तीन कर्मचारी भर्ना गरेर सुरु गरिएको त्यस शाखालाई 'किसानहरूका बिरुवा जोगाउन सहयोग गर्ने' जिम्मेवारी तोकिएको थियो।

तर सुरुसुरुमा त्यहाँ काम गर्ने कर्मचारीहरूलाई न नेपालमा पाइने शत्रुजीवबारे पर्याप्त जानकारी थियो न त त्यसबारे आवश्यक अनुसन्धान नै भएको थियो।

"त्यस बेला नेपालमा पाइने कीराहरूबारे अनुसन्धान नै भएको थिएन," उक्त शाखा सुरु भएको पाँच वर्षपछि सहायक कीटविज्ञका रूपमा नियुक्त भएका केशवचन्द्र शर्मा (८३) भन्छन्, "त्यसैले हामीले त्यसबेला कीराहरूको अनुसन्धानलाई नै प्राथमिकता दियौँ।"

मन्त्रालयको एउटा कोठामा स्थापना भएको उक्त शाखा पछि कृषि विभागको कार्यालय मीनभवनमा राखिएपछि उतै सरेको हाल नेपाल विज्ञान तथा प्रविधि प्रज्ञा प्रतिष्ठानमा प्राज्ञ समेत रहेका डा. शर्मा सम्झिन्छन्।

अनुसन्धानबाट आरम्भ

शाखा स्थापना भएपछि त्यसले बोटबिरुवालाई हानि गर्ने कीराबारे अनुसन्धान सुरु गर्‍यो।

त्यसै बेलादेखि नेपालमा वैज्ञानिक अनुसन्धानका लागि कीरा सङ्कलन हुन थालेको शर्मा बताउँछन्।

"हामी काठमाण्डू र आसपासका स्थानहरूमा कीरा सङ्कलनका लागि एकखाले जाली राख्थ्यौँ। त्यसमा भेला भएका कीरा जम्मा पारेर अनुसन्धान... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

गरिन्थ्यो," शर्माले भने।

तर त्यस बेला नेपालमा कीराका जात र प्रकार पहिचान गर्नसक्ने जनशक्ति नै थिएन। न त त्यसबारे अध्ययन-अनुसन्धान गर्ने प्रविधि र स्थल नै तोकिएको थियो।

"विदेशमा पठाएर मात्र कीराको पहिचान गर्न सकिन्थ्यो," शर्मा भन्छन्।

'नौला फट्याङ्ग्रा'

शर्माले उक्त शाखामा काम सुरु गरेको झन्डै  चार वर्षपछि सन् १९६१/६२ तिर काठमाण्डूका विभिन्न स्थान र ललितपुरको गोदावरीमा केही नौला फट्याङ्ग्रा देखा परे।

कर्मचारीहरूले ती फट्याङ्ग्रा सङ्कलन गरेर ल्याए र सुकाए। तर ती कुन प्रजातिका फट्याङ्ग्रा हुन् भन्ने पहिचान गर्न सकेनन्।

फट्याङ्ग्राको पहिचान नै गर्न नसकेपछि त्यसबाट हुने क्षति वा फाइदाबारे जानकारी हुन सकेन।

अनि ती फट्याङ्ग्राका नमुना विदेश पठाएर पहिचान गर्ने निर्णय गरियो। विदेश त पठाउने तर कहाँ? अन्योल भयो।

"मैले नै ब्रिटेन पठाऔँ भन्ने प्रस्ताव गरेँ," त्यसबेलाको घटना स्मरण गर्दै शर्माले भने।

ब्रिटेन पुर्‍याएर पहिचान

शर्मा सरकारी सेवामा प्रवेश गर्नुभन्दा अघि नै अध्ययनका लागि ब्रिटेन पुगेका थिए।

नार्कको कीटविज्ञान शाखास्थित सङ्ग्रहालयमा राखिएकोझन्डै ६० वर्ष पहिले काठमाण्डूमा भेटिएको सलह

त्यहाँ उनको न्याचरल हिस्ट्री म्यूजीअम लन्डनका केही वैज्ञानिकहरूसँग चिनजान भएको थियो।

"उनीहरूले हामीलाई सम्पर्क गरेर नमुना पठाउन भनेका थिए," शर्मा भन्छन्, "त्यही चिनजानले काम गर्‍यो। हामीले सुरक्षित रूपले ती फट्याङ्ग्राका नमुना ब्रिटेन पठायौँ।"

त्यसको केही महिनापश्चात् ब्रिटेनबाट ती फट्याङ्ग्राहरूको पहिचान भएको पत्र आयो। त्यसमा लेखिएको थियो- यो मरुभूमिमा पाइने एकल प्रवृत्तिको लोकस्ट (सलह) हो।

"हामीले यसरी नेपालमा पहिलो पटक सलहको आधिकारिक र वैज्ञानिक पहिचान गर्न सफल भएका थियौँ," शर्माले बीबीसीसँग भने।

शर्माको कुरालाई पुष्टि गर्नेगरी हालै सरकारले जारी गरेको "मरुभूमि सलहः पहिचान तथा व्यवस्थापन" नामक पुस्तिकामा पनि सन् १९६२ मा पहिलो पटक नेपालमा मरुभूमिको सलहको आधिकारिक पहिचान भएको उल्लेख छ।

उक्त पुस्तिकामा लेखिएको छ, "नेपालमा मरुभूमिको सलहको एकल प्रवृत्तिको वयस्क सन् १९६२ मा गोदावरी र काठमाण्डूबाट सङ्कलन गरी आधिकारिक पहिचान गरिएको थियो।"

खुमलटारस्थित नेपाल कृषि अनुसन्धान परिषद् (नार्क) अन्तर्गतको कीट विज्ञान शाखाको सङ्ग्रहालयमा त्यस बेला सङ्कलन गरिएका सलहहरू अहिले पनि सुरक्षित रूपमा राखिएको शाखाका वरिष्ठ...


तीन खण्डमा विभाजन गरी थालिएको सुरुङ निर्माण अन्तर्गत सुन्दरीजल-सिन्धुको साढे नौ किलोमिटर सुरुङ खन्ने काम पूरा हुन लागेको हो।

दुवैतर्फबाट खन्ने काम भइरहेको र अब १० मिटर सुरुङ खनेपछि पहिलो खण्ड पूरा हुने आयोजनाका अधिकारीहरुले बताएका हुन्।

काठमाण्डू उपत्यकामा पानी वितरण गर्ने राष्ट्रिय गौरवको उक्त आयोजना आगामी दशैँसम्म पूरा गर्ने लक्ष्य राखिएको छ।

खुड्किलो

लामो समयदेखि प्रतीक्षा हुंदै आएको मेलम्ची खानेपानी आयोजनाको उक्त खण्ड खुल्नु सफलताको महत्वपूर्ण खुड्किलो भएको मेलम्ची खानेपानी विकास समितिका कार्यकारी निर्देशक घनश्याम भट्टराईले बताए।

उनले भने, "एउटा महत्वपूर्ण काम हामीले पूरा गरेका छौं, क्रमश: अरु कार्य पनि पूरा गर्दे जानेछौं, सुरुङको काम सकिएपछि अब भुईंमा कंक्रिट विछ्याउने र गेट बनाउने काम गर्नेछौं जसको लागि धेरै समय लाग्दैन। "

कुल २७ किलोमिटर सुरुङ खन्नुपर्ने मेलम्ची खानेपानी आयोजनामा सिन्धु-ग्यालथुङ र ग्यालथुङ-अम्बाथानको दुई खण्डको काम पूरा हुन बाँकी रहेको बताइएको छ।

अब सुरुङ खन्न बाँकी खण्डको कुल दुरी जम्मा ५ किलोमिटर मात्र रहेको अधिकारीहरुले बताए।

तर सिन्धु-ग्यालथुङ... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

को खण्डको सुरुङ मार्गमा भने केही समस्या रहेको कार्यकारी निर्देशक भट्टराईले बताए।

समस्या

उनले भने," सिन्धु खण्डमा पाँच, छ महिनादेखि लगातार कमजोर चट्टान आइरहेको छ,  सामान्यतया १०० मिटर वा केही किलोमिटरपछि चट्टानको अवस्था सुधार हुनुपर्ने हो, तर यो खण्डमा त्यो भइरहेको छैन।"

दुई दशक अगाडिदेखि काम थालिएपनि विभिन्न कारणले ढिलो हुंदै आएको मेलम्ची आयोजना अब आगामी दशैं अघि पूरा गर्ने लक्ष्य राखिएको अधिकारीहरुले बताएका छन्।

विभिन्न दातृ निकायको ऋणसहित २३ अर्ब भन्दा बढी लागत रहेको यो आयोजनाबाट काठमाण्डूमा दैनिक १७ करोड लिटर पानी ल्याइने बताइएको छ।


तीन दशकअघि चीन सरकारले बेइजिङमा विरोधप्रदर्शन गरिरहेका विद्यार्थीहरूमाथि रक्तपातपूर्ण दमन गर्‍यो। सो घटनाको नालीबेली

सन् १९८९ को विद्यार्थी आन्दोलनको झलक

                            हु याओबाङको मृत्यु

एप्रिल १५

सीपीसीका ७३ वर्षीय भूतपूर्व महासचिव हु याओबाङको मुटुरोगका कारण निधन हुन्छ। थुप्रै कलेजका विद्यार्थीहरू शोक व्यक्त गर्न र चीनमा सुधारको सुस्त गतिप्रति आफ्नो असन्तुष्टि व्यक्त गर्न तियानआन्मेन स्क्वाएरमा भेला हुन थाल्छन्।

हु याओबाङलाई पार्टीभित्र  सुधारवादीका रूपमा चिनिन्थ्यो र उनलाई उदारवादी बुद्धिजीवी र विद्यार्थीहरूले रुचाउने गर्थे। उनलाई सन् १९८७ मा राजीनामा दिन बाध्य बनाइएको  थियो।

                            विरोध प्रदर्शनको विस्तार

एप्रिल १७ देखि २१

एप्रिल १७ मा बेइजिङमा भेला भइरहेका प्रदर्शनकारीहरूको सङ्ख्या हजारौँ पुग्छ। पिकिङ विश्वविद्यालय र रेन्मिन विश्वविद्यालयका विद्यार्थीहरू ग्रेट हल अफ द पीपलअगाडि धर्ना बस्छन्। तिनीहरू हु याओबाङबारे पुन:समीक्षा गर्न र प्रजातान्त्रिक सुधारको गतिलाई तीव्रता दिनका लागि सरक... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

ारसमक्ष निवेदन दर्ता गर्न चाहन्छन्। विरोधप्रदर्शनहरू बिस्तारै देशका अन्य सहरमा पनि फैलिन्छन्।

१९ तारिखको दिन केन्द्रीय सरकारी मुख्यालयको मुख्य प्रवेशद्वारअगाडि धर्ना दिने कार्यक्रम आयोजना गरिन्छ।

                            हुको स्मृतिसभा

एप्रिल २२

बेइजिङले हु याओबाङको राजकीय अन्तिम संस्कार गर्छ। विद्यार्थीहरूले तियानआन्मेन स्क्वाएरमा रहेको छेकबार भत्काइदिन्छन्। तिनीहरू आफ्नो  निवेदन दर्ता गर्न चाहन्छन् र तत्कालीन प्रधानमन्त्री  ली पेङसँग भेट गर्न चाहन्छन् तर  तिनीहरूको माग अस्वीकृत हुन्छ।  शिआन र चाङ्शामा भएका ठूला विरोध प्रदर्शनहरू पनि दङ्गामा परिणत हुन्छन्।

                            विद्यार्थी युनियनको स्थापना

एप्रिल २३

बेइजिङमा रहेका २० वटाभन्दा बढी  विश्वविद्यालयका विद्यार्थीले अस्थायी विद्यार्थी युनियनको स्थापना गर्न थाल्ने बताउँछन् र सरकारले थालेको समाचारमाथिको  नियन्त्रण विरुद्ध अनिश्चितकालीन हडलको घोषणा गर्छन्।

                            कडा सम्पादकीय

एप्रिल २६

सरकारी समाचारपत्र 'पीपल्स डेली'ले ""भद्रगोलविरुद्ध स्पष्ट अडानको आवश्यकता"" शीर्षकमा सम्पादकीय प्रकाशित गर्दछ। र त्यसमा "" निहित स्वार्थ भएका थोरै मानिस"" लाई आरोप लगाउँदै  तिनले  विद्यार्थीहरूको प्रयोग गरी भद्रगोल मच्चाउन खोजेको दाबी गरिएको हुन्छ। त्यसले औपचारिक रूपमा नै  विद्यार्थी आन्दोलनलाई भद्रगोल र  नियोजित षड्यन्त्रका रूपमा प्रस्तुत गर्छ।

त्यो सम्पादकीयले प्रदर्शनकारीलाई आक्रोशित तुल्याउँछ र झन् बढी मानिसहरू विरोधप्रदर्शनमा सहभागी हुन्छन्।

                            विद्यार्थीहरूद्वारा वार्ताको माग

एप्रिल २७ देखि २९

त्यस्तो सम्पादकीय प्रकाशित भएको  भोलिपल्ट विभिन्न विश्वविद्यालयका  विद्यार्थीहरू सडकमा ओर्लन्छन्। अस्थायी  विद्यार्थी युनियनहरूको पुनर्संरचना हुन्छ र त्यसलाई वुअरकाइशीको नेतृत्वमा बेइजिङ स्वायत्त विद्यार्थी महासङ्घको नाम दिइन्छ।

उक्त नयाँ विद्यार्थी युनियनले ""तीनवटा माग"" र ""सात वार्ता"" को प्रस्ताव गर्दै उक्त युनियनलाई खुला रूपमा वैध संस्थाको मान्यता प्रदान गर्न र ""एप्रिल २६ को सम्पादकीयलाई पूर्ण रूपमा फिर्ता लिन"" अधिकारीहरूसमक्ष माग गर्छ।

युआन मु, स्टेट काउन्सिलका तत्कालीन प्रवक्ता, र अन्य...


तीन दिनको वैदिक पूजापछि आयोजित समुद्घाटन समारोहमा बौद्धधर्मका रिम्पोचे, विभिन्न धर्मगरु तथा कूटनीतिक निकायका प्रतिनिधि र उच्चपदस्थ सरकारी अधिकारीहरु उपस्थित थिए।

सरकारबाट कुनै आर्थिक लगानी बिना स्थानीय समुदाय र विभिन्न बौद्ध धर्म सम्बन्धी अगुवाहरुको चन्दा लगायत आर्थिक सहयोगबाट उक्त पुनर्निर्माणको काम पूरा भएको बौद्धनाथ क्षेत्र विकास समितिले जनाएको छ।

पुरातत्व विभागको प्राविधिक सहयोगमा गएको माघबाट बौद्धनाथको पुनर्निर्माणको काम शुरु भएको थियो।

गौरव

चैत्य परिसरमा आयोजित विशेष कार्यक्रममा बोल्दै प्रधानमन्त्री प्रचण्डले बौद्धनाथको पुनर्निर्माणले नेपाली आफैँले पुनर्निर्माणको काम गर्नसक्छ भन्ने देखाएको बताए।

उनले भने, “संसारले देख्ने गरी पुनर्निर्माणको एउटा महत्वपूर्ण काम हामीले गरेका छौँ, यसबाट हामीले चाह्यौं भने ठुला काम पनि समयमा नै सफलतापूर्वक गर्न सक्छौँ भन्ने सन्देश गएको छ।”

बौद्धनाथको पुनर्निर्माण सरकारका निम्ति चुनौती र जिम्मेवारी दुवै भएको उल्लेख गर्दै आफूले पुनर्निर्माण प्राधिकरणलाई तीव्रताका साथ काम गर्न निर्देशन दिइएको उनले बताए।

भूकम्पका कारण बौद्धनाथको चैत्यमा चिरा परेको ... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

थियो भने गजुरमा समेत क्षति पुगेको थियो।

श्रोत

विनाशकारी भूकम्प गएको एक महिनापछि नै २०७२ जेठ १० बाट क्षतिग्रस्त संरचनाहरुको संकलन थालिएको र पुरातत्व विभागले निर्माण गरिदिएको नक्सा र तय गरेको प्राविधिक मापदण्ड पूरा गरी गएको माघबाट पुनर्निर्माण थालिएको बौद्धनाथ क्षेत्र विकास समितिले जनाएको छ।

बौद्धनाथको पुनर्निर्माणका लागि २३ करोड रुपैयाँ भन्दा बढी खर्च भएको बताइएको छ।

तर बौद्धनाथको पुनर्निर्माणका लागि सुन र नगद गरि करिब ३१ करोड रुपैयाँ बराबरको आर्थिक सहयोग जुटेको बताइएको छ।

काठमाण्डू, भक्तपुर र पाटनका दरवार क्षेत्रसहित स्वयम्भूनाथ, बौद्धनाथ, पशुपतिनाथ र चाँगुनारायण मन्दिर सन् १९७९ मा राष्ट्रसंघको विश्व सम्पदा सूचीमा परेका थिए।

अघिल्लो वर्षको वैशाखको विनाशकारी भूकम्पले अधिकांश सम्पदास्थलमा क्षति पुर्याएको थियो।

तीन साता अघि संयुक्त राष्ट्रसंघको शिक्षा, विज्ञान तथा संस्कृति संगठन (युनेस्को)का नेपाल प्रतिनिधि क्रिश्चियन म्यानहार्टले विश्व सम्पदाको एक स्मारक क्षेत्र बौद्धनाथको गजुरको पुनर्निर्माणका क्रममा आफ्नो सल्लाह विपरीत आधुनिक निर्माण सामाग्रीको प्रयोग गरिएको बीबीसीलाई बताएका थिए।


तीन पटक प्रथम महिला रहिसकेकी कुल्सूमलाई सन् २०१७ मा क्यान्सर भएको पत्ता लागेको थियो। गत जुन १४ मा उनलाई हृदयाघात पनि भएको थियो।

नवाज शरिफ र छोरी मरियम दुवै जना अहिले पाकिस्तानको जेलमा छन्।

कुल्सूमलाई लन्डनमै छोडेर गत जुलाई महिनामा निर्वाचनअघि छोरीसहित शरिफ स्वदेश फर्किएका थिए।

त्यसअघि नै नवाज शरिफ र मरियम शरिफलाई  उनीहरूको अनुपस्थितिमा  भ्रष्टाचारसम्बन्धी एउटा मुद्दामा दोषी ठहर गरी जेल सजाय सुनाइएको थियो।

निर्वाचित

भ्रष्टाचारको मुद्दामा दोषी भएको भन्दै पाकिस्तानको अदालतले नवाज शरिफलाई राजनीतिमा संलग्न हुन प्रतिबन्ध लगाएको छ।

गत वर्ष उनी पदमुक्त भएपछि खाली भएको निर्वाचन क्षेत्रबाट कुल्सूम सांसद निर्वाचित भएकी थिइन्।

तर विदेशमा क्यान्सरको उपचार चलिरहेका कारण उनले शपथ भने लिन सकिनन्।

सन् १९७१ मा कुल्सूमको नवाज शरिफसँग बिहे भएको थियो।

नवाज शरिफ सन् १९९० देखि १९९३, १९९७ देखि १९९९ र २०१३ देखि २०१७ गरी तीन पटक प्रधानमन्त्री बनेका थिए।

गत वर्ष अदालतले उनलाई पदमुक्त गरिदिँदा शरिफसँग आफ्नो आवधिक कार्यकाल पूरा गर्ने पहिलो प्रधानमन्त्री बन्न एक वर्ष बाँकी थियो।

सन् १९९९ मा रक्तहीन... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

सत्तापलट गरेर सेनाप्रमुख परवेज मुशर्रफले शरिफबाट सत्ता आफ्नो हातमा लिएका थिए।


तीन मध्येका एक किम दोङ-चुललाई सञ्चारमाध्यमअघि बकपत्र गराएर १० वर्षे कठोर श्रम शिविरमा पठाउने निर्णय लिइएको थियो।

अमेरिकी अधिकारीहरुले श्रम शिविरबाट प्योङयाङ नजिकै ती व्यक्तिहरूलाई लगिएको भन्ने दक्षिण कोरियाबाट आएका विवरणको जाँच गरिरहँदा ट्रम्पको पछिल्लो भनाइ आएको हो।

राष्ट्रपति ट्रम्प र उत्तर कोरियाली नेता किम जङ अनबीच शिखर बैठकको तयारी चलिरहेको बेला आएको यो खबरलाई चासोसाथ हेरिएको छ।

राष्ट्रपति ट्रम्पले विगतका अमेरिकी सरकारहरूले ती तीन बन्दीहरूलाई उत्तर कोरियाली श्रम शिविरबाट रिहा गर्न लामो समयदेखि माग गरिएको भएपनि त्यसले कुनै परिणाम नदिएको ट्विटरमा लेखेका छन्।

स्थानान्तरण

ट्रम्पले बन्दीहरू रिहाइको खबरका लागि केही समय पर्खन पनि भनेका छन्।

यसअघि दक्षिण कोरियाका एक जना अभियानकर्ताले उत्तर कोरियाले तीन जना अमेरिकी कैदीहरूलाई एउटा श्रम शिविरबाट प्योङयाङको बाहिरी क्षेत्रमा रहेको होटलमा स्थानान्तरण गरेको जानकारी समाचार संस्थाहरूलाई दिएका थिए।

दक्षिण कोरियाबाट अपहरण गरेर उत्तर पुर्‍याइएका परिवारहरूको समूहको नेतृत्व गर्ने चोइ सुङ-योंङले आफ्नो श्रोतलाई उद्धृतगर्दै किम हक-सोङ्, टोनी... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

किम र किम दोङ-चुललाई एप्रिलको सुरूमा सारिएको जानकारी दिएका हुन्।

अमेरिकी विदेश मन्त्रालयले उक्त खबरको बैधानिकता पुस्टि गर्न नसकिएको जनाएको छ।

तर राष्ट्रपति ट्रम्पको ट्वीटले ती बन्दीहरू किम जङ अनसँग यसै महिनाको अन्त्यमा वा जुनको प्रारम्भमा हुने शीर्ष बैठक अघि रिहा हुनसक्ने सङ्केत दिएको छ।


तीन वर्ष देखि नेपाली विमानहरुलाई युरोपेली आकाशमा उड्नमा लगाइएका प्रतिबन्ध फुकुवा गर्ने प्रयासमा त्यसो गर्न लागिएको नागरिक उड्ययन प्राधिकरणले बताएको छ।

युरोप भ्रमणमा रहेका पराराष्ट्रमन्त्री प्रकाशशरण महतले केही दिनअघि ब्रसल्समा युरोपेली आयोगका अध्यक्षलाई भेटेर नेपाली विमानमाथि लगाइएका प्रतिबन्ध हटाउन आग्रह गरेका थिए।

एकजना अनुभवी पाइलटले पनि नेपाली वायुसेवाहरुलाई कालोसूचीमा नै राखिरहनुपर्ने अवस्था नरहेको बताएका छन्।

