उनले बताए।

त्यस्तै काठमाण्डूमा १५५ वटा भेन्टिलेटरसहितका सघन उपचार कक्ष रहेको देवकोटाले जानकारी दिए।

त्यस बाहेक थप २ सय ३५ भेन्टिलेटर खरिद गर्ने प्रक्रिया बढाइएको र पुराना पनि मर्मत गर्ने तयारी थालेको उनले बताए।

५२१वटा नमुनाको परीक्षण

५११वटामा सङ्क्रमण देखिएन

१वटा मात्र सङ्क्रमण देखियो

९वटाको प्रतिवेदन...


स्वास्थ्य मन्त्रालयका प्रवक्ताले भने सूचकहरू सुधारोन्मुख देखिएको र लकडाउन धेरै लामो हुँदा राज्यका अन्य गतिविधि ठप्प भएको व्यावहारिक कठिनाइलाई पनि ख्याल गरिएको बताएका छन्।

नेपालमा साउन ६ गतेसम्ममा झन्डै  १८,००० जनामा कोरोनाभाइरस सङ्क्रमण पुष्टि भएकोमा सक्रिय सङ्क्रमितको सङ्ख्या साढे पाँच हजारजति भएको सरकारी तथ्याङ्क छ।

गत असार १९ गते सर्वाधिक ७४० जनामा सङ्क्रमण पुष्टि भएको थियो। त्यसपछि सङ्क्रमितको सङ्ख्या घट्दो क्रममा देखिएको छ।

लकडाउन अन्त्य गर्ने आधार के?

स्वास्थ्य तथा जनसङ्ख्या मन्त्रालयका अनुसार नेपालमा फेला परेका सङ्क्रमितमध्ये झन्डै ९७ प्रतिशत नेपालबाहिरबाट आएका व्यक्ति हुन्।

विदेशबाट आउने अधिकांश व्यक्तिको पहिचान र परीक्षणको काम भइसकेको भन्दै एकै पटक ठूलो स्वरूपमा अवस्था बिग्रिन नसक्ने आकलन गरिएको प्रवक्ता डा. जागेश्वर गौतमले बताए।

"जाँचको क्षमता हामीसँग यतिखेर दैनिक १०,००० को छ। र, अवस्था नराम्ररी बदलिए पुन: लकडाउन लगाउने अवस्था सधैँ रहन्छ।"

स्वास्थ्य मन्त्रालयका अनुसार जाँचका लागि पठाइएका नमुनामा कोरोनाभाइरस देखिने दर उच्चतम १६ प्रतिशत र औसतमा ८ देखि ९ प्रतिशत देखिएको... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

मा डेढ सातादेखि ४ प्रतिशत पनि नाघेको छैन।

तर अब अन्तर्राष्ट्रिय उडान पनि खोल्ने निर्णय भएकाले थप सावधानी र जाँचको आवश्यकता पर्ने विज्ञहरूको भनाइ छ।

सर्वसाधारणका लागि लागि सामाजिक दूरी कायम गर्ने, मास्क लगाउने, साबुनपानीले हात धोइरहने वा स्यानिटाइजर प्रयोग गर्ने कुरा यतिखेर पालना गर्नुपर्ने आधारभूत मापदण्ड रहेको स्वास्थ्य मन्त्रालयका अधिकारीहरू बताउँछन्।

'राजनीतिक निर्णय'

झन्डै चार महिना लागेको लकडाउन खुलाइए पनि जनस्वास्थ्यविज्ञहरूले नेपाल जोखिममुक्त अवस्थामा पुगिनसकेकोले आवश्यक सतर्कता अनिवार्य भएको धारणा राख्छन्।

तीमध्येका एक डा. शरद वन्त भन्छन्, "यो राजनीतिक निर्णय हो। कोभिड-१९ को आँखाबाट हामी सतर्क हुने ठाउँहरू अझै निकै धेरै छन्।"

वन्तका अनुसार 'लकडाउन अन्त्य' भन्ने शब्दावली जसरी चर्चित बनेको छ र त्यति नै बेला थप जोखिम बढ्ने एवम् उच्च सावधानी चाहिने कुरा ओझेलमा देखिँदा सर्वसाधारण मानिसमा गलत सन्देश जान सक्छ।

नेपालमा सङ्क्रमणको सुरुमै लकडाउन गरिएको थियो

यसबीचमा विज्ञहरूले सरकारलाई कतिपय देशमा सङ्क्रमणको दर घटेपछि प्रतिबन्ध खुलाउँदा पुन: बढेको पृष्ठभूमि स्मरण गराएका थिए।

"ती अनुभवले सङ्क्रमणको दोस्रो लहर आउन सक्ने जोखिमलाई हामीले गम्भीरतापूर्वक हेर्नुपर्छ," उनले भने।

के लकडाउन मात्र विकल्प हो?

लकडाउन एउटा बिन्दुमा पुगेपछि खोल्नुको विकल्प थिएन भन्नेमा अधिकारीहरू र विज्ञहरू दुवै सहमत छन्।

अझै विद्यालय, सभा-सेमिनार, पार्टीप्यालेस, डान्सबार, व्यायामशाला, चिडियाखाना, सामाजिक र धार्मिक स्थलजस्ता धेरै भिडभाड हुने ठाउँहरू खोल्ने मिति तोकिएको छैन।

त्यसैले लकडाउन अन्त्य भएको जसरी प्रचार गर्नु गलत भएको विज्ञहरूको भनाइ छ।

डा. वन्तको भनाइ छ: "लकडाउन खुल्नुलाई नियमित जीवनशैलीमा फर्किएको सन्देश गयो भने त्यो गलत हुनेछ।"

स्वास्थ्य मन्त्रालयका प्रवक्ता डा. गौतम लकडाउन विशेष उद्देश्यले लगाइएको धारणा राख्छन्।

"यसबीचमा हामीले मानिसहरूलाई सचेत गराउनुका साथै हाम्रो स्रोत, पूर्वाधार र संयन्त्र विकास गरेका छौँ। खासमा लकडाउन त्यसको तयारी गर्न समयको जोहो गर्ने तरिका पनि थियो भनेर हामीले बुझ्नुपर्छ।"

तर अब अन्तर्राष्ट्रिय उडान खुला भएपछि नेपाल आउन खोजिरहेका मानिसहरूको व्यवस्थापन यतिखेर अर्को चुनौती हुनसक्ने बताइएको छ।

"तीनको जाँच र व्यवस्थापन हाम्रो अबको चुनौती हुनेछ। हामीलाई राम्रोसँग थाहा छ - एउटै सङ्क्रमित...


स्वास्थ्य मन्त्रालयको उक्त अनुसन्धान परिषद्ले नेपालमा स्वास्थ्यसँग सम्बन्धित रहेर गरिने सबै खालको अनुसन्धान गर्ने जिम्मेवारी पाएको छ।

सो परिषद्ले हालसम्म ३३ वटा विभिन्न अनुसन्धान प्रस्तावलाई स्वीकृति दिइसकेको छ भने आफ्नै अग्रसरतामा १० वटा अनुसन्धान अघि बढाउँदैछ।

विज्ञहरूले चाहिँ नेपालमा भाइरसहरूसँग जोडिएका कतिपय अध्ययन तथा अनुसन्धान गर्न प्रविधि र स्रोत साधनको अभाव रहेको औँल्याएका छन्।

सरकारी स्तरको अनुसन्धान

नेपाल स्वास्थ्य अनुसन्धान परिषद्का सदस्यसचिव प्रदीप ज्ञवालीका अनुसार परिषद्ले विभिन्न निकाय र सङ्घसंस्थाले प्रस्तुत गरेका ३३ वटा अनुसन्धानको प्रस्ताव अनुमोदन गरिसकेको छ भने आफैँ १० वटा अनुसन्धान अघि बढाउन लागेको छ।

विभिन्न तहमा रहेका अस्पतालको अवस्था र तयारी, कोभिड-१९ बारेको सर्वसाधारणको बुझाइ,  क्वारन्टीनमा रहेका मानिसको मनोवैज्ञानिक अवस्था, अग्रपङ्क्तिमा खटिएका स्वास्थ्यकर्मीको मानसिक अवस्था, विदेशबाट फर्किएका व्यक्तिमा देखिएका कोरोनाभाइरसको लक्षण र बजारमा उपलब्ध द्रूत परीक्षण किट आरडीटीको प्रभावकारिताबारे परिषद्ले अध्ययन अघि बढाएको छ।

ज्ञवालीले नेपालमा कोरोनाभाइरससक... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

ो सङ्क्रमणबाट निको भएका व्यक्तिको रगतबाट प्लाज्मा निकालेर 'प्लाज्मा थेरपी' विधिबाट कोरोनाभाइरसको उपचार गर्ने विधिबारे अनुसन्धान अघि बढाउन स्वास्थ्य तथा जनसङ्ख्या मन्त्रालयले अनुमति दिएको जानकारी दिए।

उनी भन्छन्, "यो अनुसन्धानअन्तर्गत निको भएको व्यक्तिको रगतबाट प्लाज्मा निकालेर त्यहाँ उत्पादित एन्टीबडी सङ्क्रमण देखिएका व्यक्तिहरू दिने भन्ने कुरा छ।

कसरी गर्ने भन्ने विधि र आचारसंहिताबारे पनि कुरा गरिरहेका छौँ। यो अनुसन्धान चाँडै अघि बढाउन सकिने अवस्था देखिन्छ।"

औषधिको पनि अनुसन्धान

उनका अनुसार सङ्क्रमण देखिएका व्यक्तिबाट नमुना सङ्कलन गरेर कोरोनाभाइरसको आनुवंशिक संरचनाको (जीन) सिक्वेन्सको अध्ययन गरी बिरामीको प्रतिरक्षा विज्ञानबारे अनुसन्धान गर्ने सोच बनाइएको पनि उल्लेख गरे।

यो अध्ययनबाट नेपालमा देखिएको कोरोनाभाइरसको शक्ति र सङ्क्रमणको स्वरूप जानकारी पाउन सकिने उनको भनाइ छ।

नेपाल स्वास्थ्य अनुसन्धान परिषद्ले कम्तीमा ५० जना कोरोनाभाइरस सङ्क्रमितहरूमा यो अध्ययन गर्ने योजना बनाएको र यसका लागि परिषद्अन्तर्गत रहेको आचारसंहिता हेर्ने निकायबाट अनुमोदन प्राप्त गरिसकेको सदस्यसचिव ज्ञवाली बताउँछन्।

त्यसबाहेक विश्व स्वास्थ्य सङ्गठनले ऐक्यबद्धता जनाएका औषधि र खोपको क्लिनिकल परीक्षणबारे पनि वैज्ञानिक अध्ययन गर्न लागिएको छ।

निजी क्षेत्रले सिफारिस गरेको औषधि वा खोपमा जाने मनसाय नरहेको भन्दै परिषद्का सदस्यसचिव ज्ञवालीले हाल अमेरिकी नियामक निकायले परीक्षणका लागि अनुमति दिइएको रेम्डेसिभिर औषधिको परीक्षण गर्न सकिनेबारे पनि छलफल भइरहेको जानकारी दिए।

परिषद्ले अरूलाई अनुसन्धान गर्न स्वीकृति दिएका भनिएका अनुसन्धानहरू कोरोनाभाइरससँगै देखिएका मनौवैज्ञानिक समस्या, क्वारन्टीनका चुनौती, अस्पताल र कार्यस्थलमा देखिएका असहजता जस्ता विषयसँग सम्बन्धित छन्।

कोरोनाभाइरस परीक्षण किन महत्त्वपूर्ण

त्रिभुवन विश्वविद्यालयको माइक्रोबायोलोजी केन्द्रीय विभागका प्रमुख मेघराज बन्जाराका अनुसार विभागका वैज्ञानिकहरूले कतिपय अनुसन्धानमा परिषद्लाई सघाइरहेका छन्।

उनी भन्छन्, "हामी नेपालमा देखिएको भाइरसको आनुवंशिक चरित्र र अरू देशको भाइरसको चरित्र कस्तो छ भनेर परिषद्सँगै अध्ययनमा संलग्न छौँ। त्यसबाहेक हालसम्म नेपालमा कोरोनाभाइरसका कारण ज्यान गुमाएका व्यक्तिमा देखिएको भाइरसको चरित्र र अरू व्यक्तिमा देखिएका सङ्क्रमणलाई पनि दाँज्न सकिन्छ कि भनेर...


स्वास्थ्य मन्त्रालयको तथ्याङ्क अनुसार गएको सात दिनमा पीसीआर र एन्टिजन परीक्षण गरी कुल १०,६३५ जना सङ्क्रमित थपिएका छन्।

त्यसमा नौ वर्षसम्मका २२३ जना र १० देखि १९ वर्षसम्मका ८६५ जना छन्। प्रतिशतका हिसाबले त्यो क्रमशः २.१ र ८.१ प्रतिशत हो।

चिकित्सकहरूले कोरोनाभाइरस सङ्क्रमणको दोस्रो लहरले पहिलेभन्दा तुलनात्मक रूपमा बालबालिकालाई बढी प्रभाव पारिरहेको बताएका छन्।

नेपालमा हाल कोरोनाभाइरसको यूके भेरिअन्ट र डबल म्युटन्ट भेरिअन्ट देखा परेको सरकारले जनाएको छ।

वयस्क व्यक्तिहरूको तुलनामा बालबालिकाको कोभिड १९ परीक्षण कम भएको हुँदा सङ्क्रमित बालबालिकाको सङ्ख्या अझ बढी हुन सक्ने ठानिएको छ।

अस्पतालको अवस्था के छ?

