चैत्रमा खेलाडीहरूको क्लबसँगको अनुबन्ध समाप्त हुँदै थियो।

तर कोरोनाभाइरस सङक्रमणले विश्व आक्रान्त भएपछि नेपाली खेलकुद पनि ठप्प हुँदा खेलाडीहरूको त्यो सपना अधुरै हुन पुग्यो।

राष्ट्रिय टोलीका समेत कप्तान रहेका श्रेष्ठले भन्छन्, "कोरोनाभाइरसले चार वर्ष अगाडीको भूकम्पको याद आयो। खेलाडीहरू बेरोजगार हुने डर लागेको छ।"

भूकम्प सम्झना

विसं २०७२ मा भूकम्पका कारण काठमान्डूको दशरथ रङ्गशाला र अन्य मुख्य खेल पूर्वाधारमा क्षति पुग्दा 'ए' डिभिजन लिगसहित फुटबल गतिविधि चार वर्षका लागि रोकिएको थियो।

श्रेष्ठ भन्छन् "खै, अब फेरि के के हुने हो।"

लिग नहुँदा त्यतिबेला खेलाडीहरू बेरोजगार बन्न पुगेका थिए र कतिपय राष्ट्रिय टोलीका खेलाडीहरू वैदेशिक रोजगारीका लागि गएका थिए।

कोरोनाभाइरसले भने भूकम्पले जस्तो दीर्घकालीन असर नपर्ने अखिल नेपाल फुटबल सङ्घ एन्फाका अध्यक्ष कर्मा छिरिङ शेर्पा बताउँछन्।

उनी भन्छन्, "भूकम्पजस्तो लामो असर त पक्का पनि पर्दैन। तर फुटबलको तालिका तथा आर्थिक अवस्था प्रभावित हुन सक्छ।"

असर कस्तो पर्छ?

नेपालमा फुटबल क्षेत्रले कम्तीमा २,००० बढी खेलाडी र प्राविधिकले प्रत्यक्ष रोजग... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

ारी पाउँदै आएको छ भने झन्डै १०,००० ले अप्रत्यक्ष रोजगारी पाएका छन्।

फुटबलमा वार्षिक करोडौँ रुपैयाँको आर्थिक कारोबार हुने गरेको छ।

'ए' डिभिजन क्लबले खेलाडीहरूलाई मासिक ४०,००० देखि १००,००० रुपैयाँसम्म तलबमा अनुबन्ध गरेका छन्।

'बी' र 'सी' डिभिजन क्लबहरूले पनि सिजनल रूपमा खेलाडीहरूलाई अनुबन्ध गर्छ। तर लिग सञ्चालन नभए धेरै खेलाडीहरूले त्यो रोजगारी गुमाउने पक्का छ।

मच्छिन्द्र क्लबका व्यवस्थापक अनिल श्रेष्ठ भन्छन्, "फुटबल गतिविधिविना क्लबले खेलाडी अनुबन्ध गर्ने कुरै भएन। एन्फाले निकाल्ने क्यालेन्डरको आधारमा हामी सोच्नेछौँ।"

जिल्लामा हुने नकआउट फुटबल प्रतियोगिताहरू नहुँदा खेलाडीहरूले ती प्रतियोगिता खेलेर कमाउने आम्दानी पनि गुमाएका छन्।

तर भूकम्पको असर र अहिलेको अवस्था भने फरक भएको फुटबल अधिकारीहरू बताउँछन्।

शहिद स्मारक लिग फुटबलका निर्देशक सञ्जिव मिश्र भन्छन्, "त्यतिबेला कतिपय खेलाडीहरू रोजगारीका लागि विदेशिएका थिए।"

"अहिले त विदेशमै रोजगारीको समस्या भइसक्यो। खेलाडीहरु कहाँ जाने?"

विदेशमा खेल्नेहरु

देशभित्र मात्र होइन, विदेशमा खेलिरहेका खेलाडीहरुमा पनि यसको असर परेको छ।

भारतको आईलिग फुटबल टोली पञ्जाव एफसीमा खेलिरहेका राष्ट्रिय टोलीका गोलकिपर किरण चेम्जोङ र इन्डोनेसियाको लिग पर्सिजा एफसीमा  खेलिरहेका रोहित चन्दको व्यावसायिक जीवनमा असर पर्ने देखिएको छ।

विमल घर्तीमगर माल्दिभ्सको टीसी स्पोर्ट्स क्लबमा आबद्ध छन्।

आर्थिक प्रभाव

कोरोनाभाइरसका कारण समग्रमा एन्फाकै आर्थिक आम्दानीमा असर पर्ने निश्चित छ।

अध्यक्ष शेर्पाले विश्व फुटबल महासङ्घ फिफा र एशियाली फुटबल महासङ्घ एएफसीबाट पाउने आर्थिक अनुदानमा असर पर्ने सम्भावना देख्छन्।

विश्वभरका फुटबल गतिविधि रोकिँदा फिफाको आम्दानीमा असर परिसकेको छ।

फिफा र एएफसीले एन्फालाई प्रशासनिक र विकासका निम्ति वार्षिक २० करोड रुपैयाँभन्दा बढी रकम प्रदान गर्दै आएको छ।

एन्फा अध्यक्ष शेर्पा सामान्य अवस्थामा फर्किनासाथ फुटबलको गतिविधि पुन: सञ्चालन हुने बताउँछन्।

उनले भने, "अन्तर्राष्ट्रिय निकाय, सरकारले स्वीकृति दिनासाथ जहाँ फुटबल रोकिएको थियो, त्यहाँबाट शुरू गर्नेछौँ।"


चौरजहारी अस्पताल

पेटभित्र बच्चा तेर्सो परेको र हात पहिला निस्किएको हुनाले शल्यक्रिया गरेर बच्चालाई जन्म दिनु बाहेक अरू विकल्प थिएन।

तर अस्पतालमा भने शल्यक्रिया गर्नका लागि बेहोस बनाउने स्वास्थ्यकर्मी थिएनन्।

समयमै  शल्यक्रिया गरेर बच्चालाई जन्म नदिए आमा र बच्चा दुवैको ज्यान जान सक्ने खतरा देखेपछि उनले ढिला नगरी गर्भवतीलाई नेपालगञ्ज रेफर गरे।

तर बिहान नेपालगञ्ज पठाइएकी उनै गर्भवतीलाई लिएर रातको एक बजेतिर आफन्त पुनः अस्पतालमै आए।

दुर्गममै बस्ने प्रेरणा

त्यसबेलासम्म बच्चाको मृत्यु भैसकेको थियो भने आमाको अवस्था एकदमै गम्भीर  थियो।

आर्थिक अभावले नेपालगञ्ज लैजान नसकेको आफन्तले बताएपछि उनले जोखिम मोलेर शल्यक्रिया गरी गर्भवती महिलालाई बचाए।

यो घटनाले आफ्नो सोचाइमा ठूलो परिवर्तन ल्याएको डा. बुढा बताउँछन्। उनले भने, "त्यस घटनाले मलाई सुगममा काम गर्ने सपना त्यागेर दुर्गममै बसेर विपन्न व्यक्तिको सेवा गर्ने प्रेरणा मिल्यो"।

राष्ट्रिय चिकित्सा स्वास्थ्य प्रतिष्ठानबाट पढाइ सकेपछि काम शुरू गर्न उनी पश्चिम रुकुमको चौरजहारी अस्पतालमा आएका थिए।

केही समय त्यहाँ काम गरेर सुगम जाने उनको चाहना ... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

थियो।

सकेसम्म चिकित्सकहरू दुर्गममा  जान नचाहने र गएपनि धेरै समय नबस्ने गरेको पाइन्छ।

तर विभिन्न खालका दुःख कष्ट झेलेर दुर्गममा सेवा दिने न्यून सङ्ख्याका डाक्टरमा पर्ने बुढा विगत १० बर्षदेखि चौरजहारी अस्पतालमै दुर्गमका बिरामीको सेवामा दिनरात खटेका छन्।

छुट्टै आनन्द

पुर्ख्यौली घर कालिकोट भएपनि डडेलधुरामा जन्मे हुर्केका उनका बुवाआमा डडेलधुरा अस्पतालमै काम गर्थे।

अस्पतालका स्वास्थ्यकर्मीले दिनरात नभनी निःस्वार्थ रूपमा बिरामीको सेवा गरेको देखेपछि आफू पनि स्वास्थ्य क्षेत्रमा लाग्न प्रेरित भएको उनले बताए।

भौगोलिक विकटता र आर्थिक विपन्नताले जाजरकोट, पश्चिम रुकुम, सल्यान, डोल्पा लगायतका जिल्लाका अधिकांश बिरामी बाहिर नगएर चौरजहारीमै आउँछन्।

दुर्गममै बसेको कारण सुविधायुक्त अस्पातालसम्म जान नसक्ने कैयौँ बिरामीको ज्यान जोगाउन सफल भएको उनी सुनाउँछन्।

गरिबको सुख दुःख नजिकबाट नियालेका उनी भन्छन्, "दुर्गमका बिरामीको सेवा गर्दा छुट्टै आनन्द आउँछ।"

सालनाल अड्किएका, बच्चाको हात निस्केर ज्यान जोखिममा परेका गर्भवती, हड्डी फुटेर छालाबाट बाहिर निस्केका, जलेका, आन्द्रा फुटेर अस्पताल आएका बिरामीसँग  सुविधासम्पन्न शहरका अस्पतालमा जाने यातायात खर्च र उपचार गर्ने समेत पैसाको अभाव हुने गरेको पाइन्छ।

बालरोग विशेषज्ञ भएपनि शल्यक्रियादेखि सबै किसिमका बिरामी हेर्ने गरेको उनी बताउँछन्।

उनी भन्छन्, "आफ्नो ज्ञान, सीप र अनुभव प्रयोग गरी उपचार गर्छु।"

चौरजहारी अस्पताल

"बिरामीको ज्यान बचाउँदा परिवारमा छाउने खुशीले अनौठो अनुभूति हुन्छ।"

पैसा कमाउन होइन सेवा गर्न

बृद्ध आमा काठमाण्डू बस्छिन्। उनी श्रीमती र बच्चासहित चौरजहारीमै बस्छन्।

उनकी श्रीमती अस्पतालमै एमडीजीपी डाक्टरको रुपमा कार्यरत छन्।

दुर्गममा बसेपनि उनले सुगमका डाक्टर भन्दा केही बढी मात्रै सेवा सुविधा पाउँछन्।

"पैसा कमाउन भन्दा पनि सेवा गर्न दुर्गम ठाउँ रोजेको हुँ," उनी भन्छन्, "आफुसँग जे छ त्यसैमा चित्त बुझाउन सक्यो भने सन्तुष्टि मिल्दो रहेछ।"

सबै रोगको उपचार

दुर्गमको अस्पतालमा न बत्तिको भरपर्दो सुविधा छ, न आवश्यक उपकरण र पर्याप्त जनशक्ति नै छन्।

विभिन्न अफ्ट्याराहरूमाझ  उनको  समूहले कर्णाली प्रदेशमै सबैभन्दा धेरै बिरामी आउने चौरजहारी अस्पताललाई धानिरहेको छ।

अस्पतालमा अहिले उनीसहित एक जना एमडीजीपी र चारजना मेडिकल अधिकृत छन्।

कसैको अनुपस्थितिमा उपचार सेवा...


चौरासी वर्ष पुग्नै लाग्दा दशौँ लाख मानिससँग हात मिलाएका र थुप्रै प्रेरणादायी अभिव्यक्ति दिएका दलाई लामा स्वत:स्फुर्त र कहिलेकाहीँ स्तब्ध तुल्याइदिने बनिदिन्छन्।

सन् १९५९ यता भारतको धरमशालामा निर्वासित जीवन बिताइरहेका तिब्बती आध्यात्मिक नेता दलाई लामाले आफ्नो उत्तराधिकारी महिला पनि हुन सक्ने बताएका छन्। तर ती महिला "आकर्षक हुनु पर्ने"मा उनको जोड छ।

दलाई लामा आउने जुलाई ६ तारिखमा ८४ वर्ष पुग्दैछन्। वास्तविक नाम तेन्जिङ ग्यात्सो रहेका उनी दलाई लामाका १४ औँ अवतार हुन्।

तिब्बतका एक प्रमुख लामाका रूपमा पुजिने दलाई लामालाई तिब्बती बौद्ध परम्पराअनुसार अवलोकितेश्वरको अवतार मानिन्छ।

उनको भावी उत्तराधिकारीको चयन भविष्यमा तिब्बती धार्मिक एवं सांस्कृतिक परम्पराअनुसारै हुने धेरैको विश्वास छ।

दलाई लामाको उत्तराधिकारी को होलान्?

तर तिब्बतमा चीनले आफ्नो प्रभाव बढाएको बेला चीनविरोधी विद्रोह असफल भएपछि दलाई लामा भागेर सन् १९५९ मा भारत निर्वासनमा गए।

उनी निर्वासनमा रहेकाले उत्तराधिकारी को होलान् तथा कहाँ र कसरी छानिएलान् भन्ने विषयमा व्यापक चासो छ।

बीबीसी संवाददाता रजनी वैद्यनाथनसँगको अन्तर्व... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

ार्ताका क्रममा दलाई लामाले आफ्नो उत्तराधिकारी महिला पनि हुन सक्ने भन्ने भनाइ दोहोर्‍याएका छन्।

उनले यदि महिला भए तिनी आकर्षक हुनु पर्नेमा पुन: जोड दिएका छन्।

तत्कालीन भारतीय प्रधानमन्त्री जवाहरलाल नेहरूसँग दलाई लामा

सन् २०१५ मा उनले आफ्नो उत्तराधिकारी यदि महिला भएमा उनी आकर्षक हुनु पर्ने भन्ने सार्वजनिक अभिव्यक्ति दिएका थिए।

त्यसै प्रसङ्गमा आफ्नो धारणा अघि सार्दै दलाई लामाले सौन्दर्य बुद्धि जत्तिकै महत्त्वपूर्ण रहेको आफ्नो विश्वास रहेको बताए।

"यदि महिला दलाई लामा आइन् भने उनी अझै आकर्षक हुनु पर्नेछ," बीबीसीसँगको अन्तर्वार्ताको क्रममा उनले हाँस्दै भने।

यो पनि पढ्नुहोस्

विभेद, समानता र भित्री आत्मविश्वासको पाठ सिकाउने दलाई लामाको त्यो भनाइ आफैँमा विरोधाभासपूर्ण लाग्न सक्छ। तर उनले संवाददाता वैद्यनाथनसँग भने बौद्ध साहित्यमा भित्री र बाहिरी दुवै सौन्दर्यको उत्तिकै महत्त्व रहेको छ।

उनले समानता पनि महत्त्वपूर्ण रहेको बताउँदै उनी आफू लैङ्गिक समानता र महिलालाई कार्यस्थलमा समान पारिश्रमिक र समान अधिकारको पक्षमा रहेको बताए।

खुला कुराकानी

अत्यन्त खुला अन्तर्वार्ताका क्रममा दलाई लामाले अमेरिकी राष्ट्रपति डोनल्ड ट्रम्प, आप्रवासनको समस्या, चीनको राजनीति, तिब्बतको भविष्य, आफू तिब्बत फर्किन सक्ने सम्भावना आदि विषयमा आफ्ना धारणा राखेका थिए।

उनको विचारमा तिब्बत नफर्किएर भारतमै रहँदाको एउटा फाइदा स्वतन्त्र वातावरण हो जसले उनलाई खुला रूपमा बोल्ने स्वतन्त्रता दिएको छ।

उनको एकताको सन्देश विश्वव्यापी छ। तर करुणाका लागि प्रख्यात भएपनि दलाई लामाका कतिपय भनाइहरू स्तब्ध बनाउने खालका हुने गर्छन्।


च्याउमा हुने एउटा विशेष एन्टिअक्सिडन्टले मस्तिष्कमा सुरक्षात्मक प्रभाव पार्ने सो अध्ययनले पत्ता लगाएको छ।

मानिसहरूले जति धेरै च्याउ खाए उनीहरूले सोच्ने र मानसिक प्रक्रियासम्बन्धी जाँचमा उति धेरै परिणाम प्राप्त गरे।

तर अनुसन्धानकर्ताहरूले च्याउ र मस्तिष्कको कार्यबीच कुनै सोझो सम्बन्ध छ भनेर प्रमाणित गर्न भने सम्भव नभएको बताएका छन्।

न्याश्नल युनिभर्सिटी अफ सिङ्गापुरमा भएको सो अध्ययनमा ६६३ जना ६० वर्षमाथिका चिनियाँ मूलका मानिस समाविष्ट थिए। सन् २०११ देखि  २०१७ सम्म उनीहरूको आहार र विहारको अध्ययन गरिएको थियो।

छ वर्षभन्दा बढी समय लगाएर गरिएको सो अध्ययनमा अनुसन्धानकर्ताहरूले च्याउ खाँदा कग्नटिभ इम्पेअर्मन्ट (सिक्न र तर्क गर्न सक्ने क्षमतामा क्षय) हुने सम्भावना घट्ने पत्ता लगाएका थिए।

दुई चोटिभन्दा बढी च्याउ खानेमध्ये सयमा झन्डै नौ जनामा मात्र त्यस्तो समस्या भएको देखियो। तर हप्तामा एक चोटिभन्दा कम खानेमध्ये सयमा १९ जनामा त्यो समस्या भएको देखियो।

'उत्साहप्रद'

माइल्ड कग्नटिभ इम्पेअर्मन्ट (एमसीआई) भनिने मध्यम खालको संज्ञानात्मक क्षय हुँदा मानिसहरू बिर्सिन थाल्छन्।

यसले उनीहरूमा स्म... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

ृति एवम् भाषासम्बन्धी समस्या हुन्छ तथा उनीहरूलाई केही कुरामा ध्यान दिन वा कुनै वस्तु पत्ता लगाउन गाह्रो हुन्छ।

तर यी परिवर्तनहरू थोरै मात्रामा भएका हुन सक्छन्। 'डिमेन्श' अर्थात् विस्मृति भनिहाल्नेगरी यी परिवर्तनहरू गम्भीर भने हुँदैनन्।

अध्ययनमा सहभागी भएका व्यक्तिलाई उनीहरूले विभिन्न छ प्रकारका च्याउहरू - ओइस्टर, शिटाके, ह्वाइट बटन, ड्राइड, गोल्डन र टिन्ड - कति चोटि खाए भनेर सोधिएको थियो।

च्याउ खानहरूले मस्तिष्कसम्बन्धी जाँचमा राम्रो परिणाम ल्याए। उनीहरूको मानसिक प्रक्रियाको गति पनि छिटो भएको पत्ता लाग्यो।

अनि यस्तो परिणाम विशेष गरेर हप्तामा दुई चोटिभन्दा बढी अर्थात् कुल तीन सय ग्राम च्याउ खानेहरूमा पाइएको थियो।

"यो अन्तरसम्बन्ध आश्चर्यजनक र उत्साहप्रद रहेको छ," सो अध्ययनको नेतृत्व गरेका सहप्राध्यापक ली फेङ भन्छन्।

"सामान्य रूपमा उपलब्ध हुने एउटा तत्त्वले सङ्ज्ञानात्मक क्षयमा नाटकीय प्रभाव पार्न सक्ने देखिन्छ।"

"तर हामी धेरै कारणहरू जस्तै चिया, हरिया सागपात, बदामजस्ता फल र माछाको मिश्रण लाभकारी हुनेबारे कुरा गर्दैछौँ।"

अनुसन्धानकर्ताहरूले च्याउ अर्गोथायोनिन नामक एन्टिअक्सिडन्ट र एन्टिइन्फ्ल्यामटरी गुण भएको तत्त्वको ठूलो स्रोत भएको इङ्गित गरेका छन्। सो तत्त्व मानिसको शरीरमा आफैँ बन्दैन।

च्याउमा भिटामिन डी, सिलिनियम र स्पर्मिडिन जस्ता महत्त्वपूर्ण पोषक तत्त्व र खनिज पदार्थ पनि हुन्छन्।

आहार र विहार

अध्ययनका लागि सहभागीहरूले आफूले कति च्याउ खाए र अरू आहार कस्तो थियो भन्ने जानकारी उपलब्ध गराएका थिए। त्यो जानकारी यथार्थ नभएको हुन पनि सक्ने अनुसन्धानकर्ताहरूले स्वीकारेका छन्।

अल्जाइमर्स सोसाइटीमा अनुसन्धान प्रमुख रहेका डा. जेम्स पिकेट भन्छन्, "विस्मृति हुन धेरै कारणहरू छन्। अनि झन्डै एकतिहाइ केस चाहिँ आहार र जीवनशैलीमा परिवर्तन गरेर रोक्न सकिन्छ।"

"विस्मृति मृत्युका प्रमुख १० कारकमध्ये एक हो। तर मानिसहरूले त्यो जोखिम घटाउन केही गर्न सक्छन्। त्यसैले हामीले दिने परामर्श निरन्तर रूपमा धेरै अध्ययनबाट प्राप्त प्रमाणका आधारमा हुनुपर्छ। अनि एउटा अध्ययनको परिणामबाट बहकिनु  हुँदैन।"

त्यसैले आफ्नो आहारमा फलफूल, च्याउसहित सागपात समावेश गराउनु राम्रो भएको उनको धारणा छ।

हामीले चिनी र नुनको मात्रा घटाउनु, शारीरिक रूपमा सक्रिय रहनु, मदिरा पिउन नियन्त्रण गर्नु र धूमपान नगर्नु उत्तम हुने उनको सल्लाह छ।

सो...