कालोसूची

युरोपेली आयोगले २०७० साल मंसिरमा नेपालमा उडान गरिरहेका सम्पूर्ण नेपाली विमान कम्पनीलाई युरोपेली युनियन आवद्ध देशहरुमा उडान गर्न निषेध गर्ने निर्णय गरेको थियो।

त्यसका साथमा युरोपेली नागरिकलाई नेपालमा दर्ता भएका जहाजमा यात्रा नगर्नसमेत आग्रह गरेको थियो।

धेरै पर्यटक आउने युरोपेली देशमा नेपाली जहाज जान नपाउने र अन्य विमान कम्पनीबाट आएका यात्रु पनि नेपालभित्र ढुक्कले हवाई यात्रा गर्न नसक्ने अवस्था अन्त्यका लागि यसबीचमा भएका प्रयास अन्तिम चरणमा पुगेको नागरिक उडयन प्राधिकरणले जनाएको छ।

प्राधिकरणका महानिर्देशक सञ्जिव उपाध्याय भन्छन्, "नेपालमा जति विमान कम्पनीहरु... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

छन् ती सबै पूर्णमा रुपमा सुरक्षित छन् भन्ने आधार हामीले स्थापित गरिसकेका छौं। अब अन्तर्राष्ट्रिय नागरिक उड्डयन संगठनले प्रमाणित गर्नमात्रै बाँकी छ। हामीलाई तयार छौं भनेर पत्र पठाउ भनेको छ, आज भोलि नै हामी पत्र पठाउदै छौं।"

विगतमा वायुसेवा सञ्चालन अनुमति दिँदा देखिएको कमजोरीलाई हटाएर तोकिएको नियमलाई पूर्णरुपमा लागु गरिएको दाबी नागरिक उडयन प्राधिकरणको छ।

त्यस्तै विमान चालकको तालिम मापदण्डहरु पनि तोकिए बमोजिम नै भइरहेको बताइएको छ।

विश्वस्नीय

जहाज दुर्घटनाका बारेमा छानबिन आयोगहरुले दिने गरेका सुझावलाई पनि कार्यान्वयन गरिएकाले कालसूचीबाट हट्ने कुरामा आफूहरु विश्वस्त रहेको महानिर्देशक उपाध्यायले बताए।

उनले भने, "हामीले गरेका ९९ प्रतिशत कामले आइकाओका गम्भीर सुरक्षा चासो सम्बोधन हुन्छ भन्ने विश्वास लिएका छौं,  त्यही सुरक्षा प्रतिवेदनकै आधारमा इयुले पनि कालो सूचीमा राखेकाले त्यो पनि हट्ने छ।"

तर राष्ट्रिय ध्वाजावाहक नेपाल वायु सेवा निगमका एकजना अनुभवी पाइलट वाइ के भट्टराई सुधारका उल्लेख्य कदमहरु चालिए पनि विमान दुर्घटना सम्बन्धी अनुसन्धानलाई विश्वस्नीय बनाउन उचित प्रयास हुन नसकेको बताउँछन्।

उनी भन्छन्, "त्यसमा अझै कमजोरी छ, विमान दुर्घटनापछि भएका जाँचबुझहरु अझै पनि त्यति विश्वासिला देखिँदैन्न।"

तर भट्टराईले नेपालमा सञ्चालन भइरहेका विमान र यसमा कार्यरत जनशक्तिमा कुनै समस्या नरहेको भन्दै इयुले कालोसूचीबाट हटाउनुपर्ने बताए।

उनी भन्छन्, "हाम्रो आकाश, विमान र नागरिक उड्ययन प्राधिकरण नै कालोसूचीमा राखिँदा पनि दुनिँयाका विमानहरु  हाम्रो देशमा आएकै छन्, असुरक्षित भन्ने छैन त्यसरी कालोसूचीमा राखिनु राजनीतिमात्रै हो की भन्ने मलाई लाग्छ।"

अघिल्लो साता ब्रसल्समा युरोपेली आयोग उच्च अधिकारीहरुसँगको भेटवार्तामा नेपालका परराष्ट्रमन्त्री प्रकाशशरण महतले नेपाली विमानमाथि लगाइएको प्रतिबन्ध हटाउन अनुरोध गरेका थिए।

विगतमा पनि पटकपटक सरकारका अधिकारीहरुले इयुको कालसूचीबाट हटाउने प्रयास भइरहेको र छिट्टै हट्ने बताउँदै आएका थिए।

तर केही महिना पहिले आएको अन्तर्राष्ट्रिय नागरिक उड्डयन संगठनको प्रतिनिधमण्डलले केही सुधार भएको देखिए पनि सूचकहरुमा आवश्यक सुधार नभएको निचोड निकालेको थियो।


तीन वर्षअघि नै सरकारले प्राकृतिक तथा मानव सिर्जित दुर्घटना र विपद्का बेला लिइने आकस्मिक सेवाका लागि एउटै नि:शुल्क टेलिफोन नम्बर बनाउने योजना अघि बढाएको थियो।

त्यसका लागि गृह र सञ्चार मन्त्रालयसहित अन्य सरोकारवाला निकायका प्रतिनिधिहरू सहभागी एउटा टोलीले अध्ययन गरि दुई वर्षअघि एउटा परामर्शपत्र समेत सार्वजनिक गरेको थियो।

उक्त अध्ययनका क्रममा सबै सरोकारवालाहरू सैदान्तिकरूपमा नेपालभरका लागि सबै खालका विपद्‍मा प्रयोग हुने एउटै आकस्मिक नम्बर बनाउन सहमत बनेको अधिकारीहरू बताउँछन्।

सैद्धान्तिक सहमति

यस्तो प्रणाली विकास गर्ने योजना अघि बढाउन नेतृत्व गरिररहेको नेपाल दूरसञ्चार प्राधिकरणका प्रवक्ता मीनप्रसाद अर्याल भन्छन्, "सैद्धान्तिक रूपमा यस्तो एकीकृत नम्बर बनाउने विषयमा सबै सरोकारवाला सहमत छन्। तर त्यसलाई कार्यान्वयन गर्ने तहमा जाँदा आइपर्ने कठीनाइबारे भने मत भिन्नता रहेकाले हाललाई यो छलफलकै चरणमा छ।"

चार वर्षअघि नेपालमा गएको भूकम्पमा एकजना पाँच दिनपछि उद्धार गरिएका एकजना किशोरलाई अस्पताल लाने तयारी गरिँदै।

सरकारी योजना अनुसार काम अघि बढे आकस्मिक सेवाहरू एम्बुलेन्स, दमकल, प्रहरी सहायता... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

, ट्राफिक सहायतालगायत सबैको नम्बर एउटै हुनेछ।

"हामीले विकसित मुलुकहरूको अभ्यास हेरेर यस्तो प्रणाली विकास गर्न लागेका हौँ" अर्यालले भने, "त्यसका लागि सञ्चार सम्पर्क स्थापित गरेर मात्र हुँदैन त्यसलाई कार्यान्वयन गर्ने प्रणाली पनि भरपर्दो बनाउनु आवश्यक हुन्छ।"

नेपालमा हाल यस्ता सेवाका लागि फरक-फरक नम्बरहरूको प्रयोग हुँदै आएको छ।

प्रहरी सहायताका लागि हाल १०० नम्बर प्रयोग हुन्छ भने ट्राफिकका लागि १०३। त्यस्तै दमकलका लागि १०१ प्रयोग भइरहेको छ भने एम्बुलेन्सका लागि १०२ र बालबालिका हराएमा १०४।

योजना

अधिकारीहरूका अनुसार एम्बुलेन्स, प्रहरी, दमकल, बालबालिका र महिला सहायता कक्ष, विपद् सहयोगलगायतका आकस्मिक सेवाका लागि एकीकृत नम्बरको व्यवस्था गर्ने योजना अघि सारिएको हो।

सरकारले बनाएको परामर्शपत्र त्यसका लागि ११२ नम्बरलाई प्राथमिक र ९११ नम्बरलाई दोस्रो वैकल्पिक नम्बरका रूपमा राख्ने प्रस्ताव गरिएको छ।

यसैगरी १००, १०१ र १०२ लाई चाँहि परम्परागत आकस्मीक सेवा दिने नम्बरकै रूपमा राख्ने र सिधै प्रहरी दमकल र एम्बुलेन्स सेवासँग जोडिरहेने व्यवस्था गर्ने पनि उक्त परामर्शपत्रमा उल्लेख छ।

तर ती नम्बरहरूलाई अति आकस्मिक अवस्था बाहेकका बेला प्रयोग गर्ने गरि सर्वसाधारणहरूलाई जनचेतना जगाउनु पर्ने सुझाव पनि उक्त परामर्शपत्रमा दिइएको छ।

धेरै मुलुकहरूमा १११ र ११२ लाई आकस्मिक नम्बरका रूपमा प्रयोग गरिएकाले नेपालमा पनि ११२ लाई प्रयोग ल्याउनु उपयुक्त हुने अधिकारीहरूको दाबी छ।

प्रचलन

उक्त परामर्शपत्र अनुसार हाल जर्मनी, इटाली, स्पेन, टर्की, अस्ट्रिया, रोमानिया, बेल्जियम, नर्वे, फ्रान्स, फिनल्यान्ड, चेक रिपब्लिक, स्वीडेन र बुल्गेरिया लगायतका मुलुकमा हाल ११२ लाई आकस्मिक नम्बरका रूपमा प्रयोग गरिएको छ।

त्यस्तै अमेरिका र क्यानडामा ९११ र ब्रिटेनमा ९९९ लाई आकस्मिक नम्बरको रूपमा प्रयोग गरेको उक्त परामर्शपत्रमा उल्लेख छ।

त्यस्तै अस्ट्रेलियाले ० लाई आकस्मिक नम्बरको रूपमा प्रयोग गर्दै आएको छ।

ब्रिटेनमा पनि ११२ लाई वैकल्पिक आकस्मिक नम्बरका रूपमा प्रयोग गरिरहेको परामर्शपत्रमा उल्लेख छ।

११२ नम्बरलाई हाल मोबाइलबाट आकस्मिक सेवा लिनका लागि प्रयोगमा ल्याइएको छ।

यो नम्बरमा कल गर्दा प्रहरी, दमकललगायतका लागि यो नम्बरमा फोन गर्नुहोला भन्ने सन्देश आउँछ।

अधिकारीहरूका अनुसार हाल नेपालमा तीन र चारवटा नम्बर भएका ३० भन्दा बढी आकस्मिक नम्बरहरू...


तीन सातायता मानिसहरूको हिँडडुल र सवारी आवतजावतमा लगाइएको प्रतिबन्ध थप १२ दिनको थप्न लागिएको उर्जामन्त्री वर्षमान पुन र शिक्षामन्त्री गिरिराजमणी पोखरेलले बीबीसीसँग पुष्टि गरेका हुन्।

मङ्गलवार नै छिमेकी भारतले त्यहाँ लगाइएको 'लकडाउन' वैशाख २१ गतेसम्म लम्ब्याउने निर्णय गरेको थियो।

'आयातित' सङ्क्रमण रोक्न लकडाउन लम्ब्याइने

मङ्गलवार पेप्सीकोलामा सङ्क्रमित पुष्टि हुनेहरू लण्डनबाट चैत पहिलो साता नेपाल आएको बताइएको छ।

"काठमाण्डूमा समेत सङ्क्रमण पाइएको अवस्थामा अब राजधानीमा लकडाउन अझ कडा बनाइनेछ," मन्त्री पुनले भने।

भारतसँगको खुला सीमा नाकाहरू थप कडा पार्नेबारे समेत सुरक्षा निकायहरूलाई निर्देशन दिने निर्णय गरिएको मन्त्री पुनले बताए।

अन्तर्राष्ट्रिय विमानको आवतजावत र अन्य सीमा नाकाहरूमा भने १८ वैशाखसम्म लगाउने रोक बताइएको छ।

चिन्ता

हालसम्म नेपालमा १६ जनामा कोरोनाभाइरस सङ्क्रमण देखिएकोमा लगभग सबैजना विदेशबाट आएकाहरू रहेका छन्।

प्रधानमन्त्रीका प्रेस सल्लाहकार सूर्य थापाले भने: "यसअघि नै 'लकडाउन' भएपनि राष्ट्रिय गौरवका आयोजना तथा अत्यावश्यक उद्योग धन्दालाई सहजीकरण गरिने बताइँदै आएको छ।" ... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

भारतमा लगातार सङ्क्रमणका सङ्ख्या बढेपछि नेपालमा पनि चिन्ता बढिरहेको छ।

त्यहाँ करिब १० हजारलाई सङ्क्रमण भएको बताइएको छ भने तीन सयभन्दा धेरैको ज्यान गइसकेको छ।

पछिल्लो समय भारतसँगका खुला सिमानामा नेपालले सशस्त्र प्रहरी गस्ती बढाएको छ।


तीनवटा प्रदेशमा जग्गा छनोट भइ सिफारिस गरिसकिएको र एउटाको निर्माण प्रक्रिया नै शुरू भएको उनीहरूको भनाइ छ।

सरकारले चार वटा नयाँ मेडिकल कलेज स्थापना गर्ने र बाँकी भएकै मेडिकल कलेजलाई क्षमता विकास गर्ने योजना बनाएको छ।

चिकित्सा शिक्षामा सबैको पहुँच नपुगेको भन्दै डा. गोविन्द केसीले १० पटक सम्म अनशन नै बसे।

प्रतिबद्धता

उनको अनशन तोडाउँदा सरकारले देशका सबै प्रदेशमा कम्तीमा एउटा सरकारी मेडिकल कलेज स्थापना गर्ने प्रतिबद्धता जनाएको थियो।

सरकारी प्रतिबद्धता अनुसारको मेडिकल कलेज निर्माणको काम अघि बढेको सरकारका मन्त्रीहरूले बताएका छन।

जसअनुसार प्रदेश नम्बर २ को बर्दिबासमा, प्रदेश नम्बर ५ को रुपन्देहीमा, प्रदेश नम्बर ६ को सुर्खेतमा र प्रदेश नम्बर ७ को कैलाली गेटामा सरकारी मेडिकल कलेज खोलिनेछन्।

ती सबै मेडिकल कलेजको निर्माणको प्रक्रिया समेत अघि बढाइसकिएको शिक्षा मन्त्री धनीराम पौडेलले बताए।

उनले भने, "प्रतिवेदन मन्त्रालयमा आइसकेको छ। प्राविधिक रुपमा त्यसको निरीक्षण गर्न जानका लागि मन्त्रालयको प्राविधिक शिक्षा महाशाखाले गृहकार्य गरिरहेको छ।"

जग्गा प्राप्तिको प्रक्रियालाई छिट्टै टुङग्याउ... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

ने र यही आर्थिक वर्षभित्रै भौतिक पूर्वाधार निर्माणको काम शुरू गर्ने सरकारी योजना रहेको छ।

कैलालीको गेटामा बनाउन लागिएको मेडिकल कलेजको भौतिक पूर्वाधार निर्माणका लागि बोलपत्र आह्वान गरिसकिएको मन्त्री पौडेलले बताए।

बहुवर्षीय आयोजनाको रुपमा निर्माण गर्न लागिएकाले बजेटको समस्या नरहेको उनको भनाइ छ।

शुरु

अन्य प्रदेशमा भने नयाँ मेडिकल कलेज नबनाउने र हाल भएकै मेडिकल कलेजको विकासको काम गर्न लागिएको स्वास्थ्यमन्त्री गगन थापाले बताए।

उनले भने, "पाटन स्वास्थ्य विज्ञान प्रतिष्ठानमा यसै वर्षबाट स्नातकोत्तरको पढाइ शुरू गर्ने तयारीमा छौँ। कर्णाली स्वास्थ्य विज्ञान प्रतिष्ठानमा भौतिक पूर्वाधारको निर्माणलाई गति दिने अनि पोखरा स्वास्थ्य विज्ञान प्रतिष्ठानमा आगामी वर्षबाट पढाइ शुरू गराउने गरि काम भइरहेको छ।"

आगामी चैतदेखि भौतिक पूर्वाधार भएका अञ्चल अस्पतालहरूमा समेत चिकित्सा शिक्षा पढाइको शुरूवात गर्ने गृहकार्य भइरहेको मन्त्री थापाले बताए।

नयाँ निर्माण गर्न लागिएका केही मेडिकल कलेजमा सरकारी अस्पताल पनि निर्माण गर्नुपर्ने भएकाले सञ्चालनमा आउन भने केही समय लाग्ने बताइएको छ।

यसरी बनाइने मेडिकल कलेजबाट सरकारी अस्पतालहरूमा आवश्यक पर्ने जनशक्ति उत्पादन गर्ने र उपचारको सबै व्यवस्था प्रदेशभित्रै सम्भव बनाउने सरकारी योजना रहेको छ।


तीनवटा प्रमुख राज्यमा निर्वाचन मतपरिणाम बीजेपीको अनुकूल देखिएको छैन।

प्रमुख विपक्षी कंग्रेस पार्टीले छत्तिसगढ र राजस्थान राज्यमा आफ्नो सरकार बनाउन सक्ने देखिएको छ भने मध्यप्रदेश राज्यमा चुनावी घम्साघम्सी जारी छ।

कतिपयले यस्लाई आगामी आमनिर्वाचनसँग जोडेर हेर्न थालिसकेका छन्।

भारतमा सन् २०१९ मा आमनिर्वाचन हुँदैछ।

विश्वसनीयता

सम्वाददाताहरू भन्छन् भारतको विधानसभा निर्वाचनमा कम्तीमा पनि दुईवटा राज्यमा विपक्षी कंग्रेस पार्टीको जीतले  सो पार्टीको विश्वसनीयता बढाउन सक्छ।

राहुल गान्धी नेतृत्वको कंग्रेस पार्टीले राजस्थान र छत्तीसगढमा स्पष्ट अग्रता लिएको छ, जुन राज्यलाई पहिले बीजेपीको बलियो कब्जा रहेको क्षेत्र मानिन्थ्यो।

निर्वाचन भएको पाँचमध्ये अन्य दुई तेलंगाना र मिजोरम राज्यमा पनि मतगणना भइरहेको छ।

तीन महत्त्वपूर्ण राज्यहरूमा सत्ताधारी पार्टीविरुद्ध मतदान हुने अनुमान पहिले नै गरिएको थियो।

केही विश्लेषकहरू मतदाताले राज्य र केन्द्र स्तरका चुनावमा अलग अलग व्यवहार देखाउने दावी पनि गर्दछन्।

तर  मत परिणाम सत्ताधारी बीजेपी पार्टी अनुकूल देखिएको छैन।

असन्तोष

यो पटक चुनावमा देखिएको... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

ग्रामिण असन्तोषका मुद्दाहरू नै आगामी वर्ष हुने आमनिर्वाचनका बेला पनि विशेष चर्चामा रहने ठानिएको छ।

भारतका ग्रामीण क्षेत्रमा बेरोजगारी, विकासको अभाव र कृषि सङ्कट विशेष असन्तोषका मुद्दा हुन्।

तर विधानसभा निर्वाचनका अहिलेको नतिजा अर्को वर्षको ठूलो निर्वाचनको लागि विश्वसनीय मापक नहुनपनि सक्छ।

बीबीसीका शौतिक विश्वास भन्छन्, प्रधानमन्त्री नरेन्द्र मोदीसँग प्रतिस्पर्धा गर्न सक्ने नेताको अभाव र भारतीय जनतामा आशाको वैकल्पिक विचार दिन कंग्रेस पार्टी असफल जस्तो देखिएको अवस्थामा छ।

यस्तोमा आगामी निर्वाचनमा कंग्रेस पार्टीलाई सजिलो अवस्था हुनेछ  भनेर भन्न सकिने देखिँदैन।

तर मङ्ग‍गलवार देखिएको निर्वाचन मत परिणामले राहुल गान्धी नेतृत्वको कंग्रेस पार्टीमा केही ऊर्जा भने निश्चय नै थप्ने उनी बताउँछन्।


तीमध्ये आधाजसो सङ्क्रमित काठमाण्डू उपत्यकाका तीन जिल्लामा फेला पर्ने गरेका छन्।

धेरै जनघनत्व र मान्छेको हिँडडुल तथा गतिविधि बढी हुने भएकाले राजधानीमा बढी सङ्क्रमित देखिएको विज्ञहरूले औँल्याएका  छन्।

केही समयदेखि उपत्यकाका तीन जिल्लामा सक्रिय सङ्क्रमितको सङ्ख्या देशभरि भएका सक्रिय सङ्क्रमितको कुल सङ्ख्याको ५० प्रतिशत भन्दा बढी कायम हुने गरेको छ।

सङ्क्रमणको प्रवृत्ति कस्तो?

जोन हप्किन्स यूनिभर्सिटीले सङ्कलन गरेको तथ्याङ्कमा नेपाल कोरोनाभाइरस सङ्क्रमणबाट प्रभावित देखो सूचीमा ३६औँ स्थानमा छ भने दक्षिण एशियामा भारत, बाङ्ग्लादेश र पाकिस्तानपछि चौथो स्थानमा छ।

तर पर्याप्त परीक्षण नहुँदा नेपालमा सङ्क्रमणको वास्तविक स्थिति ठ्याक्कै बताउन कठिन भएको जनस्वास्थ्यविद्‌हरू बताउँछन्।

स्वास्थ्य मन्त्रालयको अवैतनिक सल्लाहकार डा. सुरेश तिवारीका अनुसार यद्यपि परीक्षण गरिएकामध्ये सङ्क्रमितको प्रतिशत हेर्दा सङ्क्रमण दर उच्च छ।

"पछिल्लो दुई महिनाकै तथ्याङ्क हेर्नुभयो भने औसतमा दैनिक २० प्रतिशतसम्ममा सङ्क्रमण पुष्टि हुने गरेको छ जुन एकदम उच्च हो," उनले बीबीसी न्यूज नेपालीसित भने।

जनघनत्व र मानवी... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

य गतिविधिका आधारमा ठाउँअनुसार सङ्क्रमणको स्थिति फरक देखिएको अर्का जनस्वास्थ्यविद् डा. शरदराज वन्त बताउँछन्।

"सबै ठाउँमा सङ्क्रमण दर समान देखिएको छैन। जहाँ जनघनत्व धेरै छ र मुभमेन्ट धेरै भएको छ, त्यहाँ सक्रिय सङ्क्रमित पनि बढी देखिएका छन्," उनले भने।

यसमा डा. तिवारी पनि सहमत छन्।

कोरोनाभाइरस किन यति धेरै सङ्क्रामक?

के फेरि लकडाउन गर्नुपर्छ?

