भारतको आम आदमी पार्टीकी विधायक अलका लाम्बाको यो ट्वीटमा समावेश 'मगाउन सक्छौँ' भन्ने कुरामा अलि ध्यान दिनूस् त।

आवाज आउँछ - हामी मालिक हौँ, हामीसँग अथाह पैसा र शक्ति छ, हामी जहाँबाट पनि जे मगाउन सक्छौँ। नेपालबाट चौकीदारबाहेक हामी अरू के नै मगाउन सक्छौँ?

हुन त साँझ भट्टीमा रक्सीका लागि कुर्दै गरेका एउटा जँड्याहाले पनि यस्तो कुरा गर्छ, "रक्सी त म जति पनि मगाउन सक्छु। मलाई के को कमी छ र!"

विवाद

अलका लाम्बालाई थाहा पनि भएन कि प्रधानमन्त्री नरेन्द्र मोदीमाथि टिप्पणी गर्दै उनले नेपालीहरूबारे जे भनिन् त्यसले विवाद निम्त्याउन सक्छ।

हिन्दीमा भाषिक अशुद्धिसहित उनले ट्वीट गरिन्, "प्रिय भारतवासीहरू, कृपया यसपटक प्रधानमन्त्री चुन्नुहोला, चौकीदार त हामी नेपालबाट पनि मगाउन सक्छौँ। नेपालका चौकीदार चोर हुँदैनन्।"

लाम्बालाई लाग्छ कि भारतीयहरूले चौकीदारका लागि माग गर्नेछन्, ढोकैमा उभिएको नेपालले पालेले जस्तै शिर झुकाउनेछ र आगामी दिनमा भारतमा चौकीदारीका लागि नेपालीहरूको लाइन लाग्नेछ।

उनले यो बिर्सिन् कि नेपाल एउटा स्वतन्त्र मुलुक हो। भारतजस्तो नेपाल कसैको दास भएन। ऊ भारत तथा चीनको बीचमा अवस्थित ए... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

उटा स्वतन्त्र देश हो र अलका लाम्बाका लागि नेपालले चौकीदारको आपूर्ति गर्दैन।

अलका लाम्बा पढेलेखेकी हुन्। दिल्ली विश्वविद्यालयको विद्यार्थी सङ्घकी अध्यक्ष रहिसकेकी छन्। तर उनले यो कुरा बुझ्नुपर्छ कि नेपालमा चौकीदार मात्रै हुँदैनन्।

त्यहाँ सूचना प्रविधि व्यावसायिक, अर्थशास्त्री, वैज्ञानिक, कलाकार, सुन्दरी र सङ्गीतकार लगायत पनि हुन्छन्।

त्यहाँ चौकीदार, सरसफाइ गर्ने मानिस, मजदुर, किसान र अरू मेहनती पनि हुन्छन् जस्तो कि भातरका दिल्ली, उत्तर प्रदेश, कर्नाटक वा केरलमा हुन्छन्।

अलका लाम्बाले यो कुरा पनि बुझ्नुपर्छ कि नेपालीहरू ठिक त्यसरी नै रोजगारीका लागि अन्य मुलुक जान्छन् जसरी भारतका पञ्जाब, गुजरात, राजस्थान अथवा केरल राज्यका मानिसहरू ट्याक्सी चलाउन, सरसफाइ गर्न वा कलकारखानामा काम गर्नका लागि खाडी मुलुक, क्यानाडा, अमेरिका, ब्रिटेन, इटली अथवा फ्रान्ससम्म जान्छन्।

लाम्बाको भनाइ यस्तो थियो कि मानौँ अमेरिकी राष्ट्रपति डोनल्ड ट्रम्पले यसरी भनेका हुन् - सरसफाइका लागि छिटो भारतीयहरूलाई मगाऊँ, न्यूयोर्क निकै फोहोर भएको छ।

तर नेपाललाई आफ्नो बिर्ताजस्तै ठान्ने अलका लाम्बा एक्लै होइनन्। उनले आफ्नो गल्ती महसुस गरी ट्वीट त मेटाइन्, तर त्यसले त्यो मानसिकता मेटिँदैन जुन मानसिकताले नेपाललाई आफ्नो आज्ञाकारी ठान्छ।

नेपालीहरूले यो कुरा राम्ररी बुझेका छन् कि नेपाललाई आफ्नो सम्पत्ति ठान्नेहरू भारतमा प्रशस्त छन्।

गत महिना काठमाण्डूबाट दिल्ली जाँदै गरेको एयर इन्डियाको फ्लाइटमा मसँगै बसेका एक भारतीय यात्रीले जब बियर मागे तब एक परिचारिकाले मुस्कुराउँदै भनिन्, "सर, यो आन्तरिक उडान हो, यसमा हामी बियर दिँदैनौँ।"

मैले ती कर्मचारीलाई सोध्न चाहेको थिएँ कि नेपालका लागि हुने उडानहरू कहिलेदेखि आन्तरिक उडान भए? कहिलेदेखि तपाईँहरूले नेपाललाई भारतमा समेटिसक्नुभयो?

नेपाल कसैको बिर्ता होइन

नेपाल एउटा स्वतन्त्र मुलुक हो, जहाँको छुट्टै संविधान, प्रधानमन्त्री, संसद् र सेना छ।

तर एउटा स्वतन्त्र मुलुकबाट अर्को स्वतन्त्र मुलुकमा आइरहेको उडानलाई विमानकी कर्मचारीले यसरी आन्तरिक उडानका रूपमा लिइरहेकी थिइन्, जसरी आम आदमी पार्टीकी विधायक अलका लाम्बालाई लाग्छ कि "चौकीदार त हामी नेपालबाट मगाउन सक्छौँ।"

नेपालको त्रिभुवन अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थलमा तैनाथ अध्यागमनका एक अधिकारी शायद त्यस्तै भारतीयको सामना गरिरहेका होलान् जसले ममाथि कटाक्ष गरे,...


भारतको उत्तरपूर्वी राज्य त्रिपुराका मुख्यमन्त्री विप्लवकुमार देवले महाभारतकालमा भएको महायुद्धको प्रसङ्ग उद्‌धृत गरेका थिए

महाभारतकालमा कौरव र पाण्डवका सेनाबीच कुरुक्षेत्रमा भएको महायुद्धको प्रसङ्ग उद्‌धृत गर्दै उनले त्यति बेला इन्टर्नेटको मात्रै नभई भूउपग्रहको समेत प्रयोग हुने गरेका टिप्पणी गरेका हुन्।

त्रिपुरामा आयोजित एउटा कार्यशालालाई सम्बोधन गर्दै मुख्यमन्त्री देवले भने, "यो यस्तो देश हो जहाँ महाभारतमा सञ्जयले दरबारमै बसेर धृतराष्ट्रलाई युद्धस्थलका दृश्यहरू वर्णन गरेका थिए। यसको अर्थ के हो भने त्यो समयमा पनि प्रविधिको विकास भइसकेको थियो, इन्टर्नेट थियो, भूउपग्रह थियो।"

"नभए सञ्जयले घरमै बसीबसी कसरी हेर्न सक्थे?"

"यो काम तपाईँहरू (पाश्चत्य जगत्) ले पहिले गरेको होइन। यो देशमा लाखौँ वर्ष पहिले इन्टर्नेटको आविष्कार भइसकेको थियो।"

खिल्ली

मुख्यमन्त्री देवको उक्त भनाइको सामाजिक सञ्जालमा खिल्ली उडाइएको छ।

एक जना फेसबुक प्रयोगकर्ताले देवको भनाइ 'यो शताब्दीकै सबैभन्दा ठूलो ब्रेकिङ न्यूज' भएको भनेका छन्।

भारतीय जनता पार्टीका प्रदेश अध्यक्ष देव गत महिना त्रिपुराका मुख्यमन्त्री बनेका ... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

थिए।

पच्चीस वर्षदेखि रहेको वाम सरकारको अन्त्य गराउँदै भारतीय जनता पार्टीले त्यहाँ सरकार बनाएको थियो।

अर्को प्रयोगकर्ताले व्यङ्ग्य गर्दै लेखेका छन्, "महाभारतकालमा इन्टर्नेट थियो। यो कुराको पुष्टि त्रिपुराका मुख्यमन्त्री विप्लवकुमार देवले गरेका छन्।"


भारतको जनसङ्ख्याका हिसाबले सङ्क्रमितको सङ्ख्या आश्चर्यजनक होइन।

तर उसका छिमेकी देशहरूमा पनि कोरोनाभाइरसको नराम्ररी असर परेको छ।

हामीले महामारीको असर नेपाल, पाकिस्तान, बाङ्ग्लादेश, श्रीलङ्का र अफगानिस्तानमा कुन तहमा छ भनेर हेरेका छौँ।

सङ्क्रमितको अवस्था

प्रत्येक २० दिनमा सङ्क्रमितको सङ्ख्या दोबर बढ्दा भारत विश्वभरमा भारत कोरोनाभाइरसको संवेदनशील देश बनेको छ।

भारतमा सङ्क्रमितको सङ्ख्या अझै पनि तीव्र रूपमा बढिरहेको छ।

दैनिक सङ्क्रमितको सङ्ख्याका हिसाबले अन्य दक्षिण एशियाली देश भने फरक अवस्था देखिएका छन्।

मे र जुन महिनामा बढेको भए पनि अहिले ती देशमा पुष्टि हुने सङ्क्रमित सङ्ख्या ओरालो लाग्न थालेको देखिन्छ।

दक्षिण एशियाली क्षेत्रमा दोस्रो धेरै सङ्क्रमित सङ्ख्या रहेको पाकिस्तानमा सङ्क्रमितको सङ्ख्या ओरालो दिशामा रहेकोले त्यसबारे सावधानीपूर्ण आशा रहेको छ।

जुनको मध्यमा प्रत्येक दिन नयाँ सङ्क्रमितको सङ्ख्या करिब ६,००० रहेकोमा जुलाईको मध्यमा आइपुग्दा त्यो सङ्ख्या घटेर २,००० भन्दा कम छ।

यद्यपि यसबारे चिन्ताहरू कायमै छन् र धेरैले यसले कोरनाभाइरस नियन्त्रणमा रहेको भनेर निष्कर्ष न... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

िकाल्न निकै छिटो हुने बताएका छन्।

त्यस्तै बाङ्ग्लादेशमा पनि अहिले सङ्क्रमितको सङ्ख्या झन्डै दुई लाख छ। बाङ्ग्लादेशमा जुनको मध्यदेखि जुलाईको सुरुसम्म दैनिक सङ्क्रमितको सङ्ख्या धेरै थियो।

त्यसपछि सङ्क्रमितको सङ्ख्या ओरालो लाग्न थाल्यो र अहिले प्रत्येक २८ दिनमा सङ्क्रमितको सङ्ख्या दोबर हुन्छ।

अफगानिस्तानमा पनि दोबर हुने दर छिमेकी देशको भन्दा सुस्त छ। त्यहाँ अहिले प्रत्येक ४१ दिनमा सङ्क्रमितको सङ्ख्या दोबर हुन्छ।

तर त्यहाँको आधिकारिक तथ्याङ्कको विश्वसनीयतामा प्रश्न उठेका छन्।

समग्रमा हेर्दा नेपाल र श्रीलङ्कामा सङ्क्रमितको सङ्ख्या निकै कम छ।

नेपालमा सरकारले लगाएको लकडाउन १०० दिन नाघेको छ। उक्त समयावधिमा धेरै सङ्क्रमित छिमेकी देश भारतसँगको सीमा क्षेत्रमा देखिए।

हालैका सङ्ख्या हेर्दा दैनिक सङ्क्रमितहरू घट्ने क्रममा छन् तर विज्ञहरू भने समुदायमा पहिचान नभएकाले त्यस्तो परिणाम आएको बताउँछन्।

श्रीलङ्कामा पनि एप्रिलयता सङ्क्रमितको सङ्ख्यामा वृद्धि भएको थियो तर उसले सङ्ख्या कम राख्न सक्यो।

त्यहाँ कडा लकडाउन लगाइएको थियो एवम् सङ्क्रमितलाई कडा नियमसहित क्वारन्टीनमा राख्ने र सम्पर्कमा आएका मानिसहरूको पहिचान गर्ने काम गरिएको थियो।

परीक्षण नै कम

विश्वको एक चौथाइ जनसङ्ख्या दक्षिण एशियामा भए पनि यो क्षेत्रबाट अहिलेसम्म जम्मा ११ प्रतिशतमात्रै सङ्क्रमित भएको तथ्याङ्क छ।

भाइरोलोजिस्ट डा. शाहिन जमील भन्छन्, "भारत र बाँकी दक्षिण एशियामा प्रत्येक १० लाखमा सङ्क्रमितको सङ्ख्या कम छ तर त्यही अनुसार परीक्षण पनि कम नै भएको छ।"

भारतमा अहिलेसम्म एक करोड तीन लाख मानिसमा परीक्षण गरिसकिएको छ र पाकिस्तानमा जम्मा १६ लाख गरिएको छ।

तर यी देशहरूमा प्रतिव्यक्ति परीक्षण अन्य देशहरूमा भन्दा निकै कम छ।

बाङ्ग्लादेशमा पनि परीक्षणको सङ्ख्या ओरालो लाग्ने क्रममा छ र त्यहाँ सङ्क्रमण नभएको भन्ने झूटो प्रमाणपत्र दिइएको भन्ने प्रकरणका कारण पनि परीक्षणको विश्वसनीयतामाथि प्रश्न उठेको छ।

नेपालमा जुलाई २० तारिखसम्म तीन लाख १९ हजारभन्दा बढी परीक्षण भएको छ।

सरकारले जुलाई महिनादेखि दैनिक १०,००० परीक्षण गर्ने बताए पनि अहिले दैनिक करिब ४,००० मात्रै परीक्षण भइरहेको छ।

अफगानिस्तानमा कति सङ्ख्यामा परीक्षण भइरहेको छ भन्ने तथ्याङ्क नै छैन।

रेड क्रिसेन्टले त्यहाँको सरकारले दिएको सङ्ख्याभन्दा सङ्क्रमितको सङ्ख्या निकै बढी हुनसक्ने भन्दै चिन्ता...


भारतको पिथौरागढ जिल्लाको गर्वाधारबाट सुरु भई नेपालको लिपुलेक हुँदै चीनको मानसरोवर जोड्नेगरी भारतले निर्माण गरेको विवादित सडक

भारतले पनि वार्ता र कूटनीतिक माध्यमबाट नै सीमासम्बन्धी विवाद समाधान गरिनुपर्ने भन्ने गरेको छ।

तर नेपालबाट वार्ताका लागि ताकेता गर्दा पनि भारत सरकारले कुनै उत्तर  नदिएको कुरा  परराष्ट्रमन्त्री प्रदीपकुमार ज्ञवालीले संसद्‌मा मङ्गलवार बताए।

यसअघि भारतले कोरोनाभाइरसको महामारीको अवस्था भन्दै वार्ता गर्न केही पछि हटेको जस्तो गरेको थियो।

तर उसले चीनसँग वार्ता गरिरहेको समाचार आएको छ।

यस्तो बेला नेपाललाई भारतले विगतमा जस्तै 'बेवास्ता' गरेको हो कि भन्ने कतिपयको बुझाइका माझ परराष्ट्रमन्त्री ज्ञवालीले पनि त्यस्तै आशयको प्रतिक्रिया दिए।

उनले भने, "हामी अलिअलि अचम्मित पनि भएका छौँ। त्यस्तो तनावका बीचमा (चीन-भारतबीच) एकदमै धकेलाधकेलको अवस्था सामान्यीकरण हुन सक्छ भने नेपालसँग नहुनुपर्ने कुनै कारण छैन। त्यही भएर हामी छिटो गरौँ भनेर निरन्तर ताकेता गरिरहेका छौँ र मलाई विश्वास छ वार्ता हुन्छ।"

यसरी भारतले वार्ताबारे कहिले प्रतिक्रिया भनेर पर्खिएको अवस्थामा वार्ताका लागि नि... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

रन्तर दबाव दिने र अन्य पहलहरू पनि थाल्नुपर्ने परराष्ट्र मामिलाका जानकारहरूले बताएका छन्।

पहलहरू के हुन सक्छन्?

परराष्ट्रविद् दिनेश भट्टराईले भने, "अहिले भइरहेको वार्ताको पहललाई निरन्तरता दिनुपर्छ तर सँगैसँगै हामीले विगतमा बनाएका सम्बन्धको पनि प्रयोग गरेर मोदी सरकारलाई त्यसबारे प्रभावमा पार्न सक्ने वातावरण बनाउनुपर्छ।"

उनका अनुसार त्यो वातावरण भनेको नेपालसँगको सम्बन्ध राम्रोसँग बुझेका र राम्रो धारणा राख्ने भारतका राजनीतिज्ञ, सेना, व्यापारिक क्षेत्रका मानिस हुन सक्छन् जसले अहिलेको सरकारमा रहेका मानिसलाई वार्तामा जान सहमत गराउन सक्छ।

भारतको स्वतन्त्रता आन्दोलनमा नै नेपालका नेताहरूले साथ दिएको बेलादेखिकै सम्बन्धको उपयोग यस्तो बेला गर्नुपर्ने उनले बताए।

उनले भने, "अहिले सरकार-सरकारबीचको सम्बन्धले बामे सर्न नसकेको बेला कम्तीमा नेपालले विगतमा बनेको सम्बन्धको प्रयोग गरेर भारतको सरकारलाई प्रभावमा पार्न सक्ने तागत हामीसँग भएन।"

विगतमा वार्ताको पहलमा निरन्तरता नहुँदा पनि पछिल्लो स्थिति आएकोले अब वार्ताको पहलका लागि निरन्तरता र त्यो अनुसारको तयारी आवश्यक रहेको उनले बताए।

"हामीले वार्ताको पहलसँगै नक्सा जारी गरेको काम राम्रो भयो। तर विगतमा जस्तै भारतले चाहिँ यो विषयलाई लिएर नेपालको ध्यान अन्तै मोड्न खोजेको देखिन्छ। त्यसैले हामीले निरन्तरको पहल, निरन्तरको अनुगमन र निरन्तरको सतर्कता अपनाउनुपर्छ।"

के वार्ताको विकल्प छ?

भूतपूर्व परराष्ट्रमन्त्री तथा कूटनीतिज्ञ भेषबहादुर थापाले पनि वार्ताबाहेक अरू विकल्पमा अहिले जान नहुने बताए।

"विकल्परहित त होइन। तर विकल्पको बारेमा नेपाललाई सोच्नलाई बाध्य नपारियोस्। धेरै अप्ठ्यारो अवस्थामा पुग्यो भने नेपालले सोच्ने एउटा अवस्थामा पुग्छ भन्ने भारतले सोचोस्।"

नेपालले अद्यावधिक गरेको नक्सामा कालापानी, लिपुलेक र लिम्पियाधुरा नेपाली सीमाभित्र छन्

भारतले गत वर्ष आफ्नो नक्सामा कालापानी क्षेत्र देखाएपछि नेपालमा त्यसको विरोध भएको थियो

वार्ताबाहेक अन्य विकल्प के हुन सक्छन् भन्ने बीबीसीको प्रश्नमा थापाले भने, "कूटनीतिमा विकल्प धेरै हुन्छन्। अहिले त्यसमा नजाऔँ। नेपालले जान चाहेको पनि छैन।"

केही भारतीय सञ्चारमाध्यममा भारतको सत्तारूढ दल भारतीय जनता पार्टीकै नेताहरूले पनि सरकारलाई वार्ता गर्न सुझाव दिइरहेको भन्ने खबरहरू आएका बेला नेपालले धैर्य गर्न आवश्यक रहेको उनले बताए।

केही भारतीय...


भारतको पूर्वी तटीय राज्य ओडिशामा शुक्रवार समुद्री आँधी फानी सक्रिय भएपछि पूर्वी नेपालमा हल्का तथा मध्यम वर्षा भएको थियो भने सगरमाथा र कञ्चनजङ्घा जस्ता हिमाली भेगमा हावाहुरी र हिमपात भएको थियो।

शुक्रवारको आँधी हुरीले गर्दा सगरमाथा आरोहणको क्रममा दोस्रो (६,५०० मिटर) र तेस्रो शिविरमा ठड्याइएका लगभग १०० त्रिपालहरूमा क्षति पुगेको नेपालको पहिलो सगरमाथा उचाइ मापन आयोजनाका क्रममा सगरमाथा आधार शिविरमा रहेका प्रमुख नापी अधिकृत खिमलाल गौतमले बीबीसीलाई बताए।

उनले भने, "हावाहुरीले गर्दा दुवै शिविरमा गरेर सय वटा जति पालहरू उडाएको छ। हाम्रो खाना राख्ने र खाने पालहरू पनि उडाएको छ। केही पाल त फेरि प्रयोग गर्नै नमिल्ने गरी क्षतिग्रस्त हुन पुगेका छन्।"

के कति क्षति भयो?

उनको अनुमानमा शुक्रवारको हावाहुरीका कारण सगरमाथामा माथिल्ला शिविरमा पाल उडाउँदा वा नष्ट हुँदा दशौँ लाख रुपैयाँ बराबरको क्षति हुन पुगेको छ।

उनका अनुसार अब "ती पालका स्थानमा नयाँ पाल लैजानु पर्ने हुन्छ। खानेकुरा र अन्य सामान पनि नयाँ लैजानु पर्छ।" त्यसपछि मात्रै आरोहणका कार्यक्रमहरू अगाडि बढ्छन्।

यो वसन्त ऋतुमा ३७७ आरोहीहरूले सगरम... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

ाथा चढ्ने अनुमति लिइसकेका छन्। नुप्से, लोत्से र पुमोरी हिमाल आरोहीहरू समेत गरेर सगरमाथा आधार शिविरमा अहिले करिब ५०० आरोहीहरू रहेका छन्।

तीनका सहयोगीहरू समेत गरेर त्यहाँ अहिले करिब २ हजार जति मानिसहरू पालमा बसिरहेका छन्।

बाक्लो हिमपात

शनिवार दिउसोसम्म भारी हिमपात भइरहेको सगरमाथा आधार शिविरदेखि माथि पनि केही शेर्पा आरोहीहरू रहेको गौतम र अर्का एक आरोहीले बताए।

समुद्री आँधी फानीको आंशिक प्रभाव नेपालमा पनि पर्न सक्ने मौसम भविष्यवाणी भएलगत्तै पर्यटन विभागले हिमाली क्षेत्रमा रहेका सबै आरोही र तिनीहरूका सहयोगीहरूलाई "सुरक्षित रहन र सुरक्षाको प्रबन्ध मिलाउन" सचेत गराएको थियो।

सरकारले शुक्रवारदेखि पूर्वी पहाडी र हिमाली क्षेत्रमा हेलिकोप्टर उडान समेत बन्द गर्न निर्देशन दिएको थियो।

सगरमाथा आधार शिविरमा रहेका पर्वतारोहण व्यवसायी एवं आरोही फुर्वा तेन्जिङ शेर्पाले बीबीसीसँग भने, "करिब एक फिट बाक्लो हिउँ परेको छ। हुस्सु लागेको छ।

"मौसम राम्रो नभएकोले हेलिकोप्टरहरू उडेको छैनन्। माथिल्लो शिविरबाट शेर्पाहरू तल झर्ने प्रयास गरिरहेका छन्।"

शनिवार साँझ पर्नै लाग्दा त्यहाँको मौसम पनि सफा हुन थालेका तस्बिर आधार शिविरमा रहेका पर्वतारोहीहरूले सामाजिक सञ्जालमा सार्वजनिक गरेका छन्।

नेपाली पर्वतारोही दावा स्टिभन शेर्पाले आधार शिविरमा सबै सुरक्षित रहेको र मौसम सफा हुन थालेको आफ्नो फेसबुक सन्देशमा उल्लेख गरेका छन्।

मौसम भविष्यवाणी कस्तो छ?