कोरोनाभाइरसबाट सङ्क्रमित हुने बालबालिकाहरूको सङ्ख्या बढ्ने क्रममा रहेता पनि हालसम्म अस्पतालमै पुर्‍याउनु परेका बालबालिकाहरूको सङ्ख्या भने कम नै रहेको बीबीसीले सम्पर्क गरेको काठमाण्डूका केही अस्पतालले जनाएका छन्।

पाटन स्वास्थ्य विज्ञान प्रतिष्ठानका निर्देशक प्राध्यापक डा. रवि शाक्यका अनुसार त्यहाँ हाल १४ वर्ष मुनिका छ जना बिरामी भर्ना भएका छन्।

उनीहरू सबै पछिल्लो दुईदेखि तीन दिनमा भर्... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

ना भएको र उनीहरूको अवस्था सामान्य नै रहेको शाक्यले बताए।

"तर समग्रमा हेर्दा चाहिँ यसअघि भन्दा अहिले भर्ना हुन आउने बिरामी बढी गम्भीर अवस्था भएर आएका छन्," उनले भने।

बालबालिकाको धेरै परीक्षण नभएकोले अहिले देखिएभन्दा बढी सङ्क्रमित भएको हुन सक्ने बताइन्छ

त्रिभुवन विश्वविद्यालय शिक्षण अस्पतालका कार्यकारी निर्देशक प्राध्यापक डा. दिनेश काफ्लेका अनुसार पहिले दुईदेखि तीन प्रतिशतमा सङ्क्रमण पुष्टि हुन्थ्यो भने अहिले त्यो दर बढेको छ।

"तर बिहीवार मात्रै १५० जनाको परीक्षण गर्दा ४१ जना सङ्क्रमित भर्ना हुनुहुन्छ," उनले भने।

हाल त्यहाँ बालबालिका भर्ना नभएको भए पनि उनीहरूका लागि छुट्टै वार्डको व्यवस्था गरिएको काफ्लेले जानकारी दिए।

कान्ति बाल अस्पतालमा यो महिना हालसम्म चार जना बालबालिकामा कोरोनाभाइरस सङ्क्रमण पुष्टि भएको अस्पतालका फोकलपर्सन डा. कृष्णप्रसाद बिष्टले जानकारी दिए।

कान्ति कोरोना अस्पताल नरहेकाले बाहिरबाट कोरोनाभाइरस सङ्क्रमित भएकाहरूलाई भर्ना नगरिएको तर भर्ना भएका बिरामीहरूमा लक्षण देखिए मात्रै परीक्षण गरी उपचार गरिएको उनले जानकारी दिए।

अभिभावकले ध्यान दिनुपर्ने कुरा

इपिडिमियोलोजी तथा रोग नियन्त्रण महाशाखाका निर्देशक बालरोग विशेषज्ञ डा. कृष्णप्रसाद पौडेलका अनुसार सङ्क्रमणबाट बालबालिकालाई बचाउनका लागि सबैभन्दा महत्त्वपूर्ण भूमिका अभिभावकको हुन्छ।

उनका अनुसार बालबालिकासँगै रहने अभिभावकले सतर्कता अपनाउनुपर्छ।

खेलकुदका सुरक्षित स्थानको व्यवस्थापनदेखि उनीहरूको मानसिक स्वास्थ्यमा प्रभाव नपरोस् भनेर बालबालिकाहरूको उमेरका हिसाबले सृजनात्मक क्रियाकलापमा लगाउन चाँजोपाँजो मिलाउन अभिभावकले भूमिका खेल्नुपर्ने उनी बताउँछन्।

सरकारले बालबालिकाहरूलाई सङ्क्रमणबाट जोगाउनका लागि ठुला सहरहरूमा विद्यालयहरू बन्द गर्न निर्देशन दिएको छ।

यस्तो अवस्थामा घर भित्रबाहिर गर्ने अभिभावकहरूले घर आउनासाथ सिधै बालबच्चालाई समात्न नहुने पौडेल बताउँछन्।

"भाइरस जेमा पनि हुन सक्ने हुँदा जहाँतहीँ मास्क नफालौँ, बाहिरको कपडा पनि छुट्टै राखौँ। सकिन्छ भने नुहाएर मात्रै बालबालिका समाउने गरौँ," उनले भने।

बालबालिकाहरूलाई कोरोनाभाइरसका नकारात्मक पाटाहरू मात्रै पनि बताउन नहुने उनको भनाइ छ।

"यति मृत्यु भयो, यति बिरामी भयो भन्दा यति निको पनि भएका छन् भनेर सकारात्मक सोच आउने खाले सन्देश पनि दिनुपर्छ," उनले थपे।

बालबालिकाहरू घरमै बस्ने हुँदा...


स्वास्थ्य मन्त्रालयले आयोजना गरेको नियमित पत्रकार सम्मेलनमा स्वास्थ्य सेवा विभागका महानिर्देशक महेन्द्रप्रसाद श्रेष्ठले ओबीसीआई प्रालिले तोकिएको समयभित्र सामान ल्याउन नसकेकाले सम्झौता रद्द गर्ने निर्णय गरिएको बताए।

उनले भने, "हामीले विमान पनि पठायौँ। तर उहाँहरूले तोकिएको समयभित्र हामीले जति भनेका थियौँ, त्यसको १० प्रतिशतको हाराहरीमा मात्रै सामान ल्याउनुभएको छ।"

श्रेष्ठले चीनबाट सामान ल्याउन सहमति जनाएको ओबीसीआईले राखेको धरौटी जफत गर्ने र कालोसूचीमा राख्ने प्रक्रिया अघि बढाउने पनि बताए।

आपूर्तिकर्ता

तत्कालै झिकाउनुपर्ने भएकाले अनुमानित बजार मूल्यभन्दा २० प्रतिशत बढी रकममा ती सामग्री खरिद गर्ने गरी सम्झौता गरिएको श्रेष्ठले पत्रकार सम्मेलनमा बताए।

औषधि र परीक्षण सामग्रीको अभावलाई ध्यान दिँदै समय अत्यन्तै महत्त्वपूर्ण भएकाले त्यस्तो निर्णय लिनुपरेको उनले उल्लेख गरे।

उनले थपे, "कबुल गरेको १० प्रतिशत मात्रै उहाँहरूले ल्याउनुभयो। दोस्रो लट भोलि ल्याउनुपर्ने थियो प्रतिबद्धता पनि आएन, त्यहीँ भएर मैले सम्झौता रद्द गरेको छु।"

चीनबाट आइतबार स्वास्थ्य सामग्रीहरू नेपाल ल्याइएको थियो

बचाउ
... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

सरकारी अधिकारीहरूले कतिपय विज्ञले प्रश्न उठाइरहेको ७५ हजार र्‍यापीड टेस्ट कीट खरिद गर्ने निर्णयको पनि बचाउ गरेका छन्।

एकै दिनमा ठूलो सङ्ख्यामा परीक्षण गर्नुपर्ने आवश्यकता हेरर उक्त निर्णय लिइएको भन्दै त्यसलाई उनीहरूले कोभिड-१९ को परीक्षणको पूर्वतयारीका लागि चालिएको कदम भनेका छन्।

महानिर्देशक श्रेष्ठले ती कीटहरूको गुणस्तरबारे परीक्षण गरेपछि मात्रै रकम भुक्तानी गरिने बताए।

अत्यावश्यक स्वास्थ्य उपकरणबारे बिहीवार पुन: तीन दिने सूचना जारी गरी इच्छुक आपूर्तिकर्तालाई आवेदन दिन अनुरोध गरिने उनले जानकारी दिए।

महानिर्देशक श्रेष्ठका अनुसार छनोट हुने कम्पनीले बढीमा पाँच दिनभित्र समान आपूर्ति गरिसक्नुपर्नेछ।

उक्त निजी कम्पनीसँग भएको सम्झौता अनुसार एक करोड तीन लाख अमेरिकी डलर बराबरको सामग्री तीन खेपमा एप्रिल ५ तारिखभित्र नेपाल भित्र्याउने भनिएको थियो।

त्यसमा स्वास्थ्यकर्मीको व्यक्तिगत सुरक्षाका लागि आवश्यक पीपीई सहितका १९ प्रकारका सामग्री रहेका जनाइएको थियो।

तर पहिलो खेपमा पनि वाचा अनुसारको परिमाणमा सामान नआएको भन्दै सरकारले नयाँ खरिद प्रक्रिया अघि बढाउन लागिएको उल्लेख गरेको हो।

सञ्चारमाध्यमहरूले उक्त खरिद प्रकिया, ल्याइएका सामग्रीको मूल्य र गुणस्तरसहितका विषयमा प्रश्न उठाउँदै समाचारहरू प्रकाशन गरेपछि स्वास्थ्य मन्त्रालयले नियमित पत्रकार सम्मेलनमार्फत सम्झौता रद्द गरिएको जानकारी गराएको हो।


स्वास्थ्य मन्त्रालयले कोभिड सङ्क्रमणको अवस्था झल्काउन तयार पारेको नेपालको नक्शाः गाढा रातो रङ्गले- ४०० भन्दा बढी बिरामी रहेको, हल्का रातो रङ्गले २००-४००, सुन्तला रङ्गले २०० सम्म बिरामी रहेको जनाउँछ

मन्त्रालयले मोरङ, सुनसरी, झापा, पर्सा, बारा, धनुषा, काठमाण्डू, ललितपुर, चितवन, मकवानपुर, काभ्रेपलाञ्चोक, कास्की, दाङ, बाँके, रूपन्देही, पाल्पा, बर्दिया, कपिलवस्तु, सुर्खेत, कैलाली र कञ्चनपुरलाई अति प्रभावित जिल्लामा राखेको छ।

"स्वास्थ्य प्रणालीले थेग्नै नसक्ने गरी सङ्क्रमण बढेकोले अस्पतालमा राखेर हेरचाह गर्न अस्पताल शय्या उपलब्ध गराउन नसकिने भइरहेको छ," मन्त्रालयद्वारा शुक्रवार जारी विज्ञप्तिमा भनिएको छ।

जुनसुकै मार्गबाट देशभित्र वा बाहिर यात्रा नगर्न तथा सार्वजनिक स्थलहरूमा भिडभाड नगर्न एवम् जनस्वास्थ्यसम्बन्धी मापदण्डहरू कडाइका साथ पालना गर्न पनि मन्त्रालयले अपिल गरेको छ।

कुन प्रदेशको अवस्था कस्तो?

वाग्मतीमा प्रदेशमा सबैभन्दा धेरै १९,२९६ जना सक्रिय सङ्क्रमित छन् भने दोस्रो धेरै १०,२६२ सक्रिय सङ्क्रमित लुम्बिनी प्रदेशमा छन्।

त्यसैगरी प्रदेन नं २ मा २,२९६, प्रदेश नं १ मा २,०७४, गण्... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

डकी प्रदेशमा १,९६०, सुदूरपश्चिम प्रदेशमा १,८०१ र कर्णाली प्रदेशमा १,१२४ सक्रिय सङ्क्रमित छन्।

मृत्युको हिसाबले पनि वाग्मती प्रदेश शीर्ष स्थानमा छ। त्यहाँ शुक्रवारसम्म १,६९६ जनाको कोभिड-१९ बाट मृत्यु भएको स्वास्थ्य मन्त्रालयको तथ्याङ्कमा उल्लेख छ।

लुम्बिनी प्रदेशमा ५०५ जना, प्रदेश नं १ मा ४८९ जना, गण्डकी प्रदेशमा ३४३,  प्रदेश नं २ मा २९६, सुदूरपश्चिम १११ र कर्णाली प्रदेशमा ३९ जनाको मृत्यु भएको छ।

वाग्मती प्रदेशमा १४४ जना आईसीयूमा उपचाररत छन् भने लुम्बिनी प्रदेशमा ८४ जना, प्रदेश नं १ मा ४० जना, कर्णाली प्रदेशमा २७, सुदूरपश्चिम प्रदेशमा २२ जना, प्रदेश नं २ मा ९ र गण्डकी प्रदेशमा ५ जना आईसीयूमा छन्।

भेन्टिलेटरमा वाग्मती प्रदेशमा ७२ जना, लुम्बिनी प्रदेशमा २०, कर्णाली र सुदूरपश्चिममा ७/७, प्रदेश नं १ मा ६ जना, प्रदेश नं २ मा २ र गण्डकीमा एकजना छन्।

कुन जिल्लामा कति कुल सङ्क्रमित?

प्रदेश नं १ को मोरङमा शुक्रवारसम्म कुल सङ्क्रमित १४,५५२ जना, सुनसरी ९,६३७, झापामा ५,४५२, उदयपुरमा ७३१ र इलाममा ५१० जना छन्।

त्यसैगरी संखुवासभामा ४४० जना, ओखलढुङ्गामा ३१९, धनकुटामा ३१५, खोटाङमा २५७, सोलुखुम्बु २११, ताप्लेजुङमा २०४, पाँथचरमा २००, भोजपुरमा १८९ र तेह्रथुम १६७ जना कुल सङ्क्रमित छन्।

प्रदेश नं १ मा हालसम्म कुल ३३१८४ जना सङ्क्रमित भएकोमा ३०६२१ जना निको भई घर फर्किसकेका छन्।

प्रदेश नं २ का पर्सामा सबैभन्दा धेरै ४,८४९ कुल सङ्क्रमित छन् भने दोस्रो धेरै धनुषामा ३,४६६ जना छन्।

कोरोना भाइरस नेपाल: कोभिड सङ्क्रमण दर किन सबैभन्दा उच्च

रौतहटमा ३,०११ जना, सर्लाहीमा २,९८५, बारामा २,५२३, सिरहामा २,३९६, सप्तरीमा २,२३९ र महोत्तरीमा २,१८९ जना कुल सङ्क्रमित छन्।

उक्त प्रदेशमा कुल २३६५८ जना सङ्क्रमित भएकोमा २१०६६ जना निको भइसकेका छन्।

वाग्मती प्रदेशको काठमाण्डू जिल्लामा सर्वाधिक कुल सङ्क्रमित १२००७८ कुल सङ्क्रमित छन् भने दोस्रो बढी ललितपुरमा १९,५४० जना र भक्तपुरमा १०,९२७ सङ्क्रमित छन्।

चितवनमा ९,३४४ जना, मकवानपुरमा ४,७८२ जना, काभ्रेपलाञ्चोकमा ३,९९४ जना, धादिङमा १,९९४ जना, नुवाकोटमा १,८१८ जना, सिन्धुपाल्चोकमा १,१५७ जना, दोलखामा ८५६ जना, सिन्धुलीमा ६९० जना, रामेछापमा ६७५ जना र रसुवा २८२ जना कुल सङ्क्रमित छन्।

यो प्रदेशका कुल सङ्क्रमित १,७६,१३७ मध्ये १,५५,३४५ निको भई घर फर्किसकेका छन्।

गण्डकी प्रदेशको कास्की जिल्लामा ९,९६७ जना,...