कोरोनाभाइरस महामारीको गम्भीरतालाई लिएर नेपालमा जनस्वास्थ्यका मापदण्डहरूको खासै पालना नभएकोमा जनस्वास्थ्यविद्‌ले चिन्ता व्यक्त गर्दै आएका छन्।

खासगरी लकडाउनको अन्त्य गरिएपछि मानिसहरूले सामाजिक दूरी कायम गर्ने, भिडभाड नगर्ने तथा मास्क लगाउने बानीमा गम्भीर नबनेको जनस्वास्थ्यविद् डा. वन्तको ठम्याइ छ।

अर्का जनस्वास्थ्यविद् डा. तिवारीको विचारमा कतिपय सार्वजनिक गतिविधिहरू त खुला गर्ने समय नै भएको थिएन।

उसोभए के फेरि लकडाउन गर्नुपर्छ त? डा. वन्तले भने, "पहिलाजस्तै एकै पटक सबैतिर त गर्न नपर्ला। सक्रिय सङ्क्रमणको स्थिति हेरेर ठाउँठाउँमा गर्नुपर्ने हुन्छ।"

सङ्घीय र प्रादेशिक सरकारहरू 'स्मार्ट लकडाउन'बारे योजना बनाएर अघि बढ्नुपर्ने डा. तिवारीको सुझाव छ।

"मलाई लाग्छ अन्तरप्रदेशसम्बन्धी गतिविधिबारे सङ्घीय सरकारले गर्नुपर्ने हुनसक्छ। स्थानीय तहमा गर्नुपर्ने कुरा प्रदेश सरकार आफैँले गर्न सक्छन्।"

"कति सक्रिय सक्रिय सङ्क्रमित भए भने लकडाउन गर्ने लगायतका विषयमा एउटा मापदण्ड बनाएर स्थानीय तहमा त्यसको कार्यान्वयन गर्न सकिन्छ,"उनले थपे।

हालै काठमाण्डू उपत्यका मेयर फोरमले सङ्क्रमणको विस्तार रोक्न चाडबाड सकिएलगत्तै कडा लकडाउन गर्नुपर्ने सुझाव दिएको थियो।

तर ५०० भन्दा बढी सक्रिय सङ्क्रमित रहेका केही जिल्लाका प्रमुख जिल्ला अधिकारीहरूले फेरि निषेधाज्ञा वा लकडाउन गर्ने विषयमा कुनै छलफल नभएको दुई दिनअघि बीबीसीलाई बताएका थिए।

चिसो, फ्लू र कोभिड-१९ का लक्षण कसरी छुट्याउने

अहिलेको अवस्था के छ?

पीसीआर विधिबाट परीक्षण गरिएका सबै नमुनामध्ये १३.३ प्रतिशतमा कोरोनाभाइरस पाइएको मन्त्रालयले जनाएको छ।

सङ्क्रमणदर उच्च देखिए पनि कोभिड-१९ सँग सम्बन्धित कारणले थोरै सङ्क्रमितको मृत्यु भएको बताइन्छ।

तर ६० वर्षभन्दा माथिको उमेरका सङ्क्रमितमा मृत्युदर उच्च छ।

हालसम्मको तथ्याङ्कलाई हेर्दा नेपालमा निको हुने दर झन्डै ९० प्रतिशतभन्दा बढी छ।


तीमध्ये काठमाण्डू उपत्यकामा फेला परेका सङ्क्रमितको सङ्ख्या सर्वाधिक छ।

मन्त्रालयका अनुसार सो अवधिमा थप ५५ जनाको कोभिड-१९ सम्बन्धी कारणले मृत्यु भएको विवरण प्राप्त भएको छ।

यो अहिलेसम्म पुष्टि भएको सर्वाधिक दैनिक वृद्धि र मृत्युको सङ्ख्या हो।

मङ्गलवार पुष्टि भएका सङ्क्रमितहरू १६,१३१ पीसीआर र ५७१ एन्टिजन परीक्षण गर्दा पहिचान भएका हुन्।

सो अवधिमा १,७७५ जना निको भएको मन्त्रालयले जनाएको छ।

अहिलेको वृद्धिसँगै नेपालमा सक्रिय सङ्क्रमितको सङ्ख्या ५९,७९८ पुगेको छ।

सरकारले सोमवार प्रकाशित गरेको विवरणअनुसार थप ७,४४८ जनामा सङ्क्रमण र ३७ जनाको मृत्यु भएको थियो।

अहिले काठमाण्डू जिल्लामा २,७७९ जना, ललितपुरमा ६०१ जना र भक्तपुरमा ५१३ जना गरी उपत्यकामा कुल ३,८९३ जनामा कोभिड पुष्टि भएको हो।

यो वृद्धि भएको सङ्क्रमितको कुल सङ्ख्याको आधाभन्दा बढी हो।

मन्त्रालयका अनुसार रूपन्देहीमा थप ३६९, कास्कीमा २४७, मोरङमा २४६, चितवनमा २२६, दाङमा २०१ जनामा कोरोनाभाइरस सङ्क्रमण देखिएको हो।

अहिले २० वटा जिल्ला प्रत्येकमा ५०० भन्दा बढी र अन्य १४ जिल्लामा २०० भन्दा बढी सङ्क्रमित उपचारार्थ भएको मन्त्रालयले जनाएक... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

ो छ।

अहिले देशभरिका अस्पतमा भर्ना भएका कोभिड बिरामीमध?ये आईसीयूमा ६१६ र भेन्टिलेटरमा १७९ जना भएको मन्त्रायलको विवरणमा उल्लेख छ।

कोरोना भाइरस भेरिअन्टः भाइरसमा उत्परिवर्तन भयो भने के हुन्छ?

के छ भारतको स्थिति?

भारत अहिले कोरोनाभाइरस महामारीबाट नराम्री प्रभावित भएको छ। अहिलेसम्म सङ्क्रमितको कुल सङ्ख्या दुई करोड नाघेको छ।

तर भारत सरकारले सङ्क्रमणको दर घट्न थालेको दाबी गरेको छ।

मङ्गलवार बिहान प्रकाशित तथ्याङ्कअनुसार ३,५५,००० नयाँ सङ्क्रमित थपिएका छन्। गत शुक्रवार सङ्क्रमितको दैनिक वृद्धि ४,००,०० भन्दा बढी थियो।

परीक्षणको सङ्ख्या घटेकाले औपचारिक अभिलेखको सङ्ख्याभन्दा सङ्क्रमितको वास्तविक सङ्ख्या उच्च भएको आशङ्का गरिएको छ।

दोस्रो लहरबाट अतिप्रभावितमध्येको महाराष्ट्र राज्यमा सङ्क्रमितको सङ्ख्या निरन्तर रूपमा घटेको देखिएको छ।

राजधानी दिल्लीसहित प्रभावित सहरहरूमा अक्सिजनको अभाव अझै विद्यमान छ।

के नयाँ भेरिअन्टका कारण भारतमा कोरोनाभाइरस सङ्क्रमण ह्वात्तै बढेको हो


तीमध्ये काठमाण्डू उपत्यकामा फेला परेका सङ्क्रमितको सङ्ख्या सर्वाधिक छ।

मन्त्रालयका अनुसार सो अवधिमा थप ३७ जनाको कोभिडसम्बन्धी कारणले मृत्यु भएको विवरण प्राप्त भएको छ।

सोमवार पुष्टि भएका सङ्क्रमितहरू १६,६५८ पीसीआर र ५१८ एन्टिजन परीक्षण गर्दा पहिचान भएका हुन्।

सङ्क्रमण र मृत्यु दुवै नेपालमा हालसम्मको सर्वाधिक सङ्ख्या हो।

सोही अवधिमा थप २,०२१ जना सङ्क्रमणमुक्त भएपछि हाल सक्रिय सङ्क्रमितको सङ्ख्या ५४,०४१ रहेको मन्त्रालयको तथ्याङ्क छ।

मन्त्रालयले आइतवार अपराह्ण २४ घण्टाको अवधिमा ७,२११ सङ्क्रमित  थपिएको जनाएको थियो।

काठमाण्डूमा सर्वाधिक

सोमवार सबैभन्दा बढी सङ्क्रमित काठमाण्डू जिल्लामा २,९२२ जना थपिएका हुन्।

त्यसैगरी उपत्यका अरू दुई जिल्ला ललितपुरमा ५२२ जना र भक्तपुरमा २२२ जनामा पनि कोभिड-१९ पुष्टि भयो।

अहिले उपत्यकामा कुल ३,७६६ जना सङ्क्रमित थपिएका हुन्।

त्यस्तै रूपन्देहीमा ६१९, बाँकेमा ४४०, मोरङमा ३६२ र कास्कीमा ३५५ जना सङ्क्रमित सोमवार थपिएका छन्।

अहिले हाल १२जिल्लामा ५०० भन्दा बढी सक्रिय सङ्क्रमित रहेका छन् भने थप २१जिल्लामा २०० भन्दा बढी सक्रिय सङ्क्रमित रहेको मन्त्रालयको त... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

थ्याङ्कले देखाउँछ।

थपिएका सङ्क्रमितमध्ये ६० जना भारतबाट नेपाल प्रवेश गर्ने क्रममा नाकामा गरिएको परीक्षणमा भेटिएका हुन्।

सोमवार पुष्टि भएका सङ्क्रमितमध्ये १५६ जना नौ वर्षसम्मका, ४३९ जना १० देखि १९ वर्षका र ३,५५९ जना २० देखि ३९ वर्षका रहेको मन्त्रालयको तथ्याङ्कले देखाउँछ।

कुल सङ्क्रमितमध्ये ० जना संस्थागत आइसोलेशनमा र तीमध्ये ५७८ जना आईसीयू एवम् १४२ जना भेन्टिलेटरमा उपचाररत रहेका छन्।

अझ कडाइ गर्ने प्रमको सङ्केत

सोमवार देशवासीका नाममा सम्बोधन गर्दै प्रधानमन्त्री केपी शर्मा ओलीले महामारीको दोस्रो लहरको रोकथाम र नियन्त्रणका लागि सरकारका सबै संयन्त्र परिचालित भएको बताए।

सङ्क्रमणको साङ्लो चुडाउन अस्पताल वा आइसोलेशन केन्द्रको व्यवस्था गरेर मात्रै नपुग्ने भन्दै उनले भने, "एक हदसम्म लकडाउन आवश्यक हुन्छ भन्ने विज्ञहरुको सल्लाह अनुसार केही अवधिको लागि निषेधाज्ञा जारी गरिएको छ।"

"यसलाई थप कडाइ गरिँदैछ र प्रभावकारी ढङगले लागु गर्न पहिलेझैँ सबैबाट सहयोग हुने अपेक्षा सरकारले राखेको छ।"

प्रधानमन्त्री ओलीले नेपाली सेनालाई प्रदेश तथा राजधानीमा शीघ्र १,००० शय्याको अस्थायी अस्पताल निर्माण गर्न निर्देशन दिइएको बताए।

"वीर अस्पतालको नयाँ भवन र नेपाली सेनाको त्रिचन्द्र मिलिटरी अस्पताल, काठमाण्डू उपत्यकाका धेरै शय्या भएका मेडिकल कलेज, ठूला सरकारी तथा निजी अस्पताललाई कोभिड अस्पतालको रूपमा सञ्चालन गरिनेछ," उनले भने।

उनका अनुसार प्रदेश सरकारले पनि आफ्ना प्रदेशमा रहेका मेडिकल कलेज तथा ठूला अस्पताललाई कोभिड अस्पतालको रूपमा र साना अस्पताललाई गैरकोभिड अस्पतालको रूपमा सञ्चालन गर्नेछन्।

‘निको भएपछि कोभिड बिरामीको सेवामै फर्किन्छु’

वैशाख २० गते अपराह्णसम्मको विवरण

५४,०४१सक्रिय सङक्रमित

५७८+१४२आईसीयू र भेन्टिलेटरमा

१,२४९नेपालमा अहिले उपलब्ध आईसीयू शय्या

५२६नेपालमा अहिले उपलब्ध भेन्टिलेटर

यो पनि हेर्नुहोस्

कोभिड-१९ हुँदा मान्छेको शरीरमा के हुन्छ?


तीमध्ये झन्डै बाह्र हजार निको भइसके भने ४० जनाको ज्यान गएको छ।

अर्थात् सक्रिय सङ्क्रमितको सङ्ख्या छ हजारभन्दा केही कम रहेको छ।

तर अत्यधिक सङ्ख्यामा सङ्क्रमितहरूमा कुनै पनि किसिमको लक्षण नदेखिएका बताइएको छन्।

कस्तो छ स्थिति?

आइतवार बीबीसीसँग कुरा गर्दै इपिडिमियोलोजी तथा रोग नियन्त्रण महाशाखाका निर्देशक डा. वासुदेव पाण्डेले भने, "अहिलेसम्मको आँकडा विश्लेषण गर्दा ९९.७ प्रतिशत सङ्क्रमित मानिसमा कुनै लक्षण देखिएको छैन।"

"सघन उपचार केन्द्रमा एकदमै न्यून सङ्ख्यामा बिरामी राख्नुपरेको छ। भेन्टिलेटरमा त अहिले कोही पनि राखिएको मलाई जानकारी आएको छैन।"

कोरोनाभाइरस सङ्क्रमणका धेरै घटना बेहोरेका सुदुरपश्चिम प्रदेश तथा प्रदेश नं. ५ का चिकित्सकहरूको अनुभव पनि उस्तै छ।

सुदुरपश्चिमको सेती प्रादेशिक अस्पतालको कोभिड-१९ उपचार विभागका प्रमुख डा. शेरबहादुर कुँवर भन्छन्, "हाम्रो अस्पतालमा एकजनालाई आईसीयूमा राखेर पछि भेन्टिलेटरमा राख्नु परेको थियो।"

"ज्वरो, खोकी र स्वासप्रस्वासमा समस्या भएर आएका तिनै बिरामी थिए। उनको ज्यान बचाउन सकिएन। बाँकी अत्यधिक सङ्ख्याका बिरामीमा कुनै लक्षण देखिएन।"

प्रदेश नं. ... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

५ को प्रादेशिक अस्पतालका कोरोनाभाइरस उपचार केन्द्रका डा. सुदर्शन थापाका अनुसार त्यहाँ पनि भेन्टिलेटरमा एकजनालाई मात्रै राख्नुपरेको र उनको स्वास्थमा पछि सुधार आएको थियो।

"हामीले करिब १० जनालाई सघन उपचार कक्षमा राख्नुपरेको थियो। अहिले पनि एकजना बिरामी आईसीयूमै हुनुहुन्छ। अरू बाँकी बिरामीमा भने लक्षण देखिएन," डा. थापाले बताए।

निगरानीका अन्य तरिका

लक्षण नदेखिनुको फाइदाका साथै बेफाइदा पनि हुन्छ।

लक्षण नदेखिएका मानिस सामान्य आवतजावत गरिरहेका हुन सक्छन् र नजानिँदो तवरले जोखिममा परेका समूहलाई सङ्क्रमण सारिरहेका हुन सक्छन्।

त्यसको परिणाम पनि अस्पतालमा बढेको भिड या मृत्युदरमा आएको अस्वाभाविक परिवर्तनमा देखिनु पर्छ। तर त्यसो नभएको अधिकारीहरू बताउँछन्।

डा. पाण्डे भन्छन्, "हामीकहाँ पूर्वसावधानी गराउने अर्ली वार्निङ रिपोर्टिङ प्रणाली विद्यमान छ जसअनुसार स्वासप्रस्वासका गम्भीर बिरामी आए त्यसको जानकारी अस्पतालहरूले गराउनु पर्छ।"

"तर उपलब्ध आँकडा विश्लेषण गर्दा विगतका वर्षका तुलनामा न्युमोनियाका बिरामीहरू पनि कम पाइएका छन्।"

महामारी रोगका विज्ञ डा. बाबुराम मरासिनी यस्तो पूर्वसावधानीको प्रणाली कत्तिको व्यवस्थित र विश्वसनीय रहेको छ भन्ने निर्क्योल गर्नुपर्ने सल्लाह दिन्छन्।

"यदि यसलाई विश्वसनीय र भरपर्दो बनाउन सकियो भने यसले निकै मद्दत गर्छ," उनले भने।

तर उनले अब नेपालमा विगत छ महिनामा कोरोनाभाइरस सङ्क्रमणको प्रकृति र प्रवृत्तिलाई विस्तृत अध्ययन गर्न जरुरी भएको बताए।

"त्यसपछि मात्र अलि ढुक्क हुन सकिन्छ।"

अध्ययन गरिने

हाल नेपालमा कोरोनाभाइरस सङ्क्रमितमध्ये मृत्युदर ०.२ प्रतिशत रहेको छ।

प्रति दश लाख जनसङ्ख्यामा नेपालमा १.४ को मृत्यु भएको छ। यो सङ्ख्या भारतमा १९ छ भने बाङ्ग्लादेशमा १६ अनि श्रीलङ्कामा ०.५ रहेको छ।

नेपालमा प्रति दश लाख जनसङ्ख्यामा ६०० सङ्क्रमित पाइएका छन्। भारतमा यो सङ्ख्या ७८१ रहेको छ भने बाङ्ग्लादेशमा १,२२६ र श्रीलङ्कामा १२६ रहेको छ।

कुनैपनि स्थानमा सङ्क्रमण फैलन तीनवटा विषय मुख्य जिम्मेवार ठानिन्छन्।

तिनमा एजेन्ट वा सङ्क्रमणको कारक तत्व (वर्तमान सन्दर्भमा भाइरस), होस्ट वा सङ्क्रमित हुने शरीर र वातावरण पर्छन्।

भाइरस कत्तिको शक्तिशाली पाइएको छ, समुदायका सदस्यहरू माझ प्रतिरोधी क्षमता कस्तो छ तथा तापक्रम, उचाइजस्ता वातावरणीय पक्षको के प्रभाव छ भनेर अध्ययन नगरीकन कुनै निचोडमा पुग्न नसकिने...


तीमध्ये १,५३१ जना काठमाण्डू उपत्यकाका तीन जिल्लाका हुन्।

यससँगै नेपालमा पुष्टि भएका सङ्क्रमितको कुल सङ्ख्या ८९,००० नाघेको छ।

विगत २४ घण्टामा १९ जनाको कोभिड-१९ सँग सम्बन्धित कारणले मृत्यु भएको मन्त्रालयले सार्वजनिक गरेको तथ्याङ्कमा उल्लेख छ।

नेपालमा अहिलेसम्म ५५४ सङ्क्रमितको मृत्यु भएको देखिन्छ।

निको हुने सङ्क्रमितको सङ्ख्या ६५,००० नाघेको छ।

मन्त्रालयका प्रवक्ता डा. जागेश्वर गौतमका अनुसार विगत २४ घण्टामा १,१३३ जना रोगमुक्त भएका छन्।

गत भदौ २४ देखि प्रत्येक दिन १,००० भन्दा बढी सङ्क्रमित फेला परिरहेका छन्।

आइतवार मन्त्रालयले २,२५३ सङ्क्रमित फेला परेको र पाँचमहिने शिशुसहित सात जनाको मृत्यु भएको बताएको थियो।

गत शुक्रवार मन्त्रालयले २,७०० जनाभन्दा बढीमा सङ्क्रमित भेटिएको पुष्टि गरेको छ। त्यो अहिलेसम्मकै सर्वाधिक दैनिक वृद्धि हो।

त्यसयता प्रत्येक दिन सङ्क्रमितको सङ्ख्या २,००० नाघिरहेको छ।

अहिले देशभरि २३,५०७ जनामा सक्रिय सङ्क्रमण छ।

तीमध्ये १२,१३६ जना घरमै र ११,१९१ जना संस्थागत आइसोलेशनमा छन्।

मन्त्रालयले देशभरि सक्रिय सङ्क्रमितको सङ्ख्या २५,००० नाघे फेरि लकडाउन लगाउन सक... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

िने सङ्केत यसअघि दिइसकेको छ।

वाग्मती प्रदेशका जिल्लामा त्यसमा पनि काठमाण्डू उपत्यकामा हुने सङ्क्रमितको सङ्ख्या अन्यत्रको भन्दा बढी छ।

के छ तथ्याङ्क?

विगत २४ घण्टामा १३,७८१  वटा नमुनाको परीक्षण भएको मन्त्रालयका प्रवक्ता डा. जागेश्वर गौतमले बताए।

अहिलेसम्म नेपालमा ६५,२०२ जना सङ्क्रमित निको भइसकेका छन्।

यो सङ्क्रमितको कुल सङ्ख्याको ७३ प्रतिशत हो।

गम्भीर लक्षण भएका २४४ सङ्क्रमित सघन उपचारमा र ४३ जना भेन्टिलेटरमा भएको मन्त्रालयले जनाएको छ।

को हुन् सङ्क्रमित?

विभिन्न जिल्लामा ९३७ महिलासहित २,४४० जनामा सङ्क्रमण पुष्टि भएको हो।

त्यसमध्ये काठमाण्डू जिल्लाका १,१७८ जना, ललितपुर जिल्लाका २५० जना र भक्तपुर जिल्लाका १०३ जना गरी उपत्यकामा कुल १,५३१ जनामा कोभिड-१९ देखिएको हो।

त्यसैगरी मोरङमा ५५, सुनसरीमा १२२, रौतहटमा ८४, चितवनमा १०३, नवलपरासी पूर्वमा ६६ र रूपन्देहीमा ५८ सङ्क्रमित फेला परेको विवरण मन्त्रालयले दिएको छ।

उपत्यकामा कोभिड-१९ पुष्टि हुनेको सङ्ख्या ३१,००० नाघेको छ।

काठमाण्डूमा ११,२९५ सहित अहिले  उपत्यकामा झन्डै १४,००० सक्रिय सङ्क्रमित भएको मन्त्रालयको तथ्याङ्कले देखाउँछ।

वाग्मती प्रदेशमा सङ्क्रमितको कुल सङ्ख्या ३७,००० नाघेको छ। रसुवामा तीन जनासहित अहिले वाग्मती प्रदेशमा १५,८२८ सक्रिय सङ्क्रमित छन्।

को हुन् मृतक?

मृतकहरूको उमेर तीन वर्षदेखि ९१ वर्षसम्म छ। उनीहरूमध्ये पाँच महिला र १४ पुरुष छन्।

विगत २४ घण्टामा काठमाण्डू उपत्यकामा १२ र सुनसरी, सर्लाहीमा दुई अनि सुनसरी, पर्सा, चितवन, गोरखा तथा नवलपरासी पूर्वमा एक-एक जनाको कोभिड-१९ सँग सम्बन्धित कारणले मृत्यु भएको मन्त्रालयले जनाएको छ।

नेपालमा अहिलेसम्म पुष्टि भएका सङ्क्रितमध्ये ०.६२ प्रतिशतको मृत्यु भएको छ।

यो पनि हेर्नुहोस्

कोरोना भाइरस नेपालः कमसल स्यानिटाइजरको बिगबिगी, 'होसियार नभए ज्यान पनि जान सक्छ'


तीमध्ये १,५९९ जना काठमाण्डू उपत्यकाका तीन जिल्लाका हुन्।

यससँगै नेपालमा पुष्टि भएका सङ्क्रमितको कुल सङ्ख्या ८६,००० नाघेको छ।

विगत २४ घण्टामा सात जनाको कोभिड-१९ सँग सम्बन्धित कारणले मृत्यु भएको मन्त्रालयले अपराह्ण सार्वजनिक गरेको तथ्याङ्कमा उल्लेख छ।

योसहित नेपालमा अहिलेसम्म ५३५ सङ्क्रमितको मृत्यु भएको देखिन्छ।

निको हुने सङ्क्रमितको सङ्ख्या ६४,००० नाघेको छ।

मन्त्रालयका प्रवक्ता डा. जागेश्वर गौतमका अनुसार विगत २४ घण्टामा १,३२९ जना रोगमुक्त भएका छन्।

गत भदौ २४ देखि प्रत्येक दिन १,००० भन्दा बढी सङ्क्रमित फेला परिरहेका छन्। शुक्रवारदेखि सङ्क्रमितको सङ्ख्या २,००० नाघिरहेको छ।

शुक्रवार मन्त्रालयले २,७०० जना भन्दा बढीमा सङ्क्रमण भेटिएको  जनाएको थियो।

त्यो अहिलेसम्मकै सर्वाधिक दैनिक वृद्धि हो।

नेपालको स्थिति कस्तो छ?

