विश्व स्वास्थ्य सङ्गठन डब्लुएचओ तथा संयुक्त राष्ट्रसङ्घले व्यक्तिको निजत्व हनन हुने यस्ता परीक्षणलाई मानवअधिकारको उल्लङ्घन भन्दै प्रतिबन्ध लगाउनुपर्ने बताएका छन्।

आलोचकहरूले यस्ता परीक्षण अवैज्ञानिक भएको र यसबाट कोही कुमारी हो कि होइन भन्ने प्रमाणित गर्न नसकिने बताएका छन्। उनीहरूका अनुसार यो परीक्षण शोषणको हतियार समेत बन्न सक्छ।

यस्तो परीक्षणमा महिलाको परीक्षण गरेर योनीको झिल्ली दुरुस्त छ कि छैन भनेर हेरिन्छ।

बीबीसीले गरेको अनुसन्धानमा कतिपय निजी क्लिनिकहरूले 'कुमारीत्व मर्मत' गर्ने विज्ञापन समेत गरेका छन्। तिनलाई सम्पर्क गर्दा १५० देखि ३०० पाउण्डमा यस्ता 'सेवा' उपलब्ध हुने बताए।

गत वर्ष अमेरिकी र्‍याप गायक टीआईले आफ्नी छोरीलाई हरेक वर्ष कुमारी भएनभएको परीक्षण गराउने गरेको बताएपछि तीव्र आक्रोश उत्पन्न भएको थियो

बीबीसीले २१ वटा क्लिनिकहरूको पहिचान गरेर १६ वटासँग सम्पर्क गरेको थियो। तीमध्ये सात वटाले उनीहरूले 'कुमारीत्व परीक्षण' गर्ने गरेको पुष्टि गरे भने कैयन् अरूले प्रस्ट कुरा गरेनन्।

सबैले झिल्ली मर्मत गर्न शल्यक्रिया गर्ने बताए। जसको शुल्क १,५०० देखि ३,००० पाउण्डसम्म पर्ने ब... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

ताइयो।

राष्ट्रिय स्वास्थ्य सेवा एनएचएस इङ्ग्ल्याण्डको आँकडाअनुसार गत पाँच वर्षमा झि्ली मर्मत गर्ने त्यस्ता ६९ शल्यक्रिया भएका छन्।

बाध्यतापूर्वक गरिने विवाहका पीडितहरूको सहयोगमा संलग्न परोपकारी संस्था कर्मा निर्भानाले सहयोग गरेको एकजना महिलाको कहानी न्यूजबीटले सुनेको छ।

"मागी विवाह गर्न चाहने मेरा आमाबुवासँग मेरो निकै भावनात्मक शोषणपूर्ण सम्बन्ध थियो," उनले भनिन्।

'भाग्नु एकमात्र विकल्प'

"एकदिन हाम्रो परिवारका एकजना अग्रजले मलाई मेरा साथीहरूसँग रहेको देखे अनि मेरी आमालाई गएर तीमध्ये एकजना केटा मेरो प्रेमी भएको बताइदिए। अनि समुदायमा थुप्रै हल्ला फिँजियो।"

त्यसपछि उनका आमाबुबाले उनलाई 'कुमारीत्व परीक्षण' गर्नुपर्ने भनेर धम्क्याउन थाले।

"मेरा आमाबुबा तथा वहाँहरूले मेरो विवाह गराइदिन खोजेको केटाको परिवारले मलाई कुमारीत्व परीक्षण गरेर म अझै कुमारी रहेको प्रमाणित गर्न भने," उनले बताइन्।

"म निकै डराएको थिएँ। मैले के भइरहेको छ भनेर बुझ्न सकिनँ। मलाई लाग्यो मेरो निम्ति भाग्नु एकमात्र विकल्प हो र मैले त्यसै गरेँ।"

बीबीसीले कुमारीत्व पुनर्स्थापित गर्ने गरि 'हाइमेन मर्मत' गर्ने सामग्री अनलाइनमा विक्रीमा राखिएको पाएको छ

प्रिया मनोटाले कर्मा निर्भानाको हेल्पलाइन व्यवस्थापन गर्छिन्।

"हामीकहाँ यस्ता समस्याबाट चिन्तित महिलाहरूको फोन आउँछ। कतिपय महिला आफ्नो सम्बन्ध रहेको र आफू कुमारी नरहेकोबारे आफ्ना परिवारले थाहा पाएको र त्यसबाट चिन्तित भएको पाइन्छ।"

"कतिपय चाहिँ परिवारले कुमारीत्व परीक्षण गराउन खोजेको र त्यसको परिणामबाट चिन्तित भएको पाइन्छ।"

"मानका खातिर गरिने शोषण वा बाध्यकारी विवाहका कारक तत्वमा आफ्नो साथी आफैँ चुन्ने वा अन्तरङ्ग वा यौन सम्बन्ध कायम गर्ने विषय पर्छन्। हामीले यो संस्थामा रहँदा के थाहा पाएका छौँ भने केही मामिलामा पीडितको ज्यान नै गएको छ। अन्य पीडितको हकमा परिवारले तिनलाई अस्वीकार गर्ने परिस्थिति देखिन्छन्।"

कुमारीत्वको परीक्षण कम्तीमा २० वटा देशहरूमा गर्ने गरिएको डब्लुएचओले जनाएको छ।

उसका अनुसार यस्ता परीक्षणले कुनै किशोरी वा महिलाले यौनसम्बन्ध राखिसकेको हो वा होइन भन्ने कुनै पुष्टि हुने प्रमाण दिँदैन। किनभने योनीको झिल्ली ट्याम्पनको प्रयोग वा कसरतजस्ता अन्य विभिन्न कारणले पनि च्यातिन्छ।

गत वर्ष अमेरिकी र्‍याप गायक टीआईले आफ्नी छोरीलाई हरेक वर्ष कुमारी भएनभएको परीक्षण गराउने गरेको एउटा...


विश्व स्वास्थ्य सङ्गठनका महानिर्देशक टेड्रोस एड्हानोम गेहब्रेयससले सही प्रश्नको जवाफ खोज्नका लागि चिनियाँ विज्ञहरूलाई उक्त टोलीले सघाउने बताए।

उनले थप विज्ञहरू जति सक्दो चाँडो आइपुग्ने पनि आशा व्यक्त गरे।

तर उक्त सङ्गठनका प्रमुखले चीनमा नपुगेका मानिसहरूमा पनि उक्त भाइरस सरेको विषयमा चिन्ता व्यक्त गरे।

साना सङ्ख्यामा देखिएका सङ्क्रमणका यी घटनाले पनि ठूलो रूप लिनसक्ने भन्दै साझा समस्यासँग जुध्नका लागि एक हुनुपर्ने बताए।

अस्पतालको भ्रमण

यसैबीच चिनियाँ राष्ट्रपति सी जिन्पिङले कोरोनाभाइरसबाट सङ्क्रमित बिरामीहरूको बेइजिङमा उपचार गरिरहेका कर्मचारीलाई भेटेका छन्।

कोरोनाभाइरसको खोप बनाउन अहोरात्र काम

प्रकोपका माझ उनले दुर्लभ खालको सार्वजनिक उपस्थिति जनाएका हुन्।

राष्ट्रपति सीले मुखमा मास्क लगाएर सामुदायिक स्वास्थ्य केन्द्रको पनि भ्रमण गरे।

कोरोनाभाइरसका कारण अहिलेसम्म एक हजारभन्दा बढी मानिसको ज्यान गइसकेको छ जुन यसघि सन् २००२-३ मा भएको सार्सको महामारीका कारण देखापरेको स्वास्थ्य सङ्कटको बेलामा भन्दा बढी हो।

आफ्नो भ्रमणका क्रममा सीले भाइरससँग जुध्नका लागि "थप निर्णायक उपायहरू" चाल्... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

न अपिल गरे।

आलोचना

कोरोनाभाइरसको प्रकोप खराब हुँदै गएका बेला विगतका साताहरूमा राष्ट्रपति सीले यस्ता भ्रमणहरू गरेका थिएनन्।

पहिलोपटक भाइरस देखापरेको वुहानमा भने उनले भ्रमण गर्न बाँकी नै छ।

कोरोनाभाइरस कसरी सर्छ र यसबाट कसरी जोगिने?

भाइरसबारे आफ्ना सहकर्मीलाई सचेत गराउने कोसिस गरेका तर पछि चुप लगाइएका डाक्टरको गत साता मृत्यु भएपछि त्यसले सामाजिक सञ्जालमा सरकारी निकायहरूप्रति थामिनसक्नु आक्रोश र शोक व्यक्त भएका थिए।

त्यस्ता आक्रोशहरू धेरैजसो सीको सरकारविरुद्ध नै पोखिएको थियो।

चिनियाँ नेतृत्वले यसअघि भाइरसको जोखिमलाई कम आँकेको र सुरुमा त्यसलाई गोप्य राख्न खोजेको भनेर आलोचना खेपिसकेको छ।

सरकारले "कमीकमजोरी" स्वीकारिसकेको छ तर विश्वस्वास्थ्य सङ्गठनले भने भाइरस नियन्त्रणका लागि गरिएका प्रयासहरूको प्रशंसा गरेको छ।

मास्कको माग बढ्दो, तर भाइरसबाट जोगिन कति प्रभावकारी


विश्व स्वास्थ्य सङ्गठनकी डा. मारिया नेइराले बीबीसीलाई बताए अनुसार वायु प्रदूषणको उच्च रहेका ल्याटिन अमेरिकी, अफ्रिकी र एशियाली मुलुकहरूले त्यसबाट बच्न तयारी बढाउन आवश्यक छ।

तर स्वास्थ्य अधिकारीहरूले भने ती दुईबीचको सम्बन्ध स्थापित गरिहाल्न हतार गर्न नहुने बताउँछन्।

"हामी यी क्षेत्रका सरकारी निकायहरूलाई सहयोग गर्न आफ्नो डेटाबेसका आधारमा सबैभन्दा बढी प्रभावित सहरहरूको नक्सा बनाइरहेका छौँ जसले उनीहरूलाई महामारीविरूद्ध योजना बनाउन सहयोग गरोस्," डा. नेइराले भनिन।

एउटा अमेरिकी अध्ययनले महामारीभन्दा पहिलेका वर्षहरूमा सूक्ष्म कण प्रदूषण स्तरमा सामान्य वृद्धि हुँदा कोरोनाभाइरस सङ्क्रमणका कारण हुने मृत्युदर १५ प्रतिशतले बढ्ने उल्लेख गरेको छ।

"कोभिड १९ का कारण हुने मृत्युदर सामान्यतया उच्च जनघनत्व र उच्च पीएम २.५ भएका क्षेत्रहरूको उस्तै हुन्छ," हार्वार्ड विश्वविद्यालयको एउटा अध्ययनले भन्छ।

यी कणहरू पहिले पनि श्वासप्रश्वासमा हुने सङ्क्रमण र फोक्सोको क्यान्सर जस्ता स्वास्थ्यसँग सम्बन्धित समस्याहरूसँग जोडिएका छन्।

इटलीस्थित युनिभर्सिटी अफ सिएना र डेनमार्कस्थित ओरहुस विश्वविद्यालयमा गरिएको ... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

अर्को अध्ययनले उत्तरी इटलीमा वायु प्रदूषणको उच्च दर र कोभिड १९ का कारण भएका मृत्युबीच सम्बन्ध रहेको सङ्केत गरेको छ।

इटलीको लोम्बार्डी र अमिलिया रोमानिया क्षेत्रमा मृत्युदर करिब १२ प्रतिशत छ। इटलीको अन्य भागमा भने मृत्युदर ४.५ प्रतिशत छ।

साइन्स डाइरेक्टमा प्रकाशित अध्ययन भन्छ: "उत्तरी इटलीको उच्च वायु प्रदूषण दरलाई उक्त क्षेत्रमा देखिएको उच्च मृत्युदरको सहायक कारक मान्नु पर्छ।"

मृत्युदर हेर्दा जनसङ्ख्या, उमेर, फरकफरक किसिमको स्वास्थ्य प्रणाली र उक्त क्षेत्रहरूका रोकथामसम्बन्धी फरक नीतिहरूलाई समेत ध्यानमा राख्नु पर्छ।

यसैबीच फिलिपिन्समा एसोसिएसन अफ रेस्पिरेटरी केयर प्र्याक्टीसनर्स सेसार बुगाओइसानले भनेको छ: "हाम्रो प्रारम्भिक तथ्याङ्कले फिलिपिन्समा कोरोनाभाइरसका कारण मृत्यु भएका प्राय: सबै व्यक्तिहरूमा पहिलेदेखि नै कुनै किसिमका समस्या थिए र तीमध्ये सबैभन्दा बढी वायु प्रदूषणसँग सम्बन्धित समस्या थिए।"

विश्व स्वास्थ्य सङ्गठनका अनुसार वायु प्रदूषणबाट प्रत्येक वर्ष करिब ७० लाख मानिसहरूको मृत्यु हुन्छ। र पृथ्वीको ९० प्रतिशतभन्दा बढी जनसङ्ख्या तोकिएको मापदण्डभन्दा बढी वायु प्रदूषण भएका स्थानहरूमा बस्छन्।

विश्व ब्याङ्कको गत वर्षको प्रतिवेदनका अनुसार अधिकांश प्रभावित देशहरू दक्षिण एसिया, मध्यपूर्व, अफ्रिकाको 'सब-सहारा' क्षेत्र र उत्तर अफ्रिकामा छन्।

विश्व स्वास्थ्य सङ्गठन र संयुक्त राष्ट्रसङ्घका विभिन्न प्रतिवेदनका अनुसार चिले, ब्राजिल, मेक्सिको र पेरूका सहरहरूमा वायु प्रदूषणको स्तर खतरनाक छ।

उच्च वायु प्रदूषण भएका सबै भन्दा बढी सहर भारतमा छन्

तर वर्ल्ड एअर क्वालिटी रिपोर्ट २०१९ का अनुसार उच्च वायु प्रदूषण भएका सबैभन्दा बढी सहर भारतमा छन्।

भारतमा हालसम्म कोरोनाभाइरसको सङ्क्रमणका कारण ५२१ जनाको मृत्यु भएको छ।

"कोरोनाभाइरस सङ्क्रमणको दर व्यापक रूपमा फैलियो भने वायु प्रदूषणका कारण स्वास्थ्यमा समस्या भएकाहरू सबैभन्दा बढी प्रभावित हुनेछन्," दिल्लीस्थित प्राइमस सुपर स्पेशियलिटी अस्पतालमा फोक्सोसम्बन्धी विभागका प्रमुख डा. एस के छाव्राले भने।

तर इन्डियन काउन्सिल अफ मेडिकल रिसर्चसँग आबद्ध डा. रजनीकान्त श्रीवास्तव भन्छन् "यसबारे पर्याप्त प्रमाण छैन र हामीले यसबारे कुनै पनि किसिमको अध्ययन गरेका छैनौँ।"


विश्व स्वास्थ्य सङ्गठनको एउटा तथ्याङ्कले नेपालमा १५ वर्ष र त्यसभन्दा माथि उमेर भएका ३७.१ प्रतिशत पुरुष र ११.१ प्रतिशत महिलाले धूमपान गर्ने देखाएको छ।

कर्णालीमा धूमपान गर्नेहरूबारे यकिन आँकडा नरहे पनि त्यहाँ कार्यरत विभिन्न सङ्घसंस्थाका व्यक्तिहरूले प्राय: पाका महिलामा तमाखु सेवन गर्ने आम प्रवृत्ति रहेको बताउँछन्।

नेपालमा धूमपानका कारण ज्यान गुमाउनेमा महिलाहरूको सङ्ख्या उल्लेख्य रहेको विभिन्न अध्ययनहरूले देखाएका छन्।

लत

आइतु कठायत जस्ता धेरै जुम्लाका महिलाहरू धूमपान गर्ने गर्छन्।

"हातै हात साथीसँग मिलेर तमाखु खान सिकेँ, तमाखु खाएपछि मेरो मन शान्त हुन्छ," उनी भन्छिन्।

भौगोलिक रूपमा विकट कर्णाली क्षेत्रमा धेरै प्रौढ महिलाहरूले धूमपान गर्ने बताइए पनि यकिन तथ्याङ्क नरहेको स्थानीय अधिकारीहरू बताउँछन्।

कर्णालीमा सक्रिय रहेको एउटा गैरसरकारी संस्था किर्डार्कका कार्यकारी निर्देशक माधव न्यौपाने भन्छन्, "पाका उमेरका महिलाहरूले आम रूपमा धूमपान गर्छन्, काम गर्दागर्दै थकाइ मार्ने समयमा तमाखु खाने चलन जस्तै छ।"

तर नयाँ पुस्ताका महिलाहरूमा तमाखू खाने प्रवृत्ति कम हुँदै गएको न्यौपाने उल्ल... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

ेख गर्छन्।

सक्रियता

जुम्ला चन्दननाथकी एक जना गृहणी सुस्मिता खत्री भन्छिन्, "हामी अलिकति पढेलेखेको भएर तमाखु खानु हुँदैन भन्ने थाहा छ। त्यही भएर त्यसतर्फ खासै रुचि छैन।"

जिल्ला स्वास्थ्य कार्यालय जुम्लाका जन स्वास्थ्य अधिकृत अंगदबहादुर शाही अस्पताल आउने महिलाहरूमा धूमपानका नकारात्मक असर देखिएको बताउँछन्।

उनी भन्छन्, "यहाँ क्यान्सर लागेको भन्दै सहयोगका लागि सिफारिस लिन मानिसहरू हरेक दुईतीन दिनमा एक जना आउन थालेका छन्, सुर्तीजन्य पदार्थ सेवन गर्ने महिलाहरूमा श्वासप्रश्वासका समस्या देखिएका छन् गर्भवती महिलाले धूमपान गरेकै कारण कम तौल भएका बच्चाहरू जन्मिएका छन्।"

अम्मलको आँकडा

गर्भवती महिला, १८ वर्ष मुनिका बालबालिका र खुद्रा पसलमा सुर्तीजन्य पदार्थको बिक्री वितरण गर्न नपाइने कानुनी व्यवस्था भए पनि त्यसको कार्यान्वयन हुन नसकेको अधिकारीहरूले बताएका छन्।

त्यसका लागि जिल्ला स्तरमा सहायक प्रमुख जिल्ला अधिकारी र स्थानीय तहमा प्रमुख प्रशासकीय अधिकृतको संयोजकत्वमा समिति गठन गरिएको अधिकारीहरू बताउँछन्।

तर धूमपान नियन्त्रणका लागि ती निकायहरूको सक्रियता खासै नरहेको बताइन्छ।


विश्व स्वास्थ्य सङ्गठनले कोरोनाभाइरसलाई विश्वव्यापी महामारी घोषणा गरेकै साता औषधीसम्बन्धी अपराधविरुद्ध काम गर्ने इन्टरपोलको विश्वव्यापी इकाइ अपरेसन पान्जियाले जम्मा सात दिनमा ९० वटा देशभरीबाट १२१ जनालाई पक्राउ गरेको थियो।

त्यसक्रममा १ करोड १४ लाख डलर बराबरका घातक खालका औषधी जफत भएको थियो।

प्रहरी अधिकारीहरूले मलेशियादेखि मोजाम्बिकसम्म दशौँ हजार नक्कली मास्क र औषधी जफत गरेका थिए। ती मध्ये धेरै औषधीले कोरोनाभाइरस 'निको पार्न' सक्ने दाबी समेत गरेका थिए।

गत महिना इन्टरपोलले नक्कली र मापदण्ड नपुगेका ३४ हजार मास्कहरू जफत गरेको थियो

"स्वास्थ्य सङ्कटका बेला औषधीजन्य नक्कली सामग्रीको अवैध व्यापारले मानिसको जीवन पूर्ण रुपमा अवमूल्यन गरेको देखिन्छ," इन्टरपोलका महासचिव युर्गन स्टकले भने।

विश्वस्वास्थ्य सङ्गठनका अनुसार ३० अर्ब डलर बराबरका नक्कली वा म्याद नाघिसकेका औषधीको व्यापार न्यून र मध्यम आय भएका देशहरूमा हुने गर्छ।

त्यसरी व्यापार हुने औषधीले शरीरमा नराम्रो असर गर्न सक्छ अथवा ती औषधीमा या त आवश्यक तत्त्व हुँदैन वा खराब तत्त्व हुन्छ।

"धेरैजसो अवस्थामा त्यस्ता (नक्कली औषधी) ले जे रोग निको ... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

पार्नु पर्ने हो त्यो पार्दैन", नक्कली औषधीबारे काम गर्ने विश्व स्वास्थ्य सङ्गठनको टोलीमा रहेकी पर्नेट बुडिलियन इस्टिभले भनिन्।

"तर केही खराब अवस्थामा भने ती औषधीले नराम्ररी असर गर्छ, किनभने ती औषधीमा केही विषाक्त सामग्री हुनसक्छ।"

आपूर्ति सञ्जाल

विश्वव्यापी औषधी उद्योग १० खर्ब डलरभन्दा बढीको छ र यसको आपूर्ति गर्ने सञ्जाल व्यापक ठूलो छ।

चीन र भारत जस्ता देश प्रमुख औषधी उत्पादक हुन् भने युरोप, दक्षिण अमेरिका वा एसियामा रहेका गोदामहरूमा त्यसलाई प्याकेज गरिन्छ र विश्वभरका सबै देशहरूमा वितरकले औषधी पठाउँछन्।

इस्टिभ भन्छिन्, "औषधी जति विश्वव्यापी सायद अरु केही भएको छैन।"

यद्यपि,  विश्वका धेरै मुलुक लकडाउनमा गएसँगै, आपूर्ति गर्ने सञ्जालमा गडबडी आउन थालिसकेको छ।

भारतमा रहेका थुप्रै औषधी उत्पादक कम्पनीहरूले आफ्नो क्षमताभन्दा ५०-६० प्रतिशत कम काम गरिरहेको बीबीसीलाई बताएका छन्।

भारतीय कम्पनीहरूले २० प्रतिशत अत्यावश्यकीय औषधीहरू अफ्रिका महादेशमा पठाउने भएकोले अफ्रिकी मुलुकहरू नराम्ररी प्रभावित हुनेछन्।

जाम्बियाको लुसाकाका एक औषधी विक्रेता इफ्राइम पिरीले आफूले तनाव महसुस गर्न थालिसकेको बताए।

"औषधीहरू सकिन थालिसके र हामी त्यसको पुन:पूर्ति गरिरहेका छैनौँ। हामीले गर्नसक्ने केही छैन। खासगरी एन्टिबायोटिक र औलोका अत्यावश्यकीय औषधीहरू पाउन मुस्किल छ।

औषधी बनाउन आवश्यक पर्ने कच्चा सामग्री पनि अहिले निकै महङ्गो भएकोले उत्पादक र आपूर्तिकर्ता त्यसका लागि कठिनाइ भोगिरहेका छन्। केही कम्पनीहरू त यस्तै अवस्थामा सञ्चालन भइरहन सक्दैनन्।

औलोको औषधीका लागि चाहिने हाइड्रोक्लोरोक्वीन नामक कच्चा सामग्रीहरू यसअघि आफूले प्रति किलो करिब १ सय डलरमा किन्ने गरेको पाकिस्तानका एक उत्पादकले बताए।

तर अहिले, उक्त सामग्रीको मुल्य बढेर प्रति किलो ११ सय ५० डलर पुगेको छ।

औलोको औषधी हाइड्रोक्लोरोक्वीनको प्याकेट

धेरै सङ्ख्यामा देशहरू लकडाउनमा गइरहँदा, उत्पादनमा कमी आउनुमात्रै समस्या होइन। यस्तो अवस्थामा मानिसहरूले आत्तिएर आवश्यक पर्नसक्ने औषधी थुपारेर ह्वात्तै माग बढ्नु पनि समस्या हो।

घट्दो आपूर्ति र बढ्दो मागको यस्तो अमिल्दो अवस्थाले गर्दा नै नक्कली औषधीको बिक्री हुने र उत्पादनमा खतरनाक वृद्धि हुने भन्दै विश्वस्वास्थ्य सङ्गठनले चेतावनी दिएको छ।

"जब माग अनुसार आपूर्ति हुँदैन", इस्टिभ भन्छिन्, "नक्कली वा कम गुणस्तरका औषधीहरूले नै...