नेपाल सरकारको जल तथा मौसम विज्ञान विभागका अनुसार भारतको ओडिशामा शुक्रवार बिहान बज्रिएको समुद्री आँधीको केही प्रभाव हिमाली क्षेत्रसम्मै देखिएपनि अब त्यो नेपालमा कमजोर हुने क्रममा रहेको छ।

विभागका एक मौसमविद् समीर श्रेष्ठले बीबीसीसँग भने, "फानी आँधी अहिले धेरै नै कमजोर भइसकेको छ। त्यो अहिले न्यून चापीय क्षेत्रमा घटिसकेको छ। पूर्वी नेपालका केही बदली भएपनि बाँकी भागमा मौसम खुलिरहेको छ।"

विभागका अनुसार शनिवारसम्ममा फानी आँधी कमजोर भएर उत्तर पश्चिम कोलकाता  पुगेको छ र त्यो प्रणाली अझै कमजोर हुने क्रममा छ|

आँधीको बाँकी प्रभावका कारण पूर्वी नेपालका केही स्थानमा "हल्का देखि मध्यम वर्षा" र हिमाली क्षेत्रमा पनि "हल्कादेखि मध्यम हिमपातको" सम्भावना रहेको विभागले जनाएको छ।

मौसम विभागका अनुसार नेपालमा पश्चिमी वायुको प्रभाव कायमै रहेको छ र त्यसैले "अपरान्ह पश्चात केहि स्थानहरुमा मेघ गर्जन...


भारतको मोतीहारीदेखि नेपालको अमलेखगन्जसम्म बनेको उक्त संरचना दक्षिण एशियाको पहिलो अन्तरदेशीय पाइपलाइन भएको बताइएको छ।

मङ्गलवार नेपालका प्रधानमन्त्री केपी शर्मा ओली र भारतका प्रधानमन्त्री नरेन्द्र मोदीले आआफ्नै देशबाट रिमोट थिचेर उक्त पाइपलाइनको उद्घाटन गरेका छन्।

उद्घाटनको औपचारिक कार्यक्रममा पहिला परियोजनाबारे निर्मित भिडिओ देखाइएको थियो। त्यसपछि नेपालबाट ओली र भारतबाट मोदीले भिडिओ कन्फरेन्सबाट बोलेका थिए।

के भने ओलीले?

प्रधानमन्त्री ओलीले पेट्रोलियम पाइपलाइन उद्घाटन गरेपछि नेपाल आयल निगमले पेट्रोलियम पदार्थको मूल्य प्रतिलिटर दुई रुपैयाँले घटाएको घोषणा गरे।

निगमले डिजेल तथा मट्टितेलको नयाँ बजार मूल्य प्रतिलिटर ९५ र पेट्रोलको १०७ रुपैयाँ तोकेको छ।

तोकिएको समयभन्दा अगाडि नै पाइपलाइन निर्माण परियोजना सम्पन्न भएकोमा प्रसन्नता व्यक्त गर्दै  पेट्रोलियम पदार्थ ढुवानी गर्दा हुने गरेको समय तथा पैसा बचत हुने, सडकमा गाडीको चाप घट्ने तथा वायुप्रदूषण घट्ने आफ्नो विश्वास भएको उनले बताए।

उनले यो परियोजनाबाट दुई देशबीचको सम्बन्ध सुदृढ हुने विश्वास व्यक्त गरे।

पाइपलाइनबाट पेट्रोलियम पद... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

ार्थ नेपाल आउन थालेपछि ढुवानीमा खर्च हुने वार्षिक दुई अर्ब रुपैयाँभन्दा बढी रकम जोगिने बताइएको छ।

के भने मोदीले?

मोदीले उक्त द्विपक्षीय परियोजनाको उद्घाटन गर्न पाउँदा आफूलाई खुसी लागेको बताए।

सन् २०१९ मे महिनामा ओलीले भारत भ्रमण गरेको उल्लेख गर्दै उनले भने, "हाम्रो संयुक्त प्रयासमा द्विपक्षीय परियोजनाहरूमा प्रगति हुँदै गएकोमा मलाई खुसी लागेको छ।"

"पछिल्ला केही वर्षमा हामीबीच उच्च राजनीतिक स्तरमा अभूतपूर्व सामीप्य भएको छ र हामी नियमित सम्पर्कमा छौँ। पछिल्ला डेढ वर्षमा मेरा मित्र प्रधानमन्त्री ओलीजी र मैले चार पटक भेटिसकेका छौँ।"

"विकासका लागि हाम्रो साझेदारीलाई अझै सक्रिय बनाउन र नयाँ क्षेत्रमा सहयोग अझै बढाउन हामीले नयाँ अवसरबाट लाभ उठाएका छौँ। हाम्रो संयुक्त प्रयासको उद्देश्य जनताले लाभ लिऊन् र उनीहरूको विकास होओस् भन्ने हो।"

दक्षिण एशियामा पहिलो पटक सीमापार पेट्रोलियम पाइपलाइन परियोजना निर्माण भएको भन्दै उनले भने, "आधी समयमै यो तयार भयो। यसको श्रेय तपाईँको नेतृत्व, नेपाल सरकारको सहयोग र हाम्रो संयुक्त प्रयासलाई जान्छ।"

उक्त पाइपलाइनको कुल लम्बाइ  ६९.२ किलोमिटर छ। त्यसमध्ये ३६.२ किलोमिटर भाग नेपालमा छ।

पाइपलाइनबाट आउनेभएपछि इन्धनको गुणस्तर कायम रहने र मिसावट नहुने बताइन्छ।

पहिला ट्याङ्करबाट ल्याउँदा पेट्रोलियम पदार्थको परिमाण घट्ने र मिसावट तथा चोरी हुने गरेको थियो।


भारतको रक्षामन्त्रीले लद्दाखको सीमा क्षेत्रबाट सैनिक फिर्ता ल्याउने कदम ती दुई परमाणुअस्त्रसम्पन्न देशहरूबीच भएको "निरन्तरको वार्ता"को परिणाम भएको बताएका छन्।

चीनले पनि त्यस्तै बेहोराको घोषणा गरेको एक दिनपछि उनको त्यस्तो टिप्पणी आएको छ।

गत जुन महिनामा दुई देशका सैनिकहरूबीच भएको हिंसात्मक भिडन्तमा २० जना भारतीय सैनिकको मृत्यु भएको थियो।

चिनियाँ सेनातर्फ पनि केही हताहत भएको भन्ने विवरणहरू आएका थिए। त्यसयता दुई देशबीचको सम्बन्ध तनावपूर्ण रहँदै आएको थियो।

कुराकानी

भारतका रक्षामन्त्री राजनाथ सिंहले देशको संसदमा बोल्दै गत सेप्टेम्बर महिनायता दुवै पक्षले सैनिक र कूटनीतिक माध्यमहरूबाट कुराकानी थालेका थिए।

वरिष्ठ सैनिक कमान्डरहरूबीच नौ चरणको वार्तापछि "पान्गोङ्ग त्सो तालको  उत्तर र दक्षिण किनारबाट पछाडि हट्ने सहमतिमा पुग्न सफल भएको" उनले बताएका छन्।

चीनको राष्ट्रिय प्रतिरक्षामामिला मन्त्रालयका प्रवक्ताले बुधवार पान्गोङ त्सो तालबाट "संयोजित र व्यवस्थित रूपमा पछाडि हट्ने" कार्य आरम्भ भएको बताएका थिए।

कर्णेल वु चिआनका अनुसार सैनिक कमान्डर तहमा भएको वार्तामा दुवै पक्षले सहमति गरे अनु... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

सार त्यस्तो सैन्य फिर्तीको कदम चालिएको हो।

भारत र चीनका सैनिकहरू दुवै देशले आफ्नो भनेर दाबी गरिरहेका उक्त हिमतालको उत्तरी र दक्षिणी किनारमा आमनेसामनेको अवस्थामा रहेका थिए।


भारतको राजधानी दिल्लीमा गणतन्त्र दिवस समारोहका लागि परम्परागत नृत्यको अभ्यास गर्दै केही कलाकार

मस्कोमा प्रदर्शनकारी र प्रहरीबीच भिडन्त। विपक्षी नेता एलेक्सी नभाल्नी पक्राउ परेपछि हजारौँ मानिसहरूले रुसभरि विरोध प्रद्रशन गरेका थिए

द्वितीय विश्वयुद्धका बेला नाजीहरूले हत्या गरेका लाखौँ मानिस तथा संसारमा अन्यत्र भएका नरसंहारका पीडितको सम्झनामा 'लन्डन आई' मा बैजनी रङ्गमा बत्ती

यूकेका प्रधानमन्त्री बोरिस जनसन देशमा कोभिड-१९ का कारण मृत्यु भएका मानिसको सङ्ख्या एक लाख पुगेपछि आफूले सरकारको कामको 'पूरा उत्तरदायित्व' लिने बताउँदै

पूर्णिमाको दिन बिहान नेपालको भक्तपुरमा परम्परागत विधिपूर्वक स्वस्थानी व्रत आरम्भ गर्दै श्रद्धालुहरू

चीनको शेन्याङस्थित एउटा नदीमा कुइरो लागेको बेला हाँसहरू विचरण गर्दै

मोजाम्बिकको एउटा विद्यालयको प्राङ्गणमा डुबानमा परेपछि पानीमाथि उभिँदै एक छात्रा। एउटा समुद्री आँधीले अफ्रिकाको दक्षिणी भेग प्रभावित हुँदा धनजनको क्षति भयो

लकडाउनका बेला हङ्‌कङको जोर्डन क्षेत्रमा स्वास्थ्यकर्मीहरू

डेनमार्क र क्रोएशियाका खेलाडीहरू आईएचफ ह्यान्डबल वर्ल्ड च्याम्पीअनशिपअन्तर्गत कायरोमा ... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

भएको खेलमा

फिनल्यान्डको ल्याप्यान्डको आकाशमा देखिएको चहकिलो अरोरा बोरियालिस

सबै तस्बिरको प्रतिलिपि अधिकार माथि उल्लेख गरिएअनुसार सुरक्षित


भारतको राजधानी दिल्लीमा प्रहरीले थप शवदाह स्थल व्यवस्था गरिदिन आग्रह गरेको छ

भयानक रूपमा देखा परेको दोस्रो लहरबाट भारतको कैयौँ भाग प्रभावित भएको छ। यसले अस्पताल, शव गृह र शवदाह स्थलहरूमा ठूलो चाप परेको छ।

बिहीवार कुल कोभिड बिरामी भएको सङ्ख्या एक करोड ८० लाख नाघेको छ।

बिहीवार मात्रै थप तीन लाख ८६ हजारभन्दा बढी व्यक्तिमा कोरोनाभाइरस सङ्क्रमण पुष्टि भएको छ।

यो सङ्ख्या संसारकै एउटा मुलुकमा एकदिनमा सङ्क्रमण भएको सबभन्दा बढी सङ्ख्या हो।

बिहीवार दिल्लीमा मात्रै ३९० जनाभन्दा बढीको ज्यान गएको थियो।

यो महामारी शुरू भएयताकै सर्वाधिक मृत्यु सङ्ख्या हो।

"शहरको मृत्यु सङ्ख्या मुख्यत: कोभिडसँग सम्बन्धित छ र स्थान अभावका कारण मानिसहरूले आफ्ना प्रियजनहरूलाई कोभिड पीडितका लागि बनाइएकाभन्दा अन्यत्र नै शवदाह गर्नु परिरहेको छ," एनडीटीभी न्यूज च्यानललाई एकजना वरिष्ठ प्रहरी अधिकारीले बताए।

"त्यसै कारणले हामीले सरकारलाई थप शवदाह स्थल पहिचान गर्न भनेका हौँ।"

दिल्लीमा बिरामीका आफन्त अक्सिजन खोज्न यताउता भौँतारिँदै

भारतमा अक्सिजन, औषधि र अस्पतालका शय्याको अभाव भइरहेको छ। मानिसहरू आफ्ना प्रियजनका लागि... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

त्यस्ता अत्यावश्यक वस्तुका लागि सामाजिक सञ्जालमा याचना गरिरहेका छन्।

भारतको केन्द्रीय सरकारले महामारी मच्चिएका बेला चुनावी र धार्मिक कार्यक्रम जारी राख्न दिएको भन्दै  व्यापक आलोचना खेपिरहेको छ।

तर स्वास्थ्यमन्त्रीले बिहीवार सरकारको बचाउ गर्दै भारतमा मृत्युदर संसारकै न्यूनतम रहेको र अक्सिजन उपलब्धता 'पर्याप्त' रहेको बताएका छन्।

मन्त्री हर्ष वर्धनले एएनआई समाचार एजेन्सीलाई अब अक्सिजन 'धेरै स्रोतहरूबाट उपलब्ध गराइएको', विदेशबाट पनि ल्याइएको र तिनको भण्डारणस्थल निर्माण भइरहेको बताए।

अक्सिजन, औषधी र अस्पतालका शय्याको अभाव भइरहेको छ। मानिसहरू आफ्ना प्रियजनका लागि त्यस्ता अत्यावश्यक वस्तुका लागि सामाजिक सञ्जालमा याचना गरिरहेका छन्

विज्ञहरू लकडाउन लगाउनु र खोप लगाउनु मात्रै समाधान गर्ने उपाय भएको बताइरहेका छन्।

शनिवारदेखि भारतमा १८ वर्ष माथिका सबैले खोप लगाउन पाउने व्यवस्था गरिएको छ।

संसारकै सबभन्दा ठूलो मात्रामा खोप उत्पादन गर्ने मुलुक भए पनि भारतसँग खोप लगाउन मिल्ने उमेर समूहका करिब ८० करोड मानिसका लागि आवश्यक मात्रा उपलब्ध छैन।

कैयौँ राज्यहरूले खोपको अभाव भएको बताइरहेका छन्।

दुई करोड जनसङ्ख्या भएको भारतको आर्थिक राजधानी मुम्बईमा खोप भण्डारण कम हुँदै गएकाले तीन दिनका लागि उसको खोप कार्यक्रम स्थगित गरेको त्यहाँको सरकारी निकायले विज्ञप्ति मार्फत जनाएको छ।

मुम्बईका लागि महानगरीय आयुक्त अश्विनी भिडेले ट्विटरमा जनाए अनुसार अहिले भण्डारमा रहेको खोप ४५ वर्ष माथिका लागि छुट्टाइएको छ।

कोरोना भाइरस भारतः गुरुद्वारामा कोभिड-१९ का बिरामीलाई निःशुल्क अक्सिजन


भारतको विश्वविख्यात खोप निर्माता सीरम इन्स्टिच्यूटले उत्पादन गरिरहेको अक्सफर्डको खोप हालै अमेरिकामा अनुमतिप्राप्त खोपहरूभन्दा निकै धेरै सस्तो मात्र होइन नेपालजस्ता देशका निम्ति आपूर्ति र भण्डारण गर्न सकिने प्रकृतिको पनि छ।

अमेरिकी खोप २०-३० डलर पर्ने तुलनामा उक्त खोपको एक मात्रा तीन डलरजतिमा आउने अपेक्षा छ। साथै सामान्य चिसो तापक्रममा पनि यो भण्डार गर्न सकिन्छ। अर्थात् नेपालले साविकका अरू रोगका खोपहरू जसरी राख्ने व्यवस्था मिलाइरहेको छ त्यसैबाट काम लिन सकिन्छ।

त्यसैले उक्त खोप सकेसम्म चाँडो देश भित्र्याउने प्रयास भइरहेको कोभिड-१९ खोपविज्ञ समूहका संयोजक डा. श्यामराज उप्रेतीले बीबीसीलाई बताएका छन्।

उक्त खोप भित्र्याउन दुई थरी पहल भइरहेको उनले जानकारी दिए।

"एक त भारत सरकारसँग नै उसले सीरमसँग उक्त खोप खरिद गर्दा हामीलाई पनि २० प्रतिशत पुग्नेगरी थप खरिद गर्न र त्यसको भुक्तानी लिन भनिरहेका छौँ। दोस्रो, सीरम कम्पनीसँग पनि सोझै खरिदको पहल गरिरहेका छौँ," उनले भने।

गत साता दिल्लीस्थित नेपाली दूतावासमा राजदूत नीलाम्बर आचार्यले सीरम इन्स्टिच्यूटका वरिष्ठ अधिकारी प्रकाश सिंहसँग कुराकानी गरेका ... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

थिए

सकारात्मक प्रतिक्रिया पाए पनि यी पहलको ठोस उत्तर प्राप्त भइनसकेको उनले बताए।

"ठ्याक्कै यति नै परिमाणमा यतिखेर पठाउँछौँ भन्ने जबाफ पाएका छैनौँ।"

भारतमा केही दिनमा उक्त खोपको प्रयोगलाई अनुमति दिने निर्णय भएमा केही सातामा त्यहाँ खोप अभियान सुरु हुने बताइएको छ।

उक्त कम्पनीले सोही प्रयोजनका निम्ति तीन-चार करोड मात्राको खोप उत्पादन गरिसकेका विवरणहरू पनि भारतीय सञ्चारमाध्यमहरूमा आएका छन्।

कोभ्याक्सबाट खोप आउन अझ केही महिना

नेपालले कोभ्याक्समार्फत् पनि कोभिड-१९ विरुद्ध आउने अपेक्षा गरेको छ।

विपन्न तथा कमजोर देशहरू 'खोप राष्ट्रवाद'को सिकारमा नपरून् र कम्तीमा अत्यावश्यक मात्राको खोप समयमै तिनको निम्ति जोहो गर्न सकियोस् भनेर विभिन्न अन्तर्राष्ट्रिय निकायहरूको पहलमा कोभ्याक्स स्थापित गरिएको थियो।

उक्त संस्थाले सुरुमा तीन प्रतिशत र अनि १७ प्रतिशत जनसङ्ख्यालाई पुग्ने परिमाणको खोप निःशुल्क उपलब्ध गराउने भनिएको छ।

"तर त्यसको निम्ति पहिलो कुरो त विश्व स्वास्थ्य सङ्गठनले कुनै खोप सिफारिस गर्नुपर्छ। हालसम्म डब्ल्यूएचओले कोभिड-१९ विरुद्ध कुनै खोप सिफारिस गरेको छैन। अर्को कोभ्याक्समार्फत् पहिलो खेपको खोप आउन पनि थप तीन-चार महिना लाग्ने देखिन्छ," डा. उप्रेतीले भने।

कोरोनाभाइरसको खोप कहिले तयार हुन्छ?

नेपालमा पुन: अनुमति लिनुपर्छ

तत्काल आवश्यक पर्ने कोभिडविरुद्ध अग्रमोर्चामा खटिएका स्वास्थ्यकर्मीहरूलाई मात्रै भए पनि अमेरिकी फाइजर कम्पनीका खोपहरू वितरण गर्ने पहल भइरहेको उनले बताए। तर त्यसको ठोस समयतालिका खुलेको छैन।

विभिन्न देशले खोपलाई अनुमति दिएर प्रयोगमा ल्याए पनि नेपालभित्र प्रयोग गर्न यहाँको सम्बन्धित निकाय अर्थात् औषधि व्यवस्था विभागको अनुमति आवश्यक हुन्छ।

तर असाधारण परिस्थितिका कारण द्रुत गतिमा त्यस्तो अनुमति दिन सकिनेगरी औषधिसम्बन्धी अध्यादेश पारित गरिएको उप्रेतीले बताए।

आपूर्ति र वितरणको तयारी

अहिलेको निम्ति देशका १५ वर्षभन्दा कम उमेरका मानिसहरू अर्थात् कुल जनसङ्ख्याको ७० प्रतिशत मानिसलाई कोभिडको खोप लगाउने सरकारको योजना छ।

त्यसको लागि अधिकतम ४८ अर्ब रुपैयाँ खर्च लाग्न सक्ने आकलन गरिएको छ।

खोप आउन थालेपछि त्यसको व्यवस्थित भण्डारण र वितरणको तयारी भइरहेको डा. उप्रेतीले बताए।

"हामीसँग खोप अभियान चलाएको लामो अनुभव छ। सन् २००४/०५ तिर मात्रै हामीले एक करोड मानिसलाई छोटो समयमा खोप लगाएका थियौँ। गाउँदेखि...


भारतको सीमा पानीट्याङ्कीमा केही बेर कागजात बुझाउन लागेको समयपछि उनी भाइ प्रकाशचन्द्रसँगै सीमा नाकाबाट हिँडेर नेपालतर्फ प्रवेश गरे।

कर्तव्य ज्यान मुद्दामा सन् १९८० मा भारतको दार्जिलिङबाट पक्राउ परेका तिम्सिना ४० वर्ष बिनासुनुवाइ कारागारमा रहेका थिए।

इलामको एकतप्पाबाट २०३७ सालमा हराएका तिम्सिना बुधवार अदालतको आदेशपछि शनिवार कोलकाताबाट कारागारमुक्त भएका थिए।

आइतवार नै उनी इलामको माइ नगरपालिका १० मा रहेको उनको घर पुग्नेछन्।४० वर्षपछि उनले आफ्नी ८६ वर्षीया आमा र परिवारका अन्य सदस्यलाई भेट्ने छन्।

उनी २० वर्षको उमेरमा हराएका थिए र ६१ वर्षको उमेरमा घर फर्केका हुन्।

उनका काकाका छोरा भाइ प्रकाशचन्द्र तिम्सिनाले उनलाई कारागारबाट छुटाएर नेपाल लिएर आएका हुन्।

गत बुधवार कोलकाता उच्च अदालतले उनलाई रिहा गर्न आदेश दिएको थियो।

कस्तो अवस्थामा आइपुगे?