सङ्क्रमितको सङ्ख्याका आधारमा नेपाल विश्वभरि ४५ औँ स्थानमा छ।

नेपाल चीनभन्दा एक स्थान तल मात्र छ।

गत वर्ष डिसेम्बरमा कोरोनाभाइरस सुरु भएको चीनमा अहिलेसम्म ९०,६०९ जनामा कोभिड-१९ पुष्टि भएको जोन्स हप्किन्स यूनिभर्सिटीको तथ्याङ्कले देखाउँछ।

दक्षिण एशियामा भने ने... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

पाल भारत, पाकिस्तान र बाङ्ग्लादेशपछि चौथो स्थानमा छ।

कति छन् सङ्क्रमित?

अहिले देशभरि २२,२१९ जनामा सक्रिय सङ्क्रमण छ।

तीमध्ये ११,८९३ जना घरमा र १०,३२६ संस्थागत आइसोलेशनमा छन्।

मन्त्रालयले देशभरि सक्रिय सङ्क्रमितको सङ्ख्या २५,००० नाघे फेरि लकडाउन लगाउन सकिने सङ्केत यसअघि दिइसकेको छ।

वाग्मती प्रदेशका जिल्लामा सङ्क्रमितको सङ्ख्या अहिले अन्यत्रको भन्दा बढी छ।

काठमाण्डू उपत्यकामा अहिले १३,००० भन्दा केही बढी सक्रिय सङ्क्रमित छन्।

विगत २४ घण्टामा १२,७८४ वटा नमुनाको परीक्षण भएको मन्त्रालयका प्रवक्ता डा. जागेश्वर गौतमले बताए।

अहिलेसम्म नेपालमा ६४,०६९ जना सङ्क्रमित निको भइसकेका छन्।

यो सङ्क्रमितको कुल सङ्ख्याको ७३.७ प्रतिशत हो।

गम्भीर लक्षण भएका २२६ सङ्क्रमित सघन उपचारमा र ३४ जना भेन्टिलेटरमा भएको मन्त्रालयले जनाएको छ।

चिसो, फ्लू र कोभिड-१९ का लक्षण कसरी छुट्याउने

को हुन् सङ्क्रमित?

काठमाण्डू उपत्यकामा सर्वाधिक सङ्क्रमित भेटिने क्रम जारी छ।

अहिले काठमाण्डू जिल्लामा थप १,३७३ अनि भक्तपुरमा ३९ र ललितपुरमा १८७ जनामा कोभिड-१९ पुष्टि भएको हो।

त्यसैगरी मोरङमा ८१, चितवनमा ५२, नवलपरासी पूर्वमा ४०, बाँकेमा ५०, रूपन्देहीमा ५२, सुर्खेतमा ५४ र कैलालीमा ५५ जना पनि कोरोनाभाइरसबाट सङ्क्रमित भएका छन्।

मन्त्रालयका अनुसार अहिले पुष्टि भएका सङ्क्रमितमध्ये ८३० जना महिला र १,४२३ जना पुरुष छन्।

को हुन् मृतक?

विगत २४ घण्टामा एक नवजात शिशुसहित चार महिला र तीन पुरुषको मृत्यु भएको मन्त्रालयले जनाएको छ।

पाँचदिने बालिकादेखि ७७ वर्षसम्मका व्यक्तिको कोभिड-१९ सँग सम्बन्धित कारणले मृत्यु उसको भनाइ छ।

ती बालिका मकवानपुरकी हुन् भने अन्य मृतक चितवन, काठमाण्डू, ललिपुरर, बाँके र कञ्चनपुर जिल्लाका हुन्।

नेपालमा ०.६५ प्रतिशत सङ्क्रमितको मृत्यु भएको छ।

यो पनि हेर्नुहोस्

कोरोना भाइरस नेपालः कमसल स्यानिटाइजरको बिगबिगी, 'होसियार नभए ज्यान पनि जान सक्छ'


तीमध्ये १,६८४ जना काठमाण्डू उपत्यकाका तीन जिल्लाका हुन्।

विगत २४ घण्टामा १५ जनाको कोभिड-१९ सँग सम्बन्धित कारणले मृत्यु भएको मन्त्रालयले सार्वजनिक गरेको तथ्याङ्कमा उल्लेख छ।

नेपालमा अहिलेसम्म ५७८ सङ्क्रमितको मृत्यु भएको देखिन्छ।

निको हुने सङ्क्रमितको सङ्ख्या ६८ हजार माथि पुगेको छ।

आज थपिएका सङ्क्रमितसँगै सक्रिय सङ्क्रमितको सङ्ख्या २५,००७ पुगेको मन्त्रालयले जनाएको छ।

हालसम्म ९४,२५३ जना सङ्क्रमित भएकोमा ६८,६६८ जना सङ्क्रमणमुक्त भएका छन्।

गत भदौ २४ देखि प्रत्येक दिन १,००० भन्दा बढी सङ्क्रमित फेला परिरहेका छन्।

मङ्गवलार थप १,५५१ जनामा कोरोनाभाइरस सङ्क्रमण पुष्टि भएको थियो।

सोमवार मन्त्रालयले २,४४० सङ्क्रमित फेला परेको र १९ जनाको मृत्यु भएको बताएको थियो।

गत शुक्रवार मन्त्रालयले २,७०० जनाभन्दा बढीमा सङ्क्रमित भेटिएको पुष्टि गरेको छ।

बुधवारअघि त्यो अहिलेसम्मकै सर्वाधिक दैनिक वृद्धि थियो।

सङ्क्रमितमध्ये १४,४११ जना घरमै र १०,५९६ जना संस्थागत आइसोलेशनमा छन्।

वाग्मती प्रदेशका जिल्लामा त्यसमा पनि काठमाण्डू उपत्यकामा हुने सङ्क्रमितको सङ्ख्या अन्यत्रको भन्दा बढी छ।

 विगत २४ ... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

घण्टामा १४,२०९ वटा नमुनाको परीक्षण भएको मन्त्रालयका प्रवक्ता डा. जागेश्वर गौतमले बताए।

यो सङ्क्रमितको कुल सङ्ख्याको ७२.८ प्रतिशत हो।

गम्भीर लक्षण भएका २३३ सङ्क्रमित सघन उपचारमा र ३७ जना भेन्टिलेटरमा भएको मन्त्रालयले जनाएको छ।

५०० भन्दा बढी उपचाररत सङ्क्रमित रहेका जिल्लाहरूमा मोरङ, सुनसरी, काठमाण्डू, भक्तपुर, ललितपुर, चितवन र रुपन्देही रहेका छन्।

त्यस्तै सङ्क्रमितहरू शून्य रहेका जिल्लाहरूमा सोलुखुम्बु, मनाङ र मुस्ताङ रहेका छन्।

को हुन् सङ्क्रमित?

दैनिक पुष्टि हुने सङ्क्रमितको सङ्ख्यामा काठमाण्डू उपत्यकाका मानिस धेरै देखिने क्रम जारी छ।

मन्त्रालयका अनुसार विगत २४ घण्टामा काठमाण्डूमा १,२९६, भक्तपुरमा ९५ र ललितपुरमा २९३ जनामा सङ्क्रमण पुष्टि भयो।

त्यसैगरी मोरङमा ३२२, सुनसरी १९३,  चितवनमा १३१, बाँकेमा १०६ र रूपन्देहीमा १०६ सङ्क्रमित फेला परे।

को हुन् मृतक?

मृतकमध्ये पाँच महिला र १० पुरुष छन्।

उनीहरू मोरङ, सिराहा, रौतहट, काठमाण्डू, ललितपुर, चितवन, नवलपरासी, दाङ रुपन्देहीका हुन्।

उनीहरूको उमेर ४० देखि ७६ वर्षसम्म भएको मन्त्रालयले जनाएको छ।

नेपालमा सङ्क्रमितमध्ये ०.६१ प्रतिशतको मृत्यु भएको देखिन्छ।


तृणमूल कांग्रेसका समर्थकहरू खुशियाली मनाइरहेका छन्

भारतीय जनता पार्टी (भाजपा) ले पश्चिम बङ्गाललाई आफ्नो चुनावी अभियानको मुख्य केन्द्र बनाएको थियो।

पश्चिम बङ्गालको २ सय ९२ सिटमध्ये २०८ तृणमूल कांग्रेसले जितेको बीबीसी हिन्दीले जनाएको छ।

मोदीको दल आसाममा विजयी भए पनि अन्यत्र उल्लेख्य उपलब्धि हासिल गर्न विफल भएको छ।

कोभिड सङ्कटको व्यवस्थापनलाई लिएर मतदाताले मोदीलाई दण्ड दिन्छन् कि दिँदैनन् भनेर चुनावलाई नजिकबाट हेरिएको थियो।

भारतमा लगातार १० दिन कोरोनाभाइरस सङ्क्रमण पुष्टि भएका दैनिक घटना ३ लाख भन्दा बढी छन्।

त्यहाँ आइतबार ३ हजार ६ हजार ८९ जनाको मृत्यु भएको थियो जुन एक दिनको सर्वाधिक उच्च मानवीय क्षति हो।

अस्पतालहरूले शय्या र अक्सिजनको चरम अभावको सामना गरिरहेका छन् र धेरै भारतीयहरूले सामाजिक सञ्जालमार्फत सहयोगको खोजी गरिरहेका छन्।

ममता बनर्जी मोदीकी कटु आलोचक हुन्

भारतमा चुनावी र्‍याली र मतदानलाई सङ्क्रमणका घटना वृद्धि हुनुको कारण मानिएको थियो।

प्रधानमन्त्री मोदी र उनका गृहमन्त्रीले पश्चिम बङ्गालमा दर्जनौँ सभाहरूमा सम्बोधन गरेका थिए र उनीहरूलाई महामारी भन्दा निर्वाचनमा के... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

न्द्रित भएको आरोप लागिरहेको छ।

पश्चिम बङ्गालको परिणामको अर्थ

उक्त नतिजाले प्रधानमन्त्री मोदीकी कटु आलोचक  भारतको एक मात्रै महिला मुख्यमन्त्री ममता बनर्जीलाई तेस्रो पटक पश्चिम बङ्गालको नेताका रूपमा स्थापित गराएको छ।

जितले भारतलाई जोगाएको भन्दै उनले कोभिड-१९ को नियन्त्रण उनको पहिलो प्राथमिकता हुने बताएकी छन्।

नन्दीग्रामको सिटमा भाजपा प्रवेश गरेका आफ्ना एक जना पूर्व सहयोगीसँगको बनर्जीको पराजयले चुनावी परिणामलाई खल्लो बनाएको थियो।

तर उनले उक्त नतिजालाई अदालतमा चुनौती दिने बताएकी छन्। मुख्यमन्त्री बन्नका लागि उनले फेरी चुनाव भने लड्नुपर्ने अवस्था आउन सक्छ।

झन्डै ९ करोड जनसङ्ख्या रहेको र कोलकाता सहर अवस्थित रहेको पश्चिम बङ्गाल चुनावी पर्यवेक्षकहरूका लागि आकर्षण मान्ने गरिएको छ।

पश्चिम बङ्गालमा भाजपाले कहिले पनि सत्ता सम्हालेको छैन्

भारतको हिन्दू राष्ट्रवादी भाजपाले कहिल्यै पनि सत्ता नसम्हालेको थोरै राज्यमा पश्चिम बङ्गाल पनि पर्छ।

पराजित भए पनि भाजपाले झन्डै ८० सिट जितेर प्रमुख प्रतिपक्षी दलका रूपमा आफूलाई उभ्याएको छ।

सन् २०१६ मा उक्त दलले सो राज्यमा जम्मा ३ सिट जितेको थियो।

बनर्जीलाई बधाई दिँदै प्रधानमन्त्री मोदीले अघिल्लो पटक सामान्य उपस्थिति भए पनि अहिले पश्चिम बङ्गालमा भाजपाको उपस्थिति उल्लेख्य रूपमा बढेको बताए।

पश्चिम बङ्गाल र आसाम बाहेक दक्षिण भारतका तमिलनाडु र केरेला राज्य, दक्षिण भारतको केन्द्र शासित पुडुचेरीमा चुनाव भएको थियो।

उत्तर प्रदेश अनि तेलङ्गनाका केही भागमा स्थानीय परिषद्को निर्वाचन भएको थियो।

तमिलनाडुमा प्रमुख क्षेत्रीय विपक्षी दल डीएमके सत्तामा आएको छ भने केरेलामा वामपन्थी गठबन्धनले सत्तामा आफ्नो नियन्त्रण कायम राखेको छ। केरेलामा भाजपा नेतृत्वको गठबन्धनले कुनै सिट जितेन।

कोरोनाभाइरसको महामारी बाहेक कतिपय विज्ञहरूले उल्लेख्य मुस्लिम जनसङ्ख्या भएका राज्यहरूमा भाजपाको प्रचारबाजीको सीमिततालाई चुनावी परिणामले प्रकट गरेको धारणा राखेका छन्।

भारतमा कोभिड-१९ अवस्था

भारतमा १ करोड ९५ लाख भन्दा बढी कोरोनाभाइरस सङ्क्रमणका घटना पुष्टि भएका छन् जुन अमेरिकापछि दोस्रो उच्च हो। त्यहाँ दुई लाख १५ हजार भन्दा बढीको मृत्यु पुष्टि भएको छ तर वास्तविक मृतकको सङ्ख्या अझ उच्च हुने ठानिएको छ।

विज्ञहरूले न्यून परीक्षण दर र मुख्य गरी ग्रामीण क्षेत्रमा घरमै मृत्यु भएका मानिसहरूको सङ्ख्याका कारण...


तेक्वान्दो

नेपालले बुधवार साइक्लिङ, उसु, कराते र तेक्वान्दोमा स्वर्ण पदक जितेको हो।

तेस्रो दिनसम्म नेपालले कुल २९ स्वर्ण पदक जितेको छ।

तेक्वान्दोको ६२ केजी मुनि तौल समूहमा संगीता बस्याल र ८७ केजी मुनि तौल समूहमा सक्षम कार्कीले स्वर्ण जितेका हुन्।

दीपक हमालले उसुमा र अनुपमा मगरले करातेमा एक-एकवटा स्वर्ण पदक जितेका छन्।

साइक्लिङको पुरुष तथा महिला डाउनहिल प्रतिस्पर्धामा नेपाली खेलाडीहरूले स्वर्ण तथा रजत पदक जिते।

अहिलेसम्म नेपाल पदक-तालिकाको शीर्ष स्थानमा छ।

हमालले उसुको पुरुष नान क्वानमा भारतका साजन लामालाई पराजित गरेका थिए। पाकिस्तानका मोहम्मद दाउदले कांस्य पदक जिते।

मगरले ६८ किलो तौल समूहमा पाकिस्तानी खेलाडीलाई पराजित गरेर स्वर्ण पदक हात पारेकी हुन्।

दीपक हमालले उसुमा स्वर्ण पदक जिते

साइक्लिङमा स्वर्ण र रजत

गोकर्णमा साइक्लिङको एक किलोमिटर दूरीको डाउनहिलमा राजेश मगर प्रथम र नीरव श्रेष्ठ द्वितीय भए।

मगरले एक मिनेट ४९ सेकन्डमा उक्त दूरी पूरा गरे।

महिलातर्फ निश्मा श्रेष्ठले स्वर्ण र जमुना थापाले रजत पदक जिते।

अनुपमा मगरले करातेमा स्वर्ण पदक जितिन्

अहिलेसम्म नेपाली खेलाडी... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

हरूले  तेक्वान्दो, एथलेटिक्स, उसु, ट्रायथलन, कराते र साइक्लिङमा स्वर्ण पदक जितेका छन्।

मङ्गलवार नेपाली महिला भलिबल टोली भारतसँग पराजित भएर रजत पदकमा सीमित भएको थियो।


तेलको मूल्य बढ्दै जाँदा राष्ट्रपति डोनल्ड ट्रम्पले बजारमा पर्याप्त आपूर्ति सुनिश्चित गर्न उक्त तेललाई प्रयोगमा ल्याउन सकिने बताए।

राष्ट्रपति ट्रम्पले उल्लेख गरेको तेलको परिमाण ६४ करोड ब्यारेल छ र त्यो टेक्सस र लुइजियाना राज्यको मुन्तिर अवस्थित नुनिला विशाल गुफाहरूमा भण्डारण गरिएको छ।

यी रणनीतिक भण्डारहरूमा इन्धन राख्ने अवधारणा सन् १९७० को दशकमा आएको हो।

अन्तराष्ट्रिय उर्जा केन्द्रका सबै सदस्य राष्ट्रहरूले ९० दिनसम्म पुग्ने परिमाणको पेट्रोलियम पदार्थको आयातलाई भण्डारण गर्न सक्छन् तर अमेरिकी तेल भण्डार विश्वको सबैभन्दा ठूलो आपत्‌कालीन इन्धन भण्डार हो।

यो किन स्थापना गरियो?

अमेरिकी राजनीतिज्ञहरूले यस्तो तेलको भण्डार स्थापना गर्ने अवधारणा सन् १९७० को प्रारम्भमा ल्याए।

मध्यपूर्वका देशहरूले तेल आपूर्ति बन्द गरेपछि विश्वभर मूल्य आकाशिएको परिवेशमा अमेरिकाले तेल भण्डार गर्ने योजना बनाएको थियो।

पेट्रोल निर्यात गर्ने देशहरूको समूह अर्गनाइजेशन अफ अरब पेट्रोलियम एक्सपोर्टिङ कन्ट्रिजमा रहेका इराक, कुवेत, कतार र साउदी अरेबियाले सन् १९७३ मा भएको अरब इजरेली युद्धका क्रममा इजरेललाई समर्थन गर... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

ेको भन्दै अमेरिकामा तेल निर्यात गर्न अस्वीकार गरेका थिए।

त्यसवर्ष अक्टोबर महिनामा भएको उक्त युद्ध ३ हप्ता मात्रै चलेको थियो। तर उक्त तेल आपूर्तिको नाकाबन्दी जसले अन्य देशलाई पनि निशाना बनाएको थियो १९७४ को मार्च महिना सम्म निरन्तर रह्यो। त्यसका कारण उसले प्रति ब्यारेल ३ डलर रहेको तेलको मूल्य चार गुणा बढेर १२ डलर प्रति ब्यारेल पुगेको थियो।

नाकाबन्दीबाट प्रभावित देशमा पेट्रोल पम्पहरूमा कार लाम लागेका केही तस्वीरले त्यसबेलाको उक्त सङ्कटलाई राम्रोसँग चित्रण गरेका छन्।

त्यसैको सेरोफेरोमा सन् १९७५ मा अमेरिकी संसदले उर्जा नीति र संरक्षण कानून अनुमोदन गर्यो। त्यसकै आधारमा आपूर्तिमा अर्को ठूलो सङ्कट आउनसक्ने अवस्थाका लागि तयार रहन रणनीतिक इन्धन जगेडा केन्द्र स्थापना गरियो।

रिजर्भ भनेको के हो?

अहिले अमेरिकाका ४ वटा शहरहरूमा त्यसरी तेल भण्डारण गरिएको छ।

टेक्ससमा फ्रिपोर्ट र विन्नी अनि लुइजियानामा लेक चार्ल्स र बेटन रोगमा यस्ता रणनीतिक रिजर्भहरू छन्।

ती प्रत्येक ठाउँमा मानव निर्मित नुनिला चट्टान सहितका गुफाहरू निर्माण गरिएका छन् र तेल भण्डार गरिएका ठाउँ जमिनको सतहभन्दा १ किलोमिटर मुनिसम्म छ।

यो जमिनमाथि ट्याङ्की बनाएर तेल भण्डार गर्नुभन्दा सस्तो र सुरक्षित रहेको ठानिन्छ।

नूनको मिश्रण र भौगर्भिक चापका कारण भूमिगत रूपमा भण्डारण गरिएका तेल चुहावट हुने सम्भावना रहँदैन।

फ्रिपोर्ट नजिकैको सबैभन्दा ठूलो तेल भण्डारमा २५ करोड ४० लाख ब्यारेल तेल अटाउन सक्ने क्षमता छ।

रिर्जभको वेबसाइटका अनुसार यी गुफाहरूमा १३ सेप्टेम्बरमा ६४ करोड ४८ लाख ब्यारेल तेल सञ्चित गरिएका थिए।

अमेरिकाको इनर्जी इन्फरमेशन एडमिनिस्ट्रेशनका अनुसार अमेरिकीहरूले सन् २०१८ मा प्रतिदिन २ करोड ५ लाख ब्यारेल तेल खपत गरेका थिए। जसको अर्थ त्यहाँ ३१ दिनलाई पुग्ने तेलको परिणाम सुरक्षित रहेको छ।

यसले कसरी काम गर्छ?

जेराल्ड फोर्डले सन् १९७५ मा हस्ताक्षर गरेको कानुन अनुसार इन्धनको आपूर्तिमा गम्भीर समस्या देखिए राष्ट्रपतिले मात्रै यी रिजर्भहरूबाट तेलको प्रयोग गर्न आदेश दिन मिल्ने व्यवस्था छ।

भौतिक कठिनाइको अर्थ प्रत्येक दिन यी गुफाबाट सानो परिमाणमा मात्रै तेल बाहिर ल्याउन मिल्छ।

यसको अर्थ राष्ट्रपतिले आदेश दिए पनि त्यसलाई बजारसम्म आइपुग्न करिव दुई हप्ता लाग्छ।

भण्डारण गरिएको कच्चा तेल हो। यसलाई थप प्रशोधन गरेपछि मात्रै कार, जहाज र विमानहरूमा...


