प्रयोगशालाहरूले विभिन्न स्तरका सुरक्षा अपनाएका हुन्छन्

सो प्रयोगशाला कोरोनाभाइरसको पहिलो प्रकोप देखिएको शहरमै अवस्थित छ।

केही समयअघि अमेरिकी राष्ट्रपति डोनल्ड ट्रम्पले भाइरस उक्त प्रयोगशालाबाट बाहिरिएको भन्ने अप्रमाणित विवरणहरूलाई अमेरिकी सरकारले नियालिरहेको  बताएका थिए।

त्यसोभए यो पछिल्लो विकासक्रमले वर्तमान महामारीको हाम्रो बुझाइमा के जानकारी वा ज्ञान  थप्छ त?

के छन् पत्राचारमा?

वाशिङ्गटन पोस्ट पत्रिकाले कूटनीतिक पत्राचारबाट प्राप्त जानकारीबारे समाचार बनाएको छ। उसका अनुसार सन् २०१८ मा अमेरिकी विज्ञान कूटनीतिज्ञहरूलाई चिनियाँ अनुसन्धान केन्द्रमा पटकपटक पठाइएको थियो। ती अधिकारीहरूले प्रयोगशालामा अपर्याप्त सुरक्षा रहेको चेतावनीबारे वाशिङ्गटनलाई दुईपटक पत्राचार गरेर जानकारी गराएका थिए।

उनीहरूले वुहान इन्स्टिच्युट अफ भाइरोलोजी (डब्ल्यूआइभी)मा सुरक्षा र व्यवस्थापनसम्बन्धी कमजोरी रहेको औँल्याएका थिए।

साथै ती कूटनीतिज्ञहरू सो प्रयोगशालाले चमेरामा हुने कोरोनाभाइरसको अनुसन्धान गरिरहेको र त्यसले सार्सजस्तो महामारीको जोखिम बढाएको उल्लेख गरेका थिए।

उक्त पत्रिकाका अनुसार ती पत्राचारले अमेर... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

िकी सरकारभित्र अहिले कतै वर्तमान महामारीको स्रोत सोही प्रयोगशालाको भाइरस त होइन भन्ने छलफल चलेको छ। फक्स न्यूजले पनि सोहीबारे विवरण प्रस्तुत गरेको छ।

गत वर्षको अन्तिमतिर जब वर्तमान महामारी देखियो त्यतिखेर त्यसलाई वुहानको विविध जनावरका मासु किनमेल हुने बजारसँग जोडियो।

अनलाइनमा त्यसबारे निकै चर्चा भएपनि सार्स-कोभ-२ भाइरस ,जसले कोभिड-१९,रोग गराउँछ, त्यो प्रयोगशालाबाट दुर्घटनावश बाहिर फैलिएको भन्ने कुनै प्रकारको प्रमाण भेटिएन।

प्रयोगशालामा कस्ता सुरक्षा हुन्छन्?

विश्वभरि भाइरस तथा ब्याक्टेरिया जस्ता जीवाणु अध्ययन गर्ने प्रयोगशालाहरूमा बीएसएल अर्थात् बायोसेफ्टी लेभल भनिने प्रणालीबद्ध रूपमा सुरक्षाका उपाय अपनाइएका हुन्छन्।

ग्रीसको प्रयोगशालामा एकजना वैज्ञानिक कोरोनाभाइरस जाँच गर्दै

खतराको स्तर हेरिकन प्रयोगशालाहरू बीएसएल १ देखि ४ सम्म वर्गीकरण गरिन्छन्।

जसमा बीएसएल १ भनेको मानिसलाई जोखिम नहुने जीवाणु अध्ययन गर्ने प्रयोगशालाले अपनाउँछ भने बीएसएल ४ चाहिँ खतरनाक जीवाणु अनुसन्धान गर्ने प्रयोगशालाले अपनाउँछन्।

यो वर्गीकरण अन्तर्राष्ट्रिय रूपमै अवलम्बन गरिएका हुन्छन्। तर देशदेशबीच थोरै फरक भने हुन्छ।

विश्व स्वास्थ्य संगठन (डब्ल्यूएचओ)ले विभिन्न प्रयोगशालाले अपनाउनु पर्ने विभिन्न स्तरका सुरक्षाबारे निर्देशिका जारी गरेको छ। तर त्यसलाई अनिवार्य लागु गराउने सम्बन्धी कुनै अन्तर्राष्ट्रिय सन्धि भने छैन।

"ती निर्देशिका प्रयोगशालामा काम गर्नेहरूको सुरक्षा तथा तिनले आफूलाई वा समुदायलाई सङ्क्रमित नगरुन् भनेर बनाइएका छन्। साथै त्यसमा दुर्घटनावश जीवाणु बाहिर नफैलियोस् भन्ने बारे सुरक्षाका उपाय हुन्छन्," किङ्स कलेज लण्डनकी बायोसेक्युरीटी विज्ञ डा फिलिपा लेन्जसले बताइन्।

अन्तर्राष्ट्रिय साझेदारहरूसँग पैसा लिन वा सहयोग गर्न प्रयोगशालाहरूमा यथोचित सुरक्षाका उपाय अपनाइएको हुनुपर्ने अभ्यास चलेको उनले बताइन्।

वुहानको प्रयोगशाला डब्ल्यूआइभीले पनि अमेरिका तथा अमेरिकी अनुसन्धान संस्थाहरूबाट आर्थिक सहयोग विगतमा पाएको छ। विगतका कूटनीतिक पत्राचारमा तिनलाई थप सहयोगको सुझाव पनि दिइएका छन्।

पत्राचारमा कस्ता कमजोरी औँल्याइएका थिए?

छोटकरीमा भन्नु पर्दा वाशिङ्गटन पोस्टमा उल्लेखित जानकारीबाट त्यो थाहा हुँदैन।

सामान्यतया प्रयोगशालामा विविध किसिमका सुरक्षा कमजोरी हुनसक्छन्।

"तिनमा कसले प्रयोगशालामा पहुँच पाएका छन्, वैज्ञानिक तथा...


प्रवक्ता दीपक शर्मा भन्छन्, "जोखिमका बीच पनि विद्यालय सञ्चालन गर्ने भनिएको होइन तर जोखिम नभएका ठाउँमा समेत बन्द गर्नुपर्छ भन्ने छैन।"

मन्त्रालयले शुक्रवार एक विज्ञप्ति जारी गर्दै मन्त्रालयले "जिल्ला, सहर र स्थान विशेषको हकमा जिल्ला कोभिड-१९ सङ्कट व्यवस्थापन समिति (डीसीसीएमसी) सँगको समन्वयमा" निर्णय गर्न सक्ने जनाएको हो।

बिहीवार स्वास्थ्य तथा जनसङ्ख्या मन्त्रालयले १४ वटा जिल्लालाई कोभिड सङ्क्रमणबाट "अतिप्रभावित" भन्दै त्यहाँ विद्यालयहरूमा नजान अनुरोध गरेको थियो।

कस्तो दबाव?

त्यसअघि नै शिक्षा मन्त्रालयसँगको वार्तामा निजी विद्यालयका दुई मुख्य सङ्गठनहरू प्याब्सन र एनप्याब्सनका प्रतिनिधिहरूले "सबै क्षेत्रका विद्यालयहरूलाई एउटै नियम लगाएर बन्द नगर्न" सुझाव दिएको बताएका थिए।

एनप्याब्सनका अध्यक्ष ऋतुराज सापकोटाले भने, "हामीले त्यहाँ समेत वैकल्पिक विधिको पहिचान गर्न सुझाएका थियौँ।"

नेपालमा समेत कोरोनाभाइरसको "डबल म्यूटन्ट भेरिअन्ट" सहितका नयाँ प्रकार देखिएको विवरण सार्वजनिक भइरहँदा कतिपय अभिभावकहरूले बालबालिकालाई यसअघि नै विद्यालय पठाउन छाडेको अनुभव सुनाउन थालेका छन्।

अभिभावकको अन्योल... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

ः 'विद्यालय पठाउँदा कोभिड हुने डर, घरमै बसे बिग्रिने डर'

अर्काथरी अभिभावक र शिक्षकहरूको मत भने समाजका अन्य पक्ष सञ्चालन भइरहँदा ती विद्यार्थीहरू विद्यालय नगएर समेत सुरक्षित हुने सुनिश्चितता नरहने भन्ने छ।

तर प्रधानमन्त्री केपी शर्मा ओलीले बुधवार नयाँ वर्षको अवसरमा गरेको आफ्नो सम्बोधनमा "सरकार सकेसम्म लकडाउनमा जान नचाहेको" र "नागरिक जीवन पहिलो" रणनीतिले काम गर्ने जनाएका थिए।

गत वर्ष लामो समय बन्द हुँदा आर्थिक मारमा परेकाले सञ्चालकहरू विद्यालय बन्द गरिहाल्ने मनस्थितिमा देखिँदैनन्।

विकल्प के?

मन्त्रालयको निर्णय आउनुअघि नै शुक्रवार मात्रै काठमाण्डू महानगरपालिकाले कुनै विद्यालयका शिक्षक, विद्यार्थी वा कर्मचारीमा कोरोनाभाइरस सङ्क्रमण देखिएमा "कम्तीमा एक साता" विद्यालय बन्द गरेर वैकल्पिक शिक्षण गर्न सूचना प्रकाशित गरेको छ।

नेपालगन्ज उपमहानगरपालिकाले आइतवारदेखि एक साताका लागि विद्यालय बन्द गर्ने जनाएको छ।

विद्यार्थीहरू नै सङ्क्रमित हुने अवस्थामा आइरहेका बेला नियमित रूपमा कक्षा सञ्चालन हुने अवस्था नरहने प्याप्सनका सहअध्यक्ष डीके ढुङ्गाना बताउँछन्।

"भर्चूअल अनलाइनका कक्षाहरू झन्डै १० महिनाजति सञ्चालन गरेर आएकाले त्यो मुख्य सिकाइको माध्यम बन्न नसक्ने हाम्रो बुझाइ छ," उनले भने।

एनप्याब्सनका अध्यक्ष ऋतुराज सापकोटाले एक्कासि बन्द गर्दा खासगरी ठूला कक्षाहरूका अध्ययनमा असर पर्ने देखिन्छ र त्यसको सबैभन्दा बढी असर एकीकृत परीक्षामा पर्ने बताउँछन्।

शैक्षिक संस्थाहरू किन बन्द गर्ने र नगर्ने?

"यदि साना कक्षाहरू सञ्चालनमा रोक लगाइयो भने विद्यालयहरूमा प्रशस्त स्थान उपलब्ध हुने त्यसले सामाजिक दूरी फरकफरक सेक्शन र शिफ्टमा राखेर उनीहरूको अध्ययनलाई निरन्तरता दिन सकिन्छ," एनप्याब्सनका अध्यक्ष सापकोटाले भने।

यी सबै सरोकारलाई समेट्ने तरिकाको विद्यालय सञ्चालनका विषयमा सोच्नुपर्ने सञ्चालकहरूको मत छ।

नेपालमा अहिले कक्षा १२ सम्म पढाइ हुने झन्डै ३५,००० मध्ये ९,००० वटा विद्यालय निजी हुन्।


प्रविधि कम्पनीहरूलाई तिनीहरूसँग रहेका प्रयोगकर्तासम्बन्धी तथ्याङ्क अनुसन्धानकर्तालाई उपलब्ध गराउन र महत्त्वपूर्ण अनुसन्धानहरूका लागि खर्च जुटाउनका लागि कर तिर्नुपर्ने बनाउन जरूरी भइसकेको ती मनोचिकित्सकहरूले भनेका छन्।

इन्टरनेटको अनियन्त्रित प्रयोगले प्रयोगकर्ताको मानसिक स्वास्थ्यमा क्षति पुर्‍याउने गरेको प्रमाण बढ्दो रूपमा देखिँदै आएको छ।

अनुसन्धान

तर त्यसबारेमा पर्याप्त अनुसन्धान हुन नसकेको ती मनोचिकित्सकहरूले तयार पारेको एक प्रतिवेदनमा उल्लेख छ।

यूके सरकारले अनलाइन सुरक्षालाई नियमन गर्ने एकजना स्वतन्त्र नियमनकर्ता नियुक्त गर्ने योजना भने बनाएको छ।

ब्रिटेनमा मनोचिकित्सकहरूको एक प्रतिष्ठित संस्था- रोएल कलेज अफ साइकियाट्रिस्ट्सले उक्त प्रतिवेदन तयार पारेको हो।

उक्त प्रतिवेदनले त्यस्ता नियमनकर्ताले मानिसहरूले कति समय अनलाइनमा बिताउँछन् भन्ने मात्रै होइन कि बालबालिका वा नवयुवाहरूले कसरी इन्स्टाग्राम, फेसबुक र ट्वीटरजस्ता सेवाको प्रयोग गरिरहेका छन् भन्ने जानकारी दिन्छ।

जसकै कारण ती विवरण सामाजिक सञ्जाल कम्पनीहरूबाट प्राप्त गर्न आवश्यक रहेको उसको भनाइ छ।

त्यसरी प्राप्त हुनुपर्ने... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

तथ्याङ्क बेनामे वा प्रयोगकर्ताको परिचय नखुल्ने प्रकारको हुनुपर्नेमा पनि उक्त प्रतिवेदनले जोड दिएको छ।

मागको समर्थन

आफ्नी १४ वर्षीया छोरीले आत्महत्या गर्नुपछाडि आंशिक रूपमा इन्स्टाग्रामको प्रयोग पनि कारक हो भन्ने विश्वास गर्ने इयन रसेलले पनि उक्त प्रतिवेदनले गरेको मागलाई समर्थन गरेका छन्।

उनले बीबीसी रेडियो फोरको टुडे कार्यक्रममा बोल्दै उनकी छोरीले आत्महत्या गर्नुअघि सामाजिक सञ्जालमा जस्तो प्रकारका तस्बिरहरू हेर्ने गर्थिन् जसले डिप्रेसनबाट पीडितहरूले "अन्ततोगत्वा आत्महत्या नै गर्ने" भन्ने सन्देशहरू दिने गर्दथे।

इयन रसेल भन्छन्- सोसल मिडिया कम्पनीहरूबाट प्राप्त गरिने तथ्याङ्कको प्रयोग गरेर हुने अनुसन्धान बिना "सामाजिक सञ्जालका विषयबस्तुले कसरी हाम्रा बालबालिका र नवयुवाहरूलाई आत्मघात र अझ दु:खद रूमा आफ्नै ज्यान लिने जस्ता कदम चाल्न प्रेरित गर्दा रहेछन्" भन्ने बुझ्न सकिने छैन।

मनोचिकित्सकहरू भन्छन्, "बालबालिकाले इन्टरनेट प्रविधिको प्रयोग गर्दा त्यसका धेरै फाइदाहरू छन्। जस्तै अनलाइन सहयोग प्राप्त गर्न सक्छन्, साथीहरूसँग तत्काल कुराकानी गर्न सक्छन्, विभिन्न सूचना तथा जानकारीहरू प्राप्त गर्न सक्छन्।"

"तर स्क्रिनमा हेरेर धेरै समय बिताउँदा तिनीहरूको स्वास्थ्यमा नकारात्मक प्रभाव पर्न सक्छ।"


प्रवेशाज्ञा वा बसोबासको अनुमति भएकाहरू पनि शनिवारबाट चीन जान पाउने छैनन्।

चीनमा तीन दिनयता पहिलो पटक स्वदेशमै भएको नयाँ सङ्क्रमण फेला परेको थियो। अन्यथा सबैजसो विदेशमै सङ्क्रमित भएकाहरू भेटिएका थिए।

बिहीवार चीनमा ५५ जना नयाँ सङ्क्रमित भेटिएकामा ५४ जना विदेशबाट आएकाहरू थिए।

नयाँ नियममा के छ?

चीनको विदेश मन्त्रालयले 'कोभिड-१९ को विश्वव्यापी विस्तारका कारण सबै विदेशीलाई प्रवेश नदिने निर्णय' गरिएको जनाएको छ।

उक्त प्रतिबन्ध कुटनीतिज्ञ वा विमानका चालकदलका सदस्यहरू बाहेक प्रवेशाज्ञा र बसोबासको अनुमति पाएका विदेशीहरूका निम्ति पनि लागु हुनेछ।

आपत्‌कालीन मानवीय सहायतासँग सम्बन्धित वा त्यस्तै क्षेत्रमा काम गर्ने व्यक्तिहरूलाई अपवाद मानिने बताइएको छ।

तर चीनमा कैयौँ विदेशी विमान सेवा कम्पनीहरूले यसअघि नै उडान रोकिसकेको र विभिन्न सहरहरूमा अवतरणमा रोक लगाइसकिएको सन्दर्भमा पछिल्लो निर्णय नाटकीय जस्तो देखिन्छ।

चीनमा सङ्क्रमण कस्तो छ?

कोरोनाभाइरस पहिलो पटक चीनमा देखिए पनि त्यहाँ सङ्क्रमितको सङ्ख्या अमेरिकामाभन्दा कम र मृत्यु हुनेको सङ्ख्या इटली र स्पेनभन्दा थोरै छ।

चीनको न्याश्नल हेल्थ कमिशनले... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

त्यहाँ ८१,३४० जनामा सङ्क्रमण पुष्टि भएको र ३,२९२ जनाको ज्यान गएको शुक्रवार जनाएको छ।

पुष्टि भएकामध्ये ५६५ जना विदेशमा सङ्क्रमित भएर गएकाहरू छन्। जसमा विदेशी वा विदेशबाट फर्किएका चिनियाँ नागरिक पर्छन्।

प्रकोप सुरु भएको हुबे प्रान्तमा बिहीवार नयाँ सङ्क्रमित वा शङ्कास्पद बिरामी भेटिएनन्।

प्रान्तको राजधानी वुहानमा ज्यानुअरी महिनामा सुरु भएको लकडाउन ८ एप्रिलबाट खुकुलो बनाइने छ।


प्रशान्त क्षेत्रीय टापु गुआममा अमेरिकी हवाई फौजको एन्डरसन अखडा छ

उत्तर कोरियाको औपचारिक समाचार एजेन्सीले देशका नेता किम जोङ अनले निर्णय गर्ने वित्तिकै जुनसुकै समयमा उक्त कारवाही शुरु हुनसक्ने बताएको छ।

अमेरिकी राष्ट्रपति डोनल्ड ट्रम्पले प्योङयाङलाई उनकै शब्दमा क्रुद्ध र सशक्त कारवाही गर्ने धम्की दिएका छन्।

उत्तर कोरियाको औपचारिक समाचार एजेन्सीले भनेको छ, अमेरिकी रणनीतिक बम विमानहरु राखिएको अखडा रहेको गुआम वरपर मध्यमदेखि लामो दूरिको रकेट प्रहार गर्ने योजनामा काम भइरहेको छ।

द्रूत गति

संयुक्त राष्ट्र संघले हालै उत्तर कोरियामाथि थप आर्थिक नाकाबन्दी लगाउने प्रस्ताव अनुमोदन गरेको थियो।

अमेरिकी मिडियामा उदृत गरिएका गुप्तचर अधिकारीहरुको विश्वास छ- उत्तर कोरियाले उसको ब्यालिष्टिक क्षेप्यास्त्रमा जडान गर्ने मिल्ने आकारको आणविक अंश विकास गरेको छ।

यदि पुष्टि भएमा प्योङयाङले अमेरिकामा प्रहार गर्ने क्षमताको आणविक हतियार सोचेको भन्दा द्रूत गतिमा विकास गरिरहेको हुनेछ।

उत्तर कोरियाले जुलाइमा दुईवटा अन्तरमहादेशीय ब्यालिष्टिक क्षेप्यास्त्र परीक्षण गरेपछि यी दुई मुलुकहरुबीच द्वन्द्व चुलिए... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

को छ।

ट्रम्पले सञ्चारकर्मीसँग मंगलबार भनेका थिए- "उत्तर कोरियाले अमेरिकालाई थप धम्की नदिनु राम्रो हो। उनीहरुले त्यसको जवाफ विश्वले अहिलेसम्म नदेखेको भीषण गोलाबारीबाट पाउनेछन्।"

तर ट्रम्पको भनाइप्रति अमेरिकामै आशंका व्यक्त भएको छ।


प्रशिक्षक जगत टमाटा

खेलाडीहरूको वर्गीकरणका बेला तीन वर्षअघि नेपाल क्रिकेट संघ क्यान र प्रशिक्षक टमाटाबीच तलबबारे सम्झौता हुन लागेको थियो।

प्रशिक्षक टमाटाका अनुसार मासिक ५० देखि ७० हजार रुपैयाँमा सम्झौता हुन लागेकै बेला क्यान भङ्ग भएको थियो।

उनले भने, " मौखिक कुराकानी भइरहेकै बेला क्यान निलम्बनमा पर्‍यो। जसका कारण मैले तलब सम्झौतामा हस्ताक्षर गरेको छैन। "

अहिले आइसीसीले उनलाई मासिक १५ हजारको दरले तलब पठाइदिएको बताइएको छ। जुन ग वर्गका खेलाडीहरूलाई दिने पारिश्रमिक हो। जसमा उनले असन्तुष्टि व्यक्त गरेका हुन्।

खेलाडीबाहेक क्यानका व्यवस्थापक तथा प्राविधिक विश्लेषक रमण शिवाकोटीले पनि मासिक १५ हजार रुपैयाँको दरले दुई वर्षको तलब पाउनेछन्।

पारसलाई एकमुष्ठ साढे आठ लाख

राष्ट्रिय टोलीका कप्तान पारस खड्काले रोकिएको दुई वर्षको तलबका रूपमा एकमुष्ठ आठ लाख ४० हजार रुपैयाँ प्राप्त गर्ने भएका छन्।

अन्तर्राष्ट्रिय क्रिकेट परिषद् आइसीसीले शनिवार मात्र रकम पठाएपछि उनीसहित क वर्गमा परेका सात खेलाडीले मासिक ३५ हजारको रूपमा २४ महिनाको तलब पाउने भएका हुन्।

क वर्गमा उनीसहित उपकप्तान ज्ञानेन्द्र मल्ल... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

, शरद भेषावकर, बसन्त रेग्मी, सोमपाल कामी, सन्दीप लामिछाने र दिपेन्द्र सिंह ऐरी छन्।

दुई वर्षदेखि तलब नपाएका खेलाडीहरूको रकम अन्तर्राष्ट्रिय क्रिकेट परिषद् आइसीसीले शनिवार राष्ट्रिय खेलकुद परिषद्लाई पठाएको परिषद्ले जनाएको छ।

विगत २ वर्षदेखि रोक्का राख्दै आएको खेलाडीहरुको मासिक तलब युएई भ्रमणमा पाएको सफलता लगत्तै पठाइदिएको हो।

क, ख र ग गरी तीन श्रेणीमा राष्ट्रिय खेलाडीहरूलाई वर्गीकरण गरिएको छ। प्रत्येक समूहमा सात सात गरी २१ खेलाडीहरूले तलब पाउनेछन्।