स्वास्थ्य मन्त्रालयले रूपन्देही र बाँकेमा एक-एक जना सङ्क्रमित भेटिएको शुक्रवार अपराह्ण जनाएको छ।

यससँगै नेपालमा कोभिड-१९ भएका व्यक्तिको सङ्ख्या ५९ पुगेको छ। तीमध्ये १६ जना निको भइसकेका छन्।

स्वास्थ्य मन्त्रालयका सहप्रवक्ता डा. समीरकुमार अधिकारीका अनुसार रूपन्देहीमा २५ वर्षीय पुरुष र बाँकेमा ६० वर्षीय पुरुषमा कोभिड-१९ पुष्टि भएको हो।

उनीहरू दुवैको स्वास्थ्यस्थिति सामान्य रहेको र उनीहरू स्वास्थ्यकर्मीको निगरानीमा रहेको  मन्त्रालयले बताएको छ।

अहिलेसम्म सातमध्ये कर्णालीबाहेक छवटा प्रदेशमा सङ्क्रमित फेला परेका छन्।

वैशाख १९ अपराह्णसम्मको तथ्याङ्क

५९कुल सङ्क्रमित

+२अघिल्लो दिनबाट वृद्धि

१२,५००+वटा परीक्षण (पीसीआर विधिबाट )

२४,९००+ जना देशभरि क्वारन्टीनमा

क्वारन्टीन र परीक्षणको स्थिति के छ?

नेपालमा अहिले २४,९०७ जनाभन्दा बढी मानिस क्वारन्टीनमा छन्।

तीमध्ये सर्वाधिक प्रदेश नं ५ मा १२,१६३ जना भएको स्वास्थ्य मन्त्रालयका प्रवक्ता डा. विकास देवकोटाले बताए।

सबैभन्दा कम वाग्मती प्रदेशमा ७०८ जना छन्।

सबैभन्दा बढी सङ्क्रमित व्यक्ति प्रदेश नं १ मा ३१ जना र प्रदेश नं २ मा आठ जना छन... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

्।

स्रोतः स्वास्थ्य तथा जनसङ्ख्या मन्त्रालय

स्वास्थ्य मन्त्रालयका अनुसार अहिले काठमाण्डू उपत्यकामा पाँच सहित ९४ जनालाई चिकित्सकीय निगरानीमा अलग्गै राखेर उपचार गरिँदैछ।

स्वास्थ्य मन्त्रालयले अहिलेसम्म पीसीआर विधिबाट १२,५०० भन्दा बढी परीक्षण गरिएको जनाएको छ।

त्यसैगरी आरडीटी विधिबाट झन्डै ४७,८०० वटा परीक्षण गरिएको तथ्याङ्कले देखाउँछ।

को हुन् नयाँ सङ्क्रमित?

बाँकेमा सङ्क्रमण पुष्टि भएका व्यक्ति  ६० वर्षीय पुरुष हुन्। उनी नेपालगन्जको एकलैनीस्थित एउटा मस्जिदमा बस्ने गरेको जिल्ला स्वास्थ्य कार्यालय जनाएको छ।

बीबीसी संवाददाता विमला चौधरीका अनुसार मस्जिदमा परीक्षणका लागि बुधबार दिउँसो  ११ जनाको नमुना सङ्कलन गरिएको थियो।

अहिलेसम्म देशभरि आरडीटी विधिबाट ४७,००० वटाभन्दा बढी परीक्षण गरिएको सरकारको भनाइ

भेरी अस्पतालको प्रयोगशालामा पीसीआर प्रविधिबाट गरिएको परीक्षणमा नौ जनामा कोरोनाभाइरस देखिएन भने एक जनाको परिणाम आउन बाँकी भएको बताइएको छ।

सङ्क्रमित व्यक्तिलाई खजुरास्थित क्यान्सर अस्पतालको आईसोलेशन वार्डमा राखेर उपचार सुरु गरिएको अधिकारीहरूले बताएका छन्।

नेपालगन्जमा सङ्क्रमित भेटिएपछि बाँके प्रशासनले यहाँका मस्जिदमा निगरानी बढाएको जनाएको छ।

नेपालगन्जमा सङ्क्रमित भेटिएपछि प्रशासनले चार स्थानलाई सील गरेको छ र त्यहाँ आवतजावतमा पूर्ण प्रतिबन्ध लगाइएको छ।

टेकुस्थित राष्ट्रिय जनस्वास्थ्य प्रयोगशालामा परीक्षण गर्दा सङ्क्रमित पाइएका रूपन्देहीका २५ वर्षीय पुरुषको बुटवलमा उपचार भइरहेको छ।

उनी भारतमा रोजगारीपछि हालै स्वदेश फर्किएका व्यक्ति रहेको बताइएको छ।

कोरोनाभाइरस सङ्क्रमित फेला परेपछि स्थानीय प्रशासनले माइकिङ गरेर लकडाउनको पालना गर्न अनुरोध गरेको हाम्रा बुटवलस्थित संवाददाता माधव नेपालले जनाएका छन्।

कोरोना भाइरस: धेरै बिरामीको ज्यान जोगाउन कश्मीरका चिकित्सकले गरेको भेन्टिलेटरमा परिमार्जन


स्वास्थ्य मन्त्रालयले सार्वजनिक गरेको गत वर्ष चैत १ गतेदेखि यो वर्ष वैशाख १६ गतेसम्मको उमेर समूह अनुसारको सङ्क्रमण र मृत्युको तथ्याङ्कमा यस्तो देखिएको हो।

सङ्क्रामक रोगसम्बन्धी एक विशेषज्ञले पछिल्लो आँकडालाई अस्वाभाविक भन्दै कोभिड-१९ ले नेपालमा फरक खालको स्थिति देखाउनु चिन्ताजनक भएको बताएका छन्।

तर अर्का एक विज्ञले व्यापक स्तरमा भाइरस फैलिएकाले पछिल्लो अवस्था देखा परेको हुनसक्ने उल्लेख गर्दै सङ्क्रमणबाट बढी प्रभावित भनिएका उमेर समूहमा मोटोपन, मधुमेह र उच्च रक्तचाप जस्ता समस्या रहेको टिप्पणी गरेका छन्।

स्वास्थ्य अधिकारीहरूले कोभिड-१९ को सङ्क्रमण दर नियन्त्रणका लागि स्वास्थ्य सुरक्षाका मापदण्डहरूको पालनामा जोड दिँदै त्यसबाट मात्र बढ्दो सङ्क्रमणका घटनाले निम्त्याउन सकिने चुनौती सम्बोधन गर्न सकिने बताएका छन्।

आँकडाले के देखाउँछ?

स्वास्थ्य मन्त्रालयको आँकडाका अनुसार चैत्र १ गतेदेखि वैशाख १६ गतेसम्म कोरोनाभाइरसका कारण ज्यान गुमाउने सबैभन्दा बढी व्यक्तिहरू ५० वर्षदेखि माथिका छन्।

त्यसमा ५० देखि ५९ वर्षका ५० जना, ६० देखि ६९ वर्षका ४७ जना र ७० वर्ष वा सो भन्दा माथिका ६३ जना रहेको उल्... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

लेख छ।

उक्त अवधिमा कोरोनाभाइरसका कारण नेपालमा ३० देखि ३९ वर्ष उमेर समूहका २० जना र ४० वर्षदेखि ४९ वर्ष उमेर समूहका ४४ जनाको मृत्यु भएको जनाइएको छ।

कोरोनाभाइरसको पछिल्लो लहर नेपालमा पनि घातक बन्दै गएको भन्दै चिन्ताहरू व्यक्त भइरहँदा सरकारले तयार पारेको तथ्याङ्कले कोभिड १९ का कारण १० देखि १९ वर्षको उमेर समूहका २ जना र २० देखि २९ वर्ष उमेर समूहका ५ जनाको ज्यान गएको देखाएको छ।

कोरोना भाइरस नेपाल: कोभिड सङ्क्रमण दर किन सबैभन्दा उच्च

डेढ महिनाको अवधिमा सबैभन्दा बढी सङ्क्रमण २० देखि ३९ वर्षका व्यक्तिहरूमा पुष्टि भएको पाइएको छ। उक्त आँकडामा २० देखि २९ वर्षको उमेर समूहका व्यक्तिहरूमध्ये १० हजार ४ सय ५८ जना र ३० देखि ३९ वर्षको समूहका १० हजार २ सय ८७ जनालाई सङ्क्रमण देखिएको भनिएको छ।

६० वर्ष भन्दा माथिको उमेर समूहका व्यक्तिभन्दा बढी सङ्क्रमण ४० देखि ५९ वर्षका व्यक्तिहरूमा पाइएको छ। ४० देखि ४९ वर्ष उमेर समूहका ७ हजार ६ सय १७ र ५० देखि ५९ वर्ष समूहका व्यक्तिमा ५ हजार २ सय २४ जनामा सङ्क्रमण पुष्टि भएको जनाइएको छ।

सो अवधिमा ६० देखि ९० वर्षभन्दा माथिको उमेर समूहका ४ हजार २ सय ७७ जनामा सङ्क्रमण पुष्टि भएको उल्लेख गरिएको छ।

उक्त तथ्याङ्कले ९ वर्षभन्दा मुनिका ८ सय ९० जनामा र १० देखि १९ वर्षका ३२ सय ९२ जनामा सङ्क्रमण देखिएको पनि उल्लेख गरेको छ।

'अस्वाभाविक'

शुक्रराज ट्रपिकल तथा सङ्क्रामक रोग अस्पताल टेकुका विशेषज्ञ डा. शेरबहादुर पुन पछिल्लो तथ्याङ्कले तुलनात्मक रूपमा स्वस्थ्य ठानिएको ३० देखि ५० वर्षको उमेर समूहका व्यक्तिहरूमा कोरोनाभाइरसको जोखिम नेपालमा बढिरहेको देखिएको बताए।

उनी भन्छन्, "हाम्रै अस्पतालमा पनि बढी ३० देखि ५० वर्षका व्यक्तिहरू आईसीयूमा भर्ना भएर बसिरहेको अवस्था छ।"

"पहिलो लहरमा पनि नेपालमा २० देखि ४० वर्षका व्यक्तिहरू नै बढी सङ्क्रमित देखिएका थिए। तर त्यो बेला ज्यान गुमाउनेहरू ६० वर्षभन्दा माथिको उमेर समूह भएका वा अरू दीर्घ रोग भएका व्यक्तिहरू बढी थिए।"

"तर अहिले ३० वर्षभन्दा माथिको उमेर समूहका व्यक्तिहरूको मृत्यु भएको प्रवृत्ति देखा परिरहेको छ यसले भाइरसको कोर्स केही परिवर्तन भएको जस्तो लाग्छ।"

"कोरोनाभाइरस अझ शक्तिशाली भएर जसको रोग प्रतिरोधी क्षमता राम्रो छ र तिनलाई केही हुँदैन भनेर ठानिँदै आइएको थियो त्यस्ता व्यक्तिलाई अझ बढी असर गर्न थालेको जस्तो देखिन्छ।"

डा. पुनले यसलाई अस्वाभाविक र...


स्वास्थ्य मन्त्री हृदयेश त्रिपाठीले बीबीसीलाई दिएको जानकारी अनुसार प्रतिनिधिसभा विघटन गर्दै राष्ट्रपति समक्ष कार्तिक २६ र मङ्गसिर ३ गते चुनावको मिति सिफारिस गरिएको छ।

उनका अनुसार निर्णय लगत्तै राष्ट्रपति कार्यालयमा सिफारिस पठाइसकिएको छ।

शुक्रवार मध्यराततिर राष्ट्रपति कार्यालयले प्रधानमन्त्री नियुक्तिकालागि परेको केपी ओली र शेरबहादुर देउवाको दाबी अस्वीकृत गरिएको जनाएको थियो।

त्यसपछि प्रधानमन्त्री ओलीले मन्त्रिपरिषद्को बैठक डाकेका थिए।

बिहीवार प्रधानमन्त्री केपी ओलीले आफूले विश्वासको मत प्राप्त गर्न नसक्ने भएकाले नयाँ सरकार गठन प्रक्रिया शुरू गर्न राष्ट्रपति समक्ष सिफारिस गरेका थिए।

राष्ट्रपतिले संविधानको धारा ७६ ५ बमोजिम सरकार गठनका लागि आवश्यक बहुमत सहित आउन दलहरूलाई शुक्रवार साँझ ५ बजेसम्मको समयसीमा दिएकी थिइन्।

नेपाली कांग्रेसका सभापति शेरबहादुर देउवाले र नेकपा एमालेका अध्यक्ष तथा प्रधानमन्त्री केपी ओलीले दाबी पेश गरेका गरेका थिए।

शेरबहादुर देउवाले कांग्रेसबाहेक माओवादी केन्द्र, र सत्तारुढ नेकपा एमालेका २६ जना सांसद र जनता समाजवादी पार्टीका सांसदको हस्ताक्षर सहित दाबी पेश ... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

गरेका थिए।

नेकपा एमालेका केपी ओलीले संसदीय दलको नेताको हैसियतमा आफ्नो दलको समर्थन आफूलाई रहेको भन्दै जनता समाजवादी पार्टी नेपालको  अध्यक्ष र  संसदीय दलका नेताको र आफ्नो हस्ताक्षर सहितको दावी पेश गरेका थिए।


स्वास्थ्य लडाईँसँगै भाइरसले एसियाभरी गम्भीर समाजिक प्रभाव पारेको छ र  महिलाहरू तुलनात्मक रूपमा धेरै प्रभावित भएका छन्।

एसिया र प्रशान्त क्षेत्र हेर्ने राष्ट्र सङ्घकी मानवीय र विपद् जोखिम सल्लाहकार मारिया होस्टबर्गले भन्छिन्, "सङ्कटले जहिले पनि लैङ्गिक असमानता बढाउँछ।"