उनलाई 'तपाईँ कहाँ जाँदै हुनुहुन्छ' भनेर सोध्दा मलिन स्वरमा भने, "दार्जिलिङ हो कि।"

कारागारमा रहँदा उनलाई ६/६ महिनामा उनलाई पक्राउ गरिएको स्थान भारतको दार्जिलिङ लगिने गरिएको बताइएको छ।

काँकरभिट्टास्थित विश्वसेवा विस्तार मञ्चको कार्यालयमा आइपुगेर... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

उनलाई पानी पिउन दिँदा उनले भने, "पाइखाना पातलो हुन्छ, खान्न।"

उनका दाँत सग्ला छैनन्। ओठ कामिरहेको थियो। हातका औँला नाचिरहेका थिए।

गर्मीका कारण पङ्खा चलाउँदा हात बाँधेर जाडो भएजस्तो गरिरहेका थिए।

'तपाईँको आमा हुनहुन्छ नि' भन्दा उनले जवाफ दिए, "पहला था।"

'मैले होइन'

उनलाई कारागारमुक्त गरिए पनि उनको मुद्दाको फैसला भएको छैन।

अदालतले उनका भाइ प्रकाशचन्द्र र कोलकातास्थित महावाणिज्य दूतका निजी सचिव सतीश थापाको रोहबरमा उनलाई कारागारमुक्त गर्ने आदेश दिएको हो।

६/६ महिनामा उनको अवस्थाको जानकारी अदालतलाई दिनुपर्ने सर्तमा उनी रिहा भएका हुन्।

काँकरभिट्टामा उनलाई 'तपाईँलाई किन जेलमा राखिएको' भनेर सोध्दा उनले जवाफ दिए, "मर्डर"।

तर उनले सानो स्वरमा थपे, "मैले होइन।"

जेलबाहिर आउँदा केही बोल्न सकेनन् दीपक जैसी तिम्सिना


भारतको ७४औँ स्वतन्त्रता दिवसको अवसरमा गरिएको सम्वादबारे दुवै देशको परराष्ट्र मन्त्रालयले विज्ञप्तिमार्फत् पुष्टि गरेका छन्।

प्रधानमन्त्री ओलीले नेपाल सरकार र नेपाली जनताको तर्फबाट भारतीय प्रधानमन्त्री नरेन्द्र मोदी, त्यहाँको सरकार र जनतालाई बधाई दिएको परराष्ट्र मन्त्रालयले बताएको छ।

पछिल्लोपटक भारतले लिपुलेक क्षेत्रमा सडकको उद्घाटन गरेदेखि सुरु भएको दुई देशबीचको विवाद नेपालले कालापानी, लिपुलेक र लिम्पियाधुरा समेटिएको राजनीतिक तथा प्रशासनिक नयाँ नक्सा जारी गरेपछि चुलिएको थियो।

टेलिफोन सम्वादमा के कुराकानी भयो?

भारतीय प्रधानमन्त्री मोदीले छिमेकीसँगको नयाँ प्राथमिकताबारे बोलेको उल्लेख गर्दै त्यसको नेपालका प्रधानमन्त्री ओलीले प्रशंसा गरेको नेपालको विज्ञप्तिमा जनाइएको छ।

भारतसँग दुईपक्षीय सहकार्य अर्थपूर्ण होस् भन्ने प्रधानमन्त्री ओलीले चाहेको पनि विज्ञप्तिमा उल्लेख गरिएको छ।

दुवै प्रधानमन्त्रीले कोरोनाभाइरसको महामारीसँग जुध्नका लागि गरिएका प्रयासबारे धारणा आदानप्रदान गर्दै यस क्षेत्रमा मिलेर काम गर्ने सहमति पनि जनाएका छन्।

दुवै देशका प्रधानमन्त्रीले भविष्यमा द्विपक्षीय विषयहरूम... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

ा निरन्तर छलफल गर्ने सहमति गरेको दुवै देशले जारी गरेका विज्ञप्तिमा उल्लेख छ।

उक्त टेलिफोन सम्वादबारे भारतीय विदेश मन्त्रालयले जारी गरेको विज्ञप्तिमा भारतको स्वतन्त्रता दिवसको अवसरमा नेपालका प्रधानमन्त्रीले फोन गरेर भारत सरकार र भारतीय जनतालाई बधाई दिएको उल्लेख छ।

भारतीय मन्त्रालयले मोदीले टेलिफोन गरेकोमा ओलीलाई धन्यवाद दिएका एवम् नेपाल र भारतबीचको सभ्यता र सांस्कृतिक सम्बन्धको स्मरण गरेका बताएको छ।

विवादको पृष्ठभूमिमा सम्वाद

सीमा विवादका विषयमा वार्ता गर्न नेपाल सरकारले पटकपटक आह्वान गरे पनि भारत पक्षले बेवास्ता गरेको नेपाली अधिकारीहरूले बताउँदै आएका छन्।

सीमा विवादले दुवैतर्फ वार्ताको वातावरण साँघुरिँदै गएका बेला दुवै देशका वरिष्ठ नेताहरूले दिएका अभिव्यक्तिहरू पनि विवादित बने।

रामायणमा उल्लेख गरिएका पौराणिक पात्र भगवान रामको जन्म भारतको अयोध्या नभई नेपालको ठोरीमा भएको भन्ने प्रधानमन्त्री ओलीको विवादास्पद अभिव्यक्तिले भारतसँगको दूरी थप बढाएको थियो।

त्यस्तै भारतीय विदेशमन्त्री एस जयशङ्करले भगवान गौतम बुद्धलाई 'महान भारतीय' भनेपछि त्यसप्रति नेपालका शीर्ष नेतादेखि धेरैले असन्तुष्टि जनाएका थिए।

दुवै देशका परराष्ट्र मन्त्रालयले ती अभिव्यक्तिहरूको अर्थ अर्कै रहेको भनी स्पष्टीकरण दिएका थिए।

दुई देशका यी विभिन्न पक्षमा भएका असन्तुष्टिले सम्वादहीनताको वातावरण बनाइरहेको भन्दै कूटनीतिज्ञहरूले चिन्ता व्यक्त गरेका थिए।


भारतबाट फर्किएर बाँकेको जमुनाहामा आइपुगेका नेपालीहरू आफ्नो घर फर्किन गाडी चढ्दै

उनीहरूका अनुसार कोरोनाभाइरस परीक्षणका लागि अत्यावश्यक सामग्रीको बोलपत्र आह्वान गरिसकिएको छ।

कोरोनाभाइरस नियन्त्रणका लागि खटिएको जनशक्तिका लागि आवश्यक हुने व्यक्तिगत सुरक्षा सामग्री (पीपीई), मास्क, पन्जा जस्ता सामान खरिदका लागि स्वीकृति दिइसकिएको छ।

अहिलेसम्म ५०,००० भन्दा बढी नमुनाको पीसीआर विधिबाट परीक्षण भएको छ।

सरकारसँग अहिले उपलब्ध सामग्रीले थप ५०,००० वटा नमुनाको मात्र परीक्षण गर्न सकिने बताइएको छ।

सामानको जोहो

यसअघि सरकारले नेपालमा झन्डै १,५०० मानिसमा कोरोनाभाइरस सङ्क्रमण देखिन सक्ने अनुमान गर्दै त्यसैअनुसार परीक्षण किट लगायतका स्वास्थ्य सामग्रीको जोहो गरेको थियो।

अहिले भारतबाट नेपलीहरू फर्किने क्रम बढेको छ

तर पछिल्ला केही दिनमा सङ्क्रमण बढेर ७०० को हाराहारीमा पुगेपछि अधिकारीहरूले सम्भावित सङ्क्रमणबारे नयाँ प्रक्षेपण गरेका हुन्।

अहिले नेपालमा फेला परेका धेरै सङ्क्रमितहरू भारतबाट फर्किएका हुन् र उनीहरू सीमावर्ती जिल्लामा छन्।

अहिले प्रदेश नं ५, सुदूरपश्चिम प्रदेश र कर्णाली प्रदेशमा हजारौँ म... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

ानिसहरू क्वारन्टीनमा छन्

भारतबाट हजारौँको सङ्ख्यामा नेपालीहरू फर्किएका र अझै हजारौँ जना फर्किने क्रममा रहेका बेला यो प्रक्षेपण गरिएको हो।

यसरी सङ्क्रमण बढ्न सक्ने अनुमानसँगै आवश्यक पर्ने स्वास्थ्य सामग्रीको पनि अभाव हुने देखिएको छ।

त्यसलाई ध्यानमा राख्दै खरिद प्रक्रिया अगाडि बढाइएको स्वास्थ्य सेवा विभागको व्यवस्थापन महाशाखाका निर्देशक भोगेन्द्रराज डोटेलले बताए।

उनले भने, "त्यो प्रक्षेपणलाई ध्यानमा राखेर सामग्रीको जोहो गर्न हामीले सुरु गरिसकेका छौँ। खासगरी परीक्षण किटको टेन्डर प्रक्रिया भइसकेको छ।"

"पुरानो प्रक्षेपणमा ठूलो सङ्ख्यामा भारतबाट मानिस आउने कुरा यो स्तरमा सोचिएको थिएन। अब हामीले नयाँ प्रक्षेपण सुरु गरिसक्यौँ।"

कति सामान खरिद?

दुई लाख पाँच हजार भीटीएम र १,७५,००० पीसीआर किट खरिदको प्रक्रियामा रहेको बताइएको छ।

पीपीई, मास्क, पन्जा र अन्य स्वास्थ्य सामग्रीका हकमा भने मन्त्रालयले स्वीकृति दिइसकेको र स्रोत सुनिश्चितता हुनासाथ खरिद गरिने बताइएको छ।

झन्डै ७५ जनाको पीसीआर परीक्षण गर्दा एक जनाको अनुपातमा सङ्क्रमित देखिएको परीक्षणको पछिल्लो तथ्याङ्कले देखाएको हुनाले हाल खरिद गर्न लागिएका परीक्षण सामग्रीले पनि नपुग्ने उनको भनाइ छ।

कोरोनाभाइरस परीक्षण किन महत्त्वपूर्ण

हाल सबै प्रदेश र जिल्लामा आवश्यक परे जति व्यवस्था गर्न नसकिए पनि स्वास्थ्य सामग्री र परीक्षण किटको अभाव हुन भने नदिइएको दाबी निर्देशक डोटेलले गरे।

"अहिले लकडाउनको अवस्था छ, विश्वव्यापी सङ्कट छ, यातायात र ढुवानीमा असहजता छ। तैपनि हामीले सकेसम्म सामग्री अभाव हुन दिएका छैनौँ। मागेजति पाएका छैनन् होला तर पूर्ण अभाव हुन दिएका छैनौँ।"

"रणनीतिक रूपमै हामीले सानोसानो परिमाणमा सामग्री दिएका छौँ, कतै त्यो थुप्रिएर नबसोस् भनेर। बरु एकपल्ट पठाए पुग्नेमा थोरैथोरै गरेर पटकपटक पठाएका छौँ। त्यसै अपेक्षा पूरा नभएको देखिएको होला तर सामग्रीको अभाव हुन दिएका छैनौँ।"

सङ्क्रमितको सङ्ख्या २,००० पुगेमा फेरि तथ्याङ्कको समीक्षा र विश्लेषण गरेर आवश्यक तयारी गरिने उनको भनाइ छ।

हाल धेरै परीक्षण सामग्री एकै पटक ल्याउँदा त्यसलाई भण्डारण गर्न चाहिने तापक्रमअनुसार मिलाएर राख्न कठिन हुने भएकाले मध्यम स्तरमा खरिदको काम भइरहेको बताइएको छ।

सरकारले कुल जनसङ्ख्याको दुई प्रतिशत अर्थात् झन्डै ६,००,००० व्यक्तिको परीक्षण गर्ने लक्ष्य राखेको बताइएको छ।

सर्वाधिक सङ्क्रमण...


भारतबाट बिहे गरेर नेपाल आएकाहरूले विभिन्न काम गर्न नेपाली भाषा सिक्न आवश्यक देखेको बताएका छन्

नेपाली भाषा नजान्दा पढेलेखेका महिलाहरू घरमै सीमित हुनुपरेको र आफ्ना छोराछोरीलाई गृहकार्य गराउन समेत समस्या हुने गरेको उनीहरूको अनुभव छ।

महिलाहरूले नेपाली भाषा सिक्न चाहेको थाहा पाएपछि औतरदेयी प्रतिष्ठानले नेपालगञ्जको नारायण माविमा एक महिने नेपाली भाषा प्रशिक्षण कार्यक्रम सञ्चालन गरेको हो।

जसमा एक पटकमा १८ देखि २२ जना महिला सहभागी हुने गरेका छन्।

बिहे गरेर भारतबाट नेपाल आएकी नेपालगञ्ज सदरलाइन बस्ने सपना कसौधनले भाषा प्रशिक्षण कक्षामा लेख्ने अभ्यास गरेपनि घरपरिवार र छिमेकीसँग बोल्ने अभ्यास भइरहेको बताउँछिन्।

उनी भन्छिन्, "नेपाल आएको १२ बर्षपछि यहाँको भाषा सिक्न पाउँदा धेरै खुशी लागिरहेको छ।"

"अब माइत जाँदा आमाबुवा र भाइबहिनीसँग हिन्दीमा कुरा गर्दा प्रत्येक शब्दको नेपाली अर्थ सुनाउन मन छ, अनि बडो रमाइलो हुनेछ।"

नेपाली भाषा नजान्दा आफ्नो कस्मेटिक पसलमा आएका ग्राहकसँग बोल्न अप्ठेरो भइरहेको र अब भाषा सिक्नकै लागि पनि बढी बोल्न थालेको उनले सुनाइन्।

भाषा समस्या कहाँ कहाँ?

विद्यालयमा छोराछ... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

ोरीको नाम लेखाउन, मासिक शुल्क बुझाउन, अस्पतालमा उपचार गर्न जाँदा र सरकारी कार्यालयमा कुनै काम विशेषले जाँदा भाषाकै समस्या हुने गरेको उनीहरू बताउँछन्।

घरपरिवारले हिन्दीमै बोल्ने भएकाले पनि नेपाली भाषा सिक्न समस्या भएको कतिपय महिलाहरू बताउँछन्।

नेपालगञ्जकी सन्ध्या गुप्ता बिहे गरेर आएको २८ बर्षपछि नेपाली बोल्ने अभ्यास गरिरहेको बताउँछिन्।

घरमा सधैँ हिन्दी बोलिने भएकाले आफ्ना छोरा छोरीले पनि सानैदेखि हिन्दी मात्र सिकेको उनले सुनाइन्।

'मीठो भाषा'

दुई छोरा र दुई छोरीलाई नेपाली भाषा समस्याकै कारण भारतमै अध्ययन गर्न पठाएको र अध्ययनपश्चात् उनीहरूले भारतमै जागिर गर्न थालेको उनले बताइन्।

आफूले नेपाली भाषा सिकेरै छोड्ने उनको अठोट छ।

छोरीहरूलाई नेपाली भाषा नआएकै कारण विवाह पनि भारतमै गरिदिने सङ्केत गर्दै उनले भनिन्, "भाषा सिक्न थालेपछि नेपाली भाषा असाध्यै मीठो लागेको छ, नेपाली सिक्छु अनि नेपाली छोरीलाई नै बुहारी बनाउने रहर छ।"

नेपालगञ्जको सदरलाइनकै अर्चना वैश्य भारतबाट विवाह गरेर नेपालगञ्ज आएको १४ बर्ष भइसक्यो, उनी पनि अहिले नेपाली भाषा सिक्दैछिन्।

संस्कृत विषयमा स्नातकोत्तर उनले बिहेअघि भारतमा शिक्षण पेशा गरेको तर नेपाल आएपछि भाषाकै कारण आफ्नो पढाइको महत्त्व हराएको बताइन्।

नेपाली भाषा सिकेपछि शिक्षण पेशा अँगाल्ने उनको इच्छा छ।

छोराछोरीलाई गृहकार्य गराउन

उनको अनुभवमा भाषा समस्याले छोरा छोरीलाई अन्य विषयभन्दा नेपाली विषयको गृहकार्य गराउन समस्या हुने गरेको छ, "मलाई प्रष्ट नेपाली बोल्न आयो भने म कुनै विद्यालयमा पढाउन सक्षम भइहाल्छु।"

भारत उत्तरप्रदेश बलरामपुरबाट १४ बर्ष अघि विवाह गरेर नेपालगञ्ज आएकी ज्योत्सना गुप्ताले नेपाली भाषा सिक्न थालेपछि लेख्न समस्या नभएको तर बोल्न अप्ठेरो लाग्ने गरेको अनुभव सुनाइन्।

घरमा बोल्ने अभ्यास नभएर सरासर बोल्दा थाहै नपाइ कतिपय हिन्दी शब्द आउने गरेको उनको भनाइ छ।

श्रीमान्, सासु, ससुरालगायत घरपरिवार सबैलाई नेपाली बोल्न आएपनि आफूसँग सधैँ हिन्दीमा बोल्ने गरेकोले नेपाली भाषा सिक्न नसकेको उनले बताइन्।

आफूले भाषा सिक्न थालेपछि अहिले घरपरिवार सबैले नेपालीमै बोलाउन थालेको उनले सुनाइन्।

ज्योत्सना गुप्ता भन्छिन्, "अहिले घरका सबै सदस्यसँग नेपाली बोल्ने अभ्यास गरिरहेकी छु, नजानेको ठाउँमा ससुराले यसरी बोल्नुपर्छ भनेर सिकाउनुहुन्छ, मलाई लाग्छ घरमा सधैँ नेपाली बोल्न थालेपछि भाषा...


भारतमा आई लीग खेलिरहेका कप्तान किरण चेम्जोङ र इन्डोनेशियाको लीगमा रमाइरहेका उपकप्तान रोहित चन्द ‘थ्री नेशन्स कप’का लागि नेपाल फर्किसकेका छन्।

थ्री नेशन्स कप मङ्गलवार बाङ्ग्लादेश र किर्गिस्तानको युवा टोलीबीचको खेलबाट मङ्गलवार सुरु हुँदैछ।

काठमाण्डूको दशरथ रङ्गशालामा हुने प्रतियोगिता नेपाली फुटबलको लागि महत्त्वपूर्ण हुने ठानिएको छ।

पर्खाइ

कोरोनाभाइरस सङ्क्रमणका कारण विश्वकप २०२२ को तय भइसकेका छनोट खेल तालिका परिवर्तन नभएको भए अहिले नेपालले अस्ट्रेलिया, जोर्डन र ताइपेईसँग काठमाण्डूमा खेलिरहेको हुने थियो।

तर ती सबै खेललाई एशियाली फुटबल महासङ्घ एएफसीले कुवेतमा खेलाउने निर्णय गरिदियो।

घरेलु मैदानमा विश्वकप छनोट गर्ने लामो प्रयास फेरि तुहिन पुगेपछि अखिल नेपाल फुटबल सङ्घ एन्फाले त्रिदेशीय फुटबल आयोजना गर्न लागेको हो।

अन्तिम पटक सन् २०१५ मा भारतसँग काठमाण्डूमा खेलेको नेपालले छ वर्षपछि घरेलु मैदानमा खेल्ने मौका पाउँदैछ।

“लामो समय भयो घरेलु दर्शकसामु नखेलेको। त्यसैले हामी रङ्गशालामा खेल्न ज्यादै नै आतुर छौँ,” उपकप्तान रोहित चन्द भन्छन्।

एन्फा अध्यक्ष कर्मा छिरिङ शेर्पाले भने, “जति प्रया... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

स गरे पनि अनेक परिस्थितिका कारण रङ्गशालामा तय भएका खेलहरू रद्द हुँदै गएको थियो। अन्ततः थ्री नेशन्स कपबाट हामीले रङ्गशालामा खेल्ने खेलाडीको पर्खाइ र दर्शकको फुटबल हेर्ने चाहना पूरा गर्दैछौँ।“

मैत्रीपूर्ण प्रतियोगिता भए पनि यो प्रतियोगिताले अन्तर्राष्ट्रिय खेलको मान्यता पाएको छ।

पटकपटक अवरुद्ध

विश्वकप छनोट २०२२ तथा एशियन कप २०२३ को खेल नेपालमा आयोजना गर्ने एन्फाको योजना पटकपटक अवरुद्ध भएको थियो।

सुरुमा रङ्गशालाको पुनर्निर्माण पूरा हुन नसकेको भन्दै फिफाले गत वर्ष कार्तिकमा खेल आयोजनाको स्वीकृति दिएन।

त्यसैले बाध्य भएर नेपालले तटस्थ मैदान भुटानमा गएर कुवेतसँग खेल्नुपर्‍यो।

गएको दक्षिण एशियाली खेलकुदका बेला रङ्गशाला त तयार भयो। तर त्यसपछि कोभिडको जोखिमका कारण खेलहरू रोकिए।

एक वर्षको पर्खाइपछि फिफाले विश्वकप छनोटका खेलहरू खेलाउने भयो। नेपालले यही चैत्र १३ मा ताइपेईसँग र  चैत्र १८ गते अस्ट्रेलियासँग खेल्ने तालिका निकालियो।

तर कोरोनाभाइरस सङ्क्रमणको जोखिम पुनः बढेको भन्दै  नेपाल रहेको समूह 'बी'का बाँकी  खेल कुवेतमा सारियो।

१३औँ दक्षिण एशियाली खेलकुदमा नेपालले भुटानलाई पराजित गर्दै स्वर्ण पदक जितेको थियो - फाइल तस्बिर

रङ्गशालामा गरिएका तयारीलाई खेर नफाल्न एन्फाले  १२ वर्षपछि नेपालमा अन्तर्राष्ट्रिय फुटबल आयोजना गर्ने मौका जुरायो।

सन् २००९ मा एन्फाले श्रीलङ्का,थाईल्यान्ड, बाङ्ग्लादेश र भुटान सम्मिलित प्रधानमन्त्री कप फुटबल गरेयता अन्तर्राष्ट्रिय फुटबल आयोजना गरेको थिएन।

विश्वकपको तयारी

आयोजक नेपाल र बाङ्ग्लादेशले यो प्रतियोगितालाई विश्वकप छनोटको अङ्ग हुने बताएका छन्।

नेपालका प्रशिक्षक बालगोपाल महर्जनले भन्छन्, “हामी विश्वकप छनोट खेलका लागि तीन महिनादेखि तयारीमा छौँ। यो प्रतियोगिता उक्त तयारीको महत्त्वपूर्ण पाटो हुनेछ।”

अहिले खेल्ने खेलाडीहरूको प्रदर्शनको आधारमा उनीहरूको क्षमता मूल्याङ्कन गर्ने र विश्वकप टोली बनाउने योजना महर्जनको छ।

त्यसैले नतिजा महत्त्वपूर्ण नहुने महर्जनको तर्क छ। बाङ्ग्लादेशका प्रशिक्षकले पनि त्यही आशय व्यक्त गरेका छन्।

नेपालको पहिलो खेल बिहीवार किर्गिस्तानको युवा टोलीविरुद्ध हुनेछ।

टिकट दर ७०० र १,५०० रुपैयाँ तोकिएको प्रतियोगिता हेर्न उल्लेख्य दर्शक आउने विश्वास एन्फाको छ।


भारतमा आस्ट्राजेनेका खोप निर्माणका निम्ति खट्किएका कच्चा पदार्थमा लगाइएको निर्यात प्रतिबन्ध अमेरिकाले हटाइदिएको छ।

यूकेले त्यहाँ भेन्टिलेटर तथा अक्सिजन कन्सन्ट्रेटर उपकरणहरू पठाउन थालेको छ। युरोपेली युनियनका सदस्य राष्ट्रहरूले पनि सहयोग पठाउँदैछन्।

भारतको राजधानी दिल्लीमा भरिएका अस्पतालहरूले बिरामी फर्काउँदैछन्। त्यहाँ लकडाउन लम्ब्याइएको छ।

भारत सरकारले अक्सिजन उत्पादनमा बढोत्तरी गर्न देशभरि ५०० वटा कारखाना खोल्न अनुमति दिएको छ।

यसबीच छिमेकी बाङ्लादेशले सङ्क्रमण फैलनबाट रोक्न सोमवारदेखि भारतसँगको सिमाना बन्द गर्ने बताएको छ।

भारतमा दैनिक करिब साढे तीन लाख थप सङ्क्रमित भेटिएको अनि २७ सय भन्दा धेरैको ज्यान गएको आइतवार जनाइएको छ।

अमेरिका तथा यूकेको कस्तो सहयोग?