जसमा क वर्गमा परेका खेलाडीले मासिक ३५ हजार, समूह बी का खेलाडीले २५ हजार र समूह सीका खेलाडीले १५ हजार पाउने व्यवस्था छ।

समूह बी मा शक्ति गौचन, करण केसी, रोहित पौडेल, आरिफ शेख, ललितनारायण राजवंशी, अनिल शाह र ललित भण्डारी छन्।

त्यस्तै समूह सी मा विनोद भण्डारी, सागर पुन, सुनिल धमला, प्रदिप ऐरी, सुवास खकुरेल, दिलिप नाथ र सुशन भारी छन्।

पहल

क्यान निलम्बन भएको अवस्थामा राष्ट्रिय खेलकुद परिषद्को पहलमा उक्त रकम निकासा भएको परिषद्का प्रेस सल्लाहकार रोहित दाहालले बताए।

उनले भने,"दुई वर्ष बित्न लाग्दा समेत आइसीसीले तलब नपठाएपछि सदस्यसचिवले आइसीसीलाई बारम्बार ताकेता गरिरहनुभएको थियो। बल्ल पठाइदियो। अब बाँडिन्छ। "

युवा खेलाडीहरू वर्गीकरणको सूचीमा पर्ने प्रतीक्षामा छन्।

पठाइएको रकम एक करोड २७ लाख ८७ हजार ७ सय ८२ रुपैयाँ रहेको छ। यो वर्ष २०१७ र २०१८ को तलब हो।

नयाँ वर्गीकरण

आइसीसीले क्यानले गरेको वर्गीकरण अनुसार तलब पठाएको हो।

अब वर्ष २०१९ का लागि खेलाडीहरूको नयाँ वर्गीकरण हुने बताइएको छ।

जसमा पुराना केही खेलाडीहरू सूचीबाट बाहिरिने छन् भने नयाँ खेलाडीहरू थपिने छन्।

सन्न्यास लिइसकेका खेलाडी शक्ति गौचन, सुभाष खकुरेल, सुशन भारी जस्ता खेलाडी बाहिरिने तथा अविनाश बोहोरा, सन्दीप जोरा, पवन सर्राफ, भीम सार्की जस्ता खेलाडी वर्गीकरणमा समावेश हुने प्रशिक्षक टमाटाले बताए।


प्रसारण संस्था अल-एखबरियाका अनुसार त्यस्तो दावीका लागि प्राप्त प्रमाण साउदी-टर्की संयुक्त कार्यदलबाट हासिल भएको हो।

सो संस्थाका अनुसार संयुक्त अनुसन्धानको नतिजा स्वरुप अभियोजनकर्ताहरुले  संदीग्धहरूसंग सोधपुछ गरिरहेका छन्।

साउदी अरेबियाले अक्टोबर दुई तारिखबाट हराइरहेका ती पत्रकार कहाँ छन् भन्नेबारे आफूलाई कुनै जानकारी नभएको बताएको थियो।

त्यसयता उनीहरूले इस्तानबुलस्थित आफ्नो वाणिज्य दूतावास उनको हत्या भएको स्वीकार गरेका छन् र त्यसका लागि 'कपटपूर्ण कारवाही' लाई दोष दिएका छन्।

सरकारी साउदी प्रेस एजेन्सीले पनि बिहीबार युवराज मोहम्मद बिन सलमानले राज्यको गुप्तचर सेवाको पुनर्संरचना गर्न बनाइएको समितिको पहिलो बैठकको अध्यक्षता गरेको जनाएको छ।

जुन समिति खशोग्जी मारिएका घटनापछि गठन गरिएको हो।

खशोग्जी हत्याका सन्दिग्ध सुपुर्दगी गर्न माग

खशोग्जीको हत्या भएको हुनसक्ने प्रमाण छ: टर्की

प्रतिबद्धता

युवराज मोहम्मदले बुधबार उक्त घटनाका लागि जिम्मेवारहरूलाई दण्डित गर्ने प्रतिबद्धता व्यक्त गरेका थिए।

तर टर्कीको गुप्तचर निकायसम्बद्ध स्रोतलाई उद्धृत गर्दै प्रकाशित समाचारहरूमा सो घटना युवराजका एक... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

जना मुख्य सहयोगीको निर्देशनमा भएको जनाइएको छ।

साउदी अरेबियाको यो पछिल्लो घोषणा अमेरिकी गुप्तचर निकाय, सिआइएकी निर्देशक जिना हास्पेललाई पत्रकार खशोग्जीको हत्याका बेला गरिएको भनिएको रेकर्डिंग सुनाइएको समाचार आएको बेला भएको छ।

समाचार विवरणहरूका अनुसार जिना हास्पेललाई यसै हप्ता केही अघि उनी टर्कीको भ्रमणमा रहेका बेला उक्त रेकर्डिंग सुन्न दिइएको थियो।

अक्टोबर दुई तारिखमा उक्त हत्या भएको केही समयपछि नै अधिकारीहरूलाई उद्धृत गर्दै टर्कीका संचारमाध्यमले तिनीहरूसंग खशोग्जीलाई  केरकार गरिएको र त्यसपछि उनको मृत्यु भएको बेलाको अडिओ रेकर्डिंग रहेको जनाएका थिए।

अडिओ

तर उक्त रेकर्डिंगको विवरण र त्यो अडिओ कसरी प्राप्त भयो भन्ने विषयमा भने कुनै जानकारी दिइएको छैन।

अझै पनि ति पत्रकार खशोग्जीको शव फेला परेको छैन।

अनुसन्धानको पछिल्लो गतिविधि साउदी वाणिज्यदूतावासभित्रको बगैंचामा अवस्थित इनारमा केन्द्रित रहेको जस्तो देखिएको छ।

तर यो अनुसन्धानका अन्य गतिविधि जस्तै यो पछिल्लो जनाकारीका बारे पनि परस्पर बाझिने विवरणहरू आइरहेका छन्।

आनाडोलु समाचार एजेन्सीले पहिले साउदीहरूले उक्त इनारमा खोजतलास गर्ने अनुमति नदिएका भन्ने जनाएको थियो। तर प्रसारण संस्था एनटिभिले भने त्यस्तो अनुमति दिइएको भनेको छ।


प्रस्तावित कानुनमा चिनियाँ राष्ट्रगानको अनादरलाई अपराध मानिने प्रावधान छ।

उक्त अध्यादेशलाई प्रभावित पार्न सक्ने एउटा संसदीय समितिको नेतृत्वबारे सांसदहरूबीच विवाद भएको थियो।

संसद्‌बाट बाहिर निकालिएका एक सांसद एडी चुले भने, "यदि हङ्‌कङमा प्रजातन्त्र भएको भए हामीले यसरी झगडा गर्नुपर्दैनथ्यो।"

उनले भने, "दुर्घटनावश हामीलाई यो परिस्थितिमा जान बाध्य पारियो। संसद्‌भित्र र बाहिर पनि थप भिडन्त हुने म देख्छु।"

संसद्‌मा भएको तनावले हङ्‌कङभित्र विद्यमान विभाजनको सङ्केत गर्छ।

कोरोनाभाइरस महामारी फैलिएपछि गत वर्ष सुरु भएको सडक आन्दोलन मत्थर भएको थियो। तर पुनः विरोध प्रदर्शन सुरु हुने अपेक्षा गरिएको छ।

हङ्‌कङको संसद्‌मा यसअघि पनि भिडन्त भएको थियो।

के भएको थियो?

अध्यादेशहरू हेर्ने र तीबारे निर्णय गर्न मतदानको मिति तोक्ने संसदीय समितिको नेतृत्वको विषयमा मतभेद थियो।

गत साता संसद्‌का अध्यक्ष चीनपक्षधर सांसद चान किन-पोरलाई उक्त समितिको नेतृत्व छान्नका लागि निर्वाचन गराउन जिम्मेवारी दिएका थिए।

सोमवार संसद् बस्नुअघि चान २० जनाभन्दा बढी सुरक्षाकर्मी वरिपरि राखेर अध्यक्षको आसनमा बसेका थिए।

प्र... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

जातन्त्रवादी सांसदहरूले उनीतिर जान खोज्दा सुरक्षाकर्मीले रोके।

विरोध गर्ने सांसदलाई सुरक्षकर्मीले कम्बलले छोप्न खोजेपछि अरू सांसदहरू आफ्नो आसनबाट चिच्याए।

केही मिनेट भएको तनावमा एक जना भुइँमा लडेर घाइते भए।

अधिकांश प्रजातन्त्रवादी सांसदहरू बाहिर गएपछि वा निकालिएपछि बेइजिङलाई समर्थन गर्ने स्टारी लीलाई उक्त समितिको अध्यक्ष निर्वाचित गरियो।

विपक्षीहरू यसबाट उक्त कानुन पारित गर्न सजिलो भएको ठान्छन्।

हङ्‌कङस्थित बीबीसी संवाददाता ल्याम चो वाईका अनुसार चीनले उक्त कानुन यथाशक्य चाँडो पारित होओस् भन्ने चाहेको छ।

संसदीय समितिले महिनौँदेखि नेतृत्व चयन गर्न सकेको थिएन।

ल्यामा अनुसार संसद्‌मा भएको घटनाले चीनले हङ्‌कङलाई कसरी आफ्नो प्रभावभित्र राख्न खोजेछ भन्ने देखाउँछ।

गत वर्ष सुपर्दगीसम्बन्धी एउटा प्रस्तावित कानुनका कारण हङ्‌कङमा चर्को विरोध र लामो आन्दोलन भएको थियो।


प्रस्तावित व्यवस्थाले डिजिटल माध्यमप्रति बेइजिङको बढ्दो असहजतालाई सङ्केत गर्छ।

चीनभित्रै विस्तार भएका अग्रणी प्रविधि कम्पनीहरू अलिबाबा, एन्ट ग्रुप, टेन्सेन्ट र खानेकुरा आपूर्ति गर्ने मिटुआनलाई नयाँ नियमले प्रभावित बनाउनेछ।

युरोपेली सङ्घ र अमेरिकाले पनि ठूला इन्टरनेट कम्पनीका शक्तिलाई नियन्त्रण गर्ने प्रयास अघि बढाइरहँदा चीनको पछिल्लो प्रस्ताव आएको हो।

मङ्गलवार नयाँ नियम प्रस्ताव गरिएपछि अलिबाबा र जेडी डट कमको सेयर मूल्य घटेको छ।

‘सिङ्गल्स डे’ भनिने वर्षको सबैभन्दा ठूलो अनलाइन किनमेलको दिनको तयारी भइरहँदा यो खबर आएको हो।

नयाँ नियमले के गर्छ?

बजार नियमन गर्ने निकायले तयार पारेको २२ पृष्ठको मस्यौदामा पहिलोपटक गैरप्रतिस्पर्धी व्यवहारलाई परिभाषित गर्न खोजिएको छ।

नयाँ नियमले कम्पनीलाई उपभोक्ताका सम्वेदनशील सूचनाहरू आदानप्रदान गर्न, साना प्रतिस्पर्धीविरुद्ध मिलेर अघि बढ्न र प्रतिस्पर्धालाई निस्तेज बनाउन घाटा खाएर बिक्रीवितरण गर्न रोक्ने प्रयास गरेको छ।

ती नियमले व्यवसायमा विशेष व्यवस्थाहरू घोषणा गर्न बाध्य पार्ने अनलाइन माध्यमलाई कस्ने उद्देश्य बोकेको छ। अलिबाबामाथि व्यापारी र प्रति... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

स्पर्धीले त्यस्तो आरोप लगाउने गरेका थिए।

उपभोक्तालाई उनीहरूका तथ्याङ्क र खर्च गर्ने आनीबानीका आधारमा व्यवहार गर्ने कम्पनीहरूलाई पनि नयाँ नियमले निशाना बनाउनेछ।

चिनियाँ बजार नियमन गर्ने निकाय एसएमआरले यो महिनाको अन्त्यसम्म एन्टीट्रस्ट भनिने स्वस्थ्य प्रतिस्पर्धा सुनिश्चित गर्ने निर्देशिकामा सुझाव मागेको छ।

प्रभावशाली कम्पनी कुन हुन्?

अलिबाबा र जेडी डट कमले चीनको खुद्रा बजारमा आफ्नो प्रभुत्व कायम गरेका छन्। उनीहरूले चीनको ई-कारोबारको झण्डै ७५ प्रतिशत ओगट्छन्।

सेप्टेम्बर महिनासम्म अलिबाबाले आफूसँग मासिक ८८ करोड १० लाख सक्रिय मोबाइल प्रयोगकर्ता रहेको बताइरहेको थियो। उक्त सङ्ख्या चीनको कूल जनसङ्ख्याको आधाभन्दा बढी हो।

बेइजिङले अलिबाबासँग आबद्ध रहेको एन्ट ग्रुपसँग अलग्गै चासो राखेको छ।

नियामक निकायले अनलाइनमार्फत कर्जा दिने संस्था बलियो बन्दै गएको र त्यसले बृहत आर्थिक प्रणालीलाई नै प्रभाव पार्न सक्ने बताएपछि उक्त समूहको सेयर खोल्ने योजना रद्द भएको थियो।

एन्टसँग झण्डै १.३ अर्ब प्रयोगकर्ता छन् जसमध्ये अधिकांश चिनियाँ हुन्। चीनमा देशकै सबैभन्दा प्रभावशाली डिजिटल पैसा भुक्तानी गर्ने प्रणाली अलीपे एन्टले सञ्चालन गर्छ।

विश्वव्यापी माहौल

इन्टरनेट कम्पनीहरूको विस्फोटक विस्तारप्रति चिन्ता व्यक्त गर्नेमा चिनियाँ एक्लै छैनन्।

युरोपेली सङ्घले जर्मनी र फ्रान्समा आफ्नो शक्तिको दुरूपयोग गरेको आरोपमा अमेजनविरुद्ध  अभियोग नै दायर गरेको छ।

यसैबीच अमेरिकी अधिकारीहरूले इन्टरनेटमार्फत् खोजी गर्ने सर्च इन्जिनका रूपमा गुगलले कायम गरेको प्रभुत्वविरुद्ध कानुनी कदम चालिरहेका छन्।

अमेरिकी न्याय मन्त्रालयले प्रविधिसम्बन्धी उक्त अग्रणी कम्पनीले इन्टनेटमार्फत् हुने खोजीमा एकाधिकार कायम गरेको आरोप लगाएको छ।


प्रस्तुत छ पाकिस्तानको चुनावबारे तपाईँले जान्नुपर्ने पाँच महत्त्वपूर्ण कुराः

१. पाकिस्तानमा अहिलेसम्म कुनै पनि प्रधानमन्त्रीले आफ्नो कार्यकाल पूरा गरेका छैनन्। त्यहाँ सैनिक विद्रोहको इतिहास रहिआएको छ। सन् १९७० मा त्यहाँ पहिलो पटक आमचुनाव भएको थियो। पाकिस्तानको इतिहासमा निर्वाचित सरकारले गैरसैनिक सरकारलाई सत्ता सुम्पेको पहिलो पटक हुनेछ।

२. तीन पटक प्रधानमन्त्री भइसकेका एक नेता चुनावमा लड्न पाउने छैनन्। भ्रष्टाचारसम्बन्धी एउटा मुद्दामा दोषी ठहर भइ पूर्वप्रधानमन्त्री नवाज शरिफले १० वर्ष जेल सजाय पाएका छन्। शरिफले राजनीतिक पूर्वाग्रह राखी आफूलाई फसाइएको बताउने गरेका छन्।

३. यो चुनावमा ठूलो संख्यामा उग्र दक्षिणपन्थी र कट्टर विचारधाराका उम्मेदवारले प्रतिस्पर्धा गर्दैछन्। चुनावी अभियानमा ईशनिन्दा एउटा महत्त्वपूर्ण मुद्दा बनेको छ। ईशनिन्दामा त्यहाँ मृत्युदण्डको सजाय हुने व्यवस्था छ।

४. आसन्न चुनाव यो अर्थमा पनि महत्त्वपूर्ण छ कि विगतका तुलनामा बढी महिलाले प्रतिस्पर्धा गर्दैछन्। संसद्को २७२ सीटमध्ये देशभरिबाट १७१ जना महिला चुनावी मैदानमा उत्रिएका छन्। निर्वाचन कानून अनुसार कुनै पनि निर्वाच... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

न क्षेत्रमा १० प्रतिशतभन्दा कम महिला उम्मेदवार भए चुनावी प्रक्रिया रद्द हुन्छ।

५. यो पटकको चुनावमा पाँचजना तेस्रो लिङ्गीले पनि प्रतिस्पर्धा गर्न लागेका छन्। पाकिस्तानमा तेस्रो लिङ्गीहरू अल्पसंख्यक समुदायभित्र पर्छन्। पहिलो पटक सन् २०१३ मा उनीहरूलाई लड्न पाउने अनुमति दिइएको थियो। चुनावी पर्यवेक्षणमा यसपली तेस्रो लिङ्गीहरूलाई पनि सहभागी गराइनेछ।


प्रहरी कारबाहीको विरोधमा विद्यार्थीहरूले दिल्लीस्थित प्रहरी मुख्यालयबाहिर प्रदर्शन गरे

तीन छिमेकी देशबाट अवैध रूपमा आएका मुस्लिमबाहेक अन्य धार्मिक समुदायका आप्रवासीलाई आममाफी दिने विवादास्पद नागरिकता कानुनविरुद्ध आइतवार भएको विरोधप्रदर्शनको क्रममा प्रहरीले कारबाही गरेको थियो।

प्रदर्शनकारीहरूले ढुङ्गाले हानेको तथा गाडीमा आगो लगाइदिएकाले बल प्रयोग गर्नुपरेको प्रहरीको भनाइ छ।

तर प्रहरीले कारबाही गरेको जामिया मिल्लिया इस्लामिया विश्वविद्यालयका विद्यार्थी एवं शिक्षक सङ्गठनले आफूहरूले हिंसात्मक प्रदर्शन नगरेको दाबी गरेका छन्।

त्यहाँ प्रदर्शनकारीमाथि अश्रुग्यास र लाठीचार्ज गरिएको थियो।

बीबीसी संवाददाता सलमान रविका अनुसार विश्वविद्यालयका पदाधिकारीहरूले एक वक्तव्य जारी गर्दै अनुमतिविना नै प्रहरी क्याम्पसभित्र पसेको बताएका छन्।

राजधानीका विभिन्न भागमा प्रहरी कारबाहीको विरोध गर्न थप प्रदर्शनकारीहरू भेला भइरहेका छन्।

दिल्लीका विद्यार्थीसँग ऐक्यबद्धता जनाउन भारतका अन्य विश्वविद्यालयमा पनि विरोध कार्यक्रम आयोजना गरिएको छ।

प्रदर्शनको शृङ्खला

अफगानिस्तान, बाङ्ग्लादेश र पाकिस्तानबाट आएका मा... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

निसलाई आकर्षित गर्ने नागरिकता विधेयक गत साता भारतका दुवै संसद्‌बाट पारित भएको थियो।

त्यसलगत्तै पूर्वोत्तर भारतमा जारी प्रदर्शनमा एक साताभित्रै छ जनाको मृत्यु भइसकेको छ।

यस सप्ताहान्त प्रदर्शनकारीहरूले पश्चिम बङ्गालका मुख्य राजमार्गहरूमा पनि अवरोध पुर्‍याएका थिए।

आसाममा अत्यावश्यक दैनिक उपभोग्य सामान किन्नका लागि राज्य सरकारले छोटो समयका लागि कर्फ्यू हटाएको छ।

ब्रिटेन, अमेरिका र क्यानडाले आफ्ना नागरिकहरूलाई पूर्वोत्तर भारतमा यात्रा गर्दा सतर्क रहन भन्दै विज्ञप्ति जारी गरेका छन्।

आलोचकहरूले उक्त कानुन सत्तारूढ भारतीय जनता पार्टी (भाजपा)को  मुस्लिम समुदायलाई सीमान्तीकृत बनाउने योजनाको एउटा अंश भएको आरोप लगाएका छन्।

विपक्षीहरूका भनाइमा धार्मिक आधारमा त्यस्तो विभेद हुनुले भारतको संविधानमा उल्लिखित धर्मनिरपेक्षताको सिद्धान्त उल्लङ्घन भएको छ।

नयाँ कानुनमा के छ?

