यसबाट घर निर्माणको प्रक्रिया नै सुरु हुन नसकेको अधिकारीहरूको भनाइ छ।

तर प्रधानमन्त्री तथा मन्त्रिपरिषद्को कार्यालयले आकस्मिक बैठक भएकाले त्यही दिन नै समन्वय गर्न गृह मन्त्रालयलाई पत्र पठाइ सकिएको जनाएको छ।

गत हप्ता मन्त्रिपरिषद्ले बारा र पर्सामा हावाहुरीका कारण भत्किएका घरहरू सङ्घीय केन्द्र सरकारले बनाइदिने र घर बनाउने जिम्मा नेपाली सेनालाई दिने निर्णय गरेको थियो।

'आश्वासन मात्रै'

वर्षा सुरु हुनुअघि नै पीडितलाई नयाँ घर हस्तान्तरण गर्नेगरी सो काममा सहजीकरण गर्न प्रदेश नम्बर २ का प्रमुख सचिवको संयोजकत्वमा पाँचसदस्यीय समिति पनि गठन भएको सो निर्णयमा उल्लेख गरिएको थियो।

तर एक साता बितिसक्दा पनि सहजीकरण समितिका संयोजकले समेत औपचारिक जानकारी पाएका छैनन्।

प्रमुख सचिव दीपक सुवेदीले भने, "सञ्चारमाध्यमबाट जानकारी पाएका छौँ। तर नेपाल सरकारले गरेको निर्णयको आधिकारिक पत्र भने प्राप्त भएको छैन। बैठक बसेर औपचारिकता दिनलाई त्यो पत्र आवश्यक परेको छ।"

प्रभावित क्षेत्रको भ्रमण गरेर नेपाली सेनाका प्रमुखले पीडितहरूलाई समयमै घर बनाइदिने बताएका छन्।

तर नेपाली सेना नै  औपचारिक पत्रकै पर्खाइमा छ।
... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

नेपाली सेनाका प्रवक्ता यामप्रसाद ढकालले भने, "अहिले पनि प्रभावित क्षेत्रमा गएर अस्थायी आवासका लागि सघाउने काम त गरिरहेका छौँ, तर नयाँ घर बनाउने विषयमा औपचारिक पत्र आइसकेको छैन।"

उनका अनुसार पत्र पाएपछि बल्ल कुन मोडलमा र कसरी निर्माण गर्ने भन्ने योजना बनाउन सहज हुन्छ।

तर प्रधानमन्त्री तथा मन्त्रिपरिषद्को कार्यालयले भने उक्त पत्र त्यति बेला नै पठाइसकिएको जनाएको छ।

'निर्णयबारे पत्र आएकै छैन'

मन्त्रिपरिषद् बैठक तथा संवैधानिक निकाय महाशाखा प्रमुख दिनेशकुमार घिमिरेले आकस्मिक बैठक भएकाले त्यसै दिन सम्बन्धित मन्त्रालयहरूलाई जानकारी पठाइसकिएको बताए।

उनले भने, "सम्बन्धित मन्त्रालयको निर्णय हुने बित्तिकै हामी खबर गर्छौं, उनीहरू आएर लिएर जान्छन्। २१ गते आकस्मिक रूपमा बसेको बैठक हो, लगत्तै पत्र गइसकेको छ। यहाँ हामी कहाँ रहने भन्ने नै हुँदैन।"

तर हालसम्म उक्त पत्र न त गृह मन्त्रालय पुगेको छ न त रक्षा मन्त्रालय नै।

दुवै मन्त्रालयका अधिकारीहरूले बैठकको निर्णयबारे जानकारीसहितको पत्र बुधवार बेलुकासम्म मन्त्रालयमा आइनसकेको बताएका छन्।

एकातिर पीडितहरू छिटो घर निर्माणको पर्खाइमा छन् भने सम्बन्धित निकायहरू पत्रकै खोजीमा देखिन्छन्।

यसले बैठक आकस्मिक बसेर निर्णय गरे पनि काममा भने सरकारको पुरानै शैलीको पुनरावृत्ति भएको जस्तो देखिएको छ।


यसबारे तपाईँले सोच्नुभएको होला तर सङ्कोच लागेर प्रश्न नगर्नुभएको पनि हुन सक्छ।

यस विषयमा सही र गलत कुरा छुट्याउन बीबीसी रेडिओ वनको न्यूजबीटले यो प्रश्न विज्ञहरूलाई राखेको छ।

डा. एलेक्स जर्ज चिकित्सक हुन् भने यौन विषयमा पत्रकारिता गर्ने एलिक्स फक्स बीबीसी रेडिओकी पूर्वप्रस्तोता हुन्।

के कोरोनाभाइरस महामारीको समयमा यौन सम्पर्क सुरक्षित राख्नु सुरक्षित हुन्छ?

डा. एलेक्स जर्ज: यदि तपाईँ सम्बन्धमा हुनुहुन्छ र त्यो मानिससँगै बस्नुहुन्छ र एउटै वातावरणमा रहनुहुन्छ भने तपाईँले यौन व्यवहारमा परिवर्तन गर्नुपर्दैन। तर यदि तपाईँहरूमध्ये एक जनामा कोरोनाभाइरसको लक्षण देखिएको छ भने तपाईँले घरमै पनि एकान्तवासमा बस्नुपर्छ। सबैभन्दा राम्रो त घरभित्रै पनि सबै जना एकअर्काबाट दुई मिटरको दूरीमा बस्नुपर्छ तर त्यो सधैँ सम्भव नहुन सक्छ।

एलिक्स फक्स: आफूलाई लक्षण देखिँदा आफ्नो सहवासीलाई पनि देखिन्छ भनेर सोच्नु हुँदैन। यदि तपाईँलाई लक्षण देखिएको छ भने टाढा रहनु नै उचित हुन्छ।

नयाँ मानिससँग यौन सम्पर्क राख्नु हुन्छ?

डा. एलेक्स जर्ज: म यो अवस्थामा नयाँ मानिससँग यौन सम्पर्क राख्ने सल्लाह दिन्नँ। किनभने त्यसो ... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

गर्दा कोरोनाभाइरस सर्न सक्ने सम्भावना हुन्छ।

एलिक्स फक्स: के नबिर्सिनुहोस् भने कोरोनाभाइरस भएका केही मानिसहरूमा लक्षण देखिएको हुँदैन। त्यसैले तपाईँ एकदमै ठिक देखिनुभएको छ भने पनि तपाईँबाट अरूमा चुम्बनबाट पनि भाइरस सर्न सक्छ।

पहिले मैले कन्डम प्रयोग गरेको थिइनँ। के अब गर्नुपर्ला?

एलिक्स फक्स: यसको उत्तर तपाईँ किन पहिले कन्डम लगाउनु हुन्नथ्यो भन्ने कुरामा निर्भर हुन्छ।

यदि तपाईँहरू दुवै जनालाई कुनै यौन रोग नभएको वा गर्भाधान नहोस् बनेर अन्य उपाय अवलम्बन गरिएकाले कन्डम प्रयोग नगरेको भए केही फरक पर्दैन। तर यदि तपाईँ अन्य प्राकृतिक उपाय -  जस्तो वीर्य स्खलन गर्ने वा एकअर्कालाई यौन रोग छैन भन्ने विश्वासमा कन्डम नलगाउनुभएको हो भने अब कन्डम लगाउनु नै उचित होला।

के यौनाङ्ग छोएका कारण कोरोनाभाइरस सर्छ?

डा. एलेक्स जर्ज: यदि तपाईँ एकअर्काको यौनाङ्ग छुनुहुन्छ भने त्यो समयमा तपाईँहरूले चुम्बन गर्ने सम्भावना ज्यादा हुन्छ र हामीलाई थाहा छ भाइरस थुकबाट सर्छ।

मुखबाट हातमा, हातबाट यौनाङ्गमा, यौनाङ्गबाट हातमा र त्यसपछि हातबाट नाकमुखमा भाइरस सर्न सक्छ। अहिलेको अवस्थामा भाइरस सर्न सक्ने सबै खाले कुराहरू नगर्नु नै उचित हुन्छ। त्यसैले तपाईँसँगै नबसेका साथीसँग यो पनि नगर्नु नै उचित हुन्छ।


यसबीचमा यस्ता युवाहरू पनि देखिएका छन् जसले आफ्ना निजी गाडीलाई निरन्तर बिरामीका लागि एम्बुलेन्स र शव वाहनको रूपमा पनि प्रयोग गर्दै आएका छन्।

रुपन्देही भैरहवा बस्ने नेत्र आचार्य र पाल्पा तानसेन बस्ने यादवसिंह कार्की दुवैलाई पूर्वी नवलपरासीको देवचुलीमा वैशाख २० गते घटेको एउटा घटनाले एकै बाटोमा हिँड्न प्रेरित गर्‍यो।

देवचुलीका एक बिरामीलाई कुनै पनि गाडीले डेढ किमीको दूरीमा रहेको स्वास्थ्य चौकीमा लैजान नमानेपछि ट्र्याक्टरमा लगिएको थियो र उनको बाटैमा मृत्यु भएको थियो।

दुवै जनालाई 'यो समाचार सुनेपछि साह्रै मन दुख्यो अनि केही गर्नु पर्छ भन्ने लाग्यो'।

फेसबुकबाट सन्देश

कार्की भन्छन्, "मैले बिरामीलाई अस्पताल पुर्‍याउन तयार छु भनेर फेसबुकमा फोन नम्बर राखेँ। करिब २३ दिन भयो, मैले ९० जना बिरामीलाई अस्पताल पुर्‍याएको छु।"

उनले गुल्मी र अर्घाखाँची जस्ता टाढाका बिरामीलाई पनि दिनरात गाडीमा राख्दै अस्पताल पुर्‍याउने गरेका छन्।

त्यस्तै आचार्यले पनि फेसबुकमा 'सङ्क्रमितले एम्बुलेन्स नपाए खबर गर्नूस् म अस्पताल पुर्‍याउने छु' भनेर लेखे।

नेत्र आचार्य र यादव सिंह कार्की दुवैलाई एउटै घटनाले प्रेरित ग... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

र्‍यो

त्यसयता आचार्यले दैनिक बिरामी बोकिरहेका छन्।

बिरामी बोक्दा उनले मास्क र स्यानिटाइजर प्रयोग गरेका छन् भने उनको कारको अघिल्लो सीट र पछिल्लो सीट प्लास्टिक लगाएर छेकेका छन्।

बिरामीको खुसी

"जुन समयमा नेत्र आचार्यले सेवा गर्नु भयो, उहाँको बारे के भनूँ, मसँग कुनै शब्द नै छैन," आफ्नो दाइलाई अस्पताल पुर्‍याएको सम्झँदै नीलकण्ठ ज्ञवाली भन्छन्।

"यादवजीले मलाई अस्पताल नपुर्‍याएको भए शायद बाच्ने थिइनँ," पाँच दिनअघि अस्पतालबाट डिस्चार्ज भएका धनपति गैरे भन्छन्।

यादव आफैँ पनि यसअघि कोरोनाभाइरसबाट सङ्क्रमित भएका थिए।

त्यो बेला आफूले भोगेको समस्याका कारण पनि केही गर्नु पर्छ भन्ने आफूलाई लागेको यादव बताउँछन्।

शवको पनि व्यवस्थापन

कार्कीले आफ्नो गाडीलाई शव वाहनको रूपमा पनि प्रयोग गर्दै आएका छन्।

"के गर्नु यहाँ शव वाहन छैनन्, बिरामीको मृत्यु भयो भने शव उठाउन कोही आउँदैनन्। अनि मेरै गाडीमा राखेर शवहरू राम्दी घाटसम्म पुर्‍याएको छु," कार्की भन्छन्।

अहिलेसम्म उनीहरूले अस्पताल पुर्‍याएका १० जना बिरामीको मृत्यु भएको छ।

आफूले अस्पताल पुर्‍याएका बिरामीहरूको मृत्यु भएको खबर सुन्दा भने उनीहरू दुवै जना दुखी हुने गरेका छन्।


यसमध्ये काठमाण्डू उपत्यकामा मात्रै ३५४  जना सङ्क्रमित थपिएका छन्। काठमाण्डूमा २९० जना ललितपुरमा र भक्तपुरमा ३२/३२ जना थपिएका छन्।

अब नेपालमा सङ्क्रमित व्यक्तिहरूको कुल सङ्ख्या ४६,२५७ पुगेको छ।

गत चौबीस घण्टामा निको हुनेको सङ्ख्या १,८१४ रहेको छ। यो अवधिमा १०,३८२ जनामा पीसीआर परीक्षण गरिएको बताइएको छ।

कुल सङ्क्रमितमध्ये ६३ प्रतिशत निको भएका छन्।

 हाल देशभरि आइसीयूमा १७४ र भेन्टिलेटरमा २७ जना रहेको स्वास्थ्य मन्त्रालयका प्रवक्ता डा जागेश्वर गौतमले जानकारी दिएका छन्।

को हुन् मृतक?

यो अवधिमा २ जना महिला र ७ जना पुरुष गरि ९ जनाको कोभिड-१९ का कारण ज्यान गएको डा गौतमले बताए।

तीमध्ये मोरङ्गका ४५ वर्षीय एकजना पुरुष र ६४ वर्षीया एकजना महिला छन्।

त्यस्तै झापाकी ४५ वर्षीया एकजना महिला अनि धनुषाका ३५ वर्षीय एक पुरुष छन्। पर्साका ७७ वर्षीय पुरुष तथा चितवनका ७० वर्षीय पुरुषको पनि ज्यान गएको छ।

काठमाण्डूका ७४ वर्षीय, ६८ वर्षीय र ८५ वर्षीय गरि तीन पुरुषको पनि निधन भएको छ।

थप जानकारी के छन्?

हाल देशभरिमा संस्थागत आइसोलेशनमा ९२०१ जना तथा घरमै 'होम' आइसोलेशनमा ७८२६ जना रहेका छन्।

क्वारन्टीनमा... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

४७०३ जना रहेको बताइएको छ।

पाँचसय भन्दा धेरै सक्रिय सङ्क्रमित भएका जिल्लामा मोरङ्ग, सुनसरी, धनुषा, पर्सा, बारा, रौतहट, सर्लाही, काठमाण्डू, ललितपुर, भक्तपुर, चितवन तथा रुपन्देही रहेका छन्।

सक्रिय सङ्क्रमित शुन्य रहेका जिल्लाहरूमा सोलुखुम्बु, मुस्ताङ्ग, डोल्पा, मुगु र हुम्ला रहेका छन्।


यसमध्ये सबैभन्दा पहिला यूकेमा देखापरेको कोरोनाभाइरसको प्रकार विश्वमा व्यापक रूपमा फैलिन सक्ने यूकेको आनुवंशिक निगरानी कार्यक्रमका प्रमुखले भविष्यवाणी गरेका छन्।

अहिलेको खोपले कतिपय कोरोनाभाइरसका प्रकारमा राम्रोसँग काम नगर्ने भनिएको छ।

नयाँ प्रकारका कोरोनाभाइरसहरू के हुन्?

कोरोनाभाइरसका हजारौँ प्रकार फैलिरहेको बताइन्छ। तर विज्ञहरूले केहीमा जोड दिइरहेका छन्।

नयाँ किसिमका भाइरस देखा पर्नु अनपेक्षित होइन। सबै भाइरसहरूले फैलने र आफूलाई जोगाउने क्रममा आफ्नो स्वरूप परिवर्तन गर्छन्।

तर अधिकांश उत्परिवर्तन त्यति महत्वपूर्ण हुँदैनन्। कतिपय भाइरस स्वयम्‌का लागि घातक हुनसक्छन् भने कतिले भाइरसलाई अझ सङ्क्रामक बनाउँछन्।

के नयाँ खालका भाइरस अझ घातक छन्?

सङ्क्रमण भएका बहुसङ्ख्यक मानिसहरूमा नयाँ प्रकारको भाइरसका कारण कुनै पनि नयाँ प्रकारको बिरामी देखा परेको छैन।

सुरुको प्रकार जस्तै, ज्येष्ठ नागरिक वा पहिल्यैदेखि उल्लेख्य स्वास्थ्य समस्या रहेका व्यक्तिमा नयाँ भाइरसको जोखिम बढी रहेको पाइएको छ।

यूकेमा देखा परेको कोरोनाभाइरसको प्रकारबारे केही अनुसन्धानले ३० प्रतिशतसम्म मृत्युको जोखिम बढाउ... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

नसक्ने भनिएको छ।

प्रमाणहरू बलिया छैनन् र अझै पनि तथ्याङ्कबारे अन्यौल छ।

हात धुने, अरू मानिसहरूबाट निश्चित दूरी कायम राखेर बस्ने र अनुहार ढाक्ने मास्क प्रयोग गर्ने जस्ता कामले सङक्रमणलाई नियन्त्रण गर्न मद्दत गर्छन्।

तर नयाँ किसिमको सङ्क्रमण अझै सजिलै गरी फैलने भएकाले थप चनाखो हुनु जरूरी रहेको देखिन्छ।

भाइरसलाई के भइरहेको छ?

यूके, साउथ अफ्रिका वा ब्राजिलमा देखा परेका नयाँ प्रकारका कोरोनाभाइरसहरूले सजिलै सङ्क्रमित तुल्याउन सक्छन्।

यी तीनैको भाइरसको मानव कोषसँग टाँसिने अङ्ग स्पाइक प्रोटिनमा उल्लेख्य परिवर्तन भएको छ।

त्यसको परिणाम स्वरूप कोषलाई सङ्क्रमित बनाउने र भाइरस फैलाउने उनीहरूको क्षमता बढी छ।

विज्ञहरूले यूके वा केन्टबाट सुरु भएको प्रजाति सेप्टेम्बरमा देखा परेको र त्यो सम्भवत ७० प्रतिशत बढी फैलनसक्ने वा सङ्क्रामक हुनसक्ने बताएका छन्।

पब्लिक हेल्थ इङ्ल्यान्डले गरेको पछिल्लो अनुसन्धानले त्यो प्रतिशत ३० देखि ५० को हाराहारीमा हुने उल्लेख गरेको छ।

अक्टोबरमा दक्षिण अफ्रिकामा देखा परेको प्रकारको स्पाइक प्रोटिनमा सम्भवत अझ महत्त्वपूर्ण परिवर्तनहरू देखिएका छन्।

यूकेमा देखा परेको कोरोनाभाइरसको सानो सङ्ख्यामा त्यस्तै परिवर्तन देखा परेको हालै फेला पारेका विज्ञहरूले त्यसप्रति चिन्ता जनाएका छन्।

त्यसमा ईफोरएटफोरके भनिने प्रमुख उत्परिवर्तन पनि छ जसले भाइरसलाई एन्टीबडी भनिने प्रतिरोधी प्रणालीको हिस्सालाई छल्न मद्दत गर्नसक्छ।

ब्राजिलमा जुलाइमा नयाँ प्रकारको कोरोनाभाइरस देखा परेको हो र त्यसमा पनि ईफोरएटफोरके उत्परिवर्तन देखा परेको छ।

के खोपले काम गर्छ?

अहिले विकास गरिएका खोपहरू कोरोनाभाइरसका अघिल्ला प्रकारहरूसँग जुझ्न बनाइएको भएपनि वैज्ञानिकहरूले उनीहरूले नयाँ भाइरसविरूद्ध पनि काम गर्ने विश्वास लिएका छन्। तर खोप कम प्रभावकारी हुनसक्ने भने बताइएको छ।

नयाँ प्रकारका कोरोनाभाइरसविरूद्ध फाइजर खोप प्रयोग गरिदाँ त्यो थोरै कम प्रभावकारी भएको प्रारम्भिक अध्ययनमा पाइएको थियो।

चाँडै अनुमति पाउने भनिएका नोभाभ्याक्स र जेनसेन दुईवटा खोपहरूले पनि केही सुरक्षा दिने देखिन्छ।

अक्सफर्ड आस्ट्राजेनेकाको खोप टोलीको तथ्याङ्कले यसले यूकेमा देखा परेको नयाँ प्रकारको कोरोनाभाइरसविरूद्ध सुरक्षा दिने पाइएको छ।

तर उक्त खोपले दक्षिण अफ्रिकामा देखिएको भाइरसको प्रकारमा कम सुरक्षा दिने भएपनि गम्भीर बिरामीबाट जोगाउने भनिएको...