अमेरिकामा ह्वाइटहाउसले भारतका खोप उत्पादकहरूलाई आवश्यक पर्ने कच्चा पदार्थ तत्काल उपलब्ध गराउने भनेको छ।

"जसरी भारतले हामीलाई महामारीको सुरुवाती चरणमा अस्पतालहरूको सहयोगका निम्ति मद्दत गर्‍यो, अहिले हामी भारतलाई मद्दत गर्न दृढ छौँ," राष्ट्रपति जो बाइडनले भने।

भारतीय अधिकारीहरू तथा सिरम इन्स्टिच्युट अफ इन्डियाले अमेरिकालाई उस... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

ले कच्चा पदार्थमा लगाएको निर्यात नियन्त्रण हटाइदिन भनेपछि अमेरिकाले यस्ता निर्णय गरेको हो। आफूकहाँ अधिक भएका खोप विदेश पठाउन ढिलाइ गरेकोमा पनि वाशिङ्टनको आलोचना भएको छ।

अमेरिकाले भारतलाई मेडिकल तथा सुरक्षा उपकरण पनि पठाउँदैछ।

यूकेले पठाएका सहयोग सामग्रीको पहिलो खेप मङ्गलवार त्यहाँ पुग्दैछ। थप सहयोग यसै साता पुग्ने बताइएको छ।

यूकेले ४९५ अक्सिजन कन्सन्ट्रेटर उपकरण - जसले हावाबाट अक्सिजन तान्नसक्छ - तथा १२० नन इन्भेजिभ भेन्टिलेटर तथा २० म्यानुअल भेन्टिलेटर पठाउँदै छ।

"यो निकै चिन्ताजनक समयमा हामी एक मित्र र साझेदारका रूपमा भारतसँगै खडा छौँ," यूकेका प्रधानमन्धी बोरिस जोन्सनले भनेका छन्।

सङ्क्रमण तेज भएका कारण जोन्सनको भारत भ्रमण रद्द गरिएको छ तथा भारतमाथि हाल यात्रा प्रतिबन्ध लगाइएको छ। यूएइ, क्यानडा, जर्मनी तथा नेदर्ल्यान्ड्सले पनि भारतबाट आउने उडानमा प्रतिबन्ध लगाएका छन्।

भारतमा कोभिड-१९ पीडितका आफन्तहरूको चित्कार

यसबीच फ्रान्सले भारतमा अक्सिजन आपूर्ति गर्ने बताएको छ। साथै युरोपेली युनियनले पनि अक्सिजन तथा औषधि पठाउने बताएको छ।

भारतसँग तनावपूर्ण सम्बन्ध रहेको पाकिस्तानले पनि सहयोग गर्न सक्ने बताएको छ। पाकिस्तानका प्रधानमन्त्री इमरान खानले भारतको अवस्था चाँडै सुध्रियोस् भनेर प्रार्थना गरेको जनाएका छन्।

भारतमा स्वास्थ्य अधिकारीहरूका अनुसार त्यहाँ यूके भेरिअन्ट एवं भारतमै अक्टोबरमा भेटिएको अर्को भेरिअन्टका कारण अहिले तेज सङ्क्रमण फैलिरहेको छ।

प्रधानमन्त्री नरेन्द्र मोदीले यो सङ्क्रमणलाई आँधी सरह आएको भनेका छन्।

दोस्रो लहरको सङ्क्रमण रोक्न विफल भएको भन्दै प्रधानमन्त्री मोदीको सरकारको आलोचना भएको छ। भारतमा हालसालै ठूल्ठूला राजनीतिक र्‍याली एवं धार्मिक भेला भएका थिए।

कोभिड-१९ हुँदा मान्छेको शरीरमा के हुन्छ?


भारतमा कोरोनाभाइरस सङ्क्रमण नियन्त्रण गर्ने उद्देश्यले मार्च २४ मा देशव्यापी लकडाउन लगाइएपछि देशभरि दैनिक ज्यालादारी गर्ने लाखौँ श्रमिकहरू अलपत्र परेका थिए।

उनीहरूलाई घर फर्किन सञ्चालन गर्न लागिएको रेलको भाडा ८०० भारतीय रुपैयाँसम्म पर्छ। तर एक श्रमिकको दैनिक कमाइ भारु २०० देखि ६०० सम्म हुन्छ।

भारतको प्रमुख प्रतिपक्षी दल कङ्ग्रेसले आफूले ती कामदारको भाडा तिरिदिने घोषणा गरेको छ।

दलकी अध्यक्ष सोनिया गान्धीको नाममा प्रकाशित एउटा विज्ञप्तिमा कङ्ग्रेसले 'एकबद्धता' को सङ्केतस्वरूप भाडा तिरिदिने व्यवस्था मिलाउने उल्लेख छ।

तर विदेशमा अलपत्र परेका भारतीय नागरिकलाई विमान चढाएर निःशुल्क स्वदेश फर्काइएको प्रसङ्ग उल्लेख गर्दै उक्त दलले किन प्रवासी कामदारलाई रेलको भाडा तिर्न भनिएको भनेर प्रश्न पनि सोधेको छ।

भाडा उठाउनुको कारण के हो?

लकडाउन लगाइएको बेलामा हजारौँ मानिसहरू पैदलै आफ्नो घर फर्किएका थिए। तर लाखौँ मानिसहरू अहिले पनि अलपत्र परेका छन्।

सरकारले आफ्नो निर्णयको प्रतिरक्षा गर्दै साँच्चै अलपत्र परेका मानिसले मात्र रेलसेवा प्रयोग गरून् भनेर भाडा उठाउनु आवश्यक भएको तर्क गरेको छ।

अलपत्र परेका... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

प्रवासी कामदार र विद्यार्थीलाई घर फर्किन दिन रेल सञ्चालन गर्न लागिएको तर निःशुल्क सेवा उपलब्ध गराउँदा यात्रु पहिचान गर्न कठिन हुने रेलवे बोर्डका अध्यक्ष भीके यादवले एउटा स्थानीय पत्रिकालाई बताएका छन्।

कस्तो प्रतिक्रिया आएको छ?

विपक्षी नेता तथा समाजका अन्य व्यक्तिहरूले हप्तौँदेखि केही कमाउन नसकेका श्रमिकबाट भाडा उठाउन खोज्नु "अमानवीय" भएको टिप्पणी गरेका छन्।

आजीविका ब्यूरो नामक एउटा संस्थाले धेरै श्रमिक भाडा तिर्न सक्ने स्थितिमा नभएको बताएको छ।

उसका अनुसार केही गन्तव्यस्थलका लागि भाडा भारु ८०० भन्दा बढी छ र केही मार्गमा अतिरिक्त शुल्क पनि तोकिएको छ।

अलपत्र कामदारका लागि काम गर्ने 'स्व्यान' नामक अर्को संस्थाले धेरै जनासँग अन्तर्क्रिया गरेर एउटा प्रतिवेदन बनाएको छ। उसका अनुसार ५० प्रतिशत कामदारसँग अब एक दिनलाई पनि नपुग्ने अन्नपात बाँकी छ।

अलपत्र परेका कामदारको स्थिति कस्तो छ?

प्रतिवेदनका अनुसार उक्त संस्थासँग सम्पर्क गर्नेमध्ये आधाजतिसँग खाद्यान्न वा पैसा सकिएको छ र ८० प्रतिशत व्यक्तिले लकडाउन सुरु भएयता कुनै आय गरेका छैनन्।

कलकारखाना वा साना उद्योगमा काम गर्ने कामदारका रोजगारदाताले उनीहरूलाई आफूसँग पैसा नभएको भन्दै केही नदिएको वा आफैँ सम्पर्कविहीन भएको बताइएको छ।

भारतका ठूला सहरको अर्थतन्त्रमा अनौपचारिक क्षेत्रमा कार्यरत कामदारलाई मेरुदण्ड मानिन्छ। घर तथा अन्य संरचना बनाउने, खाना पकाउने वा भोजनालयमा काम गर्ने, तयारी खाद्यपदार्थ घरघर पुर्‍याइदिने, केश काट्ने, गाडी मर्मत गर्ने, धारा र शौचालय निर्माण तथा मर्मत गर्ने, पत्रपत्रिका वितरण गर्ने जस्ता काममा करोडौँ मानिस कार्यरत छन्।

उनीहरूको सङ्ख्या झन्डै १० करोड भएको अनुमान छ। तर उनीहरू दयनीय स्थितिमा जीवनयापन गर्छन्।

सरकारी पक्षले कोभिड-१९ महामारीबाट मानिसहरूको ज्यान जोगाउन लकडाउन लगाउनुपरेको तर्क गरेका छन्।

तर योजनाबिनै लकडाउन लगाइएको हुनाले विपन्न र जोगिममा भएका नागरिकहरू समस्यामा परेको भन्दै सरकारको आलोचना पनि भएको छ।

यो पनि हेर्नुहोस्

कोरोना भाइरसः स्वीडनमा कोभिड-१९ फैलिन नदिन कुखुराको सुली प्रयोग गरिँदै


भारतमा कोरोनाभाइरस सङ्क्रमण बढ्न थालेपछि नेपालले आफ्नो सीमामा कडाइ गर्न थालेको छ

भारतको स्वास्थ्य मन्त्रालयले मङ्गलवार १८ राज्यमा नयाँ 'डबल म्यूटन्ट' अर्थात् दोहोरो उत्परिवर्तन भएको कोरोनाभाइरस फेला परेको जनाएको थियो।

एक जनस्वास्थ्यविद्ले सरकारले झारा टार्ने हिसाबले काम गर्न नहुने र विगतबाट पाठ सिकेर बढीभन्दा बढी पीसीआर परीक्षण र जनस्वास्थ्य मापदण्ड पालना हुने कुरा सुनिश्चित गर्नुपर्नेमा जोड दिएका छन्।

भारत सरकारका अनुसार स्थानीय स्तरमा बढिरहेको सङ्क्रमणको दर र नयाँ प्रकारको भाइरसबीच कुनै सम्बन्ध तथ्याङ्कले पुष्टि गरिसकेको छैन।

भर्खरै भारतमा नोभेम्बर महिना यताकै उच्च दैनिक ४७,००० भन्दा बढी व्यक्तिमा कोभिड पुष्टि भएको छ।

नेपाली अधिकारी के भन्छन्?

भारतमा सङ्क्रमण दर बढेसँगै नेपालको स्वास्थ्य मन्त्रालयले यसै साता नाकाहरूमा कोभिड-१९ परीक्षणसहित क्वारन्टीन र अन्य जनस्वास्थ्यका मापदण्ड पूरा गर्न आफू मातहतका निकायलाई निर्देशन दिएको थियो।

नयाँ अवस्थालाई निगरानी गरिरहेको भन्दै स्वास्थ्य मन्त्रालयका प्रवक्ता जागेश्वर गौतमले बीबीसीसँग भने, "यस्तो अवस्था आउन सक्छ भनेर हामीले पहिले नै ... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

पूर्वानुमान गरिसकेका थियौँ। त्यही भएर हाम्रो तयारी गरिरहेका छौँ।"

"अहिले सीमानाकामा स्वास्थ्य डेस्कहरू छन्। कति ठाउँमा एन्टिजन जाँच गर्ने व्यवस्था मिलाएका छौँ। कोरोनाभाइरस सङ्क्रमण देखिएकोलाई एक्ल्याएर राखिएको छ।"

उनले थपे, "अहिले १६ वटा नाकाहरू छन्, तिनलाई निरन्तर अनुगमन गरिरहेका छौँ। थप केही गर्नुपर्‍यो भने हामी गर्छौँ।"

चिसो, फ्लू र कोभिड-१९ का लक्षण कसरी छुट्याउने

के नेपालमा पनि नयाँ प्रकार पत्ता लाग्न सक्छ?

नेपालमा कोरोनाभाइरसका नयाँ प्रकारहरू जाँच्ने क्षमता भएका तथा विश्व स्वास्थ्य सङ्गठनबाट मान्यता पाएका प्रयोगशाला र उपकरणहरू नरहेको बताइन्छ।

तर राष्ट्रिय जनस्वास्थ्य प्रयोगशालाका प्रवक्ता राजेशकुमार गुप्ताले नयाँ किसिमका कोरोनाभाइरस पत्ता लगाउन सक्ने उपकरण झिकाउने काम अन्तिम चरणमा रहेको बताए।

"सबै तालिम भइसक्यो। अब उपकरण र रसायन आउनेबित्तिकै तुरुन्तै जाँच्न सक्छौँ। हप्तादिनभित्र आइसक्छ," उनले भने।

यो साङ्केतिक चित्रमा नीलो रङ्गमा उत्परिवर्तन भएको कोरोनाभाइरस देखाइएको छ

यसअघि देशको राजधानी र गण्डकी प्रदेशमा यूकेमा देखा परेर १०० भन्दा बढी देशमा विस्तार भइसकेको भनिएको कोरोनाभाइरसको प्रकार फेला परेको विवरण आएका थिए।

स्वास्थ्य मन्त्रालयअन्तर्गत रहेको इपिडिमियोलोजी तथा रोग नियन्त्रण महाशाखाका निर्देशक डा. कृष्णप्रसाद पौडेलले नयाँ प्रकारका कोरोनाभाइरस देखा परेको शङ्का लागेमा कस्तो कदम चाल्ने भनेर सरकारले एउटा समूह गठन गरेको जानकारी दिए।

उनले भने, "हामीसँग प्रविधि छ। कुनै अन्य सीक्वन्स भेटियो भने अन्य विज्ञको मद्दत पनि लिन सक्छौँ। विश्व स्वास्थ्य सङ्गठनले मान्यता दिएको प्रयोगशालामा पठाएर प्रमाणीकरण पनि गर्न सकिन्छ। त्यसका लागि कन्सोर्टीअम गठन भएको छ।"

भारतमा कोभिड पुष्टि हुने दर बढेपछि सतर्क हुन आह्वान गरिएको छ

सरकारको तयारीबारे के भन्छन् विज्ञ?

तर खुला सीमा रहेको छिमेकी देशमा तीव्र गतिमा सङ्क्रमण फैलिँदा सरकारले अहिलेसम्म चालेका पूर्वतयारीका कदम पर्याप्त नरहेको सङ्क्रामक रोगसम्बन्धी विज्ञ डा. अनूप सुवेदी बताउँछन्।

उनले भने, "भारतबाट आउने सबैलाई हामीले व्यवस्थित रूपमा क्वारन्टीनमा राख्न अहिलेदेखि गर्न थाल्यौँ भने सकिन्छ। एकैचोटि १०,००० जना आउन थालेपछि गर्न थाल्यो भने गर्न सकिँदैन।"

उनले थपे, "एन्टिजनको मात्रै भर नपरेर सकेसम्म पीसीआर परीक्षण नै गराउनुपर्छ। हामी दैनिक २०,००० वटासम्म गर्न...


भारतमा कोरोनाभाइरस सङ्क्रमण बढ्न थालेपछि नेपालले आफ्नो सीमामा कडाइ गर्न थालेको छ

भारतमा आइतवार ६८,००० र सोमवार ५६,००० जनाभन्दा बढी सङ्क्रित फेला परेको थिए। विगत एक सातामा प्रत्येक दिन औसत ५०,००० जनाभन्दा बढी मानिसमा कोरोनाभाइरस सङ्क्रमण भएको पुष्टि भएको छ।

सबैभन्दा बढी प्रभावित महाराष्ट्रबाट ठूलो सङ्ख्यामा नेपालीहरूको आवतजावत हुने सुदूरपश्चिम प्रदेशका वरिष्ठ जनस्वास्थ्य प्रशासकले नाकामा सञ्चालित जाँच चौकीमा जनशक्तिको अभाव रहेको बताएका छन्।

प्रदेश नं १ र २  का स्वास्थ्य अधिकारीहरूले पनि भारतमा कोभिडको नयाँ लहर देखिएसँगै आफूहरू सतर्क भएको र परीक्षणको दायरा बढाउन काम अघि बढाएको प्रतिक्रिया दिएका छन्।

महाराष्ट्रबाट कामदार फर्किने प्रमुख नाका

सुदूरपश्चिम प्रदेशको सामाजिक विकास मन्त्रालयका वरिष्ठ स्वास्थ्य शिक्षा प्रशासक नरेन्द्र सिंह कार्कीका अनुसार एक साताको अवधिमा गरिएका लगभग साढे १५ सयवटा एन्टिजन परीक्षणमध्ये ४७ जनामा सङ्क्रमण पाइएको छ।

उनका अनुसार स्थानीय स्तरमा परीक्षणको सेवा उपलब्ध नभएकाले ती व्यक्तिहरूबाट स्वाब सङ्कलन गरेर राजधानीस्थित राष्ट्रिय प्रयोगशाला पठाइएको छ।

उनले... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

सीमानाकामा पर्याप्त जनशक्तिको व्यवस्थापन हुन नसकेको भन्दै त्यसले महामारी नियन्त्रणमा चुनौती निम्त्याइरहेको बताए।

"गड्डाचौकीमा म जाँदा एकजना मात्रै प्राविधिक स्वास्थ्य कर्मचारी हुनुहुन्थ्यो। त्यहाँ एउटा शिफ्टमा खासमा छ कर्मचारी चाहिन्छ। एक जना अभिलेख राख्ने चाहिन्छ, एक जना तापक्रम नाप्ने चाहिन्छ, एक जना प्रयोगशालाको मान्छे हुनुपर्छ अनि एक जना पालो दिने चाहिन्छ। तर त्यो अवस्था छैन।"

यसबारे इपिडिमियोलोजी तथा रोग नियन्त्रण महाशाखाका निर्देशक र स्थानीय जनप्रतिनिधिलाई जानकारी गराएको भन्दै उनले अर्को प्रमुख नाका गौरीफन्टामा पनि त्यस्तै अभाव रहेको बताए।

"सबैभन्दा बढी चल्ने गौरीफन्टा नाका हो, त्यहाँ पनि दुई कर्मचारी मात्रै पठाइयो भनेपछि हामीले ५-६ जना व्यवस्थापन गरेर पठाएका छौँ। सीमानाका स्वास्थ्य तथा जनसङ्ख्या मन्त्रालयले हेर्ने भनेको छ। उहाँहरू 'कर्मचारी राख्न सम्बन्धित पालिकाहरूमा पैसा पठाएका छौँ' भन्नुहुन्छ। पालिकाहरू 'गर्दैछौँ' भन्छन्, तर पर्याप्त जनशक्तिको व्यवस्था हुन सकिरहेको छैन।"

उनले ज्वरो लगायतका लक्षण देखिएको वा अति जोखिम रहेका भारतका महाराष्ट्र लगायत राज्यबाट आएका व्यक्तिलाई नाकामा परीक्षण गर्न थालिएको बताए।

"हिजोअस्ति दुई-तीन जनामा मात्रै सङ्क्रमण देखा परिरहेको थियो। सोमवार ३० जनाजतिको परीक्षण गर्दा १५ जनाको पोजिटिभ आएको छ। लक्षणै नभए पनि महाराष्ट्रबाट आएका व्यक्तिलाई पोजिटिभ देखिएको अवस्था छ। यदि सचेतना अपनाइएन र यहाँबाट गएका व्यक्तिहरू घरमै एक्लिएर राम्रोसँग बस्नुभएन वा पालिकाहरूले ध्यान दिन सकेनन् भने गाउँमा फैलिन सक्ने सम्भावना प्रबल हुन्छ।"

"हामीले नाका प्रवेश गरिरहेका व्यक्तिहरूलाई कम्तीमा १० दिन घरभित्र बस्न वा बाहिर कसैको पनि सम्पर्कमा नजान भनिरहेका छौँ।"

कस्ता गतिविधि सुरक्षित, कस्ता जोखिमपूर्ण

प्रदेश नं १ मा एन्टिजन परीक्षण सुरु हुन बाँकी

प्रदेश नं १ का क्षेत्रीय स्वास्थ्य निर्देशक डा. ज्ञानबहादुर बस्नेतका अनुसार अघिल्लो साता विराटनगरमा २७ वटा परीक्षण गर्दा १२ जनामा कोभिड-१९ पुष्टि भएपछि 'उच्च सतर्कता' अपनाइएको छ।

"हामीले घटनाहरूको अनुसन्धान र सङ्क्रमितसँग सम्पर्कमा रहेका व्यक्तिहरूको पहिचान (कन्ट्याक्ट ट्रेसिङ) लाई थप बढाउने निर्णय गरेका छौँ। भारतमा जुन हिसाबले सङ्क्रमणको दर बढिरहेको छ त्यो हेर्दा हामीले थप सतर्क हुनुपर्ने छँदैछ," उनले भने।

उनका अनुसार क्वारन्टीन र...