एसियाका महिलाले अहिलेको आकस्मिक पीडा बेहोर्नु पर्नाका पाँचवटा कारण यस्ता छन्।

१. स्कूल बन्द

दुई सन्तानकी आमा पत्रकार सङ्ग सो योङ्ग भन्छन्, "म अहिले तीन सातादेखि बच्चाहरूसँग घरमै छु।"

उनी दक्षिण कोरियामा बस्छिन्। त्यहाँ थप दुई साताको निम्ति नयाँ शैक्षिक सत्र स्थगित गरिएको छ। जसका कारण मार्च २३ तारिखसम्मका निम्ति विद्यार्थीहरू स्कूल फर्किन पाउने छैनन्।

कोरोनाभाइरसका कारण विभिन्न देशमा दशौँ लाख स्कूले बालबालिका घरमा बस्नु परिरहेको छ

युनेस्कोको पछिल्लो तथ्याङ्क अनुसार दक्षिण कोरिया, चीन र जापानमा २५ करोड ३० लाख विद्यार्थीहरू मार्च ४ तारिखमा पूर्व प्राथमिकदेखि उच्च माध्यामिक कक्षामा सहभागी हुने थिए जो अहिले विद्यालय गइरहेका छैनन्।

सङ्क्रमण रोक्न लिइएका यस्ता निर्णयले सङ्ग जस्ता महिलालाई अप्ठेरो परेको छ। पूर्वी एसियाका ... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

कैयौँ देशहरूमा घरमा रहेका आमाको काँधमा असन्तुलित बोझ बढेको छ र सङ्गले आफूलाई घोर निराशाले छोपेको सुनाइन्।

उनी भन्छिन्, "साँच्चै भन्ने हो भने म कार्यालय जान चाहन्छु किनकि म घरमा ध्यान केन्द्रित गर्न सक्दिन। तर घर चलाउन मेरा पतिले कमाउनु पर्छ र उनलाई फुर्सद छैन।"

सङ्गका ११ वर्षीय छोरी र पाँच वर्षीय छोराले फिल्म हेरेर र खेल खेल्दै दिन काट्छन्। उनले छोराछोरी सुतेका बेला कतिपय काम पूरा गर्ने प्रयास गर्छिन्।

कैयौँ महिलाहरू बालबच्चाको रेखदेखका लागि कामबाट छुट्टि लिन बाध्य पारिएका छन् (फाइल फोटो)

उनको अवस्थाले काममा लैङ्गिक समानताको सन्दर्भमा दक्षिण कोरियाको दयनीय अवस्था देखाउँछ। वर्ल्ड इकोनोमिक फोरमले आर्थिक क्रियाकलापमा महिलाको सहभागिता सम्बन्धी सन् २०२० को प्रतिवेदनमा दक्षिण कोरियालाई १५५ मध्ये १२७ औं स्थानमा राखेको छ।

सङ्गले स्कूल बन्द हुनाले बालबच्चा हेरचाह गर्नुपर्ने बाध्यताका कारण कार्यालय जान नसकेका महिला कर्मचारीहरूको तलब कैयौँ कम्पनीहरूले कटौती गरिरहेको सुनेकी छन्।

उनी भन्छिन्, "कैयौँ कम्पनीहरूले नभने पनि उनीहरूले अझै पनि कामकाजी महिलालाई बोझको रूपमा हेर्ने गर्छन्।"

जापान सरकारले स्कूल बन्द हुनाले सन्तानको हेरचाह गर्नुपर्ने कर्मचारीहरूले विदा लिएमा प्रतिदिन ८० डलर दिने घोषणा गरेको छ।

स्कूल बन्द गर्ने निर्णयलाई लिएर यसको प्रभावकारितामा प्रश्न पनि उठाइएको छ।

एक साना व्यवसायी नात्सुको फुजीमाकी टक्युचीको भनाइ छ, "स्कूल बन्द गर्नाले भाइरसको विस्तार रोक्न सहयोग गर्दैन। यसले केवल कामकाजी महिलालाई बोझ थपेको छ।"

२. घरेलु हिंसा

चीनमा दशौँ लाख मानिसहरूले घरभित्रै समय बिताउँदा त्यहाँ घरेलु हिंसाका घटना बढिरहेको अधिकारकर्मीहरूले बताएका छन्।

सन् २०१९ को नोभेम्बरमा भाइरसको प्रकोप सुरु भएको वुहान पुगेकी महिला अभियानकर्मी गुओ जिङ्गले बताए अनुसार आफ्ना अभिभावकहरूबीच घरेलु हिंसा देखेको बताउने युवाहरूले उनीसँग व्यक्तिगत रूपमा सोधखोज गरेका छन्। तर ती मानिसहरूलाई कोसँग सहयोग माग्ने भन्नेबारे जानकारी नभएको उनको भनाइ छ।

हेनान प्रान्तमा बस्ने चिनियाँ अधिकारकर्मी शियो लिले आफ्नी एकजना नातेदार पूर्वपतिको आक्रमणमा परेको र सहयोगको याचना गरेको घटनाबारेमा बीबीसीसँग चित्त दुखाइ सुनाइन्।

उनले भनिन्, "सुरुमा उनलाई गाउँबाट उद्धार गर्न अनुमति पाउन असम्भव देखियो, तर अन्तत: निकै अनुनय विनय गरेपछि प्रहरीले अनुमति दियो र मेरो भाइले...


स्वास्थ्य विज्ञका अनुसार ब्रजिलमा अझ सङ्क्रमणको उच्चतम बिन्दु पुगेको छैन

गत २४ घण्टामा मात्र एकैदिन सर्वाधिक ५४,००० भन्दा बढीमा सङ्क्रमण पुष्टि भएको त्यहाँको स्वास्थ्य मन्त्रालयले जनाएको छ।

र, चारदिनदेखि हरेक दिन १२०० भन्दा बढीको मृत्यु भएको छ। कुल मृत्यु हुनेको सङ्ख्या ४९,००० पुगेको छ।

परीक्षणको अभाव भएका कारण वास्तविक तथ्याङ्क अझ बढी हुने र प्रकोप अझ पनि उच्च विन्दुमा पुग्न केही हप्ता बाँकी रहेको  विज्ञहरूले बताएका छन्।

विश्व स्वास्थ्य सङ्गठनले महामारी "नयाँ र खतरनाक" चरणमा प्रवेश गरेको घोषणा गरेको केही घण्टापछि ब्रजिलको नयाँ तथ्याङ्क सार्वजनिक भएको हो।

ल्याटिन अमेरिकामा कहाँ कस्तो सङ्ख्या?

ल्याटिन अमेरिकामा सङ्क्रमण बढ्दो छ। चिली र पेरु लगायतका मुलुकमा सङ्क्रमण चुलिँदो छ।

मेक्सिकोमा शुक्रवार सम्ममा २० हजार मानिसको मृत्यु भइसकेको छ।

अहिले ब्रजिल भन्दा धेरै सङ्क्रमण हुने देश अमेरिकामात्र भएको छ।

ब्रजिलका राष्ट्रपति जइर बोल्सोनारोले सङ्कटसँग जुझ्न अपनाएको उपायको तीव्र आलोचना भइरहेको छ।

जइर बोल्सोनारोले कोरोनाभाइरसको खतरा अतिरञ्जित भन्ने गरेका थिए

दक्षिणपन्थी नेता... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

जइर बोल्सोनारोको भाइरस फैलिन नदिन कडा उपाय अपनाएका प्रान्तीय गभर्नरहरूसँग बारम्बार परस्पर विरोधी कुरा हुने गरेको छ।

जइर बोल्सोनारोले भाइरसको भन्दा शहरहरू बन्द गर्दा हुने आर्थिक असर झन् ठूलो हुने बताउने गर्छन् जुन तर्कप्रति अरू पनि सहमत हुने गरेका छन्।

तर सङ्कटका प्रति उनको धारणाका कारण दुई जना डाक्टरहरूले स्वास्थ्यमन्त्रीबाट राजीनामा दिइसकेका छन्।

दक्षिण अमेरिकाबाट बीबीसी संवाददाता केटी वाटसनको विश्लेषण

जइर बोल्सोनारो डोनल्ड ट्रम्प र उनले राजनीति गर्ने तरिकाको लामो समयदेखिका प्रशंसक हुन्।

यी दुई पुरुषमा कैयौँ कुरा समान छन्- एउटा उदाहरण उनीहरूले आ-आफ्ना मुलुकमा महामारीबारे अपनाएका उपाय पनि हुन्।

अमेरिकाको तथ्याङ्क भयावह छ- ब्रजिलको पनि डरलाग्दो छ। उनीहरू त्यस्तो क्लबका सदस्य जस्ता देखिएका छन् जसको सदस्य बन्न कोही चाहँदैन।

यति ठूलो सङ्ख्यामा सङ्क्रमण देखिएका कारण भाइरस नियन्त्रण बाहिर रहेको देखाउँछ।

ठूला शहरहरू बन्दाबन्दीबाट खोल्न लागेको र मानिसहरू काममा फर्किन लागेका बेला यस्तो भएको छ।

लामो समयदेखि राष्ट्रपति जइर बोल्सोनारो र प्रान्तीय गभर्नरहरूबीच विवाद छ।

उनीहरूले क्वारन्टीनका कडा उपाय अपनाएका छन् जुन राष्ट्रपतिले अर्थतन्त्र ध्वस्त पार्ने किसिमको भन्दै आएका छन्।

तीन महिनासम्मको बन्दाबन्दीपछि लाखौँ मानिसहरू सङ्घर्ष गरिरहेका छन् र काममा फर्कन चाहिरहेका छन्।

तर अझ पनि सङ्क्रमणको उच्च विन्दु नपुगिसकेकाले त्यो खतराजन्य योजना हुने देखिन्छ।


स्वास्थ्य शिविरमा उपचारको लागि आएका सुर्खेतको वराहताल गाउँपालिकाका बालिकाहरू

अभिभावकको आर्थिक अवस्था कमजोर भएकाले आफूले पढ्न नपाएको उनको गुनासो छ। पढ्न छोडेको दुई वर्षपछि १६ वर्षकै उमेरमा उनको बिहे भयो र अहिले उनका काखमा चार सन्तान छन्।

तीन कक्षासम्म पढेकी कालीकोटकी दुर्गा कठायत पनि इच्छाविपरीत आफ्नो पढाइमा विराम लागेको बताउँछिन्।

"अहिले त छोरीलाई राम्रोसँग पढाउँदैनन् भने उतिबेला झन् पढाउने चलनै थिएन," उनी भन्छिन्, "छोराहरू झोला बोकेर स्कूल जाँदा छोरीहरू नाम्लो बोकेर घाँसदाउरा जानुपर्थ्यो।"

'नयाँ युगको प्रारम्भ'

देविका र दुर्गाले पाए जस्तो दु:ख अब बालिकाहरूले नपाऊन् भनेर कर्णाली प्रदेशको सरकारले 'ब्याङ्क खाता छोरीको, सुरक्षा जीवनभरिको' भन्ने कार्यक्रम ल्याएको छ।

यही पुष १ गते कालीकोटको खाडाचक्र नगरपालिकाकी डेढ महिनाकी जमुना सुनार र साढे तीन महिनाकी जानकी परियारको नाममा राष्ट्रिय वाणिज्य ब्याङ्कमा खाता खोली 'ब्याङ्कखाता छोरीको, सुरक्षा जीवनभरिको' कार्यक्रम सुरु गर्‍यो।

उक्त कार्यक्रमअन्तर्गत २०७६ साउनयता जन्मिएका सबै बालिकाको नाममा खाता खोलेर २० वर्षसम्म मासिक ५०० रुपैयाँ सरक... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

ारले ब्याङ्कमा जम्मा गरिदिनेछ।

सरकारले ब्याङ्कमा खाता खोलिदिएका कालीकोटको खाडाचक्र नगरपालिकाकी डेढ महिनाकी जमुना सुनार र साढे तीन महिनाकी जानकी परियार

कार्यक्रमले बालिकाहरूको आर्थिक सामाजिक सुरक्षा गर्नुका साथै उनीहरूसँग हुने भेदभाव हटाउन, बालविवाह अन्त्य गर्न, छोरीको जन्मलाई सुनिश्चित गर्न, आत्मनिर्भर बनाउन र पढाइलाई निरन्तरता दिन सघाउने प्रदेश सरकारको अपेक्षा छ।

सरकारकी प्रवक्ता एवम् भूमि व्यवस्था, कृषि तथा सहकारी मन्त्री विमला केसी कार्यक्रमसँगै कर्णालीका छोरीहरूको लागि नयाँ युगको प्रारम्भ भएको बताउँछिन्।

छोरीसँग अब भेदभाव नहोओस् भनेर प्रदेश सरकारले नौलो कार्यक्रम ल्याएको उनले बताइन्।

"छोरीको समग्र विकासमा यो कार्यक्रमले टेवा पुर्‍याउँछ," उनी भन्छिन्, "प्रभावकारी कार्यान्वयनका लागि स्थानीय सरकारहरूसँग समन्वय र सहकार्य गरेर अघि बढ्छौँ।"

उनका अनुसार जुन उद्देश्यको लागि खाता खोलिएको हो त्यो उद्देश्य पूरा हुनुपर्छ।  "यदि खातावाला छोरीले पढ्न छोडे भने वा २० वर्ष पुग्न एक दिनअघि विवाह गरे भने उनीहरूले रकम पाउँदैनन्। रकम सरकारले नै फिर्ता लिन्छ," मन्त्री केसी भन्छिन्।

सामाजिक विभेद

छोरा जन्मिए हर्षबढाइँ गर्ने र छोरी जन्मिए वास्ता नगर्ने प्रवृत्तिको अन्त्य गर्न कार्यक्रमले सहयोग गर्ने भन्दै धेरै अभिभावक उत्साहित देखिएका छन्।

उनीहरू भन्छन् - हुनेखानेलाई खासै फरक नपरे पनि विपन्न परिवारका छोरीहरूलाई निकै भरथेग हुन्छ।

कालीकोटकी तारा नेपाली भन्छिन्, "ब्याङ्कमा खाता खोल्ने त परको कुरा, कर्णालीमा छोरीहरूको चिना समेत बनाउँदैनन्। त्यसैले यो कार्यक्रमले छोरीहरूको आत्मसम्मान बढाउँछ।"

कर्णालीमा बर्सेनि ४५,००० महिला गर्भवती हुने गरेकोमा तीमध्ये १३,००० जना २० वर्षमुनिका किशोरी भएको सरकारी तथ्याङ्कले देखाउँछ।

मन्त्रालयका तथ्याङ्क अधिकृत विनोद आचार्यका अनुसार प्रत्येक वर्ष जन्मिने झन्डै ३८,००० शिशुमध्ये ५१ प्रतिशतजति बालिका छन्।

बालविवाहको समस्या

कर्णालीमा बालविवाह ठूलो समस्याका रूपमा विद्यमान छ।

प्रदेशको सामाजिक विकास मन्त्रालयका अनुसार कर्णालीमा ५२ प्रतिशत महिलाको विवाह २० नपुगी हुने गरेको छ।

बालविवाहकै कारण धेरै बालिकाले पढ्न छाड्ने गरेका छन् भने शारीरिक र मानसिक रूपमा परिपक्व नबनी आमा बन्नुपर्दा धेरै महिलामा स्वास्थ्यसम्बन्धी समस्या देखिने गरेको छ।

कलिलै उमेरमा बिहे भएका केही किशोरीहरूको पछि...