यसरी चिकित्सकहरूले तलब र परामर्श सेवा बापत अलग-अलग रकम दाबी गर्ने गरेको उक्त अध्ययनमा उल्लेख छ।

तर चिकित्सकहरूले भने करसम्बन्धी सरकारकै नीतिमा रहेका कमजोरीका कारण आफूहरु दोहोरो करको मारमा परेको बताएका छन्।

ठूला तथा निजी अस्पतालहरूले चिकित्सक तथा अन्य पदाधिकारीलाई अस्पतालमा काम गरे बापतको पारिश्रमिकलाई सेवाको रुपमा खर्च लेख्ने गरेको बताइएको छ।

'मूल्य अभिवृद्धि कर झण्डै आधा मात्रै उठ्यो'

चिकित्सक आन्दोलनले बिरामी मारमा

असुल

अस्पतालले नै सम्पूर्ण खर्च लेखेको अवस्थामा पुन: परामर्शदाता चिकित्सकहरूले आफूले छुट्टै कर्मचारी राखेको उल्लेख गरी खर्च दाबी गरेको महालेखा परीक्षकको वार्षिक प्रतिवेदनमा उल्लेख छ।

उप-महालेखापरीक्षक रामुप्रसाद डोटेलले भने, ''या त भ्याटमा दर्ता भएर १३ प्रतिशत कर तिर्नुपर्यो। होइन भने पारिश्रमिकको रुपमा लिएपछि त्यसमा खर्चकट्टी गर्न मिल्दैन। त्यसैले कर छुटेको छ र त्यो असुल गर्नुपर्छ भनेर हामीले यो विषयलाई उठाएका हौं। ठूला अस्पतालहरुमा काम गर्ने प्रायःजसो सबै चिकित्सकहरूको अवस्था त्यस्तै देखिन्छ।''

आयकर ऐनअनुसार रोजगारदाताबाट कुनै आय वर्षमा ज्याला, तलब तथा अति... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

रिक्त समय काम गरे बापतको आय लगायत जुनसुकै रकम पारिश्रमिकमा गणना गर्नुपर्ने हुन्छ।

तर परामर्श सेवाका नाममा प्राप्त गरेको रकममा चिकित्सकहरूबाट मूल्य अभिवृद्धि कर असुल हुन नसकेको अधिकारीहरुको भनाइ छ।

अप्ठेरो

चिकित्सकहरुले चाहिँ भने उक्त भनाइ सही नभएको भन्दै त्यसलाई सरकारकै नीतिगत त्रुटि भनेका छन्।

बिरामी जाँचमा १५ प्रतिशत कर र वार्षिक सात लाख रुपैयाँभन्दा बढी आम्दानी गरे बापत २५ प्रतिशत कर तिर्नुपर्ने भएकोले आफूहरु दोहोरो मारमा परेको चिकित्सकहरूको छाता संगठन नेपाल मेडिकल एसोसियसनको भनाइ छ।

एसोसियसनका अध्यक्ष मुक्तिराम श्रेष्ठले भने, ''तलब बाहेकको सबै सेवालाई परामर्श सेवा भनिएको छ। अपरेशन वा बिरामी जाँच गरेपनि परामर्श सेवा भनिएको छ। अपरेशन गर्दा पहिले नै १५ प्रतिशत काटिसकेको हुन्छ। अनि वर्षभरिको आम्दानी जोड्दा आठ लाख रुपैयाँ बढी भएमा पुन: अतिरिक्त कर तिर्नुपर्ने हुन्छ। त्यसकारणले दोहोरो करको दायरामा ल्याउने कुराले चिकित्सकलाई झन् अप्ठ्यारो पार्न खोजेको छ।''

महालेखापरीक्षकको कार्यालयले हालसम्म नौवटा राजश्व कार्यालयमा ७५ जना चिकित्सकले दाबी गरेको खर्च मान्य हुने अवस्थामा नरहेको जनाउँदै ठूलो मात्रामा कर उठाउनुपर्ने भनेको छ।


यसरी विकास निर्माणका लागि भनी बजेटमै बिनियोजन गरिएको रकम खर्च हुन नसकेर सरकारी ढुकुटीमा बस्नु अर्थतन्त्रको लागि राम्रो मानिँदैन।

त्यसकारण यस आर्थिक वर्षमा खर्च नहुने देखिएका विभिन्न आयोजनाका बजेटहरु फिर्ता गर्न अर्थ मन्त्रालयले अन्य मन्त्रालयहरुलाई निर्देशन दिएको मन्त्रालयका प्रवक्ता उत्तरकुमार खत्रीले बताए।

उनले भने, "कसले कति खर्च गर्‍यो वा किन खर्च हुन सकेन भन्दा पनि यो आर्थिक वर्षमा सुरु नहुने निश्चित भएका आयोजनाका लागि गएको बजेट ('सरेन्डर' भन्छौं हाम्रो भाषामा) फिर्ता गरिदिन निर्देशन गएको छ।"

प्रदेशहरूको बजेट: मोनोरेलदेखि केबलकारसम्म

तलब बढेन, आयकरमा फेरबदल

आत्मसमर्पण

"त्यसरी बजेट थन्केर बस्नु भन्दा आश्यकता परेका अन्य आयोजनामा खर्च गर्न सकिन्छ भनेर हामीले यसो भनेका हौं।"

तर यसरी रकमान्तर भएको बजेट सधैँ सहि प्रायोजनमा खर्च हुन्छ भन्ने निश्चित नभएको पूर्व अर्थ सचिव रामेश्वर खनाल बताउँछन्।

यसरी फिर्ता गएको बजेट राजनीतिक नेतृत्वको प्रभावमा दुरुपयोग हुने गरेको आरोप खनालले लगाए।

"फागुन चैतसम्म खर्च हुन नसकेको बजेट रकमान्तर गरेर अर्थ मन्त्रालयले विभिन्न आयोजनालाई पठाउने गरेको... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

छ। यसरी रकमान्तर भएर गएका बजेट खासगरी मन्त्रीहरुले आग्रह गरेको आयोजनामा जान्छ। त्यसका लागि मन्त्रीहरुले दबाव दिन्छन् जसले गर्दा अर्थमन्त्री पनि झुक्नु पर्ने र कतिपय अवस्थामा अर्थमन्त्रीको पनि स्वार्थ हुने गरेको भेटिएको छ।"

कमजोरी

यसलाई वजेट व्यवस्थापनको कमजोरीको रुपमा लिइने गरिन्छ।

जेठमा पाएको पैसा असारसम्म हतारमा खर्च गर्नुपर्ने भएकोले त्यसरी गरेको काम सधैँ गुणस्तरीय हुन्छ भन्न नसकिने खनालले बताए।

खत्रीका अनुसार मन्त्रालयहरुको पूँजीगत खर्चको अवस्था र त्यसलाई प्रभावकारी रुपमा खर्च गर्ने विषयमा छलफल गर्न सबै मन्त्रालयका उच्च अधिकारीहरुको बैठक आइतवारका लागि राखिएको छ।

महालेखा नियन्त्रकको कार्यालयको र चालू आर्थिक वर्षमा सबैभन्दा कम पुँजीगत खर्च गर्ने मन्त्रालयहरुमा श्रम, रोजगार तथा सामाजिक सुरक्षा मन्त्रालय, अर्थ मन्त्रालय र वन मन्त्रालय रहेका छन्।

कम

यी मन्त्रालयहरुले क्रमश ५.८, ६.९ र १० प्रतिशत खर्च भएको देखिएको छ।

सबैभन्दा धेरै पूँजिगत खर्च हुने मन्त्रालयहरुको सूचीमा रक्षमा मन्त्रालय रहेको छ।

उसले ६६ प्रतिशत पुँजीगत बजेट खर्च गरेको महालेखाका अधिकारीले बताए।

यस्तै भौतिक पूर्वाधार तथा यातायात मन्त्रालय र शहरी विकास मन्त्रालय विकास बजेट राम्रै खर्च गर्नेमा परेको देखिन्छ।

धेरै

भौतिक पूर्वाधार मन्त्रालयले ४९.२ र शहरी विकासको ४५.३ प्रतिशत पुँजीगत खर्च भएको देखिन्छ।

आर्थिक वर्षको अन्तयमा असरे विकासको नाममा विकास बजेट खर्ज हुने नेपालको पुरानै परिपाटी हो।

आर्थिक वर्षको अन्त्यमा धमाधम विकास निर्माणको काम गर्ने प्रवृत्तिलाई नियन्त्रण गर्न भन्दै विभिन्न प्रयासहरू भएका छन् तर यसपवर्ष खर्च भएको विकास बजेटको आँकडाले ती उपायहरु प्रभावकारी हुन नसकेको देखिएको अर्थविदहरु बताउँछन्।

आर्थिक वर्षको शुरुदेखि नै  विकास बजेट खर्च नहुने पुरानै समस्या हो। विकास बजेटका लागि जेठ १५ गते नै बजेट ल्याउने गरेको छ।

सम्बोधन

तर पनि विकास निर्माणका लागि भनी छुट्टाइएको बजेट शुरु देखि नै खर्च नहुने प्रवृत्तिमा भने परिवर्तन आउन नसकेको अर्थविदहरु बताउँछन्।

त्यसकारण असारको अन्त्यमा हतार हतार विकास बजेट खर्च हुने परिपाटीमा कमी आउन सकेको छैन।

गत आर्थिक वर्षको असार महिनामा मात्र १७ प्रतिशज विकास बजेट खर्च भएको थियो।

विनियोजित बजेट समयमै खर्च हुनका लागि कानुनमा समस्या छ भन्ने गुनासो आएकाले त्यसलाई पनि सम्बोधन गरिन...


यसलाई सकारात्मक मान्दै समाजमा बढेको चेतनाका कारण  यो परिवर्तन भएको विज्ञहरूको ठम्याइ छ।

परीक्षाहरूमा सहभागी हुनेको सङ्ख्यालाई आधार मान्ने हो भने उच्च शिक्षातर्फ छात्राहरूको आकर्षण धेरै देखिएको छ।

राष्ट्रिय परीक्षा बोर्डले बिहीवार कक्षा १२ परीक्षाको परिणाम प्रकाशित गर्‍यो। परीक्षामा छात्राहरूको सङ्ख्या धेरै थियो।

उच्च शिक्षा लिने बालिका तथा महिलाहरूको सङ्ख्यामा वृद्धि भए पनि उनीहरूले उचित रोजगारी पाउन नसकेको भन्दै शिक्षाविद्हरूले त्यसतर्फ राज्यको ध्यान जानुपर्ने सुझाव दिएका छन्।

सहभागिता

राष्ट्रिय परीक्षा बोर्डले नयाँ ग्रेड्रिङ प्रणाली अनुसार नतिजा प्रकाशित गरिएको कक्षा १२ को नियमित तर्फको परीक्षामा पुरुषको तुलनामा २० हजारभन्दा बढी महिला सहभागी भएका थिए।

अधिकारीहरूका अनुसार गत वैशाखमा सञ्चालित सो परीक्षाको नियमिततर्फ एक लाख ५१ हजार छ सय ३९ छात्रा सहभागी भएका थिए। छात्रहरूको सङ्ख्या भने एक लाख ३१ हजार चार सय ११ थियो।

उपलब्ध तथ्याङ्कमा १६ हजार पाँच सय ५२ जनाको लिङ्ग खुलाइएको छैन।

यसैगरी आंशिकतर्फ पनि महिलाको सङ्ख्या नै बढी भएको बोर्डले जनाएको छ।

लगाव

एक महिनाअघि नतिजा प्रकाशि... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

त भएको माध्यमिक शिक्षा परीक्षा (एसईई) दिनेमा पनि पुरुषको तुलनामा महिलाहरू नै बढी रहेका थिए।

एसईई र कक्षा १२ को परीक्षामा सहभागी हुने मात्र नभई नतिजा राम्रो गर्नेमा पनि महिला अगाडि देखिन थालेको बताइन्छ।

यसले छोरीलाई विद्यालय नै पठाउन हुन्न भने सामाजिक सोचमा परिवर्तन  ल्याएको छ र महिलालाई आत्मनिर्भर बन्न पढ्नुपर्छ भन्ने चेत दिएको उनीहरू बताउँछन्।

राजधानी काठमाण्डूस्थित न्यू अरुणोदय माध्यमिक विद्यालयकी अध्यक्ष जेसिका चेम्जोङ भन्छिन्,  "महिलाहरूमा पढाइप्रति लगाव छ। उनीहरूमा समाजलाई देखाउनु पर्छ भन्ने सोच पनि विकास भएको छ। अवसर पाउँदा उनीहरू उत्साहित भएको देखिन्छ।"

परिवर्तन

फाइल तस्बिर।

उनी शिक्षालयहरूमा पुरुषको तुलनामा महिलाको सङ्ख्या बढ्नु सकारात्मक भएकाले त्यसले समाजलाई थप गतिशील र विकसित बनाउने बताउँछिन्।

शिक्षाविद् तथा सरकारी अधिकारीहरू उमेर पुगेपछि मात्र छोरीहरूको विवाह गरिदिने चलन बढेकाले यो परिवर्तन भएको बताउँछन्।

उनीहरू अभिभावकमा छोराछोरी बराबरी भन्ने जागरुकता आउनु र बालिकाहरूलाई प्रोत्साहन गर्ने योजनाहरू अघि बढाइनुले पनि परिवर्तन सम्भव भएको तर्क गर्छन्।

राष्ट्रिय परीक्षा बोर्डका अध्यक्ष चन्द्रमणि पौडेल भन्छन्, "१८ वर्ष नपुगी विवाह नगर्ने सामाजिक चेतनाले छोरीहरू विद्यालय आउन पाएका छन् र धेरै टिकेका छन्।"

सन्देश

शिक्षविद्हरू भने उच्च शिक्षामा महिला सहभागिता बढ्यो भनेर मात्र सरकारको दायित्व पूरा नहुने बताउँछन्।

उनीहरू शिक्षामा महिलाको पहुँच बढेसँगै सरकारले रोजगारीको उपयुक्त अवसर सिर्जना गर्नुपर्ने र सङ्ख्या घट्न नदिन निरन्तर पहल गर्नुपर्ने बताउँछन्।

शिक्षाविद् डा. विद्यानाथ कोइराला भन्छन्, "के के सम्भावना छ भन्ने बारेमा उनीहरूलाई सहयोग गर्नुपर्छ। पढेका केटीहरू हुने र कम पढेका केटा हुँदा पनि केही हुँदैन भन्ने सन्देश केटा र केटी दुवैलाई दिनु आवश्यक छ।"

कतिपय विश्लेषकहरू भने कक्षा १० सम्म अध्ययन गर्नेबित्तिकै गरिब तथा विपन्न परिवारका पुरुषहरू विदेशिने गरेको र जनसङ्ख्या नै बढी भएकाले उच्च शिक्षामा महिला सहभागिता बढेको देखिएको बताउँछन्।

प्राविधिक र जीवन उपयोगी भन्दापनि प्रमाणपत्र लिने खालको मात्र शिक्षा प्रणाली परिवर्तन नगरी उच्च शिक्षामा जति सहभागिता बढेपनि महिला सशक्तीकरणमा खासै फरक नपर्ने उनीहरूको तर्क छ।


यसले अब के हुन्छ भन्दै थुप्रै प्रश्नहरू तेर्स्याएको छ।

राष्ट्रपतिले कुन चुनावी अभियान छुटाउन सक्छन्?

अक्टोबर १ मा कोरोनाभाइरस देखिएको दिनदेखि १० दिनसम्म ट्रम्प एकान्तबासमा बस्नुपर्नेछ।

त्यसैकारण अक्टोबर १५ मा तय गरिएको दोस्रो राष्ट्रपतीय बहसमा उनी सहभागी हुन सक्ने सम्भावना अझै जीवितै छ।

शुक्रवारका लागि फ्लोरिडामा तय गरिएको एउटा र्‍याली रद्द गरिएको छ।

उनले जोखिमयुक्त उमेर समूहका बरिष्ठ व्यक्तिहरूसँगको एउटा भिडिओ संवाद समेत रद्द गरे।

यसबीचमा ट्रम्पका लागि तय गरिएका अन्य र्‍यालीहरू समेत अहिलेलाई कि रद्द हुनेछन् या त पर सारिनेछन्।

कस्तो अवस्थामा चुनाव सर्न सक्छ?

ट्रम्पको एकान्तवासको समयले चुनावी अभियानमा उनको क्षमतामा असर पार्नेछ।

त्यसैले चुनाव सार्ने विकल्प र त्यसको प्रक्रियाका कुरा समेत चल्न थालेका छन्।

कानुनत: अमेरिकी राष्ट्रपतीय निर्वाचन प्रत्येक चार वर्षमा नोभेम्बरको पहिलो सोमवारपछि आउने मङ्गलवार हुनेगर्छ।

त्यसरी नै यसको मिति यो वर्षको ३ नोभेम्बरलाई तय गरिएको हो।

तर चुनाव सार्ने कुरा राष्ट्रपतिको बसमा नभइ सांसद्हरूमा निर्भर छ।

त्यसको लागि अमेरिकी संसद्को दुवै स... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

दनमा बहुमत आवश्यक पर्छ।

डेमोक्र्याटहरूको नियन्त्रण रहेको तल्लो सदनको अवस्थाले गर्दा त्यस्तो सम्भावना न्यून देखिन्छ।

मिति परिवर्तन नै भएछ भने पनि राष्ट्रपतिको कार्यकाल चार वर्षमा सिमित रहन्छ।

जसले गर्दा २० ज्यानुअरी, २०२१ को मध्यान्नमा ट्रम्पको कार्यकाल स्वभाविक रूपमा सकिन्छ।

राष्ट्रपति ट्रम्प काम गर्न नसक्ने भएमा के हुन्छ?

हाललाई बताइए अनुसार ट्रम्पले 'सामान्य लक्षण'हरू अनुभव गरिरहेका छन्।

तर काम नै गर्न नसक्नेगरी उनी बिरामी परिरहे भने संविधानमा केही व्यवस्थाहरू छन्।

२५औँ संशोधनले राष्ट्रपतिलाई उपराष्ट्रपतिसमक्ष शक्ति हस्तान्तरणको बाटो खोलेको छ। जसको अर्थ माइक पेन्स कार्यवाहक राष्ट्रपति हुनेछन्।

ट्रम्प निको भएपछि पुन: काममा फर्कन सक्नेछन्।

यदि राष्ट्रपति निकै नै अस्वस्थ भएर शक्ति हस्तान्तरण गर्न सकेनन् भने मन्त्रिपरिषद् र उपराष्ट्रपतिले उनी काम जारी राख्न नसक्ने घोषणा गर्न सक्नेछन्।

र राष्ट्रपतिको भूमिका पेन्समाथि हुनेछ।

यदि माइक पेन्स पनि काम गर्न नसक्ने अवस्थामा पुगे भने राष्ट्रपतिलाई विस्थापित गर्ने एउटा कानुन अनुसार त्यो भूमिका तल्लो सदनकी सभामुख न्यान्सी पेलोसीसम्म पुग्नेछ।

पेलोसी डेमोक्र्याट नेता भएकाले त्यस्तो अवस्था आएमा कानुनी असहजताहरू निम्तिन सक्ने संविधानविद्हरूको भनाइ छ।

यदि सभामुखले समेत काम गर्न नसकेमा राष्ट्रपति पद बरिष्ठ रिपब्लिकन सांसद्सम्म पुग्नेछ। जो यतिखेर ८७ वर्षीय चाल्स इ ग्रास्ले छन्।

यो अवस्थामा समेत कानुनी जटिलताहरू हुन सक्छन्।

के विगतमा राष्ट्रपतिहरू भूमिका छाडेर बसेका छन्?

सन् १९८५ मा राष्ट्रपति रोनल्ड रेगन क्यान्सर शल्यक्रियाका लागि अस्पतालमा भर्ना हुँदा उपराष्ट्रपति जर्ज एचडब्लु बुसलाई जिम्मेवारी दिएका थिए।

सन् २००२ र २००७ मा राष्ट्रपति जर्ज डब्लु बुसले आफ्ना उपराष्ट्रपतिलाई त्यसैगरी जिम्मेवारी सुम्पेका थिए।

जतिखेर बुस कोलोनोस्कोपी भनिने ठूलो आन्द्राको अवस्था बुझ्ने एउटा नियमित जाँचहरूमा सहभागी भएका थिए।


यसले खाद्यपदार्थ राख्न प्रयोग गरिने खोलबाट कोरोनाभाइरस सर्न सक्छ कि सक्दैन भन्ने प्रश्न फेरि उत्पन्न भएको छ।

सम्भावना कति छ?

सिद्धान्तत: खाद्यपरदार्थ प्याक गर्ने सामग्रीबाट कोभिड-१९ सर्ने सम्भावना हुन्छ।

प्रयोगशालामा आधारित अध्ययनहरूका अनुसार खाद्यवस्तु राख्न प्रयोग हुने धेरै किसिमका प्लास्टिक र कागजका केही सामग्रीमा भाइरस धेरै दिनसम्म नभए पनि घण्टौँसम्म भने बाँच्न सक्छ।

कम तापक्रममा भाइरस थप स्थिर रहन सक्छ र त्यसरी कम तापक्रममा राखेर नै धेरै खानेकुराहरू एक ठाउँबाट अन्यत्र पुर्‍याइन्छ।

यद्यपि केही वैज्ञानिकहरूले भने प्रयोगशालाबाहिर पनि यस्तै परिणाम आउन सक्नेबारे प्रश्न उठाएका छन्।

यूनिभर्सिटी अफ लेस्टरमा कार्यरत श्वासप्रश्वास विज्ञानका सहप्राध्यापक डाक्टर जुलियान ट्याङ बाहिरी संसारमा पर्यावरणीय अवस्था एकदमै छिट्टै परिवर्तन हुने र त्यसले गर्दा भाइरस लामो समयसम्म बाँच्ने बताउँछन्।

रट्गर्ज यूनिभर्सिटीमा सूक्ष्मजीव विज्ञानका प्राध्यापक इम्यानुअल गोल्डम्यानले  जुलाईको द ल्यान्सेटमा लेखेका छन्: "मेरो विचारमा निर्जीव सतहबाट सर्ने सम्भावना एकदमै न्यून हुन्छ। तर सङ्क्रमित व्यक्तिले ... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

कुनै ठाउँमा खोक्यो वा हाच्छिउँ गरेको छ र त्यहाँ अर्को कुनै व्यक्तिले दुई घण्टाभित्र छोयो भने सम्भावना रहन्छ।"

भाइरस कसरी सर्न सक्छ?

प्याकिङको काम गर्ने ठाउँमा कामदारले सङ्क्रमित ठाउँमा छोएर नाक मुख र आँखामा त्यही हातले छुँदा सङ्क्रमण सर्ने खतरा बढी हुने अनुमान गरिन्छ।

वैज्ञानिकहरू भने अहिले कोभिड-१९ सर्ने यो मुख्य तरिका नभएको ठान्छन्।

"भाइरस भएका कुनै सामान वा भुइँ छुँदा त्यसबाट मानिसलाई कोभिड-१९ सर्ने सम्भावना छ," अमेरिकी स्वास्थ्य निकाय सेन्टर फर डिजीज कन्ट्रोलले आफ्नो वेबसाइटमा लेखेको छ। तर उसले थपेको छ, "भाइरस फैलिने मुख्य तरिका नै यही हो भन्ने चाहिँ ठानिँदैन।"

व्यक्तिबाट व्यक्तिमा निम्न लिखित तरिकाबाट सर्ने र फैलिने बताइन्छः

प्याक गर्दा नै कुनै व्यक्तिलाई भाइरस सर्‍यो भन्ने प्रमाणित गर्न गाह्रो हुने डा. ट्याङ बताउँछन्।

खानेकुरा पोको पार्दा नै सङ्क्रमण भएको हो भन्ने कारण पत्ता लगाउनका लागि त्यो व्यक्ति अन्य कुनै ठाउँमा गएको छैन वा उसले सम्भावित ठाउँमा छोएको छैन र लक्षण नभएका व्यक्तिहरू नजिक पनि पुगेको छैन भन्ने यकिन हुनुपर्छ।

आफू सुरक्षित कसरी रहने?

विश्व स्वास्थ्य सङ्गठनका अनुसार खानेकुरा वा प्याक गरिएको खानेकुराबाट अहिले कोरोनाभाइरस सङ्क्रमण भएको कुनै पुष्टि भएको छैन।

तर सङ्क्रमणबाट जोगिन केही उपायहरू अवलम्बन गर्न सुझाव दिइएको छ।

प्याक गरिएका खानेकुरालाई निस्सङ्क्रमित गर्न आवश्यक छैन तर पोको पारिएका खानेकुरा चलाएपछि वा खानुअघि राम्रोसँग हात धुनुपर्छ।

खानेकुराको किनमेल गर्दै हुनुहुन्छ भने सम्भव भएसम्म बजार छिर्नुअघि हातमा स्यानिटाइजर लगाउनुपर्छ र किनमेल सकेपछि राम्ररी हात धुनुपर्छ। अनि किनेका सामग्री मिलाएर चलाइसकेपछि वा भण्डारण गरिसकेपछि पनि राम्ररी हात धुनुपर्छ।

यदि सामान ढुवानी गरिदिने मानिसले सरसफाइमा राम्ररी ध्यान दिएको छ भने त्यसरी सामान ल्याउनु सुरक्षित हुन्छ। तर उसले ल्याइदिएका सामान आफूले लिएपछि हात राम्ररी धुनुपर्छ।

केही विज्ञहरूले भने प्लास्टिकको झोला एक पटकमात्रै प्रयोग गर्न पनि सुझाएका छन्।


यसले महिला फुटबलको प्रतिस्पर्धामा रौनक थपिएको बताइएको छ।

क्यामरुनका चार खेलाडी र भारतका चार खेलाडीहरू गरी जम्मा आठ खेलाडी अहिले जारी  महिला राष्ट्रिय लीग फुटबलमा खेलिरहेका छन्।

सङ्ख्याको हिसाबले ठूलो नभएपनि यसले महिला लीग फुटबलमा भने रौनक थपिएको खेलाडीहरूले बताएका छन्।

महिला लीगमा विगतमा विभागीय टोलीहरूको वर्चश्व रहने गर्दथ्यो र जिल्ला, क्षेत्रका टोलीहरू खेल्ने २/४ खेलमा निरिह बन्दै ठुलो अन्तरको गोलको भारी खाएर फर्किने गर्दथ्यो।

यो वर्ष धेरै विषय फरक छ। पहिलोपटक एक महिनाभन्दा लामो समय चल्ने दोहोरो लीग सञ्चालन गरिँदा टोलीहरूले प्रशस्त खेल्न पाएका छन्, क्षेत्रीय टोलीको स्थानमा नगरपालिकाको टोली समावेश गरिएका छन्, पुरस्कार राशी पनि १५ लाख रुपैयाँ छ अनि पुरुषमा जसरी महिला फुटबलमा पनि चार विदेशी खेलाडी राख्न पाउने नियम राखिएको छ।

यसले खेलको स्तरमा वृद्धि भएको र फरक नतिजाहरू निस्किन थालेको देखिएको छ।

कहाँबाट आए?