तेस्रो पटक उसले थप समय मागे पनि बोर्डको बैठकले त्यसबारे अन्तिम निर्णय गर्ने बताइएको छ।

आयोजना विकास सम्झौता (पीडीए) मा हस्ताक्षर भएको ४ वर्ष हुँदा समेत लगानी जुटाउन नसकेको भन्दै उक्त सम्झौता खारेज गर्न 'माथिल्लो कर्णाली बचाऔं राष्ट्रिय अभियान'का पदाधिकारीहरूले सरकारसँग माग गरेका छन्।

लगानी बोर्डले सन् २०१४ मा नौ सय मेगावाटमा दुई वटा जलविद्युत् आयोजना अरुण तेस्रो र माथिल्लो कर्णाली निर्माणका लागि आयोजना विकास सम्झौता (पीडीए) गरेको थियो।

लगानीको खोजी

भारतका दुईवटा फरक कम्पनीसँग गरिएको यस्तो सम्झौतामध्ये अरुण तेस्रोको निर्माण अगाडि बढिसकेको छ।

तर माथिल्लो कर्णाली निर्माणको जिम्मा पाएको जीएमआर निर्माणका लागि आवश्यक लगानीकै खोजीमा देखिन्छ।

सम्झौतामा उल्लेख भएको दुई वर्षका अतिरिक्त थप दुई वर्ष दिइँदा समेत पनि लगानी जुटाएको जानकारी जिएमआरले लगानी बोर्डलाई गराउन नसकेको बोर्डका प्रमुख कार्यकारी अधिकृत महाप्रसाद अधिकारीले बताए।

उनले भने, "आयोजना विकास सम्झौता (पीडीए) को सबैभन्दा महत्त्वपूर्ण विषय लगानी जुटाउने हो जुन समय अब बुधवारसम्म मात्र समय छ। यो अवधीमा लगानी जुट्ने सम्भावना छैन... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

। विद्युत बिक्रिको सम्झौता गर्न सकेको छैन त्यसैले लगानी जुट्न नसकेको हो।"

बांग्लादेशसँग विद्युत् खरिद सम्झौताको प्रक्रियामा रहेको लगायतका कारण देखाउँदै निर्माणको जिम्मा लिएको जीएमआरले लगानी जुटाउन थप समय मागेको बताइएको छ।

खारेजीको माग

जसबारे प्रधानमन्त्रीको अध्यक्षतामा हुने लगानी बोर्डको बैठकले निर्णय गर्ने प्रमुख कार्यकारी अधिकृत महाप्रसाद अधिकारीले बताए।

तर माथिल्लो कर्णाली बचाऔं राष्ट्रिय अभियानका पदाधिकारीहरूले उक्त कम्पनीबाट निर्माण सम्भव नदेखिएको भन्दै सम्झौता नै खारेज गर्न माग अघि सारेका छन।

अभियानका केन्द्रीय अध्यक्ष भरतबहादुर शाहीले भने, "जिएमआरले काम गर्न सक्दैन भन्ने प्रमाणित भैसक्यो। सम्झौता भएको ४ वर्ष र समझदारीपत्रमा हस्ताक्षर भएको १० वर्ष भैसक्यो परियोजना जहाँको त्यहीँ छ। अब उक्त कम्पनीले काम गर्छ र आयोजना निर्माण हुन्छ भन्ने विश्वास त कसैलाई पनि रहेन।"

माथिल्लो कर्णाली जलविद्युत् आयोजना नेपाल आफैँले निर्माण गर्ने माग पनि लामो समयदेखि उठ्दै आएको छ।

सन् २०१४ मा भएको आयोजना विकास सम्झौता (पीडीए) अनुसार आयोजनाबाट १२ प्रतिशत विद्युत् र २७ प्रतिशत सेयर दिने उल्लेख गरिएको छ।

उक्त आयोजना अगाडि बढाउन लगानीसँगै मुआब्जाको समस्या पनि रहेको बताइन्छ।


तेस्रो मुलुक पुनःस्थापनाको कार्यक्रम सन् २०१६ को अन्त्यमा बन्द गरिने युएनएचसीआरले जनाएको छ

शरणार्थीलाई भुटान फर्काउन नसक्ने अभिव्यक्ति बेला बेलामा भुटानी अधिकारीबाट सार्वजनिक हुने गरेकाले पनि उनीहरुको स्वदेश फिर्तीको माग जटिल बनेको नेपाली अधिकारीहरुको बुझाइ छ।

तेस्रो देश पुनर्स्थापना कार्यक्रम अन्तर्गत अहिलेसम्म अमेरिका, क्यानाडा, ब्रिटेन, नेदरल्याण्डस्, नर्वे, डेनमार्क, अस्ट्रेलिया र न्युजिल्याण्डमा गरि १ लाख भन्दा बढी शरणार्थीहरु पुनर्स्थापित भएका छन्।

समस्या

शरणार्थी मामिलासम्बन्धी संयुक्त राष्ट्रसंघीय उच्चायुक्तको कार्यालय युएनएचसीआरको अनुमानमा तेस्रो मुलुक पुनर्स्थापना कार्यक्रम सकिएपछि करीब १० हजार भुटानी शरणार्थी शिविरहरुमा रहनेछन्।

तिनै शरणार्थीहरुलाई फर्काउनका लागि भुटानले कुनै चासो नदेखाएकाले उक्त समस्या झन् पेचिलो बन्दै गएको छ ।

शरणार्थी मामिला हेरिरहेको गृह मन्त्रालयको स्थानीय प्रशासन शाखाका उपसचिव कोशहरि निरौलाले भने, "दातृ संस्थाहरुले अब के गर्ने भन्न विषयमा छलफल चलाइराख्नु भएको छ। अशक्त अपांगहरुका लागि कसरी व्यवस्था गर्ने भन्ने विषयमा सोचिरहनु भएको छ। हामी प्रयासरत... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

छौं।"

बेला बेला भुटानी अधिकारीहरुले शरणार्थीलाई भुटान फर्काउने कुरामा असहमति जनाएका समाचार सार्वजनिक हुँदै आएका छन्।

उक्त विषय राजनीतिक भएकाले राजनीतिक रुपमै सामाधान हुनुपर्ने निरौलाले बताए।

उनले भने, "भूराजनीतिक अवस्थालाई पनि विचार गर्नुपर्ने हुन्छ, हतार गरेर गर्ने विषय पनि होइन। यो राजनीतिक विषय पनि हो।"

अडान

तर शिविरमा रहेका भुटानी शरणार्थीहरुले सम्मानपूर्वक भुटान फिर्तीको मागकै अडान लिएर तेस्रो मुलुक पुनर्स्थापनामा नगएको बेल्डाँगी शिविरका सचिव सन्चहाङ सुब्बाले बताए।

सुब्बाले भने, "शिविरमा रहनेहरुले सम्मानजनक स्वदेश फिर्ती नै खोजेका छन् । उनीहरु त्यही अडानमा बसेका छन्।"

युएनएचसीआरको अनुमानमा २ हजार भुटानी शरणार्थी भुटान फर्कन चाहन्छन् र बाँकी नेपालमै बस्न रुचाउने अनुमान युएनएचसीआरको छ।

युएनएचसीआरका नेपाल प्रतिनिधि केभिन एलनले भने, "करीब १० हजारको संख्यामा रहने शरणार्थीमा हामीलाई लाग्छ सानो संख्या करिब २ हजार शरणार्थी भुटान जान चाहन्छन् र करिब ८ हजार शरणार्थी नेपालमै बस्न। उक्त समस्याको दीर्घकालीन समाधानका लागि नेपाल सरकार, भुटानी शरणार्थी र नेपाली समुदायसंगको सहकार्य आवश्यक हुन्छ।"

युएनएचसीआरका अनुसार अहिले मोरङको शनिश्चरे र झापाको बेल्डाँगी शिविरमा गरी १२ हजार ६१४ भुटानी शरणार्थी रहेका छन्।


तेहरानले सन् २०१५ मा अरू शक्तिशाली राष्ट्रहरूसँग एउटा परमाणु सम्झौता गरेको थियो।

इरानका राष्ट्रपति हसन रूहानीले शुक्रवारदेखि शीघ्र युरेनिअम प्रवर्धन गर्ने उद्देश्यले सेन्ट्रिफ्युज विकास गर्न थाल्ने घोषणा गरेका छन्।

गत वर्ष अमेरिकाले इरानसँग गरिएको परमाणु सम्झौताबाट अलग्गिएको घोषणा गर्दै इरानलाई पुन: आर्थिक प्रतिबन्ध लगाएको थियो।

प्रतिक्रियास्वरूप गत जुलाई महिनामा इरानले परमाणुसम्बन्धी दुइटा महत्त्वपूर्ण प्रतिबद्धता परित्याग गर्‍यो।

इरानले के गर्‍यो?

उक्त सम्झौताअनुरूप इरानले लो-इन्‌रिच्ड अर्थात् निम्न स्तरमा प्रवर्धित युरेनिअम ३०० केजी मात्र भण्डार गर्न पाउँथ्यो।

उक्त प्रावधान उल्लङ्घन गर्दै इरानले युरेनिअमको शुद्धता बढाउन थाल्यो।

अन्तर्राष्ट्रिय आणविक ऊर्जा निकाय आईएईएले जुलाई १ मा त्यसको पुष्टि गर्‍यो।

एउटा आणविक भट्टीका लागि ऊर्जा उत्पादन गर्न भन्दै इरानले ४.५ प्रतिशत मात्राको युरेनिअम प्रवर्धन गर्न थालेको थियो।

संसद्‌मा सम्बोधन गर्दै हसन रुहानी

यदि युरोपेली राष्ट्रले इरानलाई आर्थिक लाभ हुन दिने आफ्नो वचन पालना नगरे इरानले यो साता तेस्रो कदम चाल्ने राष्ट्रपति रूहानीले ... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

बताएका छन्।

उनले आफूहरूले दिएको सर्वाधिक महत्त्वपूर्ण कदम हुने र त्यसको प्रभाव पनि विशाल हुने उनको भनाइ छ।

इरानले क्रमश: २०% शुद्धता भएको युरेनिअम प्रशोधन गर्न सक्ने र त्यो भनेको बम बनाउने मार्गतिर अग्रसर हुनु भएको विज्ञहरूको ठम्याइ छ।

के हो 'लो-इन्‌रिच्ड' युरेनिअम?

निम्न स्तरमा प्रवर्धित युरेनिअमको शुद्धता ३-५ प्रतिशत हुन्छ।

यो पारमाणविक ऊर्जा उत्पादन गर्न  प्रयोग हुन्छ।

उच्च स्तरमा प्रवर्धित युरेनिअम भने परमाणुअस्त्र बनाउन प्रयोग हुन्छ।

त्यसका लागि सो तत्त्वको मात्रा ९० प्रतिशत वा बढी हुनुपर्छ।

इरानले आफ्नो परमाणु कार्यक्रम गैरसैनिक प्रयोजनका लागि भएको दाबी गर्दै आएको छ।


तोकबहादुर पहिन

राष्ट्रिय पुनर्निर्माण प्राधिकरण र वन तथा जमिनको बनोटसम्बन्धी विज्ञहरूले तीन वर्षयता पटक-पटक अध्ययन गरेर फर्के पनि आफूहरू टहरामै बस्न बाध्य भएको उनीहरूको दुखेसो छ।

तर सरकारी अधिकारी तथा स्थानीय जनप्रतिनिधिले त्यस्ता बस्तीको विकास गर्ने काम प्रक्रियामा रहेको भन्दै आफ्नो बचाउ गरेका छन्।

सिन्धुपाल्चोकमा सरकारीस्तरबाट नमुना बस्ती बनाउन हेलम्बु, बाँसखर्क, जरायोटार लगायतका स्थानमा एकीकृत नमुना बस्ती निर्माण गर्न सम्भाव्यता अध्ययन भएको सरकारी अधिकारीहरूले बताएका छन्।

'बस्ती सार्ने भन्दा रकम दिनेमा जोड'

निराश

तीमध्ये सदरमुकाम चौताराभन्दा उत्तरतर्फ पर्ने जुगल गाउँपालिकाको बाँसखर्कमा १५० घरधुरीका लागि नमुना बस्ती निर्माण हुने आसमा रहेका पीडितहरू झन् निराश बन्दै गएका छन्।

"नमुना गाउँ बनाउने भनेर भूकम्पपछि यहाँ ल्याएर राखियो। तर विचल्ली भएको छ। वर्षामा जुका र पानीले अनि जाडोमा हिउँ र तुसारोले हैरान छौँ," खस्रे-१ बाट सेलाङ्स्थित बाँसखर्क आएकी ९२ वर्षीया अम्मरकुमारी थापाले दुखेसो गरिन्।

उनको जस्तै पीडा नमुना बस्तीको रूपमा चित्रित बाँसखर्कमा भूकम्प आए लगत्तै बतासे, स्याउले, ... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

गोल्चे, नाम्फा, संजगाउँ लगायत आसपासका जोखिमयुक्त भनी पहिचान गरिएका बस्तीबाट आएकाहरूको छ।

'३० हजार परिवार अझै असुरक्षित आवासमा'

अम्मरकुमारी थापा

भौतिक पूर्वाधारसहितको व्यवस्थित हुने भनिएको उक्त बस्ती बसाउन मञ्जु देउराली सामुदायिक वनले समेत स्वीकृति दिइसकेको र केही दातृ निकायले समेत लगानी गर्ने प्रतिबद्धता गरे पनि सरकारी अधिकारीहरूले ढिलासुस्ती गरेको स्थानीयबासिन्दा बताउँछन्।

सेपगाँउबाट आएका ७१ वर्षीय तोकबहादुर पहिनले भने, "धुर्मुस-सुन्तलीले कता-कता नमुना बस्ती बनाए रे भन्ने सुन्छु। हाम्रो बस्ती त अहिलेसम्म जस्ता र त्रिपालका टहराले नमुना बनेको छ।"

बेवास्ता

उनको भनाइमा सहि थाप्दै आश्रित परिवार कोही नभएका ७० वर्षीय सोमबहादुर श्रेष्ठले पनि आफ्ना दुखेसो यसरी पोखे, "भूकम्पपछि गाउँले सबै लाखापाखा लागे। म एक्लै परेपछि यहाँ आएको हुँ। हावाहुरीले टहरो कैयौँ पटक उड्यो। खोइ मेरो बिचल्ली कसले बुझिदिने हो?"

आसपासका गाउँबाट बाँसखर्कमा बनाइने भनिएको नमुना बस्तीमा १५० भन्दा बढी घर बनाउन सम्भाव्यता अध्ययन भएको बताइएको छ।

सोमबहादुर श्रेष्ठ

पुनर्निर्माण प्राधिकरण मातहतको जिल्ला आयोजना कार्यान्वयन एकाइका प्रमुख माधवजंग कार्कीले नमुना बस्ती विकासका लागि केहीमा अध्ययन भइरहेको र केहीमा अध्ययन प्रक्रिया पूरा गरी प्राधिकरणमा स्वीकृतिका लागि पठाइएको बताए।

उनले भने, "हेलम्बुमा ५८ घरपरिवारका लागि नमुना बस्ती बनाउन विस्तृत अध्ययन प्रतिवेदन तयार गरिएको छ। बाँसखर्कका लाभग्राहीका जग्गा अन्यत्र छ कि छैन भनी सोधेर पठाइएको छ। जरायोटारका ५१ घरधुरीका लागि अध्ययन भइरहेको छ।"

'भूकम्पले बनाएको घाउ बाँकी छ'

"त्यसैले ती क्षेत्रका मानिसहरूलाई बेवास्ता गरेको भन्ने होइन, केही ढिलाइ चाहिँ भएकै हो।"

जोखिमपूर्ण

सरकारले अनुदानवापत दिएको रकमबाट सुरक्षित स्थानमा जग्गा खरिद गरे पनि जीविकोपार्जनका लागि जोखिमयुक्त भनी पहिचान गरिएका स्थानमै खेतीपाती गर्न बाध्य भएको पीडितले बताएका छन्।

जुगल गाउँपालिकाको पुछारमा पर्ने कोल्चे लगायतका बस्तीलाई जोखिमपूर्ण बस्ती भनी पहिचान गरिए पनि ३४ वर्षीया सुन्तली मिजारलाई उक्त ठाउँ छोड्न बाध्यताले दिएन।

उनले भनिन्, "सरकारले दुई लाख रूपैयाँले महादेवस्थान भन्ने स्थानमा ४ आना जग्गा किनिदियो तर त्यो पनि भीरपाखा नै छ। त्यहाँ घर बनाउन त मुश्किल छ, खेतीपातीको के कुरा गर्नु?"

"त्यसैले छोराछोरी पाल्नुपर्‍यो, खेतीपाती नगरी...


त्यति धेरै गर्मी हुने देशमा फुटबल प्रतियोगिता हेर्न को जान्छ?

आयोजना गर्ने जिम्मेवारी पाएदेखि कतारले सन् २०२२ मा हुने विश्वकप फुटबललाई लिएर यी र यस्ता प्रश्नहरुको सामना गर्दै आएको छ।

कम समय बाँकी रहेकोले विश्वकप आयोजना गर्ने जिम्मेवारी कतारबाट अब खोसिनेछैन भनेर यस वर्षको प्रारम्भतिर ठान्ने गरिन्थ्यो तर कतारसामु अनेकौं चुनौतीहरु आइरहेका छन्।

के कतारमा विश्वकप हुने सम्भावना टर्दैछ?

सम्बन्ध विच्छेद

चार महिनाअघि साउदी अरेबिया, बहराइन, संयुक्त अरब एमिरेट्स र इजिप्टले कतारसँग सम्बन्ध विच्छेद गरेको घोषणा गरे।

कतार स्थलमार्गले साउदी अरेबियासँग मात्रै जोडिएको  देश हो।

विश्वकपका लागि निर्माणाधीन आठमध्ये सातवटा रंगशालाहरुका निम्ति कतारले त्यही बाटोबाट निर्माण सामाग्री ल्याउने गरेको थियो।

कूटनीतिक संकट शुरु हुने बेला निर्माणमा संलग्न अधिकांश कम्पनीहरुसँग मौज्दातमा करिब दुई महिनासम्म पुग्ने निर्माण सामाग्री थियो।

र, त्यसको चार महिना बितिसक्दा पनि खाडी संकट तत्काल अन्त्य हुने संकेत देखिएको छैन।

निर्माण सामाग्रीको अभाव भएको कारण देखाउँदै कतारमाथि प्रतिबन्ध लगाउने देशप्रति वफादार कम्पनीहरु... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

ले काम छाड्न सक्ने भन्ने चिन्ता पनि व्यक्त गरिएका थिए।

प्रभावकारी

यस्तो अवस्थामा के सन् २०२२ को विश्वकप फुटबल कतारमा हुनसक्ला?

विश्वकप आयोजनासम्बन्धी सर्वोच्च निकाय 'सुप्रिम कमिटी फर डेलिभरी एण्ड लेगेसी'का प्रमुख हसन अल थवाडीले तत्कालै प्रभावकारी कदम चालिएको बताएका छन्।

हालै बीबीसीसँगको एउटा अन्तर्वार्तामा उनले निर्माण सामाग्री आयातका लागि वैकल्पिक मार्गको खोजी गरिसकिएको बताएका थिए।

उनले भने, "हामीले चीन, मलेसिया, टर्की र ओमानबाट निर्माण सामाग्री मगाउन थालिसकेका छौँ। यसअघि सजावटका सामानहरु संयुक्त अरब एमिरेट्सबाट मगाउने गरिएकोमा अब ओमानबाट मगाउन थालिएको छ।"

कतारको हम्दनामी बन्दरगाह र पाकिस्तानको कराचीस्थित एउटा बन्दरगाहबीचको मार्ग खुल्ला गरिएको छ ताकि आवश्यक निर्माण सामाग्री ल्याउन सकियोस्।

हसन भन्छन्, "यी कदमहरुले संकेत गर्छन् कि विश्वकप आयोजनालाई लिएर कतार कति गम्भीर छ र प्रतियोगिताको आयोजना गर्ने तयारीमा खाडी संकटको कुनै असर परेको छैन।"

आठमध्ये निर्माण सम्पन्न भएको दोहास्थित पहिलो रंगशाला 'खलीफा स्टेडियम' हालै खुल्ला गरिएको थियो।

बाँकी दुईवटा रंगशाला आगामी महिनासम्ममा खुल्ला गरिने हसनले बताए।

अभाव

सन् २०२० सम्ममा सबै रंगशालाहरुको निर्माण कार्य सम्पन्न गर्ने कतारको लक्ष्य छ।

अल खोर क्षेत्रमा निर्माणाधीन एउटा रंगशालामा बीबीसीको टोलीलाई सीमित पहुँच दिइएको थियो।

४० हजार दर्शक अट्ने उक्त रंगशालामा विश्वकपका सेमिफाइनल खेलहरु हुनेछन्।

निर्माण सम्पन्न हुने चरणमा रहेको उक्त रंगशालामा काम भइरहेको थियो र कामदारहरु भारी उपकरणको सहयोगले काम गरिरहेको देखिन्थे।

हसनका अनुसार न कुनै कम्पनीले काम छाड्ने संकेत दिएका छन् न त निर्माण सामाग्रीको अभाव नै झेल्नुपरेको छ।

विश्वकपका लागि रंगशाला निर्माण र तिनीहरुसँग सम्बन्धित सुविधासहित अन्य परियोजनाका लाग कतारलाई हरेक वर्ष ३० हजार कामदारको आवश्यकता छ र त्यो आवश्यकता मुख्यतः दक्षिण एसियाली कामदारले पूरा गरिरहेका छन्।

कतारमा हाल लाखौंको संख्यामा आप्रवासी कामदार छन्।

वस्तुस्थिति

कामदारहरुको आधारभूत अधिकारको उल्लंघन गर्नुका साथै कतिपय सुविधा नदिएको भन्दै कतारको आलोचना हुँदै आएको छ।

तर हसनको दाबी छ- पछिल्ला वर्षहरुमा कतारका कानून र वस्तुस्थितिमा निकै परिवर्तन आइसकेको छ।

उनका अनुसार कडाईका साथ नियमहरुको पालना गराउन आवश्यक कर्मचारी खटाउने गरिएको छ भने ब्यांकमार्फत...