भारतमा कोरोनाभाइरस सङ्क्रमणका कारण मृत्यु हुनेको सङ्ख्या ४,७०६ पुगेको छ।

कोरोनाभाइरस सङ्क्रमण सुरु भएको चीनमा अहिलेसम्म ४,६३८ को मृत्यु भएको सरकारी तथ्याङ्क रहेको छ।

एक लाख ६० हजारभन्दा बढी सङ्क्रमण भएको भारतले कुल सङ्क्रमितको सङ्ख्यामा चीनलाई केही साता अगाडि नै उछिनेको हो।

भारतमा चौथो पटकको लकडाउन  जारी रहेको छ र अब के हुन्छ भन्ने कुरा स्पष्ट छैन।

केही विज्ञहरूले त्यहाँ सङ्क्रमण अझै उच्च  बिन्दूमा नपुगेको बताउँदै जुन वा जुलाई महिनामा यसको उच्च दर देखिने बताएका छन्।

न्यूजील्यान्डमा एकमात्र सङ्क्रमण बाँकी

न्यूजील्यान्डले गएको साता कुनैपनि नयाँ सङ्क्रमण नभएको बताउँदै अब त्यहाँ एकजनामा मात्र कोरोनाभाइरस सङ्क्रमण बाँकी रहेको बताएको छ।

मार्च २५ मा १०० जनाभन्दा कममा सङ्क्रमण भएको र कसैको पनि मृत्यु नभएको अवस्थामा पूर्ण लकडाउन लागु गरेको न्यूजील्यान्ड भाइरसलाई निमिट्यान्न पार्ने पहिलो देश हुने भएको छ।

विश्वभर न्यूजील्यान्डले कोरोनाभाइरस रोक्न गरेको कार्यको प्रशंसा भएको छ

न्यूजील्यान्डमा कुल १,५०० जनामा सङ्क्रमण देखिएको र २२ जनाको मृत्यु भएको थियो।

गएको महिना न्यूजील्यान्डले कोरोना... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

भाइरसविरुद्धको सङ्घर्षमा विजय प्राप्त गरेको घोषणा गरेको थियो।

न्यूजील्यान्डमा शुक्रवारदेखि १०० जनासम्म भेला हुन पाइने भएको छ र सेप्टेम्बरमा अस्ट्रेलियासँगको सीमा खोल्ने सम्बन्धमा योजना बनाइँदैछ।

दक्षिण कोरियामा खुलेका विद्यालय फेरि बन्द

कोरोनाभाइरस सङ्क्रमण बढेपछि खुलेको केही दिनमै दक्षिण कोरियाका २५१ विद्यालयहरू बन्द भएका छन्।

त्यहाँ शुक्रवार ५६ र बिहीवार ७८ नयाँ सङ्क्रमण पुष्टि भएको थियो।

जापानमा नवजात शिशुलाई सङ्क्रमणबाट बचाउन मुख छोप्ने गरिएको छ

सङ्क्रमण सङ्ख्या थोरै भएपनि ती बाक्लो बस्ती भएको स्थानमा फेला परेका कारण त्यहाँ चिन्ता बढेको हो।

सोल नजिकै बुन्चेनमा फेला परेका सङ्क्रमणका कारण सयौँ अन्य विद्यालयले पनि खोल्ने दिन पछाडि सारेका छन्।

कोरोनाभाइरस परीक्षण किन महत्त्वपूर्ण


भारतमा कोरोनाभाइरसको सङ्क्रमणबाट ज्यान गुमाउनेमा एकजना ५६ वर्षीय व्यक्ति पनि छन् जो एशियाको सबैभन्दा ठूलो झुपडीबस्ती धारावीका बासिन्दा हुन्।

त्यसपछि धारावीमा अर्का व्यक्तिमा भाइरसको सङ्क्रमण भएको पुष्टि भएको छ।

मुम्बई प्रशासनले सयौँ फ्ल्याट र पसलहरू बन्द गरिदिएका छन्। कैयौँ मानिसहरूलाई क्वारन्टीनमा पठाइएको छ।

यस्ता घटनाक्रमकाबीच उक्त इलाकामा खटिएका डाक्टरहरूको समूहमाथि हमला भएको खबर छ। प्रश्न उठेको छ, बाक्लो बसोबास रहेको धारावीमा कोरोनाभाइरसको सङ्क्रमण पुग्नुको अर्थ के हुन्छ?

झुपडीबस्ती सङ्क्रमण विस्तार

मुम्बईको गरिबहरूको बस्तीमा सङ्क्रमित व्यक्ति भेटिएको पहिलो पटक होइन। यसअघि अर्को झुपडीबस्ती क्षेत्रमा पनि एक महिलामा सङ्क्रमण भएको पुष्टि भएको थियो।

त्यसपछि मुम्बईको वर्ली कोलिवाडी क्षेत्रलाई पनि घेराबन्दी गरिएको छ। महाराष्ट्र सरकारमा एक मन्त्री आदित्य ठाकरेले पनि ट्वीटरमार्फत् त्यसको जानकारी दिँएका छन्।

उनका अनुसार त्यस क्षेत्रमा पछिल्लो ७२ घन्टामा १९ जना सङ्क्रमित भेटिएका छन्।

राज्य सरकारले त्यस इलाकामा आवागमन गर्न प्रतिबन्ध घोषणा गरेको छ।

धारावीमा सङ्क्रमण: स्वास्थ्यमन्त्... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

री चिन्तित

धारावीमा पसल चलाउने ती व्यक्तिको मृत्यु त्यसै दिन भयो जुन दिन उनी कोरोनाभाइरसबाट सङ्क्रमित रहेको पुष्टि भएको थियो। महाराष्ट्रका स्वास्थ्य मन्त्री राजेश टोपेले त्यसप्रति चिन्ता व्यक्त गरेका छन्।

उनले भनेका छन्, "अहिलेसम्म सङ्क्रमण एउटा वर्ग विशेषमा सीमित थियो। यो आम मानिसमा फैलिनु हुँदैन थियो। हाम्रो प्रयासको उद्देश्य पनि त्यही थियो। तर धारावी जस्ता घना बस्तीमा सङ्क्रमण देखिनु चिन्ताको विषय हो।

मुम्बई प्रशासन मृतक र सङ्क्रमित महिला दुवैसँग सम्पर्कमा पुगेका मानिसहरू पत्ता लगाउने प्रयासमा छ।

तर निकै बाक्लो बसोबास रहेको त्यस बस्तीका मानिस एक दिनमा हजारौँ मानिसहरूसँगको सम्पर्कमा पुग्न सक्छन्। त्यसैले सरकारले ठूलो सङ्ख्यामा मानिसहरूलाई 'आइसोलेशन' वा क्वारन्टीनमा राख्नुपर्ने देखिन्छ। भाइरस

सङ्क्रमणको परीक्षण पनि ठूलै मात्रामा गर्नुपर्छ। तर अहिलेसम्म भारत सरकारले देशभरी करिब ३८ हजार नमुनाको मात्र परीक्षण गर्न सकेको छ। धारावी त्यस्तो क्षेत्र हो जहाँ दुई वर्ग किलोमिटर क्षेत्रभित्र १० लाखभन्दा बढी मानिस बस्छन्।

एशियाको सबैभन्दा ठूलो झुपडीबस्ती

भारतमा त्यति मानिसको बसोबास ११२ वर्ग किलोमीटर क्षेत्रफल रहेको बनारस, ११४  वर्ग किलोमीटरको चन्डीगढ, ८२ वर्ग किलोमीटरको इलाहाबाद, २८९ वर्ग किलोमीटरको ग्वालियर र १३३ वर्गकिलोमिटर क्षेत्रफल रहेको गाजियाबाद जस्ता सहरमा छ।

बसोबासको सघनताका कारण धारावीलाई भारतको मात्र नभइ एशियाकै सबैभन्दा ठूलो झुपडीबस्ती भनिन्छ। त्यहाँ सानो क्षेत्रफलमा बनेका फ्लाटमा कैयौँ हजार मानिस बस्छन्। धेरैले एकै ठाउँमा नुहाउँछन्। लकडाउनका बेला मानिसहरूले साँघुरो क्षेत्रमा समय बिताइरहेका छन्।

जङ्गलको आगो जस्तो…

इबोला जस्तो सङ्क्रामक रोगको रोकथाममा सक्रिय डा. कृतिका कपाल्ली पनि धारावीको अवस्थालाई लिएर चिन्तित देखिन्छन्।

स्ट्यान्फोर्ड विश्वविद्यालयको सङ्क्रामक रोग विभागकी डा. कपाल्लीले ट्वीट गरेकी छिन्, "भारतको ठूलो बस्ती र धारावी जस्तो स्लममा बस्ने ठूलो जनसङ्ख्याका कारण कोभिड-१९ जङ्गलको आगो जस्तै फैलिन सक्ने र अकल्पनीय ढङ्गले मृत्यु र विनाश निम्त्याउन सक्ने चिन्ता जायज हो।"

उनले सङ्क्रामक रोग घना बस्तीमै बढी फैलिन सक्ने र विश्वभरी नै गरिबहरूको बस्ती तथा शरणार्थी शिविरलाई लिएर चिन्ता रहेको बीबीसीलाई बताइन्।

घना बस्ती

कोरोनाभाइरसको सबैभन्दा बढी मार बेहोरिरहेका देश इटलीको लोम्बार्डी र...


भारतमा गत एक हप्ताभित्र यस्तो भएको यो तेस्रो घटना हो।

मध्य प्रदेशको सागर जिल्लामा १६ वर्षीया किशोरीलाई बलात्करपछि उनकै घरमा मट्टितेल छर्केर जलाइएको हो।

प्रहरीका अनुसार किशोरीले बलात्कारबारे आफन्तहरूलाई बताइदिने भनेपछि उनको हत्या गरिएको थियो।

आरोपित

प्रहरी अधिकारी कमल ठाकुरले स्थानीय पत्रकार शुरेह नियाजीलाई भने, "घटना भएको बेला पीडित किशोरीको परिवारका सदस्य घरमा थिएनन्। आरोपितलाई पक्राउ गरिएको छ र सोधपुछ भइरहेको छ।"

घटना भएको जिल्ला मध्य प्रदेशका गृहमन्त्री भूपेन्द्र सिंहको क्षेत्रमा पर्छ।

भारतमा बलात्कार किन घट्दैन?

बलात्कारपछि किशोरीलाई जिउँदै जलाइयो

सोही प्रकृतिका दुईवटा घटना यसै हप्ता झारखण्ड राज्यमा भएका थिए। एक युवतीको मृत्यु भएको थियो भने अर्को घाइते भएकी थिइन्।

हालै एकजना आठ वर्षीया बालिकाको बलात्कारपछि गरिएको हत्यासहित अन्य दुई फरक बलात्कारका घटना बारे भारतभरि आक्रोश व्यक्त गरिएको छ।

त्यसपश्चात् भएका व्यापक विरोध प्रदर्शनहरूपछि भारत सरकारले १२ वर्षमुनिका बालिकालाई बलात्कार गर्नेलाई मृत्युदण्डको सजाय दिने व्यवस्था ल्यायो।

प्रवृत्ति

भारतमा कैयौँ गम्भीर प्रकृतिका अपराध... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

मा मृत्युदण्डको सजाय दिइन्छ।

तर बालिका बलात्कार गर्नेलाई अहिलेसम्म त्यस्तो सजायको व्यवस्था गरिएको थिएन।

सन् २०१६ मा झण्डै ४० हजार बलात्कारका घटनाबारे उजुरी परेको थियो।

तर बलात्कार तथा यौन हिंसालाई सामाजिक कलङ्कका रूपमा हेरिने कारणले कैयौँ घटनाको उजुरी नै नपर्ने ठानिन्छ।

बीबीसीका सौतिक विश्वास लेख्छन्, शक्ति प्रदर्शन र कमजोर वर्गलाई तर्साउन भारतमा बलात्कारलाई अस्त्रको रूपमा प्रयोग गर्ने प्रवृत्ति बढ्दो छ।


भारतमा गत तीन दिनमा कीर्तिमानस्तरमा नयाँ सङ्क्रमितको सङ्ख्या लगातार बढेको थियो।

हाल सबभन्दा धेरै सङ्क्रमितको सङ्ख्या अमेरिकामा र त्यसपछि ब्राजिलमा पाइएको छ।

कति सङ्ख्या?

भारतको स्वास्थ्य मन्त्रालयले दिएको आँकडा अनुसार त्यहाँ कुल सङ्क्रमितको सङ्ख्या करिब ६ लाख ९० हजार पुगेको छ।

आइतबारमात्रै भारतमा झन्डै २५ हजार नयाँ सङ्क्रमित थपिएका थिए। भारतभरिमा कोरोनाभाइरस सङ्क्रमणका कारण ज्यान गुमाउनेको सङ्ख्या १९ हजार पुगेको छ।

विज्ञहरूले भारतमा सङ्क्रमणको यथार्थ चित्र अझै थाहा नभएको बताएका छन्।

अधिकारीहरूले सङ्क्रमण रोक्न विभिन्न प्रयत्न गरिरहेका छन्। दिल्लीमा ठूलो भाइरस स्याहार केन्द्र खोलिएको छ।

देशभरिमा सबैभन्दा प्रभावित मध्येको दिल्लीमा १० हजार शैय्याको उक्त स्याहार केन्द्रमा सामान्य लक्षण देखिएका वा लक्षण नदेखिएका तर सङ्क्रमण पुष्टि भएकाहरूलाई उपचार गरिने छ।

स्थानीय सञ्चार माध्यमहरूका अनुसार झन्डै बीसवटा फुटबल मैदानजत्रो उक्त केन्द्र विश्वकै सबभन्दा ठूलो कोरोनाभाइरस केन्द्र हो।

भाइरस सङ्क्रमण फैलँदै गर्दा भारतको एक प्रमुख पर्यटन आकर्षण ताज महल आगन्तुकका निम्ति सोमबारदेखि खुला गर्ने... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

योजना पनि अहिलेलाई स्थगित गरिएको छ।

कहाँ कति?

भारतमा सबैभन्दा धेरै सङ्क्रमितहरूको सङ्ख्या पश्चिमी महाराष्ट्र राज्यमा पाइएको छ।

त्यहाँ कुल सङ्क्रमितको सङ्ख्या दुई लाख नाघेको छ।

दक्षिणी तमिलनाडुमा तथा दिल्लीमा सङ्क्रमितको सङ्ख्या एक लाख हाराहारीमा छन्।

धेरै जनसङ्ख्या भएको उत्तर प्रदेशमा २६ हजारभन्दा धेरै सङ्क्रमित पुष्टि भएको स्वास्थ्य मन्त्रालयको आँकडाले देखाउँछ।


भारतमा जन्मिएका बनर्जी र प्यारिसमा जन्मिएकी डुफ्लो पूरै फरक संसारमा हुर्किएका थिए

उनीहरूको 'जटिलता र सहजता' भित्र छिरेर ती दम्पतीले गरिबी केलाए।

गरिबीको अपर्याप्त बुझाइले कसरी त्यसविरुद्धको लडाइँलाई असर पार्‍यो भनेर उनीहरूले बुझे।

गत सोमवार ५८ वर्षीय अभिजित बनर्जी र ४६ वर्षीया एस्टेर डुफ्लोले अर्थशास्त्रतर्फ नोबेल पुरस्कार पाए।

अर्थशास्त्री मिखाइल क्रेमरसँगै 'विश्वब्यापी गरिबी निवारणसम्बन्धी प्रयोगात्मक शैली' का लागि उनीहरूले उक्त पुरस्कार पाएका हुन्।

विश्व ब्याङ्कका अनुसार ७० करोड मानिसहरू चरम गरिबीमा बाँचिरहेका छन्।

को हुन् बनर्जी र डुफ्लो?

बनर्जी र डुफ्लो दुवै जना म्यासचूसिट्स इन्स्टिट्यूट अफ टेक्नोलजी (एमआईटी) का प्राध्यापक हुन्।

श्रीमती डुफ्लो अझ अर्थशास्त्रमा नोबेल पुरस्कार पाउने दोस्रो महिला हुन्।

भारतमा जन्मिएका बनर्जी फ्रान्समा जन्मिएकी डुफ्लो पूरै भिन्न संसारमा हुर्किए।

मदर टेरेसासम्बन्धी चित्रकथा पढ्दा एस्टेर डुफ्लो छ वर्षकी थिइन्। त्यो पुस्तकमा जसमा कोलकातालाई एउटा निकै भिडभाडयुक्त सहरको रूपमा चित्रित गरिएको थियो।

त्यहाँ प्रत्येक मानिस १० वर्ग फिटको क्षेत्र... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

मा बस्ने त्यसमा लेखिएको थियो।

चौबीस वर्षको उमेरमा एमआईटीको विद्यार्थीका रूपमा कोलकाता पुग्दा उनले त्यहाँ रूख र खाली सडकहरू देखिन्।

उनले उक्त कमिकमा देखाइए जस्तो उराठलाग्दो दृश्य निकै कम मात्र देखिन्।

छ वर्षको उमेरमा अभिजित बनर्जीले गरिब मानिसहरू ठ्याक्कै कहाँ बस्छन् भन्ने थाहा पाए, कोलकातामा रहेको उनको घर पछाडिको झुपडीमा।

उनलाई त्यहाँका बालबालिकासँग खेल्न निकै समय भए झैँ लाग्थ्यो।

उनलाई ती बालबालिकाले आफूलाई सबैजसो खेलमा हराउन सक्छन् भन्ने सोचेरै ईर्ष्या पनि लाग्थ्यो।

गरिबी के हो?

"गरिबहरू घटाउने आवश्यकताको कुरा हामीकहाँ त्यति बेलादेखि छ जहिलेदेखि गरिबी हामीसँग थियो। सामाजिक सिद्धान्त र त्यसबारे लेखिएका अध्ययन र लेखहरूमा गरिबहरू अल्छी वा उद्यमी, सिर्जनशील वा चोर, रिसाहा वा निष्क्रिय, केही गर्न अक्षम वा आत्मनिर्भरको रूपमा देखिन्छन्," बनर्जी र डुफ्लोले गरिब अर्थशास्त्रबारेको आफ्नो महत्त्वपूर्ण अध्ययनमा लेखेका छन्।

त्यसमा गरिबीको वास्तविक प्रकृति र गरिबहरूले आफूले पाउने सहायतालाई कसरी हेर्छन् भनेर खोजिएको छ।

"यो कुनै अचम्मको कुरा होइन कि गरिबहरूको यो धारणाको प्रतिनिधित्व सामान्य सूत्रमा खोजिएको हुन्छ: 'गरिबहरूका लागि खुला बजार', 'मानव अधिकारलाई प्राथमिकता दिनु', 'सुरुमा द्वन्द्वसँग सङ्घर्ष गर्नु', 'निकै गरिबहरूलाई अझ धेरै पैसा दिनु', 'विदेशी सहायताले विकासलाई मार्छ' जस्ता कुराहरू।"

यी दम्पतीको भनाइमा समस्या भनेको गरिबहरू प्रशंसित हुनु वा उनीहरूले सान्त्वना पाउनु हो।

उनीहरू ज्ञानवान् छन् भन्ने सोच्दा पनि सोचिँदैन। र, उनीहरूको आर्थिक अस्तित्वबारे केही रोचक कुरा छैन भन्ने ठानिन्छ।

"दुर्भाग्यवश, यिनै गतल बुझाइले मुख्य रूपमा विश्वव्यापी गरिबीविरुद्धको लडाइँलाई कमजोर पारेको छ: सामान्य समस्यासँग सामान्य समाधान हुन्छ। गरिबीविरुद्धको नीति बनाउने क्षेत्र तत्काल कायापलट हुने जसरी उपायका चाङले भरिएको छ, तर ती उपायहरू कायापलट गर्न निकै अपर्याप्त छन् भन्ने प्रमाणित भइसकेको छ।"

आवश्यकता के थियो भने उनीहरूलाई हेर्नुपर्थ्यो, "गरिबहरूलाई कार्टूनका पात्रमा लैजानुभन्दा उनीहरूको जीवनलाई उनीहरूकै जटिलता र सहजताका दृष्टिले वास्तविक रूपमा बुझ्नुपर्थ्यो।"

कस्तो अध्ययन?

त्यही गरिबी अध्ययनका लागि उनीहरूले एमआईटीमा सन् २००३ मा 'अब्दुल लतिफ जमिल पोभर्टी एक्शन ल्याब' स्थापना गरे।

सन् २०१५ मा विवाह गर्नुभन्दा अघि धेरै...


भारतमा दुई करोडभन्दा बढी मानिसहरू दैनिक रेलयात्रा गर्छन्

दीप सिंह नाम गरेका ती स्टेशन मास्टरले फोन नउठाएपछि अधिकारीहरू मुर्शादपुर रेल स्टेशन जान बाध्य भएका थिए।

स्थानीय सञ्चारमाध्यमका अनुसार सिंहको कार्यालयमा मदिराका रित्ता बोतलहरू थिए र उनी सुतिरहेको अवस्थामा भेटिएका थिए।

अनुसन्धान हुने

 शुक्रवार राति भएको सो घटनाको अनुसन्धान गर्न आदेश दिइएको छ।

अधिकारीहरूले सिंहको स्वास्थपरीक्षण गर्दा उनको रगतमा मदिराको मात्रा उच्च देखिएको छ।

"उनी पूरै मातेका थिए र उनी हिँड्न पनि सक्दैनथे," एक वरिष्ठ रेलवे अधिकारीलाई द हिन्दू समाचारपत्रले उद्धृत गरेको छ।

यो गम्भीर विषय भएको र यसको अनुसन्धान गरिने ती अधिकारी बताएका छन्।

सो रेल स्टेशनबाट अगाडि जाने अनुमति नपाएपछि लामो दूरीमा चल्ने धेरै रेलहरू त्यहीँ  रोकिएका थिए।

हेल्चेक्र्याइँ 'सामान्य'

भारतमा दुई करोडभन्दा बढी मानिसहरू दैनिक सात हजार रेल प्रयोग गरेर यात्रा गर्छन्।

मुर्शादपुरमा भएजस्तो घटना भारतमा असामान्य मानिँदैन।

उल्टो कुदेको रेल

गत एप्रिल महिनामा रेलको इन्जिनबाट २२ वटा डिब्बा छुट्टिएर विपरीत दिशातिर ११ किलोमिटर गुडेका थिए।

सो घटनाम... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

ा हेल्चेक्र्याइँ गरेको भन्दै कर्मचारीहरू निलम्बनमा गरिएको थियो।

गत वर्ष नोभेम्बरमा यात्रा गर्दै गरेका कृषकहरूको एउटा समूहले राति बिउँझिदा आफू चढेको रेल उल्टो दिशामा १६० किलोमिटिर प्रतिघण्टाको गतिमा कुद्दै गरेको पाएको थियो।


भारतमा नयाँ नागरिकता कानुनको विरोध भइरहेको छ

विशेषगरी नेपालका पूर्वी नाकाहरूमा सरकारले तत्कालै निगरानी बढाउनुपर्ने उनीहरूको सुझाव छ।

नेपाली सरकारी अधिकारीहरूले उक्त विषयबारे नयाँ निर्णय नगरिएको भए पनि नाकाहरूमा थप कडाइ गरिएको बताएका छन्।

भारतले पाकिस्तान, बाङ्ग्लादेश र अफगानिस्तानबाट अवैध रूपमा आएका गैरमुस्लिम आप्रवासीहरूलाई माफी दिने उक्त विवादास्पद कानुन पारित गरेपछि भारतमै त्यसको विरोध भइरहेको छ।

केही दिनदेखि पूर्वोत्तर भारतका राज्यहरूमा प्रदर्शनहरू भइरहेका छन् भने सरकारले पनि सुरक्षामा कडाइ गरेको छ।

के भन्छन् नेपाली  विज्ञ?