तीन विभागीय टोली (सशस्त्र प्रहरीको एपीएफ, नेपाल पुलिस र त्रिभुवन आर्मी)मा विदेशी खेलाडी भित्र्याउने चलन पुरुषतर्फ पनि छैन। बाँकी सहभागी चार नगरपालिकामा वालिङ र विराटनगरले... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

मात्र विदेशी खेलाडी भित्र्याएको हो।  रौतहटको चन्द्रपुर र उदयपुरको चौदण्डीगढी नगरपालिकाले भने विदेशी खेलाडी भित्र्याउन चासो दिएनन्।

ओलिम्पिक छनोट खेलमा कस्तो अनुभव रह्यो

"एक त बजेटको समस्या पनि हो, अर्कोतर्फ रौतहटले निरन्तर रूपमा महिला खेलाडीहरू उत्पादन गरिरहेको बेला विदेशी खेलाडी ल्याएर स्थानीय खेलाडीलाई बेञ्चमा राख्ने नीति हामीलाई उपयुक्त नलागेर हो।,"विदेशी खेलाडी नभित्र्याउनुको कारणबारे चन्द्रपुरका प्रशिक्षक नुरराज काफ्लेले यसो भने।

तर विदेशी खेलाडीको कारण टिम संरचना निकै बलियो भएकोमा वालिङ नगरपालिका खुशी देखिएको छ।

वालिङले क्यामरुनबाट चार खेलाडी ल्यायो। उनीहरूको विशेषता के हो भने चारै जना १७ वर्ष मुनिको क्यामरुनी राष्ट्रिय टोलीबाट खेलिसकेका छन्।

वालिङका प्रशिक्षक दीपक थापा भन्छन्- हाम्रा नानीहरू प्राय १९ वर्ष मुनिका छन्। क्यामरुनका खेलाडीहरू मिसिएपछि गजबको टिम बनेको छ।

अफ्रिकी मुलुकबाट खेलाडी ल्याउँदा कति खर्च भयो, त्यो वालिङ नगरपालिकाले सार्वजनिक गरेको छैन। तर एकजनालाई झन्डै डेढ लाख रुपैँया लागेको र एकजनालाई ५० हजार रुपैयाँभन्दा बढी पारिश्रमिक दिइएको बताइएको छ।

त्यसैगरी विराटनगरले छिमेकी भारतबाट चार खेलाडी अनुबन्ध गरेको हो।

उनीहरू भारतको उमेर समुहबाट अनि भारतीय महिला लीगबाट खेलिरहेका खेलाडी हुन्।

त्यसमा झारखण्डमा एकेडेमीकी रक्षक पूर्णिमा कुमारीले भारतको यु १५ खेलेकी छिन्। उनले गुरुकुलम क्लबमा नेपाली स्ट्राइकर सावित्रा भण्डारीसँगै खेलेकी हुन्।

केरलाकी अर्की खेलाडी शारदा कुमारी भने झारखण्डकी कप्तान पनि हुन्। रक्षापङ्क्तिबाट खेल्ने सिक्किमकी अनिता क्षेत्री रक्षापङ्क्तिकी खेलाडी हुन्।

उनीहरूलाई भित्र्याउन भूमिका खेलेका विराटनगरबासी एन्फाका सहायक महासचिव बसन्त अर्याल भन्छन् - "सबै खेलाडीहरूलाई नियमानुसार भारतीय फुटबल संघबाट रिलिज गरिएको हो। उनीहरूलाई प्रतियोगिता भरका लागि ३५ हजार रुपैँया दिने सहमति भएको छ। "

प्रदर्शन

विदेशी खेलाडीहरूको प्रदर्शनको बलमा विराटनगरले त नेपाल पुलिस क्लबलाई पराजित नै गर्‍यो।

जारी लीगमा कुनै पनि नगरपालिकाको टोलीले विभागीय टोलीलाई हराएको त्यो पहिलो खेल थियो।

जितसँगै विराटनगरले पुलिसलाई पछि पार्दै लीग तालिकाको तेस्रो स्थानमा समेत उक्लिएको छ।

विराटनगरका प्रशिक्षक पारस चौधरी भन्छन्, " उनीहरू अनुभवी छन्, नियन्त्रित भएर खेल्छन्। यसले प्रतिस्पर्धा त हुने नै...


यसले मानिसको मानसिक स्वास्थ्यमा प्रभाव पारिरहेको छ। अझ चिन्ता र अब्सेसिभ कम्पल्सिभ् डिस्अर्डर (ओसीडी) जस्ता मानसिक स्वास्थ्यका समस्या खेपिरहेका धेरैलाई त्यस्ता समाचारले थप विचलित बनाइदिन सक्छ।

यस्तो बेला हामीले आफ्नो मानसिक स्वास्थ्यको समस्या कसरी समाधान गर्न सक्छौँ?

कोरोनाभाइरस सङ्क्रमण फैलिरहेको बेला विश्व स्वास्थ्य सङ्गठनले मानसिक स्वास्थ्यको हेरविचार गर्न सल्लाह दिएपछि त्यो कदमलाई धेरैले स्वागत गरेका छन्।

ब्रिटिश परोपकारी संस्था एङ्जाईटी यूकेका निकी लिड्बेटरका विचारमा अनियन्त्रित हुने र अनिश्चितता खेप्न नसकिने हो कि भन्ने अवस्थाको भयले मानिसको चिन्तासम्बन्धी मानसिक समस्यालाई अझै गम्भीर बनाइदिन सक्छ।

त्यसैले अहिले चिन्ताजन्य मानसिक समस्या भोगिरहेका धेरैले अहिलेको अवस्थामा विभिन्न चुनौतीको सामना गरिरहेका छन्।

यस्तो बेला आफ्नो मानसिक स्वास्थ्यको रक्षा कसरी गर्ने?

१. समाचारलाई सीमित तुल्याउनुहोस् र आफूले पढ्ने सामग्रीबारे विचार पुर्‍याउनुहोस्

२. समाजिक सञ्जालबाट टाढै बस्नुहोस् र चिन्ता बढाउने सामग्री बन्द गरिदिनुहोस्

सामाजिक सञ्जालबाट टाढै बसेर मानसिक शान्ति पाएका धेरै मा... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

निस हाम्रो समाजमा छन्। यो बेला तिनको अनुसरण गर्नुहोस्।

३. हात धुने गर्नुहोस्, तर अति नगर्नुहोस्

ओसीडीजस्ता मानसिक समस्या भएका मानिस अहिले कोरोनाभाइरसको विश्वव्यापी महामारीका कारण त्रसित भएको पाइएको छ।

बारम्बार हात धोइराख्न सल्लाह दिइयो भने उनीहरूलाई झर्को लाग्न सक्छ।

उनीहरूलाई एक्लै राख्नु पनि उचित हुँदैन।

त्यसैले मानसिक समस्या भएका मानिसको अवस्था विचार गरेर सावधान हुन सिकाउनुहोस्।

४. अरू मानिससँग सम्पर्क गरिराख्नुहोस्

आउने दिनमा धेरै मानिसहरू एक्लै बस्ने अवस्थामा पुग्न सक्छन्।

त्यसैले आफूलाई मन पर्ने र माया गर्ने मानिसको टेलिफोन नम्बर र अन्य सम्पर्कको सूची बनाउनुहोस्।

एकान्तवास गर्नुपर्ने अवस्थामा पनि कुनै दैनिकी बनाएर त्यसैअनुसार चल्ने गर्नुहोस्। प्रत्येक दिनमा विविधता होस् भन्ने प्रयत्न गर्नुहोस्।

दुई हप्तासम्म एक्लै बस्नुपर्ने अवस्था आएमा त्यसलाई उत्पादनशील बनाउन सकिन्छ। त्यसबारे सोच्नुहोस्।

दुई हप्ताको अवधिमा तपाईँले धेरै सिर्जनशील काम गर्न सक्नुहुन्छ। तपाईँले आफूले गर्नुपर्ने कामको सूची बनाउन सक्नुहुन्छ। वा आफूले लामो समयअघिदेखि पढ्छु भनेको पुस्तक पढेर सिध्याउन सक्नुहुन्छ।

५. तर आफूलाई धपेडी हुने काम नगर्नुहोस्

कोरोनाभाइरसको विश्वव्यापी महामारी फैलिने क्रम जारी रहँदा आफूलाई अतिव्यस्त राख्ने वा थकाउने समय कम गर्नु आवश्यक हुन्छ। शान्त रहनुहोस्।

माईन्ड नामक मानसिक स्वास्थ्यसंस्थाले यस्तो बेला मानिसहरूलाई प्रकृतिमा रमाउने, धेरै समय घाममा बस्ने, व्यायाम गर्ने, राम्रो आहारविहार गर्ने र पर्याप्त पानी पिइरहने सुझाव दिएको छ।

एङ्जाईटी यूकेले चिन्ता हटाउन यस्ता सुझाव दिएको छ:


यसले यो क्षेत्रले दशकौँदेखि गरिबीविरूद्ध हासिल गरेको उपलब्धिलाई तहसनहस पार्ने छ।

भारत, बाङ्ग्लादेश, श्रीलङ्का र पाकिस्तानमा कोरोनाभाइरसको सङ्क्रमण अहिलेसम्म कम भएपनि ती देशहरूमा सङ्क्रमण ह्वात्तै बढ्न सक्ने विज्ञहरूको भनाइ छ।

दक्षिण एशियामा एक अर्ब ८० करोड मानिसहरू बस्छन् र यो क्षेत्रमा संसारमै सबैभन्दा बढी जनघनत्व भएका सहरहरू छन्।

"दक्षिण एशिया प्रत्युत्पादक असरको आँधीमा छ। पर्यटन छैन्, आपूर्ति तोडिएको छ, कपडाको माग छैन र ग्राहक एवम् लगानीकर्ताहरू निराश छन्," विश्व ब्याङ्कको प्रतिवेदनमा भनिएको छ।

यो वर्ष गरिब देशलाई ऋण तिर्न नपर्ने बनाउन अपिल

ब्याङ्कले यो क्षेत्रमा यो वर्ष आर्थिक वृद्धिदर १.८ देखि २.८ प्रतिशत हुने आकलन गरेको छ। यो आकलन वर्षको शुरूमा ६.३ प्रतिशत थियो।

गम्भीर आर्थिक मन्दी हुनसक्ने

दक्षिण एशियाका कम्तीमा आधा देशहरूमा 'गम्भीर आर्थिक मन्दी' देखिन सक्छ।

सबैभन्दा ठूलो असर माल्दीभ्समा देखिने छ। महँगो पर्यटनले धानेको त्यहाँको आर्थिक उत्पादन १३ प्रतिशतसम्मले घट्ने छ।

दक्षिण एशियाको सबैभन्दा ठूलो अर्थतन्त्र रहेको भारतमा १.५ प्रतिशत मात्रै वृद्धि हुने छ जुन शुरूमा प्रक... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

्षेपण गरिएको भन्दा ३.५ प्रतिशतले कम हो।

नेपालबारे विश्व ब्याङ्क

प्रतिवेदनमा दक्षिण एशियाका सबै देशहरूमा कोरोनाभाइरसका कारण आर्थिक प्रभाव पर्ने बताइएको छ।

नेपाल र माल्दीभ्सको अर्थतन्त्रमा पर्यटनको महत्त्वपूर्ण हिस्सा रहेको बताउँदै प्रतिवेदनले नेपालमा लगातार दुई वर्ष प्रतिव्यक्ति कूल ग्राहस्थमा कमी आउने बताइएको छ।

कोरोनाभाइरसका कारण नक्कली औषधीमा ह्वात्तै वृद्धि

कोरोनाभाइरसविरुद्ध बन्ने खोप धनी देशले थुपार्ने सम्भावना कति

नेपाल र माल्दीभ्सको ठूलो जनशक्ति प्रत्यक्ष र परोक्ष रूपमा पर्यटनमा आश्रित रहेको प्रतिवेदनमा उल्लेख छ।

सरकारलाई तयारी गर्न सुझाव

विश्व ब्याङ्कले यहाँको सरकारहरूलाई "स्वास्थ्य आपत्‌कालमा आफ्ना नागरिकहरूलाई जोगाउन र द्रुत आर्थिक गतिका लागि तयार हुने गरी कार्य गर्न" सुझाव दिएको छ।

विश्व ब्याङ्कले वैदेशिक रोजगारीमा गएकाहरूका लागि अस्थायी रोजगार योजना, एवम् व्यापारी र व्यक्तिहरूका लागि ऋण राहत दिँदै अत्यावश्यक आयात निर्यातका लागि प्रशासनिक झन्झट कम गर्न सुझाव दिएको छ।

गएको साता विश्व ब्याङ्कले खतरामा रहेका देशहरूलाई महामारीको बेला आर्थिक सङ्कटबाट निस्कन आगामी १५ महिनामा एक खर्ब ६० अर्ब अमेरिकी डलर खर्च गर्ने घोषणा गरेको थियो।


यसवर्ष गएको बाढीले कृषि उत्पादनमा पारेको असरजस्ता कारणले आर्थिक वृद्धिदर खस्कने एडीबीले अनुमान गरेको छ

सरकारले प्रक्षेपण गरेको आर्थिक वृद्धिदर भन्दा यो १ दशमलब १ प्रतिशत विन्दुले कम हो।

यसवर्ष गएको बाढीले कृषि उत्पादनमा पारेको असरजस्ता कारणले आर्थिक वृद्धिदर खस्कने अनुमान गरिएको एसियाली विकास ब्याङ्कका अर्थविद्हरूले बताएका छन्।

सरकार चाहिँ आफूले प्रक्षेपण गरेकै दरमा आर्थिक वृद्धि हुनेमा अडिग रहेको छ।

प्रक्षेपण

एसियाली विकास  ब्याङ्क (एडीबी) ले बुधवार एक प्रतिवेदन सार्वजनिक गर्दै आर्थिक वर्ष २०७४/७५ मा नेपालको आर्थिक वृद्धिदर पाँच प्रतिशत भन्दा कम रहने अनुमान गरेको हो।

केही महिनाअघि उसले नेपालको आर्थिक वृद्धिदर ४.७ प्रतिशत रहने अनुमान गरेको थियो।

त्योभन्दा चाहिँ अहिलेको अनुमान अलिक बढी छ।

यसको कारणबारे ब्याङ्कको नेपालस्थित आवासीय नियोगका अर्थविज्ञ मानबर सिंह खड्काले भने, " यस वर्ष ४.९ प्रतिशत आर्थिक वृद्धिदर हुने देखिएको छ। साउनको अन्त्यतिर गएको बाढीका कारण धान उत्पादनमा नकारात्मक असर पारेको थियो।"

कारण

यसले गर्दा कृषि उत्पादनमा ह्रास आउने खड्काले बताए।

उनका अनुसार उद्यो... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

गधन्दामा ठूलो लगानी नभित्रिएको हुनाले औद्योगिक वृद्धिदर पनि खासै उत्साहजनक देखिएको छैन।

यसवर्ष करिब ५१ लाख टन धान उत्पादन हुने देखिएको कृषि मन्त्रालयले अनुमान गरेको छ, जुन अघिल्लो वर्षको तुलनामा १.५ प्रतिशत कम हो।

पुनर्निर्माण तथा मुलुक सङ्घीय ढाँचामा गएको कारण बढेको प्रशासनिक सरकारी खर्चले २०७४/७५ को आर्थिक दर वृद्धि हुने उक्त प्रतिवेदनमा उल्लेख गरिएको छ।

भिन्नता

केही महिना अघि विश्व ब्याङ्कले  सार्वजनिक गरेको एक प्रतिवेदनमा नेपालको आर्थिक वृद्धिदर अबका दुई वर्ष ४.५ प्रतिशतको हाराहारीमा रहने उल्लेख गरेको थियो।

सरकारले यसपालि आर्थिक वृद्धिदर ६ प्रतिशत रहने अनुमान गरेको छ।

अर्थ मन्त्रालयले मध्यावधि समीक्षा मार्फत आर्थिक वृद्धिदरको लक्ष्य बजेटमा प्रक्षेपित ७.२ बाट घटाएर ६ प्रतिशत रहने अनुमान गरेको हो।

यसरी विभिन्न संस्थाहरुले भिन्नाभिन्नै अनुमान गरिरहेका बेला सरकारले भने उसले गरेको प्रक्षेपण अनुसार नै  आर्थिक वृद्धिदर हासिल हुने जनाएको छ।

अडान

अर्थसचिव राजन खनालले भने, "हामीले समीक्षा गरेर प्रक्षेपण गरे अनुसार ६ प्रतिशत आर्थिक वृद्धिदर भेटिन्छ भन्ने हाम्रो कुरा छ। पहिले पनि उहाँहरुले गरेको अनुमान भन्दा हामीले बढी आर्थिक वृद्धिदर हासिल गरेको उदाहरण छन्।"

एडीबीको प्रतिवेदनमा आयातको उच्च वृद्धिका कारण यस वर्षको पहिलो सात महिनामा राजस्व सङ्कलन अघिल्लो वर्षको सोही अवधिको तुलनामा २१ प्रतिशतले बढेको उल्लेख छ।

तर सोही कारण व्यापार घाटा पनि आकासिएको उसले जनाएको छ।

सो प्रतिवेदनले विप्रेषण आयको मन्द वृद्धि र बढ्दो व्यापार घाटाले बाह्य क्षेत्रको स्थायित्व जोखिमपूर्ण पारेको पनि उल्लेख गरेको छ।


यससँगै अहिलेसम्म कोभिडका कारण मृत्यु हुने सङ्क्रमितको आधिकारिक सङ्ख्या ६० पुगेको छ।

सङ्क्रमितमध्ये १५० जना पर्सा जिल्लाका र ५० जना काठमाण्डू उपत्यकाका रहेका छन्।

यो वृद्धिसँगै अहिलेसम्म देशभरि सङ्क्रमितको कुल सङ्ख्या २१,३९० पुगेको मन्त्रालयका प्रवक्ता डा. जागेश्वर गौतमले काठमाण्डूमा आयोजित दैनिक प्रेस ब्रीफिङमा बताए।

मन्त्रालयको तथ्याङ्कअनुसार अहिले सक्रिय सङ्क्रमण भएका व्यक्तिको सङ्ख्या ६,१७४ छ।

को हुन् मृतकहरु?

गत सोमवार झाडापखालाले ग्रस्त भई उपचारका लागि न्याश्नल अस्पताल लग्दै गर्दा बाटोमा मृत्यु भएकी पर्साकी १८ वर्षीया महिलामा पनि मृत्युपछि गरिएको परीक्षणमा कोरोनाभाइरस सङ्क्रमण पुष्टि भएको हो।

त्यस्तै कोरोनाभाइरस सङ्क्रमणबाट पर्सामा मृत्यु भएका व्यक्ति वीरगञ्ज महानगरपालिका वडा नम्बर १५ का ४६ वर्षीय पुरुष रहेका छन्।

उनको बुधवार बिहान मृत्यु भएको नारायणी अस्पतालका डा. निरज सिंहले जानकारी दिए ।

साउन १८ गते पीसीआर जाँचका लागि स्वाब सङ्कलन गरिएका ती पुरुषमा साउन १९ गते कोभिड-१९ पुष्टि भएको थियो।

मधुमेहका रोगी रहेका उनलाई खोकी, ज्वरोका साथै श्वासप्रश्वासमा समस्या देखिएपछि अस्प... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

ताल भर्ना गरिएको थियो।

वीरगञ्ज कारागार प्रमुख पनि सङ्क्रमित

पर्सामा बुधवार १५० जनामा कोरोनाभाइरस सङ्क्रमण पुष्टि भएको छ।

तीमध्ये नारायणी अस्पतालको प्रयोगशालामा १४७ जना, काठमाण्डूमा दुई जना र भक्तपुरमा एक जना भएको डा. गौतमले बताए।

वीरगञ्जस्थित नारायणी अस्पतालको प्रयोगशालमा गरिएको परीक्षणमा १७ जना बारा सिमरा क्वारेन्टिनमा बसेका, वीरगञ्ज कारागारका प्रमुखसहित कैदीबन्दी एवम् कर्मचारी रहेको मेडीकल सुपरीटेन्डेन्ट डा. मदन उपाध्यायले जानकारी दिएका छन्।

कारागारका २७ जना लगायत प्रहरी, सैनिक र महानगरपालिका कर्मचारी रहेको उनले बताए।

सङ्क्रमितहरूमा ५ वर्षको बालकदेखि ७४ वर्षका वृद्धसम्म रहेका उपाध्यायले जानकारी दिए।

उपाध्यायका अनुसार हाल पर्सामा सङ्क्रमितको सङ्ख्या ७०० भन्दा माथि पुगेको छ ।

कोरोनाभाइरस नेापल: प्लाज्मा थेरापी के हो?

के छ अरू तथ्याङ्क?