च्वान्जू नगरस्थित उक्त पाँचतले होटल शनिवार साँझ भत्किँदा भग्नावशेषमा ७१ जना फसेका थिए।

उनीहरूमध्ये ५८ जना क्वारन्टीनमा राखिएका मानिस भएको बताइएको छ।

उद्धारकर्मीहरूले भग्नावशेषमा खोजी हराएका मानिसको खोजी जारी राखेका थिए।

भवन भत्किनुको कारण अझै स्पष्ट भएको छैन।

उक्त घटना स्थानीय समयानुसार शनिवार अपराह्ण ७:३० बजे भएको थियो।

कोरोनाभाइरस सङ्क्रमण नियन्त्रण गर्ने उद्देश्यले सङ्क्रमित व्यक्तिहरूसँग प्रत्यक्ष सम्पर्कमा आएका तिनका आफन्तलाई त्यहाँ अलग्गै निगरानीमा राखिएको थियो।

उक्त होटल सन् २०१८ मा खुलेको र त्यसमा ८० वटा अतिथिकक्ष भएको बताइन्छ।

आफ्ना आफन्त र परिवारका सदस्यलाई त्यहाँ क्वारन्टीनमा राखिएको बताउने एक महिलाले बेइजिङ न्यूज वेबसाइटसँग भनिन्, "मेरो उहाँहरूसँग सम्पर्क हुन सकेको छैन। उहाँहरूले फोन उठाइरहनुभएको छैन।"

"म पनि [अर्को होटलमा] क्वारन्टीनमा छु र मलाई धेरै चिन्ता लागेको छ। के गर्ने त्यो मलाई थाहा छैन," उनले भनिन्, "उहाँहरू स्वस्थ हुनुहुन्थ्यो, दिनैपिच्छे तापक्रम पनि जाँच्नुहुन्थ्यो। अनि सबै परीक्षणले सबै सामान्य भएको देखाएका थिए।"

शुक्रवारसम्म फुजिएनमा झन्डै ३०० जनामा... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

सङ्क्रमण भएको पुष्टि भएको थियो।

त्यहाँ  झन्डै ११,००० जनालाई निगरानीमा राखिएको थियो।

शनिवार चीनमा सङ्क्रमण पुष्टि हुने मानिसको सङ्ख्या ४४ मा सीमित भयो। अघिल्लो दिन कुल ९९ जनामा नयाँ सङ्क्रमण भएको पुष्टि भएको थियो।

विश्व स्वास्थ्य सङ्गठनका अनुसार विश्वभरि सङ्क्रमित मानिसको सङ्ख्या एक लाख नाघिसकेको छ। कोभिड-१९ भएर मृत्यु हुने बिरामीको सङ्ख्या पनि ३,००० कटेको छ।

अधिकांश सङ्क्रमण र मृत्यु चीनको हुबे प्रान्तमा भएको तथ्याङ्कले देखाउँछ।

यो पनि हेर्नुहोस्

कोरोनाभाइरस: नधोइएका फोहोर हातमा कीटाणु कसरी फैलिन्छन्


च्वे इन-गुक

च्वे इन-गुकका आमाबुवा सन् १९८६ मा दक्षिण कोरियाबाट भागेर उत्तर कोरिया पुगेका थिए।

उत्तर कोरियाली सरकारी सञ्चारमाध्यमका अनुसार उनी उत्तर कोरियामै बस्नेछन् र कोरिया एकीकरणसम्बन्धी विषयमा काम गर्नेछन्।

यसप्रकारको भाग्ने घटना एकदम विरल हुन्छ। बरु उत्तर कोरियाबाट भागेर दक्षिण कोरिया जाने घटना चाहिँ सामान्य मानिन्छ।

प्राविधिक रूपमा यी दुई मुलुक अझै युद्धको अवस्थामा छन् र उत्तर कोरिया जानका लागि दक्षिण कोरियालीहरूले सरकारी अनुमति लिनुपर्ने हुन्छ।

च्वेले भ्रमणका लागि त्यस्तो कुनै अनुमति नलिएको एकीकरण मामिलासम्बन्धी दक्षिण कोरियाली मन्त्रीले पुष्टि गरेका छन्।

सोलस्थित एनके समाचार वेबसाइटका विज्ञ ओलिभर होथामले बीबीसीलाई भने, "उनी कसरी भागे भन्ने कुरा अझै स्पष्ट भएको छैन।"

उनले थपे, "तर यदि त्यहाँका शासकहरूको आशीर्वाद छ भने चीन हुँदै उत्तर कोरिया पुग्न दक्षिण कोरियालीहरूलाई खासै गाह्रो चाहिँ छैन।"

तर विज्ञहरूका अनुसार यदि च्वेले दक्षिण कोरियाली कानुनको उल्लङ्घन गरेका छन् भने फर्किँदा उनी त्यहाँ समातिन सक्छन्।

को हुन् च्वे इन-गुक?

उनी ७३ वर्षीय दक्षिण कोरियाली नागरिक हुन् ... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

जसको व्यक्तिगत जीवन अथवा राजनीतिक धारणाबारे एकदम कम थाहा छ।

दक्षिण कोरियामा उनकी श्रीमती र छोरी छन्।

कोरियाली युद्ध अन्त्य भएयता दक्षिण कोरियाबाट भागेर उत्तर कोरिया जाने उनका आमाबुवा सबैभन्दा उच्च व्यक्तित्व थिए।

च्वे प्योङ्याङ पुगेको खबर उत्तर कोरियाली सरकारी सञ्चारमाध्यमले सार्वजनिक गरेका छन, च्वेलाई उत्तर कोरियाली अधिकारीहरूले न्यायो स्वागत गरेको देखिन्छ।

प्रचारबाजी गर्ने उत्तर कोरियाको बेवसाइट युरिमिन्जोकिरीले च्वेलाई उद्धृत गर्दै लेखेको छ, "म अनुगृहीत महसुस गर्ने देशमा बस्नु र उसलाई पछ्याउनु भनेको मेरा आमाबुवाले छाडेर गएका मार्गको रक्षा गर्नु हो।"

"अतः मैले सधैँका लागि उत्तर कोरियामै बस्ने निर्णय लिएको छु।"

दक्षिण कोरियाली सञ्चारमाध्यमहरूले जनाए अनुसार च्वेको जीवन दक्षिण कोरियामा सहज थिएन र 'गद्दारको छोरा' भएको छविसँग उनी लड्नुपरेको थियो।

दक्षिण कोरियामा उनले कैयौँ पटक जागिर परिवर्तन गरेको बताइन्छ र सन् २०१६ मा उनकी आमाको मृत्यु हुनुअघि उनले पठाउने पैसामा च्वे निर्भर हुनुपर्थ्यो।

पछिल्ला वर्षमा च्वेले धेरै पटक उत्तर कोरियाको भ्रमण गरेका छन् र उनी आफ्नी आमाको अन्तिम संस्कारमा पनि त्यहाँ सहभागी भएका थिए।

को हुन् उनका आमाबुवा?

सन् १९६० को दशकतिर च्वेका बुवा च्वे टोक-सिनले दक्षिण कोरियामा विदेशमन्त्रीका रूपमा काम गरेका थिए।

सन् १९७० को दशकमा उनी संयुक्त राज्य अमेरिका बसाइँ सरे र सैनिक नेता पार्क चुङ-ही नेतृत्वको दक्षिण कोरियाली सरकारको उनी कटर आलोचक भए।

त्यसको एक दशकपछि सन् १९८६ मा श्रीमती र्‍यू मि-यङसँग भागेर उनी उत्तर कोरिया पुगेपछि चर्चामा आए। उक्त दम्पतीले आफ्ना पाँच सन्तानलाई दक्षिण कोरियामै छाडे।

दुवैजना उत्तर कोरियामा राजनीतिक सम्भ्रान्त वर्गको एउटा हिस्सा भए।

च्वे टोक-सिनको सन् १९८९ मा निधन भयो र उनकी विधवा र्‍यू मि-यङले एउटा धार्मिक सम्प्रदायको नेतृत्व सम्हालिन्। उनले अरू पद पनि सम्हालिन्।

उत्तर कोरियाली नेतृत्वसँग उक्त परिवारको लामो सम्बन्ध छ। च्वे इन-गुककी हजुरआमा (आमापट्टिकी) जापानी शासनविरुद्धको लडाइँ ताका उत्तर कोरियाका संस्थापक किम इल-सङकी एक मार्गदर्शक थिइन्।

भाग्ने घटना कत्तिको सामान्य हुन्छ?

कोरियाली प्रायःद्वीपमा भगौडाहरू सामान्यतया उत्तर कोरियाली हुन्छन् जो आफ्नो देशबाट भागेर लोकतान्त्रिक र सम्पन्न रहेको दक्षिण कोरिया जान खोज्छन्। र, यसरी भाग्ने काम निकै खतरनाक हुन्छ।...


छ दशक अगाडि इण्डोनेसियाको बाण्डुङमा आयोजित अफ्रो-एसियाली सम्मेलनले तय गरेका सिद्धान्त पछ्याउँदै स्थापित भएको आन्दोलनको नेपाल एक संस्थापक सदस्य हो।

तत्कालीन शीतयुद्ध ताका अमेरिकी तथा सोभियत ध्रुवबाट जोगिएर असंलग्न तरीकाबाट आ-आफ्ना परराष्ट्र नीति डोर्‍याउने मूल उद्देश्यका साथ स्थापित असंलग्न आन्दोलनमा अहिले पनि १२० भन्दा धेरै सदस्य राष्ट्र छन्।

संयुक्त राष्ट्रसङ्घपछि यही नै सबभन्दा धेरै सदस्य राष्ट्र भएको आन्दोलन मानिन्छ।

ओलीको सम्बोधन

प्रधानमन्त्री ओलीले शुक्रवार सम्मेलनमा सम्बोधन गरेका थिए।

उनले व्यक्त गरेका पाँच प्रमुख कुराहरू:

आन्दोलन सार्थक बनाउने सुझाव

प्रधानमन्त्री ओलीले अहिलेको विश्व परिवेशमा असंलग्न आन्दोलन थप सशक्त तथा प्रभावकारी बनाउन केही सुझाव पनि दिएका छन्।

उनले खासगरि असंलग्न आन्दोलन आन्तरिक रूपमै थप एकताबद्ध र बलियो हुनुपर्ने अनि बाह्य रूपमा जड भएर रहेका विश्वव्यापी असमानता हटाउन प्रभावशाली हुनु पर्ने बताए।

त्यस्तै असंलग्न आन्दोलनले दक्षिणका मुलुकहरूको शक्ति तथा क्षमताको उपयोग गरेर विकासका चुनौतीसँग जुझ्ने तथा साझा सम्पन्नता हासिल गर्नु पर्ने सुझाव पनि उनले दिए... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

।

संयुक्त राष्ट्रसङ्घलाई केन्द्रमा राखेर असंलग्न आन्दोलनले बहुपक्षीयतालाई बलियो बनाउनु पर्ने सुझाव पनि प्रधानमन्त्री ओलीले दिएका छन्।

सान्दर्भिकताबारे बहस

विगतको शीतयुद्धकालीन परिवेशबाट नितान्त भिन्न शैलीमा अहिले विश्व व्यवस्था अगाडि बढिरहेको छ।

एक्लो महाशक्ति अमेरिकालाई उदाउँदो महाशक्ति चीनले पछ्याइरहेको छ भने रुस, ब्राजिल, युरोप र भारत पनि शक्तिशाली बन्दै गइरहेका छन्।

असंलग्न आन्दोलनको संस्थापक प्रणेतामध्येको देश भारतले केही समययता विश्व मामिलामा पूर्ण असंलग्न हुनुभन्दा पनि मुद्दाका आधारमा निर्मित हुने गुट तथा बहुपक्षिय गुटहरूमा रुचि देखाउँदै आएको पाइन्छ।

नेपालले स्वयम् आफूलाई अचेल अमेरिकाले अघि सारेको हिन्द-प्रशान्त रणनीति एवम् चीनको बेल्ट एण्ड रोड अभियानका माझमा पाउने गरेको छ।

तीव्र रूपमा बदलिरहेको विश्व व्यवस्था र परिवेशका माझ असंलग्न आन्दोलन अब नेपालका लागि कत्तिको सान्दर्भिक छ भन्ने बहस पनि चल्ने गरेका छन्।

भिन्न मत

नेपालका परराष्ट्रमामिलाका जानकारहरू असंलग्न आन्दोलनको सान्दर्भिकताबारे भिन्न भिन्न मत दिने गरेका छन्।

विभिन्न शक्तिकेन्द्रको छातामा जानुभन्दा आफ्नै किसिमले असंलग्न परराष्ट्र नीति नै अङ्‌गीकार गर्नु श्रेयस्कर ठान्ने कतिपय छन् भने राष्ट्रिय स्वार्थको कसीमा अनि मुद्दाका आधारमा कुनै गुटबाट फाइदा लिनुबाट चुक्न नहुने बताउने पनि कतिपय छन्।

पूर्वपरराष्ट्र सचिव ज्ञानचन्द्र आचार्य यो मामिलामा नेपालले सोचविचारपूर्ण नीति अँगाल्नु पर्ने बताउँछन्।

"शीत युद्धकालीन समयमा जस्तो महत्त्व त भएन तर विकासशील राष्ट्रहरूबीच आर्थिक, सामाजिक र अन्तर्राष्ट्रिय राजनीतिक विषयमा छलफल गर्ने थलो भइराखेको छ। त्यसैले असंलग्न आन्दोलनको महत्त्व छ नै," उनले भने।

"कसैसँग संलग्न नहुने र कुनै पनि प्रतिरक्षा गुटमा नलागेका राष्ट्रहरूबीच छलफल गर्ने थलो त यो हो, तर छलफल भएका विषयहरू कति कार्यान्वयन भए भन्ने बारे विश्लेषण गर्नुपर्ने देखिन्छ।"

"त्यो आधारमा असंलग्न आन्दोलन त्यति प्रभावकारी नभएको भन्ने कुरा पनि निश्चित हो।"

परराष्ट्र मामिला तथा राष्ट्रिय सुरक्षाबारे निरन्तर कलम चलाउँदै आएका प्राध्यापक ध्रुवकुमार भने असंलग्न आन्दोलन विस्तारै क्लबमा परिणत हुँदै गएकोले यसको सान्दर्भिकता सिद्धिन थालेको ठान्छन्।

भिन्न खालका यस्ता समीक्षाका माझ नेपालले भने हालसम्म असंलग्न आन्दोलनलाई आफ्नो परराष्ट्र नीतिको मूल बाटोका रूपमा...


छ दशक लामो इतिहास बोकेको नेपाली क्रिकेटले पहिलो एकदिवसीय खेल खेलेर नयाँ युगको आरम्भ गरेको छ

नेदर्ल्यान्ड्समा भएको खेलमा आयोजक राष्ट्रलाई १८९ रनमा रोकेपछि सहज मानिएको चुनौती पूरा गर्न आएको नेपाल १३४ रनमा धरासायी हुन पुगेको थियो।

मुख्य खेलाडीहरूले अपेक्षानुरूप खेल्न नसकेपछि नेपालले ऐतिहासिक एकदिवसीय अन्तर्राष्ट्रिय खेलमा जित हात पार्ने अवसर गुमाउनु परेको हो।

यद्यपि स्थापनाको छ दशक लामो इतिहास बोकेको नेपाली क्रिकेटले पहिलो एकदिवसीय खेल खेलेर नयाँ युगको आरम्भ गरेको छ।

सीमित

टस जितेर पहिलो फिल्डिङ पाएको नेपालले आयोजक नेदर्ल्यान्ड्सलाई ४७.४ ओभरमा अल आउट गर्दै १८९ रनमा सीमित पारेको थियो। आयोजक टोलीका लागि मिचेल रिप्पोनले सर्वाधिक ५१ रनको योगदान दिएका थिए।

बलिङतर्फ कप्तान पारस खड्काको चार विकेट तथा सोमपाल कामीको तीन विकेटको मदतले नेपालले विपक्षीलाई खुलेर खेल्नबाट रोकेको थियो।

सन्दीप लामिछाने, करण केसी र वसन्त रेग्मीले एक-एक विकेट लिएका थिए।

प्रत्युत्तरमा आएको नेपालले उत्कृष्ट सुरुवात गर्‍यो।

तर पहिलो विकेटको पतनसँगै टोलीका ब्याट्सम्यानहरू एकपछि अर्को गर्दै नराम्ररी असफल हुनपुगे... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

का थिए।

ओपनर ज्ञानेन्द्र मल्ल र अनिल शाहको जोडीले पहिलो ओभरको लागि ५८ रनको बलियो साझेदारी गरेका थिए।

ज्ञानेन्द्रले ६१ बलमा ८ चौकाको मदतले ५१ रन बनाएका थिए भने अनिल शाहले २१ रन।

आउट

तर त्यसपछि नेपालको खेल असम्यमित हुन थाल्यो। कप्तान पारस १२ रन बनाएर आउट भए।

दीपेन्द्र सिंह ऐरीले ३३ रन बनाए पनि आरिफ शेख, सोमपाल कामी, वसन्त रेग्मी र करण केसीले खाता खोल्न सकेनन्।

पहिलो इनिङ्समा फिल्डिङ गर्ने क्रममा घाइते भएका शरद भेषावकर अन्तिम खेलाडीका रूपमा मैदानमा आए।  उनले ४ रन मात्र बनाए। सन्दीप लामिछानेको खातामा १ रन बन्यो।

नेपाली राष्ट्रिय टोलीका लागि अन्तिम खेल खेलिरहेका शक्ति गौचन नौ रनमा अविजित रहे।

नेपाली टोली ४१.५ ओभरमा अलआउट भएको थियो।

नेपालले अब शुक्रवार नेदर्ल्यान्ड्ससँगै दोस्रो एकदिवसीय खेल खेल्नेछ।


छ वर्षअघिको माघबाट उनको राजनीतिक यात्राले कोल्टे फेर्‍यो।

स्वास्थ्यमा प्रतिकूलता बढ्दै थियो, सरकार र पार्टी दुवैथरी सत्ताको सुखको अवसर पाएका थिएनन्। तैपनि उनले सत्ता अभ्यास गरिसकेका बहालवाला पार्टी अध्यक्ष खनाललाई २०७० सालको माघ २१ गते संसदीय दलको नेतामा हराए।

त्यसयता उनको राजनीतिक राजमार्ग चौडा हुँदै गएको देखिन्छ। छ महिनापछि २०७१ सालको असारमा सम्पन्न नेकपा एमालेको महाधिवेशनमा उनले खनालको समर्थन पाएका अर्का नेता नेपाललाई हराए।

त्यसको अर्को वर्ष असोजमा उनी प्रधानमन्त्रीको रूपमा देशकै कार्यकारी प्रमुखमा निर्वाचित भए। सुशील कोइरालाले चुनौती दिँदा उनले प्रचण्डको साथ पाए।

शक्तिशाली ओली

ओलीले नाकाबन्दीविरुद्ध अडान लिँदा भारत पछि हटेको सन्देश जाने गरी त्यो प्रकरणको अन्त्य भयो।

मूलत: तराई केन्द्रित दलले 'राजनीतिक दुश्मन'को कोटीमा राखे पनि पार्टीभित्र र बाहिरको एउटा तप्कामा ओलीको छवि 'राष्ट्रवादी' नेताकै बनेको देखियो।

नौ महिनामा प्रचण्डले समर्थन फिर्ता लिएपछि ओली सत्ताबाट बाहिरिए। तर पार्टीभित्रको उनको लोकप्रियता कायम रह्यो। पार्टीभित्रका प्रतिपक्षी निष्प्रभावी जस्तै देखिए।

संविधान जा... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

री भएपछि पहिलो आम निर्वाचनको मुखमा प्रचण्डलाई एकता मोर्चामै बाँधेर अन्तत: दुई तिहाइ नजिकका शक्तिशाली नेताको रूपमा सत्तामा फेरि उक्लिए।

नेपाली काङ्ग्रेसलाई चुनावमार्फत किनारामा पुर्‍याउन साथ दिएका उनै प्रचण्डसामु 'शक्तिशाली' ओली सभामुख चयन प्रकरणमा देखिने गरी गल्नु परेको छ।

स्वभाव विपरीत स्वीकार

ओलीको छवि बोलेको कुरामा टसमस नगर्ने नेताको छ। बरु प्रचण्डलाई धेरैले ढुलमुले र बोलीको ठेगान नभएको भनी आलोचना गर्छन् जुन कुरालाई उनी स्वयम्‌यले भने गतिशीलता भनी अर्थ्याउने गर्छन्।

उनै प्रचण्डले सभामुख चयनमा 'टसमस' नगरेपछि प्रधानमन्त्री ओली पछि हट्नु परेको ओलीको सचिवालयका एक नेताले बीबीसीसँगको कुराकानीमा बताए।

उनका अनुसार 'एकताको क्रम मूलत: सकिएकाले अब दुई पार्टी भन्ने चक्र तोडौँ' भन्ने पक्षमा प्रधानमन्त्री थिए। त्यसै अनुसार उनी सभामुखमा सुवास नेम्वाङलाई ल्याउन चाहन्थे। सुरुमा प्रचण्ड पनि सहमत थिए।

पार्टीमा कार्यकारी अधिकार पाएपछि प्रचण्ड पूर्वएमालेलाई सभामुख दिन तयार हुने चर्चा पनि चलेको थियो।

काशीको बाटो

पूर्वमाओवादीका अन्य नेताहरू भने सभामुख स्वाभाविक र सहज रूपमै पूर्वपार्टीबाटै बन्नेमा विश्वस्त थिए।

तर जब त्यसलाई लिएर दुई अध्यक्षबीच कुरा नमिलेका खबरहरू सार्वजनिक हुन थाले एकथरी नेताहरूको मनमा शङ्का लाग्न थाल्यो, 'कार्यकारी अधिकारको उल्लासमा प्रचण्डले सभामुख छाड्ने त होइनन्'।

उनीहरूले प्रचण्डमाथि अडान नछाड्न दबाब बढाए।

बीबीसीसँगको अन्तर्वार्ताकै क्रममा प्रचण्ड निकट नेता हरिबोल गजुरेलले 'प्रचण्डले सभामुख छाड्दैमा नमान्ने' चेतावनी दिए।

ओली निकट नेताले त्यस्तो दबाब रहेको सन्देश जाने गरी प्रचण्डले नै चाल चलेको आशङ्का पनि गर्छन्।

तर पूर्वएमालेका नेता राष्ट्रपति, प्रधानमन्त्री र राष्ट्रिय सभाको अध्यक्ष रहेका बेला प्रचण्डलाई उनी निकट नेताले सभामुख पनि दिने भए 'काशी जान' चेतावनीपूर्ण सुझाव दिएको एकथरीको भनाइ छ।

पूर्वमाओवादीका एक नेताका अनुसार महत्त्वपूर्ण नियुक्ति गर्दा ओलीले एकलौटी गरेको आभास भएकै थियो।

त्यसैले उनी संवैधानिक परिषद्‍मा प्रतिनिधित्व हुने सभामुख नछाड्ने अडानबाट नडगेका हुन्।

खेलाडी प्रचण्ड

खिचातानीबीच प्रचण्डले पूर्वएमालेभित्रको कलहको लाभ उठाएर राजनीतिक खेलमा सफल बनेको बताइन्छ।

वरिष्ठ नेताको जिम्मेवारी खनाललाई दिने निर्णयलाई अपमानजनक ठानेका माधवकुमार नेपाल असन्तुष्ट थिए।

राष्ट्रिय सभा सदस्य...


छ वर्षभन्दा लामो समयदेखि भएको युद्धका कारण लाखौं मानिसहरू खाद्यान्न, औषधि र बस्ने ठाउँको आवश्यकतामा छन्

छ वर्षभन्दा लामो समयदेखि जारी युद्धमा यमनमा एक लाख १० हजारभन्दा बढी मानिसहरूले ज्यान गुमाएको ठानिन्छ।

"यमनमा युद्ध अन्त्य हुनुपर्छ," विदेश नीतिबारे पहिलोपटक वक्त्व्य दिँदै अमेरिकी राष्ट्रपति जो बाइडनले भने।

बाइडनका दुई पूर्ववर्तीहरूको प्रशासनका बेला हुथी विद्रोहीविरुद्ध साउदी अरेबियाको नेतृत्वको गठबन्धनले यमनमा गरेको युद्धमा अमेरिकाले समर्थन जनाएको थियो।

सन् २०१४ मा यमनको कमजोर सरकार र हुथी विद्रोहीबीच लडाइँ सुरु भएको थियो। त्यसको एक वर्षपछि साउदी अरेबिया र आठ अन्य अरब देशसहित अमेरिका, यूके र फ्रान्सले हुथीविरुद्ध हवाई हमला थालेपछि द्वन्द्व चर्किएको हो।

तर अलकायदाविरुद्धको कारबाहीलाई यसले असर गर्दैन।

यमन घोषणाको अर्थ के?