स्वास्थ्य सेवा विभागका अनुसार बिहीवार सुरु भएको अभियानामा कम्तीमा १०,००० जनाको परीक्षण गर्ने तयारी गरिएको छ।

विभागका महानिर्देशक महेन्द्रप्रसाद श्रेष्ठले काठमाण्डूमा जोखिम बढेको भन्दै भने, "यस्तो जोखिम पहिले थिएन। पछिल्लो १५ - २० दिनमा उपत्यका प्रवेश गरेका मानिसहरूबाट भाइरसको सङ्क्रमण आएको हो।"

"यस्तो अवस्थामा कन्टयाक्ट ट्रेसिङ् गर्न गाह्रो हुने हुँदा यो फैलिसकेको छ भन्ने आशङ्कामा व्यापक परीक्षण गर्न लागिएको हो।"

कसलाई परीक्षण गरिन्छ?

उच्च जोखिममा भएका मानिसहरूको परीक्षणलाई प्राथमिकता दिइने सरकारी तयारी छ।

त्यो सूचीमा तरकारी र दूध विक्रेता, इन्धन ढुवानी गर्ने सवारीका चालक र सहचालक, राहत वितरणमा हिँडेका व्यक्तिहरू र सञ्चारकर्मी राखिएको छ।

स्वास्थ्यकर्मी, चिकित्सक, नर्स र सुरक्षा निकायका अग्रपङ्क्तिमा बसेर काम गरिरहेकाहरूलाई पनि प्राथमिकतामा राखिएको बताइएको छ।

त्यसपछि सर्वसाधारणहरूमा पनि परीक्षण गरिनेछ।

भक्तपुरको मध्यपुर थिमि-४ शङ्खधर चोकस्थित यच्चु पार्टी प्यालेससँगैको घरमा बस्ने एक जनामा कोरोना भाइरसको सङ्क्रमण देखिएपछि स्थानीयवासीलाई आवतजावतमा डोरीमार्फत रोक लगाउँदै सु... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

रक्षाकर्मी

श्रेष्ठले भने, "आजै कालीमाटीबाट यो सुरु भयो। जेठ ५ गतेभित्र काठमाण्डूका सबै जोखिमपूर्ण स्थानमा सक्काउने गरी हामी लागिरहेका छौँ,"

काठमाण्डू, ललितपुर र भक्तपुरका १६ नगरपालिका र दुई महानगरपालिकाका स्वास्थ्य संयोजक र जिल्ला स्वास्थ्य प्रमुखहरूसँग छलफल गरेर परीक्षण कसलाई गर्ने भन्ने निर्क्यौल गरिने उनको भनाइ छ।

"क-कसको परीक्षण गर्ने भन्ने कुरा स्थानीय तहले नै तय गर्ने छन्। वडामा के गर्ने भन्ने निर्णय वडाध्यक्षले गर्नेछन्। सर्वसाधारणहरूलाई त्यसै जाँचेर त अर्थ छैन नि?" उनले भने।

यसरी गरिनेछ परीक्षण

श्रेष्ठका अनुसार कसको परीक्षण कुन विधिबाट गर्ने भन्ने कुरा आवश्यकताका आधारमा तय गरिनेछ।

चीनबाट नेपाल आइपुगेको कोरोनाभाइरस सङ्क्रमण कोभिड-१९ प्रतिकार्यका लागि आवश्यक स्वास्थ्य सामग्री त्रिभुवन अन्तरराष्ट्रिय विमानस्थलमा अनलोड गर्दै चिनियाँ जनमुक्ति सेना

फोहर मैला सङ्कलन र सरसफाइका क्षेत्रमा काम गर्नेहरूको सकेसम्म पोलिमरेज चेन रियाक्शनन (पीसीआर) विधिबाट परीक्षण गर्ने तयारी छ। अग्रपङ्क्तिमा खटिएका स्वास्थ्यकर्मीहरूको पनि प्राय:पीसीआर परीक्षण गरिनेछ।

अरूको भने स्याम्पलिङ गरेर त्यही आधारमा कुन विधिबाट परीक्षण गर्ने भन्ने कुराको तय गरिने बताइएको छ।

"जस्तो पत्रकारहरूको हामी के गर्छौ भने १ जनाको पीसीआर गर्ने। त्यसपछिका दुईजनाको र्‍यापिड डाइअग्नस्टिक टेस्ट किटबाट परीक्षण गर्ने र चौथो व्यक्तिको परीक्षण फेरि पीसीआरबाट गर्ने," उनले भने। "यसले एक किसिमको चित्र देखाउने छ।"

के यति परीक्षण पर्याप्त होला?

अधिकारीहरूका अनुसार जनसङ्ख्याको अनुपातमा हेर्दा स्याम्पलिङ्ग धेरै हुनेछ।

"विज्ञहरू जनसङ्ख्याको ०.०५ प्रतिशतको परीक्षण गर्दा हुन्छ भन्छन्। त्यो भनेको काठमाण्डूमा तीन-चार हजार परीक्षण गर्दा पुग्छ," श्रेष्ठले भने।

उनका अनुसार काठमाण्डूमा यसअघि नै तीनदेखि चार हजार जनाको पीसीआर परीक्षण भइसकेको छ।

विज्ञहरूले देशैभर करिब १५,००० को परीक्षण गर्दा एक किसिमको चित्र देखिने सुझाएको उनी बताउँछन्।

नेपालमा अझै पनि समुदायमा सङ्क्रमण फैलिन नपाएकोले यो दायरा व्यापक भएको सरकारी दाबी छ।

पछिल्लो समय ल्याइएको आरडीटी किट चिनियाँ कम्पनीकै भए पनि त्यसको प्रभावकारिता राम्रो रहेको श्रेष्ठको दाबी छ।

 'कम्तीमा ३० प्रतिशत पीसीआर हुनुपर्छ'

सङ्क्रामक रोग विशेषज्ञ डा. अनुप सुवेदीका अनुसार काठमाण्डूमा १०,००० परीक्षण गरिनु भनेको...


स्वास्थ्य सेवामा निकै महत्त्वपूर्ण मानिएको बालबालिकालाई लगाइने खोपको वर्तमान अवस्थाबारे स्वास्थ्य मन्त्रालय नै बेखबर रहेको मन्त्रालयका प्रवक्ता महेन्द्र श्रेष्ठले बताए।

पहिला जिल्ला जनस्वास्थ्य कार्यालय मातहतका स्वास्थ्य संस्थाहरू स्थानीय तहमा हस्तान्तरण गरिएपछि खोपबारेको प्रगति विवरण मन्त्रालयमा नपठाइँदा मन्त्रालय नै बेखबर बनेको मन्त्रालयका अधिकारीहरू बताउँछन्।

खोपको संक्षिप्त इतिहास

खोपप्रतिको विश्वासमा कमी, विश्वव्यापी स्वास्थ्य सङ्कट

तथ्याङ्क छैन

प्रदेश सरकारको सामाजिक विकास मन्त्रालय मातहतमा रहेका जिल्लाका स्वास्थ्य कार्यालयहरूमा खोपबारे कुनै तथ्याङ्क नरहेको प्रदेश नं १ का स्वास्थ्य निर्देशक भोगेन्द्रराज डोटेल बताउँछन्।

उनले भने, "पहिला हुने गरेका तथ्याङ्कको 'चेन' सबै भत्किए। जब स्थानीय तहमा स्वास्थ्य संस्थाहरूमा हस्तान्तरण गरिए उहाँहरूका खोपका गतिविधिको तथ्याङ्क कतै पठाउनु भएको छैन। कहाँ पठाउने भन्ने टुंगो नभएर पनि हुनसक्छ।"

झापाको भद्रपुरस्थित स्वास्थ्य कार्यालयमा कति बच्चाहरूलाई खोप लगाइँदैछ भन्ने तथ्याङ्क लिन जाँदा खोप सुपरिवेक्षक बालकृष्ण भण्डारीले विगत एक वर्षदेखि आफ... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

ूसँग त्यसको कुनै तथ्याङ्क नरहेको जवाफ दिए।

उनले भने, "चालू आर्थिक वर्ष सकिन लाग्यो। तर चालु आर्थिकको सुरुदेखिको तपाईंले खोजेको तथ्याङ्क मसँग छैन।"

खोपबारे कुराकानी गरौं

तथ्याङ्क स्थानीय तहका दराजमा

जब स्वास्थ्य शाखा स्थानीय तहहरूमा स्थापित भए त्यसपछि उनीहरूले खोपको प्रगति विवरण आफ्नै कार्यालयमा एक वर्षदेखि थन्क्याएर राखेका छन्।

उनीहरूका अनुसार खोपबारेको प्रगति विवरण कहाँ बुझाउने भन्ने थाहा नभएर दराजमै थन्क्याइएका हुन्।

विर्तामोड नगरपालिकाका स्वास्थ्य संयोजक खगेन्द्र दंगालका अनुसार खोपका प्रगति विवरण फाइल गरेर दराजमा राखिएको छ।

उनले भने, "हामीलाई अहिलेसम्म सूचित नगरिएको हुनाले प्रगति विवरण पठाउन नसकिएको हो।"

मन्त्रालयसँग प्रगति विवरण नहुँदा अन्दाजका भरमा खोप वितरण भइरहेको स्वास्थ्य मन्त्रालयका अधिकारीहरूको भनाइ छ।

त्यसको सीधा असर खोप केन्द्रहरूमा परिरहेको मोरङ उर्लाबारीकी स्वास्थ्य स्वयंसेविका डिकमाया लिम्बुले बताइन्।

उनले भनिन्, "चार/महिना बीसीजी खोप आएन। त्यसपछि जापानिज इन्सेफलाइटिसविरुद्धको खोप तीन/चार महिना नै आएन।"

जोखिमयुक्त अवस्था

तथ्याङ्क लिने र दिनेबीच तालमेल नहुनु र सम्बन्धित मन्त्रालय नै यसबारे जानकार नहुने जोखिमयुक्त अवस्था रहेको स्वास्थ्य मन्त्रालयका अधिकारीहरू बताउँछन्।

प्रदेश १ का स्वास्थ्य निर्देशक डोटेलले भने, "यो अवस्था भनेको 'अलार्मिङ' अवस्था हो।"

बालबालिकाका लागि क्षयरोग, भ्यागुते रोग, लहरे खोकी, हेपाटाइटिस बी, धनुषटंकार, पोलियो, जापानिज इन्सेफलाइटिसलगायत रोगविरुद्धका खोप लगाइने गरिन्छ। नेपालमा बालबालिकालाई खोप दिइँदैछ भन्ने कुरा अन्तर्राष्ट्रिय समुदायले पत्याउन नसक्ने परिस्थिति आएको मन्त्रालयका प्रवक्ता महेन्द्र श्रेष्ठले बताए।

उनले भने, "स्वास्थ्य क्षेत्रमा तथ्याङ्क महत्त्वपूर्ण हो। यही भएन भने नेपालमा बालबालिकालाई खोप लगाइँदैछ भन्ने कुरा विदेशी पनि पत्याउँदैनन्, तपाईं पनि पत्याउनु हुन्न र म पनि पत्याउँदिन। तथ्याङ्क छैन भने आगामी दिनका योजना कसरी बनाउने?"