विगत २४ घण्टामा पीसीआर विधिबाट ६,३५९ वटा परीक्षण भएको मन्त्रालयले जनाएको छ।

सो अवधिमा १३० जना निको भएका छन् भने भाइरसमुक्त भएका सङ्क्रमितको सङ्ख्या १५,००० नाघेको छ।

अहिलेसम्म गरिएको पीसीआर परीक्षणको सङ्ख्या चार लाख नाघेको छ।

अहिले देशभरि विभिन्न स्थानमा ९,९२५ मानिसहरू क्वारन्टीनमा छन्।


यससँगै अहिलेसम्म कोभिडका कारण मृत्यु हुने सङ्क्रमितको सङ्ख्या ५७ पुगेको सरकारी तथ्याङ्कले देखाएको छ।

अहिलेसम्म देशभरि सङ्क्रमितको कुल सङ्ख्या २०,७५० पुगेको मन्त्रालयका प्रवक्ता डा. जागेश्वर गौतमले काठमाण्डूमा आयोजित दैनिक प्रेस ब्रीफिङमा बताए।

सोमवारको दैनिक सङ्क्रमण एक महिनाको अवधिमा सबैभन्दा ठूलो हो। यसअघि जुलाई २ मा सर्वाधिक ७४० जना सङ्क्रमित थपिएका थिए।

विगत २४ घण्टामा ३५८ जना निको भएसँगै अहिलेसम्म १४,९६१ जना सङ्क्रमित भाइरसमुक्त भएका छन्।

काठमाण्ठूमा ५१ थपिए

सोमवार काठमाण्डू उपत्यकामा ५१ जना सङ्क्रमित थपिएका छन्।

तीमध्ये काठमाण्डूमा ४३ जना, भक्तपुरमा पाँच जना र ललितपुरमा तीन जना भएको मन्त्रालयले जनाएको छ।

मन्त्रालयको तथ्याङ्कअनुसार अहिले सक्रिय सङ्क्रमण भएका व्यक्तिको सङ्ख्या ५,७३२ छ।

तीमध्ये सबैभन्दा बढी प्रदेश नं २ मा २,३५७ जना छन् भने सुदूरपश्चिम प्रदेशमा १,५४९ जना रहेका छन्।

त्यस्तै प्रदेश नं १ मा २९०, वागमती प्रदेशमा ६५१, गण्डकी २७५, प्रदेश नं ५ मा ३१५ र कर्णाली प्रदेशमा २९८ जना रहेका छन्।

के छ अरू तथ्याङ्क?

विगत २४ घण्टामा पीसीआर विधिबाट ७,१३७ वटा परीक्षण भएको मन्... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

त्रालयले जनाएको छ।

अहिले देशभरि १० हजारभन्दा केही बढी मानिस क्वारन्टीनमा छन्। तीमध्ये गण्डकी र सुदूरपश्चिम प्रदेशमा हुनेको सङ्ख्या सर्वाधिक छ।

अहिले रौतहट, महोत्तरी र कैलाली जिल्लामा ५०० भन्दा बढी सक्रिय सङ्क्रमित छन्।

भोजपुर, सङ्खुवासभा, मनाङ र मुस्ताङ जिल्लामा भने सक्रिय सङ्क्रितको सङ्ख्या शून्यमा झरेको छ।


यससँगै अहिलेसम्म देशभरि सङ्क्रमितको कुल सङ्ख्या २,६३४ पुगेको स्वास्थ्य तथा जनसङ्ख्या मन्त्रालयले जनाएको छ। तीमध्ये २९० जना निको भइसकेका छन्।

यो अहिलेसम्म दैनिक वृद्धि भएको सर्वाधिक सङ्ख्या हो।

कोभिड-१९ भएका थप एक व्यक्तिको मृत्यु भएको मन्त्रालयका प्रवक्ता डा. विकास देवकोटाले जनाएका छन्।

मृतक भारतबाट पाल्पा फर्किएका व्यक्ति हुन्।

भारतबाट फर्किएर क्वारन्टीनमा बस्दा स्वास्थ्य बिग्रिएपछि उनलाई पाल्पास्थित मिशन अस्पतालमा भर्ना गरिएको थियो। उनको जेठ २० गते मृत्यु भएको र अहिले नमुना परीक्षण गर्दा कोरोनाभाइरस सङ्क्रमण देखिएको डा. देवकोटाले बताए।

यससँगै नेपालमा अहिलेसम्म कोरोनाभाइरस सङ्क्रमण भएका १० जनाको मृत्यु भएको पुष्टि भएको छ।

मन्त्रालयका अनुसार विगत २४ घण्टामा ३,८६७ वटा नमुनाको पीसीआर विधिबाट परीक्षण गरिएको थियो।

जेठ २२, बिहीवार अपराह्ण ४:३० बजेसम्मको तथ्याङ्क

२,६३४कुल सङ्क्रमण

६५ प्रभावित जिल्ला

पीसीआर विधिबाट कुल परीक्षण ८४,१३४

चिकित्सकीय निगरानीमा अलग्गै२,३३५

देशभरि क्वारन्टीनमा१,६१,२६२

अहिलेसम्म मृत्यु र  निको१०/२९०

बुधवार २४ घण्टाभित्र २०१ जनामा सङ्क्रमण पुष्टि भएपछि उ... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

क्त सङ्ख्या २,३०० पुगेको थियो।

अहिले देशभरि क्वारन्टीनमा १,६१,००० जनाभन्दा बढी व्यक्ति छन्।

तीमध्ये कर्णाली प्रदेशमा हुनेको सङ्ख्या ५८,२४१ भएको मन्त्रालयले जनाएको छ।

अहिले सबै प्रदेश र ७७ मध्ये ६५ जिल्लामा  कोभिड-१९ पुगिसकेको छ।

तीमध्ये प्रदेश नं २ र ५ सर्वाधिक प्रभावित भएको देखिएको छ।

क्वारन्टीनमा भएका मानिसको परीक्षणमा तीव्रता दिइएकाले सङ्क्रमितको सङ्ख्या बढेको मन्त्रालयको भनाइ छ।

केही सातादेखि सङ्क्रमण पुष्टि भएका अधिकांश व्यक्ति क्वारन्टीनमा थिए।

को हुन् सङ्क्रमित?

मन्त्रालयले बिहीवार पुष्टि गरेका सङ्क्रमित विभिन्न जिल्लाका हुन्।

तीमध्ये केही बालबालिका पनि छन्। तर अधिकांश व्यक्ति पुरुष र युवा हुन्।

जुम्लास्थित कर्णाली स्वास्थ्य विज्ञान प्रतिष्ठान शिक्षण अस्पतालमा गरिएको परीक्षणमा सङ्क्रमण पुष्टि भएका १०६ जनामध्ये १०५ जना दैलेख जिल्लाका र एक जना मुगुका छन्।

त्यसैगरी सुर्खेतमा गरिएको परीक्षणमा दैलेखका अन्य आठ जनामा पनि कोभिड-१९ पुष्टि भएको छ।

त्यसैगरी कोभिड-१९ पुष्टि हुनेमा रौतहटका ६४, बाँकेका ४२, कपिलवस्तु २९, दाङका १५, सप्तरीका १३, बाराका १२ र बागलुङका १० जना छन्।

अन्य सङ्क्रमित झापा, मोरङ, ताप्लेजुङ, खोटाङ, सिन्धुली, धनुषा, महोत्तरी, सर्लाही, म्याग्दी, पर्वत, स्याङ्जा र डोटी जिल्लाका हुन्।


यससँगै अहिलेसम्म ५६ जनाको मृत्यु भएको सरकारी तथ्याङ्क छ।

साथै शुक्रवार विभिन्न जिल्लामा थप २२४ जनामा कोरोनाभाइरस सङ्क्रमण पुष्टि भएको मन्त्रालयका प्रवक्ता डा. जागेश्वर गौतमले जनाएका छन्।

यससँगै हालसम्म पुष्टि भएका सङ्क्रमितको कुल सङ्ख्या १९,७७१ पुगेको छ।

सङ्क्रमितको सङ्ख्यासँगै निको हुनेको सङ्ख्या पनि बढिरहेको छ। विगत २४ घण्टामा १५१ जना निको भएसँगै अहिलेसम्म १४,३९९ जना रोगमुक्त भएका छन्।

मन्त्रालयको तथ्याङ्कअनुसार अहिले सक्रिय सङ्क्रमण भएका कुल ५,३१६ व्यक्ति देशभरि छन्।

पर्साका चार जनाको मृत्यु

शुक्रवार मन्त्रालयले मृत्यु पुष्टि गरेका तीन जना पर्सा जिल्ला निवासी पुरुष र एक जना  पर्सा घर भई ललितपुरमा बसोवास गरिरहेकी महिला भएको डा. गौतमले जनाए।

वीरगञ्ज नगरपालिकाका ५६ वर्षीय पुरुषको सघन उपचार कक्षमा भेन्टीलेटरमा उपचारको क्रममा गण्डक अस्थायी कोरोना अस्पतालमा बिहीवार राति मृत्यु भएको हो। उनलाई मुटुको समस्या रहेको बताइएको छ।

अर्का ३५ वर्षीय पुरुषको पनि बिहीवार बेलुकी निधन भएको हो भने ६५ वर्षीय पुरुषको बिहीवार बिहान निधन भएको हो।

बिहीवार निधन भएको पुरुषको मृत्युपश्चात् गरिएको परीक्ष... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

णमा सङ्क्रमण पुष्टि भएको डा. गौतमले बताए।

ललितपुर बस्दै आएकी ६५ वर्षीया महिलाको भने पाटन अस्पतालमा शुक्रवार बिहान निधन भएको हो।

उनी १० दिन अगाडिदेखि उपचाररत रहेको र मधुमेहको बिरामी रहेको बताइएको छ।

पर्सामा शुक्रवार थप ४१ जनामा सङ्क्रमण पुष्टि भएको छ।

काठमाण्डू उपत्यकामा ५०० भन्दा बढी सङ्क्रमित

काठमाण्डू उपत्यकामा हालसम्म कोरोनाभाइरस सङ्क्रमण पुष्टि भएका मानिसको सङ्ख्या ५२७ पुगेको छ।

शुक्रवार काठमाण्डूमा ३२ जना, ललितपुरमा पाँच जना र भक्तपुरमा एक जनामा कोरोनाभाइरस सङ्क्रमण पुष्टि भएको हो।

कुल सङ्क्रमितको सङ्ख्या काठमाण्डूमा ४२२ जना, ललितपुरमा ९६ जना र भक्तपुरमा ५६ जना पुगेको छ।

सङ्क्रमितमध्ये छ जनाको मृत्यु भएको छ।

डा. गौतमले भने, "काठमाण्ठूमा सङ्क्रमितको सङ्ख्या बढिरहेको छ। हामीले जारी गरेको निर्देशिकाहरू राम्ररी पालना भएको छैन, यसले दुर्घटना निम्त्याउन सक्छ।"

सबैभन्दा बढी दैनिक परीक्षण

विगत २४ घण्टामा पीसीआर विधिबाट १०,७६८ वटा परीक्षण भएको मन्त्रालयले जनाएको छ।

कुल पीसीआर परीक्षणको सङ्ख्या ३,७५,४१६ रहेको छ।

अहिले देशभरि १२,००० भन्दा बढी मानिस क्वारन्टीनमा छन्।


यससँगै नेपालमा कुल सङ्क्रमित व्यक्तिको सङ्ख्या १०२ पुगेको छ।

भेरी अस्पताल नेपालगञ्जका प्रमुख डा. प्रकाश थापाका अनुसार पछिल्लो पटक लिइएको १३० वटा स्वाब परीक्षण गर्दा एक १६ वर्षका किशोरमा कोरोनाभाइरस सङ्क्रमण देखिएको हो ।

स्वास्थ्य तथा जनसङ्ख्या मन्त्रालयका प्रवक्ता डा. विकास देवकोटाले थप सङ्क्रमणको पुष्टि गर्दै ३० जना निको भएको बताएका छन्।

को हुन् नयाँ सङ्क्रमित?

सङ्क्रमित किशोर पनि नेपालगञ्ज उपमहानगरपालिका वडा नम्बर ८ जोलहन पुर्वाकै रहेको बताइएको बीबीसी सम्वाददाता विमला चौधरीले जनाएकी छन्।

योसँगै नेपालगञ्जमा सङ्क्रमितको संख्या २४ पुगेको छ।

बाँकेमा बुधवारको १०२ र बिहीवारको १४८ वटा नमूनामध्ये १३० वटाको रिपोर्ट आएको डा. थापाले बताए।

थापाले आजै अन्य छ जनाको परीक्षणको रिपोर्ट आउने बताए।

नेपालगञ्जमा सङ्क्रमितको सम्पर्कमा रहेका सबै व्यक्तिको अझै स्वाब सङ्कलन हुन सकेको छैन। उनीहरूको खोजी गर्दै स्वाब लिने काम भइरहेको स्वास्थ्य कार्यालय बाँकेले जनाएको छ।

विराटनगरमा थप आठ जना निको

नेपालमा सबैभन्दा बढी कोरोनाभाइरस सङ्क्रमित पुष्टि भएको प्रदेश नं १ मा कोभिड-१९ निको हुनेको सङ्ख्या १४ ज... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

ना पुगेको बीबीसी सम्वाददाता  बिक्रम निरौलाले जनाएका छन्।

विराटनगरस्थित कोशी अस्पतालको कोभिड-१९ उपचार केन्द्रबाट शुक्रवार थप आठ जना निको भएपछि अस्पतालबाट बिदाइ गरिएको अधिकारीहरूले जनाएका छन्।

तीन दिनअघि बुधवार त्यहाँ उपचाररत छ जना निको भएर क्वारन्टीनमा फर्किएका थिए ।

पछिल्लो दुई पटक पीसीआर विधिबाट गरिएको स्वाब परीक्षणमा नेगेटिभ रिपोर्ट आएपछि उनीहरु कोरोनाभाइरसमुक्त भएको निष्कर्ष निकालिएको प्रदेशिक सामाजिक विकासमन्त्री जीवन घिमिरेले बताए।

निको भएका क्वारन्टीनमा

कोरोनाभाइरसमुक्त भएर घर फर्कने सबै उदयपुरको भुल्केका हुन्।

शुक्रवार निको हुने एक जना महिला हुन्।

वैशाख २६ शुक्रवार अपराह्ण ४:३० बजेसम्म प्राप्त तथ्याङ्क

१०२कुल सङ्क्रमित

+१अघिल्लो दिनबाट वृद्धि

३जना निको भएका व्यक्तिमा फेरि भाइरस देखियो

१५,४९२वटा परीक्षण - पीसीआर विधिबाट

३०जना निको भएर अस्पतालबाट फिर्ता

सात जना पुरुषलाइ  विराटनगरकै एक मस्जिदमा क्वारन्टीनमा पठाइएको छ भने महिलालाइ भने क्वारन्टीनमा बस्ने गरी उदयपुर नै पठाइएको अधिकारीहरूले जनाएका छन।

पछिल्लो पटक निको हुने पाँच जना समुदायमै सङ्क्रमित भएका व्यक्तिहरू हुन्। यसअघि निको भएका छ जना भुल्केस्थित एक मस्जिदमा बस्ने भारतीयहरू थिए।

अझै १७ जना उपचाररत

अब विराटनगरमा एक महिलासहित १७ जना उपचाररत रहेको चिकित्सकहरूले जनाएका छन्।

सङ्क्रमित भएर निको भएका र उपचाररत सबैको स्वास्थ्य अवस्था सामान्य रहेको जनाइएको छ।

प्रदेश १ मा कुल सङ्क्रमितमध्ये उदयपुरको भुल्केका २८,  झापाका दुई र एक जना भोजपुरका हुन्।

प्रदेश १ मा पीसीआर विधिबाट हालसम्म १,७८९ जनाको परीक्षण गरिएको र आरडीटी विधिबाट ६,८३१ जनाको परीक्षण भएको मुख्यमन्त्री तथा मन्त्रिपरिषद् कार्यालय मातहत रहेको कोरोना सूचना डेस्कले जनाएको छ।


यससँगै शुक्रवार अपराह्णसम्म देशभरि पुष्टि भएका सङ्क्रमितको कुल सङ्ख्या १८,३७४ पुगेको छ। अहिलेसम्म ४४ जनाको मृत्यु भएको सरकारी तथ्याङ्क छ।

मन्त्रालयका अनुसार कोभिड-१९ पुष्टि भएका मानिसमध्ये अहिलेसम्म १२,९४७ रोगमुक्त भएका छन्।

अधिकांश सङ्क्रमितमा रोगको लक्षण नै नदेखिएको तर पीसीआर परीक्षणमा कोरोनाभाइरस पाइएको सरकारको भनाइ छ।

मन्त्रालयका प्रवक्ता डा. जागेश्वर गौतमका अनुसार अहिले सङ्क्रमण भएका कुल ५,३८३ व्यक्ति देशभरि आइसोलेशनमा छन्। केही स्थानमा सङ्क्रमितहरूलाई घरमै अलग्ग बस्ने अनुमति पनि दिइएको छ।

गत असार १९ गते सर्वाधिक ७४० जनामा सङ्क्रमण पुष्टि भएको थियो। त्यसपछि दैनिक पुष्टि हुने सङ्क्रमितको सङ्ख्या घटिरहेको छ।

मन्त्रालयले मङ्गलवार १५०, बुधवार १०० र बिहीवार १४७ जनामा सङ्क्रमण पुष्टि भएको विवरण दिएको थियो।

केही सातादेखि भारतबाट घर फर्किने मानिसको सङ्ख्या ह्वात्तै घटेको बताइन्छ। त्यसो हुँदा  क्वारन्टीनमा चाप घटेको र परीक्षणको सङ्ख्या कम हुँदा सङ्क्रमित फेला पर्ने क्रम पनि घटेको सरकारको भनाइ छ।

को हुन् मृतक?

शुक्रवार बिहान मृत्यु भएकी व्यक्ति पर्साकी ८५ वर्षीया महिला भएको मन्त्राल... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

यले जनाएको छ।

मुटुको समस्याबाट पीडित ती वृद्धामा स्वास्थ्यसम्बन्धी अरू समस्या देखिएपछि केही दिनअघि स्थानीय अस्पतालमा भर्ना गरिएको थियो।

उपचारका क्रममा कोरोनाभाइरस सङ्क्रमणको लक्षण देखिएको र नमुना सङ्कलन गरी परीक्षण गर्दा उनमा कोभिड-१९ पुष्टि भएको गण्डकस्थित अस्थायी कोभिड अस्पतालका डा. उदय नारायण सिंहले बताएका छन्।

उनलाई बुधवार आइसोलेशनमा राख्न उक्त अस्पतालमा सारिएको थियो। उनमा निमोनिया पनि देखिएको थियो।

को हुन् सङ्क्रमित?

अहिले पुष्टि भएका सङ्क्रमितहरू विभिन्न जिल्ला हुन्।

तीमध्ये पर्सा जिल्लामा ३२ जना छन्।

पर्साको स्थिति के छ?

वीरगन्जस्थित बीबीसी संवाददाता माधुरी महतोका अनुसार नारायणी अस्पतालको प्रयोगशालामा गरिएको परीक्षणमा सङ्क्रमण पुष्टि हुनेमध्ये प्रहरी हिरासतमा रहेका पाँच थुनुवा पनि छन्।

थुनुवामा सङ्क्रमण देखिएपछि वडा प्रहरी कार्यालय श्रीपुर सील गरिएको छ।

यसअघि बुधवार एक वृद्धमा मरणोपरान्त र दुई चिकित्सकसहित १७ जनामा सङ्क्रमण पुष्टि भएको थियो।

जिल्लामा सङ्क्रमित थपिने क्रम नरोकिएकाले जिल्ला प्रशासन कार्यालयले शनिवार बिहान ५ बजेदेखि पर्सामा अनिश्चितकालका लागि निषेधाज्ञा जारी गरेको छ।

अरू तथ्याङ्क के छ?

विगत २४ घण्टामा पीसीआर विधिबाट ३,९८७ वटा परीक्षण भएको मन्त्रालयले जनाएको छ।

सो अवधिमा १०७ जना कोरोनाभाइरसमुक्त प्रमाणित भएका छन्।

अहिले देशभरिका क्वारन्टीनमा १९,४४४ जना छन्।

नेपालमा पुष्टि भएका अधिकांश सङ्क्रमितहरू भारतबाट आई क्वारन्टीनमा बसेका वा तिनको संसर्गमा आएका व्यक्ति हुन्।

तीमध्ये पनि २०-४० वर्ष उमेर समूहका व्यक्ति सर्वाधिक भएको मन्त्रालयको तथ्याङ्कले देखाउँछ।

अहिलेसम्म कोरोनाभाइरसबाट प्रदेश नं २, प्रदेश नं ५ र सुदूरपश्चिम प्रदेशमा सङ्क्रमितको कुल सङ्ख्या ४,००० नाघेको छ।


यससँगै हालसम्म पुष्टि भएका सङ्क्रमितको कुल सङ्ख्या १९,२७३ पुगेको छ।

अहिलेसम्म ४९ जनाको मृत्यु भएको सरकारी तथ्याङ्क छ।

सङ्क्रमितको सङ्ख्यासँगै निको हुनेको सङ्ख्या पनि बढिरहेको छ। विगत २४ घण्टामा १४६ जना निको भएसँगै अहिलेसम्म १४,०२१ जना रोगमुक्त भएका छन्।

मन्त्रालयको तथ्याङ्कअनुसार अहिले सक्रिय सङ्क्रमण भएका कुल ५,३६० व्यक्ति देशभरि छन्।

काठमाण्डू उपत्यकामा ४८९ सङ्क्रमित

काठमाण्डू उपत्यकामा हालसम्म कोरोनाभाइरस सङ्क्रमण पुष्टि भएका मानिसको सङ्ख्या ४८९ पुगेको छ।

बुधवार उपत्यकाका तीन जिल्लामा १५ जना र मङ्गलवार ५३ सङ्क्रमित फेला परेका थिए।

यसरी सङ्क्रमित हुनेहरूमा काठमाण्डूमा ३४९ जना, ललितपुरमा ८९ जना र भक्तपुरमा ५१ जना छन्।

सङ्क्रमितमध्ये पाँच जनाको मृत्यु भएको छ।

बुधवार अपराह्णसम्म १६३ जना सङ्क्रमणमुक्त भएको स्वास्थ्य तथा जनसंख्या मन्त्रालयको तथ्याङ्क छ।

अहिले उपत्यकाका तीन जिल्लामा ३२१ जनामा सक्रिय सङ्क्रमण छ। तीमध्ये सुरक्षाकर्मीहरू पनि छन्।

सरकारले पछिल्ला दिनमा उपत्यकामा परीक्षण बढाएसँगै सङ्क्रमित हुनेको सङ्ख्या बढ्दै गएको बताइएको छ।

वीरगन्जमा ३४ जना थपिए

पर्साको वी... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

रगन्जमा सेना, प्रहरी, कारागार कर्मचारी र कैदीबन्दी गरी थप ३४ जनामा कोरोनाभाइरस सङ्क्रमण पुष्टि भएको नारायणी अस्पतालका प्रमुख मेडिकल सुपरिटेन्डेन्ट डा. मदन उपाध्यायले बताएका छन्।

नयाँ पुष्टि भएका सङ्क्रमितहरू दुई वर्षको बालकसहित पाँच बालबालिका र १० महिला रहेको उनले बताए।

स्वेच्छाले पीसीआर परीक्षण गराएका व्यक्तिमा पनि कोरोनाभाइरस सङ्क्रमण देखिएको डा. उपाध्यायले बताए।

पचास शय्या क्षमताको अस्थायी विशेष अस्पताल गण्डकमा सङ्क्रमितको सङ्ख्या बढेपछि व्यवस्थापनमा समस्या भइरहेको बताइएको छ।

यसैबीच पर्साको ग्रामीण भेगको पर्सागढी नगरपालिकामा छ जना स्वास्थ्यकर्मीमा सङ्क्रमण देखिएपछि ग्रामीण भेगका स्वास्थ्यचौकीहरू बन्द भएका छन्।

अरू तथ्याङ्क के छ?