विश्व स्वास्थ्य सङ्गठनले तोकेको भन्दा प्रदूषणको स्तर २० गुणाले बढेपछि त्यहाँ भिजिबिलिटी कम भएको छ।

दीपावली मनाउँदा पटाका पड्काइने भएकाले आगामी दिनमा वायुको गुणस्तर झनै खस्किने ठानिएको भन्दै विज्ञहरूले पूर्वचेतावनी दिएका छन्।

भारतको सर्वोच्च अदालतले दुई घण्टा मात्र पटाका पड्काउन आदेश दिएको छ।

चिन्ता

तर त्यस प्रतिबन्ध लागु गर्न निकै कठिन हुने विज्ञहरूको विश्वास छ।

उत्तर भारतमा दीपावलीलाई 'असत्यमाथि सत्यको विजय' हुने सङ्केतका रूपमा मनाइन्छ।

तर पछिल्ला केही वर्षयता त्यस्ता किसिमका उत्सवका कारण वायुप्रदूषणको स्तर खतराको विन्दुमा पुगेको देखिएको छ।

भारतीय सहरहरू वायुको गुणस्तर नराम्रो भएकाले विश्वव्यापी प्रदूषणको सूचकाङ्कमा प्राय: माथि पर्ने गर्दछन्।

रोक

दिल्लीस्थित अधिकारीहरूले स्थानीयवासीलाई सकेसम्म घरभित्रै रहन भनेका छन् र सहरभित्र भइरहेका निमार्णकार्य रोक्न थालेका छन्।

विश्व स्वास्थ्य सङ्गठनको तथ्याङ्कका अनुसार भारतीय राजधानी दिल्ली विश्वकै अतिप्रदूषित स्थानमध्ये छैटौँ स्थानमा पर्छ।

गंगा नदीमा प्रदूषण

धेरैजसो मानिसहरूले सामाजिक सञ्जालमार्फत् वायुप्रदूषणप्रति चिन्ता व्यक्त गरे... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

का छन्।

छिमेकी राज्यहरू पन्जाब तथा हरियाणाका किसानहरूले खेत सफा गर्ने क्रममा अन्नबालीका ठुटा जलाउने भएकाले पनि दिल्लीमा हरेक वर्ष नोभेम्बर तथा डिसेम्बरमा वायुको गुणस्तर खस्कने गरेको बताइन्छ।


विश्वकप नजिकिँदै गर्दा हामीले यस्ता जिज्ञासाहरूको उत्तर दिएका छौँ।

१. विश्वकप क-कसले जितेका छन्?

विश्वकप विजेताको सूचीमा ब्राजिल शीर्ष स्थानमा छ। उसले पाँच चोटि विश्वकप जितेको छ। अन्तिम पटक उसले सन् २००२ मा विश्वकप जितेको थियो। सन् २०१४ मा ब्राजिलले विश्वकप आयोजना गरेको थियो। तर सेमीफाइनलमा ७-१ गोलको ठूलो अन्तरले हार बेहोर्‍यो।

युरोपेली र दक्षिण अमेरिकी देशबाहेक अरूले अहिलेसम्म विश्वकप जितेका छैनन्। जर्मनी, स्पेन र इटलीले पछिल्ला तीन प्रतियोगिता जितेपछि युरोपेली देशको पोल्टामा विश्वकप ११ चोटि र दक्षिण अमेरिकाको पोल्टामा जम्मा नौ  चोटि पुगेको छ।

२. कसले सर्वाधिक गोल गरेका छन्?

जर्मनीका मिरोस्लाभ क्लोज सर्वाधिक गोलकर्ताको सूचीमा शीर्ष स्थानमा छन्। उनले विश्वकपमा १६ गोल गरेका छन्। सन् २०१६ मा खेलबाट सन्यास लिएको भए पनि उनी यसपालि जर्मनीको टोलीमा कर्मचारीको भूमिका लिएर रुस जाँदैछन्।

कुल १५ गोल गरेका ब्राजिलका रोनाल्डो दोस्रो स्थानमा छन्। उनले ब्राजिलले विश्वकप जितेको सन् २००२ का खेलहरूमा आठ गोल हानेका थिए।

एउटै प्रतियोगितामा सर्वाधिक गोल गरेको कीर्तिमान भने फ्रान्सका जुस्ट फोँतेनले... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

राखेका छन्। उनले सन् १९५८ को विश्वकपका ६ खेलमा १३ गोल गरेका हुन्।

३. अहिले खेल्दै गरेका खेलाडीले कति गोल गरेका छन्?

दश वा सोभन्दा बढी गोल गरेका खेलाडीमध्ये जर्मनीका मिड्फिल्डर थोमस म्युलर मात्र खेलाडीका रूपमा यो विश्वकपमा सहभागी हुँदैछन्।

क्लोजको कीर्तिमानको बराबरी गर्न म्युलरले एउटै प्रतियोगितामा पाँच गोल गरेको आफ्नै कीर्तिमान भङ्ग गर्नुपर्नेछ।

गत विश्वकपमा कोलम्बियाका अग्रपङ्क्तिका खेलाडी हामेस रोद्रिगेसले गोल्डन बूट जितेका थिए। यसपालि पनि उस्तै प्रदर्शन गर्नसके सर्वोत्कृष्ट खेलाडीको रूपमा उनले आफूलाई प्रमाणित गर्नेछन्।

गोलकर्ताको सूचीमा भएका एक मात्र डिफेन्डर मेक्सिकोका राफाएल मार्केस हुन्। यी ३९ वर्षीय खेलाडी पाँचौँ पटक विश्वकपमा सहभागी हुँदैछन्। उनले र पोर्चुगलका क्रिस्टियानो रोनाल्डोले तीन, तीन गोल गरेका छन्।

४. विगतमा जस्तो टोलीहरूले गोलपोस्टमा धेरै प्रहार गर्न छाडे

कम्तीमा सन् १९६६ देखि यता - जबदेखि फुटबल विज्ञ ओप्टाले यसको आँकडा राख्न थाल्यो -  आयोजित विश्वकपहरूको तुलना गर्दा गत विश्वकपमा सबभन्दा थोरै गोलपोस्ट लक्षित प्रहार भए।

तर त्यति हुँदाहुँदै पनि सन् २०१४ को प्रत्येक खेलमा औसत २.७ गोल भएका छन्, जुन सन् १९८२ को स्पेनमा भएको विश्वकपयताकै उच्च हो।

रेन्जबाट प्रहार गरिएका बलको सङ्ख्या घट्दो देखिन्छ। एउटा राम्रो उदाहरण चाहिँ गत विश्वकपको फाइनल खेल र ओप्टाले आँकडा राखेको सन् १९६६ को खेल जसमा इङ्ग्ल्यान्ड  विजयी भएको थियो।

सन् १९६६ मा बक्सबाट भन्दा बाहिरबाट दोब्बर संख्यामा पोस्टमा बल प्रहार गरिएको थिए। तर सन् २०१४ को फाइनल खेलमा गरिएका २० प्रहारमध्ये अधिकांश पेनाल्टी एरियाभित्रबाट भए।

५. इङ्ग्ल्याण्ड पछि पर्ला तर प्रेमियर लिग अझै सबभन्दा माथि छ

सन् १९६६ मा विश्वकप जितेपश्चात् इङ्ग्ल्यान्ड केवल एक पटक क्वार्टर फाइनलभन्दा माथि पुग्न सकेको छ। तर विभिन्न देशका राष्ट्रिय टोलीहरू इङ्ग्लिश प्रेमियर लिगमा खेल्ने खेलाडीहरूले नै भरिएका छन्।

सो लिगका स्टार खेलाडीहरू लेरोय सेन, मार्कस अलोन्सो र डेभिड लुइज आफ्नो देशका राष्ट्रिय टोलीमा पर्न सकेनन्। तर कुनै पनि अन्य लिगभन्दा प्रेमियर लिगले नै धेरै खेलाडी दिएको देखिन्छ।

इङ्ग्ल्यान्डका उच्च तीन लिगका विभिन्न क्लबमा अनुबन्धित १३० जना खेलाडीहरू विश्वकपमा छानिएका विभिन्न टोलीमा परेका छन्। जबकी स्पेनी क्लबका ८१ र जर्मन क्लबका ६७ खेलाडी त्यसरी खेल्दैछन्।...


विश्वका अधिकांश महत्त्वपूर्ण सङ्गठनहरूसँग असहमति व्यक्त गर्ने उक्त अध्ययनले भनेको छ - तिनीहरूले यसअघि दिएका प्रमाण दुर्बल छन् र रातो मासुले मानिसको स्वास्थ्यमा पार्ने असर कम छन्।

केही विज्ञहरूले सूक्ष्म ढङ्गले गरिएको जाँचको प्रशंसा गरेका छन्।

विज्ञहरूको अन्तर्राष्ट्रिय टोलीले मानिसहरूले रातो मासु, ससेज तथा बेकनका कारण क्यान्सरको जोखिम बढ्ने निकै कम प्रमाण भएकाले त्यो खाइरहन मिल्ने निष्कर्ष निकालेको हो।

एनल्स अफ इन्टर्नल मेडिसन नामक जर्नलमा लेख्दै अनुसन्धानकर्ताहरूले रातो एवम् प्रशोधित मासुको उपभोगको खतराबारे हाल उपलब्ध प्रमाण निकै कमजोर रहेको भन्दै मानिसहरूले हप्ताको तीन वा चार पटक तिनको उपभोग गरिरहन मिल्ने जनाएका छन्।

तर त्यो निष्कर्ष विश्व स्वास्थ्य सङ्गठनले हाल जारी गरेको सुझावविपरीत छ।

साथै जनस्वास्थ्यसम्बन्धी निकायहरूले यस्तो निचोडले मानिसहरूको विवेकपूर्ण खानेबानीमा असर पुग्न सक्ने चिन्ता व्यक्त गरेका छन्।

रातो वा प्रशोधित मासु केलाई मानिन्छ?

चौपायाको आदिको मासु रातो मासुमा गणना हुन्छ भने हाँस र सिकार गरिएका चराचुरुङ्गीको मासु त्यसमा गणना हुँदैन।

टिक्ने समय र स्वाद परि... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

वर्तन गरिएको चाहिँ प्रशोधित मासुभित्र पर्छ र त्यसका लागि प्रमुख विधि भनेको पोल्ने, नुन थपेर वा अनेक तरिकाले लामो समयसम्म खान मिल्न बनाउने हो।

भियतनाममा सर्पको मासु

विशुद्ध किमा प्रशोधित मासुभित्र पर्दैन तर बेकन, ससेज, हट डङ्ग्स, सलामी आदि त्यसभित्र पर्छन्।

के तिनीहरू स्वास्थका लागि उपयुक्त छैनन्?

मुख्य चिन्ता भनेको आन्द्राको क्यान्सर हो।

विश्व स्वास्थ्य सङ्गठन डब्ल्यूएचओको इन्टरन्याश्नल एजेन्सी फर रिसर्च अन क्यान्सरले प्रशोधित मासुले क्यान्सर निम्त्याउने बताएपछि विश्वभरि चर्चा पायो।

रातो मासुले सम्भवतः क्यान्सर निम्त्याउने पनि उसले बतायो। तर त्यसका लागि सीमित प्रमाणहरू प्रस्तुत गरिएको थियो।

मुटुको स्वास्थ्य र टाइप टू भनिने मधुमेहसँग पनि त्यसलाई जोडेर हेरिएको थियो।

वैज्ञानिक सहमति के कुरामा छ भन्दाखेरि धेरै मात्रामा मासु खानु स्वास्थ्यका लागि नराम्रो हो।

अध्ययनले के भन्छ?

क्यानडास्थित डलहाउजी विश्वविद्यालय र म्याक्मास्टर विश्वविद्यालयले नेतृत्व गरेको अध्ययनका अनुसन्धानकर्ताहरूले अरूले हेरेकै प्रमाणहरूलाई समीक्षा गरेका हुन्।

एनल्स अफ इन्टर्नल मेडिसनमा प्रकाशित अध्ययनको नतिजाअनुसार यदि एक हजार मानिसले प्रत्येक हप्ता रातो वा प्रशोधित मासुको मात्रा तीन हिस्साले कटौती गर्छन् भनेः

र, यदि एक हजार मानिसले प्रत्येक हप्ता ११ वर्षका लागि रातो वा प्रशोधित मासुको मात्रा तीन हिस्साले कटौती गर्छन् भनेः

रातो मासु कति मात्रामा खानुपर्छ?

ब्रिटेनको न्याश्नल हेल्थ सर्भिस एनएनएसका अनुसार प्रतिदिन ९० ग्रामभन्दा बढी रातो वा प्रशोधित मासु खानेहरूले त्यसमा कटौती गरी औसतमा ९७ ग्राम खाँदा हुन्छ।

पब्लिक हेल्थ इङ्ग्ल्यानड्को  पोषण विज्ञान प्रमुख प्राध्यापक लुइस लेभी भन्छन्, "विश्वभरि प्रमाणले के देखाउँछ भने रातो र प्रशोधित मासु खानेहरूले त्यसलाई सीमित तुल्याउनुपर्छ।"

"स्वस्थ खानपानको त्यो एउटा हिस्सा पनि हुन सक्छ भने धेरै मात्रामा खाँदा आन्द्राको क्यान्सर हुने जोखिम उच्च हुन्छ।

यो पनि हेर्नुहोस्

दशैँमा मासु कसरी खाने?


विश्वका अन्य देशमा पनि दादुराबाट पीडित हुनेहरूको सङ्ख्या बढेको पाइएको छ।

विश्व स्वास्थ्य सङ्गठन सङ्गठनले यो प्रारम्भिक तथ्याङ्क भएको र वास्तविक सङ्ख्या अझै बढी हुन सक्ने बताएको छ।

भाइरसबाट लाग्ने दादुराबाट प्राय: बालबालिका पीडित हुन्छन्। तर यो खोपबाट नियन्त्रण गर्न सकिन्छ।

नेपालमा के छ स्थिति?

नेपालमा सन् २०१८ मा झन्डै साढे दुई सय जनालाई दादुरा भएको पुष्टि भएको थियो भने यो वर्ष तीन महिनाभित्र ३७२ मा सो रोग लागेको पुष्टि भइसकेको छ।

सन् २०१७ मा जम्मा ७७ जनामा दादुरा भएको पाइएको थियो।

तर यी विवरणहरू सरकारी निकायमा आइपुगेको जानकारीमा मात्रै तयार आधारित भएकाले वास्तविक सङ्ख्या अझै बढी हुन सक्ने विज्ञहरू बताउँछन्।

विश्वव्यापी रूपमै दादुरा सङ्क्रमण बढेको अवस्थामा नेपालमा मात्रै त्यसको कारण यही हो भन्न नसकिके उनीहरूको धारणा छ।

तर दादुरा नहोस् भनेर  दिइने खोपको प्रयोगबारे जागरुकता बढाउन गरिने जनचेतनाका कार्यक्रम पर्याप्त र प्रभावकारी नभएकाले समस्या बल्झेको हुन सक्ने उनीहरूको अनुमान छ।

स्वास्थ्य मन्त्रालय परिवार कल्याण महाशाखाअन्तर्गत खोप शाखाका प्रमुख डाक्टर झलक गौतमले बीबीसी नेपाली स... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

ेवालाई भने, "दादुरा लाग्ने बिरामीको सङ्ख्यामा वृद्धि हुनुको एउटा मुख्य कारण खोप लगाउनेको सङ्ख्यामा आएको कमी हुन सक्छ।"

कहिले दिइन्छ खोप?

विश्व स्वास्थ्य सङ्गठनले गरेको अध्ययनमा नेपालमा दादुराका बिरामीको सङ्ख्या तीव्र गतिमा बढेको देखिएको छ।

महामारी रोकथामका लागि खोपले ९५ प्रतिशत जनसङ्ख्यालाई छुनुपर्छ।

तर नेपालमा जन्मेदेखि एक वर्षको उमेरसम्मका बालबालिकालाई दिनुपर्ने ११ वटा खोपको तालिकानुसार खोप प्राप्त गर्नेको सङ्ख्या ८१ प्रतिशतको हाराहारीमा रहेको गौतमले जानकारी दिए।

दादुराको खोप नौ महिना र १५ महिनामा दुईचोटि लाउनुपर्ने चिकित्सकहरू बताउँछन्।

तर पहिलो खोप लगाउनेको सङ्ख्याको तुलनामा दोस्रो खोप लगाउने बालबालिकाको सङ्ख्या कम रहेको चिकित्सकहरू बताउँछन्।

दोस्रो खोप लगाउनेको सङ्ख्या जम्मा जम्मी ६६ प्रतिशत रहेको छ जुन पहिलो पटक लगाउनेको सङ्ख्या भन्दा १५ प्रतिशत कम हो।

के उन्मूलन सम्भव छ?

डा. गौतम भन्छन्, "अहिलेको अवस्था हेर्दा सन् २०१९ मा दादुरा पूर्ण रूपमा उन्मूलन गर्न सम्भव देखिँदैन।"

तर यसबारे छलफल गरिने उनले बताए।

संयुक्त राष्ट्रसङ्घको बालबालिका हेर्ने निकाय युनिसेफमा लामो समय काम गरेका कुलचन्द्र गौतमका अनुसार दादुराको खोपबारे विशेषगरी पश्चिमा मुलुकमा नकारात्मक प्रचारप्रसार भएकाले पनि समस्या देखिएको हो।

उनी भन्छन्, "झन्डै २० वर्षअघि दादुराका कारण विश्वव्यापी रूपमा झन्डै २० लाख मान्छेको मृत्यु हुने गरेको म सम्झन्छु। त्यो सड्ख्या घटेर एक लाखको आसपासमा आएको थियो।"

यो पनि पढ्नुहोस्

निकै राम्रो प्रगति भइसकेको क्षेत्रमा यस्तो अवस्था देखा पर्नु दुर्भाग्यपूर्ण अवस्था रहेको उनको बुझाइ छ।

"लाखौँको सङ्ख्यामा खोप लगाउनेमध्ये एकदुई जनालाई नकारात्मक असर परेको हुन सक्छ। तर त्यही एकदुई जनामाथि परेको असर हेरेर खोपको विरोध गर्नुले समस्या झन् जटिल बनाउन सक्छ।"

नेपालको हकमा पश्चिमा मुलुक जस्तो खोपविरोधी अभियान नचले पनि विगतका वर्षमा राम्रो प्रगति हासिल भएकोमा 'आत्मसन्तोष' मान्दै खोप दिने कार्यमा कमी आएकाले समस्या निम्तिएको हुन सक्ने गौतमको अनुमान छ।

कस्तो खतरा छ?

सरुवा रोगमध्ये पनि निकै चाँडो फैलन सक्ने क्षमता भएको हुँदा दादुरा नियन्त्रणलाई गम्भीरतापूर्वक लिनुपर्ने विज्ञहरू बताउँछन्।

दादुराले विशेषगरी पाँच वर्षभन्दा मुनिका बालबालिका र गर्भवती महिलालाई ग्रस्त बनाउने चिकित्सकहरूको भनाइ छ।

दादुरा आउँदा...


विश्वका ठूला आर्थिक शक्तिहरूले आफ्ना सेना र रक्षा मामिलामा सबैभन्दा बढी खर्च गर्ने गरेको बताइन्छ।

तर जानकारहरूका अनुसार कुल गार्हस्थ उत्पादन (जीडीपी) का आधारमा यी तीवनटा मुलुक सेनामा धेरै खर्च गर्ने त्यस्ता देशको सूचीमा अग्रस्थानमा छैनन्, जसले आफ्नो आयको धेरै रकम सुरक्षा बजेटमा खर्चेका छन्।

सुरक्षा खर्चसम्बन्धी विषय हेर्दै आएको स्टकहोम इन्टरन्याशनल पीस रिसर्च इन्स्टिट्युट (एसआइपीआरआइ) को अध्ययन प्रतिवेदन अनुसार सन् २०१७ मा अमेरिकाले जीडीपीको ३.१ प्रतिशत सेनामा खर्च गरेको छ।

यसैगरी चीनले १.९ प्रतिशत र रुसले ४.१ प्रतिशत रकम सेनामा खर्च गरेका छन्।

यी हुन् सेनामा धेरै खर्च गर्ने १० मुलुकः

१०. बहराइन

बहराइन एउटा राजतन्त्रात्मक मुलुक हो जहाँ सुन्नी मुस्लिमको शासन छ र त्यहाँ सेनाको उच्चपदमा शाही परिवारका सदस्य छन्।

१४ लाख शिया मुस्लिमहरू पनि रहेको बहराइनमा अहिले तनाव जारी छ।

सन् २०११ मा भएको अरब आन्दोलनका क्रममा त्यहाँ प्रदर्शनकारीहरूले राज्य संयन्त्रमा नागरिकको प्रतिनिधित्व बढाइनुपर्ने माग गरेका थिए।

‘चीनले सुरक्षा खर्चमा वृद्धि गर्ने’

राष्ट्रपति ट्रम्पद्वारा सुरक्षा खर्च बढाउने ... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

प्रस्ताव

सरकारी आग्रहमा प्रदर्शनकारीमाथि नियन्त्रण कायम गर्न गल्फ कर्पोरेशन काउन्सिलको फौज परिचालन गरिएको थियो।

सन् २०१७ मा बहराइनमा सेनामा १.३९६ अर्ब डलर खर्च गरिएको छ, जुन कुल जीडीपीको ४.१ प्रतिशत हुन आउँछ।

९. रुस

सन् १९९७ मा रुसले आफ्नो जीडीपीको ४.३ प्रतिशत सेनामा खर्च गरेको थियो। तर सन् १९९८ मा उसले घटाएर ३ प्रतिशतमा झार्‍यो।

त्यसपछि सेनामा गरिने खर्च बढ्दै सन् २०१६ आउँदा ५.५ प्रतिशत पुग्यो।

तर फेरि घटेर सन् २०१७ मा ४.३ प्रतिशत भयो।

एसआइपीआरआइका प्रमुख अनुसन्धानकर्ता सीमोन वेगम्यानका अनुसार सन् २०१४ यता रुस आर्थिक समस्याबाट जुझिरहेको छ, जसका कारण उसले सैन्य खर्चमा कटौती गरेको हुन सक्छ।

सेनाको आधुनिकीकरण अहिले उसको प्राथमिकतामा छ।

८. लेबनन

मध्यपूर्वमा बढी सैन्य सामग्री भएका ६ वटा देशको सूचीमा लेबनन पनि पर्छ।

सन् १९७५ देखि ९० को बीचमा यो देश लामो गृहयुद्धबाट गुज्रियो र त्यसयता त्यहाँ गहिरो मतभेद रहिआएको छ।

सन् २०१७ मा लेबननले २.४११ अर्ब डलर सेनामा खर्च गरेको छ, जुन उसको कुल जीडीपीको साढे ४ प्रतिशत हुन आउँछ।

७. इजरेल

सन् १९४८ यता इजरेलको सम्बन्ध उसका छिमेकी मुलुकहरूसँग तनावपूर्ण रहिआएको छ।

उसको एकातर्फ सिरिया छ भने अर्कोतर्फ लेबननको हिज्बुल्लाह लडाकु समूह छ जसलाई सिरियाको समर्थन प्राप्त छ।

इजरेल सिरियामाथि अमेरिकी हमलाको समर्थन गर्दछ तर बशर अल-असदको सरकारलाई समर्थन गर्दैन।

६. जोर्डन

सन् १९४६ मा जोर्डन स्वतन्त्र भएपछि हालसम्म संघर्षपूर्ण अवस्थाबाट गुज्रिँदै आएको छ।

सन् १९६७ मा इजरेलसँग ६ पटक लडाइँ गरेको जोर्डनले वेस्ट ब्याङ्क र पूर्वी जेरूसलेममाथिको नियन्त्रण गुमायो।

सन् १९४८ मा भएको अरब-इजरेल युद्धपछि ती क्षेत्रमा जोर्डनको नियन्त्रण थियो।

सन् १९८४ मा जोर्डनले इजरेलसँग शान्ति सम्झौता गर्‍यो। तर तथाकथित इस्लामिक स्टेटका कारण अहिले त्यहाँ तनाव छ।

सन् २०१७ मा जोर्डनले आफ्नो जीडीपीको ४.८ प्रतिशत अर्थात् १.९३९ अर्ब डलर खर्च गरेको छ।

५. अल्जेरिया

अल्जेरियामा फ्रान्सको उपनिवेश थियो। स्वतन्त्रताको लामो लडाइँपछि सन् १९६२ मा स्वतन्त्र भए पनि देशभित्रको हिंसा अझै चलिरहेको छ।

हिंसाका एउटा प्रमुख कारण धर्म र समाजभित्रको मतभेद रहेको बताइन्छ।

एसआइपीआरआइका अनुसार सन् २०१७ मा अल्जेरियाले सेनामा कुल जीडीपीको ५.७ प्रतिशत अर्थात् १०.०७३ अर्ब डलर खर्च गरेको छ।

४. कुवेत

साउदी अरब, इरान र इराकसँग सीमा...


