पुलवामामा गत हप्ता भएको आत्मघाती आक्रमणको प्रमुख योजनाकार मानिएका अब्दुल राशिद गाजीसमेत तीनजना सन्दिग्ध पनि सो घटनामा मारिएको भारतीय सैनिक सूत्रले दाबी गरेको छ।

सो घटनामा लडाकुहरू लुकेर बसेको घरका मालिकको पनि मृत्यु भयो।

भारतीय सेना र अर्धसैन्य बलहरूले सो स्थानमा संयुक्त सुरक्षा कारबाही गरेको प्रहरीले जनाएको छ।

लडाकुहरू लुकेर बसेको सूचना पाएपछि सेनाले कारबाही गर्दा उनीहरूले गोली हानेको बताइएको छ।

बिहीवार भारतीय अर्धसैनिक बल सीआरपीएफको गाडीलाई लक्ष्य गरेर भएको विस्फोटनमा ४६ जनाको मृत्यु भएको थियो।

सुरक्षाकर्मीहरूको संयुक्त टोलीले सो घटनामा संलग्न लडाकु खोज्न एउटा अभियान थालेको थियो।

Indian troops patrol the area where the attack took place

सुरक्षाकर्मीतर्फ हताहत भएकामध्ये मेजरसहित चार सैनिक र एक प्रहरी अधिकारी छन्।

सो क्षेत्रमा गोली हानाहान भएको चर्को सुनिएको थियो। सुरक्षाकर्मीहरूले गाउँलेहरूलाई घरभित्रै बस्न आह्वान गरेका थिए।

डरलाग्दो आक्रमण

गत हप्ता भएको आक्रमण कश्मीरमा अशान्ति सुरु भएपछिकै ठूलो आक्रमण भएको बताइन्छ।

एकजना आत्मघाती आक्रमणकारीले विस्फोटक पदार्थ भरिएको एउटा... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

गाडी सीपीआरएफका सुरक्षाकर्मीहरू बोकेका ७८ वटा  गाडीहरूको लस्करमा लगेर जोतिदिएका थिए। घटनास्थल श्रीनगरबाट २० किलोमिटर पर छ।

ती आक्रमणकारी १९ देखि २१ वर्ष उमेर भएका स्थानीय कश्मीरी युवा भएको बताइएको छ।

पाकिस्तानी सञ्चालित लडाकु समूह जैश-ए-मोहम्मदले सो घटना आफूले गराएको दाबी गरेको छ।

भारतले भने पाकिस्तान नै सो आक्रमणमा संलग्न भएको आरोप लगाएको छ तर इस्लामाबादले त्यसको खण्डन गरेको छ।

विरोध

बिहीवारको घटनापछि भारतमा पाकिस्तानविरोधी प्रदर्शनहरू भएका छन्।

क्रुद्ध  भिडले कश्मीरी विद्यार्थी र व्यापारीहरूलाई निसाना बनाउने गरेका छन्।

विभाजनको सात दशकपछि पनि भारत र पाकिस्तानबीच तिक्तता कायम छ।

दुवै देशले कश्मीर आफ्नो भएको दाबी गर्दै आएका छन्।

पुलवामामा भएको आक्रमणपछि कश्मीरी मुसलमानहरूलाई सतर्क रहन भनिएको छ।

विभिन्न स्थानीय सञ्चारमाध्यमहरूले उत्तर भारतमा कश्मीरी विद्यार्थीहरूसँग कुटपिट भएको वा उनीहरूलाई बसेको ठाउँबाट निकाएको घटनाबारे समाचार प्रकाशित गरेका छन्।

सीआरपीएफले विद्यार्थीहरूलाई सहयोग गर्ने बताएको छ तर उनले समाचार सत्य हो कि हैन राम्ररी विचार गर्न आग्रह गरेको छ।

कश्मीरमा भएको आक्रमणपछि भारतले पाकिस्तानलाई एक्ल्याइदिने चेतावनी दिएको छ।

यो पनि पढ्नुहोस्


पुस ५ गते प्रधानमन्त्री केपी शर्मा ओलीले प्रतिनिधिसभा विघटनको सिफारिस गरेपछि सत्तारूढ नेकपामा देखिएको स्पष्ट विभाजनको झिल्को प्रदेश सरकारहरूमा पनि सल्किएको थियो।

पुष्पकमल दाहाल प्रचण्ड-माधवकुमार नेपाल नेतृत्वको समूहका सांसदहरूले प्रदेश १ का मुख्यमन्त्री शेरधन राई र वागमती प्रदेशका मुख्यमन्त्री डोरमणि पौडेलविरुद्ध अविश्वासको प्रस्ताव दर्ता गराएका छन्।

दुवै प्रदेशमा अविश्वासको प्रस्ताव निर्णयार्थ पेश हुँदा प्रमुख विपक्षी नेपाली कांग्रेसको मुख्य भूमिका रहने देखिन्छ।

प्रदेश १ का मुद्दा

बुधवार अपराह्न दुई बजे प्रदेश १ को प्रदेशसभाको बैठक अघि कार्य व्यवस्था समितिको बैठक बोलाइएको र त्यसले मुख्यमन्त्रीविरुद्ध दायर अविश्वासको प्रस्ताव कसरी अघि बढाउने भन्नेबारे निर्णय लिने प्रदेशसभा सचिव गोपालप्रसाद पराजुलीले जानकारी दिए।

हिउँदे अधिवेशनको पहिलो बैठकमा प्रदेशसभामा रहेका सबै संसदीय दलका नेताहरूले सम्बोधन गर्ने र प्रदेश प्रमुखले अधिवेशन आह्वानका लागि पठाएको पत्र पढेर पठाउने कार्यसूची छ।

प्रदेशसभामा रहेका ९३ सदस्यमध्ये ६७ जना सांसद नेकपाका छन्। त्यसमध्ये ३७ जनाले मुख्यमन्त्री राईविरुद्ध अ... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

विश्वासको प्रस्ताव दर्ता गराएका हुन्।

तर सुरुमा दुई र पछिल्लो पटक तीन गरी पाँच जना सांसदहरूले अविश्वासको प्रस्ताव दर्ता गराउने समूहमा आफू नरहेको बताएका छन्।

यो अवस्थामा आफ्नो पक्षमा बहुमत पुष्टि गर्न दुवै समूहलाई २१ जना सांसद रहेको नेपाली कांग्रेसको समर्थन अनिवार्य हुने देखिन्छ।

सत्ता साझेदारीको विषय

प्रमुख विपक्षी दलका नेता राजीव कोइराला अविश्वासको प्रस्ताव सभामा टेबुल भएपछि पार्टीका केन्द्रीय निकाय समेतको समन्वयका आधारमा आफू एउटा पक्षमा उभिने बताउँछन्।

मुख्यमन्त्री राई र अर्को समूहबाट उनका प्रतिद्वन्द्वी रहेका भीम आचार्य दुवैले आफूलाई समर्थन गर्न यो बीचमा कोइरालालाई आग्रह गर्दै आएका उनले बताए।

तर कोइरालाले आफूहरूले केन्द्रको निर्णय कुरिरहेको र प्रदेशसभामा रहेका कतिपय कांग्रेस सांसदहरूले समग्र प्रदेशहरूकै शक्ति बाँडफाँडलाई ध्यान दिएर यो मुद्दाको छिनोफानो गर्नुपर्ने धारणा राखिरहेको बताए।

उनी भन्छन्, "केन्द्रले पनि नीति बनाउँदा सातै प्रदेशमा कहाँ के गर्ने भनेर नीति बनाउला भन्ने हामीले अपेक्षा गरेका छौँ।"

"अविश्वासको प्रस्ताव निर्णय गर्ने विन्दुसम्म पुग्न विभिन्न प्रक्रिया पार गर्नुपर्छ। हामीले केन्द्रसँग समन्वय गरेर धारणा बनाएर अघि बढ्छौँ।"

वागमतीमा पनि कार्यविधि

११० जना प्रदेशसभा सदस्य रहेको वागमती प्रदेशमा नेकपाका ४५ जनाले मुख्यमन्त्री पौडेलविरुद्ध अविश्वासको प्रस्ताव दर्ता गराएका थिए।

मङ्गलवार साँझ बसेको प्रदेशसभाको कार्य व्यवस्था समितिले उक्त प्रस्ताव अघि बढाउने प्रक्रियाबारे सुझाव दिन नौ सदस्यीय कार्यविधि मस्यौदा उपसमिति गठन गरेको प्रदेशसभाका प्रवक्ता विनोद अमात्यले जानकारी दिए।

उक्त मस्यौदा उपसमितिमा पाँच जना प्रदेशसभा सदस्य र प्रदेशसभा सचिव सहित चार जना कर्मचारी छन्।

बुधवार बिहान कार्यविधि मस्यौदा समितिको बैठक बस्ने, त्यसले आफ्नो संयोजक छान्न सक्ने र अविश्वासको प्रस्ताव कुन प्रक्रियाबाट अघि बढाउने भन्नेबारे छलफल अघि बढ्ने अमात्य बताउँछन्।

प्रदेशसभा सञ्चालनसम्बन्धी कार्यविधिमा मतदान गर्ने क्रममा 'हुन्छ' वा 'हुँदैन' भन्ने मात्रै विकल्प रहेकाले तटस्थ मतको व्यवस्था गर्नुपर्ने भएकाले नियममा संशोधन गर्नुपर्ने आवश्यकता छ।

त्यसपछि मात्रै अविश्वासको प्रस्ताव निर्णयका लागि पेस हुनसक्ने बताइएको छ।

प्रदेशसभाको अपराह्न तोकिएको बैठकमा अधिवेशन आह्वान भएको पत्र पढेर सुनाउने र हिउँदे...


पूर्व मन्त्री तथा ओलीनिकट नेता महेश बस्नेतले प्रधानमन्त्री केपी ओलीले सोमबार बिहान भएको उक्त भेलामा "प्रचण्डले पार्टी एकता प्रक्रिया भङ्ग गर्दै गरेको तर आफूले एकता जोगाउन अन्तिमसम्म कसरत गर्ने"  बताएको जानकारी दिए।

"सरकारका हरेक काममा अवरोध गरिएका कारण पार्टीको भविष्य जोगाउने अन्य विकल्प नभएपछि भारी मनका साथ आफूले ताजा जनादेश लिने निर्णय गरेको" प्रम ओलीले बताएका छन्।

"जनताले जुन आदेश दिएर पठाएका थिए त्यसलाई पूरा गर्न अवरोध खडा गरेपछि जनतामा जानु उच्च लोकतान्त्रिक कदम हो," उनको भनाइ उद्धृत गर्दै प्रधानमन्त्रीको निजी सचिवालयले पठाएको विज्ञप्तिमा भनिएको छ।

सो भेलामा विघटित प्रतिनिधि सभाका ९३ जना नेकपा सदस्य सहभागी भएको बस्नेतले बताएका छन्।

बालुवाटार भेलामा उपस्थित नेकपा नेताहरू

कारबाही 'हास्यास्पद'

नेकपाको आइतबार बसेको स्थायी समितिको बैठकले प्रधानमन्त्री ओलीविरुद्ध कारबाही गर्न मङ्गलबार केन्द्रीय कमिटीको बैठक डाकेको प्रति इङ्गित गर्दै उनले त्यो "हास्यास्पद भएको" उल्लेख गरेको नेता बस्नेतले बताए।

"वहाँहरू (प्रचण्ड समूह) एकता भङ्ग गर्न खोज्दै हुनुहुन्छ। तर म पार्टी एकता जोगाउन अन्ति... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

म कसरत गर्छु," भनेर प्रधानमन्त्रीले भनेको बस्नेतले बताएका छन्।

साथै अब पार्टीका आधिकारिक बैठक आफैँले डाक्ने पनि उनले जानकारी दिएको बस्नेतले बताए।

प्रधानमन्त्री निकट अर्का नेकपा नेता राजन भट्टराईले पनि पार्टिले उनीमाथि कारबाही गर्ने विषयको विरोध गर्दै बीबीसीलाई भने, "पार्टीको पहिलो अध्यक्ष जसले पार्टीलाई एकताबद्ध बनाएर यहाँसम्म लिएर आयो त्यसका विरुद्ध कारबाही गर्न उहाँहरूसँग केही अधिकार नै छैन। हाम्रो पार्टीको अहिलेको विधानले के भन्छ भने सबै चिज सर्वसम्मत निर्णयबाट हुन्छ। दुईवटा अध्यक्षको सहमति बेगर केन्द्रीय कमिटीको बैठक बस्न सक्दैन।"

यसैबीच प्रचण्ड पक्षका नेकपा नेताहरूको भेला सोमबार दिउँसो नै बोलाइएको छ।

प्रधानमन्त्री ओलीले सोमवारको भेलामा बोलेको विषयलाई उद्धृत गर्दै उनको निजी सचिवालयले एक वक्तव्य प्रेषित गरेको छ।त्यसमा उनले निर्वाचन, पार्टी एकता र तयारीबारे बोलेका केही कुरा तल उल्लेखित गरिएको छ:

निर्वाचन किन?

"संसद् विघटन मेरो निजी रोजाइ होइन, पार्टीको आन्दोलन र भविष्य जोगाउन अरू कुनै विकल्प नभएपछि भारी मनका साथ ताजा जनादेशका लागि जनतामा जाने निर्णय गर्नु पर्‍यो।

अप्ठेरोमा जनतासमक्ष जानुलाई निरंकुश कदम भन्ने 'न्यारेटिभ' चलाइएको छ, त्यो गलत छ। जनताले जुन आदेश दिएर पठाएका थिए, त्यसलाई पूरा गर्न अवरोध खडा गरेपछि जनतामा जानु उच्च लोकतान्त्रिक कदम हो।"

एकताको समस्या के?

"एकतापछि पार्टीको सचिवालयका ७५ वटा  बैठक भए। कुनै बैठकमा पनि देश, जनतासँग सम्बन्धित विषयमा छलफल गर्न उहाँहरू कहिल्यै राजी हुनु भएन, मेरा मान्छेलाई खोई, मलाई खोई, उधारो होइन हाताहाती चाहिन्छ भन्ने उहाँहरूको स्वार्थपूर्तिले घेरिनुपर्‍यो।"

चुनावको तयारीमा लाग्न निर्देशन

"तपाईंहरू अब निर्वाचन क्षेत्र जानुहोस्, हामीले गरेका अभूतपूर्व कामहरूलाई रोक्न भएका षडयन्त्रबारे जनतालाई बुझाउनुहोस्। कसले काम गर्‍यो, कसले काम गर्न अवरोध गरेर षडयन्त्र तिकडम मात्र गर्‍यो, जनतालाई बुझाउनु पर्छ।"


पूर्वअर्थसचिव रामेश्वर खनालका अनुसार झूटो विवरणका आधारमा करोडौँ रुपैयाँ कर छुट गराइएको घटनाबारे आर्थिक वर्ष २०६६/०६७ मा थाहा भएको थियो।

रसुवागढी हुँदै तिब्बतमा करोडौँ रुपैयाँ बराबरको वनस्पति घ्यू निर्यात गरिएको भन्दै भक्तपुर आन्तरिक राजश्व कार्यालयबाट कर छुट गराइएको रहेछ।

"सुरेन्द्र पाण्डे अर्थमन्त्री र म अर्थसचिव थिएँ। त्यति बेला रसुवागढी ट्रक नै जाने गरेको थिएन। तर ट्रकबाट कसरी हजारौँ टन वनस्पति घ्यू निर्यात भयो भनेर हामी स्थलगत निरीक्षणमा गयौँ," खनाल सम्झिन्छन्।

कर छलीका प्रवृत्ति

उनी भन्छन्, "घ्यू तिब्बत निर्यात नभई नेपालमै विक्री गरिएको तर तिरिसकेको कर फिर्ता लिनका लागि तिब्बत निर्यात गरेको बिल पेस गरिएको हामीले पायौँ।"

त्यसपछि त्यो कम्पनीमाथि कारबाही गरी राजश्व तिर्न लगाइएको उनले मङ्गलवार बीबीसी न्यूज नेपालीलाई बताए।

भाटभटेनी सुपरमार्केटसहित पाँचवटा ठूला कम्पनीले नक्कली भ्याट बिल बनाएर अर्बौँ रुपैयाँ कर छलेको सर्वोच्च अदालतले सोमवार ठहर गरेसँगै नेपालमा देखिएको कर छलीको प्रवृत्तिबारे पुनः बहस शुरू भएको छ।

दण्ड-जरिवानासम्बन्धी कडा कानुनी व्यवस्था नहुँदा कर छल्ने प्रवृत्ति... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

नरोकिएको कतिपयले तर्क गर्ने गरे पनि पूर्वअर्थसचिवहरू त्यसमा सहमत छैनन्।

'सरकारी निकाय सशक्त छैन'

करसम्बन्धी राज्यको नियमकारी निकाय चाहिँ सशक्त हुन नसकेको कुरा पूर्वअर्थसचिवहरू स्वीकार्छन्।

खनाल भन्छन्, "कानुनी कमजोरी होइन। कर सङ्कलन सरकारको प्रशासकीय क्षमता जुन गतिले विकास भइरहेको छ त्योभन्दा तीव्र गतिमा कर चोर्नेहरूको दिमाग चलेको देखिन्छ।"

विद्यमान कानुनी व्यवस्था अपर्याप्त नरहेकोमा अर्का अर्थसचिव शान्तराज सुवेदी पनि सहमत देखिन्छन्।

सुवेदीले भने, "धेरै कर तिरेको भन्दै सरकारले सम्मान गरेका कम्पनी तथा व्यापारिक घरानाले पनि कर छलेको दृष्टान्त पनि छन्।"

"त्यही भएर यो कर तिर्नेहरूको नियतसँग पनि जोडिन्छ।"

नियन्त्रण कसरी गर्न सकिन्छ?

कानुनी व्यवस्था पर्याप्त रहेको पृष्ठभूमिमा कार्यान्वयन पक्षलाई नै थप प्रभावकारी बनाउन सके कर छलीका घटनामा कमी ल्याउन सकिने जानकारहरू बताउँछन्।

पूर्वअर्थसचिवद्वय खनाल र सुवेदीका अनुसार निम्न कुरामा ध्यान दिन सकिए कर छल्ने प्रवृत्तिमा नियन्त्रण गर्न सकिन्छः

१. वास्तविक समयको सूचना दाखिला

"वस्तु विक्री गरिएको करसहितको रकम बारेको सूचना 'रियल टाइम' मै आन्तरिक राजश्व विभागको सर्भरमा पुग्यो भने छल्ने सम्भावना रहँदैन," पूर्वअर्थसचिव खनाल सुझाउँछन्।

त्यसो गर्न सके ग्राहकबाट कर असुल्नासाथ त्यसको जानकारी आन्तरिक राजश्व विभागमा जाने उनको भनाइ छ।

त्यसका लागि ठूलो लगानी पनि चाहिने उनी बताउँछन्।

२. सुरक्षित कम्प्युटर प्रणाली

करसम्बन्धी अभिलेख राख्ने प्रणालीलाई ह्याक अर्गात् त्यसमा अनधिकृत रूपमा पहुँच गर्न नसकिने गरी व्यवस्था गरेमा धेरै हदसम्म कर छलीका घटनामा नियन्त्रण गर्न सकिने खनालको भनाइ छ।

३. प्रभावकारी अनुगमन र कारबाही

पछिल्लो समय करसम्बन्धी अनुगमन केही फितलो भएको पूर्वअर्थसचिव सुवेदीको अनुभव छ।

त्यसलाई प्रभावकारी बनाउन सुझाव दिँदै उनले भने, "कर छलीका ठूला घटनालाई गम्भीर रूपमा लिएर छानबिन गरी हदैसम्म कारबाही गर्नुपर्छ ताकि त्यो देखेर अरूले नगरून्।"

४. दर नभई दायरा बढाउने

करको दरभन्दा दायरा बढाएर कर सङ्कलन गर्न सकिने मान्यता रहेको सुवेदी बताउँछन्।

उनी भन्छन्, "करको दर जति ठूलो भयो चुहावट हुने सम्भावना त्यति नै बढी हुन्छ।"

"त्यसैले सरकारले अब करको दर अन्तर्राष्ट्रिय स्तरको बनाई कम बनाउँदै लैजानुपर्छ।"

अर्थविद्‌हरूका अनुसार नेपाल दक्षिण एशियामै कुल गार्हस्थ्य...


पूर्वएमालेका उच्च नेताहरू प्रचण्डपक्षमा लागेका बेला ओलीपक्ष पूर्वमाओवादीको साथ खोजिरहेको बताइँदै गर्दा प्रधानमन्त्रीनिकट नेता महेश बस्नेत जनकपुरमा थिए।

त्यहाँ उनी सहभागी ओलीपक्षीय कार्यक्रममा पूर्वमाओवादीले स्वीकार नगरेको देखिएको 'जनताको बहुदलीय जनवाद' जबज लेखेको ब्यानर थियो।

उनी पोखरा गए,  त्यहाँको कार्यक्रममा पनि उस्तै ब्यानर थियो। त्यसैले कतिपय पूर्व माओवादीले उक्त ब्यानर परिवर्तन गर्नुपर्ने माग समेत गरे।

जबज नमानेर सूर्य खोज्ने?