 बिहीवारको घोषणापछि अब अमेरिकाले आक्रामक कारबाहीहरू रोक्छ। त्यसबाहेक साउदी अरेबिया र संयुक्त अरब एमिरेट्सलाई  हतियारहरू पनि विक्री गर्न बन्द गर्छ।

बाइडन प्रशासनले यसअघि नै साउदी अरेबिया र संयुक्त अरब एमिरेट्सलाई अस्थायी रूपमा हतियारहरू बेच्न रोकिसकेको थियो... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

।

बाइडनले यमनका लागि नयाँ दूतमा टीम लेन्डरकिंगलाई नियुक्त गर्ने ठानिएको छ। उनी अनुभवी कूटनीतिज्ञ र मध्यपूर्व मामिलाका विज्ञ हुन्।

यसले ट्रम्प प्रशासनले चाल्दै आएको नीतिमा परिवर्तनको सङ्केत गरेको छ। ट्रम्प प्रशासनका बेला साउदी नेतृत्वको गठबन्धनलाई सहायतामा वृद्धि गरिएको थियो।

गत महिना ट्रम्पका विदेशमन्त्री माइक पोम्पेओले हुथीहरूलाई "आतङ्कवादी सङ्गठन" को संज्ञा दिन लागिएको बताएका थिए।

सहायता संस्थाहरूले भने उक्त कदमका कारण खाद्यान्न सहायताको खाँचो रहेका लाखौंलाई सेवा दिन नसकिने भन्दै आलोचना गरेका थिए।

संयुक्त राष्ट्रसङ्घले यमनमा ८० प्रतिशत जनसङ्ख्या सहायता र संरक्षणको खाँचोमा रहेको भन्दै त्यहाँ विश्वकै खराब मानवीय सङ्कट रहेको जनाएको छ।

यी घोषणाहरूले यमनको विनाशकारी युद्ध अन्त्य गर्ने बाइडनको प्रतिबद्धताको पुष्टि गरेका छन्।

साउदी नेतृत्वको गठबन्धनलाई सहायता रोक्नुले रक्तपातपूर्ण अध्यायलाई त समाप्त गर्दैन तर यसले रियाद र आवुधावीमाका नेताहरूलाई सशक्त सङ्केत पठाएको छ।

उनीहरू आफैँ पनि यो दलदलबाट बाहिर निस्कन प्रयास गरिरहेका छन्।

बाडडनले अरू के भने?

गत महिना कार्यालय छोडेका पूर्व राष्ट्रपति डोनल्ड ट्रम्पको नीतिहरूलाई बाइडनको वक्तव्यले भङ्ग गरेको छ।

बाइडनले अमेरिकाको विदेश नीतिमा यमनको विषयबाहेक अन्य परिवर्तनहरू पनि घोषणा गरेका छन्।

तिनीहरूमा शरणार्थी मामिला र जर्मनीबाट अमेरिकी सेनालाई फिर्ता गर्ने भन्ने यसअघिको निर्णय उल्ट्याउने लगायतका निर्णयहरू छन्।

शरणार्थी भर्ना गर्ने सङ्ख्यालाई आर्थिक वर्षमा १५,००० बाट बढाएर १,२५,००० पुर्‍याउने घोषणा उनले गरेका छन्।

बाइडनले म्यानमारकी प्रजातान्त्रिक नेत्री आङ सान सू चीलाई रिहा गर्न र प्रजातन्त्र पुनर्स्थापित गर्न पनि म्यानमारको सेनालाई आह्वान गरेका छन्।

उनले रुससँग कूटनीतिक रुपमा संलग्न रहने तर मस्कोसँग ट्रम्पका बेला भन्दा कडा रुपमा प्रस्तुत हुने वाचा गरे।


छ हजार आठसय १२ मिटर अग्लो आमादब्लम हिमालमा खुम्बु क्षेत्रमा पर्छ

खुम्बु क्षेत्रमा पर्ने छ हजार आठ सय १२ मिटर अग्लो हिमालमा भएको त्यस्तो झण्डाको प्रयोगलाई गैरकानुनी भन्दै नेपाल सरकारले झण्डाको आकृति दिन प्रयोग गरिएका कपडा जफत गरेको जनाएको छ।

हिमाल चढ्ने क्रममा चुचुरोमा फहराउन सबैजसोले आफ्नो देशको झण्डा बोक्ने भए पनि कुवेतको झण्डा सामान्य आकारको भन्दा निकै ठूलो भएको भन्दै पूर्वअनुमति नलिनुलाई पर्यटन विभागले समस्याको रूपमा औँल्याएको हो।

आमादब्लमको विवाद

आमादब्लम हिमालको चुचुरो मुन्तिरको भागमा हिउँको सेतो भित्ता बीचमा पारेर दुईतिर रातो र हरियो रङ्को लामो कपडा तल फहराइएको थियो।

त्यसको माथिपट्टि त्यस्तै कालो कपडा तेर्स्याएर त्यसलाई कुवेतको झण्डाको आकार दिइएको थियो।

एक सय मिटर लामो लम्बाइ र ३० मिटर चौडाइको उक्त झण्डाको आकृति बनाउन खर्च भएको कपडाको तौल झण्डै एक सय ५० किलो पुगेको बताइएको छ।

सामान्य आरोहण अभ्यासमा त्यस्तो काम गर्न नहुने भन्दै पूर्व अनुमति नलिएको कारण देखाएर ती कपडा जफत गरिएको पर्यटन विभागकी पर्वतारोहण हेर्ने निर्देशक मीरा आचार्य बताउँछिन्।

उनी भन्छिन्: "त्यस्तो ठाउँ... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

मा फहराइएको झण्डालाई प्रदर्शनीमा वा अन्यत्र विशेष स्थानमा महत्त्व दिएर राखिने हुँदा हामीले त्यो जफत गर्नु नै सबैभन्दा ठूलो कारबाही हो।"

अनुमति चाहिन्छ?

यसरी झण्डा राख्न अनुमति नलिनु गलत भएको बताइए पनि हिमालमा झण्डा राख्नेबारे स्पष्ट व्यवस्था अहिलेको कानुनमा छैन।

तर हिमालमा कुनै नयाँ रेकर्ड राख्नुपूर्व त्यसको पूर्व जानकारी गराउनु पर्ने अधिकारीहरूको भनाइ छ।

जुन यसअघिका अन्य कीर्तिमानका बेला धेरैजसो आरोहीहरूले पालना नगर्ने गरेका पाइएको अधिकारीहरूले स्विकार्ने गरेका छन्।

निर्देशक आचार्य भन्छिन्: "सरकारले आरोहीहरूलाई गर्न नहुने कामका सूचीमा व्यावसायिक झण्डाको प्रयोगमा प्रतिबन्ध लगाएको छ। तर यो राष्ट्रिय झण्डा नै पर्‍यो। अब कत्रो आकार वा तौलसम्मका झण्डा प्रयोग गर्न दिने भन्नेबारे यस घटनासँगै स्पष्ट व्यवस्थाको खाँचो अनुभव गरिएको छ।"

तिब्बती संवेदनशीलताका कारण चीनसँगको सीमामा पर्ने हिमालमा आरोहीले बोक्ने झण्डालाई ख्याल गरिने गरेको छ।

अन्यत्र त्यसको ख्याल नगरिने गरेको अधिकारीहरूले अनौपचारिक कुराकानीका क्रममा बताउने गरेका छन्।

'जोखिमपूर्ण'

आमादब्लममा त्यस्तो झण्डाको आकार बनाउन कुवेतको आरोहण दललाई कीर्तिमानी आरोही निर्मल पुर्जाको दलले सघाएको थियो।

कुवेतको सबैभन्दा ठूलो आकारको झण्डा दाबी गरिए पनि त्यसलाई एउटा जोखिमपूर्ण कामको रूपमा धेरैले औँल्याएका छन्।

धेरैले उक्त कामको आलोचना गरेपछि आफ्नो एउटा फेसबुक पोस्टमा निर्मल पुर्जाले त्यो निकै जोखिमयुक्त काम भएको स्वीकारेका छन्।

पुर्जाले आफ्नो फेसबुक पोस्टमा लेखेका छन्: "ती सबै जोखिमको मूल्याङ्कन आफूले गरेको, त्यसमा संलग्न भएका सबै १७ जना शेर्पाहरू सुरक्षित रूपमा फर्किएको र अन्य आरोहीलाई अप्ठ्यारो नपार्नेगरी ती सबै फर्किएपछि झण्डा टाँग्ने काम गरिएको हो।"

उनीसँग पर्यटन विभागले समेत स्पष्टिकरण सोधेको थियो।

उनले हिमालमा व्यावसायिक झण्डा राख्न नपाइने व्यवस्था भएपनि उक्त झण्डा व्यावसायिक नभएको जवाफ दिएका थिए।

त्यस्तै उनले विभागलाई हिमालमा राखिने झण्डाको आकारको प्रावधानबारे कतै उल्लेख नभएकाले आफूले झण्डा राख्न सघाएको बताएको अधिकारीहरूले जानकारी दिए।


छलफलहरूको नेतृत्व गरिरहेका चिलीका मन्त्रीले आफूहरू सहमति सन्निकट रहेको बताउँदै वार्ताकारहरूलाई लचकता देखाउन आग्रह गरेका छन्।

युरोपेली सङ्घ ईयू र साना टापु राष्ट्रहरूले सन् २०२०मा स्कटल्यान्डमा हुने अर्को जलवायु सम्मेलनअघि सबै देशहरूले जलवायु परिवर्तनविरुद्ध जुझ्ने आफ्ना योजनाहरू तयार गर्नु पर्ने अडान राखेपछि वार्ता अवरुद्ध हुन पुगेको हो।

त्यस्तो अडान अमेरिका, चीन, ब्रजिल र भारतजस्ता धेरै प्रदूषण गर्ने राष्ट्रले नमानेपछि वार्ता लम्बिएर मड्रिड सम्मेलन सकिन ढिलाइ भएको हो। ती राष्ट्रले अहिलेको कार्बन उत्सर्जन कटौतीको सीमामा परिवर्तन आवश्यक नरहेकोमा जोड दिइरहेका छन्।

मड्रिडमा जलवायु सम्मेलनमा आएका अन्तर्राष्ट्रिय वार्ताकारहरूले सन् २०१६ मा भएको प्यारिस सम्झौता कसरी कार्यान्वयन गर्ने भन्ने विषयमा दुई सातासम्म छलफल गरिसकेका छन्।

विमति समाधान नभएका कारण शनिवार जारी वार्ता आइतवार बिहानसम्मका लागि तन्किइसकेको हो।

चिलीका मन्त्रीले के भनिन्?

चिलीमा आन्तरिक सङ्कट उत्पन्न भएपछि यो सम्मेलन स्पेनमा भएको हो। त्यहाँ आएकी चिलीकी वातारणमन्त्री क्यारोलिना शमिटले सहमति एकदमै नजिक रहेपनि त्यो अझै म... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

हत्त्वाकाङ्क्षी हुनुपर्नेमा जोड दिइन्।

यो सम्मेलनमा सन् २०२० को अन्त्यसम्म घटाउनुपर्ने कार्बन उत्सर्जनको परिमाण धेरै बनाउन प्रतिबद्धताको खोजी भइरहेको छ।

सम्मेलनको अध्यक्षता गरिरहेको चिलीकी वातारणमन्त्री क्यारोलिना शमिटले भनिन्, "एउटा महत्वाकाङ्क्षी परिणाम निकाल्नको लागि सम्पूर्ण शक्ति लगाएर सक्दो लचकता अपनाउनु हुनका लागि म आग्रह गर्न चाहन्छु।"

उनले भनिन्, "त्यसो गर्न कठिन होला तर त्यो आवश्यक छ। मलाई तपाईँहरूको आवश्यकता छ, हाम्रा देशहरूमा रहेका मानिसका लागि तपाईँ आवश्यक हुनुहुन्छ।"

सहमतिको खाका

शनिवार सन् प्यारिस सम्झौता कार्यान्वयन गर्ने सम्बन्धमा एक सहमतिको एक खाका तयार गरिएको थियो। त्यो सम्झौताले तापक्रम वृद्धिलाई दुई डिग्री सेल्सीअसभन्दा कममा सीमित गर्ने लक्ष्य लिएको थियो।

पछि त्यसलाई अझै घटाएर १.५ डिग्री सेल्सीअसमा झार्नुपर्ने सुझाव दिइयो। तर मड्रिड सम्मेलनमा त्यस सम्बन्धमा प्रगति हुन सकेको छैन।

स्पेनको राजधानीमा चलेको सम्मेलनमा कार्बन बजारको भूमिका र अन्य प्राविधिक विषयमा धेरै छलफल भयो।

राष्ट्रसङ्घका अनुसार अर्को वर्षसम्ममा आफ्ना राष्ट्रिय योजना सुधार्ने विषयमा ८४ देशहरूले प्रतिबद्धता जनाएका छन्।

तर ७३ राष्ट्रले चाहिँ यो शताब्दीको मध्यसम्ममा कार्बन उत्सर्जन शून्यमा झार्ने दीर्घकालीन योजना तयार पार्ने बताएका छन्।

साना टापु राष्ट्रहरूको सञ्जालले अस्ट्रेलिया, अमेरिका, क्यानडा, रुस, भारत, चीन र ब्रजिल जलवायु परिवर्तनसँग जुझ्ने विषयमा गम्भीर नभएको आरोप लगाएका छन्।

ती देशहरू तापक्रम वृद्धिदर १.५ डिग्री सेल्सीअसमा सीमित राख्ने विषयमा आफ्ना परिमार्जित योजना पेस गर्न विफल रहेका छन्।


छाङ्ग्रु गाउँमा हिउँदमा मानिसहरू बस्न सक्दैनन्

त्यो खबर कालापानी क्षेत्रमा पर्ने व्यास गाउँमा पनि पुगिसकेको छ। तर त्यहाँको अवस्था सामान्य नै भएको व्यास गाउँपालिकाका एक जनप्रतिनिधिले बताएका छन्।

यस विषयले राजनीतिक तरङ्ग उत्पन्न गरेको छ। नेपाल सरकारले भारतलाई कूटनीतिक नोट पठाउँदै भारतको नक्सामा कालापानी क्षेत्र पारिएको विषयमा ध्यानाकर्षण गराएको बताइन्छ।

तर कालापानी र लिपुलेकनजिकै पर्ने व्यास क्षेत्रका सर्वसाधारण मानिसहरूको आधारभूत आवश्यकता अलि भिन्न छ।

व्यास गाउँपालिकाको वडा नम्बर १ का वडाध्यक्ष अशोक सिंह बोहराका अनुसार कालापानी क्षेत्रका नेपालीलाई अहिले आफ्नो जिल्ला सदरमुकाम दार्चुला खलङ्गा पुग्ने बाटो अत्यावश्यक छ।

भारतीय बाटो हिँड्न बाध्य

बोहराका अनुसार बाटो नहुँदा व्यास क्षेत्रका नेपालीहरू आफ्नो जिल्ला र देशसँग जोडिन सकेका छैनन्। उनीहरू दार्जुचा जिल्लाको सदरमुकाम पुग्न पनि भारतकै बाटो प्रयोग गर्न बाध्य छन्।

त्यसरी भारतीय भूमि प्रयोग गर्दा नेपालीहरू परिचयपत्र र विभिन्न अनुमतिपत्र बनाउने र देखाउने झन्झट खप्न बाध्य हुने गरेका छन्।

बोहराले बीबीसीसँग भने, "यस क्षेत्रमा बसोबास... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

गर्ने हामीहरू गर्मीयाममा माथिल्लो भेग र जाडोमा तल्लो भेगमा बसाइँ सर्ने गर्छौँ। तर नेपालतिरै राम्रो बाटो नहुँदा हामीले साह्रै दु:ख पाइराख्या छौँ।"

उनका अनुसार पञ्चायतकालमा सानोतिनो बाटो खनिएको थियो। तर त्यो अहिले काम नलाग्ने भएको छ।

देशमा राजनीतिक परिवर्तन भएपछि स्थानीय निर्वाचन पनि भयो। तर उक्त विकट स्थानमा बस्ने मानिसका लागि स्थानीय निकायले पनि केही उल्लेखनीय काम गर्न सकेका छैनन्।

बोहराले भने, "हामीले २०-२५ लाख रुपैयाँ खर्च गर्दैमा केही हुन सक्दैन। बाटो बनाउन धेरै बजेट चाहिन्छ।"

"त्यसको लागि प्रदेश वा सङ्घीय सरकारले नै योजना ल्याउनुपर्छ।"

सामरिक महत्त्वको क्षेत्र

कालापानी नेपाल भारत र चीन जोड्ने त्रिदेशीय बिन्दुमा अवस्थित छ।

नेपालले आफ्नो भएको बताए पनि कालापानीमा धेरै वर्षदेखि भारतीय सुरक्षा फौजले आफ्नो शिविर राखेको छ। चीनपट्टि चिनियाँ फौज पनि छ।

तर नेपाली भूभाग कुर्नका लागि जाडोयाममा कालापानी वरपरका छाङ्ग्रु र व्यासका मानिस पनि त्यस क्षेत्रमा बस्न सक्ने स्थिति नभएको बोहराले बताए।

उनका विचारमा सडक सञ्जाल नभएरै त्यस्तो अवस्था उत्पन्न भएको हो।

अहिले कालापानीमा भारतीय सुरक्षाकर्मीहरूका शिविर छन्

उनले भने, "कालापानी हाम्रो हो हामीलाई थाहा छ। तर त्यहाँ भारतीय फौज छन्। तर हाम्रो सीमावारिको सबैभन्दा ठूलो समस्या नै बाटो नहुनु हो।"

"त्रिदेशीय नाकामा बस्ने जनताहरूलाई बाटोको व्यवस्था गरिदिनुपर्‍यो। सडक सञ्जालमा नजोडिएकोले दार्चुलाका विकट स्थानका मानिसहरूको जीवन अति नै कष्टकर छ।"

सुरक्षाकर्मीलाई पनि सास्ती

बोहराका अनुसार दार्चुलाको पश्चिमी र उत्तरी भेगमा पर्ने तिङ्कर र अन्य स्थानमा केही सुरक्षाचौकीहरू छन्।

तर सुरक्षाकर्मीहरू त्यहाँ १२ महिना त्यहाँ बस्न सक्ने स्थिति छैन। उनीहरू पनि जाडो लागेपछि अन्य स्थानीय बासिन्दासँगै तल्लो क्षेत्रमा बसाइँ सर्छन् र चौकीहरू खाली हुन्छन्।

बोहराका अनुसार केही समयअघि नेपाल सरकारले सीमा सुरक्षाको लागि सशस्त्र प्रहरीलाई खटाउने चर्चा चलेको थियो।

"त्यस सम्बन्धमा एक प्रकारको निर्णय पनि भएको थियो। तर अझै कोही आएका छैनन्। त्यो कागजमा मात्र सीमित छ। कुन मन्त्रालयमा फाइल थन्किएको छ, थाहा भएन।"

'कालापानी क्षेत्रको माया'

बोहरा भन्छन् - यदि काठमाण्डूले कालापानीलाई माया गर्ने हो भने त्यस क्षेत्रका नेपाली नागरिकको आवश्यकता पूरा गरिदिनुपर्छ।

फेरि हिउँद आउने बेला भएको छ।...