उक्त कानुनले आसाम तथा अन्य राज्यमा वर्षौँदेखि बसोबास गर्दै आएका बाङ्ग्लादेशी मुस्लिम आप्रवासीहरूलाई गैरनागरिक बनाउने ठानिएको छ।

भारतमा त्यसरी गैरनागरिक बनेका मानिसहरू खुला सीमाको फाइदा लिँदै नेपाल पस्न सक्ने विज्ञहरू बताउँछन्।

पूर्वगृहसचिव सूर्यप्रसाद सिलवाल भन्छन्, "म्यान्मारका रोहिन्ज्याहरू बाङ्ग्लादेश हुँदै नेपाल आइपुग्छन् भने आसामबाट त झन् सजिलै आउन सक्छन्।"

उनले नेपालको सीमामा निगरानी गर्ने निकायहरूले यसमा बढी ध्यान दिनुपर्ने बताए।

"सरकारले ... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

कडाइ गर्ने र हरेक साताजस्तो प्रगति विवरण लिने व्यवस्था गर्नुपर्छ," उनले भने।

कहाँ बढी सतर्कता आवश्यक?

पूर्वगृहसचिव श्रीकान्त रेग्मी पनि पछिल्ला वर्षहरूमा म्यान्मारबाट आएका रोहिन्ज्या शरणार्थीहरू समेत पूर्वी नाकाहुँदै नेपाल भित्रिएकाले अहिले पनि त्यस्तै खतरा बढेको बताउँछन्।

उनका अनुसार पूर्वोत्तर भारतबाट अवैध आप्रवासीको प्रवेश हुन सक्ने भएकाले सरकारले पूर्वी नेपालका सीमानाकामा निगरानी बढाउनुपर्छ।

गृह मन्त्रालयका उच्च अधिकारीहरूका अनुसार भारतमा नयाँ नागरिकता कानुन जारी भएपछि उत्पन्न परिस्थितिलाई लिएर हालसम्म सरकारले कुनै नयाँ निर्णय गरेको छैन।

सीमा क्षेत्रका अधिकारीहरूले गृह मन्त्रालयबाट कुनै निर्देशन नआए पनि संवेदनशील क्षेत्रमा थप सुरक्षा सतर्कता अपनाइएको दाबी गरेका छन्।

झापा जिल्लाका प्रमुख जिल्ला अधिकारी उदयबहादुर रानामगरले जिल्लाबाट नागरिकता लिनेहरूलाई थप कागजपत्रहरू पेस गर्न र कडाइ गर्न थालिएको बताए।

विद्यमान कानुनमा गैरकानुनी आप्रवासीलाई फिर्ता पठाउने वा जेल हाल्न सकिने व्यवस्था छ

सीमा सुरक्षाको जिम्मा पाएको सशस्त्र प्रहरी बलका प्रवक्ता सुरजकुमार श्रेष्ठले पनि भारतमा उत्पन्न पछिल्लो परिस्थितिपछि सीमा क्षेत्रमा निगरानी बताइएको बताए।

उनले भने, "हामीलाई पूर्वी नाकामा कडाइ गर्नु भन्ने खालको निर्देशन आएको त छैन, तर हामी आफैँले पनि शङ्कास्पद गतिविधि भए निगरानी गर्ने र सम्बन्धित निकायलाई बुझाउने गरेका छौँ।"

पछिल्ला वर्षहरूमा मानव तस्करीका अन्तर्राष्ट्रिय गिरोहहरूले विभिन्न देशबाट गैरकानुनी रूपमा आप्रवासीहरू ल्याउने गरिरहेको समाचार सार्वजनिक हुने गरेको छ।

त्यस्ता आप्रवासीलाई संयुक्त राष्ट्रसङ्घको शरणार्थीसम्बन्धी नियोगलगायतका कतिपय सङ्घसंस्थाले शरणार्थी भन्ने गरे पनि नेपाल सरकारले चाहिँ उनीहरूलाई शरणार्थीका रूपमा मान्न अस्वीकार गर्ने गरेको छ।

सन् १९८०को उत्तरार्ध र १९९० को दशकमा भारतको बाटो हुँदै नेपाली मूलका हजारौँ मानिसहरू नेपालमा शरण लिन आएका थिए।

भुटानबाट लखेटिएका शरणार्थीलाई स्वदेश फिर्ता पठाउने पहल असफल भएपछि संयुक्त राष्ट्रसङ्घ तथा अन्य अन्तर्राष्ट्रिय संस्थाको सहयोगमा एक लाखभन्दा बढी व्यक्तिलाई युरोप, अस्ट्रेलिया अमेरिका, क्यान्डा आदि देशमा पुनर्वास गराइएको छ। तीमध्ये अधिकांश अमेरिकामा छन्।

अहिले पनि केही शरणार्थीहरू पूर्वी नेपालका विभिन्न शिविरमा बसिरहेका छन्।


भारतमा नरेन्द्र मोदीले प्रधानमन्त्रीको दोस्रो कार्यकाल सुरु गरेपश्चात् बुधवार नेपाल भ्रमणमा आउने उनी सबैभन्दा वरिष्ठ भारतीय नेता हुन्।

तर एस जयशङ्करको नामसँगै धेरै नेपालीहरू भारतले नेपालमा लगाएको पछिल्लो अघोषित नाकाबन्दी सम्झिन्छन्।

विदेशसचिव हुँदा सन् २०१५ मा दिल्लीका विशेष दूतको हैसियतमा काठमाण्डू आएका उनले संविधान जारी गर्ने मिति पर धकेल्न सरकारलाई आग्रह गरेको बताइन्छ।

तत्कालीन सरकार तथा प्रमुख प्रतिपक्षी दलले भारतीय आग्रहलाई ठाडै अस्वीकार गरेपछि रुष्ट बनेको दक्षिणी छिमेकीले नेपालमाथि अघोषित नाकाबन्दी लगाएको धेरैको बुझाइ छ।

आशङ्का चिर्ने अवसर

नाकाबन्दीसँगै नेपालमा भारतविरोधी भावना बढ्नुमा जयशङ्कर पनि जिम्मेवार रहेको भारतीय सेनाबाट अवकाशप्राप्त मेजर जनरल अशोक मेहता बताउँछन्।

"त्यसैले भारत-नेपालको विशेष सम्बन्धलाई अझै उचाइमा पुर्‍याउन अहिलेको भ्रमणमा उनले आफ्नो विगत बिर्साउने गरी विश्वसनीयता कायम गर्न सक्नुपर्छ।"

त्यसका लागि काठमाण्डूको कुनै बौद्धिक वा प्राज्ञिक मञ्च प्रयोग गरेर त्यस समयको कुरा गर्दै भएको क्षतिका लागि 'पश्चात्ताप गर्नु' हितकर हुने मेहताको भनाइ छ।

साथै दुवै ... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

देशका प्रतिनिधि सम्मिलित प्रबुद्ध समूहको बैठकको प्रतिवेदन अहिलेसम्म दुवै देशले बुझेका छैनन्।

"जसमा नेपाल पक्षले राखेका केही विषयमा भारतका असन्तुष्टि छन् जसलाई सच्याउन भारतको आग्रह छ।"

तर संशोधनको लागि दिइएको त्यो सुझाव के थियो भन्ने चाहिँ मेहताले खुलाएनन्।

नयाँ परिवेश

नेपालमा 'माइक्रोम्यानेजमेन्ट' भनिने देशका ससाना र आन्तरिक विषयमा समेत भूमिका देखाउने वा हस्तक्षेप गर्ने भन्दै आरोप खेप्ने गरेको भारत अहिले त्यस्तो अवस्थामा नरहेको मेहता ठान्छन्।

"नेपालमा पछिल्लो लगानी सम्मेलन हुँदा दुवै देशका विदेश सचिवहरूले भारतीय सहयोगका परियोजनाका बारेमा समीक्षा गरेका थिए जुन यसअघि कहिल्यै हुँदैनथ्यो।"

अहिले भारतले अन्य देशलाई दिने सहायता समेत भुटानपछि नेपालमा सबैभन्दा बढी छ। तर वर्षौँदेखि चर्चा भए पनि कतिपय महत्त्वाकाङ्क्षी परियोजना भने अझै अगाडि बढ्न नसकेका उदाहरण छन्।

पहिले गुप्तचर निकाय, कर्मचारीतन्त्र वा राजदूतका भरमा हुने संवाद अहिले मन्त्रीहरू र प्रधानमन्त्री तहमा भइरहनुलाई सकारात्मक मान्नुपर्ने उनको भनाइ छ।

"नेपाल र भारतबीचको संयुक्त आयोगको बैठक समेत थुप्रै वर्ष नभएर पूर्वविदेशमन्त्री सुषमा स्वराजको पालामा सुरु भएको हो जसलाई निरन्तरता दिनु पनि सकारात्मक हो।"

नेपालको आशा

बैठकको पूर्वसन्ध्यामा बीबीसी हिन्दीसँग बोल्दै परराष्ट्रमन्त्री प्रदीप ज्ञवालीले नाकाबन्दीलाई 'इतिहासको एउटा यथार्थ भन्दै अब अगाडिको बाटो हेर्नुपर्ने' बताए।

"नेपाल र भारतबीचको सम्बन्ध निकै बहुआयामिक र अन्योन्याश्रित रहेकाले मिलेर अगाडि बढ्नुको विकल्प छैन। विगतबाट दुवै देशले पाठ सिकेका छौँ तर त्यसको छायाँ वर्तमानमा पर्न दिने छैनौँ।"

त्यस क्रममा नेपाल-भारतको सम्बन्धलाई चलायमान बलाउने संयन्त्रमध्येको मन्त्रीस्तरीय सहअध्यक्षता हुने संयुक्त आयोगको बैठक अगाडि बढाइएको नेपाली अधिकारीहरूको भनाइ छ।

यो संयुक्त आयोगको पाँचौँ बैठक हो।

चीनसँग नजिकिँदा भारतसँगको सम्बन्धमा पर्नसक्ने असरका बारे सोधिएको प्रश्नमा परराष्ट्रमन्त्री ज्ञवालीले भने, "भारतसँग हाम्रो विशेष सम्बन्ध छ तर चीन समेत हाम्रो छिमेकी हो। चीनसँगको सहकार्य भारतविरोधी होइन।"

ज्ञवालीले अहिलेको बैठक खासगरी दुई देशका प्रधानमन्त्रीबीच दिल्लीमा भएका समझदारीलाई अगाडि बढाउने आर्थिक मुद्दामा केन्द्रित हुने बताए।


भारतमा बलात्कार विरोधी प्रदर्शनहरू बढ्दै गएका छन्

सन् २०१७ को सरकारी तथ्याङ्कले औसतमा भारतमा दिनमा ९० वटा बलात्कारका उजुरी पर्ने देखाएको थियो।

तर त्यसमध्ये एकदमै कम पीडितले मात्रै आफ्ना बलात्कारीहरूलाई दोषी ठहर गरिएको हेर्न पाएका छन्।

हालैका वर्षमा भारतमा बलात्कारका घटनाहरू सार्वजनिक हुने क्रम बढेको छ।

हामीले भारतको बलात्कारको आँकडा अन्य देशको तुलनामा कस्तो छ भनेर हेरेका छौँ।

न्यायप्रणालीमा के भइरहेको छ?

सन् २०१२ मा राजधानी दिल्लीमा एकजना विद्यार्थीलाई सामूहिक बलात्कारपछि हत्या गरिएपछि भारतमा बलात्कार र महिलाविरूद्ध हुने यौन हिंसा प्रति चासो बढेको थियो।

आधिकारिक तथ्याङ्कले सन् २०१२ मा २५ हजारभन्दा कम रहेको प्रहरीमा उजुरी गरिएका बलात्कारका घटनाको सङ्ख्या सन् २०१६ सम्म आइपुग्दा बढेर ३८ हजारभन्दा बढी भएको छ।

सन् २०१७ को तथ्याङ्कले उक्त वर्ष प्रहरीमा ३२,५५९ वटा बलात्कारका उजुरी परेको देखाउँछ।

तर भारतीय अदालतहरू बलात्कारका बढिरहेका मुद्दाहरू सम्बोधन गर्न सङ्घर्ष गरिरहेको जस्तो देखिन्छ।

किनभने सन् २०१७ को अन्त्यसम्ममा एक लाख २७ हजार आठ सयवटा त्यस्ता मुद्दाहरू अदालतमा विचारा... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

धीन थिए।

सन् २०१२ मा २० हजार ६६० वटा मुद्दा अदालतले छिनोफानो गरेको थियो र त्यस वर्ष १ लाख १२ हजार मुद्दाहरू विचाराधिन थिए।

निसाफ दर कस्तो छ?

सन् २००२ र सन् २०११ को बीचमा अदालतमा गएका बलात्कारका मुद्दामध्ये करिब २६ प्रतिशत छिनोफानो भएका थिए।

सन् २०१२ मा त्यसमा केही सुधार भयो तर सन् २०१६ मा आइपुग्दा यो दर घटेर २५ प्रतिशतभन्दा केही बढी हुन पुग्यो।

सन् २०१७ मा निसाफ दर ३२ प्रतिशतभन्दा बढी भएको थियो।

अदालतमा जान लाग्ने समय र पीडित र सम्भावित प्रत्यक्षदर्शीमाथि हुने दबाबका कारण भारतमा बलात्कारका मुद्दामा न्याय निरूपण गर्ने प्रक्रिया कठिन बन्ने गर्छ।

खासगरी विपक्षी उच्चपदस्थ हुँदा वा उसको राजनीतिक पहुँच रहँदा यस्तो देखिन्छ।

उदाहरणका लागि सन् २०१८ मा दोषी ठहर भएका स्वघोषित आध्यात्मिक गुरू आशाराम बापुविरूद्धका बलात्कार र यौन हिंसा सम्बन्धी मुद्दाका नौजना प्रत्यक्षदर्शीहरूलाई हमला गरिएको थियो।

अघिल्लो वर्ष भारत सरकारले लामो समयदेखि विचाराधीन रहेका बलात्कारका मुद्दाहरूलाई टुङ्गोमा पुर्‍याउन एक सयवटा द्रुतस्तरमा मुद्दाको छिनोफानो गर्ने फास्टट्र्याक अदालत गठन गर्ने घोषणा गरेको थियो।

अन्तर्राष्ट्रिय स्तरका बलात्कार आँकडासँग भारतको तुलना

भारतमा बलात्कारको मुद्दाको छिनोफानो हुने दर केही विकासशील देशहरूको भन्दा उच्च रहेको देखिन्छ।

सन् २०१७ मा गरिएको एउटा अध्ययनले दक्षिण अफ्रिकामा अदालत लगिएका मध्ये आठ प्रतिशत बलात्कार आरोपी मात्रै दोषी ठहर भएको खुलासा गरेको थियो।

बाङ्ग्लादेशमा छिनोफानोको दर ज्यादै न्यून रहेको सन् २०१८ को एउटा महिला अधिकारवादी समूहको अध्ययनले देखाएको छ।

बलात्कार पीडितको सम्झनामा न्यायको माग गर्दै मैनबत्ती र्‍याली

उच्च छिनोफानो दर रहेका केही देशहरूमा भने अदालतमा थोरैमात्रै घटनाहरू पुग्ने गरेका भन्दै चिन्ता व्यक्त हुने गरेका छन्।

यूकेका कतिपय क्षेत्रमा प्रहरीमा गरिने बलात्कारको उजुरीको सङ्ख्या र त्यसपछि हुने अभियोजनको सङ्ख्यामा फरक बढ्दै गएको देखिन्छ।

यो वर्ष ब्रिटेन र वेल्समा उजुरी परेका बलात्कारका घटनाहरू अदालतसम्म पुगेको अनुपात एक दशक यताकै न्यून रहेको थियो ।

यो तथ्याङ्क अभियोजन गर्ने निकायहरूको ६० प्रतिशत छिनोफानोको दर कायम गर्ने उद्देश्यसँग पनि जोडिएको ठानिन्छ।

स्वीडेन र अन्य नर्डिक देशहरूमा बलात्कार र यौन हिंसा छिनोफानो हुने दर अपेक्षा गरिए भन्दा कमजोर रहेको भन्दै एमनेस्टी...


भारतमा भाइरसको सङ्क्रमणले बुधवारसम्म ३७७ जनाको ज्यान लिइसकेको छ।

ज्यानुअरी ३० मा भाइरसको पहिलो घटना पुष्टि भएसँगै भारतले यस महामारीसँग जुझ्ने प्रयासमा थुप्रै उपायहरू अवलम्बन गरिसकेको छ।

जाँचका लागि योग्य हुने मापदण्डलाई खुकुलो बनाउनुका साथै सरुवा रोगसँग जुझ्ने १२२ वर्ष पुरानो कानुन लागु गरेर सार्वजनिक जमघट र अन्य विषयमा प्रतिबन्ध लगाएको छ।

एप्रिल १४ मा तीन साता पूरा गरेको लकडाउनलाई पुन: मे ३ सम्म लम्ब्याउने निर्णय गरिएको छ।

देशमा जमिन र हवाई सबैखाले सवारीसाधनहरू नचल्दा एक अर्बभन्दा बढी मानिसहरू घरभित्रै बस्न बाध्य छन्।

भारतमा अहिलेसम्म एक लाख ८०,००० जनाको परीक्षण गरिएको छ। तीमध्ये झण्डै ४.३ प्रतिशतमा सङ्क्रमण पाइएको छ। सङ्क्रमणले बुधवारसम्म ३७७ जनाको ज्यान लिइसकेको छ।

विवरणहरूका अनुसार सङ्क्रमण देशको आधाजसो भागका ७०० भन्दा धेरै जिल्लामा फैलिसकेको छ। थुप्रै जोखिमयुक्त क्षेत्र औँल्याइएका छन्।

विश्वभरका स्वास्थ्यविज्ञहरूले अहिले भारत कसरी यस भाइरससँग जुझ्छ भनेर चासोपूर्वक हेरिरहेका छन्।

उच्च जनसङ्ख्या, विशाल भूभाग र कमजोर जनस्वास्थ्य सेवाले त्यहाँ लागु गरिने उत्कृष्ट अभ्या... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

सलाई समेत फिका साबित गर्न सक्छन्।

गम्भीर अवस्था

"धेरैलाई चिन्तित पार्ने कुरा नै त्यही हो," नाम नखुलाउने सर्तमा एकजना वरिष्ठ सरुवा रोग विशेषज्ञ भन्छन्।

"भाइरस फैलावटको क्रम हेर्दा अझै पनि त्यो सुरुवाती चरणमै रहेको देखिन्छ। अबको तीन-चार सातामा स्पष्ट चित्र आउनेछ।"

ब्रोकिङ्स इन्स्टिट्यूटसँग सम्बद्ध अर्थशास्त्री समिका रवि भाइरसको सङ्क्रमणलाई नजिकबाट नियालिरहेकी छन्। उनी भारतले नराम्रो अवस्थाको सामना गरिरहेको स्वीकार्दिनन्।

उनका अनुसार सक्रिय सङ्क्रमणका घटना हरेक सात दिनमा दोबर भइरहेका छन् जुन दर पहिलेको भन्दा कम हो। मृत्युदर कम भए पनि बढिरहेको भने छ।

उनले भनिन्: "हामीले सङ्कटलाई सक्रिय रूपमा पछ्याइरहँदा हाम्रो [सङ्क्रमणको] वृद्धिदर भने नियन्त्रित छ।"

"हाम्रो सबै जाँचहरू विधि अनुसार छन्। यात्राको इतिहास भएका मानिसहरू खोज्ने र उनीहरूले भेटेका मानिसहरूलाई पछ्याउनेजस्ता काम गरिएका छन्।"

न्यून भर्नादर

तीव्र सङ्क्रमण हुने यस रोगबाट भारतका अस्पतालमा रूघाखोकीजन्य रोग लागेका बिरामीको उच्च भर्नादर नरहेको पाइनुलाई धेरैले अर्थपूर्ण रूपमा हेरेका छन्।

तर यो राम्ररी विवरण सङ्कलन नहुँदाको अवस्था समेत हुनसक्छ।

मध्यप्रदेशको एउटा शहर इन्दौरको एउटा निजी अस्पतालले मात्र १४० भन्दा धेरै कोभिड-१९ का बिरामी जाँच गरिरहेको छ।

गत सप्ताहन्तमा त त्यसले एक दिनमै ४० नयाँ सङ्क्रमितहरू भर्ना गरेको थियो।

टी ज्याकोब जोनजस्ता सेवानिवृत्त सरुवा रोगका प्राध्यापक भारत निकै खराब अवस्थाका लागि तयार हुनुपर्ने ठान्छन्।

क्रिस्चियन मेडिकल कलेज भेलोरमा काम गरेका उनी भन्छन्: “हामीले यस समस्याको चरित्र अझै बुझेजस्तो लाग्दैन जुन हाम्रोमा अबको दुई महिनामा देखा पर्न सक्छ। हामीले भन्दा पनि अहिलेसम्म भाइरसले हाम्रो प्रतिक्रिया जाँच गरिरहेको छ।”

समुदायमा सङ्क्रमण

डा. जोन भारतले गरिरहेको काम धेरैजसो 'स्पष्ट देखिने घटना र प्रतिक्रियात्मक' भएको बताउँछन्।

भारतको स्वास्थ्य मन्त्रालयले भने समुदाय तहमा भाइरसको सङ्क्रमण फैलिएको कुरालाई अस्वीकार गर्दै आएको छ।

चिकित्सकहरूले समेत मार्च महिनाको सुरुतिरबाट मात्र सङ्क्रमण पाइन थालेको बताउँदै आएका छन्।

"हामी सबैलाई समुदायमा सङ्क्रमण फैलिएको छ भन्ने थाहा छ तर सबैको ध्यान देखिने सङ्क्रमित खोज्नमा केन्द्रित हुनु रणनीतिक भुल हो," डा. जोनले भने।

अबका दिन सङ्कटपूर्ण

डा. रवि 'अबका हरेक साता...