बस्नेतले उनीहरूलाई दिएको जवाफ सम्झिँदै बीबीसीसँग भने, "हत्याहिंसा अथवा सशस्त्र युद्धबाट क्रान्ति गर्ने र सत्ता परिवर्तन गर्ने वैचारिक मान्यतामा अगाडि बढेको प्रचण्डलगायत पूर्वमाओवादीको धार नेपालको लोकतान्त्रिक धारमा परिणत भएको र जबज नभने पनि जनताको जनवाद भन्दै मूलभूत रूपमा त्यही सारतत्वलाई स्वीकार गरेर वैचारिक रूपान्तरण भएको ढङ्गले मैले व्याख्या गरेको थिएँ।"

दुई पार्टी एक भएपछि बीचको बाटो रोज्दै 'जनताको जनवाद' स्वीकार गरिएको थियो।

नेकपामा विवाद चर्किएका बेला प्रचण्डको माग सम्बोधन गर्न प्रधानमन्त्री पक्षबाट जबज स्वीकार गर्नुपर्ने सर्त राखिएको तर प्रचण्ड... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

ले नमानेका खबर आएका थिए।

त्यसले पूर्वमाओवादी जबजलाई सम्पूर्ण रूपमा स्वीकार गर्न नचाहेको देखिन्छ।

तर बस्नेत भन्छन्, "पूर्वमाओवादीको एमालेकरण, लोकतान्त्रीकरण वा जनताको बहुदलीय जनवादीकरण भइसक्यो। त्यसो नभएको भए प्रचण्डले सूर्य चिन्ह दाबी गर्नुहुने थिएन।"

"उहाँहरू कम्युनिस्ट आन्दोलनको लोकतान्त्रिक रूपान्तरणको प्रक्रियामा सहभागी भइसक्नु भयो र प्रचण्डपथ छोडेर जबजको सारतत्वमा प्रवेश हुनुभयो, जनताको जनवाद त्यही हो।"

'विरासतप्रतिको आकर्षण स्वाभाविक'

प्रधानमन्त्रीलाई साथ दिने पूर्वमाओवादी नेताहरूमा मणि थापा एक हुन्।

मन्त्री समेत बनाइएका थापा पनि 'जनताको जनवादको अन्तर्वस्तुमा जबजका प्रमुख विशेषताहरू समेटिएको' बताउँछन्।

उनका अनुसार केन्द्रीय कमिटीको बैठकमा प्रधानमन्त्री ओली र नेता रामबहादुर थापाले जनताको जनवाद नै पार्टीको कार्यक्रम भएको बताएका थिए।

पूर्वएमालेका नेताहरूले जबजमा जोड दिइरहनुलाई उनले आ-आफ्नो पार्टीको पुरानो विरासतप्रति आकर्षणको रूपमा अर्थ्याए।

जबजलाई थप उन्नत गरेर जाने भनेर जनताको जनवाद अङ्गीकार गरिएको उनको बुझाइ छ।

मन्त्री थापा भन्छन्, "महाधिवेशनसम्म यस्तो कुराहरू उठ्नु अनौठो होइन।"

दुवै पक्षले महाधिवेशनबाट छिनोफानो गर्ने बताउँदै आएका छन्।

प्रधानमन्त्रीनिकट केन्द्रीय सदस्य बस्नेतका भनाइमा जनताको बहुदलीय जनवाद लेख्नुपर्ने ठूलो दबाव छ।

उनी भन्छन्, "त्यसैले महाधिवेशनमा जबज आत्मसात् गरेर जान्छ जस्तो लाग्छ।"

पार्टीको नेतृत्व एक ठाउँमा हुँदा पनि ओलीपक्षले देशव्यापी रूपमा जबजलाई ब्युँताउन कार्यक्रम गरेको भनेर खासगरी प्रचण्डपक्षबाट विरोध हुँदै आएको थियो।

पूर्वएमाले पक्षले जबजले नेपालको कम्युनिस्ट आन्दोलनलाई लोकतान्त्रिक र स्वीकार्य बनाएको ठान्छन् भने कतिपय पूर्व माओवादीले त्यसका कतिपय विषयले कम्युनिस्टलाई पुँजीवादी दल बनाएको विश्वास गर्छन्।


पूर्वका ६० देखि ६५ प्रतिशत जमिनका माटो अम्लीय रहेको प्राविधिकहरुले जनाएका छन्

माटोमा अम्ल वर्षौंदेखि क्रमश: बढ्दै गएको माटो परीक्षण प्रयोगशालाका प्राविधिकहरुले बताएका छन् ।

माटोमा अम्ल बढ्नाले उत्पादनमा ह्रास आउने कृषि विज्ञहरु बताउँछन्।

माटोमा अम्लको मात्रा घटाउन तुरुन्त उपाय अपनाउनुपर्ने विज्ञहरुले सुझाव दिएका छन्।

गाह्रो

झापा, मोरङ तथा सुनसरी अन्न उत्पादनका लागि मुख्य जिल्लाहरु मानिन्छन्।

तर यी जिल्लाका अधिकांश खेतीयोग्य जमिन अम्लीय बन्दै गएको क्षेत्रीय माटो परीक्षण प्रयोगशाला झुम्का सुनसरीका प्राविधिक सहायक राजेन्द्रप्रसाद यादवले बताए ।

उनले भने, 'पूर्वका ६० देखि ६५ प्रतिशत माटो अम्लीय छ, अनेक बालीका लागि आफ्नै पीएच मान हुन्छ र त्यो कम हुँदा बाली बिरुवाको बृद्धि त्यति राम्रो हुँदैन्।'

'पीएच' भनेको अम्लपन नाप्ने इकाइ हो।

तराईका जिल्लामा माटो अम्लीय बन्ने समस्या उच्च रहेको छ

उनले बर्षेनी पाँच प्रतिशतका दरले माटो अम्लीय बन्दै गएको जानकारी दिए।

विभिन्न बालीका लागि चाहिने माटोको पीएच मान चाहिएजस्तो नभएको यादवले बताए।

जब माटो अम्लीय बन्दै जान्छ तब बाली उत्पादनका लागि च... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

ाहिने पीएच मान माटोमा नरहने कृषि प्राविधिकहरु बताउँछन्।

पूर्वका व्यवसायिक किसान खेतीयोग्य जमिनको माटो परीक्षणका लागि प्रयोगशालामा लिएर जाने गरेका छन्।

कुनै बेला प्रयोगशालाका प्राविधिक खेतमै गएर माटो परीक्षण गर्ने गरेका छन्।

खतरा

प्राविधिकहरुका अनुसार तराईमा माटो अम्लीय बन्दै जाने जति समस्या छ त्यति पहाडमा छैन।

कारणबारे क्षेत्रीय माटो परीक्षण प्रयोगशालाका प्राविधिक सहायक यादवले भने, 'पहाडमा खेती गर्ने जमिन कम हुन्छ। तराईमा एक जना किसानकै धेरै जग्गा हुन्छ। फेरि पहाडमा जैविक मलको प्रयोग तराईको तुलनामा बढी नै हुन्छ।'

माटो परीक्षण प्रयोगशालाको रिपोर्टको आधारमा कृषि विकास कार्यालयहरुले माटोको अम्लपन बढ्दाका खतराका बारेमा जानकारी गराउन थालिएको कृषि विकास कार्यालयहरुले जनाएका छन् ।

कृषि विकास कार्यालय झापाका प्रमुख प्रकाश डाँगीले भने, 'माटो परीक्षण प्रयोगशालाकै रिपोर्टको आधारमा हामीले किसानलाई यसपाली माटो सुधार्नका लागि धेरै कृषि चुन उपलब्ध गराएका छौं।'

माटो अम्लीय बन्दै जाँदा अन्नबाली उत्पादन घट्ने कृषि विज्ञहरु बताउँछन्।


पूर्वदेखि पश्चिमसम्मका सबैजसो ठूला नाकाबाट अन्य सामानको आयात भने ठप्प जस्तै रहेको उनीहरूको भनाइ छ।

ढुवानीलाई प्राथमिकता

कोरोनाभाइरसको सङ्क्रमण देखिएपछि त्यसलाई रोकथाम गर्न नेपाल र भारत दुवै देशले 'लकडाउन' गरेका छन्। जसका कारण सीमानाकाहरूबाट मानिसको आवतजावत पूर्ण रूपमा बन्द छ।

तर अधिकांश प्रमुख नाकाहरूबाट मालबाहक सवारीसाधन भने निर्वाध रूपमा आवतजावत भइरहेको अधिकारीहरूको भनाइ छ।

सामान्य अवस्थामा जस्तो सबै वस्तुहरू आयात नभएपनि खाद्यान्न लगायतका अत्यावश्यक सामग्रीहरू भने आयात भइरहेको भन्सार विभागका निर्देशक शिशिर घिमिरेले बताए।

"नाकामा कुनै अवरोध छैन। आउने सामानहरू आइरहेका छन्, जाँचपास भइरहेका छन्। अन्न, खाद्यान्न, फलफूल, तरकारी, पेट्रोलियम पदार्थ र औषधि आइरहेका छन्," घिमिरेले भने।

अन्य सामग्रीको आयात घट्यो

पछिल्लो समयमा मेची भन्सारबाट तरकारीको उल्लेखनीय आयात भइरहेको बताइएको छ।

त्यस्तै वीरगञ्जबाट औषधी र भैरहवाबाट ग्यास सामान्य अवस्थामा भन्दा बढी आयात भइरहेको बताइएको छ।

तर भन्सार कार्यालयहरूले विगतको तुलनामा अन्य सरसामानको आयात निकै कम भएको जनाएका छन्।

फलस्वरूप 'लकडाउन' यता र... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

ाजश्व संकलन भने ठूलो परिमाणमा घटेको अधिकारीहरू बताँउछन्।

वीरगञ्ज भन्सार कार्यालयका प्रमुख ढुण्डिप्रसाद निरौला भन्छन्, "पहिले दिनको ६ सय गाडी आउँथे भने अचेल ६०-७० मात्रै आइरहेका छन्। दिनको पचास करोड रुपैयाँ राजश्व उठ्ने गरेकोमा अचेल दिनको पाँच/छ करोडमात्रै उठिरहेको छ। गन्तव्य स्थलसम्मको ढुवानी अनि लोड अनलोड गर्नमा समस्या पर्ने मनोविज्ञानका कारण घटेको हुनसक्छ।"

खुलेन चीनसँगको नाका

सरकारले दैनिक उपभोग्य सामानको आयातलाई सहज बनाउन भन्दै चीनसँग जोडिएका तातोपानी र रसुवागढी नाका खोल्ने निर्णय गरेपनि कार्यान्वयनमा भने आउने सकेको छैन।

सामान आयातको कार्य सङ्‍क्रमणबाट सुरक्षित छ भन्ने विषयलाई सम्बोधन नभएका कारण सामान आयात शुरु हुन नसकेको बताइएको छ।

केन्द्रबाट अन्तर निकाय समन्वय, आवश्यक स्रोत साधनको व्यवस्था तथा चालक र ढुवानीमा प्रयोग भएका ट्रकहरूको व्यवस्थापनको विषयबारे स्पष्ट योजना हालसम्म बनाएको देखिँदैन।


पूर्वप्रधानमन्त्री समेत रहेका नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी नेकपाका अध्यक्ष पुष्पकमल दाहाल प्रचण्ड हालै नेपाल भ्रमणमा आएका चिनियाँ विदेशमन्त्रीसँगको भेटका क्रममा उनीसँग व्यक्त गरेको भनिएको अभिव्यक्तिले पुन: विवादमा परेका छन्।

गत मङ्गलवार बिहान प्रचण्डले चिनियाँ विदेशमन्त्री वाङ यीसँग राजधानी काठमाण्डूको एउटा होटलमा भेटवार्ता गरेका थिए।

त्यसक्रममा उनले 'नेपालले अमेरिकी नेतृत्वको इन्डो-प्यासिफिक रणनीतिलाई अस्वीकार गर्छ' भन्ने धारणा चिनियाँ विदेशमन्त्रीसँग व्यक्त गरेको विवरण सार्वजनिक भएपछि प्रचण्ड विवादमा तानिएका हुन्।

चिनियाँ विदेश मन्त्रालयले जारी गरेको एउटा वक्तव्यलाई उल्लेख गर्दै अङ्ग्रेजी दैनिक द काठमाण्डू पोस्टले बुधवार समाचार प्रकाशित गरेको थियो।

उक्त वक्तव्यमा उनले नेपालले इन्डो प्यासिफिक रणनीतिलाई अस्वीकार गर्ने र हङ्‍कङ चीनको आन्तरिक मामिला भएको बताएको उल्लेख गरिएको समाचारहरूमा जनाइएको छ।

तर उक्त भेटपछि संवाददाताहरूलाई दिएको प्रतिक्रियामा भने दाहालले त्यस्तो कुनै प्रसङ्ग उल्लेख गरेका थिएनन्।

प्रचण्डले उक्त भेटवार्ता दुई देशबीचको सम्बन्ध सुदृढ बनाउने विषयमा केन्द्रीत भएको बत... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

ाएका थिए।

उनले भनेका थिए, "हामीले चीनको सहयोग मात्रात्मक मात्र नभई गुणात्मक हुने अपेक्षा गरेका छौँ।"

"यसले नेपालको आर्थिक विकासमा सहयोग पुग्ने विश्वास लिएका छौँ। भेटका क्रममा विदेशमन्त्रीज्यू हामीले उठाएको विषयमा सकारात्मक बन्नु भएको छ।"

प्रचण्डले संवाददाताहरूलाई बताएको भन्दा भिन्न रूपले चिनियाँ विदेश मन्त्रालयले चिनियाँ भाषामा निकालेको वक्तव्यमा इन्डो प्यासिफिक रणनीतिको विषय परेपछि त्यसले तरङ्ग उत्पन्न गरेको हो।

त्यसबारे नेपालस्थित अमेरिकी दूतावासले चासो राखेको र नेपाल सकारलाई उक्त रणनीतिबारे आफ्नो धारणा स्पष्ट पार्न आग्रह गरेको समाचाहरू प्रकाशमा आएका छन्।

बिहीवार राजधानी काठमाण्डूबाट प्रकाशित हुने अखबारहरूले त्यसबारे अमेरिकाले बेइजिङस्थित आफ्नो दूतावासलाई बुझ्न लगाएको भन्दै समाचार लेखेका छन्।

यसअघि पनि भेनेजुएला प्रकरणमा विज्ञप्ती निकालेर प्रचण्ड यस्तै विवादमा परेका थिए।

प्रचण्ड किन परिरहन्छन् विवादमा?

विशेषगरि अमेरिका जोडिएको वा उसको नीति विपरित हुने अभिव्यक्ति दिएर पछिल्ला समयमा प्रचण्ड विवादमा तानिएका छन्।

विश्लेषकहरूका ठम्याइमा उनले कतिपय अवस्थामा हतार गर्दा र कतिपय बेलामा भने कूटनीतिक भाषा प्रयोग नगर्दा विवादमा फस्ने गरेका छन्।

पछिल्लो प्रकरणबारे भने कतिपय उनको पार्टी निकट मानिने विश्लेषकहरूले प्रचण्डले आफ्नो स्वत:स्फूर्त अभिव्यक्ति व्यक्त गरेका हुनसक्ने र चीनले त्यसमा संवेदनशीलता नदेखाएको जस्तो देखिएको बताएका छन्।

राजनीतिशास्त्रका प्राध्यापक कृष्ण पोखरेलका अनुसार चीनले यसपटक प्रचण्डको अभिव्यक्तिलाई आफ्नो हितमा प्रयोग गरेको जस्तो देखिएको छ।

उनी भन्छन्, "खासमा उनलाई चीनले प्रयोग गरेको त होइन तर उनले आफ्नो मनमा लागेको कुरा स्पष्ट रूपमा राखे, त्यसलाई चिनियाँले आफ्नो हितमा प्रयोग गरेको जस्तो लाग्छ।"

तर उनी प्रचण्डको धारणालाई नेपाल सरकारको आधिकारिक धारणा मान्न नसकिने बताउँछन्।

सत्ताधारी दलका नेता भए पनि उनको अभिव्यक्ति फरक हुनसक्ने पोखरेलको तर्क छ।

उनी भन्छन्, "अहिलेका हकमा त सरकारले नै नेपाल इन्डो प्यासिफिक रणनीतिको साझेदार नेपाल नरहेको स्पष्ट गरिसकेकाले प्रचण्डले त्यही कुरा भनेका हुन्।"

"तर उनले अमेरिकाको प्रतिस्पर्धी मुलुकको विदेशमन्त्रीसँग त्यो कुरा गर्न हुन्थ्यो कि हुँदैन भन्ने चाहिँ हो।"

विश्लेषक हरि रोकालाई चाहिँ प्रचण्डले जानजान त्यस्तो अभिव्यक्ति दिएको जस्तो लागेको छ।...


पूर्वप्रमुख आयुक्त सूर्यनाथ उपाध्यायले २०६२/६३ सालको राजनीतिक परिवर्तनपछि विवादित मानिसहरूलाई अख्तियारमा नियुक्ति गरी दलहरूले गल्ती गरेको बताए।

उनले भ्रष्टाचार निवारणका क्षेत्रमा काम गर्न अहिले कानुनी बाधा नरहेको उल्लेख गर्दै ठूला अनियमितता नियन्त्रणका लागि आयोग सक्रिय बन्नुपर्ने बताए।

भ्रष्टाचारविरुद्धको अन्तर्राष्ट्रिय दिवसका अवसरमा अख्तियारमा अहिले देखिएका समस्या र समाधानका उपायबारे उनले बीबीसी न्यूज नेपालीसँग आफ्ना धारणा राखेका छन्:

अख्तियार अधिकांश समय कमजोर

जुन बेला अख्तियार गठन भयो त्यो बेलाको परिवेश पञ्चायतकालीन थियो। निरंकुश व्यवस्था अनि उत्तरदायित्व अभावका कारण आयोग विफल भयो।

२०४७ सालको परिवर्तनपछि अलि बढी राजनीतिकरण भएका कारण केही वर्ष यो प्रभावकारी भएन।

२०५९ सालमा आयोगको नयाँ ऐन आयो र त्यसपछि आयोग बलियो बन्दै गयो। तर २०६३ सालपछि आयोग फेरि पूर्ण भएन अनि प्रभावकारी हुन सकेन। आयुक्तहरू नभएर सचिवले चलाउनुपर्ने अवस्था पनि आयो।

फेरि गठन हुँदा विवादास्पद मान्छे नियुक्त गरिए र विवादास्पद मान्छे ल्याएपछि आयोग पनि विवादित भयो।

अहिले सुधारका केही सङ्केतहरू देखिएका छन्। ... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

आयोग अलिकति सक्रिय भएको छ। सानो तहदेखि ठूलो तहमा पनि हात हाल्ने उसको प्रयास छ।

मेरो विचारमा सम्पत्ति शुद्धीकरण विभाग,  ब्याङ्किङसम्बन्धी नियामक निकाय अनि करसम्बन्धी नियामक निकायहरू सँगसँगै मिलेर काम गर्‍यो भने भ्रष्टाचार धेरै मात्रामा कम हुन्छ।

नियुक्ति र भागबन्डाका कारण गडबडी

अख्तियारमा गडबडी हुनुका कारण राजनीतिक नियुक्ति र भागबन्डा हो। विवादित मान्छेलाई राजनीतिक नियुक्ति गरेपछि यसको सुरुवात भयो।

नियुक्ति राजनीतिज्ञहरूले नै गर्ने हो, तर इमान्दारिता के हुनुपर्‍यो भने राजनीतिक कार्यकर्ताहरू नियुक्त गर्नुभएन। नियुक्त गरिने मान्छेको विगत नहेर्ने र उसको उपलब्धि नहेर्ने गर्नु भएन।

विगतका क्रियाकलापका अभिलेख नहेरी नियुक्त गर्दा यस्तो भद्रगोल भयो। म आयोग पङ्गु भयो भनेर भन्दिन। राजनीतिक नेताहरूबाट गल्ती भयो।

जसलाई नियुक्ति गर्ने अधिकार छ, उनीहरूले बुद्धि पुर्याएनन्।

प्रमुख आयुक्तमा यो व्यक्तिलाई नियुक्त नगर्नु भनेर मानिसहरूले सडकमा आवाज उठाए, राष्ट्रपतिलाई ज्ञापनपत्र दिए, प्रधानमन्त्रीलाई भेटेर भने तैपनि नियुक्त गरियो र परिणाम पनि त्यस्तै आयो।

राजनीतिक सहमतिमा नियुक्ति गर्ने कुरामा मेरो सख्त विरोध छ। त्यसो गर्नु भनेको 'एउटा तँ नियुक्त गर, अर्को मलाई दे' भन्नु हो।

हाम्रा नेताहरू गलत काममा लागेका छन्। प्रतिपक्षी दलले सहमतिमा संवैधानिक आयोगमा नियुक्ति गर्नुपर्यो भन्न मिल्दैन।

सानाठूला सबैलाई कठघरामा उभ्याउनु पर्छ

जनताले सानो-सानो काममा समस्या भोगिरहेका छन्। जग्गा छुट्याउने अमीनले दुख दिएको छ। उसलाई ठीक त लाउनुपर्‍यो, त्यही भएर अख्तियारले आफ्नो मुद्धा चलाउने काम जारी राख्नुपर्छ।

कतिपय अवस्थामा नियुक्ति गर्नेले पैसा लिएर त्यसो गरिरहेका छन्। वैदेशिक रोजगार, मेडिकल शिक्षा, निर्माण व्यवसाय र राजश्व कार्यालय भनेका ठूला ठाउँ हुन्, जहाँ पैसाको ठूलो चलखेल हुन्छ र भइरहेको छ। यी ठाउँहरूमा भ्रष्टाचार नियन्त्रण गर्नैपर्छ।

नेपालमा मात्रै होइन संसारका हरेक ठाउँमा माथिल्लो निकायबाटै भ्रष्टाचार हुन्छ। माथिका मान्छेले भ्रष्टाचार नगरेपनि उनीहरुका आडमा अरूले गर्छन्।

देशमा सरकारले मेडिकल शिक्षाको शुल्क तोकेको छ तर सञ्चालकहरूले ठगी गरिरहेका छन्। यो शुद्ध ठगी हो, यसमा सरकारले समायोजन गर्नुभएन। ठगी हो भने कारबाही गर्नुपर्यो, बीचमा बसेर कुनै किसिमको मोलमोलाइ गर्नुभएन।

भयको वातावरण अख्तियारले बनाउनुपर्छ

मेरो...