विश्वका ठूलो अर्थतन्त्र भएका सात राष्ट्रको उक्त सम्मेलनमा इरानका विदेशमन्त्री जावेद जरिफ सहभागी भए जसमा अमेरिकी राष्ट्रपतिसहित विश्व नेताहरू भेला भएका थिए।

खबरहरूका अनुसार अमेरिकी प्रतिनिधिमण्डल जरिफको भ्रमणबाट आश्चर्यचिकत भएको छ।

अमेरिकाको इरानसँग तनाव चुलिएका बेला जरिफले राष्ट्रपति ट्रम्प सहभागी भएकै सम्मेलनमा सहभागिता जनाएका हुन्।

'रचनात्मक वार्ता'

जरिफले सामाजिक सञ्जाल ट्विटरमा फ्रान्सका समकक्षी र राष्ट्रपति दुवैसँग आफ्ना रचनात्मक वार्ता भएको बताए।

"अगाडिको बाटो कठिन छ तर प्रयास गर्नुपर्ने पनि छ," आइतवार साँझ उनले लेखेका छन्।

उनले ट्विटरमै आफूले जर्मनी र ब्रिटेनका अधिकारीहरूसँग पनि सङ्क्षिप्त भेटघाट गरेको उल्लेख गरेका छन्।

जरिफले फ्रान्सका राष्ट्रपति एम्यानुअल माक्रोँसँग सम्मेलनको पूर्वसन्ध्यामा शुक्रवार प्यारिसमा भेटेका थिए।

भूमिका

वाशिङ्टनले सन् २०१५ मा इरानको पारमाणविक गतिविधिलाई सीमित बनाउनेसम्बन्धी सम्झौताबाट फिर्ता हुने निर्णय गरेपछि दुई देशको सम्बन्ध बिग्रिएको छ।

फ्रान्ससहित अन्य पाँच राष्ट्रहरू इरानसँगको उक्त सम्झौतामा प्रतिबद्ध छन्।

तर इरानले भने अमेरिक... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

ाले आफूविरुद्ध आर्थिक प्रतिबन्धहरू थप कडा बनाएको भन्दै आफ्ना पारमाणविक गतिविधिहरू बढाएको छ।

माक्रोँले दुई देशबीचको तनाव कम गर्न र सम्झौतालाई जोगाइ राख्न प्रयासस्वरूप सक्रिय भूमिका खेलेका छन्।

तर खाडी क्षेत्रवरपर तेल ट्याङ्कर कब्जामा लिएर शृङ्खलाबद्ध रूपमा तनाव भइरहँदा पश्चिमा मुलुकहरूसँगको इरानको सम्बन्ध तनावपूर्ण बनेको छ।

G7 Summit


विश्वका २० भन्दा बढी नेता उपस्थित 'बेल्ट एण्ड रोड' सम्बन्धी सम्मेलनको उद्घाटन गर्दै उनले आफ्ना प्राथामिकताहरु सार्वजनिक गरे।

उक्त योजना अन्तर्गत प्राचिन रेशम मार्गमा पर्ने क्षेत्रहरुमा ठूलो लगानी गरी चीनलाई एसिया, युरोप र अफ्रिकासँग जोड्ने बन्दरगाह, सडक र रेल सञ्जाल निर्माण गरिनेछ।

जापान र भारतले उक्त अवधारणाले चीनको सामरिक एवं भूराजनीतिक प्रभाव विस्तार गर्ने लक्ष्य राखेको भन्दै उक्त सम्मेलनमा सहभागिता नजनाउने निर्णय गरेका छन्।

व्यापारको नयाँ चिनियाँ परिभाषा

चीनसँग ओबिओआरको समझदारीपत्रमा हस्ताक्षर

लाभ

राष्ट्रपति सीले 'बेल्ट एण्ड रोड' लाई सबैको फाइदा हुने गरी चीनले ल्याएको अवधारणाको रुपमा प्रस्तुत गरेका छन्।

चीनले पूर्वाधार निर्माण गरिदिने उक्त अवधारणाले व्यापार वृद्धि गर्ने र समृद्धिको ढोका खोल्ने बेइजिङमा उपस्थित विश्व नेता तथा अन्तर्राष्ट्रिय संघसंस्थाका प्रतिनिधिलाई राष्ट्रपति सीले सुनाए।

चिनियाँ राष्ट्रपति आपसी सहअस्तित्व स्वीकार गर्ने एउटा ठूलो परिवार भन्दै अर्बौं डलर ऋण तथा लगानी उपलब्ध गराउने वाचा गरिरहँदा पहिलो लहरमा बसिरहेका रुसी राष्ट्रपति भ्लादिमिर पुटिन र टर्... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

कीका राष्ट्रपति रेजेप तायप एर्दोआनले थपडी बजाएर स्वागत गरेका थिए।

ओबिओआरबाट के फाइदा?

तर चीनको छिमेकी रहेका जापान र भारतले सो सम्मेलन बहिष्कार गरिरहेका छन्।

उनीहरुले विकास सम्बन्धी चिनियाँ अवधारणाले सामरिक एवं भूराजनीतिक प्रभाव विस्तार गर्ने उद्देश्य राखेको आशंका गरेका छन्।

सहकार्य

कतिपय अर्थविदहरुले राजनीतिक अस्थिरता रहेका र कमजोर शासन प्रणाली भएका क्षेत्रहरुमा चीनले वाचा गरेका परियोजनाहरुको कार्यान्वयन जटिल हुनसक्ने टिप्पणी गरेका छन्।

तर आफ्नो सम्बोधनमा राष्ट्रपति सीले त्यस्ता शंकाहरुलाई बेवास्ता गरिदिएका छन्।

उनले सबैलाई लाभ हुने गरी सहकार्य गर्न सकिने नयाँ अवधारणा चीनले ल्याएको बताए।

संयुक्त राज्य अमेरिका र युरोपेली संघ जस्ता आर्थिक शक्तिहरु आन्तरिक समस्याहरुमा फसिरहँदा चीनले नेतृत्व लिने उद्देश्यसाथ पछिल्लो अवधारणा ल्याएको हो।


विश्वको पहिलो अणुबम बनाउने म्यान्ह्याटन प्रोजेक्टमा थिअडोर हलले काम गरेका थिए

आरडीएस-१ नामक उक्त बमको परीक्षण गरिँदा पश्चिमा देशहरू आश्चर्यचकित भए। अमेरिकी गुप्तचर संस्था सीआईएको अभिलेखअनुसार सन् १९५३ भन्दा अघि सोभियत सङ्घले परमाणुबम बनाउन असम्भव भएको अमेरिकी गुप्तचरहरू भन्ठान्थे।

अझ आश्चर्यजनक कुरा के हो भने मस्कोको पारमाणविक महत्त्वाकाङ्क्षालाई अमेरिकी वैज्ञानिक थिअडोर हलले सघाएका थिए।

उनले सोभियत सङ्घलाई गोप्य रूपमा सूचना उपलब्ध गराएका थिए।

शत्रुदेशलाई आणविक योजनाको गोप्य सूचना दिने हल एक्लो अमरिकी नागरिक भने हैनन्।

तर त्यसो गरेर पनि उम्किन सकेकाले उनको कथा अरूभन्दा भिन्न छ।

न्यूयोर्कमा जन्मिएका र हार्भर्ड विश्वविद्यालयमा अध्ययन गरेका यी अणुवैज्ञानिक कसरी गुप्तचर बने त?

सोभियतहरूले आफ्नो पहिलो बम काजकिस्तानमा परीक्षण गरेका थिए

सन् १९४५ अगस्ट ९ मा अमेरिकाले जापानको नागासाकीमा विस्फोटन गराएको प्लुटोनिअम बम "फ्याट म्यान" र सोभियत सङ्घले परीक्षण गरेको बममा समानता हुनु केवल संयोग मात्रै हैन।

'म्यान्ह्याटन प्रोजक्ट' अर्थात् ब्रिटेन र क्यानडासँग सहकार्य भएको तथा वाशिङ्टनको नेतृत... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

्वमा सञ्चालित परमाणुयोजनाबाट विस्तृत रूपमा गोप्य सूचना सोभियतहरूलाई पठाइएको थियो।

अतिगोप्य

गोपनीयताको विषय महत्त्वपूर्ण थियो।

सन् १९४५ मा प्रकाशित लाइफ म्यागजीनमा यसो लेखिएको थियो: "पूरै देशभरि सम्भवत: केही दर्जन मानिसबाहेक अरूलाई म्यान्ह्याटन प्रोजेक्टको पूरा अर्थ थाहा थिएन।"

तीमध्ये थिअडोर हल पनि एक थिए।

उनको जन्म सन् १९२५ अक्टोबर २० मा भएको थियो। उनका बुवा व्यापारी र आमा गृहिणी थिए।

सामान्य अमेरिकीहरूले ठूलो कठिनता भोगेको "ग्रेट डिप्रेशन" भनिने युगमा उनी हुर्किए।

तर त्यस्तो परिस्थितिले हललाई गणित र भौतिक विज्ञानमा उत्कृष्ट बन्न छेकेन।

मस्कोले अमेरिकाले नागासाकीमा प्रहार गरेको 'फ्याट म्यान' बारे महत्त्वपूर्ण सूचना हात पारेको थियो

सोह्र वर्षको कलिलो उमेरमै उनले प्रतिष्ठित हार्भर्ड विश्वविद्यालयमा प्रवेश पाए। उनले त्यहाँबाट सन् १९४४ मा स्नातक गरे।

नयाँ आणविक कार्यक्रममा काम गर्न उपयुक्त व्यक्ति खोजिरहेका अमेरिकी अधिकारीहरूले उनको प्रतिभाबारे थाहा पाइसकेका थिए।

लस एलामसस्थित एउटा अतिगोप्य प्रयोगशालामा काम गर्न उनलाई  सन् १९४३ मै  अन्तर्वार्ता लिइएको थियो।

कम्युनिस्ट साथी

तर ती युवा भौतिकशास्त्री त्यसभन्दा अगाडि अर्कै कामका लागि भर्ती भइसकेको अमेरिकी अधिकारीहरूलाई थाहा थिएन।

उनी हार्भर्डको मार्क्सवादी विद्यार्थी सङ्गठनका सदस्य थिए। उनी सेभिल स्याक्स नामका अर्का विद्यार्थीसँग एउटै कोठामा बस्थे।

न्यूयोर्कमा जन्मिएर हुर्किएका रुसी आप्रवासीका सन्तान स्याक्स कट्टर कम्युनिस्ट थिए।

स्याक्सले नै थिअडोर हललाई सोभियत सङ्घका लागि भर्ती गरेका थिए र हलले उपलब्ध गराएको गोप्य सूचना सोभियतहरूलाई दिन्थे।

थिअडोर हल आणविक अस्त्रमा अमेरिकाको एकाधिकार रहेको ठान्थे र त्यसप्रति आशङ्का पनि व्यक्त गर्थे

सन् १९४४ को डिसेम्बरमा युवा वैज्ञानिक हलले लस एलामसबाट स्याक्सको सहयोगमा सोभियत सङ्घलाई गोप्य सूचना उपलब्ध गराए।

यसैलाई "आणविक गोप्यता" चुहाइएको पहिलो घटना मानिन्छ।

सन् १९९७ मा न्यूयोर्क टाइम्स पत्रिकामा प्रकाशित एउटा लिखित विज्ञप्तिमा थिअडोर हलले भनेका छन्, "युद्धपछिको अवस्थामा आणविक अस्त्रमा अमेरिकाको एकाधिकार हुने चिन्ता मलाई थियो।"

उक्त विज्ञप्ति छापिएको दुई वर्षपछि मिर्गौलाको क्यान्सरका कारण हलको निधन भएको थियो।

सन्तुलन आउने तर्क

सोभियत सङ्घसँग आणविक शक्ति हुँदा केही सन्तुलन आउने र अमेरिका केही...


विश्वको सबैभन्दा ठूलो लोकतन्त्रका रूपमा गर्व गर्ने देशका निम्ति यो पीडादायी समाचार हो।

भारतमा के भइरहेको छ?

यसै महिनाको सुरुमा प्रकाशित वार्षिक प्रतिवेदनमा अमेरिकास्थित फ्रीडम हाउसले भारतलाई 'स्वतन्त्र लोकतन्त्र'बाट 'आंशिक स्वतन्त्र लोकतन्त्र' को रूपमा 'घटुवा' गर्‍यो।

अघिल्लो हप्ता स्वीडन मुख्यालय भएको भी-डेम इन्स्टिट्यूटले लोकतन्त्रको आफ्नो प्रतिवेदनमा अझ कडा धारणा राख्दै भारत 'निर्वाचित तानाशाही' भएको देश बनेको उल्लेख गर्‍यो।

गत महिना द इकोनमिस्ट इन्टेलिजन्स यूनिटले प्रकाशन गर्ने डिमोक्रेसी इन्डेक्समा भारत दुई स्थान खस्किएर ५३ औँ स्थानमा रहन पुग्यो। उक्त पत्रिकाले भारतलाई 'त्रुटिपूर्ण लोकतन्त्र' का रूपमा व्याख्या गरेको थियो।

यी सूचकाङ्क प्रकाशन गर्नेहरूले भारतका प्रधानमन्त्री नरेन्द्र मोदी र उनको हिन्दू राष्ट्रवादी भारतीय जनता पार्टीले नेतृत्व गरेको सरकारले लोकतन्त्रलाई पछाडि धकेलिरहेको आरोप लगाएका छन्।

मोदी सत्तामा रहँदा मानवाधिकारवादी समूहहरूमाथि दबाव बढेको, पत्रकार र अभियानकर्ताहरूले धम्की खेपिरहेको र विशेषतः मुसलमान समुदायमाथि आक्रमण भइरहेको उनीहरूको भनाइ छ। यसले भारतमा... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

राजनीतिक र नागरिक स्वतन्त्रता कमजोर बनाएको उनीहरूले जनाएका छन्।

फ्रीडम हाउसले सन् २०१४ मा मोदी सत्तामा आएयता भारतमा नागरिक स्वतन्त्रता खस्किँदै गएको र 'स्वतन्त्र देशहरूको उपल्लो स्थानबाट भारतको स्तर खस्किँदा' त्यसले विश्वको लोकतन्त्रको मापदण्डलाई क्षति पुर्‍याउने उल्लेख गरेको थियो।

प्रधानमन्त्री मोदीले सन् २०१९ को निर्वाचनमा अत्यधिक बहुमत ल्याएका थिए

भी-डेमले मोदीको शासनकालमा 'भारतमा अभिव्यक्ति, सञ्चार र नागरिक समाजको स्वतन्त्रता सबैभन्दा कमजोर भएको' र भारतको सेन्सरशिप 'पकिस्तानमा जस्तै कठोर रहेको र छिमेकी बाङ्ग्लादेश र नेपालभन्दा खराब रहेको' उल्लेख गरेको छ।

डिमोक्रेसी इन्डेक्सले भारत सरकारको व्यवहारले मुसलमानविरोधी धारणा बढाएको, धार्मिक द्वन्द्व निम्त्याएको र देशको राजनीतिक विविधतामा क्षति पुर्‍याएको उल्लेख गरेको छ।

भारत सरकारको प्रतिक्रिया के छ?

एकपछि अर्को गर्दै आएका यी सूचकाङ्कहरूले स्वाभाविक रूपमा मोदी सरकारलाई आक्रोशित बनाएको छ र भारतको लोकतन्त्रको विश्वव्यापी छविलाई छायामा पारेको छ।

फ्रीडम हाउसको प्रतिवेदनबारे भारतको विदेश मन्त्रालयले आफ्नो देशसँग 'बलियो संरचना र राम्रोसँग स्थापित लोकतान्त्रिक अभ्यास रहेको' र 'तथ्यमा आधारित नभएकाहरूबाट प्रवचन आवश्यक नरहेको' जनाएको थियो।

उक्त प्रतिवेदनको राजनीतिक ठहर 'त्रुटिपूर्ण र बङ्ग्याइएको' रहेको समेत उसले उल्लेख गरेको थियो।

संसद्को माथिल्लो सदनका अध्यक्ष भेङ्कैया नायडूले विपक्षी सांसदलाई भी-डेमको प्रतिवेदनबारे प्रश्न सोध्नबाट वञ्चित गरेका थिए। उनले भनेका थिए, "भारतबारे प्रतिक्रिया जनाइरहेका सबै देशहरूले सुरूमा आफैँभित्र हेर्नुपर्छ र त्यसपछि भारतबारे प्रतिक्रिया जनाउनुपर्छ।"

यी प्रतिवेदनहरूको सबैभन्दा कडा आलोचना भारतीय विदेशमन्त्री एस जयशङ्करले गरेका थिए।

उनले एउटा टेलिभिजन नेटवर्कसँग भने, "तपाईँ लोकतन्त्र र निरङ्कुशतन्त्रको विभेदको कुरा गर्नुहुन्छ। के तपाईँ साँचो जबाफ चाहनुहुन्छ … यसलाई पाखण्ड भनिन्छ। किनभने यहाँ विश्वका स्वघोषित 'संरक्षकहरू' छन् जसले भारतले उनीहरूको स्वीकृति नखोजेको र उनीहरूले खेलाउन चाहेको खेलमा सहभागी हुन इच्छा नदेखाएको पचाउन सकिरहेका छैनन्।"

"त्यही भएर उनीहरूले आफ्नो नियम र मापदण्ड बनाउँछन्, आफ्नो निर्णय सुनाउँछन् र यो विश्वव्यापी अभ्यास भएको जस्तो देखाउन खोज्छन्।"

यी सूचकाङ्क कति विश्वसनीय छन्?

निष्पक्ष भएर भन्नुपर्दा...


विश्वको सर्वोच्च शिखरको उचाइ मापन कार्यले अहिले निकै गति लिएको नापी विभागका अधिकारीहरूले बताएका छन्।

उनीहरूका अनुसार सगरमाथाको नापी कार्यमा अहिले दक्षिणको सिराहदेखि सोलुखुम्बु लगायतका स्थानमा नापी प्राविधिकहरू खटिइसकेका छन्। सगरमाथाको टुप्पैसम्म पुगेर मापन कार्य पूरा गर्न आगामी वसन्त ऋतुमा चार जना नापी प्राविधिकहरूलाई सगरमाथामा पठाउने प्रक्रिया सुरु भइसकेको छ।

"चारमध्ये दुई जना टुप्पैसम्म पुग्नेछन्; दुई जनाले चाहिँ आधार शिविरमा रहेर काम गर्ने छन्," नापी विभागका महानिर्देशक गणेशप्रसाद भट्टले बीबीसी नेपाली सेवासँग भने।

"पाँच जना छानिने छन्। एक जना जगेडा बस्नु पर्छ।"

कत्तिको उत्साहित छन् प्राविधिकहरू?

सगरमाथा चढ्ने काम निकै जोखिमपूर्ण मानिन्छ। हरेक वर्ष कैयौँ आरोहीहरूको आरोहण गर्ने वा तल झर्ने क्रममा विभिन्न दुर्घटनामा परेर ज्यान जाने गरेको छ। हिउँ तथा बरफसँगको निरन्तर पौँठेजोरीको क्रममा कतिपय आरोहीले आफ्ना हात वा खुट्टाका औँलासमेत गुमाउन पुग्छन्।

निरन्तर सेतो हिउँ हेर्नु पर्दा कतिपय आरोहीको आँखाको ज्योति समेत गु्म्छ।

तर नापी विभागमा सगरमाथाले अहिले उत्साहको लहर नै ल्याएको छ। त... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

्यहाँका १९ जना प्राविधिकहरूले सगरमाथा चढ्ने इच्छा प्रकट गर्दै आवेदन हालिसकेका छन्।

"उहाँहरू २२-२३ देखि ५२ वर्ष उमेरको हुनुहुन्छ। प्राविधिकदेखि इन्जिनियर र अधिकृतदेखि उपसचिवसम्मले चासो देखाउनु भएको छ," नापी विभागका निर्देशक एवं सुचना अधिकारी दामोदर ढकालले बीबीसीसँग भने।

कौतूहल हुन सक्छ: नेपालको पहिलो आफ्नो सगरमाथा नापी अभियानमा के महिला कर्मचारी वा प्राविधिकले पनि चासो देखाएका  होलान्?