भारतमा लोकसभाको चुनाव आउँदो एप्रिल ११ मा शुरू भई मे १९ मा सकिनेछ।

बिहीवार अबेर राति बीजेपीका वरिष्ठ नेता, केन्द्रीय मन्त्री र पार्टीको केन्द्रीय चुनाव समितिका सचिव जेपी नड्डाले १८४ जना उम्मेदवारबारे टुङ्गो लगाएका हुन्।

सूची सार्वजनिक गरिनुअघि बीजेपीका कैयौँ ठूला नेता त्यसमा नसमेटिने अड्कलबाजीहरू भइरहेका थिए।

अटेनन् आडवाणी

तर जेपी नड्डाले उम्मेदवारहरूको घोषणा गर्न थालेपछि पार्टी अध्यक्षको नाम आउँदा धेरैजना आश्चर्यमा परे। अध्यक्ष अमित शाह गान्धीनगरबाट चुनाव लड्नेछन्।

बीजेपीका वरिष्ठ नेता लालकृष्ण आडवाणी गान्धीनगरबाट निर्वाचित वर्तमान सांसद हुन्।

शाह राज्यसभाका सदस्य हुन् र पहिलो पटक उनी लोकसभाका लागि उठ्दैछन्।

उम्मेदवारहरूको सूचीमा आडवाणीको नाम छैन। नड्डाले त्यसबारे केही भनेनन्, तर आडवाणीलाई बीजेपीले पाखा लगाएको बुझ्न सकिन्छ।

वरिष्ठ नेता आडवाणीलाई नसमेटिएकोमा त्यसप्रति असन्तुष्टियुक्त एउटा ट्वीट विपक्षी कांग्रेस आईका प्रवक्ता रणदीप सिंह सुरजेवालाले गरेका छन्।

बीजेपीले उत्तर प्रदेशको कुल ८० सीटमध्ये अहिलेलाई २८ मा उम्मेदवार घोषणा गरेको छ। जसअनुसार बहालवाला छ जना सांसदलाई सूचीम... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

ा समेटिएको छैन।

त्यसमा वरिष्ठ नेता तथा पूर्वअध्यक्ष मुरली मनोहर जोशीको पनि नाम छैन। यसको अर्थ उनलाई पनि पाखा लगाइएको छ।

मोदी फेरि वाराणसीबाटै

प्रधानमन्त्री नरेन्द्र मोदीले फेरि पनि वाराणसीबाट प्रतिस्पर्धा गर्ने भएका छन्।

मोदीविरुद्ध भीम आर्मीका संस्थापक चन्द्रशेखर आजादले चुनावी प्रतिस्पर्धामा उत्रिने बताएका छन्।

उनले कांग्रेस आई र अरू पार्टीहरूलाई पनि समर्थनका निम्ति आह्वान गर्ने बताएका छन्।

हालै कांग्रेस आईकी महासचिव सोनिया गान्धीले आजादसँग भेटघाट गरेकी थिइन् र सो क्रममा उम्मेदवारीबारे पनि कुराकानी भएको थियो।

गृहमन्त्री राजनाथ सिंह लखनऊबाट, स्मृति ईरानी अमेठीबाट र विदेश राज्यमन्त्री जनरल वीके सिंह गाजियाबादबाट चुनावमा उठ्नेछन्।

स्मृति ईरानीको सामना कांग्रेस आईका अध्यक्ष राहुल गान्धीसँग हुनेछ। हेमा मालिनी मथुराबाटै उठ्नेछिन्।

केन्द्रीय संस्कृतिमन्त्री महेश शर्मालाई नोएडाबाटै उठाइएको छ। अर्का केन्द्रीय मन्त्री नितिन गडकरी नागपुरबाटै उठ्नेछन्।

जानकारहरूका अनुसार यसपटक सीटको बाँडफाँट विधानसभा चुनावको परिणामलाई ध्यानमा राखेर गरिएको छ। त्यस्तै नेताहरूको कामलाई पनि हेरिएको बताइएको छ।


भारतले कृषिजन्य बस्तुको परीक्षण गर्न थालेको करिब ६ वर्ष भइसकेको बताइन्छ।

नेपालबाट भारत निकासी हुने कृषिजन्य बस्तुहरूमा तयारी चिया, ठूलो अलैंची, कुचो, हिमाली जडीबुटी, अदुवालगायत छन्।

चिया उद्योगी तथा व्यवसायीहरूका अनुसार नेपालमा उत्पादित तयारी चिया भारत निकासी गर्दा कोलकाताको प्रयोगशालामा नमुना लगेर परीक्षण नगरी भारत निकासी गर्न पाइँदैन।

तर भारतीय उत्पादन नेपाल आयात गर्दा नेपाल सरकारले गर्न खोजेको विषादी मापनको व्यवस्था सरकारले नै हटाएकोमा नेपाली व्यवसायीहरुले आक्रोस पोखेका छन्।

सरकारका प्रवक्ता गोकुल बास्कोटाले बिहीवार बोल्दै दुवै देशले एक अर्काको नागरिकको स्वास्थ्य खेलबाड हुने गरि काम गर्न नहुने बताएका थिए। उनले चेकजाँचको व्यवस्था राम्रो भएको र त्यसका लागि बरू प्राविधिक केही जटिलता भए मिलाउनु पर्ने बताएका थिए।

"न हाम्रो उत्पादनको कारण भारतीय जनताको स्वास्थ्यमा खेलबाड गर्न मिल्छ, न भारतीय उत्पादनको कारण हाम्रो नागरिकको स्वास्थ्यमा खेलबाड गर्न मिल्छ। त्यसप्रति दुवै सरकारहरू संवेदनशील हुनुपर्छ। उत्पादक तथा व्यापारीहरू पनि संवेदनशील हुनुपर्छ। यसलाई अन्य विषयसँग जोड्नु हुँदैन," उनले ... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

भने।

भारतमा परीक्षण यथावत

नेपालका कृषिजन्य उत्पादन भारतमा निर्यात गर्न सहज नभएको नेपाली व्यवसायीहरु बताउँछन्।

कहिले चिया त कहिले अदुवा अनि कहिले अलैंचीको निर्यातमा भारततर्फबाट अवरोध हुँदै आएको किसान तथा व्यवसायीहरू बताउँछन्।

इलामको गोर्खा टि इन्डस्ट्रिजका प्रोपाइटर उदय चापागाईंका अनुसार कोलकाताको प्रयोगशालामा लगेर नमुना परीक्षण नगरी नेपालको चियाको भारत जान पाउँदैन।

रिपोर्ट आउन जति दिन लागे पनि उक्त चियाका सवारीसाधन सीमा नाकामै राख्नुपर्ने बाध्यता छ।

उनले भने, "व्यवहार भनेको समान हुनुपर्छ। भारतका बस्तु नेपाल ल्याउँदा विषादी मापनको व्यवस्था चाहिँ हटाउनुपर्ने अनि हाम्रा बस्तु भारत लैजाँदा उनीहरुले जाँच नगरी भित्र्याउन नदिने। यो पनि समान व्यवहार हो र? हामी चकित परेका छौं।"

कृषि तथा पशुपन्छी विकास मन्त्रालयका प्रवक्ता तेजबहादुर सुवेदीका अनुसार नेपालका व्यवसायीले भारतको कोलकाता र लखनउमा रहेका प्रयोगशालामा कृषिजन्य बस्तुका नमुना लगेर परीक्षण गराउनुपर्छ।

जसका कारण प्रयोगशालाको रिपोर्टका लागि एक सातादेखि १५ दिनसम्म कुर्नुपर्ने उनले बताए।

उनले भने, "भारतले चाहेको जुनसुकै बेलामा हाम्रा उत्पादनको नमूना लगेर परीक्षण गराउँछ। त्यसमा पनि दुईवटा मात्र प्रयोगशाला छन्। कतिपय व्यवहारका कुराले यस्ता व्यापार समान छैनन् भन्ने लाग्छ।"

अर्का व्यवसायी आदित्य पराजुलीका अनुसार एकपटकको परीक्षणको रिपोर्टको ६ महिनाको म्याद हुन्छ।

भारतबाट आयातित केरा

तर भारतले चाहेको बेलामा जतिबेला पनि परीक्षण गराउने गरेको उनले बताए।

एक पटकको परीक्षणमा करिब २० हजार नेपाली रुपैयाँ खर्च आउने उनको भनाइ छ।

नेपालमा परीक्षण हाललाई स्थगित

नेपालका सीमा नाकामा विषादी मापनका लागि प्रयोगशाला नभएकाले हाललाई भारतबाट नेपाल ल्याइने तरकारी तथा फलफूलमा रासायनिक विषादी मापनको प्रक्रिया स्थगन गरिएको कृषि तथा पशुपन्छी विकास मन्त्रालयले जनाएको छ।

अहिले पनि नेपाली व्यवसायीहरूले कृषिजन्य उत्पादन भारत लैजाँदा भारतका दुईवटा प्रयोगशालाबाट नमुना परीक्षण गराइरहेको मन्त्रालयका अधिकारीहरूको भनाइ छ।

तर मन्त्रालयका प्रवक्ता सुवेदीका अनुसार नेपालमा पाँचवटा विषादी मापनका प्रयोगशाला छन्।

विर्तामोड, सर्लाही, काठमाण्डू, पोखरा तथा बुटवलमा प्रयोगशाला रहेको उनले बताए।

उनले भने, "हाम्रा सीमा नाकामा प्रयोगशाला छैनन्। तर संख्याको हिसाबमा धेरै छन्। तर पनि भारतबाट तरकारी आयात...


भारतले कोभिड-१९ विरुद्ध संसारकै सबैभन्दा ठूलो खोप अभियान सञ्चालन गर्न लागेको छ

प्रधानमन्त्री नरेन्द्र मोदीले उक्त अभियानलाई महत्त्वपूर्ण कदम भन्दै आगामी जुलाई महिनाभित्र ३० करोड मानिसलाई खोप दिइने बताएका छन्।

भारतको कुल जनसङ्ख्या १.३ अर्ब छ।

मोदीका अनुसार स्वास्थ्यसेवाका कर्मचारी तथा अग्रपङ्क्तिमा कार्यरत अन्य व्यक्तिले पहिला खोप पाउनेछन्।

कोरोनाभाइरस सङ्क्रमितको सङ्ख्यामा भारत अमेरिकापछि शीर्ष स्थानमा छ।

कोरोनाभाइरस महामारी फैलिएपछि भारतमा १० करोड तीन लाखभन्दा बढी मानिस सङ्क्रमित भएको पुष्टि भएको छ भने झन्डै डेढ लाख जनाको मृत्यु भइसकेको छ।

भारतको औषधि नियामक निकायले दुईवटा खोपलाई प्रयोगको अनुमति दिएको छ। तीमध्ये कोभिशील्ड नाम दिइएको खोप एस्ट्राजेनेकाले अक्सफर्ड यूनिभर्सिटीसँग मिलेर बनाएको हो भने कोभ्याक्सीन भारतीय कम्पनी भारत बायोटेक आफैँले निर्माण गरेको हो।

"त्यो दिन (ज्यानुअरी १६) देखिन भारतको राष्ट्रव्यापी खोप अभियान सुरु हुन्छ," मोदीले शनिवार ट्वीट गर्दै लेखे।

उनका अनुसार चिकित्सक, स्वास्थ्यसेवाका कर्मचारी र सफाइ कर्मचारीसहित अग्रमोर्चाका कर्मचारीले खोपका लागि प्राथ... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

मिकता पाउनेछन्।

सरकारले एउटा विज्ञप्तिमा जनाएअनुसार त्यसपछि ५० वर्षमाथिका मानिस तथा स्वास्थ्यसम्बन्धी समस्या भएका ५० वर्षमुनिका जोसुकैले पनि खोप लगाउने पाउनेछन्।

भारतमा विभिन्न स्थानमा खोप अभियानका लागि अभ्यास भइसकेको छ। सरकारले ७०० जिल्लामा डेढ लाख कर्मचारीलाई तालिम दिएको छ।

विवाद

परीक्षण सम्पन्न नभईकन सरकारले कोभ्याक्सीनलाई आपत्कालीन अनुमति दिएकोमा विज्ञहरूले चिन्ता प्रकट गरेकै बेलामा सकारले खोप अभियान घोषणा गरेको हो।

अल इन्डिया ड्रग एक्शन नेटवर्क नामक संस्थाले उक्त खोपको प्रभाकारिता देखाउन पर्याप्त तथ्याङ्क नभएको र पारदर्शिताको अभाव भएको भन्दै प्रयोगका लागि अनुमति दिइएकोमा थप प्रश्न उठेको जनाएको छ।

तर भारतका औषधि महानियन्त्रक भीजी सोमानीले कोभ्याक्सीन "सुरक्षित भएको र त्यसले सबल प्रतिरक्षात्मक प्रतिक्रिया उत्पन्न गराउने" दाबी गरेका छन्।

अलिकति ज्वरो, पीडा र एलर्जी सबै खोपका लागि सामान्य भएको तर्क गर्दै उनले भने, "ती खोपहरू शत प्रतिशत सुरक्षित छन्।"

कोरोनाभाइरसको खोप कहिले तयार हुन्छ?

औषधि नियामक निकायका अनुसार "जनहितमा पर्याप्त सावधानीसहित, विशेषतः उत्परिवर्तित प्रकारले हुने सङ्क्रमणको सन्दर्भमा, क्लिनिकल परीक्षणका रूपमा आपत्कालीन परस्थितिमा नियन्त्रित प्रयोगका लागि" अनुमति दिइएको बताएको छ।

भारत बायोटेकका अध्यक्ष कृष्ण एल्लाले कोभ्याक्सीनको अनुमति हतारमा नआएको बताए।

"भारतको कानुनअनुसार दोस्रो चरणको परीक्षणपछि पाँचवटा प्यारामिटर पूरा हुँदा हामीले खोपका लागि आपत्कालीन अनुमति पाउन सक्छौँ। हाम्रो खोपको सन्दर्भमा पनि त्यही भएको हो। त्यसैले यो अपरिपक्व अनुमति हैन," उनले भने।

"हामी तेस्रो चरणको परीक्षण चाँडै सक्नेछौँ अनि उक्त खोपको प्रभावकारितासम्बन्धी तथ्याङ्क फेब्रुअरीभित्र उपलब्ध गराउनेछौँ।


भारतले जम्मू-कश्मीरको विशेष हैसियत खोसेको विषयमा छलफल गर्न डाकिएको पाकिस्तानी संसद्‌को संयुक्त सत्रलाई सम्बोधन गर्दै खानले कश्मीरका जनतालाई बराबरी नसम्झिएको र त्यसकारण ती निरन्तर दबाइने गरिएको बताए।

यसरी दबाइँदा त्यहाँका जनताले प्रतिक्रिया जनाउने र पुलवामा जस्तो हमला फेरि हुने अनि फेरि पाकिस्तानमाथि दोष लगाइने उनले बताए।

कश्मीरमा 'जातीय सफाया' गर्ने र त्यहाँको जनसङ्ख्याको चरित्रलाई परिवर्तन गर्ने तयारी भइरहेको प्रधानमन्त्री खानले बताए।

चेतावनी

उनको टिप्पणीबारे भारतले अहिलेसम्म कुनै प्रतिक्रिया जनाइसकेको छैन। कश्मीरको स्वामित्व पाकिस्तानले पनि दाबी गर्दै आएको छ।

पाकिस्तानको सिनेटका विदेश मामिला समितिका सभापति मुसाहिद हुसैनले भने,  "हामीलाई लाग्छ इजरेलका नेतान्याहुले प्यालेस्टाइनको वेस्ट ब्याङ्कमा जसो गरे कश्मीरमा भारतले त्यस्तै गर्न खोज्दैछ।"

"जस अनुसार त्यहाँका बहुसङ्ख्यक मुस्लिम समुदायलाई अन्यत्रका मानिसहरू खासगरी हिन्दूहरूको बसोबास तीव्र तुल्याएर अल्पसङ्ख्यकमा परिणत गरिनेछ।"

पाकिस्तानका सेना प्रमुख जनरल कमर जावेद बाज्वाले उक्त विवादित क्षेत्रका मानिसलाई समर्थन गर्न सेना ... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

जुनसुकै हदसम्म जान सक्ने चेतावनी दिएका छन्।

यसैबीच भारतको लोकसभा र राज्यसभाले जम्मू-कश्मीर पुनर्गठन विधेयक पारित गरेका छन्।

लोकसभामा पक्षमा ३७० र विपक्षमा ७० मत खसेको बताइएको छ। प्रमुख प्रतिपक्षी कांग्रेस आईका कैयौँ नेता पार्टीको अडानविरुद्ध गएका छन्।

भारत सरकारले सोमवार जम्मू-कश्मीर राज्यलाई विशेष दर्जा दिने संविधानको धारा ३७० खारेज गरेपछि शुरू भएको बहस जारी छ।

भारतले जम्मू-कश्मीरलाई विशेष दर्जा दिनुको पछाडि ऐतिहासिक कारण छ जुन सन् १८४७ मा महाराजा गुलाब सिंहले ब्रिटिश इस्ट इन्डिया कम्पनीसँग जम्मू-कश्मीर किनेदेखि शुरू हुन्छ।

खारेज गरिएको धारा ३७० को ऐतिहासिक पृष्ठभूमि बुझ्न सहजताका लागि बीबीसीले तयार गरेको समयरेखा:


भारतले जलविद्युत् परियोजना अन्तर्गत चेनाब नदीमा दुईवटा बाँध निर्माण गरिरहेको छ।

४८ मेगावाट क्षमताको लोअर कालनाइ र १,५०० मेगावाट क्षमताको पाकल दुल परियोजना निर्माण भइरहेका हुन्।

पाकल दुल बाँधलाई लिएर चिन्तित बनेको पाकिस्तानले भारतीय परियोजना सिन्धु जल सम्झौता विपरीत भएको बताएको छ।

सक्षम

पाकिस्तानका अनुसार पाकल दुल बाँधको उचाइ १,७०८ मिटर हुनसक्छ, जसका कारण पाकिस्तान पुग्ने पानीको मात्रा कम हुनसक्छ।

उक्त बाँधको निर्माणसँगै भारत आफ्नो इच्छा अनुसार पानी रोक्न वा छोड्न सक्षम हुने पाकिस्तानको भनाइ छ।

सिन्धु जल सम्झौता अनुसार चेनाब नदीमा बाँध निर्माण गर्नु परेमा काम शुरू हुनुभन्दा करिब ६ महिना पहिले भारतले पाकिस्तानलाई जानकारी गराउनुपर्छ।

पानीको विषयमा भारत-पाकिस्तान आमनेसामने

विभाजनको पीडा

विभाजनको ७० वर्ष

सिन्धु जल सम्झौतासँग जोडिएका विषयमा कुराकानी गर्न भारतीय प्रतिनिधिमण्डल अहिले पाकिस्तानको लाहोरमा छ।

पानीको बाँडफाँटलाई लिएर दुई देशबीच भएको यो ११५ औँ द्विपक्षीय वार्ता हो। यसअघि दुई देशका अधिकारीहरूले गत मार्चमा छलफल गरेका थिए।

भारत र पाकिस्तानका जल आयुक्त

भारत-पाकिस्तान ... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

विभाजनपछि पानीको उपभोगलाई लिएर दुई देशबीच सन् १९६० सम्म तनाव जारी रह्यो।

अन्ततः विश्व ब्याङ्कको मध्यस्थतामा दुई देशबीच सिन्ध-तास सम्झौतामा हस्ताक्षर भयो।

तीनवटा नदीको पानीमा भारतको नियन्त्रण रहने र बाँकी तीनवटा सिन्धु, झेलम र चेनाब नदीको पानीमाथि पाकिस्तानको नियन्त्रण रहने सम्झौतामा उल्लेख छ।

झगडा

ती नदीको पानी प्राकृतिक रूपमा पाकिस्तानतर्फ बग्छ। अमेरिकाको ओरेगन स्टेट युनिभर्सिटीको वेबसाइटमा सो सम्झौता पछाडिको नालीबेली उल्लेख छ।

आरोन वोल्फ र जोशुआ न्युटनले आफ्नो अध्ययनमा उल्लेख गरे अनुसार सन् १९४७ मा भारत-पाकिस्तान विभाजनअघि नै पानीको विषयमा खासगरी सिन्ध र पञ्जाब प्रान्तबीच झगडा शुरू भइसकेको थियो।

सन् १९४७ मा दुई देशका अधिकारीहरूले पाकिस्तानतर्फ बग्ने दुईवटा नहरसम्बन्धी एउटा सम्झौता गरे, जसअनुसार पाकिस्तानले लगातार पानी पाइरह्यो।

उक्त सम्झौता सन् १९४८ को मार्च ३१ सम्म लागु थियो।

सिन्धु जल सम्झौतासम्बन्धी सन् १९३३ देखि २०११ सम्म पाकिस्तानी आयुक्त रहेका जमात अलि शाहका अनुसार सन् १९४८ को एप्रिल १ मा सम्झौता लागु रहेको अवस्था थिएन।

र, सोही बेला भारतले दुई प्रमुख नहरहरूको पानी रोक्यो, जसबाट पाकिस्तानको पञ्जाबमा १७ लाख एकड जमिन नराम्रो असर पर्न गयो।

भारतले पानी रोक्नुका कैयौँ कारण बताएको थियो। जसमध्ये कश्मीर मुद्दामा पाकिस्तानमाथि दबाब सिर्जना गर्नु एउटा कारण भएको उसको भनाइ थियो।

बाँडफाँट

पछि भएको सम्झौतापश्चात् पानी आपूर्ति जारी राख्न भारत तयार भयो।

अध्ययन अनुसार सन् १९५१ मा भारतीय प्रधानमन्त्री नेहरूले अमेरिकाको टेनिसी भ्याली अथोरिटीका पूर्वप्रमुख डेविड लिलियन्थललाई भारत बोलाए।

लिलियन्थल पाकिस्तान पनि गए। र, अमेरिका फर्केपछि उनले सिन्धु नदीको बाँडफाँटबारे एउटा लेख लेखे।

त्यो लेख विश्व ब्याङ्कका प्रमुख र लिलियन्थलका साथी डेविड ब्ल्याकले पनि पढे र उनले भारत तथा पाकिस्तानका आयुक्तहरूसँग सम्पर्क गरे।

अनि त्यसपछि दुई देशबीच बैठकको सिलसिला शुरू भयो।

दुई देशबीच करिब एक दशकसम्म वार्ता चलिरह्यो र अन्ततः सन् १९६० को सेप्टेम्बर १९ मा कराचीमा सिन्धु नदी सम्झौतामा हस्ताक्षर भयो।

भारतका प्रथम प्रधानमन्त्री जवाहरलाल नेहरू र पाकिस्तानका तत्कालीन राष्ट्रपति अयुब खानले त्यसमा हस्तारक्षर गरे।

सम्झौताका प्रमुख बुँदा


भारतले जारी गरेको नक्सामा कालापानी क्षेत्र भारतीय सीमाभित्र राखिएकोमा आपत्ति जनाउँदै नेपालमा विरोधप्रदर्शन गरिएको थियो