छिमेकी दुई ठूला राष्ट्रबीच दशकौँपछि भएको त्यस्तो भिडन्तबारे पाँच दिनपछि नेपालले पहिलोपटक आफ्नो भनाइ सार्वजनिक गरेको हो।

नेपालको परराष्ट्र मन्त्रालयद्वारा जारी विज्ञप्तिमा भनिएको छ, "दुवै छिमेकी देशहरूले असल छिमेकीको भाव बोक्दै आपसी मतभेदलाई शान्तिपूर्ण रूपबाट द्विपक्षीय, क्षेत्रीय र विश्व शान्ति र स्थायित्वको पक्षमा हुनेगरी सुल्झाउनेछन् भन्नेमा नेपाल विश्वस्त छ।"

घटना र प्रतिक्रिया

शनिवार नै चीनले पहिलो औपचारिक प्रतिक्रिया दिँदै दुई देशको सीमा क्षेत्रमा भारतीय र चिनियाँ सुरक्षाकर्मीबीच भएको भिडन्तलाई भारतीय सुरक्षाकर्मीको 'नियोजित उक्साहट' भनेको छ।

चिनियाँ विदेश मन्त्रालयका प्रवक्ता लिजिएन झाओले भारतीय फौज चिनियाँ भूभागमा प्रवेश गरेर आक्रमण गरेपछि 'भीषण युद्ध' निम्तिएको बताए।

उनले चिनियाँ फौजको हताहतबारे भने विवरण दिएनन्।

शुक्रवार भारतीय प्रधानमन्त्री नरेन्द्र मोदीले कुनै पनि विदेशी सेना भारतीय क्षेत्रमा प्रवेश नगरेको र भारतीय भूमि नगुमेको बताएका थिए।

गलवान उपत्यकामा भएको भिडन्तमा बीस भारतीय सैनिक मारिएका थिए।

भारतले भिडन्तमा दुवै पक्षको क्षति भएको बताएको छ।

शुक्रवार नै अमेर... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

िकाले प्रतिक्रिया दिँदै भारतप्रति आफ्नो संवेदना प्रकट गरेको थियो।

भारतले भिडन्तमा दुवै पक्षको क्षति भएको बताएको छ।


छिमेकी देशहरूले नाकाबन्दी लगाएपछि कतारका रेमिट्यान्स कम्पनीहरूले रकममा सीमा तोकिदिएपछि नेपाली कामदार मर्कामा परेका छन्।

नेपालीहरूले पैसा पठाउने प्रक्रिया महँगो र झन्झटिलो भएको गुनासो गरेपछि दूतावास सक्रिय भएको हो।

नाकाबन्दीले अर्थतन्त्रमा नकारात्मक असर परेपछि कतारमा डलरको अभाव रहेको भन्दै त्यहाँका विप्रेषण अर्थात् रेमिट्यान्सको कारोबार गर्ने कम्पनीहरूले पैसा पठाउन सीमा तोकेको नेपाली कामदारहरू बताउँछन्।

कतार जाने कामदारको संख्यामा कमी

समाधान

त्यस्तो नियमका कारण नेपाली कामदारलाई त्यहाँ कमाएको पैसा घर पठाउन परेको समस्याबारे सम्बन्धित निकायलाई अवगत गराइएको कतारका लागि नेपाली राजदूत रमेशप्रसाद कोइरालाले बताए।

उनले भने, "यहाँका रेमिट्यान्स कम्पनीहरूले एक पटक पैसा पठाउँदा कहिले १५ सय, कहिले हजार रियालभन्दा बढी नपठाउने गरेको पाँच-छ महिना भइसकेको रहेछ। हामीले कतारको केन्द्रीय ब्याङ्कसँग कुरा गरेका छौँ। उहाँहरुले यो निमयविपरीत रहेको र यो समस्या समाधान गर्छौँ भन्नुभएको छ।"

यसरी पैसा पठाउँदा प्रत्येक पटक रेमिट्यान्स कम्पनीलाई १८ रियाल अर्थात् करिब ५ सय रूपैयाँ शुल्क तिर्नपर्ने व्यवस्था... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

रहेको छ।

श्रम मन्त्रालयका अनुसार कतारमा ४ लाख ५० हजारभन्दा बढी नेपाली विभिन्न पेशामा कार्यरत छन्।

तीमध्ये अधिकांश न्यून पारिश्रमिकमा काम गरिरहेको बताइन्छ।

रेमिट्यान्स आप्रवाह घट्योःराष्ट्र ब्याङ्क

शुल्क

यसरी प्रत्येक पटक पैसा पठाउँदा तिर्नपर्ने शुल्कले आर्थिक भार थपिएको कतारमा रहेका नेपालीहरू बताउँछन्।

नयाँ नियम लागू भएयता कतारबाट आउने रेमिट्यान्समा पनि केही कमी आएको नेपाल रेमिटर्स अशोसिएसनका महासचिव सुमन पोखरेलले बताए।

उनले भने, "कतारको केन्द्रीय ब्याङ्कले त्यहाँबाट पैसा पठाउने हाम्रो साझेदारलाई धेरै डलर  उपलब्ध नगराएको भएर उनीहरूले पैसा पठाउँदा एउटा सिमा तोकिदिएको छ। र यसले गर्दा भनेको जती पैसा पठाउन नसक्ने समस्या देखिएको छ।"

केहि समययता नेपाल भित्रिने विप्रेषणमा सबैभन्दा धेरै योगदान कतारको रहने गरेको थियो।

‘विप्रेषण आम्दानी अब नबढ्ने चरणमा’

गत वर्ष उक्त देशबाट करिब एक अर्ब विप्रेषण भित्रिएको थियो।

तर कतारको अर्थतन्त्रमा परेको समस्याको छायाँ नेपालले प्राप्त गर्ने विप्रेषण आम्दानीमा पनि परेको अधिकारीहरूले बताएका छन्।


छिमेकीले फोन गर्दै उनलाई 'गाडी लिएर तुरुन्तै गाउँ आइहाल्नू' भन्न थाले।

केही छिमेकीले गाउँमा ११ जनालाई 'झाडाबान्ता भएको' खबर पनि दिए।

पैँतालीस वर्षीय ठकुरीले नवलपरासीस्थित आफन्तहरूलाई हारगुहार गरे। र, गाडी लिएर गाउँतर्फ लागे।

यो गत जेठ चौथो साताको कुरा हो।

पाल्पा सदरमुकामबाट यसै वर्ष मात्र कच्ची सडकले जोडिएको ठकुरीको दुर्गम गाउँ पुग्दा त्यहाँ रुवाबासी चलिरहेको थियो।

अधिकांश युवाहरू विदेशिएकाले गाउँमा भएका केही पुरुष र महिलाले आलोपालो गर्दै ११ जना बिरामीलाई नजिकैको सडकसम्म पुर्‍याएका थिए।

गाडी लिएर गाउँ पुगेका ठकुरी र छिमेकीहरूले बिरामीलाई गाडीमा हालेर नवलपरासीतर्फ लगे।

बिरामी भएकामध्ये इन्द्रबहादुर सिंह ठकुरीका श्रीमती धनमाया र चार छोरी निरुता, निर्मला, निशा र विष्णुमाया पनि थिए।

'झाडाबान्ता' भएको भनिएका उनीहरूले अघिल्लो दिन जङ्गलबाट खोजेर ल्याएको च्याउ खाएको थाहा पाएपछि ठकुरीको चिन्ता थप बढ्यो।

तर समयमै अस्पताल पुर्‍याएपछि श्रीमतीसहित छोरीहरू बाँच्छन् भन्ने आशामा थिए उनी।

सुरुमा श्रीमती धनमया र छोरीहरूसहित सबैलाई नवलपरासीस्थित मध्यविन्दु अस्पतालमा भर्ना गरियो।

चिकित्... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

सकहरूले बिरामीका आन्तरिक अङ्गहरू गल्न थालेको भन्दै अन्यत्र लान सिफारिस गरे।

त्यसपछि कसैलाई चितवनको भरतपुरस्थित पुरानो मेडिकल कलेज तथा केहीलाई मनकामना अस्पताल पुर्‍याइयो।

मेडिकल कलेजमा उपचार हुँदै गर्दा आठ वर्षीया साइँली छोरी निर्मला र चार वर्षीया कान्छी छोरी विष्णुमायाको ज्यान गयो।

दुई छोरी गुमाए पनि श्रीमती र अन्य दुई छोरीलाई बचाउन सकिन्छ कि भनेर उनले हारगुहार गर्न थाले।

चिकित्सकले चितवनमा उपचार सम्भव नभएको भन्दै काठमाण्डू लैजान भने।

यो पनि पढ्नुहोस्

खेतीपाती गरेर जीविका चलाउने इन्द्रबहादुर सिंह ठकुरीसँग काठमाण्डू ल्याएर श्रीमती र छोरीहरूलाई उपचार गराउने आवश्यक रकम थिएन।

त्यसपछि उनले पाल्पा क्षेत्र नम्बर-१ का प्रतिनिधिसभा सांसद दलबहादुर रानालाई फोन गरे।

सबै घटना विवरण सुनेपछि सांसद रानाले तुरुन्त सबै बिरामी लिएर काठमाण्डू आउन आग्रह गरे।

त्यसपछि चितवनबाट उनले बिरामीहरू काठमाण्डू लिएर आए।

सांसद रानाकै सहायतामा विभिन्न अस्पतालहरूको आईसीयूमा बिरामीहरूलाई भर्ना गराइयो।

तर ठकुरीले जे नहोस् भनेर कामना गरिरहेका थिए त्यही भयो।

कक्षा १० मा अध्ययनरत १४ वर्षीया जेठी छोरी निरुताले सिनामङ्गलस्थिन केएमसी अस्पताल र कक्षा ८ मा अध्ययनरत १२ वर्षीया माइली छोरी निशाले महाराजगन्जस्थित शिक्षण अस्पतालमा प्राण त्यागे।

सबै जङ्गली च्याउ विषालु हुँदैनन् तर नचिनेको च्याउ खानुहुँदैन

लामो समय आईसीयूमा राखेपछि ३० वर्षिया श्रीमती धनमाया भने बच्न सफल भइन्।

तर ठकुरी दम्पतीले आफ्ना सबै सन्तान गुमाए।

विषालु च्याउ सेवनका कारण आफ्ना सन्तानविहीन भएका इन्द्रबहादुर सिंह ठकुरी अहिले अरूलाई कुनै पनि जङ्गली च्याउ नखान सुझाव दिन थालेका छन्।

बीबीसी नेपाली सेवासँग कुराकानी गर्दै उनले भने, "हामी त परेर फसिसक्यौँ। तर तपाईंहरू कसैले पनि जङ्गली च्याउ नखानुहोला। खेती गरेको च्याउ किनेर मात्र प्रयोग गर्नुहोस्। नत्र तपाईंहरू पनि हामीजस्तै फस्नुहुनेछ।"

ठकुरीको परिवारका चार जनासहित उक्त घटनामा बिरामी परेका ११ जनामध्ये छ जनाले ज्यान गुमाए।

तथ्याङ्क छैन

विषालु च्याउ सेवनबाट ठूलो सङ्ख्यामा मानिसहरूको मृत्यु भएको यो पहिलो पटक भने होइन।

विशेषगरी वर्षायाममा देशभरिका विभिन्न स्थानमा विषालु च्याउको सेवनबाट धेरैको ज्यान जाने गर्छ।

तर हरेक वर्ष विषालु च्याउकै कारण कति जनाको ज्यान जान्छ भन्ने स्पष्ट विवरण भने नभएको सरकारी अधिकारीहरू...


छोरा एडिन्योका अनुसार हिजोआज पेले घरबाहिर निस्किन पनि सङ्कोच मान्छन्।

तीन पटक विश्वकप विजेता तथा अहिलेसम्मकै सबैभन्दा उत्कृष्ट फुटबल खेलाडी मानिएका पेलेलाई गत वर्ष मूत्रनलीमा सङ्क्रमण भएपछि अस्पताल लगिएको थियो।

उनन्सत्तरी वर्षीय पेलेलाई केही समययता कम्मरमा समस्या देखिएको छ। उनलाई हिँडडुल गर्न फ्रेमको सहारा आवश्यक पर्छ।

केही समययता सार्वजनिक समारोह सहभागी हुन जान उनले ह्वीलचेयर प्रयोग गर्ने थालेका थिए।

"उहाँ अचेल एकान्तप्रेमी अनि बाहिर निस्किँदा आफ्नो अवस्थाका कारण लजाउने हुनुभएको छ," छोरा एडिन्योले टीभी ग्लोबोलाई बताए।

पेलेका कीर्तिमान

आफ्नो २१ वर्ष लामो फुटबल जीवनका क्रममा पेलेले १,३६३ खेलमा १,२८१ गोल गरेर विश्व कीर्तिमान बनाएका थिए।

विश्वकपको पहिलो खेलमै पेले घाइते

सो अवधिमा उनले ब्रजिलका लागि ९१ खेलमा ७७ गोल गरे।

तीनवटा विश्वकप जित्ने उनी एक मात्र खेलाडी हुन्। ब्रजिलले सन् १९५८, १९६२ र १९७० मा विश्वकप फुटबल जितेको थियो।

उनीले विश्वकपका कुल १४ वटा खेलमा १२ गोल गरे।

उनलाई फिफाका 'शताब्दी खेलाडी' को उपाधि दिइएको थियो।

आगामी जुन महिनामा पेलेले आफ्नो अन्तिम विश्वकप फाइनल ज... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

ितेको ५० वर्ष पुग्दैछ।

मेक्सिकोमा भएको उक्त खेलमा सहभागी ब्रजिलको टोलीलाई कतिपयले हालसम्मकै उत्कृष्ट टोली भन्ने गर्छन्।

पेलेलाई के भएको हो?

पछिल्ला वर्षहरूमा उनको स्वास्थ्यमा विभिन्न समस्या देखा परेका छन्।

सन् २०१५ मा उनको प्रोस्टेट अर्थात् पौरुषग्रन्थिको शल्यक्रिया गरिएको थियो। उनको मिर्गौलामा पनि समस्या देखिएको थियो।

"उहाँ महान् व्यक्तित्व हुनुहुन्थ्यो, तर आज राम्ररी हिँडडुल गर्न सक्नुहुन्न," एडिन्योले भने।

"उहाँलाई अचेल सङ्कोच लाग्छ, उहाँ बाहिर जान चाहनुहुन्न, देखिन चाहनुहुन्न। उहाँ कमजोर हुनुभएको छ।"

"कम्मर प्रतिस्थापन गरियो तर पर्याप्त पुनर्स्थापना हुन सकेन। त्यसैले हिँडडुल गर्दा समस्या हुन्छ र उहाँमा एक किसिमले डिप्रेशनजस्तो भएको छ," उनले भने।

यो पनि पढ्नुहोस्


जंगली हात्तीले मानवबस्ती र चिया बगानमा छिरेर उत्पात मच्चाउँछन्

वन्यजन्तुको वासस्थान र तिनले ओहोरदोहोर गर्ने क्षेत्रमा मान्छेको अतिक्रमण भएपछि हात्तीले राति बस्तीमा पसेर अन्नबाली खाइदिने र घरहरू भत्काइदिने गरेका छन्।

विगतमा हुलका हुल जंगली हात्तीहरू भारततिरबाट नेपाली भूमिमा आउने गर्थे।

जिल्ला वन कार्यालय झापाका अनुसार मेची नदीकिनारमा लगाइएको विद्युतीय तारबारका कारण हाल त्यसमा भने नियन्त्रण आएको छ।

बढ्दो संख्या

केही वर्षयता झापाकै सामुदायिक वनहरूमा जंगली हात्तीको संख्या ह्वात्तै बढेको जिल्ला वन कार्यालय झापाका प्रमुख बोधराज सुवेदी बताउँछन्।

उनले भने, "पहिला तीन वटा मात्र थिए। अहिले ११ वटा भएका छन्। ती स्थानीय हात्ती नै हुन्।"

सुवेदीका अनुसार दक्षिणी भेगमा रहेको जलथल क्षेत्रको सामुदायिक वन, चारआलीको जंगल तथा खुदुनाबारी आसपासका वनमा जंगली हात्ती बस्ने गरेका छन्।

छावासहित ती जंगली हात्तीहरू रातको समयमा आहारा खोज्दै मानवबस्ती पस्ने गरेका छन्।

अन्नबाली खान जंगली हात्ती घरखेत पस्छन्

"सामुदायिक वनहरू घना हुँदै गए। अन्नबाली पनि उनीहरूले मन पराउने प्रकारका छन्। त्यही कारणले झापामा हात... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

्तीको संख्या बढेको हो," सुवेदीले भने।

आन्तरिक पर्यटक तान्दै हात्ती महोत्सव

जंगली हात्तीसँग सेल्फी खिच्ने घातक प्रवृत्ति

द्वन्द्व

वन्यजन्तुविद्हरू हात्तीको संख्या वृद्धि हुनु सकारात्मक ठान्छन्।

तर हात्तीले अन्नबाली खाइदिएका स्थानीयवासी भने हात्तीलाई जसरी पनि लखेट्नुपर्ने बताउँछन्।

झापाका स्थानीय वनमा जंगली हात्तीको संख्या ११ पुगेको छ

हात्ती र मान्छेबीचको द्वन्द्व बढेसँगै धेरै स्थानमा हात्तीको आक्रमणबाट सर्वसाधारणको ज्यानसमेत जाने गरेको छ।

वासस्थान संरक्षण

वन मन्त्रालयका प्रवक्ता धनञ्जय पौडेलका अनुसार सरकारले हात्तीले मन नपराउने वैकल्पिक बाली लगाउने,  सर्वसाधारणमा चेतना जगाउने तथा क्षतिपूर्ति भराइदिने लगायतका काम सरकारले गर्ने गरेको छ।

तर वन्यजन्तुलाई कहीँ कसैले रोक्न नसक्ने हुनाले हात्ती हिँड्ने बाटोको संरक्षण र मानिसले हात्तीलाई लखेट्ने किसिमका गतिविधि बन्द हुनुपर्ने हात्ती संरक्षणमा लामो समयदेखि काम गरिरहेका विशेषज्ञ डा. नरेन्द्रमान प्रधान बताउँछन्।

"हात्तीको वासस्थानको संरक्षण नगरी हुँदैन। मानिसले अलिकति पनि विवेक पुर्‍यायो भने हात्तीबाट मानिसको ज्यान जाने क्रम ७० प्रतिशतसम्म रोकिन सक्छ," उनले भने।

हात्तीले बालीनाली नष्ट गरिदिएको खण्डमा बीमाबाट समेत त्यसको क्षतिपूर्ति लिन सकिने प्रधानले बताए।

बाढीले बगाएको गैंडा चितवन घर फर्कियो

नेपालमा तारबार, भारतमा चिन्ता - BBC News नेपाली


जङ शान्शानको सम्पत्ति यो वर्ष कुल सात अर्ब डलरले वृद्धि भयो। यससँगै उनी भारतका मुकेश अम्बानी र चीनका ज्याक माभन्दा धनी व्यक्ति बन्न सफल भएका छन्।

ब्लूमबर्गको बिलीअनेअर इन्डेक्सका अनुसार कुल ७७.८ अर्ब अमेरिकी डलर बराबर सम्पत्तिसहित जङ संसारभरिका धनाढ्य व्यक्तिको सूचीमा ११ औँ स्थानमा पुगेका छन्।

उनी कुनै बेला पत्रकारिता, च्याउखेती र स्वास्थ्य क्षेत्रमा पनि संलग्न थिए।

जङले खोप उत्पादन गर्ने फर्म बेइजिङ वान्ताई बायोलजिकलको शेअर गत एप्रिल महिनामा चीनको स्टक बजारमा सूचीकृत गराएका थिए। तीन महिनापछि बोतलबन्द पानी उत्पादन गर्ने कम्पनी नोङ्फु स्प्रिङ पनि हङ्‍कङको शेअर बजारमा पुग्यो।

त्यसले उनलाई अलिबाबाका संस्थापक ज्याक माभन्दा माथि पुर्‍याइदियो। ज्याक मा त्यतिबेला चीन र एशियाकै सर्वाधिक धनी व्यक्ति थिए।

त्यतिबेलादेखि नै नोङ्फु स्प्रिङ हङ्‌कङको शेअर बजारमा बलियो बनेर बसेको छ। पहिलो चोटि सार्वजनिक भएदेखि अहिलेसम्म त्यसको मूल्य १५५ प्रतिशतले बढेको छ। बेइजिङ बान्ताई बायोलजिकलको शेअरको मूल्य २,००० प्रतिशतभन्दा माथि पुगेको छ।

उक्त फर्म कोभिड-१९ को खोप बनाउन संलग्न छ।

ज्याक मा

शेअर बजा... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

रमा भएको नाटकीय उत्थानले जङलाई एशियाको सर्वाधिक व्यक्तिका रूपमा स्थापित गरिदिएको छ।

ब्लूमबर्गका अनुसार यो इतिहासमै सर्वाधिक सम्पत्ति सङ्कलन भएका घटनामध्ये एक हो।

धनी अझै धनी

अमेजन कम्पनीका संस्थापक जेफ बेजोससहित धेरै धनाढ्यहरू कोरोनाभाइरस महामारीका बेला अझ धनी भएका छन्।

भारतका मुकेश अम्बानीको सम्पत्ति पनि यो अवधिमा १८.३ अर्ब डलरले बढेर ७६.९ अर्ब डलर पुगेको छ। उनले आफ्नो व्यापारिक प्रतिष्ठान रिलायन्स इन्डस्ट्रीजलाई प्रविधि र ई-कमर्सको क्षेत्रमा रूपान्तरित गरेका छन्।

यो वर्षको सुरुतिर फेसबुकले भारतको मोबाइल इन्टरनेट कम्पनी रिलायन्स जिओमा ५.७ अर्ब डलर लगानी गर्न लागेको बताएको थियो। उक्त कम्पनी अम्बानीको स्वामित्वमा छ।

तर ज्याक माको सम्पत्ति अक्टोबरमा ६१.७ अर्ब डलरबाट घटेर ५१.२ अर्ब डलर पुगेको छ। उनको कम्पनी अलिबाबा केही समययता चीनका नियामक निकायहरूको निगरानीमा परेको छ।

उससँग सम्बद्ध एन्ट ग्रूप गत नोभेम्बर महिनामा स्टक बजारमा सूचीकृत भएको भए पनि एकलौटी व्यवहार गरेको आशङ्कामा अलिबाबामाथि छानबिन भइरहेको छ।

चीनका अधिकांश अर्बपतिहरू प्रविधिको क्षेत्रसँग सम्बन्धित छन्।

तर ह्वावेई, टिकटक र वीच्याटका विषयमा चीन र अमेरिकाबीच द्वन्द्व बढ्दा केही चिनियाँ प्रविधि कम्पनीको शेअरको मूल्य प्रभावित पनि भएको छ।


जङलाई उक्त घटनाको भिडिओ खिचेको र त्यससम्बन्धी फुटेज सार्वजनिक गरेको पनि अभियोग लगाइएको थियो।

ती दुवै जनालाई यौन हिंसाको उपचारसम्बन्धी ८० घण्टाको कक्षा लिन आदेश दिइएको छ।

उनीहरूलाई बालबालिकासँग काम गर्न प्रतिबन्ध लगाइएको छ।

पीडितलाई 'अकल्पनीय पीडा'

यो घटना केही समययता के-पप जोडिएको यौन तथा दुर्व्यवहारसम्बन्धी अनेकौँ  काण्डमध्ये एउटा हो।

न्यायाधीश ग्याङ सङ-सूले ३० वर्षीय जङले मातेका र प्रतिकार गर्न असमर्थ महिलाहरूको बलात्कार गरेको, उनीहरूको नग्न तथा यौनक्रीडाको भिडिओ खिचेको अनि ग्रूप च्याटमा हालेको ठहर गरे।

उनले भने, "त्यो अवस्थाबारे पछि थाहा पाएका पीडितहरूले खेपेको पीडाको हामी कल्पना पनि गर्न सक्दैनौँ।"

उनले जङले पीडितलाई मनोरञ्जनको साधनका रूपमा मात्र लिएको जस्तो देखिएको बताए।

जङ एउटा प्रसिद्ध टेलिभिजन कार्यक्रममा सहभागी भएपछि चर्चित भएका थिए।

आफ्नो अन्तिम बयानमा उनले "म मेरो मूर्खताप्रति गहिरो दु:ख र पश्चाताप व्यक्त गर्छु" भनेका थिए।  अबउप्रान्त आफू पश्चाताप गरेर मात्रै बाँच्ने उनले बताएका थिए।

गत मार्च महिनामा महिलाहरूको भिडिओ गोप्य रूपमा खिचेर सार्वजनिक गरेको स्वीकार गर... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

ेपछि उनले सङ्गीत क्षेत्र त्यागेको घोषणा गर्नुपरेको थियो।

के-पपमा काण्डको शृङ्खला

तीस वर्षीय चोयले मातेका महिलाको सामूहिक बलात्कार गर्दा पनि पश्चाताप नगरेको अदालतले जनाएको छ।

उनी चर्चित कोरियाली ब्यान्ड चोय एफ.टी. आईलन्डका सदस्य हुन्।

कोरियाली पप: सङ्गीत, लागुपदार्थ र यौन अपराध

प्रहरीले के-पपका सुप स्टार सङ्नीबारे अलग्गै अनुसन्धान गर्ने क्रममा ती घटनाहरू प्रकाशमा आएका थिए।

उनी जङको च्याट समूहमा रहेको ठानिएको छ।

सङ्नीको साङ्गीतिक समूह बिग-ब्याङका १४ करोडभन्दा बढी एल्बम बिक्री भइसकेका छन्। उनलाई व्यापारिक लगानीकर्ताहरूलाई यौनकर्मी उपलब्ध गराइदिने गरेको अभियोग लगाइएको छ।

बीबीसीकी सोल संवाददाता लउरा बिकरका अनुसार कोरियाली पप क्षेत्रका नाम चलेका कलाकारहरू एकपछि अर्को विवादमा मुछिएका आरोपहरू सार्वजनिक भइरहेका छन्।

उनका अनुसार यसबारे बीबीसीले अनुसन्धान गर्दा चा मी-क्यङले यी बलात्कारका घटनालाई ढाकछोप गरिएको अपराध भनेकी थिइन्।