विगत २४ घण्टामा पीसीआर विधिबाट ६,०३७ वटा परीक्षण भएको मन्त्रालयले जनाएको छ।

कुल पीसीआर परीक्षणको सङ्ख्या ३,५८,३४४ रहेको छ।

अहिले देशभरिका क्वारन्टीनमा १४,००० भन्दा बढी मानिस क्वारन्टीनमा छन्।

तीमध्ये सुदूरपश्चिम र गण्डकी प्रदेशमा सर्वाधिक सङ्ख्यामा छन्।


यससँगै हालसम्म पुष्टि भएका सङ्क्रमितको कुल सङ्ख्या २०,०८६ पुगेको छ।

अहिलेसम्म ५६ जनाको मृत्यु भएको सरकारी तथ्याङ्क छ।

यही अवधिमा ९३ जना सङ्क्रमणबाट निको भएको बताइएको छ।

अहिलेसम्म ७२% प्रतिशतभन्दा बढी रोगमुक्त भएका छन्।

मन्त्रालयको तथ्याङ्क अनुसार अहिले सक्रिय सङ्क्रमण भएका कुल ५,५३८ व्यक्ति देशभरि आइसोलेशनमा छन्।

विगत २४ घण्टामा पीसीआर विधिबाट ६,९९३ वटा परीक्षण भएको मन्त्रालयले जनाएको छ। कुल पीसीआर परीक्षणको सङ्ख्या ३,८२,४०९ रहेको छ।

कुल निको हुनेको सङ्ख्या १४,४९२ रहेको छ।

अहिले देशभरिका क्वारन्टीनमा ११,५३३ जना छन्।

लकडाउन खुकुलो भएपछि कसरी बढ्दैछ सङ्क्रमण?

स्वास्थ्य मन्त्रालयले लकडाउन खुकुलो पारिएको ११ दिन अघि र ११ दिन पछिको तुलना गरेर आँकडा प्रस्तुत गर्दा यो अवधिमा सङ्क्रमण पाइने दर ०.८ प्रतिशतले बढेको देखिएको जनाएको छ।

"साउन ७ देखि १७ गतेको अवधिमा ५८,१७४ पीसीआर परीक्षण गरिएको र त्यसमा २,०९२ जना सङ्क्रमित पाइएको छ। त्यो भनेको ३.८% सङ्क्रमण दर हो," मन्त्रालयका प्रवक्ता डा जागेश्वर गौतमले बताए।

साउन ७ भन्दा ११ दिन अगाडिको अवधिमा भने ४७,८७७ पीसीआर परीक्षण गरिएको र त्यसमा १,... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

३४५ जना सङ्क्रमित पाइएको बताइएको छ, जुन २.८% हुन आउँछ।

डा गौतमले सीमानाकामा स्थलमार्गबाट नेपाल आउनेहरूको स्वाब परीक्षणको नतिजा नआउन्जेल क्वारन्टीनमै राख्न स्थानीय निकायहरूलाई अनुरोध गरेका छन्।

साथै, उनले सरकारी कर्मचारीहरूलाई पनि उचित किसिमले मास्क लगाउन र दूरी कायम गर्न अनुरोध गरेका छन्। पच्चीसजनाभन्दा धेरै सहभागी भएका गोष्ठी, बैठक वा अन्य कार्यक्रम नगर्न भन्दै अन्यथा गरिए घातक अवस्था आउने उनले चेतावनी दिएका छन्।

नेपाल ६५ औँ स्थानमा

विश्वका विभिन्न देशमा कोरोनाभाइरस सङ्क्रमितहरूको आँकडा राख्दै आएको अमेरिकाको जोन्स हप्किन्स विश्वविद्यालयको तालिका अनुसार शनिवार अपरान्हसम्म धेरै सङ्क्रमित भएका मुलुकको सूचीमा नेपाल ६५ औँ स्थानमा रहेको छ।

दक्षिण एसियामा सबभन्दा धेरै सङ्क्रमित भारत अनि त्यसपछि पाकिस्तान, बाङ्ग्लादेश तथा अफगानिस्तानमा पाइएका छन्।

भारतमा करिब १७ लाख सङ्क्रमित पुगेका छन् र भारत विश्वमै तेस्रो स्थानमा छ।पाकिस्तान पौने तीन लाख सङ्क्रमित सहित १३ औँ अनि बाङ्ग्लादेश दुई लाख ३७ हजार सहित १६ औँ स्थानमा छन्।

माल्दिभ्स, श्रीलङ्का तथा भुटानमा चाहिँ नेपालमाभन्दा कम सङ्क्रमित पाइएका छन्।


यसै अवसरमा हामीले त्रिभुवन विश्वविद्यालयको टिचिङ अस्पतालमा कार्यरत विशेषज्ञ चिकित्सक डा. दिव्या सिंहसँग कुराकानी गरेर मिर्गौला र यसमा हुने समस्याबारे थाहा पाउनुपर्ने सात महत्त्वपूर्ण कुरा यहाँ प्रस्तुत गरेका छौँ।

मिर्गौलाको काम

हाम्रो शरीरमा दुईवटा मिर्गौला हुन्छन्। तिनले  शरीरमा हुने विभिन्न प्रक्रिया हुँदा निस्किने विकारहरूलाई रगतबाट छानेर बाहिर फाल्छन्।

मिर्गौलाको एउटा प्रमुख काम पिसाब बनाउनु पनि हो। मिर्गौलाले नै शरीरमा तरल पदार्थ र लवणको मात्राको सन्तुलन कायम गराउँछन्।

शरीरलाई चाहिने अनेकथरी तत्त्वको मात्रा व्यवस्थापन गर्छन्।

हड्डीलाई स्वस्थ राख्ने हर्मोनहरू पनि मिर्गौलामै बन्छन्। तर रक्तचाप बढ्दा मिर्गौलाका रक्तनलीमा दबाव पर्न गई यी काम राम्ररी हुन पाउँदैनन्।

मिर्गौलामा कसरी समस्या देखिन थाल्छ

मिर्गौलामा प्राय: मधुमेह र उच्च रक्तचापका कारण समस्या देखिन्छ। चालीस वर्ष कटेपछि यस्तो समस्या बढी देखिएको छ।

केही मानिसमा वंशाणुगत कारणले मधुमेह हुन्छ। तिनले आफ्नो खानपानमा विशेष ध्यान दिनुपर्छ।

तौल धेरै हुँदा यसको जोखिम उच्च हुनेगर्छ। सामान्य रूपमा भन्दा त धेरै गुलियो र चिल्... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

लो भएको खानेकुरामा नियन्त्रण राख्नु नै यसबाट बच्ने तरिका हो।

एकैखाले आहार नभई शरीरलाई चाहिने सबैखाले तत्त्वहरु समेटिने सन्तुलित भोजन गर्नुपर्छ।

कम उमेरका मानिसमा पनि

मिर्गौलाको समस्या सबै उमेर समूहका व्यक्तिमा हुन सक्छ। तर त्यसको कारण फरक हुनसक्छ।

बालबालिकालाई पिसावनलीमा अवरोध सिर्जना भएर, विभिन्न खाले सङ्क्रमण बल्झिएर, घाँटी खराब भई बारम्बार टन्सिलको समस्या भएर मिर्गौलाको समस्या देखिएको पाइन्छ।

पिसाबमा अत्यधिक प्रोटिन चुहिने समस्या देखियो भने पनि यस्तो जोखिम बढ्छ।

महिलामा फरक कारण

महिलाहरूमा पाइअलोनिफ्राइटिस भनिने मिर्गौला सुन्निने समस्याले पछिसम्म नराम्रो असर पारेको पाइएको छ।

अध्ययनहरूका अनुसार शरीरको प्रतिरक्षा प्रणालीसँग सम्बन्धित यो रोग मङ्गोल वर्ण भएका र थारू समुदायका महिलामा केही बढी देखिएको छ।

तर अन्य महिलामा पनि यस्तो समस्या देखिने गरेको छ।

विश्व मिर्गौला दिवसको कार्यक्रममा सहभागी हुँदै प्रधानमन्त्री केपी शर्मा ओली। सन् २००७ मा उनमा मिर्गौला प्रत्यारोपण गरिएको थियो।

समस्या भए यस्ता सङ्केत

केही लक्षणहरूले समस्या भएको सङ्केत गर्छन्। जस्तै, पिसाबमा फिँज आइरहनु वा पिसाब धमिलो हुनु वा गाढा रातो रङ्गको आइरहनु।

छिनछिनमा पिसाब लाग्ने, पिसाब फेर्न राति उठिरहनुपर्ने, पिसाब फेरिसक्दा समेत निख्रेजस्तो नलाग्ने भएमा सतर्क हुनुपर्छ।

कहिलेकाहीँ धेरै कोखा दुख्नु, बिहान उठ्दा आँखाको डिल सुन्निनु, दिउँसै खुट्टाको गोलीगाँठा सुन्निन थाल्नु पनि मिर्गौलामा गडबडी भइरहेको सङ्केत हो।

यो पनि पढ्नुहोस्

सुत्दा अग्लो सिरानी चाहिने वा थोरै हिँडे पनि स्याँस्याँ हुने वा त्यत्तिकै थाकेजस्तो लाग्ने लक्षण देखि पनि परीक्षण गराइहाल्नुपर्छ।

कस्तो परीक्षण

मिर्गौलाको समस्या भएको शङ्का भए रक्तचाप, शरीरमा चिनीको मात्रा र पिसाबको परीक्षण गरिन्छ र तदनुरूप प्रारम्भिक उपचार सुरु हुन्छ।

यसो गर्न समय र खर्च दुवै धेरै लाग्दैन।

तिनमा समस्या देखियो भने मात्र मिर्गौलाले कति काम गरेको छ भनेर जाँच्न थालिन्छ।

मिर्गौलाले काम गर्न छाडेपछि उपचार जटिल र महँगो हुन्छ। त्यसैले सुरुमै केही चनाखो हुँदा भविष्यमा हुन सक्ने समस्या टार्न सकिन्छ।

मिर्गौला फेर्ने अवस्था

मिर्गौलाले काम गर्न छाड्यो भने शरीर सुन्निने, पिसाब रोकिएर वाकवाक आउनेजस्ता समस्याहरू देखा पर्छन्।

तर मधुमेह, रक्तचाप, पाइअलोनिफ्राइटिसजस्ता रोगले भने बिस्तारै असर...


यसै भन्छन् युनिभर्सिटी अफ म्यारील्याण्डका स्नायुवैज्ञानिक रोबर्ट प्रोभाइन। उनले आफ्नो विज्ञता बाडुली लाग्नु, हाइ काढ्नु तथा वायु जानु जस्ता व्यवहारको शोधमा खर्चिएका छन्। तर तीमध्ये काउकुती किन अझ विशेष छ?

छोटकरीमा भन्दा, काउकुती भनेको निकै गम्भीर विषय हो। "यो शरीरको रक्षा वा स्नायुप्रणालीमात्र होइन आफू र अरुबारेको होस वा चेतसँग पनि जोडिएको छ," प्रोभाइन भन्छन्।

अन्य जटिल व्यवहार जस्तै काउकुतीबारे थप जान्न अरु पशुहरुले देखाउने व्यवहारले सघाउ पुर्याउँछ।

काउकुतीका प्रकार

खासगरी काउकुती दुई प्रकारका हुन्छन्। एउटालाई नीस्मेसिस भनिन्छ भने अर्कोलाई गार्गालेसिस भनिन्छ।

नीस्मेसिस चाहिँ शुरुवाती प्रतिक्रिया हो। छालामा हल्का स्पर्शले निम्त्याउने मन नपर्ने खालको अनुभूति हो। यो धेरैमा लागू हुन्छ। "माउसुली, किरा तथा लगभग समग्र जीवमा यस्तो अनुभूति हुन्छ जुन शरीरको छालाको एउटा रक्षात्मक प्रतिक्रियासँग जोडिन्छ," प्रोभाइनले भने। जीवजन्तुले आफ्नो शरीरलाई किराको टोकाइ वा अन्य परजीवीबाट जोगाउन यस्तो प्रतिक्रिया देखाउँछन्। जीउ कन्याउने वा कान छिटोछिटो हल्लाउने व्यवहार नीस्मेसिस हो।

गार्गालेसिस चाहिँ के... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

वल स्तनधारी प्राणीमा मात्र पाइन्छ। यो अलि बेस्सरी गरिन्छ र यसले हाँसो निम्त्याउँछ। स्तनधारी प्राणीमाझ यो एक रमाइलो खेलका रुपमा पनि रहेको छ।

आधारभूत रुपमा काउकुतीको अनुभूति स्पर्श तथा पीडा थाहा पाउने स्नायुसँग जोडिन्छ। तर यो भन्दा थप अन्य विषय पनि छ। "काउकुतीका कारण उत्पन्न हुने हाँसो स्वचालित प्रतिक्रियाभन्दा पनि एक सामाजिक व्यवहार मान्नु उपयुक्त हुन्छ," छाला विशेषज्ञ स्यामुएल टि सेल्डनले सन् २००४ मा काउकुतीबारेको एक समीक्षामा लेखेका छन्। प्राणीको क्रमिक विकासका दौरान कुनै समय यो हाँसो उठाउने व्यवहारमा परिणत भयो।

"हाँसोका निम्ति काउकुती एक मौलिक उत्तेजक हो," प्रोभाइन भन्छन्। "खासमा काउकुती लगाएजस्तो गर्नु विश्वको एक सबभन्दा प्राचीन चुट्किला हो जस्तो मलाई लाग्छ। काउकुती, काउकुती भनेर काउकुती लगाउन खोज्ने कार्य एक यस्तो चुट्किला सरह हो जसले मानिस तथा चिम्पान्जी दुवैका बच्चा हाँस्छन्।"

यसबारे युकेकी युनिभर्सिटी अफ पोर्ट्समथकी मनोवैज्ञानिक मरिना डाभिला रस सहमत छिन्। उनले चिम्पान्जीका हाँसोबारे अनुसन्धान गरेकी छन्।

चिडियाखानाका सञ्चालकहरु तथा आमाहरुलाई उनले क्रमश: चिम्पान्जीका बच्चा तथा मानव शिशुलाई काउकुती लगाउँदै दुई प्राणीबीच रहेको हाँसोको अध्ययन गरेकी छन्।

"यसमा क्रमिक विकास सिद्धान्त अन्तर्गत रहेका सम्बन्धहरुबारे आनुवंशिक विशेषज्ञले आनुवंशिक आँकडा प्रयोग गरेजस्तै हामीले हाँसोका अकुस्टिक आँकडा प्रयोग गरेका छौं," उनले भनिन्।

हाँसोको विकास

सन् २००९ मा प्रकाशित उनको शोधले बाँदर प्रजातिको एउटै मूल पूर्वज जातिमा पाइएका आवाजको विकास क्रमबाटै मानव जातिमा हाँसो विकसित भएको उल्लेख छ।

डाभिला रसको अध्ययनमा प्रयोग भएका गोरिल्ला वा बोनोबोको आवाज मानवसँग मिल्दोजुल्दो भएपनि अन्य बाँदर प्रजातिका प्राणीले निकाल्ने आवाज भने सिधै हाँसो नै भनेर चिन्न कठिन हुने खालको हुन्छ।

तर आवाजको गहन शोधले कसरी हल्का आवाज विस्तारै हाँसो र उन्मुक्त हाँसोमा क्रमिक विकास भयो भन्ने देखाएको छ।

उक्त शोधले हाँसोमात्रै होइन काउकुतीको इतिहासपनि केलाएको छ। "बाँदर प्रजातिका प्राणी अरुले खेलेको वा केही गरेको देखेर हाँस्दैनन्," डाभिला रसले भनिन्।

तिनलाई हाँसो उठ्न अन्यसँग सक्रियपूर्वक खेलेकै हुनुपर्छ। यसै खेल अन्तर्गत लडिबुडी र काउकुती पर्छन्। त्यस्ता खेलले थकाउँछ र स्याँस्याँ आउँछ। यही स्याँस्याँ विस्तारै हामीले अहिले भन्ने जस्तो हाँसोमा...


यसै महिना पत्रकारहरूसँग रात्रिभोजका बेला उनले कुरा चुहाएको राष्ट्रपतिले थाहा पाएलगत्तै उनलाई बिहीवार हटाइएको थियो।

न्यूजर्सीमा बिदा मनाउँदै गर्दा राष्ट्रपति ट्रम्पसँग आफ्नो पहुँचबारे वेस्टराउटले मदिरापान गर्दै धाक लगाएको सीबीएस न्यूजले जनाएको छ।

ट्रम्प राष्ट्रपति भएको पहिलो दिनदेखि नै वेस्टराउटले उनीसँगै काम गर्दै आएकी थिइन्।

ह्वाइट हाउसले उनलाई पदमुक्त गरिएको विषयमा टिप्पणी गर्न चाहेन।

न्यूयोर्क टाइम्सले उक्त घटनाबारे पहिलो पटक समाचार प्रकाशित गरेको थियो।

ह्वाइट हाउस सूत्रलाई उद्धृत गर्दे उसले वेस्टराउटलाई शुक्रवारदेखि नै ह्वाइट हाउसको कार्यकारी भवनमा आउन नदिइने उल्लेख गरेको थियो।

के गरिन् वेस्टराउटले?

वेस्टराउटको राष्ट्रपतिप्रति प्रभावलाई दाँज्दै ट्रम्पको 'द्वारपाल' भनेर अमेरिकी सञ्चारमाध्यमहरूले उनलाई प्रस्तुत गर्दै आएका थिए।

उनको कार्यकक्ष वेस्टविङस्थित राष्ट्रपतिको ओभल अफिसको ठिक सामुन्ने रहेको थियो।

उनले अनौपचारिक रात्रिभोजका बेला न्यूजर्सीस्थित बर्कले हाइट्समा रहेको एउटा होटलमा पत्रकारहरूसँग गफगाफ गरेकी थिइन्।

अगस्टको सुरुतिर यो घटनाका बेला राष्ट्रपति ट्रम्प न्यूजर... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

्सीको बेडमिन्स्टरस्थित आफ्नो क्लबमा थिए।

सीबीएस न्यूजलाई सूत्रहरूले बताएअनुसार त्यतिखेर वेस्टराउटले मदिरा पिएकी थिइन् र उनले ट्रम्पको परिवारसँग सम्बन्धित विवरण चुहाएकी थिइन्। साथै प्रसारकहरूले राष्ट्रपतिसम्म पहुँच माग्न गरेका प्रयासबारे उनले टिप्पणी गरेकी थिइन्।

ट्रम्पले यी घटनाबारे कसरी थाहा पाए भन्ने प्रस्ट छैन।

जासुसीको शङ्का

कैयौँ ह्वाइट हाउस अधिकारीहरूले लामो समयदेखि ट्रम्पप्रति वेस्टराउट बफादार नभएको शङ्का गरेका थिए।

एक पूर्वअधिकारीले सीबीएसलाई भने, "उनी पहिलो दिनदेखि नै जासुसी गर्थिन्। राष्ट्रपतिसँगको निकटतालाई उनले राष्ट्रपतिका विरोधीहरूसँग विश्वास जित्न प्रयोग गर्थिन्।"

ट्रम्पको ह्वाइट हाउसबारे लेखिएका दुई किताबका अनुसार रिपब्लिकन न्याश्नल कमिटीकी पूर्वसहायक वेस्टराउट ट्रम्पले चुनाव जितेको दिन बेखुसी थिइन् र रोएकी थिइन्।

तर अप्रसन्नता हुँदाहुँदै पनि उनले वार्षिक एक लाख ४५ हजार डलर तलब सहितको उक्त जिम्मेवारी पाएकी थिइन्।

चुनाव जितेर शपथ लिनु अगाडिसम्म वेस्टराउट न्यूयोर्कको ट्रम्प टावरमा कार्यरत रहिन्। त्यहाँ उनले ट्रम्पलाई भेट्न आएका आगन्तुकहरूलाई उनीसमक्ष लगिदिने काम गर्थिन्।

न्यूयोर्क टाइम्सका अनुसार उनको एक निजी इन्स्टाग्राम पेज पनि छ जसमा उनले ह्वाइट हाउसको आफ्नो जीवन र राष्ट्रपतिसँगको भ्रमणका फोटोहरू राख्छिन्।

एउटा पोस्टमा उनले सार्वजनिक कार्यक्रममा राष्ट्रपतिले प्रस्तुत गरेका कागजका टुक्रा आफूले प्रिन्ट गरेको भन्दै त्यस विषयलाई ठट्ट्यौलो शैलीमा लेखेकी छन्।

जब पाका पत्रकार बब उडवार्डले एउटा अन्तर्वार्तामा आफूले भेट्न चाहेको कुरालाई ट्रम्पका वरिष्ठ सहयोगीहरूले राष्ट्रपतिसमक्ष नपुर्‍याइदिएको गुनासो गरे तब ट्रम्पले बबले वेस्टराउटसँग सम्पर्क गरेको भए हुने थियो भनेका थिए।

"म्याडलिन मुख्य साँचो हुन्," ट्रम्पले भनेका थिए।

सीबीएसका अनुसार ट्रम्पले म्याडलिन वेस्टराउटलाई बारम्बार 'मेरी सुन्दरी' भन्ने गर्थे।


यसै महिनाको पहिलो हप्ता एउटा योजनाबद्ध आक्रमण हुनसक्ने भनी भारतले दिएको सूचनाबारे सम्बन्धित अधिकारीहरूले उचित तरिकाले जानकारी नदिएको संसद्लाई बताइएको छ।

राष्ट्रपति मैत्रीपाल सिरिसेनाले सम्भावित आक्रमणबारे प्राप्त गुप्त सूचनाको जानकारी दिन असफल भएको भन्दै त्यहाँका रक्षासचिव र प्रहरीप्रमुखलाई पदमुक्त गरिदिएका छन्।

सिरिसेनाले एउटा टेलिभिजन सम्बोधनमा त्यहाँका विभिन्न सुरक्षानिकायमा व्यापक परिवर्तन गर्ने बताएको एक दिनपछि उनीहरूलाई पदबाट हटाइएको हो।

सन्दिग्ध व्यक्तिकी बहिनी के भन्छिन्?

आक्रमणकारीहरूको नाइके भएको शङ्का गरिएका एक व्यक्तिकी बहिनीले भने आफ्नो दाजुको निन्दा गरेकी छन्।

प्रहरीले देशका विभिन्न स्थानमा शृङ्खलाबद्ध बम विस्फोटन  गराउने योजनाको नेतृत्व कट्टरपन्थी इस्लामिक प्रवचक जहरान हासिमले गरेको शङ्का गरेको छ।

उनकी बहिनीले बीबीसीसँग कुराकानी गर्दै आफ्ना दाजुका गतिविधिबारे कुनै पनि जानकारी आफूलाई नभएको बताएकी हुन्।

हासिम कहाँ छन् भन्ने स्पष्ट छैन।

गत मङ्गलवार कट्टरपन्थी इस्लामिक समूहले सार्वजनिक गरिएको भिडिओमा उनी देखिएका थिए।

तर उनले एउटा मात्र आत्मघाती घटना गराए वा उनी ठू... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

लो योजनामा संलग्न थिए भन्ने पत्ता लगाउन सकेको छैन।

बीबीसीसँग उनकी बहिनी हसिम मदानियाले भनेकी छन्, "मैले सञ्चारमाध्यमबाट यो गतिविधिबारे थाहा पाएँ। मैले कहिल्यै पनि उनले यस्तो गर्लान् भनेर सोचेकी थिइँ। उनी मेरा दाजु भए पनि उनले गरेको यो कार्यको म निन्दा गर्छु। म यस्तो कुरालाई कुनै पनि हालतमा स्वीकार्न सक्दिनँ र उनी अहिले जहाँसुकै हुन् मलाई मतलब छैन।"

के भन्छ मुस्लिम समुदाय?