तल्ला सरकारहरू स्वायत्त भएकाले कमजोरी गर्नेलाई कारबाही तथा अनुगमनमा संघीय सरकारको फितलो भूमिका हुने उनले बताए।

तर यो अवस्था सुधार गर्न मन्त्रालय प्रयासरत रहेको प्रवक्ता श्रेष्ठको भनाइ छ।


स्वास्थ्यकर्मी र प्रयोगशाला कम भएका अल्पविकसित मुलुकमा कोभिड-१९ पत्ता लगाउने प्रक्रियामा पाँच डलर मात्र लागत पर्ने उक्त परीक्षण प्रविधिले सकारात्मक परिवर्तन ल्याउने ठानिएको छ।

उत्पादकहरूसँगको एउटा सम्झौताअनुसार उनीहरूले छ महिनाभित्र १२ करोडवटा त्यस्ता परीक्षण उपलब्ध गराउनेछन्।

डब्ल्यूएचओका प्रमुखले यो कोरोनाभाइरस नियन्त्रणका लागि प्रमुख कोसेढुङ्गा साबित हुने बताए।

परीक्षणका लागि नमुना दिएपछि त्यसको नतिजा आउन लामो समय लाग्दा धेरै देशमा कोरोनाभाइरस फैलिन नदिन गाह्रो हुने गरेको छ।

विज्ञहरूले भारत र मेक्सिकोजस्ता उच्च सङ्क्रमण दर भएका देशमा एकदमै थोरै मात्र परीक्षण हुँदा महामारीको वास्तविक विस्तार थाहा हुन नसकेको बताएका छन्।

डब्ल्यूएचओको भनाइ

सोमवार पत्रकार सम्मेलनमा बोल्दै डब्ल्यूएचओका महानिर्देशक डा. टेड्रोस एड्हानोम गेहब्रेयससले भने,"नयाँ, सजिलै बोकेर हिँड्न सकिने र प्रयोग गर्न सजिलो परीक्षणले कैयौँ घण्टा वा दिनको साटो १५ देखि ३० मिनेटभित्र नतिजा दिन्छ।"

औषधि निर्माताहरू एब्बो र एसडी बायोसेन्सरले च्यारिटेबल संस्था बिल एन्ड मेलिन्डा गेट्स फाउन्डेसनका लागि १२ करोड परीक्षणहरू उत्पा... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

दन गर्न सहमत बनेको उनले बताए।

सम्झौताले १३३ देशमा सहायता पुग्नेछ। त्यसमा हाल महामारीले धेरै असर पारेका र मृत्यु भएका ल्याटिन अमेरिकी मुलुक पनि छन्।

"यो उनीहरूको परीक्षण क्षमताको प्रमुख अतिरिक्त क्षमता हो र यो विशेषगरी उच्च सङ्क्रमण भएका क्षेत्रमा महत्त्वपूर्ण हुनेछ," उनले भने।

"यसले प्रयोगशालाको सुविधा र पर्याप्त स्वास्थ्यकर्मी नभएका क्षेत्रमा परीक्षणको दायरा बढाउनेछ।"


स्वास्थ्यकर्मीमा कोरोनाभाइरस सङ्क्रमण देखिएका कारण कतिपय अस्पतालहरू सिल हुँदा स्वास्थ्य सेवा प्रभावित बनेका हुन्।

नेपाल मेडिकल काउन्सिलले 'अस्पतालहरू सावधानीका उपाय नअपनाइदिँदा' सिल हुने अवस्था आउनुचिन्ताजनक रहेको बताएको छ।

यसैबीच स्वास्थ्य मन्त्रालयले भने स्वास्थ्यकर्मीहरू सङ्क्रमित हुँदा पनि उपचार कायम राख्ने गरी तयारी गरेको बताएको छ।

कुन-कुन अस्पताल बन्द?

काठमाण्डूको गंगालाल हृदयरोग केन्द्रमा सङ्क्रमण देखिएपछि नयाँ बिरामीहरूले उपचार पाउन समस्या बेहोरेका छन्।

त्यस्तै केही दिनअघि वीर अस्पताल पनि आंशिक रूपमा सिल गरिएको थियो।

बिहीवारदेखि धुलिखेल अस्पतालको आकस्मिक बाहेकका सबै सेवाहरू अनिश्चित कालका लागि बन्द गरिएको अस्पतालले जनाएको छ।

चितवनको भरतपुर अस्पतालमा पनि आकस्मिक कक्षमा कार्यरत नर्समा कोरोनाभाइरस सङ्क्रमण पुष्टि भएपछि आकस्मिक कक्ष सिल गरिएको छ।

धरानस्थित बिपी स्वास्थ्य विज्ञान प्रतिष्ठानले पनि अर्को सूचना नहुन्जेलसम्मका लागि भन्दै बाहिरका बिरामीलाई दिइने सेवा पूर्ण रूपमा बन्द गरिएको सूचना बुधवार निकालेको छ।

म्याग्दीस्थित अस्पतालमा उपचाररत एक महिला

बन्द गरिएका अस्पताल... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

सञ्चालनमा

सङ्क्रमण धेरै देखिएको प्रदेश २ को वीरगञ्जस्थित अधिकांश अस्पतालहरू सिल गरिएका थिए।

अहिले एडभान्स अस्पताल बाहेक बाँकी अस्पताल सञ्चालनमा आएको नारायणी अस्पतालका संयोजक डा. उदायनारायण सिंहले बताए।

त्यस्तै प्रदेश नम्बर १ को विराटनगरमा सबैभन्दा ठूलो सरकारी अस्पताल कोशी अस्पताल अहिले सञ्चालनमा छ।

उक्त अस्पतालका प्रमुख डा. चुमनलाल दासका अनुसार एक चिकित्सकसहित १८ जना स्वास्थ्यकर्मीमा सङ्क्रमण देखिएपछि केही दिनका लागि बहिरङ्ग सेवा बन्द गरिएको थियो।

विराटनगरका धेरैजसो निजी अस्पतालहरूमा भने आकस्मिक बाहेकका सेवा बन्द गरिएको हाम्रा सम्वाददाता विक्रम निरौलाले जानकारी दिए।

तर आकस्मिक सेवा सञ्चालनमा रहेको बताइए पनि कोरोनाभाइरसको सङ्क्रमणसँग मिल्दोजुल्दो लक्षण देखिएका बिरामीहरूको उपचारमा भने ती अस्पतालले आनाकानी गर्दा सरकारी अस्पतालमा चाप बढेको छ।

कर्णालीमा अस्पताल पुन: सञ्चालनमा

कर्णाली प्रदेशमा अहिले कुनै अस्पताल सिल नगरिएको भए पनि विगतमा सुर्खेतस्थित प्रदेश अस्पताल र जुम्लास्थित कर्णाली स्वास्थ्य विज्ञान प्रतिष्ठान सिल गरिएको थियो।

कर्णाली प्रदेशको स्वास्थ्य सेवा महाशाखाका प्रमुख डा. लक्ष्मीनारायण तिवारीका अनुसार अहिले सिल गर्नुपर्ने अवस्था नरहेको र यदि स्वास्थ्यकर्मीमा सङ्क्रमण देखिए पुन: सिल गरिने बताए।

कतिपय स्थानमा अस्पताल सिल नगरिए पनि लकडाउनका कारण बिरामीलाई अस्पतालसम्म पुग्न असहज भएको बताइन्छ।

बुटवलस्थित लुम्बिनी प्रादेशिक अस्पतालका अध्यक्ष सुर्यबहादुर भट्टराईका अनुसार अस्पतालका सेवाहरू पूर्ववत् अवस्थामै सञ्चालन भइरहेका छन्।

कोरोनाभाइरसबाट सङ्क्रमित भएका मानिसहरूलाई भने अस्थायी रूपमा बनाइएका दुईवटा अस्पतालमा उपचार गरिँदै आएको बीबीसी सम्वाददाता माधव नेपालले जानकारी दिए।

यसअघि नेपालगञ्ज मेडिकल कलेज पनि सिल गरिएको थियो। अहिले भने प्रभावित विभागमात्रै परिस्थिति अनुसार केही घण्टा सिल गर्ने गरिएको अस्पतालले जनाएको छ।

“कहिले एकै पटक दुई-तीनवटा विभाग सिल गर्नुपर्ने अवस्था आउँछ। कहिले पूरै अस्पताल। तर अहिले अस्पतालका सबै विभागबाट सेवा सञ्चालमा रहेको छ," शिक्षण अस्पताल कोहलपुरका उप-निर्देशक नितेशकुमार कनोडियाले भने।

अहिले अस्पतालका कतिपय विभागमा स्वाथ्यकर्मीको अभावका कारण सेवा दिन असहज भएको पनि उनले बताए।

बाग्लुङमा स्वाब परीक्षण गरिँदै

'चिन्ताजनक अवस्था'

अस्पतालमा आउने बिरामी वा...


स्वास्थ्यकर्मीहरू समेत सङ्क्रमित भएपछि कतिपयले नियमित परीक्षण र उपचार नै प्रभावित भएको सुनाए।

साह्रै अप्ठ्यारो नपरेसम्म स्वास्थ्य संस्था नजाने गर्नाले उनीहरूको उपचार जटिल बन्ने गरेको स्वास्थ्यकर्मीहरू बताउँछन्।

उनीहरूका अनुभवमा कोरोनाभाइरसको सङ्क्रमणले पुर्‍याउन सक्ने हानिभन्दा त्यसबारे फैलिएको अफवाह तथा भाइरसबारे समाजमा बनेको धारणाले धेरैलाई भयभीत बनाएको देखिन्छ।

जबकी स्वास्थ्यकर्मीहरू भन्छन्, "विश्व स्वास्थ्य सङ्गठन र नेपाल सरकारको निर्देशानुसारको सुरक्षा उपाय अपनाएर परीक्षण र उपचारको वतावरण सहज बनाउन सकिन्छ।"

आमा बन्ने उमङ्ममा हाबी बनेको त्रास

नेपालमा एकजना सुत्केरी कोरोनाभाइरस सङ्क्रमणका कारण ज्यान गुमाउने पहिलो व्यक्ति हुन्। त्यसले पनि गर्भवती र सुत्केरीमा त्रास बढेको बताइन्छ।

आगामी महिना आमा बन्न लागेकी वर्षा श्रेष्ठले हेटौडाको एउटा निजी क्लिनिकमा नियमित परीक्षण गराउँथिन्।

कोभिड-१९ बाट गर्भवती श्रीमतिको मृत्यु भएपछि पीडामा रहेका श्रीमान्

तर आमा बन्ने उमङ्गभन्दा कोरोनाभाइरसको डर धेरै भएको भन्दै अहिले उनी घरबाट निस्किनै छाडेकी छन्।

उनले चिनेकी एक दिदी व्यथा लागेपछि अस्पता... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

ल गइन्, पीसीआर परीक्षण गराएर आउन भनिएको रहेछ।

"त्यतिबेला पीसीआर रिपोर्ट ल्याउन कसरी सम्भव हुन्थ्यो?," उनीले चिन्ता बिसाइन्, "मलाई पनि त्यस्तै भन्ने त होला, पीसीआर परीक्षण गराइराख्नु भन्ने सल्लाह पाएकी छु।"

पुष्पा घेमोसु एक साताअघि आमा बनेकी हुन्। आफ्नो र बच्चाको सुरक्षाको चिन्ताले गर्दा उनी आफन्त र साथीभाइसँग टाढै रहेर खुशी साटेको सुनाउँछिन्।

यसरी बढेको छ खतरा

सरकारले जारी गरेको लकडाउन र त्यसपछिको निषेधाज्ञाका बेला यातायातको असुविधा तथा  अस्पताल गए रोग सर्छ भन्ने डर।

त्यसैले सकेसम्म घरमै वा गाउँकै स्वास्थ्य संस्थामा सामान्य रूपमा बच्चा जन्माउन प्रयास गर्ने तर त्यो सम्भव नभएपछि जटिल अवस्थामा मात्रै अस्पतालमा जाने वा लगिने गरिएको स्वास्थ्यकर्मीहरूको अनुभव छ।

कतिपय समयमा त्यस्तो अवस्थामा उपचार नै कठिन बन्ने उनीहरू बताउँछन्।

अस्पताल पुगेपछि रुघाखोकी‚ ज्वरो‚ यात्रा लगायतबारे सोधपुछपछि उपचार प्रक्रिया अघि बढाउने गरिन्छ।

तर कतिपयले साँचो जानकारी नदिँदा स्वास्थ्यकर्मीलगायत अस्पतालमा रहेका अन्य विरामीको स्वास्थ्य जोखिममा पर्ने धुलिखेल अस्पतालकी स्त्री रोग विशेषज्ञ नुरा प्रधान बताउँछिन्।

त्यसो नगर्न नहुने सल्लाह दिँदै उनी भन्छिन्, "सबैले त त्यस्तो गर्नुहुन्न। तर कोही विरामी पटक-पटक एउटै कुरा सोधियो भनेर रिसाउनु हुन्छ। सुरक्षा हामी सबैको जिम्मेवारी हो। एकजना विरामीले सत्य जवाफ दिनुभएन भने सबै जोखिममा पर्छौँ।"

टेलिफोनमै सल्लाह

सरकारले अत्यावश्यक अवस्थामा बाहेक अस्पताल नजान आग्रह गरेको छ। विभिन्न अस्पतालले टेलिफोनमार्फत् परामर्श पनि दिन थालेका छन्।

त्यस्तो सुविधा दिने गरेको धुलिखेल अस्पतालकी डा. प्रधान भन्छिन्, "गर्भवती तथा सुत्केरीले यही नम्बरमार्फत् कतिपय समस्यामा सुझाव लिन सक्छन्।"

तर सबै सेवा फोनमार्फत् सम्भव नहुने भन्दै अस्पताल पुग्नु पर्ने अवस्थामा अलमन गर्न नहुने उनको सुझाव छ।

त्यस्तै कोभिड-१९ बारे भ्रामक सूचना तथा जानकारीबाट जोगिनु पर्ने जानकारहरू बताउँछन्।

विश्व स्वास्थ्य सङ्गठन र सरकारले दिने गरेको सुझाव पछ्याउँदा कोरोनाभाइरसको सङ्क्रमणबाट जोगिन सकिने प्रसूतिगृहका डा. शैलेन्द्रवीर कर्माचार्य बताउँछन्।

हातमा पञ्जा‚ मुखमा मास्क‚ बेलाबेलामा साबुन पानीले हात धुने वा स्यानिटाइजर प्रयोग गर्ने‚ सामाजिक दुरी कायम गर्न उनी सबैलाई आग्रह गर्छन्।

"रोग जो कसैलाई लाग्न सक्छ, तर निको हुनेको सङ्ख्या धेरै छ,...


स्वास्थ्यमन्त्री ढकालले सर्वसाधारणलाई नआत्तिन आग्रह गरेका छन्

उनी फ्रान्सबाट कतार हुँदै नेपाल फर्किएकी १९ वर्षीया विद्यार्थी भएको जानकारी मन्त्रालयले सोमवार मध्याह्न आकस्मिक प्रेस सम्मेलन गरेर दिएको हो।

मन्त्रालयले प्रेस सम्मेलन गर्नुभन्दा केही घण्टाअघि नै विश्व स्वास्थ्य सङ्गठनको तथ्याङ्कमा नेपालमा दुई जनामा सङ्क्रमण भएको विवरण देखिएको थियो।

केही साताअघि चीनको वुहानबाट फर्किएका एक नेपाली युवकलाई कोभिड-१९ भएको पुष्टि भएको थियो। अहिले उनी पूर्ण स्वस्थ भइसकेको बताइएको छ।

टेकुस्थित राष्ट्रिय जनस्वास्थ्य प्रयोगशालामा अहिलेसम्म झन्डै ६०० वटा नमुनाको परीक्षण गरिएको मन्त्रालयका प्रवक्ता डा. विकास देवकोटाले बताए।

पीसीआर विधिबाट गरिएको परीक्षणमा तीमध्ये दुईवटामा कोरोनाभाइरस भएको पुष्टि भएको हो।

को हुन् सङ्क्रमित व्यक्ति?