उनले ती महिलाहरू सङ्कोचका कारण बाहिर आउन नसकेको भन्दै बलात्कारीलाई भन्दा पनि उनीहरूलाई नै गलत रूपमा बुझिने डर पीडितहरूमा रहेको उल्लेख गरिन्।

ग्रूप च्याटमा लेखिएका कतिपय प्रतिक्रियामा पनि पीडित महिलाप्रति नै औँला ठड्याइएको छ।

एउटा त्यस्तो सन्देशमा भनिएको छ, "यस्तो खालको अपराधमा सजाय अलि बढी भयो। यी महिलाहरूलाई सडकबाट अपहरण गरिएको थिएन। उनीहरूले आफैँ सुन्दर गायकहरूलाई पछ्याएका थिए।"

बिकर भन्छिन्, "युवा अवस्थाका महिलाहरूले एकजुट हुँदा आफ्नो स्वर बलियो हुने अनुभूति गरिरहेका छन्। उनीहरूल विरोध प्रदर्शन र र्‍यालीहरूमा बोलिरहेका छन्। र उनीहरूकै कारणले अवस्था परिवर्तन भइरहेको छ।"


जटिल समस्याको रूपमा रहेको मदिरा सेवनलाई फरक ढंगले समाधान गर्न खोजिएको भन्दै महिला अधिकारकर्मीहरूले गाउँपालिकाको निर्णयको स्वागत गरेका छन्।

नेपालमै सम्भवत पहिलो पटक बाजुराको गौमुल गाउँपालिकाले यस्तो अभ्यास भदौ १ गतेदेखि प्रचलनमा ल्याएको छ।

गौमुल गाउँपालिकाले प्रचलनमा ल्याएको मदिरा सेवन परिचय पत्रबाट मदिरा सेवनले समाजमा व्याप्त समस्या निराकरणमा सघाउ पुग्ने स्थानीय अधिकारीले अपेक्षा गरेका छन्।

विकट जिल्ला बाजुराको दश हजार जनसंख्या रहेको गौमुल गाउँपालिकाका ६ वटा वडाहरूमा करीव दुई सयवटा रक्सी पसलहरू छन्।

ती पसलमा जथाभावी रक्सी पिएर गाउँ समाज नै अशान्त बनेपछि यस्तो अभ्यास थालिएको बताइएको छ।

अधबैँसेलाई 'मदिरा रहित' दिन बिताउन सुझाव

श्रीलंकामा महिलाले पनि मदिरा किन्न पाउने

जरिवाना

गाउँपालिकाका १० वटा पसललाई मात्र मदिरा बिक्री वितरण गर्ने अनुमति दिइएको छ।

एक पटकमा एक सय ८० मिलिलिटर मात्र प्रयोग गर्न पाइने, नियमविपरित मदिरा सेवन तथा बिक्री वितरण गरेको भेटिए दुई हजारदेखि चार हजारसम्म जरिवाना गर्ने व्यवस्था गरिएको छ।

गौमुल गाउँपालिकाका प्रमुख प्रशासकीय अधिकृत टंकनाथ खनालले भने, ... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

"हरेक दिन मदिरा सेवन गरी महिलामाथि हिंसा भएका घटनाको खबर आउने क्रम बढेपछि मदिरा सेवन परिचय पत्र प्रचलनमा ल्याउनु परेको हो।"

परिचय पत्र देखाएर मात्र मदिरा पसलमा राखिएको रजिष्टरमा तोकिएको मात्रा र दस्तखत गरेर मात्र रक्सी पिउन पाइन्छ।

खुशीयाली

मदिरा सेवनले परिवार मात्र नभई सिंगो समाज बिग्रने चिन्तासँगै ग्रामीण भेगमा अझ जटिल समस्याको रूपमा रहेको मदिरा सेवनलाई फरक ढंगले समाधान गर्न खोजिएको महिला अधिकारकर्मीहरूले बताएका छन्।

महिला अधिकार मञ्चकी सदस्य गिता रोकायाले भनिन्, "यो एक महिनाको अवधिमा आपसी विवाद र झगडा पनि भएको छैन।"

महिला अधिकारकर्मी कल्पना थापाले मदिरा सेवन परिचयपत्रको प्रयोगले गाउँ नै शान्त भएको बताइन्।

अधिकारकर्मी लक्ष्मी बिक भन्छिन्, "मदिरा नियन्त्रणको यो प्रयासलाई हामीले स्वागत गर्न खुशियाली जुलुस समेत निकाल्यौँ।"

गौमुल गाउँपालिकाले मदिरा सेवन परिचय पत्र देखाएर मदिरा पसल अर्थात् रक्सी भट्टीमा राखिएको रजिष्टरमा तोकिएको मात्रा र दस्तखत गरेर मात्र रक्सी पिउनुपर्ने भएपछि खुलेर आउनेहरूले मात्र रक्सी पिउने गरेका छन्।

यसरी पटक पटक रक्सी भट्टीमा परिचय पत्र देखाएर रक्सी लिनु पर्ने कुराले मदिरा सेवकलाई निरुत्साहित गर्ने र मदिरा सेवनका कारण व्याप्त समस्या कम हुँदै जाने पनि धेरैले विश्वास गरेका छन्।

डाक्टर ओममूर्ति अनिल


जनगणनाले नेपाल र नेपालीको बदलिंदो तस्वीर दिने ठानिएको छ

यसपालीको अवसरपनि विशेष छ।

नेपालीहरुको जनगणना हुन थालेको सय वर्ष पुगेको छ।

परिवर्तित तस्वीर

गएको सय वर्षमा नेपाल र नेपालीको तस्वीर कसरी परिवर्तन भएको छ भन्ने कुरा बुझ्न र आउने कैयौं वर्षसम्म विकासको निम्ति चाहिने तथ्यांक उपलब्ध गराउने उद्देश्यका साथ जनगणना हुन लागेको छ।

आजभन्दा सय वर्ष पहिले सन १९६८ मा गरिएको पहिलो औपचारिक जनगणनाले नेपालीहरुको संख्या ४२ लाख रहेको देखाएको थियो।

आउने असारमा हुन लागेको जनगणनामा त्यो संख्या झण्डै सात गुना बढेर करीब तीन करोड पुग्ने अनुमान अधिकारीहरुको छ।

ती सबै नेपालीको टाउको गन्ने काम सजिलो होइन।

करीब डेढ अर्ब रुपियाँको खर्चमा प्रत्येक गाउँघरमा पुगेर व्यक्तिगत र पारिवारिक जानकारी संकलन गर्न आवश्यक सम्पूर्ण तयारीहरु अन्तिम चरणमा पुगेको अधिकारीहरुको भनाई छ।

केन्द्रिय तथ्यांक विभागका महानिर्देशक उत्तम नारायण मल्लले भने, “हामीले गरेको अनुमानमा करीब २ करोड ८५ लाख जति नेपाली होलान्। त्यसको निम्ति हामीले ३४ हजार गणक, ८ हजार सुपरीवेक्षक र ८० जना जिल्ला जनगणना अधिकृत प्रयोग गर्नेछौं।”

चटारो

यी गणकहरु... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

जेठको पहिलो सातादेखिनै कार्यक्षेत्रमा खट्नेछन् अनि असार ३ देखि १३ गतेका बीच राष्ट्रिय जनगणना हुनेछ।

त्यसको तयारीको चटारोले तथ्यांक विभागको गणना गोदामलाई पूरै गाँजिसकेको छ।

“जिल्लाहरुमा पठाइने सामाग्रीहरु प्याकिंग गर्ने, प्रश्नावलीहरु मिलाउने जस्ता कामहरु अन्तिम चरणमा पुगेका छन्,” गोदामस्थित तथ्यांक अधिकृत प्रकाश पोखरेलले बताए।

यसपालीको जनगणनामा नेपालीहरुको जायजन्म, आयस्ता, बसाईंसराई लगायत सामाजिक, आर्थिक र व्यक्तिगत सूचनाहरु विस्तृत ढंगले संकलन गर्न करीब ५० वटा विभिन्न प्रश्नहरुको ठेली बोकेर गणकहरु टोल टोल धाउने छन्।

शहरी क्षेत्रमा त गणकहरु स्थानिय नक्शा सहित घरघर डुल्ने छन्।

“नेपालीहरुको जनसंख्याको तस्वीर कसरी परिवर्तन हुँदैछ? जन्म दर, मृत्यु दर कसरी घट्दैछ? धेरै नेपाली विदेश गएकाले महिला घरमूली भएका घरहरुको संख्या बढ्दैछ। नेपालीहरुको पेशा व्यवसाय कसरी परिवर्तन हुँदैछ? खेतीपातीबाट व्यापार व्यवसायमा कसरी लाग्दैछन्? यी कुराहरुको सूचना जनगणनाले दिनेछ,” मल्लले भने।

जनगणना सकिएको तीन महिनाभित्र जनसंख्याको आँकडा सार्वजनिक गरिने छ।

गरीबी लगायतका विस्तृत सूचना आउन अझै बढि समय लाग्ने बताइएको छ।

नयाँ संविधानमा राज्य पुनर्संरचनाका आधारहरुबारे व्यापक बहस चलेको समयमा हुनलागेको राष्ट्रिय जनगणनाको परिणामले त्यसको निर्माणमा सहयोग गर्ने ठानिएको छ।


जनताबाट चुनिने व्यवस्था नभएका बेला त त्यस्ता दाउपेच र षड्यन्त्र अझै बढी हुने गर्थे। त्यसै क्रममा आधुनिक नेपालको इतिहासमा पनि केही त्यस्ता घटनाहरू भएका छन्।

सत्ता प्राप्त गर्ने वा अन्य उद्देश्यले एउटा समूहले अर्को समूहलाई सिध्याउन खोज्दा दरबार र भाइभारदारको उपस्थितिमा ठूला हत्याकाण्ड भएका छन्।

विसं २०५८ साल जेठ १९ गते राजा वीरेन्द्रको वंशनाश हुनेगरी भएको दरबार हत्याकाण्ड आधुनिक नेपाली इतिहासको सबैभन्दा चर्चित तथा विस्मयकारी घटना हो।

कतिपय विश्लेषकहरूले सोही घटनाका कारण राजतन्त्रको अन्तिम अध्याय सुरु भई गणतन्त्रको अध्यायको बलियो पृष्ठभूमि लेखिएको तर्क गर्ने गरेका छन्।

यसअघि पनि नेपालको इतिहासमा त्यस्तै खालका घटना भएका र तिनले कुनै न कुनै रूपमा राजनीतिक शक्तिकेन्द्र परिवर्तन गरेका उदाहरण पाइन्छन्।

यही प्रसङ्गमा विष्णु पोखरेलले आधुनिक नेपालका केही महत्त्वपूर्ण घटनाको सारसङ्क्षेप यहाँ प्रस्तुत गरेका छन्।

साठी र बयसट्ठी साल पर्व

नेपाल एकीकरणको अभियान थालेका राजा पृथ्वीनारायण शाहको मृत्यु भएको केही वर्षपछिदेखि नै दरबारभित्र षड्यन्त्र बढेको र भाइभारदारबीच सत्तामा प्रभुत्व जमाउने हो... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

डबाजी चलेको थियो।

विसं १७७९ पुस २७ गते जन्मिएका शाह २० वर्षको उमेरमा राजा बने र उनको मृत्यु ५२ वर्षको उमेरमा भयो

त्यसको मुख्य कारणमध्ये एक पृथ्वीनारायण शाहका नाति रणबहादुर शाहलाई उनका पिता प्रतापसिंह शाहको मृत्युपछि अढाई वर्षको उमेरमै राजा बनाइनु भएको इतिहासकारहरूको मत छ।

अढाई वर्षको उमेरमै राजा बनाइएका तिनै रणबहादुर शाहसहित विभिन्न व्यक्तिको हत्या भएको विसं १८६० ताकाका घटनाले नेपालको इतिहासलाई अर्कै बाटोमा डोर्‍याएको मानिन्छ।

विक्षिप्त र सन्की राजा मानिएका रणबहादुर शाहको शासनकालमा दरबारभित्र तीन खालका शक्तिकेन्द्र रहेका र तिनले समानान्तर तीनवटा सत्ता चलाएको इतिहासकारहरूले लेखेका छन्।

तत्कालीन परम्पराविपरीत एक विधवा ब्राह्मणकन्यासँग विवाह गरेका रणबहादुर शाहले आफू जीवितै हुँदा तिनै ब्राह्मणबाट जन्मिएका गिर्वाणयुद्धलाई डेढ वर्षको उमेरमै सिंहासनमा राखेर आफू सन्न्यासी बनेर काशी गएका थिए।

त्यस बेला दरबारमा दामोदर पाँडेसहित पाँडेहरूको प्रभाव थियो भने रणबहादुर शाहसँगै भीमसेन थापा बनारस गएका थिए। पछि रणबहादुर शाह नेपाल फर्किएर आफ्नै छोराबाट मुख्तियारी लेखाई शासनसत्तामा फर्किए।

छोराबाट मुख्तियारी अर्थात् राजप्रतिनिधिको उपाधि लिनुपूर्व नै भीमसेन थापालगायतको सल्लाहमा त्यस बेलाका मूलकाजी दामोदर पाँडेसहित कैयौँलाई चरम यातना दिएर रणबहादुर शाहकै आदेशमा मारिएको इतिहासकारहरूले वर्णन गरेका छन्।

शासनसत्ता छाडेर गएका रणबहादुर शाह काठमाण्डू फर्कँदै गरेको थाहा पाई रोक्ने उद्देश्यले थानकोट पुगेको दामोदर पाँडे नेतृत्वको फौजका धेरै मानिसहरूलाई सुरुमा कैद गरेर पछि चरम यातना दिई मारिएको थियो।

विसं १८६० सालमा भएको यो घटनालाई इतिहासकार बाबुराम आचार्यले साठी साल पर्व भनेका छन्।

त्रिभुवन विश्वविद्यालयको नेपाल तथा एशियाली अध्ययन केन्द्रले प्रकाशन गर्ने जर्नल 'कन्ट्रिब्युशन टु नेप्लिज स्टडिज्' को सन् २००५ जुलाईमा प्रकाशित ३२(२) अङ्कमा गङ्गा कर्माचार्य (हाडा)ले दामोदर पाँडे र अरूलाई विसं १८६० फागुन २१ गते पक्राउ गरिएको लेखेकी छन्।

उनी लेख्छिन्, "...त्यसको २०/२५ दिनपछि भारदारहरूलाई काट्न सुरु गरियो। त्यसको पहिलो सिकार दामोदर पाँडे र उनका छोराहरू रणकेशर र राजकेशर भए। काजी भीम खवास, सरदार इन्द्रमान खत्री, द्वारे सपनसिं, सुवेदार शङ्खधर, मानधन जम्मा आठ जना उक्त घटनामा काटिए।"

बाबुराम आचार्यले 'अब यस्तो कहिल्यै नहोस्' मा...


जनधनको क्षतिसँगै बाढीबाट संरक्षित वन्यजन्तु पनि प्रभावित भएका छन्।

देशका विभिन्न भागमा रहेका राष्ट्रिय निकुञ्ज र आरक्ष डुबानमा पर्दा केही वन्यजन्तु मरेका छन् भने केही हराइरहेका छन्।

परिचालन

चितवन राष्ट्रिय निकुञ्जमा एउटा गैँडा, ७ वटा चित्तल र रतुवा मरेको अधिकारीहरुले बताएका छन्।

बाढीमा बगेर दुईवटा गैँडा भारतको बाल्मिकी नगर र एउटा गैँडा त्यसभन्दा दक्षिण-पूर्वमा रहेको बगाह पुगेका छन्।

ती गैँडालाई नेपाल फिर्ता ल्याउने प्रयास भइरहेको चितवन राष्ट्रिय निकुञ्जका सहायक वार्डेन नुरेन्द्र अर्यालले जनाए।

उनले भने, "भारत पुगेका गैँडा ल्याउने प्रयास स्वरुप त्यहाँका अधिकारीहरुसँग पनि समन्वय गरेर प्राविधिक टोली परिचालन गर्न लागिएको छ।"

क्षति

अधिकारीहरुका अनुसार चितवन राष्ट्रिय निकुञ्ज र बर्दियास्थित कृष्णसार संरक्षण क्षेत्रका वन्यजन्तु बाढीबाट सबैभन्दा धेरै प्रभावित भएका छन्।

राष्ट्रिय निकुञ्ज तथा वन्यजन्तु संरक्षण विभागका महानिर्देशक मनबहादुर खड्का भन्छन्, "बर्दिया खैरापुरस्थित कृष्णसार संरक्षण क्षेत्रका २५७ वटा कृष्णसारमध्ये २० वटा हराइरहेका छन्। चितवन राष्ट्रिय निकुञ्जमा पनि क्षति भएको छ।... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

त्यहाँको सौराहादेखि कसरा क्षेत्रसम्म डुबानमा परेको छ।"

कोशी टप्पु वन्यजन्तु आरक्षबाट चितवन राष्ट्रिय निकुञ्जमा ल्याइएका १२ वटा अर्ना पनि डुबानमा परेको बताइएको छ।

बाढीले बर्दिया राष्ट्रिय निकुञ्ज, कोशी वन्यजन्तु आरक्ष र पर्सा राष्ट्रिय निकुञ्जमा खासै असर नगरेको अधिकारीहरुले बताएका छन्।


जनेरिक औषधिको सबभन्दा ठूलो आपूर्तिकर्ता भारतले औषधि निर्माणमा प्रयोग हुने २६ थरी सामग्री अनि तिनबाट बन्ने औषधिको निर्यातमा नियन्त्रण गर्ने बताएपछि त्यसले संसारभरि औषधि अभाव हुने त्रास बढेको छ।

अहिलेसम्म चीनबाहेक ८० वटा देशमा कोरोनाभाइरसबाट सङ्क्रमित व्यक्ति फेला परिसकेका छन्। एशियाबाहेक युरोप, अमेरिका र अफ्रिकाम पनि सङ्क्रमण फैलिएको छ।

नब्बे हजारभन्दा बढी व्यक्तिमा सङ्क्रमण र झन्डै ३,२०० जनाको मृत्यु भएको पुष्टि भएको छ।

सिटामोल पनि

भारतले नियन्त्रण गर्ने घोषणा गरेका औषधिमा प्यारासिटामोल पनि पर्छ। यो औषधि शरीरको दुखाइ कम गर्न विश्वभरि सबभन्दा धेरै प्रयोग गरिने औषधि हो।

भारतको यो घोषणा औषधिको  कच्चा पदार्थ उत्पादन गर्ने चिनियाँ कम्पनीहरू बन्द भइएको वा सीमित क्षमतामा सञ्चालित भएको बेला आएको हो।

भारतका औषधि निर्माताहरू ७० प्रतिशत कच्चा पदार्थका निम्ति चीनमा निर्भर छन्। औषधि उद्योगका विज्ञहरूले प्रकोप जारी रहे तिनले अभाव झेल्नुपर्ने चेतावनी दिइसकेका थिए।

"चीनमा नबन्ने औषधिका कच्चा पदार्थ पनि चीनबाटै मगाइन्छ। यदि भारत र चीन दुवै प्रभावित भए भने विश्वभरि नै अभाव हुनसक्छ," चाइना मार्के... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

ट रिसर्च ग्रूपका विश्लेषक शउन रेनले बताए।

निर्यात नियन्त्रणका निम्ति सूचीकृत भएका सामग्री र औषधि भारतीय औषधि उत्पादकहरूको कुल निर्यातको १० प्रतिशतजति हुन्छ। यसमा टिनिडाजोल र इरिथ्रोमाइसीन जस्ता एन्टीबायोटिक, हर्मोन प्रोजेस्टरोन र भिटामिन बी१२ पर्छन्।

अक्सफोर्ड इकोनोमिक्सका अगुवा अर्थविद् स्टीभन फोरम्यानले बीबीसीसँग कुरा गर्दै यी घटनाक्रमले बजारमा सामग्रीको अभाव र मूल्यवृद्धि देखिइसकेको बताए।

"भारतमा सामग्रीको आपूर्तिमा कमी हुनासाथ त्यहाँ मूल्य बढेको सङ्केत पाइसकिएको छ," उनले भने।

नेपालमा 'आत्तिनुपर्दैन'

नेपाल फार्मसूटिकल्स असोसिएशनका अध्यक्ष शशिकान्त चौधरीका अनुसार नेपालमा अहिले आत्तिनुपर्ने अवस्था छैन।

नेपालमा झन्डै ६० वटा कम्पनीले औषधि उत्पादन गर्छन्।  प्रत्येक कम्पनीसँग तीनदेखि छ महिनासम्म औषधि उत्पादन गर्न पुग्ने कच्चा पदार्थ मौज्दात रहेको हुनुपर्ने उनले बीबीसीलाई जानकारी दिए।

"चीनबाट आयात घटेको र भारतले केही सामग्रीको निर्यातमा कडाइ गरेका कारण केही समस्या उत्पन्न हुन सक्ने भए पनि अहिले नै आत्तिनुपर्ने अवस्था छैन," चौधरीले भने।

बजारमा देखा परेको अभाव कम गर्न विभिन्न निकायले घरटोलमा पुगेर जनचेतना बढाउनुपर्ने उनको भनाइ छ।

शान्त रहन आह्वान

भारत सरकारले उसले सर्वसाधारणलाई यो घोषणाबाट विचलित नहुन तथा शान्त रहन आह्वान गरेको छ।

उसले देशमा तीन महिनाका लागि पुग्ने औषधिको भण्डार रहेको बताएको छ।

भारतका केही स्थानमा कोरोनाभाइरस सङ्क्रमण भएका व्यक्ति फेला परेका छन्।

भारतले चीन तथा जापानमबाट सयौँ भारतीय नागरिकलाई उद्धार गरी स्वदेश ल्याएको थियो।

अमेरिकाको खाद्य तथा औषधि प्रशासन निकाय एफडीएका अनुसार सन् २०१८ मा अमेरिकाले गरेको कुल औषधि आयातमा भारतको हिस्सा झन्डै एकचौथाइ थियो भने औषधिको कच्चा पदार्थको आयातमा भारतको हिस्सा ३० प्रतिशत थियो।

एफडीएका आयुक्त स्टीभन हानले भारतको पछिल्लो निर्णयले अमेरिकामा औषधि आपूर्तिमा कति असर पार्छ भनेर निर्क्योल गर्ने प्रयास भइरहेको मङ्गलवार अमेरिकाको माथिल्लो सभाका सदस्यहरूलाई जानकारी दिए।

अमेरिकाका ठूला औषधि निर्माता कम्पनीहरूले उनीहरूले आपूर्ति प्रणालीको निगरानी गरिरहेको बताएका छन्।

गत साता माइलन कम्पनीले औषधिको अभाव हुने चेतावनी दिएको थियो।

तर अर्को कम्पनी इली लिलीले इन्सुलिनसहित आफ्ना उत्पादनमा कोरोनाभाइरसका कारण कुनै अभाव हुने नठानिएको बताएको छ।

यो पनि...