हालै नेपालको फरक नक्सा सार्वजनिक गरेको 'सीमा बचाऔँ अभियान' को नक्सा उपसमितिका सहसंयोजक द्वारिकानाथ ढुङ्गेलले सरकारले चाहने हो भने प्रमाण जुटाउन सकिने स्थिति भएको बीबीसी न्यूज नेपालीलाई बताए।

सर्वोच्च अदालतले सुगौली सन्धिका बेला बनाइएको नेपालको आधिकारिक नक्सा पेस गर्न सरकारका नाममा सोमवार आदेश दिएको छ।

जम्मू-कश्मीरलाई केन्द्रशासित दुईवटा क्षेत्र बनाएपछि भारतले गत नोभेम्बरमा केही परिवर्नसहित आफ्नो राजनीतिक नक्सा सार्वजनिक गरेको थियो। तर कालापानी क्षेत्र पुरानै नक्साअनुसार कायम गरिएको भारतीय अधिकारीहरूको दाबी छ।

अदालतको आदेश

सर्वोच्च अदालतले सुगौली सन्धिको अनुसूचीसहितको प्रतिलिपि, त्यस बेलाको आधिकारिक नक्सा भए त्यसको प्रतिलिपि, सन् १८६० मा ब्रिटिश इन्डिया सरकारसँग भएको बाउन्ड्री ट्रीटी र सन् १८२७ मा इस्ट इन्डिया कम्पनीले जारी गरेको नेपालको नक्साको प्रति पनि लिखित जबाफसँगै १५ दिनभित्र पेस गर्न आदेश दिएको छ।

प्रमाण जुटाउन नेपाल सरकारलाई सजिलो वा गाह्रो के छ भनी सोध्... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

दा ढुङ्गेलले भने, "अहिले प्रविधिको युग छ, सामग्रीहरू बेलायतबाट पनि ल्याउन सकिन्छ। भनेपछि चाहेको खण्डमा नसक्ने स्थिति त म देख्दिनँ।"

सर्वोच्च अदालतको बुधवारको आदेशबारे प्रतिक्रिया माग्दा सरकारका प्रवक्ता एवम् सञ्चार तथा सूचना प्रविधिमन्त्री गोकुलप्रसाद बाँस्कोटाले आवश्यक प्रमाणहरू जुटाउने काम भइरहेको बीबीसी न्यूज नेपालीलाई बताए।

उनले भने, "परराष्ट्र मन्त्रालय र भूमि व्यवस्था मन्त्रालयले त्यसबारे हेरिरहेका छन्।"

सीमा बचाऔँ अभियान राष्ट्रिय परिषद् नक्सा समितिले बनाएको नेपालको नक्सा

"तथ्य र प्रमाणहरू कति सङ्कलन भइसक्यो भन्नेबारे यकिनका साथ अहिले भन्न सकिन्न। तर सङ्कलन कार्य चाहिँ भइरहेको छ।"

पूर्वजलस्रोत सचिव पनि रहेका ढुङ्गेल यो विषयमा सरकार जति संवेदनशील हुनुपर्ने हो त्यति नभएको आरोप लगाउँछन्।

उनी भन्छन्, "तत्कालीन नेकपा एमालेले गठन गरेको महाकाली सन्धि अध्ययन टोलीको संयोजकका रूपमा केपी शर्मा ओलीले त्यस बेलाका जलस्रोतमन्त्रीलाई लेखेको पत्र र त्यसमा मन्त्रीले दिएको जबाफ अनि नेकपा एमालेका महासचिव माधवकुमार नेपालले तत्कालीन प्रधानमन्त्री शेरबहादुर देउवालाई लेखेको पत्र र त्यसमा पाएको जबाफलाई सम्झिँदा पनि पुग्छ।"

भारतीय पक्षबाट नेपालका अन्य स्थानमा पनि सीमा अतिक्रमण भएको नेपाली अधिकारी र स्थानीयवासीको भनाइ छ।

प्राविधिक पक्ष

लिम्पियाधुराको व्यास गर्खा क्षेत्रमा नेपालको तर्फबाट छैटौँ जनगणना गराएका वरिष्ठ पत्रकार भैरव रिसाल पनि वर्तमान सरकारले भित्री मनले चाहेमा प्रमाण जुटाउन कठिन नभएको तर्क गर्छन्।

उनले भने, "गाह्रो छैन। नेपालको पक्षमा, आफ्नो माटो, भूमिको पक्षमा कोसँग के प्रमाण छ भनेर सरकारले नेपाली जनतासँगै आह्वान गर्‍यो भने पनि आफूसँग भएका प्रमाण लिएर आइहाल्लान् नि।"

ढुङ्गेलका अनुसार भारतले अतिक्रमण गरेको भनिएको सुस्तासहित नेपालको नक्सा प्रकाशित गर्ने तयारी सीमा बचाऔँ अभियानले गरिरहेको छ।

भारतले आफ्नो नक्सामा कालापानी क्षेत्र देखाएपपछि नेपालमा त्यसको विरोध भएको छ

यसअघि उक्त अभियानले लिम्पियाधुरा र कालापानी क्षेत्र देखिने नक्सा सरकारलाई बुझाएको थियो।

भूमि व्यवस्था, सहकारी तथा गरिबी निवारण मन्त्रालयअन्तर्गत रहेको नापी विभागलाई हालै सरकारले लिम्पियाधुरासहितको नयाँ नक्सा सार्वजनिक गर्न निर्देशन दिएको विवरण विभिन्न सञ्चारमाध्यममा आए पनि विभागले त्यस्तो कुनै निर्देशन नपाएको जनाएको छ।

विभागका सूचना...


भारतले दैनिक हजारौँ टन अक्सिजन उत्पादन गरिरहेको छ तर आपूर्तिको अभावले राजधानी दिल्लीमा असर गरिरहको छ

मङ्गलवार थप तीन लाख ५५ हजार नयाँ सङ्क्रमित थपिएका छन् जुन एप्रिल ३० तारिखमा देखिएको चार लाख दैनिक सङ्ख्याभन्दा कम हो।

तर परीक्षण सङ्ख्या पनि घटाइएको छ र भारतमा साँच्चै सङ्क्रमित हुनेको सङ्ख्या निकै धेरै भएको आशङ्का पनि गरिएको छ।

एप्रिलको सुरुयता दोस्रो लहर सुरु भएको महाराष्ट्र राज्यमा सङ्क्रमितको सङ्ख्या निरन्तर रूपमा घटिरहेको छ।

यसैबीच अक्सिजन अभावको अवस्थामा सुधार हुने कुनै सङ्केत देखिएको छैन र राजधानी दिल्लीलगायतका थुप्रै सहरमा उपचारका लागि मानिसहरू सङ्घर्ष गरिरहेका छन्।

मानिसहरूको ठूलो भेला हुने सार्वजनिक पर्व र चुनावी र्‍यालीमा सुरक्षा मापदण्ड पालना नहुँदा पनि त्यसले भारतमा दोस्रो लहरका बेला अस्पतालहरूमा भीड बढेको हो। परीक्षण, रोग पहिचान र उपचारलगायत सघन उपचार सेवा तथा अत्यावश्यक औषधीमा ढिलाइ हुँदा पनि त्यसले मृत्यु हुनेको सङ्ख्या बढाएको छ।

भारतमा भाइरसका कारण मृत्यु हुनेको सङ्ख्या २,२२,००० पुगेको छ। तर विज्ञहरू भने मृत्यु हुनेको सङ्ख्या निकै कम मात्रै गणनामा आएको बताउँछ... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

न्।

आधिकारिक तथ्याङ्क र मानिसहरूले शवदाह गृहमा देखेका शवको लामो लाइनबीच तालमेल नभएको उनीहरू बताउँछन्। सहरमा सामूहिक शवदाह गर्न अस्थायी चिताहरू बनाइएका छन् र शव जलाउन वा गाड्न ठाउँ अभाव भएको छ।

थुप्रै सहरहरूमा नयाँ प्रतिबन्धहरू लगाइएको छ, पूर्ण लकडाउनबाट रात्रिकालीन कर्फ्यूसमेत लगाइएको छ। दैनिक १३ हजार दैनिक सङ्क्रमित सङ्ख्या देखिएको उत्तरी राज्य बिहारमा पूर्ण लकडाउन गरिएको छ र अत्यावश्यकीय सेवा मात्रै खुलेका छन्।

के भारतमा सङ्क्रमितको सङ्ख्या साँच्चै घट्न थालेको हो?

भारतमा दैनिक सङ्क्रमितको सङ्ख्या घटेको देखिए पनि सङ्क्रमण घटिरहेको भन्न निकै चाँडो हुनेछ।

परीक्षणमा र आधिकारिक सङ्ख्या राख्नमा ढिलाइ हुने गरेकाले विज्ञहरू थप स्पष्ट दृश्यका लागि दैनिकभन्दा पनि साप्ताहिक सङ्क्रमितको औसत सङ्ख्या हेर्छन्। र औसतमा भारतमा सङ्क्रमित सङ्ख्या गत साता बढिरहेको थियो तर त्यो भन्दा अघिल्लो साताभन्दा कम दरमा बढिरहेको थियो।

तर दिल्ली, उत्तर प्रदेश र महाराष्ट्र तथा अन्य धेरै प्रभावित राज्यमा पनि दैनिक सङ्ख्या घटेको छ।

परीक्षणको सङ्ख्या पनि घटाइएकोले यो घटेको सङ्ख्यालाई लिएर अनुमान गर्न गाह्रो हुनेछ। महाराष्ट्रमा परीक्षण सङ्ख्या निरन्तर रूपमा एउटै भए पनि हालैका सातामा दिल्लीमा निकै घटेको छ।

धेरै प्रभावित मध्येको उत्तर प्रदेश राज्यमा परीक्षण अन्य राज्यको दाँजोमा निकै कम छ।

उत्तर प्रदेशमा २२ करोड मानिस छन् र प्रत्येक १० लाखमा करिब १,८४,००० को परीक्षण भइरहेको छ। ७ करोड ५० लाख जनसङ्ख्या भएको तामिलनाडू राज्यमा प्रति १० लाख जनसङ्ख्यामा तीन लाखको परीक्षण गरिँदैछ।

अक्सिजनका लागि सङ्घर्ष

दिल्ली सरकारले कोभिड बिरामीको सेवाका सुविधा केन्द्र र सघन उपचार एकाइहरू बनाउन सेनालाई भनेको छ।

मुख्यमन्त्री अरविन्द केजरीवालले केन्द्र सरकारले पर्याप्त अक्सिजन उपलब्ध नगराएको कुरा पटक पटक भनेका छन्।

तर सङ्घीय सरकारका अधिकारीहरूले भने अभाव नभएको बताएका छन् र अहिलेको चुनौती यातायातको रहेको बताएका छन्।

दिल्लीमा हालैका सातामा शवदाह गृहमा शव जलाउन चाप बढेको छ

मोदीको निर्वाचन क्षेत्रमा सङक्रमित सङ्ख्यामा वृद्धि

हिन्दूहरूका लागि विश्वकै एउटा पवित्र स्थल वाराणसी वरपरको क्षेत्र कोरोनाभाइरसको दोस्रो लहरबाट प्रभावित हुनेमध्येको एउटा हो।

उत्तर प्रदेशस्थित उक्त क्षेत्रका थुप्रै आक्रोशित जनताहरूले प्रधानमन्त्री नरेन्द्र मोदी र सांसदहरू...


भारतले नेपाललाई दिएको खोप बिहीवार नेपाल आइपुगेको छ

नेपालसहित अन्य देशहरूलाई दिइएको सहयोगलाई धेरैले खोप कूटनीतिका रूपमा अर्थ्याएका छन्।

भारतको औषधि नियामक निकायले अक्सफर्ड-आस्ट्राजेनेकाले विकसित गरेको खोपको स्थानीय नाम कोभिशील्ड र भारत बायोटेकले विकास गरेको कोभ्याक्सिनलाई अनुमति दिएको छ।

आधा दर्जन ठूला औषधि निर्माण कम्पनी रहेको भारतले संसारका ६० प्रतिशत खोप उत्पादन गर्छ।

भारतीय खोपका बारेमा हामीलाई थाहा भएका कुरा के-के हुन् त?

कोभिशील्डले कसरी काम गर्छ?

अक्सफर्ड-आस्ट्राजेनेकाको खोप स्थानीय रूपमा उत्पादन गरिरहेको सिरम इन्स्टिट्यूट अफ इन्डिया संसारकै सबैभन्दा ठूलो खोप उत्पादक हो।

यसले वार्षिक पाँच करोड मात्रा खोप उत्पादन गर्ने दाबी गर्छ।

कोभिशील्ड नाम दिइएको खोप चिम्पान्जीबाट निकालिएको सामान्य रुघाखोकीको कमजोर पारिएको भाइरसमा आधारित छ। सो भाइरसलाई कोरोनाभाइरसजस्तै बनाइएको छ तर त्यसले सङ्क्रमण गर्दैन।

खोप दिएपछि मानिसको शरीरमा यसले रोग प्रतिरोधी क्षमतालाई सक्रिय बनाउँछ जसले गर्दा एन्टीबडी बन्छन् र ती कोरोनाभाइरस सङ्क्रमण विरुद्ध लड्छन्।

एक जना मानिसलाई यो खोपको दुई मात्रा चारदेखि... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

१२ साताको फरकमा दिइन्छ र यसलाई २ देखि ८ डिग्री सेल्सीअस तापक्रममा सुरक्षित राख्न सकिन्छ।

त्यो तापक्रम भनेको सामान्य फ्रिजको तापक्रम हो र यसलाई अन्य खोप सरह दिन सकिन्छ। यसकारण यो अन्य केही खोपभन्दा ओसारपसार र वितरणका लागि सहज छ।

फाइजर-बायोएनटेकले बनाएको खोपलाई माइनस ७० डिग्री सेल्सीअस तापक्रममा राख्नुपर्छ र धेरै यताउता गर्न मिल्दैन जसले यो नेपाल र भारतजस्ता देशका लागि चुनौतीपूर्ण छ।

कोभिशील्ड कति प्रभावकारी छ?

अन्तर्राष्ट्रिय क्लिनिकल परीक्षणमा यो खोप पुरै मात्रामा दिइएको अवस्थामा ९० प्रतिशतसम्म प्रभावकारी देखिएको छ।

तर आधा मात्रा वा पूरा मात्राको अवधारण स्पष्ट पार्ने तथ्याङ्क उपलब्ध नभएको बताइएको छ।

तर अप्रकाशित तथ्याङ्क अनुसार दुई मात्राको बीचमा जति लामो समय भयो  खोप त्यति प्रभावकारी हुने देखिएको छ।

त्यस्तो तरिकाले दिइएको अवस्थामा पहिलो मात्रापछि मात्रै पनि ७० प्रतिशत प्रभावकारी देखिएको बताइएको छ।

सिरम इन्स्टिट्यूटले ब्रजिल र यूकेमा गरिएको परीक्षणको तथ्याङ्क अगाडि सारेर कोभिशील्ड अत्यधिक प्रभावकारी रहेको दावी गरेको छ।

तर भारतको बिरामी अधिकारकर्मीको समूह अल इन्डिया ड्रग एक्सन नेटवर्कले यसको अनुमति प्रक्रिया हतारमा गरिएको र भारतमा यसको आवश्यक परीक्षण नभएको बताउँदै आएको छ।

कम्पनीले खोपको भारतीय परीक्षण फेब्रुअरीमा गर्ने बताएको छ। तर केही विज्ञले अन्य देशमा गरिएको परीक्षण अनुसार काम नगर्ने सम्भावना कम भएको बताउँछन्।

कुन-कुन देशमा भारतीय खोप?

भारतले नेपाल, भुटान, मालदिभ्स, बाङ्गलादेश, म्यानमार र सेसल्समा यो खोप पठाइसकेको छ।

श्रीलङ्का, अफगानिस्तान र मरिशसमा पनि त्यहाँको औषधि नियामकले अनुमति दिएपछि पठाइने बताइएको छ।

भारतले ब्रजिलमा व्यावसायिक निर्यात गर्न अनुमति दिएको छ।

भारतीय विदेश मन्त्रालयले देशभित्रको आवश्यकता र अन्तर्राष्ट्रिय माग हेरेर संसारभरि खोप पठाउने बताएको छ।

कोभ्याक्सिनको कुरो के हो?

कोभ्याक्सिन भारतमै विकसित खोप हो। भारत बायोटेक २४ वर्ष पुरानो खोप निर्माता हो जसले १६ प्रकारका खोप निर्माण गर्छ र १२३ देशमा निर्यात गर्छ।

यो कोरोनाभाइरसमा आधारित खोप हो जुन निष्क्रिय भएकोले शरीरमा हाल्न मिल्छ। कम्पनीले भारतको न्याश्नल इन्स्टिट्यूट अफ भाइरोलोजीले एक्लाएको कोरोनाभाइरस प्रयोग गर्छ।

शरीरमा हालेपछि रोग प्रतिरोधी क्षमताले कोरोनाभाइरस चिनेर त्यस विरुद्ध सक्रिय हुन्छ।

यसको दुई मात्रा चार...


भारतले नेपाली भूभाग लिपुलेकमा सडक बनाएको भन्दै अघिल्लो वर्ष ओली सरकारले दिल्लीलाई कूटनीतिक नोट पठाएयता दुई देशबीचको सम्बन्धमा गतिरोध देखिएको थियो।

त्यसबेला चीनतर्फ सङ्केत गर्दै नेपालले अर्को देशको इशारामा सीमाको विषय उठाएको हुनसक्ने अभिव्यक्ति भारतीय स्थलसेनाध्यक्ष नरवणेले दिएपछि विवाद उत्पन्न भएको थियो।

नेपाली सेनाको मानार्थ महारथीको सम्मान लिन तीन दिने भ्रमणमा आएका नरवणेलाई प्रधानमन्त्री ओलीले दुई देशबीचका समस्या समाधान गरी आपसी सम्बन्धलाई नयाँ उचाइमा पुर्‍याउन नेपाल इच्छुक रहेको बताएको प्रधानमन्त्रीका परराष्ट्र मामिलाका सल्लाहकार राजन भट्टराईले बीबीसीलाई बताए।

भेटवार्तामा ओलीले के भने?

सल्लाहकार भट्टराईका अनुसार रक्षा मन्त्रीको पनि जिम्मेवारी सम्हालिरहेका ओलीसँग प्रधानमन्त्री निवास बालुवाटारमा भारतीय सेनाध्यक्षले करीब ३५ मिनेट भेटवार्ता गरेका थिए।

त्यसअघि उनले बिहीवार शीतल निवासमा राष्ट्रपति विद्यादेवी भण्डारीबाट नेपाली सेनाको मानार्थ महारथीको दर्ज्यानी प्राप्त गरेका थिए।

शुक्रवार भएको कुराकानीमा प्रधानमन्त्रीको भनाइ उदृत गर्दै सल्लाहकार भट्टराई भन्छन्, “भारत हाम्रो नजिक... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

को छिमेकी भएका नाताले मनार्थ महारथी दिने परम्परागत अभ्यास रही आएको छ। हाम्रो दुईवटा मुलुकबीचको सम्बन्ध राम्रो छ र राम्रो हुनुपर्छ। तर हाम्रा केही समस्याहरू छन् त्यसलाई वार्ताका माध्यमबाट टुङ्ग्याउनुपर्छ र सम्वादको माध्यमबाट समस्यालाई हल गरेर सम्बन्धलाई नयाँ उचाइमा पुर्‍याउने हाम्रो इच्छा रहेको छ।”

भारतीय स्थल सेनाध्यक्षलाई भारतको पनि त्यस्तै इच्छा रहेको आफूले पाएको बताउँदै त्यसलाई अघि बढाएर जाँदा नेपाल भारत सम्बन्ध अझ फराकिलो र बलियो हुनसक्ने राय व्यक्त गरेको बताइएको छ।

भट्टराई भन्छन्, “भारतीय सेनाध्यक्षले समस्याहरू वार्ताबाट निदान गरेर अघि बढ्ने परम्परा नेपाल र भारतबीच रहिआएको छ यसलाई अघि बढाएर लानुपर्छ भन्ने धारणा राख्नुभयो।”

नरवणेको नेपाल भ्रमणको केही दिन अघि मात्रै भारतीय गुप्तचर निकाय ‘रअ’ का प्रमुख सामन्तकुमार गोयलले काठमाण्डू आएर प्रधानमन्त्री ओलीसँग भेटवार्ता गरेका थिए।

आशा र चिन्ता

सुरुमा गुप्तचर निकाय र त्यसपछि सेनाध्यक्षको तहमा भ्रमण भएपछि कतिपय विश्लेषकहरूले नेपाल भारत सम्बन्ध सुरक्षा संयन्त्र र खुफिया एजेन्सीको तहमा अघि बढेको र त्यसले राजनीतिक र कूटनीतिक सम्बन्धलाई किनारा लगाउनसक्ने चिन्ता पनि व्यक्त गरेका थिए।

तर बीबीसीसँग कुरा गर्दै परराष्ट्र मन्त्री प्रदीप ज्ञवालीले यी दुई भ्रमणले नेपाल भारत सम्बन्धमा नयाँ स्थिति निर्माण गरेको र अब नेपाल र भारतबीच छलफलको श्रृङ्खला अघि बढ्ने अपेक्षा आफूले गरेको बताएका थिए।

मानार्थ दर्ज्यानी ग्रहण गरेपछि राष्ट्रपति भण्डारी र नरवणेबीच शिष्टाचार भेट भएको थियो। त्यसमा राष्ट्रपति भण्डारीले पनि नेपाल भारतबीच संवाद र समझदारीमा जोड दिएकी थिइन्।

उनका सूचना तथा सञ्चार विज्ञ टीका ढकालले सामाजिक सञ्जाल ट्विटरमा राष्ट्रपति भण्डारीले नेपाल भारतबीचको नजिकको सम्बन्धलाई मित्रवत र बलियो राख्न दुवै देशले निरन्तर मेहनत गर्नुपर्ने धारणा राखेको जानकारी दिएका छन्।

तीन दिने भ्रमणमा भारतीय सेनाको विशेष विमानमार्फत काठमाण्डू आएका नरवणे शुक्रवार स्वदेश फर्कँदै छन्।

उनले बिहिवार नेपाली सेनाका प्रधानसेनापती पूर्णचन्द्र थापा र उच्च सैनिक अधिकारीहरूसँग छलफल गरेका थिए।

भारतीय दूतावासका अनुसार दुवै पक्षले नेपाल र भारतबीचको सैन्य सम्बन्ध र रक्षा सम्बन्धलाई मजबुत बनाउने विषयमा छलफल गरेका थिए भने नेपाली सेनाका उच्च अधिकारीहरूले नरवणेलाई ‘बिफ्रिङ’ दिएको पनि पनि भारतीय...