पूर्वप्रशासक द्वारिकानाथ ढुङ्गेलले दार्चुला जिल्लाको प्रमुख जिल्ला अधिकारी हुँदा विसं. २०३८ साल श्रावणमा कालापानी ब्यास क्षेत्रको भ्रमण गरी सरकारलाई प्रतिवेदन बुझाएका थिए।

त्यसअघि दार्चुलाका सांसद बहादुर सिंह ऐतवालले ३० को दशक शुरू हुनु केहीअघि कालापानीमा भारतीयहरू बसिरहेको भन्ने आवाज राष्ट्रिय पञ्चायतमा उठाएपछि सरकारले परराष्ट्र मन्त्रालयका दुईजना अधिकृतलाई त्यस क्षेत्रमा खटाएको थियो।

सन् १९६२ मा भारत चीन युद्ध आरम्भ भएपछि भारतीय फौजले अस्थायी ब्यारेक बनाएका भन्ने विषय समेत अध्ययन गर्न गएका उनीहरूले भारतका तर्फबाट सीमा अतिक्रमण भएको प्रतिवेदन त्यसबेलै सरकारलाई बुझाएका थिए।

बहुचर्चित प्रतिवेदन

वि.सं. २०३० को कार्तिकमा भएको उक्त स्थलगत अध्ययनको लगभग आठ वर्षपछि ढुङ्गेल आठजना कर्मचारीसहित कालापानी र आसपासका क्षेत्रको तीन हप्ते भ्रमणमा निस्किएका थिए।

आफ्नो प्रतिवेदनमा उसबेला उनले भारतको स्पेशल पुलिस फोर्स र इन्डो-टिबेटन बोर्डर पुलिस फोर्सको बाह्रै महिना बस्न मिल्ने किसिमको ब्यारेकहरू कालापानीमा निर्माण गरिएको ब्यहोरासहितको प्रतिवेदन गृहमन्त्रालयलाई बुझाएका थिए।

त्यसबेला कालापानी... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

क्षेत्रको अवलोकनपछि त्यहाँ रहेका सुरक्षा पोष्टहरूसहितको नक्सा टोलीमा सहभागी भएका तत्कालीन सार्वजनिक निर्माण शाखाका कार्यलय प्रमुख सहायक इन्जिनियर राम शेरचनले कोरेका थिए।

त्यसलाई ढुङ्गेलले सरकारलाई बुझाइएको प्रतिवेदनमा अनुसूचीमा राखिएको थियो।

त्यसबेलाको सम्झना गर्दै उनी भन्छन्, "कालापनी र गुञ्जी दुवै ठाउँमा १२ महिना बस्न मिल्ने किसिमका ब्यारेकहरू राखिएको हामीले फेला पार्‍यौँ।"

भारतीय सुरक्षाकर्मीसँग भएका रोचक संवादलाई पनि उक्त प्रतिवेदनमा समावेश गरिएको छ।

प्रतिवेदनमा कालापानीमा रहेको महाकाली नदीनजिकै निर्माण गरिएको शिव र कालीको मन्दिर र मन्दिरनजिकै रहेको पानीको मूललाई पोखरीमा जम्मा गरी त्यो पानीलाई महाकाली नदीको स्रोतका रूपमा भारतीयले प्रस्तुत गरेको प्रसङ्ग उल्लेख गरिएको छ।

सन् १८१६ मा तत्कालीन ब्रिटिश इस्ट इण्डिया कम्पनी र नेपाल सरकारबीच भएको सुगौली  सन्धिले काली नदीलाई नेपाल भारत सीमा मानेको छ।

आधिकारिक प्रमाणबिना त्यति सानो खोल्सालाई महाकालीको मूल  स्रोत मान्न नसकिने भन्दै उक्त प्रतिवेदनमा नेपाल भारत सिमानामा स्पष्ट सीमाङ्कन गर्नुपर्ने सुझाव दिएको छ।

भारतीय सुरक्षाकर्मीसँगको रोचक संवाद

ढुङ्गेलले आफ्नो प्रतिवेदनमा भारतीय सुरक्षाकर्मीले आफूहरूले सर्वे अफ इण्डियाले सन् १९४२ मा छापेको नक्सामा फरक कुरा पढेको भन्दै उक्त क्षेत्रलाई कसरी कालीको उद्गमस्थल भनियो भनेर शङ्का व्यक्त गरेको प्रतिवेदनमा उल्लेख गरेका छन्।

आफ्नो प्रतिवेदनलाई उदृत गर्दै पूर्वसचिव ढुङ्गेल भन्छन्, "कालापानीमा निर्मित एसपीएफ र आइटिएफका ब्यारेकमा बस्ने जवानहरूसँग कुरा गर्दा हाल मानिएको स्रोतलाई कसरी महाकाली नदीको स्रोत भनियो भनी प्रश्न गरिरहेका छन्। साथै उनीहरू बसेका ब्यारेक पनि नेपाली जमिन नै रहेको होला भनी शङ्का व्यक्त गर्दैछन्।"

उक्त प्रतिवेदनमा लेखिएको छ, "भारत सरकारले गोरखपुरतिर कतै नेपाललाई जमिन दिएर सो जमिन नेपालबाट लिई ब्यारेक बनाएको सुनेको कुरा उनीहरूले बताएका थिए।"

आफ्नो स्थलगत भ्रमणका क्रममा एक रात भारतीय सुरक्षाकर्मीको पोष्टमा बसेको ढुङ्गेल सम्झन्छन्।

उनले बुझाएको प्रतिवेदनमा स्थानीय समुदायका समस्याहरू उल्लेख गरिएको खण्डमा कालापानीमा सीमास्तम्भसम्बन्धी समस्या सरकारी स्तरमा छलफल गरी चाँडै टुङ्गो लगाउनुपर्ने उल्लेख छ।

उक्त समस्या टुङ्गोमा पुगेपछि सिमानामा राष्ट्रिय झण्डा फहराउने व्यवस्था गर्न र प्रहरी पोष्टको...


पूर्ववर्ती सरकारले गरेको सिफारिसमा परेका तीन जनाले सर्वोच्चमा दायर गरेको रिटमा त्यस्तो आदेश भएको हो।

आइतवारको अन्तरिम आदेशलाई निरन्तरता दिने वा नदिने भन्ने निर्णय गर्न दुवै पक्षलाई छलफलका लागि फागुन २० गते डाकिएको अधिकारीहरूले बताएका छन्।

‘मनोनयन सिफारिसबारे परामर्शपछि निर्णय'

अनुमोदन विवाद

शेरबहादुर देउवा नेतृत्वको सरकारले राष्ट्रिय सभामा मनोनित गर्नका लागि पठाएको तीन जनाको नामबारे एक हप्तासम्म कुनै निर्णय नगरेर राष्ट्रपति विद्यादेवी भण्डारीले नवगठित सरकारले गरेको सिफारिस अनुमोदन गरेकी थिइन्।

मनोनित सदस्यबारे दलहरूबीच विवाद

त्यसलगतै पहिलेको सरकारले गरेको सिफारिसनै कार्यान्वयनको माग गर्दै, सिफारिसमा परेका गोपालकुमार बस्नेत, कृष्णप्रसाद पौडेल र चाँदनी जोशी तीनै जना सर्वोच्च पुगेका थिए।

उक्त रिटमा आइतवार न्यायाधीश प्रकाशमान सिंह राउतको एकल इजलासले पछिल्लो सरकारले राष्ट्रिय सभामा मनोनित गरेका तीन जनालाई शपथ नगराउन अल्पकालीन अन्तरिम आदेश जारी गरेको सर्वोच्चका रजिष्ट्रार महेन्द्रनाथ उपाध्यायले बताए।

उनले भने, "छलफलबाट टुङगो नलागुन्जेलसम्मलाई फागुन २० गतेको लागि तोकिएको शपथ कार... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

्यक्रममा राष्ट्रिय सभामा मनोनित हुनुभएका तीन जना सदस्यलाई शपथ नगराउनु भन्ने आदेश भएको छ।"

संवैधानिक आधार

यो आदेशसँगै, राष्ट्रियसभामा मनोनित गरिएका युवराज खतिवडा, रामनारायण बिडारी र विमला पौडेलको शपथ नहुने भएको छ।

आइतवारको अल्पकालीन अन्तरिम आदेशलाई निरन्तरता दिने वा नदिने भन्ने निर्णयका लागि भने  दुवै पक्षलाई बहसका लागि डाकिएको रजिष्ट्रार उपाध्यायले बताए।

उनले भने, "मुद्दा दर्ता भएर प्रक्रियामा गएर पेशी चढ्यो र आदेश भयो। अब अन्तिम आदेश जारी गर्नुपर्ने, नपर्ने सम्बन्धमा छलफलका लागि दुवै पक्षलाई फागुन २० गते बोलाइएको छ।"

आदेशमा राष्ट्रिय सभा सदस्य मनोनयनमा राष्ट्रपतिलाई कार्यकारी अधिकार प्रयोग गर्न पाउने गरी संवैधानिक दायित्व सुम्पेको नदेखिएको र तत्कालीन सरकारले गरेको सिफारिस संवैधानिक आधार विना अस्वीकृत गर्न मिल्ने नदेखिएको उल्लेख गरिएको छ।

कार्यकाल सकिनै लागेका बेला राष्ट्रपतिले गरेको निर्णय अदालत पुगेको हो।

राजनीतिक रुपमा पनि राष्ट्रपतिको उक्त निर्णयको आलोचनाहरु भएका छन् जसको नेतृत्व विपक्षी नेपाली कांग्रेसले गरिरहेको छ।


पूर्ववर्ती सरकारले चिनियाँ कम्पनी गेजुबालाई निर्माणको जिम्मा दिने भनी गरेको निर्णय रद्द गर्ने आफ्नो कदमले मच्चाएको हलचल जारी रहँदा चुनावको मुखमा मन्त्रिपरिषद्को बैठकले ८ वर्षभित्र आफैले त्यसको निर्माण पूरा गर्ने निर्णय लिएको हो।

आयोजनाको लगानीको खाका तयार गर्न राष्ट्रिय योजना आयोगका उपाध्यक्षको नेतृत्वमा समिति पनि बनाइएको छ।

सुनिश्चितता

बैठकपछि उपप्रधान एवं उर्जामन्त्री कमल थापाले भने, "यो आयोजनाको निर्माण गर्ने जिम्मा नेपाल विद्युत प्राधिकरणलाई दिइएको छ। आर्थिक लगानीको सुनिश्चितता गर्न केही दिनपछि आवश्यक नीति तथा उपाय सार्वजनिक गरिनेछ।"

महत्वाकांक्षी र दूरगामी असर पार्ने ठानिएको उक्त जलविद्युत आयोजना निर्माण चिनियाँ कम्पनीलाई दिनेसम्बन्धी पहिलेको निर्णय रद्द गर्ने सरकारको कदमको नेकपा एमाले र माओवादी केन्द्र लगायतले चर्को आलोचना गरेका थिए।

दुई दशकअघि स्वदेशी पूँजी, प्रविधि र जनशक्तिको बलमा २२ मेगावाट क्षमताको चिलिमे जलविद्युत नेपालले नै बनाउने प्रयासलाई कतिपय सरकारी अधिकारीले नै असम्भव ठान्थे।

नेपाल आफैले बनाइरहेको माथिल्लो तामाकोशी जलविद्युत निर्माणको अन्तिम चरणमा पुग्दा भने अधि... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

कारीहरुमा हौसला थपिएको पाइन्छ।

सम्भव

तर करिब साढे ४ सय मेगावाटको माथिल्लो तामाकोशी बनाएको आँटकै भरमा बाह्र सय मेगावाटको बुढीगण्डकी जलविद्युत आफै बनाउन सम्भव छ त?

चिलिमे जलविद्युत कम्पनीका संस्थापक कार्यकारी निर्देशक डम्बर नेपालीले  यो संभव देखेका छन्।

बुढीगण्डकी जलविद्युत आयोजना विकास समितिका पूर्वविज्ञ सदस्य उनले कारण खुलाउँदै भने, "संचयकोष र नागरिक लगानी कोषजस्ता संस्थाको बचत बढ्दै जाने र लगानीको अवसर नहुँदा जलविद्युत पूर्वाधार त्यसको विकल्प हो। त्यसैले म त सम्भव देख्छु।"

आयोजना प्रभावित हुने क्षेत्रका जनता नै अग्रसर हुनुलाई अर्को सकारात्मक पक्ष ठान्ने उनी खाँचो पर्ने विज्ञहरु बाहिरबाट ल्याउन सकिने बताउँछन्।

सम्बन्ध-सन्तुलन

गत जेठ महिनामा प्रचण्ड नेतृत्वको कांग्रेस समेत सम्मिलित सरकारले गेजुबालाई 'प्रचलित नियम-कानुन विपरित निर्माणको जिम्मेवारी दिएको' भन्दै १० दिनअघि वर्तमान सरकारले उक्त निर्णय उल्टाइदिएको थियो।

दुई ठूला छिमेकीसँगको सम्बन्ध-सन्तुलनलाई सूक्ष्म रुपमा हेर्ने गरिएको बेला बुढीगण्डकी चिनियाँ कम्पनीबाट खोस्ने सरकारको कदम भारतमुखी भनी कतिपयले आलोचना गरेका थिए।

त्यो संवेदनशीलताका माझ सरकारले गत सातामात्र साढे ७ सय मेगावाट क्षमताको पश्चिमसेती जलविद्युत आयोजना संयुक्त लगानीमा बनाउन अर्को चिनियाँ कम्पनी थ्री गोर्जेज्‌सँग सम्झौता गरेको छ।

यसअघि काठमाण्डू-निजगढ द्रुतमार्ग निर्माणको काम भारतीय कम्पनीलाई दिने चर्चाका बीच नेपालले आफै बनाउने निर्णय लिएको थियो।


पूर्ववर्ती सरकारले चीनसँग केही महत्त्वपूर्ण सहमति गरेपनि तीमध्ये केहीले मात्र अपेक्षित गति लिन सकेको सोमवार साँझ बेइजिङतर्फ उड्नुअघि उनले बताए।

सन् २०१८ मा दुवै देशबाट उच्चस्तरीय भ्रमण आदानप्रदान हुने चर्चा चलेपनि त्यसबारे उनले केही प्रष्ट पारेनन्।

परराष्ट्र मन्त्री ज्ञवालीले निर्वाचन पछिको परिवर्तित राजनीतिक अवस्था, विदेश नीति, सरकारका प्राथमिकता र विगतका सहमतिको समीक्षा आफ्नो बेइजिङ भ्रमणका क्रममा गरिने बताए।

‘ओली जानुअघि मोदीलाई नेपाल ल्याउन प्रस्ताव’

प्रचण्डको चीन भ्रमणमा नयाँ सम्झौता नहुने

ढिलाइ

हालै दक्षिणी छिमेकी भारतको भ्रमण गरेका प्रधानमन्त्रीको 'छिट्टै' हुने भनिएको उत्तरी छिमकी चीनको भ्रमणको चाँजोपाँजो मिलाउन मन्त्री ज्ञवाली त्यसतर्फ जान लागेको बताइन्छ।

तर चीन र नेपालबीच भएका विगतका सहमति कार्यान्वयनको मार्गचित्र पहिल्याउनु नै आफ्नो भ्रमणको मुख्य उद्देश्य रहेको उनले बताए।

उनले भने, ''केही सहमतिका मस्यौदाहरू हामीले एकआपसमा आदानप्रदान गरेका छौँ। केही बन्ने क्रममा छन्। केही परियोजनाहरुको छनोट हुँदैछ। तर बीचका राजनीतिक सङ्क्रमणले यसको कार्यान्वयनमा अलिकति ढिलाइ भएको ... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

छ।"

"यस पटकको मेरो भ्रमणको उद्देश्य चाहिँ विगतमा भएका सहमतिको कार्यान्वयनका निम्ति ठोस एउटा मार्गचित्र पहिल्याउने कुरामा हुनेछ।''

दुई वर्षअघि ओली प्रधानमन्त्री हुँदा चीन भ्रमणका क्रममा पारवहन तथा यातायातका विषयमा महत्त्वपूर्ण सहमति भएका थिए।

कार्यान्वयन

परराष्ट्र मन्त्रालयका अनुसार त्यससम्बन्धी प्रारम्भिक सम्झौताका खाका गत अगस्ट महिनामा चीन सरकारलाई हस्तान्तरण गरिसकिएको र आगामी भ्रमणपछि उक्त विषय कार्यान्वयनमा जानेछ।

त्यसका अतिरिक्त अन्तर्देशीय विद्युत् प्रसारण लाइनका लागि केरुङ, कोरलाजस्ता स्थानहरूको पहिचान भइसकेको र अन्य सम्भाव्यता समेत अध्ययन भइरहेको बताइएको छ।

बहुचर्चित बुढीगण्डकी जलविद्युत् परियोजनाबारे भने कुनै छलफल नहुने परराष्ट्र मन्त्रीको भनाइ रह्यो।

तर महत्त्वाकाङ्क्षी चिनियाँ योजना 'बेल्ट एन्ड रोड इनिशिअटिभ (बीआरआई)' अन्तर्गतका प्राथमिकता छनोट बारेमा परराष्ट्रमन्त्री ज्ञवालीले भने, ''अहिलेको हाम्रो मुख्य छलफल केन्द्रित हुने चाहिँ बीआरआईअन्तर्गतका विकास साझेदारीको कुन-कुन प्रारूपमा हामी जानसक्छौँ भन्ने कुरामा हुनेछ। हामी यस्ता योजनाहरूको खोजी गरिरहेका छौँ जसले हाम्रो आर्थिक विकासलाई तीव्रता दिन सकोस्।''

नेपालले हस्ताक्षर गरिसकेको उक्त योजनाले एसिया हुँदै युरोप र अफ्रिकासँग सडक सञ्जाल तथा समुद्री मार्गले जोड्ने परिकल्पना गरेको छ।

अर्को छिमेकी भारतले भने उक्त योजनामा सहभागिता जनाएको छैन।


पूर्वाधारसम्बन्धी विषयमा डेमोक्र्याटिक पार्टीका वरिष्ठ नेताहरूसँगको बैठक सुरु भएको पाँच मिनेटमै उनी बाहिरिएका थिए।

यो घटनापछि ट्रम्प र विपक्षीबीच विद्यमान तनाव झन् बढेको छ।

क्रुद्ध ट्रम्प

आफूमाथि अनुसन्धान नरोकेसम्म मिलेर काम गर्न नसक्ने भन्दै विपक्षी डेमोक्र्याटहरूसँगको बैठकबाट राष्ट्रपति डोनल्ड ट्रम्प अचानक उठेर हिँडिदिएका हुन्।

सन् २०१६ को राष्ट्रपतीय निर्वाचनताका भएको भनिएको रुसी हस्तक्षेपमा उनको भूमिकाबारे ट्रम्पले ढाकछोप गरेको प्रतिनिधिसभाकी सभामुख न्यान्सी पेलोसीले आरोप लगाएपछि रिसाएर उनी हिँडेका थिए।

पूर्वाधार विकासबारे कुरा गर्न सिनेटका डेमोक्र्याटिक नेता चक शुमर अनि पेलोसीसँग निर्धारित बैठकबाट उनी पाँच मिनेटमै बाहिरिए।

बाहिर निस्केर उनले डेमोक्र्याटिक नेताहरूले कानुन पनि बनाउने र आफूमाथि अनुसन्धानपनि जारी राख्ने दोहोरो कार्य गर्न नसक्ने टिप्पणी गरेका थिए।

उनले आफूविरुद्ध "नक्कली अनुसन्धान"  बन्द गरिनुपर्ने बताए।

सीबीएस न्यूजका अनुसार पेलोसी तथा शुमरका साथ बैठककक्षमा प्रवेश गरेका राष्ट्रपति ट्रम्पले दुवैसँग हात मिलाएनन्।

उक्त बैठकबारे जानकार तर नाम नखुलाइएका एक ... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

सूत्रले बैठकमा सभामुख पेलोसीले ढाकछोपबारे लगाएका जघन्य आरोपबारे ट्रम्पले उनलाई गाली गरेका थिए।

ट्रम्पले विपक्षीहरूलाई अनुसन्धान रोक्न नत्र अन्य कुनै पनि विषयमा छलफल नगर्ने बताए र अचानक बैठक छाडेर हिँडे।

न्यान्सी पेलोसीले राष्ट्रपतिले रुसी हस्तक्षेपबारेका अनुसन्धानमा व्यवधान गरेर न्याय सम्पादन रोकिरहेको बताएकी छन्।


पूर्वी इङ्गल्यान्डस्थित महारानी एलिजाबेथको सन्ड्रिङ्ग्घम इस्टेटमा शाही सम्मेलन चल्दै गर्दा, राजकुमार विलियम र राजकुमार ह्यारीको पछिल्लो प्रतिक्रिया आएको हो।

पूर्वी इङ्गल्यान्डमा शाही परिवारको एक अभूतपूर्व सम्मेलन चल्दैछ।

यहि बेला केम्ब्रिज र ससिक्सका ड्यूकहरूले विगत दुई वर्षको अवधिमा आफूहरूको सम्बन्धमा चिसोपन आएको भन्ने एक पत्रिकामा आएको विवरण अस्वीकार गरेका छन्।

हानिकारक

एक संयुक्त विज्ञप्ति जारी गर्दै राजकुमारद्वय विलियम र ह्यारीले दुई दाजुभाइबीचको सम्बन्ध बिग्रिएको भन्ने समाचार आपत्तिजनक भएको बताएका छन्।

उनीहरूले राजकुमार ह्यारी र उनकी श्रीमती मेगनलाई हेप्ने प्रवृत्ति देखाइएको भन्ने विवरण मानसिक स्वास्थ्यका विषयमा निकै संवेदनशील रहेका दाजुभाइका लागि निकै हानिकारक हुनसक्ने उल्लेख गरेका छन्।

सन्ड्रिङ्ग्घम इस्टेटको शाही बैठकले, आफ्नो शाही भूमिका कम गर्ने र अधिकांश समय विदेशमा बस्ने ड्यूक र डचिस अफ ससिक्सको निर्णयपछि उब्जिएको सङ्कट समाधान गर्ने उद्देश्य लिएको छ।

त्यो शाही बैठकमा महारानी, राजकुमार विलियम, राजकुमार ह्यारी र उनीहरूका पिता प्रिन्स अफ वेल्स राजकुमार चार्ल्स सहभा... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

गी हुने कार्यक्रम छ।

राजकुमार ह्यारीकी पत्नी मेगनले फोनमार्फत् क्यानडाबाट छलफलमा भाग लिने अपेक्षा गरिएको छ।

अपेक्षा

गत हप्ता ह्यारी र मेगन दम्पतीले एउटा विज्ञप्ति जारी गरेपछि उनी क्यानडा गएकी थिइन्।

बीबीसीका शाही संवाददाता जोनी डाइमन्डले सोमवारको बैठकलाई "भविष्यको शाही इतिहास" भनेका छन्।

छलफलबाट ह्यारी र मेगन दम्पतीको राजपरिवारसँग कस्तो सम्बन्ध बाँकी हुन्छ त्यो छलफलबाट निर्धारण हुने अपेक्षा गरिएको छ।

तर बीबीसी संवाददाताका अनुसार कुनै सहमतिमा पुग्न केही समय लाग्न सक्छ।

ह्यारी र मेगनले कति कोष प्राप्त गर्ने, उनीहरूका शाही उपाधि यथावत् रहने कि नरहने र उनीहरूका कस्ता शाही जिम्मेवारीलाई निरन्तरता दिने विषयमा छलफल हुने सम्भावना छ।


पूर्वी चीनमा सालकको घट्दो सङ्ख्याबारे अध्ययन गरिरहेका वैज्ञानिकहरूले त्यस्तो सुझाव दिएका हुन्।

सालक विश्वमै अत्यधिक तस्करी हुने स्तनधारी वन्यजन्तु हो।

अनुसन्धानले  सन् १९७० को दशकयता सो दुर्लभ वन्यजन्तुको सङ्ख्या आधाभन्दा कम भइसकेको देखाएको छ।

अवैध सिकार

सालकको मासु र खबटाको महत्त्व परम्परागत चिनियाँ औषधिमा छ।

त्यसैले एशिया र अफ्रिकामा अवैध सिकार गरेर औषधिका लागि आवश्यक सामग्री आपूर्ति गरिने गरेको बताइन्छ।

अहिले सालक उत्तरी फुजियान प्रान्तस्थित उई पर्वतीय क्षेत्रमा मात्रै पाइन्छ। त्यहाँ अन्य दुर्लभ र असामान्य वन्यजन्तु पनि भेटिन्छन्।

बेइजिङ वनविज्ञान विश्वविद्यालयका अनुसन्धानकर्ताहरूका अनुसार वैज्ञानिक र स्थानीय बासिन्दाले सालकबारे थप ध्यान दिनुपर्छ।

खबटा निकालेर तस्करी गरिएको मृत सालक जाँच्दै चिनियाँ भन्सारका कर्मचारीहरू

'अतिसङ्कटापन्न'

सालक चीनमा राज्यद्वारा संरक्षित विशेष वन्यजन्तुहरूको सूचीमा दोस्रो तहमा छ।

उनीहरू भन्छन्, "हाम्रो र पहिलाका अनुसन्धानले सालकलाई संरक्षणको पहिलो तहमा राख्नुपर्ने देखाउँछन्।"

ती क्षेत्रमा स्थानीयवासीलाई सालक संरक्षण योजनामा सहभागी हुन उत्प्... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

रेरित गराउने शिक्षासहित निगरानी गर्ने सञ्जाल निर्माण गर्न वैज्ञानिकहरूले आग्रह गरेका छन्।

एशिया र अफ्रिकामा गरेर कुल आठ प्रजातिका सालक अस्तित्वमा छन्।

सबै प्रजाति ती पाइने देशका राष्ट्रिय र अन्तर्राष्ट्रिय कानुनद्वारा संरक्षित छन्। तैपनि सालकको अवैध व्यापार भइराखेको छ।

चिनियाँ सालक एशियामा पाइने चार प्रजातिमध्ये एउटा हो।

प्रकृति संरक्षणको क्षेत्रमा सक्रिय अन्तर्रराष्ट्रिय निकाय आईयूसीएनले चिनियाँ सालकलाई 'अतिसङ्कटापन्न' वन्यजन्तुको सूचीमा राखेको छ।

यो प्रजाति नेपालको पहाडी क्षेत्र, दक्षिण चीनको हाइनान, ताइवान र हङकङमा पनि पाइन्छ।

भारतमा बाघ


पूर्वी फ्लोरिडामा महिला कैदीहरू आँधीबाट जोगिने पूर्वतयारीमा सुरक्षकर्मीलाई सघाइरहेको देखिएका थिए

समुद्री आँधीसम्बन्धी अमेरिकी निकाय एनएचसीका अनुसार आधुनिक तथ्याङ्क राख्न थालिएयताकै डोरिअन 'अति खतरानाक' आँधी हो।

ग्र्यान्ड बहामाका बासिन्दाहरूलाई आँधीको अनुमानित मार्गबाट अन्यत्र सारिएको छ।

जनजीवनका लागि आँधी घातक हुन सक्ने र सात मिटर उचाइसम्म पुग्न सक्ने भन्दै अधिकारीहरूले सचेत गराएका छन्।

बाढी

स्थानीय समयानुसार दिउँसो १२:४० मा आँधी उत्तरी बहामसमा पर्ने एबाको टापुको एल्बोकी पुगेको थियो।

स्थानीय बासिन्दाहरूले केही घरहरूमा बाढी पसेको र आँधीले घरका छाना उडाएको दृश्य सामाजिक सञ्जालमा प्रकाशित गरेका छन्।

डोरिअन आँधी ग्रेट एबाको टापु र नजिकका क्षेत्र अथवा ग्र्यान्डा बहामा टापुमा आइतवार अबेर वा सोमवारसम्म पुग्ने अपेक्षा गरिएको छ।

अधिकारीहरूले टापुका केही विमानस्थल बन्द गराए पनि आइतवार प्रमुख विमानस्थल खुला राखिएको छ।

बहामसलाई हानेपछि डोरिअन आँधी संयुक्त राज्य अमेरिकाको फ्लोरिडाको पूर्वी तटीय क्षेत्रमा स्थानीय समयानुसार सोमवार अबेर प्रवेश गर्ने अनुमान गरिएको छ।

बहामसको तयारी

यसअघि ... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

बहामसका प्रधानमन्त्री हुबेर्ट मिनिसले ग्र्यान्ड बहामा र एबाको टापुका कतिपय स्थानबाट मानिसहरूलाई अन्यत्र सार्न आदेश दिएका थिए। सबै पर्यटकहरूलाई  त्यहाँबाट बाहिर जान आदेश दिइएको थियो।

आइतवार एउटा पत्रकार सम्मेलनलाई सम्बोधन गर्दै गर्दा प्रधानमन्त्री मिनिसको गहभरि आँसु थियो।

उनले भने, "बहामसका जनतालाई सम्बोधन गरिरहँदा सम्भवतः यो मेरो जीवनको सबैभन्दा दुःखद र नराम्रो दिन हो।"

डोरिअनलाई उनले 'राक्षस आँधी'को सङ्ज्ञा दिए।

डोरिअन ठ्याक्कै जाने मार्ग अनिश्चित छ। तर संयुक्त राज्य अमेरिकाका चारवटा राज्य फ्लोरिडा, जोर्ज, साउथ क्यारोलाइना र नर्थ क्यारोलाइनामा आपत्कालीन अवस्था घोषणा गरिएको छ।

अमेरिकी राष्ट्रपति डोनल्ड ट्रम्पले आफूले डोरिअन आँधीसँग सम्बन्धित घटनाक्रमलाई नियालिरहेको बताएका छन्।

उनले पोलन्ड जाने निर्धारित कार्यक्रम  भ्रमण स्थगित गरी आफ्नो ठाउँमा उपराष्ट्रपति माइक पेन्सलाई पठाएका छन्।


पूर्वी भारत र बाङ्ग्लादेशमा हावाहुरी र वर्षा भएको छ

अम्पन नाम दिइएको उक्त चक्रवात अब केही घण्टामा भारत र बाङ्ग्लादेशको सीमामा बज्रिने अनुमान गरिएको छ।

उक्त चक्रवातको सम्भावित मार्गमा पर्ने स्थानबाट दुवै देशले लाखौँ मानिसलाई सुरक्षित स्थानमा सारिसकेका छन्।

नेपालमा पनि चक्रवातको अप्रत्यक्ष प्रभाव परेको मौसम पूर्वानुमान महाशाखाले जनाएको छ।

भारतको मौसम विभागका अनुसार अम्पुनले दिउँसोदेखि साँझसम्म जमिनमा प्रहार गर्न सक्नेछ।

अस्थायी आश्रयस्थल

कोरोनाभाइरस महामारी फैलिएका बेला यो समुद्री आँधीका कारण भारत र बाङ्ग्लादेशमा अप्ठ्यारो स्थिति उत्पन्न भएको छ।

दुवै देशमा विद्यालय र अन्य भवनमा अस्थायी आश्रयस्थल बनाउन भनिएको छ। तर कोरोनाभाइरस नियन्त्रणका लागि मानिसहरूले एकआपसमा दूरी कायम गर्नुपर्ने भएकाले सामान्य अवस्थामा भन्दा बढी ठाउँ आवश्यक परेको छ।

समुद्री आँधीको नराम्रो प्रभाव पर्ने अनुमान गरिएको पश्चिम बङ्गालमा मानिसहरू कोभिड-१९ का डरले त्यस्ता आश्रयस्थलमा जान अनिच्छुक देखिएको प्रहरीले बताएको छ।

अस्थायी आश्रयस्थलमा सामाजिक दूरी कायम गर्ने चुनौती छ

भारतीय अधिकारीहरूका अनुसार २० वटा टोलीला... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

ई राहतका लागि परिचालन गरिएको छ भने थप टोली तयारी अवस्थामा छन्।

अम्पन एक दशकयताकै सर्वाधिक ठूलो चक्रवात भएको मौसमविद्हरूले बताएका छन्।

झन्डै १८५ किलोमिटर प्रतिघण्टाको वेगमा यसले समुद्रको तटीय क्षेत्रमा प्रहार गर्ने अनुमान गरिएको छ।

बाङ्ग्लादेशको डर

बाङ्ग्लादेशमा सन् २००७ मा एउटा चक्रवातका कारण ठूलो धनजनको क्षति भएको थियो। त्यति बेला झन्डै ३,५०० जनाको मृत्यु भएको थियो।

अम्पनबाट पर्न सक्ने प्रभावका कारण बाङ्ग्लादेशी अधिकारीहरू चिन्तित देखिन्छन्।

समुद्रको सतह बढ्ने भएकाले तटीय क्षेत्रबाट लाखौँ मानिसलाई सुरक्षित स्थानमा सारिएको छ

जमिनमा बज्रिनुअघि यो चक्रवातको गति केही घट्ने अनुमान गरिएको छ।

तर भारतको मौसम विभागले समुद्रमा पानीको सतह तीनदेखि पाँच मिटरसम्म बढ्न सक्ने जनाएको छ।

बाङ्ग्लादेशी विपद् व्यवस्थापन मन्त्रीका अनुसार झन्डै २० लाख मानिसलाई स्थानान्तरण गर्ने सरकारको योजना छ।

त्यहाँ पनि अस्थायी आश्रयस्थल बनाइँदैछ।

सन् १९९९ मा बङ्गालको खाडीमा विकसित एउटा अतिशक्तिशाली चक्रवातका कारण ९,००० जनाभन्दा बढीको ज्यान गएको थियो।

त्यसपछि विकसित भएका समुद्री आँधीमध्ये अम्पन सर्वाधिक शक्तिशाली भएको बताइन्छ।

समुद्रमा माछा मार्न नजान चेतावनी दिइएको छ

नेपालमा कस्तो प्रभाव

मौसम पूर्वानुमान महाशाखाका अनुसार अहिले देशमा स्थानीय वायुको प्रभावसँगै अम्पनको अप्रत्यक्ष प्रभाव रहेको छ।

अम्पनका कारण अहिले प्रदेश नं १, प्रदेश नं २, वाग्मती प्रदेश र गण्डकी प्रदेश तथा प्रदेश नं ५ का केही जिल्लामा आंशिकदेखि सामान्य बदली भएको उसले बताएको छ।

महाशाखाको मौसम पूर्वानुमानमा बुधवार दिउँसो नेपालका पूर्वी  भूभागमा  पूर्ण बदली तथा मध्य भूभागमा सामान्य बदली रही पश्चिमी भूभागमा आंशिक बदली रहनेछ।

"पूर्वी भूभागका धेरै स्थानहरू, मध्य भूभागका केही  स्थानहरूमा  र पश्चिमी भूभागका   थोरै स्थानहरूमा मेघगर्जन/चट्याङसहित हल्कादेखि मध्यम वर्षाको  सम्भावना रहेको छ," पूर्वानुमानमा भनिएको छ।

"पूर्वी तथा मध्य उच्च हिमाली भूभागका केही स्थानहरूमा साथै पश्चिमी  उच्च हिमाली भूभागका थोरै स्थानहरूमा हल्कादेखि मध्यम हिमपातको समेत सम्भावना रहेको छ।"


पूर्वी युक्रेनमा दुर्घटनाग्रस्त विमानका भग्नावशेष वरपरबाट शबहरु निकाल्दै उद्दारकर्ताहरु

पूर्वी युक्रेनको विद्रोही नियन्त्रित क्षेत्र डोनेट्स्कबाट प्रहार गरिएको क्षेप्यास्त्रका कारण मलेसियन एअरलाइन्सको आमस्टरडमबाट क्वालालम्पुर गइरहेको एमएच १७ फ्लाइट गत विहिबार दुर्घटनाग्रस्त भएको थियो।

जहाजमा झण्डै दुइसय जना डच नागरिक सवार थिए।

नेदरल्याण्ड्सका प्रधानमन्त्री मार्क रुटेले  रुसी राष्ट्रपति भ्लादिमिर पुटिनलाई सहयोग गर्न चाहन्छन् भन्ने देखाउन अन्तिम मौका रहेको बताएका छन्।

रुसले पश्चिमलाई रुस विरुद्ध सूचनाको युद्ध छेडेको आरोप लगाएको छ।

आरोप

दुर्घटना क्षेत्र नियन्त्रणमा लिइरहेका रुस समर्थक विद्रोहीहरुले अन्तर्राष्ट्रिय पर्यवेक्षकहरुको आवागमन पनि नियन्त्रण गरेका छन्।

युक्रेन र रुस समर्थक विद्रोहीहरुले एक अर्कालाई बोइङ ७७७ माथि प्रहार गरेको आरोप लगाएका छन्।

उक्त क्षेत्रमा पुगेका बीबीसी संवाददाताहरु भन्छन्, शवहरु यता उता सारिएका छन्।

मस्को समर्थक पृथकतावादीहरुले उक्त क्षेत्र नियन्त्रणमा लिएका छन् तर दुर्घटनास्थललाई सुरक्षा भने कसैले दिएको छैन।

एकजना संवाददाता भन्छन् शुरुमा सरकारी कर्... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

मचारी जस्ता देखिने व्यक्तिहरुले स्ट्रेचर र प्लास्टिक ब्यागहरुमा शबहरु हटाएको देखियो।

दुर्घटनस्थलको नियन्त्रण साधारण लुगा लगाएका विद्रोहीहरुको नियन्त्रणमा छ

रुस समर्थक सशस्त्र पृथकतावादीहरु विमान दुर्घटनास्थलमा

कियभस्थित डच दुतावासमा मृतकहरुको संझनामा चढाइएका फूल

मलेलसियाली विमान दुर्घटनास्थलमा मृतकहरुका लागि अर्पित फुल

उनका अनुसार पछि भने त्यो काम सर्वसाधारण स्वयंसेवकहरुले गरेर शवहरु सडक छेउ पुर्याएका थिए।

अस्वीकार

उक्त क्षेत्र पुगेका हाम्रा संवाददाता रिचर्ड ग्याप्लीन भन्छन् विद्रोहीहरुले विमान खसालेको अस्वीकार गरेका छन् र फ्लाइट रेकर्डर ब्ल्याकबक्स पनि आफुहरुले नपाएको बताएका छन्।

विमानमा सवार सबै २९८ यात्रु मारिएका थिए।

मलेसियन एअरलाइन्सले सार्वजनिक गरेको यात्रू सूचि अनुसार १९३ डच नागरिक १५ जना चालकदलका सदस्य सहित ४३ जना मलेसियालीहरु २७ जना अष्ट्रेलियाली १२ जना इन्डोनेशियन १० जना ब्रीटीश चारजना जर्मन चारजना बेल्जियन र तीनजना फिलिपिनो तथा क्यानाडा र न्यूजील्याण्डबाट एक एक जना रहेका छन्।

आग्रह

संयुक्त राष्ट्र संघले दुर्घटनाको पूर्ण र स्वतन्त्र अनुसन्धानका लागि आग्रह गरेको छ।

युक्रेनले अन्तर्राष्ट्रिय अपराधको प्रमाणहरु विद्रोहीहरुले नस्ट गर्ने प्रयत्न गरेको आरोप लगाएको छ।

शनिबार डच प्रधानमन्त्री मार्क रुटेले एउटा प्रेस सम्मेलन गरेर भनेका छन्, "मैले राष्ट्रपति पुटीनसँग संघन फोन वार्ता गरेको छु। उनको नियत ठीक छ भन्ने संसारलाई देखाउने समय घर्किँदै गएको छ भनेको छु ।"

अब विद्रोहीहरुमा रहेको उनको प्रभाव प्रयोग गरेर संसारले अपेक्षा गरेको काम देखाउने बेला आएको छ भनेको छु।

दुर्घटना क्षेत्रमा रहेका बीबीसीका रिचार्ड ग्यालपीन भन्छन् उद्दारकर्ताहरुले शवहरु उठाइरहेको देखिएको छ तर तिनिहरु विद्रोही समर्थक हुन् या कियभ सरकारका कर्मचारी हुन् प्रष्ट भइसकेको छैन।

ब्रीटेन, जर्मनी, अमेरिका र अस्ट्रेलियाले पनि रुसमाथि दवाव बढाएका छन्।


पूर्वी हिमालय र दक्षिणपश्चिम चीनमा केही हजारको सङ्ख्यामा रहेको यो स्तनधारी जनावर लोप हुन सक्ने खतरा छ।

कञ्चनजङ्गा हिमाल नजिकैको जङ्गलमा रहेका १० हाब्रेको गतिविधि निगरानी गर्न तिनको घाँटीमा जीपीएस उपकरण बाँधिएको छ।

संरक्षणविद्हरूले ती उपकरणले राम्ररी काम गरिरहेको र उत्साहजनक तथ्याङ्क दिइरहेको बताएका छन्।

रेड पान्डा सञ्जाल, नेपाल सरकार, वैज्ञानिक र पशुचिकित्सकहरू संलग्न टोलीले छ पोथी र चार भाले हाब्रेको निगरानी र जङ्गलमा राखिएका क्यामराबाट तस्बिर खिच्ने काम गरिरहेको छ।

"यो हाब्रे संरक्षणमा ठूलो कोशेढुङ्गा हो", नेपालको वन तथा भूसंरक्षण विभागमा महानिर्देशक मनबहादुर खड्काले भने।

ती १० हाब्रेलाई स्थानीय बासिन्दाले पारु, डोल्मा, चिन्तापु, मेच्छा, भूमो, सेनेहाङ्, निमा, ब्रायन, निनाम्मा र प्रल्हाददेवी नाम राखेका छन्।

पारु नामको हाब्रेको घाँटीमा जीपीएस उपकरण बाँधिएको छ

कुनैबेला हाब्रे भालु प्रजातिसँग नजिक रहेको मानिन्थ्यो तर अहिले यसलाई छुट्टै प्रजातिको जनावरको रूपमा लिइन्छ।

लोपोन्मुख प्रजातिमध्ये यो विकासक्रमका हिसाबले सबैभन्दा फरक र विश्वबाट लोप हुन लागेको स्तनधारी हो।

यसको बसोबास रहन... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

े वनको विनाश र खानाको रूपमा रहेको बाँसको कमीलाई हाब्रे लोप हुनु पछाडिको कारण मानिन्छ।

नेपालका संरक्षणविद्हरूले हाब्रेबाट वर्षभरि सङ्कलित तथ्याङ्कले यसको संरक्षणका लागि महत्त्वपूर्ण जानकारी दिने अपेक्षा गरेका छन्।

लकडाउनमा दुर्लभ चराहरू देखिन थाले


पृथ्वीको तापमानलाई चालु शताब्दीको अन्त्यसम्म औद्योगिक युगभन्दा १.५ डिग्रीमा सीमित राख्ने अहिलेको विश्वव्यापी बहसमा कतिपय ठूला विकसित देशहरू नै मतैक्य हुन सकेका छैनन्।

तर त्यसो भएकै खण्डमा समेत हिन्दकुस हिमालय क्षेत्रको तापक्रम वृद्धि दुई डिग्री सेल्सियसभन्दा बढि हुने एक अध्ययनले देखाएको छ।

अन्तर्राष्ट्रिय एकीकृत पर्वतीय विकास केन्द्र (इसिमोड)ले सार्वजनिक गरेको उक्त प्रतिवेदनले नेपालसहित हिन्दकुस हिमालय क्षेत्रमा पर्ने आठ देशहरू समेटेको छ।

नेपाली अधिकारीहरू भने हिन्दकुस क्षेत्रमा भएको यस अध्ययनले चीन र भारतजस्ता ठूला देशहरू पनि समेटेकाले विश्वले जलवायु परिवर्तनको संवेदनशील परिदृश्य स्वीकार्ने थप एक आधार तयार भएको बताएका छन्।

खतराको घन्टी

गत अक्टोबरमा जलवायु परिवर्तन सम्बन्धी अन्तरसरकारी प्यानल (आइपीसिसी)ले विश्व तापमानको औसत वृद्धिदरलाई सन् २१०० सम्म १.५ भित्रै सीमित राख्नुपर्ने बताएको थियो।

त्यसमा अमेरिका, रुस, साउदी अरेबिया र कुवेतले आनाकानी गर्दै आएका छन्।

विश्वको कार्बन उत्सर्जनमा मुख्य भूमिका रहेका देशहरूले १.५ डिग्री कायम गर्न उत्सुक नदेखिएका बेला सोमवार काठमाण्डूमा स... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

ार्वजनिक प्रतिवेदनमा त्यसो नै भएको खण्डमा समेत हिन्दकुस हिमालय क्षेत्रमा २.२ डिग्री तापमान बढ्ने देखाइएको छ।तर देशहरू एकमत भएनन् र अहिलेकै दरमा कार्बन उत्सर्जन हुँदै गए आउने अवस्था भयावह हुने बताउँछन् इसिमोडका सह महानिर्देशक एकलव्य शर्मा।

"यही दरमा कार्बन उत्सर्जन हुँदै गयो भने सन् २१०० सम्ममा ५.५ डिग्रीसम्मको तापमान बृद्धि हुनसक्छ।"

हिमालय क्षेत्रसँग झण्डै १.९ अर्ब मानिसहरूको पानी, अन्न र ऊर्जाको सम्बन्ध जोडिने गरे तापनि यो भेग उपेक्षित भएको विज्ञहरूले बताउँदै आएका छन्।

गणेश शाह र अजय दीक्षितसँग

जोखिमपूर्ण भविष्य

पृथ्वीका दुई ध्रुव पछि सबैभन्दा बढि हिउँ हुने हिन्दकुस क्षेत्रलाई पृथ्वीको तेस्रो ध्रुव समेत भनिन्छ। दश प्रमुख एसियाली नदि प्रणाली हिन्दकुसबाटै शुरु हुन्छन्।

बढ्दो तापमानकै कारण हिमनदीका सतह वर्षेनी ४० सेन्टिमिटरले घटिरहेको बताउँदै प्रतिवेदनले १.५ डिग्रीभित्रै तापमान बृद्धि कायम रहँदा समेत ३६ प्रतिशत हिउँ यस शताब्दीभित्र हराउने र विश्वको तापमान बृद्धि २ प्रतिशतले छोएमा आधा हिउँ हराउनेछ।

उत्सर्जन कम नहुँदा यस क्षेत्रका दुईतिहाई हिमनदी पग्लन सक्ने जोखिम समेत उक्त प्रतिवेदनले उल्लेख गरेको छ।

त्यसको असर हाम्रा नदीको बहाव, वर्षातको शैली र वायुमण्डलको आद्रता कम हुन गई अन्न उत्पादन एवं पर्यावरण प्रणालीमै धक्का पुग्ने बताइन्छ।

त्यसले खडेरी, बाढी-पहिरोका घटनाहरू बढाउने जोखिम रहन्छ। प्रदूषण समेत अझ ठूलो समस्याको रूपमा देखिनेछ।

मोलमलाईको आधार

यो प्रतिवेदनले विश्वको एउटा संवेदनशील भूभाग सम्मुख रहेको जोखिम औंल्याएको छ। चीन र भारतजस्ता देशहरूपनि पर्ने भएकाले विश्वको ध्यान खिच्न सघाउने सरकारी अधिकारीहरूको विश्वास छ।

वन तथा वातावरण मन्त्रालयका जलवायु परिवर्तन महाशाखाका प्रमुख महेश्वर ढकाल भन्छन्, "नेपालजस्ता देशले जलवायु परिवर्तनको विश्व बहसमा आफू हावी हुनलाई यस्ता प्रतिवेदनले धेरै सघाउँछ। हामीसँग अब मौसम अनुकूल हुनुको विकल्प छैन र प्रतिवेदनले देखाएको नयाँ तथ्यले जलवायु कोषको महत्व र क्षतिपूर्तिको आवश्यकतालाई झन् बलियो बनाएको छ।"

२४ करोड मानिसहरू हिन्दकुस क्षेत्रमा प्रत्यक्ष जीवन निर्वाह गर्छन। त्यसको एकतिहाई गरिबीमा रहेको अवस्था रहेका छन्।

नेपालजस्ता कम विकसित देशलाई अनुकुलनका लागि क्षतिपूर्ति दाबीको बहस बलिया अध्ययन र तथ्याङ्कको अभाव कारण अगाडि बढन सकेको छैन।