नागरिकतासम्बन्धी भारतमा नयाँ कानुनले मुस्लिमबाहेक अन्य आप्रवासीलाई धार्मिक आधारमा नागरिकता दिन सकिने व्यवस्था गरेको छ।

संशोधन हुनुअघि नागरिकतासम्बन्धी भारतको ६४ वर्ष पुरानो कानुनले गैरकानुनी आप्रवासीहरूलाई भारतीय नागरिक हुन दिँदैनथ्यो।

यसअघिको कानुनी व्याख्यामा गैरकानुनी आप्रवासीहरू भनेका वैध राहदानी वा यात्रासम्बन्धी कागजपत्र नभईकनै भारत प्रवेश गर्ने वा अनुमति दिइएकोभन्दा बढी समय भारतमा बिताउने मानिसहरू भन्ने थियो।

गैरकानुनी आप्रवासीलाई उनीहरूकै देश फिर्ता पठाउने वा जेल हाल्न सकिने अहिलेको व्यवस्था छ।

भारतको नागरिकता लिनको लागि त्यहाँ कम्तीमा ११ वर्ष बसेको वा काम गरेको हुनुपर्ने व्यवस्थालाई पनि अब फेरिनेछ।

अब हिन्दू, सिख, बौद्ध, जैन, पारसी र इसाई धर्म मान्ने समुदायका लागि उनीहरू पाकिस्तान, बाङ्ग्लादेश र अफगानिस्तानबाट आएको प्रमाण पेस गर्न सकेमा उक्त कानुनअन्तर्गत विशेष व्यवस्था हुनेछ।

छ वर्ष मात्र भारतमा बसेको वा काम गरेको भरमा उनीहरूले अङ्गीकृत नागरिकता पाउन सक्नेछन्।


प्रहरी हिरासतका क्रममा एक अफ्रिकी अमेरिकी निहत्था व्यक्ति जोर्ज फ्लोइडको मृत्युलाई लिएर देशभर प्रदर्शनहरू भइरहेका बेला उनले यस्तो बताएका हुन्।

उनले भने, "दङ्गाबाट हाम्रो अति विपन्न समुदायका शान्तिप्रेमी नागरिकहरू सबैभन्दा पीडित भएका छन् र राष्ट्रपतिका हैसियतले म उनीहरूलाई सुरक्षित राख्नका लागि सक्दो प्रयास गर्छु।"

पत्रकारसँग बोलेपछि ट्रम्प ह्वाइट हाउसबाट नजिकै रहेको एउटा गिर्जाघरसम्म सुरक्षाकर्मी लिएर पैदल गएका थिए। उक्त गिर्जाघरमा प्रदर्शनका क्रममा क्षति पुगेको थियो।

ह्वाइट हाउसबाहिर प्रदर्शन गर्ने प्रदर्शनकारीलाई प्रहरीले तितरवितर पारेको थियो।

गभर्नरलाई ट्रम्पको आह्वान

ट्रम्पले देशभर प्रहरीको बर्बरताविरुद्ध भएका हिंसात्मक प्रदर्शनहरूमा हाबी हुन राज्यका गभर्नरहरूलाई आह्वान गरेका छन्।

ट्रम्पले दशकौँमा भएको खराब र अशान्त अवस्थामा गभर्नरहरूले चालेका कदम निकै कमजोर देखिएको बताएका हुन्।

यसैबीच, न्यूयोर्कका गभर्नर एन्ड्र्यू कोमोले हिंसा हुन नदिन भन्दै राति ११ बजेबाट कर्फ्यू लाग्ने घोषणा गरेका छन्।

फ्लोइडको मृत्युका कारण अमेरिकामा मात्रै नभइ केही युरोपेली देशहरूमा पनि विरोध प्... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

रदर्शन भइरहेका छन्।

स्पेनको बार्सिलोनाबाहेक ब्रिटेन र बर्लिनस्थित अमेरिकी दूतावासबाहिर पनि मानिसहरूले प्रहरीको दमनलाई लिएर विरोध प्रदर्शन गरिरहेका छन्।

फ्लोइडको मृत्युका कारण अमेरिकामा मात्रै नभइ केही युरोपेली देशहरूमा पनि विरोध प्रदर्शन भइरहेका छन्

'अक्सिजनको कमीले जोर्जको मृत्यु'

फ्लोइडको हत्या अक्सिजनको कमीका कारण भएको एउटा निजी पोष्टमार्टम परीक्षणले पत्ता लगाएको छ।

फ्लोइडको परिवारका तर्फबाट परीक्षक रहेका चिकित्सकले उनको निधन मिनियापलिसका प्रहरी अधिकारीले गर्दन र ढाडमा थिचेका कारण भएको बताएका हुन्।

उक्त परीक्षणमा देखिएको कुरा प्रारम्भिक रूपमा देशका स्वास्थ्य परीक्षकले पत्ता लगाएका कारणभन्दा फरक देखिएको छ।

पहिला गरिएको परीक्षणमा "अक्सिजनको कमी वा घाँटी दबाएका कारण" भन्ने प्रमाण पत्ता नलागेको बताइएको थियो।

सरकारी ती अधिकारीले फ्लोइडको हत्या हुनमा उनको पहिल्यैदेखिको स्वास्थ्य अवस्था कारण रहेको पनि बताएका थिए।

तर फ्लोइडको परिवारले राखेका दुई चिकित्सकले भने मृत्यु नभइ हत्या भएको पत्ता लागेको कानुनी टोलीले विज्ञप्तिमा जनाएको छ।

फ्लोइडको मृत्युको घटनाले अमेरिकाभर अशान्त अवस्था बनाएको छ

न्यूयोर्कका पूर्व परीक्षक डाक्टर माइकल बाडेनले पत्रकार सम्मेलनमा भने, "मेरो विचारमा हत्याको कारण घाँटीमा दबाइएकाले भएको हो - त्यसले अक्सिजनलाई दिमागमा जान रोक्छ - र ढाडमा दबाउँदा सास फेर्न गाह्रो हुन्छ।"

एक साताअघि देखापरेको भिडिओमा एकजना श्वेत प्रहरीले जोर्ज फ्लोइडले सास फेर्न गाह्रो भयो भनेर अनुरोध गर्दा पनि गर्दनमा निरन्तर रुपमा घुँडाले थिचिरहेको देखिन्छ। उक्त घटनाले देशभर अशान्त अवस्था बनाएको छ।

अमेरिकाका विभिन्न सहरमा छैठौँ दिन पनि प्रदर्शनहरू भइरहेका छन् र दशकौँमा यो स्तरमा अशान्ति नदेखिएको बताइएको छ।

चिकित्सक बाडेनले फ्लोइडको मृत्यु हुनेगरी अन्य कुनै खालको स्वास्थ्य समस्या नरहेको पनि बताए।

फ्लोइडको परिवारका वकिलले मानिसलाई नियन्त्रणमा लिने तरिकामा सुधार गरेको भए फ्लोइडको जीवन बचाउन सकिने भन्दै त्यसका लागि मिनियापलिसको प्रहरी कार्यालयलाई आरोप लगाएका छन्।


प्रहरीका अनुसार नख्खुस्थित दूरसञ्चार कम्पनी एनसेलको कार्यालयअगाडि भएको विस्फोटमा घाइते तीन जनामध्ये एकजनाको ज्यान गएको छ भने दुईजना उपचाररत छन्।

उपत्यकाबाहिर पनि देशका आधा दर्जनभन्दा बढी ठाउँमा आगजनी गरेको देखिएको भन्दै प्रहरीले शङ्कास्पद करिब १६ जनालाई पक्राउ गरेको जनाएको छ।

शुक्रवार साँझ सवा आठ बजेतिर भएको उक्त विस्फोटको घटनामा घाइते भएर ललितपुरकै एउटा अस्पतालमा उपचाररत दुई महिला र उनीहरूका आफन्तलाई भेट्न गृहमन्त्री रामबहादुर थापा अस्पताल पुगे।

गुप्तचर निकायको भूमिकामाथि प्रश्न

घाइतेहरूको उपचार खर्च सरकारले बेहोर्ने र घटनामा संलग्नलाई कडा कारबाही गरिने प्रतिबद्धता भेटका क्रममा उनले जनाए।

गृहमन्त्रीको यस्तो प्रतिबद्धता आइरहँदा सुरक्षासम्बन्धी कतिपय विज्ञले भने सुरक्षाको प्रत्याभूति गराउने नेपाल प्रहरी र गुप्तचर निकायको भूमिकामाथि प्रश्न उठाउँदै चिन्ता व्यक्त गरेका छन्।

पूर्व गृहसचिव सूर्य सिलवालले भने, "उपत्यकाभित्रै घटना हुन्छ त्यसको जानकारी हुँदैन भनेको त गुप्तचर निकाय र प्रहरीले कामै गरेको छैन भन्ने देखिन्छ। त्यस्तो मुख्य क्षेत्रमा कसको आवतजावत छ, को आइरहेको छ गइरहेको छ ... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

त्यसको सूचना राख्नुपर्ने होइन?"

उनले सूचना कहाँबाट आउँछ र सूचनालाई समयमै आदान प्रदान गर्नुपर्नेमा सुरक्षा संयन्त्रहरूले ख्याल गर्नुपर्ने बताए।

उपत्यकामा भएको विस्फोटसहित नवलपरासी, कास्की, कञ्चनपुर, बुटवल, अछाम, कपिलवस्तु, काभ्रे, रौतहट लगायतका स्थानमा समेत आगजनी भएको भन्दै सम्बन्धित जिल्ला प्रहरी कार्यालयले देशभरिबाट करिब २२ जनालाई पक्राउ गरेको बताइएको छ।

विस्फोटको घटनाको अहिलेसम्म कसैले जिम्मा लिएको छैन।

'संयन्त्रहरू संवेदनशील र चुस्त छैनन्'

मुख्य सडककै छेउमा रहेको एनसेलको कार्यालयअगाडि, त्यो पनि मानिसहरूको आवाजजावत हुने समयमै र प्रहरीको आवतजावतसमेत हुने उक्त ठाउँमा भएको यो घटनाले सुरक्षा दिन सुरक्षा संयन्त्रहरू संवेदनशील र चुस्त छैनन् भन्ने देखाएको अर्का पूर्वसचिव खेमराज रेग्मीको ठम्याइ छ।

"यस्ता किसिमका हर्कतहरू ठाउँ ठाउँमा बेला कुबेला गरेको देखिन्छ। सरकार शान्ति सुरक्षा कायम गर्ने सन्दर्भमा चनाखो हुनुपर्ने हो। त्यसमा चाहिँ चुकेको जस्तो देखिन्छ।"

तर प्रहरी प्रवक्ता उत्तमराज सुवेदीको तर्क भने फरक छ।

उनी भन्छन्, सुरक्षा निकायहरू सक्रिय हुँदा हुँदै पनि आपराधिक मानसिकता भएकाहरूले कुनै न कुनै कमीकमजोरी पत्ता लगाएर त्यस्तो अपराध गर्ने गरेका छन्।

"हामीले त कहिल्यै कहीँ पनि अप्रिय घटना नहोओस् भनेरै काम गरिरहेका हुन्छौँ। तर कतिपय ठाउँमा आपराधिक क्रियाकलाप गर्नेहरूले कुनै न कुनै कमजोरी पत्ता लगाएर बसेका हुन्छन्। तर यो घटनापछि हामी सुरक्षालाई थप बलियो बनाउन लागिपरेका छौँ।"

विस्फोटको पछिल्लो घटनाले सुरक्षा व्यवस्थापनमा नयाँ चुनौती उत्पन्न गराएको कतिपयको बुझाइ छ।

सो पृष्ठभूमिमा यस्ता गतिविधि हुन नदिन र सुरक्षा व्यवस्थालाई अझ बलियो बनाउन थप सुरक्षाकर्मीको परिचालन गरिएको प्रहरी प्रवक्ता सुवेदीको भनाइ छ।


प्रहरीका अनुसार प्राप्त सूचनाको आधारमा बाटिकलोआ नजिकै अम्पारा साइतन्मरुतुमा छापा मारिएको थियो।

आइतवार कम्तिमा २५० जनाको ज्यान जाने गरी भएको आक्रमणसँग सम्बन्धित सन्दिग्ध स्थानहरूमा छापा मार्ने क्रममा सशस्त्र समूहसँग भिडन्त भएको श्रीलङ्का प्रहरीले जनाएको छ।

छापा मार्ने क्रममा बन्दूकधारीहरूले गोली चलाएको र त्यहाँ रहेका तीजना पुरुषले  विस्फोटक पदार्थ पडकाएको प्रहरीको भनाइ छ।

त्यस घटनामा  ती बालबालिका र तीनजना महिनाको ज्यान गएको बताइएको छ। अन्य तीनजना गोली लागेर मारिएका थिए।

गोली लागेर एकजना गैरसैनिकको ज्यान गएको र घाइते भएका एक महिला र बालकलाई अस्पताल लग‌िएको प्रहरीले जनाएको छ।

घटनास्थल आइतबारको हमलाहरूका मुख्य योजनाकार भएको आशंका गरिएका व्यक्ति एकजना चरमपन्थी धर्मगुरु जाहरान हाशिमको गृहनगरबाट नजिकै रहेको छ।

सोही  स्थानमा  भएको अर्को कार्वाहीमा प्रहरीले आइएसको झण्डा, १५० थान जिलेटिन, हजारौँ स्टिलका गेडीहरू र एउटा ड्रोन क्यामरा फेला परेको सेनाको प्रवक्ताले बताएका छन्।

स्थानीय पत्रिकाहरूले प्रहरीलाई उद्धृत गर्दै शुक्रवार देशभरीबाट १० जना गिरफ्तार गरिएको जनाएका छन्। प्रहरीले आइतब... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

ारको आक्रमणमा संलग्नताको आशङ्कामा हिरासतमा लिएकाहरूको सङ्ख्या ८० पुगेको छ।

राष्ट्रपति मैत्रीपाल सिरिसेनाले  आइएससँग सम्बन्ध भएको आशंका गरिएका मानिसहरूको संख्या देशभरिमा १३० जना रहेको ठानिएको र प्रहरीले  ति मध्ये अझै ७० जनालाई खोजिरहेको बताएका छन्।

सुरक्षा निकायले देशभरिका धार्मिक स्थानहरूमा पहरा दिएका छन्

आइतवार प्रार्थना कार्यक्रम स्थगित

श्रीलङ्काको क्याथोलिक चर्चले आइतवारको प्रार्थना कार्यक्रम अर्को सूचना जारी नभएसम्मकालागि स्थगित गरेको छ।

कोलम्बोका आर्चबिसप म्याल्कम रन्जितले थप आक्रमणको धम्की दिइएको चुहाइएका दस्तावेजहरू आफूले देखेको बताएका छन्।

उनले आइतवार बम हमलाहरूका सम्बन्धमा पहिले नै प्राप्त चेतावनीका सम्बन्धमा सरकारले समयमै कदम नचालेकोमा आफूले "धोका पाएको" अनुभव गरेको पनि बताएका छन्।

"हामीलाई केही थाहा थिएन। त्यो चट्याङ्गको रूपमा आयो," उनले भने।

श्रीलङ्काका प्रधानमन्त्रीले पन‌ि महत्वपूर्ण गुप्तचर जानकारीहरू आफूलाई पनि नद‌िइएको बताएका छन्।

आर्चबिसप म्याल्कम रन्जिथले थप आक्रमण हुन सक्ने डर रहेको बताए

आक्रमणका नाइके मारिए

शृङ्खलाबद्ध विस्फोटका आरोपित नाइके जहरान हाशिम आक्रमणमा मारिएको राष्ट्रपति सिरिसेनाले बताएका छन्।

राजधानी कोलम्बोस्थित साङ्ग्रीला होटेलमा गराइएको विस्फोटमा कट्टरपन्थी उपदेशक हाशिम पनि मारिएको सिरिसेनाले बताए।

उनका अनुसार "इल्हाम" नाम गरेका अर्का बम आक्रमणकारीसँगै हाशिमले लोकप्रिय पर्यटक होटलमा आक्रमण गरेका थिए।

कोलम्बोस्थित केही होटल तथा गिर्जाघरहरूमा अघिल्लो आइतवार गराइएका विस्फोटमा कम्तीमा २५० जना मारिएका थिए।

आक्रमणमा स्थानीय इस्लामवादी उग्रवादी समूह न्याशनल तौहिद जमातको हात रहेको श्रीलङ्काका अधिकारीहरूको आरोप छ।

आक्रमणमा नौजना सन्दिग्ध हमलाकारी सामेल रहेको बताइन्छ।


प्रहरीका अनुसार मारिनेमा भारत, मलेशिया र मेसेडोनियाका नागरिक छन्। प्रहरीले सो घटनालाई आतङ्कवादसँग जोडेर हेरेको छ।

विमानस्थल जाँदै गरेका उनीहरूलाई चढेको गाडीबाट निकालेर लगिएको अनुसन्धानकर्ताहरूले बीबीसीलाई बताएका छन्।

उनीहरूका शव पछि काबुलको मुस्साही जिल्लामा फेला पारिएको थियो।

अहिलेसम्म कसैले पनि ती हत्याहरूको जिम्मेवारी लिएको छैन।

मृतकहरू आफ्ना कर्मचारी भएको  एउटा फ्रान्सेली खाद्य सेवा कम्पनीले पुष्टि गरेको छ।

मारिएका मलेशियाली नागरिक ६४ वर्षका, भारतीय नागरिक ३९ वर्षका र मेसेडोनियाली नागरिक ३७ वर्षका थिए।

केही वर्षदेखि अफगानिस्तानमा लडाकु वा आपराधिक समूहहरूले फिरौतीका लागि अपहरण गर्ने क्रम बढेको छ।

प्राय: स्थानीय व्यक्तिहरूलाई नै उनीहरूले तारो बनाउने गरेका भए पनि विदेशीहरूको पनि अपहरण हुने गरेको छ।

दुई वर्षअघि अगस्टमा काबुलस्थित अमेरिकन युनिभर्सिटी अफ अफगानिस्तानमा कार्यरत एक अस्ट्रेलियाली र एक अमेरिकी प्राध्यापक अपहरणमा परेका थिए।

त्यसको झन्डै पाँच महिनापछि उनीहरू तालिबानले सार्वजनिक गरेको बन्धकहरूको एउटा भिडिओमा देखा परेका थिए।

त्यस भिडिओमा उनीहरूले आफ्नो मुक्तिका ल... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

ागि भरखर अमेरिकाको राष्ट्रपति पदमा निर्वाचित भएका डोनल्ड ट्रम्पलाई तालिबानसँग बन्दी आदानप्रदान गर्न अनुरोध गरेका थिए।

तालिबान अफगानिस्तानको सबभन्दा शक्तिशाली इस्लामिक लडाकु समूह हो।

इस्लामिक स्टेट समूहका जिहादीहरूले पनि सहरी क्षेत्रमा साङ्घातिक आक्रमण गर्ने गरेका छन्।


प्रहरीका अनुसार सो केन्द्रमा पढाइ हुँदै गर्दा छिरेका एक आत्मघाती आक्रमणकारीले आफ्नो पेटीमा भएको बम पड्काएका थिए।

मारिएका अधिकांश व्यक्तिहरू सो केन्द्रमा विश्वविद्यालयको प्रवेश परीक्षाको तयारी गर्न गएका किशोरहरू भएको भन्ठानिएको छ।

तालिबानले सो घटनामा आफ्नो संलग्नता नभएको जनाएको छ।

सो आक्रमण शियाहरूको बाहुल्य भएको क्षेत्रनजिकै भएको हो।

अफगानिस्तानमा इस्लामिक स्टेट समूहले शिया समुदायलाई तारो बनाउँदै आएको छ।

"पैदल आएका आत्मघाती बम आक्रमणकारीले सो आक्रमण गरेको हामी पुष्टि गर्छौँ," प्रहरी प्रवक्ता हश्मत स्तानिक्जाईले समाचार संस्था एएफपीलाई बताए।

बाग्लानमा प्रहरी र सैनिक मारिए

स्थानीय अधिकारीहरूका अनुसार उत्तरी प्रान्त बाग्लानमा बुधवार बिहान भएको आक्रमणमा नौ प्रहरी र ३५ सैनिकहरू मारिएका छन्।

सो आक्रमण एउटा सैन्य चौकीमा भएको थियो।

अफगानिस्तानमा लडाकुहरूले हिंसा मच्चाएका छन्।

रणनीतिक महत्त्वको सहर गज्नीमा तालिबानले गत शुक्रवार आक्रमण गरेपछि त्यहाँ मानवीय सङ्कट उत्पन्न भएको बताइएको छ।

गज्नीमा भएको लडाइँमा सरकारी सुरक्षाफौजतर्फ एक सय जनाको मृत्यु भइसकेको छ।

केही अपुष्ट विविरणहरूका... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

अनुसार दर्जनौँ गैरसैनिकहरू पनि मारिएका छन्।


प्रहरीलाई उद्धृत गर्दै अमेरिकी संचारमाध्यमले स्थानीय समयअनुसार बिहीबार बिहान म्यानह्याटनस्थित सो रेस्टुरेन्ट ट्राइबेका ग्रिलमा उक्त प्याकेट पुगेको जनाएको छ।

भूतपूर्व उपराष्ट्रपति जो बाइडनले पनि त्यस्तै प्याकेट प्राप्त गरेको विवरणहरूमा जनाइएको छ।

अघिल्ला घटनाहरूसँग सम्बन्ध भएमा यसै हप्ताभित्र त्यस्तो शंकास्पद प्याकेट प्राप्त गर्ने डि निरो अमेरिकी राष्ट्रपति डोनल्ड ट्रम्पका नवौँ आलोचक हुनेछन्।

'ट्रम्प आलोचक'

रेजिङ बुल तथा मिट द पेरेन्सजस्ता चलचित्रका कलाकार डि निरो, अमेरिकी राष्ट्रपति ट्रम्पका कडा आलोचक हुन्।

उनले एकपटक ट्रम्पलाई, उनकै शब्दमा, राष्ट्रिय विपद् भनेका थिए।

गत जुन महिनामा ओस्कार पुरस्कार विजेता डि निरोले अवार्ड्स समारोहमा ट्रम्पको आलोचना गर्दा सो समारोहमा उपस्थित दर्शकहरूले ताली बजाएर उनको स्वागत गरेका थिए।

न्यूयोर्क प्रहरीका अनुसार डि निरोको चलचित्र प्रोडक्सन कम्पनी पनि रहेको सो रेस्टुरेन्टको भवनमा उक्त शंकास्पद उपकरण पुग्दा त्यहाँ कोही पनि थिएनन्।

न्यूयोर्कस्थित प्रहरीले ती शंकास्पद प्याकेटहरूबारे छानबिन गरिरहेका छन्।

'राष्ट्रपति ट्रम्पको बोलीले हिंसा गर्न उक्स... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

ायो'

ओबामा र क्लिन्टनको ठेगानामा 'विस्फोटक वस्तु'

खोजी

भूतपूर्व राष्ट्रपति बराक ओबामा र भूतपूर्व विदेशमन्त्री हिलारी क्लिन्टनलाई हुलाकमार्फत् शंकास्पद विस्फोटक पदार्थ पठाइएको थियो।

अधिकारीहरूका अनुसार न्यूयोर्क, वासिङ्गटन डिसी तथा फ्लोरिडास्थित विभिन्न स्थानहरूमा विस्फोटक उपकरहणहरू पठाइएका थिए।

कुनै पनि विस्फोटक उपकरणहरू विस्फोट भने भएका छैनन्।

अमेरिकी संघीय जाँच ब्युरो- एफबीआई- ले ती उपकरणहरू पठाउने मानिसबारे खोजी थालेको छ।

पछिल्लो प्याकेट फेला परेपछि सामाजिक संजालको बेवसाइट ट्वीटरमा सन्देश राख्दै राष्ट्रपति  ट्रम्पले समाजमा देखिएको आक्रोशको ठूलो हिस्सा, उनकै शब्दमा, मूलधारका संचारमाध्यमले झुटो तथा गलत समाचार दिएका कारण भएको बताएका छन्।


प्रहरीले अश्रुग्यास प्रहार गरेको थियो

टाउकोमा स्यान्टा क्लजको जस्तो टोपी र मृगको जस्तो सिङ लगाएका मानिसहरूले विभिन्न बजार तथा एउटा पर्यटकीय क्षेत्रमा प्रदर्शन गरेका थिए।

केही प्रदर्शनकारीहरूले पेट्रोल बम प्रहार गरेका थिए। प्रहरीले आँखा पोल्ने पेपर स्प्रे, लट्ठी तथा अश्रुग्यास प्रयोग गरेको थियो।

हङ्‍कङमा छ महिनादेखि सरकारको विरोधमा आन्दोलन भइरहेको छ।

गत जुन महिनामा सरकारले सुपुर्दगीसम्बन्धी एउटा विवादास्पद विधेयक ल्याएपछि विरोध सुरु भएको थियो। अहिले त्यसले प्रहरीको अत्याचार र प्रजातान्त्रिक सुधारको मागसहित आन्दोलनको रूप लिएको छ।

मङ्गलवार के भयो?