श्रीलङ्काको सबैभन्दा ठूलो इस्लामिक सङ्गठनका अर्कम नूरमिथले बीबीसीसँग कट्टरपन्थी व्यक्तिहरू यो तहको आत्मघाती घटनामा संलग्न भएकोमा आफू अझै विश्वस्त हुन नसकेको बताएका छन्।

यो घटनाबाट आफूहरूलाई एकदमै चिन्तित बनाएको उनले बताए।

उनले भने, "समुदायका रूपमा हामीले वास्तवमै त्यसलाई पहिचान गर्न सकेका थिएनौँ। तर हाम्रो समुदायले कम्तीमा १० वर्षदेखि यस्ता घटनाबारे सकेसम्म सचेत गराइरहेको थियो। समुदायका नेताहरूले केही कट्टर युवाहरूले अन्तर्राष्ट्रिय सञ्जालसँग सम्बन्ध राख्न थालेको भनेर बताउने गरेका थिए।"

अधिकारीहरूका अनुसार नौ आक्रमणकारीमध्ये आठ जना श्रीलङ्काका नागरिक भएको स्पष्ट भएको छ।

गिर्जाघर र होटलहरूमा भएका शृङ्खलाबद्ध आत्मघाती आक्रमणहरूमा अतिवादी इस्लामिक समूह इस्लामिक स्टेटको संलग्नता रहेको वा नरहेकोबारे सरकारले अनुसन्धान गरिरहेको जनाएको छ।

श्रीलङ्का फर्कनुअघि आक्रमणकारीमध्ये एक जनाले यूके र अस्ट्रेलियामा अध्ययन गरेको खुल्न आएको छ।

कसको  उत्तरदायित्व?

देशमा गृहयुद्ध समाप्त भएपछि यो नै सबैभन्दा ठूलो आक्रमणको घटना थियो।

घटना भएपछि देश हाँक्ने नेताहरूबीच विवाद रहेको र सरकारी निकायमै समन्वय नभएको देखिएको छ।

सहायक रक्षामन्त्री रुवान विजेवार्देनेले रुवान विजेवर्दनेले भने, "यदि जासुसी सूचना उपयुक्त स्थानमा पुर्‍याइएको भए यो आक्रमण टर्न सक्थ्यो वा क्षति कम गर्न सकिन्थ्यो। दुर्भाग्यवश त्यसो हुन सकेन हामीले उत्तरदायित्व लिनुपर्छ।"

संसद्का नेता लक्ष्मण किरिएलाले अधिकारीहरूले नियतवश सूचना नदिएको बताए।

"कुनै निश्चित उद्देश्यका साथ उच्च अधिकारीहरूले जासुसी सूचना लुकाएका हुन्," उनले भनेका छन्, "सूचना थियो तर शीर्ष सुरक्षा अधिकारीहरूले कारबाही गरेनन्।"

उनले भारतीय सङ्केत एप्रिल ४ मा नै पाइएको रोएटर्स समाचार संस्थालाई बताएका छन्।

राष्ट्रपति सिरिसेना र प्रधानमन्त्री रनिल विक्रमसिङ्घले उक्त सूचना नपाएको बताएका छन्।

राष्ट्रपति सिरिसेनाले रक्षासचिव...


यसै वर्षको सुरुमा अमेरिका र उत्तर कोरियाबीच सिंगापुरमा ऐतिहासिक शिखर वार्ता सम्भव तुल्याउन प्रभावशाली भूमिका खेलेका मून जे-इनले प्योङयाङमा उत्तर कोरियाली नेता किम जङ-अनसँग दुई चरणको वार्ता गर्ने कार्यक्रम छ।

वासिङ्टनले उत्तर कोरियाले पूर्ण रूपमा परमाणु अस्त्र निश्शस्त्रीकरण गर्नका लागि दबाब दिइरहेको छ।

उत्तर कोरियाले चाहिँ त्योभन्दा पहिले सन् १९५० को दशकमा चर्किएको कोरियाली युद्ध सकिएको औपचारिक घोषणा हुनु पर्ने अडान राखिरहेको छ।

व्यापारीहरू

किम-मून भेट्दाको ऐतिहासिक क्षण

ट्रम्पलाई किमको ‘न्यानो निम्तो’

प्योङयाङ भ्रमण सुरु गरेको मून जे-इनको टोलीमा हन्डेइ र सामसुङ कम्पनीका प्रतिनिधिलगायतका दक्षिण कोरियाली व्यापारीहरू समेत सहभागी छन्।

तीन दिने भ्रमणका लागि मङ्गलबार प्योङयाङ पुगेका राष्ट्रपति मून जे-इन र उनकी श्रीमती किम जङ-सुकलाई विमानस्थलमा उत्तरका नेता किम र उनकी श्रीमती रि सोल-जुले स्वागत गरेका थिए।

यो दक्षिण कोरियाली नेताको गत एक दशकमा भएको पहिलो प्योङयाङ भ्रमण हो।

दुई नेताबीच गत एप्रिल महिनामा दुई कोरियाबीचको सिमानामा पहिलो भेट भएको थियो। त्यसपछि अहिले यो उनीहरूको तेस्रो... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

भेट हो।

शान्ति सन्धि

अमेरिकाले प्रतिबन्ध हटाओस्: उत्तर कोरिया

उत्तर  कोरिया विरुद्ध 'कडा नाकाबन्दी'

सन् १९५३ मा दुई कोरियाबीच हतियार बिसाउने सहमति भएपनि औपचारिक रूपमा शान्ति सन्धि भएको छैन।

दुई नेताबीच कोरियाली प्रायद्वीपमा "परमाणु अस्त्र निश्शस्त्रीकरणका व्यवहारिक उपायहरूबारे" छलफल हुने अपेक्षा गरिको छ।

तथापि त्यसबारे स्पष्ट जानकारी दिइको छैन।


यसै वर्षको सुरुमा चारजना संदिग्ध रुसी नागरिक कूटनीतिक राहदानीमा नेदर्ल्याण्ड्स पुगेको बताइएको छ।

रुसले भने ती आरोप अस्वीकार गरेको छ।

के छन् आरोप?

सातजना रुसीको नाम र चित्रसहित एफबीआइले सूची सार्वजनिक गरेको छ।

अमेरिकाको न्याय मन्त्रालयले सातजना रुसी गुप्तचर एजेन्टमाथि फिफा, खेलकूदमा लागु औषध प्रयोग निषेध गर्ने निकाय वाडा, तथा अमेरिकास्थित परमाणु ऊर्जा कम्पनीका प्रणालीहरूमा ह्याक गर्ने षडयन्त्र गरेको दोष लगाएको छ।

तीमध्येका चार जनाको नाम ब्रिटिश तथा डच गुप्तचर निकायले रुसी जासुस संस्था जी आर यु का एजेन्ट विरुद्ध गरेको संयुक्त कारबाहीका क्रममा पनि आएको छ।

तिनीहरूमाथि हेगस्थित रसायनिक अस्त्र निषेध गर्ने निकाय ओपीसीडब्लुको कम्प्युटर ह्याक गर्ने प्रयास गरेको आरोप लगाइएको छ।

नेदर्ल्याण्ड्सका गुप्तचर निकायका प्रमुखका अनुसार ती चारजना रुसी एप्रिल महिनामा कूटनीतिक राहदानीमा त्यहाँ आएका थिए।

उनीहरूले सो निकायमाथि साइबर हमला गर्न खोजेको र त्यसलाई विफल पारिएको उनले बताए।

क्यानडाले पनि मन्ट्रियलस्थित वाडाको कार्यालयमा भएका साइबर हमला रुसी गुप्तचर निकायले गराएकोमा आफू विश्वस्त भएको जना... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

एको छ।

बीबीसीका कूटनीतिक सम्वाददाता जेम्स ल्यान्डेल भन्छन् खासगरि ब्रिटिश र डच गुप्तचर निकायले विस्तारमा आफ्ना कारबाही सार्वजनिक गर्नु आफैँमा अनौठो थियो।

सामान्यतया गुपचुप राखिने यस्ता विषयहरूबारे खुलेर बताउनुको अर्थ पश्चिमा राष्ट्रहरू मिलेर रुसका कारबाहीविरुद्ध लाग्न खोजेको देखिन्छ।


यसै विषयमा हामीले भारत मामिलासम्बन्धी जानकार पत्रकार युवराज घिमिरेसँग भारतको पछिल्लो कदमबारे कुराकानी गरेका थियौँ। उनीसँगको कुराकानीको अंश:

कश्मीर मामिलामा भारतले चालेको पछिल्लो कदमले एउटा गम्भीर संवैधानिक प्रश्न उब्जाएको छ।

त्यो के हो भने कश्मीर भारतमा विलय हुने बेलामा त्यसबेलाका कश्मीरका महाराजा हरि सिंह र ब्रिटेनका गभर्नर जेनेरलले 'इन्स्ट्रुमेन्ट अफ एक्सेसन' भनिने सम्झौतामा हस्ताक्षर गरेका थिए।

उक्त सम्झौताका क्रममा कश्मीर भारतमा विलय त हुन्छ, तर कश्मीरलाई केही विशेषाधिकार हुनेछन् भन्ने खालको मान्यता राखिएको थियो।

त्यसैका आधारमा भारतको संविधानमा धारा ३७० र ३५-ए को व्यवस्था भएको हो र त्यसै अनुसार कश्मीरको हैसियत विशेष रहँदै आएको हो।

कश्मीरले आफ्नो विवेकमा त्यहाँका जनताहरूको विशेषाधिकारको निर्णय लिनसक्छ भन्ने मान्यता थियो।

निर्णयको अर्थ

अहिलेको निर्णयपछि दुईवटा कुरा भएको छ। एउटा- कानुनी र संवैधानिक हैसियत के हुन्छ सरकारको निर्णयको र दोस्रो-अब कश्मीर केन्द्र-प्रशासित क्षेत्रमा खण्डित भयो।

'इन्स्ट्रुमेन्ट अफ एक्सेसन'मा तत्कालीन कश्मीरका राजा हरि सिंहले मेरो सहमति विना यस... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

लाई उल्टाउन पाइनेछैन भनेका थिए। तर अहिले उनी जीवित छैनन्।

अहिलेको निर्णयले उक्त 'इन्स्ट्रुमेन्ट अफ एक्सेसन'लाई नै चुनौती दिएको छ।

धेरै राजनीतिक दलका नेताहरूले भने सरकारको निर्णयको विरोध गरेका छन्।

भाजपाको मुद्दा

सत्तारुढ भारतीय जनता पार्टी (भाजपा) ले कश्मीरलाई दिइँदै आएको विशेषाधिकार हटाउनुपर्छ भन्ने मान्यता राख्ने गरेको छ।

भाजपाको पहिलो राजनीतिक संस्करण जनसङ्घबाट भएको हो। जनसङ्घले शुरूदेखि नै एउटै देशमा दुईखाले अवस्था राख्नु हुँदैन भनेर विरोध गर्दै आएको थियो।

त्यसका नेता श्यामप्रसाद मुखर्जी त त्यही कारणले जेल समेत गएका थिए। उनको सन् १९५३ मा जेलमै निधन भएको थियो।

त्यसकारण यो मुद्दालाई भाजपाले उठाउँदै आएको हो। तर भाजपाकै सरकार हुँदा पनि त्यसका प्रधानमन्त्री अटलबिहारी बाजपेयीले धारा ३७० लाई हटाउने सङ्केत दिएका थिएनन्।

विगतको चुनावमा भने त्यो धारालाई हटाउने स्पष्ट सङ्केत दिइएको थियो। र, त्यसको अगुवाई भाजपाका अध्यक्ष अमित शाहले गरेका थिए।

अहिले उनकै नेतृत्वमा धारा ३७० लाई खारेज गर्ने काम भएको छ।

अब के होला?

अहिलेको निर्णयबारे के होला भन्ने अहिले नै भन्न सकिँदैन।

यसलाई सर्वोच्च अदालतमा कसैले चुनौति दिन्छ कि दिँदैन?

अनि दिएमा त्यसमा के होला भन्ने कुरा अहिले नै भन्न गाह्रो छ।

तर यो राजनीतिकभन्दा पनि जटिल संवैधानिक विषय चाहिँ बन्छ।

कश्मीरमा पर्ने असर

कश्मीरलाई भावनात्मक रूपमा भारतमा एकीकरण गर्न नसक्नु अहिलेसम्मको भारतको असफलता हो।

कतिपय पहिलेका सहमतिहरूमा पनि त्यो एकता पाइँदैन।

त्यस्ता सहमतिलाई परिवर्तन गर्नुपरे कसरी जनताको अनुमोदन खोज्ने भन्ने विषय पनि अब सँगसँगै जाला कि?

यो अनुमान मात्र हो, अहिले नै केही भन्न सक्ने अवस्था छैन।

दक्षिण एशियामा असर

यो कारणले क्षेत्रमा अस्थिरता पैदा गर्ने त होइन, तर त्यो कारणले दुई मुलुकमा अस्थिरता भयो भने त्यसको मनोवैज्ञानिक असर पर्छ।

कश्मीरभित्रका द्वन्द्वलाई त भारतीय सुरक्षा फौजले नियन्त्रण गर्लान्, तर त्यसमा नागरिकको आवाज कसरी उठ्छ भन्ने हो।

त्यसलाई पाकिस्तानले कसरी उठाउँछ र अन्तर्राष्ट्रिय जगत्‌ले पनि कुनै न कुनै रूपमा केही कुरा गर्न सक्छ।

किनिक एक वर्षअघि सयुक्त राष्ट्र सङ्घीय मानव अधिकारसम्बन्धी उच्च आयोगका अधिकारीहरू त्यहाँका जनतालाई आत्मनिर्णयको अधिकारलाई सम्मान गर्नुपर्छ भन्ने खालका अभिव्यक्ति दिएका थिएका थिए।

त्यसकारण यो विषय खुला छ, तर...


यसै सन्दर्भमा बीबीसी स्पोर्टले विश्वकप फुटबलको इतिहासमा भएका विभिन्न ११ वटा विवादास्पद घटनाहरुलाई फेरि एकपटक सम्झना गरेको छ।

फ्रान्सका कप्तान  जिनेदिन  जिदानले इटलीका माटेराज्जीलाई आवेशमा आएर टाउकोले हानेका थिए

१। जीनेदिन जिदानले मार्को माटेराज्जीलाई टाउकोले हानेको, २००६: बर्लीनमा भएको सन् २००६ को विश्वकपको फाइनल खेलमा फ्रान्सका कप्तान जिनेदिन जिदानले इटलीका मार्को माटेराज्जीको छातीमा टाउकोले हानेका थिए।

खेलको फोर्थ अफिसियलले उक्त घटनाका बारे रेफ्री होरेसियो एलिजोन्डोलाई जानकारी गराएपछि जिदानलाई खेलबाट बाहिर पठाइएको थियो।

त्यसबेला माटेराज्जीले जिदानको बहिनीका बारे अपशब्द प्रयोग गरेपछि उनले आवेशमा आएर प्रहार गरेको बताइएको थियो।

२। ब्राजीलका कार्लोसले फ्रान्सका ब्रुनो बेलोनलाई गरेका फाउल, १९८६: फ्रान्सका स्ट्राइकर ब्रुनो बेलोनलाई ब्राजीलका गोलरक्षक कार्लोसले सन् १९८६रु को क्वाटर फाइनल खेलका क्रममा फाउल गरेका थिए।

तर रेफ्रीले त्यसप्रति कुनै फ्री किक दिएननन्।

बीबीसीका सह कमेन्टेटर जीमी हिलले त्यस घटनालाई “एकदमै ठूलो गल्ती” भनेका थिए।

रातो कार्ड देखाइएकोमा  रिसाएका अर्जेन्टीनाका राट... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

्टीनले मैदान छाडेर जान अस्वीकार गर्दा ठूलो  विवाद भएको  थियो

३। अर्जेन्टीनाका एन्टोनीयो राट्टीनलाई रातो कार्ड, १९६६: संयुक्त अधिराज्यको चर्चीत वेम्बली रंगशालामा इंगल्याण्ड विरुद्धको क्वाटर फाइनल खेलमा रेफ्री रुडोल्फ क्रेइटलेइनले अर्जेन्टीनाका कप्तान एन्टोनीयो राट्टीनलाई रातो कार्ड देखाएका थिए।

त्यसबाट उनी यति धेरै रिसाए की उनले मैदान छाडेर बाहिर जान अस्वीकार गरे।

यो विवाद सल्टाउन निकै समय लाग्यो र उनी बाहिरीनु अघि खेलमा लामो ढिलाइ भएको थियो।

फ्रान्सका ब्याट्टीशन जर्मनीका गोल रक्षकको फाउलबाट बेहोस नै हुन पुगेका थिए

४। फ्रान्सका प्याट्रिक ब्याट्टीश्टन बेहोस, १९८२:

पश्चिम जर्मनीका गोलरक्षक हाराल्ड शूमाकरले फ्रान्सका प्याट्रीक ब्याट्टीश्टनलाई स्पेनको सेभिलमा भएको सेमीफाइनल खेलका बेला फाउल गरेका थिए।

ति फ्रान्सेली डिफेन्डर त्यसपछि बेहोस नै भए। उनलाई खेल मैदानमा नै अक्सिजन दिनु परेको थियो।

तर रेफ्री चार्ल्स कोभरले जर्मनीको पक्षमा गोल किकको निर्णय गरिदिए।

५। नेदरल्याण्ड्सका फ्र्यांक राइकार्डले रुडी भोलरलाई थुकेको, १९९०: सन् १९९० मा अन्तिम १६ टोली बीचको प्रतिस्पर्धात्मक भिडन्तका क्रममा चर्को विवाद गरेपछि नेदरल्याण्डसका मिडफिल्डर फ्र्यान्क राइकार्ड र पश्चिम जर्मनीका रुडी भोलर दुवै जनालाई रातो कार्ड देखाएर मैदान बाहिर पठाइएको थियो। त्यसपछि फ्र्यांक राइकार्डले जर्मनीका भोलरलाई थुकेका थिए।

अर्जेन्टीनाका म्याराडोनाले इंगल्याण्डका  विरुद्ध हातैले हानेर गोल गरिदिएका थिए

६। “ईश्वरको हात” १९८६: अर्जेन्टीनाको डिएगो म्याराडोनाले इंगल्याण्डसंगको खेलमा, गोलपोष्ट निर उफ्रीएर बल नियन्त्रणमा लिने प्रयास गर्दा हातैले हानेर गोल गरिदिएका थिए। सन् १९८६ मा मेक्सिको सिटीमा भएको क्वाटर फाइनल खेलमा इंगल्याण्डका गोलरक्षक पीटर शिल्टन विरुद्ध गरेको त्यस्तो गोललाई खेल अधिकारीहरुले देखेनन् र हातले हानेर गरेको गोललाई सदर गरिदिए। पछि पत्रकारहरुसंग कुरा गर्दै म्याराडोनाले आफूलाई “ईश्वरको हात”को सहयोग प्राप्त भएको बताएका थिए।

७। लुइस सुआरेजको ह्याण्डबल, २०१० सन् २०१० को क्वाटर फाइनल खेलमा, अतिरिक्त समयका बेला घानाले गरेको गोल प्रहारलाई युरुग्वेका लुइस सुआरेजले गोललाइनमा हातैले छेकेर गोल हुन दिएनन् र जीतबाट बञ्चित गरिदिए।

उनलाई रातो कार्ड देखाइयो र घानाले पेनाल्टी प्रहारको अवसर पायो।

युरुग्वेका सुआरेजले घानाले प्रहार गरेको बल हातैले ...


यसै साता प्रधानमन्त्री केपी शर्मा ओलीले ब्रिटेनको एउटा प्रमुख अखबारमा लेख प्रकाशित गर्दै कोरोनाभाइरसको महामारी नियन्त्रणभन्दा बाहिर जान थालेकाले अन्तर्राष्ट्रिय सहयोग आवश्यक रहेको बताएका थिए।

बिहीवार अमेरिकी सेनाको इन्डो प्यासिफिक कमाण्डले कोभिड १९ महामारीका कारण नेपालमा देखा परेको अक्सिजन समस्या समाधान गर्नका लागि ३२ करोड रुपियाँ भन्दा बढीको सहायता प्रदान गर्ने जनाएको छ। उक्त सहयोग अक्सिजन उत्पादन प्लान्ट, तरल अक्सिजन भण्डार गर्ने ट्याङ्क  र सिलिन्डरहरूका लागि खर्च हुने अमेरिकी दूतावासले ट्विटरमार्फत जनाएको छ।

संयुक्त राज्य अमेरिकाको सिनेटको अन्तर्राष्ट्रिय मामिला हेर्ने कमिटीमा बुधवार नेपालको ताजा अवस्थाबारे चर्चा गरिएको थियो।

युरोपेली सङ्घ ईयूले प्रारम्भिक सहयोगमा २८ करोड रुपियाँभन्दा बढीको सहायता सामग्री उपलब्ध गराइने जनाएको छ।

कोभिड-१९को उपचार, परीक्षण लगायतमा चाहिने अत्यावश्यक सामग्री जुटाउन सरकारले प्रयास अघि बढाएपछि त्यसबारेमा आफूहरूले स्वास्थ्य मन्त्रालयका अधिकारीहरूसँग छलफल गरिरहेको काठमाण्डूस्थित कतिपय दूतावासहरूले प्रतिक्रिया दिएका छन्।

‘प्रत्येक मिनेट ज्यान गइरहेकोम... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

ा चिन्ता’

युरोपेली सङ्घका तर्फबाट यसै साता जारी गरिएको विज्ञप्तिमा सङ्कट व्यवस्थापन सम्बन्धी आयुक्त यानेज लेनारचिचले फिनल्यान्ड सरकारले तत्काल सहयोगको प्रस्ताव गरेको, आपत्कालीन सहयोग परिचालन गरिएको र थप सहयोग उपलब्ध गराउन तयार रहेको जनाइएको छ।

उनले भनेका छन्, "नेपालमा कोभिड-१९ देशभर फैलिरहँदा यसले प्रत्येक मिनेट थप मानिसको ज्यान लिइरहेको छ। महामारी विरुद्धको नेपालको लडाइँमा हामी पूर्ण ऐक्यबद्धता जनाउँदै उभिएका छौँ।"

उनले भनेका छन्, "नेपालमा कोभिड-१९ देशभर फैलिरहँदा यसले प्रत्येक मिनेट थप मानिसको ज्यान लिइरहेको छ। महामारी विरुद्धको नेपालको लडाइँमा हामी पूर्ण ऐक्यबद्धता जनाउँदै उभिएका छौँ।"

आपत्कालीन सहयोग घोषणा गरिएको २० लाख युरोबाट नेपालका लागि अक्सिजन ग्यास सिलिन्डर, अक्सिजन कन्सन्ट्रेटर, घरमा हेरचाहका लागि चाहिने सामग्री, परीक्षणका लागि आवश्यक एन्टीजन र व्यक्तिगत सुरक्षाका लागि आवश्यक सामाग्री उपलब्ध गराइने ईयूको विज्ञप्तिमा उल्लेख छ।

त्यसमा फिनल्यान्ड सरकारले मास्क तथा पन्जा सहितका सामग्री सहयोग गर्ने उल्लेख गरिएको छ।

अमेरिकी सिनेट कमिटीको सुनुवाइमा के भयो?