पृथ्वीबाट ४० प्रकाश वर्षको दुरीमा रहेका ती ग्रहहरु पत्ता लागेको घटनालाई पृथ्वी बाहिर जीवनको अस्तित्व रहेको पत्ता लगाउने दिशामा महत्वपूर्ण खोज भनिएको छ।

नयाँ पत्ता लागेका ग्रहमध्ये तीन वटा बस्न योग्य क्षेत्रमा छन् र त्यहाँ पानीको सतहपनि पाइएकाले जीवन सम्भव हुनसक्ने ठानिएको छ।

उक्त अनुसन्धान 'नेचर' नामक जर्नलमा छापिएको थियो।

प्रगति

'मिल्की वे' तारापुन्जको 'ट्रयापिस्ट वान' नाम गरेको उक्त तारालाई परिक्रमा गरिरहेका ती ग्रहहरु अमेरिकी अन्तरिक्ष निकाय नासाले दूरदर्शक यन्त्र टेलिस्कोप र पृथ्वीबाट गरिएका अवलोकन विधिबाट पत्ता लगाएको हो।

म्यासाचुसेष्टस इन्स्टिच्युट अफ टेक्नोलोजीकी ग्रह सम्बन्धी विज्ञानकी प्राध्यापक सारा सिगरले पछिल्लो खोज निकै महत्वपूर्ण भएको बताइन्।

उनी भन्छिन्, "यो खोजसँगै हामीले पृथ्वी बाहिर बस्न योग्य क्षेत्र र जीवन खोज्ने दिशामा एकदमै ठूलो फड्को मारेका छौँ किनभने एउटा मात्र ग्रह नभइ धेरैवटा ग्रह पत्ता लागेको छ, त्यही भएर हामीसँग अब मौका र सम्भावना पनि धेरै छ।"

अहिले उपलब्ध प्रविधि अनुसार पृथ्वीबाट ती ग्रहहरुसम्म पुग्न कयौँ लाख वर्ष लाग्ने वैज्ञानिकहरुले बताएका छन्।... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

अनुसन्धानका प्रमुख लेखक माइकल गिलोनले भने, "ती ग्रहहरु एक अर्काको एकदमै नजिक छन् र आफ्नो ताराको नजिकै छन् र हेर्दा बृहस्पति गृहका चन्द्रमा जस्तै देखिन्छन्।"

उनका अनुसार 'ट्रयापिस्ट वान' तारा एकदमै सानो छ र ती सात वटै ग्रहहरुको तापक्रम मध्यम छ जसको अर्थ त्यहाँ तरल अवस्थामा पानी हुनसक्छ र सम्भवत जीवनको अस्तित्व रहेको समेत फेला पर्न सक्छ।

अवसर

बीबीसीका विज्ञान सम्पादक डेभिड सुक्मेन भन्छन्, 'हाम्रो सौर्य मण्डलभन्दा बाहिर धेरै ग्रहहरु रहेको पत्ता लागिसकेको छ त्यही भएर अहिले फेला परेका नयाँ ग्रहहरुको सम्भावित महत्वबारे चाख लाग्नु नौलो होइन।'

नासाको पछिल्लो तथ्याङ्कले अहिलेसम्म ३ हजार ४ सय ४९ वटा ग्रहहरु पत्ता लागिसकेको देखाउँछ।

तर प्रत्येक नयाँ घोषणासँगै बढी प्रचारमात्रै गरिएको हो कि भन्ने आशंकाहरु व्यक्त गरिन्छन्।

तर अहिलेको नयाँ खोजका कारण उत्साह पैदा हुनुको कारण यो अस्वाभाविक ठूलो स्तरमा भएर वा धेरै ग्रहहरुको पृथ्वीकै आकारको भएर भन्ने मात्रै होइन्।

किन पनि चासो दिइएको छ भने 'ट्रयापिस्ट वान' नामक तारा सानो र मधुरो रहेको छ।

त्यसैले पर रहेका चम्किला ताराहरुलाई अध्ययन गर्दा प्रकाशका कारण टेलिस्कोपबाट देख्न गाह्रो हुने अवस्था 'ट्रयापिस्ट वान' ताराको अवलोकन गर्दा वैज्ञानिकहरुले भोग्नु परेन्।

एकदमै पर र वायुमण्डल भन्दा निकै टाढा रहेको विश्वको बारे थप अनुसन्धान गर्न पछिल्लो खोजले एउटा रोमाञ्चक बाटो खोलिदिएको वैज्ञानिकहरुको विश्वास छ।

अनुसन्धानको अर्को चरण अन्तर्गत ती ग्रहहरुमा के भइरहेको छ भन्ने जान्न प्रमुख ग्यासहरु अक्सिजन र मिथेन पाइन्छ कि पाइदैँन भनेर प्रमाण खोज्ने क्रम सुरु भइसकेको छ।

सौर्य प्रणाली बाहिरका ग्रहहरु जीवन हुनसक्ने निष्कर्षमा सजिलै पुग्न सकिदैँन।

 तर यो नयाँ ग्रह प्रणालीले त्यहाँ जीवन रहेको या नरहेको संकेतबारे अनुसन्धान गर्ने एउटा सुनौलो मौका भने उपलब्ध गराएको बीबीसीका विज्ञान सम्पादक डेभिड सुक्मेनको निष्कर्ष छ।


पेटाले बीबीसी नेपालीलाई उपलब्ध गराएको एउटा भिडिओ फुटेजमा माहुतेहरूले केही हात्तीलाई हिर्काएको र तीखो अस्त्रले रगत आउने गरी घोचेको देखिन्छ।

तर महोत्सवका एक आयोजकले "ठूलो घटना नभएको" र त्यसमा संलग्न माहुते तथा हात्तीका मालिकलाई आइन्दा त्यसो नगर्न भन्दै "सचेत गराइसकिएको" प्रतिक्रिया दिएका छन्।

घटनाबारे थाहा भएपछि महोत्सवका प्रमुख प्रायोजक गोर्खा ब्रुअरी र सहप्रायोजक जावलाखेल ग्रूप अफ इन्डस्ट्रिजले आफूहरू सो महोत्सवबाट अलग भएको बताएका छन्।

के हो हात्ती महोत्सव?

पर्यटकलाई आकर्षित गर्ने उद्देश्यका साथ हरेक वर्ष चितवनमा हात्ती महोत्सवको आयोजना गरिँदै आएको छ।

महोत्सवमा हात्तीहरूको वनभोज, फुटबल, पोलो, दौड र हात्ती सुन्दरी लगायतका कार्यक्रमको आयोजना गरिन्छ।

सौन्दर्य प्रतियोगिताका लागि हात्तीहरूलाई कपडा र विभिन्न रङ्गले सिँगार्ने गरिएको छ।

सन् २०१८ को डिसेम्बरको अन्तिम हप्तामा चितवनको सौराहामा १५ औँ हात्ती महोत्सवको आयोजना गरिएको थियो।

फाइल तस्बिर

क्षेत्रीय होटल सङ्घ सौराहाका अध्यक्ष सुमन घिमिरेका अनुसार सन् २००५ मा पहिलो पटक अन्तर्राष्ट्रिय हात्ती दौड प्रतियोगिताको रूपमा आरम्भ गरिएको... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

थियो।

त्यसपछि क्रमशः सन् २०१० देखि त्यसले महोत्सवको रूप लिँदै गयो र विभिन्न विधा थपिँदै गयो।

क्षेत्रीय होटल सङ्घ सौराहाको नेतृत्वमा हात्ती महोत्सवको आयोजना हुँदै आएको छ।

हात्ती सञ्चालन सहकारी संस्था लिमिटेडमार्फत् निजी हात्तीलाई महोत्सवमा सहभागी गराइँदै आएको छ।

घटना के हो?

पेटाले बीबीसी नेपाली सेवालाई झन्डै छ मिनेट लामो भिडिओ उपलब्ध गराएको छ।

पेटाकी लन्डनस्थित विशेष आयोजना संयोजक निराली शाहले भिडिओ फुटेज हात्ती महोत्सवको तयारी र महोत्सवका क्रममा खिचिएको बीबीसीलाई बताइन्।

गत वर्ष औपचारिक महोत्सव डिसेम्बरको २६ देखि ३० तारिखसम्म चलेको थियो।

अनारकली नाम गरेको हात्ती "कार्यक्रम अवधिभरि [माहुतेबाट] कुटिएको" र "सम्भावित सङ्क्रमण अथवा चोटका कारण" उक्त महोत्सवको अन्तिम दिन त्यसको आँखाबाट आँसु झरेको देखिएको पेटाले जनाएको छ।

हात्तीको आँखाबाट आँसु झरेको दृश्य भिडिओ फुटेजमा पनि स्पष्ट रूपमा देखिन्छ।

फाइल तस्बिर

एकजना माहुतेले एउटा हात्तीको टाउकोमा झन्डै एक मिनेटको अवधिमा छ पटकसम्म हिर्काएको भिडिओमा देखिन्छ।

पछि माहुतेले जस्तै हात्तीमा सवार एक बालकले पनि हात्तीलाई हिर्काएको देखिन्छ।

त्यस्तै नजिकैको एउटा छावालाई माहुतेले हिर्काएको देखेर एक बालिका त्यसबाट स्तब्ध भएको देखिन्छ।

पेटाका अनुसार केही प्रत्यक्षदर्शीले हात्तीको जीउमा खतका साथै ताजा घाउ पनि देखेको बताएका थिए।

घटनापछि आफूहरूले आयोजकलाई त्यसबारे जानकारी गराएको पेटाकी विशेष आयोजना संयोजक शाहले बीबीसीलाई बताइन्।

प्रायोजक के भन्छन्?

हात्तीहरूप्रति दुर्व्यवहार गरिएको घटनाप्रति महोत्सवका आयोजकले आपत्ति जनाएका छन्।

त्यसलाई लिएर महोत्सवको प्रायोजनबाट आफूहरू अलग भएको प्रमुख प्रायोजक गोर्खा ब्रुअरीका एक उच्च पदाधिकारीले बीबीसीलाई बताए।

कम्पनीका उपप्रबन्धनिर्देशक सुरेन्द्र सिल्वालले भने, "प्रचारका निम्ति कुनै पनि जीवजन्तुलाई दुःख दिने कुरामा सिद्धान्ततः हामी सहमत हुन सक्दैनौँ। त्यही विषय [हात्तीलाई 'यातना' दिएको] लाई लिएर हामी प्रायोजनबाट अलग भएका हौँ।"

"हाम्रो प्रचारको शैली फरक भए पनि जनावरहरूले गर्ने प्राकृतिक बाहेकका क्रियाकलाप गराउने गतिविधिमा हामी संलग्न हुँदैनौँ।"

फाइल तस्बिर

महोत्सवको सहप्रायोजक जावलाखेल ग्रूप अफ इन्डस्ट्रिजका प्रमुख कार्यकारी अधिकृत शशिन जोशी पनि त्यस्तै धारणा राख्छन्।

"हाम्रो व्यावसायिक नीतिले जनावरलाई यातना दिने अथवा...


पेन्गुइन चरा तथा अन्य सामुद्रिक जीवको संरक्षण गर्ने आरक्षको लक्ष्य छ

उक्त इलाकाको क्षेत्रफल साढे पन्ध्र लाख वर्ग किलोमिटर बराबर छ र अब त्यहाँ ३५ वर्षका निम्ति जथाभावी माछा मार्न पाइने छैन।

उक्त स्थानको सुरक्षा प्रशासनको जिम्मा अमेरिका र न्यूजील्याण्डलाई दिइएको छ।

यसअघि रुसले सहमति जनाएको थिएन।

तर न्यूजील्याण्डका विदेशमन्त्री मुर्रे मक्कल्लीले २४ सहभागी राष्ट्रहरुमाझ दिगो ढंगले माछा मार्ने तथा वैज्ञानिक अनुसन्धान गर्ने विषय र सामुद्रिक जीव संरक्षणलाई सन्तुलन मिलाउने गरी अब सहमति भएको बताए।

प्रशंसा

वातावरणवादीहरुले उक्त सहमतिको प्रशंसा गर्दै त्यसले पृथ्वीको सबैभन्दा सुन्दर सामुद्रिक जैविक विविधताको संरक्षण हुने बताएका छन्।

उनीहरुले अन्तर्राष्ट्रिय जल क्षेत्रमा थप यस्ता आरक्ष पनि अब बन्ने विश्वास व्यक्त गरेका छन्।

अष्ट्रेलियाको होबार्टमा भएको सहमतिमा एकमतले रस समुद्रलाई मराइन प्रोटेक्टेड एरिया घोषणा गरिएको छ।

हुन त रस समुद्रले दक्षिणी महासागरको केवल दुई प्रतिशतमात्र ओगट्छ, तर त्यहाँ विश्वभरका एडिली प्रजातिका पेन्गुइन मध्ये ३८ प्रतिशतको वासस्थान छ।

सो आरक्षको प्रस्ताव न्यूजिल्याण... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

्ड तथा अमेरिकाले गरेका थिए।

यस सहमति अन्तर्गत अब सो ठाउँबाट कुनै पनि सामुद्रिक जीव तथा खनिज लैजाने पाइने छैन।

तर अनुसन्धानका निम्ति भने केही विशेष स्थलबाट विशेष खालका माछा लग्न पाइनेछ।


पेन्टागनले अर्को सैन्य कारबाहीको तयारी गरिरहेको बताएको छ तर उसले थप विवरणहरू भने दिएको छैन।

तर ट्रम्पको कदमको देशभित्र र बाहिर आलोचना भइरहेको छ।

करीब २ हजारको संख्यामा रहेका अमेरिकी सैनिकहरूले आईएस् लडाकुहरूको पकड क्षेत्रबाहेकका उत्तर पूर्वी सिरियाको अधिकांश भूभाग इस्लामिक स्टेट समुहको कब्जाबाट अलग गर्न मद्दत गरेका थिए।

इरानले सैनिक परेड आक्रमणको दोष कसलाई लगायो

इराकमा '२०० सामूहिक चिहान'

अर्को चरण

सुरक्षा अधिकारीहरूले सिरियामा आईएस् लडाकुलाई पुन: संगठित हुन नदिन अमेरिकी सैनिकहरूको उपस्थिति चाहेको भन्ने बुझिन्थ्यो।

अमेरिकी फौज फर्काइएपछि सिरियामात्र नभइ रुसी भूभाग र इरानसमेत प्रभावित बन्ने डर बढेको छ।

पेन्टागन र ह्वाइट हाउसले जारी गरेको बक्तव्यमा अमेरिकाले आफ्ना सैन्य फौजहरू अमेरिका फर्काउन थालेको र अभियानको अर्को चरणमा जाने तयारी भइरहेको उल्लेख छ।

पेन्टागनले अर्को चरण बल सुरक्षा र परिचालन सुरक्षा कारणहरूको लागि हुने बताएको छ।

आश्चर्य

अमेरिकी राष्ट्रपति ट्रम्पले ऐतिहासिक जितहरूपछि आफ्ना सैनिकहरूलाई घर फर्काउने बेला भएको बताए।

उनले लामो समयअघिनै सिरियाबाट आफ्नो फौज ह... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

टाउने प्रतिवद्धता व्यक्त गरेका थिए।

तर उनको पछिल्लो घोषणाले उनका कतिपय अधिकारीहरूलाई आश्चर्यचकित पारेको छ।

उनको कदमको उनी निकट नेता देखि ब्रिटेन लगायतका अमेरिकाका मित्र शक्तिलाई चकित पारिदिएको छ।

उनीहरूले सिरियामा आइएसको खतरा अझै बाँकी रहेको बताएका छन्।


पेन्सिल्भेनिया राज्यमा विजयी भएसँगै डेमोक्र्याटिक पार्टीका उम्मेदवार बाइडन अमेरिकाको आगामी राष्ट्रपति बन्नका लागि आवश्यक मत हासिल गर्न सफल भएका छन्, तर उनका सामु कानुनी चुनौतीहरू भने बाँकी छन्।

बीबीसीले गरेको प्रक्षेपणअनुसार उनले यो महत्त्वपूर्ण राज्यमा जित हासिल गरेपछि उनीसँग २७३ इलेक्टरल कलेज मत निश्चित भएको छ जुन जितका लागि आवश्यक २७० मतभन्दा बढी हो।

उनी  प्रतिस्पर्धात्मक निर्वाचनमा डोनल्ड ट्रम्पलाई पराजित गर्दै अमेरिकाको ४६औँ राष्ट्रपति हुने भएका छन्।

ट्रम्प पक्षले हार स्वीकार नगर्ने सङ्केत दिएको छ।

विजयी हुने प्रक्षेपणपछि बाइडनले एक विज्ञप्तिमा भने: "मलाई र उपराष्ट्रपति निर्वाचित कमला ह्यारिसप्रति अमेरिकी नागरिकले देखाएको विश्वासले मैले सम्मानित र धन्य महसुस गरेको छु।"

"अब निर्वाचन अभियान सकिएपछि आक्रोश र एकअर्काप्रतिको आरोप-प्रत्यारोपलाई पाखा लगाएर एक राष्ट्रको रूपमा अगाडि आउनुछ। अमेरिका एक हुने समय हो।"

हार स्वीकार नगर्ने सङ्केत

यो नतिजाले ट्रम्पलाई सन् १९९० यता पहिलो एक कार्यकालमात्रै शासन गर्ने अमेरिकी राष्ट्रपति बनाएको छ।

आफ्नो भर्जिनिया रिसोर्टमा गल्फ खेल्दै गर... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

ेका ट्रम्पले वक्तव्यमा निर्वाचन नसकिएको प्रतिक्रिया दिएका छन्।

"किन जो बाइडन विजेताको रूपमा गलत घोषणा गर्न र किन सञ्चारमाध्यम उनलाई सहयोग गर्न प्रयास गरिरहेका छन् भन्ने सबैलाई थाहा छ: उनीहरू सत्य बाहिर ल्याउन चाहँदैनन्," लिखित विज्ञप्तिमा भनिएको छ।

"सामान्य तथ्य के हो भने यो निर्वाचन अन्त्य भएको छैन।"

निर्वाचनको नतिजा सञ्चारमाध्यमको प्रक्षेपण हो र यसलाई निर्वाचन अधिकारीहरूले प्रमाणीकरण गरेका छैनन्।

सोमवारदेखि आफ्नो टोलीले अदालतमा निर्वाचन कानुन पालना गरेको र सही विजेतालाई पदमा पुर्‍याउन कानुनी प्रक्रिया थाल्ने विज्ञप्तिमा उल्लेख छ।

बीबीसीको प्रक्षेपण मतगणना सम्पन्न भएको पेन्सिल्भेनियाको अनौपचारिक नतिजाका साथसाथै विस्कन्सिनजस्ता राज्यमा उनले जित्ने सम्भावनामा आधारित छ।

इतिहासकै सर्वाधिक मत

सन् १९०० यता सबैभन्दा बढी मतदान भएको निर्वाचनमा बाइडनले सात करोड ३० लाखभन्दा बढी मत प्राप्त गरेका छन् जुन कुनैपनि अमेरिकी राष्ट्रपतिले हालसम्म प्राप्त गरेको मतभन्दा बढी हो।

ट्रम्पको लगभग सात करोड छ जुन इतिहासमै राष्ट्रपतीय उम्मेदवारले पाएको दोस्रो ठूलो मतसङ्ख्या हो।

मतगणना जारी रहँदा ट्रम्पले आफूले जितेको गलत दाबी गरेका थिए। त्यसपछि उनले दैनिक धाँधली भएको दाबी गरिरहेका छन् तर उनले कुनै प्रमाण दिएका छैनन्।

उनको पक्षबाट केही राज्यहरूमा मुद्दा दायर गरिएको छ र शुक्रवार बाइडनले जित्ने सम्भावना देखिएपछि 'यो निर्वाचन अन्त्य नभएको' विज्ञप्ति निकालिएको छ।

कोरोनाभाइरसको जोखिमबीच निर्वाचन

अमेरिकाभरि कोरोनाभाइरसको सङ्क्रमण र मृत्यु बढिरहेको बेला गरिएको यो निर्वाचनमा ट्रम्पले बाइडनले जिते लकडाउन हुने र आर्थिक मन्दी हुने बताउँदै आएका छन्।

बाइडनले भने राष्ट्रपति ट्रम्पलाई कोरोनाभाइरस नियन्त्रण गर्न यथेष्ट कार्य गर्न असफल रहेको आरोप लगाउने गरेका छन्।

बाराक ओबामाको आठवर्षे कार्यकालमा उपराष्ट्रपति रहेका ७८ वर्षीय बाइडन अमेरिकाका सबैभन्दा बढी उमेरका राष्ट्रपति हुनेछन्।

अमेरिका निर्वाचन परिणामः बाइडनले खेप्नुपर्ने चुनौती 'विभाजित देश'


पेरु र ब्रजिल लगाएतका देशहरुमा विरामीका आफन्तहरूले अक्सिजन उपलब्ध गराउनुपरेको थियो

ज्यानुअरी १४ मा उनको शरीरमा अक्सिजनको मात्रा सामान्य तह ९५ प्रतिशतभन्दा माथि थियो।

तर उक्त महत्त्वपूर्ण स्रोतबाट बन्चित भएको केही घन्टामै उनको अक्सिजनको तह ३५ प्रतिशतमा झर्‍यो। यस्तो अवस्थामा बिरामीलाई सामान्यतया पाइप लगाइन्छ र मशिनबाट अक्सिजन दिइन्छ।

अन्तत: अवकाशप्राप्त ६७ वर्षिया नर्सको ज्यान गयो।

"त्यो अवस्था भयानक थियो," उनकी शोकमग्न बुहारी थलिटा रोचालेले भनिन्, "त्यो एउटा प्रलय थियो। कैयौँ वृद्ध बिरामीको अवस्था बिग्रिँदो थियो, उनीहरू निला हुँदैथिए।"

सामाजिक सञ्जालमा भाइरल भएको एउटा भावपूर्ण भिडिओमा उनले उक्त अवस्था ब्रजिलको उत्तरी सहर मनौअसमा देखिएको बताएकी छन्।

"हामी हतास अवस्थामा छौँ, सम्पूर्ण आपत्‌कालीन निकायमा अक्सिजन सकिएको छ.... थुप्रै मानिस मरिरहेका छन्," उनले बीबीसी ब्रजिल सेवालाई आफ्नी सासु बाँच्ने आशा गरेको तर त्यसदिन उक्त वार्डमा १० जनाले ज्यान गुमाएको बताइन्।

"उनको कोभिडका कारण मृत्यु भएको होइन, अक्सिजनको अभावमा ज्यान गुमाइन्।"

थलिटा रोचाले रुँदै सहयोग मागेको भिडिओ सामाजिक सञ्... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

जालमा भाइरल भएको थियो

कोभिडबाट सबभन्दा धेरै ज्यान गुमाउने विश्वको दोस्रो देशमा पर्छ ब्रजिल। त्यहाँ दुई लाख १९ हजारको मृत्यु भइसकेको छ। महामारीका क्रममा मनाउस सहरको स्वास्थ्य प्रणाली दुई पटक अवरुद्ध भइसकेको छ।

डिसेम्बर र ज्यानुअरीमा मृत्यु दोबर भएको छ जसले गर्दा स्थानीय सरकारले नयाँ २२ हजार चिहानको व्यवस्था गर्ने योजना घोषणा गर्नुपरेको थियो।

एक लाख ५२ हजार जनाको ज्यान गइसकेको मेक्सिकोका अस्पतालहरू र क्लिनिकहरूबाट अक्सिजन सिलिन्डरहरू चोरी भइरहेको समाचारहरू आएका छन्।

एउटा घटनामा चोरीको सिलिन्डर ट्रकमा राखिएको अवस्थामा दुईजना पक्राउ परेका थिए।

यो महिनाको सुरुमा इजिप्टका कम्तीमा दुई वटा अस्पतालमा अक्सिजनको अभाव रहेको आरोप लगाइएको भिडिओ सार्वजनिक भएको थियो। एउटा अस्पतालमा छायाङ्कन गरिएको भिडिओमा बेडहरू कम्मलले छोपेको देखिन्छ। त्यसमा दाबी गरिएको छ, "आईसीयूमा सबैको मृत्यु भयो।"

अधिकारीहरूले भने चारजना बिरामीको अक्सिजनको अभावले नभै पुरानै रोगका कारण मृत्यु भएको बताएका छन्। उनीहरूले आपूर्ति समस्या रहेको कुरा अस्वीकार गरे।

तर कैयौँ देशहरूमा यस्तै घटनाहरूले सरकारहरूमाथि आधारभूत र जीवन रक्षक उपचार दिन दबाव परेको प्रकाशमा आएका छन्।

अक्सिजन सङ्कट

विश्व स्वास्थ्य सङ्गठन (डब्ल्यूएचओ) का अनुसार कोभिड-१९ का पाँचजना बिरामीमध्ये एकजनालाई अक्सिजनको आवश्यकता पर्छ

विश्व स्वास्थ्य सङ्गठन (डब्ल्यूएचओ) का अनुसार कोभिड-१९ का पाँचजना बिरामीमध्ये एकजनालाई अक्सिजनको आवश्यकता पर्छ। गम्भीर अवस्थामा पाँचजनामध्ये तीनजनालाई खाँचो पर्छ।

उसले देश विशेषको तथ्याङ्क नभएको तर केही अस्पतालहरूमा गम्भीर र चिन्ताजनक अवस्थाका बिरामीको वृद्धिले सामान्य अवस्थाभन्दा पाँचदेखि सातगुणा बढी अक्सिजनको माग रहेको जनाएको छ।

गैर नाफामूखी अन्तर्राष्ट्रिय संस्था पीएटएचले सन् २०२० मा अक्सिजनको माग 'नाटकीय रूपमा बढेको' जनाएको छ।

"हामीले बिजुली, पानी र अन्य अत्यावश्यक वस्तुको बारेमा जस्तै अक्सिजनकोबारे पनि सोच्न आवश्यक छ," पीएटएचकी लिजा स्मिथले भनिन्। "खराब अवस्था आएपछि मात्रै चिन्ता गर्ने कुरा होइन, किनकि त्यो अवस्था आउँदा मान्छे मर्छन्।"

कोभिड-१९ अक्सिजन निड्स ट्र्याकरका अनुसार महामारीले निम्त्याएको अतिरिक्त माग सम्बोधन गर्न न्यून र मध्यम आय भएका देशहरूमा हरेक दिन करिब १५ लाख अक्सिजन सिलिन्डर आवश्यक हुन्छ।

पीएटएचले अक्सिजनको माग "नाटकीय रूपमा...