नाम र ठेगाना गोप्य राखिएकी उनको शुक्रराज सरुवारोग नियन्त्रण अस्पताल टेकु, काठमाण्डूमा उपचार भइरहेको स्वास्थ्य मन्त्रालयका प्रवक्ता डा. विकास देवकोटाले बताए।

युरोपमा महामारी फैलिएपछि उनी फ्रान्सबाट कतार हुँदै चैत्र पहिलो साता त्रिभुवन विमानस्थल आएको बताइएको छ।

डा. दे... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

वकोटाले भने, "चैत ४ गते नेपाल आएपछि उहाँ घरमा क्वारन्टीनमा लक्षणविहीन अवस्थामा हुनुहुन्थ्यो। हिजो परीक्षण गर्दा उहाँमा कोभिड-१९ पोजिटिभ देखियो। उहाँसँग सम्पर्कमा आएका सबैलाई क्वारन्टीनमा राखिएको छ।"

स्वास्थ्यमन्त्री भानुभक्त ढकालका अनुसार ती महिलाको अवस्था ठिक छ।

उनको सम्पर्कमा आएका सबैलाई खोजेर क्वारन्टीनमा राख्ने प्रयास भइरहेको र उनीसँगै विमानमा आएका अन्य यात्रीको पहिचान गर्ने प्रयास भइरहेको स्वास्थ्यमन्त्री भानुभक्त ढकालले बताए।

के भन्छ सरकार?

आकस्मिक पत्रकार सम्मेलनमा बोल्दै स्वास्थ्यमन्त्री र अन्य अधिकारीहरूले अहिलेको सङ्कटको घडीमा मानिसहरूलाई नआत्तिन र धैर्य राख्न अनुरोध गरेका छन्।

उनीहरूले विदेशबाट नेपाल भित्रिएका सबै नेपालीलाई १४ दिनसम्म अलग्गै बस्न र कुनै शङ्का लागेमा स्वास्थ्य परीक्षण गराउन आग्रह गरेका छन्।

मन्त्री ढकालले भने, "विदेशबाट आएका सबै व्यक्ति घरमै अलग्गै क्वारन्टीनमा बस्नुहोला। हामीले धैर्य गुमाउनु हुँदैन। सबैको उपचारमा सरकारले ध्यान केन्द्रित गरिरहेकै छ।"

सेल्फ आइसोलेेनसन कसरी गर्ने?

के छ नेपाल सरकारको योजना?

मन्त्री ढकालका अनुसार कोभिड-१९ परीक्षण गर्न देशका सातैवटा प्रदेशमा प्रयोगशाला स्थापना गर्ने तयारीमा सङ्घीय सरकार जुटिसकेको छ।

उनले भने, "अब सबै प्रदेशमा अनिवार्य यस्तो सुविधाको व्यवस्था गर्ने तयारी हामीले थालिसकेका छौँ। आवश्यक औषधि र उपकरण खरिद गर्न आवश्यक खर्च जुटाउन कोष स्थापना भइसकेको छ।

कोरोनाभाइरस परीक्षण गर्न पीसीआर विधि प्रयोग गरिन्छ

अहिले नेपालमा कोभिड-१९ परीक्षणको लागि आवश्यक कति किट उपलब्ध छ त्यो प्रष्ट भइसकेको छैन।

तर सबै प्रदेशमा त्यस्तो परीक्षण सुविधा विस्तार गर्न धेरै उपकरण र किट आवश्यक पर्ने देखिन्छ।

मन्त्री ढकालका अनुसार पर्याप्त औषधि तथा उपकरण नेपाल भित्र्याउनका लागि मित्रराष्ट्रहरूसँग कूटनीतिक वार्ता जारी छ।

उनले भने, "आपूर्ति गर्नको लागि सडक मार्गको अतिरिक्त हाम्रा विमानहरू पनि तम्तयार अवस्थामै छन्।"

के छ विश्वभरिको स्थिति?

विश्व स्वास्थ्य सङ्गठनले विश्वव्यापी महामारीको सङ्ज्ञा दिएको कोभिड-१९ अहिले १८७ वटा देश र क्षेत्रमा फैलिसकेको छ।

नेपाली समयानुसार दिउँसो १ बजेसम्म २,९४,११० जनामा सङ्क्रमण भएको पुष्टि भएको छ।

तीमध्ये १२,९४४ जनाको मृत्यु भएको विश्व स्वास्थ्य सङ्गठनको तथ्याङ्कले देखाउँछ।

चीनको वुहानबाट फैलिन थालेको कोरोनाभाइरस...


स्वास्थ्यमन्त्री हृदयेश त्रिपाठीले भने, "खोपको उपलब्धतालाई हेरेर बढीमा फागुन २३ नभए अझ चाँडै नै हामी ६० वर्षभन्दा माथिका उमेर समूहका मानिसलाई खोप लगाउँदैछौँ।"

मन्त्री त्रिपाठीले बिहीवार बीबीसीसँगको अन्तर्वार्तामा यस्तो बताएका छन्। अन्तर्वार्ता बिहीवार साँझ ८:४५ बजेको बीबीसी नेपाली सेवामा प्रशारण हुनेछ।

उनका अनुसार ६० वर्षभन्दा माथिका करिब २८-२९ लाख जनसङ्ख्या रहेको अनि ५५ वर्ष माथिका समेट्ने हो भने ३७ लाख जनसङ्ख्या रहेको आकलनबमोजिम मन्त्रालयले खोप व्यवस्थापन गरिरहेको छ।

खोप लिन कहाँ, कसरी जाने?

भारतबाट अनुदानमा प्राप्त कोभिशील्डको दश लाख मात्राको सुरुवाती चरणमा अग्रपङ्तिमा खटिनेहरूलाई सरकारले खोप उपलब्ध गराइरहेको छ।

यतिञ्जेल जसरी खोप दिइँदै आएको थियो अब भने त्यसमा निकै परिवर्तन हुने मन्त्री त्रिपाठीले बताए।

"अहिलेसम्म हामीले अस्पतालमा बोलाएर खोप दिइरहेका थियौँ। तर अबको चरणमा भने खोप केन्द्रहरूमार्फत् खोप दिलाइनेछ," उनले भने।

स्वास्थ्य तथा जनसङ्ख्या मन्त्री हृदयेश त्रिपाठीले कोभिड–१९ विरुद्धको खोप अब उमेर समूहका मानिसहरूलाई दिने गरी जोहो गरिएको बताए

त्यसको निम्ति ६० वर्ष माथिका ... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

मानिसहरूले नागरिकता वा मतदाता परिचयपत्र वा लाइसेन्सजस्ता परिचयपत्र बोकेर पायक पर्ने खोप केन्द्रमा जानुपर्ने उनले बताए।

खासगरि प्राथमिक स्वास्थ्य उपचार सेवा उपलब्ध हुने केन्द्रहरूलाई खोप केन्द्रको रूपमा उपयोग गरिने उनको भनाइ थियो।

"परिचयपत्रको हकमा पनि हामीले धेरै कडाइ गर्ने छैनौँ किनभने यो कोरोना रोग परिचयपत्र भएकालाई मात्र लाग्ने, नभएकालाई नलाग्ने होइन। कुनै परिचयपत्र छैन भने वडाको सिफारिसबाट पनि खोप पाइने छ," मन्त्री त्रिपाठीले भने।

यही चरणमा कम उमेर भए पनि गम्भीर रोग लागेका तथा चाँडो खोप दिनुपर्ने व्यक्तिहरूलाई समेत समेटिने उनले बताए। डाइलायसिस गराइरहेका वा क्यान्सर रोगीहरूलाई प्राथमिकता दिइने बताइएको छ।

भारतले नेपाललाई दिएको खोप नेपालमा प्रयोग भइरहेको छ

कति समय चल्छ अभियान?

नेपालमा कोरोनाभाइरस विरुद्धको खोप अभियान माघ १४ मा शुरू भएको हो।

पहिले स्वास्थ्य तथा सफाइमा संलग्न अग्रपङ्तिका मानिसहरू अनि त्यसपछि पत्रकार, सरकारी कर्मचारी र ब्याङ्क कर्मचारीलाई लगाइएको छ।

अनुदानमा उपलब्ध दश लाख मात्रामध्ये पहिलो मात्रा लगाइसक्दा करिब ८० प्रतिशतले लगाएको सरकारी अनुमान रहेको मन्त्री त्रिपाठीको भनाइ छ।

यो चरणमा झन्डै एक महिना खर्च भएपनि अर्को चरणका निम्ति धेरै समय नलाग्ने उनले बताए।

"शुरू गरिएको हप्ता-दश दिनमै अभियान पूर्ण हुने गरी काम गरिरहेका छौँ। खोप लगाउन भ्याक्सिनेटर वा खोपकर्ताहरूको तालिम अब भइहाल्ने छ," उनले भने।

खोप लगाउनसक्ने सामान्य ज्ञानका अतिरिक्त कोरोनाभाइरस खोप लगाएपछि आवश्यक परामर्श दिनसक्ने गरी तालिम दिइने उनले बताए।

भारतीय कम्पनी भारत बायोटेकले पनि छुट्टै कोभ्याक्सीन नामक खोप बनाएको छ

'खोपको जोहो भइसक्यो'

उमेर समूहका मानिसहरूलाई खोप दिलाउन पुग्ने गरी खोपको जोहो भइसकेको सरकारको भनाइ छ।

"चार डलरमा सीरम इन्स्टिच्युटबाट खरिद गरेर अक्सफर्ड आस्ट्राजेनेकाको थप २० लाख मात्राको खोप ल्याउने काम टुङ्गोमा पुगिरहेको छ। कोभ्याक्सबाट पनि थप खोप आउनेछ। त्यसले हामीलाई सहज हुन्छ," उनले भने।

अन्तर्राष्ट्रिय खोप सहयोगको सञ्जाल कोभ्याक्समार्फत् नेपालले फेब्रुअरीको अन्त्यसम्म साढे २२ लाख मात्राको खोप पाउने जनाइएको छ।

त्योबाहेक चिनियाँ सिनोफार्म कम्पनीको खोपलाई पनि औषधि व्यवस्था विभागले सशर्त प्रयोगको अनुमति दिएकाले चिनियाँ खोप पनि आउने बाटो खुलेको बताइन्छ।


स्वास्थ्यसेवामा पनि लगानी भएको उक्त घरानाका प्रमुखले यसलाई आर्थिक सुधारको अवसरका रूपमा हेरेको बताउँदै आफ्नो कम्पनीको व्यापार धेरै हुनसक्ने अपेक्षा व्यक्त गरेका थिए।

त्यसको केही सातापछि चिनियाँ सरकारले खोपमा भइरहेको प्रगतिबारे जानकारी दियो।

कोरोनाभाइरस महामारी चीनमा सुरु भएर विश्वभरि फैलिएको हो। अहिले चीनले आफ्नो सबै शक्ति लगाएर कोरोनाभाइरसविरुद्ध प्रभावकारी खोप विकास गर्ने प्रतिस्पर्धा जित्ने प्रयासमा छ।

विकासको क्रममा रहेको एउटा खोपको तस्बिर गत साता सरकारी सञ्चारमाध्यममा छापियो। तस्बिरमा प्रयोगशालामा एउटी महिलाले खुसी हुँदै एउटा सानो बाकस समातेकी छन्।

सिनोफार्मले डिसेम्बरसम्ममा खोप बजारमा ल्याउने आशा गरेर यसको मूल्य १४० डलर (झन्डै १५,००० रुपैयाँ)  तोकेको छ।

औपचारिक र गोप्य परीक्षण

खोप निर्माण गर्न चीन दृढ देखिन्छ।

विश्वभरि अन्तिम चरणका परीक्षणमा रहेका छमध्ये आधा खोप चिनियाँ हुन्। विश्वव्यापी परीक्षण खोप विकासको अनिवार्य सर्त हो।

तर रमाइलो के छ भने चीन आफ्नै देशमा आवश्यकताअनुसार खोप परीक्षण गर्ने अवस्थामा छैन किनभने कोरोनाभाइरसलाई त्यहाँ सफलतापूर्वक नियन्त्रण गरिएको छ।

"सबै खो... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

प निर्माताहरू हजारौँ व्यक्तिमाथि गरिने तेस्रो चरणको परीक्षणका लागि कोरोनाभाइरस सङ्क्रमण उच्च भएका स्थान खोजिरहेका छन्," हङ्‍कङ यूनिभर्सिटी पब्लिक स्कूल अफ हेल्थका प्राध्यापक बेन काउलिङले बताए।

उनी चिनियाँसहित अहिले विकास भइरहेका खोपप्रति सकारात्मक छन्।

"मलाई लाग्छ अहिले तेस्रो चरणमा परीक्षण भइरहेका खोपहरू प्रभावकारी हुने धेरै राम्रो सम्भावना छ।"

रुस र अमेरिकी राष्ट्रपति कार्यालयका केही व्यक्तिले चाहे जस्तो चीन पनि एक कदम अगाडि बढेको छ।

चीनका एक वरिष्ठ स्वास्थ्य अधिकारीले गत साता गएको महिनादेखि चीनका प्रमुख सरकारी कर्मचारीहरू माथि खोपको गोप्य परीक्षण गरिएको बताएका छन्।

न्याश्नल हेल्थ कमिशनका जेङ जोङ्वेईले सरकारी टीभीमा आफूहरूले आपत्‍कालीन अधिकार प्रयोग गरेर सीमावर्ती क्षेत्रहरूमा विकासक्रममै रहेका खोप दिएको बताएका छन्।

'बिरामीको उपचार गरेर मलाई कोरोनाभाइरस सर्‍यो, अहिले मलाई किन तिरस्कार?'

"डिसेम्बरसम्ममा बजारमा केही खोपहरू आउन सक्छन्। तर आवश्यक पर्ने ठूलो मात्रामा उपलब्ध हुन्छन् कि हुँदैनन् भन्ने मलाई थाहा छैन," प्राध्यापक काउलिङले भने।

उनको विचारका सन् २०२१ को ग्रीष्मतिर सबै नागरिकलाई कोभिड-१९ को खोप दिन सकिन्छ।

चीनले अहिले यूएई, पेरु र आर्जेन्टिनामा हजारौँ व्यक्तिमा आधिकारिक रूपमा खोपको परीक्षण गरिरहेको छ।

त्यो सरकार र औषधि कारखानाहरू बीचको विश्वव्यापी सहकार्यको अङ्ग रहेको छ।

खोप कूटनीति?

चीनले खोप विकास गरेमा के गर्छ भन्ने कुरा स्पष्ट छैन।

चीनको कोरोनाभाइरस नियन्त्रयणसम्बन्धी प्रतिवेदनमा कोभिड-१९ को खोप चीनमा विकास र प्रयोग गरेपछि विश्वव्यापी जनस्वास्थ्य उत्पादनको रूपमा प्रयोग गरिने उल्लेख छ।

चीनले अफ्रिका र छिमेकी राष्ट्रहरूलाई चीनबाहिर खोप पठाउँदा ती देशहरूले पहिले पाउने सङ्केत दिएको छ।

तर केहीले चीनले खोपबाट कूटनीतिक फाइदा लिन खोज्ने देख्छन्।

एक वरिष्ठ युरोपेली कूटनीतिज्ञले सर्बिया र इटलीमा चीनले स्वास्थ्यसामग्री पठाएको सम्झिँदै चीनले आफ्नो प्रचारका लागि खोपको प्रयोग गर्न सक्ने बताए।

खोप निर्माण गरेपछि प्राप्त हुने प्रभावकारी स्थानबाट फाइदा लिन चीनले रणनीतिक योजना बनाउने ती कूटनीतिज्ञ बताउँछन्।

"उनीहरूले खोपको अनुसन्धानमा ठूलो लगानी गरेका छन्," प्राध्यापक काउलिङ भन्छन्, "अनि त्यसको परिणाम पनि अहिले देखिदैँछ।"

यो पनि हेर्नुहोस्

कोरोनाभाइरस रोक्ने खोप कहिले आउला


स्विस ब्याङ्कमा नेपालीहरूको निक्षेप एक दशकमा चार गुणाले बढेको छ

नेपालको कानुनले सरकारको स्वीकृतिविना देश बाहिरका ब्याङ्कमा बचत, शेयरमा लगानी वा घरजग्गा किनबेच गर्नेजस्ता काम गर्ने अनुमति दिँदैन।

त्यसैले उक्त रकमको स्रोत र निक्षेपकर्ताबारे जानकारी लिनका लागि स्विट्जर्ल्यान्डसँग कूटनीतिक पहल गरिनुपर्ने ती अधिकारीहरू बताउँछन्।

विवरण

उक्त विवरणअनुसार नेपालीहरूको निक्षेप पछिल्लो एक दशकमा चार गुणाले बढेको पाइएको छ। सन् २०१७ को वार्षिक आँकडाअनुसार त्यसरी पैसा जम्मा गर्नेमा नेपाल १०९औँ स्थानमा पर्छ ।

सन् २००८ मा स्विस फ्रयाङ्कको हालको विनिमय दरअनुसार नेपालीहरूको सञ्चय झन्डै नौ अर्ब ५० करोड रहेको थियो।

सबैभन्दा बढी रकम जम्मा गर्नेहरूमा ब्रिटेनका नागरिकहरू छन्।

यतिका ठूलो रकम विदेशमा बस्ने नेपालीहरूले स्रोत खुलाएर राखेको हुनसक्ने आधार समेत नभएको सरकारी अधिकारीहरु बताउँछन्।

जसकारण उक्त रकमको स्रोतबारे शङ्का गर्ने ठाउँ प्रशस्त भएको नेपाल राष्ट्र ब्याङ्कका डेप्युटी गभर्नर चिन्तामणि शिवाकोटी बताउँछन्।

उनी भन्छन्, "कुनै नेपालीले विदेशमा कमाएर राखेकै भए पनि नेपालमा आएर बसेको ३५ दिनभित्... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

र सरकारलाई जानकारी नदिए त्यो गैरकानुनी मानिन्छ। नेपालबाट कसैले साटेरै पठाएको भए त्यो समेत गैरकानुनी पैसा हो।"

कसरी पठाइन्छ पैसा?

नेपालीहरू काम गर्ने खाडी तथा दक्षिण कोरियाजस्ता देशबाट हुन्डीमार्फत् पैसा स्विट्जर्ल्यान्ड पैसा पठाइएको हुनसक्ने विज्ञ तथा अधिकारीहरूको शङ्का छ।

त्यो पैसाको भरपाइ गैरकानुनी ढङ्गबाट पैसा कमाउनेहरूले विदेशमा रहेका नेपाली कामदारका परिवारलाई स्वदेशमा गरिदिन्छन्।

हुन्डी अनौपचारिक रूपमा रकम स्थानान्तरण गर्ने प्रणाली हो र त्यसलाई अवैध मानिन्छ।

स्विस ब्याङ्कमा राखिएको पैसा ठूलो परिमाणमा भए पनि निक्षेपकर्ताको देशको अर्थतन्त्रका लागि उपयोग नहुने अर्थशास्त्री केशव आचार्य बताउँछन्।

उनी भन्छन्, "व्यापारीहरुले त्यसरी पैसा थन्क्याएर राख्दैनन्। त्यस्तो रकम सत्तामा भएका ठूला प्रशासक एवं नेताहरू या त लागु औषधी, सुन तस्करीजस्ता दुई नम्बरी काम गर्नेहरूको हुने गर्छ।"

स्विस ब्याङ्कको उच्चस्तरको गोपनीयता नीति, सुरक्षा एवम् क्षतिपूर्तिको व्यवस्था तथा स्विस फ्रयाङ्क बलियो र स्थिर मुद्रा भएकाले विश्वभरिका धनाढ्यहरू त्यसप्रति आकर्षित भएको बताइन्छ।

पहल

विनास्रोत जम्मा हुने रकम आतङ्कवाद, लागुपदार्थ ओसारपसारजस्ता डरलाग्दा क्रियाकलामपसँग सम्बन्धित हुनसक्ने भन्दै विभिन्न देशहरूले सूचना आदानप्रदानका लागि समझदारी गर्न थालेका छन्।

स्विट्जर्ल्यान्डसँग त्यस्तो समझदारी नभएकाले नेपालीहरूले स्विस ब्याङ्कमा  कुन स्रोतबाट रकम  पुर्‍याए  त्यसको  जानकारी नेपालसँग छैन।

सम्पत्ति शुद्धीकरण अनुसन्धान विभागका महानिर्देशक जीवनप्रकाश सिटौला भन्छन्, "पारस्परिक सहायता ऐन कानुनअन्तर्गत सम्बन्धित देशहरूसँग सन्धि गरेपछि सूचना आदानप्रदान गर्ने बाटो खुल्छ । हामी त्यसको गृहकार्यमा लागेका छौँ।"

यसअघि सार्वजनिक गरिएको पानामा पेपर्समा समेत १३ नेपाली र दुई अफशोर कम्पनीहरू ठूला करछलीमा मुछिएका विवरण सार्वजनिक भएको थियो।

पछिल्ला ठूला अन्तर्राष्ट्रिय आर्थिक सङ्कटहरूपछि कम्तीमा निक्षेपकर्ता नागरिकको देशको कर सङ्कलन गर्ने निकायलाई सूचना दिन ठूला राष्ट्रहरूले स्विस ब्याङ्कलाई आग्रह गरेका थिए। त्यसमा अमेरिकादेखि छिमेकी भारतसम्म थिए।

केही हदसम्म सूचना आदानप्रदानमा सहमत भए पनि ती देशहरूले मागेजसरी सहयोगका लागि स्विस ब्याङ्क तयार नभएको बताइन्छ।

त्यही भएर नेपालले समेत बलिया मित्रराष्ट्र र आफू सदस्य भएका अन्तर्राष्ट्रिय वित्तीय...


स्वीकृति पाएसँगै नेपालमा लगानी गर्ने ९२ देशमध्ये भारतीय उद्योगको संख्या सात सयभन्दा बढी पुगेको छ भने चिनियाँ उद्योगको संख्या १२ सय नाघेको छ।

तर लगानीका हिसाबले चाहिँ भारतले सबैभन्दा ठूलो हिस्सा ओगटेको अधिकारीहरूले बताएका छन्।

अर्थ मन्त्रालयले आइतवार सार्वजनिक गरेको आर्थिक सर्वेक्षण २०७४/०७५ का अनुसार दुई छिमेकी मुलुकमध्ये चालु आर्थिक वर्षको पहिलो आठ महिनामा नेपालमा लगानी गर्न भारतको तुलनामा चिनियाँ उद्योग दोब्बर छन्।

लागत

अधिकारीहरूका अनुसार गत आर्थिक वर्षमा भन्दा यो वर्ष दुई गुणाले बढी विदेशी लगानीको प्रतिबद्धता आएको छ।

तर विदेशी लगानीको लागि स्वीकृति पाएका उद्योगमध्ये लागतका आधारमा चाहिँ भारतका लगानीकर्ताले ३५ प्रतिशत, चीनले २६ प्रतिशत र हङ्गकङ्गले ११ प्रतिशत हिस्सा ओगटेका छन्।

लागतका हिसाबले भारत अगाडि भए पनि चीनियाँ लगानीकर्ताको आकर्षण बढ्नुबारे अर्थ मन्त्रालयका प्रवक्ता झक्कप्रसाद आचार्यले भने, "पछिल्लो पटक वैदेशिक लगानीका लागि चिनियाँहरू आफैँ बजार खोज्दै हिँडिरहेका छन्। यहाँ लगानीका सम्भावना प्रशस्त छन्। नेपाल भूगोलका कारणले पनि नजिक र लगानीको प्रतिफल समेत देखिन सक्ने वात... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

ावरण भएकोले उनीहरूले नेपाललाई रोजेको हुन सक्छ।"

दुवै देशका लगानीकर्ताहरूले खासगरी नेपालको जलविद्युत्, सौर्य ऊर्जा, शहरी फोहोर व्यवस्थापन तथा अन्य पूर्वाधार निर्माणका क्षेत्रमा लगानी गर्न चासो देखाएको बताइएको छ।

नियन्त्रण

तीनै तहको निर्वाचन सम्पन्न भएर स्थिर सरकार बनेपछि विदेशी लगानीको प्रतिबद्धता बढ्न थालेको अर्थ मन्त्रालयको बुझाइ छ।

त्यसबारे अर्थविद्हरूको बुझाइ चाहिँ के छ?

अर्थविद् मिना आचार्यले भनिन्, "उनीहरूले आफूले भनेको बेलामा नियन्त्रण गर्न सक्ने किसिमबाट लगानी आएको छ। हाम्रो राजनीतिले कसरी त्यसलाई प्रभाव पार्छ त्यो हेर्न बाँकी छ। तर यो विदेशी लगानीले सिर्जना गर्ने जुन रोजगारी छ त्यसले नेपालीलाई सुरक्षित गर्ने र तालिमको योजना आएको मैले देखेको छुइनँ।"

तर कतिपय अवस्थामा विगतमै नेपालमा काम गरिरहेका लगानीकर्ताहरूको कार्यसम्पादन उत्साहजनक नभएको प्रति पनि अर्थविद्हरूले चिन्ता व्यक्त गरेका छन्।


स्वीट्जरल्यान्डको डाभोसमा विश्व आर्थिक मञ्चलाई सम्बोधन गर्दै उनले विनाशका भविष्यवाणी अस्वीकार गर्दै अमेरिकाले आफ्नो अर्थतन्त्रको रक्षा गर्ने बताए।

ट्रम्पले डाभोसमा विश्व आर्थिक मञ्चलाई सम्बोधन गर्दै वातावरणवादीहरूलाई 'प्रोफेट्स अफ डुम' अर्थात् 'पूर्ण विनाशको त्रास फैलाउने समूह'को सङ्ज्ञा दिए।

उनले वर्तमान समयलाई आशापूर्ण समय भनेका छन्। वातावरणसम्बन्धी चेतावनी दिनेहरूतर्फ इङ्गित गर्दै ट्रम्पले विगतमा गरिएका त्यस्ता भविष्यवाणी विफल भएको दाबी गरे।

नियन्त्रण

उनले विगतमा विभिन्न अभियानकर्मीहरूले जनसङ्ख्याको सङ्कट र भोकमरी तथा तेल सङ्कटको गलत भविष्यवाणी गरेको भन्दै त्यस्ता 'उग्र समाजवादीहरूलाई अर्थतन्त्र ध्वस्त गर्न नदिने' बताए।

अहिलेका वातावरण अभियानकर्मीहरूलाई ट्रम्पले विगतका 'तिनै मूर्ख भविष्यवक्ताहरूको उत्तराधिकारी' भनेका छन्।

ती अभियानकर्मीहरूले हैकम चलाउन र जीवनका हरेक पक्षमा नियन्त्रण जमाउन प्रयास गरेको उनले बताए।

ट्रम्पले सिर्जनशील बजार अर्थतन्त्रले समस्याका समाधान पहिल्याउने भन्दै अमेरिकाले एक ट्रिलियन रूख रोप्न सघाउने बताए।

उनले सम्बोधन गर्दै गर्दा चर्चित स्वीडिश जलवाय... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

ु परिवर्तन अभियानकर्मी किशोरी ग्रेटा टुनबेर्ग पनि त्यहाँ उपस्थित थिइन्।

टुनबेर्गले ट्रम्पको रूख रोप्ने वाचाको स्वागत गरे पनि खनिज इन्धनबाट तत्काल लगानी हटाउनुपर्ने बताइन्।

टुनबेर्गले शक्तिमा रहेकाहरूलाई आफ्नै सन्ततिप्रति माया देखाउन आह्वान गरिन्।

उनले राजनीतिक नेतृत्वको चर्को आलोचना गर्दै संसार जल्दै गर्दा उनीहरूले नदेखिरहेको बताइन्।

डाभोसमा हुने वार्षिक सम्मेलनमा यसपाली वातावरण प्रमुख मुद्दा रहेको छ।