जन्स हप्किन्स विश्वविद्यालयका अनुसार अमेरिकामा कोभिड-१९ सङ्क्रमितको सङ्ख्या ८२ हजार चार सय पुगेको छ।

चीनमा कुल सङ्क्रमितको सङ्ख्या ८२ हजारभन्दा कम छ भने इटलीमा ८० हजार छ।

परीक्षण धेरै गरिएको कारण हो?

ठूलो सङ्ख्यामा सङ्क्रमित पाइएको बारे सोधिएको प्रश्नमा राष्ट्रपति डोनल्ड ट्रम्पले यो धेरै परीक्षण गरेको कारण भएको बताए।

राष्ट्रिय स्तरमा आवश्यक औषधोपचार सामग्री नभएका गुनासोलाई उनले अस्वीकार गरेका छन्।

आफ्नो प्रशासनले आपतकालीन आपूर्तिबारे बिग्रिएको प्रणाली बिरासतमा पाएको उनले बताए।

संसारमा पाँच लाख नाघ्यो

विश्वभरि कोरोनाभाइरस सङ्क्रमितको सङ्ख्या पाँच लाख नाघेको छ।

इटलीमा दुई दिनको तुलनामा फेरि मर्नेहरूको सङ्ख्या बढेको छ। त्यहाँ पछिल्लो एक दिनमा ७१२ जनाको ज्यान गएको छ।

फ्रान्समा एक दिनमा ३६५ जनाको ज्यान गएको छ भने युकेमा पनि एकै दिनमा पहिलो पटक एक सयभन्दा धेरैको ज्यान गएको छ।

बीबीसी सम्वाददाता स्टिभ ज्याकसन भन्छन्, "संसारभरि सङ्क्रमितको सङ्ख्या पाँच लाख पुग्नु गम्भीर कोशेढुङ्गा हो। तर विज्ञहरू भन्छन् वास्तविक सङ्ख्या अझै धेरै हुन सक्छ किनकी कैयन् देशमा औपचारिक रूपमा घोषणा गर... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

िएका सङ्क्रमितको सङ्ख्याभन्दा वास्तविक सङ्ख्या निकै धेरै हुनसक्छ।"

संसारका १८० भन्दा बढि देशमा यो रोग फैलिसकेको छ।

करिब २३ हजार मानिसको ज्यान गइसकेको छ।

कोरोनाभाइरस सङ्क्रमणमुक्त ब्रिटेनकी नेपाली महिलाको कथा-व्यथा


जब इम्बोले हर्न बजाएको र जथाभाबी बत्ती बलेको जस्तो साना कुराले आफ्नो जीवनमा नमीठो प्रतिक्रिया जनाइरहेको महसुस गरे, उनले त्यसबारे केही गर्नुपर्ने निर्णय गरे।

त्यसपछि उनी फुटबलका रेफ्री बने।

यी दुई कुराबीच प्रत्यक्ष सम्बन्ध देखिँदैन। तर इम्बोले बीबीसीसँग कुरा गर्दै रेफ्री बनेपछि व्यक्तिगत अहम्‌को समस्याबाट मुक्त हुन आफूले खोजिरहेको उपायसँग तुलना गरे।

किनभने मानिसहरूले रेफ्रीबारे आक्कलझुक्कल मात्रै सकारात्मक वा प्रेरणादायी कुरा गर्छन्।

'तर त्यो व्यक्तिगत होइन'

"म बलीको बोकाजस्तै हो। हेर्दा म जहिल्यै पनि गलत नै हुन्छु। सधैँ मेरो गल्ती हुन्छ," इम्बोले टेडएक्स टकमा यसै वर्षको सुरुमा भनेका थिए।

"र, मैलै यी सबै कुरालाई व्यक्तिगत रूपमा कसरी नलिने भन्ने सिक्न चाहेको थिएँ।"

मैदानमा सिटी बजाउने काम बेल्जियमका ४५ वर्षीय सञ्चार प्रशिक्षक इम्बोका लागि नयाँ जिम्मेवारी हो।

उनी मानिसहरूलाई प्रस्तुति र अन्य अवस्थामा प्रभावकारी बोल्न सिकाउने कम्पनी इम्बोरलिङका संस्थापक हुन्।

उनले बीबीसीलाई आफूले नाट्यशालाबारे अध्ययन गरेको एवम् चलचित्र र टेलिभिजन सिरियलहरूमा काम गरेको भए पनि अभिनेताका रूपमा स्था... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

पित हुने कौशल नरहेको बताए।

एउटा भूमिका निर्वाह गर्ने क्रममा इम्बोलाई अहम्‌को अवधारणाबारे जानकारी भएको थियो जसलाई उनले 'सही बन्न चाहने हामी भित्रको नराम्रो भाग'का रूपमा चित्रण गरेका छन्।

त्यसपछि अरू व्यक्तिले गरेको वा नगरेको भए हुने भनेर आफूलाई लागेका चीजबारे सोच्दा उनले आफ्नो चेतनशील मस्तिष्कले नभई अहम्‌ले काम गरिरहेको महसुस गरे।

'त्यो मबारे थिएन'

इम्बोले यस्तो अवस्थासँग जुझ्न दुई रणनीति तय गरेका छन्।

पहिलो उनले अर्को व्यक्ति नराम्रो दिनबाट गुज्रिरहेको थियो त्यहीँ भएर उसले त्यस किसिमको खराब अनुभव गरायो। तर त्यो व्यक्तिगत थिएन भन्ने सोच राख्ने भन्ने थियो।

अर्को कहिलेकाहीँ मानिसहरू खुसी हुँदैनन् र कामका लागि आलोचना गर्छन् त्यसैले त्यसलाई स्वीकार गर्नुपर्छ भन्ने थियो।

उक्त सिद्धान्तलाई आफ्नो परीक्षण हुने हिसाबले प्रयोगमा ल्याउनु सबैभन्दा उपयुक्त हुने लागेको उनले  बताए।

व्यावसायिक वा तल्लो तहको फुटबल खेलमा रेफ्री हुनु चुनौतीपूर्ण मानिन्छ।

यसमा अपमान र धम्की अनि दुर्व्यवहार समेत सहनुपर्ने हुनसक्छ। "खेलाडीहरू निक्कै अप्ठेरा हुन्छन्। एकदम धेरै अप्ठेरा," इम्बो भन्छन्।

"उनीहरू जे मन लाग्छ, त्यहीँ गाली गर्छन्। उनीहरू एकदमै नजिक आउँछन् र भन्छन्, 'तिमीलाई यो खेलबारे केही थाहा छैन' वा 'तिमी आफ्नो दिमाग प्रयोग गरिरहेका छैनौ'।"

रेफ्रीलाई दुर्व्यवहार गरिनु अहम्‌मा चोट परेको विषय मात्रै होइन, यसलाई लिएर खेल क्षेत्रमा वास्तविक चिन्ताहरू पनि छन्।

सन् २०१८ मा यूकेमा ७,००० दर्ता भएका रेफ्रीहरू थिए जसमध्ये २०० ले खेलाडी, व्यवस्थापक र समर्थकबाट दुर्व्यवहार, धम्की र हिंसाको जोखिम देखेपछि खेल क्षेत्र त्याग्ने निर्णय लिएका थिए।

तर साधारण अवस्थामा पनि रेफ्रीहरूलाई आफ्ना तनाव, आलोचना र असुरक्षासँग जुझ्न दह्रो मानसिक बलको आवश्यकता पर्दछ।

रेफ्री जस्तै मानसिक रूपमा बलियो बन्दा त्यसले जीवनको सबै क्षेत्रमा मद्दत पुर्‍याउँछ।

विषाक्त अहम्

"इगो इज द एनीमी" नामक पुस्तकका लेखक रायन होलीडे जस्ता विज्ञहरूले 'विषाक्त अहम्'का कारण हाम्रो खुसी बाह्य प्रमाणीकरणमा निर्भर हुने चेतावनी दिइसकेका छन्।

त्यसले हामीलाई प्रशंसा, स्वीकार र सामाजिक सञ्जालमा समर्थनको भोको बनाउन सक्छ।

त्यस्तो प्रमाणीकरण खोज्ने क्रममा मानिसहरूले आफ्नो जोसिलोपनलाई बेवास्ता गर्न सक्ने, कम सिर्जनशील हुने र कहिल्यै पनि वास्तविक सफलता नपाउने होलिडे बताउँछन्।

त्यसो...


जब तापक्रम र मौसमी लय बदलिन्छन्, बाली राम्ररी उब्जाउ हुँदैन भने माछा र जनावरहरू मर्न सक्छन्।

त्यसैले भविष्यमा तपाईंको खाना खाने टेबलमा के नहुन सक्छन् र किन?

कफी र चिया

सबेरैको चुस्कीमा चिया होस् या कफी आनन्दले पिउनुस्। किनकि कुराहरू खासै सुखद् देखिँदैन।

पृथ्वीको एक डिग्री औसत तापमान बढ्दा एकतिहाई उत्पादनमा ह्रास आउनसक्छ।

सन् २०५० सम्ममा विश्व तापमानका कारण कफी उत्पादनका लागि उपयुक्त भूमि आधा घट्ने देखिएको छ; सन् २०८० सम्ममा कफीका कतिपय प्रजाती एकसाथ लोप हुनसक्ने ठानिएको छ।

कफी निर्यात गर्ने एउटा प्रमुख देश तान्जानियाले समेत गत पचास वर्षमा आफ्नो उत्पादनमा पचास प्रतिसत ह्रास देखेको छ।

यदि तपाईंले चिया खान थालेर यो संकटबाट पर पुग्न सक्नुहुन्छ भन्ने सोच्नुभएको छ भने भारतका वैज्ञानिकहरूको तपाईंलाई खराब समाचार छ।

चियाका विरूवा उम्रने समय मनसुन तिब्र भइरहेको छ जसले चियाको स्वादमै प्रभाव पारेको छ।

त्यसैले कम स्वादिलो र बढि खल्लो चिया पिउनुपर्ने भविष्यका लागि तयार हुनुहोस्।

चकलेट

चकलेट अत्यावश्यक कुरा त होइन, तैपनि यो तपाईंले कसलाई सोध्नुहुन्छ भन्नेमा फरक पर्छ

यो निश्चय नै वि... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

श्वव्यापी तापमान वृद्धिको अनपेक्षित मार हो। चकलेट बनाउने कच्चा पदार्थ कोकोआको बिउ 'कोको पड्स' उच्च तापक्रम र अत्याधिक आद्रताबीच राम्ररी हुर्कन्छ।

तर उनीहरूका लागि सबैभन्दा प्रिय चाहिँ स्थिरता हो।

कोकोका विरूवाहरूको माग कफीका विरूवाजत्तिकै उच्च छ। र, तापक्रममा आएको परिवर्तन, वर्षा, माटोको गुणस्तर, सूर्यको प्रकाश वा वायुको गतिको उत्पादनमा ठूलो प्रभाव हुन्छ।

इन्डोनेसिया र अफ्रिकाका उत्पादनकर्ताहरूले कोकोआका विरूवा छाडेर अडीर र रबर जस्ता अलि भरपर्दा  बालीहरूतर्फ लागेका छन्।

४० वर्षको अवधिमा घाना र आइभरी कोस्टले आफ्नो औसत तापक्रम थप दुई डिग्रीले बढेको महसुस गर्ने अपेक्षा गरिएको छ।

तिनै दुई देशहरूबाटै विश्वभर दुईतिहाई भन्दा बढी कोकोआ निर्यात् हुन्छ।

यसले सस्तोमा किन्न सकिने चकलेटमा राम्रैसँग प्रभाव पार्छ।

माछा र चिप्स

माछाहरू साना भइरहेका छन् जसको आंशिक कारण समुद्रमा बढेको तापमानका कारण अक्सिजनको सतह घट्नु हो

'त्यो नराम्रो भयो,' तपाईंले भन्न सक्नुहुन्छ, 'तर धेरै सामान्य र कम माग भएका कुराहरू? जस्तो माछा वा आलु?'

माछाहरू साना भइरहेका छन्। त्यो आंशिक रूपमा एउटा कारण समुद्रमा बढेको तापमानका कारण अक्सिजनको सतह घट्नुले हो।

कार्बन डाइअक्साइड सोस्नुले पनि समुद्रको पानीलाई अझ बढि अम्लीय बनाएको छ। जसको अर्थ सेलफिसलाई आफ्ना शरीरमा कवचहरू उमार्न गाह्रो हुनु हो।

सबैभन्दा राम्रो प्रमाण माछा मार्ने जालोमा भेटिन्छ। विश्वव्यापी रूपमा त्यस्ता जालोमा माछा पर्ने दर पाँच प्रतिशतले घटेको छ।

उत्तरी समुद्रमा माछा मार्नेहरूले आफ्नो व्यवसायमा एक तिहाइसम्म ह्रास महसुस गर्नेछन्।

त्यसोभए आलु के हुन्छ?

आलु उब्जिरहन्छ तर तिनले धेरै खडेरीहरूको सामना गर्नेछन्।

सन् २०१८ को एउटै तातो गर्मीयामले आलुको उब्जनी एक चौथाईले कम गरिदियो।

ब्रिटिश सञ्चारमाध्यमहरूले जनाए अनुसार प्रत्येक आलु तीन सेन्टिमिटरले साना भइदिए।

कोन्याक, ह्वीस्की र बियर

दक्षिण-पश्चिम फ्रान्समा रहेको ६ सय वर्ष पुरानो कोन्याक उद्योग अहिले सङ्कटमा छ। बढ्दो तापक्रमले त्यहाँका प्रसिद्ध अङ्गुरहरू प्रशोधन गर्नका लागि निकै गुलियो भइदिए

दक्षिण-पश्चिम फ्रान्समा रहेको ६ सय वर्ष पुरानो कोन्याक उद्योग अहिले सङ्कटमा छ। बढ्दो तापक्रमले त्यहाँका प्रसिद्ध अङ्गुरहरू प्रशोधन गर्नका लागि निकै गुलियो भइदिए।

उत्पादकहरूले व्यग्रतापूर्वक त्यसलाई विस्थापित गर्न खोजिरहेका...


जमिनको उपयोगिता हेरेर त्यसको वर्गीकरण गर्ने उद्देश्यले बनेको भू-उपयोग नीति अनुसार शुरु गरिएको त्यस्तो काम आउने चार वर्षभित्र सकिने भू-उपयोग नीति आयोजनाका प्रमुखले बताएका छन्।

तर जारी स्थानीय तह पुनर्संरचनाका कारण भूमि वर्गीकरण कार्यान्वयनमा केही ढिलाइ हुने बताइएको छ।

लक्ष्य

उपलब्ध भूमि र त्यहाँ रहेका स्रोतको समुचित उपयोग गरी दीगो रुपमा सामाजिक, आर्थिक तथा वातावरणीय विकास तथा समृद्धि हासिल गर्न भन्दै सरकारले २०६९ सालदेखि भूमिको वर्गीकरण गर्ने काम थालेको थियो।

चार वर्ष बितिसक्दा पनि सो कार्य जारी रहेको र अहिले तराईका ग्रामीण क्षेत्रमा वर्गीकरणको काम भइरहेको भू-उपयोग आयोजनाका राष्ट्रिय प्रमुख प्रकाश जोशीले बताए।

उनले भने, "जम्मा गरेर ५७८ वटा सकिसक्यो। यसवर्ष हामी ८२५ गाविसमा काम पूरा गर्छौं र अर्को वर्ष नौ हिमाली जिल्लामा सक्छौं"।

दुई वर्ष अघि शुरु भएको वर्गीकरणको ढाँचा गतवर्ष गएको विनाशकारी भूकम्पपछि परिवर्तन भएको .बताइएको छ।

शुरुमा कृषि र औद्योगिक क्षेत्रमा केन्द्रित रहेर वर्गीकरण गरिएको थियो।

त्यस अन्तर्गत जमिनलाई कृषि, आवासीय, व्यवसायिक, औध्योगिक, खानी तथा खनिज, सार्वजनि... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

क उपयोग तथा उत्खनन्, साँस्कृतिक तथा पुरातात्विक ,वन क्षेत्र, नदी तथा ताल तलैया, निर्माण सामग्री उत्खनन् क्षेत्र र आवश्यकता अनुसार अन्य क्षेत्र गरी ११ शीर्षकमा वर्गीकरण गरिएको आयोजनाले जनाएको छ।

उपयोगिता

आयोजना प्रमुख जोशीका अनुसार जमिनको बनावट र त्यसको उपयोगिता हेरेर वर्गीकरण गरिएको छ।

उनले भने, "त्यो क्षेत्रको माटोको क्षमता कस्तो छ भन्ने सूचना लिइन्छ र नक्सा बनाइन्छ। त्यसपछि भूमिका वर्गीकरण हुन्छ"।

प्राकृतिक र मानव सिर्जित प्रकोपजन्य जोखिमहरुको न्यूनिकरण गर्ने गरी जमिनको वर्गीकरण गरिने आयोजना प्रमुख जोशीले बताए।

अबको चार वर्रषमा देशभरिकै भूमिको वर्गीकरण गरिसक्ने आयोजनाले जनाएको छ।

भूमि वर्गीकरणलाई सहज बनाउन ल्याइएको एक विधेयकको मस्यौदा हाल कानून मन्त्रायलमा छलफलको क्रममा रहेको अधिकारीहरु बताउँछन्।

भूमि वर्गीकरण कार्यक्रम अन्तर्गत जमिनको नक्सांकन गरिएपनि भू-उपयोग नीति ऐनमा परिणत नभएसम्म यसको कार्यान्वयन हुन नसक्ने भएकोले त्यसमा पनि तदारुकताका साथ लाग्नुपर्ने अधिकारीहरु बताउँछन्।


जम्मू-कश्मीरको लाल चोक

बैठक बन्द कोठामा भएको थियो। तर बैठक सम्पन्न भएपछि संयुक्त राष्ट्र सङ्घमा भारत, चीन र पाकिस्तानका राजदूतले पत्रकारहरूसँग कुराकानी गरेका थिए।

संयुक्त राष्ट्र सङ्घका लागि भारतका राजदूत सैयद अकबरुद्दीनले अनुच्छेद ३७० को मुद्दा आन्तरिक भएको र यसमा बाहिरी मान्छेको कुनै लेनादेना नभएको बताए।

उनले भारत सरकारको हालैको फैसला त्यहाँको आर्थिक र सामाजिक विकासका लागि भएको बताए।

पाकिस्तानका विदेश मन्त्री शाह महमूद क़ुरैशी

उनले भने जम्मू-कश्मीरमा स्थिति सामान्य बनाउन केही फैसला लिइएको बताए।

अकबरुद्दीनले  पाकिस्तानप्रति सङ्केत गर्दै भने,  "एउटा देशले जिहाद र हिंसाको कुरा गरिरहेको छ तर हिंसाले कुनै पनि समस्याको समाधान गर्न सक्दैन।"

चीनले के भन्यो?

अकबरुद्दीनले यदि पाकिस्तानले भारतसँग कुराकानी गर्नु छ भने पहिले उसले आतङ्कवाद रोक्नुपर्छ भनेका छन्।

कश्मीरमा भएको परिवर्तनले जम्मूका नेपालीभाषी 'गोर्खा'हरू खुसी

सत्र सालमा राजा महेन्द्रले गरेका थिए कश्मीर भ्रमण

कश्मीरमा युद्ध भए विश्व शक्ति राष्ट्रहरू जिम्मेवार हुने इमरान खानको चेतावनी

न्यूयोर्कमा संयुक्त राष्ट्र सङ्घ मु... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

ख्यालयमा उपस्थित संवाददाता सलीम रीजवीले बीबीसी हिन्दीलाई जानकारी दिए अनुसार चीनका राजदूतले 'सुरक्षा परिषद्‌का सदस्य राष्ट्रहरूले यो समस्या शान्तिपूर्ण तरिकाबाट सुल्झाउनुपर्ने र एक पक्षीय फैसला गर्न नहुने' बताए।

साथै चीनको यो मुद्दालाई संयुक्त राष्ट्र सङ्घको प्रस्तावको तहबाट सुल्झाउनुपर्छ भन्ने भनाइ छ। र उसले कश्मीरमा असाध्यै खतरनाक स्थिति बन्न लागेको बताएको छ।

संयुक्त राष्ट्रका लागि भारतका राजदूत सैयद अकबरुद्दीन

बैठकपछि संयुक्त राष्ट्र सङ्घमा चिनियाँ राजदूत झाङ जुनले भने कि सदस्य राष्ट्रहरू कश्मीरको मानव अधिकारको स्थितिमाथि पनि चिन्तित छन्।

उनले भने "महासचिवले पनि केहि दिन अघि आफ्नो भनाइ सार्वजनिक गरेका थिए। सुरक्षा परिषद्‌को बैठकको चर्चाका  आधारमा भन्दा सदस्यहरूले जम्मू-कश्मीरको ताजा स्थितिमाथि गम्भीर चिन्ता जाहेर भएको छ।"

उनले भने, "उनीहरू त्यहाँ मानव अधिकारको स्थितिमाथि पनि चिन्तित छन्। सदस्यहरूको आम राय छ कि सम्बन्धित पक्ष कुनै पनि एकपक्षीय कदम नउठाउन् नत्र तनाव झन बढ्ने छ। किनभने त्यहाँ पहिले नै तीव्र र निकै खतरनाक तनाव छ।"

यसै क्रममा चीनले लद्दाखको मुद्दा पनि उठायो। उसले अनुच्छेद ३७० लद्दाखबाट पनि हटेको छ र यसले आफ्नो सम्प्रभुतामाथि हमला मान्छ।

पाकिस्तानले के भन्यो?