पेलोसीले राष्ट्रपति ट्रम्पमाथि रिसाहा व्यवहार देखाएको भन्दै उनको परिवार वा कर्मचारीले देशको हितमा उनको स्वास्थ्यलाई लिएर हस्तक्षेप गर्नुपर्ने बताइन्।

प्रत्युत्तरमा ट्रम्पले पेलोसीको मानसिक अवस्थामा प्रश्न उठाउँदै 'क्रेजी न्यान्सी' भनिदिए।

पछिल्लो चर्काचर्की दुई बीचको बैठकबाट ट्रम्प अचानक उठेर हिँडिदिएको एक दिन पछि भएको छ।

पूर्वाधारसम्बन्धी छलफल गर्न डाकिएको उक्त बैठकमा आफूमाथि नक्कली अनुसन्धान बन्द गर्न भन्दै ट्रम्प पेलोसी तथा अर्का डेमोक्र्याटिक नेता चक शुमरसँग कड्किएका थिए।

हाल दुई दलबीचको सम्बन्ध न्यून विन्दुमा पुगेको छ।

के भने दुई नेताले?

बिहीवार आयोजित साप्ताहिक प्रेस सम्मेलनमा सोधिएको एउटा प्रश्नको उत्तरमा पेलोसीले आफू राष्ट्रपति तथा अमेरिकाको सुस्वास्थ्यको लागि चिन्तित रहेको बताइन्।

ट्रम्पले रिसाहा व्यवहार देखाएको भन्दै उनले भनिन्, "अमेरिकाको राष्ट्रपतिका निम्ति म प्रार्थना गर्दछु। म आशा गर्छु उनको परिवार वा प्रशासन वा कर्मचारी कसैले देशको हितमा हस्तक्षेप गर्नेछन्।"

"सम्भवत: उनी बिदा बस्न चाहन्छन्," पेलोसीले भनिन्।

पछि ह्वाइट हाउसमा बोल्दै ट्रम्पले पेलोसीको भनाइ दुष्ट... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

प्रकृतिको भएको जनाए।

"मैले लामो समयदेखि नियालिरहेको छु। उनी पहिलेको जस्ती छैनन्," उनले भने।

साथै ट्रम्पले बुधवारको बैठकमा आफू रिसाएको वा चिच्याएको आरोप अस्वीकार गर्दै त्यहाँ आफू नम्र र शान्त भावमा प्रस्तुत भएको बताए।

सो बैठक सुरु भएको केही मिनेटमै टुङ्गिएको थियो। पेलोसीले बैठकबाट अचानक बाहिरिनुअघि ट्रम्पले टेबल ठटाएको बताएकी थिइन्।


पैँतालीस वर्षीय ती पुरुषले अब कहिल्यै कान सुन्न नसक्ने चिकित्सकहरूले बताएका छन्।

कोरोनाभाइरस महामारीसँग सम्बन्ध भएको यस किसिमको समस्या पहिलो पटक आफूहरूले देखेको यूकेका चिकित्सकहरूको भनाइ छ।

दुर्लभ भए पनि फ्लू र अन्य भाइरसको सङ्क्रमण हुँदा अकस्मात् श्रवणशक्ति गुम्न सक्छ।

नाक, कान र घाँटीका विशेषज्ञ चिकित्सकहरूले 'बीएमजे केस रिपोर्ट्स' जर्नललाई बताएअनुसार समयमै स्टेरोइडयुक्त औषधि प्रयोग गर्न सकिए बिरामीलाई त्यस्तो क्षतिबाट जोगाउन सकिन्छ।

रगत र औषधि

दमबाट पनि पीडित ती बिरामीलाई कोभिड-१९ को लक्षण देखिएपछि लन्डनस्थित एउटा अस्पतालमा भर्ना गरिएको थियो। श्वासप्रश्वासमा समस्या देखिएपछि उनलाई सघन उपचारका लागि सारियो।

परीक्षणमा कोरोनाभाइरस पुष्टि भएपछि उनलाई भेन्टिलेटरमा राखियो।

उनलाई विभिन्न औषधि र रगत दिनुपरेको थियो। स्थितिमा सुधार आएपछि उनलाई ३० दिनपछि भेन्टिलेटरबाट निकालियो।

कोरोनाभाइरस किन यति धेरै सङ्क्रामक?

तर त्यसको एक सातापछि सास फेर्न सहज बनाउन जोडिएको ट्यूब निकालेर सघन उपचारकक्षबाट निस्किएपछि उनलाई आफ्नो कान बजेको र देब्रे कान अकस्मात् बन्द भएको थाहा भयो।

श्रवणशक्ति ... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

जाँच्दा कानसँग सम्बन्धित स्नायु, कानको मध्य भाग वा दुवैमा क्षति पुगेको सङ्केत देखियो।

चिकित्सकहरूले भर्खर कोभिड-१९ भएकोबाहेक त्यसको कारण पत्ता लगाउन सकेनन्।

उनीहरूले ती व्यक्तिलाई स्टेरोइड र कानमा सुई दिए। त्यसबाट केही फाइदा त भयो तर उनले कहिल्यै निको नहुनेगरी श्रवणशक्ति गुमाएका छन्।

"मानिसहरूमा सबैतिर कोरोनाभाइरस फैलिएको हुँदा र श्रवणशक्ति गुम्ने समस्या देखिएको हुँदा यसबारे थप अनुसन्धान गर्न आवश्यक छ," यूनिभर्सिटी कलेज लन्डन र रोयल न्याश्नल थ्रोट, नोज, ईअर हस्पिटलका विज्ञहरूको टोलीले भनेको छ।

कोरोनाभाइरसले फोक्सोमा हुने एक किसिमको विशेष कोशमा सङ्क्रमण गर्छ।

ती कोशमा जस्तै कानको मध्य भागमा हुने कोशमा पनि उही खालको प्रोटीन रिसेप्टर हुन्छ।

चिसो, फ्लू र कोभिड-१९ का लक्षण कसरी छुट्याउने


पैँसट्ठी वर्षअघि आजकै (मे २९ तारिख) दिन एडमन्ड हिलारी र तेन्जिङ नोर्गे शेर्पाले पहिलो पटक सगरमाथाको सफल आरोहण गरेका थिए। त्यसपछि  सगरमाथामा स्वदेशी तथा विदेशी आरोहीहरू ओइरिने क्रम बर्सेनि बढिरहेको छ।

यसपालि करिब ३०० आरोहीहरू सगरमाथाको चुचुरोमा पुगिसकेको पर्यटन विभागका अधिकारीहरू बताउँछन्।

तर फोहरमैला व्यवस्थापन प्रभावकारी हुन नसक्दा सगरमाथाको उच्च भागमा आरोहण सामग्रीदेखि मलमूत्रजस्ता मानवजन्य फोहोरमैला नियन्त्रण हुन नसकेको सगरमाथाबाट फर्किएका आरोहीहरूले बताएका छन्।

बाध्यकारी व्यवस्थाको

सगरमाथा आरोहण गरेर फर्किने आरोहीले आफ्नो फोहरमैला फिर्ता ल्याउनुपर्ने बाध्यकारी व्यवस्था छ। तर त्यो कागजमै सीमित देखिएको छ।

सगरमाथा आधार शिविरदेखि माथिका भूभागमा अनुगमन हुन नसक्दा नियमको पालना नभएको र फोहोरमैला थुप्रिने गरेको जानकारहरू बताउँछन्।

यो वसन्त ऋतुमा मात्रै झन्डै साढे तीन सयले सगरमाथा आरोहणको स्वीकृति लिएका थिए। सहयोगीहरू समेत गरी सात सयभन्दा बढी व्यक्ति सगरमाथा आरोहणमा संलग्न भए।

आरोहणको क्रममा उनीहरूले गर्ने दिसापिसाब र प्रयोग गरेर छोड्ने सामग्रीले सगरमाथाको आधार शिविरदेखि चुचुरोसम... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

्मका क्षेत्रमा फोहोर देखिएको सगरमाथाबाट फर्केका आरोहीहरूले बताएका छन्।

पूर्णिमा श्रेष्ठले भनिन्, "क्याम्प २ मा शौचालय बनाए पनि फोहोर त्यहीँ छोडिएको छ। क्याम्प ३ मा पनि फोहोरमैला हिउँको थुप्रोमा छोडिएको छ।"

फोटोपत्रकार पनि रहेकी श्रेष्ठका अनुसार नियम जे भए पनि सबै फोहरमैला फिर्ता आउने गरेको छैन।

अर्की आरोही निमाजाङ्मु शेर्पा भन्छिन्, "क्याम्प २ र क्याम्प ४ मा अलि धेरै फोहोर छ। क्याम्प ४ मा पुराना पाल, एलपी ग्यासका सिलिन्डर र अन्य फोहोरको थुप्रो छ।"

नियम

प्रत्येक आरोहण दलले आफ्नो फोहोरमैला आफैँले फिर्ता ल्याउनुपर्ने, नभए सरकारलाई बुझाएको चार सय अमेरिकी डलरको धरौटी जफत हुने प्रावधान छ।

त्यस्तै प्रत्येक आरोहीले फर्किंदा थप आठ किलो फोहोर आधार शिविरसम्म ल्याउनुपर्ने नियम पनि छ।

तर लगेका सामग्री र फोहोर ल्याए वा नल्याएको अनुगमन गर्ने सरकारी उपस्थिति उच्च हिमाली क्षेत्रमा छैन।

सगरमाथा आधार शिविरदेखि तलको फोहर सङ्कलन गर्ने जिम्मा एउटा गैरसरकारी संस्था सगरमाथा प्रदूषण नियन्त्रण समितिले लिइरहेको छ।

आरोहण दलसँगै जाने सरकारी सम्पर्क अधिकृतलाई पनि फोहरको अनुगमन गर्ने जिम्मेवारी दिइएको छ। तर त्यो प्रभावकारी नहुने सम्पर्क अधिकृतहरू बताउँछन्।

एक जना सम्पर्क अधिकृत ज्ञानेन्द्र श्रेष्ठले भने, "हामी आरोहण दलसँगै जाने हो। त्यहीँ दलले हाम्रो खर्च र सुविधा बेहोर्छ। हामीलाई सवै सुविधा उनीहरूले दिने गरी हामीलाई खटाइएपछि हामी उनीहरूविरुद्ध केही गर्न सक्दैनौँ।"

सगरमाथा प्रदूषण नियन्त्रण समितिका अधिकारीहरूले भने आधार शिविरमा आउँदा अधिकांश आरोही वा आरोहण दलले फोहोर साथमा ल्याउने गरेको दाबी गर्छन्।

धरौटी

समितिका एक उपाध्यक्ष लामाकाजी शेर्पाले फोहोर बुझाएपछि मात्र उनीहरूको धरौटी रकम फिर्ता गर्ने कागजमा हस्ताक्षर गर्ने गरेको बताए।

उनले भने, "अधिकांशले फोहोर बुझाउने गर्छन्। हामी पनि आरोहणको याम सकिएपछि फोहोर व्यवस्थापन गरेर मात्र फर्किने गरेका छौँ।"

तर आधार शिविरभन्दा माथिको क्षेत्रको सफाइमा सरकारले ध्यान दिनुपर्ने उनको सुझाव छ।

यसैपालि २२ औँ पटक सगरमाथाको चुचुरोमा पाइला टेकेर नयाँ कीर्तिमान बनाएका आरोही कामीरिता शेर्पाका विचारमा सगरमाथाको माथिल्लो क्षेत्रमा नयाँ सफाइ अभियान थाल्नु अत्यावश्यक भइसकेको छ।

उनले भने, "मलमूत्रको थुप्रो देखेर विदेशी आरोहीले फोटो नै खिचेर लैजाने गरेका छन्। उनीहरू हामीहरूलाई सोध्छन्...


पोखरा विमानस्थलको विशिष्ट कक्षमा दुई जनाबीच जम्काभेट हुँदा करिब आधा घण्टा कुराकानी भएको नेता श्रेष्ठले बीबीसीलाई जानकारी दिए।

केही दिनदेखि पोखरामै रहेका शाह काठमाण्डूबाट जाँदै गरेका बुहारी हिमानी र परिवारका अन्य सदस्यलाई लिन विमानस्थल पुगेका थिए भने नेता श्रेष्ठ काठमाण्डू फर्किँदै थिए।

पहिलो भेट

"म विशिष्ट कक्षमा पस्दा उहाँले 'नमस्कार, नारायणकाजीजी' भन्नुभयो। मैले पनि नमस्कार गरेँ र नजिकै बसेर केहीबेर भलाकुसारी गर्‍यौँ," नेता श्रेष्ठले बीबीसीसँग उक्त भेटबारे सुनाए।

उनका अनुसार पूर्वराजासँग उनको त्यो पहिलो भेट थियो।

पूर्वराजाले बेलाबखत दिने वक्तव्यमात्र होइन, उनको सार्वजनिक उपस्थिति र गतिविधिप्रति पनि चासो देखा पर्ने गरेको छ।

हालसालै एउटा पारिवारिक जमघटमा रमाइरहेका पूर्वराजा ज्ञानेन्द्रको तस्बिर सार्वजनिक भएपछि श्रेष्ठको दलका एक शीर्ष नेता अध्यक्ष प्रचण्डले 'षड्यन्त्रको गन्ध पाएको' टिप्पणी गरेका थिए।

हाँसे पूर्वराजा

तर नेता श्रेष्ठका अनुसार भेटमा कुनै राजनीतिक कुराकानी भएन।

"बरु मैले 'तपाईँका सन्देश र वक्तव्यहरू हेरिराखेको छु' भनेँ। उहाँले पनि हाँसेर देशप्रेम छ हेर्नूस्, केही ब... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

ोल्न मन लाग्छ भन्नुभयो," नेता श्रेष्ठले सुनाए।

पूर्वराजाको थप भनाइ उद्धृत गर्दै उनले भने, "त्यसरी नबोल्दा 'ल, पूर्वराजाको पनि देशप्रति जिम्मेवारी छ, किन नबोल्या होला्' भन्ने, बोलेपछि पनि चित्त बुझ्दैन, कसैले गाली गर्छन्। यस्तै छ' भनेर हाँस्नुभो।"

राजपाट गुमाएको पीडा वा सुर्ता उनको भागभङ्गीमा देखिन्थ्यो कि?

श्रेष्ठको जवाफ थियो, "इमान्दारीपूर्वक भन्नुपर्छ, मसँगको कुराकानीमा वा अभिव्यक्तिमा त्यस्तो देखिनँ। पछाडि के गर्नुहुन्छ त्यो अर्कै कुरा हो।"

'तानाशाह'

दाजु राजा वीरेन्द्रको वंश विनाशपछि ज्ञानेन्द्र शाहले राजगद्दीमा बसेका थिए। त्यसपछि उनले शासन सत्ता हातमा लिँदै गैरदलीय सरकार बनाएका थिए।

तर तत्कालीन माओवादी र संसद्‌वादी दलबीचको १२ बुँदे समझदारीपछिको जनआन्दोलनसामु उनले शासन फिर्ता गर्नुपरेको थियो।

दलहरूबाट 'तानाशाह' राजाको सङ्ज्ञा पाएका उनले संविधानसभाको निर्णयानुसार नारायणहिटी राजदरबार त्यागेका थिए।

भेटमा उनीप्रतिको धारणाबारे नेता श्रेष्ठले भने, "अहिले त एउटा सभ्य, सुसंस्कृत नागरिकको रूपमा उहाँले व्यवहार गर्नुभयो।"

उहिले राजाको शिरको शोभा, अहिले सङ्ग्रहालयको...


पोखरामा आयोजित कोरोनाभाइरस सचेतना तथा चीन र त्यहाँका नागरिकप्रति ऐक्यबद्धता र्‍यालीका एक सहभागी

काठमाण्डूको टेकुस्थित शुक्रराज ट्रपिकल तथा सरुवा रोग अस्पतालमा भर्ना भएका उनीहरूमा कोरोनाभाइरस नदेखिएको अस्पतालका प्रवक्ता डा. अनुप बास्तोलाले बताए।

उनले भने, "परीक्षण गरिएका चारैजनाको रिपोर्टमा कोरोनाभाइरस देखिएन।"

गत शनिवार र आइतवार अस्पतालमा भर्ना भएकामध्ये तीनजना दक्षिण कोरियाबाट र एकजना चीनबाट आएका थिए।

दक्षिण कोरियाबाट आएका थप एकजना पनि अस्पताल भर्ना भएका छन्। उनको परीक्षण भने जारी छ।

कोरोनाभाइरस सङ्क्रमण सुरू हुँदा नेपालमा परीक्षणको व्यवस्था थिएन। हाल भने नेपालमै यसको परीक्षण हुने गरेको छ।

चीनबाट उद्धार गरिएका नेपालीहरू १६ दिनको क्वारन्टीन बसाइपछि घर फर्केका छन्

एकजना नेपालीमा सुरूवाती दिनमा कोरोनाभाइरसको सङ्क्रमण देखिएको र उनी उपचारपछि आफ्नो नियमित काममा फर्किसकेका छन्।

त्यसयता चीनबाट ल्याइएका १७५ जना सहित २५० जनाको परीक्षण गरिएको स्वास्थ्य मन्त्रालयले जनाएको छ।

स्वास्थ्य मन्त्रालयका प्रवक्ता डा विकास देवकोटाले जानकारीमा आएका ती घटनामा सुरुका एकजना बाहेक कसैमा पनि कोरोना... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

भाइरसको सङ्क्रमण नदेखिएको बताए।

नेपालमा कोरोनाभाइरसको सङ्क्रमण भित्रिन नदिन चीनसँगका नाकाबाट आवतजावत बन्द गरिएको छ भने त्रिभुवन अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थल भएर आउने यात्रुहरूको ज्वरो नापेर एक सय डिग्री फारेनहाइटभन्दा माथि तापक्रम भएका यात्रुहरूलाई थप परीक्षण गर्ने व्यवस्था मिलाइएको विमानस्थल प्रशासनले जनाएको छ।

भारतबाट पर्यटक आउने नाकाहरूमा पनि स्वास्थ्य जाँचका लागि टोली परिचालन भइसकेको छ।

विश्व स्वास्थ्य सङ्गठनले नेपाललाई कोरोनाभाइरसको उच्च जोखिमको सूचीमा राखेको छ।


पोखरामा पत्रकारहरूसँग बोल्दै प्रचण्डले संघीय समाजवादी फोरम नेपाल सरकारमा आएसँगै त्यो सम्भावनाको ढोका खुलेको बताएका हुन्।

अड्कलबाजी

प्रदेश नं २ बाहेक अन्य प्रदेशमा तत्कालीन एमाले र माओवादी केन्द्रले मिलेर सरकार बनाएका थिए।

प्रदेश नं २ मा राष्ट्रिय जनता पार्टी (राजपा) नेपालसँग मिलेर फोरमले आफ्नो नेतृत्वमा सरकार बनाएको छ।

पार्टी एकीकरणपछि  गठन भएको नेकपाका शीर्ष नेताले आफू सरकारबाहिर रहेको प्रदेशको नेतृत्वबारे पहिलोचोटि सार्वजनिक टिप्पणी गरेका हुन्।

त्यही फोरमसँग आफूहरूले गरेको सहमतिको प्रभावबारे प्रचण्डको भनाइ थियो, "यसले अब झन्डै झन्डै सातै प्रदेशमा परिवर्तनकारीहरूको सरकार बन्ने अवस्थातर्फ राम्रो सङ्केत गरिसकेको छ।"

ठूलो दल

प्रदेश नं २ मा तत्कालीन एमाले र माओवादी केन्द्रको एकीकरणपछि निर्मित नेकपा सबैभन्दा ठूलो दल बनेको छ।

प्रदेश सरकारको सत्ताधारी राजपा केन्द्रमा भने केन्द्रमा सरकारबाहिर छ।

के उनको टिप्पणीले अरूले अड्कल गरेजस्तै त्यहाँ पनि राजपाविना नयाँ समीकरणको बन्ने सङ्केत गर्छ?