केही प्रदर्शनकारीले क्रिस्मसको बेला पनि विरोधप्रदर्शन गर्न आह्वान गरेका थिए।

क्रिस्मसको पूर्वसन्ध्यामा चिम शा चई र मङ्‌ककका सडकमा हजारौँ मानिसहरू भेला भए।

केही प्रदर्शनकारीहरूले सडकबाट इँटा निकालेको र बाटो छेक्न थुप्रो बनाएको देखिन्थ्यो। प्रहरीका अनुसार प्रदर्शनकारीहरूले एउटा ब्याङ्कमा तोडफोडपछि आगो लगाइएका थिए।

साउथ चाइना मर्निङ पोस्टका अनुसार मध्यरातमा प्रदर्शनकारीहरूले हिंसात्मक गतिविधि केही समय रोकेर शुभकामना आदानप्रदान गरेका थिए... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

। उनीहरूले सुरक्षाकर्मीहरूलाई पनि शुभकामना दिएका थिए।

तर केही बेरमै उनीहरूबीच फेरि झडप भयो।

शपिङ सेन्टरहरूमा स्वयंसेवी स्वास्थ्यकर्मी र मुख छोपेका प्रदर्शनकारीहरू भेला भएका थिए

विरोधप्रदर्शनबाट सामाजिक व्यवस्था बिथोलिएको र उत्सवको उमङ्ग प्रभावित भएको सरकारले बताएको छ

पच्चीस वर्षीय निगेल चाल नाम गरेका एक प्रदर्शनकारीले रोएटर्स समाचारसंस्थालाई भने, "धेरै हङ्‌कङवासीलाई यो क्रिस्मस भिन्न नहोला भन्ने लागेको थियो...तर यो वर्ष क्रिस्मसको पूर्वसन्ध्या त लडाइँ गर्ने समय भए जस्तो छ।"

"यो हाम्रा लागि हर्षपूर्ण पर्व र बिदाको बेला भए पनि केही [प्रदर्शनकारीहरू] जेलमा छन्... हामीले अरूलाई हाम्रो सङ्घर्ष अझै सकिएको छैन भनेर सम्झाउनुपर्छ," आफ्नो नाम म्यारी बताउने अर्की प्रदर्शनकारीले रोएटर्सलाई भनिन्।

सरकारका एक प्रवक्ताले दङ्गाकारीहरूले सामाजिक व्यवस्था र क्रिस्मस पर्वको उमङ्ग बिथोलिदिएको आरोप लगाएका छन्।

बुधवार बिहानसम्म प्रदर्शनकारीहरू सडकमै थिए

हङ्‌कङ किन आन्दोलित छ?

सरकारले हङ्‌कङका नागरिकलाई मुख्यभूमि चीन सुपुर्दगी गर्न सकिने प्रावधान भएको नयाँ कानुन ल्याउन खोजेपछि हङ्‌कङ गत जुन महिनादेखि आन्दोलित छ।

उक्त प्रस्तावित कानुन अनुमोदनमा भएमा हङ‍्‌कङको न्यायिक स्वतन्त्रता समाप्त हुने र विरोधीहरू खतरामा पर्ने डर धेरैमा उत्पन्न भयो।

चर्को विरोध भएपछि सेप्टेम्बरमा उक्त विधेयक फिर्ता भयो। तर आन्दोलन झन् चर्कियो।

सन् १९९७ सम्म हङ्‍कङ ब्रिटिश उपनिवेश थियो।

अहिले 'एक राष्ट्र, दुई प्रणाली' नीतिअन्तर्गत हङ्‌कङ चीनको अर्धस्वायत्त भूभागको रूपमा रहेको छ।

हङ्‍कङवासीहरू मुख्यभूमि चीनका नागरिकभन्दा धेरै स्वतन्त्र छन्।

हङ्‌कङको प्रशासनलाई चीनको समर्थनप्राप्त छ। तर गत महिना भएको स्थानीय परिषद्को निर्वाचनमा बेइजिङ समर्थकहरूको पराजय भएको थियो।

चीनले हङ्‍कङमा भइरहेको आन्दोलनप्रति आपत्ति व्यक्त गर्दै चीन विभाजन गर्न खोजे दमन गरिने चेतावनी दिँदै आएको छ।


प्रहरीले काठमाण्डूमा तस्करी गरेर ल्याइएको अहिलेसम्मकै सबैभन्दा ठूलो परिमाणमा बरामद गरिएको सुन महानगरीय प्रहरी अपराध महाशाखाले सोमबार सार्वजनिक गरेको थियो।

प्रहरीले गाडीमा लुकाइएको अवस्थामा बरामद गरेको झण्डै ८८ किलो सुनसँगै गाडी चालकलाई पनि गिरफ्तार गरेको छ।

संगठीत अपराधको अनुसन्धान गर्ने नेपाल प्रहरीको केन्द्रीय अनुसन्धान ब्यूरो प्रमुख डिआईजी पुष्कर कार्की भन्छन्, ''खाडी मुलुक र चीनबाट अवैध सुन नेपाल भित्रिन्छ। त्यहाँ सुन बाहिर लैजान कुनै प्रतिबन्ध छैन। भन्सार नतिरेर भित्र्याइने त्यस्तो सुन थोरै नेपालमा र बाँकी सबै भारतमा खपत हुन्छ।''

भारतले विदेशी मुद्राको खर्च कटौती गर्न सुनको आयातमा कडाइ गरेपछि भारतीयले सुन खरिद गरेर सञ्चित गर्न खोज्ने प्रवृति बढेकाले नेपाल हुँदै सुन तस्करी बढेको जानकारहरुको भनाइ छ।

कारण

सीमा नाकामा हुने फितलो जाँच र कमजोर अनुगमन प्रणालीका कारण पटक-पटक विभिन्न परिमाणमा अवैध सुन बरामद हुने गरेको अधिकारीहरु बताउँछन्।

खासगरी दुई ठूला मुलुकसँगको सिमानामा तस्करी नियन्त्रणका लागि चाहिने उपकरण, विज्ञ जनशक्ति र सूचना लिन गर्नुपर्ने लगानीको अभाव सुन तस्करीको मुख्य कारण... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

भएको उनीहरुको भनाइ छ।

अधिकारीहरुका अनुसार प्रहरी अनुसन्धानले नेपालबाट हुने अधिकांश सुन तस्करीमा भारतीयको लगानी रहने र सीमित मात्रामा नेपाली पनि संलग्न रहेको देखाउँछ।

नेपाल सुनचाँदी रत्न तथा आभूषण महासंघका अध्यक्ष रमेश महर्जनले भने, "चीन र भारतको तुलनामा भन्सार दर नेपालमा बढी भएकाले पनि यहाँ अनुचित काम त्यसले प्रोत्साहन गरेको बताइन्छ।''

खपत

नेपाल राष्ट्र ब्याङ्कले दैनिक १५ देखि २० किलो सुन, व्यवसायीलाई कोटा प्रणालीका आधारमा उपलब्ध गराउँदै आएको छ।

दैनिक ३० केजी सम्म खपत भईरहेको र बढीमा ५० केजीसम्म खपत हुने महासंघले जनाएको छ।

बजारमा अवैध सुन खपतबारे यथार्थ तथ्याङ्क नभएको बताउँदै राष्ट्र ब्याङ्कका प्रवक्ता नारायण प्रसाद पौडेल भन्छन्, ''अवैध रुपमा भित्रिएको सुनका कारण अलिकति असर सुनको माग-आपूर्तिमा परेको छ।''

आशंका

विगतमा बरामद भएका ठूला परिमाणका सुन र त्यसमा रहेको भनिएको संलग्नताबारे जानकारहरु पछिल्लो ८८ किलो सुन तस्करीमा पनि उच्च तहको मिलेमतो रहेको लख काट्छन्।

गत वर्ष ३३ किलो सुन बरामद हुँदा पनि ठूलै सञ्जाल सक्रिय रहेको र त्यसमा उच्च तहको संलग्नता रहेको चर्चा भएको थियो।

तर ठूल्ठूला सुन तस्करी प्रकरणमा चर्चा हुने गरेका ठूला हैन साना माछा मात्र प्रहरीको हात पर्ने गरेको आरोप लाग्ने गरेको छ।


प्रहरीले छापा मारेको नक्कली घिउ बनाउने टहरो

त्यहाँ एउटा करीब १५ धुर जग्गामा इँटको पर्खाल उठाएर घेरिएको तथा माथिबाट जस्ताको छाना लगाएको टहरा देखिन्छ।

नजिकै घना बस्ती रहेको छ भने कारखाना नजिक एक विद्यालय र टाँसिएकै एक घर रहेको छ।

नजिकैका घरमूली अनवर अन्सारीले आफू उक्त स्थानमा तीन वर्षदेखि बस्दै आएको बताउँछन् र कारखाना भने करिब एकवर्षदेखि सञ्चालनमा आएको बताउँछन्।

'खुद्रा पाइन्न'

उनले भने, "यहाँ आसपासमा मानिसहरू कारखानामा के भइरहेको छ वा के उत्पादन भइरहेको छ भनेर वास्ता गर्दैनथ्यौँ। छापा मारेपछि मात्र थाहा भयो। कारखानामा उत्पादन हुने घिउ हामीलाई पनि विक्री गर्नुहोस् न भन्दा खुद्रा नपाइने र बाहिरको लागि मात्र भएको कर्मचारीले बताउने गरेका थिए।"

अहिले उद्योगमा ताला लगाइएको देखिन्छ।

अर्की स्थानीय सविता देवीले भनिन्, "गाउँका मानिसहरूले किनेर खाएको भए?  हालसम्म त कतिजनाको स्वास्थ्यमा कस्तो नराम्रो असर परेको हुन्थ्यो होला भन्ने कुरा सोचेरै चिन्ता लाग्छ।  प्रहरीले छापा मारेपछि पो रहस्य बाहिर आयो।"

जिल्ला प्रहरी कार्यालय पर्साले वीरगन्ज महानगरपालिका वडा नम्बर १५ बाट नक्कली घिउ बना... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

उने कारखानामा गत आइतवार छापा मारी ३ जनालाई नियन्त्रणमा लिइएको जनाएको छ।

प्रहरी नायव उपरीक्षक वीरेन्द्रबहादुर शाहीका अनुसार, प्राप्त विशेष सूचनाको आधारमा जिल्ला प्रहरी कार्यालय पर्साको टोलीले लक्ष्मण ब्रह्मचोक नजिक सञ्चालन गरिएको अखाद्य पदार्थ, नक्कली घिउ बनाउने कारखानामा छापा मारेर कारखाना सञ्चालक सहित तीन जनालाई नियन्त्रणमा लिएर अनुसन्धान भइरहेको छ।

उद्योगका सञ्चालक वीरगन्ज १५ का अनिल श्रेष्ठ, सोही ठाउँका रमेश श्रेष्ठ र भारत जिल्ला मोतिहारी पूर्वी चम्पारणका कामदार रामविलास यादवलाई नियन्त्रणमा लिएर अनुसन्धान थालिएको पर्साका प्रमुख जिल्ला अधिकारी जितेन्द्र बस्नेतले बताए।

छापामार्ने क्रममा अनिल श्रेष्ठले सञ्चालन गरेको सिद्धि बिनायक पूजा सामग्री प्रोडक्टस उद्योगमा रसायन मिसावट गरी तयार पारिएको नक्कली घिउ विभिन्न ब्राण्डमा फेला पारिएको जिल्ला प्रशासन कार्यालयले जनाएको छ।

कारखानामा पूजा,  दुर्गा र गोकुल नामक शुद्ध घिउको लेबल र विभिन्न ब्रान्डका स्टिकर लगाई नक्कली घिउ उत्पादन तथा विक्री वितरण भएको प्रहरीको भनाइ छ।

प्रहरी नायव उपरीक्षक शाहीले भने," आइतवार साँझ कारखानामा १२ किलोको दरले पूजा, दुर्गा र गोकुल ब्राण्डका ५२ कार्टुन घिउ, डाल्डा घिउ २० किलोको दरले २९ कार्टुन र पाम आयलबाट अखाद्य तथा नक्कली घिउ बनाउन प्रयोग हुने २ किसिमको रसायन, लेबलिङ गर्न प्रयोग हुने विभिन्न ब्राण्डका स्टिकर , घिउ तौल गर्ने मेशिन, भाँडा कुँडा, चुलो, सिलिन्डर, कराइ, लगायतका सामग्री बरामद गरिएको छ।

अनुसन्धान

उक्त उद्योगबाट नक्कली घिउ उत्पादन भइरहेको सूचनाको आधारमा छापा मारिएकोमा तीनै जनालाई अदालतबाट म्याद थप गराइ अनुसन्धान भइरहेको बताइएको छ।

यो वर्ष नक्कली घिउ उद्योग फेला परेको यो पहिलो घटना भएको प्रहरी नायव उपरीक्षक शाहीले बताए।

प्रमुख जिल्ला अधिकारी जितेन्द्र बस्नेतले अनुसन्धान अधिकृतले नमूना लिएर त्यसमा मिसावटको मात्रा तथा त्यसले पुर्‍याउन सक्ने हानिबारे छानबिन हुँदैछ।

उनले अनुसन्धानका लागि समय लाग्ने बताए।


प्रहरीले ती पुरूष सन् २०१६ मा भागेको र त्यसपछि उनी तेस्रोलिङ्गी महिलासँगको सम्बन्धमा रहेको जनाएको छ।

पत्नीका एकजना नातेदारले ती पुरुषलाई भिडिओमा तेस्रोलिङ्गीसँग सबैभन्दा पहिले फेला पारेपछि प्रहरीको खोजी सुरु भएको थियो।

प्रहरीले अहिले ती दम्पतीलाई 'परामर्श' दिएको जनाएको छ।

टिकटकको प्रयोग

प्रहरीले ती पुरुष सुरेशलाई दक्षिणी राज्य तामिलनाडु राज्यको होसुर सहरमा फेला परेका थिए। जुन ठाउँ उनकी पत्नी बस्दै आएको विलुपुरम जिल्लाभन्दा २०० किलोमिटर टाढा पर्छ।

प्रहरीले बीबीसी तमिललाई भने, "हामीले उक्त जिल्लामा तेस्रोलिङ्गी सङ्गठनमा सम्पर्क गरेपछि फोटोमा देखिएको ती तेस्रोलिङ्गी महिलाको पहिचान गर्न सहयोग पायौँ।"

टिकटक स्टार

पत्नीले त्यसअघि पति हराएको निवेदन दर्ता गरेकी थिइन् तर त्यसबेला उनलाई पत्ता लगाउन सकेको थिएन।

प्रयोगकर्ताले भिडिओहरू तयार गरेर अपलोड गर्न मिल्ने टिकटक एप भारतमा निकै प्रचलित छ। भारतमा त्यसका १२ करोड प्रयोगकर्ता छन्।

तर नराम्रा विषयहरूको प्रचारमा सहयोगी हुने भन्दै त्यसको कतिपयले आलोचना पनि गर्छन्।

अश्लील सामग्री फैलाउन प्रयोग भइरहेको भन्ने चिन्तालाई लिएर तमिलनाडुस्थित एउ... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

टा अदालतले एप्रिल महिनामा गुगल एप स्टोरबाट टिकटक हटाउन आदेश दिएको थियो।

तर एक हप्तापछि उक्त प्रतिबन्ध हटाइएको थियो।

टिकटकले दिएको आवाज


प्रहरीले फ्लोइडको घाँटीमा करिब ९ मिनेट घुँडाले थिचेका कारण भएको भनिएको उनको मृत्युलाई बेन्जामिन क्रम्पले "कुकर्म" भनेका छन्।

मिनियापलिसमा गरिएको उक्त स्मृति कार्यक्रममा सयौँ मानिस सहभागी भएका छन् र त्यहाँ मानवअधिकारकर्मी याल शार्प्टनले पनि सम्बोधन गरेका थिए।

उनले उक्त सभामा हाम्रो 'घाँटीबाट तिम्रो खुट्टा झिक' भन्ने समय आएको बताए।

यसैबीच, फ्लोइडको हत्यामा सहयोग गरेको र मतियार बनेको आरोपमा अभियोग लागेका तीन प्रहरी अधिकारीहरू पहिलोपटक अदालत पुगेका छन्।

फ्लोइडले सास फेर्न गाह्रो भयो भनिरहँदा पनि घाँटी थिचिरहेका प्रहरी अधिकारी डेरेक शोभिनविरुद्ध चाहिँ आशययुक्त हत्याको आरोप लागेको छ। उनी सोमवार अदालतमा उपस्थित हुनेछन् ।

प्रहरीले घाँटीमा थिचेको देखिने भिडिओ सार्वजनिक भएपछि फ्लोइडको मृत्युलाई लिएर अमेरिकाभरि विभिन्न सहरहरूमा आक्रोश निम्त्याएको छ।

विगत ८ दिनमा भएका धेरैजसो प्रदर्शनहरू शान्तिपूर्ण नै भएका छन् तर केही सहरहरूमा भने हिंसा र झडप हुँदा त्यहाँ कर्फ्यू लगाइएको छ।

स्मृति कार्यक्रममा बोल्दै फ्लोइड परिवारका वकिल बेन्जामिन क्रम्पले जोर्ज फ्लोइडको मृत्यु कोरोनाभाइरसको महामारीले... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

नभइ जातिवाद र भेदभावको महामारीले भएको बताए।

मिनियापलिस डाउनटाउनस्थित नर्थ सेन्ट्रल युनिभर्सिटीमा भएको कार्यक्रममा फ्लोइडको परिवारका सदस्यहरू, मिनेसोटाका गभर्नर, सिनेटर र मिनियापलिसका मेयरसहित सयौँ मानिसहरू भेला भएका थिए।

फ्लोइडका एकजना भाइ फिलोनाइसले आफूहरू सानो हुँदा परिवार कति गरिब थियो र कसरी उनीहरूले कपडा धोएर ओभनमा सुकाउने गर्थे भनेर सम्झिए।

अहिले आफ्ना दाइका लागि यति धेरै मान्छे जम्मा हुनुमा उनले धेरैको हृदय छोएको देखाएको बताए।

मानवअधिकारकर्मी शार्प्टनले जवाफदेहिताको माग गरेका छन्।

अमेरिकाका थुप्रै राज्यहरूमा प्रदर्शनहरू भइरहेको कुरा उल्लेख गर्दै उनले भने, "अब हामी रोकिँदैनौँ।"

"न्याय प्रणाली पूर्ण रुपमा परिवर्तन नगर्दासम्म हामी रोकिने छैनौँ।"

"फ्लोइडलाई जे भयो त्यो यो देशको शिक्षा, स्वास्थ्य र अन्य क्षेत्रमा प्रत्येक दिन हुन्छ। जोर्जको नाममा हामी एक भएर तिमीहरूको घुँडा हाम्रो घाँटीबाट निकाल भन्नुपर्ने बेला आएको छ," उनले भने।

नर्थ क्यारोलाइनास्थित फ्लोइड जन्मिएको ठाउँमा शनिवार र उनको गृहनगर ह्यूजटनमा सोमबार थप स्मृति कार्यक्रम हुनेछन्।


प्रहरीले मानिसहरूलाई घरभित्रै बस्न चेतावनी दिएको छ भने नभाल्नीका नजिकका सहयोगीहरूलाई शनिवारको प्रदर्शन अगाडि नै गिरफ्तार गरिएको छ।

गत आइतवार जर्मनीबाट देश फर्केका उनलाई विमानस्थलमा गिरफ्तार गरेपछि उनका समर्थकहरूले सामाजिक सञ्जालमार्फत आयोजन गरेको प्रदर्शन रुसका ६० सहरमा हुने अपेक्षा गरेका छन्।

को हुन् त नभाल्नी र किन रुस उनीबाट डराएको छ?

नभाल्नी को हुन्?

नभाल्नी रुसी राष्ट्रपति भ्लादिमिर पुटिनका सबैभन्दा कडा आलोचक हुन्।

उनी भ्रष्ट्राचार विरोधी अभियानकर्ता हुन्।

सन् २०१८ को राष्ट्रपतीय निर्वाचनमा उनी उम्मेदवार बन्न खोजेका थिए तर उनलाई आर्थिक हिनामिनाको आरोपमा उम्मेदवार बन्न दिइएन।

नडराई बोल्ने ब्लगरका छवि बनाएका उनलाई सामाजिक सञ्जालमा लाखौँ रुसीले पढ्छन् र सन् २०२० मा उनका केही समर्थकहरू साइबेरियाको स्थानीय निर्वाचनमा निर्वाचित पनि भए।

गत अगस्टमा ४४ वर्षीय नभाल्नीलाई स्नायु विषको हमला भयो। त्यसका लागि उनले पुटिनलाई दोषी मान्छन्।

क्रेमलिनले संलग्नता अस्वीकार गर्छ। तर नभाल्नीको आरोपलाई केही खोज पत्रकारहरूको अनुसन्धानले सही भएको देखाउँछ।

क्रेमलिन किन डराउँछ?

बीबीसीका मस्कोस्थित ... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

सम्वाददाता स्टिभ रोसेनवर्ग भन्छन्, "लामो समयसम्म नभाल्नीलाई रुसी अधिकारीहरूले वास्तै गरेनन्। उनी मात्र एक ब्लगर थिए। केहीले उनलाई पढ्थे।"

"तर हालैका घटनाहरूले अर्को चित्र देखाउँछ। पहिले नभाल्नीलाई स्नायु विष दिएर मार्ने कोसिस गरियो र रुसले विषको बारेमा अनुसन्धान गर्नेभन्दा उनलाई गिरफ्तार गरेको छ।"

"नभाल्नीलाई जेल हालेपछि अधिकारीहरू उनका समर्थकहरूलाई दबाव दिइरहेका छन्। क्रेमलिनको सबैभन्दा ठूलो डर भनेको सत्ता परिवर्तन हुनसक्ने जनआन्दोलनको हो।"

"अहिले त्यस्तो हुने देखिएको छैन तर रुसको आर्थिक समस्या बढ्दो छ र कुनै बेला नागरिकको परिवर्तनको केन्द्र विन्दुमा नभाल्नी हुन सक्छन्।"

"अनि अब यो व्यक्तिगत झगडा बनेको छ। नभाल्नीले पुटिनको दरबार भन्ने भिडिओ सार्वजनिक गरेका छन् जसमा उनले पुटिनले गैरकानुनी ढङ्गले खर्वौँ पर्ने सम्पत्ति थुपारेको आरोप लगाएका छन्।"

गिरफ्तारीको घटनाक्रम

महिनौँपछि जर्मनीबाट मस्को फर्किएका नभाल्नीलाई विमानस्थलको पासपोर्ट नियन्त्रण कक्षबाट प्रहरीले हिरासतमा लिएका थिए।

"म सही छु भन्ने मलाई थाहा छ। मलाई कुनै डर छैन," मस्कोको शेरेमेत्येभो विमानस्थलमा पक्राउ पर्नु केही मिनेट अगाडि आफ्ना समर्थक तथा सञ्चारकर्मीलाई नभाल्नीले यसो भनेका थिए।

उनका वकिललाई साथमा जान दिइएन।

यसअघि आइतवार उनको विमान अवतरण गर्ने भनिएको नुकोभो विमानस्थलमा थप दङ्गा प्रहरी खटाइएको तथा सुरक्षा बन्दोबस्त गरिएको थियो।

अन्य कैयौँ अभियानकर्मीहरू पक्राउ परेको रुसी सञ्चारमाध्यमले जनाएका थिए।

गत वर्ष अगस्टमा स्नायु विष दिइएपश्चात् नभाल्नीलाई जर्मनीमा उपचार गरिएको थियो।

त्यतिखेर साइबेरियामा आन्तरिक उडानकै क्रममा विमानभित्र नभाल्नी अचेत भएका थिए।

उनलाई नोभिचोक नामक विष दिइएको पछि पत्ता लागेको थियो।

नभाल्नीका प्रवक्तालाई प्रदर्शनसम्बन्धी कानुन तोडेकोमा गिरफ्तार गरिएको छ

अन्य को गिरफ्तार?