त्यसैगरि पाकिस्तानले आफूले कश्मीर मामिलालाई अन्तर्राष्ट्रियकरण गरिदिएको बताएको छ।

पाकिस्तानका राजदूत मलीहा लोधीले कैयौँ दशकपछि यो मुद्दा संयुक्त राष्ट्र सङ्घको सुरक्षा परिषद्‌मा उठेको र यो मञ्चमा उठेकाले यो भारतको आन्तरिक नभएर अन्तर्राष्ट्रिय मुद्दा साबित भएको बताए।

राष्ट्रसङ्घ महासचिवले कश्मीरबारे गरिएको पुरानो सहमतिको स्मरण गराए

कश्मीरसम्बन्धी निर्णयको भारतीय प्रधानमन्त्री मोदीले बचाउ गरे

मलीहाले भने "मलाई लाग्छ आजको बैठकले जम्मू-कश्मीर भारतको आन्तरिक मामिला हो भन्ने कुरा खारेज गरिदिएको छ। चिनियाँ राजदूतले जम्मू-कश्मीरमा मानव अधिकारको स्थितिमा जोड दिएका छन्। त्यहाँ मानव अधिकारको स्थिति अत्यन्त खराब छ र भारत बेरोकटोक त्यसको उल्लङ्घन गरिरहेको छ। यसबारे पनि आज सुरक्षा परिषद्‌ले चर्चा गरेको छ।"

उक्त बैठकमा पाकिस्तान र भारत सामेल भएनन् किनभने यी दुवै देश संयुक्त राष्ट्र सुरक्षा परिषद्‌का सदस्य होइनन्।


जम्मू-कश्मीरलाई केन्द्र शासित दुईवटा क्षेत्र बनाएपछि भारतले हालै जारी गरेको उसको राजनीतिक नक्सामा नेपालको कालापानी क्षेत्रलाई पनि राखिएपछि बुधवार मन्त्रालयले यस्तो धारणा सार्वजनिक गरेको हो।

मन्त्रालयबाट जारी एउटा वक्तव्यमा "दुई देशबीच सुल्झाउन बाँकी रहेका सीमासम्बन्धी विषयहरू दुवै पक्षको आपसी सहमतिमा टुङ्ग्याउनुपर्ने" पनि उल्लेख छ।

मन्त्रालयले जारी गरेको वक्तव्यमा भनिएको छ, "नेपाल र भारतका परराष्ट्र मन्त्रीस्तरीय संयुक्त आयोगका बैठकहरूबाट दुई देश बीचका समाधान हुन बाँकी सीमासम्बन्धी समस्याहरू समाधानका लागि प्राविधिकहरूको सल्लाहमा दुवै देशका परराष्ट्र सचिवहरूले काम गर्नेगरी जिम्मेवारी दिइएको छ।"

परराष्ट्र मन्त्रालयले "नेपाल सरकार नेपालको अन्तर्राष्ट्रिय सिमाना रक्षाका लागि प्रतिबद्ध रहेको" उल्लेख गरेको छ।

"दुई मित्र राष्ट्रहरू बीचको सीमा समस्या समाधान ऐतिहासिक दस्तावेज एवम् तथ्य प्रमाणहरूको आधारमा कूटनीतिक माध्यमबाट हुनुपर्ने मान्यतामा दृढ रहेको" मन्त्रालयले बताएको छ।

भारत सरकारद्वारा आफ्नो देशको नयाँ नक्सा जारी

कालापानी आफ्नो नक्सामा पारेपछि भारत भन्छ, '७० वर्षदेखि चलेको सीमा... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

'

विरोध

भारतले जारी गरेको नयाँ नक्साप्रत‌ि नेपालका  विभिन्न राजनीतिक दल, नेता लगायत सार्वजनिक वृत्तमा चर्को आलोचना व्यक्त भएको छ। विभिन्न स्थानमा सडक प्रदर्शनहरू भएका छन्।

सत्ताधारी नेपाल कम्युनिष्ट पार्टी (नेकपा) को भातृ सङ्गठन अखिल नेपाल स्वतन्त्र राष्ट्रिय विद्यार्थी यूनियनले काठमाण्डूमा जुलुस निकाल्दै भारतको नयाँ नक्साको विरोध गरेको छ।

त्यस्तै प्रमुख प्रतिपक्षी नेपाली कांग्रेसको भातृ सङ्गठन नेपाल विद्यार्थी सङ्घ पनि सडकमा उत्रिएको छ।

राष्ट्रिय झण्डा र सङ्गठनको झण्डा बोकेका प्रदर्शनकारीहरूले कालापानी, लिपुलेक र लिम्पियाधुरा हाम्रो लेखिएको ब्यानर प्रदर्शन गरेका थिए।

उनीहरूले नयाँ नक्सामा कालापानी, लिपुलेक र लिम्पियाधुरालाई आफ्नो सिमानाभित्र पारेको भन्दै भारतको त्यस्तो कदमविरुद्ध चर्को नाराबाजी गरेका थिए।

भारतको भनाइ

भारत  सरकारले नयाँ नक्सा सार्वजनिक गरेपछि नेपालमा उत्पन्न असन्तुष्टिलाई भारतीय सर्वेक्षण विभागका एक वरिष्ठ अधिकारीले "दुई देशका धारणा भिन्नभिन्न रहे पनि त्यसलाई आफूहरूले विवादास्पद भूमि नमान्ने" बताएका छन्।

बीबीसी नेपाली सेवासँगको कुराकानीमा नक्सा नयाँ नभएको तर्क गर्दै भारतका महासर्वेक्षक लेफ्टिनन्ट जनरल गिरीश कुमारले भने, "यसमा भारतले पहिलो पटक गरेको त्यस्तो कुनै कुरा छैन।"

"नेपालले हामीले भन्ने गरेको कुरा स्वीकार्नैपर्छ भन्ने छैन। तर हामीले जे कुरा मानिरहेका छौँ त्यो भन्नु हाम्रो अधिकार हो," बुधवार बीबीसी नेपालीसँग कुरा गर्दै उनले भने।


जम्मू-कश्मीरलाई दिइँदै आएको विशेषाधिकार अन्त्य गर्दै त्यहाँ दुईवटा केन्द्र प्रशासित क्षेत्र बनाउने निर्णय गरेको भारतले त्यसलाई कार्यान्वयन गर्ने चरणमा उक्त नक्सा सार्वजनिक गरेको थियो।

त्यस नक्सामा सुदूरपश्चिम नेपालको कालापानीलगायतका क्षेत्र भारतभित्र देखाइएपछि सत्ताधारी र विपक्षी सबै दलहरूले त्यसमा विरोध जनाएका छन्।

उनीहरूले उक्त मुद्दालाई राजनीतिक र कूटनीतिक माध्यमबाट समाधान गर्न माग गरेका छन् भने सरकारले पनि त्यसलाई कूटनीतिक माध्यमबाट समाधान गर्ने जनाएको छ।

यसै क्रममा सोमवार बसेको प्रतिनिधिसभाको राज्य व्यवस्था तथा सुशासन समितिको बैठकले सीमा विवादबारे विभिन्न सात बुँदे निर्देशन दिएको समितिद्वारा जारी विज्ञप्तिमा उल्लेख छ।

उक्त बैठकले दिएका निर्देशनका सातवटा बुँदाहरू:

सरकारलाई धन्यवाद

१. समितिले भारतीय नक्सामा नेपाली भूमि अतिक्रमणबारे सरकारले "लिम्पियाधुराबाट बग्ने कालीनदीको पूर्वको कालापानी लिपुलेक र लिम्पियाधुरा सम्मको भू-भाग नेपालकै हो र महाकाली नदीको मुहान लिम्पियाधुरा नै हो भन्ने सरकारको प्रष्ट एवम् दृढ अडान रहेकोमा त्यसको सराहना गर्ने" निर्णय गरेको छ।

त्यसका लागि बै... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

ठकले "नेपाल सरकारलाई धन्यवाद" पनि दिएको छ र सबैलाई राष्ट्रियताका पक्षमा एक भएर उभिन अपिल गरेको छ।

सीमा विवादको स्थायी समाधान

२. उक्त भू-भाग नेपालकै हो भन्ने "भौगोलिक र ऐतिहासिक तथ्यहरूलाई स्वीकार गर्दै उक्त क्षेत्रमा नेपालको सार्वभौम अधिकार कायम गर्न नेपाल सरकारले तत्काल उच्चस्तरीय राजनैतिक एवम् कुटनैतिक पहल" गर्नुपर्ने बैठकले आवश्यकता औँल्याएको छ।

त्यस्तै सरकारलाई अहिले आम नेपाली एकताबद्ध भएकाले अन्य स्थानका सीमा विवादहरू समेत स्थायी रूपमा समाधान गर्न तत्काल पहलकदमी लिन सरकारलाई निर्देशन दिएको छ।

लिम्पियाधुरा समेटिएको नक्सा

३. उक्त बैठकले नेपालको शैक्षिक सामग्रीहरूमा प्रयोग भएको नेपाली नक्सामा सुधार गरी पाठ्यक्रम निर्माण गर्न पनि निर्देशन दिएको छ।

"हालसम्म प्रचलनमा ल्याइएको नेपालको नक्सामा लिम्पियाधुरा मुहान भएको काली नदीसम्मको भू-भाग समावेश गरी नयाँ नक्सा तयार पार्ने," बैठकको निर्णयमा उल्लेख छ।

सीमा सुरक्षा बल

४. कालापानीलगायतका अन्य सीमा क्षेत्रमा नेपालले पनि सीमा सुरक्षा बल राख्नुपर्ने बैठकको निर्णय छ।

समितिले भनेको छ, "… सीमा सुरक्षा बलको स्थायी ब्यारेक खडा गरी सीमाको स्थायी सुरक्षाको व्यवस्थाका साथै सीमा नियमन गर्ने।"

द्रुत गतिमा काम

५. समितिले संयुक्त राष्ट्रसंघको बडापत्र र पञ्चशीलको सिद्धान्तप्रति प्रतिबद्ध भएका राष्ट्र नेपाल र भारत दुवैले ती "सिद्धान्तहरूको अक्षरस: पालन गर्न प्रतिबद्ध रहनु पर्ने" निर्णय समेत गरेको छ।

६. समितिले नेपाल र तिब्बत व्यापारका लागि "दार्चुलाको खलङ्गादेखि टिङ्कर भञ्ज्याङसम्मको सडक निर्माणका लागि तत्कालै बजेट विनियोजन गरि द्रुत गतिमा काम सम्पन्न गर्नुपर्ने" आवश्यकता औँल्याएको छ।

७. समितिले नेपाल-भारत प्रबुद्ध समूहले तयार पारेको प्रतिवेदन सम्बन्धित पक्षलाई तत्काल बुझाउनु पर्ने बताएको छ।

उसले उक्त प्रतिवेदन "आम जनसमुदायबीच सार्वजनिक गरी कार्यान्वयन गर्न" पनि निर्देशन दिएको छ।


जरदारी तथा उनकी बहिनी फर्याल तालपुरले गरेको अग्रिम जमानतको निवेदन इस्लामावाद उच्च अदालतले अस्वीकार गरिदिएको थियो।

देशको भ्रष्टाचार विरोधी एक निकाय, न्याश्नल अकाउन्टेबिलिटी ब्युरो,का अनुसार दशौँ लाख डलर सम्पत्ति शुद्धीकरण गर्न दर्जनौँ झूटा एकाउन्ट खोलिएका थिए।

जरदारीको दल पाकिस्तान पिपल्स पार्टीले सरकारमाथि राजनीतिक बदलाको भावनाले काम गरेको आरोप लगाएको छ।

भ्रष्टाचार

जरदारीका छोरा बिलावल भुट्टोले आफ्ना कार्यकर्ताहरूलाई शान्त रहन अपील गरेका छन्।

जरदारी हत्या गरिएकी पूर्वप्रधानमन्त्री बेनजीर भुट्टोका श्रीमान् हुन् र उनले भ्रष्टाचारकै अभियोगमा विगतमा पनि कैयौँ वर्ष जेलमा बिताइसकेका छन्।

भुट्टोको हत्याका आरोपित भिडिओमा देखिए

उनी सन् २००८ देखि सन् २०१३ सम्म पाकिस्तानका राष्ट्रपति भएका थिए।

यसअघि पाकिस्तानका प्रधानमन्त्री इमरान खानले पाकिस्तानीहरूलाई उनीहरूका लुकाइएका सम्पत्ति घोषणा गरी कर तिरेर अर्थतन्त्रलाई सघाउन अपील गरेका  थिए।

टेलिभिजनमार्फत् एउटा सम्बोधन गर्दै खानले जनताले कर नतिरे पाकिस्तानले प्रगति गर्न नसक्ने बताए।

यो महिनाभित्रै त्यस्ता सम्पत्ति घोषणा गरेर विशेष योजन... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

ाको लाभ उठाउन पनि उनले आह्वान गरेका छन्।

विश्वमै पाकिस्तान एकदमै कम कर सङ्कलन दर भएको देशमध्येको एक हो, जहाँ केवल एक प्रतिशत मानिसले कर तिर्छन्।

हाल उक्त देश भुक्तानी सन्तुलनको सङ्कटमा फसेको छ।

त्यहाँ अहिले विदेशी मुद्राको सञ्चिति केवल ८ अर्ब डलर रहेको छ, जसले दुई महिनाको आयात मात्र धान्न सक्नेछ।


जर्ज फ्लोइडले प्रहरी अधिकारीहरूलाई आफूलाई सास फेर्न गाह्रो भएको कुरा बारम्बार भनेका थिए

सयौँ मानिसहरूले जर्ज फ्लोइडको हत्यामा न्यायको माग गर्दै ह्वाइट हाउसको बाहिर विरोध प्रदर्शन गरेका छन्।

मिनेसोटा, न्यू योर्क, एटलान्टा र अरू क्षेत्रमा हिंसात्मक प्रदर्शन भएका छन्।

जर्जियास्थित सीएनएनको कार्यालय नजिकै विरोध प्रदर्शनकारीले प्रहरीको एउटा कार जलाइदिएका थिए

हिरासतमा फ्लोइडको मृत्यु भएकोमा मिनियापोलिसका एकजना पूर्व प्रहरी अधिकारीलाई गिरफ्तार गरेर  हत्या अभियोग लगाइएको छ।

गोरा जातिका डेरेक चौविनले ४६ वर्षीय काला जातिका फ्लोइडको घाँटी थिचेको फूटेज सार्वजनिक भएको थियो। चौविन र थप तीनजना प्रहरीहरूलाई उक्त काण्डका कारण यस अघि नै सेवाबाट बर्खास्त गरिएको थियो।

चौविनलाई सोमवार पहिलोपटक मिनियापोलिसस्थित एक अदालतमा उपस्थित गराइने बताइएको छ।

राष्ट्रपति डोनल्ड ट्रम्पले उक्त घटनालाई 'भयानक, भयानक' भन्दै आफूले फ्लोइडका परिवारसँग कुराकानी गरेको बताएका छन्।

विरोध प्रदर्शनको पछिल्लो विवरण

मिनेसोटामा स्थिति गम्भीर छ। मिनियापोलिस र सेन्ट पल शहरमा शुक्रवार र शनिवार बेलुका ८ देखि बिहान ६ बजेसम्म... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

कर्फ्यु लगाइएको छ।

प्रदर्शनकारीले शुक्रवार कर्फ्यु तोडेका छन्। कैयौँ ठाउँमा कारका टायर बालिएका छन्। कैयौँ ठाउँमा अग्नि नियन्त्रकहरू पुग्न सकिरहेका छैनन्।

मिनियापोलिसमा लुटपाट भएका घटना टेलिभिजनहरूमा देखाइएको छ। प्रहरी अधिकारीको उपस्थिति असाध्यै पातलो देखिएको छ।

पेन्टागनले सेनालाई मिनियापोलिसमा सम्भावित गस्तीका लागि तयार अवस्थामा राखेको छ।

मिनियापोलिसस्थित एक प्रहरी कार्यालयमा आगो लगाइएको थियो

शनिवार साँझ वाशिङटनमा ह्वाइटहाउस नजिकै फ्लोइडका तस्बिर बोकेको भिडले फ्लोइडले भनेका अन्तिम वाक्य 'मलाई सास फेर्न गाह्रो भयो' भन्ने नारा लगाएको थियो।

त्यसपछि ह्वाइटहाउसमा अस्थायी लकडाउन गरिएको थियो।

एटलान्टाका कैयौँ क्षेत्रमा मानिस र सम्पत्ति जोगाउनका लागि भन्दै सङ्कटकाल घोषणा गरिएको छ। समाचार प्रसारक संस्था सीएनएनको कार्यालय नजिक प्रदर्शनकारीहरू जम्मा हुँदा भवनहरूमा क्षति पुर्‍याइएको थियो र एउटा प्रहरी कारमा आगो लगाइएको थियो।

न्यू योर्कको ब्रूकलीनमा प्रदर्शनकारीहरू र प्रहरीको झडप भएको थियो। त्यहाँ कैयौँ प्रहरीहरू घाइते भएका थिए र कैयौँलाई गिरफ्तार गरिएको थियो।

कानूनी काम अहिलेसम्म के भएको छ?

चौविनलाई तेस्रो तहको हत्या अभियोग लगाइएको छ तर फ्लोइडको परिवारले प्रथम तहको अभियोगको माग गरेको छ।

फ्लोइडको पोस्ट मोर्टम रिपोर्टमा फ्लोइडमा मुटु समस्या रहेको र प्रहरी अधिकारीहरूको थिचाइले 'उनको मृत्यु हुनमा सहयोग पुगेको' बताइएको छ।

रिपोर्टमा चौविनले फ्लोइडको घाँटीमा ८ मिनेट ४६ सेकेन्डसम्म थिचेको भनिएको छ। फ्लोइडले प्रतिक्रिया नजनाएको तीन मिनेट पछिसम्म पनि थिचिरहेको पनि रिपोर्टमा उल्लेख छ।

पछि हेनेपिन मेडिकल सेन्टर पुर्‍याउँदा उनलाई मृत घोषणा गरिएको थियो।

मिनेसोटा प्रहरीको ह्यान्डबुकमा प्रहरी नियन्त्रणमा रहेका व्यक्तिको श्वास प्रश्वास नलीमा दबाव नदिइकन घाँटी कसरी थिच्ने भन्ने तालिम प्रहरी अधिकारीलाई दिइने उल्लेख छ। यसलाई घातक नहुने बल प्रयोग भन्ने गरिएको छ।

घटना सम्बन्धी एक भिडिओमा विवाद कसरी शुरू भयो देखिएको छैन तर एकजना गोरा अधिकारीको घुँडा काला जातिका भुइँमा लडेका फ्लोइडको घाँटीमा राखेको देखिन्छ।

फ्लोइडले 'मैले सास फेर्न सकिरहेको छैन' र 'मलाई नमार' भनेको भिडिओमा सुनिन्छ।


जर्मन चान्सलर एंगेला मर्केलले 'सम्झौताको दस्तावेज टेबलमा गइसकेकोले' पुनः वार्ता गर्ने 'प्रश्न नै नउठ्ने' बताएकी छन्।

फ्रान्सका प्रधानमन्त्रीले ब्रिटेनमा देखिएको 'अनिश्चितता'का कारण सम्झौता नहुने कुराका लागि तयार रहनुपर्ने औंल्याएका छन्।

नोभेम्बर २५ मा ब्रेक्जिट सम्झौताको मस्यौदालाई अनुमोदन गर्ने योजनाबीच ईयूले त्यसअघि थुप्रै बैठकहरू गर्दैछ।

प्रगति

यद्यपि ब्रिटिश प्रधानमन्त्री मेले ब्रेक्जिट सम्झौताको मस्यौदाप्रति मन्त्रिपरिषद्‌को समर्थन पाएपछि सम्बोधन गर्नुपर्ने थुप्रै कुरा बाँकी भएको नेताहरूले स्वीकारेका छन्।

ब्रेक्जिटसम्बन्धी ईयूका प्रमुख वार्ताकार मिसेल बार्नियरले भने, "दुवै पक्षले अझै थुप्रै गर्न बाँकी छ।"

यसअघि बिहीवार जर्मन चान्सलर मर्केलले ब्रेक्जिट वार्तामा भएको प्रगतिबाट आफू खुशी भएको बताएकी थिइन्।

तर ब्रेक्जिट मामिला हेर्ने ब्रिटिशमन्त्री डोमिनिक राबसहितका मन्त्रीको राजीनामाको खबरपछि मर्केलले कुनै सम्झौता विनै ब्रिटेन बाहिरिन सक्ने सम्भावना रहेको बताइन्।

ब्रेक्जिट सम्झौताको अहिले मस्यौदामा संशोधन गर्ने कुनै चाहना नरहेको पनि मर्केलले बताइन्।

अनिश्चितता

उनले भनिन्, "... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

ब्रिटेन र ईयूका २७ सदस्य राष्ट्रहरूले सहमति गरेको दस्तावेज टेबलमा पुगिसकेको छ। अतः हामीले थप वार्ता गर्नुपर्ने प्रश्न नै उठ्दैन।"

ब्रिटेनको राजनीतिक अनिश्चितताबारे फ्रान्सेली प्रधानमन्त्रीले पनि मर्केलको जस्तै धारणा राखेका छन्।

उनले थपे, "ब्रिटेनको वर्तमान राजनीतिक स्थितिले अनिश्चितता निम्त्याउन सक्ने कुरालाई कसैले पन्छाउन सक्दैन।"

यसअघि ब्रिटिश प्रधानमन्त्री मेले आफ्नो सरकारले ईयूसँग गरेको ब्रेक्जिट सम्झौताको मस्यौदाको बचाउ गरेकी थिइन्।

सरकारले समर्थन गरेको सम्झौताको मस्यौदा मुलुकको हितमा रहेको उनले दावी गरिन्।


जर्मन चान्सलर एङ्गेला मर्केलले नभाल्नीको हत्या प्रयास भएको त्यस्तो पदार्थ नभाल्नीको सम्पर्कमा कसरी आयो भन्ने जवाफ रुस सरकारले मात्र दिन सक्ने बताइन्।

गत महिना साइबेरियामा उडानमा रहेको बेला अचानक बिरामी भएपछि नभाल्नीलाई उपचारका लागि बर्लिन ल्याइएको थियो।

जर्मनीको एक अस्पतालमा उपचाररत उनी अहिले कोमामा छन्।

आलोचना

क्रेमलिनका एकजना प्रखर आलोचक नभाल्नीलाई सैन्य श्रेणीको विष दिइएको भन्ने जर्मन विज्ञहरूको भनाइ आएपछि त्यसको अन्तर्राष्ट्रिय रूपमा आलोचना भएको छ।

जर्मन चान्सलर एङ्गेला मर्केलले विश्वले उक्त 'हत्या प्रयास'को जवाफ रुससँग खोज्ने बताएकी छन्।

नोभिचोक नामको रसायनिक हतियारको रूपमा प्रयोग गरिने त्यस्तो पदार्थ तत्कालीन सोभियत सरकारले शीतयुद्धका बेला विकास गरेको थियो।

ब्रिटिश प्रधानमन्त्री बोरिश जोनसनले यस घटनालाई 'निर्लज्ज' भन्दै त्यो के भएको हो भन्ने जवाफ रुस सरकारले दिनुपर्ने बताएका छन्।

उनको भनाइ छ, "न्याय प्राप्ती सुनिश्चित गर्न हामी अन्तर्राष्ट्रिय साझेदारसँग मिलेर काम गर्नेछौँ।"

ह्वाइटहाउसले घटनामा संलग्न रुसका जोकोहीलाई जिम्मेवार ठहर्‍याउन अमेरिका आफ्ना साझेदारहरूसँग म... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

िलेर काम गर्ने जनाएको छ।

युरोपेली सङ्घले समेत रुस सरकारसँग 'पारदर्शी अनुसन्धान'को माग गरेको छ।

जर्मनीले थप के भन्यो?

चान्सलर मर्केलले यस घटनालाई विपक्षी नेताहरूको मुख बन्द पार्ने प्रयास स्वरुप भएको बताइन्।

जर्मनीले यसबारे उत्तर एटलान्टिक सन्धी सङ्घठन (नेटो) र ईयूलाई आफ्नो अनुसन्धानको नतिजाबारे जानकारी गराइसकेको जनाएको छ।

र ती सङ्गठनहरूले रुसको प्रतिक्रियाको आधारमा एउटा साझा र उपयुक्त कदम चाल्ने चान्सलर मर्केलको भनाइ छ।

बर्लिनले नभाल्नीकी श्रीमती र जर्मनीका लागि रुसी राजदूतलाई समेत आफ्ना निष्कर्षहरू जानकारी गराइने जनाएको छ।

आरोप

नभाल्नीका सहकर्मीहरूले उनलाई राष्ट्रपति पुटिनको आदेशमा विष दिइएको आरोप लगाउने गरेका छन्।

क्रेमलिनले भने त्यसलाई अस्वीकार गरेको छ। मस्कोले जर्मन अधिकारीहरूसँग मिलेर त्यस पछाडिको अवस्था पत्ता लगाउन आफू तयार रहेको जनाएको छ।

क्रेमलिनका प्रवक्ताले जर्मनीलाई पूर्ण जानकारी दिन माग गरेका छन्।

रुसी विदेश मन्त्रालयका प्रवक्ता मरिआ जखारोभाले भने नोभिचोक सम्बन्धी आरोपको प्रमाण नभएको बताएकी छन्।

उनले भनिन्: "खै कहाँ छ प्रमाण, कहाँ छ त्यसको सुत्र, कम्तिमा केही जानकारी?"

यसअघिको प्रयोग

सन् २०१८ नोभिचोकको प्रयोग ब्रिटेनमा एकजना पूर्वी रुसी जासुस सर्जेई स्क्रिपल र उनकी छोरीमा समेत प्रयोग गरिएको थियो।

उनीहरू त्यसबाट बच्न सफल भए पनि एकजना ब्रिटिश महिलाको पछि अस्पतालमा मृत्यु भएको थियो।

ब्रिटेनले रुसको सैन्य गुप्तचरलाई त्यस हमलाको आरोप लगाएको थियो।

अन्य रसायनियक हतियारको तुलनामा निकै कडा हुने नोभिचोकका केही स्वरुपले ३० सेकेन्डदेखि २ मिनेटभित्रै असर देखाउँछन्।


जर्मन च्यान्सलर एङ्गेला मर्केलले पराजयले आफू दु:खी भएको बताएकी छन्।

एउटा दैनिक समाचारपत्र बिल्डले त्रासदीपूर्ण सपना वास्तविकतामा रूपान्तरण भएको उल्लेख गरेको छ।

जर्मनीको राष्ट्रिय टोलीको ट्विटर खातामा 'शब्दविहीन' लेखिएको छ जसले देशको राष्ट्रिय मनस्थिति झल्काउँछ।

खराब

चार पटकको विश्वकप विजेताले दक्षिण कोरियासँग हार बेहोरेको हो।

यो जर्मनीको सन् १९३८ यताको सबैभन्दा खराब विश्वकपबाट बहिर्गमन हो।

जर्मनी भन्दा बढी विश्वकप उपाधि जितेको एउटै मात्र टोली ब्राजिलले भने सर्बीयालाई दूई-सून्य गोलले हराउँदै दोस्रो चरणका लागि स्थान पक्का गरेको छ।

यसअघिको खेलमा स्वीडनलाई हराएको जर्मनी समूह एफको पुछारमा रहँदै विश्वकपबाट बाहिरिएको हो।

पराजयपछि प्रतिक्रिया दिदैँ जमन टोलीका प्रशिक्षकले समूह चरणमा नराम्रो खेलेका लागि आफ्नो टोली विश्वकपबाट बाहिरिएको प्रतिक्रिया दिए।

उनले भने, "हामी सबैले यो गल्ती कसरी भयो भने भनेर हेर्नुपर्छ। यो ऐतिहासिक हार हो। म निश्चित छु कि यसले जर्मनीमा केहि सार्वजनिक आक्रोश निम्त्याउनेछ।"

बाध्यता

अर्को खेलमा मेक्सिको विरूद्ध ३-० गोलले स्वीडन विजयी भएकाले जर्मनीले प्रतिय... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

ोगितामा टिकिरहन दक्षिण कोरियालाई हराउनै पर्ने बाध्यता थियो।

तर अन्तिम अतिरिक्त समयमा दक्षिण कोरियाले दुई गोल गर्यो।

नजिकैबाट किम योङ ग्वोनले गरेको गोललाई सुरूमा मान्यता नदिइएपनि पछि भिडियो अस्टिस्टेन्ट रेफ्रिसँगको परामर्शपछि मान्यता दिइएको थियो।

दक्षिण कोरियाले अर्को गोल जर्मन गोल रक्षक बीचतिर आएको मौका पारि खाली गोलपोस्टमा गरेको थियो।

ब्राजिल: समूह विजेता

जर्मनी भन्दा बढी विश्वकप उपाधि जितेको एउटै मात्र टोली ब्राजिलले भने सर्बीयालाई दूई-शून्य गोलले हराउँदै दोस्रो चरणका लागि स्थान पक्का गर्यो।

आफ्ना सुरूवाति खेलहरूमा सुस्त देखिएको ब्राजिलको टोलीमा विस्तारै सुधार देखिएको छ र उसले यो प्रतियोगितामा आफ्ना कौशल तिखार्दै गएको जस्तो देखिन्छ।

ब्राजिलका लागि पहिलो गोल पाउलिन्होले गरेका थिए।

थिएगो सिल्भाले टाउकोले गोल हानेर ब्राजिलको जीत सुनिश्चित गरेका थिए।

सन् १९७० यता विश्वको ब्राजिलले यसपटक सहित  लगतार १३ औँ पटक समूह चरण पार गरेको हो।

अहिलेका प्रशिक्षक टिटे मातहत ब्राजिलले आफ्ना २४ खेलमध्ये १९ मा जित हात पारेको छ।


जर्मनीका ६३ वटा प्रकृति संरक्षण केन्द्रहरुमा गरिएको अध्ययनले पुतली र मौरी सहित विभिन्न प्रजातिका उड्ने किराहरुको संख्या ७५ प्रतिशत भन्दा बढ्ताले घटेको देखाएको छ।

किराहरुले पराग सेचन प्रकियामा महत्वपूर्ण भूमिका खेल्छन् र उनीहरु चराहरुको आहाराका प्रमुख श्रोत हुन्।

उक्त अध्ययनले किराहरुको संख्यामा आएको त्यस्तो नाटकीय कमीको कारण भने उल्लेख गरेको छैन।

परिमाण

संरक्षण केन्द्रहरुमा सन् १९८९ देखी २७ वर्षसम्म गरिएको अध्ययनले किराको संख्या ठूलो परिमाणमा घटेको देखाएको हो।

वैज्ञानिकहरुले सबै प्रकारका  वासस्थान, जमीन र मौसम भएका क्षेत्रमा किराको संख्या घटेको भन्दै त्यस्को कारण पत्ता लगाउन थप अनुसन्धान गरिनुपर्नेमा जोड दिएका छन्।

संख्यामा आएको गिरावटका कारण किराका कारण लाग्ने रोगका विरामी घट्यो या घटेन भनेर पनि अध्ययन गरिनुपर्ने बताएका छन्।

अनुसन्धानकर्ताहरुले किरा र अन्य जीवित प्रजातिको संरक्षणका लागि स्थापना गरिएका प्राकृतिक केन्द्रहरुमा नै यस्तो नाटकीय घटनाक्रम देखिनु चिन्ताजनक भएको जनाएका छन्।

प्रभाव

तर वैज्ञानिकहरुले धेरैवटा प्रकृति संरक्षण केन्द्रहरु खेतीयोग्य जमिन भएका क्षेत्र ... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

नजिक रहेको र खेतमा प्रयोग गरिने किटनाशक औषधीका कारण त्यस्तो भएको हुनसक्ने संकेत भने गरेका छन्।

किरा नष्ट हुँदा त्यसले पृथ्वीको जीवनचक्रमा नै दुरगामी प्रभाव पार्ने चिन्ताहरु प्रकट भएका छन्।

धेरै प्रकारका चराको प्रमुख आहारा किराहरु नै हुन्।

त्यसबाहेक अन्य उभयचर, चमेरा र घर्सने प्रकारका जीवजन्तु पनि किरामा निर्भर छन्।

विगतमा गरिएका अध्ययन भन्दा अहिलेको अध्ययनले देखाएको किराको क्षतिको परिमाण सबैभन्दा ठूलो हो।

सन् १९७३ देखि २००२ सम्म ब्रिटेनको चारवटा स्थानमा गरिएका अध्ययनका क्रममा एक ठाउँमा मात्र किराको संख्या घटेको पाइएको थियो।


जर्मनीले उनलाई स्नायुमा असर गर्ने नोविचोक दिएर विषाक्त बनाइएको बताएको छ।

उनी रुसमा साइबेरियाबाट मस्को जाने उडानमा रहेका बेला बिरामी परेका थिए र जहाजले ओम्स्कमा आपत्‌कालीन अवतरण गर्नुपरेको थियो।

दुई दिनपछि रुसी अधिकारीहरूलाई मनाएर नभाल्नीलाई विमानमा राखेर जर्मनी पुर्‍याइएको थियो।

बीबीसी रुसी सेवाले कसरी विमानका कर्मचारीहरू र स्वास्थ्यकर्मीले साइबेरियाको आकाशमा उनको जीवन बचाउन सङ्घर्ष गरे भन्नेबारे एक रिपोर्ट गरेको छ।

त्यो खतरापूर्ण दुई घण्टा लामो यात्राको  उसले यसरी वर्णन गरेको छ।

बिहान कसरी बित्यो

त्यो २० अगष्टको दिन थियो। एलेक्सी नभाल्नी एस सेभेन उडान मार्फत् टोम्स्कबाट मस्को जान विमान चढ्दै थिए।

उनले बिहानभरि केही पिएका या खाएका थिएनन्- उनकी प्रेस सचिव किरा यार्मिसका अनुसार नभाल्नीले टोम्स्क बोगाशेभो विमानस्थलमा केवल एक कप चिया किनेर पिएका थिए।

इल्या अगीभले मुस्काइरहेका एलेक्सी नभाल्नीको विमानस्थलमा तस्बिर खिचेकी थिइन्

सोही विमानमा उड्न लागेकी अर्की यात्री इल्या अगीभले नभाल्नीले विमान उड्नु करिब एक घण्टा अघि चिया पिएको देखेकी थिइन्। उनी मुस्काइरहेका थिए र सँगै विम... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

ान चढ्न लागेका उनलाई चिन्ने यात्रुहरूसँग ठट्टा गरिरहेका थिए।

टोम्स्क समय ०८:०१ (०१:०१ जीएमटी)

उडानको पहिलो आधा घण्टामै नभाल्नीले असजिलो महसुस गर्न थाले। परिचारक/परिचारिकाहरूले यात्रुहरूलाई पानी बाँड्न थाले, उनले त्यो लिएनन्। त्यसपछि उनी शौचालय गए।

टोम्स्क समय ०८:३० (०१:३० जीएमटी)

त्यही समयमा अर्का यात्रुले शौचालय प्रयोग गर्न खोजे तर एलेक्सी नभाल्नीले शौचालयमा झण्डै २० मिनेट लगाए। ढोका बाहिर शौचालय जान चाहनेहरूको लाम लागिसकेको थियो।

टोम्स्क समय ०८:५० (०१:५० जीएमटी)

यसबेलासम्म चारैजना परिचारकहरूले आफ्नो विमानका एक यात्रुलाई सञ्चो नभएको चाल पाइसकेका थिए।

टोम्स्क समय ०९:०० (०२:०० जीएमटी)

केही मिनेटपछि एकजना परिचारकले कोही यात्रु डाक्टर छन् कि भनेर सोधे। अरू यात्रुले परिस्थिति गम्भीर भएको बुझे।

अरू सहयोगीहरूले पाइलटलाई त्यो सूचना दिए र नभाल्नीलाई प्राथमिक उपचार गर्न थाले।

उनकी सहयोगी इल्या पाखोमोभले विमानमा यताउता हिँड्दै चिकित्सकीय सहयोगका लागि अनुरोध गरिन्। अपरिचित एक महिला आफू नर्स हुँ भन्दै अगाडि आइन्।

एस सेभेन विमान सेवा कम्पनीका अनुसार पाइलटले आपत्‌कालीन अवतरण गरुन्जेल त्यसपछिको एक घण्टा ती नर्स महिला र उडान कर्मचारीहरू नभाल्नीको होस रहिरहोस् भन्नेमा केन्द्रित रहे।

'उनी बोलेका थिएनन्, चिच्याइरहेका थिए'

सेर्गेइ नेझनेट्स नामका एकजना वकिल पछाडिपट्टिको सीटमा थिए जहाँ नभाल्नीको उपचार गरिँदै थियो। उनी मस्को हुँदै क्र्यासनोडर जाँदै थिए।

नेझनेट्सले बीबीसीलाई भने, "जहाजका कर्मचारीले कोही यात्रु डाक्टर हुनुहुन्छ भने सहयोग गर्नुहोस् भन्ने आग्रह गरेपछि मैले परिस्थितिमाथि ध्यान दिन थालेँ।"

"केही मिनेटपछि पाइलटले एकजना यात्रु बिरामी परेकाले ओम्स्कमा आपत्‌कालीन अवतरण गर्न लागेको घोषणा गरे। मैले ती यात्रु नभाल्नी रहेछन् भन्ने अवतरण गरेपछि ट्विटर हेर्दा उनकी प्रवक्ताको ट्वीट हेरेर मात्र थाहा पाएँ।"

"डाक्टर कोही छ कि भनेर सोधेको केही मिनेटपछि एलेक्सीले कन्न र कराउन थाले। उनलाई पीडा भइरहेको थियो। क्याबिन क्रुका लागि छुट्याइएको ठाउँको भुइँमा उनी लडिरहेका थिए। उनले केही शब्द उच्चारण गरिरहेका थिएनन्- उनी ठस ठस कनिरहेका थिए।"

"नर्स सहयोग गर्न अगाडि बढेका बेला त्यस्तो अवस्था थियो", उनी भन्छन्।

"उनलाई कस्तो सहयोग दिइँदै थियो मैले देखिन," उनी भन्छन्, "तर मैले उनीहरूले बारम्बार एलेक्सी पीउ,...


जल तथा मौसम विज्ञान विभागअन्तर्गत रहेको मौसम पूर्वानुमान महाशाखाले उक्त चक्रवातका कारण मङ्गलवारबाट पूर्वी नेपालको मौसममा बदली हुनसक्ने तथा त्यसपछिको दुई-तीन दिनसम्म देशैभरि बदली हुनसक्ने जनाएको छ।

"केही स्थानमा वर्षाको साथै उच्च हिमाली क्षेत्रमा हल्कादेखि मध्यम हिमपात र एक-दुई स्थानमा ठूलो हिमपात हुनसक्नेछ," महाशाखाले सोमवार जारी गरेको विशेष मौसमी बुलेटिनमा भनेको छ।

गत वर्ष नै फणि नामको चक्रवातले ओडिशामा धनजनको क्षति पुर्‍याएको थियो। त्यसको प्रभाव नेपालमा सगरमाथा क्षेत्रसम्म पनि परेको थियो।

भारतको तयारी

उक्त चक्रवातले बुधवार दिउँसोतिर पश्चिम बङ्गाल र ओडिशाका समुद्री तटमा प्रहार गर्ने विज्ञहरूको अनुमान छ।

भारत सरकारले ती क्षेत्रमा २० वटा टोलीलाई उद्धारका लागि परिचालित गरिसकेको छ।

ती समूहहरूले आँधीको मार जमिनमा पर्नु अगावै दश लाखभन्दा धेरैलाई सुरक्षित ठाउँमा स्थानान्तरण गर्ने योजना बनाएका छन्।

भारतीय प्रधानमन्त्री नरेन्द्र मोदीले चक्रवातसम्बन्धी विषयमा एउटा उच्चस्तरीय समितिमा छलफल गर्ने भएका छन्।

भारतमा कोरोनाभाइरस महामारी नियन्त्रण गर्न लगाइएको लकडाउनका माझ हजारौँ मानिसहरू सहर ... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

तथा अन्य राज्यबाट आफ्नो घर फर्किरहेको बेला चक्रवातले प्रहार गर्न लागेको हो।

भारतको मौसम विभागले दक्षिणी बङ्गालको खाडीमा २४ घण्टाजति र उत्तरी भेगमा बुधवारसम्म माछा मार्न नजान चेतावनी जारी गरेको छ।

चक्रवातले समुद्री किनारा भएका क्षेत्रहरू डुबानमा पर्न सक्ने बताइएको छ।

छिमेकी बाङ्लादेशमा समेत सरकारले सामाजिक दूरी कायम गर्न सकिने गरी आँधीका बेला बस्ने आश्रयस्थलको सङ्ख्या बढाउने आदेश दिएको छ।

भारतको राष्ट्रिय आपदा मोचन बलका प्रमुख एसएन प्रधानले आफू ती दुई राज्य सरकारहरूसँग सम्पर्कमा रहेको र परिस्थितिलाई नियालिरहेको बताएका छन्।

गत वर्ष एउटा शक्तिशाली समुद्री आँधीले आफ्नो बाटो फेरेर पश्चिम भारतको समुद्री तट नजिकैबाट अरब सागरतिर गएको थियो।

वायु नाम दिइएको उक्त चक्रवातबाट जोगाउन लाखौँ मानिसहरूलाई सुरक्षित स्थानमा सारिएको थियो।

बङ्गालको खाडीमा एप्रिलदेखि डिसेम्बर महिनासम्म समुद्री आँधीहरू उत्पन्न हुने गर्छन्।


जल तथा मौसम विज्ञान विभागको बाढी पूर्वानु्मान शाखाका एक कर्मचारी स्वचालित प्रविधिबारे जानकारी दिँदै

फुट्नसक्ने भन्दै उच्च सतर्कता अपनाउनुपर्ने मानिएका केही हिमतालमा राखिएका त्यस्ता प्रणाली भरपर्दो नभएको र वरपर दूरसञ्चारको सञ्जालको अभावमा खर्चिलो भू-उपग्रहमा भर पर्नुपरेको समेत उनीहरू बताउँछन्।

ती हिमतालमा चौबिसै घण्टा पूर्वसूचना दिनसक्ने प्रविधि जडान गर्नसके मध्यपहाडी र तराई क्षेत्रमा बाढी र पहिरोले पुर्‍याउने क्षति कम गर्न सहयोग पुग्ने उनीहरूको तर्क छ।

करिब ७ वर्ष अघि गरिएको एक अध्ययनले नेपालका ६ वटा हिमतालहरू उच्च जोखिममा रहेको र कुनै पनि बेला फुट्नसक्ने देखाएको थियो।

योजना

अध्ययन प्रतिवेदन सार्वजनिक भएपछि सरकारले प्राथिमकताका आधारमा ती हिमतालहरूमा पानीको मात्रा घटाउने र पूर्वसूचना प्रणाली जडान गर्ने योजना अघि सार्‍यो।

तर यसबीच जम्मा दुईवटा हिमतालमा मात्र पूर्वसूचना प्रणाली जडान गरिएको स्वयं सरकारी अधिकारीहरू बताउँछन्।

भिडियो इम्जामा पानीको सतह घटाइयो

तिब्बतबाट आउने बाढीबारे चिन्ता

भिडियो घटाइयो इम्जा तालको सतह

इम्जाको सतह घटाउने काम लगभग पूरा

जल तथा मौसम विज्ञान विभागक... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

ा अधिकारीहरूका अनुसार हाल उच्च जोखिमयुक्त मानिएका च्छो रोल्पा र इम्जा च्छो हिमतालमा मात्र पूर्वसूचना प्रणाली जडान गरिएको छ।

एकीकृत पर्वतीय विकासका लागि अन्तर्राष्ट्रिय केन्द्र (इसिमोड) ले गरेको सो अध्ययनले यसबाहेक तल्लो वरुण, ठूलागी, पश्चिम चम्जाङ र लुम्दिङ हिमताललाई समेत उच्च जोखिमयुक्त देखाएको थियो।

महंगो

हिमतालहरूमा पूर्वसूचना प्रणाली जडान हुन नसक्दा समस्या परेको जल तथा मौसम विज्ञान विभागको बाढी पूर्वानुमान शाखाका प्रमुख राजेन्द्र शर्माले बताए।

उनले भने, "हिमाली क्षेत्रमा नै कुनै हिमताल फुट्न लागेको जानकारी हामीले पाएमा तल्लो तटीय क्षेत्रमा क्षति गर्न गर्न सकिन्छ, सूचना दिने यथेष्ट समय पनि हुनेछ।"

विभागका अधिकारीहरूले दूरसञ्चार सेवा प्रदायकले सञ्जाल विस्तार नगरिदिँदा च्छो रोल्पा र इम्जा हिमतालमा हाल जडान गरिएका प्रणालीहरू समेत प्रभावकारी नभएको र भू-उपग्रहमार्फत सेवा लिनुपर्दा महंगो परेको बताएका छन्।

खर्चिलो हुने हुँदा ती हिमतालबाट गरिनुपर्ने सूचना आदानप्रदान चौबिसै घण्टा हुन नसकेको बताइन्छ।

फाइदा

उनीहरूका अनुसार हिमताल बाहेकका धेरै क्षेत्रमा पनि अझै स्वचालित र तत्कालै सूचना दिइहाल्ने खालका प्रणाली जडान हुन सकेका छैनन्।

यसले गर्दा बाढी पूर्वानुमान शाखाले सबै क्षेत्रको अवस्था तत्कालै थाहा पाउन नसक्ने अधिकारीहरू बताउँछन्।

जलवायु परिवर्तनले जलविद्युतलाई असर

जोखिमयुक्त हिमतालबाट निम्तन सक्ने विपद् न्यूनीकरणका लागि पूर्वसूचना प्रणाली सबैभन्दा उपयुक्त हुने एकजना हिमताल विज्ञ प्रवीण मास्केले बताए।

"जोखिमयुक्त हिमतालहरू भएको स्थानमा चाहिँ सूचना प्रणाली राख्नुपर्ने अवस्था नै हो। जलाधार क्षेत्रहरूलाई समेटेर नदी प्रणालीहरूमा सूचना दिनुपर्ने गरि व्यवस्थापन गर्नुपर्ने अवस्था देखिन्छ," उनले भने।

अभाव

सरकारी अधिकारीहरू भने पर्याप्त बजेट र जनशक्ति अभावले गर्दा सबै हिमतालमा पूर्वसूचना प्रणाली राख्न नसकिएको बताउँछन्।

पूर्वसूचनाका लागि जडान गरिएका उपकरणको नियमित मर्मत र रेखदेख गर्नका लागि समेत छुट्टै बजेट नहुँदा कतिपय जडान भएका उपकरण समेत संचालनमा नरहेको उनीहरूले जानकारी दिए।

दूरसञ्चार सेवाको सञ्जाल नहुँदा परेको समस्या समाधान गर्न सरकार तयार रहेको  सूचना तथा सञ्चार प्रविधि मन्त्रालयका सचिव महेन्द्रमान गुरुङले बताए।

"कतै त्यस्तो समस्या परेको ठाउँ छ भने हामी विभिन्न विकल्पमार्फत सेवा पुर्‍याउन सक्छौँ र...