उनले जवाफ दिए, "यदि कसैले नकारात्मक ढङ्गले सोच्ने हो भने प्रदेश २ मा पनि केन्द्र सरकारकै प्र... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

भावमा सरकार बन्ने बाटो खुल्यो भनेको हो।"

तर उनले नकारात्मक ढङ्गले कसले सोच्यो वा सोच्न सक्छ भन्ने खुलाएनन्।

गतहप्ता नेतृत्व ईश्वर पोखरेलसँगै फोरमका उपेन्द्र यादव केन्द्र सरकारमा उपप्रधानमन्त्री नियुक्त भएका थिए

उनको भनाइ थियो, "प्रदेश २ लाई बाँकी प्रदेशको अवस्थाभन्दा अलग गराउने र त्यहाँ चलखेल गरेर सरकारलाई अस्थिर बनाउने कसरत भएको हामीले देखेका थियौँ, त्यसको ढोका बन्द भयो।"

नेकपाले 'आवश्यकता र सहमतिको आधारमा' संविधान संशोधन गर्ने सहमति फोरमसँग गरेको छ।

तर संशोधनको पक्षमा आवाज उठाउँदै आएको राजपा अझै केन्द्र सरकारबाहिरै छ।

प्रचण्डको भनाइ राजपाप्रति लक्षित भएको ठानिएको छ।

तर फोरम अध्यक्ष उपेन्द्र यादवले गतसाता बीबीसीसँग कुरा गर्दै प्रदेश नं २ को समीकरण फेर्ने पक्षमा आफू नरहेको बताएका थिए।

'नेकपासँगको यो अन्तिम विश्वास'


पोखरास्थित प्रयोगशालामा पीसीआर परीक्षणमा खटिएका परीक्षणकर्ताहरू

कोरोनाभाइरस परीक्षण गर्नुअघि दैनिक ६-७ घण्टा काम गर्ने मिश्रले घर जान र आफन्त भेट्न पनि पाएका छैनन्।

उनी भन्छन्, "लामो समय लगातार काम गर्दा मानसिक र शारीरिक थकान हुन्छ। पालो दिने कोही छैनन्, त्यसैले परीक्षण गर्नुपर्ने बाध्यता छ।"

उनले फोन र भिडिओ कलबाटै घरपरिवारसँग भेटघाट र कुराकानी हुने गरेको बताए।

यस्तै अवस्था देशका अरू ठाउँका प्रयोगशालामा कार्यरत प्राविधिकहरूको पनि छ।

आफै थला पर्ने डर

कोरोनाभाइरस छिटो परीक्षण गर्ने स्वचालित उपकरण र पालो दिने जनशक्ति नहुँदा एकछिन पनि आराम नगरेर परीक्षण गर्नुपर्ने बाध्यताले हैरानी खेप्नु परेको उनीहरूको दुखेसो छ।

"परीक्षणको निम्ति सङ्कलन गरिएका स्वाबको नमुना दिनदिनै बढिरहेको छ," प्रदेश जनस्वास्थ्य प्रयोगशाला पोखरामा कार्यरत सुभद्रा दुलाल भन्छिन्, "बिहान ७-८ बजेदेखि राति १०-११ बजेसम्म काम गर्दा आफै बिरामी पर्ने डर छ।"

डेढ वर्षको दुधे बालकलाई दिनभरि घरमै छाडेर परीक्षणमा सक्रिय उनी शारीरिक र मानसिक थकान बिर्सेर काम गर्नुपर्ने बाध्यता सुनाउँछिन्।

स्वास्थ्य तथा जनसङ्ख्या मन्त्रालयका ... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

अनुसार अहिले देशभर २१ वटा प्रयोगशालामा पीसीआर परीक्षण भइरहेको छ।

ती प्रयोगशालाहरूमा पर्याप्त जनशक्ति नहुँदा एकातिर उपलब्ध जनशक्तिलाई भार परेको छ भने अर्कोतिर परीक्षणमा पनि ढिलाइ भइरहेको देखिन्छ।

'स्वचालित मेसिन र जनशक्ति चाहियो'

राष्ट्रिय जनस्वास्थ्य प्रयोगशाला काठमाडौमा ५०-६० जनाको जनशक्तिले काम गरिरहेको भएपनि अरू प्रयोगशालाहरू भने ६-७ जनाले धानिरहेको अधिकारीहरू बताउँछन्।

उनीहरूका अनुसार पालो दिने जनशक्ति र स्वचालित पीसीआर मेसिनको तत्काल खाँचो परेको छ। त्यसपछि मात्र सरकारको लक्ष्य अनुसार परीक्षणको दायरा बढाउन सकिन्छ।

"भारतबाट आउनेको सङ्ख्या बढेसँगै प्रयोगशालाहरूमा स्वाबको चाप बढेको छ," प्रदेश अस्पताल सुर्खेतको प्रयोगशालामा कार्यरत भरत देवकोटा भन्छन्।

"स्वचालित मेसिन र जनशक्ति थप नगर्दासम्म परीक्षण बढाउन सकिदैन।"

उनका अनुसार सुर्खेतको प्रयोगशालामा दैनिक पाँच-सात सय नमुना थापिन्छन् तर दुई-अढाइ सयको मात्र परीक्षण सम्भव छ।

'त्यो अवसर छैन'

रातदिनै कोरोनाभाइरस परीक्षणमा खटिएका प्राविधिकहरू क्वारन्टीन र आइशोलेसनमा बस्नेहरूका साथै गाउँगाउँमा पुगेर पनि स्वाब लिनुपर्ने भएकोले आफूहरू पनि सङ्क्रमणको उच्च जोखिममा रहेको ठान्छन्।

दुलाल भन्छिन्, "हामीले बनाएको रिपोर्टको आधारमा चिकित्सक र नर्सहरू सुरक्षित हुन्छन्। तर हामीलाई त्यो अवसर हुँदैन।"

तीन महिनादेखि कोरोनाभाइरसविरुद्ध अग्रपङ्क्तिमा रहेर काम गर्दा सुरुका बेलाको जस्तो डर हराउँदै गएको उनीहरूको अनुभव छ।

राष्ट्रिय जनस्वास्थ्य प्रयोगशाला काठमाण्डूमा कार्यरत एलिसा सापकोटा काम गर्दै जाँदा आत्मविश्वास बढेको सुनाउँछिन्।

"अहिलेसम्म कुनै पनि प्रयोगशालाकर्मीलाई सङ्क्रमण नदेखिएको हुँदा आत्मविश्वास बढेपनि जोखिम उठाएरै कर्तव्य पूरा गर्नु परेको छ।"

सुरुका दिनहरुमा आफैले स्वाब सङ्कलन र परीक्षण गर्दै आएका उनीहरू अहिले टोली फरक-फरक भएकोले कामको बोझ केही घटेको बताउँछन्।

'अदृश्य नायक'

कोरोनाभाइरस महामारीको बेला पर्दा पछाडि रहेर प्रयोगशालाका प्राविधिकहरू 'अदृश्य नायक'को भूमिकामा देखिन्छन्।

तर 'काममा जति घोटिए पनि कसैले समस्या नबुझेको' तीतो अनुभव सङ्गालेका उनीहरू सरकारले घोषणा गरेको अतिरिक्त भत्ता अझैँ नपाएको गुनासो गर्छन्।

कतिपय अस्पतालले बाहिरै खाने बस्ने व्यवस्था गरेपनि अधिकांश परीक्षणकर्ताहरू घरबाटै आवतजावत गर्छन्। जसको कारण घर पारिवारलाई सङ्क्रमण हुने हो कि...


पोप फ्रान्सिसले जारी गरेको वक्त्यव्यमा पीडितहरूप्रति सहानुभूति प्रकट गर्दै भ्याटिकनले यस्ता भयङ्कर घटनाको शृङ्खलालाई जरैदेखि उखेलेर फाल्न खोजिरहेको उल्लेख छ।

अमेरिकी क्याथलिक बिशपहरूका प्रमुख ड्यानियल डिनार्दोले यौन दुर्व्यवहारका घटनाहरू छानबिन गर्न भ्याटिकन अग्रसर हुनुपर्ने बताएका छन्।

अमेरिकाको पेन्सिल्भेनिया राज्यका वरिष्ठ पादरीहरूले कसरी क्याथलिक गिर्जाघरमा एक हजारभन्दा बढी बालबालिकाहरूको शोषण गरेका थिए भन्ने बृहत् अनुसन्धान प्रतिवेदन सार्वजनिक भएपछि भ्याटिकनले त्यसप्रति लाज र दु:ख व्यक्त गरेको हो।

तीन सयभन्दा बढी पादरीहरूलाई बाल यौनशोषणको आरोप लागेपछि भ्याटिकनले चाहिँ पोप फ्रान्सिस उक्त घटनाका पीडितहरूको पक्षमा रहेको जनाएको छ।

पीडितहरू

अमेरिकी अभियोजनकर्ताहरूले पेन्सिल्भेनिया राज्यमा वर्षौँदेखि यौनदुर्व्यवहार हुँदै गरेको पत्ता लगाएपछि यो विषय बाहिर आएको हो।

अमेरिकी क्याथलिक बिशपहरूको सङ्गठनले पनि भ्याटिकनको नेतृत्वमा तत्काल एउटा अनुसन्धानको आह्वान गरेको छ।

उक्त समूहका प्रमुख कार्डिनल ड्यानिएल डिनार्दोले उक्त प्रकरणलाई एपिस्कोपल नेतृत्वको विफलता भनेका छन्।

अमेरिकामा क... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

्याथलिक गिर्जाघरमा भएको दुर्व्यवहारसम्बन्धी अहिलेसम्मकै ठूलो अनुसन्धान अनुसार पेन्सिल्भेनियाको बृहत् न्यायिक समितिले उक्त राज्यमा विगत ७० वर्षमा तीन सय एक  पादरीहरूले बाल यौनदुर्व्यवहार गरेको पत्ता लगाएको हो।

त्यसरी दुर्व्यवहार गर्नेहरू र त्यस्तो अपराध लुकाउनेहरूलाई पनि पछि गिर्जाघरमा बढुवा गरिएको समेत उक्त समितिले पत्ता लगाएको थियो।


पोम्पेओ उत्तर कोरियाका लागि नवनियुक्त विशेष दूत स्टेफेन बिगनसँग अर्को साता प्योङ्याङ जान लागेका थिए।

अमेरिकी राष्ट्रपति डोनल्ड ट्रम्पले पोम्पेओको तय भइसकेको यात्रा फिर्ता लिन भनेपछि पोम्पेओको भ्रमण रद्द भएको हो।

उत्तर कोरियाबाट अब परमाणु खतरा छैन: ट्रम्प

'प्योङ्याङद्वारा परमाणु परीक्षणस्थल नष्ट'

प्रगति

ट्रम्पले श्रृंखलावद्ध रुपमा ट्वीट गर्दै कोरियाली प्रायोद्वीपलाई परमाणु कार्यक्रमबाट मुक्त गर्नेबारे पर्याप्त प्रगति नभएको बताएका छन्।

उनले अमेरिकासँग चीनको व्यापारसम्बन्धी तनाबका कारण चीनले उत्तर कोरियालाई परमाणु कार्यक्रमबाट मुक्त गराउनेबारे आवश्यक दवाब नदिएको बताएका छन्।

जुन महिनामा सिंगापुरमा उत्तर कोरियाका नेता किम जङ अनसँगको भेटपछि ट्रम्पले अब उक्त देशबाट परमाणु खतरा नरहेको बताएका थिए।

तर त्यसयता उत्तर कोरियाले आफ्ना परमाणु केन्द्रहरू बन्द नगरेको भन्ने खालका थुप्रै खबरहरू आएका छन्।

भ्रमण

सिंगापुरमा उत्तर कोरियाका नेता किम जङ अनसँगको भेटपछि ट्रम्पले अब उक्त देशबाट परमाणु खतरा नरहेको बताएका थिए।

संयुक्त राष्ट्रसंघको परमाणुसम्बन्धी निकाय आइएइएले पनि उत्तर कोरियाले आफ्ना परम... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

ाणु कार्यक्रमहरू यथावत नै राखिरहेको बताएको छ।

पोम्पेओ उत्तर कोरियाका लागि नवनियुक्त विशेष दूत स्टेफेन बिगनसँग अर्को साता प्योङ्याङ जान लागेका थिए।

यो भ्रमण कुनै पनि विदेशमन्त्रीको उत्तर कोरियाको चौथो भ्रमण हुने थियो।

यद्यपि उनले उत्तर कोरियाका नेता किम जङ अनसँग भने नभेट्ने ठानिएको थियो।

पोम्पेओले तय भइसकेको अर्को साताको भ्रमण रद्द हुने भए पनि अर्को भ्रमण भने गर्न सक्छन्।


पोहोर पनि अमरनाथ यात्रा स्थगित भएको थियो

सङ्क्रमित व्यक्तिको सङ्ख्या बढिरहेकाले उक्त तीर्थस्थलमा वर्षैपिच्छे आयोजित हुने धार्मिक यात्रा नहुने अधिकारीहरूले बताएका हुन्।

दुई महिना चल्ने अमरनाथा यात्रामा प्रत्येक वर्ष लाखौँ हिन्दूहरू सहभागी हुन्थे।

जश्मू तथा कश्मीरमा जुलाई ३१ सम्म सबै धार्मिक स्थलहरू बन्द छन्।

जश्मू तथा कश्मीर क्षेत्रमा मङ्गलवार ६०८ जनामा सङ्क्रमण पुष्टि भएको र अहिलेसम्म सङ्क्रमितहरूको कुल सङ्ख्या १५,००० नाघेको बताइन्छ।

हिमाली क्षेत्रमा चुनढुङ्गाको एउटा गुफामा प्राकृतिक रूपमा बनेको आकृतिलाई शिवलिङ्ग मानेर पूजा गरिन्छ।

अमरनाथ मन्दिर सञ्चालक समितिले एउटा विज्ञप्तिमा तीर्थयात्रा लागि साधन र स्रोत उपलब्ध गराउँदा उक्त क्षेत्रको स्वास्थ्य प्रणाली प्रभावित हुने उल्लेख गरेको छ।

"यसबाट यात्रीहरूमा पनि कोभिड-१९ सर्ने अनावश्यक जोखिम बढ्छ।"

फाइल तस्बिर

तर गुफामा हुने धार्मिक अनुष्ठानको टेलिभिजनबाट प्रत्यक्ष प्रसारण हुने बताइएको छ।

गत वर्ष पनि अमरनाथ यात्रा स्थगित गरिएको थियो।

भारत सरकारले कश्मीरको संविधानप्रदत्त मान्यता खारेज गरिदिएपछि गत वर्ष पनि सुरक्षाका कारण अमरनाथ या... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

त्रा हुन सकेको थिएन।

 भारत र पाकिस्तानबीच कश्मीरको स्वामित्वको विषयमा लामो समयदेखि विवाद छ।

उक्त क्षेत्रमा सन् १९८९ देखि सशस्त्र द्वन्द्व हुँदै आएको छ।

सन् २०१७ मा लडाकुहरूले आक्रमण गर्दा छ महिलासहित सात तीर्थयात्रीको मृत्यु भएको थियो।


पौष महिनाको उत्तरार्धमा सोमवार काठमाण्डू उपत्यकाको धुम्मिएको थियो। मौसममा देखिएको परिवर्तनसँगै वायु प्रदूषण पनि ह्वात्तै बढेको थियो।

वायुको गुणस्तरको सूचकाङ्क (एक्यूआई) अनुसार सोमवार राति विश्वका विभिन्न सहरमध्ये काठमाण्डूमा वायु प्रदूषण निकै धेरै देखिएको थियो।

सोमवार साँझ ७ बजेतिर काठमाण्डूको रत्नपार्कमा एक्यूआई ४८८ र ललितपुरको भैँसेपाटीमा ४०० भन्दा बढी मापन गरिएको थियो।

उक्त अङ्कले वायु प्रदूषण स्वास्थ्यका लागि हानिकारक तहमा रहेको देखाउने वातावरणविद् भूषण तुलाधर बताउँछन्।

सोमवारभन्दा मङ्गलवार एक्यूआईमा केही सुधार आए पनि हानिकारक अवस्था टरिनसकेको उनी बताउँछन्।

वन तथा वातावरण मन्त्रालयको वेबसाइटअनुसार मङ्गलवार काठमाण्डूको रत्नपार्क र ललितपुरको भैँसेपाटीमा एक्यूआई ३०० भन्दा बढी नै देखिन्छ।

वायु गुणस्तरको व्यवस्थापनका लागि भनेर सरकारले गत वर्ष माघमा काठमाडौँ उपत्यका वायु गुणस्तर व्यवस्थापन कार्ययोजना बनाएर ३०० भन्दा बढी भए विपद्को रूपमा लिने जनाएको थियो।

काठमाण्डूमा किन बढी जोखिम?

काठमाण्डू उपत्यकाको भौगोलिक बनोटका कारण पनि वायु प्रदूषणका लागि जोखिम बढिरहेको र संवेदनशील अवस्... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

थामा रहेको वातावरणविद् तुलाधर बताउँछन्।

उनले भने, "हिजो बादल धेरै लागेको थियो र यसले गर्दा कचौरा आकारको काठमाण्डू उपत्यकाको प्रदूषण जहाँको तहीँ रह्यो, दोस्रो भनेको काठमाण्डू उपत्यकाको वरिपरिका वनहरूमा डढेलोको कुराहरू पनि आइरहेका छन् र तेस्रो कारण भनेको जाडोका कारण मानिसहरूले आगो ताप्ने, फोहोर बाल्ने गरेका छन् त्यसले पनि हिजो र आज नै वायु प्रदुषणको अवस्था खराब देखाएको हो।"

काठमाण्डू उपत्यकाको बनोटकै कारण वायु प्रदूषणको प्रतिकूल अवस्था दोहोरिरहने भन्दै यसको न्यूनीकरणका लागि सरकारी संयन्त्रले काम गर्नुपर्ने तुलाधर बताउँछन्।

शनिवार सूदुरपश्चिमबाट प्रवेश गरेको पश्चिमी वायुका कारण देशका विभिन्न भाग धुम्म रहेको र बिहीवारसम्ममा मौसम सफा हुने मौसम पूर्वानुमान महाशाखाले जनाएको छ।

तर काठमाण्डू उपत्यकामा भने बुधवारदेखि मौसममा सुधार आउने र देशभरि बिहीवारदेखि मात्रै मौसम सफा हुने मौसम विज्ञान तथा पूर्वानुमान महाशाखाले जनाएको छ।

यो वर्ष कोरोनाभाइरसको सङ्क्रमणको जोखिम कायमै रहेका बेला जाडोमा जनस्वास्थ्यमा पुग्ने असर थप जटिल हुने चिकित्सकहरू बताउँछन्।

भेरी अस्पतालमा कार्यरत डा. राजन पाण्डेले जाडोमा न्यानोका लागि बन्द कोठामा कोइला बाल्ने, हीटर चलाउने जस्ता काम रोक्नुपर्ने सुझाव दिएका छन्।

उनले भने, "बरु बाक्लो लुगा लगाएर, तातो पानी पिएर आफूलाई न्यानो राख्नुपर्छ। दमका बिरामीहरू पनि अत्यावश्यक काम परेमात्रै बाहिर जाने नत्र घरभित्रै बस्ने गर्नुपर्छ।"

जाडोयाममा देखिने अन्य रोगहरू र कोरोनाभाइरसका लक्षणहरू सामान्यतया उस्तै हुने भएकाले शङ्का लाग्ने बितिक्कै परीक्षण गर्न पनि उनले सुझाएका छन्।

वातावरणविद् भूषण तुलाधर भने खासगरी अहिलेको प्रदूषणका बेला ट्राफिक धेरै हुने क्षेत्रमा बिहान बेलुका नहिँड्न, मास्क लगाएर मात्रै घरबाहिर निस्किन र न्यानोका लागि आगो नबाल्न सुझाउँछन्।

"हिँड्नै परे पनि दिउँसो २/३ बजेको समयमा ठिक हुन्छ। बिहान र बेलुकाको समयमा हामीले हिँड्दा स्वास्थ्यमा बढी असर गर्छ।"

के भन्छ सरकार?

सोमवारदेखि काठमाण्डूमा वायु प्रदूषणको स्तर बढेको भन्दै सरकारले विशेषगरी बालबालिका र जेष्ठ नागरिकहरूलाई सजग रहन भनेको छ।

वातावरण विभागले प्रदूषणबाट दम र खोकीजस्ता श्वासप्रश्वाससम्बन्धी बिरामी र मुटुका रोगीहरू बढि प्रभावित हुने समेत जनाएको छ।

उनीहरूप्रति लक्षित गर्दै त्यस्ता व्यक्तिहरू "घरबाहिर ननिस्कन" र सबै नागरिकले...


पौष ५ गते प्रधानमन्त्री केपी शर्मा ओलीको सिफारिसमा राष्ट्रपति विद्यादेवी भण्डारीले संसद् विघटन गर्दै आगामी वैशाखमा दुई चरणमा चुनाव गरिने घोषणा गरेकी थिइन्।

सरकारको कदमलाई चुनौती दिदैँ दायर भएका १३ वटा रिट निवेदनमा पौष ८ गतेयता सर्वोच्च अदालतमा सुनुवाइ भइरहेको छ।

संवैधानिक इजलासमा भएका पछिल्ला दुई सुनुवाइहरू संसद् विघटनसम्बन्धी मुद्दा पाँच-सदस्यीय संवैधानिक इजलास या बृहत् पूर्ण इजलासबाट हेर्ने भन्ने विषयमा केन्द्रित रहे।

अब शुक्रवारका लागि तोकिएको अर्को सुनुवाइमा यो विषय टुङ्गिने अपेक्षा दुवै पक्षले गरेका छन्।

संवैधानिक इजलासको पक्षमा सरकार

बुधवारको सुनुवाइका क्रममा महान्यायधिवक्ता अग्नि खरेलले अहिलेको संविधानले गम्भीर संवैधानिक प्रश्न संवैधानिक इजालासमा नै हेर्ने व्यवस्था गरेको तर्क गरेका थिए।

उनले संविधान र सर्वोच्च अदालतको नियमावलीले पनि त्यस्तै व्यवस्था गरेको भन्दै बृहत् इजलासको माग "भावानात्मक" भएको टिप्पणी गरे।

न्यायाधीशहरूले विगतमा प्रतिनिधिसभा विघटनविरुद्ध परेका मुद्दाहरू ११ न्यायाधीश सम्मिलित इजलासले छिनोफानो गरेको नजिर रहेको भन्दै उक्त परम्पराबाट पछि हट्दा पर्न सक... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

्ने प्रभावबारे महान्यायाधिवक्तालाई प्रश्न गरेका थिए।

त्यसको उत्तरमा खरेलले विगतमा संविधानमा संवैधानिक इजलासको व्यवस्था नभए पनि अहिले राखिएको हुनाले संवैधानिक इजलासबाटै मुद्धा टुङ्गो लगाइनुपर्नेमा जोड दिए।

महान्यायाधिवक्ताको कार्यालयका प्रवक्ता रहेका सहमहान्यायाधविक्ता सञ्जीवराज रेग्मी भन्छन्, “संविधानले विज्ञहरूको बेन्च भनेर संवैधानिक इजलासलाई राखेको छ। यो आफैँमा निर्णय गर्न सक्षम भएकाले अर्को इजलास पठाउनुपर्ने आवश्यक छैन भन्ने धारणा सरकारको तर्फबाट महान्यायाधिवक्ताले सर्वोच्च अदालतमा राख्नुभएको छ।”

बृहत् इजलासको माग

विघटनको विपक्षमा उभिएका कानुनविद्हरूले चाहिँ २०४७ सालको संविधान जारी भएयता गरिएका प्रतिनिधिसभा विघटनका सिफारिसको संवैधानिकता परीक्षण बृहत् पूर्ण इजलासबाट गरिएको भन्दै अहिले पनि त्यही परम्परालाई निरन्तरता दिइनुपर्ने तर्क गरेका थिए।

रिट निवेदकका तर्फबाट बहस गरेका संवैधानिक कानुनका ज्ञाता चन्द्रकान्त ज्ञवाली भन्छन्, “विगतमा ११ जना न्यायाधीशले गरेको व्याख्यालाई पाँच जनाको इजलासले उल्टाउन मिल्दैन। संविधानको अन्तिम व्याख्याता सर्वोच्च अदालत हो। संवैधानिक इजलास सर्वोच्च अदालतभित्रको एउटा इजलास हो। यसले सर्वोच्च अदालतको क्षेत्राधिकार ग्रहण गर्न सक्दैन।”

उनले संसद् विघटनको कदमले सरकारको क्षेत्राधिकारसहितका विषयमा जटिल संवैधानिक र कानुनी प्रश्न उत्पन्न भएकाले अहिले पनि बृहत् इजलास गठन गरिनुपर्ने तर्क गरे।

तर सहमहान्यायाधिवक्ता रेग्मी सुनुवाइ सुरु भएर विभिन्न पक्षले संवैधानिक इजलासमा उत्तर पनि पठाइसकेको हुनाले अहिले अर्को ठूलो इजलास गठन गरिरहनु आवश्यक नरहेको ठान्छन्।

“विगतमा यसरी गरियो त्यही भएर अहिले पनि गर्नुपर्छ भनेर बाँध्ने किसिमको व्यवस्था छैन। पहिले पनि बृहत् इजलासमा भएका मुद्दाहरू संवैधानिक इजलासमा सरेका छैन,” उनले भने।

अब के हुन्छ?

विघटनको पक्ष र विपक्षमा उभिएका कानुनविद्हरू अदालतले कुन इजलासमा मुद्दा पेस हुने भनेर आदेश दिएपछि मात्रै बाँकी प्रक्रिया अघि बढ्ने बताउँछन्।

शुक्रवार एउटा निष्कर्ष निस्किए प्रतिनिधिसभा विघटनविरुद्ध परेका निवेदनबारे छलफल अघि बढ्ने सहमाहान्यायाधिवक्ता रेग्मीले बताए।

वरिष्ठ अधिवक्ता ज्ञवाली अब हुने बहसमा एमिकस क्यूरी अर्थात् अदालतको सहयोगीले धारणा राखेपछि र त्यसपछि कुन इजलासले हेर्ने भन्ने निर्णय हुनसक्ने बताउँछन्।

उनले भने, “रिटहरू आफैँले राख्ने वा अर्को...


पौष ५ गते प्रधानमन्त्री केपी शर्मा ओलीले प्रतिनिधिसभा विघटन गरेपछि नेकपामा विभाजन देखिएको छ। तर त्यसले औपचारिकता पाइसकेको छैन।

विगतमा दुवै पक्षले पार्टीभित्र गरेका जिम्मेवारी हेरफेरसहितको कदमलाई निर्वाचन आयोगले अमान्य घोषणा गरेको थियो।

नेकपाको प्रचण्ड-माधव नेपाल समूहले निर्वाचन आयोगमा मङ्गलवार आफ्नो पक्ष आधिकारिक रहेको दाबी पेस गरेको छ।

उक्त समूहको केन्द्रीय समितिको सोमवार बसेको चौथो बैठकले प्रधानमन्त्री ओलीलाई पार्टीको साधारण सदस्यबाट निष्कासन गरेको घोषणा गर्दै निर्वाचन आयोगसमक्ष पार्टीको अधिकारिकता दाबी गर्ने निर्णय गरेको थियो।

उक्त निर्णयको प्रभाव के हुन्छ?

नेकपाको वैधानिकतालाई लिएर देखिएको विवाद कायम रहँदा कतिपयले त्यसले वैशाख १७ र २७ गतेका लागि तय गरिएको चुनावको मितिलाई समेत प्रभावित पार्ने आशङ्का गरिरहेका छन्।

सोमवार प्रचण्ड-माधव नेपाल पक्षले नेकपाको केन्द्रीय समितिको बैठक गरेको थियो

तर पूर्वप्रमुख निर्वाचन आयुक्त अयोधीप्रसाद यादव सत्तारूढ दलभित्रको विवाद समाधान नगरी चुनाव गराउन सहज नहुने ठान्छन्।

“दलभित्र जुन आपसी सङ्घर्ष र तनाव देखिएको छ त्यसलाई निरूपण गर्नुपर्छ। त्य... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

सपछि निर्वाचनमा जान सहज र सजिलो हुन्छ,” उनले बीबीसीसँग भने।

“राजनीतिक दल त्यहाँ कुन रूपमा कुन दफा टेकेर जान्छ त्यो उहाँहरूको कुरा हो। त्यसपछि कानुनी प्रक्रियालाई टेकेर निर्वाचन आयोगले एउटा निर्णय गर्नुपर्छ। अघिल्लो चुनावमा २७५ मध्ये १७४ सीट जितेको राजनीतिक दल जुन सरकारमा पनि छ त्यसको विवाद हल नगरी चुनावमा जान उपयुक्त हुन्छ?”

पूर्वप्रमुख आयुक्त यादवले आफूभित्रको विवाद हल गर्न निर्वाचन आयोगलाई सघाउनु सम्बन्धित दलको पनि दायित्व भएको उल्लेख गरे।

उनले थपे, “राजनीतिक दलसम्बन्धी ऐनको दफा ४४ मा केन्द्रीय समितिको न्यूनतम ४० प्रतिशत हस्ताक्षरसहित जानुपर्छ भनेको छ। त्यो न्यूनतम सर्त हो। त्यसलाई टेकेर जाँदा विवाद निरूपण गर्न सजिलो र सहज हुन्छ।”

झण्डा, पदाधिकारी, चिह्नजस्ता विषयसम्बन्धी विवादको निरूपणबारे चर्चा गरेको दफा ४४ मा सहमतिमा विवाद निरूपण हुन नसके आयोगले केन्द्रीय समिति वा पदाधिकारीको बहुमत रहेको पक्षलाई मान्यता दिने र अर्को पक्षलाई  छुट्टै दलका रूपमा दर्ता गर्न सक्ने व्यवस्था गरेको छ।

निर्वाचन आयोगका प्रमुख र सदस्यहरूसँग नयाँ निर्वाचन सम्बन्धमा परामर्श गर्दै प्रधानमन्त्री केपी शर्मा ओली

के भन्छ ओली नेतृत्वको नेकपा?

यसअघि गएको शुक्रवार निर्वाचन आयोगले बोलाएको छलफलमा सहभागी भएका सुवास नेम्वाङले नेकपाको आधिकारिकताको विवाद आयोगले टुङ्गो लगाइसकेको भन्दै अब चुनावमा केन्द्रित हुनुपर्ने बताएका थिए।

उक्त बैठकमा आफ्ना शीर्ष नेताहरू राजधानीबाहिर रहेको भन्दै प्रचण्ड नेपाल पक्ष अनुपस्थित भएको थियो।

आधिकारिकता टुङ्गिएको भन्ने आफ्नो भनाइलाई निर्वाचन आयोगले पठाएको पत्रले पनि पुष्टि गरेको ओलीपक्षीय नेता सुवास नेम्वाङ बताउँछन्।

उनले भने, “मैले जे भने त्यो निर्वाचन आयोगले दिएको १७ पृष्ठको निर्णयमा आधारित हो। पदाधिकारीहरू केपी ओलीदेखि प्रचण्डदेखि विष्णु पौडेलसम्म जहाँ छन् त्यो नै आधिकारिक हो।"

"त्यसैले कतिपयले निर्वाचन आयोगलाई दुई पार्टीलाई एक बनाउन लाग्यो भनेर आरोप पनि लगाए। हाम्रो समस्या हल भयो कि भएन त्यो आफ्नो ठाउँमा छ। तर त्यो निर्णयमा आयोगले प्रष्टै लेखेको छ।”


प्याट्रिक बर्ली दुई वर्षको हुँदा नै किशोरावस्थामा प्रवेश गर्न थालेका थिए

सामान्यत: प्याट्रिकको उक्त उमेरभन्दा कम्तीमा पनि १० वर्षपछि मात्र पुरूष किशोरावस्थामा प्रवेश गर्दा यस्तो हुने गर्छ।

तर उनको परिवारले यसलाई अनौठो रूपमा लिएन।

प्याट्रिक र उनका अन्य केही पुरुष आफन्तहरू 'प्रिकोसस प्युबर्टी' भनिने आनुवंशिक परिवर्तनबाट हुने एउटा दुर्लभ रोगबाट ग्रसित छन्।

दुर्लभ आनुवंशिक परिवर्तन

प्याट्रिकको समस्यालाई टेस्टोटक्सिकोसिस भनिन्छ र त्यस्तो समस्या भएका व्यक्तिहरूको अण्डकोशले सामान्य समय अगावै पुरुषहरूको प्राथमिक यौनरस (हर्मोन) टेस्टोस्टेरोनको उत्पादन गर्ने बेला भइसकेको विश्वास गर्छ।

टेस्टोस्टेरोनले नै यौवन र किशोरावस्थामा शरीरमा परिवर्तनहरू ल्याउन भूमिका खेल्छ।

विश्वमा यस्तो खाले दुर्लभ आनुवंशिक परिवर्तन हुनेको संख्या कति छ भन्नेमा चिकित्सकहरूले पनि यकिन विवरण दिन सक्दैनन्।

तर एउटा अनुमान अनुसार विश्वमा यस्तो खाले आनुवांशिक परिवर्तन हुनेको सङ्ख्या १ हजार मात्र रहेको छ।

विशेषगरी १२ देखि १६ वर्षमा किशोरावस्था आउने गर्छ

बर्लीहरूबीच एउटा पुस्ताबाट अर्को पुस्तामा टेस्टोटक्सिकोसिस सरे... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

को हो।

शारीरिक रूपमा छिट्टै किशोरावस्था प्रवेश गरेका कारण ३ वर्षको उमेरमै प्याट्रिकको तौल र उचाइ एउटा ७ वर्षको बालकको जस्तो हुन पुग्यो।

हाल ३४ वर्षको उमेर पुगेका लस एन्जलसमा बस्ने अभिनेता तथा लेखक बर्लीले बीबीसी विश्व सेवाको रेडियो कार्यक्रम 'आउटलुक'लाई दिएको अन्तर्वार्तामा भने, "मेरो पहिलो सम्झना के छ भने, म समाज बाहिरको जस्तो अनुभूत गर्थेँ। म आफैँलाई ठूलो भए जस्तो लाग्थ्यो। यो गुप्ताङ्ग वरिपरिका रौँहरूको मात्र कुरा होइन, शारीरिक परिवर्तनको कुरा हो।"

उनले थप व्याख्या गर्दै भने, "म कतै पनि घुलमिल हुन सकिनँ र त्यसले मलाई परैबाट भिन्न देखिने बनायो।"

हलचलको कारक

प्याट्रिक सुरुमा न्युयोर्कमा बस्थे र खेल मैदान, पौडी पोखरी तथा बालबालिकाका लागि हुने विभिन्न कार्यक्रममा उनको उपस्थिति हलचल पैदा गर्ने कारण बन्थ्यो।

उनीसँग धेरै खराब सम्झनाहरू छन्।

उनी पुराना कुरा स्मरण गर्दै भन्छन्, "म चार वर्षको हुँदा पौडी सिकाउने एउटा अभ्यासका क्रममा मेरी आमाले मलाई महिलाहरूले लुगा फेर्ने कोठामा लिएर गइन्। त्यहाँ मलाई देखेर एकजना महिला चिच्याउन थालिन्, किनकि म निक्कै ठूलो देखिन्थेँ।"

त्यस्तो घटना हुँदा उनकी आमाले उनको अवस्थाबारे बुझाउन खोजिन् तर उनीहरूले त्यसमा पनि सन्देहको सामना गर्नुपर्‍यो।

उनले भने, "यो म र उनका लागि निक्कै कठिन कुरा थियो। यो मनोवैज्ञानिक रूपमा निक्कै चिन्ताजनक रह्यो।"

प्याट्रिक पाँच वर्षको हुँदै उनकै उमेर समूहका बालकसँग लिइएको तस्बिर।

प्याट्रिक तीन वर्षको हुँदा उनको शरीरमा टेस्टोस्टेरोनको तह १४ वर्षको बालकमा हुने जत्तिकै थियो।

चाँडै नै उनी किशोरजस्तै देखिए तर व्यवहार चाहिँ केटाकेटीको जस्तै गर्थे।

उनी भन्छन्, "मानिसहरू मलाई कुनै दुर्लभ जनावर जसरी हेर्थे।"

गिनी पिग

उनमा देखिएको आनुवांशिक परिवर्तनबारे अध्ययन गर्न प्याट्रिककी आमाले अनुमति दिइन्।

उनी आफ्नो शरीरमा टेस्टोस्टेरोनको असरलाई रोक्न नि:शुल्क उपचार पाउँथे र बदलामा हरेक ६ महिनामा १५ दिन अस्पतालमा बिताउने गर्थे।

उनी भन्छन्, "म चिकित्सकहरूबाट घेरिएको हुन्थेँ। उनीहरू मेरो शारीरिक उमेर जाँच्ने एउटा महत्त्वपूर्ण कुराका रूपमा मेरो अण्डकोष मापन गर्ने देखि सबैखाले स्वास्थ्य परीक्षणहरू गर्ने गर्थे।"

प्याट्रिक सधैँ कक्षामा सबैभन्दा बढी उमेरका देखिन्थे

उनी भन्छन्, "तर ६ वा ७ वर्षको भएपछि भने म अभ्यस्त भएँ। कसैले हेर्नु मेरा लागि सामान्य भयो...


प्यान्टनल जङ्गली आगोमा परेर जलेको जायन्ट एन्टइटर भन्ने जनावरको पञ्जा माछाको छालाले मोडेर उपचार गरिँदै

तर यो त संसारकै सबभन्दा ठूलो उष्णप्रदेशीय सिमसारमा दशकौँ यताको सबभन्दा नराम्रो जङ्गली आगलागीमा परेका जनावरको घाउ निको पार्न अपनाइएको विधि मात्रै हो।

आगोले त्यहाँको २७ प्रतिशत क्षेत्रफल समाप्त पारेको छ। ब्रजिल र उसका छिमेकी देशहरू बोलिभिया र पाराग्वेसम्म फैलिएको यो क्षेत्र संसारको सबभन्दा विविधता भएको ठाउँ हो।

माछाको छालाबाट उपचार

प्यान्टनलमा पृथ्वीकै सबभन्दा धेरै स्तनधारीहरूको घनत्व छ जुन आगोको लप्काले नराम्ररी प्रभावित भएको छ।

टापिरको बच्चाको घाइते पञ्जा माछाको छालाले बेरेर राखिएको छ

स्वच्छ पानीमा हुने टिलापिया भनिने माछाको छाला मृगका बच्चा, टापिर र तिनका बच्चा त्यसैगरी एन्टइटर र एनाकोन्डा भनिने सर्पको उपचारमा लगाइएको छ।

त्यसपछि लाइनमा छ टुयुयु, जुन प्यान्टनलको प्रतीक पनि हो।

यो प्रविधि फेडेरल युनिभर्सिटी अफ सीयरामा विकास गरिएको हो। त्यहाँका फीलिप रोचा भन्छन्, "टिलापियाको छालामा कोलाजेनको बाक्लो तह हुन्छ, जसले जलेको सन्चो हुन महत्त्वपूर्ण भूमिका निर्वाह गर्छ।"

माछाको ... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

छाला माछापालकहरूले उपलब्ध गराएका हुन् जुन उनीहरूले धेरैजसो फाल्ने गर्थे। छालालाई सुकाइन्छ, निर्मलीकरण गरिन्छ र कोठाको तापक्रममा राखिन्छ।

विस्फोटका घाइतेको उपचार

तिनले जैविक औषधिको काम गर्दै घाउ छिटो सन्चो हुन मद्दत गर्छन्।

अनुसन्धानकर्ताहरूले सन् २०१५ देखि आगोले पोलेका बिरामीहरूको उपचारमा माछाको छालाको प्रयोग गर्ने विधि प्रयोग गर्दै आएका छन्

अनुसन्धानकर्ताहरूले यो प्रविधि अस्पतालमा आगोले जलेका बिरामीको घाउ निको पार्ने प्रक्रियामा सन् २०१५ देखि प्रयोग गर्न थालेका हुन्।

अगष्ट महिनामा उक्त विश्वविद्यालयले ४० हजार वर्ग सेन्टिमीटर माछाको छाला बेइरुतमा भएको विस्फोटका घाइतेको उपचारका लागि पठाइदिएका थिए।

विस्फोटमा परेर २०३ जनाको ज्यान गएको थियो भने हजारौँ घाइते भएका थिए।

उनीहरूले युनिभर्सिटी अफ ड्याभिसका अनुसन्धानकर्तासँग मिलेर क्यालिफोर्नियामा सन् २०१८ मा भएको आगलागीमा घाइते भएका भालुहरूको उपचारमा पनि सहकार्य गरेका छन्।

प्यान्टनलमा जङ्गली जनावर जलेका तस्बिर देखेर रोचा र उनका सहकर्मी दुखी भए।

जङ्गली जनावरसम्बन्धी काम गर्ने गैर सरकारी संस्था अम्पारासँग सम्पर्क गरेर उनीहरूले कुयाबास्थित माटो ग्रोसो विश्वविद्यालयको पशु अस्पतालका कर्मचारीलाई प्रविधि सिकाए।

कम दुखाइ र रगत/पानी बहने समस्या कम

जनावरहरू सञ्चो भएको देख्दा रोचा दङ्ग छन्।

संरक्षणकर्ताहरू दशकौँ यताको नराम्रो आगलागीले जङ्गली जनावरमा पारेको प्रभावलाई लिएर चिन्तित छन्

साधारणतया घाउमा मलम लगाइन्छ। त्यसका लागि जनावरलाई बेहोस बनाएर पशु चिकित्सकले ब्यान्डेज फेर्ने र मलम लगाउने गर्छन्।

तर टिलापियाको छाला लगाउँदा हरेक दिन ब्यान्डेज फेर्न पर्दैन र जनावरलाई हुने दुख घट्छ र काम पनि घट्छ, रोचा भन्छन्।

माछाको छाला उपचारमा रहेको भागमा राम्ररी टाँसिन्छ र घाउमा किटाणु पस्न पनि दिँदैन।

'उ पानी भित्र र बाहिर गरिरहन्थी'

दुईवटा जनावर मिसिएको जस्तो देखिने पनि अस्थायी हो। किनभने माछाको छालाको सेतो भाग जनावरको मासुमा मिल्न जान्छ र कत्ला खस्छ।

र, जनावरको छाला उसको आफ्नै स्वरूपको बन्न जान्छ।

नराम्ररी घाइते भएको टापिरमा माछाको छालाको उपचार थालिएपछि उसको बेहोरा पूर्ण रूपमा परिवर्तन भएको थियो

चारवटै खुट्टा जलेको मृगको बच्चा माछाको छालाको उपचार पाउने पहिलो घाइते जनावर थियो। त्यसपछि दुई वयस्क टापिरको पालो आयो त्यसपछि तिनका बच्चाको पालो आयो।

एउटा टापिर त...


प्यारासुटसम्बन्धी परीक्षणमा यो दोस्रो असफलता हो र एक्जोमार्स परियोजनाले थप असफलता बेहोरेमा अबको एक वर्षमा हुने भनिएको मङ्गल ग्रह तर्फको अन्तरिक्ष अभियान सफल नहुन पनि सक्छ।

सन् २०२० को जुलाईका लागि  निर्धारित अन्तरिक्ष अभियानका  निम्ति अबको परीक्षण महत्वपूर्ण हुनेछ।

यो योजना अन्तर्गत मङ्गल ग्रहको सतहमा एउटा रुसी  प्लाटफर्म र एक युरोपेली वाहन अवतरण गराउने उद्देश्य राखिएको छ।

स्वीडेनको किरुनामा गरिएको परीक्षणमा ३५ मिटर व्यास भएको एउटा मुख्य प्यारासुटको जाँच गर्न २९ किलोमिटर माथिबाट मंगलग्रहमा उतारिने वाहनहरूको संयुक्त तौलको प्रतिनिधित्व गर्ने नमुनालाई झारिएको थियो।

त्यो प्यारासुटको काम  अन्तरिक्ष वाहनहरूलाई यानबाट मंगल ग्रहको सतहमा उतार्ने क्रममा तिनको   गतिलाई कम गर्नु थियो, तर परीक्षणका क्रममा उक्त नमुना तौल तीब्र गतिमै जमिनमा ठोक्किन पुगेको छ।

र नमुना प्यारासुट पहिलो पटकको असफल परीक्षणमा जस्तै च्यातिएको थियो।

"यो परीक्षण आठ दिन अगाडि गरिएको थियो त्यसैले अझै हामी अध्ययन गरिरहेका छौँ। हामीले समस्या राम्रोसँग बुझेका छौँ तर अब यो समाधान गर्न हामीसँग एउटा मात्रै मौका छ," युरोपेली अ... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

न्तरिक्ष एजेन्सीका निको डेटमानले भने।

"हामीसँग आगामी नोभेम्बर र अर्को वर्ष फेब्रुअरीमा परीक्षण गर्न सकिने मौका छ। त्यो बेला परीक्षण सफल भयो भने हामी जुलाईमा प्रक्षेपण गर्न सक्छौँ।"

उनले बीबीसीलाई भने: "तर यतिबेला हामी यो समस्या समाधान गर्न सक्ने कुरामा विश्वस्त छौँ।"

यदि एक्जोमार्सले सन् २०२० को मौका गुमाएमा अर्को मौका सन् २०२२ मा मात्रै आउने छ। मङ्गल ग्रहमा अन्तरिक्ष यान अवतरण गराउनका लागि आआफ्नै कक्षमा रही सूर्यको परिक्रमा गर्ने मङ्गल र पृथ्वी ग्रहबीचको दुरी अरू बेलाभन्दा सबैभन्दा कम हुनु पर्छ।