नभाल्नीका प्रवक्ता किरा यार्मास र उनका एक वकिल ल्युबोभ सोबोललाई गिरफ्तार गरिएको छ।

उनीहरूलाई जरिवाना वा छोटो जेल सजाय हुनसक्ने बताइएको थियो।

सोबोललाई रिहा गरिएपनि यार्मासलाई नौ दिन जेलमा राखिने भएको छ।

अन्य सहरमा पनि नभाल्नीका चर्चित समर्थकहरूलाई गिरफ्तार गरिएको छ।

नभाल्नीको श्रीमती युलियाले 'आफ्नो लागि, नभाल्नीको लागि र आफ्नो बच्चाहरूका लागि, हाम्रो समान मूल्य र मान्यताका लागि' मस्कोमा प्रदर्शनमा सहभागी हुने जनाएकी छन्।


प्रहरीले मुसलमान ग्रामिण बस्तीका ति पुरुषहरुलाई देशद्रोहको अभियोग लगाएको छ।

ति मुसलमान पुरुषहरुलाई उक्त खेलमा भारतको हारपछि आतसबाजी गरेको र "पाकिस्तानको पक्षमा" नारा लगाएको भनि तिनका हिन्दू छिमेकीहरुले उजुरी गरेपछि पक्राउ गरिएको थियो।

लण्डनमा आयोजित सो क्रिकेट प्रतियोगितामा भारतलाई १८० रनले हराउंदै पाकिस्तान विजयी भएको  थियो।

गम्भीर

भारतको दण्डविधान अन्तर्गत देशद्रोहको अभियोग सबैभन्दा गम्भीर अभियोगहरु मध्येमा पर्दछ।

देशद्रोहको अभियोगमा मुद्दा चलाइएकाहरुले आफ्नो राहदानी सरकारलाई बुझाउनु पर्छ, तिनीहरु सरकारी नोकरीका लागि योग्य हुंदैनन्, आवश्यक परेको बेला तिनीहरु अदालतमा हाजिर हुनुपर्छ र कानूनी खर्च आफैले व्यहोर्नुपर्छ।

प्रहरी स्रोतलाई उद्धृत गर्दै इन्डीया टुडे वेबसाइटमा प्रकाशित समाचार अनुसार ति मुसलमान पुरुषहरुलाई पाकिस्तानी क्रिकेट टोलीको समर्थन गरेको कारण नभई भारत विरोधी नाराबाजी गरेको अभियोगमा मुद्दा दायर गरिएको हो।

समस्या

भारतीय मुसलमानहरुले पाकिस्तानी क्रिकेट टोलीको समर्थन गरेकोमा समस्या बेहोर्नु परेको यो पहिलो घटना भने होइन।

सन् २०१६ मा भारतप्रशासित कश्मिरका ६६ जना... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

मुसलमान विद्यार्थीहरुलाई उत्तरप्रदेशस्थित तिनीहरु अध्ययनरत विश्वविद्यालयले निश्कासन गरेको थियो र सामुदायिक सौहार्दता विगारेको अभियोग लगाएको थियो।

सन् २०१६ मा भारतप्रशासित कश्मिरको एउटा विश्वविद्यालयमा उक्त राज्य र  देशको अन्य भागका विद्यार्थीहरुबीच भिडन्त भएपछि त्यहां प्रहरी पठाउनु परेको थियो।


प्रहरीले यी रहस्यमय घटनाको समाधान खोज्न संघर्ष गरिरहेको छ भने महिलाहरु आतंकीत र चिन्तित छन् भन्छन् बीबीसका विकास पाण्डे।

'अदृश्य हजामको हमला' भनेर चर्चा भैरहेको महिलाहरुको कपाल काटिने घटना सबैभन्दा पहिला गत जुलाई महिनामा राजस्थान राज्यमा भएको बताइएको थियो।

अहिले हरियाणा र दिल्लीमा त्यसरी महिलाहरुलाई थाहै नहुने गरी कपाल काटिएका रहस्यमय घटनाका ताजा विवरणहरु आइरहेका छन्।

पिडित महिलाहरुले कुनै घटनामा रंगीन कपडा लगाएका प्रौढ पुरुष जिम्मेवार भनेका छन् त कुनैमा महिला।

साथ

कपाल काटिएको घटनाका पिडितहरु अझै पनि आतंकीत छन् र तिनका परिवारजनले तिनीहरुलाई एक्लै नछाडी साथ दिइरहेका छन्।

त्यस्तो घटनाको उजुरी आएको गुडगावं क्षेत्रका प्रहरी प्रवक्ता रविन्दर कुमार भन्छन्, "प्रहरीले त्यस्ता घटनाहरुका सम्बन्धमा छानविन थालेको छ। यि अनौठा घटनाहरु हुन् ।

"घटनास्थलमा कुनै सुराग मिलेको छैन, पीडीतहरुको चिकित्सा परिक्षण गर्दा पनि कुनै असामान्य नतिजा देखिएको छैन।

"पिडीतहरु लगायत कसैले पनि ति आक्रमणकारीहरुलाई राम्ररी देखेको भनेर बताउन सकेका छैनन्।"

ति प्रहरी प्रवक्ताका अनुसार विभिन्न क्षेत्रका प्रहरीहर... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

ुले घटनाको चुरोसम्म पुग्न आपसी तालमेलको संयोजन गरिरहेका छन्।

यो सबै जारी रहंदा विभिन्न प्रकारका हल्लाहरु पनि ति क्षेत्रमा फैलिरहेका छन्।


प्रहरीसँग रहेका १३ वटा घोडामध्ये चारवटा मात्र 'ड्यूटी' गर्न सक्ने अवस्थामा रहे पछि अन्य घोडा पाल्न आर्थिक भार परेको गुनासो प्रहरी अधिकारीहरूको छ।

सडकमा अत्यधिक चाप हुने समयमा निश्चित चोक, सार्वजनिक स्थान तथा विशेष चाडपर्वका अवसरमा जम्मा हुने भिड नियन्त्रण गर्न ट्राफिक प्रहरीले घोडाको प्रयोग गर्दै आएको छ।

२०७२ सालको कार्तिक महिनामा १७ वर्ष उमेरसम्मका १० घोडाहरू सेनाले ट्राफिक व्यवस्थापन प्रयोजनका लागि प्रहरीलाई हस्तान्तरण गरेको थियो।

घोडा पाल्ने खर्चै चर्को

प्रहरीसँग रहेका घोडाहरूको परिचालन, रेखदेख र प्रशिक्षणका लागि १८ जना खटिएका छन्।

माउण्टेड भनिने घोडचढी प्रहरी शाखाका हवल्दार रामहरी कोइरालाले भने, "१३ घोडालाई दानापानी, स्याहार-सुसार, तालिम तथा व्यायाम गराउनुपर्छ। तर प्रयोग गर्न ४ घोडाहरूमात्र तयार छन्।"

उनका अनुसार हरेक दिन प्रत्येक घोडालाई झण्डै साढे दुई किलो चना, डेढ केजी जौ, र एक केजी चोकर खुवाउनुपर्छ। झण्डै १९ केजी सुकेको घाँस सोत्तरको रुपमा प्रयोग हुन्छ।

त्यसका अतिरिक्त प्रतिमहिना एक घोडालाई दुई जोर टाप लगायतका अन्य सामग्रीको पनि आवश्यक पर्छ।

काठमाण्डू उपत्यकाको ट्राफ... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

िक व्यवस्थापनमा वर्षौदेखि प्रयोग हुँदै आएका घोडाहरूलाई महानगरीय ट्राफिक महाशाखा रामशाहपथमा राखिँदै आएको थियो।

तर स्थान अभावका कारण हाल रानीबारीमा २० क्षमताको नयाँ घोडा कवल निर्माण गरि उक्त घोडाहरूलाई सारिएको महाशाखाले जनाएको छ।

घोडाका ड्युटी प्वाईन्ट

१३ मध्ये ४ घोडा मात्र ट्राफिक व्यवस्थापनामा खटिन सक्ने अवस्थामा रहेपछि प्रहरीले हाल 'ड्युटी प्वाईन्ट' अर्थात् खटिने स्थानहरू समेत कटौती गरेको छ।

प्रहरी हवल्दार कोइरालाका अनुसार पहिले सुन्धारा, भोटाहिटी, नयाँ बानेश्वर, कोटेश्वर र कालिमाटी लगायतका क्षेत्रमा खटिने घोडा हाल सुन्धारा र भोटाहिटीमा मात्र सीमित बनेका छन्।

नयाँ बनेको घोडा कवल रानीबारीमा भएपछि ट्राफिक व्यवस्थापनको अवधि समेत घटेको घोडचढी प्रहरीहरूको अनुभव छ।

"विगतमा साढे दुई घण्टासम्म काम गर्ने घोडाहरु हाल एक-डेढ घण्टामात्रै काम गर्न सक्छन् र आउजाउमै दुईघण्टा खर्च हुन्छ," एक प्रहरी जवानले भने।

हाल प्रहरीसँग रहेका घोडाहरु अस्वस्थ, अशक्त र घाइते नभएको भए उपत्यकाको ट्राफिक व्यवस्थापन थप चुस्त हुने बुझाइ स्वयम् प्रहरीको छ।

भोटाहिटीमा खटिएका प्रहरी हवल्दार मधुकर कँडेल भन्छन्, "१०-१२ जना प्रहरीले गर्ने ट्राफिक व्यवस्थापन एउटा घोडाको सहयोगमा गर्न सकिन्छ।"

घोडाबाट टाढासम्म सडक अनुशासन पालना गरे नगरेको अवलोकन गर्न सकिने, घोडाको उपस्थितिले सडक प्रयोगकर्ता तथा पैदलयात्री केही संयमित रहने लगायतका कारणले पनि ट्राफिक व्यवस्थापन सहज हुन्छ। हेर्नुहोस् कमल परियारले बनाएको यो भिडिओ।


प्रा. सुवेदीले नेपालले अन्तर्राष्ट्रिय निकायको ढोका ढकढकाउने अहिले बलियो आधार रहेको बताएका छन्

नेपालले भारतसंगको सीमा नाकामा देखिएको अवरोधलाई कसरी अन्तर्राष्ट्रियकरण गर्न सक्छ?

अन्तर्राष्ट्रियकरण गर्नका लागि नेपालले तीनवटा कदम चाल्नुपर्छ। पहिलो, नेपालले आफ्नो धारणा स्पष्ट बनाउनुप-यो। अहिले भइरहेको नाकाबन्दी हो कि होइन? या आर्थिक नाकाबन्दी हो कि होइन? दोस्रो, नेपालले लिखित रुपमा यो मामिलामा आफ्नो धारणा अर्थात ‘पोजिसन पेपर’ बनाउनुप-यो। नेताहरुले भाषण गरेर, सञ्चारमाध्यममा अन्तर्वार्ता दिएर मात्रै हुने होइन। व्यवसायिक हिसाबले कानुनी विशेषज्ञलाई राखेर नेपालको स्थिति यो हो, नेपालको अधिकार यो छ भारतीय पक्षबाट भइरहेको यो काम मान्य छैन भन्ने किसिमको एउटा औपचारिक ‘पोजिसन पेपर’ बनाउनुप-यो। तेस्रो, विक्रम सम्वत् २०४५ सालको स्थिति भन्दा नेपालको अहिलेको स्थिति अन्तर्राष्ट्रिय कानुनमा धेरै बलियो छ। त्यो बेला नेपाल त्यतिबेलाको ग्याट अर्थात् अहिलेको विश्व व्यापार संगठनको सदस्य थिएन, अहिले छ। सन् १९८२ मा अनुमोदित समुद्रसम्बन्धी राष्ट्रसंघीय सन्धि, जसको नेपाल पक्ष राष्ट्र पनि हो, त्यसले भूपरिवेष्ठित रा... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

ष्ट्रको अधिकार प्रत्याभूतिमात्रै गर्दैन, दुई राष्ट्र बीचको समस्यालाई निराकरण गर्ने न्यायिक र अर्धन्यायिक निकायको पनि व्यवस्था गरेको छ। हामी अन्तर्राष्ट्रिय न्यायिक र अर्धन्यायिक निकायको ढोका ढकढकाउन सक्छौं। त्यो ढोका ढक्ढक्याउने परिस्थिति बेग्लै आउला। तर ढोका ढकढकाउने तयारी नेपालले गरेको छ भनेर मात्रै बाहिर सूचना प्रवाह हुने हो भने पनि भारतलाई बेग्लै किसिमको दबाब पर्थ्यो भन्ने मैले देखेको छु।

तपाईंले सबैभन्दा पहिले त नाकाबन्दी हो कि होइन स्पष्ट भन्नुप-यो, भन्नुभयो। तर अहिले धेरै नेपालीले यसलाई भारतको अघोषित नाकाबन्दी भनिरहेका छन्। तपाईंको विचारमा चाहिं यो के हो?

यथार्थमा यो आर्थिक नाकाबन्दी नै हो। मैले पाएको सूचना र अध्ययनका क्रममा अन्तर्राष्ट्रिय कानुनी दृष्टिकोणबाट यो एक किसिमको आर्थिक नाकाबन्दी हो। त्यो आर्थिक नाकाबन्दीविरुद्ध नेपालले अन्तर्राष्ट्रिय निकायको ढोका ढकढकाउने अहिले बलियो आधार छ।

तर कतिपय मानिसले चाहिं बेलाबेला भारतीय नाकाबाट सामान भित्रिरहेकाले, केही नाका खुकुलो पारिरहेकाले यसलाई पूर्ण रुपमा आर्थिक नाकाबन्दी भन्न नमिल्ने तर्क गरिरहेका छन् नि?

पूर्ण रुपमा भन्न नमिल्ला तर यथार्थमा मैले देखेको चाहिं यो आर्थिक नाकाबन्दी नै हो। किनभने यो राजनीतिक र कानुनी समस्यामात्रै नभएर मानवीय समस्या पनि हो। नेपालमा अत्यावश्यक वस्तुको आपूर्ति भएको छैन। औषधिको राम्रोसँग आपूर्ति भएको छैन। यो कानुनीभन्दा पनि धेरै माथिको मानवीय समस्या भइसक्यो। प्राकृतिक प्रकोपले पीडित जनतालाई अहिले मानव निर्मित समस्याले पनि धेरै पीडित बनाएको छ। त्यसलाई कानुनी रुपमा हेर्दा पनि भूपरिवेष्ठित देशले परम्परागत रुपले पाइरहेको नाकाहरु सबै निर्वाध रुपले प्रयोग गर्न पाउनुपर्छ। अहिले त्यो स्थिति छैन। अन्त कुनै नभए पनि नेपालको पेट्रोलियम पदार्थ भित्रिने प्रमुख नाका रक्सौल नाकामा अवरोध भइसकेपछि भारतजस्तो उदीयमान विश्वशक्ति हुन्छु भन्ने राष्ट्रले नेपाल जस्तो सानो छिमेकी राष्ट्रलाई कुनै पनि हिसाबले आपूर्ति सहज गर्नसक्छ। भारतसँग त्यो क्षमता छ।

यो मुद्दालाई अन्तर्राष्ट्रियकरण गर्नको लागि तपाईले सुझाएको दोस्रो विकल्प अनुसार विश्व व्यापार संगठनमा कसरी कुरा उठाउन सकिन्छ?

भारतले गरेको व्यवहारको प्रमाण यो हो, विश्व व्यापार संगठनको कानुनले यो भन्छ र यो कानुन उल्लंघन भएको ठानेको हुनाले हामी उजुरी गर्न आएका छौं भन्ने औपचारिक निवेदन नेपालले पेश...


प्राचीन वस्तुहरू सङ्कलन गर्ने फरेस्ट फेनले एक दशकभन्दा अगाडि सो पीतलले बनेको कन्तुर लुकाएर भेट्टाउन सक्नेका लागि छाडिदिएका थिए।

उनको आह्वानपश्चात् हजारौँ मानिसहरूले सो कन्तुर खोजेको, केहीले जागिर नै छोडेर बचत पैसा खर्च गरि गरि खोजीमा लागेको र चार जनाले खोजको क्रममा ज्यान समेत गुमाएका थिए।

अहिले फेनले पूर्वका एक व्यक्तिले सो खजाना भेटेको बताएका छन्।

खजाना कसले भेट्टायो?

"त्यो रकी माउन्टेन्सको जङ्गली क्षेत्रमा ताराहरूमुनि रहेको थियो र मैले १० वर्षभन्दा अगाडि लुकाएको स्थानबाट नहटेको अवस्थामा थियो," अमेरिकाको न्यू मेक्सिकोका ८९ वर्षीय अर्बपति फेनले एक विज्ञप्तिमा भनेका छन्।

उनले आफूलाई खजाना पत्ता लगाउने मानिसको परिचय थाहा नभएको तर उसले सन् २०१० मा प्रकाशित आफ्नो आत्मकथामा रहेको २४ हरफको कविताको आधारमा खजाना रहेको स्थान ठ्याक्कै पत्ता लगाएको बताएका छन्।

फेनले स्थानीय पत्रिका सान्ता फे न्यू मेक्सिकानलाई सो व्यक्तिले आफ्नो नाम सार्वजनिक गर्न नचाहेको तर तस्बिर पठाएर खजाना फेला पारेको पुष्टि गरेको बताए।

फेनले नौ किलोको कन्तुरमा दुर्लभ सुनका सिक्का, पुरातन् गरगहना र ऐतिहासिक सुनौला ऐनाजस... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

्ता वस्तुहरू राखेको बताएका छन्।

खजाना फेला परेको सुन्दा कस्तो लाग्यो भन्ने प्रश्नको जबाफमा फेनले पत्रिकालाई भने: "मलाई थाहा छैन। मलाई आधा राम्रो लागेको छ र आधा अलि नरमाइलो लागेको छ किनभने अब त्यो खजानाको खोज सकियो।"

नामिबियामा दिनभरि चिकित्सक, राति गायक


प्रादेशिक संसदहरूलाई सम्बोधन गर्ने क्रममा शनिवार प्रदेश १ को प्रदेश सभामा पुगेका ओली संविधान संशोधनसम्बन्धमा विगतमा भन्दा लचिलो सुनिए।

उनले केन्द्र-प्रदेशबीचको खटपटतर्फ सङ्केत गर्दै प्रदेशमा कर्मचारी संयन्त्रको व्यवस्थापन भइनसकेकाले कतिपय अधिकार संघीय सरकार आफैँले प्रयोग गर्नु परिरहको तर्क गरे।

संविधान संशोधनको शर्तसहित प्रधानमन्त्री ओलीले संघीय समाजबादी फोरमलाई एक साताअघि सरकारमा सामेल गराएका थिए ।

संघीय समाजवादी फोरमको सत्तारोहणसंगै दुई तिहाइ बहुमत पुर्‍याएका ओलीलाई अब संविधान संशोधनका लागि संसदमा गणितीय हिसाबले अब कुनै अप्ठ्यारो  छैन।

प्रदेश १ को प्रदेश सभा बैठकलाई शनिवार विराटनगरमा सम्बोधन गर्दै प्रधानमन्त्री ओलीले भने, "संविधान भनेको पनि संशोधन हुन नसक्ने कुरा होइन। देशका लागि आवश्यक पर्‍यो भने, विकासका लागि आवश्यक पर्‍यो भने जनतालाई आवश्यक पर्‍यो भने संविधान संशोधन हुन सक्छ।"

उक्त धारणा उनले विगतमा दिएको अभिव्यक्ति जस्तो सुनिएपनि संविधान संशोधनप्रति उनी यसपटक केही लचिलो भएको प्रतीत हुन्थ्यो।

अधिकार

प्रदेशमा कर्मचारी संयन्त्रको प्रभावकारी व्यवस्थापन भइनसकेकाले प्रद... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

ेशका कतिपय अधिकार संघीय सरकारले तत्कालका लागि प्रयोग गरिरहेको उनको भनाइ छ।

तर प्रदेशको अधिकार कटौती गर्ने  संघीय सरकारको मनसाय नरहेको प्रधानमन्त्री ओलीले बताए।

उनले भने, "कर्मचारी पुगी नसकेको, संयन्त्र तयार भइनसकेको र सामर्थ्य विकास भइनसकेको हुँदा कतिपय चालू योजनाहरू संघले नै सञ्चालन नगर्ने हो ती चल्न सक्ने अवस्थामा रहेनन्। त्यसकारण ती माथिबाट चलाउनुपर्‍यो।"

 "त्यसो गर्नुपर्‍यो भनेको अर्थ माथिबाटै चलाउने मनसाय होइन।"

प्रदेशसभा बैठकमा पौने दुई घण्टा बोलेका प्रधानमन्त्री ओलीले देशको समृद्धि र विकासका लागि  सरकारमा सहभागी हुन प्रतिपक्षी दललाई आग्रह पनि गरे।

उनले भने, "संविधानमा प्रतिपक्षी भनेर लेखेको हुनाले प्रतिपक्षी हुनुपर्छ भन्ने केही छैन, सबै मिलेर सरकार बनाऊँ र यो कुशासनको अन्त्य गर्ने, सुशासन दिने, भष्टाचार समाप्त पार्ने, विकासको कामलाई अगाडि बढाउने कुरामा मिलेर काम गरौं।"

मुलुकले लामो समयसम्मको हिंसाबाट मुक्ति पाएको उल्लेख गर्दै उनले हिंसाको आडमा चन्दा उठाउने प्रवृत्तिविरुद्ध सरकार कडारुपमा प्रस्तुत हुने चेतावनी पनि दिए।


प्राधिकरणका प्रवक्ता देवचन्द्र लाल कर्ण भन्छन्, "ज्यानुअरीको सुरुमा हप्तामा ६५ चिनियाँ विमानको उडान भइरहेकोमा अहिले ६/७ वटामात्रै आउने गरेको छ। हङ्‍कङबाट पनि महिनामा ३५ वटा आउने गरेकामा पाँचवटा उडान रद्द गरिएको छ।"