अमेरिकी सिनेटको अन्तर्राष्ट्रिय सम्बन्ध समितिको बैठकमा सिनेटरहरूले नेपालमा मच्चिएको महामारीबारे छलफल गरेका थिए।

सिनेटर क्रिश मर्फीले भारतबाट स्वास्थ्य सामग्री आपूर्ति हुन सक्ने अवस्था नरहेकाले नेपाललाई सहयोग आवश्यक रहेको भन्दै भारतजस्तै महामारीको खराब बिन्दुमा पुग्नबाट रोक्न नेपाललाई कस्तो मद्दत उपलब्ध गराउन सकिन्छ भनेर अमेरिकी सहायता निकायका अधिकारीलाई सोधेका थिए।

त्यसको जफ दिँदै अमेरिकी सहयोग नियोग यूएसएडको कोभिड-१९ कार्यदलका निर्देशक जेरेमी एम कोनडाइकले नेपालमा आफ्नो टोलीसँग नियमित सम्पर्कमा रहेको र अहिलेको सङ्कटका लागि नेपाललाई थप १० मिलियन अमेरिकी डलर (१ अर्ब १८ करोड रुपियाँ) बराबरको सहायता उपलब्ध गराउन लागिएको बताए।

कोरोनाभाइरस सङ्क्रमितको परीक्षण कम सङ्ख्यामा हुनु नेपालको समस्या भएको उल्लेख गर्दै उनले परीक्षणका लागि आवश्यक सामाग्रीहरू सहयोग स्वरूप उपलब्ध गराउने पनि जनाएका छन्।

निर्देशक कोनडाइकले भारत जस्तै अहिले नेपाल उच्च प्राथमिकतामा रहेको बताएका थिए।

यसै हप्ता बीबीसीलाई दिएको प्रतिक्रियामा अमेरिकी राजदूतावासकी प्रवक्ता एना रिची एलनले  हालसम्म अमेरिकी सरकारले नेपाललाई कोभिड १९ महामारीसँग जुझ्न ५ अर्ब ३० करोड भन्दा बढी (४५ मिलियन...


यसै साता प्रधानमन्त्रीका तर्फबाट वकिलहरूले बहस जारी राख्दा प्रधानन्यायाधीश चोलेन्द्र शमशेर जबराले शुक्रवारसम्म सबै विपक्षीहरूले बहस सकिसक्नुपर्ने धारणा राखेका थिए।

सरकारको प्रतिरक्षा गरिरहेको महान्यायाधिवक्ताको कार्यालयले आफ्नो बहस सम्पन्न गरेसँगै पछिल्ला दिनमा प्रधानमन्त्रीका तर्फबाट वकिलहरूले आफ्ना धारणा राखिरहेका छन्।

त्यसपछि रिट निवेदनमा विपक्षी बनाइएका प्रतिनिधिसभाका सभामुखका तर्फबाट तीनजना वकिलले बहस गर्नेछन्।

विपक्षीको बहस सकिएपछि उनीहरूले उठाएका विषयबारे बहस गर्न निवेदकहरूलाई इजलासले समय उपलब्ध गराउनेछ।

इजलासलाई सहयोग गर्न गठन गरिएको वरिष्ठ कानुनविद्हरूको समूह अमिकस क्यूरीको बहस समाप्त भएपछि प्रतिनिधिसभा विघटनको सिफारिस गर्ने निर्णयमाथि उठेको संवैधानिकतासम्बन्धी विवादको निरूपण गर्न इजलासले आदेश दिने अधिकारीहरू बताउँछन्।

कहिलेसम्म होला निर्णय?

प्रतिनिधिसभा विघटनको विपक्षमा बहस गरेका अधिवक्ता ओमप्रकाश अर्याल फागुन १० गतेको आसपासमा सर्वोच्च अदालतले यो मुद्दामा निर्णय दिन सक्ने ठान्छन्।

उनले भने, “सरकारको सकिएपछि सभामुखको तर्फबाट बहस हुन्छ। त्यसपछि विपक्षीले उठाएका मुद्दामा ... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

जबाफ दिने मौका निवेदक पक्षले पाउँछ। त्यसपछि पाँच जनाको अमिकस क्यूरीले बहस गर्छ। अनि अदालतबाट फैसला हुने हो।”

“फैसला गर्नलाई बहस नोट माग्छ कि माग्दैन त्यो इजलासको कुरा हो। फैसला उसै दिन सुनाउने कि दुई चार दिन समय लिएर पूर्ण आदेश दिने त्यो पनि इजलासमा निर्भर हुन्छ। छोटो फैसला त्यसै दिन दिएर पछि पूर्ण आदेश पनि आउन सक्छ। अथवा निर्णय सुनाउने मिति पनि तोकिन सक्छ।“

उनका अनुसार रिट निवेदकहरूले एक दिन जति समय जबाफी बहसका लागि प्राप्त गर्न सक्छन्।

उनले थपे, “शुक्रवारसम्म सरकारी वकिलको सकियो भने सभामुखको तर्फबाट एक दिन, जबाफी बहसलाई अर्को एक दिन, अमिकस क्यूरीका पाँच जनालाई दुई दिन र अर्को पाँच दिनसम्म फैसला गर्न न्यायाधीशहरूलाई दियो भने १० दिनजतिमा सबै भइसक्नुपर्ने हो।"

सबैको ध्यान प्रधानन्यायाधीश नेतृत्वको संवैधानिक इजलासमा रहेकाले बहस सकिएर निर्णय सुनाउने मिति तोकिएपनि अदालतले धेरै समय नलिने अपेक्षा कानुनविद्हरूले गरेका छन्।

कस्ता कुराले समय प्रभावित हुनसक्छ?

सर्वोच्च अदालतका अधिकारीहरू मुद्दाको विषयमा इजलासले निर्णय गर्ने भन्दै आफूहरूले प्रतिक्रिया दिन नसक्ने बताउँछन्।

इजलासले आवश्यक ठानेमा बहस नोट माग गर्न सक्ने र फैसला लेख्नका लागि केही समय लिन सक्ने एक अधिकारीले बताए।

महान्यायाधिवक्ताको कार्यालयका प्रवक्ता संजीवराज रेग्मीले आइतवार नै सरकारी वकिलहरूका तर्फबाट बहस सकिएको र प्रधानमन्त्रीको तर्फबाट निजी कानुन व्यवसायीहरूले बहस गरिरहेको बताए।

सर्वोच्च अदालतका पूर्व न्यायाधीश इन्द्रराज पाण्डेको निधनप्रति शोक व्यक्त गर्दै मङ्गलवार सम्पूर्ण मुद्दाहरूमाथिको सुनुवाइ स्थगित गरिएको थियो।

सहन्यायाधिवक्ता रेग्मी भन्छन्, “प्रधानन्यायाधीशले शुक्रवारसम्म सबैको बहस सक्ने भन्नुभएको थियो। मङ्गलवार बिदा भएकाले एक-दुई दिन ढिला होला। त्यसपछि निवेदकले जबाफ दिने र अमिकस क्यूरीले बहस गर्ने समय इजलासले तोक्छ।"

“त्यसपछि कति समय लिने भन्ने कुरा इजलासको हो। यो विषय तत्कालै सम्बोधन गर्नुपर्ने खालको छ। इजलासले कम्तीमा पनि एक हप्तादेखि १० दिनसम्म लिन्छ किनभने तयारी गर्नुपर्छ, न्यायाधीशहरू छलफलमा बस्नुपर्छ। मेरो विचारमा फागुनको १५-२० सम्ममा केही निर्णय आउँछ।”

सरकारी वकिलहरूले  कसरी गरे प्रधानमन्त्रीको प्रतिरक्षा?

आफ्नो बहसका क्रममा सरकारी वकिलहरूले प्रतिनिधिसभा विघटन गर्ने प्रधानमन्त्रीको कदम संविधानसम्मत रहेको तर्क गरेका...


यसैबीच नेपाली नागरिकलाई नेपाल प्रवेश गराउनुका साथै भारतीय नागरिकलाई भारततर्फ पठाउने काम गरिएकोमा पछिल्लो सातादेखि अनपेक्षित रूपमा भारतीय कामदारहरू नेपालमा देखिएको भन्दै सुरक्षा अधिकारीहरूले चिन्ता व्यक्त गरेका छन्।

पछिल्लो पटक समुदायबाट पनि लापर्बाही भएको अधिकारीहरूको भनाइ छ।

लकडाउन खुकुलो भएपछि काम गराउने हिसाबले यसअघि नेपालमा काम गर्दै आएका कामदार तथा कालिगडहरूलाई  उद्योग प्रतिष्ठानहरूले बोलाएर काममा लगाएको पाइएको रुपन्देहीका प्रहरी प्रमुख एसपी हेम थापाले बताए।

"यसअघि नयाँ मान्छे देखे सर्वसाधारणले पनि प्रहरीलाई जानकारी गराउँथे तर अहिले कतैबाट सूचना दिने नगरिएको" उनको भनाइ छ।

गत साता बुटवलमा भारतबाट आएका ३ जनामा कोरोनाभाइरस सङ्क्रमण पुष्टि भएको थियो।

प्रहरीका अनुसार उनीहरू बुटवलको एक सिरक डसना बनाउने उद्योगमा काम गर्न भारतबाट लुकीछिपी बुटवलसम्म आइपुगेका थिए।

खुला सिमानाको जोखिम

नाका बन्द भए पनि खुला सिमानाका कारण लुकीछिपी नेपाल आएकाले उनीहरूलाई खोज्न गाह्रो भएको प्रहरी अधिकारीको भनाइ छ।

"हामीले यहाँका उद्योग प्रतिष्ठानमा अनुगमन गर्ने काम शुरू गरेका छौँ। कतै ढिलै भइसक्यो... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

कि भन्ने डर भएको छ" एसपी थापाले चिन्ता व्यक्त गरे।

अहिले शहर बजारमा पानपुरी, खट्टामिठा फलफूल जस्ता ठेलामा धेरैजसो भारतीयले गर्ने व्यापार पूर्ववत् जस्तो देखिएको छ भने कपाल काट्ने पसलहरू पनि खुलिसकेका छन्।

भारतबाट आउने नेपालीहरूको क्रम पनि रोकिएको छैन।

अहिले सुनौली नाकाबाट दैनिक सरदर २ सय जना नेपालीहरू नेपाल प्रवेश गरिरहेको प्रहरी अभिलेखले देखाएको छ।

यसरी प्रवेश गर्ने नेपालीहरूलाई भने सेनाले बनाएको होल्डिङ सेन्टरमा राखी उनीहरूको सामान्य स्वास्थ्य जाँच पश्चात् सम्बन्धित स्थानीय तहको समन्वयमा घर पठाउने गरिएको छ।

आवतजावत

नेपालगञ्जको जमुनाहा नाकाबाट पनि अहिले दैनिक १५० देखि २०० जनासम्म नेपाली स्वदेश भित्रने गरेको बाँकेका प्रमुख जिल्ला अधिकारी रामबहादुर कुरुङ्वाङले जानकारी दिए।

उनले भने, "नेपालबाट भारत जानेहरूको सङ्ख्या दैनिक एक सयको हाराहारीमा छ, पारिबाट डेढ सयदेखि दुई सय जनासम्म मानिसहरू आउने गरेका छन्। यो पहिलेको भन्दा निकै कम हो।"

प्रमुख जिल्ला अधिकारी कुरुङ्वाङका अनुसार भारतबाट आउनेमध्ये अहिले पनि सबैभन्दा बढी कर्णाली प्रदेशका रहने गरेका छन्।

सीमा नाकामा दुबै तर्फ होल्डिङ सेन्टर बनाइएको र उक्त सेन्टरमा जम्मा भएका मानिसलाई दुवै देशका सुरक्षा अधिकारीको समन्वयमा सीमा वारपार गराइरहेको प्रमुख जिल्ला अधिकारी कुरुङ्वाङले बताए।

उनले भने, "भारतबाट आएका नेपालीहरूलाई नाकामा तीनवटै सुरक्षा निकाय र विभिन्न संस्थाहरूको सहयोगमा बनाइएको होल्डिङ सेन्टरमा राखेर सामान्य स्वास्थ्य जाँच गरिनुका साथै ठेगाना पहिचान गरेर आवश्यक मास्क र स्यानिटाइजर दिएर सम्बन्धित ठाउँमा पठाउने गरेका छौँ।"

भारतबाट सीमा नाकासम्म आएर अलपत्र परेका नेपाली नागरिक अति आवश्यक खाद्यान्न सामान, पेट्रोलियम पदार्थ बोकेका गाडीबाहेक सबैलाई रोक लगाइएको उनले बताए।

नेपालबाट भारत जानेहरूमा भारतीय नागरिक भएको परिचय पत्र हेरेर मात्र जान दिइएको इलाका प्रहरी कार्यालय जमुनाहाका इन्चार्ज प्रहरी नायब निरीक्षक विष्णु गिरीले बताए।

त्यसबाहेक औषधि उपचार गर्न जाने नेपालीहरूलाई मात्र जान दिइएको ईन्चार्ज गिरीले जानकारी दिए।

जमुनाहा नाकाबाट यसअघि यो वा त्यो कामको सिफारिस बनाएर भारत जाने र आउनेको सङ्ख्या पनि धेरै रहेको थियो।

लकडाउन खुलेपछि नेपालमा सङ्क्रमितको सङ्ख्या बढ्न थालेपछि त्यस्तो सिफारिस बिहिवारबाट जिल्ला प्रशासन कार्यालयले रद्द गरिदिएको जनाइएको छ।...


यस्ता गतिविधि रोक्न भन्दै सरकारले चाडपर्व लक्षित बजार अनुगमन तीव्र पारे पनि उपभोक्ता भने ढुक्क हुन सकेका छैनन्।

नियमनकारी निकायभन्दा गलत मनसाय राखेर व्यवसाय गर्नेहरू हावी हुँदा छिटफुट रूपमा हुने अनुगमन प्रभावकारी बन्न नसकेको कतिपयको गुनासो छ।

शहरी जीवनशैली र कामकाजी महिलाको सङ्ख्या बढ्दा चाडपर्वका बेला उपभोग हुने मिठाई लगायतका खाद्यवस्तु घरमा बनाउने चलन कम भएको बताइन्छ।

अवस्था

तर बजारमा पाइने मिठाई ढुक्क भएर किन्न सकिने अवस्था नरहेको गुनासो गर्छिन् ५५ वर्षीया मुना शर्मा, "चाडबाडका बेला घरमा धेरै काम हुन्छ, सबैलाई फुर्सद पनि हुँदैन। त्यसैले मिठाई किन्नुको विकल्प छैन। तर जहाँ पायो त्यहीँ किन्न सकिँदैन।"

"खै के-के मिसाउँछन् भन्छन्। त्यसैले सरकारले यो बेला अनुगमन तीव्र बनाउनुपर्‍यो।"

सरकारी अधिकारीहरू भने दूषित र मिसावट भएका खाद्यपदार्थको विक्री नियन्त्रणका लागि देशैभरि अनुगमन गरिरहेको बताउँछन्।

खाद्य प्रविधि तथा गुण नियन्त्रण विभागका प्रवक्ता पूर्णचन्द्र वस्ती भन्छन्, "चाडपर्वका बेला सक्दो अनुगमन बढाउन तेल, रङ्ग आदि कस्ता प्रयोग भएका छन् भनी ठाउँको ठाउँ परीक्षण र अनुगमन गरिरहेका... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

छौँ।"

उपभोक्ताले बजारमा राखिएका मिठाईको रङ्गमा विशेष ध्यान दिनुपर्ने वस्तीले बताए। "धेरै रङ्ग भएको मिठाई खानुभएन। हेर्दा पनि ताजा देखिनुपर्‍यो," उनले भने।

अराजक

हालै आएको उपभोक्ता संरक्षण ऐनले अनुगमन गर्ने निकायलाई बलियो बनाएको जानकारहरू बताउँछन्।

तर त्यस्ता निकायहरूले गरेका अनुगमनले बजारलाई अनुशासित बनाउन नसकेको उपभोक्ता अधिकारकर्मी प्रेमलाल महर्जन बताउँछन्।

उनी भन्छन् "कसैले अनुचित व्यापारिक क्रियाकलाप गरेको भेटिएमा तत्काल ५ हजार देखि ३ लाख रुपैयाँसम्म जरिवाना गराउन सक्ने प्रावधान नयाँ कानूनमा रहेको छ।"

"तर जनशक्तिको अभावमा सरकारी नियकाले प्रभावकारी अनुगमन गर्न सकिरहेका छैन। "बजार एकदम अराजक हुँदै गएको छ र व्यवसायीहरू सरकारभन्दा बलियो देखिएको स्थिति पनि राम्रो होइन।"

सरकारी अधिकारीहरूले बजार अनुगमनका क्रममा ठाउँको ठाउँ खाद्यवस्तुको गुणस्तर परीक्षण गर्ने व्यवस्था गरिएको दाबी गरिरहेका बेला त्यस्तो कुरा प्रचारमा मात्र सीमित भएको आलोचकहरूको भनाइ रहने गरेको छ।


यस्ता ठूला विवाह विरलै हुने गर्छन् र हिजोआज विश्वभरि त्यसप्रति आकर्षण हुने गर्दछ।

त्यही भएर यसले 'आजका दिनमा शाही परिवार उनीहरू हुन' भनेर देखाउने अवसर दिन्छ।

तर यो नितान्त फरक खालको शाही विवाह हो।

परम्परागत

यो फरक हो किनभने विवाहको दिनको व्यवस्थापनको शैली नै पनि फरक किसिमको छ।

सानो-सानो कुरा जस्तै परम्परागत रूपमा ठूलो केक यसपटक छैन्।

'हामी निकै चाँडै एकअर्काको प्रेममा पर्‍यौँ'

राजकुमारको बिहे

ठूलो कुरा भन्नुपर्दा विवाह समारोहमा पवित्र गीत गाउने मण्डली पनि अर्कै किसिमको छ।

विन्ड्सर क्यासलमा हुने विवाह समारोहमा सार्वजनिक जीवनका १२ सय मानिसहरूलाई निम्तो गरिनु आफैँमा एउटा उल्लेख्य निर्णय हो।

सन् १९९७ मा राजकुमार ह्यारीकी आमा, वेल्सकी राजकुमारी डायनाको निधन भएपछि तत्कालीन प्रधानमन्त्री टोनी ब्लेयरले उनलाई 'जनताकी राजकुमारी' का रूपमा चित्रण गरेका थिए।

यो "जनताको विवाह" नहुनसक्छ। तर यो जनतासँग नजिक पुग्न लागेको शाही विवाह भने हो।

शुरूदेखि नै राजकुमार ह्यारी र मेगनले उनीहरूले आफ्नो विवाहलाई समावेशी समारोह बनाउन चाहेको बताएका थिए।

मान्यता

र, उनीहरूले शाही मान्यताको सीमाभित्र रह... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

ेर त्यसलाई पूरा गर्न उपयुक्त प्रयास गरेका छन्।

उनीहरूको विवाह विगतको शाही विवाहभन्दा फरक देखिन्छ। वास्तवमै दुलहीको एकदमै भिन्न पृष्ठभूमिले गर्दा पनि यस्तो भएको हो।

उनी सर्वसाधारण भएकाले मात्रै फरक भएको होइन। कुलीन पृष्ठभूमि नभए पनि केहीले पछिल्ला वर्षहरूमा शाही परिवारमा विवाह गरेका छन्।

न त उनले एक पटक  सम्बन्ध विच्छेद गरेकाले फरक देखिएको हो।

८२ वर्षअघि भविष्यका राजगद्दी उत्तराधिकारीले एकजना सम्बन्ध विच्छेद गरेकी महिलासँग विवाह गर्न गद्दी त्याग्ने निर्णय गरेका थिए।

दिवंगत राजकुमारी मार्गरेटले आफ्ना प्रेमी सम्बन्ध विच्छेद भएका पुरूष भएका कारण उनीसँग सम्बन्ध नजोड्ने निर्णय गरिन्।

न त मेगन अमेरिकी भएकाले विवाह फरक भएको हो।

शाही विवाहमा निम्त्याइएका भूपू गोर्खा

विवाह समारोहमा मार्कललाई 'आयल' अर्थात विवाह समारोहमा कसले डोर्‍याएर ल्याउने भनेर देखिएको अन्योलले पनि त्यो फरक  पार्छ।

उनको परिवारलाई शाही परिवारको सदस्य बन्नेबारेका नियमहरू जानकारी नभएको जस्तो देखिन्छ, वा थाहा रहेछ भने त्यसबारे खासै चासो नदिन सक्ने अवस्था छैन।

उनी उनकै शब्दामा 'मिश्रित जात'की हुन्। उनकी आमा अफ्रिकी अमेरिकी हुन् र कतिपयले शाही परिवारका लागि त्यो असाधारण वा अझ 'क्रान्तिकारी' सम्म भएको टिप्पणी गरेका छन्।

र अरू पनि थप कुरा छ। उनी काम गर्थिन् वा गर्छिन्।

उनको सार्वजनिक परिचय थियो वा छ। उनी एकदम कुशल वक्ता हुन् र शाही परिवारका जो कोही भन्दा पनि अझ कुशल वक्ता भनेर तर्क समेत गर्न सक्छिन्।

अझ थप उनी आफैँले स्वीकार गरेकी नारीवादी हुन् र विश्वभर महिलामाथि भइरहेका यौन दुर्व्यवहारविरूद्धको #मी टू अभियान चलाउने पुस्ताको एक नाम चलेकी सदस्य हुन्।

त्यही भएर परम्परागत र कतिपयका लागि रूढीवादी समेत देखिने संस्थामा मेगन मर्कलको उपस्थिति आफैँमा एउटा ठूलो परिवर्तन हो।

आधुनिक

उनले शाही परिवारलाई आधुनिक बनाउने, अझ राजतन्त्रलाई, समेत जोगाउने चर्चा गरिएको छ।

शाही परिवारले आफूलाई निरन्तर नवीन बनाइ राख्नुपर्छ र उसले त्यसलाई बेलाबेलामा प्रमाणित पनि गरेको छ।

मार्कलेले उनीहरूलाई इन्स्टाग्रामको युगमा वास्तवमै डोर्‍याइरहेकी छन्। तर उनले कति परिवर्तन गर्छिन् भन्नका लागि हामीले पर्ख र हेर नै गर्नुपर्छ।

उनले विगतमा भनेकी छन्, "मैले खाएर बस्ने महिला बन्न कहिल्यै चाहिनँ, मलाई सधैँ काम गर्ने महिला बनिरहन मन लाग्यो।"

शाही भूमिका दिवाभोजमा सरिक...


यस्ता दोहोरो कर प्रणाली अन्त्य गर्न तीनवटै तहका सरकारबीच समन्वय र समझदारी बढाउनु पर्ने सुझाव महासङ्घले दिएको छ।

तर चर्चा चलेजस्तो अचाक्ली र जथाभावी कर नउठाइएको भन्दै उसले ती विरोधकै आधारमा निराश नहुन जनप्रतिनिधिहरूलाई आह्वान गरेको छ।

हस्तक्षेप

देशभरिका ४६० गाउँपालिकाहरूको छाता सङ्गठन गाउँपालिका राष्ट्रिय महासङ्घले कतिपय करका चर्चा स्थानीय तहको अधिकारक्षेत्रमा प्रदेश र सङ्घको हस्तक्षेपका कारण उत्पन्न भएको जनाएको छ।

महासङ्घका अध्यक्ष होमनारायण श्रेष्ठले भने, "खासगरी बालुवा र गिटीजस्ता खानीजन्य वस्तुबारे अन्योल छ। कतिपय विषय प्रदेशको एकल अधिकार हुने अनुसूची ६ मा पनि राखिएका छन् र स्थानीय तहको एकल अधिकार हुने अनुसूची ८ मा पनि राखिएका छन्। कुन तहले कुन कर लिने वा नलिने भन्नेबारे तीनै तहका सरकारले छिनोफानो गर्नुपर्छ।"

स्थानीय तहबाट विकासका अपेक्षा धेरै गरिनु तर कर उठाउँदा अनावश्यक ढङ्गले विवाद गरिनु उचित नभएको उनको भनाइ थियो।

गलत प्रचार

कुनै गाउँपालिकाले खसीबाख्रामा कर लगाएको त कुनैले साइकलमा कर लगाएको भन्ने खालका समाचार ठाउँठाउँबाट निरन्तर आइरहेका बेला स्थानीय तहका पदाधिकारीहरूले... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

त्यस्तो प्रचार गलत भएको पुन: दाबी गरेका छन्।

गाउँपालिका महासङ्घका उपाध्यक्ष मेनुका काफ्लेले ती चर्चा तथ्यमा आधारित नभएको र केवल स्थानीय तहलाई विफल पार्ने उद्देश्यले प्रेरित भएको बताइन्।

उनले भनिन्, "बाख्रा मर्‍यो र बीमा रकमको निम्ति सिफारिस दस्तुर लिइएको हो। तर प्रचार चाहिँ बाख्रा मरेकोमा कर लिइयो भन्ने ढङ्गबाट भयो। त्यस्तै साइकल व्यापारीसँग फोहोरमैला व्यवस्थापनको विषयमा लिइएको करलाई साइकलमा कर भनियो। स्थानीय तहलाई विफल पार्ने किसिमले यस्ता चर्चा भएका छन्।"

सुझाव

कतिपय नगरपालिकाहरूमा चाहिँ सम्पत्ति करलाई लिएर निकै चर्चा भएका छन्।

तर त्यो पनि तथ्यमा आधारित नभएको भन्दै कैलाली जिल्लाको गोदावरी नगरपालिकाकी उपप्रमुख रत्ना कडायतले भनिन्, "तीन वर्षदेखि जग्गाको मूल्याङ्कन परिवर्तन नगरिएकोमा अहिले गरियो। जग्गाको मूल्याङ्कन बढेको देखिएकोले कतै एकीकृत सम्पत्ति कर महँगो भएको हो कि भन्ने जनतामा परेको हुनसक्छ। तर वास्तवमा हामीले कर बढाएका छैनौँ।"

धेरै विवाद भएपछि सरकारले स्थानीय तहले लगाउने करबारे अध्ययन गरी सुझाव दिन कार्यदल र समिति बनाएको छ।

तर अझसम्म पनि तीनै तहको राजस्व बाँडफाँटको समन्वयबारे जिम्मेवारी पाएको संवैधानिक निकाय राष्ट्रिय प्राकृतिक स्रोत तथा वित्त आयोगका पदाधिकारी नियुक्त नहुँदा ती तीन तहको वित्तीय चुनौती जटिल बन्दै गएको जानकारहरू बताउँछन्।


यस्ता सापटी ४ देखि ५ वर्षको अवधिका लागि हुने गरी ल्याइनुपर्ने र सरकारले उत्पादनमूलक भनेका क्षेत्रमा मात्र तिनलाई लगानी गर्न दिनु पर्ने केन्द्रीय ब्यांकले जनाएको छ।

'कर्जा प्रवाहको नियम उल्लंघन गरे कारबाही'

वाणिज्य ब्यांकहरुले भने यस्तो व्यवस्था छोटो र मध्यम दुवै अवधिका लागि हुनुपर्ने माग गरेका छन्।

केही समययता ब्यांक तथा वित्तीय संस्थाहरुमा लगानीयोग्य रकमको अभाव अर्थात् तरलता संकट भएको भन्दै यसको समाधानका विभिन्न उपायबारे राष्ट्र ब्यांक समक्ष उनीहरुले प्रस्ताव राख्दै आएका थिए।

व्यवस्था

नयाँ सरकारका अर्थ मन्त्रीले पनि ठूला उद्योग तथा भौतिक पूर्वाधार विकासका लागि लगानी गर्न देशभित्र पर्याप्त स्रोत नभए विदेशी संस्थाबाट जुटाउन सकिने बताएका थिए।

सोहीअनुरुप विदेशी ब्यांक तथा अन्य संस्थाबाट यहाँका वाणिज्य ब्यांकहरुले पैसा ल्याउन पाउने व्यवस्था मिलाउन लागिएको राष्ट्र ब्यांकका सह-प्रवक्ता राजेन्द्र पण्डितले बताए।

उनले भने, "वाणिज्य ब्यांकहरुले अब विदेशस्थित विभिन्न ब्यांक तथा वित्तीय संस्थाहरुबाट नेपालमा पूर्वाधार लगायतका प्राथमिकता प्राप्त क्षेत्रमा लगानी गर्ने उद्देश्यले स्रोतको रुपमा ... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

ऋण पनि परिचालन गर्न पाउने व्यवस्था गर्न लागिएको हो।"

कृषि, उर्जा, पर्यटन जस्ता क्षेत्रलाई सरकारले उत्पादनमूलक क्षेत्र भनी वर्गीकरण गरेको छ।

‘अनुत्पादक क्षेत्रमा कर्जा प्रवाह कम गर’

अवधि

विदेशबाट ल्याइने सापटीमा लाग्ने ब्याजदर चाहिं अन्तर्राष्ट्रिय मापदण्ड तथा बजार दरअनुसार हुनसक्ने उनले बताए।

विदेशबाट पैसा ल्याउन पाउने तय भए पनि वाणिज्य ब्यांकहरुले कति परिमाणमा त्यस्तो ऋण ल्याउन पाउने भन्नेबारे निर्णय नभइसकेको सह-प्रवक्ता पण्डितले बताए।

उनले भने, "कति ऋण ल्याउन पाउने भन्ने सीमा तोकिसकेका छैनौं। प्रति ब्यांक प्राथमिक पूँजीसँग जोडेर गृहकार्य गरिरहेका छौं। प्राथमिक पूँजीको २५ देखि बढीमा ५० प्रतिशतसम्म ऋण ल्याउन दिन सकिन्छ कि भनेर गृहकार्य गरिरहेका छौं।"

केन्द्रीय ब्यांकले ४ देखि ५ वर्षको समयका लागि यस्तो ऋण ल्याउन पाउने व्यवस्था गर्न लागेको बताएको छ।

प्रष्ट

वाणिज्य ब्यांकहरुले भने छोटो समयको लागि पनि ऋण ल्याउन पाउने व्यवस्था हुनुपर्ने माग राखेका छन्।

ब्यांकर्स संघका अध्यक्ष ज्ञानेन्द्र ढुंगानाले भने, "बाहिरबाट पूँजी आयो भने अर्थतन्त्रलाई फाइदै हुन्छ, आखिर पूँजी त पूँजी नै हो। राष्ट्र ब्यांकले मध्यम अवधिको लागि भनेको छ तर ऋण दिनेले एक वर्षको लागि दिन्छु भन्यो भने हामीले त्यो पनि लिन पाउनुपर्‍यो।"

यसरी ऋण लिँदा र तिर्दा विदेशी विनिमय दरले असर पार्न सक्ने भएकोले यसबारे पनि राष्ट्र ब्यांकले शुरुमै प्रष्ट पारिदिनु पर्ने ढुङ्गानाले बताए।

यो व्यवस्था लागू भएपछि बजारमा पैसा अभावको समस्या समाधानमा केही सघाउ पुग्ने बताइए पनि यसको व्यवहारिक पाटो तथा दिगोपना बारे अझै प्रश्नहरु रहेको कतिपय विश्लेषकहरु बताउँछन्।


यस्तै तत्कालीन प्रधानन्यायाधीशले शपथको भोलिपल्ट बुझाएको राजीनामासम्बन्धमा शीतल निवासले अघि बढाएको प्रक्रियाबारे पनि जवाफ लिन भनिएको छ।

पराजुलीको उमेर विवाद, त्योसँगै उनको अवकाश मितिबारे देखापरेका फरक मत र राष्ट्रपतिको शपथ पछिल्लो आदेशसँगै न्यायिक परीक्षणको दायरामा परेको छ।

कान्तिपुरविरुद्धको अवहेलना मुद्दामा बयान सुरु

न्यायालय विवाद: न्यायाधीशहरू काममा

विवाद

तत्कालीन प्रधानन्यायाधीश गोपालप्रसाद पराजुलीले पुन: निर्वाचित राष्ट्रपतिलाई गत फागुन ३० गते शपथ गराइरहँदा उनी पदमा नरहेको भनी न्याय परिषद्का सचिवले लेखेको पत्र सामाजिक सञ्जालमा चुहिसकेको थियो।

गत साउन २१ गते नै उनले उमेरका कारण अवकाश पाइसकेको उक्त पत्रमा उल्लेख गरिएको छ।

त्यसै आधारलाई टेकेर निवेदनकर्ताहरूले रिटमा पराजुलीबाट लिएको शपथ गैरसंवैधानिक भएको तर्क गरेको बताइएको छ।

कागजात

उक्त रिटमाथि सर्वोच्चका न्यायाधीश केदारप्रसाद चालिसेको एकल इजलासले दिएको आदेशबारे सर्वोच्चका प्रवक्ता नारायण पन्थी भन्छन्, "

कागजात झिकाउने समयसीमा भने नतोकिएको अधिकारीहरूले बताएका छन्।

उक्त आदेश शुक्रवार गरिएपनि आइतवारमात्रै सार्वजनिक गर... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

िएको हो।

गोपाल पराजुली र बलराम केसीसँग

सुरुमा निवदेनकर्ताहरुको रिट सर्वोच्च प्रशासनले दर्ता गर्न अस्वीकार गरेको थियो तर पछि इजलासले दर्ता गर्न आदेश दिएको हो।

उक्त रिटमाथिको पछिल्लो आदेशसँगै, पराजुलीको उमेर विवाद, उनको अवकाश मितिबारे देखिएको भिन्नाभिन्नै धारणा तथा राष्ट्रपतिको शपथ जस्ता विषयमा न्याय परिषद् र, प्रधानन्यायाधीशको सिफारिस गर्ने संवैधानिक परिषद् मात्रै होइन राष्ट्रपति कार्यालयसमेत तानिएका छन्।

राष्ट्रपतिसमक्ष पराजुलीले राजीनामा दिएको मितिबाट उनको अवकाश मिति हुने वा न्यायपरिषद्ले भने अनुसार हुने भन्ने विषयमा कानूनका जानकारबीच नै मतान्तर देखिन्छ।

कायममुकायम प्रधानन्यायाधीश दीपकराज जोशीसँग


यस्तै प्रकृतिको कार्यक्रममा प्रधानमन्त्री ओली गत वर्ष पनि सहभागी भएका थिएनन्।

तर यसपालि ओली आफ्नो स्वास्थ्यस्थितिका कारण उपस्थित नभएको नेता हरिबोल गजुरेलले बताएका छन्। उनी पूर्वमाओवादी नेता हुन् र प्रचण्ड निकट मानिन्छन्।

नेकपाको धुम्बाराहीस्थित कार्यालयमा बिहीवार बिहान आयोजित कार्यक्रममा दलका दुवै अध्यक्ष ओली  र प्रचण्ड सहभागी हुने प्रचार गरिएको थियो।

प्रधानमन्त्रीका एक सल्लाहकारले प्रधानमन्त्री ओली अन्य पूर्वनिर्धारित कार्यक्रम भएकाले उनी उक्त कार्यक्रममा सहभागी हुन नसकेको बताए।

आउने भनेर प्रचार तर अनुपस्थित

आफ्नै नेतृत्वमा माओवादीसँग अन्तत: पार्टी एकीकरण हुनेगरी सहकार्य गर्नुअघिसम्म तत्कालीन नेकपा एमालेका नेता ओली माओवादी दल र उसले सञ्चालन गरेको राज्यविरुद्धको सशस्त्र सङ्घर्षका कटु आलोचक थिए।

माओवादीले आफूले सशस्त्र सङ्घर्ष थालेको फाल्गुन १ लाई 'जनयुद्ध दिवस' का रूपमा मनाउने गरेको थियो।

गत वर्षबाट त्यसको नाम 'जनआन्दोलन तथा जनयुद्ध दिवसका शहीदहरूको स्मृतिमा आयोजित श्रद्धाञ्जलीसभा' राखिएको थियो।

बिहीवारको कार्यक्रममा प्रचण्डसँगै पहिलो लहरमा नेकपाका उपाध्यक्ष वामदेव गौतम, मह... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

ासचिव विष्णु पौडेल र परराष्ट्रमन्त्री प्रदीपकुमार ज्ञवालीसहित अन्य नेता उपस्थित थिए।

अघिल्लो वर्ष पनि पार्टी मुख्यालयमा आयोजित यस्तै कार्यक्रममा प्रधानमन्त्री ओली सहभागी भएका थिएनन्।

यस पटक प्रधानमन्त्री ओली उक्त कार्यक्रममा उपस्थित हुने विवरण नेकपाका कार्यालय सचिवलाई उद्धृत गर्दै सार्वजनिक भएको थियो।

तर प्रधानमन्त्रीका प्रेस सल्लाहकार सूर्य थापाले प्रधानमन्त्रीको अरू नै पूर्वनिर्धारित कार्यक्रम भएकाले उक्त कार्यक्रममा नगएको बताए।

उनले भने, 'प्रधानमन्त्री पनि उपस्थित हुन सक्ने भन्नुभएको रहेछ। तर उहाँहरूलाई उक्त कार्यक्रममा प्रधानमन्त्री सहभागी हुनुहुनेछ भनेर हाम्रो तर्फबाट भनिएको थिएन।"

के भन्छन् पूर्वमाओवादी नेता

पार्टी मुख्यालयमा आयोजित समारोहमा उपस्थित माओवादी पृष्ठभूमिका नेता दिनानाथ शर्मा प्रधानमन्त्री ओलीको अनुपस्थितिलाई 'अन्यथा सोच्नुपर्ने कारण नरहेको' बताए।

उनी भन्छन्, "उहाँको स्वास्थ्यको कारणले आउन नसक्नुभएको हो। त्यसबाहेक अन्यथा सोच्ने केही पनि छैन।"

अध्यक्ष प्रचण्डनिकट अर्का नेता हरिबोल गजुरेलले यसपालिको कार्यक्रममा ओलीको अनुपस्थितिको कारण पहिलाको जस्तो नरहेको बताए।

उनले बीबीसीलाई भने, "यसपालि अध्यक्ष प्रचण्डले नै तपाईँ जानुपर्दैन भनेर भन्नुभएको थियो। तैपनि प्रधानमन्त्रीले 'म जान्छु' भन्नुभएको थियो। मैले जानेसम्म स्वास्थ्य ठिक नभएर उहाँ अनुपस्थित हुनुभएको हो।"

उनी थप्छन्, "अरू कारण होइन। पहिला अनुपस्थित भएको र अहिलेको अवस्था फरक हो।"

संविधानसभामा नयाँ संविधानका प्रावधानबारेका बहसमा पनि तत्कालीन एमाले र अहिले विपक्षमा रहेको नेपाली कांग्रेसका नेताहरूले 'जनयुद्ध' र त्यससँग सम्बन्धित राजनीतिक शब्दावलीलाई संविधानमा उल्लेख गरेर दशवर्षे द्वन्द्वलाई वैधता दिन नसक्ने बताएका थिए।

त्यस बेला एमाले र कांग्रेससहितका कैयौँ दलहरूले 'जनयुद्ध' माओवादीको शब्द भएकाले शान्ति सम्झौता, अन्तरिम संविधानसहितका दस्तावेजमा प्रयोग भएका सशस्त्र द्वन्द्वसहितका साझा शब्दको प्रयोगमा जोड दिएका थिए।

यो पनि हेर्नुहोस्

शहीद दिवस: ‘शहीदका सपना अधुरै’


यस्तै प्रदेश नम्बर १ ले निर्वाचन क्षेत्र पूर्वाधार विकास कार्यक्रमअन्तर्गत प्रत्येक निर्वाचन क्षेत्रका लागि २.५ करोड रुपैयाँ दिने घोषणा गरेको छ।

प्रदेश नम्बर २ ले पनि आफ्नो  बजेटमा प्रदेशसभाका निर्वाचित ६४ सदस्यलाई तीन/तीन करोड रुपैयाँ बाँड्ने व्यवस्था गरेको छ।

सांसद्हरूलाई बजेट

त्यसमध्ये प्रत्येक सांसदले एक करोड रुपैयाँ स्वविकेकको योजनामा खर्च गर्न पाउनेछन् भने र बाँकी दुई करोड रुपैयाँ संसदीय विकास कार्यक्रमअन्तर्गत राखिएको छ। तर समानुपातिक सांसदहरूले भने एक/एक करोड बजेट पाउनेछन् ।

सुदूरपश्चिम प्रदेशले आफ्ना प्रत्येक सांसदलाई निर्वाचन क्षेत्रमा खर्च गर्न तीन करोड रुपैयाँ दिने व्यवस्था बजेटमा घोषणा गरेको छ।

प्रदेश नम्बर पाँचले उही शीर्षकमा बजेट विनियोजन गरेको छैन। तर बजेटमा 'प्रदेश सभाका सदस्यहरूले छनोट गरेका कार्यक्रमहरुको कार्यान्वयनमा सहयोग पुग्नेगरी सबै स्थानीय तहहरूलाई ससर्त अनुदान उपलब्ध गराउन' भन्दै बजेट विनियोजन गरिएको छ।

'सङ्घीयताको भावनाविपरीत'

यसरी सांसदहरूलाई उनीहरूको निर्वाचन क्षेत्रमा खर्च गर्न बजेट छुट्याउनु सङ्घीयताको भावनाविपरीत भएको अर्शशास्त्री कुसुम शाक्य ब... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

ताउँछिन्।

 "मुलुकमा तीन तहको सरकार भइसकेको अवस्थामा सांसदहरूलाई यसरी पैसा दिनु उचित भएन। सानादेखि ठूला कार्यक्रम सञ्चालन गर्न यी तीनवटै सरकार सक्षम छन्। सांसदले त ऐनकानुन बनाउने हो।"

यस्तै सातवटै प्रदेशले यस पटकको बजेटमा धेरैजसो गत वर्षकै कार्यक्रमलाई निरन्तरता दिएको विश्लेषकहरू बताउँछन्।

यसपटक पनि प्रदेशहरूले मोनोरेल, केबलकार, सुरुङमार्ग जस्ता महत्त्वाकाङ्क्षी योजना अघि सारेका छन्।

 महत्त्वाकाङ्क्षी योजना

प्रदेश सरकारको बजेटमा झन्डै दुई साताअघि केन्द्र सरकारले प्रस्तुत गरेको बजेटको झल्को दिएको जानकारहरू बताउँछन्।

प्रादेशिक बजेट पनि पनि कृषि, भौतिक पूर्वाधार र सामाजिक विकासका कार्यक्रमहरूमा केन्द्रित भएको देखिएको छ।

प्रदेश नम्बर १ ले प्रधानमन्त्री केपी शर्मा ओलीले भन्दै आएका जलयातायात  र सुरुङमार्ग निर्माण जस्ता महत्त्वाकाङ्क्षी योजनालाई पुनः बजेटमा समावेश गरेको छ।

पुराना कार्यक्रमलाई निरन्तरता

प्रदेश नम्बर २ ले जनकपुर अञ्चल अस्पताललाई प्रादेशिक अस्पतालमा स्तरोन्नति गर्ने, प्रदेशमा सर्पको विष सङ्कलन केन्द्र स्थापना गर्ने योजना र पर्यटनमा जोड दिएको छ।

प्रदेश नम्बर ३ ले सडक पूर्वाधारतर्फ पुष्पलाल चक्रपथ र पोस्टबहादुर बोगटी भीमफेदी-कुलेखानी-काठमाण्डौ सुरुङमार्ग तथा 'एक निर्वाचन क्षेत्र एक औद्योगिक ग्राम' स्थापना गर्ने उल्लेख  गरेको छ।

गण्डकी प्रदेशले पनि गत वर्षजस्तै पर्यटन, जलस्रोत र पूर्वाधार विकासमा जोड दिएको छ।

प्रदेश नम्बर ५ को सरकारले भैरहवादेखि लुम्बिनीसम्म मोनोरेल, स्वर्गद्वारीमा केबलकार निर्माण र अन्य १२ वटा आयोजना लगानी बोर्डमार्फत् लगानी सम्मेलनमा प्रस्तुत गरिने जनाएको छ।

कर्णाली प्रदेशले सडक पूर्वाधारद्वारा यातायातको पहुँच विस्तारलाई पहिलो प्राथमिकता दिएको छ र कर्णाली पूर्वाधार विकास प्राधिकरण गठन गर्ने  कार्यक्रम बजेटमा छ।

बेटी बचाऊ

'कर्णालीको पानी सबैको लगानी' कार्यक्रमअन्तर्गत भेरी-बबई बहुउद्देश्यीय परियोजनाको बाँधबाट र डोल्पाको जलदुल्ला परियोजना प्रदेश सरकार आफैँले निर्माण गर्ने व्यवस्था बजेटले गरेको छ।

यस्तै सुदूरपश्चिम प्रदेशले कृषिमा आत्मनिर्भर बनाउने लक्ष्य लिएको बजेटमा उल्लेख गरिएको छ र कृषि आयात प्रतिस्थापन गर्ने खालको कार्यक्रम बजेटमा राखिएका छन्।

यसका साथै सडक र अन्य भौतिक पूर्वाधारको विकासका कार्यक्रम पनि यसमा परेका छन्।

प्रदेश नम्बर २ ले गत वर्षदेखि सुरु गरिएको 'बेटी...