त्यति मात्र होइन विश्वका साना तथा द्वन्द्वग्रस्त देशसँगको व्यापारमा पनि नेपालले घाटामा छ। ठूला र सम्पन्न देशसँग त व्यापार घाटा ठूलै थियो।

अर्थतन्त्रमा ठूलै नकारात्मक प्रभाव नदेखाए पनि नाइजिरिया, मडागास्कर, लाट्भिया र ग्वाटेमालादेखि माली, माल्टा र मङ्गोलियासम्मको व्यापारमा पनि नेपाल तलै छ।

भन्सार विभागका अनुसार यो आर्थिक वर्षको पहिलो छ महिनामा भारतबाट ३० करोड केजी र अमेरिकाबाट सात लाख ३३ हजार केजी चामल नेपाल भित्रिएको छ।

त्यस्तै ३३ करोड केजी मकै भारतबाट भित्रिँदा झन्डै २४-२४ लाख केजी दक्षिण अमेरिकी देश ब्रजिल र आर्जेन्टिनाबाट अनि साढे तीन लाख केजी दक्षिण अफ्रिकाबाट आएको छ।

त्योसहित विदेशी धान, गहुँ, कनिका, फापर, कोदो, जौ र जुनेलो नेपालीले किन्दा झन्डै ४२ अर्ब रुपैयाँ विदेशिएको छ। त्यो रकम तरकारी, फलफूल, मासुमाछा आदि खाद्य उत्पादन र सामानबाहेकको हो।

भात खान अगाडि नेपाली

इन्टरन्याश्नल राइस रिसर्च इन्स्टिट्यूट (एईआरआरई) का नेपालका लागि राष्ट्रिय प्रतिनिधि कृष्णदेव जोशीका भनाइमा सरदर एक नेपालीले वर्षेनि झन्डै १३८ किलो चामल खपत गर्छ।

उनी भन्छन्, “पहिले मकै, कोदो र फापर पनि खाने गर... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

िन्थ्यो, अहिले त्यसको खपत घट्दो र चामलको खपत बढ्दो क्रममा छ। हामी एशियामै धेरै चामल खपत गर्ने देशमा पर्छौँ।”

सरदर एक नेपालीले एक वर्षमा झन्डै १३८ किलो चामल खपत गर्ने गरेको बताइन्छ

नेपालमा खेती गरिने जमिनको करिब ४७ प्रतिशत क्षेत्रफलमा धानखेती हुन्छ।

कृषि विभागका महानिर्देशक गोविन्दप्रसाद शर्माले दिएको जानकारी अनुसार यो वर्ष ५६ लाख २१ हजार ७१० मेट्रिक टन धान उत्पादन भएको छ।

उनका अनुसार यो परिमाण अघिल्लो वर्षको भन्दा बढी हो।

विश्वभरि ९० प्रतिशत धानको उत्पादन र खपत पनि एशियाकै देशहरूमा हुने गरेको जानकारहरूको भनाइ छ।

कृषि मन्त्रालयका भनाइमा सबैभन्दा धेरै उत्पादन चीन र त्यसपछि भारत, बाङ्ग्लादेश, इन्डोनेशियामा हुन्छ।

नेपाल पनि विश्वमा धेरै धान उत्पादन गर्ने २० देशभित्र पर्छ।

तैपनि नेपालको खेतबारीमा फलेको अन्नबालीले नेपालीको पेट भर्न नपुगेर विदेशबाट ल्याउन थालेको भर्खर मात्र होइन। तर साढे तीन दशकअघि परिस्थिति फरक थियो।

नेपालमा खेती गरिने जमिनको झन्डै ४७ प्रतिशत क्षेत्रफलमा धानखेती हुन्छ

नेपालले बेच्ने पनि दिन थिए

अधिकारीहरूका अनुसार शासकीय व्यवस्थालाई सीमारेखामा मान्ने हो भने पञ्चायतकालको अन्त्यतिरसम्म नेपालले किन्नेभन्दा धेरै खाद्यवस्तु विदेशमा बेच्ने गर्थ्यो।

तीसको दशकसम्म त त्यसको निम्ति सरकारले धान-चामल निर्यात कम्पनीनै खडा गरेको थियो। तर त्यो बेलाको भन्दा जनसङ्ख्या अहिले दोबर भएको छ।

त्यसले गर्दा उत्पादन अपुग स्वाभाविक होइन त?

एआरआरईका नेपाल प्रतिनिधि कृष्णदेव जोशीका बुझाइमा जनसङ्ख्या र उत्पादनको वृद्धि दरको तालमेल पनि मिलेको छैन। तर जनसङ्ख्या वृद्धिदर चुनौती नभएको बताउँदै उनले विगत ५० वर्षमा धानबालीको उत्पादकत्व प्रतिवर्ष डेढ प्रतिशतले मात्र बढेको जानकारी दिए।

कृषिविज्ञ हरि दाहालका भनाइमा पनि दक्षिण एशियामा नेपालको उत्पादकत्व निकै कम छ। “हरेक वर्ष मलखादको प्रयोग बढ्नुपर्ने तर त्यसको भरपर्दो छैन भने सिचाइ पनि निकै अनिश्चित छ, त्यसैले आकाशे पानीको भर पर्नुपर्ने भएकाले उत्पादकत्व बढ्ने सम्भावना कम छ,” उनले भने।

उत्पादनशील जग्गा खण्डीकरण भइरहेका छन्। घडेरीको रूपमा विकास गरिँदैछ।

त्यसले भएका परम्परागत सिचाइको माध्यम कुलो-नाला पनि नाश गरेको कृषि विभागका महानिर्देशक शर्मा पनि स्वीकार गर्छन्।

धेरै नेपालीले भात खाने गरेका छन्

राम्रो बीउको अभाव

विज्ञहरूका भनाइमा पुरानो बीउको उत्पादकत्व कम हुन्छ।...


त्यतिखेर त्यहाँ पुगेकी २३ वर्षीया पर्यटक ब्रुक विन्डसरका अनुसार उनले त्यो तस्बिर गिर्जाघरमा आगलागी हुनुभन्दा करिब एक घण्टाअघि खिचेकी थिइन्।

तस्बिरमा ८५० वर्ष पुरानो सो ऐतिहासिक स्मारकबाहिर एक पुरुषले एक बालिकालाई उचालेर घुमाइरहेको र दुवैजना प्रसन्न मुद्रामा भएको देखिन्छ।

आगलागीपछि उनले ती दुईजना कहाँ होलान् भन्दै उनले त्यो तस्बिर सामाजिक सञ्जाल ट्विटरमा राखिदिएकी थिइन् जुन व्यापक शेअर भयो।

खोजी

विन्डसरले सो परिवारसँग आफूले सम्झनाहरू साट्न चाहेको बीबीसीलाई बताएपछि अन्तर्राष्ट्रिय स्तरमा उनीहरूको खोजी हुन थाल्यो।

उक्त परिवार भेटिएको पुष्टि गर्दै विन्डसरले ट्वीट गरेकी छन्: "खोजी कार्य पूरा भएको छ! तस्बिर त्यसमा भएका बुवा र परिवारकहाँ पुगेको छ।"

नोट्र-डामबाहिर खिचिएको यो तस्बिरको व्यापक चर्चा

तस्बिरमा भएका व्यक्ति र उनको परिवारले पहिचान सार्वजनिक गर्न नचाहेको उनले बताइन्।

उनका अनुसार ती व्यक्तिले उनलाई एउटा सन्देश पठाएका छन्, जसमा भनिएको छः "सुन्दर तस्बिरका लागि फेरि पनि धन्यवाद छ, हामीले त्यसका लागि एउटा विशेष ठाउँ खोज्नेछौँ।"

विन्डसरले गरेको ट्वीट २ लाख ४० हजार पटक शेअर भएको थिय... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

ो भने ४ लाख ६७ हजार पटक लाइक गरिएको थियो।

नोट्र-डामलाई विशेष बनाउने खजानाहरू

नोट्र-डाम जोगाउन आधा घण्टा 'महत्त्वपूर्ण साबित'

ट्विटर प्रयोगकर्ताले नोट्र-डाममा आगलागीले पुर्‍याएको क्षतिबाट संसार स्तब्ध भइरहँदा उनले खिचेको तस्बिरलाई "ऐतिहासिक" र "विशेष क्षण"को भनेका थिए।

विन्डसरले त्यो क्षणलाई हेर्दा उनीहरू बाबुछोरीजस्तो आफूलाई लागेको बताएकी थिइन्।

उनले ट्विटरमा सन्देश लेख्दै ती दुई जनालाई फेला पार्न आफूलाई सहयोग गर्न सार्वजनिक आग्रह समेत गरेकी थिइन्।

उनले ती पुरुष पनि आगलागी भएपछि आफूजस्तै आहत भएको हुन सक्ने बताएकी थिइन्।

विन्डसरका अनुसार आगलागी भएपछि उनले पनि हजारौँ मानिससँगै उभिएर त्यो दन्किएको हेरिरहिन्।

उनले बीबीसीसँग भनिन्, "हामीले प्यारिसवासीले जस्तै अत्यन्त स्तब्ध भएर कथिड्रल जलिरहेको दृश्य हेर्‍यौँ।"

फ्रान्सका राष्ट्रपति एमानुएल माक्रोँले उक्त गिर्जाघरको पुनर्निर्माण गरिने प्रतिबद्धता जनाएका छन्।

युनेस्कोको विश्व सम्पदा सूचीमा रहेको सो गिर्जाघरको निर्माणका लागि अहिलेसम्म ८०० मिलियन युरो सहयोगको प्रतिबद्धता आइसकेको छ।


त्यस अन्तर्गत धादिङको गल्छी-देखि रसुवाको मैलुङ जोड्ने सडक खण्डको विस्तार कार्य शुरु भइसकेको र दुई वर्षभित्र सम्पन्न हुने सडक विभागका एक अधिकारीले बताए।

त्रिशुली नदीको किनारै किनार निर्माण गरिन लागेको सो सडकले दुई देशबिचको व्यापार निकै सहज बनाउने अपेक्षा व्यवसायीहरुको छ।

प्रगति

रसुवागढी नाकाबाट हिमालय सीमापार व्यापारमा लागेका व्यवसायीहरु गल्छी मैलुङ सडक निर्माणमा ढिलाइ भएको भन्दै चिन्तित छन्।

तर सडक विभागको भनाइमा ४६ किलोमिटर लामो उक्त गल्छी-मैलुङ सडक निर्माणको कामले गति लिइरहेको छ।

सडक विभागका उपमहानिर्देशक रविन्द्र नाथ श्रेष्ठले भने, "भर्खरै सर्भै सकेर शुरु भएको छ। यो बाटो हामीले दुई वर्षभित्र दुई लेनको हुने गरी विस्तार गर्ने हो।"

रसुवागढी जोड्ने ८२ किलोमिटर लामो सडकलाई गल्छी-मैलुङ र मैलुङ-स्याफ्रु गरी बाँडिएको सडक विभागको भनाइ छ।

मैलुङ-स्याफ्रुको २० किलोमिटर खण्डको जिम्मेवारी नेपाली सेनालाई दिइएको छ भन्दै श्रेष्ठले भने, "सो खण्डको सेनाले ट्रयाक खोल्ने काम गर्दैछ। करिब ९ किलोमिटरको ट्रयाक खोलिसकिएको छ।"

रसुवागढी जोड्ने सडकलाई उत्तरतर्फ स्याफ्रुदेखि सिमावर्ती रसुवागढी नाक... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

ा सम्मको ९ किलोमिटर खण्डको स्तरोन्नति गर्ने बारे चिनियाँ पक्षसँग सहमति भइसकेको अधिकारीहरु बताउँछन्।

गुनासो

झन्डै दुई वर्षअघि गएको विनाशकारी भूकम्पका कारण सिन्धुपाल्चोकको तातोपानी नाका बन्द भएपछि रसुवागढी नाकामार्फत आयात निर्यात हुने क्रम ह्वात्तै बढेको हो।

तर रसुवागढी जाने भरपर्दो सडक नहुँदा नेपालले पर्याप्त फाइदा लिन नसकेको दुखेसो नेपाल-चीन चेम्बर अफ कमर्सका अध्यक्ष राजेश काजी क्षेष्ठले व्यक्त गरे।

उनले भने, "एघार दिन लगाएर उहाँ पुग्नु र यहाँबाट आउनुको भाडा पनि उस्तै उस्तै हुन आयो।"

बाटो बनेको भए सामानहरु छिट्टो आउने र अन्य खर्च पनि निकै घट्ने उनले बताए।

सडक विभागका अनुसार गल्छी-रसुवागढी सडकको अनुमानित लागत करिब चार अर्ब रुपैयाँ रहेको छ।

सो सडक निर्माण पूरा नहुँदा चीनबाट आउन सक्ने पर्यटकहरु पर्याप्त मात्रामा नेपाल भित्र्याउन नसकिएको व्यवसायीहरु बताउँछन्।


त्यस अवधिमा देशभरि पीसीआर विधिबाट परीक्षण गर्दा २,२२० जना र एन्टिजन विधिबाट १३१ जनामा सङ्क्रमण पुष्टि भएको हो।

सो अवधिमा देशभरिका प्रयोगशालाबाट ८,८४४ नमुनाको पीसीआर र ८०३ जनाको एन्टिजन परीक्षण गर्दा त्यति सङ्ख्यामा सङ्क्रमित फेला परेका जनाइएको छ।

मन्त्रालयले गरेको प्रेस ब्रीफिङमा प्रवक्ता डा. जागेश्वर गौतमले अहिले नेपालमा प्रत्येक चार दिनमा सङ्क्रमितको सङ्ख्या दोबर हुने क्रम देखिएको बताए।

काठमाण्डू उपत्यकाभित्र भक्तपुरमा ८४, ललितपुरमा १८१ र काठमाण्डूमा ७८६ जनामा कोरोनाभाइरस सङ्क्रमण पुष्टि भएको छ।

अहिले देशभरि सक्रिय सङ्क्रमितको सङ्ख्या १०,५८२ रहेको सरकारले जनाएको छ।

तीमध्ये संस्थागत आइशोलेशनमा ८३६ र होम आइशोलेशनमा ९,७४६ जना रहेको मन्त्रालये जनाएको छ।

अहिले देशभरि कोभिड भएका १८० बिरामी आईसीयूमा रहेका र तीमध्ये ४७ जना भेन्टिलेटरमा उपचाररत रहेको मन्त्रालयले जनाएको छ।

कोरोना भाइरस भेरिअन्टः भाइरसमा उत्परिवर्तन भयो भने के हुन्छ?

कस्तो छ अहिलेको अवस्था?

नेपालमा गत साताको तुलनामा १६२ प्रतिशतले सङ्क्रमण बढेको मन्त्रालयले आयोजना गरेको प्रेस ब्रीफिङमा काठमाण्डू विश्वविद्यालयमा ज... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

नस्वास्थ्य विभागकी सहप्राध्यापक डा. अर्चना श्रेष्ठले बताइन्।

उनका अनुसार अहिले विश्वमा २७ प्रतिशतले र भारतमा ३५ प्रतिशतले मात्र साप्ताहिक वृद्धि देखिएको छ।

भारतमा अहिले तीव्र गतिमा सङ्क्रमण बढिरहेको छ।

गत वर्ष भारतमा सङ्क्रमण उच्चबिन्दुमा पुगेको एक महिनापछि नेपालमा पनि सङ्क्रमण उच्चबिन्दुमा पुगेको मन्त्रालयले जनाएको छ।

यसपालि पनि त्यस्तै अवस्था आउने देखिएको अधिकारीहरूले बताएका छन्।

कोभिड-१९ भारतः 'हामीले पहिला नदेखेको कोरोना भाइरस सुनामी'

मृत्युको तथ्याङ्क कस्तो छ?

मन्त्रालयका अनुसार बुधवार अपराह्णसम्म थप १० जनाको कोभिडका कारण मृत्यु भएको विवरण प्राप्त भएको थियो। तीमध्ये छ जनाको २४ घण्टाको अवधिमा मृत्यु भएको हो।

अहिलेसम्म नेपालमा कोभिडका कारण मृत्यु भएको पुष्टि हुनेको सङ्ख्या ३,११२ पुगेको छ।

गत वर्ष महामारी सुरु भएदेखि कोरोनाभाइरस पुष्टि भएका बिरामीमा मृत्युदर १.१ प्रतिशत भएको सरकारी तथ्याङ्कले देखाउँछ।

को बढी प्रभावित?

अहिलेको अवस्था हेर्दा भाइरस समुदायमा द्रुत गतिमा फैलिरहेको देखिएको पनि मन्त्रालयले जनाएको छ।

विवरणअनुसार अहिले २५ देखि ३४ वर्ष उमेर समूहमा बढी सङ्क्रमण भएको देखिएको छ।

हाल ६० प्रतिशत पुरुष र ४० प्रतिशत महिलामा सङ्क्रमण देखिएको छ।

महिला र पुरुषको सङ्क्रमण दर नजिक हुँदै जानु भनेको समुदायमा सङ्क्रमण फैलिएको अवस्था आउनु भएको अधिकारीहरूले बताए।


त्यस अस्पतालको कोभिड वार्डमा २८ जना मात्र बिरामी बाँकी थिए।

एक हजार शय्या भएको महाराष्ट्रको कस्तुर्बा अस्पतालमा गत सालको गर्मी याममा १८० जना कोभिडका बिरामी थिए।

सो अस्पतालमा फेब्रुअरीमा कयौँ महिनापछि पहिलो पटक सघन उपचार कक्ष आईसीयू रित्तो भएको थियो।

बिरामीको सङ्ख्या घट्नेमा विश्वका अन्य कयौँ भागमा झैँ त्यो स्थान पनि अपवाद थिएन।

बरु स्वास्थ्यकर्मी र अग्रमोर्चामा काम गर्नेहरूले कोभिड खोप लिन सुरु गरेका थिए।

उक्त अस्पतालमा समेत ७० जना जति स्वास्थ्यकर्मी नै कोरोनाभाइरसबाट सङ्क्रमित भएका थिए।

छोटो समयको राहत

तर त्यहाँका झन्डै ६५० जना चिकित्सक र नर्सहरूले महसुस गर्न थालेको राहत धेरै दिन टिकेन।

भारतमा फैलिएको भाइरसको दोस्रो लहरले त्यहाँको उच्च प्रभावित एउटा सहर नागपुरबाट ८० किलोमिटरको दूरीमा रहेको यो अस्पताललाई समेत छाडेन।

यतिखेर १०० भन्दा कम शय्या राखिएका कोभिड वार्डमा छिटै बिरामी भरिन थाले।

पछिल्ला केही सातामा १७० बिरामी भरिए भने ३० शय्याको आईसीयूमा निकै गम्भीर बिरामीहरू भरिए। मृत्युदर ह्वात्तै बढ्यो।

भारतमा खोप कार्यक्रमलाई तीव्र बनाउनु आवश्यक रहेको विज्ञहरू ठान्छन्
... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

उक्त अस्पतालका मेडिकल सुपरिटेन्डेन्ट डा. एसपी कलान्त्रीले भने, "दोस्रो लहरमा भाइरस निकै सङ्क्रामक भएको देखियो। हामीले सङ्क्रमित भएका पूरै परिवारलाई समेत भर्ना गर्‍यौँ। हामीले बिरामी हुने ४० वर्ष मुनिका कयौँ युवाहरूलाई समेत देखिरहेका छौँ।"

अवस्था फेरि खतराको सङ्केत दिने अवस्थामा पुगेको उनले बताए।

भारत कस्तो अवस्थामा छ

भारतमा पुष्टि भएका कोरोनाभाइरसका सङ्ख्याले एक करोड २० लाख नाघेको छ। यो विश्वमै अमेरिका र ब्रजिलपछि उच्च सङ्क्रमण हो।

तर त्यहाँ कोभिडका कारण मृत्यु भएको १६ हजारभन्दा धेरै सङ्ख्या सङ्क्रमितको तुलनामा विश्वमै कम मध्ये हो।

कयौँ विज्ञहरूले भारतले भयानक र अझ घातक कोरोनाभाइरसको दोस्रो लहर सामना गरिरहेको ठान्छन्।

सङ्क्रमणदर घटिरहेका बेला हिन्दु भक्तजनहरू कुम्भ मेलामा जम्मा भए

सङ्क्रमितहरू दोबर हुने दर ३० मार्चमा १७० भन्दा कम दिनमा झरेको थियो।

जबकि २८ फेब्रुअरीमा दोबर हुने दरको उच्च विन्दु ५९० दिन पुगेको थियो।

पछिल्लो पटक गत नोभेम्बर महिनामा त्यहाँ दोबर हुन लाग्ने दर १७० भन्दा कम दिन थियो।

कारण

अक्टोबर महिनापछि भारतमा गत सोमवार एकै दिन ६८ हजारभन्दा बढी सङ्क्रमित थपिए।

महाराष्ट्र, गुजरात र पन्जाबजस्ता राज्यमा सङ्क्रमणको दर पहिलेको उच्च विन्दु नजिक वा त्योभन्दा माथि पुगिसकेका छन्।

आन्ध्र प्रदेश, वबिहार, उत्तर प्रदेश र पश्चिम बङ्गालजस्ता राज्य भने दोस्रो लहरको प्रारम्भिक चरणमा भए झैँ देखिन्छन्।

विज्ञहरूले यस्तो वृद्धिदर मानिसहरूको बढ्दो बेवास्ता र सरकारको अस्पष्ट सूचना प्रवाहका कारण भएको ठान्छन्।

यो पनि हेर्नुहोस्

कोरोनाभाइरस: शव व्यवस्थापनमा खटिएका महिला सैनिक


त्यस क्षेत्रमा हप्तौँदेखि जारी घेराबन्दी र सैन्य कारबाहीको फलस्वरूप डुमाबाट विद्रोही बाहिरिने क्रम शुरू हुन लागेको हो।

त्यहाँ कैयौँ दिनदेखि हवाई हमला जारी थियो।

त्यसैबीच सिरियाली सेनाले विषाक्त ग्यासको प्रयोग गरेको खबर बाहिर आएको छ।

'रासायनिक हमला'को अन्तर्राष्ट्रिय भर्त्सना

भर्त्सना

हवाई हमला र गोलाबारीमा सयौँ मानिसको ज्यान गइसकेको छ र आइतवार रुसी मध्यस्तकर्ताहरूसँग आत्मसमर्पणको क्रम थाल्नका लागि एउटा सहमति भएको बताइएको छ।

पछिल्लो सहमतिपछि जैश अल इस्लाम भनिने समूहका विद्रोहीहरूलाई बसहरूमा राखेर उत्तरी सिरियातर्फ लैजाने क्रम शुरू गरिएको बताइएको छ।

सिरिया: पूर्वी गुटामा कम्तीमा ७० को मृत्यु

रुसी कदमपछि अमेरिका आक्रोशित

अमेरिकी राष्ट्रपति डोनल्ड ट्रम्पले सिरियामा रासायनिक हतियार प्रयोग गरी भएको ठानिएको हमलालाई लिएर राष्ट्रपति बसर अल असद र उनका मित्र शक्ति राष्ट्रहरूको आलोचना गरेका छन्।

पछिल्लो 'रासायनिक हमला'लाई लिएर ट्रम्पले असद र उनका मित्रशक्ति रुस र इरानको कडा आलोचना गर्दै पछिल्लो हमलाको लागि उनीहरूले "ठूलो मूल्य चुकाउनुपर्ने" बताएका छन्।

सिरियाको स्वास्थ्य सेवाम... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

ा रहेका सूत्रहरूले बताएअनुसार शनिवार विद्रोही नियन्त्रित डुमामा गरिएको आक्रमणमा दर्जनौँको संख्यामा मानिसहरूको ज्यान गएको छ।

स्थिति

पछिल्लो हमलाको विषयमा राष्ट्रसंघीय सुरक्षा परिषद्ले सोमवार छलफल गर्ने अपेक्षा गरिएको छ।

सिरिया र रुसले त्यो हमलामा आफ्नो संलग्नता रहेको भन्ने आरोप अस्वीकार गरेका छन्।

बीबीसीका कूटनीतिक संवाददाता जेम्स लान्डाल भन्छन्, पछिल्लो हमलाले सिरियाको गैरसैनिक व्यक्तिहरूको धैर्यको थप परीक्षण गरिरहेको छ।

"उनीहरूले कहिलेसम्म यस्तो त्रासदी भोग्नुपर्ने हो भन्ने प्रश्न टड्कारो भएको छ।"

उनी भन्छन्, "यस्तो बेला के अन्तर्राष्ट्रिय जगत्‌ले गर्ने भर्त्सना मात्रले स्थितिमा सुधार ल्याउला?"


त्यस लगत्तै खतिवडाले आफ्नो इन्स्टाग्राममा राखिएको भिडिओमा सबै नेपालीलाई धन्यवाद दिँदै एउटा नाम लिन छुटाइनन्, त्यो नाम थियो, अबिन भो।

जसले खतिवडाका लागि परिचयात्मक भिडिओ बनाइदिएका थिए।

शृङ्खलाले आफ्नो इन्स्टाग्राम पोष्टमा अबिनलाई धन्यवाद दिँदै लेखेकी छन्, "हामीले गर्न सकेका छौं। सबैको माया र साथका लागि धेरै-धेरै धन्यवाद। यो हाम्रो देशका लागि र हामीले देखाएको एकताको लागि हो।"

को हुन् अबिन?

आभार सन्देशमा शृङ्खला भन्छिन्, "म खासगरी अबिन भोलाई धन्यवाद दिन चाहन्छु जसले मेरो परिचयात्मक भिडिओ बनाइदिए, जुन अहिले प्रत्येक नेपालीको मुटुमा छ। उल्लेख्यमात्रामा समर्थन हासिल गर्न यो भिडिओले धेरै भूमिका निर्वाह गरेको छ। तिमी उत्कृष्ट भाइ हौ।"

मिस नेपाल खतिवडाले यसरी आफ्नो सफलताको श्रेय दिएका अबिन, युवा पुस्तामाझ आफ्ना भिडिओका कारण चर्चित छन्।

२० वर्षीय अबिनलाई सानै उमेरदेखि निकट रुपमा चिनेका निशोन शाक्यले भने, "साथीहरूको सानो सर्कलमा रमाउने अबिन सानैदेखि कम्प्यूटरमै धेरै समय बिताउने गर्थे। उनले भिडिओ बनाउने कला पनि कम्प्यूटरबाट आफैँ सिकेका हुन्।"

काभ्रेको बनेपामा जन्मिएका अबिन एक कक्षा पढ्दा उ... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

नको परिवार बसाईँ सरेर पोखरा पुगेको थियो।

पोखराकै गण्डकी बोर्डिङ स्कुलबाट ए लेभेल पढेका उनी अहिले भिडिओ बनाउने काममै ब्यस्त छन्।

युवामाझ चर्चित

ए लेबलमा आफ्नो कक्षामा पहिलो भएका उनी १३ वर्षको हुँदादेखि नै स्कुलमा साथीहरूसँग मिलेर भिडिओ बनाउने गर्थे।

भिडिओका लागि आवश्यक वातावरण आफ्नो बुवाबाट पाएको बताउने अबिनका अनुसार उनको भिडिओ बनाउने 'प्यासन' अहिले 'प्रोफेसन' बनेको हो।

सन् २०१६ मा ए लेबल पूरा सिद्धयाए यता सक्रिय रुपमा भिडिओमा काम गरिरहेका अबिनले यसअघि पहिलो हिमालयन रोडिज कार्यक्रममा दोस्रो बनेको अनिमेस शाहीको 'द शो डाउन' नामक सानो एक्सन फिल्म पनि बनाएका थिए।

अहिले बुद्ध एयरका लागि व्यापारिक विज्ञापन बनाउने काम गर्ने अबिनका बुवा यादवदास भोछिभोया पनि भिडिओमै काम गर्छन्।

आफ्नो यूट्यूबमा २८ हजार भन्दा बढी सब्स्क्राइबर भएका अबिनका इन्स्टाग्राममा पनि झण्डै १५ हजार फलोअर छन्।

उनले बनाएको शृङ्खला खतिवडाको परिचयात्मक भिडिओ अहिलेसम्म करिब २० लाखले हेरिसकेका छन्।


त्यस संस्थाको धार्मिक विभागका उप प्रमुख मोहन भट्टराईले अक्टुबर १४ मा नेपाल पञ्चाङ्ग निर्णायक समितिलाई एक निवेदन पठाए।

उनले दुई, ढाई लाख नेपाली गोर्खालीहरू म्यानमारमा रहेको दाबी निवेदनमा गरे पनि म्यानमारको सरकारी तथ्याङ्क अनुसार यहाँ एक लाख पनि नेपालीभाषी छैनन्।

तर विभिन्न कारणले जनगणनामा छुटेका समेतलाई गणना गर्दा सवा लाख जति नेपालीभाषी पुग्ने सामाजिक अगुवाहरू बताउँछन्।

यो निवदेन परेको पाँच दिनपछि अन्तर्राष्ट्रिय पञ्चाङ्ग निर्णायक समितिले बर्मामा दशैँ टिकाको साइत अक्टुबर २६ सोमबार बिहान १० बजेर १५ मिनेटमा उपयुक्त हुने भन्ने सन्देश पठायो।

त्यसपछि म्यानमारमा दशैँको साइत निश्चित गरेर सामाजिक सञ्जालमा सन्देश प्रवाह गरियो।

नेपालमा झैँ गरी म्यानमारमा पनि नेपालीभाषीले दशैँ मनाउँछन्।

गोर्खालीका जति बाक्लो बस्ती भयो उति रमाइलो गरी दशैँ मनाउने चलन यहाँ छ। बाक्लो बस्ती भएका ठाउँमा केही वर्ष अगाडिसम्म पिङ हाल्ने,  सप्तमीमा धुमधामका साथ फूलपाती भित्र्याउने,  अष्टमीमा मौलामा बलि दिने, कालरात्रिमा रातभर जाग्राम बसी भजन किर्तन गर्ने र टिकाका दिन मान्यजनको हातबाट टिका थाप्दै हिँड्ने चलन थियो।... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

त्यस्तै युवा विभाग, साँस्कृतिक विभागले नेपालीभाषी बाक्लो भएको बस्तीमा फूलपाती वा त्यसको वरपर राम चरित्रका नाटक, दुर्गा कवच, गीत सङ्गीत र हास्यव्यङ्ग्य सहितका प्रहसन पनि गर्दथे।

बलि बन्देज

यी मध्ये मन्दिरमा बलि दिने चलन १५ वर्ष यता पूर्ण बन्देज छ। कुनै कुनै शहर र गाउँमा दुई, तीन दशक अगाडि देखि नै बलि दिन छाडिएको नेपालीभाषाका अग्रज साहित्यकार ठाकुरप्रसाद गुरागाईंले जानकारी दिए।

'बलि प्रथा त्यसै पनि राम्रो हैन। त्यसमाथि करिब ९० प्रतिशत बौद्धमार्गी भएको देशमा नेपालीभाषीले मन्दिरमा बलि दिन्छन् भन्दा राम्रो सन्देश जाँदैनथ्यो। त्यसैले गोर्खाली सङ्घले निर्णय गरेरै बलि प्रथा रोकेको हो,' गुरागाईंले भने।

पूजारी समेत रहेका भट्टराई म्यानमारको १४ वटा प्रदेशमध्ये कचिन प्रदेशको राजधानी मेचिनाका हुन्। मेचिनामा करिब २५ हजार नेपालीभाषी छन्। उनले गोर्खालीका मन्दिरमा दशैँका बेला बलि दिइने मौलाहरू उखेलेर नदीमा लगेर बिसर्जन गरिएको बताए।

हिजोआज केहीकेही बाँकी रहेका मौलामा केराको काँगियो, चिउरा र जमरा चढाउने चलन छ। कसैकसैले कुभिन्डोलाई छेस्काका खुट्टा हालेर बलि दिने पनि गर्दा रहेछन्।

'घटस्थापनाको दिन साइत हेरेर जमरा राखिन्छ। मन्दिरमा जमरा राख्ने पूजारी कपाल खौरेर शुद्ध भइ विधि विधान अनुसार चण्डी पाठ गरी जमरा राख्छन्। मन्दिरमा दैनिक नवदुर्गाको पूजा पाठ हुन्छ,' भट्टराईले भने, 'घरघरमा पनि चण्डी पाठ गर्ने चलन थियो। तर बिस्तारै कम हुँदै गएको छ।'

फुलपाती भित्र्याउने

फूलपाती लिन लावालस्कर, झाँकीसहित गाडी सजाएर बन गएको सम्झन्छन रोशन थापा मगर। मगर म्यानमारको सबैभन्दा ठूलो प्रदेश शान, कलाउ निवासी हुन्।

"पहिले त फूलपाती लिन जाने झाँकीमा भाला बोकेका सिपाहीको जस्तो पोशाक लगाएका मानिस अघिअघि हुन्थे। त्यसपछि पाठ गर्दै हिँडेका बाहुन र घडा लिएका महिलाको लावा लस्कर,' मगरले थपे, 'जङ्गलमा राम्रो बेलको रूख फेला पारेपछि त्यस वरपरका अन्य नौ प्रकारका बुटा र फूल टिपेर जयजयकार गर्दै फूलपाती ल्याएर मन्दिर भित्र्याइन्थ्यो," मगरले सम्झे।

भट्टराईले भने, "२५ वर्ष अगाडिसम्म त राई, मगर, लिम्बु, गुरुङहरू मौलामा पशु नकाट भन्न को आउँदोरहेछ त्यसलाई काट्छौँ भन्थे तर कर्णेल लक्ष्मण राई नै अध्यक्ष भएको बेला धार्मिक सङ्घले मौलामा बलि नदिने निर्णय गरेपछि मौलामा बलि प्रथा रोकियो।"

"कालरात्रिको रात अझै पनि मन्दिरहरूमा खिरको हवन गरी महाकालीको पूजा...


त्यसअघि न्यूयोर्क राज्यका गभर्नर एन्ड्रू कोमोले राष्ट्रपति चुनाव हुने समय आइरहँदा भएको 'उक्त घटना प्रजातन्त्रको लागि गम्भीर खतरा' भएको भन्दै सरकारी निकायहरूलाई अनुसन्धानको आदेश दिएका थिए।

ट्विटरको आन्तरिक प्रणालीमार्फत् साइबर अपराधीहरूको सन्देश कम्तीमा ३५ करोड मानिसहरूसम्म पुगेको थियो।

आक्रमणकारीको निसानामा परेर दुरुपयोग गरेका यी सबै ट्विटर खातालाई दशौँ लाख मानिसले पछ्याएका छन्।

आक्रमण

आक्रमणबाट प्रभावित हुनेमा पूर्वराष्ट्रपति बराक ओबामा, राष्ट्रपतिका लागि डेमोक्र्याटिक उम्मेदवार जो बाइडन, अर्बपतिहरू जेफ बेजोस, एलन मस्क, बिल गेट्स, माइकल ब्लूम्वर्ग तथा र्‍यापर कान्ये वेस्ट पनि छन्।

ऊबर र एपलजस्ता संस्था पनि ह्याकरहरूको तारोमा परेका थिए।

तिनका धेरैजसो खातामा प्रेषित ट्वीटमा मानिसहरूलाई क्रिप्टोकरेन्सीको रूपमा चन्दा दिन भनिएको थियो। केही समयभित्र थुप्रैले त्यसो गरेका पनि थिए।

ट्वीट लेखेर केही बेरमै मेटाइए पनि त्यस बीचमा झन्डै १,१०,००० डलर बराबरको रकम जम्मा भएको थियो।

आफ्नो आन्तरिक प्रणालीमा पहुँच भएका कर्मचारीलाई सफलतापूर्वक निसानामा पारेपछि त्यस्तो आक्रमण भएको ट्विटरले जन... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

ाएको छ।

'लोभका लागि धन्यवाद'

त्यस घटनालाई गोपनीयता, विश्वास र सुरक्षामाथिको अनपेक्षित आक्रमणको रूपमा हेरिएको छ।

तर विज्ञहरूले ह्याकरहरूले त्यसको दुरुपयोग गरेर अझ बढी क्षति पुर्‍याउन सक्थे भनेका छन्।

छोटा सन्देशहरू राखिने यो सामाजिक सञ्जालका प्रमुखले ह्याकरहरूको 'लोभका लागि धन्यवाद ईश्वर' भनेका छन्।

धेरैजसो खातामा राखिएका झुटा ट्वीटमा मानिसहरूलाई क्रिप्टोकरेन्सीको रूपमा चन्दा दिन भनिएको थियो। र त्यसबापत दोबर पैसा दिइने भनिएको थियो।

तर ट्विटरका प्रमुख ज्याक डोर्सीले घटनालाई 'ट्विटरका लागि कठिन दिन' बताएका थिए।

धेरैले यसको प्रभाव ट्विटरका लागि मात्र नभएर समग्र सामाजिक सञ्जालमै पर्ने चेतावनी दिएका छन्।

विश्व आर्थिक मञ्चका साइबर प्रमुख विलीअम डिक्शन भन्छन्, "ट्विटरको प्रतिष्ठा नै यस प्रकरणले चुकाएको मूल्य हो।"

"विश्वभरिका सोशल मीडीआ प्रयोगकर्तालाई सुरक्षित राख्न यस प्रणालीमै पुरानै स्वरूपमा ल्याउन थप प्रयास आवश्यक छ।"

राष्ट्रपतीय निर्वाचनमा असर पर्छ?

अमेरिकी राष्ट्रपतीय निर्वाचन हुन अब चार महिनाजति मात्र बाँकी हुँदा मतदानमा हुने प्रभावका लागि के ट्विटरलाई विश्वास गर्न सकिन्छ भन्ने प्रश्न समेत प्रश्न उठेको छ।

यो आक्रमणमा राष्ट्रपति ट्रम्पको ट्विटर खाता भने प्रभावित भएको थिएन।

तर डेमोक्र्याटिक पार्टीका उम्मेदवार जो बाइडनको खाता दुरुपयोग हुनुलाई धेरैले चासोपूर्वक हेरेका छन्।

"हामी सबैलाई थाहा छ कि रुस सन् २०२० को चुनावमा सन् २०१६ मा जसरी हस्तक्षेत गर्न चाहन्छ," किङ्स कलेज लन्डनका डा. हिथर विलीअम्सले भने।

"सामाजिक सञ्जालको दुरुपयोग गर्नु उनीहरूको एउटा प्रिय बाटो हो। यस ह्याकिङ प्रकरणले अमेरिकीहरू कसरी गलत सूचनाको जोखिममा छन् भन्ने देखाएको छ।"

लोकप्रियताबीच 'संवेदनशील'

ट्विटर विश्वका सबैभन्दा शक्तिशाली र प्रभावशाली मानिसहरूमाझ लोकप्रिय सामाजिक सञ्जाल बनेको छ।

अमेरिका, जापान, रुस र यूकेमा ट्विटर निकै लोकप्रिय छ।

त्यहाँ उनीहरूका अभिव्यक्तिको प्रभावले आर्थिक बजारमा पर्नुका साथै तिनले कूटनीतिक हलचल समेत ल्याएका छन्।

सन्देशहरू पठाइने सेवा एलिमन्टका प्रमुख कार्यकारी यस हमलामा संवेदनशील व्यक्तिगत विवरणहरू चुहिएको हुनसक्ने बताउँछन्।

म्याथ्यू हक्सन भन्छन्, "अर्को पटक संवेदनशील विवरणलाई चलाएमा त्यसले धम्की, असुली वा अझ बढ्ता नराम्रो अवस्था आउन सक्छ।"


त्यसअघि ११८ वटा कम्पनी दर्ता भएकोमा अधिकांश नयाँ कम्पनी थिए।

देशको सार्वजनिक यातायातको क्षेत्रमा पाँच सयभन्दा बढी समिति तथा सङ्घहरू सञ्चालनमा रहेको अधिकारीहरूले अनुमान गरेका छन्।

तर सरकारकै ढिलासुस्तीका कारण कम्पनीको रूपमा दर्ता हुन अन्योल रहेको व्यवसायीहरूको गुनासो छ।

अवरुद्ध

यातायात व्यवसायीका भनाइमा 'सिन्डिकेट अन्त्य' गर्दा भएको सहमति कार्यान्वयन गर्न बनाइएको कार्यदलको बैठक अहिलेसम्म बस्न नसक्दा समितिहरू कम्पनीमा दर्ता हुने प्रक्रिया अवरुद्ध भएको हो।

त्यसका कारण थप 'रूट' अनुमति नदिइएकाले पनि यात्रु मारमा परेको उनीहरू बताउँछन्।

तर यातायात व्यवस्था विभागका महानिर्देशक रूपनारायण भट्टराईले व्यवसायीहरू कम्पनीमा दर्ता हुन कुनै अप्ठेरो नभएको बताएका छन्।

उनले भने, ''यो सबै कुरा हाम्रो छलफलको दायरामा आउँछ, अब केही दिनमा टुङ्ग्याउँछौँ। सरकार र व्यवसायीबीच भएको 'सिन्डिकेट अन्त्य' गर्ने निर्णयपछि करिब ५० कम्पनी थपिएका छन्। तर कति कम्पनी दर्ता हुनुपर्ने हो हामीलाई अझै थाहा छैन।''

सार्वजनिक सवारीसाधनलाई कम्पनीको रूपमा दर्ता हुन असार मसान्तसम्मको समयसीमा दिइएको छ।

आरोप

तर सरका... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

रले गरेका प्रतिबद्धता पूरा नगरेकाले ढिलाइ भइरहेको व्यवसायीहरूको आरोप छ।

उनीहरूका अनुसार समितिका ब्याङ्क खाता रोक्का भएका कारण दिनहुँ हुने सवारी दुर्घटनापछिको उपचार र बीमासम्बन्धी कार्यक्रम ठप्प भएको छ।

सरकारले त्यो अप्ठेरो फुकाइदिनु पर्ने माग नेपाल यातायात व्यवसायी राष्ट्रिय महासङ्घको छ।

महासङ्घका उपाध्यक्ष रामप्रसाद सुवेदीले भने, ''दर्ताको प्रारूप के छ त? एउटा कम्पनीमा कतिवटा गाडी दर्ता गर्नुपर्ने हो? यसबारे कार्यदलको बैठकले टुङ्गो लगाओस्। तर बैठक नै बसेको छैन। अनि हाम्रो सरकारलाई विनम्र आग्रह के हो भने हाम्रो संस्थाहरूको रोक्का भएको खाता खोलियोस्। त्यसपछि क्रमिक रूपमा आगामी एक महिनामा के के गर्नुपर्ने हो त्यो गर्न हामी तयार छौँ।''

तर विभागले खाता फुकुवा गर्ने विषय आफ्नो क्षेत्राधिकारभित्र नपर्ने र त्यस्तो सहमति पनि नभएको बताएको छ।

उपचार र बीमाबारे विद्यमान समस्या समाधानको विकल्प खोज्न सम्बन्धित निकायलाई आग्रह भने गरिएको विभागको भनाइ छ।

यसैबीच बुधवार गृह मन्त्रालयले यातायात सम्बद्ध सङ्घसंस्थाहरूको शेयर, चल र अचल सम्पत्तिको विवरण १५  दिनभित्र तयार गर्न देशभरका प्रमुख जिल्ला अधिकारीहरूलाई निर्देशन दिएको छ।

यसअघि गृहकै निर्देशन अनुरूप देशभर २४५ वटा यातायात सम्बद्ध संस्थाहरुको ब्याङ्क खाता रोक्का गरिएको थियो।


त्यसका अतिरिक्त सैनिकहरुलाई सैन्य अखडा र उनीहरुको आवास छाड्न प्रतिबन्ध लगाइएको छ।

आइतवार एक अमेरिकी सैनिकले मिनी भ्यानसँग ट्रक ठोक्काउँदा अर्कै सवारीसाधनका एकजना स्थानीय चालकको ज्यान गएको थियो।

जापानमा तैनाथ अमेरिकी सेनाको आधाभन्दा बढी संख्या ओकिनावामा छ तर बाक्लो सैन्य उपस्थितिप्रति स्थानीयबासिन्दाले लामो समयदेखि आक्रोश व्यक्त गर्दै आएका छन्।

पुष्टि

एउटा वक्तव्यमार्फत अमेरिकी सेनाले आफ्ना एक सैनिक दुर्घटनामा संलग्न रहेको पुष्टि गरेको छ र 'त्यसको एउटा कारक रक्सी हुनसक्ने' जनाएको छ।

अमेरिकी सेनाले 'जिम्मेवार ढङ्गले रक्सी सेवन, जोखिम व्यवस्थापन र वाञ्छनीय आचरणबारे जापानमा रहेका आफ्ना सबै सैनिकका लागि अनिवार्य तालिम'को पनि घोषणा गरेको छ।

सन् २०१६ मा दशौं हजार जापानीहरुले अमेरिकी सेनाको उपस्थितिको विरोधमा प्रदर्शन गरेका थिए

दक्षिणी जपान र चीनको तटपारी करिब ६४० किलोमिटर क्षेत्रमा रहेको ओकिनावा अमेरिका जापान सुरक्षा गठबन्धनको एउटा प्रमुख हिस्सा हो।

उक्त अखडामा करिब २६ हजार अमेरिकी सैनिक छन्।

आपत्ति

सो टापुको कम जनसंख्या भएको क्षेत्रमा सेनालाई सार्ने योजनाहरु छन् तर ओकिनावावासी त्य... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

हाँबाट समग्र हवाई अखडा हटाइयोस् भन्ने चाहन्छन्।

फौजहरुसँग जोडिएका अपराध र दुर्घटनाहरुप्रति धेरै ओकिनावावासीहरु आपत्ति जनाउँछन्।

खासगरी सन् १९९५ मा अमेरिकी सैनिकहरुले एक १२ वर्षीया किशोरीको सामूहिक बलात्कार गरेको घटनापछि अमेरिकी उपस्थितिलाई लिएर धेरै स्थानीयबासिन्दामा आक्रोश बढ्दो छ।

सन् २०१६ मा एउटा सैनिक अखडामा खटिएका एक पूर्व मरिन एकजना महिलाको हत्यामा जोडिएपछि रक्सी सेवन र मध्यरातसम्म लगाइने कर्फ्यूमा अस्थायी प्रतिबन्ध लगाइएको थियो।


त्यसका कारण औद्योगिक रूपमा विश्वको पहिलो रोजाइमा रहने गरेको उसको हैसियतमा धक्का लाग्न सक्ने देखिएको छ।

चीनको छिमेकी भारतले यसमा अवसर देखेको छ र नयाँ परिस्थितिमा जतिसक्दो चाँडो लाभ लिन व्यग्र देखिएको छ।

भारतका यातायात मन्त्री नितिन गडकरीले विश्वव्यापी रूपमा कमजोर भएको चीनको  अवस्था आफ्नो देशका लागि अप्रत्याशित रूपमा आएको अवसर भएको हालैको एउटा अन्तरवार्तामा  बताएका थिए।

ब्रजिलको जत्रै जनसङ्ख्या भएको भारतको उत्तरी राज्य उत्तरप्रदेशले चीन छाड्न चाहिरहेका उद्योगहरूलाई आकर्षित गर्न एउटा आर्थिक कार्यदल नै गठन गर्ने भएको छ।

भारतले लक्समवर्गको भूगोल भन्दा दोब्बर क्षेत्रफलको जमिन चीनबाट बाहिरिन चाहने  कम्पनीहरूका लागि भनेर छुट्याउन तयार पारिरहेको छ।

ब्लूमबर्गका अनुसार भारतले १ हजार अमेरिकी बहुराष्ट्रिय कम्पनीहरूसँग सम्पर्क पनि गरिसकेको छ।