चीनबाट आउने चाइना इस्टर्न, चाइना साउदर्न, सिचुवान, हिमालयन एअरलाइन्स र एअर चाइनालगायत सबै वायुसेवाको उडान प्रभावित भएको बताइएको छ।

कर्णले अन्य देशबाट आउने उडानहरू भने अहिलेसम्म प्रभावित नभएको बीबीसी न्यूज नेपालीलाई बताए।

चीनको वुहान सहरमा डिसेम्बर महिनाको अन्तिममा देखा परेको  नयाँ कोरोनाभाइरस कोभिड-१९ बाट मङ्गलवारसम्म ७३ मुलुक प्रभावित भइसकेको विश्व स्वास्थ्य सङ्गठनले जनाएको छ।

चीनबाहेक दक्षिण कोरियामा सबैभन्दा धेरै सङ्क्रमण देखिए पनि त्यहाँबाट आउने कुनै पनि उडान भने अहिलेसम्म प्रभावित नभएको कर्णले बताए।

उनले भने, "यात्रुहरू भए मात्रै एअरलाइन्सहरूले पनि उडान गर्ने हो। अहिले उताबाट आउँदा ६५/७० जना यात्रुलाई लिएर आउँछन् अनि यताबाट पनि त्यस्तै सङ्ख्यामा यात्रु लिएर जान्छन्।

"उडान राखे पनि यात्रु नभएपछि विमान आउँदैन। त्यसैले विमानको सङ्ख्या घट्दै गएको छ।"

उनका अनुसार ज... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

्यानुअरीमा चीनबाट प्रतिहप्ता चाइना साउदर्नको १४ वटा, एअर चाइनाको सातवटा, चाइना इस्टर्नको ११ वटा, हिमालय एअरलाइन्सको नौवटा, तिब्बत एअरलाइन्स नौवटा, सिचुवानको नौवटा आइरहेका थिए।

सर्वोच्चको आदेश

यसैबीच सर्वोच्च अदालतले कोरोनाभाइरसको सङ्क्रमण विभिन्न देशमा देखिरहेका बेला आवश्यकता परे केही दिन वा महिनाका लागि अन्तर्राष्ट्रिय उडान रोक्न सरकारका नाममा अन्तरिम आदेश जारी गरेको थियो।

नेपाल प्रवेश गर्ने स्थलमार्ग र अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थलमा कडाइका साथ स्वास्थ्य जाँच गर्न सरकारका नाममा सर्वोच्चले आदेश दिएको हो।

सोमवार न्यायाधीश तेजबहादुर केसीले दिएको अन्तरिम आदेशमा उल्लेख छ, "कोरोना भाइरसको गम्भीर सङ्क्रमण फैलिएका देशहरू सोझै वा ट्रान्जिट भएर त्रिभुवन अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थलमा अवतरण हुने अन्तर्राष्ट्रिय उडानको अवस्था र परिस्थितिको गम्भीरताको सूक्ष्म मूल्याङ्कन गरी आमजनताको स्वास्थ्यसम्बन्धी राष्ट्रिय हितलाई ध्यानमा राखी केही दिन र महिनाका लागि अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थलमा अवतरण हुने अन्तर्राष्ट्रिय उडानमा रोक लगाउनु।"

उक्त आदेशबारे आफूहरूले सञ्चारमाध्यमबाटमात्रै थाहा पाएको भन्दै त्यसबारे अहिलेसम्म कुनै निर्णय भइनसकेको प्राधिकरणले जनाएको छ।

कर्णले भने, "अहिले उडान रोक्ने सम्बन्धमा केही निर्णय भइसकेको छैन। त्यस सम्बन्धमा आदेश आइपुगेपछि हामी थप निर्णय गर्छौँ।"

यात्रुको सङ्ख्यामा कमी

परराष्ट्र मन्त्रालयले पनि अत्यावश्यक कामकाजबाहेक विदेश नजानका लागि सर्वसाधारणलाई आग्रह गरेको छ।

नेपालमा भित्रिने र नेपालबाट बाहिरिने यात्रुको सङ्ख्यामा भने असर परिसकेको प्राधिकरणले जनाएको छ।

दैनिक १३,००० यात्रु आगमन र प्रस्थान गर्ने गरिरहेकोमा अहिले त्यो सङ्ख्या घटेर १०,००० पुगेको कर्णले बताए।


प्राधिकरणले उपभोक्तालाई विद्युतीय सवारीसाधन प्रयोग गर्न समेत आग्रह गरेको छ।

तर वर्ष भरी बिजुली उत्पादन र आपूर्ति एकैनास नहुने जोखिम कायमै रहेकोले उपभोक्ताहरू सहजै एलपी ग्यास छोडेर विद्युतीय उपकरणतर्फ आकर्षित हुने अवस्था नरहेको जानकारहरू बताउँछन्।

जलस्रोत विश्लेषक रत्नसंसार श्रेष्ठका विचारमा प्राधिकरणले आग्रह गर्दैमा उपभोक्ताहरूले आफ्नो "भान्साको विद्युतीकरण" गर्नको लागि थप लगानी गरिहाल्न सक्ने अवस्था छैन।

उनी भन्छन्, "अहिले बर्खाको बेला भएर बिजुली बढी उत्पादन भइरहेको हो। तर हिउँद तथा सुख्खा याममा बिजुली उत्पादन घट्न जान्छ। त्यो बेला सबैलाई बिजुली पुर्‍याउन कठिन हुन सक्छ।"

बिजुली कति उपलब्ध छ?

प्राधिकरणका अनुसार अहिले देशभर १३ सय मेगावाट बिजुलीको माग छ। त्यसै अनुसार आपूर्ति भइरहेकोले विद्युत कटौती अर्थात लोडसेडीङ हुने अवस्था छैन।

तर यी सबै बिजुली नेपाल भित्रै उत्पादन भएको भने होइन। ६३ प्रतिशत बिजुली प्राधिकरण र निजी क्षेत्रका आयोजनाले उत्पादन गरेका हुन् भने बाँकी ३७ प्रतिशत बिजुली भारतबाट आयात गरिएको हो।

प्राधिकरणका उपकार्यकारी निर्देशक हरराज न्यौपानेले बीबीसीसँग भने: "अहि... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

ले नेपाल र भारतबीच बिजुली व्यापार र आदानप्रदान सहज भएकोले पनि विद्युत वितरण सहज भएको छ।"

"त्यसैले हामी उपभोक्ताहरूलाई खाना पकाउन बिजुली प्रयोग गर्नुहोस् भन्नसक्ने अवस्थामा पुगेका हौँ।"

बिजुली प्रयोगका फाइदा

न्यौपानेका अनुसार काभ्रेको बालुवामा हालै गरिएको एक अध्ययनमा विद्युतीय उपकरण प्रयोग गर्ने भान्सामा एलपी ग्यास प्रयोग गर्दाभन्दा खर्च कम भएको पाइएको छ।

उनले भने, "बिजुली प्रयोग गर्दा प्रतिदिन तीन रुपैयाँ सस्तो पर्न गएको पाइयो। वातावरण र स्वास्थ्यमा पुग्ने फाइदा त छँदैछ।"

विज्ञहरू भन्छन् नेपालमा उत्पादित बिजुलीको उपभोग बढीभन्दा बढी गर्ने हो भने इन्धन र ऊर्जाको लागि नेपालको परनिर्भरता क्रमश: घट्दै जाने छ।

नेपाल आयल निगमका अनुसार देशभित्र इन्धन र ऊर्जाको स्रोत नहुँदा गत आर्थिक वर्षमा करिब दुई खर्ब रुपैयाँको पेट्रोलियम पदार्थ आयात गरिएको थियो।

निगमका प्रवक्ता वीरेन्द्र गोइत भन्छन्, "त्यो [पेट्रोलियम पदार्थ आयात] क्रम वर्षेनी १० प्रतिशत औसतले बढ्दै छ। त्यो घट्ने सम्भावना कम छ।"

"बिजुलीको प्रयोग बढेर त्यसको उपभोग घट्न थाल्यो भने हाम्रो अभिलेखमा देखिन्छ। अहिले त्यस्तो अवस्था छैन।"

निगमका अनुसार गाडीमा प्रयोग गरिने पेट्रोल र डिजल मात्र होइन, भान्सामा प्रयोग हुने एलपी ग्यासको आयात पनि बढ्दो छ।

गत आर्थिक वर्षमा करिब तीन करोड २० लाख सिलिन्डर भर्न पुग्ने चार लाख २९ हजार मेट्रिक टन एलपी ग्यास आयात भएको थियो।

बिजुलीको सम्भावना

यसै साता अङ्ग्रेजी साप्ताहिक नेपाली टाइम्समा वातावरणविद् अनिल चित्रकारले विगत १० वर्षमा नेपालमा एलपी ग्यासको आयात चार गुणाले बढेको बताएका छन्।

चित्रकार लेख्छन्, "एलपी ग्यासको आयात अहिले देशको कुल आयातको २.५ प्रतिशत हिस्सा ओगट्न थालिसकेको छ।"

"बिजुलीको प्रयोग गरेर भात पकाउँदा त्यति धेरै फरक नपर्ला। तर हरेक वाट बिजुलीको महत्त्व छ।"

बिजुली आपूर्ति अविरल हुने हो भने घर र भान्सामा विद्युतीय उपकरणको प्रयोग बढ्ने सम्भावना देखिन्छ।

गण्डकी प्रदेशको हिमाली जिल्ला मुस्ताङको घरपझोङ गाउँपालिकाकी उपाध्यक्ष शर्मिला गुरुङ भन्छिन्, "अहिले ग्यास नै बढी प्रयोग भइरहेको छ। तर बिजुली नियमित हुने हो भने सबैले इन्डक्सन चुलोको बढी प्रयोग गर्न थाल्नेछन्।"


प्राधिकरणले दातृ राष्ट्रको सहयोगमा १२ हजार डकर्मीलाई तालिम दिन लागिएको र उनीहरुलाई भूकम्प प्रभावित ३१ जिल्लामा खटाइने प्राधिकरणका प्रमुख कार्यकारी अधिकृतले बताएका छन्।

झन्डै २५ हजार पीडितहरु घर प्रबलीकरण अर्थात 'रेट्रोफिटिङ' गर्ने सूचीमा रहेपनि त्यसका लागि आवश्यक पर्ने प्राविधिकहरू नहुँदा मर्मतको काम हुन सकेको थिएन।

त्यसैले अब १२ हजार डकर्मीलाई प्रबलीकरणबारे तालिम दिन लागिएको प्राधिकरणले जनाएको छ।

प्रबलीकरण

‘जब महिला डकर्मी हेर्ने भन्दै आउँछन्’

विद्यालय पुनर्निर्माण गर्न श्रोत अभाव

यसले नयाँ घर निर्माणमा सूचीकृत भएका तर रकम अभावका कारण घर बनाउन नसकेका परिवारहरू समेत कम खर्चिलो प्रबलीकरण प्रविधिका लागि सूचीकृत हुन सक्ने अपेक्षा पुनर्निर्माण प्राधिकरण छ।

प्राधिकरणका प्रमुख कार्यकारी अधिकृत युवराज भूसाल भन्छन्, "पहिला द्विविधा भएर नयाँ घर बनाउन रोजेका परिवारहरू पनि अब प्रबलीकरणमा आउन सक्ने हुनाले 'रेट्रोफिटिङ' रोज्नेहरूको संख्या दोब्बर हुनसक्छ। अझ बढी हुन सक्छ भन्ने हाम्रो अनुमान छ। प्राधिकरणको उद्देश्य बलियो घर बनोस् भन्ने हो। त्यो प्रबलीकरणबाट पनि हुनेछ। "

प्राधिकरणले तीन... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

वटा दातृ राष्ट्रको सहयोगमा २ हजार प्राविधिक र १२ हजार डकर्मीहरुलाई दिइने तालिम ६ हप्ताको हुने बताइएको छ।

तालिम लगत्तै उनीहरूलाई भूकम्प प्रभावित ३१ जिल्लाका खटाइने छ।

तालिमको सिलसिलामा एक हजार विपन्न परिवारका घरहरू सित्तैमा निर्माण गर्न लागिएको पनि प्राधिकरणले जनाएको छ।

तर बाँकी प्राविधिकहरु नि:शुल्क उपलब्ध नहुने स्पष्ट पार्दै प्राधिकरणका प्रवक्ता यमलाल भूसालले प्रबलीकरणका लागि छानिएका पीडितहरुले तोकिएको १ लाख रुपैयाँ पाउने बताएका छन्।

रोजाइ

उनले भने, "प्रबलीकरण गर्नेले एक लाख रुपैयाँ अनुदान पाउने हो। अनुदान संझौता भएपछि पहिलो किस्ता स्वरूप ५० हजार र प्रबलीकरण सम्पन्न भइसकेपछि दोस्रो किस्तामा ५० हजार पाउने व्यवस्था हो।"

घर प्रबलीकरणका निम्ति एक लाख रुपैयाँ तथा नयाँ निर्माणका लागि ३ लाख रूपैयाँ प्राप्त हुने भएपछि कतिपयले प्रबलीकरणको सट्टा नयाँ निर्माण रोजेको अधिकारीहरू बताउँछन्।

उनीहरुले प्रबलीकरण रोजेमा नयाँ निर्माण हुने घरको संख्या घट्ने र समयमा नै घर बन्न सक्ने छ।

प्राधिकरणका अनुसार निजी घर बाहेक कतिपय अस्पताल, स्वास्थ चौकी, विद्यालय र सम्पदाहरू पनि प्रबलीकरण प्रणालीमार्फत् मर्मत भइरहेको छ।


प्राध्यापक डीएन झाः ऐतिहासिक तथ्यहरूका अनुसार भारतमा कुनै स्वर्ण युग नै थिएन। प्राचीनकाललाई हामी सामाजिक सद्‌भाव र सम्पन्नताको कालखण्ड मान्न सक्दैनौँ। प्राचीन भारतमा कडा जातीय व्यवस्था रहेको कुराको पर्याप्त प्रमाण छन्।

गैरब्राह्मणहरूमाथि सामाजिक, कानूनी र आर्थिक रूपले कमजोर बनाउने कैयौँ प्रतिबन्ध लगाइन्थ्यो। खासगरी शूद्र अथवा अछूत त्यसको शिकार थिए। जसका कारण प्राचीन भारतीय समाजमा कटुता थियो।

अहिलेका अम्बानी वा अडानी जस्तै त्यतिबेलाका उच्च जातिका मानिसहरू, सामन्त र जमिन्दारहरू सम्पन्न र खुशी थिए। त्यस्ता मान्छेका लागि त सधैँ स्वर्ण युग रहिआएको छ।

प्राचीन भारतमा स्वर्ण युग थियो भन्ने धारणा १९औँ शताब्दीको अन्त्यतिर आएको हो।

२०औँ शताब्दीको शुरूतिर इतिहासकारहरूले गुप्त राजवंशले राष्ट्रवादलाई ब्युँताएको भन्न थाले। गुप्त शासकहरूको शासनकालमा स्वर्ण युग भएको बताइन्छ।

तर डीडी कोसांबीको शब्दमा भन्नुहुन्छ भने गुप्त राजवंशले राष्ट्रवादलाई पुनर्जीवित गरेको होइन। बरू राष्ट्रवादले गुप्त राजवंशलाई पुनः शक्तिशाली बनाएको हो।

खासमा इतिहासकारहरूले सामाजिक सद्‌भाव र सम्पन्नतासहिको स्वर्ण युगको  परिकल्... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

पनाको भारतमा मात्रै नभइ संसारभरि दुरूपयोग गरेका छन्।

जहाँसम्म मध्यकालीन मुस्लिम शासकहरूको आतङ्क र अत्याचार भएको शासनको कुरा छ, मुस्लिम शासकहरूलाई दानवको रूपमा प्रस्तुत गर्ने क्रम पनि १९औँ शताब्दीको अन्त्यतिरै शुरू भएको हो।

किनकि त्यसबेलाका केही सामाजिक सुधारक र प्रभावशाली मानिसले मुस्लिमहरूको छवि बिगारेर पेश गर्ने कलाको आफूमा विकास गरेका थिए।

उदाहरणका लागि दयानन्द सरस्वती (१८२४-१८८३) ले आफ्नो किताब सत्यार्थ प्रकाशको दुईवटा अध्याय इस्लाम र ईसाइ धर्मलाई नराम्रो देखाउनमा समर्पित गरेका छन्।

त्यसैगरी विवेकानन्द (१८६३-१९०२) ले लेखेका छन्, "प्रशान्त महासागरदेखि एट्लान्टिकसम्म पाँच सय वर्ष पूरै विश्वमा रगत बगिरह्यो। यही हो इस्लाम धर्म।"

मुस्लिम शासकहरूलाई नराम्रो देखाएर, उनीहरूको छवि बिगारेर, उनीहरूलाई अत्याचारी साबित गर्ने सिलसिला त्यतिबेलै शुरू भयो र त्यो क्रम अहिले पनि जारी छ।

गुजरातमा सयौँ दलितले बौद्ध धर्म अँगाले

‘रखाइनमा हिन्दुहरुको सामूहिक चिहान’

हिन्दुत्वका विचारक र अनुयायीहरू मुस्लिम शासकलाई षड्यन्त्रकारी र हिन्दू धर्म परिवर्तन गराउने बताउने गर्छन्, ती शासक जसले मन्दिर भत्काए अनि हिन्दू महिलाहरूमाथि बलात्कार गरे।

तर मध्यकालीन भारत र मुस्लिम शासकहरू बारेका यस्ता धारणालाई ताराचन्द, मोहम्मद हबीब, इरफान हबीब, शीरीन मूसवी, हरबंश मुखिया, आड्रे ट्रस्क र अरू केही इतिहासकारले चुनौती दिएका छन्।

उनीहरूले अनुसन्धानबाट प्रमाणित गरेका छन् कि मुस्लिम शासकहरूको ज्यादतीलाई निकै बढाइचढाइ गरी प्रस्तुत गरिएको छ।

मुस्लिम शासकहरूले त्यतिबेला गरेको दमन राजनीतिक आवश्यकता भएको उनीहरूले तर्क गरेका छन्।

साम्राज्यवादभन्दा पहिला हिन्दू र मुस्लिमबीच खासै कटुता रहेका धेरै प्रमाण भेटिँदैन। वास्तविकता के हो भने मुगलहरूको शासनकालमा संस्कृतसहितको संस्कृति निकै फस्टायो।

तपाईँले आफ्नो नयाँ पुस्तक 'अगेन्स्ट द ग्रेनः नोट्स अन आइडेन्टीटी, इन्टलरेन्स एण्ड हिस्ट्री' मा ब्राह्मणवादीहरूले बौद्ध धर्मलाई कहिल्यै स्वीकार नगरेको भन्नुभएको छ। त्यसको अर्थ के हो? अहिले जसरी दलितहरूले आक्रामकताको सामना गर्नुपरिरहेको छ, त्यसलाई कसरी हेर्नुहुन्छ?

प्राध्यापक डीएन झाः हिन्दुत्ववादी असहिष्णुताबारे मैले पहिला पनि चर्चा गरेको छु। त्यसको आधारमा यो स्पष्ट हुन्छ कि ब्राह्मणहरू सधैँ बौद्धमार्गीका विरोधी रहिआएका छन्।

वर्तमान समयमा खासगरी बौद्धमार्गी...


प्राध्यापक सेरा गिल्बर्ट

अक्सफर्ड विश्वविद्यालयकी यी वैज्ञानिकलाई आफू हतारमा रहेको थाहा छ।

हालसम्म विश्वभरि एक करोड ६० लाखभन्दा बढी व्यक्तिलाई सङ्क्रमित बनाइसकेको र करिब साढे ६ लाख व्यक्तिको ज्यान लिइसकेको कोरोनाभाइरसलाई रोक्ने खोप बनाउन उनी प्रयासरत छिन्।

अक्सफर्ड विश्वविद्यालयस्थित उनको ३०० सदस्यीय सशक्त टोलीले "सामान्यतया करिब पाँच वर्षमा पूरा गर्नुपर्ने खोप विकासका विभिन्न चरण" पार गरिसकेको छ।

"र, हामीले ती कुराहरू चार महिनामा पूरा गरेका छौँ," यी भ्याक्सिनोलोजिस्टले भनिन्।

शुरूमा नतिजा उत्साहप्रद छन्: मानवमा गरिएका परीक्षणले खोप सुरक्षित रहेको र भाइरसविरुद्ध प्रतिरोधी क्षमतालाई सक्रिय तुल्याएको देखाएको छ।

यो वर्षको अन्त्यसम्ममा मानिसहरूम प्रयोगका लागि तयार हुने सुनिश्चित नभए पनि हामी खोप विकासको नजिक पुगिसकेको विश्वास छ।

बाईस वटा सम्भावित खोप क्लिनिकल ट्रायलमा रहेको र करिब १०० वटा प्रारम्भिक अनुसन्धानको चरणमा रहेका पृष्ठभूमिमा अक्सफर्ड विश्वविद्यालयको टोलीले कडा प्रतिस्पर्धाको सामना गरिरहेको छ।

को हुन् सेरा गिल्बर्ट?