जबाफमा ढकालले भने, "आवेदन दिनेहरूमा महिला पर्नु भएको छैन।"

शेर्पा आरोहीहरूको महत्त्वपूर्ण भूमिका

उचाइ नाप्न शिखर चढ्ने इच्छा देखाएका प्राविधिकहरूलाई सगरमाथाको टुप्पोमा पुर्‍याउन पर्वतारोहण प्रशिक्षण दिने काम पनि सुरु हुन लागिसकेको छ। अनुभवी प्राविधिकहरूलाई पर्वतारोहण कौशल र सीप सिकाउने जिम्मेवारी राष्ट्रिय पर्वतारोहण प्रशिक्षण प्रतिष्ठानको काँधमा गएको छ।

शेर्पा आरोहीहरूको सहयोगमा प्रतिष्ठानले नापी प्राविधिकहरूलाई राजधानी काठमाण्डू र लाङटाङ क्षेत्रमा प्रारम्भिक प्रशिक्षण दिँदैछ। त्यसपछि सगरमाथा आरोहणका लागि योग्य पाँच जना प्राविधिकहरू छानिने छन् र उनीहरूलाई आउने वसन्त ऋतुमा सगरमाथा क्षेत्रमा खटाइने छ।

नेपालकै पहिलो सगरमाथाको उचाइ मापन अभियानमा शेर्पा आरोहीहरूको भूमिका के होला?  महानिर्देशक भट्टका अनुसार खुला बोलपत्र आह्वान गरेर आरोहण गराउने र व्यवस्थापन गर्ने आरोहण कम्पनीको छनौट गरिनेछ।

"शेर्पा आरोहीहरूको भूमिका ज्यादै महत्त्वपूर्ण हुनेछ। उहाँहरुको साथ सहयोग र मार्गदर्शनमा नै हाम्रो आयोजनाको सफलता निर्भर रहनेछ," भट्टले भने।

२२ पटक सगरमाथाको शिखरमा पाइला राखिसकेका प्रख्यात पर्वतारोही कामीरिता शेर्पाले  नेपालको पहिलो सगरमाथाको उचाइ मापन प्रयासको खबर सुनेर शेर्पा समुदाय तथा आरोहीहरू पनि उत्साहित भएको बताए। उनी आउने वसन्तमा पनि सगरमाथा आरोहण गर्ने तयारीमा छन्।

तर उनले बीबीसीसँग भने, "विदेशीले नापिसकेका छन्। अब नेपाल आफैँले गर्न लागेको नापी टोलीमा म आफैँ पनि सहभागी हुन पाए त्यो मेरो लागि गौरवको विषय हुनेछ।"

कसरी अघि बढ्दैछ नापीको काम?

नापीको आरोहण टोलीलाई शिखरमा पुर्‍याउने जिम्मा एउटा नेपाली आरोहण कम्पनीलाई दिँइदैछ। शेर्पा आरोहीको साथ र सहयोगमा नापीका प्राविधिक टुप्पैसम्म पुग्नेछन्

सगरमाथा उचाइ आयोजना कार्यान्वयन गर्नको लागि विभागले गत वर्ष दुई करोड रुपैयाँ पाएको थियो। "यो वर्ष त्यो बढेर १५ करोड रुपैयाँ पुर्‍याइयो...


विश्वभर कोभिड-१९ पछि वृद्धि भएको अनलाइन किनमेललाई हेर्ने हो भने सम्भवत: त्यो सङ्ख्या पहिलेभन्दा एकदमै धेरै छ।

खानेकुरा, किताब, सौन्दर्य सामग्री र केटाकेटीहरूका खेल्ने कुराहरू यो महामारीको समयमा अनलाइनबाटै हाम्रो घरको ढोकासम्म आइपुग्यो।

दशकौँदेखि अनलाइनबाट खरिद बिक्री गर्ने अभ्यास रहे पनि महामारीले हाम्रो किनमेल गर्ने व्यवहारलाई परिवर्तन गरेको छ।

अनलाइन किनमेल अहिले मूलधारमा आएको छ।

अनलाइन कारोबारमा वृद्धि

एमेजन कम्पनी सन् १९९० को दशकको मध्यदेखि अस्तित्वमा रहेपनि सन् २०१० सम्म अमेरिकामा अनलाइन किनमेलले खुद्रा व्यापारको छ प्रतिशत हिस्सा मात्रै ओगट्ने गरेको थियो।

सन् २००६ मा यूकेमा किनमेलको तीन प्रतिशत अनलाइनमा आधारित थियो र त्यो सन् २०२० मा १९ प्रतिशत पुगेको थियो। महामारीपछि एप्रिल महिनामा त्यो बढेर ३० प्रतिशत पुगेको छ।

अमेरिकामा नै अनलाइन बिक्री सन् २०१९ को तुलनामा ३१ प्रतिशतले बढेको छ।

र नयाँ बजारका रूपमा उदाइरहेका देशहरूमा एउटा क्रान्ति जस्तै भइरहेको छ।

बोस्टन कन्सल्टिङ ग्रुपका अनुसार नयाँ बजारका रूपमा उदाइरहेका देशहरूमा सन् २०२२ सम्ममा इन्टरनेट प्रयोगकर्ताको सङ्ख्या तीन अर... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

्ब पुग्नेछ जुन विकसित देशभन्दा तीन गुणा बढी हो।

चीनमा पाँचमध्ये एउटा खुद्रा कारोबार अनलाइनमार्फत् हुने गर्छ जुन यूके, अमेरिका, जर्मनी र फ्रान्सभन्दा बढी हो।

मानिसहरूले इन्टरनेटमा सामान हेर्ने तर बजारमा नै गएर किन्ने अनलाइन प्रभावको पनि ठूलो हिस्सा छ।

कोभिड-१९ को महामारीअघि हाम्रो दैनिक जीवनमा अभिन्न अङ्ग हुने गरी अनलाइन किनमेल कहिल्यै जोडिएको थिएन।

कसरी सुरु भएको थियो?

सन् १९८४ मा विकास गरिएको भिडिओटेक्स प्रविधिले नै अनलाइन किनमेलको सुरुवात गरेको मानिन्छ

सन् १९८४ मा ब्रिटेनमा ७२ वर्षीया जेन स्नोबलले कुर्सीमा बसेर आफ्नो टेलिभिजनको रिमोट कन्ट्रोल प्रयोग गर्दै बटर, कर्नफ्लेक्स र अण्डा अर्डर गरेकी थिइन्।

उनले माइकल अल्ड्रिच ले बनाएको ‘भिडिओटेक्स’ प्रविधिको प्रयोग गरेकी अक्सफर्ड विश्वविद्यालयका सहायक डीन तथा रिटेल मार्केटिङका सह-प्राध्यापक जोनाथन रेनल्डस बताउँछन्।

अल्ड्रिचले आफ्नो टेलिभिजनलाई कम्प्युटर टर्मिनल जस्तो बनाएकी थिइन् र उनले भिडिओटेक्स प्रविधिबाट किनमेल गर्न सकिने सामानको सूची तयार गरेकी थिइन्।

उनको अर्डर स्थानीय विक्रेता टेस्कोसम्म पुग्थ्यो र जादुजस्तै गरी अर्डर गरिएका सामान घरको ढोकासम्मै आइपुग्थे।

 रेनल्डसका अनुसार यो जेष्ठ नागरिकहरूलाई समाजसेवा गर्ने उद्देश्यले सुरु गरिएको थियो। सार्वजनिक रूपमा इन्टरनेट आउनुभन्दा अघिको यो प्रविधिले कम्प्युटरहरूको सञ्जालमा निर्भर भएर काम गर्थ्यो।

त्यसबेला अल्ड्रिच र स्नोबलले नसोचेको उक्त प्रविधि परीक्षण अहिले यूकेमा मात्रै १८६ अर्ब डलर बराबरको उद्योग बनिसकेको छ।

सन् ९० को दशकको कोशेढुङ्गा

खानेकुराबाट सुरु भएको अनलाइन किनमेलको अर्को महत्त्वपूर्ण विकास सन् १९९४ मा भयो। २१ वर्षीय डेनियल एम कोनले नेटमार्केट नामको अनलाइन बजार स्थापना गरे।

त्यसलाई ‘साइबर स्पेसमा रहेको पहिलो सपिङ मल’ का रूपमा तुलना गरिएको थियो र त्यसबाट डिजिटल रूपमा सुरक्षित कारोबार पनि गरिएको थियो। पहिलो कारोबार १२.४८ डलरको सीडी रहेको थियो।

सन् १९९४ मा पीज्जा हटले आफ्नो वेवसाइटमार्फत् पीज्जा बिक्री गर्न थाल्यो। त्यसबेला पीज्जानेट नामक उक्त पोर्टलमा उपभोक्ताको ठेगाना र फोन नम्बरमात्रै राख्न मिल्ने व्यवस्था थियो।

सन् १९९४ २१ वर्षीय व्यवसायको लागि महत्त्पूर्ण वर्ष बन्यो। एमेजन बजारमा आयो र त्यसले त्यो बेला किताबको बिक्रीमा केन्द्रित गर्यो। अर्को वर्ष इबे कम्पनी सुरु भयो।

पछिल्ला...


विश्वभरका विमानसेवा कम्पनीले आफ्ना विमानहरू पार्क गरेका छन्

यसले लाखौँ मानिसलाई रोजगारी दिएको छ र करोडौँको रोजीरोटीको सहारा बनेको छ।

उड्डयन क्षेत्र अन्तर्राष्ट्रिय व्यापारको मेरुदण्ड मानिन्छ।

अहिले कोरोनाभाइरसको विश्वव्यापी महामारीका कारण उड्डयन क्षेत्रको विशाल सञ्जाल बन्द भएको छ।

यो वर्ष सुरु भएयता दैनिक उडान सङ्ख्या ८० प्रतिशतले झरेको छ र धेरै क्षेत्रमा त यात्रुवाहक विमान नै सबै बन्द भएका छन्।

उड्डयन क्षेत्रमा परेको असरले विश्वव्यापी रुपमै रोजगारीमा पनि असर पर्ने ठानिएको छ।

कोन्टसले आफ्ना २० हजार कर्मचारीलाई बिदा दिएको छ र अमेरिकन एअरलाइन्समा काम गर्ने ७,०० पाइलटहरूले छिट्टै अवकास लिन सहमत भएका छन्।

त्यसबाहेक, ब्रिटिश एअरवेजको माउ संस्था आइएजीले १२,००० पदहरू कटौती गर्न लागेको घोषणा गरेको छ।

विज्ञहरूका अनुसार सन् २०१९ कै तहमा यात्रुहरूको माग "कैयौँ वर्षहरू" सम्म रहने छैन।

तर त्यसो हुँदाहुँदै, विश्वभरी कसरी सामान्य अवस्थामा फर्किन सकिएला भन्ने आशासहित विमान सेवा कम्पनीहरूको ध्यान विस्तारै भविष्यतर्फ आकृष्ट हुँदै गएको छ।

खाली खाली यस्ता विमानस्थलहरू कहिले र कसरी सामान्य ... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

अवस्थामा फर्केलान्?

विमानले कहाँ उड्न पाउँछन् भन्ने अझै केही यकिन छैन र विमानस्थलका कर्मचारी र यात्रुलाई कस्ता शर्त तेर्साइन्छ भन्ने पनि कसैलाई थाहा छैन।

विज्ञ र परामर्शदाताको विश्वव्यापी टोली असेन्ड बाइ सिरिअमका अनुसार हाल विश्वभरी करिब १७,००० विमानहरू थन्किएका छन्।

पार्किङ स्थलमा थन्किएका भए पनि यी विमानहरूलाई नियमित मर्मतको जरुरत पर्छ। केहीलाई भने तत्काल प्रयोग गर्न मिल्ने गरी तयार अवस्थामा पनि राख्नुपर्छ।

उड्डयन क्षेत्रमा काम गर्नेहरूका अनुसार विमानलाई तयार अवस्थामा राख्नका लागि एक साता वा त्यो भन्दा बढी लाग्छ।

नियमित जाँच

उड्डयन क्षेत्र सञ्चालनमा आउनका लागि अर्को आवश्यक कुरा - यसलाई चाहिने दक्ष जनशक्ति हो।

खासगरी विमान उडाउनका लागि अनुमति पाउन पाइलटहरूले पनि पहिला केही समय उड्नुपर्छ। उनीहरूको स्वास्थ्यको नियमित जाँच हुनुपर्छ।

अन्य ट्राफिक नियन्त्रक र इन्जिनियर जस्ता अति आवश्यक कर्मचारीसँग पनि निश्चित समयसम्म मात्रै मान्य हुने योग्यता हुनु अर्को समस्या हो।

विमान चालकहरूले विमान चलाउनुअघि केही समय सिमुलेटरमा बिताउनुपर्छ

धेरै विमानसेवा कम्पनी र विमानस्थलहरू मुख्य कर्मचारीहरूको प्रमाणपत्र अद्यावधिक गरिएको सुनिश्चित गर्ने प्रयास गरिरहेका छन् भने अन्यचाहिँ कामलाई निरन्तरता दिन सकिरहेका छैनन्।

कार्यकारीहरूका अनुसार बन्दोबस्तीका सामानसम्बन्धी यस्ता समस्याभन्दा पनि मुख्य समस्या भनेको विभिन्न देशले लगाएका यात्रा प्रतिबन्ध र ती प्रतिबन्ध कहिले हट्छन् भन्ने थाहा नहुनु हो।

"हामी अहिले एउटा विश्वव्यापी योजना पुन: सुरु गर्न खोजिरहेका छौँ," इन्टरन्याश्नल एअर ट्रान्सपोर्ट एशोसियसनका महानिर्देशक एलेक्सान्डर डि जुनियाकले भने।

"विभिन्न देशहरूले कहिले र कसरी हवाई प्रतिबन्धहरू हटाउँछन् भन्ने नै मुख्य चुनौती हो।"

आफ्नो आम्दानीका लागि धेरै विमानस्थलहरू यात्रुहरूले गर्ने किनमेलमा भर पर्छन्

हवाई यात्रामा देखिएको यो मन्दी यो वर्षको मध्यभन्दा पनि बढी समयसम्म लम्बिने वा केही क्षेत्रमा त सन् २०२० को अन्त्यसम्मै हुने उनी ठान्छन्।

प्रत्येक देशमा सुरुमा आन्तरिक विमान सेवाहरू खुल्ने र त्यसपछि कम दूरीका अन्तर्राष्ट्रिय सेवाहरू सञ्चालनमा आउने उनी बताउँछन्।

त्यसपछिमात्रै अन्तर्महादेशीय यात्रा सुरु हुन्छ सायद, यद्यपि उनी "त्यो विषयमा अझै कुनै समाधान ननिकालिएको" स्वीकार्छन्।

सामाजिक दूरी

नियमित रुपमा उड्डयन क्षेत्र...


विश्वभरि अस्पतालहरूमा रेम्डेसिभिर नामक औषधिको प्रयोग गर्दा बिरामीमा कोरोनाभाइरस सङ्क्रमण भएपछि विकसित भएका लक्षणहरू हराउने समय १५ दिनबाट ११ दिनमा झरेको देखिएको दाबी गरिएको छ।

यसबारे पूर्ण विवरण प्रकाशित भएको छैन। विज्ञहरूले यो कुरा पुष्टि भए उत्साहजनक हुने तर कोभिड-१९ का लागि यो रामवाण चाहिँ नहुने बताएका छन्।

यसले मानिसहरूको जीवन जोगाउने, अस्पतालहरूमा चाप कम गर्ने र लकडाउन खुकुलो पार्न सहयोग गर्ने सम्भावना रहनेछ।

•      कोभिड-१९ भ‍एका बिरामीलाई घोप्टो पार्दा कसरी ज्यान जोगिन सक्छ

•       कोभिड-१९ सङ्क्रमण निको हुन कति समय लाग्छ

 इबोलाको उपचारको लागि रेम्डेसिभिर विकसित गरिएको थियो। यो एन्टीभाइरल औषधि हो र यसले शरीरमा भाइरसलाई बढ्न चाहिने एन्जाइमलाई निष्क्रिय बनाउँछ।

अध्ययनले के देखायो?

यो अध्ययन यूएस न्याश्नल इन्स्टिट्यूट अफ एलर्जी एन्ड इन्फेक्शस डिजीजेजले गरेको र त्यसमा १,०६३ जनाले भाग लिएको बताइएको छ। तीमध्ये केहीलाई सो औषधि दिइएको र अन्यलाई नदिकनै उपचार गरिएको बताइएको छ।

इन्स्टिट्यूटका प्रमुख डा. एन्थोनी फाउची भन्छन्, "तथ्याङ्कले रेम्डेसिभिरले निको हुने समय घटाउने स्पष्ट, मह... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

त्त्वपूर्ण र सकारात्मक असर पारेको देखाएको छ।"

•       कोरोनाभाइरस सङ्क्रमण भएपछि शरीरमा के हुन्छ

•       कोरोनाभाइरस सङ्क्रमणको उपचार गर्न विभिन्न औषधि र खोपको परीक्षण

यो परिणामले औषधिले भाइरसलाई रोक्न सक्ने देखाएको र कोभिड-१९ को उपचार गर्न सकिने ढोका खोलेको उनले बताए।

मृत्युको सम्बन्धमा औषधिले कस्तो असर पार्छ भन्ने स्पष्ट छैन।

यो औषधि दिइएका व्यक्तिमा मृत्युदर आठ प्रतिशत र नदिइएकोमा ११.६ प्रतिशत रहेको बताइए पनि यो परिणाम तथ्याङ्कको आधारमा महत्त्वपूर्ण नरहेको बताइएको छ।

अध्ययनले के देखाएन?

त्यस्तै यो औषधिले कस्ता व्यक्तिलाई फाइदा भयो भन्ने पनि स्पष्ट छैन।

निको हुने क्षमता भएका बिरामीलाई छिटो निको बनाएको हो वा सघन उपचार आवश्यक पर्न सक्ने बिरामीलाई त्यो आवश्यक नपर्ने बनाएको हो भन्ने स्पष्ट छैन।

कुन उमेर समूहका व्यक्ति, अन्य स्वास्थ्य समस्या र सङ्क्रमणको कुन अवस्थामा औषधि उपयोगी भन्ने पनि खुलाइएको छैन।

के भन्छन् विज्ञहरू?

युरोपेली सङ्घमा भइरहेको औषधिको परीक्षण हेरेका प्राध्यापक महेश पाल्मर भन्छन्, "यो औषधि व्यापक रूपमा प्रयोग गर्नुअघि केही अन्य कुरा पनि हुनुपर्छ।"

"अधिकारीहरूले यो तथ्याङ्क र परिणामलाई हेरेर यसका आधारमा यसलाई अनुमति दिने निर्णय गर्नुपर्छ र त्यसपछि सम्बन्धित देशका स्वास्थ्य निकायहरूले यसको परीक्षण गर्नुपर्छ।"

"यसका लागि यसको लामो समयको तथ्याङ्क आवश्यक पर्छ र यसले जीवनरक्षा गर्न सक्छ कि सक्दैन भन्ने पनि हेर्नुपर्छ।"

अक्स्फर्ड विश्वविद्यालयका प्राध्यापक पिटर होर्वी भन्छन्, "हामीले पूरा परिणाम हेर्नुपर्छ। पुष्टि भए अद्भभुत हुनेछ र कोभिड-१९ विरुद्धको सङ्घर्षमा यो खुसीको खबर हुनेछ।"

चीनमा यही औषधि प्रभावकारी नभएको विवरण 'लान्सेट' जर्नलमा प्रकाशित भएकै समयमा अमेरिकी दाबी सार्वजनिक भएको छ।

चीनमा गरिएको अध्ययन चाहिँ बिरामीको अभाव भएकाले पूरा हुन पाएको थिएन।

कोरोनाभाइरस एकान्तवास: तनाव घटाएर स्वस्थ रहने पाँच उपाय


विश्वभरि पुष्टि भएका सङ्क्रमणको सङ्ख्या ३० लाख नाघिसकेको छ। तीमध्ये दुई लाख ३०,००० जनाभन्दा बढीको मृत्यु भएको छ।

कोभिड-१९ हुँदा मृत्युदर कम भएकाले कोरोनाभाइरस सङ्क्रमितहरूको ठूलो सङ्ख्या निको हुने विज्ञहरूले बताएका छन्।

सङ्क्रमण भएका झन्डै ८० प्रतिशत व्यक्तिलाई त झन् कुनै लक्षण नै नदेखिने बताइन्छ।

द लान्सिट जर्नलमा प्रकाशित एउटा अनुमानअनुसार कोभिड-१९ को मृत्युदर फ्लूको भन्दा बढी तर सार्सको भन्दा कम छ।

फ्लू भएका १,००० बिरामीमध्ये एक जनाको मृत्यु हुन्छ भने सार्स भएका बिरामीको मृत्युदर ९५ देखिएको छ।

क्रूज जहाजहरूको तथ्याङ्क हेर्दा बाहिरबाट आएका सङ्क्रमण नभएको र परीक्षण राम्रो भएको अवस्थामा मृत्युदर एक प्रतिशत हुने लान्सिट जर्नलमा प्रकाशित अध्ययनमा उल्लेख छ।

तर देशअनुसार परीक्षणको अवस्था फरक भएको र कुनै पनि देशमा ती जहाजमा जस्तो शत प्रतिशत परीक्षण सम्भव नभएको अवस्थामा त्यो दर बढी हुनसक्छ।

नेपालमा शुक्रवारसम्म ५९ जनामा सङ्क्रमण पुष्टि भएको छ। तीमध्ये १६ जना भाइरसमुक्त भएको सरकारले जनाएको छ।

अस्पतालमा भर्ना भएका अन्य सबैको स्वास्थ्यस्थिति सामान्य भएको र कुनै जटिलता नदेखिएको बताइएको... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

छ।

स्रोतः स्वास्थ्य तथा जनसङ्ख्या मन्त्रालय

गत वर्ष डिसेम्बर महिनाको उत्तरार्धमा चीनबाट फैलिन थालेको कोरोनाभाइरस अहिले विश्वव्यापी महामारी बनेको छ।

युरोपका केही देश र अमेरिका यसबाट सर्वाधिक प्रभावित भएका छन्।

दक्षिण एशियामा भारतमा अहिलेसम्म ३३,००० भन्दा बढी व्यक्ति सङ्क्रमित भएका छन्। तीमध्ये १,००० जनाभन्दा बढीको मृत्यु भएको पुष्टि भएको छ।

पाकिस्तानमा पनि १६,००० सङ्क्रमितमध्ये ३५० जना बढी व्यक्तिको मृत्यु भएको छ।

बाङ्ग्लादेश, अफगानिस्तान, श्रीलङ्का र माल्दिभ्समा पनि कोभिड-१९ का कारण मानिसहरूले ज्यान गुमाएका छन्।

तर अहिलेसम्म नेपाल र भुटानमा कसैको मृत्यु भएको छैन।

कोरोना भाइरस: धेरै बिरामीको ज्यान जोगाउन कश्मीरका चिकित्सकले गरेको भेन्टिलेटरमा परिमार्जन


विश्वभरि सङ्क्रमितको कुल सङ्ख्या ८०,३५,३६४ पुग्दा ४,३६,९१८ जनाको मृत्यु भएको तथ्याङ्क जोन्स हप्किन्स यूनिभर्सिटीले सङ्कलन गरेको छ।

अहिलेसम्मको अवस्थामा अमेरिका कोभिड-१९ बटा सर्वाधिक प्रभावित देश हो।

त्यहाँ २० लाखभन्दा बढी व्यक्ति उक्त भाइरसबाट सङ्क्रमित भएका छन्। तीमध्ये एक लाख जनाभन्दा बढी व्यक्तिको मृत्यु भइसकेको छ।

गत वर्ष चीनको वुहानबाट फैलिन थालेको भाइरसले विश्वव्यापी महामारीको रूप लिएको छ।

चीनपछि युरोपमा सर्वाधिक प्रभाव पारेको कोभिड-१९ अहिले ल्याटिन अमेरिकामा व्यापक रूपमा फैलिन थालेको छ।

अहिले ब्रजिलमा सङ्क्रमितको सङ्ख्या नौ लाख पुग्न लागेको छ भने पेरूमा दुई लाख जनाभन्दा बढी चिनेमा १,७९,००० जनामा सङ्क्रमण देखिएको जोन्स हप्किन्स यूनिभर्सिटीले जनाएको छ।

के छ दक्षिण एशियाको स्थिति?