"यो सम्पर्क एउटा नियमित प्रक्रिया हो," भारतको लगानी प्रवर्द्धन निकाय इनभेस्ट इण्डियाका प्रमुख कार्यकारी दीपक बागलाले बीबीसीसँग भने।

"कोभिडका कारण यी धेरै कम्पनीहरूले जोखिम कम गर्ने उद्देश्य राखेर चीनबाट व्यापार सम्बन्ध घटाउन खोज्ने प्रक्रिया द्रूत बन... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

ाउनेछन्।"

अमेरिका र भारतबीच लगानी अभिवृद्धि गर्ने क्षेत्रमा काम गरिरहेको एउटा शक्तिशाली समूह यूएस-इण्डिया बिजनेस काउन्सिलले पनि भारतले जोडदार ढङ्गले पहल गरिरहेको उल्लेख गरेको छ।

यूएस-इण्डिया बिजनेस काउन्सिलकी अध्यक्ष एवम् दक्षिण तथा मध्य एशिया मामिला सम्बन्धी अमेरिकी पूर्व सहायक विदेशमन्त्री निशा विश्वालले बीबीसीलाई भनिन्, "भारतले केन्द्रीय र प्रान्तीय तहमा विभिन्न उद्योगलाई आकर्षित गर्ने प्रयत्न गरिरहेको हामीले पाएका छौँ।"

"भारतमा यस अघि नै उद्योग स्थापना गरिसकेका कम्पनीहरूले अरूभन्दा शुरूमा चीनमा रहेका आफ्ना उद्योगमा कम उत्पादन गर्ने र भारतमा आफ्ना उत्पादन बढाउन थाल्ने गर्न सक्छन्।"

तर उनले अहिले पनि त्यस्तो कार्य मूल्याङ्कनकै चरणमा रहेको भन्दै हतारमा निर्णय हुने सम्भावना नरहेको बताइन्।

कोरोनाभाइरसले निम्त्याएको आर्थिक सङ्कटको वातावरणमा सम्पूर्ण रूपमा उद्योग स्थानान्तरण चुनौतीपूर्ण देखिन्छ।

स्वतन्त्र अर्थशास्त्री रूपा सुब्रमन्य भन्छिन्, "महामारीका कारण अधिकांश उद्योगले नगद र पुँजीको अभाव बेहोरिरहेका छन् त्यही भएर हतार गर्नुभन्दा सावधानी अपनाएर उनीहरूले निर्णय गर्नेछन्।"

लामो समयदेखि चीन मामिलालाई नियालेका र हङकङमा फाइन्नासियल टाइम्सका पूर्व ब्यूरो प्रमुख रहेका राहुल ज्याकबका अनुसार भारत सरकारले जग्गा उपलब्ध गराउने प्रतिबद्धता जनाउनु सही कदम भएपनि ठूला कम्पनीहरू जग्गा प्राप्त हुने भन्ने आधारमै आफ्ना उद्योग अर्को ठाउँमा सारिहाल्दैनन्।

उत्पादन र आपूर्ति संरचनाहरू बुझ्न सजिलो नभएको भन्दै "तिनलाई रातारात यताउता पार्न कठिन भएको" उनले बताए।

चीनले अन्तर्राष्ट्रिय कम्पनीहरूलाई तोकिएको समयभित्रै उनीहरूका काम सम्पन्न गर्न आवश्यक ठूला बन्दरगाह, सडक, उच्चस्तरको श्रमशक्ति र आधुनिक बन्दोबस्ती उपलब्ध गराइरहेको उनले उल्लेख गरे।

बहुराष्ट्रिय कम्पनीहरूको स्वाभाविक रोजाइमा भारत नपर्नुको अर्को कारण विश्वका महत्त्वपूर्ण आपूर्ति प्रणालीमा उ अझै नजोडिनु पनि हो।

अघिल्लो वर्ष ७ वर्ष लामो प्रयासपछि १२ वटा एशियाली देशहरूसमेत सामेल भएको आरसीइपी भनिने एउटा एउटा बहुपक्षीय व्यापार सम्झौताबाट अलग हुने निर्णय दिल्लीले गरेको थियो।

यस्ता निर्णयले भारतीय निर्यातकर्ताहरूलाई गन्तव्यसम्म पुग्न भन्सार छुट सम्बन्धी लाभहरूबाट वञ्चित गर्छ र साझेदारहरूलाई पारस्परिक सुविधा पाउनबाट पनि  रोक्दछ।

द फ्युचर इज एशियन पुस्तकका लेखक पराग...


त्यसका कारण त्यहाँबाट भित्रिने विप्रेषण अर्थात् रेमिटेन्समा पनि कमी आएको  अधिकारीहरूले बताएका छन्।

वैदेशिक रोजगार व्यवसायीहरूले यो अवधिमा कतारी कम्पनीबाट नेपाली कामदारका लागि मागपत्र समेत विगतको तुलनामा कम आएको जनाएका छन्।

जोखिम

आतङ्कवादलाई सघाएको भन्दै साउदी अरेबियासहितका छिमेकी मुलुकले कतारसँग सम्बन्ध तोडेको एक वर्ष पुगेको छ।

उक्त सङ्कटका कारण निम्तिनसक्ने सम्भावित जोखिम आकलन गरेर यो अवधिमा नेपालबाट कतार जाने कामदारको सङ्ख्यामा उल्लेखनीय कमी आएको अधिकारीहरू बताउँछन्।

श्रम स्वीकृति जारी गर्ने निकाय वैदेशिक रोजगार विभाग काठमाण्डू कार्यालयका प्रमुख भवीश्वर पाण्डे भन्छन्, "अहिले कतार जाने नेपाली कामदारको सङ्ख्या घटेको छ। बीस प्रतिशतसम्म घटेको विश्लेषण सरकारी तथ्याङ्कबाट गर्न सकिन्छ।"

वैदेशिक रोजगार विभागका अनुसार २०७३ देखि २०७४ साउनसम्म कतार जाने नेपाली कामदारको सङ्ख्या एक लाख २१ हजारजति थियो।

त्यसयता आजसम्मको तथ्याङ्क हेर्दा उक्त सङ्ख्या २५ हजारले घटेर ९६ हजार पुगेको छ।

यो अवधिमा कतारबाट कति नेपाली कामदार फर्किए भन्ने चाहिँ स्पष्ट छैन।

मागमा कमी

कतारबाट आउने कामदार माग... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

पत्रमा भने कमी आएको वैदेशिक रोजगार व्यवसायीहरू अनुभव सुनाउँछन्।

वैदेशिक रोजगार व्यवसायी सङ्घका अध्यक्ष रोहन गुरुङ भन्छन्, "कतारमात्रै होइन सम्पूर्ण खाडी क्षेत्रमै नेपाली कामदारको माग घटिरहेको देखिएको छ। तेलको मूल्यमा आएको कमी र नाकाबन्दी यसका प्रमुख कारण हुन्।"

तर नाकाबन्दीका कारण नेपाली कामदारसँग सरोकार राख्ने गरी खासै असर नपरेको कतारस्थित नेपाली राजदूत रमेशप्रसाद कोइराला दाबी गर्छन्।

तथापि पछिल्लो सरकारी आकडाले कामदारको सङ्ख्या घटेकोदेखि लिएर कतारबाट भित्रिने रेमिटेन्समा व्यापक कमी आएको तस्बिर देखाउँछ।

राष्ट्र ब्याङ्कको अनुसन्धान विभागका कार्यकारी निर्देशक नरबहादुर थापा भन्छन्, "नेपालमा रेमिटेन्स भित्रिने मुलुकहरूको सूचिमा कतार एक नम्बरमा थियो तर अहिले मलेशियाले उछिनेको छ।"

देशको अर्थतन्त्रको प्रमुख खम्बा मानिने रेमिटेन्समा कमी आएपछि चिन्तित देखिएका सरकारी अधिकारीहरू खाडी सङ्कटको हल नभएसम्म परिस्थितिमा सुधार नआउने निचोड पुगेको पाइन्छ।


त्यसका कारण त्रिभुवन अन्तराष्ट्रिय विमानस्थलमा यो हप्ता  धेरै चोटि विमानस्थल नै बन्द गर्नु परेको जनाइएको छ।

अर्को अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थल सञ्चालन गर्न नसक्दासम्म यस्तो समस्या दोहोरिरहने विज्ञहरूले बताएका छन्।

वर्षा सुरु भएसँगै देशको एकमात्र अन्तराष्ट्रिय विमानस्थलको धावनमार्गमा फेरि समस्या देखिन थालेको छ।

समस्या

विगतमा झैँ यसपटक पनि धावनमार्गमा भ्वाङ पर्न थालेको र यसले नियमित उडानलाई प्रभावित पार्न थालेको त्रिभुवन विमानस्थलका महाप्रबन्धक राजकुमार क्षेत्री बताउँछन्।

उनले भने, "धेरैजसो ट्याक्सी वेमा भ्वाङ पर्छ, धावनमार्गमा पनि देखिन्छ। हामी बन्द गर्छौँ अनि मर्मत गर्छौँ। यो सातामा मात्र मङ्गलवार र बिहीवार आधा घण्टा जस्तो बन्द गर्न परेको थियो। हरेक १० वर्षमा पिच गर्नुपर्ने हुन्छ त्यो नभएकोले समस्या देखिएको हो।"

वर्षा नसकिँदासम्म प्वालपरेका धावनमार्ग टालटुल गरेरै काम चलाउनुको विकल्प नभएको क्षेत्रीले बताए।

यस्तै धावनमार्गको क्षमता भन्दा धेरै र ठूला जहाजले उडान भर्ने कारणले पनि समस्या थपिँदै गएको विज्ञहरू बताउँछन्।

विकल्प

त्रिभुवन अन्तराष्ट्रिय विमानस्थल हवाई ट्राफिकसँग सरोकार... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

राख्ने निकाय एअर ट्राफिक सर्भिस शाखाका पूर्वप्रमुख विमलेशलाल कर्णले भने, "घाम लागे पनि पिचमा समस्या आउँछ त्यस्तै वर्षा हुँदा पिचभित्र पानी पस्छ अनि ठूलो जहाज अवतरण गर्दा प्वाल पर्छ।"

"यति धेरै र वाइड बडी जहाज उडाउने भने बनेकै हैन यो धावनमार्ग। लामो समय विमानस्थल बन्द गरेर मर्मत गर्न सकिँदैन त्यसैले अर्को विमानस्थल छिट्टै सञ्चालनमा ल्याउनुको अर्को विकल्प हामीसँग छैन।"

त्रिभुवन विमानस्थलमा हाल दैनिक तीन सय भन्दा बढी उडान हुने गरेको छ।

विदेशी पर्यटक आउने समयमा यो सङ्ख्या निक्कै बढ्ने गर्छ।

यति धेरै उडान हुने विमानस्थलको धावनमार्ग जस्तो सम्वेदनशील विषयलाई अधिकारीहरुले समयमै समाधान नगर्ने परिपाटिले त्रिभुवन विमानस्थलमाथि सुरक्षाको प्रश्न खडा गर्ने सम्भावना बढ्दै जाने जानकारहरू बताउँछन्।


त्यसका लागि अखिल नेपाल फुटबल संघ (एन्फा)ले उनीहरूमाथि गरिरहेको लगानी बढाउनुपर्ने महिला खेलाडीहरूले बताएका छन्।

सरोकारवाला निकाय एन्फाले भने अन्य सहयोगी संस्थाले पनि हातेमालो नगरी महिला फुटबललाई उकास्न कठिन रहेको जनाएको छ।

रुसमा चलिरहेको विश्वकपमा आ-आफ्ना टोलीको समर्थन गर्दै आधारातसम्म नसुती खेल हेर्ने नेपालीको संख्या निकै छ।

लोकप्रिय

संसारमै सबैभन्दा धेरै रुचाइने खेलका रूपमा फुटबललाई लिइन्छ।

तर महिला फुटबल भने पुरुषको तुलनामा ओझेलमा पर्ने गरेको छ।

नेपाली फुटबलप्रेमीका रोचक गतिविधि

विश्वकप २०१८: महिला छुटेपछि बिलबोर्ड फेरियो

धेरैलाई त महिला विश्वकप कहिले र कहाँ सम्पन्न भएको थियो भन्नेसम्म थाहा छैन।

यस्तै महिला फुटबलमा अमेरिका शक्तिशाली राष्ट्र हो भन्दा कतिपयले नपत्याउन पनि सक्छन्। तर अमेरिकी टोली महिला फुटबल विश्व विजेता हो।

सपना

नेपालमा पनि महिला फुटबलको वास्तविकता त्यस्तै रहेको खेलाडीहरू बताउँछन्।

प्रायः पुरुषहरूकै खेलको चर्चा हुने गर्छ र दर्शक पनि उनीहरूकै खेलमा बाक्लो हुने गर्छ।

विश्वकप चल्दा कुनै दिन यस्तो प्रतिष्ठित प्रतियोगिता खेल्ने सपना पलाउने उनीहरू बताउँछन्।

तर ... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

धरातल सम्झँदा चाहिँ विश्वकप खेल्ने सपना दिवा सपनामा मात्रै रहने हो कि भन्ने लाग्ने स्ट्राइकर सावित्री भण्डारी बताउँछिन्।

उनले भनिन्, "विश्वकप खेल्ने हरेक खेलाडीको सपना हो। रुसमा जारी प्रतियोगिता हेर्दा यो रहर अझ बढ्छ। तर हामीले पाइरहेको प्रशिक्षण आदि हेर्दा विश्वकप खेल्ने सपना मात्र हुने हो कि जस्तो लाग्छ।"

"महिला फुटबल खेलाडीका लागि वर्षमा जम्मा दुईवटा नियमित प्रतियोगिता हुन्छन्। प्रशिक्षण पनि नियमति छैन। हामीले खेल्ने अन्तर्राष्ट्रिय प्रतियोगिता पनि धेरै कम छन्।"

यस्तो अवस्थामा विश्वकप खेल्नका लागि लामो र संघर्षपूर्ण यात्रा तय गर्न पर्ने भण्डारीले बुझैकी छन्।

यसको लागि एन्फाले कुनै गुरुयोजना बनाएर त्यसलाई कार्यान्वयन गरे महिला खेलाडी मिहिनेत गर्न तयार रहेको उनी बताउँछिन्।

आशा

महिला फुटबल टोलीका पूर्व प्रशिक्षण ध्रुव केसी पनि महिला खेलाडीले पाएको प्रशिक्षण र अन्य सुविधाको तुलनामा राम्रो प्रदर्शन गरेको बताउँछन्।

उनले भने, "राम्रो प्रशिक्षण दिने हो, उनीहरूलाई चाहिने पौष्टिक आहारदेखि अन्य प्राविधिक विषयमा पनि ध्यान दिने हो भने महिला टोलीले अर्को २०-२५ वर्षमा विश्वकप खेल्न सक्छ।"

"एसियाका शक्तिशाली मुलुक भनेको जापान, थाइल्याण्ड हुन्न र हाम्रो शारीरिक बनावट पनि उनीहरू जस्तै छ। यसकारण पनि राम्रो योजना बनाएर नियमि प्रतियोगित गर्ने र विदेशी टोलीहरूसँग पनि समय समयमा प्रतिस्पर्धा गर्ने अवसर दिन सके उनीहरू विश्वकप खेल्न सक्छन्।"

तर यसका लागि राम्रै लगानी चाहिने एन्फाको भनाइ छ।

१९८० र ९० को दशकतिर विश्वकपको छनोट खेल मानिने एसियाली छनोट खेल नेपाली महिला फुटबल टोलीले खेल्ने गर्थ्यो।

हाल आएर महिला टोली दक्षिण एसियली प्रतियोगितामै सीमित हुन पुगेकोमा दुखेसो गर्ने धेरै छन्।

दक्षिण एसियामा शक्तिशाली देश भारतपछि नेपालनै पर्ने गर्छ महिला फुटबलमा।

विगतका साफ च्याम्पियनशीप प्रतियोगितामा भारतसँग फाइनलमा पराजित हुँदै नेपाल दोस्रो हुने गर्दै आएको थियो।

चुनौती

तर दुई वर्षअघि भएको प्रतियोगितामा सेमिफाइनल खेलनै भारतसँग खेल्न परेको कारण तेस्रो स्थानमा चित्त बुझाउनपर्‍यो।

पुसमा आउँदो संकरण हुँदैछ। तर त्यसका लागि तयारी नभएको खेलाडीहरू गुनासो गर्छन्।

पछिल्लो प्रतियोगितामा एक दर्जनभन्दा धेरै गोल गरेकी भण्डारी भन्छिन्, "अरू देशले तयारी शुरू गरेको हामीले थाहा पाएका छौँ। हामीले पनि अन्तिम समयमा मात्र तयारी गर्ने परिपाटीलाई...


त्यसका लागि उसले प्रतिभावान् विदेशीहरूलाई लामो समयका लागि प्रवेशाज्ञा दिन थालेको छ।

चिनियाँ सञ्चारमाध्यमका अनुसार 'मल्टी-एण्ट्री भीसा' अर्थात् पटक-पटक प्रवेश पाउने भीसा पाँचदेखि १० वर्षसम्मका लागि हुनेछ।

प्रविधि क्षेत्रका विज्ञ, उद्यमी तथा वैज्ञानिकहरू त्यस्तो प्रवेशाज्ञा पाउन योग्य हुनेछन्।

पानी र जमिनबाट उड्ने विश्वकै ठूलो विमान

भारत-चीन को बलियो?

लक्ष्य

चीनले आफ्ना आर्थिक तथा सामाजिक विकासका लागि लक्ष्य तय गरिसकेको छ।

र, त्यसको प्राप्तिमा सघाउनका लागि ऊ विदेशी विज्ञहरूलाई नियुक्त गर्न चाहन्छ।

प्रवेशाज्ञा लिन अनलाइनबाट आवेदन दिन सकिन्छ जसका लागि शुल्क तिर्नुपर्दैन र प्रक्रिया पनि छिट्टै अघि बढ्छ।

प्रवेशाज्ञा पाउने व्यक्ति एक पटकमा १८० दिनसम्म बस्न पाउनेछन् र श्रीमती तथा छोराछोरीलाई पनि आफूसँगै राख्न पाउनेछन्।

पहिचान

सन् २०१६ मा चीनले प्रवासीहरूमा 'र्‍याङकिङ्' प्रणाली शुरु गरेको थियो।

त्यसको उद्देश्य चिनियाँ आवश्यकता बमोजिम प्रतिभाहरूको पहिचान गरी त्यस अनुसार उनीहरूबाट काम लिनु थियो।

एउटा दस्तावेज अनुसार उच्च विदेशी प्रतिभामा नोबेल पुरस्कार विजर्ता, सफल ओलिम्पिक खेलाडी ... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

र सङ्गीत तथा कलासम्बन्धी विश्व प्रसिद्ध शैक्षिक संस्थाका निर्देशकहरूलाई समावेश गरिएको छ।

वरिष्ठ वैज्ञानिक, ठूला वित्तीय संस्थाका प्रमुख तथा विदेशी उच्चस्तरीय विश्वविद्यालयका प्राध्यापकहरूलाई पनि सूचीमा समेटिएको छ।


त्यसका लागि उसले शिक्षा मन्त्रालय, विभाग र कार्यालयका एवं निजी तथा सरकारी विद्यालयका व्यवस्थापकहरुलाई आवश्यक कारबाही गर्न भनेको छ।

प्रतिनिधि सभा र प्रदेश सभा निर्वाचनका क्रममा बालबालिकाको प्रयोग भइरहेको भन्दै राष्ट्रिय मानव अघिकार आयोगले ध्यानाकर्षण गराएका बेला निर्वाचन आयोगले शिक्षा सम्बद्ध निकायको ध्यानाकर्षण गराएको हो।

राजनीतिक दलहरुको आग्रहमा विद्यालय बन्द गर्ने, विद्यालय परिसरमा आमसभा गर्न अनुमति दिने र भीड बढाउन विद्यार्थीलाई जबरजस्ती लैजान दिने जस्ता आचारसंहिता उल्लंघनका थुप्रै घटना भएको निर्वाचन आयोगले जनाएको छ।

निरुत्साहित

पटक-पटक ध्यानाकर्षण गराए पनि जुलुस, आमसभा, र्‍याली तथा राजनीतिक  भेला जस्ता चुनावी कार्यक्रममा बालबालिकाको प्रयोग नरोकिएको भन्दै आयोग एक्लैले केही गर्न नसक्ने प्रमुख निर्वाचन आयुक्त अयोधीप्रसाद यादवले बताएका छन्।

तर त्यसलाई निरुत्साहित गर्न शिक्षासम्बन्धी सरकारी निकायहरु नै मौन जस्तो देखिएको यादवले बताए।

उनले भने, "कुनै राजनीतिक दलको आग्रहमा विद्यालय किन खाली गर्नुपर्‍यो, हामी किन घण्टी बजाएर छुट्टी दिन्छौँ? त्यो शिक्षा विभागले वा शिक्षा कार्यालयले... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

सम्बन्धित प्रधानाध्यापकसँग स्पष्टीकरण माग गर्नुपर्ने हो कि होइन? प्रधानाध्यापकसँग स्पष्टीकरण सोधिदिनुस् त विद्यालय शान्त हुन्छ।"

निर्वाचन आयोगले बालबालिकाको प्रयोगसम्बन्धी आएका उजुरीविरुद्ध कारबाही प्रक्रिया अघि बढाएको बताएको छ।

मूकदर्शक

तर हालसालै सम्पन्न स्थानीय तहको निर्वाचनको प्रचारको बेला भएका सोही प्रकृतिका आचारसंहिता उल्लंघनकै घटनामा समेत आयोग मूकदर्शक बनेको कतिपयको आरोप छ।

स्थानीय तहको निर्वाचनपछि राजनीतिक दलबाट आएका प्रतिबद्धता र हाल जारी रहेका प्रशिक्षणका कारणले आसन्न निर्वाचनमा बालबालिकाको प्रयोगमा कमी आउने केन्द्रीय बालकल्याण समितिका कार्यकारी निर्देशक तारक धितालले बताए।

उनले भने, "रोकथाममूलक ढङ्गले बालबालिकाको प्रयोगविरुद्ध काम गरिरहेका छौँ। अब यो हिसाबले बालबालिकाको प्रयोगमा केही कमी आउला भन्ने अपेक्षा गरेका छौँ। विद्यालय, शिक्षक र स्वयं अभिभावकहरु पनि सचेत हुनु जरुरी छ जसले गर्दा दलगत स्वार्थका निम्ति बालबालिकाहरु प्रयोग नहोऊन्।"

तर विगतमा त्यस्तै दलीय प्रतिवद्धता भए पनि स्थानीय निर्वाचनमा झण्डै साढे ६ हजार बालबालिकाको प्रयोग भएको केन्द्रीय बालकल्याण समितिले जनाएको छ।

जसमध्ये नेपाली कांग्रेसबाट ३० प्रतिशत, माओवादी केन्द्रबाट २७ प्रतिशत र एमालेबाट २६ प्रतिशत बालबालिकाको प्रयोग भएको उसले बताएको छ।