सेरा गिल्बर्ट

प्राध्यापक गिल्बर्टले कोरोनाभाइरस विरुद... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

्धको खोप बनाउने कार्यको नेतृत्व गरिरहेकी छन्।

ब्रिटिश-स्वीडीश बहुराष्ट्रिय फर्मास्युटिकल आस्ट्राजेनेकासँग मिलेर अक्सफर्ड विश्वविद्यालयको टोलीले १,०७७ जनामा खोपको परीक्षण गरिरहेको छ।

उनीहरूको पहिलो सफलताको समाचार बाहिर आएपछि प्राध्यापक गिल्बर्ट रातारात विज्ञान सेलिब्रिटी भइन्।

स्वयंसेवकहरूमा गरिएको परीक्षणले प्रतिरोधी क्षमतामा त्यसको असर देखियो। खोपले कोरोनाभाइरसलाई परास्त गर्न सक्ने एन्टिबडी तथा टी सेल बनाएको पाइयो।

हुन त कोरोनाभाइरसबाट बचाउन त्यो खोप पर्याप्त हुन्छ वा हुँदैन भन्ने कुरा अहिले भन्न सकिन्न तर नतिजा उत्साहजनक छ र ठूलो स्तरमा परीक्षण जारी छ।

प्राध्यापक गिल्बर्टको नाम सञ्चारमाध्यममा छायो र अन्तर्वार्ताका लागि उनलाई थुप्रै आग्रहरू आए।

यी वैज्ञानिकले दुई दशकभन्दा बढी समय प्रयोगशालामा, अनुसन्धनमा, खोप विकासमा र भावी कामका लागि रकम सुनिश्चित गर्नमा बिताएकी छन्।

युवा वैज्ञानिक

युवा वैज्ञानिक

प्राध्यापक गिल्बर्टका अनुसार उनले चिकित्सा अनुसन्धानमा काम गर्ने छिन् भनेर उनलाई पहिलेदेखि नै थाहा थियो।

तर १७ वर्षको छँदा उनले कहाँबाट शुरू गर्ने भन्ने कुराको भेउ पाइनन्।

पहिलो खुड्किलोको रूपमा उनले इस्ट एङ्गलिआ विश्वविद्यालयबाट बायोलोजीमा स्नातकोत्तर गरिन् र त्यसपश्चात् बायोकेमेस्ट्रीमा विद्यावारिधी गरिन्।

त्यसपछि उनले बायोटेक्नोलोजी उद्योगबारे पोस्ट-डक अनुसन्धान गरिन् जहाँ उनले औषधि उत्पादनबारे ज्ञान पाइन्।

सन् १९९४ दखि प्राध्यापक अक्सफर्ड विश्वविद्यालयमा वरिष्ठ पोस्ट-डकको पद सुनिश्चित गरेकी छन् र उनले जेनेटिक्स, होस्ट-पारासाइट तथा मलेरियाबारे काम गरेकी छन्।

अन्ततः उनको अनुसन्धानले खोप विकास गर्ने कामतर्फ डोर्‍यायो।

कामकाजी आमा

सन् १९९४ मा प्राध्यापक गिल्बर्टले तिम्ल्याहा सन्तानको जन्म दिइन्। त्यसको एक वर्षपछि उनी विश्वविद्यालयमा लेक्चरर भइन्।

"काम र व्यक्तिगत जीवनबीच सन्तुलन मिलाउन बडो गाह्रो हुन्छ," उनी भन्छिन्।

"यदि [परिवारका] कसैको सहयोग रहेन भने असम्भवजस्तै लाग्छ। मेरा तीन सन्तान थिए र उनीहरूको नर्सरीको शुल्क मेरो तलबभन्दा बढी हुन्थ्यो।"

उनका जीवनसाथीले त्यतिबेला कामलाई थाती राख्न र बच्चाहरूको हेरचाह गर्न भने। त्यस बेला उनलाई एकदमै गाह्रो थियो।

"सुत्केरी बिदा जम्मा १८ हप्ताको थियो। मैले समय नपुग्दै जन्मिएका तीन सन्तानको हेरचाह गर्नुपरेको थियो, एकदमै तनावपूर्ण थियो," यी वैज्ञानिक...


प्राध्यापकद्वय श्रीधर खत्री र  ध्रुव कुमार संविधान संशोधनपछि सीमा विवाद अर्को चरणमा प्रवेश गरेको बताउँछन्।

नेपालले हालै संविधान संशोधन गर्दै देशको पश्चिमी सिमाना लिम्पियाधुरासम्म कायम गरेको नक्सालाई देशको निशान छापमा समावेश गर्ने निर्णय गरेको थियो।

केही पहिले भारतीय रक्षामन्त्रीले नेपालले दाबी गरेको भूभाग हुँदै उत्तराखण्डको पिथौरागढ जिल्लालाई लिपुलेकसम्म जोड्ने सडक उद्घाटन गरेपछि नेपालले राजनीतिक र प्रशासनिक नक्सालाई अद्यावधिक गरेको थियो।

नेपालको नयाँ नक्सालाई नयाँ दिल्लीले काठमाण्डूका तर्फबाट 'कृत्रिम रूपमा गरिएको भूमि अतिक्रमण'को सङ्ज्ञा दिएको छ।

नेपालले भारत प्रशासित कश्मीरको हैसियत समाप्त गरेपछि कालापानी सहितका क्षेत्र समेटेर नक्सा जारी भएपछि गएको नोभेम्बर महिनादेखि वार्ता गर्ने प्रयास गरेपनि दिल्लीले सकारात्मक जवाफ नदिएको बताउँदै आएको छ।

संविधान संशोधनपछि अब के?

राजनीतिशास्त्रका अवकाशप्राप्त प्राध्यापक तथा दक्षिण एशियाली नीति अध्ययन केन्द्रका पूर्वकार्यकारी निर्देशक श्रीधर खत्री संविधान संशोधन प्रकियाले पूर्णता पाएसँगै सीमा विवाद अझ अप्ठेरो चरणमा प्रवेश गरेको बताउँछन्।... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

उनले भने, "प्रतिनिधि सभा र राष्ट्रिय सभाबाट नक्सा पारित गरेर हामीले दह्रो राजनीतिक अभिव्यक्ति दियौँ।"

"हामीले राष्ट्रपतिलाई उक्त संशोधन विधेयक हस्ताक्षर नगर्न अनुरोध गरेर दह्रो कूटनीतिक सन्देश पनि दिन सक्थ्यौँ र त्यसले वार्ताको ढोका खोल्न पनि सक्थ्यो।"

"तर हाम्रोमा देश भावनात्मक मनस्थितिमा रह्यो र हामीले तार्किक र युक्तिसङ्गत छलफल गर्न सकेनौँ। संविधान संशोधन गरेर हामीले समस्याको पोको खोलिदियौँ।"

खत्रीका अनुसार अद्यावधिक नक्सालाई संविधानको अङ्ग बनाइएकाले उक्त देशको मूल कानुनको प्रावधान नै तेश्रो देशसँगको सम्वादमा हुने लेनदेनको विषयवस्तु बन्न पुगेको छ।

उनी भन्छन्, "संविधान देशको लागि पवित्र दस्तावेज हो र यसका प्रावधान अन्य कुनै देशसँगको लेनदेनको विषय बनाइनुहुँदैन।"

राजनीतिशास्त्रका अर्का अवकाशप्राप्त प्राध्यापक ध्रुव कुमार पछिल्लो निर्णयसँगै नेपाल 'पछि हट्न नसक्ने अवस्थामा' पुगेको बताउँछन्।

उनले भने, "सम्भवत: यही कारणले भारत नेपालसँग वार्तामा बस्न पनि इच्छुक छैन।"

"तर पहिला पनि उसले यस्ता प्रक्रियालाई लम्ब्याउने गर्दै आएको थियो। यसको प्रभाव वार्ताको टेबलमा बसेर एउटा सम्झौतामा नपुगुन्जेल गतिरोधको अवस्था कायम रहिरहनसक्छ।"

चीन-भारत झडपको प्रभाव कस्तो पर्ला?

नेपालसँगको सीमा विवाद उत्कर्षमा पुगिरहेकै समयमा अघिल्लो साता भारतीय र चिनियाँ फौजबीच लद्दाख क्षेत्रमा झडपहरू हुँदा कम्तीमा २० जना भारतीय सैनिकले ज्यान गुमाएका थिए।

त्यसअघि गएको फेब्रुअरीमा पुञ्च सेक्टरमा पाकिस्तानी फौजले गोलाबारी गर्दा एक भारतीय सैनिकको मृत्यु भएको र तीन घाइते भएका विवरण आएका थिए।

प्राध्यापक खत्री पहिलो पटक भारतले चीन, पाकिस्तान र नेपाल तीनै क्षेत्रबाट एकैचोटी अप्ठेरोको सामना गरिरहेको बताउँदै नेपाल कम प्राथमिकतामा पर्ने ठान्छन्।

राजनीतिशास्त्री ध्रुब कुमार भारत र चीन सैन्य मूठभेडतर्फ उन्मुख हुँदा दुवै शक्तिराष्ट्रको भूरणनैतिक संवेदनशिलतालाई ध्यान दिएर कूटनीति सञ्चालन गर्न नेपाललाई अप्ठेरो हुने बताउँछन्।

उनी भन्छन्, "सन् १९६२ मा चीनसँगको युद्धपछि पञ्चायतसँग हिमचिम बढाएजस्तै गरी चीनसँगको तनावका कारण भारत नेपालको भौगोलिक दाबीप्रति नरम हुन्छ भनेर हामीले सोच्नुहुँदैन।"

सरकारी अधिकारीहरू के भन्छन्?

भारतीय विदेश मन्त्रालयले नेपालले जारी गरेको नयाँ नक्साले ऐतिहासिक तथ्य र प्रमाणलाई बेवास्ता गर्दै आफ्नो देशको...


प्राप्त हुने परिमाणका आधारमा पहिलो चरणमा स्वास्थ्यकर्मी र अस्पतालमा कार्यरत व्यक्तिलाई खोप दिइने र त्यसपछि प्राथमिकताका आधारमा खोप वितरण गरिने उनको भनाइ छ।

कोभिड-१९ विरुद्धको खोप अभियान सञ्चालनको तयारीका लागि मङ्गलवारदेखि राजधानीमा प्रशिक्षण कार्यक्रम सुरु हुँदैछ।

खोप सुरक्षित रूपमा राख्न सबै प्रदेश र केन्द्रमा एउटा गरी कुल आठवटा भण्डारण केन्द्र निर्माणको जिम्मेवारी नेपाली सेनाले पाएको छ।

सरकारी खोप अभियानअन्तर्गत अहिले देशभरि खोप लगाइदिने सीप भएका झन्डै आठ हजार जनाको जनशक्ति रहेको स्वास्थ्य सेवा विभागअन्तर्गत रहेको बाल स्वास्थ्य तथा खोप शाखाका प्रमुख डा. झलक गौतम बताउँछन्।

अहिलेसम्म नेपाल सरकारले भारतको सीरम इन्स्टिट्यूटले उत्पादन गरेको अक्सफर्ड-एस्ट्राजेनेकाले विकास गरेको कोभिशील्ड खोपलाई आपत्कालीन प्रयोगको अनुमति दिएको छ।

खोपलाई आपत्कालीन प्रयोगको अनुमति भनेको के हो?

कुनै पनि अन्य विकल्पहरू नरहेको अवस्थामा जनस्वास्थ्य सङ्कटलाई ध्यान दिएर परीक्षणमै रहेका औषधि वा खोपलाई आपत्कालीन प्रयोगको अनुमति दिने गरिन्छ।

नेपालमा विगतमा यससम्बन्धी कानुनी व्यवस्था नभएको भए पनि सरकारले अध्य... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

ादेशमार्फत् कानुनमा संशोधन गरी खोप ल्याउन सकिने व्यवस्था गत नोभेम्बर महिनामा मिलाएको थियो।

भारतमा उत्पादित कोभिशील्डले नेपालमा आपत्कालीन प्रयोगको अनुमति पाएको छ

औषधि (तेस्रो संशोधन) अध्यादेशले विश्व स्वास्थ्य सङ्गठनमा सूचीकृत भएका वा सम्बन्धित मुलुकको औषधि नियामक निकायले दर्ता गरेका वा आपत्कालीन प्रयोगको अनुमति प्रदान गरेका औषधि वा खोपलाई नेपालमा ल्याउन बाटो खोलेको थियो।

उक्त प्रावधानलाई टेकेर गएको शुक्रवार सरकारले अक्सफर्ड एस्ट्राजेनेकाले विकास गरेको भारतमा उत्पादन भइरहेको कोभिशील्ड खोपलाई आपत्कालीन प्रयोगको अनुमति दिएको हो।

विभागका सूचना अधिकारी सन्तोष केसीका अनुसार प्रारम्भिक र अन्तरिम प्रतिवेदनहरूले तुलनात्मक रूपमा खोप सुरक्षित एवं प्रभावकारी रहेको निष्कर्षसहित त्यस्तो अनुमति दिइएको हो।

विज्ञ समितिका संयोजक डा. श्यामराज उप्रेती लाभ र सम्भावित हानि दुवैलाई ध्यान दिएर मानिसको ज्यान जोगाउन महामारीको समयमा आपत्कालीन प्रयोगको अनुमति दिने अभ्यास रहेको बताउँछन्।

अहिलेसम्म १८ वर्षभन्दा मुनिका व्यक्तिलाई कोभिशील्ड खोप नदिइएको हुनाले नेपालमा पनि त्यसै गरिने डा. उप्रेतीले जानकारी दिए।

त्यसबाहेक गर्भवती महिला र स्तनपान गराइरहेका महिलाहरूलाई उक्त खोपको प्रभावकारिताबारे भइरहेका वैज्ञानिक अध्ययनहरूको थप निष्कर्ष नआएसम्म खोप नदिइने उनको भनाइ छ।

नयाँ कोरोनाभाइरसमाथि खोप प्रभावकारी हुन्छ त?

आपत्कालीन प्रयोगबारे विश्व स्वास्थ्य सङ्गठन के भन्छ?

विश्व स्वास्थ्य सङ्गठन (डब्ल्यूएचओ) ले अहिलेसम्म एमआरएनए विधिअन्तर्गत विकास गरिएको फाइजर-बायोएन्टेकको खोपलाई मात्रै आपत्कालीन प्रयोगका लागि मान्यता दिएको छ।

उसले आपत्कालीन प्रयोगको अनुमति पाउने खोपको सूची बनाउने उल्लेख गर्दै त्यसका लागि दोस्रो र तेस्रो चरणको क्लिनिकल परीक्षणको सूक्ष्म मूल्याङ्कन गरिने र स्वतन्त्र विज्ञ र डब्ल्यूएचओका टोलीहरूले खोपको प्रयोगको अनुगमन र थप अध्ययनलाई ध्यान दिने उल्लेख गरिएको छ।

डब्ल्यूएचको वेबसाइटका अनुसार कुनै पनि खोपले आपत्कालीन प्रयोगको अनुमति पाएपछि उक्त सङ्गठनले उसको सञ्जाल र साझेदारमार्फत् राष्ट्रिय स्वास्थ्य निकायहरूलाई खोप र त्यसको पछिल्लो अध्ययनले देखाएका सम्भावित लाभबारे जानकारी गराउने गर्छ।

त्यसरी सूचीकृत खोपले परीक्षणहरूबाट प्राप्त थप तथ्याङ्क दिनुका साथै गुणस्तर, सुरक्षा र बृहत् रूपमा उपलब्ध गराउने चाहना देखाए आफूबाट पूर्ण...


प्राय: कमजोर रहने नेपाली टोलीको व्यवस्थापन त्यो बेला पनि अछुतो थिएन। कोलम्बोमा अभ्यासका लागि एक हप्ताको समय राखेर नेपाली भारोत्तोलन टोली कोलम्बो प्रस्थान गर्यो।

हवाई जहाजको रुट थियो काठमान्डु-कोलकाता, कोलकाता-मद्रास र मद्रासबाट कोलम्बो।

मद्राससम्मको यात्रा त सहज भयो। तर भारतमा विमान चालकको हडतालका कारण मद्रासबाट कोलम्बो उड्ने हवाई टिकट भने टोलीले पाउन सकेन।

नेपाली टोली हरेक दिन मद्रास विमानस्थल पुग्थे। दिनभर पर्खिन्थे र फर्किन्थे। यो क्रम एक हप्तासम्म चल्यो। यो बीच न खेलाडीहरुले न राम्ररी खान पाए न अभ्यास गर्न नै।

थकित टोली एकहप्तापछि कोलम्बो पुग्दा प्रतियोगिता शुरु भइसकेको थियो। त्यहाँ हेभिवेट तौलका सुनिललाल जोशीले साढे २ किलो कम भार उचाल्दा स्वर्ण पदकबाट विमुख हुनुपर्यो।

यो घटना प्रमुख प्रशिक्षक तथा नेपाल भारोत्तोलन संघका महासचिव पार्थसारथी सेनगुप्ताका लागि संधै विझिरहने घटना हुन पुग्यो।

आइतवार राष्ट्रिय खेलकुद परिषद परिसरमा उनै सुनिललालको शवमा श्रद्धाञ्जली दिइरहँदा पार्थसारथीले त्यही घटना सम्झिरहेका थिए।  उनले भने," समयमा पुग्न सकेको भए सुनिलको स्वर्ण पक्का थियो। त्यो घटना स... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

म्झेर म संधै दुखी हुनेगर्छु। "

अवसान

त्यो भन्दा दुखको क्षण आइतवार विहान भयो।

५३ वर्षिय सुनिललाल जोशीको गंगालाल हृदयरोग केन्द्र बाँसबारीमा  उपचारको क्रममा निधन भएको हो।

अचानक छातीमा असजिलो महशुस भएपछि एक हप्ता अगाडि अस्पताल भर्ना भएका जोशीलाई हृदयाघात भएको अस्पतालले जनाएको थियो।

त्यहाँ उनको मुटुको भल्वको शल्यक्रिया गर्ने क्रममा  मृत्यु भएको हो।

प्रशिक्षक पार्थसारथी सेनगुप्ताले, "भारोत्तोलन क्षेत्रमा उनी जति सफल र उनको जति योगदान दिने खेलाडी नेपालमा अब विरलै हुनेछन्।"

सर्वाधिक पदक

सन् १९८४ को पहिलो साग गेम्सदेखि १९९७ को सातौं साग गेम्ससम्म अनवरत सहभागिता जनाउने अनौठो कीर्तिमान जोशीको नाममा छ।

यस क्रममा उनले ५ रजत र ९ काश्य गरी कुल १४ पदक जिते, जुन नेपाली खेलाडीले साग गेम्समा जितेको सर्वाधिक पदक हो।

१२ वर्षे सकृय खेलाडी जीवनको यात्रामा उनले साग, एसियाली खेलकुद, एसियाली च्याम्पियनसिप र ओलिम्पिक खेलमा नेपालको प्रतिनिधित्व गरेका छन्।

सन् १९९६ मा अमेरिकामा भएको २६ औं ओलिम्पिक गेम्समा सहभागिता जनाएपछि उनले सन्यास लिए। त्यतिबेला उनले त्यहाँ राष्ट्रिय कीर्तिमान कायम गरेका थिए।

तर त्यसबेला समावेश १ सय १० केजी भन्दा माथिको हेभिवेट तौल समूह अहिले अन्तर्राष्ट्रिय भारोत्तोलन महासंघले हटाएकोले उक्त तौलको कीर्तिमान गणना नहुने बताइएको छ।

अभ्यासको क्रममा उनले कूल ३ सय केजीको भार उठाएको उनका प्रशिक्षक पार्थसारथी सम्झिन्छन्।

नेपाली खेलकुदमा उनलाई 'स्ट्रोङगेष्ट् म्यान्' अर्थात सबैभन्दा बलियो खेलाडीको रुपमा  चिनिन्छ।

निरन्तरता

खेलाडी जीवनपछि जोशी फरक भूमिकामा भारोत्तोलनमा जोडिए। प्रशिक्षक, अन्तर्राष्ट्रिय निर्णायक र पदाधिकारीका रुपमा। ती सबै भूमिका उनले सफलतापूर्वक निर्वाह गर्दै आएको उनका सहकर्मी साथीहरु बताउँछन्।

जोशी भारोत्तोलनका मुख्य प्रशिक्षक, नेपाल भारोत्तोलन संघका उपाध्यक्ष तथा ओलिम्पियन खेलाडी संघका अध्यक्ष थिए।

भारोत्तोलन प्रशिक्षक सञ्जय महर्जन भन्छन्, "यति लामो समय खेलकुदमा संगसंगै बिताइयो। तर उनको कसैसंग मनमुटाव झैँ-झगडा भएको कहिल्यै देखिन। खेलाडीको कमजोरी पत्ता लगाई त्यसमा सुधार गर्न लगाउने क्षमता उनमा गजबको थियो।"

पछिल्लो समय नेपालमा एसियाली स्तरको प्रतियोगिता आयोजना गर्ने अभियानमा जोशी लागिरहेका थिए।

भूकम्प गएका कारण नेपालबाट हटेको जुनियर विश्व च्याम्पियनसिप प्रतियोगिताको आयोजना निश्चित...


प्राय: सूर्योदय वा सूर्यास्तका बेला त्यस्तो दृश्य देखिन्छ।

सूर्य रातो बन्छ र आकाश सुन्तला, गाढा रातो वा बैजनी देखिन्छ।

यो काव्यात्मक हुन्छ, रोमाञ्चक हुन्छ र बारम्बार भइरहन्छ। त्यसो हुनुका वैज्ञानिक कारणहरू छन्।

तपाईँ आफैँ पनि हेर्नुहोस्। तर सूर्यतिर सोझै हेर्नुहुँदैन है! अनि दूरबिन त झन् प्रयोग गर्नै हुँदैन।

नाङ्गो आँखाले प्रकाशपुञ्ज सूर्य हेर्दा आँखाको ज्योति गुम्न सक्छ र सबैतिर अन्धकार हुने स्थिति आउन सक्छ!

कारण

रङ्गीन सूर्यको अद्भुत दृश्यले तपाईँलाई निःशब्द बनाइदिन सक्छ। तर किन देखिन्छ त त्यस्तो दृश्य?

रोयल म्यूजीअम्स ग्रेनिचका खगोलशास्त्री एड्वर्ड ब्लूमर भन्छन्, "रहस्योद्घाटन गरेकोमा क्षमा चाहन्छु, तर यो सबै वैज्ञानिक कारणले हुन्छ।"

सबैभन्दा पहिले हामीले प्रकाशबारे बुझ्नुपर्छ। देख्न सकिने सबै रङ्गहरू मिलेर प्रकाश बनेको हुन्छ। ती रङ्ग रातो, सुन्तला, पहेँलो, हरियो, नीलो, इन्डिगो (नीर) र बैजनी हुन्।

"यो भनेको सूर्यको प्रकाश छरिनु हो र त्यो बराबरी छरिएको हुँदैन," ब्लूमर भन्छन्।

प्रत्येक रङ्गको तरङ्गको छुट्टै लम्बाइ हुन्छ, त्यसैका आधारमा उक्त रङ्ग विशिष्ट देखिन्छ। उदाहरणका... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

लागि बैजनी तरङ्गको लम्बाइ कम हुन्छ तर रातोको बढी हुन्छ।

दोस्रो चरण भनेको हाम्रो वायुमण्डको संरचना बुझ्नु हो। वायुमण्डलमा विभिन्न ग्यासका तहहरू हुन्छन्, तीमध्ये हामीलाई सास फेर्न चाहिने अक्सिजन पनि पर्छ।

छरिएको प्रकाश

सूर्यको प्रकाश विभिन्न घनत्व भएका ग्यासहरूका विभिन्न तहभित्र छिर्दा ती ग्यासहरू प्रिजमजस्तै बन्छन् र प्रकाशका रङ्गहरू छरिन पुग्छन्।

वायुमण्डलमा भएका विभिन्न कणले यसरी छरिएको प्रकाशलाई परावर्तन गराउँछन्।

सूर्योदय वा सूर्यास्त हुँदा एउटा निश्चित कोणबाट सूर्यका किरणहरू वायुमण्डलको माथिल्लो तहमा पर्छन् अनि "चमत्कार" सुरु हुन्छ।

सूर्यको किरण वायुमण्डलको माथिल्लो भागमा प्रवेश गरेपछि नीलो तरङ्ग विभाजित हुन्छ र त्यो हराउनुको साटो परावर्तित हुन पुग्छ।

"सूर्य क्षितिजमा तल हुँदा नीलो र हरियो तरङ्ग छरिएर टाढा पुग्छन्। त्यसैले हामी सुन्तला वा चम्किलो रातो मात्र देख्छौँ," ब्लूमर भन्छन्।

तर आकाश निकै रातो देखिन्छ नि!