दक्षिण एशियामा पनि सङ्क्रण बढिरहेको छ।

सङ्क्रमितको सङ्ख्याका आधारमा भारत विश्वभरिकै पाँचौँ स्थानमा पुगेको छ।

भारतमा विगत २४ घण्टामा १०,६६७ जनामा कोरोनाभारइस सङ्क्रमण र ३८० जनाको मृत्यु भएको पुष्टि भयो।

भारतमा अहिलेसम्म ९,९०० जनाको मृत्यु भएको छ।

पाकिस्तानमा भाइरस फैलिने क्रममा नियन्त्रण नभएकाल... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

े सरकारले फेरि केही स्थानमा हिँडडुलमा प्रतिबन्ध लगाएको छ।

एक मन्त्रीले जुलाई महिनाको अन्तिमसम्ममा पाकिस्तानमा १२ लाख मानिस सङ्क्रमित हुन सक्ने चेतावनी दिएका छन्।

नेपालमा पनि सङ्क्रमितको सङ्ख्या ६,००० नाघिसकेको छ।


विश्वरूप चौधरी

तर आलोचकहरूले विश्वरूप रोय चौधरीले कोभिड-१९ लाई आहारका माध्यमबाट मात्र निको पार्न सक्ने बताएर मानिसहरूको जीवनलाई खतरामा पारिरहेको बताउँछन्। एड मेन र रेहा कान्साराको रिपोर्ट:

विश्वरूप रोय चौधरी पछि हट्ने मान्छे होइनन्।

"मेरो विचारमा अधिकांश मृत्युहरू कोरोनाभाइरसका कारण होइनन् तर यसको उपचारका कारण हुन्," उनको वेबसाइटमा भएको एउटा भिडिओमा उनी भन्छन्।

उनी भारतका सोसल मिडिया स्टार अथवा पूर्व सोसल मिडिया स्टार हुन्। उनलाई हाल धेरै सामाजिक सञ्जालमा प्रतिबन्धित गरिएको छ।

चौधरी पारम्परिक औषधोपचार र चिकित्सकहरू ठूला व्यापारीहरूको गोजी भर्नका लागि डिजाइन गरिएको षड्यन्त्र हो भन्ने दाबी गर्छन्।

"औषधिले कुनै पनि रोग निको पार्न सहयोग गर्दैन," उनले बीबीसीसँग भने। "म मानिसलाई खोप आवश्यक पर्दैन भन्नेमा दृढ रूपमा विश्वस्त छु।"

मुम्बईमा कोभिडविरुद्ध खोप लगाउनेको भिड

उनी आफ्नो भिडिओमा आफ्नो आहार योजनाले कोभिड-१९ मात्र होइन मधुमेह र एड्सलाई पनि निको पार्ने दाबी गर्छन्।

उक्त आहार योजनामा धेरै फलफूल र तरकारी समावेश छ।

चिकित्सा विज्ञानले ती सबैलाई बकवास भनेको छ।

तर चौधरीले आफ्नो सन... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

्देश फैलाउन महामारीलाई प्रयोग गरेका छन्।

उनी आफ्ना अनुयायीहरूलाई अस्पतालहरूले उनीहरूको मृत्युको सम्भावनाहरूलाई बढाउने बताउँछन्।

चौधरी सास फेर्न गाह्रो हुने कोभिड बिरामीहरूले अक्सिजन लिनुभन्दा हाते पङ्खाका अगाडि बस्नु राम्रो हुने बताउँछन्।

उनका कैयौँ आलोचकहरूका नजरमा चाहिँ उनी खतरनाक ठग हुन् र उनको गलत सल्लाहले भारतमा देखिएको भयानक दोस्रो लहरको कोरोनाभाइरस सङ्क्रमणलाई अझ बढाउनेछ।

भारतमा अहिले अत्यधिक सङ्क्रमण छ

"विश्वरूप रोय चौधरी एक क्वाक हुन्," भारतको तथ्यजाँच गर्ने वेबसाइट अल्टन्यूजकी विज्ञान सम्पादक डा. सुमैया शेख भन्छिन्।

"उनलाई पछ्याउनेहरूको सङ्ख्या ठूलो छ र त्यसले उनलाई अझ बढी खतरनाक बनाउँछ।"

कैयौँ पुस्तकहरू, अनलाइन भिडिओहरू र अनलाइन कोर्सहरू तथा हलहरू भरिने प्रत्यक्ष कार्यक्रमहरूका माध्यमबाट उनको विचारलाई मलजल गरिएको छ।

युट्युब, ट्विटर र फेसबुकले गतवर्ष चौधरीलाई प्रतिबन्ध लगाएका थिए।

तर त्यसभन्दाअघि नै उनले युट्युबमा मात्र १० लाख जति फलोअर्स बनाइसकेका थिए।

ह्वाट्सएप र टेलिग्राममा भने अझै उनको आधिकारिक च्यानलहरू रहेका छन्।

दिल्लीमा बिरामीका आफन्त अक्सिजन खोज्न यताउता भौँतारिँदै

उनलाई मन पराउनेहरूले उनको विचारलाई विभिन्न थप खाताहरू खोलेर पनि फैलाइरहेका छन्।

ह्वाट्सएपले हामीसँग उनीहरूले कोरोनाभाइरसबारेका गलत सूचनाहरू फैलने कुरालाई सीमित गर्नका निम्ति आफूहरूले कडा मेहनत गरिरहेको बताएको छ।

टेलिग्रामले चाहिँ हामीले अनुरोध गरे पनि प्रतिक्रिया दिएन।

कोरोना भाइरस भेरिअन्टः भाइरसमा उत्परिवर्तन भयो भने के हुन्छ?

प्रचारका लागि उपहार

चौधरीले आफूलाई एउटा चिकित्सा संस्थापनका विरुद्ध लागेको एक हिम्मतिलो शोषित व्यक्तिका रूपमा प्रस्तुत गर्ने गरेका छन्।

उनी कोभिड-१९ लाई "अन्य सामान्य रुघाखोकी जस्तो" भएको दाबी गर्छन्। वास्तवमा चाहिँ यो निकै घातक छ।

उनको तर्कविरुद्ध निकै धेरै प्रमाणहरू भए पनि उनी मास्कले भाइरस फैलनलाई नरोक्ने र उल्टै मास्क लगाउनेहरू बिरामी पर्ने दाबी गर्छन्।

उनले उर्दू शब्द 'आजादी' त्यसको अर्थ 'स्वतन्त्रता' भन्ने हुन्छलाई लिएर "मास्कसे आजादी" भन्ने नारा बनाएका छन्।

उनका कैयौँ कोरोनाभाइरस ई-बुकहरूमध्येको एउटामा चौधरीले "खोपले कुनै पनि हिसाबले कसैलाई कहिल्यै सहयोग गरेको प्रमाणित" गर्ने जोकोहीलाई आफूले एक लाख भारतीय रुपैयाँ दिने घोषणा गरेका छन्।

खोपले रोगहरू नियन्त्रण मात्र होइन,...


विश्वव्यापी तापमान वृद्धिलाई दुई डिग्री सेल्सियससम्म मात्र पुग्न दिने अन्तर्राष्ट्रिय सहमति अनुसार ती लक्ष्य राखिएका थिए।

खतरनाक

राष्ट्रसंघीय वातावरण कार्यक्रमका अनुसार प्यारिस सम्झौतामा गरिएका उत्सर्जन कटौतीका वाचा खासमा जलवायु परिवर्तनका खराब असरबाट जोगिन आवश्यकभन्दा एक तिहाई मात्र छ।

सो निकायका प्रमुख एरिक सोल्हेमका अनुसार यो भनेको खतरनाक हो।

बुधबार जर्मन शहर बोनमा प्यारिस सम्झौताका निर्देशिकाबारे छलफल गर्न मन्त्रीहरु भेला हुँदैछन्।

खासमा विश्वव्यापी तापमान वृद्धिलाई दुई डिग्री सेल्सियससम्म मात्र पुग्न दिने भनिए पनि हालसम्म गरिएका कटौतीका वाचाले सन् २०३० सम्म त्यो लक्ष्य भेट्ने दिशामा एक तिहाई मात्र मद्दत गर्न सक्ने सो प्रतिवेदनमा उल्लेख छ।

यदी सबै वाचाहरु पूरा गरिए पनि सन् २१०० सम्म विश्वको औसत तापमान तीन डिग्री सेल्सियसले बढ्न सक्छ।

सन् २०१० यता राष्ट्रसंघले वर्षेनी उत्सर्जनबारे विश्लेषण प्रस्तुत गर्दै आएको छ।

सन् २०१४ यता मानव गतिविधि खासगरि खनिज इन्धनको प्रयोगका कारण हुने उत्सर्जन वृद्धि रोकिएको छ। तीव्र गतिमा विस्तार भइरहेको पुनर्नवीकरणीय उर्जाको प्रयोग तथा चीन र... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

अमेरिकामा कोइला प्रयोगमा कटौतीले त्यो वृद्धि रोकिएको बताइन्छ।

तर त्यति हुँदाहुँदै पनि सोमबार विश्व मौसम संगठन डब्लुएमओले प्रकाशित गरेको विवरणमा सन् २०१६ मा पृथ्वीको वायुमण्डलमा उच्च परिमाणमा हरितगृह ग्यास कार्बन डाइअक्साइड फेला परेको जनाइएको थियो।


विश्वव्यापी रूपमा दश करोड महिलाले गर्भनिरोध गर्ने चक्की खाने गरेको बताइन्छ

उत्साहजनक समाचारहरू प्रकाशित भए पनि नजिकैका औषधि पसलमा त्यो उपलब्ध भइसकेको छैन।

पैसाको अभाव र पुरुषहरूमा रहेको भनिएको अरुचिका कारण पुरुषका लागि गर्भनिरोधक चक्की ठूलो मात्रामा उत्पादन गरिएको छैन।

बरु गर्भवती नहुने जिम्मेदारी अहिलेसम्म पनि धेरैजसो महिलाले नै लिउन् भन्ने अपेक्षा राखिन्छ।

यद्यपि अनुसन्धानका अनुसार कैयौँ पुरुषहरू चक्की उपलब्ध भए प्रयोग गर्न तयार रहेको पाइएको छ।

ब्रिटेनमा यौनमा सक्रिय पुरुषहरूमध्ये हरेक तेस्रो पुरुषले चक्की वा इमप्लान्ट जस्ता हर्मोन गर्भनिरोधकका रूपमा लिन आफूहरू सकारात्मक रहेको बताए।

ठीक त्यति नै सङ्ख्यामा अर्थात् हरेक तेस्रो ब्रिटिश महिला अहिले यस्तो औषधि प्रयोग गर्ने गर्छन्।

अहिले कन्डोम र भ्यासेक्टोमी मात्रै पुरुष गर्भनिरोधकका मुख्य उपायका रूपमा रहेका छन्

सर्वेक्षणमा सहभागी १० मध्ये ८ जनाले गर्भनिरोधबारे महिला र पुरुषले समान जिम्मेदारी लिनुपर्ने विचार व्यक्त गरेका थिए।

यस्तै अमेरिकामा गरिएको सर्वेक्षणमा सहभागी १८-४४ वर्ष उमेरका यौनमा सक्रिय अमेरिकी पुरुषहरू मध्... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

ये ७७ % ले कन्डोम या भ्यासेक्टोमी जस्ता गर्भनिरोधक बाहेक अरू खाले गर्भनिरोधक प्रयोग गर्नमा "धेरै वा केही" रुचि भएको बताएका थिए।

त्यसो भए सार्वजनिक रूपमा स्वीकारोक्ति, जेन्डर भूमिकामा आएको खुकुलोपनले पुरुष गर्भनिरोधक चक्की वास्तविकता बन्ला?

कुन गर्भनिरोधक उपाय संसारमा सबभन्दा धेरै प्रयोगमा छ?

संसारभर प्रजनन गर्ने उमेर समूहका हरेक तेस्रो जोडीले कुनै पनि गर्भनिरोधक प्रयोग नगर्ने गरेको संयुक्त राष्ट्र सङ्घको एक अध्ययनले देखाएको छ।

तर प्रयोग गर्नेहरूबीच महिला गर्भनिरोधक उपायहरू सबभन्दा धेरै लोकप्रिय छन्।

विवाहित वा सम्बन्धमा रहेका १९ % महिलाहरू स्थायी बन्ध्याकरणमा रुचि राख्ने, १४ % महिला कोइल लगाउने गरेको, ९ प्रतिशत महिलाले चक्कीमा निर्भर रहने गरेको र ५ % महिलाले सुई लगाउने गरेको पाइएको छ।

प्रत्यक्ष पुरुष सहभागी हुने उपायहरू निकै कम प्रयोग हुने गरेका छन्; ८ % कन्डोममा भर पर्छन् र २ % ले भ्यासेक्टोमी गर्छन्।

तर सँधै यस्तै थियो भन्ने होइन।

चक्की बन्नु अघि पुरुषहरू गर्भनिरोधमा सहभागी बन्नै पर्ने अवस्था थियो उदाहरणका लागि कन्डोम प्रयोग गरेर।

१९६० मा महिलाले खाने गर्भनिरोधक चक्की ठूलो सङ्ख्यामा उत्पादन हुन थालेपछि महिलाहरूले आफ्नो प्रजननलाई यौनमा सहभागी हुने पुरुषहरूको सहभागिता वा जानकारी विना नै नियन्त्रणमा राख्न सक्ने भए।

अहिले दश करोड महिलाहरू चक्कीको प्रयोग गरिरहेका छन् र यो युरोप अष्ट्रेलिया र न्यूजील्याण्डमा सबभन्दा धेरै प्रयोग हुने गर्भनिरोधको उपाय बनेको छ।

चक्की अफ्रिका, ल्याटिन अमेरिका र उत्तर अमेरिकामा लोकप्रिय यस्ता गर्भनिरोधकमध्ये दोस्रो र एशियामा तेश्रोमा पर्छ।

त्यसयताका दशकमा यस्ता चक्कीले धेरै महिलालाई मातृत्व रोक्न या पछाडि सार्न सहयोग गरेको छ जसले गर्दा उनीहरूले उच्च शिक्षा वा रोजगारी जस्ता कुराहरू पहिले रोज्न पाएका छन्।

त्यसैले गर्भनिरोधक चक्कीलाई धेरैजसो महिला अधिकारको कोशेढुङ्गा र बीसौँ शताब्दीको एक महान् आविष्कारका रूपमा हेरिन्छ।

तर समाज लैङ्गिक समानतातर्फ बढिरहँदा पनि महिलाले गर्भनिरोधक प्रयोग गर्दा मानसिक, सामाजिक, आर्थिक र समय सम्बन्धी जिम्मेदारी बहन गर्दै आउनु परिरहेको छ। त्यसको 'साइड इफेक्ट' त अर्को पाटो भइहाल्यो।

किन अहिलेसम्म पुरुष चक्की छैन?

महिलाका लागि चक्की आविष्कार भएको एक दशक भित्रै सर्वत्र उपलब्ध बनेको थियो।

तर सन् १९७० को दशकमा पहिलोपटक बाहिर...


विश्वव्यापी रोगप्रतिरोधी क्षमता विकासका लागि खोपमा समतामूलक पहुँच हुनुपर्नेमा विज्ञहरूको जोड छ

कोभिड खोपहरू संयुक्त राज्य अमेरिका, यूके, युरोप, चीन, रुस र भारतमा उत्पादन भइरहेका छन् र सम्बन्धित देशहरूले पनि आपूर्ति चाहेकाले खोपको ठूलो भाग तिनै ठाउँमा बसेको छ।

यसको अर्थ न्यून तथा मध्यम आय भएका देशका जोखिममा रहेका मानिसहरूसम्म तुलनात्मक रूपमा खोपको थोरै मात्रा पुगेको छ।

कतिपय विकासशील देशहरू आफ्नो लागि आफैँ खोप बनाउन सक्ने बताउँछन् जसले विपन्न देशहरूमा आपूर्ति पनि बढाउन सक्छ।

भारत र दक्षिण अफ्रिकाले खोप उत्पादनलाई सीमित तुल्याउने पेटेन्ट अधिकारसम्बन्धी कानुनलाई खुकुलो बनाउन भन्दै विश्व व्यापार सङ्गठन (डब्ल्यूटीओ) लाई निवेदन दिएका छन्।

तर औषधि उत्पादक कम्पनी तथा धनी देशका सरकारहरूले त्यो कदमको विरोध गरेका छन्।

त्यसले कोरोनाभाइरस महामारीप्रतिको विश्वव्यापी कदम र भविष्यमा खोप विकासलाई असर पार्न सक्ने औषधि उत्पादक कम्पनी तथा धनी देशका सरकारहरूको तर्क रहेको छ।

आखिर धनी देशहरूले विकासशील राष्ट्रहरूलाई खोप उत्पादन गर्नबाट किन 'रोकिरहेका' छन् त?

अहिले खोपकोसँग छ?

अधिकांश खोप सम्पन्... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

न देशले लिएका छन्

डब्ल्यूएचओले गत फेब्रुअरी महिनामा बताएअनुसार कोभिड खोपको झन्डै २० करोड मात्रा माग भएकोमा त्यसको ७५ प्रतिशत १० वटा सम्पन्न देशकै मानिसलाई दिइएको थियो।

जबकि २.५ अर्ब जनसङ्ख्या रहेको करिब १३० वटा देशले खोपको एउटा मात्रा पनि प्राप्त नगरेको नोर्थ क्यारलाइनाको ड्यूक विश्वविद्यालयस्थित ग्लोबल हेल्थ एन्ड पब्लिक पलिसी विषयका प्राध्यापक गाभिन यामी बताउँछन्।

"धनी देशहरूले नै खोपहरू सिध्याएको देख्दा निकै निराश बनाउँछ। 'पहिला मलाई' र 'म मात्र' भन्दै खोप खोसिएको छ। यो अनुचित मात्रै होइन, जनस्वास्थ्यप्रतिको एउटा नराम्रो बेहोरा पनि हो," उनले बीबीसीसित भने।

विकासशील देशहरूलाई खोप उपलब्ध गराउने अन्तर्राष्ट्रिय प्रयासमा सम्पन्न देशहरूबाट कम्तीमा आर्थिक सहायता प्राप्त भएको छ।

विकासशील देशहरूलाई कोभिड खोपको दुई अर्ब मात्रा उपलब्ध गराउने कोभ्याक्स अभियान र जानकारी तथा बौद्धिक अधिकार आदानप्रदान गर्नुपर्ने बताउने कोभिड-१९ टेक्नोलजी एक्सेस पुल (सी-ट्याप) ले कोभिड खोप व्यापक र समान रूपमा वितरण हुने अपेक्षा गरेका छन्।

तर यी दुइटै अभियानले सङ्घर्ष गर्नुपरेको छ।

जोखिममा रहेको जनसङ्ख्यालाई कोभिड खोप दिनका लागि कोभ्याक्सका प्रणालीहरू चलायमान भए पनि अझै आपूर्ति नगरिएकोले त्यो प्रणालीमा निर्भर रहेकामध्ये थोरै देशले मात्र खोप दिन सकेका छन्।

यसैगरी सन् २०२० को जुन महिनामा डब्ल्यूएचओद्वारा स्थापित सी-ट्यापले पनि अहिलेसम्म एकदमै कम जबाफ पाएको छ।

उदाहरणका लागि आस्ट्राजेनेका र सीरम इन्स्टिट्यूट अफ इन्डिया अथवा जोन्सन एन्ड जोन्सन र दक्षिण अफ्रिकाको एस्पेन फार्माकेअरबीच खोप उत्पादन तथा विवरणबारे द्विपक्षीय सम्झौताहरू भए पनि खोपमा विश्वव्यापी पहुँच सुनिश्चित गर्नका निम्ति त्यो पर्याप्त नरहेको आलोचकहरू बताउँछन्।

केले उत्पादनलाई रोकिरहेको छ?

लगभग सबै कोभिड खोपहरू अहिले धनी देशहरूमै बनिरहेका छन्

खोप उत्पादन पेटेन्ट अधिकारीसम्बन्धी कानुनबाट नियन्त्रित छ।

औषधि उत्पादक कम्पनीले नयाँ खोपबारे पत्ता लगाउँदा र विकास गर्दा अरूले उत्पादन नगरून् भन्ने कुराको सुनिश्चितता पेटेन्ट अधिकारसम्बन्धी कानुनले गर्छ।

त्यसले उत्पादक कम्पनीहरूलाई उत्पादन तथा मूल्यमाथि नियन्त्रण गर्ने अधिकार दिन्छ। यो कुराले एकदमै विपन्न मानिस तथा देशहरूको औषधिमा पहुँच नहुनेतर्फ डोर्‍याउन सक्छ।

दक्षिण अफ्रिका र भारतले अहिलेको महामारीको समयसम्मका लागि...


विषादीको बढ्दो प्रयोगबारे चिन्ता बढिरहेको बेला विभिन्न दशवटा फलफूल तथा तरकारीमा एमआरएल निर्धारण गरिएको खाद्य प्रविधि तथा गुण नियन्त्रण विभागले जनाएको छ।

विज्ञहरूले ढिलो आए पनि सरकारी कदम सराहनीय भएको भन्दै अब थप फलफूल तथा तरकारीमा एमआरएल निर्धारण गरिनुपर्ने बताएका छन्।

विभागकी महानिर्देशक मतिना जोशी वैद्यले बीबीसी नेपालीलाई बताएअनुसार स्याउ, केरा, करेला, भान्टा, काउली, बन्दा, भिन्डी, आलु, गोलभेँडा र चियामा जीवनाशक विषादी अवशेषको अधिकतम सीमा निर्धारण गरिएको छ।

"प्रशोधित खानामा एमआरएल निर्धारण गर्दै आएको भए पनि फलफूल तथा तरकारीमा चाहिँ सीमा तोकिएको पहिलो पटक हो," वैद्यले भनिन्।

थपमा गृहकार्य

थप फलफूल तथा तरकारीमा एमआरएल निर्धारणका लागि गृहकार्य भइरहेको अधिकारीहरूले बताएका छन्।

विभागका प्रवक्ता मोहनकृष्ण महर्जनका अनुसार एमआरएल निर्धारणबारे विश्व व्यापार सङ्गठन (डब्ल्यूटीओ) लाई जानकारी गराइसकिएको र त्यहाँबाट कुनै टिप्पणी नउठेपछि अब लागु गर्ने विषयमा राजपत्रमार्फत् सूचना जारी गरिनेछ।

"राजपत्रमा प्रकाशित गर्नका लागि हामीले मन्त्रालयमा पठाइसकेका छौँ," महर्जनले थपे।

महर्जनका अनुसार... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

कुनै पनि सदस्य मुलुकले एमआरएल निर्धारणबारे डब्ल्यूटीओलाई जानकारी गराएपछि टिप्पणीका लागि उसले सदस्य राष्ट्रहरूलाई ६० दिने समय उपलब्ध गराउँछ।

फलफूल तथा तरकारीमा नेपालको पछिल्लो एमआरएल निर्धारणबारे डब्ल्यूटीओ आबद्ध कुनै पनि देशले टिप्पणी नउठाएपछि कार्यान्वयनको प्रक्रियामा गएको महर्जनले बताए।

विभागकी महानिर्देशक वैद्यका अनुसार सेप्टेम्बर १ तारिखदेखि एमआरएल लागु हुनेछ।

जीवनाशक विषादीको प्रकार अनुसार स्याउ, केरा, करेला, भान्टा, काउली, बन्दा, भिन्डी आलु, गोलभेँडा र चियामा अवशेषको अधिकतम सीमा फरकफरक निर्धारण गरिएको विभागले उपलब्ध गराएको विवरणमा उल्लेख छ।

विभागले आलुमा मात्रै ७१ वटा जीवनाशक विषादीको अवशेषको अधिकतम सीमा तोकेको छ।

उदाहरणका लागि बेन्टाजोन जीवनाशक विषादी प्रतिकिलो आलुमा ०.१ मिलिमिटर निर्धारण गरिएको छ अर्थात् त्यति मात्रा भए खान मिल्छ।

खाद्य गुणस्तरसम्बन्धी अन्तर्राष्ट्रिय मान्यता प्राप्त कोडेक्स मापदण्डभित्रै रही आफूहरूले एमआरएल निर्धारण गरेको विभागकी महानिर्देशक वैद्यले बताइन्।

एमआरएलमा ढिलाइ किन?

विगतमा त्यति धेरै व्यावसायिक खेती नहुने गरेको र विषादीको प्रयोग पनि अहिलेको जस्तो नभएको पृष्ठभूमिमा नेपालले फलफूल तथा तरकारीमा एमआरएल निर्धारणतर्फ ध्यान नदिएको कतिपय अधिकारीहरूको तर्क छ।

विभागकी महानिर्देशक वैद्यका अनुसार एमआरएल निर्धारणसम्बन्धी एउटा अन्तर्राष्ट्रिय मापदण्ड बनाउन दुईदेखि चार वर्षसम्म लाग्ने गर्छ।

"त्यसका लागि अध्ययन, अनुसन्धान गर्नुपर्ने हुन्छ। यो रेजिड्यू यति भयो भने हानि पुग्छ वा पुग्दैन भन्नेबारे वैज्ञानिक प्रमाण चाहिन्छ अनि बल्ल मापदण्ड निर्धारण हुन्छ," उनले थपिन्।

नेपाल आफैँले त्यस्ता वैज्ञानिक अध्ययन, अनुसन्धान गर्न सक्ने अवस्था नभएको पृष्ठभूमिमा कोडेक्स मापदण्ड एवम् नेपालले मुख्य व्यापार गर्ने छिमेकी मुलुकहरूले निर्धारण गरेका अधिकतम सीमाबारे अध्ययन गरी तोक्ने गरिएको वैद्यले बताइन्।

काठमाण्डू इन्स्टिट्युट अफ एप्लाइड साइन्सेस नामक गैरसरकारी संस्थामा कार्यरत वैज्ञानिक डा. वसन्त गिरीको बुझाइमा विगतमा विषादीको मुद्दा त्यति नआएको र चासो पनि नदिइएकोले नेपालमा एमआरएल निर्धारणमा ढिलाइ भएको हो।

विषादी जाँचको अवस्था

काठमाण्डूको कालीमाटीसहित देशका विभिन्न सात स्थानमा रहेका द्रुत विश्लेषण प्रयोगशालामा दुईवटा समूहका विषादी मात्र जाँच्न हुन सक्ने बताइन्छ।

विद्यमान...


विष्णु रिमालका अनुसार दुवै दलले, दुई-दुई वटा मन्त्रालय पाउने सम्भावना छ, तर अन्तिम निर्णय भने शीर्षस्थ नेताहरूको तहले गर्नेछ।

तराई केन्द्रित दलहरूले भने संविधान संशोधनको विषयमा सरकार प्रतिबद्ध हुनु पर्ने शर्त दोहोर्‍याएका छन्।

प्रधानमन्त्रीमा मुख्य सल्लाहकार रिमालका अनुसार यही महिनाभित्र मन्त्रिपरिषद् पुन: विस्तार गर्ने गृहकार्य सरकारले गरिरहेको छ र सम्भवत त्यसमा तराई केन्द्रित दलका मन्त्री समेत समेटिने छन्।

नेकपा एमाले र माओवादी केन्द्रको भागमा पर्न जाने मन्त्रालयहरू नै तराई केन्द्रित दललाई जाने उनको भनाइ छ।

'तयारी'

केन्द्रमा १५, प्रदेशमा ७ मन्त्रालय ‘रहने’

सरकारमा 'एक तिहाइ महिला राखिने'

रिमालले भने "दुई वटा मन्त्रालय फोरमलाई दिने सुनेको छु त्यो विषय प्रधानमन्त्रीले नै टुंग्याउनु होला। राजपा नेपाललाई पनि त्यही हिसाबले नै मन्त्रालय जान सक्छ।"

रिमालका अनुसार तराई केन्द्रित दलहरूलाई समेटिए पनि मन्त्रिमण्डलमा २५ जनाभन्दा बढी सदस्य सामेल हुने छैनन्।

मन्त्रिमण्डलमा सहभागी हुने विषयमा सत्तारुढ दलहरू र संघीय समाजवादी फोरम नेपालका नेताहरूबीच केही चरणमा वार्ता भएपनि बाँडफाँटको वि... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

षय टुंगिन बाँकी नै छ।

फोरम नेपालको प्रदेश नम्बर २ को सहयात्री राजपा नेपालका नेताहरू भने सरकारमा सहभागिताको विषयमा छलफल हुनुभन्दा पहिला संविधान संशोधनबारे सरकारको प्रष्ट प्रतिबद्धताको प्रतीक्षामा रहेका छन्।

राजपा नेपालको अध्यक्ष मण्डलका एक सदस्य राजकिशोर यादवले भने, "पहिलो संविधान संशोधनको विषयमा प्रतिबद्धता आउनु पर्‍यो। त्यसबारे प्रतिबद्धता नआएसम्म हाम्रो लागि अन्य विषय गौण हो।"

'गृहकार्य'

नेकपा एमालेका नेता सुवास नेम्वाङका अनुसार संविधान संशोधनको विषयमा "गृहकार्य गरी" शीर्षस्थ नेताहरूको तहमा टुंग्याउने सहमति भइसकेको छ।

मन्त्रिमण्डलमा तराई केन्द्रित दलहरूलाई समेट्ने चर्चा चल्दै गर्दा वाम गठबन्धनमा रहेका सत्तारुढ नेकपा एमाले र माओवादी केन्द्रबीच नै मन्त्रालय बाँडफाँटको विषय टुंगिसकेको छैन।

केन्द्रमा १८ वटा मात्र मन्त्रालय राख्ने निर्णय गरेको सरकारले वाम दलका आकांक्षीको व्यवस्थापन गर्दै आउने दिनमा तराईका दललाई समेट्ने कार्य चुनौतीपूर्ण हुने प्रष्ट छ।


विसं २०७२ असारमा सरकारले खाडी क्षेत्रका सहित सात देशमा वैदेशिक रोजगारीमा जाँदा म्यानपावर व्यवसायीहरूले कामदारबाट १० हजार रूपियाँ भन्दा बढ्ता रकम लिन नपाउने निर्णय गरेको थियो।

तर आयोगले मङ्गलवार सार्वजनिक गरेको एउटा अनुसन्धानमूलक प्रतिवेदनमा वैदैशिक रोजगारीमा जाने सबैले ७० हजारदेखि दुई लाख १० हजारसम्म तिरेको पाइएको उल्लेख छ।

अध्ययनका लागि नीति कार्यन्वयनमा आएपछि वैदेशिक रोजगारीमा गएर फर्किएका व्यक्ति वा तिनका आफन्तहरू १७३ जनाको अन्तर्वार्ता लिइएको थियो।

तर म्यानपावर व्यवासायीहरूले कामदारबाट ठूलो रकम लिए पनि १० हजार भन्दा बढ्ता रकमको रसिद काट्न पाइँदैन भनेर रसिदै नदिएको वा दिए पनि पूरा रकम उल्लेख नगरि दिने गरेको आयोगको ठम्याइ छ।

नोक्सान

आयोगले अन्तर्वार्ता गरेका ६७ प्रतिशत कामदारले केवल १० हजारको मात्रै रसिद पाएको, १८ प्रतिशत भन्दा बढीले रसिदै नपाएको र १३ प्रतिशत भन्दा बढ्ताले रसिद पाए नपाएको थाहा नपाएको उल्लेख गरेका छन्।

आयोगले नि:शुल्क भिसा, नि:शुल्क टिकटको व्यवस्थालाई प्रभावकारी रुपमा कार्यान्वयन गराउन र वैदेशिक रोजगार एजेन्सीले कामदारबाट असुल गर्ने शुल्कलाई पारदर्शी बनाइ त्... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

यसको भर्पाइ कामदारले पाउने सुनिश्चित गर्न सरकारलाई सिफारिस गरेको छ।

प्रतिवेदन सार्वजनिक गर्ने कार्यक्रममा वैदेशिक रोजगारमा लैजाने क्रममा कामदारहरूलाई १० हजार रुपियाँ मात्रै बुझाएको हुँ भनि कबुल गराएर एजेन्टले खिचेका भिडि‌ओ पनि प्रस्तुत गरिएको थियो।

वैदेशिक रोजगार विभागका महानिर्देशक भीष्मकुमार भुसालले आयोगको प्रतिवेदनमा विभागमा पर्ने गरेका उजुरीसँग मिल्दाजुल्दा सवालहरू प्रस्तुत गरिएको बीबीसीलाई बताए।

"यो प्रतिवेदन र अहिले देखिएका समस्याहरूसँग जुझ्न एउटा एकीकृत खालको नियामक निकाय आवश्यक रहेको देखाउँछ," उनी भन्छन्।

'नि:शुल्क भिसा, नि:शुल्क टिकट'को व्यवस्था लागु भएपछि देखा परेका चुनौती चिर्न कठिन रहेको उनको भनाइ छ।

उनले भने, "कामदारहरूले जानु अगाडि यस्तो भन्दै भन्दैनन्। फर्केर आएका केही कामदारहरूले यो विषय उठाउँछन् तर उनीहरूसँग कुनै प्रमाण नै हुँदैन।"

"नयाँ नयाँ चालबाजी अपनाउने गरिनाले हामीले पीडितका पक्षमा निर्णय गर्न सकिरहेका छैनौँ।"

"यो व्यवस्थाका कारण एकातर्फ कामदार ठगिएका छन् अर्कोतर्फ राज्यले राजश्व गुमाइरहेका छ। दुवैतर्फ हामी घाटामा छौँ। त्यही भएर हामीले दक्षिण एसियाका अरू राम्रा अनुभव के छन् भनेर पनि हेर्नुपर्छ जस्तो मलाई लाग्छ।"

वैदेशिक रोजगार व्यवसायी महासंघका अध्ययक्ष रोहन गुरूङ्गले श्रम गन्तव्यमा गएर वैदेशिक रोजगार प्रबर्धन गर्न व्यवसायीहरूले ठूलो रकम खर्च गर्नुपर्ने भन्दै नि:शुल्क भिसा र टिकटको सरकारी व्यवस्था अव्यावहारिक भएको बताए।

उनले भने, "भारतबाट खाडी देशमा रोजगारीमा जाने कामदारले चानचुन ४८ हजार नेपाली रूपियाँ तिर्नुपर्छ।"

"नेपालबाटै दक्षिण कोरिया जाँदा कामदार आफैँले टिकट काट्नुपर्छ। हामीले दक्षिण एशियाली बजार दर हेरेर वैदेशिक रोजगारीमा जाने कामदारबाट लिने सेवा शुल्कको मापदण्ड तय गरिनुपर्छ भनेर भनिरहेका छौँ।"

"त्यो मापदण्ड तय नहुँदा घाटामा रहेर व्यवसाय गर्न सकिँदैन। केही साथीहरूले एकदमै चर्को शुल्क लिने विकृति पनि उपयुक्त किसिमको मापदण्ड तय नहुँदा भएको हो।"

जोखिम

एक सय ८० पृष्ठ लामो उक्त अध्ययन एक वर्ष भन्दा बढी अवधि लगाएर गरिएको थियो। त्यसमा वैदेशिक रोजगारीका क्षेत्रमा देखिएका समस्याका चाङहरू अभिलेखिकरण गरिएका छन्।

अध्ययनमा सहभागी भएका कामदार मध्ये ५५ प्रतिशतभन्दा बढीले वाचा गरिए अनुसार तलब र सुविधा नपाएको, ३६ प्रतिशतले करारपत्रमा भनिएभन्दा फरक काम गर्नुपरेको र ५६...


विस्थापितमध्ये धेरैजसो परिवारहरू अस्थायी पालमा चिसो र सुक्खा हिउँदमा बाँचिरहेका छन्।

सिरिया: पूर्वी गुटामा क्लोरिन ग्यास हमला

११ देशका शरणार्थीमाथिको प्रतिबन्ध फुकुवा

राष्ट्रसंघको सहायता निकायकी वरिष्ठ अधिकारी अर्स्युला मुलरले भनिन्, "दक्षिणी इड्लिब र उत्तरी हामामा गत डिसेम्बर १५ यता भएको हवाई हमला र लडाइँका कारण २ लाख ७० हजारभन्दा बढी मानिसहरू विस्थापित भएका छन्।"

आक्रमणका कारण मानिसहरू इड्लिबस्थित आफ्नो घर छोडेर अन्यत्र जान बाध्य भएका छन्।

चासो

उनले सिरियाका अन्य भागमा स्थानीय निकायले अवरोध पुर्‍याउँदा सहायता सामग्री द्वन्द्वग्रस्त क्षेत्रमा पुग्न नसकेकोबारे पनि चासो व्यक्त गरिन्।

किन टर्कीका सेना सिरिया पसे?

उनले डिसेम्बर १५ यता इड्लिबमा मात्रै कम्तीमा १६ अस्पताल र क्लिनिकहरूमाथि हमला भएको बताइन्।

हमलाका कारण विस्थापितहरूका लागि बनाइएको शिविरमा क्षमताभन्दा बढी मानिसहरू बसिरहेका छन्।

सिरियाली फौजले गत वर्षको अन्त्यमा रूसी सेनाको सहयोगमा आक्रमणहरू थालेका थिए।

टर्कीका सेनाले पनि उत्तरी सिरियामा कारबाही थालेपछि त्यसले व्यापक अन्तर्राष्ट्रिय प्रतिक्रिया निम्त्याएको थियो।
... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

गृहयुद्ध शुरु भएको सात वर्षपछि सरकारको नियन्त्रणबाट पूर्ण बाहिर गएको यो अन्तिम प्रान्त हो।


वीरगञ्जका मेयर विजय सरावगी पनि सङ्क्रमित छन्।

सांसद यादवका सवारी चालक र अङ्गरक्षकमा समेत सङ्क्रमण पुष्टि भएको छ।

सङ्क्रमण पुष्टि भएपछि सांसद यादव आफ्नै घरमा आइसोलेशनमा बसेका छन्।

शुक्रवार मात्रै पर्सामा ६४ जनामा सङ्क्रमण पुष्टि भएको छ।

सङ्क्रमित हुनेमा १५ वर्षका किशोरदेखि ६८ वर्षकी महिलासम्म छन्।

वीरगञ्जमा कोरोनाभाइरस सङ्क्रमणका कारण बिहीवार एकै दिन ३ जनाको मृत्यु भएको छ।

यहीँ कुल १३ जनाको मृत्यु भइसकेको छ भने तीमध्ये १० को मृत्यु त गत दुई हप्तामा भएको छ।

पर्सामा नारायणी अस्पतालका मात्रै ४७ जना स्वास्थ्यकर्मी सङ्क्रमित भइसकेको मेडिकल सुपेरिटेन्डेन्ट मदन उपाध्यायले बताए।

स्वास्थ्य मन्त्रालयका प्रवक्ता डा. जागेश्वर गौतमले सरकारी नेपाल टेलिभिजनमा बोल्दै वीरगञ्जमा सङ्क्रमितमध्ये ८ जना डाक्टर रहेको जानकारी दिएका छन्।

तीमध्ये केहीमा गम्भीर लक्षण रहेको पनि डा. गौतमले बताए।

स्वास्थ्यकर्मी, सफाइकर्मी, नर्स, कर्मचारी, एम्बुलेन्स चालक, उद्योगी, उद्योगमा काम गर्ने मजदुर, व्यवसायी, सर्वसाधारण लगायत सङ्क्रमित भएका छन्।

अहिलेसम्म दैनिक रूपमा २ सयको हाराहारीमा समुदाय स्तरमा स्वाब स... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

ङ्कलन भइरहेको छ।

दैनिक ३० प्रतिशत सङ्क्रमित समुदायमा फेला परिरहेको बताइएको छ।

डाक्टरको गुनासो

उपचारमै संलग्न स्वास्थ्यकर्मीहरू सङ्क्रमित भएपछि जनशक्तिको अभाव भएको नारायणी अस्पतालका डाक्टर निरज सिँहले बताए।

तराइको गर्मीका कारण पीपीइ सेट लगाउन मुस्किल भएको पनि उनले बताए।

थप जनशक्तिका लागि तीन तहका सरकारलाई गुहारे पनि सुनुवाइ नभएको उनको भनाइ छ।

जिल्ला स्वास्थ्य कार्यालय पर्साका स्वास्थ्य निरीक्षक जयमोद ठाकुर स्वास्थ्यकर्मीलाई हरेक तीन घण्टामा फेर्नुपर्ने मास्क समेत तीन तहकै सरकारलाई उपलब्ध गराइदिन भनेपनि पर्याप्त मात्रामा पाउन नसकेको बताउँछन्।

अस्पतालमा शैय्या अभाव

५० शैय्या क्षमताको वीरगञ्जको कोभिड अस्पतालमा अहिले ६२ जना सङ्क्रमितको उपचार भइरहेको नारायणी अस्पतालका डाक्टर निरज सिँहले बताए।

तर बढ्दो सङ्क्रमणका कारण वीरगञ्ज हेल्थ केयर अस्पताललाई समेत कोभिड-१९ को उपचारमा प्रयोग गर्ने सहमति भएको पर्साका सहायक प्रमुख जिल्ला अधिकारी ललित बस्नेतले जानकारी दिए।

दुई अस्पतालमा गरी जम्मा १५० शैय्या, ३६ आइसीयू, १४ वटा भेन्टिलेटर रहेको तथ्याङ्क छ।

होम आइसोलेशनका जोखिम

लक्षण सहितका व्यक्तिलाई कोभिड-१९ अस्पतालमा राख्ने गरिएको छ।

लक्षण नभएका मानिसहरूलाई घरमै राखिएको छ।

त्यसरी घरमै आइसोलेशनमा बस्नेको 'लापर्बाही'ले ठूलो जोखिम बढेको बस्नेतले बताए।

स्वास्थ्य निरीक्षक जयमोद ठाकुरले कतिपय सङ्क्रमित एउटै कोठामा परिवारका सदस्यसँगै बस्दै आएको पाइएकाले जोखिम बढेको बताउँछन्।

घरमै आईसोलेशनमा बसेको भनेर घरमा सूचना टाँस गरेको व्यक्ति गाउँमा डुलिरहेको गुनासो आएको पनि उनले बताए।

वीरगञ्ज श्रीपुरका स्थानीयवासी सद्धाम हुसैनले सङ्क्रमित परिवारका सदस्यको घुमफिरबारे अनुगमन नगरिएको भन्दै असन्तुष्टि व्यक्त गरे।

सीमा नाकामा लुकीछिपी ओहोरदोहोर

सीमा नाका बन्द भएपनि लुकीछिपी वीरगञ्ज रक्सौल आवत जावत गर्ने गरेका कारण अवस्था चिन्ताजनक बनेको स्थानीय प्रशासनले स्वीकार गरेको छ।

लकडाउन खुकुलो भएपछि वीरगञ्ज पथलैया औद्योगिक करीडरमा भारतीय कामदार लुकीछिपी आउने क्रम बढेको सहायक प्रमुख जिल्ला अधिकारी बस्नेतले बताए।

उनले भारतबाट वैधानिक रूपमा आउने मानिसहरूलाई अनिवार्य क्वारन्टीनमा राखेर जाँचपछि मात्रै घर पठाउने गरेको भएपनि लुकीछिपी आउने मानिसहरूले गर्दा अवस्था जोखिमपूर्ण भएको बताए।

पर्सामा अहिलेसम्म १० हजार ४ सय १३ जनाको...


वीरगन्जमा बन्द गराउन खोज्ने एक जनालाई नियन्त्रणमा लिँदै प्रहरी

खासगरी नयाँ संविधान निर्माण र त्यसपछि स्थायित्वको नारा दिँदै सरकार गठन भएयता केही समयदेखि राजनीतिक दलहरूले बन्द हडताल गर्न छाडेका थिए।

तर बिहीवारको हड्तालसँगै अब यो क्रम फेरि शुरु हुने चिन्ता व्याप्त देखिन्छ।

'दलहरू चेतेनन्'

"जुन नोक्सानी हुनेवाला छ त्यसको मूल्यमा यस्तो खालको कुरा गर्नु बुद्धिमानीपूर्ण होला जस्तो लाग्दैन," बन्द हडतालको जथाभाबी प्रयोगप्रति असन्तुष्ट देखिएका विश्लेषक श्याम श्रेष्ठले बताए।

"तर दलहरूले त्यही किसिमको सङ्घर्ष बारम्बार अपनाइरहेको देखिन्छ, उनीहरू चेतिरहेको देखिँदैन।"

सरकारले हठात् संवैधानिक निकायहरूमा नियुक्ति गरेको विरोधमा आम हडताल आयोजना गरिएको आयोजक समूहको भनाइ छ।

तर यस्ता हडतालले 'सरकारलाई केही फरक नपार्ने तर जनतालाई चोट पुग्ने' श्रेष्ठ ठान्छन्।

"योभन्दा धेरै ठुलो एउटा राष्ट्रिय हितका लागि भएदेखि यस्तो पनि गर्नुपर्ने कुरा हुन्छ। तर अहिले त्यस्तो त होइन," उनले भने।

बन्दका कारण काठमाण्डूका सडकमा थोरैमात्रै सवारीसाधन देखिए

सञ्जालमा क्षोभ

बिहीवार आम हडताल गर्ने भनेर बुधवार घोषणा गरिएलगत... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

्तै सामाजिक सञ्जालमा धेरै मानिसहरूले बन्दको विरोध गर्न थालेका हुन्।

धेरैले अब फेरि बन्द हडताल नियमित हुने हो कि भन्ने चिन्ता व्यक्त गरेका छन् भने कतिपयले यसले केवल गरिखाने वर्गलाई हानि हुने भन्दै सजग गराउन खोजेका छन्।

लेखक बुद्धिसागरले गएको एक वर्षमा कोरोनाभाइरस महामारीका कारण अस्तव्यस्त मानिसहरूलाई सम्झिएका छन्।

विराटनगरमा पनि यातायात बन्द रहेका छन्

राजनीतिक अभियानकर्मी सूर्यराज आचार्यले चाहिँ बन्द हडतालको आयोजनाको राजनीतिक तर्कप्रति नै व्यङ्ग्य कसेका छन्।

बन्द हडतालका क्रममा हुनसक्ने हिंसाले पनि धेरैलाई उद्धेलित बनाएको देखिन्छ।

बिहीवार बिहानै काठमाण्डूमा एउटा ट्याक्सीमा आगजनी भएका खबरहरू आएपछि राष्ट्रिय मानवअधिकार आयोगकी पूर्वसदस्य मोहना अन्सारीले हिंसात्मक गतिविधिको भर्त्सना गरेकी छन्।

मूत्रप्रणालीमा हुने क्यान्सरको शल्यक्रियामा विशेषज्ञता भएका चिकित्सक उमेश नेपालले विश्व क्यान्सर दिवसको प्रसङ्ग जोड्दै बिरामी बोक्ने एम्बुलेन्समा आक्रमण भएकोमा चर्को आक्रोश पोखेका छन्।

उनले तोडफोड गर्नेहरूलाई "दानव" को सङ्ज्ञा दिएका छन्।

हड्तालका कारण चितवनमा रोकिएका ट्रकहरू

अर्थतन्त्रको चिन्ता

बन्द हड्तालले महामारीबाट भर्खरै तङ्ग्रन खोजेको अर्थतन्त्रमा फेरि अर्को झट्का लाग्ने त्रास कैयौँले व्यक्त गरेका छन्।

आर्थिक मामिलाका जानकार पत्रकार गजेन्द्र बुढाथोकीले बन्दले अर्थतन्त्रमा चौतर्फी नकारात्मक प्रभाव पार्ने भन्दै त्यसको सधैँ आफूले विरोध गर्ने लेखेका छन्।

अर्थतन्त्रका अर्का जानकार सुजिव शाक्यले ट्वीटरमा "धनी राजनीतिज्ञहरूको देशमा एक दिनको हड्तालले उनीहरूलाई प्रभाव पार्दैन। तर त्यसले महामारीको नोक्सानी बेहोरिरहेका मानिसहरूलाई थप एक दिनको हानि पुग्छ" भनेर लेखेका छन्।

उनले एक दिनको बन्दले अर्बौँ रुपैयाँ नोक्सानी हुने पनि उल्लेख गरेका छन्।

बन्द आह्वान गर्ने समूहका एकजना नेता विष्णु रिजालले चाहिँ हड्ताल गर्नु आफ्नो बाध्यता भएको उल्लेख गरेका छन्।

जुम्लामा यातायात नचलेपछि मानिसहरू हिँडेरै यात्रा गर्न बाध्य भएका छन्

विगतमा बन्द हडतालको विरोध गर्ने कतिपय नेताहरू नै अहिले बन्द आयोजकको कित्तामा पुगेको प्रति पनि कतिपयले प्रश्न उठाएका छन्।

टिप्पणीकार केदार शर्माले ट्विटरमा त्यस्तै प्रतिक्रिया लेखेका छन्।

बन्दका कारण बिहीवार बिहानैदेखि राजधानी काठमाण्डू लगायत देशका विभिन्न ठाउँमा आयोजकहरूले धर्ना तथा विरोध...


वीरगन्जस्थित नेश्नल मेडिकल कलेजलगायत अन्य मेडिकल कलेजका सञ्चालकहरूले विद्यार्थीको सीट सङ्ख्या तथा शुल्क निर्धारण परिमार्जन गर्न सरकारसँग माग राखेका छन्

सञ्चालकहरूले भनेजस्तै एमबीबीएस अध्ययनका लागि सीट सङ्ख्या बढाइए तथा प्रवेश परीक्षाबिनै विदेशी विद्यार्थीलाई भर्ना गरिए गुणस्तरमा प्रश्नचिह्न खडा हुने प्राध्यापक केदारभक्त माथेमाको भनाइ छ।

माथेमासहितको चिकित्सा शिक्षासम्बन्धी राष्ट्रिय नीति तर्जुमा उच्चस्तरीय कार्यदलले २०७२ सालमा चिकित्सा शिक्षामा सुधारसम्बन्धी प्रतिवेदन तत्कालीन सरकारलाई बुझाएको थियो।

पछिल्लो विवादबारे बीबीसी नेपालीसँग बिहीवार कुरा गर्दै उनले भने, "उहाँहरूले बढी मुनाफा खोजेकोले कलेज सञ्चालन गर्ने अवस्था नहुने भन्नुभएको हो।"

यद्यपि आफ्नो कार्यदलले चार वर्षअघि नै शुल्क निर्धारण गरेकोले त्योसहित मेडिकल कलेज सञ्चालकका केही उचित चासोलाई राज्यले सम्बोधन गर्नुपर्ने माथेमाको सुझाव छ।

विवाद

चिकित्सा शिक्षामा भर्नाको विषयलाई लिएर निजी मेडिकल कलेज सञ्चालक र सरकारबीच फेरि विवाद सुरु भएको छ।

एमबीबीएस अध्ययनका लागि भर्ना प्रक्रिया सुरु हुने बेला कलेज सञ्चालकहरूले सीट सङ्ख्या... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

, शुल्क निर्धारण र विदेशी विद्यार्थीको भर्नाजस्ता विषयमा नियम परिमार्जन नगरिए यो शैक्षिक सत्रदेखि भर्ना नलिने धम्की दिएका छन्।

अधिकारीहरूले चाहिँ अन्य विषय यथावत् रहनेगरी शुल्क निर्धारण औचित्य हेरेर चिकित्सा शिक्षा आयोगमार्फत् हेरफेर हुन सक्ने सङ्केत गरेका छन्।

त्रिभुवन विश्वविद्यालयले एमबीबीएस अध्ययनका लागि प्रवेश परीक्षाको नतिजा सार्वजनिक गर्दै भर्ना प्रक्रिया अघि बढाउन लागेको छ।

काठमाण्डू विश्वविद्यालय पनि प्रवेश परीक्षाको चरणमा छ। तर बहुचर्चित चिकित्सा शिक्षा विधेयक पारित हुँदादेखि नै असन्तुष्ट देखिएका निजी मेडिकल कलेज सञ्चालकहरूले चाहिँ विद्यमान व्यवस्थामा भर्ना लिन नसकिने सरकारलाई बताएका छन्।

सीट सङ्ख्या र शुल्क निर्धारण अनि विदेशी विद्यार्थीको भर्नाजस्ता विषय एक अर्कासँग सम्बन्धित रहेको र त्यसमा परिमार्जन हुनुपर्ने उनीहरूको माग छ।

एसोसिएशन अफ मेडिकल कलेज एन्ड डेन्टल कलेज अफ नेपालका अध्यक्ष बसरुद्दिन अन्सारी भन्छन्, "विदेशी विद्यार्थी लिन दिए नेपाली विद्यार्थीको शुल्क कम हुन्छ। सीट बढाइदिए स्वतः कम हुन्छ।"

"अनि सरकारले जति तोक्छ त्यति हामी लिन्छौँ। त्यसमा कुनै आपत्ति हुन्न। त्यो नभए कलेज चलाउने अवस्थामा हुँदैनौँ,"उनले थपे।

अडिग

विदेशी विद्यार्थीले सम्बन्धित देशको मेडिकल शिक्षाको प्रवेश परीक्षा उत्तीर्ण गरेका आधारमा भर्ना लिने व्यवस्था नहुँदा विदेशी विद्यार्थीको सङ्ख्या घट्ने र त्यसको असर नेपाली विद्यार्थीको शुल्कमा पर्ने तर्क उनको छ।

विदेशी विद्यार्थीसँग नेपालीभन्दा धेरै शुल्क लिइने र त्यसले नेपाली विद्यार्थीको शुल्क कम हुने बताइएको छ।

मेडिकल शिक्षामा अत्यधिक शुल्क लिइएको भन्दै आलोचना भएपछि निर्धारण गरिएको शुल्क लगायतका व्यवस्थामा सरकार भने अडिग देखिएको छ।

शुल्कका हकमा भने मुद्रास्फीतिका आधारमा केही बढाउन सकिने सङ्केत अधिकारीहरूले गरेका छन्।

शिक्षामन्त्री गिरिराजमणि पोखरेल भन्छन्, "एउटा प्रणालीमा ल्याउन खोजिएको छ। प्रणालीमा ल्याउन खोजेपछि समस्या त आउँछ नै। पुरानै तरिकाले अगाडि बढ्न सकिँदैन।"

"सबैलाई व्यवस्थित गर्नुपर्छ र गत वर्ष केही व्यावहारिक समस्यालाई हेरेर हामीले बढाउने आधार राष्ट्र ब्याङ्कले भनेको मुद्रास्फीतिलाई स्वाभाविक रूपमा लिएका छौँ। त्यो आधारमा आयोगले यो विषयमा निर्णय दिन्छ।"

विदेशी विद्यार्थीले नेपालकै प्रवेश परीक्षा उत्तीर्ण गर्नुपर्ने उनको भनाइ छ। समग्र चिकित्सा...


वीरेन्द्रनगर नगरपालिकाले आइसोलेशनका रूपमा प्रयोग गरिहेको बसपार्क

शङ्का लागेर चेक गर्दा कोरोनाभाइरस सङ्क्रमण देखिएपछि ११ दिनदेखि घरमै आइसोलेशनमा बसेर उपचार गरिरहेको उनले बताए।

उनी भन्छन्, "सरकारले बनाएको आइसोलेशनमा नगएर होम आइसोलेशनमा बस्दा धेरै सजिलो भएको छ।"

उच्च सुरक्षा सावधानी अपनाएर बसिरहेको दाबी गर्ने उनले  पीसीआरमा कोरोनाभाइरसको सङ्क्रमण देखिए पनि आफूमा गम्भीर लक्षण नदेखिएको बताए।

'होम आइसोलेशन'

कोभिड-१९ पुष्टि भएका सुर्खेतकै भीमप्रसाद शर्मा रूपाखेती पनि अहिले घरमै अलग्गिएर बसेका छन्।

परीक्षणको परिणाममा सङ्क्रमण देखिएपछि वीरेन्द्रनगर नगरपालिकाले बनाएको आइसोलेशनमा बस्न गएको भए पनि त्यहाँ बस्न नसकेर घर आएको बताउँछन्।

बसपार्कमा बनाइएका आइसोलेशनमा बस्दा फोहोर र दुर्गन्धले झनै बिरामी पर्ने सक्ने उनको भनाइ छ।

उनी भन्छन्, "बसपार्कको आइसोलेशनमा बसिरहेकाहरूको कुरा सुन्दा र  त्यहाँको दुरवस्था देख्दा बस्न मन नलागेकोले  होम आइसोलेशन रोजेँ।"

वीरेन्द्रनगर नगरपालिकाले निर्माण सम्पन्न भएपनि प्रयोगमा आउन नसकेको बसपार्कलाई अहिले आइसोलेशनको रूपमा प्रयोग गरेको छ।

व्यापारिक प्रयोज... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

नको लागि बनाइएका शटरहरूमा सङ्क्रमितलाई राखेर उपचार तथा हेरचाह गर्ने व्यवस्था मिलाएको छ।

घरमै बसेर उपचार गर्ने मौका

जनस्वास्थ्य कार्यालयका अनुसार सुर्खेतमा अहिले १३ जना होम आइसोलेशनमा बसिरहेको र अरू दुई जना निको भइसकेका छन्।

सरकारले गत असार १५ गते कोभिड -१९ सम्बन्धी स्वास्थ्य निर्देशिका जारी गदै सङ्क्रमण पुष्टि भएका तर लक्षण र चिह्न नभएका व्यक्ति  'होम आइसोलेशन'मा बस्न सक्ने व्यवस्था गरेको थियो।

उक्त व्यवस्थाअनुसार भीमप्रसाद र टेकबहादुरजस्ता कोरोनाभाइरस सङ्क्रमण पुष्टि भएका व्यक्तिहरूले घरमै बसेर उपचार गर्ने मौका पाएका हुन्।

घरमै बसेको हुनाले सङ्क्रमण पुष्टि भएपनि आफूहरूलाई कोरोनाभाइरस सङ्क्रमण भए जस्तो नलागेको उनीहरू बताउँछन्।

बाहिर बसेको भए सायद धेरै तनाव हुन्थ्यो होला, टेकबहादुर थापा भन्छन्, तर घरमै बसेको हुनाले त्यस्तो अनुभूति भएको छैन।

सामाजिक दूरी कायम गरेर आफन्तसँग कुराकानी हुने भएकोले तनाव खेप्नुनपरेको र समय बिताउन पनि निकै सजिलो भएको छ।

अलग्गै कोठमा बसेर सुरक्षाका सबै नियमहरू पूर्ण रूपमा पालना गर्दा घरका सदस्यलाई सर्छ कि भन्ने चिन्ता पनि नभएको उनीहरू बताउँछन्।

सङ्क्रमित आफन्तको उपचार तथा हेरचाह गरिरहेका परिवारका सदस्य पनि सावधानी अपनाएको हुँदा  नसर्नेमा ढुक्क छन्।

सङ्क्रमितलाई खाना, खाजा, तातोपानी दिँदा अनिवार्य रूपमा स्यानिटाईजर, मास्कजस्ता सुरक्षाका साधन प्रयोग गदै आएको आफन्त बताउँछन्।

घरमै आइपुग्दा सामान्य

कोरोनाभाइरस घरसम्म नपुग्दा जति डरत्रास थियो अहिले पुगेपछि त्यस्तो सबै हराएको शान्ति न्यौपाने बताउँछिन्।

पतिको हेरचाहमा तल्लीन शान्ति भन्छिन्, "आफूलाई नपर्दासम्म मात्रै डरत्रास हुँदो रहेछ, परेपछि सबै सामान्य लाग्दो रहेछ।"

'होम आइसोलेशन'मा बसेकाहरूले शक्तिवर्धक र पोषिलो खानेकुरा खाने गरेका छन्।

अदुवा, बेसार, फलफूल खाएपनि औषधि भने खानु नपरेको उनीहरूले बताए।

विश्वास नै छैन

कोरोनाभाइरससँग सम्बन्धित कुनै लक्षण नदेखिएकोले सङ्क्रमण भएको भन्ने विश्वास पनि नलागेको कतिपय बताउँछन्।

पीसीआर जाँच गर्दा सङ्क्रमण पुष्टि भए पनि कुनै खालको अप्ठ्यारो नभएकोले सङ्क्रमण भएको भनेर आफूलाई विश्वासै नलागेको भीमप्रसाद शर्मा रूपाखेती बताउँछन्।

उनी भन्छन्, "पीसीआर रिपोर्ट पोजिटिभ आएको खबर थाहा हुँदा अलिकति चिन्ता लागेको लागेको थियो, तर स्वास्थ्यकर्मीको सल्लाह, परिवार र आफन्तको हौसलाले गर्दा आत्मबल...


वुहान नगर मध्य चीनमा रहेको छ

मध्य चीनको वुहान शहरमा डिसेम्बरमा पहिलो पटक देखा परेको कोरोनाभाइरसको सङ्क्रमणका कारण २५ जनाको ज्यान गएको खबर प्राप्त भएका छन्।

यो भाइरसले सयौँ जनालाई सङ्क्रमित तुल्याइसकेको छ र विज्ञहरूले त्यो सङ्ख्या अझै बढिइरहने बताइरहेका छन्।

बिरामीलाई निमोनिया गराउँने नयाँ भाइरस विश्वभरिका स्वास्थ्य अधिकारी तथा विज्ञहरूका लागि चिन्ताको विषय हो। त्यसैले उनीहरू उच्च सतर्कताको अवस्थामा छन्।

तर के यो कोरोनाभाइरस सङ्क्रमण आज देखिएर भोली नै हराउँने खालको हो वा अझ खतरनाक कुनै रोग वा महामारीको पहिलो लक्षण हो?

विश्व स्वास्थ्य सङ्गठन के भन्छ?

विश्व स्वास्थ्य सङ्गठनले अहिले देखिएको नयाँ भाइरसको सङ्क्रमण चीनको लागि सङ्कटकाल भए पनि त्यो बाँकी विश्वका लागि त्यस्तो नभइसकेको बताएको छ।

जिनिभामा दोस्रो दिनको बैठकपछि डब्लूएचओले चीनमा कोरोनाभाइरस सङ्क्रमण रोक्न चालिएका कदमहरूको चर्चा गर्दै त्यो विश्वका अन्य देशहरूमा सीमित मात्रामा मात्रै देखिएको बताएको छ।

बीबीसीकी विश्व स्वास्थ्य संवाददाता टुलिप मजुमदर भन्छिन्, "प्रारम्भिक अध्ययन अनुसार यो भाइरस सरेका व्यक्तिहरूबाट निकै कम म... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

ानिसमा भाइरस सरिरहेको देखिएको छ। सङ्क्रमितमध्ये एक चौथाइको मात्र ज्यान गइरहेको छ।"

उनका अनुसार विज्ञहरूको अहिलेको निष्कर्ष के हो भने यो प्राणघातक भाइरस होइन।

चीनमा यो भाइरसबाट सङ्क्रमित हुनेको सङख्या बढिरहेको छ। अन्य एशियाली देश र अमेरिकामा पनि यो भाइरस पुगिसकेको छ। जापानमा दोस्रो सङ्क्रमितको उपचार भइरहेको घोषणा गरिएको छ।

यो भाइरस के हो?

चिनियाँ अधिकारीहरूका अनुसार पछिल्ला सङ्क्रमण कोरोनाभाइरसका कारण भइरहेका छन्। यसक्रममा देखिएका धेरैमध्ये छ वटाले मात्र मानिसहरूलाई सङ्क्रमित तुल्याइरहेका छन्।

अहिले देखिएको नयाँ थपिँदा ती भाइरसको सङ्ख्या सात पुग्न जान्छ।

सन् २००२ मा सार्स भन्ने भाइरसको महामारीले झन्डै आठ हजार एक सय जनालाई सङ्क्रमित तुल्याएको थियो। ती मध्ये सात सय ७४ जनाको ज्यान गयो।

वेलकम ट्रस्ट नामक संस्थाकी डक्टर रोजी गोल्डिङको भनाइमा "सार्सको बलियो स्मृति अझै बाँकी नै छ  र अहिले देखिएको त्रास त्यसैको एक प्रभाव हुन सक्छ।"

तर अहिले चिकित्सकहरू यस्ता सङ्क्रमणसँग जुध्न धेरै नै तम्तयार भइसको उनले बताइन्।

लक्षणहरू कस्ता हुन्छन्?

कोरोनाभाइरसको सङ्क्रमण भएपछि ज्वरो आउँछ र त्यसपछि सुख्खा खोकी लाग्छ। केही हप्तापछि सास फेर्न गाह्रो हुन्छ र केही बिरामीलाई अस्पताल लैजाने अवस्था आउँछ।

तर कैयौँ अवस्थामा यस्ता लक्षण नदेखिएका बिरामीमा पनि भेटिने गरेको विज्ञहरू बताउँछन्।

एडिनबरा विश्वविद्यालयका प्राध्यक मार्क वुलहाउसका अनुसार अहिले देखिएका बिरामीमा रुघाखोकीको जस्तै लक्षण देखिन्छन् र त्यो चाहिँ चिन्ताको विषय हो।

तर यो सङ्क्रमण सार्सको सङ्क्रमण जति गम्भीर प्रकृतिको नहुने उनको भनाइ छ।

यो कति घातक छ?

कोरोनाभाइरसको सङ्क्रमणका कारण अहिलेसम्म २५ जनाको ज्यान गएको छ। त्यो भनेको जम्मा सङ्क्रमितको तीन प्रतिशत मात्रै हो।

तर यो सङ्क्रमण प्राणघातक बन्न केही समय लाग्ने भएकोले ज्यान जानेको सङ्ख्या अझै बढ्ने भय व्यक्त भइरहेका छन्।

अहिले सम्म ८३० जना सङ्क्रमित भएका विवरण प्राप्त भएका छन्।

त्यसमाथि चिकित्सकहरूले थाहै नपाएको सङ्क्रमण कति छ भन्ने अझै प्रष्ट भइसकेको छैन।

यो कहाँबाट आयो?

नयाँ भाइरसहरू जुन बेला पनि देखिइरहन्छन्।

उनीहरू एउटा प्रजातिबाट फरक बन्दै मानव शरीरमा प्रवेश गर्छन्।

नटिङ्घम विश्वविद्यालयका भाइरसविद् प्रोफेसर जोनाथन बलको भनाइमा "अहिले देखिएको भाइरस यदि कोरोनाभइरस हो भने त्यो कुनै जनावरको...


वुहानको स्थानीय रेल सेवा पनि बन्द गरिएको छ

नयाँ घातक भाइरस फैलनबाट रोक्न चीनले वुहानमा यातायात सेवा बन्द गरिदिएपछि गत आइतवार हृदयाघातका कारण निधन भएका दोलखाका ४० वर्षीय पुष्कर खड्काको शव नेपाल ल्याउन समस्या भएको हो।

करिब १५ वर्षदेखि वुहानस्थित एउटा रेस्टुरेन्टमा कार्यरत खड्काको शव नेपाल पठाउन कानुनी प्रक्रिया सुरु भइसकेको दूतावासका अधिकारीले बताए।

बेइजिङस्थित नेपाली दूतावासका उपप्रमुख सुशील लम्सालका अनुसार शनिवार राति केही नेपाली साथीहरूसँगै रहेका उनको सुतेकै अवस्थामा निधन भएको थियो।

बीबीसीसँग टेलिफोनमा कुराकानी गर्दै लम्सालले भने, "हामीले शव नेपाल फर्काउने पहल गरिरहेका छौँ। वुहानमा आवागमन नियन्त्रित भएकाले समस्या भएको हो।"

वुहानको अवस्था

श्वाप्रश्वास सम्बन्धी स्वास्थ्य समस्या उत्पन्न गराउने कोरोनाभाइरसको सङ्क्रमण थप फैलिन नदिन चिनियाँ अधिकारीहरूले वुहान सहरका सबै सार्वजनिक यातायात तथा उडानहरू स्थगित गर्ने निर्णय गरेका छन्।

कोरोनाभाइरसको सङ्क्रमण चिनियाँ सहर वुहानबाट अन्यत्र फैलिइसकेको छ।

६ सयभन्दा बढी मानिसहरू प्रभावित भइसकेका छन् भने २५ जनाको ज्यान गइसकेको छ।

लम्सालले खड... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

्काको शव नेपाल पठाउन वुहानको अवस्था सामान्य हुनुपर्ने देखिएको बताए।

नेपालीमा सङ्क्रमण देखिएको छैन

बेइजिङस्थित नेपाली दूतावासका अनुसार हालसम्म चीनमा रहेका नेपालीमा कोरोनाभाइरस सङ्क्रमण भएको सूचना आएको छैन।

बेइजिङस्थित नेपाली दूतावासले जारी गरेको सूचना

तर दूतावासले चीनमा रहेका सबै नेपालीलाई उक्त भाइरसबाट बच्ने उपायहरू अपनाउन र आवश्यक परे सहायताका लागि सम्पर्क गर्न सूचना जारी गरेको छ।

दूतावासले बिहीवार जारी गरेको सूचनामा बेइजिङस्थित दूतावासका साथै ग्वाञ्जाओ, ल्हासा र हङ्कङस्थित नेपाली महावाणिज्य दूतावास तथा साङ्घाईस्थित अवैतनिक नेपाली महावाणिज्य दूतसँग सम्पर्कमा रहन भनिएको छ।

नेपाली दूतावासका उपप्रमुख लम्सालका अनुसार चीनका विभिन्न सहरहरूमा करिब ८ हजार नेपालीहरू रहेका छन्।

नेपालीको सङ्ख्या

कोरोनाभाइरस प्रभावित वुहानमा भने ७० देखि ८० को सङ्ख्यामा नेपाली नागरिकहरू रहेको लम्सालले बताए।

लम्सालले भने, "वुहानमा रहेका नेपालीहरूसँग हामी सम्पर्कमै छौँ। उनीहरूको अवस्था सामान्य रहेको छ। कसैलाई सङ्क्रमण भएको थाहा छैन।"

उनका अनुसार केही नेपालीले नेपाल फर्कन चाहेको भन्दै सम्पर्क गरेका छन्।

तर अहिले वुहानबाट नेपाल फर्काउन सक्ने अवस्था नरहेको उनले बताए।

चीनमा वसन्त ऋतु र नयाँ वर्षको बिदा सुरु हुन लागेकाले कतिपय नेपालीहरू पहिले नै नेपाल फर्किसकेको उनले जानकारी दिए।

चीनबाट नेपालमा उक्त भाइरस फैलनसक्ने जोखिमबारे आफूहरूले परराष्ट्र मन्त्रालयलाई जानकारी गराइसकेको उनले बताए।

चीनले उक्त घातक भाइरस फैलनबाट रोक्न आफ्ना तीनवटा सहरको यातायात सेवामा बन्देज लगाइसकेको छ।

कोरोनाभाइरस: नेपाल जोखिममा छ?


वुहानबाट बीबीसीको सम्पर्कमा आएका नेपाली विद्यार्थीहरूले नेपाल सरकारले हालसम्म आफूहरूको उद्धारका लागि कुनै कदम नचालेको र आफूहरू अलपत्र परेको भन्दै निराशा व्यक्त गरेका छन्।

वुहानस्थित ह्वाङ्जुङ यूनिभर्सिटी अफ साइन्स एन्ड टेक्नोलजी (हस्ट) मा इन्जिनीयरिङमा स्नातकोत्तर गरिरहेका नेपाली विद्यार्थी सम्पत न्यौपानेले भने, "हामी शारीरिक रूपमा सुरक्षित छौँ, तर आफ्नै कोठावरपर भएका साथीहरू गइसके।"

"सुरुमा अमेरिका र फ्रान्सले उनीहरूका नागरिक लग्दा हामीलाई डब्ल्यूएचओको भन्दा उच्च मापदण्ड भएका देशले मात्र उद्धार गरेका हुन् जस्तो लागेको थियो," उनी भन्छन्, "तर अहिले भारत, बाङ्ग्लादेश, श्रीलङ्काजस्ता देशले पनि लान थाले।"

टुहुरो महसुस

आफ्नै छात्रावासमा बस्ने अन्य देशका विद्यार्थी स्वदेश फर्केपछि नेपालीहरू चरम मानसिक तनावमा परेको न्यौपानेले बताए।

उनले भने, "बेइजिङस्थित नेपाली राजदूतज्यूसँग हाम्रो कुराकानी भएको थियो। उहाँ अभिभावकत्व लिन्छु भन्नुहुन्छ, तर हामीलाई यहाँ टुहुरा बच्चाजस्तो महसुस भइरहेको छ।"

"हामीलाई चाँडो भन्दा चाँडो नेपालमा लगेर आइसोलेशन गरेर राखियोस्।"

सोही विश्वविद्यालयमा बायोकेमिस्... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

ट्रीमा विद्यावारिधि गर्दै गरेका सरोज खनाल पनि नेपालका छिमेकी मुलुक र नेपालजस्तै गरिब भनिएका देशले पनि आफ्ना नागरिकलाई उद्धार गर्दा नेपालले बेवास्ता गर्दा मानिसक तनाव उत्पन्न भएको बताए।

"हामीले चीन सरकारले बस्न र खान दिएन भनेर त भनेकै होइनौँ नि! तर कम्तीमा सरकारले हाम्रो कुरा सुनोस् र हामीलाई नेपालमा लगेर आइसोलेशनमा राखोस् भन्ने चाहेका हौँ," उनले भने, "त्यस्तो गरे कम्तीमा हामीलाई मानसिक तनाव कम त हुन्थ्यो।"

शङ्का

नेपाल सरकारले बेवास्ता गर्नुमा दूतावासले सही सूचना उपलब्ध नगराएको हुन सक्ने नेपाली विद्यार्थीहरूको शङ्का छ।

खनालले भने, "हामीलाई यहाँ जेलमा बसेको जस्तो महसुस भइरहेको छ। तर सरकारले किन बाङ्लादेश, श्रीलङ्का र माल्दिभ्सजस्ता देशले आफ्ना नागरिकको उद्धार गर्दा पनि हामीलाई वास्ता गर्दैन?"

वुहानमै यूरोसर्जरीमा विद्यावारिधि गर्दै गरेका डा. गौरव पोखरेल नेपाली विद्यार्थीहरूमा मानसिक तनाव निकै बढेको बताउँछन्।

वुहानमा पहिला पुष्टि भएका ४२५ सङ्क्रमणमा आधारित

५९ वर्षसङ्क्रमित व्यक्तिको औसत उमेर

८९%सङ्क्रमण भएको कम्तीमा पाँच दिनसम्म अस्पताल भर्ना भएनन्

५६%सङ्क्रमित व्यक्ति पुरुष

५५%नयाँ वर्षअघि भएका सङ्क्रमणको समुद्री खाद्यपदार्थसँग सम्बन्ध

नेपाली दूतावासका अधिकारीहरू पनि रहेको एउटा वीच्याट समूहमा संलग्न नेपालीमध्ये झन्डै १०० जति वुहानमा बसोबास गर्नेहरू भएको उनले बताए।

तनावले अस्वस्थ

तीमध्ये अधिकांशलाई अहिले अरुचि, अनिद्रा र पेटको समस्या समस्या देखिएको जानकारी आफूले पाएको ती डा. गौरव पोखरेल बताउँछन्।

"यो सबै मानसिक तनाव र चिन्ताका कारण भएको हो," उनले भने, "छिमेकी देशहरूले आफ्ना नागरिकको धमाधम उद्धार गर्न थालेपछि नेपालीमा चिन्ता बढेको छ।"

चीनमा सङ्क्रमण र मृतकको सङ्ख्या दिनानुदिन बढिरहेको बेला कोरोनाभाइरस फैलिएको वुहानबाट नेपालीलाई तत्काल उद्धार गरिनुपर्ने उनको माग छ।

डा. पोखरेलले भने, "हामी अहिले सङ्क्रमणको मुहानमा नै बसेका छौँ। कमसेकम मुहानबाट अन्यन्त्र जान पाए जोगिने सम्भावना बढी हुन्छ।"

"तर हामी सङ्क्रमित त होइनौँ नि। सरकारले हामी सङ्क्रमित भए जसरी व्यवहार गर्‍यो।"

उनी नेपाली विद्यार्थीहरू नेपाल आएपछि पनि सरकारले व्यवस्था गरिदिएको जुनसुकै स्थानमा अरूभन्दा पर १४ दिनसम्म अरूलाई सङ्क्रमणको सम्भावना नहोस् भनेर छुट्टै बस्न तयार भएको बताउँछन्।

अभिभावकको माग

वुहानमा रहेका विद्यार्थीले उद्धारको...


वुहानस्थित अस्पताल

शनिवार बिहान बसेको बैठकले काठमाण्डूका सबै अस्पतालहरूलाई सतर्क अवस्थामा रहन र आइसोलेशन वार्ड बनाएर तीन दिन भित्र योजना पेस गर्न अस्पतालहरूलाई निर्देशन दिइएको स्वास्थ्य मन्त्रालयले जनाएको छ।

काठमाण्डूस्थित मुलुकको एक मात्रै अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थलमा चीनबाट आएकाहरूको स्वास्थ्य परीक्षण गर्न र आवश्यक परेको अवस्थामा त्यहीँबाट अस्पताल लैजान एम्बुलेन्स तयारी अवस्थामा राख्ने कार्य भइसकेको अधिकारीहरूले बताएका छन्।

चीनमा नयाँ वर्ष तथा वसन्त पर्वको छुट्टी सुरु भएका कारण यो बेला चीनमा पढ्न गएका नेपालीहरू नेपाल फर्कने गर्छन्।

कोरोनाभाइरसको सङ्क्रमण फैलँदै गएपछि विभिन्न चिनियाँ सहरहरूमा रहेका नेपालीहरू समेत नेपाल फर्किरहेका विवरणहरू सार्वजनिक भइरहेका छन्।

शुक्रवार स्वास्थ्य मन्त्रालयले चीनको वुहानबाट हालै फर्केका एक नेपाली विद्यार्थीमा सङ्क्रमण देखिएको बताएको थियो। तर ती व्यक्ति हाल निको भएर घर फर्किसकेको बताइएको छ। उनको परिचय खुलाइएको छैन।

त्यसबाहेक शाङ्घाइ शहरबाट केही समयअघि नेपाल आइपुगेका एकजना नेपालीमा पनि कोरोनाभाइरसको सङ्क्रमण भएको आशङ्का गरिएको अधिकारीहरूले बताए... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

का छन्।

उनलाई हाल शुक्रराज ट्रोपिकल तथा सरुवा रोग अस्पतालमा छुट्टै कोठामा राखिएको छ।

उनको खकार र रगतको नमुना परीक्षणका लागि हङकङ पठाइएको शुक्रराज ट्रोपिकल तथा सरुवा रोग अस्पतालका चिकित्सक शेरबहादुर पुनले जानकारी दिए।

कति छ क्षमता?

अधिकारीहरूका अनुसार विश्व स्वास्थ्य सङ्गठनले कोरोनाभाइरस भएको आशङ्का गरिएकाहरूलाई एक्लै राखेर परीक्षण गर्नुपर्ने बताएको छ।

त्यसबाहेक सङ्क्रमित भएको पुष्टि भएको अवस्थामा ती व्यक्तिको बाक्लो हेलमेल भएका व्यक्तिहरूलाई पनि उच्च निगरानीमा राख्न सुझाइएको बताइएको छ।

चीनमा रहेका नेपालीहरू नेपाल आउने समय भएकाले र सङ्क्रमणको आशङ्का गरिएकाहरूसँग हेलमेल भएकाहरूलाई समेत हेर्नुपर्ने हुँदा नेपालको जनस्वास्थ्यसँग सम्बन्धित पूर्वाधारले त्यसलाई धान्न सक्छ कि सक्दैनन् भन्ने विषय पेचिलो हुँदै गएको बताइएको छ।

स्वास्थ्य मन्त्रालयका प्रवक्ता महेन्द्रप्रसाद श्रेष्ठका अनुसार हाललाई सरकारले कोरोनाभाइरस सङ्क्रमितलाई राख्न भनेर तीन वटा अस्पताल तोकेको छ।

एक नम्बरमा शुक्रराज ट्रोपिकल तथा सरुवा रोग अस्पताल, दोस्रोमा पाटन अस्पताल र तेस्रो सशस्त्र प्रहरी बलको अस्पताल राखिएको उनले जानकारी दिए।

एक्लै राखेर उपचार गर्नका लागि भने हाल १० वटा मात्रै कोठा रहेको अधिकारीहरूको भनाई छ। छ वटा कोठा टेकुमा र बाँकि चार पाटन अस्पतालमा तयार पारिएको बताइएको छ। सशस्त्रमा भने यो समाचार तयार पारुन्जेल कोठा छुट्याइनसकेको बताइएको छ।

"विश्व स्वास्थ्य सङ्गठनले नेपाललाई मध्यम स्तरको सतर्कता अपनाउन भनेको छ। त्यसै अनुरूप काम गरिरहेका छौँ। स्थिति अनुसार योजना पनि परिमार्जन हुँदै जानेछ," श्रेष्ठले भने।

थल मार्गमा के छ अवस्था?

हालसम्म चीनसँगको नाकामा सरकारले कुनै पनि किसिमको सतर्कता अपनाई नसकेको अधिकारीहरू बताउँछन्।

श्रेष्ठका अनुसार केरुङ नाकामा सतर्कता बढाउने योजना भने मन्त्रालयले बनाएको छ।

"थल नाकाबाट मानिसहरू कम आउँछन्। अर्को कुरा वुहानदेखि रेलमै चढेर केरुङ आउँछु भने पनि तीन दिन लाग्छ," उनले भने।

"तिब्बतमा कोरोनाभाइरसको जोखिम हाल सम्म देखिएको छैन।"

कोरोनाभाइरसको लक्षणहरू कस्ता हुन्छन्?

कोरोनाभाइरस: नेपाल जोखिममा छ?

कोरोनाभाइरसको सङ्क्रमण भएपछि ज्वरो आउँछ र त्यसपछि सुक्खा खोकी लाग्छ। केही हप्तापछि सास फेर्न गाह्रो हुन्छ र केही बिरामीलाई अस्पताल लैजाने अवस्था आउँछ।

तर कैयौँ अवस्थामा यस्ता लक्षण नदेखिएका बिरामीमा...


वृद्धवृद्धालाई खोप दिन सहज हुँदैन

खोप बनेको अवस्थामा विश्वनेताहरूसँग त्यो कसरी मानिसहरूसम्म पुर्‍याउने भन्नेबारे विकल्पहरू हुनेछन्।

जस्तै बिरामीको समीपमा हुने नर्स, डाक्टर र स्याहारमा खटिने कर्मचारीसहित सबैभन्दा जोखिमयुक्त वर्गमा पर्ने मानिसहरूलाई सबैभन्दा पहिले सुरक्षा दिनुपर्ने हुन्छ।

तर त्यसो गर्न सजिलो छैन। ज्येष्ठ उमेर समूहका मानिसलाई खोप दिनु सहज कुरा हैन।

क्यानडाको यूनिभर्सिटी अफ ग्वेल्फमा खोपविज्ञानका प्राध्यापक सायन सरिफ भन्छन्: "बूढाबूढीका लागि सोचेर बनाइएका खोपहरू हामीसँग निकै कम छन्।"

"गत शताब्दीमा धेरैजसो खोप बाल्यकालमा लाग्ने रोगलाई लक्षित गरेर तयार पारिएका छन्।"

सत्तरी वर्ष लागेपछिका मानिसलाई दिइने दाद भने एउटा अपवाद हो।

वयस्क अवस्थामा देखिने मेनिन्जाइटिस वा ह्यूमन प्यापिलोमा भाइरसजस्ता केही रोगका लागि एक-दुईवटा खोपहरू छन्।

अन्यथा रोगप्रतिरक्षासम्बन्धी विज्ञान बालबालिकाको पक्षमा बढी ढल्किएको छ।

"बाल्यकालमा लाग्ने रोगबारे हामीसँग प्रशस्त ज्ञान छ," सरिफले भने।

"तर युवा, अधबैँसे र बूढाबूढीमा लाग्ने रोगबारे हामीसँग धेरै अनुभव छैन।"

जटिल पक्ष

ज्येष्ठ नागरिकम... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

ा खोप दिने कामको जटिलता बुझ्न हामीले उनीहरूको प्रतिरक्षा प्रणालीको फरकपन बुझ्नुपर्छ।

धेरैजसो सरुवा रोगको असर उमेर ढल्किँदै गरेका मानिसमा तन्नेरीमा भन्दा बढ्ता देखिन्छ।

बुढ्यौलीमा जोखिम निम्त्याउने पक्ष धेरै हुन्छन्।

जस्तै - जीवनभरि विभिन्न सङ्क्रामक रोग झेलेको वा क्यान्सर गराउन सक्ने तत्त्वको बढ्दो मात्राले भविष्यमा नयाँ सङ्क्रमणबाट हुने रोगको जोखिम थप्छ।

त्यसैबेला उनीहरूको प्रतिरक्षा प्रणालीमा समेत ह्रास आइरहेको हुन्छ।

प्रतिरक्षा प्रणाली एकअर्कासँग अन्तरसम्बन्धित कोशिकाहरूको एउटा निकै जटिल सञ्जाल हो।

यदि त्यसले कहीँकतै काम गरेको छैन भने त्यसले गम्भीर अवस्थामा स्थिर रहने प्रतिरक्षा प्रणालीलाई असर पुर्‍याउँछ।

सङ्क्रमण हुँदा शरीरले आफ्नो प्रतिरक्षाका लागि एन्टिबडी बनाएर कीटाणुलाई आक्रमण गर्छ

प्रतिरक्षा प्रणालीलाई बलियो बनाउने काम

सबैजसो खोपहरूले रोगबाट जोगाउन सक्नुपर्छ, तर सबै खोपले सङ्क्रमण रोक्दैनन्

खोपको उद्देश्य हाम्रो प्रतिरक्षा प्रणालीलाई सबल पारेर रोग लगाउने तत्त्वको प्रभावमा आउनुअगावै प्रभावकारी रोग प्रतिरोधक तत्त्व (एन्टिबडी) विकास गर्नु हो।

कसमा कोभिड-१९ को प्रभाव पर्‍यो भनेर जाँच्नलाई गरिएका थुप्रै एन्टिबडी परीक्षणबारे समाचारहरूमा आउने गरेका छन्।  तर सबै एन्टिबडीले काम गर्दैनन्।

कोभिड-१९ गराउने सार्स-कोभ-२ बाट सङ्क्रमित भएका सबैमा समेत एन्टिबडी बन्दैन र कतिपयमा तिनको आयु निकै कम समयको हुनेगर्छ।

खोपविज्ञानको चुनौती नै यस्ता सबै कोशबीच स्थिर हुनेगरी काम गर्ने उपाय निकाल्नु हो।

यो बुढ्यौलीमा रहेका मानिसको प्रतिरक्षा प्रणालीमा के हुन्छ?

यूनिभर्सिटी अफ इन्स्सब्रकका बिर्गिट विन्वर्गरले बुढ्यौलीको प्रतिरक्षा प्रणाली र खोपविज्ञानबारे अध्ययन गरेका छन्।

"सबै प्रकारका कोशहरूको काममा ह्रास आइरहेको हुन्छ," उनी भन्छन्।

"तिनले फरकफरक साईटोकाईन (प्रतिरक्षा कोशबीच सम्बन्ध राख्ने प्रोटीन) उत्पादन गर्छन्। अनि हामीले बुझ्नुपर्ने कुरा के छ भने ती कुनै पनि कोशहरूले आफैँ काम गर्दैनन्।"

जीवनका उत्तरार्द्धमा त्यसमा त्यहाँनिर समस्या आउँछ।

"त्यसबेला जब नयाँ रोगकारक तत्त्वसँग संसर्गमा आइन्छ, त्यससँग जुझ्ने क्षमता निकै कमजोर भइदिन्छ।"

उमेरसँगै कसरी शरीरलाई कसरी सुधार गर्ने

एकै उमेर समूहमा पनि कोही मानिसहरू अरूभन्दा राम्रा र तन्दुरुस्त देखिन्छन्

उमेरसँगै प्रतिरक्षा प्रणाली कमजोर हुँदै जाने भए...


वेबसाइटका एड्मिनिस्ट्रेटर मोन्ट्री सालान्गाम (बसेका)लाई १४६ वर्ष जेल सजाय सुनाइएको थियो

थाईल्यान्ड, अस्ट्रेलिया तथा अमेरिकामा अहिलेसम्म नौ जनालाई समातिएको र थप व्यक्ति पक्राउ पर्न सक्ने इन्टरपोलले जनाएको छ।

"डार्क वेब" भनिने झन्डै ६३ हजार प्रयोगकर्ता भएको इन्टरनेटमा आधारित सञ्जालबारे सन् २०१७ मा अनुसन्धान सुरु भएको थियो।

प्रहरीले एक सयभन्दा बढी बालबालिका सो गिरोहबाट पीडित भएको अनुमान गरेको छ। पीडितहरू को हुन् भनेर पत्ता लगाउन खोजिँदैछ।

इन्टरपोलले एउटा गोप्य वेबसाइटमा १३ वर्षमुनिका ११ जना बालकको तस्बिर राखिएको पत्ता लगाएपछि "अपरेशन ब्ल्याकरिस्ट" नामक अभियानमा थालेको थियो।

डार्क वेबमा भएका वेबसाइट र तिनका सामग्रीलाई प्रचलनमा भएका सर्च इन्जिनहरूले भेट्न सक्दैनन्।

अमेरिकाको होमल्यान्ड सिक्युरिटी इन्भेस्टिगेशन्स विभागले दुर्व्यवहार  भएकाहरूको तस्बिर र भिडिओ राखिएको सो वेबसाइटको आईपी ठेगाना पत्ता लगाएको थियो।

प्रहरीका अनुसार दुराचारीहरूले हप्तैपिच्छे त्यस्ता दृष्य त्यो वेबसाइटमा अपलोड गर्थे।

परिचय

तर बालबालिकाको अनुहार छोपिएको हुनाले अनुसन्धानकर्तालाई उनीहरूको परिचय जान्न गाह्रो भय... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

ो।

मोन्ट्री सालान्गाम नामक सो वेबसाइटका प्रमुख एड्मिनिस्ट्रेटर गत वर्ष थाईल्यान्डमा पक्राउ परेका थिए। त्यसपछि रुएचा टोक्पुट्जा नामक अर्का व्यक्ति पनि अस्ट्रेलियामा समातिए।

सन् २०१४ जेनुअरीमा गिरोहका सदस्यलाई पक्राउ गर्नुअघि बैठक बस्दै अनुसन्धानकर्ताहरू

आफ्नै नातेदारलाई शोषण गर्ने सालान्गामलाई थाईल्यान्डमा १४६ वर्षको जेल सजाय सुनाइयो। शिक्षण पेसामा संलग्न अर्का अभियुक्तले ३६ वर्षको सजाय पाए।

अस्ट्रेलियामा शुक्रवार भएको आदेशमा टोक्पुट्जालाई ११ शिशु तथा बालकसँग दुर्व्यवहार गरेको अभियोगमा दोषी ठहर गर्दै ४० वर्षको जेल सजाय सुनाइयो।

सजाय

बाल यौन दुराचारको मुद्दामा अस्ट्रेलियामा दिइएको यो सबैभन्दा लामो सजाय हो।

प्रहरीले टोक्पुट्जाका विद्युतीय उपकरणमा थाईल्यान्ड र अस्ट्रेलियामा खिचिएका हजारौँ तस्बिर फेला पारेको छ। तीमध्ये केहीमा उनी आफैँले दुर्व्यवहार गरेको देखिएको थियो।

पीडितमध्ये १५ महिने शिशु पनि छन्।

एडलेडमा मुद्दाको निर्णय सुनाउँदै न्यायाधीश लीजल च्यापमनले टोक्पुट्जाको व्यवहारको निन्दा गर्दै उनी बालबालिका, तिनका अभिभावक तथा समाजका लागि खतरनाक भएको बताइन्।

पक्राउ परेका अन्य व्यक्तिको परिचय सार्वजनिक गरिएको छैन।

तर तीमध्ये केही अमेरिकामा भएको र सार्वजनिक पद धारण गरेको व्यक्ति भएको अमेरिकी सरकारका ब्याङ्ककस्थित प्रतिनिधि एरिक म्याक्लक्लिनले बताए।