धेरैलाई यस्तो लाग्नसक्छ, तर यो त देखिएको मात्र हो। सूर्य त अलिकति पनि परिवर्तन भएको हुँदैन।

तपाईँ कहाँ हुनुहुन्छ भन्ने कुराले पनि तपाईँले कस्तो सूर्य देख्नुहुन्छ भन्ने निर्धारण गर्छ।

"धूलो, बादल, धुवाँआदि कुराले पनि तपाईँले कस्तो आकाश देख्नुहुन्छ भन्ने कुरालाई प्रभाव पार्छन्," ब्लूमर भन्छन्।

तपाईँ यदि भारत, क्यालिफोर्निया, चिले, अस्ट्रेलिया वा अफ्रिकाको केही भागमा हुनुहुन्छ वा अन्यत्र नै रातो बालुवा वा धूलोनजिकै हुनुहुन्छ भने मौसमअनुसार तपाईँ रहेको क्षेत्रका कणहरू प्रकाशमा सक्रिय हुन सक्छन्।

"यो भनेको केही मात्रामा मङ्गल ग्रहमा के हुन्छ भन्ने जस्तै हो। रातो धूलो हावामा मिसिँदा त्यसले आकाश गुलाबी रातो रहेछ भन्ने आभास दिन्छ," उनी भन्छन्।

यसरी वायुमण्डलमा धूलो मिसिने स्थानभन्दा धेरै नै टाढासम्म पनि त्यस्ता कणहरू पुग्ने भएकाले अन्यत्रबाट पनि त्यस्तो देखिन सक्ने उनी बताउँछन्।

अहिले किन रातो सूर्य देखिएको हो?

अहिले जे भइरहेको छ त्यो खासै नौलो कुरा होइन। तर अहिले हाम्रो हेर्ने तरिका फेरिएको छ।

"यो लकडाउनभरि मानिसहरूले आकाशमा धेरै ध्यान दिएको हामी पाउँछौँ," ब्लूमर भन्छन्, "सायद गर्नका लागि धेरै काम नभएर होला।"

धेरै मानिसहरू घरमै बसेका छन् र आफूवरिपरि भएको प्रकृति हेरिरहेका छन्।

धेरै विमानहरू नउडेकाले प्रदूषण घटेको छ। त्यसैले पनि आकाश खुलेको छ।

आकाश दिउँसो किन नीलो देखिन्छ?...


प्राय: ५५ वर्षमाथिका पुरुषमा देखापर्ने रोग ती युवकमा भएको निश्चित भएपछि डा. महर्जन अचम्ममा परे।

एक्सरे रिपोर्ट हेर्दा अन्तर्राष्ट्रिय गैरसरकारी संस्थामा काम गर्ने ती युवकको सामान्य अवस्थामा फर्कनै नसक्ने गरी हाड खिइसकेको रहेछ।

पछिल्लो समय गर्धन दुख्यो र रिँगटा लाग्यो भन्दै जँचाउन आउने युवाहरूको सङ्ख्या दिनानुदिन बढ्दै गरेको डा. महर्जनको अनुभव छ।

ती युवकको दिनचर्या र जीवनशैली सोधेपछि उनलाई पक्का भयो अधिकांश युवाहरूजस्तै उनको पनि कम्प्युटर र मोबाइलमा धेरै समय बित्ने रहेछ।

'इन्टरनेट कुलत'

उनलाई इन्टरनेटको कुलत केही वर्षदेखि रहेछ र उनी कार्यालयमा काम गर्दा होस् वा घरमा बस्दा कि कम्प्युटर कि मोबाइल चलाएर एउटै आसनमा घण्टौँ बस्ने रहेछन्।

डा. महर्जन भन्छन्, "हाम्रो शरीर कम्प्युटर चलाउँदा बस्ने वा मोबाइल चलाउँदा पल्टिने आसनका लागि बनेकै होइन।"

"तर पछिल्लो समय गर्धन दुख्यो भनेर आउने अधिकांश बिरामीको समस्या उनीहरू धेरै बेरसम्म एउटै ठाउँमा हलचल नगरी बस्नु हो।"

कार्यालयमा काम गर्ने व्यक्तिहरू मात्र नभई घरमा बस्ने गृहिणीमा पनि उमेर नपुग्दै त्यस्तै समस्या देखिने गरेको उनी बताउँछन्।

त्यस्तो... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

रोग लिएर आउने अधिकांश गृहिणीहरू घरमा मोबाइलमा सामाजिक सञ्जाल चलाएर बस्ने गरेको सुनाउँछन्।

"'श्रीमान् अफिस र छोराछोरी स्कूल/कलेज गएपछि काम हुँदैन अनि फेसबुक र युट्युब चलाएर बस्छौँ' भन्नुहुन्छ," डा. महर्जनले भन्छन्।

"उहाँहरूको पनि उमेर नपुग्दै हड्डी खिइने चरणमा पुगिसकेको भेटिन्छ।"

रोगको लक्षण

त्यसबाहेक मांसपेसी दुख्यो र गर्धन दुख्यो भन्ने खालका सामान्य दुखाइ लिएर आउने बिरामीको सङ्ख्या दिनदिनै बढ्दै गएको डा. महर्जन बताउँछन्।

धेरै बेर कम्प्युटरमा बस्ने वा मोबाइलमा चलाउने र दैनिकी नै त्यही बनाउँदा त्यसले सुरुमा गर्धनको मांसपेसी कक्रक्क हुने हुन्छ।

अनि बिस्तारै  दुख्न थाल्ने र त्यसपछि घाँटी वा ढाडको हड्डीको आकार परिवर्तन हुन्छ। अन्तत: मेरुदण्डको हड्डी खिइएर स्नायुमै असर परेपछि निको बनाउनै नसक्ने अवस्थामा पुग्ने उनी बताउँछन्।

त्यसैले घाँटी कक्रक्क परेको छ र दुखाइ छ भने त्यही बेला नै उपचार गराउन, आवश्यक आराम गर्न र व्यायाम गर्न उनी सुझाउँछन्।

जतिसक्यो छिटो उपचार

डा. महर्जन भन्छन्, "नत्र तिनै युवकको जस्तै हुन्छ जसले धेरै समय आराम गर्नुपर्छ र बाँचुन्जेल व्यायाम त गर्नैपर्छ।"

"तर त्यति गर्दा पनि हामीले सामान्य अवस्थामा फर्काउन सक्दैनौँ। उनको खिइएको हड्डी केही गर्दा पनि पहिलाको जस्तो अवस्थामा पुर्‍याउन सकिँदैन।"

मानिसको गर्धनमा मेरुदण्डका सातवटा हड्डी हुन्छन्।

निहुरेर मोबाइल चलाउँदा वा एउटै आसनमा बसेर कम्प्युटरमा काम गर्दा मेरुदण्डको त्यही भाग बोझ पर्ने चिकित्सकहरू बताउँछन्।

"(मेरुदण्डको) हड्डी धस्सिँदै जाँदाकै अवस्थामा उपचार गरिएन भने खिइन थाल्छ र खिइएपछि नसा (स्नायु) मा छुन्छ," उनी भन्छन्।

मेरुदण्डले मस्तिष्कलाई स्नायुप्रणालीसँग जोड्छ। मेरुदण्डका हड्डीमा समस्या उत्पन्न हुँदा पूरै शरीरमा समस्या पर्न सक्छ।

"त्यसपछि रिँगटा लाग्ने वा हात झम्झमाउने हुन्छ। त्यो भनेको चाहिँ अलि जटिल अवस्थामा पुग्नु हो र पुरानै अवस्थामा फर्काउन असम्भवजस्तै हुन्छ।"

पहिलापहिला पुरुषहरू ५५ वर्ष पुगेपछि र महिलाहरूको महिनावारी रोकिएपछि यो समस्या देखिने गरेको भए पनि अहिले युवावस्थामै धेरै बढेकोले समयमै ध्यान पुर्‍याउन उनी सुझाउँछन्।

कसरी जोगिने?

त्यसबाट जोगिनका लागि डा. महर्जन यस्तो सुझाव दिन्छन् -

'आँखामा पनि समस्या'

लगातार कम्प्युटर र मोबाइल चलाउँदा ढाड र गर्धनमा मात्रै नभई आँखामा पनि समस्या भएको भन्दै उपचार गराउन आउने...


प्रायः दुर्लभ मानिने यो रोग अहिले प्रकोपका रूपमा फैलिरहेको छ। कोभिड भएर निको हुके क्रममा रहेका मानिसहरू यसबाट पीडित भएको पाइएको छ।

यो रोगमा मृत्युदर ५० प्रतिशत भएको बताइन्छ। सङ्क्रमितलाई जोगाउन शल्यक्रिया गरेर आँखा फाल्नुपर्ने अवस्था पनि आउने गरेको छ।

कोभिड उपचारका क्रममा स्टेरोइड औषधिको प्रयोगका कारण म्यूकोर्माइकोसिस देखा परेको हुनसक्ने चिकित्सकहरूले बताएका छन्। मधुमेह भएका बिरामीमा यो ढुसीबाट सङ्क्रमण हुने ठूलो जोखिम छ।

कोभिडबाट निको भएको १२ देखि १८ दिनमा ढुसीबाट सङ्क्रमण हुन सक्ने चिकित्सकहरूले बीबीसीलाई बताएका छन्।

अहिलेसम्म फेला परेका सङ्क्रमितमध्ये आधाभन्दा बढी पश्चिम भारतका गुजरात र महाराष्ट्र राज्यका छन्।

अन्य १५ वटा राज्यमा पनि कालो ढुसीको सङ्क्रमण पुष्टि भएको छ।

सङ्क्रमितको सङ्ख्या बढ्न थालेकाले भारतका २९ वटा राज्यलाई म्यूकोर्माइकोसिसलाई प्रकोप घोषणा गर्न भनिएको छ।

म्यूकोर भनिने यो ढुसी माटो, वनस्पति, मलखाद र कुहिएका फलफूल र तरकारीमा पाइन्छ

इन्दौर सहरस्थित एउटा अस्पतालमा गत साता कालो ढुसी भएका आठ बिरामी थिए। तर शनिवार साँझसम्म त्यो सङ्ख्या बढेर १८५ पुगेको छ।

... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

उक्त अस्पतालमा कार्यरत डा. भीपी पाण्डेका अनुसार तीमध्ये ८० प्रतिशतभन्दा बढीलाई तत्काल शल्यक्रिया गर्नुपर्ने देखिएको छ।

"कालो ढुसीको सङ्क्रमण अहिले कोभिड-१९ भन्दा बढी चुनौतीपूर्ण बनेको छ। बिरामीले समयमा राम्ररी उपचार नपाउने हो भने मृत्यदर ९४ प्रतिशतसम्म पुग्न सक्छ," उनले भने।

उनका अनुसार यसको उपचार पनि महँगो छ तथा औषधिको अभाव छ।

के हो म्यूकोर्माइकोसिस?

यो एक प्रकारको निकै विरल देखिने सङ्क्रमण हो। यो सामान्यतया माटो, बोटबिरुवा, मल र कुहिएका फलफूल तथा तरकारीमा हुने म्यूकोर भनिने ढुसीसँगको संसर्गबाट सर्छ।

यसले साइनस, मस्तिष्क र फोक्सोलाई असर गर्छ।

मधुमेह वा प्रतिरोध क्षमता क्षीण भएका क्यान्सरका बिरामी वा एचआईभी एड्स भएका मानिसका लागि यो रोग प्राणघातक बन्न सक्छ।

चिकित्सकहरूका अनुसार एम्फोटेरिसिन बी अथवा एम्फो-बी भनिने एन्टी-फङ्गल औषधि सुईबाट बिरामीमा प्रत्येक दिन आठ साता दिनुपर्छ।


प्रारम्भिक अध्ययनहरूले बी.१.६१७ भेरिअन्ट अन्य प्रकारभन्दा सजिलै फैलिने देखाएको बताउँदै डब्ल्यूएचओले यस विषयमा थप अध्ययन आवश्यक परेको बताएको छ।

डब्ल्यूएचओको अनुसार सो प्रकार ३० भन्दा बढी मुलुकहरूमा फैलिसकेको छ।

यूके, दक्षिण अफ्रिका र ब्रजिलका भेरिअन्टहरूलाई पनि डब्ल्यूएचओले उस्तै प्रकारले वर्गीकरण गरेको छ।

कुनैपनि प्रकारलाई डब्ल्यूएचओले चिन्ताको प्रकारमा वर्गीकरण गर्दा सहज सङ्क्रमण, गम्भीर लक्षण, एन्टीबडीको कम प्रभावकारिता र उपचार एवम् खोपको कम प्रभावकारिताको आधार हेर्ने गर्छ।

भारतमा खतरनाक दोस्रो लहर फैलिनुको कारण यो प्रकार हो कि होइन भनेर अध्ययन भइरहेको छ।

मङ्गलवार भारतमा तीन लाख २९ हजारभन्दा बढी सङ्क्रमण र ३,८७६ मृत्यु पुष्टि भएको छ। विज्ञहरूले कोभिडको खास सङ्ख्या योभन्दा निकै धेरै हुनसक्ने दाबी गरेका छन्।

राजधानी दिल्ली लगायतका धेरै स्थानहरूमा गम्भीर सङ्क्रमण बढिरहँदा अक्सिजनको अभाव भएका छन्।

आन्ध्र प्रदेशका स्थानीय समाचारपत्रहरूले तिरुपतिको एक अस्पतालमा अक्सिजनको आपूर्तिमा ढिलाइ हुँदा सोमवार राति ११ जनाको मृत्यु भएको विवरण प्रकाशन गरेका छन्।

भारतीय सरकारले नयाँ भेरिअन्ट र भ... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

ारतको दोस्रो लहरबीच सम्बन्ध भएको बताए पनि सो सम्बन्ध स्पष्ट स्थापित गर्न सकिएको छैन।

भारतका थुप्रै राज्यहरूले गत महिना लकडाउन या कर्फ्यु या निषेधाज्ञा जारी गरेका छन्।

प्रधानमन्त्री नरेन्द्र मोदीको सरकारमाथि राष्ट्रव्यापी लकडाउन लगाउन दबाव बढिरहेको छ। मोदीमाथि हिन्दु मेला र चुनावमा ठूलो भिड जम्मा हुन नरोकेको आरोप पनि लागेका छन्।

सोमवार दिल्लीका स्वास्थ्यमन्त्रीले अब तीन या चार दिनलाई पुग्ने खोप मात्रै बाँकी रहेको बताएका छन्।

भारतको खोप कार्यक्रम अन्तर्गत अहिलेसम्म २.५ प्रतिशत जनसङ्ख्याले खोपको दुई मात्रा प्राप्त गरेका छन्।

डब्ल्यूएचओका प्राविधिक प्रमुखले सोमवार अहिले उपलब्ध खोपहरूको भारतीय प्रकारमाथि प्रभावकारिता कम हुनसक्ने देखिएको बताए पनि उसले अहिलेसम्म खोप प्रभावकारी नै हुने बताइरहेको छ।

यो पनि हेर्नुहोस्:

आमाको माया


प्रितम आचार्य

भारतीय गायिका ऋचा शर्मा तथा गायकद्वय शान तथा अमाल मल्लिक उनको गीत सुनेर निकै हौसिएका थिए।

निर्णायकहरूको ठूलो समूह 'ग्रान्ड ज्युरी'ले प्रितमलाई शतप्रतिशत अङ्क दियो।

त्यसको अघिल्लो दिन शनिवार सिन्धुपाल्चोक स्थायी घर भई  हाल भक्तपुरको नयाँ ठिमीमा बसोबास गर्ने अर्का प्रतियोगी १२ वर्षीय आयुष केसीले 'कुछ ना कहो…' बोलको गीत गाएका थिए।

निर्णायक शानले आयुषको प्रस्तुतिको मुक्तकण्ठले प्रशंसा गरे।

बच्चाहरूको सङ्गीतिक प्रतिभा प्रस्तुत गरिने जी टीभीको सो प्रतियोगितात्मक कार्यक्रमको २०१९ को संस्करणमा दुई नेपाली बालक प्रितम आचार्य र आयुष केसी प्रतिस्पर्धामा छन्।

उनीहरू डिजिटल राउन्ड, विभिन्न स्थानमा भएका अडिशन, मेगा अडिशन हुँदै अहिले उत्कृष्ट १६ मा पुगेका छन्।

नेपाली गायकगायिका के भन्छन्?

प्रितम र आयुषका लागि अबको प्रतिस्पर्धा त्यति सहज नहुने नेपाली गायकगायिकाहरू बताउँछन्।

नेपालकै एउटा सङ्गीतिक रियालिटी शोमा निर्णायकको भूमिका निर्वाह गरिसकेका र अहिले प्रितम र आयुषको प्रस्तुतिलाई नजिकबाट हेरिरहेका गायक प्रमोद खरेल अबका दिनमा उनीहरूले अझै मेहनत गर्नुपर्ने बताउँछन्।

उनले भन... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

े, "अब सबै उत्कृष्ट रहेकाले प्रस्तुतिमा सानो त्रुटिले पनि उनीहरू प्रतियोगिताबाट बाहिरिन सक्छन्। त्यसैले दह्रो मेहनत गर्नुपर्छ।"

गायिका आस्था राउतले उनीहरूलाई अन्तर्राष्ट्रिय मञ्चमा सक्दो प्रयास गर्न सुझाव दिएकी छिन्। गीतको शब्दमा डुबेर गाउनुपर्ने सल्लाह उनले दिइन्।

"निकै ठूलो प्रतिस्पर्धामा डुबेर गाउन सकेनन् भाइहरूले भने गाह्रो हुन्छ अबको प्रतिस्पर्धा।"

आमाबुवासँग आयुष केसी

आमाबुवाका नजरमा

प्रितमकी आमा राधिकाले आफ्नो छोराको प्रस्तुतिले आफूलाई गौरवान्वित बनाएको बताइन्।

"बाबुले राम्रो गरिरहेको छ। एउटा प्रस्तुतिमा बाहेक सबै प्रस्तुतिमा शतप्रतिशत अङ्क ल्याइरहेको छ। हामी हर्षित छौँ।"

आयुषका बुबा रामकृष्णले आफ्नो छोराले राम्रो प्रस्तुतिका लागि सक्दो प्रयास गरिरहेको बताए।

"छोराले सुरुदेखि नै राम्रो गर्ने प्रयास गरिरहेको छ। अहिले ऊ नेपालकै छोरा भएको छ।"

प्रितम र आयुष साथी हुन्। उनीहरू करिब तीन वर्षअघि नेपालमै आयोजना गरिएको 'सुरशाला जुनियर आइडल'का प्रतियोगी थिए।

प्रितम

त्यसबेला आयुष पहिलो र प्रितम दोस्रो भएका थिए।

हाल जी टिभीको सारेगमप लिल च्याम्प्सका यी दुई प्रतियोगी बालकमा अस्वाभाविक प्रतिभा भएको परिवारका सदस्यले बताएका छन्।

आयुषका बुबा रामकृष्णले भने, "आयुषको साथी नै सङ्गीत हो। गीत नसुन्नू भन्यो भने रुन्थ्यो।"

यो पनि पढ्नुहोस्

प्रितमकी आमा राधिकाका अनुसार अहिले उनका छोराले सङ्गीत सिक्ने र प्रस्तुति दिने राम्रो स्थान पाएका छन्।

"उसकै कारण अहिले हामीले गर्व गर्ने अवस्था आएको छ," राधिकाले भनिन्, "उसको अस्वाभाविक प्रतिभा देखाउने अवसर भएको छ।"

कडा प्रतिस्पर्धा

गत फेब्रुअरी ९ बाट आरम्भ भएको उक्त रियालिटी शोका उत्कृष्ट १६ प्रतियोगीबीचको प्रतिस्पर्धा झन् कडा हुने ठानिएको छ।

पाँच वर्षदेखि १४ वर्षसम्मका बालबालिकाबीच प्रतिस्पर्धा गराइने उक्त प्रतियोगिताको अबको बाटो त्यति सहज नभएको आयुष र प्रितमलाई राम्ररी थाहा भएको उनीहरूका अभिभावकले बताएका छन्।

आयुष र प्रितम

प्रस्तुतिमा अब्बल उत्कृष्ट १६ जनामा अझ अब्बल साबित हुनका लागि कडा मेहनतमा लागेको उनीहरू बताउँछन्।

आयुषका बुवा रामकृष्णले भने, "त्यत्रो ठूलो प्रतियोगितामा अझ उत्कृष्ट बन्नका लागि झन् धेरै मेहनत गर्नु परेकाले आयुष कडा अभ्यासमा छ।"

प्रितमकी आमा राधिकाले अहिले आफ्नो छोराको परीक्षा भएकाले कडा मेहनत गर्नु परिरहेको बताइन्।

शुभकामनाको...


प्रोटोकलको मस्यौदालाई सम्बन्धित मुलुकका मन्त्रिपरिषद्ले पारित गरेर एक-अर्का बीच सूचना (नोट) आदानप्रदान गरेपछि त्यो कार्यान्वयनमा आउने अधिकारीहरूले बताएका छन्। तस्विर: MoICS

नेपालका प्रधानमन्त्री केपी शर्मा ओलीले साढे दुई वर्षअघि चीन भ्रमणका बेला पारवहन सम्झौता गरेका थिए। जसको कार्यान्वयनका लागि नेपाल र चीनका अधिकारीहरू प्रोटोकल (कार्यविधि)मा अहिले सहमत भएका हुन्।

उक्त कार्यविधिको मस्यौदालाई सम्बन्धित मुलुकका मन्त्रिपरिषद्ले पारित गरेर एक-अर्का बीच सूचना (नोट) आदानप्रदान गरेपछि त्यो कार्यान्वयनमा आउने अधिकारीहरूले बताएका छन्।

यो कार्यविधी कार्यान्वयनमा आएपछि तेस्रो मुलुकबाट आयात हुने सामान चीनका बन्दरगाह र बाटो प्रयोग गर्दै ल्याउन पाइनेछ भने चीनको बाटोबाट तेस्रो मुलुक नेपाली सामान निर्यात गर्न समेत पाइनेछ।

महत्त्वपूर्ण

यसअघि भारत र बांग्लादेशसँग मात्र नेपालले यस्तो सम्झौता गरेको थियो।

बांग्लादेशसँग पारवहन सम्झौता भएपनि त्यहाँबाट सामान आयात गर्दा समेत भारतकै बाटो ल्याउनु पर्ने अवस्था रहेकाले चीनसँगको पारवहन सम्झौतालाई रणनीतिक हिसाबले महत्त्वपूर्ण मानिएको छ।

नेपाल र चीनका अधिका... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

री सहमत भएको सो कार्यविधीका मुख्य बुँदाहरू: