अमेरिकी सर्वोच्च अदालतको अग्रभागको फाइल तस्बीर

यसमा कानुनी प्रक्रिया र अदालतको भूमिकाका बारेमा पनि चर्चा सुरु भएको छ।

अमेरिकामा निर्वाचनमा मतगणना परिणामसँग चित्त नबुझी कानुनी चुनौती दिन परेमा सम्बन्धित पक्षका वकिलहरूको टोलीले मतपरिणामलाई राज्य तहका अदालतहरूमा मुद्दा दायर गर्नु पर्छ।

त्यसपछि राज्यका न्यायाधीशहरू मुद्दाको मागदाबीमा सहमत भएभने तिनीहरूले पुनः मतगणनाको आदेश दिन सक्छन्।

त्यसपछि मात्र सर्वोच्च अदालतका न्यायाधीशहरूलाई ती फैसलाहरू उल्ट्याउनका लागि आवेदन गर्न सकिन्छ।

यो कति समयसम्म लम्बिन सक्छ?

अमेरिकी निर्वाचनमा मतगणना

राष्ट्रपतीय निर्वाचन भएका कारणले गर्दा यो निर्वाचनले पालना गर्नै पर्ने महत्त्वपूर्ण सङ्घीय तथा संवैधानिक प्रावधान र समयसीमाहरू रहेका छन् जसअनुसार प्रक्रिया अघि बढ्छ:

तर विज्ञहरू भन्छन् हाउस र सिनेटले नै राष्ट्रपति छान्न पर्ने अवस्था आउनका लागि त्योभन्दा अघि अवस्था एकदमै बेथितिको हुनुपर्छ।

पुनः मतगणना र सन् २००० को निर्वाचनको उदाहरण

कतिपय स्थानमा दुई उम्मेदवारबीच प्राप्त मतान्तर एकदमै थोरै रहेको पाइएमा स्वतः नै पुनः मतगणनाको प्रावधान सक्रिय हुन्छ। ... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

सन् २००० को राष्ट्रपतीय निर्वाचनमा जोर्ज डब्ल्यू बुश र एल गोरका सम्बन्धमा फ्लोरिडामा भएको मतगणनाका समयमा यस्तै भएको थियो।

हालसम्म सन् २००० मा भएको अमेरिकी राष्ट्रपतीय निर्वाचनमात्रै सर्वोच्च अदालतको फैसलाबाट अन्तिम परिणाम घोषित भएको निर्वाचन हो।

त्यसबेला डेमोक्र्याट एल गोर र रिपब्लिकन जोर्ज डब्ल्यू बुशबीच निकै चर्को प्रतिस्पर्धा थियो।

मतदानको दिनमा एल गोरले प्रत्यक्ष मतदानमा खसेका सबैभन्दा बढी मत प्राप्त गरेका थिए तर इलेक्टरल कलेज मतमा भने प्रतिस्पर्धा निकै नजिकको थियो। सबै कुरा फ्लोरिडामा हुने मतदात र त्यहाँको २५ इलेक्टरल कलेज मतमा निर्भर थियो।

त्यहाँको पुनः मतगणना भयो र त्यसलाई सर्वोच्च अदालतमा कानुनी चुनौती दिइयो।

मुद्दा परेको हप्तौँपछि सर्वोच्च अदालतले न्यायाधीशहरूको बहुमतको आधारमा फैसला सुनायो रिपब्लिकन उम्मेदवार जोर्ज बुशको पक्षमा।

सर्वोच्च अदालतको फैसला पार्टी लाइन अनुसार भएको न्यायाधीश नियुक्ति अनुसार नै ५-४ को अन्तरले रिपब्लिकन उम्मेदवारको पक्षमा आएको थियो। डेमोक्र्याट एल गोरले पराजय स्वीकारे र बुश ह्वाइट हाउसमा सरे।

अन्तिम समयरेखा

परिस्थिति जस्तोसुकै भएपनि ज्यानुअरी महिनाको २० तारिखका दिनमा देशमा नयाँ राष्ट्रपतीय कार्यकाल आरम्भ हुनैपर्ने अमेरिकी संवैधानिक प्रावधान छ।

बाइपार्टीजन पोलिसि रिसर्च सेन्टर नामक संस्थाको निर्वाचन परियोजनाका निर्देशक म्याथ्यू वील भन्छन्, "ज्यानुअरी २० को मध्यान्हमा कसै न कसैले राष्ट्रपति पदको शपथग्रहण गर्नै पर्छ।"

"स्पष्ट निर्वाचन परिणाम हासिल नभएको अवस्थामा उत्तराधिकारसम्बन्धी कानुनअनुसार अघि बढ्नु पर्छ।"

वीलका अनुसार परिस्थिति यस्तो पनि हुन सक्छ कि भावी राष्ट्रपतिको बारेमा निर्णय गर्दा त्यस्तो प्रक्रिया अघि बढाउने संसद्‌को तल्लो सदन पनि अनिर्णित हुन सक्छ।

तर माथिल्लो सदन सिनेटले उपराष्ट्रपतिको चयनलाई अनुमोदन गर्न सक्छ।

र शपथग्रहणको दिनसम्म पनि राष्ट्रपतिको टुङ्गो लगाउन नसकिए सिनेटले अनुमोदन गरेको उपराष्ट्रपति नै नयाँ राष्ट्रपति बन्छन्।

उपराष्ट्रपति पनि चयन भएका छैनन् भने त्यस्तो अवस्थामा अमेरिकी संसद्को तल्लो सदनको सभामुखलाई राष्ट्रपति बनाइन्छ।


अमेरिकी साइबर हमलाले इरानी रकेट तथा क्षेप्यास्त्र नियन्त्रण गर्ने कम्प्युटर प्रणालीलाई निसाना बनाएर तिनलाई विफल तुल्याइदिएको वाशिङ्टन पोस्ट पत्रिकाले जनाएको छ।

अमेरिकी ड्रोनलाई गोली हानी खसाल्ने र अमेरिकी भनाइमा खाडीको जलक्षेत्रमा तेल ट्याङ्कहरूलाई आक्रमण गर्ने इरानी कदमविरुद्ध साइबर आक्रमण गरिएको न्यू योर्क टाइम्स पत्रिकाले जनाएको छ।

ती आक्रमणका कारण इरानी अस्त्र प्रणालीमा क्षति पुगे-नपुगेकोबारे स्वतन्त्र रूपमा पुष्टि भइसकेको छैन।

आक्रमण किन?

इरानविरुद्ध अमेरिकाले पनि प्रतिबन्धहरू लगाएको र ती "महत्त्वपूर्ण" भएको ट्रम्पको भनाइ छ। इरानलाई परमाणु अस्त्र बनाउनबाट रोक्न ती कदमहरू चालिएको उनको भनाइ छ।

इरान र पश्चिमा शक्तिहरूबीच सन् २०१५ मा भएको परमाणु सम्झौताबाट अमेरिका पछि हटेपछि अमेरिका र इरानबीच तनाव चुलिएको छ।

अमेरिकाले इरानविरुद्ध प्रतिबन्धहरू लगाइदिएपछि इरानले आर्थिक कठिनाइ खेप्नुपरेको छ।

गत साता इरानले आफ्नो परमाणु अस्त्र कार्यक्रम अघि बढिरहने बताएको थियो।

ट्रम्पले चाहिँ आफू इरानसँग युद्ध नचाहने तर कुनै द्वन्द्व भएमा इरानलाई "सखाप पारिने" चेतावनी दिइसकेका छन्।

साइबर आ... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

क्रमणले के गरे?

समाचारसूत्रहरूले अमेरिकी सञ्चारमध्यमलाई बताएअनुसार साइबर आक्रमण गर्ने योजना केही साताअघि नै बनाइएका थिए।

ओमानको खाडीमा तेल बोक्ने ट्याङ्कहरूलाई निसाना बनाउँदै आक्रमणहरू भएपछि त्यसो गर्ने सुझाव दिइएको बुझिएको छ।

ती आक्रमणले अमेरिकी ड्रोन र खाडीमा ट्याङ्करहरूलाई आक्रमण गर्ने इरानको इस्लामिक रेभोल्युशनरी गार्ड कोरले प्रयोग गर्ने अस्त्र प्रणालीलाई निसाना बनाएको बताइएको छ।

वाशिङ्टन पोस्ट र एपी समाचार संस्थाले बताएअनुसार साइबर आक्रमणले इरानी कम्प्युटर प्रणालीलाई काम नलाग्ने तुल्याइदिएको छ। न्यू योर्क टाइम्सका अनुसार ती आक्रमणले कम्प्युटर प्रणालीलाई निश्चित अवधिको लागि अफ्लाइन अर्थात् सम्पर्कविहीन तुल्याइदिएको थियो।

शनिवार अमेरिकी गृह मन्त्रालयले इरानले अमेरिकी कम्प्युटर प्रणालीमा साइबर आक्रमण गर्ने प्रयास गरिरहेको बताएको थियो। वाशिङ्टन पोस्ट पत्रिकाका अनुसार इरानले अमेरिकी जलसेनाका जहाजका कम्प्युटर प्रणालीमा ह्याक गर्ने अर्थात् अनधिकृत रूपमा प्रवेश गर्ने प्रयास गरिरहेको थियो।

ट्रम्पले के भने?

ट्रम्पले साइबर हमलाका विषयमा कुनै प्रतिक्रिया दिइसकेका छैनन्। शुक्रवार उनले इरानमा १५० जनाको ज्यान जाने जोखिम रहेकोले आफूले गर्न लागेको परम्परागत सैन्य आक्रमणको योजनालाई त्यागेको बताएका थिए।

शनिवार उनले फेरि आफू इरानसँग वार्ता गर्नको लागि तयार रहेको बताए।

Iranian TV footage shows a burning tanker

उनले भने, "यदि इरान समृद्ध देश बन्न चाहन्छ भने मलाई उचित लाग्नेछ। तर पाँच-छ वर्षमा परमाणु अस्त्र बनाएर आफू समृद्ध हुन्छु भनेर इरानले नसोचे पनि हुन्छ।"

आफ्नो पुरानो चुनावी नाराकै शैलीमा उनले भने, "इरानलाई फेरि ठूलो बनाऔँ।"

अमेरिकी प्रतिबन्धले इरानमा कस्तो प्रभाव?

गत वर्ष अमेरिकाले इरानको ऊर्जा, जलयातायात र वित्तीय क्षेत्रमा प्रतिबन्धहरू लगाइदिएपछि त्यहाँ वैदेशिक लगानी ठप्प हुन पुगेको छ।

इरानको तेल निर्यात पनि त्यसबाट प्रभावित हुन पुगेको छ।

ती प्रतिबन्धका कारण कुनै पनि अमेरिकी कम्पनीले इरानसँग व्यापार गर्न पाउँदैनन्। उनीहरूले इरानसँग कारोबार गर्ने विदेशी कम्पनीहरूसँग पनि व्यापार गर्न पाउँदैनन्।

त्यसले गर्दा इरानमा विदेशी सामानको प्रयोग गरी बनाइने सामानको चरम अभाव भइरहेको छ।

त्यसमा बच्चाहरूले प्रयोग गर्ने न्यापी पनि पर्छ। प्रतिबन्धका कारण इरानी मुद्रा रियालको अवमूल्यन भइरहेको छ र स्थानीय...


अमेरिकी सिनेटले पारित गरेको कानुनको हङ्कङका सरकारविरोधी प्रदर्शनकारीहरूले स्वागत गरेका छन्।

प्रदर्शनकारीहरूले पुन: सडक आवागमन तथा सार्वजनिक यातायातमा अवरोध पैदा गरेका छन्।

प्रदर्शनकारीहरूको एउटा सानो समूह अझै पनि एक विश्वविद्यालय भित्रै छन्।

त्यहाँ गत तीन दिनमा हिंसात्मक झडपहरू भएका छन्।

आरोप

यसबीच ब्रिटेनको हङकङस्थित महावाणिज्य दूतावासका एकजना पूर्वकर्मचारीले गत अगस्टमा मुख्यभूमि चीनमा जाँदा आफूलाई यातना दिइएको आरोप लगाएका छन्।

साइमन चेङले उनलाई बाँधिएको, आँखामा पट्टी लगाइएको अनि असहज तरिकामा राखिएको बीबीसीलाई बताए।

हङकङमा तनाव भड्काएको आरोप आफूलाई लगाइएको उनले बताए।

ब्रिटेनको हङ्कङस्थित महावाणिज्य दूतावासका एकजना पूर्व कर्मचारी साइमन चेङले चीनमा आफूलाई यातना दिएको बताएका छन्

चीनले ब्रिटेन तथा अन्य देशहरूलाई हङकङमा प्रजातन्त्र समर्थित विरोध प्रदर्शन गर्न उक्साएको आरोप लगाइरहेको छ।

साइमन चेङ्को घटनामा बेइजिङ्ले कुनै प्रतिक्रिया जनाएको छैन। तर यसअघि चेङ्लाई यौनकर्मी महिलाको सेवा खोजेका कारण पक्राउ गरिएको सङ्केत चीनले गरेको थियो।

ब्रिटेनका विदेशमन्त्री डोमिनिक राबले पछिल... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

्ला घटनाहरूबारे सोधपुछ गर्न चिनियाँ राजदूतलाई डाकेका छन्।

तर बुधवार चिनियाँ विदेश मन्त्रालयका प्रवक्ताले बीबीसीसँग कुरा गर्दै चीनका राजदूत जवाफ दिन नजाने बरू बेइजिङ्स्थित ब्रिटिश राजदूतलाई आफ्ना असन्तुष्टी सुनाउन चिनियाँ विदेश मन्त्रालयले डाक्ने प्रतिक्रिया दिए।

चीन सरकारले मुख्यभूमि चीनलाई हङकङका नागरिक सुपुर्दगी गर्न सकिने प्रावधान भएको एउटा कानुन ल्याउने योजनाको विरोधमा गत जुन महिनामा हङ्‌कङ आन्दोलित भएको थियो।

सरकारले उक्त योजना फिर्ता लिएको भए पनि अहिले आन्दोलनको माग र स्वरूप बदलिएको छ।

साइमन चेङ्को बयानले ब्रिटेन तथा चीनबीच अहिले नै तनावग्रस्त भइसकेको सम्बन्धमा थप असर पर्न सक्छ।


अमेरिकी स्वास्थ्य निकायले मास्क लगाउन दिएको सुझाव आफूले पालना नगर्ने अमेरिकी राष्ट्रपति डोनल्ड ट्रम्पले बताएका छन्

उनले ओभल अफिस भनिने आफ्नो कार्यकक्षमा मास्क लगाएर बसेर विभिन्न देशका "राष्ट्रपति, प्रधानमन्त्री, तानाशाह, राजा र रानी" लाई अभिवादन गर्न नसक्ने बताएका हुन्।

विश्वभरि फैलिएको कोरोनाभाइरस सङ्क्रमणबाट अमेरिकामा अहिले धेरै प्रभावित भएको छ। त्यहाँ सङ्क्रमित व्यक्तिको सङ्ख्या अरू देशको भन्दा सर्वाधिक छ।

'स्वैच्छिक'

उनले शुक्रवारदेखि अमेरिकामा लागु भएको निर्देशन 'स्वैच्छिक' भएकोले त्यो बाध्यकारी नभएको तर्क गरे।

"तपाईँले मास्क लगाउनैपर्छ भन्ने छैन," ट्रम्पले भने। "म मास्क लगाएर बस्न सकौँला जस्तो मलाई लाग्दैन।"

बीबीसीकी ह्वाइट हाउस संवाददाता टारा मकेल्भी भन्छिन् - अहिलेको महामारीको बेला ट्रम्पले मास्क लगाउलान् कि नलगाउलान् भन्ने विषयमा पत्रकारहरूले विशेष चासो राखेका थिए।

न्यूयोर्कमा धेरै बिरामीको मृत्यु भइसकेको छ

मकेल्भीले ट्रम्पले मास्क लगाउन नचाहनुको कारणबारे सोध्दा ट्रम्प मुस्कुराएका थिए।

ट्रम्पको परीक्षण

"मेरो भर्खरै परीक्षण भएको छ," ट्रम्पले भने। "मलाई लाग्छ मभि... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

त्र त्यो भाइरस छैन। त्यसैले त्यो फैलिनेबारे मैले चिन्ता गरिरहनुपर्दैन।"

अमेरिकामा कोरोनाभाइरस सङ्क्रमितहरूको सङ्ख्या बढ्दै गर्दा राष्ट्रपति डोनल्ड ट्रम्पकै सल्लाहमा त्यहाँको रोग नियन्त्रण तथा रोकथाम निकायले मास्क लगाउने सन्दर्भमा नयाँ स्वास्थ्य निर्देशन जारी गरेको हो।

अमेरिकामा एकै दिनमा कोरोनाभाइरसका कारण ज्यान गुमाउनेको सङ्ख्या १,३०० पुगेको छ। त्यो विश्वमै २४ घण्टाको अवधिमा अहिलेसम्म अभिलेख राखिएको सर्वोच्च मृत्युदर हो।

कोभिड-१९ का कारण न्यूयोर्क राज्य अतिप्रभावित रहेको छ।

त्यहाँका प्रमुख प्रशासकले देशका अन्य भूभागबाट सहयोगका लागि अनुरोध गरेका छन्। उनका अनुसार न्यूयोर्कमा अहिलेसम्म झन्डै ३,००० बिरामीको ज्यान गइसकेको छ।

अमेरिकामा अहिलेसम्म २७८,४५८ जनामा सङ्क्रमण भेटिएको र  ७,००० बढी मानिसको मृत्यु भइसकेको जोन्स होप्किन्स विश्वविद्यालको तथ्याङ्कले देखाएको छ।


अरु बेला ट्रक र गाडीका हर्न अनि मान्छेका ओहोरदोहोरका चर्का आवाज सुनिने सीमामा रहेको मितेरी पुल र आसपास उभिँदा अचेल भोटेकोशी नदी सुसाएको मात्रै सुनिन्छ।

नेपाल चीन व्यापारको मुख्य केन्द्र मानिने उक्त नाका वैशाखमा गएको विनाशकारी भूकम्प यता सञ्चालनमा आउन सकेको छैन।

मितेरी पुलबाट चीनतिर हेर्दा त्यहाँ केही चिनियाँ सुरक्षाकर्मी त देखिन्छन् तर भन्सार तथा अध्यागमनका कार्यालय खालि नै रहेको भान हुन्छ।

चिन्ता

नाका नखुल्दा भूकम्पमा ज्यान बचाएर बिस्तारै गाउँ फर्कन थालेका मानिसहरु निराश बन्दै गएका छन्।

मिस्त्रीको काम गर्दै आएका पासाङ तामाङले सीमा नाका बन्द हुँदा आफू र सामान बोक्ने ट्रक चलाउने आफ्ना दुई छोराहरु बेरोजगार भएको बताए।

"यहाँको सीमाना नखुल्दा अहिले धेरै बेरोजगार भएर बसेका छौं। बाहिरका संस्थाहरुले दिएको राहत खाएर मात्रै हामी बसिरहेका छौं।"

सीमा नाका सञ्चालन नभएपछि चीनबाट सामान भित्र्याउने ठूला व्यापारी देखि स्थानिय स्तरमा व्यापार गरिरहेका साना व्यवसायी बेचैन बनिरहेका छन्।

दोलखाबाट तातोपानी आएर तीन वर्ष यता होटल चलाइरहेकी छिरिङ लामु शेर्पाले भनिन्, "नाका नखोलेपछि भाडा तिर्नै समस्या भइ... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

रहेको छ। गाउँ जाउँ भने पनि गाडी चलेको छैन अनि गाडी भाडा पनि निकै महंगो छ। यही बसौं भने वर्षामा कोही नबस्ने भन्छन्।"

भूकम्प गएलगत्तै पछि राजधानी गएकी उनी छोराछोरीको विद्यालय पुन सञ्चालनमा आउने भएपछि असोजमा गाउँ फर्किएकी हुन्।

तर भूकम्पले अधिकांश घरहरु नराम्ररी भत्काएकाले धेरैजना अझै गाउँ फर्कनसकेका छैनन्।

सुनसान

मुल बजारकै कैयौँ घरहरुमा ताल्चा झुन्डिएको देखिन्छ।

विक्रम सम्वत् २०२० को दशकमा अरनिको राजमार्ग सञ्चालन आए यता रुपरङ्ग फेरेको तातोपानी बजारका धेरैजनाले राजधानीमासमेत सम्पत्ती जोडेको चर्चा गरिन्छ।

चीनबाट हुने व्यापार एवं पर्यटन यहाँका मानिसहरुको आम्दानीको मुख्य श्रोत रहँदै आएको छ।

तर भूकम्प यता चीनबाट सामान बोकेर आउनपर्ने झन्डै ३ सय कन्टेनर उतै रोकिएका छन्।

जसका कारण नेपालतिरको भूभागमा पनि सवारी साधनको चहलपहल एकदमै न्यून छ।

भूकम्पका कारण सिन्धुपाल्चोकको लार्चामा चीनको सहयोगमा निर्माणाधीन सुख्खा बन्दरगाहको भविष्य समेत अन्यौलमा परेको छ।

झन्डै ८५ प्रतिशत निर्माण सकिएको उक्त सुख्खा बन्दरगाह अवस्थित जमीनको भौगर्भिक अध्ययनपछि मात्र पुनर्निर्माण सुरु गर्न सकिने चिनियाँ पक्षले बताएको अधिकारीहरु बताउँछन्।

तर भूकम्पका कारण विग्रेको ततोपानी र आसपासको सडकमा गएको असोजमा नै सवारी गुड्न मिल्ने गरि मर्मत गरिसकिएकाले दुई देशबीचको व्यापार चालू गर्न कुनै समस्या नरहेको उनीहरुको भनाई छ।

पहल

तातोपानीमा भूकम्पपछि विस्थापित भएको भन्सार कार्यालय एवं सुरक्षा जाँच चौकीसमेत पुन सञ्चालनमा आएका छन्।

तर चीनबाट सवारी साधन र मानिसहरुको आवतजावत नहुँदा दैनिक झन्डै दुई करोड रुपिँया राजश्व सकंलन गर्ने गरेको ततोपानी नाकाको आम्दानी अचेल लगभग शून्य रहेको प्रमुख भन्सार अधिकृत दिव्यराज पोख्रेलले बताए।

आफूहरुले चिनियाँ पक्षसँग गरेका वार्ताले कुनै परिणाम नदिएको भन्दै उनले भने, "चिनियाँलाई विश्वास दिलाउनको लागि नीतिगत रुपमै अथवा राजनीतिक तहबाट पहल गर्नुपर्छ भन्ने लाग्छ।"

वैशाखको विनाशकारी भूकम्प लगत्तै चीनले खासा तर्फको मानववस्ती अन्य सुरक्षित स्थानमा स्थानान्तरण गरेको स्थानिय नेपाली अधिकारीहरु बताउँछन्।

चीनतर्फको सीमावर्ती सडक खण्डको आफूले अवलोकन गरेको भन्दै उनीहरुले सिलबन्दी गरिएका कन्टेनरबाट सामान ल्याउन कुनै जटिलता नरहेको अघिल्लो हप्ता तातोपानीको स्थलगत अध्ययन गरेको संसदको विकास समितिलाई जानकारी गराए।

प्रतिवद्धता

विकास...


अरू पेशाका श्रमिकसरह सरकारले तोकेको पारिश्रमिक पाउनबाट वञ्चित विषयहरुलाई कार्यविधिमार्फत ल्याउन सकिने बताएको छ।

गत भदौमा लागु भएको श्रम ऐनमा घरेलु श्रमिकका लागि सरकारले छुट्टै न्यूनतम पारिश्रमिक निर्धारण गर्ने भनी उल्लेख गरिएको छ।

ऐन जारी भएको नौ महिनापछि त्यसको नियमावली आइतवार जारी गरियो।

पारिश्रमिक

तर त्यसले पनि अन्य क्षेत्रमा कार्यरत मजदुरसरह घरेलु श्रमिकले पाउने पारिश्रमिक तोक्न नसकेको बताइन्छ।

न्यूनतम पारिश्रमिक नतोकिँदा घरेलु श्रमिकहरू अन्यायमा परेको घरेलु श्रमिक मञ्चकी सचिव गोमा भण्डारीले बताइन्, "नेपालमा चिया बगानमा काम गर्ने अनि गलैँचा कार्पेट बुन्ने काम गर्ने मजदुरले न्यूनतम पारिश्रमिक भनी ९ हजार ५ सय रुपैयाँ पाइरहेका छन्। तर श्रम ऐनमा व्यवस्था नभएका कारण हामीले पाउने पारिश्रमिक एकदम कम छ। ऐनमा बिदाबारे पनि स्पष्ट उल्लेख गरिएको छैन।"

यस विषयलाई लिएर थुप्रै पटक सरकारलाई झकझकाएको भए पनि कुनै उपलब्धि हात नपरेको उनी बताउँछिन्,  "न्यूनतम पारिश्रमिक निर्धारण गरिदिनुपर्‍यो भनेर हामीले सरकारकलाई थुप्रै पटक ज्ञापनपत्र बुझाइसक्यौँ। तर छोटो समयमा परिवर्तन भइरहने सरकारको प्राथमि... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

कतामा हाम्रो कुरा पर्न सकेन।।"

शहरीकरणसँगै घरेलु कामदारको माग बढ्दै गएको छ। शहरी महिलाहरू कामकाजी हुँदै गएपछि घरको काममा सहयोग गर्न र बच्चा हेर्न सहयोगीको खोजि हुन थालेको देखिन्छ।

तर माग हुँदा हुँदै पनि थोरै पारिश्रमिकमा काम गर्न आफूहरू वाध्य भएको सचिव भण्डारी बताउँछिन्, "काम त जति पनि पाइन्छ तर त्यसबापत हामीले कमाउने पैसा र पाउने सुविधा भने रोजगारदाता अनुसार फरक छ। एउटा परामर्श केन्द्र छ जसले हामीलाई काम खोजिदिन्छ। त्यसमार्फत जाँदा हामीले दिनको आठ घण्टा काम गरेबापत महिनाको आठ हजार रुपैयाँ कमाउँछौँ। आफैँ काम खोज्यो भने मासिक पाँच देखि छ हजार रुपैयाँमा चित्त बुझाउनुपर्ने हुन्छ।"

घरेलु कामदारको पारिश्रमिकको विषयलाई लिएर काम भइरहेको श्रम, रोजगार तथा सामाजिक सुरक्षा मन्त्रालयका प्रवक्ता कृष्ण ज्ञवालीले बताए।

नियमावली

आइतवार मात्र मन्त्रिपरिषद्ले पारित गरेको श्रम नियमावलीले बिदाको विषय सम्बोधन गरेको उनको भनाइ छ, "न्यूनतम पारिश्रमिक निर्धारण गर्नका लागि एउटा समिति गठन भएको छ। त्यसले असार महिनासम्म सरकारलाई एक प्रकारको सिफारिस बुझाउँछ। त्यसको सुझावमा केही निर्णय हुन्छ। घरेलु कामदारले पाउने बिदाको विषय चाहिँ आइतवार पारित भएको श्रम नियमावलीले पनि केही सम्बोधन गरेको छ।"

शिक्षाको अवसरबाट वञ्चित र विशेष सीप नभएका महिलाहरूले जीविकोपार्जन गरिरहेको क्षेत्रलाई सरकाले प्राथमिकतामा राख्नुपर्ने महिला अधिकारकर्मीहरू बताउँछन्।

यस विषयलाई सम्बोधन नगरिए यसले लामो समयदेखि सामाजिक कुरीतिको रुपमा जरो गाडिरहेको बालश्रम बढ्न सक्ने जोखिम रहेको पनि कतिपय बताउँछन्।

श्रम क्षेत्रमा लामो समयदेखि काम गरिरहेकी एक अभियन्ता विजया राई श्रेष्ठ भन्छिन्, "घरेलु श्रमिकको पारिश्रमिक निर्धारण गर्ने र यस पेशालाई मर्यादित बनाउन पहल नगर्ने हो भने बालश्रमको समस्या अझै भयानक भएर जान्छ। किनभने घरको काममा सहयोग गर्ने सहयोगी सबैलाई चाहिएकै छ।"

दैनिक आठ घण्टाभन्दा बढी समय कामा लगाउन नहुने र पाँच घण्टा काम गरेपछि आधा घण्टा विश्रामको समय दिनुपर्ने भनी श्रम ऐनले तोके पनि घरेलु कामदारहरूले यस्तो सुविधा नपाएको बताएका छन्।

घरेलु कामदारका रूपमा विदेशमा काम गर्न इच्छुक महिलालाई सुरक्षित र व्यवस्थित वातावरण बनाउन नसकेपछि खाडीका थुप्रै देशमा महिलाहरूलाई काम गर्न जाना सरकारले रोक लगाएको छ।

तर उनीहरूका लागि स्वदेशमै पनि सुविधा व्यवस्थित गर्न नसक्नु चाहिँ...


अरू रोगको बिरामीका पीसीआर परीक्षणलाई लिएर सेवा प्रवाहमा आफूहरूलाई कठिनाइ भइरहेको निजी अस्पतालहरूले बताएका छन्।

स्वास्थ्य अधिकारीहरूले चाहिँ लक्षण देखिएका बिरामीको हकमा टेकुस्थित राष्ट्रिय जनस्वास्थ्य प्रयोगशालाबाट र अन्य बिरामीको हकमा तीनवटा सरकारी अस्पतालमार्फत् निजी अस्पतालले पीसीआर परीक्षण गराउन सक्ने व्यवस्था मिलाइएको बताएका छन्।

तर पीसीआर परीक्षण सरकारी अधिकारीहरूले भनेजस्तो सहज नभएको निजी अस्पतालहरूको तर्क छ।

कठिनाइ

स्वास्थ्य तथा जनसङ्ख्या मन्त्रालयका प्रवक्ता डा. जागेश्वर गौतमका अनुसार शल्यक्रिया वा भिसा वा निरोगी रहेको प्रमाणपत्रका लागि निजी अस्पतालले नमुना सङ्कलन गरी पाटन अस्पताल, वीर अस्पताल र त्रिभुवन विश्वविद्यालय शिक्षण अस्पताल महाराजगन्जमा पीसीआर परीक्षण गराउन सक्छन्।

काठमाण्डूस्थित ह्याम्स अस्पतालका कार्यकारी निर्देशक डा. ज्योतिन्द्र शर्माले भने, "कतिपय निजी अस्पतालले नियमित शल्यक्रियासहितका कामहरू गर्नुपर्नेछ तर पीसीआर परीक्षण रिपोर्ट नआई हुँदैन।"

उनका अनुसार पीसीआर परीक्षण रिपोर्टका लागि २३ दिनसम्म कुर्नुपर्ने अवस्था छ।

नमुना सङ्कलन गरी सरकारी अस्पतालबाट पीसीआ... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

र परीक्षण गराएबापत निजी अस्पतालहरूले प्रतिपरीक्षण ५,५०० रुपैयाँ शुल्क तिर्नुपर्ने हुन्छ।

शर्माले थपे, "सरकारले पीसीआर परीक्षण गर्न भनेका ती अस्पतालहरूले काम गरिरहेकै छन्। तर उनीहरूको पनि सीमित क्षमता छ।"

"त्यसैले कि सरकारले त्यहाँ जनशक्ति र मेसिन थप्नुपर्‍यो कि त नियमन गर्ने सरकारी संयन्त्र खडा गरी निजी क्षेत्रका स्वास्थ्य संस्थाहरूलाई पनि परीक्षणमा संलग्न गराउनुपर्‍यो।"

असोसिएशन अफ प्राइभेट हेल्थ इन्स्टिट्युशन अफ नेपाल अफिनका महासचिव डा. हेमराज दाहाल आफूहरू सहकार्य गर्न तयार रहे पनि सरकारले वास्ता नगरेको आरोप लगाउँछन्।

दायरा बढाउनु पर्ने आवश्यकता

उनी प्रश्न गर्छन्: "हामी आवश्यक सहयोग गर्न तम्तयार छौँ। तर यत्रो हिस्सा ओगटेका निजी स्वास्थ्य क्षेत्रसँग सरकारले खै त समन्वय गरेको?"

सङ्क्रामक रोग विशेषज्ञ र जनस्वास्थ्य विज्ञहरूले पनि परीक्षणको दायरा बढाउनुपर्नेमा जोड दिँदै आएका छन्। परीक्षणको दायरा बढाउन नसकिए स्थिति गम्भीर हुन सक्ने उनीहरू बताउँछन्।

पीसीआर परीक्षणमा निजी स्वास्थ्य संस्थाहरूलाई संलग्न गराउने निर्णय गरिसकेको सरकारले त्यसलाई अहिलेसम्म कार्यान्वयन चाहिँ गरिसकेको छैन।

बीबीसी न्यूज नेपालीसँग प्रवक्ता गौतमले भने, "अर्थ मन्त्रालयको स्वीकृति लिनुपर्ने थियो, त्यो काम भयो। अब प्रक्रिया सुरु गर्ने हो।"

सरकारी प्रयोगशालाहरूबाट हाल दैनिक छ औसत ६,००० जनाको परीक्षण गर्दै आइएकोमा त्यसको दायरा बढाएर दैनिक १०,००० पुर्‍याउने योजना रहेको मन्त्रालयले जनाएको छ।

मन्त्रालयका अनुसार आइतवारसम्म देशभरि १,७५,१७३ जनाको पीसीआर विधिबाट परीक्षण गरिएको छ।

त्यसमध्ये ९,०२६ जना व्यक्ति कोरोनाभाइरसबाट सङ्क्रमित भएको पाइएको छ। नेपालमा कोभिड-१९ बाट हालसम्म २३ जनाको ज्यान गएको छ।


अर्को हप्ता त्यसका लागि यानमा इन्धन भर्ने काम सुरु हुने बताइएको छ।

करिब ४९ करोड ३० लाख किलोमिटर टाढा रहेको मङ्गलको कक्षमा पुग्न सो यानलाई सात महिना लाग्नेछ।

उक्त अन्तरिक्ष यानले त्यहाँको मौसम र वायुमण्डलबारे नयाँ तथ्य पठाउने योजना रहेको छ।

उक्त यानले यथेष्ट तथ्याङ्क सङ्कलन गर्न मङ्गलको एक वर्ष अर्थात् ६८७ दिन नै मङ्गल ग्रहलाई परिक्रमा गर्नेछ।

मङ्गल ग्रहलाई एकपटक घुम्न उक्त यानलाई ५५ घण्टा लाग्नेछ।

उक्त आयोजनाकी निर्देशक सारा अल-अमिरिले यो अन्तरिक्ष आयोजना अरबका युवा वैज्ञानिकहरूका लागि अन्तरिक्ष इन्जिनियरिङमा लाग्न एउटा ठूलो प्रोत्साहन हुने बताएकी छन्।

यानको नाम अमल राखिएको छ जसको अर्थ आशा हुन्छ। यो रोबोटजडित यान जापानको एउटा टापु तानेगाशिमाबाट जुलाई १४ का दिन अन्तरिक्षतर्फ लाग्नेछ।

उक्त यानमा मङ्गलको वायुमण्डलको जटिल बनोट नापजाँच गर्नका लागि तीन प्रकारका उपकरण जडान गरिएका छन्। त्यसमा हाइ रिजोलुशन मल्टिब्यान्ड क्यामेरा पनि छ जसले यो ग्रहको धुलो र ओजोन तह नाप्नेछ।

दोस्रो इन्फ्रारेड स्पेक्ट्रोमीटर हो जसले वायुमण्डलको माथिल्लो र तल्लो तह नाप्नेछ। यो उपकरण अमेरिकाको ए... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

रिजोना स्टेट विश्वविद्यालयले विकास गरेको हो । यो आयोजनामा तीनवटा अमेरिकी विश्वविद्यालहरू सहभागी छन्।

तेस्रो सेन्सर अल्ट्राभायोलेट स्पेक्ट्रोमीटर हुनेछ जसले अक्सीजन र हाइड्रोजन तह नाप्नेछ।

अल-अमिरिले अनुसन्धानको एउटा लक्ष्य पानी बन्नका लागि अत्यावश्यक हाइड्रोजन र अक्सीजन तत्व कसरी यो ग्रहबाट उडिरहेका छन् भन्ने पत्ता लगाउने रहेको बताइन्।

यूकेको साइन्स ग्रुपका निर्देशक सर इयान ब्ल्याचफोर्डले भने, "यस अघिका धेरै लक्ष्यहरूले भूबनोटमा केन्द्रित थिए तर यसले मङ्गलको वातावरणको विस्तृत र विहङ्गम  दृष्य दिनेछ।"

यूएई यसअघि पनि अन्तरिक्षको यात्रामा सहभागी भएको थियो। यसले पृथ्वीको कक्षमा रकेटहरू पठाएको छ भने एकजनालाई अन्तर्राष्ट्रिय अन्तरिक्ष स्टेशनमा पठाएको थियो।

अन्तरिक्षमा जाने पहिलो अरबी अन्तरिक्ष यात्री साउदी अरेबियाका राजकुमार सुल्तान बिन सलमान अल साउद हुन्। उनी सन् १९८५ मा अमेरिकी अन्तरिक्ष यानमा उडेका थिए।

तर अहिलेको लक्ष्य त्यो भन्दा बृहत् कुरा हो।

अहिलेको अन्तरिक्ष यान यूएईमा बनेको हो र जापानको टापुमा पुर्‍याइसकिएको छ।

अन्तरिक्ष यान जापान पुर्‍याएपछि त्यो कार्यमा संलग्न सबै इन्जिनियरहरूलाई कोरोनाभाइरस महामारीका कारण क्वारन्टीनमा पठाइएको थियो जसले गर्दा अन्तरिक्ष यान उडाउन प्रक्षेपित समय ढिला हुने हो की भन्ने अन्योल उत्पन्न भएको थियो।

ब्रिटेन ओपन युनिभर्सिटीमा ग्रह र अन्तरिक्षसम्बन्धी प्राध्यापक मोनिका ग्रेडीले यस अघिसम्म विश्वका शक्ति राष्ट्रहरूको दबदबा रहेको यो क्षेत्रमा यूएईको मङ्गल लक्ष्यले ठूलै परिवर्तन ल्याउनसक्ने बताइन्।

अन्तरिक्षमा जाने पहिलो अरबी अन्तरिक्ष यात्री साउदी अरेबियाका राजकुमार सुल्तान बिन सलमान अल साउद सन् १९८५ मा अमेरिकी अन्तरिक्ष यानमा उडेका थिए

उनले भनिन्, "यो मङ्गल ग्रहको अध्ययनमा महत्त्वपूर्ण पाइला हो। यदि अरबको यो प्रयत्न सफल भयो भने युरोपेली स्पेस एजेन्सी र अमेरिकी अन्तरिक्ष निकाय नासा बाहेक अरूहरू पनि मङ्गलमा पुग्न सक्छन् भन्ने प्रमाणित हुनेछ।"

"तर कैयौँ मङ्गलमा जाने लक्ष्यहरू असफल भएका छन्।"

मङ्गलमा उक्त यान पुग्यो भने त्यो यूएईले स्वतन्त्रता प्राप्त गरेको पचासौँ वर्षोत्सवमा हुनेछ जसले ठूलो आशा जगाउने ठानिएको छ।

यो मुलुकले सन् २११७ सम्ममा मङ्गल ग्रहमा मानवबस्ती बसाउने प्रतिबद्धता व्यक्त गरेको छ।


अर्जुन पटियाला चलचित्रमा अभिनेत्री सन्नी लियोनीले आफूले अभिनय गरेको पात्रको फोन नम्बर भनी भनेको नम्बर २६ वर्षीय पुनीत अग्रवालको  नम्बरसँग मिलेको छ।

अग्रवालले बीबीसीसँग कुरा गर्दै चलचित्र प्रदर्शनमा आएको जुलाई २६ तारिखदेखि आफूलाई दैनिक एक सयभन्दा बढी फोन आउन थालेको बताएका छन्।

"म आजकाल सपना पनि देख्दिनँ," उनले भने। "फोन बिहान चार बजेसम्म बज्छ।"

फोनकलले उनी यति हैरान भएका छन् कि चलचित्रबाट आफ्नो फोन नम्बर हटाउन उनले कानुनी कारबाही नै अगाडि बढाएका छन्।

बलिउडमा जमेकी अमेरिकी भूतपूर्व पोर्न अभिनेत्री लियोनीले वयस्क चलचित्रहरूमा अभिनय गर्ने कारण उनलाई भारतमा सेक्स सिम्बोलका रूपमा हेरिन्छ।

त्यसैले भारत वा विदेशबाट पनि त्यो नम्बर साँच्चै नै लियोनीको हो भनी ठान्ने पुरुषहरूले अग्रवालको नम्बरमा फोन गर्नु  अचम्मको कुरा नहुनसक्छ।

तर अग्रवाल भने वाक्क भइसकेका छन्। "उनीहरूले [चलचित्रका निर्माताहरू] एकपटक फोन गरेर जाँच त गर्नुपर्थ्यो।"

चलचित्रका निर्देशक रोहित जगराज चौहानले यस विषयमा बोल्न चाहेनन्।

अग्रवाललाई दिनको एक सयभन्दा बढी फोन कल आउन थालेको छ

चलचित्र देखाउन थालिएको हप्तौँसम्म पनि अग्र... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

वालले शान्तिसँग काम गर्न वा सुत्न वा खान नपाएको गुनासो गरेका छन्।

तर त्यो नम्बर छोड्नुपनि व्यवहारिक नभएको उनको भनाइ छ।

"यो मेरो व्यवसायसँग जोडिएको छ र धेरै पुराना साथीहरूसँग यही नम्बर छ।"

चलचित्र प्रदर्शन गरिएको पहिलो दिन नै उनलाई पहिलो कल आएको थियो। फोन गर्ने व्यक्तिले उनले गलत नम्बरभन्दा विश्वासै गरेनन् र उनले फोन काट्नु पर्यो।

"पहिलो दुई, तीन वा दश कलसम्म पनि मलाई लागेको थियो कि कसैले मलाई जिस्काइरहेको छ।"

तर कल आउने क्रम रोकिएन र सबैले एउटै कुरा सोधे: "के म सन्नी लियोनीसँग कुरा गर्न सक्छु?"

जब फोन गर्नेहरूले चलचित्रको कुरा गरे अनि उनले थाहा पाए। "त्यसपछि मैले चलचित्र हेरेँ र त्यहाँ साँच्चै मेरो नम्बर थियो।"

उनले प्रहरीलाई भने तर फोन गर्नु अपराध नभएकोले प्रहरीले सहयोग गर्न नसक्ने बतायो। प्रहरीले नै अदालत जान सुझाव दिए।

अग्रवालले चलचित्रबाट आफ्नो नम्बर हटाउन माग गर्दै अदालतमा मुद्दा दायर गरेका छन्।

"बिहान साढे आठ बजेसम्म केही हुँदैन त्यसपछि लगातार कल आउन थाल्छ," उनी भन्छन्।

धेरै जस्तो फोनकल चलचित्रका अभिनेता दिलजित दोसानजी लोकप्रीय रहेका पञ्जाब र हरियाणाबाट आउँछ तर उनले इटली, दुबई, पाकिस्तान, न्यूजील्याण्ड र अस्ट्रेलियाबाट समेत कल आउने बताए।

कल गर्नेमध्ये दुई जना बाहेक सबै पुरुष छन्। दुई महिलाले भने चलचित्रका कुनै अभिनेतासँग कुरा गर्न खोजे।

अग्रवालले यो घटनाका कारण आफूलाई साथीहरूले दिल्लीको सन्नी लियोनी भनेर जिस्काउन थालेको र उनलाई देख्दा लियोनीका चलचित्रका गीत गाउन थालेको बताए।

हैरान भएपछि उनले कललाई छोट्टाउने तरिका भेटेका छन्। "म लियोनी नुहाउन गएको र अहिले कुरा गर्न नसक्ने बताइदिन्छु।"


अर्थ मन्त्री कृष्णबहादुर महराले संसदमा पेश गरेको बजेटले अर्थतन्त्रलाई आगामी वर्ष सात दशमलब दुई प्रतिशत पुर्याउने लक्ष्य राखेको छ।

निरन्तरता

हरेक वर्षको बजेटमा चर्चित वा कहिलेकाहिं विवादित समेत हुने गरेका लोकप्रियतावादी कार्यक्रमहरु राख्न निर्वाचन आचारसंहिताले नदिएपछि यसपालीको बजेट विगतका कार्यक्रमको निरन्तरता अनि साधारण राजस्व खर्च अनुमानमा केन्द्रीत रह्यो।

वर्षौंदेखि केवल तीन चार प्रतिशतमा जमेर बसेको अनि परार नाकाबन्दी र भूकम्पका कारण एक प्रतिशतभन्दा कम भएको आर्थिक वृद्धि दर चालु वर्षमा करिब सात प्रतिशत पुगेपछि हौसिएको सरकारले नयाँ कार्यक्रम विना ल्याएको भएपनि बजेटको आकार भने पोहोरको भन्दा सवा दुई खर्ब रुपैयाँले ठूलो छ।

"स्थानीय तह सञ्चालन गर्न, यसै वर्ष गर्नुपर्ने दुई चुनाव गर्न तथा पुनर्निर्माण महाभियान समयबद्ध ढंगले सम्पन्न गर्न पर्ने हुँदा नयाँ कार्यक्रम विना साविककै कार्यक्रमलाई निरन्तरता दिंदा पनि बजेटको आकार ठूलो भएको छ। चालु वर्षको नीति तथा कार्यक्रम कार्यान्वयन गर्नाका लागि १२ खर्ब ७८ अर्ब रुपियाँ विनियोजन गरेको छु," महराले भने।

बाँडफाँड

कूल बजेट मध्ये सवा सात खर्ब ... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

सरकारले राजस्वमार्फत जुटाउने र बाँकी अनुदान, वैदेशिक र आन्तरीक ऋण जस्ता उपायमार्फत उठाइने अर्थ मन्त्रीले घोषणा गरेका छन्।

संविधानको कार्यान्वयनलाई महत्व दिएको बजेटले यसैपाली गर्नुपर्ने प्रदेशसभा तथा संघीय संसदको चुनावका निम्ति पनि स्रोत छुट्याएको छ।

साथै राष्ट्रिय गौरवका आयोजनाहरुलाई प्रशस्त बजेट राखिएको छ।

पोहोरको बजेटमा १० अर्ब छुट्याइएको भए पनि काठमाण्डू तराई द्रुतमार्गको विकासले गति लिएन। बल्ल आइतबार प्रधानमन्त्रीले औपचारिक शिलान्यास गरेको सो महत्वाकांक्षी परियोजनाका निम्ति यसपाली फेरि १० अर्ब राखिएको छ।

१२ सय मेगावाटको देशकै सबभन्दा ठूलो प्रस्तावित जलाशययुक्त जलविद्युत आयोजना बुढीगण्डकीका लागि जग्गा मुआव्जा तथा अन्य खर्च गर्न १० अर्ब भन्दा बढी छुट्ट्याइएको छ।

कर्मचारीको तलब अनि कर छूटको सीमा यथावत राखिएको छ।

हस्तान्तरण

स्थानीय तहलाई समानीकरण तथा सशर्त अनुदान अनुरुप सवा दुई खर्ब छुट्ट्याइएको छ।

तर विगतमा विवादित बनेको निर्वाचन क्षेत्र पूर्वाधार विकासको बजेट पनि जस्ताको तस्तै छ।

हुन त कामचलाउ भन्ने नाम कतिपयले दिएपनि यो बजेट पूर्ण प्रकारकै रहेको विज्ञहरुले बताएका छन्।

तर पनि केही दिन वा सातामा नयाँ सरकार आएपछि उसले ईच्छा गरेमा लोकप्रियतावादी कार्यक्रम थपेर पूरक बजेट ल्याउने सम्भावना भने जीवितै छ।

संख्यामा बजेट


अर्थ सचिव शंकरप्रसाद अधिकारीका अनुसार सातै प्रदेशहरुको चालू खर्चका लागि बिहीवार ५० करोड रुपैयाँ पठाइँदैछ।

प्रदेशहरुको तत्कालको पूर्वाधारको लागि अर्थ मन्त्रालयले प्रति प्रदेश १५ करोड रुपैयाँ यस अघि नै दिइसकेको बताइएको छ।

प्रदेशहरुमा कमजोर पूर्वाधार, बजेट तथा कानुनको अभाव र अस्तव्यस्त तयारी भइरहेका खबर छ्यापछ्याप्ती भइरहँदा अर्थ मन्त्रालयले प्रदेशका आवश्यकताहरुलाई सम्बोधन गर्ने गरी क्रमैसित बजेट निकासा भइरहेको जनाएको छ।

अर्थ सचिव शंकरप्रसाद अधिकारीको भनाइमा आफ्नो पहिलो अधिवेशन बोलाउने चटारोमा रहेका सातै प्रदेशलाई बन्दोबस्तीका लागि अहिले बजेटको अभाव छैन।

 उनले भने, "अहिलेको चालू खर्चको लागि करिब ५० करोड रुपैयाँ सातै प्रदेशलाई तुरुन्तै दिदैंछौ। त्यसबाहेक १५ करोड रुपैयाँ पहिले नै दिइसकेका छौं।"

प्रदेशसभा सदस्यहरूद्वारा शपथ ग्रहण

प्रदेश सभा शपथका झलक

कानुन

उनका अनुसार प्रदेशहरुले आफ्ना वित्तीय कानुन तथा नियम बनाउन सहयोग पुग्ने गरी अर्थ मन्त्रालयले नमुना कानुनहरु तर्जुमा गर्ने काम गरिरहेको छ।

ती मध्ये सार्वजनिक खरीद नमुना कानुन, राजस्व सम्बन्धी नमुना कानुन, बजेट तर्जुमा दिग्दर्... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

शन रहेको उनले बताए।

प्रदेशहरुको वार्षिक खर्चको लागि प्रति प्रदेश एक अर्ब रुपैयाँका दरले विनियोजन गर्ने व्यवस्था वार्षिक बजेटमै गरिएको छ।

त्यो रकम प्रदेशहरुले आफ्ना कानुनी प्रक्रिया पूरा गरेपछि खर्च गर्न पाउने सचिव अधिकारीले बताए।

उनले भने, "प्रति प्रदेश एक अर्ब रुपैयाँ अनुदान छुट्याइसकिएको छ। प्रदेशहरुले संचित कोष खाता खोलिसकेपछि कानुन अनुसार खर्च गर्न पाउँछन्।"

नेपालको संविधान कार्यान्वयनमा आएर भएको पहिलो चुनावपछि गठन भएका प्रदेशहरुमा आवश्यक पूर्वाधार नहुँदा अस्थायी मुकामहरुमा उपलब्ध विभिन्न सरकारी र भाडाका भवनहरुमा पहिलो बैठक हुन लागिरहेका छन्।

त्यसक्रममा प्रदेश नम्बर तीनको पहिलो बैठक अस्थायी मुकाम हेटौंडामा बिहीवार हुने बताइएको छ। अन्य प्रदेशहरुले आफ्नो पहिलो बैठक अर्को साताको सुरुमा गर्ने कार्यक्रम सार्वजनिक भएका छन्।


अर्थतन्त्रमा अभूतपूर्व सङ्कट परिरहेको अनि कोरोनाभाइरस महामारीको घातक दोस्रो लहर बेहोरिरहेको समयमा प्रस्तुत बजेटमा एक खर्ब २२ अर्ब रुपैयाँ स्वास्थ्य मन्त्रालयका क्षेत्रका निम्ति छुट्ट्याइएको छ।

कोरोनाभाइरस रोकथाम तथा नियन्त्रणका लागि बजेटले साढे ३७ अर्ब रुपैयाँ छुट्ट्याएको छ। खोप सबै योग्य नागरिकलाई दिनका निम्ति बजेटले २६ अर्ब ७५ करोड रुपैयाँ छुट्ट्याएको छ।

जेठ १४ गते आर्थिक वर्ष २०७७/७८ को आर्थिक सर्वेक्षण सार्वजनिक भएको थियो

रु ४२ खर्ब ६६ अर्ब कुल गार्हस्थ्य उत्पादन

१,१९१ डलरप्रतिव्यक्ति कुल गार्हस्थ्य उत्पादन (५.८% ले वृद्धि)

-२.१२% २०७६/७७ को आर्थिक वृद्धिदर (ऋणात्मक)

३.५%महँगी दर (फागुनसम्म)

रु १५ खर्ब ८९ अर्बतिर्न बाँकी खुद सार्वजनिक ऋण

रु ३४ अर्ब महामारी रोकथाम तथा उपचारका लागि विनियोजन (२०७८ वैशाखसम्म) जसमध्ये रु २३ अर्ब खर्च

"कोभिड-१९ को रोकथाम नियन्त्रण, उपचार र खोपको सुनिश्चितताका लागि बजेट अभाव हुन दिइनेछैन," बजेट वक्तव्यका क्रममा अर्थमन्त्री विष्णु पौडेलले भने।

गत आर्थिक वर्षमा सरकारले स्वास्थ्य क्षेत्रका लागि रु ९० अर्बभन्दा केही बढी रकम विनियोजन गरेको थियो... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

।

तीन अध्यादेश जारी

सरकारले नयाँ आर्थिक वर्षको बजेट प्रस्तुत गर्नुअघि राष्ट्रपति विद्या भण्डारीले मन्त्रिपरिषद्को सिफारिसमा तीनवटा अध्यादेश जारी गरेकी छन्।

राष्ट्रपतिको कार्यालयले शनिवार अपराह्ण प्रकाशित गरेको एउटा विज्ञप्तिमा आर्थिक अध्यादेश २०७८, विनियोजन अध्यादेश २०७८ र राष्ट्र ऋण उठाउने अध्यादेश २०७८ जारी भएको उल्लेख छ।

 स्वास्थ्य क्षेत्रमा समेटिएका केही मुख्य बुँदा


अर्थमन्त्री युवराज खतिवडा

नयाँ सरकारले आफ्ना नीति र कार्य्रक्रम ल्याउनुअघि वर्तमान आर्थिक अवस्था चित्रण गर्नका लागि भन्दै उनले शुक्रवार संसद्‌मा आर्थिक स्थितिको श्वेतपत्र प्रस्तुत गरे।

सूचक

अर्थमन्त्री खतिवडाले संसद्को दुवै सदनमा श्वेतपत्र पेस गरिसकेपछि मन्त्रालयमा पत्रकारहरुलाई त्यसबारे सम्बोधन गरेका थिए।

सो क्रममा उनले अहिले राजस्व, विप्रेषण, बाह्य व्यापार, लगानी, विदेशी मुद्राको सञ्चिति लगायत अर्थतन्त्रका सबैजसो महत्त्वपूर्ण पक्षहरूमा नकारात्मक प्रभाव परिरहेको बताए।

"अपवादलाई छोडेर समष्टिगत आर्थिक परिसूचकहरू सकारात्मक छैनन्। आयातमा आधारित राजस्व र विप्रेषणमा आधारित उपभोगको चक्रमा अर्थतन्त्र रुमल्लिरहेको छ। बाह्य क्षेत्रमा धान्नै नसकिने असन्तुलनले विदेशी मुद्राको सञ्चितिमा चाप परेको छ। बजेट अनुशासन उल्लङ्घन भएका कारण सरकारी ढुकुटी लगभग रित्तो अवस्थामा छ," उनले भने।

आरोप

आर्थिक अवस्था चित्रण गरिएको श्वेतपत्र अर्थमन्त्रीले संसद्‌मा प्रस्तुत गरे।

यसअघिका सरकारले वित्तीय अनुशासनका सीमा तोडेको कारण ढुकुटी यसरी रित्तो हुन पुगेको अर्थमन्त्री खतिवडाको भनाइ थियो।

"चालु वर्षको १२ खर... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

्ब ७९ अर्ब रुपियाँको बजेटमा मैले २ खर्ब रुपियाँको त स्रोत नै भेटेको छैन। स्रोत नभेटेपछि अब यदि ती योजना अघि बढेका छन् र तिनलाई पैसा दिनुपर्‍यो भने त आफू रित्तो भइएन?" उनले प्रश्न गरे।

"हामी अघिल्लो वर्षको घाटा लिएर अहिलेको बजेट सञ्चालन गरिरहेका छौँ। पोहोर बजेटमा १ खर्ब ३ अर्ब रुपियाँ नाफा हुन्छ भनिएकोमा ४८ अर्ब घाटा भएको छ। अर्थात कुल डेढ खर्ब रुपियाँ जति हामीलाई घाटा भएको छ। अनि जाँदाजाँदै अघिल्लो सरकारले धेरै उदार भएर सुविधाहरू बढाइदिएको छ।"

उनको सङ्केत अघिल्लो सरकारले चुनावपछि घोषणा गरेको वृद्ध भत्ताका निम्ति योग्य उमेर घटाउने अनि स्वैच्छिक अवकाश जस्ता विषयतर्फ थियो।

तर ती निर्णयबारे अघिल्लो सरकारका अर्थमन्त्री ज्ञानेन्द्रबहादुर कार्कीले बीबीसीसँग कुरा गर्न अस्वीकार गरे।

दुष्चक्र?

शुक्रवार श्वेतपत्र प्रस्तुत गरिसकेपछि बोल्दै अर्थमन्त्री खतिवडाले नेपाली अर्थतन्त्र एउटा दुष्चक्रमा फस्ने डर पनि व्यक्त गरे।

त्यस्तो चक्रको व्याख्या गर्दै उनले भने, "उच्च आर्थिक वृद्धिदर हासिल गर्न बढी आयात गर्नुपर्ने, बढी आयात गरे व्यापार घाटा बढ्ने अनि व्यापार घाटाले भुक्तानी सन्तुलन बिग्रिने हुनसक्छ। भुक्तानी सन्तुलन खलबलिए विदेशी मुद्राको सञ्चितिमा चाप पर्ने र अन्ततोगत्वा सबै आर्थिक  क्रियाकलाम नै  सञ्कुचित गर्नुपर्ने चक्रमा फस्ने डर रहेको छ।"

शुक्रवार श्वेतपत्रमार्फत् केवल समस्या र अवस्था प्रस्तुत गरिएको र तिनको समाधान र सुधारका बारे आगामी नीति तथा कार्यक्रम र बजेटमा बोलिने मन्त्री खतिवडाको भनाइ थियो।


अर्धशतक बनाएका पारस खड्काले कप्तानी इनिङ खेले

यो अन्तर्राष्ट्रिय एकदिवसीय क्रिक्रेट प्रतियोगितामा नेपालको पहिलो जित हो।

जितसँगै दुईवटा एकदिवसीय शृङ्खला १-१ को बराबरीमा टुङ्गिएको छ।

टस जितेर पहिलो ब्याटिङ रोजेको नेपालले ४८ दशमलव ५ ओभरमा अलआउट हुनु अगाडि २१६ रन बनाएको थियो।

रोमाञ्चक

जवाफमा जितको नजिक पुगेको आयोजक नेदरल्याण्ड्सलाई नेपाल २१५ रनमा रोक्न सफल भयो।

खेलको अन्तिम ओभर दर्शकको ढुकढुकी बढाउने खालको थियो।

नेपाल पहिलो एकदिवसीयमा पराजित

लर्ड्समा एमसीसीलाई हरायो नेपालले

नेदरल्याण्ड्सलाई जितक लागि ६ बलमा ६ रन चाहिएको थियो भने नेपाललाई विपक्षीको एक विकेट लिनुपर्ने थियो।

यस्तोमा कप्तान पारसले बलिङको जिम्मेवारी लिए।

पल भन मिकेरेनले पहिलो र तेस्रो बलमा एक एक रन जोडे। दोस्रो बलमा कुनै रन बनेन।

म्यान अफ द म्याच सोमपाल कामीले अलराउन्ड प्रदर्शन गरेका थिए।

चौथो बलमा फ्रेडरिक ज्याक क्लासेनले २ रन जोडेपछि आयोजकलाई जितका लागि २ बलमा २ रन बनाए पुग्ने अवस्था बन्यो।

तर पाँचौ बलमा पारसले रन बनाउन सकेनन्। त्यसपछि खेलको अन्तिम बलमा आयोजकलाई जितका लागि २ रन आवश्यक थियो।

कप्तान पार... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

सले महत्त्वपूर्ण समयमा नेदरल्याण्ड्सका फ्रेडेरिक ज्याक क्लासेनलाई रन आउट गरिदिएपछि नेपालको जित पक्का भयो।

संयमित ब्याटिङ

एम्सटर्डमको आम्सटलभिन मैदानमा यसअघि कप्तान पारस खड्काले संयमित ब्याटिङ गर्दै टोलीलाई सम्हालेका थिए।

ज्ञानेन्द्र मल्ल (१३) र सुभाष खकुरेल (१८) सातौँ ओभरमा आउट भएपछि पारसले अर्धशतकीय साझेदारीमा ५१ रन बनाउँदै टोलीलाई अग्रतातिर डोर्‍याए।

उनले ६९ बल खेल्दै ६ चौका र २ छक्का प्रहार गरे।

तर खेललाई बलियो स्थानमा ल्याउने भूमिका भने सोमपाल कामीले गरे।

आठौँ नम्बरमा ब्याटिङ गर्न आएका सोमपालले ४६ बलमा ६१ रन जोडेपछि नेपालले २१६ रन बनाउन सकेको हो।

उनले ५ चौका र ३ छक्का प्रहार गरे। उनी खेलको 'म्यान अफ द म्याच' घोषित भए।

शुरूवात

जवाफमा आयोजक नेदरल्याण्ड्सले निकै राम्रो शुरूवात गरेको थियो।

दुई दिन अगाडि नेदरल्याण्ड्सले नेपाललाई ५५ रनले पराजित गरेको थियो।

नेपालले इङल्याण्डबाट यसपालीको भ्रमणको शुरूवात गरेको हो।

त्यहाँ नेपालले टी २० शैलीको त्रिकोणात्मक प्रतियोगिता खेलेको थियो।

लर्ड्स मैदानमा भएको खेलमा नेपालले मार्लबोन क्रिकेट क्लब एमसीसीलाई हराएको थियो भने नेदरल्याण्ड्ससँगको खेल वर्षाले बिथोलिएपछि रद्द भएको थियो।


अल-जहिजले जनावरबारे पुस्तक लेखेका थिए। उनले लेखेको उक्त पुस्तकका दुई पृष्ठ।

'प्राकृतिक छनोट' भनिने एउटा प्रक्रियामार्फत् जीवहरू समय अनुसार क्रमश: परिवर्तन हुँदै जान्छन् भन्ने उक्त चिन्तनले जीवित विश्व बारेको हाम्रो बुझाइमा क्रान्ति नै ल्याइदियो।

डार्विनले कसरी विभिन्न जीवहरू साझा पुर्खाहरूबाट विकास हुँदै आए भन्ने देखाउँदै क्रमिक विकासलाई 'संसोधनसहितको वंश' भनेका छन्।

तर इस्लामिक विश्वमा क्रमिक विकाससम्बन्धी सिद्धान्तकै पुर्खा समेत रहेको पाइएको छ।

प्राकृतिक छनौट

चार्ल्स डार्विनभन्दा १ हजार वर्षअघि अल-जहिजका नामले चिनिने एक इराकी मुस्लिम दार्शनिकले 'प्राकृतिक छनौट' भनिएको एउटा प्रक्रियाबाट कसरी जनावरहरू परिवर्तन हुन्छन् भन्नेबारे किताब लेखिरहेका थिए।

उनको वास्तविक नाम अबु उस्मान आम्र बहर अल्कामनी अल-बस्री थियो।

तर इतिहासले भने उनको उपनाम अल-जहिजको परिचित छ। अल-जहिजको अर्थ हुन्छ, 'आँखाको नानी बाहिर निस्किएको मान्छे।'

उनको नाम कसैलाई सम्मानपूर्वक भनिने खालको नभए पनि अल-जहिजको प्रसिद्धि उनको प्रभावशाली पुस्तक 'किताब अल-हेवान' अर्थात् 'जीवहरूबारेको पुस्तक'का कारण कायम भएको ... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

हो।

उनको जन्म सन् ७७६ मा दक्षिणी इराकको बास्रा शहरमा भएको थियो। त्यसबेला उक्त क्षेत्रमा मुताजिलह नामक एउटा धार्मिक अभियान चलिरहको थियो।

त्यो अब्बास इद शासनको उत्कर्ष थियो।

त्यसबेला ग्रिकबाट अरबिक भाषामा रूपान्तरण गरिएका प्राज्ञीक कार्यहरू र धर्म, विज्ञान एवम् दर्शनबारे बास्रामा हुने प्रभावशाली बहसहरूले अल-जहिजलाई विभिन्न विषयवस्तुबारे मनन गर्न र आफ्नो चिन्तन विकास गर्न मद्दत पुगेको थियो।

चिनियाँ व्यापारीहरूद्वारा इराकमा पुर्‍याएको कागजले विभिन्न खाले चिन्तन र विचारहरूलाई थप फैलाउने काम गर्‍यो भने युवा अल-जहिजले पनि विविध विषयमा लेख्न शुरू गरे।

उनको रूचि विज्ञान, भूगोल, दर्शन अरेबिक व्याकरण र साहित्यजस्ता धेरै प्राज्ञिक क्षेत्रमा रहेको देखिन्छ। उनले आफ्नो जीवनकालमा २०० किताब लेखेको ठानिन्छ। तर अहिले भने त्यसको एक तिहाइ मात्र किताब बचेका छन्।

कतारले अल-जहिजको हुलाक टिकट बनाएको छ।

जनावरहरू बारेको पुस्तक

अल-जहिजको सबैभन्दा चर्चित पुस्तक 'द बुक अफ एनिमल्स'मा ३ सय ५० जनावरहरूको परिचय समेटिएको छ र एउटा विश्वकोषका रूपमा तयार पारिएको छ।

त्यसमा उनले प्रस्तुत गरेको चिन्तन डार्विनको विकासवादी सिद्धान्तसँग निकै मिल्दोजुल्दो देखिन्छ।

"जनावरहरू मारिनबाट बच्न र वंश परम्परा धान्नकका निम्ति अस्तित्व रक्षा र स्रोतहरूका लागि सङ्घर्षमा सहभागी हुन्छन्," अल-जहिज लेख्छन्।

"वातावरणीय तत्त्वहरूले जीवहरूलाई आफ्नो अस्तित्त्व सुनिश्चित गर्न नयाँ विशेषताहरू विकास गर्न प्रभावित गर्छन्, जसले गर्दा उनीहरू नयाँ प्रजातिमा परिवर्तन हुन्छन्।"

अल-जहिजलाई जीवहरूको संसारमा अस्तित्त्वका लागि निरन्तर सङ्घर्ष चलेको थियो र एउटा जीवभन्दा अर्को जीव सधैँ बलियो बनेको थियो भन्ने प्रष्ट थियो।

उनी थप व्यख्या गर्दै भन्छन्, "वंश परम्पराका लागि जीवित रहने जीवहरूले उनीहरूका सन्तानहरूमा सफल विशेषताहरूलाई हस्तान्तरण गर्ने गर्छन्।"

अस्तित्व रक्षाका लागि पनि जनावरहरूमा खानेकुरा खोज्ने, आफैँ अरूको खानेकुरा बन्नसक्ने खतराबाट बच्ने र सन्तान उत्पादन गर्ने विषयमा प्रतिस्पर्धी विशेषताहरू हुनैपर्थ्यो।

त्यसले उनीहरूलाई पुस्तैपिच्छे परिवर्तन हुन बाध्य बनायो।

अल-जहिजको चिन्तनले उनीपछि आएका अन्य मुस्लिम विचारकहरूलाई समेत प्रभाव पारेको थियो। उनको कामलाई अल-फाराबी, अल-अराबी, अल-बिरुनी र इब्न खाल्दुनलगायतले अध्ययन गरेका थिए।

अलामा इक्बाल भनेर चिनिने...


अल्जाइमर्स रोगको रक्त परीक्षणमा आशा जगाउने किसिमको पद्धति फेला परेको बताइएको छ

'नेचर' भन्ने जर्नलमा प्रकाशित रिपोर्टका अनुसार यो बिर्सने रोग पहिचान गर्नेतर्फ महत्त्वपूर्ण कदम हो।

स्वस्थ्य मानिसहरू, स्मरण शक्ति गुमेकाहरू र अल्जाइमर्स रोगीमा गरिएको परीक्षण ९० प्रतिशत सफल पाइएको थियो।

रक्त परीक्षण प्रारम्भिक चरणमा भएपनि अल्जाइमर्स रोग पहिचानमा यो महत्वपूर्ण उपलब्धि भएको बताइएको छ।

विषालु प्रोटिन

रोगीहरूलाई बिर्सने लक्षण देखिनु धेरै वर्षअघि नै अल्जाइमर्स रोग शुरू भइसकेको हुन्छ।

बिर्सने रोगमा मस्तिष्क कोषहरू सधैँका लागि समाप्त हुनुभन्दा अगाडि नै उपचार गर्नु महत्त्वपूर्ण छ।

रोगको पहिचान गर्ने एउटा पद्धति एमीलोइड बीटा भनिने विषालु प्रोटिन खोज्नु   हो।

जापान र अष्ट्रेलियाका वैज्ञानिकहरूले संयुक्त रुपमा गरेको उक्त पद्धतिले रक्तसञ्चार प्रणालीमा पुग्ने एमीलोइड बीटा खोज्छ।

रगतमा कति एमीलोइड बीटा प्रोटिन छ त्यसको विश्लेषण गरेर अनुसन्धानकर्ताहरूले मष्तिष्कमा कति विषाक्त प्रोटिन छ त्यो पत्ता लगाउन खोज्छन्।

चार सयजनामा परीक्षण गर्दा ९० प्रतिशतमा सफल पाइएकाले भविष्यमा रक्त परीक्षण ... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

सम्भव हुन सक्ने वैज्ञानिकहरू बताउँछन्।


अल्पसंख्यक श्वेतहरुको शासनविरुद्धको स्वतन्त्रता युद्धमा जित हात पारेपछि उनलाई देश-विदेशमा नायकको सम्मान मिल्यो।

तर उनले शुरुमा गरेका मेलमिलापका आह्वानले देशको राजनीतिक वातावरण बिग्रिनबाट रोकेन सकेन्।

सन् १९८० को दशकमा सरकारी फौजले देशको दक्षिणी क्षेत्रमा हजारौंको हत्या गरे।

जिम्बाब्वेः राष्ट्रपति मुगाबेको राजीनामा

मुगाबेको राजीनामासँगै जिम्बाब्वेमा खुसियाली

तस्वीरमा मुगाबेको राजनीतिक जीवन

जर्जर

त्यसपछि मुगाबेले श्वेतहरुको नियन्त्रणमा रहेको जमिन कब्जा गर्न आफ्ना समर्थकहरुलाई परिचालन गरे।

उक्त कदमले भयावह परिणाम निम्त्यायो र देशको अर्थतन्त्रलाई जर्जर बनायो।

मुगाबेले स्वतन्त्रता संघर्षदेखि सत्तामा रहँदासम्म सधैँ एउटै अवधारणा राखे।

उनी आफ्नो दल जानु-पीएफका राष्ट्रवादीहरुले पुँजुवाद र उपनिवेशवाद गरी 'दुईटा खराब कुरा' विरुद्ध लडिरहेको बताउँथे।

उनका आलोचकहरुलाई 'गद्दार र एजेन्ट' जस्ता छापामार युद्धका समयमा प्रयोग गरिने शब्दावलीबाट गाली गरिन्थ्यो।

श्वेतहरुको नियन्त्रणमा रहेको जमिन कब्जा गरेकाले आफूलाई सत्ताबाट हटाउन ब्रिटेन नेतृत्वको पश्चिमा देशले जिम्बाब्वेको आर्थिक संकट सिर्जन... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

ा गराएको आरोप उनले लगाउने गरेका थिए।

हेक्का

आलोचकका भनाइमा मुगाबेलाई आधुनिक अर्थतन्त्रले कसरी काम गर्छ भन्ने हेक्का थिएन।

उनीमाथि देशका स्रोतसाधनहरु विस्तार गर्नेभन्दा पनि बाँडेर खानेमा बढी केन्द्रित भएको आरोप छ।

सत्ताका अन्तिम वर्षहरुमा उनले शक्ति आर्जन गर्दै गएका आफ्ना विपक्षीहरुसँग निरन्तर लड्नुपर्यो र उनीहरुलाई पछार्न उनले अत्यधिक बल प्रयोग पनि गरे।

विपक्षीहरुलाई तर्साउन प्रयोग गरिएका सुरक्षा निकायले नै अन्ततः उनको सत्ता बहिर्गमनका लागि भूमिका खेले।

आफ्ना लामो समयका सहकर्मी एमर्सन मनाङगाग्वालाई उपराष्ट्रपतिबाट मुगाबेले बर्खास्त गरेपछि उनीहरु आक्रोशित बने।

श्रीमती ग्रेस मुगाबेले आफ्नो उत्ताराधिकारी बनाउने मुगाबेको प्रयासका कारण उनीहरुले जिम्बाब्वेको राजनीतिमा मुगाबे परिवारको नियन्त्रण रहने र आफ्नो शक्ति कम हुने आकलन गरे।

भविष्यवाणी

विगतमा उनले कैयौँ संकटहरुको सामना गरेका थिए र उनको शासन अन्त्य हुन लागेका भविष्यवाणीहरुलाई गलत साबित गरेका थिए।

तर ९३ वर्षको उमेरमा आफ्नै साथीहरु विपक्षमा उभिएपछि मुगाबेले सत्ता त्याग गर्नुपर्यो।

पूर्व शिक्षक रहेका मुगाबेको कार्यकालको एउटा सबैभन्दा ठूलो सफलता भनेको देशले शिक्षामा हासिल गरेको उपलब्धि हो।

जिम्बाब्वेको साक्षरता दर अफ्रिकाकै बढीमध्ये एक हो र त्यहाँका ८९ प्रतिशत जनसंख्या साक्षर छ।

बढ्दै गएका आलोचकहरुका लागि उनी एकजना राम्रो अध्ययन गरेका अरु अफ्रिकी तानशाह जस्तै स्वभावका चतुर नेता थिए जसले सत्तामा रहन पूरै देशलाई तहसनहस बनाए।


अवकाश लिने कर्मचारीलाई सात वर्षको पेन्सन रकम अग्रिम उपलब्ध गराइने अधिकारीहरुले जनाएका छन्।

केन्द्र, प्रदेश वा स्थानीय सरकारमा समायोजन हुन नचाहने कमर्चारीको निम्ति त्यस्तो अवसर दिन लागिएको हो।

सामान्य प्रशासन मन्त्रालयले अवकाशको सूचना राजपत्रमा प्रकाशित गर्न पठाइसकिएको जनाएको छ।

उद्देश्य

त्यसमा सहभागी हुन चाहनेले ४५ दिनभित्र आवेदन दिनसक्ने छन्।

सामान्य प्रशासन मन्त्रालयका प्रवक्ता शिवराम न्यौपानेले भने, "समायोजनमा जान नचाहने वा अनुकूल नभएका तथा सेवा अवधि २० वर्ष र उमेर ५० पुगेका कर्मचारीले स्वेच्छिक अवकाश रोज्न सक्नुहुन्छ।"

सरकारले कर्मचारी समायोजन ऐनअनुसार तीन तहका सरकारमा कर्मचारीको स्थायी प्रबन्ध मिलाउने कदमको रुपमा अवकाशको प्रावधान अघि सारेको छ।

समायोजनमा जान चाहने कर्मचारीले प्राथमिकताअनुसार विभिन्न विकल्प रोज्नुपर्नेछ।

त्यसपछि नियुक्तिको जेष्ठता र बसोबासको आधारमा समायोजनको निर्णय गरिने अधिकारीहरु बताउँछन्।

अनुमान

प्रवक्ता न्यौपानेका अनुसार त्यसमा अनिच्छुक कर्मचारीका निम्ति सरकारले स्वेच्छिक अवकाशको अवसर ल्याएको हो।

उनले भने, "कर्मचारी समायोजन छरितो बनाउन र त्यसमा सघाउ प... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

ुर्‍याउन अवकाशको मुखमा पुगेका कर्मचारीलाई अवसर दिन यो योजना ल्याइएको हो।"

योजना

सरकारी स्वामित्वका समिति र संस्थानले स्वेच्छिक अवकाशको निम्ति बेलाबखत आकर्षक रकम सहितको योजना ल्याउने गरेका छन्।

तर निजामती सेवामा सात वर्षको पेन्सन रकम एकमुष्ट दिने प्रस्ताव कति कर्मचारीको निम्ति आकर्षक होला भन्ने अझै प्रष्ट भइसकेको छैन।

निजामती किताबखानाकाअनुसार निजामती सेवामा रहेका ८५ हजारजति कर्मचारी मध्य स्वेच्छिक अवकाश लिन योग्य २० वर्ष सेवा अवधि र ५० वर्ष उमेर पुगेका कर्मचारीको संख्या करिब २२ हजार छ।

तीमध्ये १० हजार जतिले स्वेच्छिक अवकाशको अवसर रोज्ने अनुमान सामान्य प्रशासन मन्त्रालयको छ।


अवरुद्ध नारायणगढ-मुगलिङ सडक खण्ड

लामो समयसम्म सडक अवरुद्ध हुंदा यात्रुहरुले साह्रै दु:ख पाउनुपरेको गुनासो गरेका छन्।

बिहीबार राति ९ बजेदेखि बन्द भएको नारायणगढ-मुग्लिङ सडकमा खसेको पहिरो हटाएर शुक्रबार साँझ  साढे ६ बजे देखि सवारी आवागमन खुला गरिएको हो।

उक्त सडकखण्डको मुग्लिङबाट नारायणगढतर्फ ३ किलोमिटर र ४ किलो मिटरको दूरीमा पहिरो जाँदा सडक अवरुद्ध हुन पुगेको थियो।

सो राजमार्गमा पहिरोमा परी प्रहरीको सवारीसाधन र एउटा मालवाहक ट्रक पुरिएको, दुईजनाको ज्यान गएको र कम्तीमा दुईजना बेपत्ता रहका अधिकारीहरुले बताएका  थिए।

बेपत्ताको खोजी कार्यका कारण पहिरो हटाउन लामो समय लागेको नारायणगढ-मुग्लिङ सडक आयोजनाले जनाएको छ।

आयोजनाका सूचना अधिकारी शिव खनालले भने, ''दुईजना प्रहरी हराईरहेकोले पहिरो हटाउन समय लागेको हो र पहिरोको ढुङ्गा माटो लोड गरेर अन्तै फाल्न लैजानुपरेकोले समय बढी लाग्यो।'

जोखिम

सडक खुले पनि त्यहाँ पहिरोको जोखिम कायमै रहेको र पानी पर्नासाथ फेरि पहिरो जान सक्ने डर रहेको चालकहरुले बताएका छन् ।

लामो समयसम्म सडक अवरुद्ध हुँदा यात्रुहरु सडक मै अलपत्रमा परेका थिए भने नारायणगढ र मुग्ल... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

िङको दुवैतर्फ करिब ९/९ किलोमिटरसम्म सवारी साधनको लाइन लागेको थियो ।

वर्षासँगै उक्त सडकबाट यात्रा गर्दा जोखिम बढ्दै गएपछि वैकल्पिक राजमार्ग अपनाउन जिल्ला प्रहरी कार्यलयले आग्रह गरेको छ ।

बिहीबार राति गएको पहिरोले प्रहरीको एक जीप र ट्रक बगाउँदा दुईजना प्रहरीको मृत्यु भएको र दुईजना प्रहरी हराइरहेका अधिकारीहरुले बताएका छन् ।

दिनभर खोजी कार्य जारी रहेपनि हराइरहेको जीप र प्रहरीलाई फेला पार्न सकिएको छैन।


अवशेषको खोज प्राचीन रोमन नगरको बाहिरी भागको एउटा भेगमा गरिएको थियो

पोम्पेई पुरातात्त्विक पार्कका अधिकारीहरूका अनुसार तीमध्ये एकजना सम्भवत: धनाढ्य व्यक्ति र अर्का उनका सेवक हुन्।

पार्कका निर्देशक मास्सिमो ओसान्नाले उनीहरू ज्वालामुखीबाट जोगिने उपाय खोज्दाखोज्दै प्रकोपमा परेको हुनसक्ने बताए।

पोम्पेईमा सन् ७९ मा भेसुभिअस पर्वतबाट विस्फोटन भएको ज्वालामुखीका कारण प्रभावित भएको थियो।

उक्त ज्वालामुखीका कारण पोम्पेई खरानीले पुरियो अनि पूरै नगर र नगरवासीलाई जमाइदियो।

अहिले उक्त स्थान पुरातात्त्विक अध्ययनका लागि उपयुक्त देखिएको छ।

पोम्पेई नगरको बाहिरी भागको एउटा ठूलो स्थानमा यो महिना गरिएको उत्खननका क्रममा पछिल्लो अन्वेषण भएको हो।

के भेटियो?

अहिले अवशेष भेटिएकामध्ये धनाढ्य ठानिएका व्यक्तिको उमेर ३० देखि ४० वर्ष भएको अनुमान गरिएको छ। उनको गर्धन तल न्यानो खालको कपडाको निसान भेटिएको छ।

अर्का व्यक्तिको उमेर १८ देखि २३ वर्षको रहेको बताइएको छ।

पुरातात्त्विक अधिकारीहरूका अनुसार ती व्यक्तिको पिठिउँको करङले उनी सेवक भएको सङ्केत दिएको छ।

ज्वालामुखीबाट निस्किएको भस्म शरीरमा जम्दा बनेको सङ्के... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

तका आधारमा ती दुईको शरीरको आकृति बनाइएको थियो।

निर्देशक ओसान्नाले संवाददाताहरूलाई भने, "यो ऊष्ण तापका कारण भएको मृत्यु हो, कक्रक्क परेका हात र खुट्टाले त्यो सङ्केत गरेको छ।"

उनले उक्त खोजलाई ज्वालामुखी विस्फोटन भएको बिहानको "असाधारण र अविश्वनीय प्रमाण"को रूपमा प्रस्तुत गरे।

नेपल्सनजिकै अवस्थित उक्त पुरातात्विक क्षेत्रमा उत्खननको काम जारी छ। तर उक्त स्थान कोरोनाभाइरस महामारीका कारण पर्यटकहरूका लागि अझै बन्द छ।

ज्वालामुखी विस्फोट


अविवाहित भए पनि सँगै बस्दै आएका थुप्रै महिलाहरूले पुरुषसाथीबाट आफूमाथि हिंसा भएको भन्दै महिला आयोगमा उजुरी दिएको अधिवक्ता विमला खड्काले बताइन्।

कानुनले अनौपचारिक सम्बन्धलाई मान्यता नदिएको हुनाले त्यस किसिमका घटनामा पीडितहरूलाई कानुनी उपचार खोज्न सहज नभएको देखिएको छ।

खड्काका अनुसार औपचारिक सम्बन्ध खुलाउने प्रमाण नहुने हुँदा उनीहरूको मुद्दा लड्न गाह्रो हुन्छ।

"धेरै महिलाहरू हिंसाको पीडा सहन नसकेर आत्महत्या नै गर्ने अवस्थामा पनि पुगेको भेटिएको छ। तर यसमा हामीलाई प्रमाण जुटाउनै कठिन हुने गरेको छ, अनि यस सम्बन्धी कानुन पनि हामीकहाँ छैनन्।"

पीडित विवाहित

यस्तै घरभित्र हुने हिंसासम्बन्धी उजुरी गर्ने विवाहित महिलाहरूमध्ये अधिकाशंले मिलापत्र गर्न इच्छा व्यक्त गर्ने गरेको भेटिएको कानुन व्यवसायीहरू बताउँछन्।

महिला आयोगमा भेटिएकी ५० वर्षमाथिकी काठमाण्डूकी एक महिलाले आफू घरभित्र हुने हिंसाबाट पीडित भएको र कानुनको सहारा लिँदै न्याय माग्न आएको बताइन्।

विवाह भएको करिब ३० वर्षसम्म पनि श्रीमान्‌ले कुट्न नछाडेको उनको गुनासो छ।

"मदिरा सेवन गरेको दिन मेरा श्रीमान् निहुँ खोज्छन्, ममाथि कुटपिट गर्... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

छन् र तथानाम गाली गर्छन्। यस्तो प्रायः भइरहन्छ तर अब शरीरमा बल छैन त्यस्तो अत्याचार सहनका लागि।"

उनीजस्ता थुप्रै महिलाले घरभित्र मानसिक, आर्थिक, शारीरिक, यौनलगायतका हिंसाबाट पीडित हुनुपरेको भएको भन्दै उजुरी दिने गरेको अधिवक्ता पुण्यशिला दवाडी बताउँछिन्।

मेलमिलापलाई प्रोत्साहन

यस्ता उजुरी केही समयमै मिलापत्र मार्फत् टुङ्गिने गरेको दवाडीको अनुभव छ।

"महिलाहरू आर्थिक रूपमा सक्षम हुँदैनन्।  बच्चाहरू पनि आमाहरूमाथि नै आश्रित हुने गर्छन्। सम्भवत: यिनै कारणले गर्दा पीडित महिलाहरूले मानोचामल पाउनासाथ खुसी भएर मुद्दा बन्द गराएको भेटिन्छ।"

त्यसो त घरभित्र महिलामाथि हुने हिंसासम्बन्धी कसुर तथा सजाय ऐनले पनि दुवै पक्षलाई सहमतिमा मेलमिलाप गर्न प्रेरित गर्छ।

प्रहरीको तथ्याङ्कले पनि त्यस्तै भएको देखाउँछ।

गत वर्ष घरभित्र महिलामाथि हुने हिंसाका जम्मा छवटा मुद्दा दर्ता भएको प्रहरीको आँकडा छ।

त्यस अघिको वर्ष दुईवटा मात्र मुद्दा दायर भएका थिए।

राष्ट्रिय महिला आयोगका अनुसार गत वर्ष चार सयभन्दा बढी उजुरीहरू दर्ता भएका थिए।

तर यीमध्ये धेरै मुद्दा अदालत पुग्दैनन्।

अधिवक्ता विमला खड्का भन्छिन्, "ऐनले पनि पारिवारिक विखण्डन हुन दिनुहुन्न भनेको छ र पहिलो प्रयास मेलमिलापकै लागि हुनपर्छ भनेकाले पनि हामी पनि त्यसैका लागि प्रयास गर्ने गर्छौं।"

छोरा नपाएको भन्दै श्रीमान्‌ले श्रीमतीलाई धारिलो हतियारले कुटपिट गरेको समाचार यही हप्ता सञ्चारमाध्यमहरूमा आयो।

विवरण

साथै दाइजोका कारण महिलामाथि घरभित्र हिंसा हुने गरेको भन्दै थुप्रै प्रतिवेदनहरू आएका छन्।

यस्तै श्रीमान्‌ले असह्य हुने गरी कुटपिट गरेको भन्दै ललितपुरस्थित गोदावरी नगरपालिकाकी उपमेयरले प्रहरीलाई गुहारेको विवरण पनि भरखर आएको थियो।

परिवारको प्रतिष्ठासँग जोडेर हेरिने गरेकोले पनि महिलाहरूले सकेसम्म त्यस्ता घटना लुकाएर राख्ने गरेको धारण अधिवक्ता दवाडीको छ।

ऐनमा हिंसाका घटनामा परेका पीडितको संरक्षणको बारेमा भएको कतिपय व्यवस्था अझै प्रभावकारी हुन नसकेकाले यसलाई व्यवहारमा कार्यान्वयन गर्न नसकिएको उनी बताउँछिन्।

असर

संवैधानिक निकायसमेत रहेको राष्ट्रिय मानव अधिकार आयोगले भने यस्ता घटना कम गर्न व्यापक जनचेतनाका कार्यक्रमहरू देशभरि चलाएको बताएको छ।

घरभित्र हुने यस्ता हिंसाले महिलालाई शारीरिक, तथा मानसिक रूपमा नकारात्मक असर पर्नुका साथै उनीहरूको प्रजनन स्वास्थ्यमा समेत...


अश्लील चलचित्रले महिला मतिस्कमा गर्ने असरहरूका बारेमा निकै कम अध्ययन भएका छन्

त्यो उमेरमा पोर्न अर्थात् अश्लील चलचित्र हेर्ने उनी मात्रै होइनन्।

सन् २०१६ मा ब्रिटेनमा गरिएको एक अध्ययनका अनुसार ११ देखि १६ वर्ष उमेरका आधाभन्दा धेरैले इन्टरनेटमा अश्लील सामग्री हेरेका हुन्छन्।

यद्यपि अश्लील चलचित्रले युवा अवस्थाका महिलाहरूमा गर्ने असरबारे खासै वैज्ञानिक अध्ययनहरू भएका छैनन्।

नीलमको लागि भने अश्लील चलचित्रको लत यौनसम्बन्धी सामान्य जिज्ञासाबाट सुरु भएको थियो।

नीलमको कथा

नीलम टेलरले बाल्यकालदेखि अश्लील चलचित्र हेर्न थालिन्

"म तर्सेकी थिएँ। बाल्यकालमा प्रेमसम्बन्धी चलचित्रबाट एक्कै चोटि अश्लील चलचित्रमा पुग्दा...," उनी भन्छिन्।

नीलमले ११ देखि १६ वर्षको उमेरसम्म प्रत्येक दिनजसो अश्लील चलचित्र हेरिन्।

उनका भित्ताभरि पोस्टर, भुइँभरि किताब र अभ्यासपुस्तिका छरिएका आफ्नो शयनकक्षमा जान्थिन् र ढोका बन्द गरेर '१० मिनेटदेखि एक घण्टा' अश्लील वेबसाइटहरूमा बिताउँथिन्।

आफ्ना आमाबुवाले यसबारे थाहा पाएनन् भन्ने उनलाई लाग्छ।

सुरुमा उनी तर्सिए पनि त्यो कुरा छिट्टै सामान्य भयो। "मेरो विचारमा अश्लील स... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

ामग्रीले हामीलाई असंवेदनशील बनाउँछ। म त्यो अवस्थामा पुगेँ जुन बेला मलाई हिंसक यौन गतिविधि पनि सामान्य लाग्न थाल्यो।"

"मैले जे देखेँ त्यसबाट अझ जान्ने इच्छा भयो। अरू चलचित्र हेर्दा पनि म यौन धेरै भएको हेर्न थालेँ। थाहा छैन त्यसको कारण मभित्र भएको यौन इच्छा थियो वा उमेरको कौतूहल थियो।"

नीलमको लत बढ्दै जाँदा उनलाई मन पर्ने अश्लील चलचित्रको प्रकार पनि थाहा हुन थाल्यो।

"म त्यस्तो चलचित्र खोज्न थालेँ जसमा महिलाहरू डर वा धम्कीका कारण यौन कार्यमा संलग्न भएको देखाइन्थ्यो।"

"अर्थात् म युवा महिला र परिपक्व पुरुषको चलचित्र खोज्थेँ। तेह्र वर्षको उमेरमा मेरो यौन इच्छा त्यस्तो थियो भन्ने मलाई लाग्दैन। तर यो पक्कै मैले हेर्ने चलचित्रको प्रभाव थियो।"

साराको कथा

सारा २५ वर्षकी भइन् र उनको पनि उस्तै अनुभव छ।

"मैले १३ वा १४ वर्षको उमेरमा अश्लील चलचित्र हेर्न थालेँ। म कम्तीमा हप्ताको दुई पटक हेर्थेँ र हेर्दा कुनै आवश्यकता पूरा भएको जस्तो लाग्थ्यो।

"कति छिटो म असंवेदनशील भएँ भनेर म सम्झन्छु। किनभने म १० जना पुरुष र एक महिलाबीच भएको यौन हेर्थेँ जसमा महिलालाई पिटिएको हुन्थ्यो वा अन्य प्रकारले हिंसा गरिएको हुन्थ्यो।"

"यो सबै मैले आफूले यौन सम्पर्क राख्नु भन्दा पहिल्यै हेरिसकेकी थिएँ।"

"म अझै अश्लील चलचित्र हेर्छु र यसको असर भनेको म सामान्य रूपमा यौनको मज्जा लिन सक्दिनँ," सारा भन्छिन्।

अश्लील चलचित्र र मस्तिष्क

कुनै अवस्थामा धेरै पनि थोरै हुन्छ

पत्रपत्रिका र वैज्ञानिकहरूले पुरुष र अश्लील चलचित्रको अत्यधिक प्रयोगबारे धेरै लेखेका छन्।

सन् २०१६ मा बीबीसीलाई ब्रिटिश यौनमनोवैज्ञानिक एन्जेला ग्रेगोरीले भनेकी थिइन् कि सजिलै प्राप्त भइरहेको अश्लील चलचित्रका कारण पुरुषमा यौन उत्तेजना नहुने रोग बढेको छ।

एउटा अध्ययनले सन् २००० ताका करिब दुईदेखि पाँच प्रतिशत नपुसंकताको कारण अश्लील चलचित्र भएकोमा देखाएको थियो। अहिले ३० प्रतिशत नपुसंकताको कारण अश्लील चलचित्र भएको देखिएको छ।

ब्रिटेनमा यौन दुर्व्यसनको उपचारमा कार्यरत डा. ठाडेउस बिर्चार्डका अनुसार अश्लील चलचित्रमा पुरुष धेरै आकर्षित हुनुको कारण मानव मस्तिष्क पनि हो।

उनी भन्छन्, "महिलाहरूमा यौन उत्तेजना हुँदा मस्तिष्कमा अक्सिटोसिन निस्कन्छ जुन मानव सम्बन्ध विस्तारको रसायन हो।"

"पुरुषहरूमा भने भासोप्रेसिन निस्कन्छ जुन कुनै कुरामा एकाग्र हुन सघाउने रसायन हो।"

"यही कारणले गर्दा...


अष्ट्रेलियाको मौसम पूर्वानुमान निकायले भनेको छ प्रारम्भिक तथ्यांकले देशभर दैनिक औसत उच्चतम तापक्रम चालिस डिग्री सेल्सियसभन्दा माथि नै रहेको छ।

न्यू साउथ वेल्सको नूना नगरमा रातीको समयमा नै तापक्रम ३५.९ डिग्री सेल्सियस मापन गरिएको छ।

अधिकारीहरूका अनुसार अष्ट्रेलियामा हालसम्म मापन गरिएको मध्ये त्यो सबैभन्दा उच्च न्यूनतम तापक्रम हो।

मौसम पूर्वानुमानकर्ताहरूले हालको चर्को गर्मीको अवस्थालाई सन् २०१३ को तापलहरसँग दाँजेका छन् जुन बेला तापक्रम लगातार सात दिनसम्म ३९ डिग्री सेल्सियसभन्दा बढी रहेको थियो।

अष्ट्रेलियामा मापन गरिएकामध्ये सबैभन्दा गर्मीको दिन सन् २०१३ को जेनुअरी सात तारिखको दिन थियो जुनबेला राष्ट्रिय औसत तापक्रम ४०.३ डिग्री सेल्सियस थियो।

प्रभाव कहाँ कहाँ परेको छ?

न्यू साउथ वेल्सको ठूलो इलाका चर्को गर्मीको मारमा परेको छ। त्यसैगरी क्वीन्सल्याण्ड, साउथ अष्ट्रेलिया, भिक्टोरिया र नोर्दन टेरिटोरीका केही भागहरूमा पनि तापक्रम चर्को छ।

सप्ताहान्तको बेला दक्षिणी र मध्ये इलाकाहरूमा तापक्रम केही कम हुनसक्ने अनुमान गरिएको छ।

तर मौसम पूर्वानुमानकर्ताहरूका अनुसार वेस्टर्न अष्ट्रेलिया... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

मा भने तापक्रम केही बढ्न जानेछ। उक्त राज्यका केही भागमा आगामी दिनमा औसतभन्दा १४ डिग्री सेल्सियसभन्दा बढीको विन्दूमा तापक्रम पुग्न सक्ने बताइएको छ।

के यो खतरनाक अवस्था हो?

मौसमविज्ञहरूका अनुसार अत्यधिक तापक्रमको लहर अष्ट्रेलियका विभिन्न १० भन्दा बढी स्थानमा पहिले अभिलेख राखिएकोभन्दा बढी विन्दूमा पुगिसकेको छ।

साउथ अष्ट्रेलियाको आउटब्याक नगर टारकूलामा गर्मीले रेकर्ड तोडिसकेको छ, जहाँ मंगलबारको तापक्रम ४९ डिग्री पुगेको थियो। साउथ अष्ट्रेलियाको पोर्ट अगस्टामा ४८.९ डिग्री तापक्रम पुगेको थियो।

राज्य सरकारका अनुसार बुधवार अत्यधिक गर्मीका कारण साउथ अष्ट्रेलियामा १६ जना मानिसहरू अस्पताल भर्ना भएका थिए।

अन्य राज्यका अधिकारीहरूले पनि मानिसहरूलाई घरभित्र नै रहन र थोरैभन्दा शारिरिक गतिविधि  कम गर्न भन्दै स्वास्थ्य चेतावनी जारी गरेका छन्। खासगरी वृद्धवृद्धा, दीर्घ रोग भएका र बालबालिकाहरूको हेरविचारमा विशेष ध्यान पुर्याउन भनिएको छ।

तटवर्ती शहरहरूमा थुप्रै मानिसहरू स्वीमिंग पूल, समुद्री किनार र पानी भएका अन्य स्थानमा भेला भएर गर्मी कम गर्ने प्रयास गरिरहेका छन्।

बिहीवार भिक्टोरिया, ताज्मेनिया र न्यू साउथ वेल्सका विभिन्न स्थानमा दर्जनौं वन डढेलोका घटनाहरू भएका थिए।


अष्ट्रेलियामा गरिएको एउटा अध्ययनले विश्वविद्यालयमा समेत विद्यार्थीहरु यौन दुर्व्यवहारमा पर्ने गरेको देखाएको छ।

अष्ट्रेलियाको मानव अधिकार आयोगले सार्वजनिक गरेको प्रतिवेदनले करिव ७ प्रतिशत विद्यार्थी सन् २०१५ र २०१६ मा कम्तीमा एकपटक यौन हिंसाको सिकार भएको पत्ता लगाएको छ।

विश्वविद्यालयका छात्रभन्दा छात्रा बढी दुर्व्यवहार वा हिंसाको सिकार हुनसक्ने सम्भावना रहेको आयोगले पत्ता लगाएको छ।

यौन हिंसा सम्बन्धी कोसेढुंगा मानिएको सो अध्ययन अष्ट्रेलियामा गरिएका अध्ययनमध्ये सबैभन्दा ठूलो भएको बताइएको छ।

प्रतिवेदन

आयोगकी यौन विभेद सम्बन्धी विषय हेर्ने आयुक्त केट जेनकिन्सले प्रतिवेदनले विश्वविद्यालय जीवनको दयनीय अवस्था देखाएको बताइन्।

उनले भनिन, "यी विद्यार्थीले प्राज्ञिक, सामाजिक र आवासीय जीवनमा यौन हिंसा र दुर्व्यवहार सामना गर्नुपर्ने अवस्था रहेको पाइएको छ।"

"यस्तो भोगाइको असर भयानक किसिमको हुनसक्छ तथा जिन्दगी, स्वास्थ्य, अध्ययन र भावी रोजगारीमा पनि प्रभाव पार्न सक्ने किसिमको हुनसक्छ।"

अष्ट्रेलियाका ३९ विश्वविद्यालय र ३१ हजार विद्यार्थीमाझ गरिएको अध्ययनले विश्वविद्यालयहरुमा यौन हिंसा र दुर्व्... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

यवहार  फरक-फरक मात्रामा रहेको देखाएको छ।

चिन्ताजनक तथ्याङ्क

जेनकिन्सले भनिन्, "यौन हिंसामा परेका पाँच मध्ये एकले त्यस्तो घटना विश्वविद्यालय वा आवासहरुमा आयोजित भेटघाटका बेला भएका छन्।"

"हामीले क्याम्पसका यी वातावरण महिलाका लागि अझ  बढी गम्भीर पायौं। उनीहरु पुरुषभन्दा चार गुणाबढी यौन हिंसाको  सिकार भएको हुन सक्ने भेट्यौं।"

अध्ययनले यस्तो पनि देखायो:

सुझाव

क्विन्सल्याण्ड विश्वविद्यालयका उपकुलपति पिटर होजले यी तथ्याङ्क एकदम चिन्ताजनक भएको बताए।

 उनले भने, "प्रतिवेदनले देशभर १.६% विद्यार्थीहरु विश्वविद्यालको वातावरणमै दुर्व्यवहारको  सिकार भएको इंगित गरेको छ। एउटामात्र स्वीकार्य अंक छ र त्यो शुन्य हो।"

"त्यस्ता अस्वीकार्य व्यवहारको स्थान विश्वविद्यालय वा बृहत् समाज कहीँ पनि छैन।

प्रतिवेदनका लेखकहरुले विश्वविद्यालयहरुलाई हिंसा र दुर्व्यवहारको स्थिति सुधार्न भनेका छन्।


असदले सन् २००० मा आफ्ना बुवा हाफिजको निधन भएपछि सत्तारोहण गरेका थिए।

छिमेकी देशहरूमा भएको "अरब क्रान्ति"को प्रभावमा सिरियाको दक्षिणी नगर डेरामा मार्च २०११ प्रजातन्त्रको समर्थनमा प्रदर्शनहरू भए।

सरकारले विरोधीहरूलाई दमन गर्न व्यापक बल प्रयोग गरेपछि राष्ट्रपतिको राजीनामा माग गर्दै देशभरि विरोध प्रदर्शनहरू भए।

सिरिया हमला: ट्रम्पद्वारा सम्बोधन

सिरिया: अमेरिका, ब्रिटेन र फ्रान्सद्वारा हमला

गृहयुद्ध

अस्थिरता बढ्यो र दमन पनि सघन भयो। विपक्षीहरूले  हतियार उठाए।

पहिला आफ्नो सुरक्षाका लागि र  पछि आफ्नो क्षेत्रमा सरकारी सुरक्षाकर्मीहरू आउन नदिन।

"विदेशीले उकासेको आतङ्कवाद" भन्दै असदले त्यसलाई निमिट्यान्न पार्ने उद्घोष गरे।

हिंसा तीव्र गतिमा बढ्यो र देश गृहयुद्धको चपेटामा पर्‍यो।

कतिको मृत्यु भयो?

संयुक्त अधिराज्यमा आधार भएको र स्थलगत पर्यवेक्षण गर्न सञ्जाल भएको समूह सिरियन अब्जर्भेटरी फर ह्युमन राइट्सले गत मार्च महिनासम्म तीन लाख ५३ हजार नौ सय मानिसहरूको मृत्यु भएको विवरण सङ्कलन गरेको छ।

मृतकहरूमध्ये गैरसैनिकको सङ्ख्या एक लाख छ हजार थियो।

माथि उल्लिखित सङ्ख्यामा हराएका वा मार... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

िएका भन्ठानिएका ५६ हजार नौ सय मानिसहरूको सङ्ख्या जोडिएको छैन।

सो समूहले मारिएका एक लाख मान्छेको विवरण संलग्न नभएको हुनसक्ने बताएको छ।

रासायनिक हमलाको प्रमाण छ: अमेरिका

'रासायनिक हमलाको जवाफ दिइनु पर्दछ'

भाइअलेशन डक्युमेन्टेशन सेन्टर नामक एउटा संस्थाले सिरियामा भएका गैरसैनिकहरूमाथि भएका आक्रमणलगायन अन्य अन्तर्राष्ट्रिय मानवीय कानुन र मानवाधिकारका कानुन उल्लङ्घनका घटनाको विवरण सङ्कलन गरेको छ।

उसले फेब्रुअरीसम्म लडाइँ र यससँग जोडिएका घटनामा १,१९,२०० गैरसैनिक समेत १,८५,९८० जनाको मृत्युको विवरण सङ्कलन गरेको थियो।

लडाइँ केका लागि?

अहिले यो लडाइँ असदका समर्थक र विरोधीबीच मात्र सीमित छैन।

यसमा आआफ्ना उद्देश्य भएका समूह र देशहरू पनि संलग्न हुन आइपुगेका छन्। त्यसले गर्दा परिस्थिति अति जटिल भएको छ र द्वन्द्व लम्बिएको छ।

ती समूह र देशहरूलाई सिरियाभित्र रहेका धार्मिक समूहबीच घृणा फैलाउन उक्साएको आरोप लाग्ने गरेको छ।

बहुमतमा रहेका सुन्नी मुसलमानको समुदायलाई राष्ट्रपतिको 'शिया अल्वाइट' सम्प्रदाय विरुद्ध उकासिएको आरोप छ।

त्यस्तो विभाजनले दुवै पक्षबाट अत्याचार हुने गरेको र अशान्ति बढेको छ।

उनीहरूले जिहादी इस्लामिक स्टेट र अल काइदालाई पनि फैलिन दिएका छन्।

स्वशासनको अधिकार भएका तर असदका फौजसँग नलडेका कुर्दहरूले सिरियाको द्वन्द्वमा अर्को आयाम थपेका छन्।


असार पहिलो साता नेत्रविक्रम चन्द विप्लवको दलका सर्लाही जिल्लाका नेता पौडेल भिडन्तमा मारिएको प्रहरीले बताएको थियो।

प्रहरीले नियन्त्रणमा लिएर उनको हत्या गरेको भनि संसद्‍मा समेत कुरा उठेको उक्त घटनाबारे मानवअधिकार आयोगले स्थलगत अनुसन्धान गरेको छ।

पोष्टमोर्टम र प्रहरी प्रतिवेदन दुबै नपाएपछि अनुसन्धान टोलीले ठोस निष्कर्ष बिना नै आफ्नो प्रारम्भिक प्रतिवेदन आइतवार आयोग समक्ष बुझाएको थियो।

म्याद किन?

आयोगको सोमवार बसेको बैठकमा त्यस प्रवेदनबारे छलफल गर्‍यो र तीन दिनको म्याद दिँदै प्रहरी मुख्यालयलाई दुबै प्रतिवेदन बुझाउन निर्देशन दिएको हो।

आयोगका सचिव एवम् प्रवक्ता बेद भट्टराईले भने, "अनुसन्धान टोलीले प्रारम्भिक प्रतिवेदन दिएको छ। तर १८ दिन भइसक्दा पनि पोष्टमोर्टम रिपोर्ट र प्रहरी प्रतिवेदन प्राप्त नभएपछि आयोगले प्रहरी प्रधान कार्यालयलाई तीन दिन भित्र ती प्रतिवेदन बुझाउन निर्देशन दिने निर्णय गरेको छ।"

संसद्‍मा सत्ताधारी दल नेकपाका सहितका कैयौं सांसदले पौडेललाई नियन्त्रणमा लिएर हत्या गरिएको भन्दै छानबिनको माग गरेका थिए।

प्रहरी जस्तै गृहमन्त्रीले पौडेल दोहोरो भिडन्तमा मारिएको जवाफ संसद्‍मा... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

दिएका थिए। उनले 'प्रहरीको जबाफी कारबाहीमा उनी मारिएको' प्रतिवेदन गृह मन्त्रालयको छानबिन टोलीले दिएको जानकारी संसद्‍लाई दिएका छन्।

त्यसैले उक्त घटनाबारे आयोगको ठहरप्रति धेरैको चासो पाइन्छ।

आयोगका सचिव भट्टराईका अनुसार मागिएका प्रतिवेदन पाएपछि आयोगले आफ्नो निष्कर्ष सार्वजनिक गर्नेछ।

प्रहरी के भन्छ?

संसद्‍को एउटा समितिमा पूर्व गृहमन्त्री जनार्दश शर्माले मृतक पौडेलको हात भाँच्चिएको भन्दै उनलाई नियन्त्रणमा लिएर हत्या गरिएको दाबी गरेक थिए।

आयोगको प्रारम्भिक प्रतिवेदनबारे पनि त्यसतर्फ सङ्केत गर्ने खालको भाषा रहेको बुझिएको छ। तर त्यो लगायतका अन्य आशङ्काबारे निचोडमा पुग्न पोष्टमोर्टम रिपोर्ट सहयोगी हुने ठानिएको छ।

नेत्रविक्रम चन्दको दलले नियन्त्रणमा लिएर पौडेलको हत्या गरिएको दाबी गरेको थियो

पटक-पटक जिल्लाबाट माग्दा पनि पोष्टमोर्टम र प्रहरी प्रतिवेदन नपाएको आयोगको भनाइ छ।

जिल्ला प्रहरी कार्यालय सर्लाहीका प्रमुख प्रहरी उपरीक्षक गोपालचन्द्र भट्टराईले बीबीसीसँग कुरा गर्दै पोष्टमोर्टम रिपोर्ट आफूहरूलाई पनि प्राप्त नभएकाले प्रतिवेदन आयोगलाई बुझाउन नसकिएको बताए।

उनले भने, "दुबै प्रतिवेदन एकै पटक पठाउने भनेर हामीले कुरेका हौँ। पोष्टमोर्टम रिपोर्ट प्राप्त हुने वित्तिकै आयोगलाई दुबै प्रतिवेदन पठाउँछौं।"

डाक्टरलाई असारको चटारो

पौडेलको शव परीक्षण गरेका जिल्ला अस्पताल सर्लाहीका डा. वीरेन्द्र मण्डलले प्रतिवेदन अझैं तयार नभएको जानकारी दिए।

अस्पतालको प्रमुखको रूपमा प्रशासनिक जिम्मेवारी पनि आफूमाथि रहेको र आर्थिक वर्षको अन्त्यमा सक्नु पर्ने थुप्रै काममा समय दिनु परेकाले प्रतिवेदन तयार गर्न ढिलो भएको उनभो भनाइ छ।

बीबीसीसँग उनले भने, "मैले असार महिना भएकाले प्रतिवेदन तयार गर्न केही ढिलो हुने कुरा आयोगको टोलीलाई त्यही बेला पनि अवगत गराएको थिएँ। अब एक-दुई दिनमै तयार गरेर पठाउँछु।"

उनले घटना गम्भीर खालको भएकाले हतारोमा प्रतिवेदन तयार गर्न नचाहेको उनले बताए।

नेत्रविक्रम चन्दको दलले पनि नियन्त्रणमा लिएर पौडेलको हत्या गरिएको दाबी गरेको छ।

विगतमा यस्तै दाबी

भिडन्तमा मारिएको भन्ने प्रहरीको भनाइलाई गृहमन्त्रीले साथ दिएका छन्

विगतमा सशस्त्र द्वन्द्वकालका थुप्रै घटनामा यस्तै दाबी तत्कालीन माओवादीले पनि गर्दथ्यो।

जुनबेला मानवअधिकार आयोग र अन्य अधिकारवादी समूहका अनुसन्धानका निचोडलाई भरपर्दो रूपमा लिने गरिन्थ्यो।

अहिले तत्कालीन...


असारको अन्तिम साता अविरल वर्षाले देशको खासगरी तराइ क्षेत्रमा ठूलो जनधनको क्षति पुर्‍याए पनि यसपटकको मनसुनी वर्षाले पहाडी क्षेत्रलाई पनि प्रभावित पार्ने  महाशाखाले जनाएको हो।

नेपालमा मनसुन केही दिन निस्क्रिय भएपछि पुन: मङ्गलवारदेखि सक्रिय भएको बताइएको छ।

मौसममा सुधार कहिलेदेखि?

मौसमविद् वरुण पौडेलले बुधवार बीबीसीसँग कुरा गर्दै भने, "खासगरी हिजो रातिदेखि काठमाण्डूबाट पश्चिम क्षेत्रमा बढी पानी परेको देखिएको छ।"

"तर आजरातिदेखि भने देशको पूर्वी भागमा पनि देखिने भएकोले भोलिसम्मै सम्भावित जोखिमबारे ख्याल गर्नुपर्छ। शुक्रवारदेखि क्रमिक रुपमा मौसममा सुधार हुँदै जान्छ।"

उनका अनुसार मनसुन सक्रिय वा निस्क्रिय हुने अहिलेको क्रम भदौ अन्तिम अथवा असोजको सुरुसम्मै जारी रहन सक्छ।

गत असार २६ गतेदेखिको वर्षाले निम्त्याएको बाढी पैह्रोजस्ता जलउत्पन्न प्रकोपका कारण मृत्यु हुनेको सङ्ख्या एक सय नाघेको गृहमन्त्रालयले जनाएको छ।

निर्देशन

गृह मन्त्रालयका प्रवक्ता रामकृष्ण सुवेदीका अनुसार गुल्मी र बाग्लुङमा पैह्रो र सप्तरी र सिरहामा डुबानका कारण धनजनको ठूलो क्षति भएको छ।

मनसुन सक्रिय भइरहँदा बाढी र पै... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

ह्रोको जोखिम पूर्वदेखि पश्चिमसम्मै रहेको मौसमविद्ले बताइरहँदा सरकारले पूर्वतयारीबारे के गरिरहेको छ?

यसबारे देशैभरका प्रमुख जिल्ला अधिकारीहरूलाई विपद्को पूर्वतयारीलाई तीव्रता दिन निर्देशन दिइएको प्रवक्ता सुवेदीले बताए।

उनले भने, "हामीले ७७ वटै जिल्लाका प्रमुख जिल्ला अधिकारीलाई त्यसै अनुसार सजगता अपनाउन र जोखिमयुक्त वस्तीमा रहेको मानिसहरूलाई सुरक्षित स्थानमा राख्न निर्देशन दिएका छौं।"

त्यसबाहेक प्रभावित जिल्लामा जिल्ला विपद् व्यवस्थापन समितिहरू परिचालित रहेका र जोखिममा रहेका जिल्लामा सचेत रहन भनिएको प्रवक्ता सुवेदीले बताए।

पश्चिमको पहाडी जिल्ला गुल्मीमा मंगलवार बिहान सबेरै गएको पहिरोमा परी ९ जनाको मृत्यु भएको थियो भने ४ जना बेपत्ता भएका थिए।


असारको ३० गतेसम्मको आँकडा अनुसार साविकमा लक्ष्य हाराहारीमै उठ्ने राजस्व यसपटक लक्ष्यको ७० प्रतिशत जति मात्रै उठेको छ।

बजेटमा ११ खर्ब रुपैयाँभन्दा धेरै राजस्व उठाउने लक्ष्य भएकोमा असार ३० गतेसम्म केवल सात खर्ब ७० अर्ब रुपैयाँ उठेको छ।

जसको अर्थ सरकारको लक्ष्यभन्दा झन्डै साढे तीन खर्ब रुपैयाँ कम उठेको छ।

विकास खर्च पनि न्यून

महालेखा नियन्त्रकको कार्यालयले दिएको आँकडामा तलबभत्ताजस्ता साधारण खर्चमा भने लक्ष्य गरिएकोमध्ये ८० प्रतिशत खर्च भइसकेको देखिन्छ।

आर्थिक वर्षको अन्त्यमा कर तिर्नेहरूको भिड बढेको देखिन्छ

अघिल्लो वर्ष यस्तो खर्च लक्ष्यको ९२ प्रतिशत जति भएको थियो।

अर्थात् आम्दानीमा धेरै असर परेको छ तर खर्चमा भने खासै कमी आएको छैन।

त्यसमाथि जुन खर्च हुनुपर्थ्यो त्यो भने कम नै भएको पाइएको छ।

विकास खर्च असार मसान्तसम्म आइपुग्दा ४५ प्रतिशतको हाराहारीमा नै छ। लक्ष्य गरिएकोभन्दा आधा पनि विकास खर्च हुन सकेको छैन।

"यसपाली राजस्व र खर्च दुवैमा कोरोनाभाइरस सङ्कटको असर परेको छ। पूँजीगत खर्च बढाउन विभिन्न उपाय गरिएको थियो तर महामारीको कारण हुन सकेन," महालेखा नियन्त्रक गोपीनाथ मैनालीले बीब... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

ीसीलाई भने।

तर कतिपय अनिवार्य कर दायित्वका आम्दानी भने ढिलै भएपनि अझै उठ्न सक्ने उनले बताए।

लकडाउन खुकुलो भएसँगै राजस्व सङ्कलनमा सुधार देखिएको छ

एकातिर राजस्व कम भएको अनि अर्कोतिर पूँजीगत वा विकास खर्च हुन नसकेकाले अर्थतन्त्रलाई नै सङ्कुचित पार्ने खतरा अर्थविद्हरूले देखेका छन्।

अर्थविद् केशव आचार्य भन्छन्, "नेपालमा स्थिति के छ भने सरकारले गरेको खर्चले निजी क्षेत्रलाई पनि उत्प्रेरकको काम गरिरहेको हुन्छ। यहाँ सरकारले एक रुपैयाँ खर्च गरे निजी क्षेत्रले ३-४ रुपैयाँ खर्च गर्ने गरेको पाइएको छ।"

"त्यसैले सरकारको विकास खर्च कम हुँदा चौतर्फी असर पर्छ।"

के पछिल्लो समय सुधार भइरहेको हो?

करिब एक महिना अगाडिसम्म पनि सरकारलाई कम राजस्व उठ्नाले चिन्तामा पारेको थियो।

त्यतिखेर प्रतिनिधि सभामा बोल्दै अर्थमन्त्री युवराज खतिवडाले मासिक अनिवार्य खर्च दायित्व ४० अर्ब रहेको तर राजस्व केवल १५ अर्बको हाराहारीमा उठिरहेको बताएका थिए।

तर असार १ गतेपछि लकडाउन खुकुलो भएकाले बढेका आर्थिक क्रियाकलापका कारण पछिल्ला साताहरूमा अवस्था थोरै अनुकुल हुन थालेको अर्थविद्हरू बताउँछन्।

अर्थतन्त्रका संरचना नभत्किएकाले चाँडै सुधार हुने अर्थमन्त्रीको आशा छ

जसको प्रतिबिम्ब केही समय अगाडि अर्थमन्त्रीले एउटा कार्यक्रममा दिएको अभिव्यक्तिले पनि प्रस्ट पार्छ।

उनले जेठ महिनाभरि एक खर्ब रुपैयाँ बराबरको विप्रेषण रकम भित्रिएको र त्यो साविकभन्दा निकै धेरै रहेको भनेर खुसी प्रकट गरेका थिए।

साथै लकडाउनका बेला २० प्रतिशतमा खुम्चिएको अन्तर्राष्ट्रिय व्यापार अहिले ८० प्रतिशतसम्म पुगिसकेको र त्यसले गर्दा राजस्व बढिरहेको उनले बताए।

"हाम्रो कुनै संरचना भत्किएको छैन। खुकुलो हुनासाथ सुधार हुँदै जान्छ," अर्थमन्त्रीको आशा छ।

तर त्यो सुधार कति होला भन्नेबारे चाहिँ धेरै अनिश्चय बाँकी नै छन्।

वैशाखमा तथ्याङ्क विभागले प्रकाशित गरेको आँकडामा यो आर्थिक वर्षमा सवा दुई प्रतिशतको हाराहारीमा वृद्धि हुने ठानिएको थियो।

तर त्यसपछि जेठ र असारमा पनि पूर्ण लकडाउन खुलिनसकेको हुँदा त्यो अनुमानभन्दा पनि कम वृद्धि हुने बताइन्छ।

साथै यो सुस्तता कति लामो समय अझै जारी रहन्छ भन्नेमा धेरै कुरा निर्भर देखिन्छ।


अस्ट्रेलियन ओपन टेनिस प्रतियोगिताका बेला जापानी खेलाडी नाओमी ओसाकाको अनुहारमा एउटा पुतली आएर बसिदिएपछि केही बेर खेल रोकियो

अमेरिकी गायिका ब्रिट्ने स्पेर्सको कानुनी अभिभावकत्वसम्बन्धी मुद्दा चल्दै गर्दा लस एन्जलसस्थित अदालतसामु गायिका स्पेर्सका समर्थकहरू उनको स्वतन्त्रताको वकालत गर्दै। गायिका स्पेर्सको आर्थिक मामिलामा थप नियन्त्रणका लागि उनका पिता ज्यामीले दिएको निवेदनलाई न्यायाधीशद्वारा अस्वीकार गरिएको छ।

जाकार्ताको बाहिरी भेगमा रहेको ट्याङ्गेराङमा चिनियाँ नयाँ वर्षको पूर्वसन्ध्यामा सुकाउन राखिएका धूपहरूको चाङमा एउटा बिरालो

यो साता यूक्रेनको कीएभमा जस्तै युरोपका धेरै भागमा धेरै हिमपात भयो

यूकेको ग्लास्गोस्थित भिक्टोरिया पार्कमा हिउँबाट बनाइएको स्नोम्यान हेर्दै एक बालक

थाईल्यान्डको राजधानी ब्याङ्ककमा महामारीका कारण लगाइएका यात्रा प्रतिबन्ध तथा बन्देजले गर्दा पर्यटकहरू ओसार्न प्रयोग हुने टुकटुक भनिने सवारीसाधन त्यतिकै थन्किएका छन्

आनुवंशिक कारणले गर्दा हात गुमाएकी १६ वर्षीया नर्तकी भिटोरिया ब्युनो ब्रजिलको इनाटेल नाट्यशालामा आफ्नो साथीलाई खुट्टाले शृङ्गार गरिदिँदै

जर्मनीको आल्टेनब... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

र्गमा आयोजित आईबीएसएफ स्केलेटन विश्व प्रतियोगितामा जर्मनीकी ज्याकलिन लोलिङ प्रतिस्पर्धा गर्दै

आयरल्यान्डको गाल्वेमा २०० वर्ष पुरानो कटेजको छानो मर्मत गर्दै कालीगड माइकल फाही

म्यान्मारको मन स्टेटको माउलामिनमा सैन्य कूविरुद्ध प्रदर्शन गरिरहेका एक व्यक्तिलाई पक्राउ गर्दै प्रहरी

महिलाको बलात्कार, हत्या तथा घरेलु हिंसाविरुद्ध नेपालको राजधानी काठमाण्डूमा निकालिएको महिला मार्चमा साङ्केतिक रूपमा निकालिएको शवयात्रामा सहभागीहरू

सबै तस्बिरको प्रतिलिपि अधिकार माथि उल्लेख गरेअनुसार सुरक्षित


अस्ट्रेलियन नागरिक २८ वर्षीय ब्रेन्टन टारेन्टले आफूले मस्जिदमा आक्रमण गर्दा सामाजिक सञ्जाल फेसबुकमा प्रत्यक्ष प्रसारण गरेका थिए।

पछि पक्राउ गरिएका तीन व्यक्ति घटनामा संलग्न नरहेको ठानिएको प्रहरी प्रमुख माइक बुशले बताए। यद्यपि निष्कर्षमा अहिल्यै पुग्न नसकिने उनको भनाइ छ।

न्यूजिल्यान्डमा भएकामध्ये सबैभन्दा खराब मानिएका ती दुई आक्रमणमा ५० जनाले ज्यान गुमाएका छन् भने ५० जना घाइते भएका छन्।

अधिकारीहरूका अनुसार झन्डै ३४ जनाको अझै अस्पतालमा उपचार हुँदैछ। तीमध्ये बन्दुकको गोलीबाट गम्भीर चोट लागेकादेखि 'तुलनात्मक रूपमा सामान्य चोट लागेकासम्म' छन्। एक चार वर्षीया बालिकाको स्थिति गम्भीर छ।

अल नूर मस्जिद  र लिनउड मस्जिदमा आक्रमण हुँदा ज्यान गुमाएका व्यक्तिहरूको पहिचान गर्ने काम यथाशक्य छिटो सकिनेगरी लागिपरेको प्रहरी प्रमुख बुशले बताए।

यो संवेदनशील प्रक्रिया भएको र आफू 'सांस्कृतिक तथा धार्मिक आवश्यकताबारे सजग' रहेको उनले जनाए।

को संलग्न थिए?

कैदीले लगाउने कमिज र हतकडीमा अदालतमा उपस्थित गराइँदा मुख्य आरोपित ब्रेन्टन टारेन्ट मुस्कुराइरहेको देखिएको थियो।

उनीमाथि हत्याको एउटा आरोप लगाइएको छ ... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

र थप अभियोगहरू लाग्ने अपेक्षा गरिएको छ।

एउटा पत्रकार सम्मेलनमा प्रहरी प्रमुख बुशले २८ वर्षीय ब्रेन्टन टारेन्टमाथि मात्रै आक्रमणको अभियोग लगाइएको बताए।

उनले भने, "उनलाई रोकियो किनकि उनी प्रत्यक्ष खतरा भएको ठानियो, हाम्रा कर्मचारीले साहसका साथ हस्तक्षेप गरे र केही बल प्रयोग गर्नुपरेको थियो…थप आक्रमण हुन नदिन उनीहरूले जोखिम मोले र मलाई लाग्छ उनीहरूले थप आक्रमण हुनबाट जोगाए।"

बुशले घटनास्थलनजिकै पक्राउ परेका दुई व्यक्ति ती आक्रमणमा संलग्न नरहेको विश्वास गरिएको बताए।

एक महिलालाई विना कुनै अभियोग रिहा गरिएको छ भने अर्का पुरुषमाथि हातहतियारसम्बन्धी अभियोग लगाइएको छ।

एक १८ वर्षीय व्यक्तिलाई पक्राउ गरिए पनि उनको संलग्नता भएको 'आशङ्का' मात्रै गरिएको र सोमवार अदालतमा पेस गरिने प्रहरी प्रमुख बुशले बताए।

यद्यपि सावधानीपूर्वक उनले भने, "कति व्यक्ति संलग्न थिए भन्ने कुरामा आश्वस्त नहुन्जेल निष्कर्षमा पुग्नेगरी हामी केही भन्नेछैनौँ।"

पक्राउ परेकामध्ये कोही पनि आपराधिक पृष्ठभूमिको नरहेको बताइएको छ।

मस्जिदमा आक्रमण

टारेन्टलाई विना कुनै अपील हिरासतमा राखिएको छ र एप्रिल ५ मा फेरि उनलाई अदालतमा पेस गरिनेछ।

न्यायाधीशले निष्पक्ष सुनुवाइ हुन पाउने आरोपितको अधिकारको रक्षार्थ उनको अनुहार स्पष्ट रूपमा नदेखिने तस्बिर देखाउन आदेश दिएका छन्।

प्रधानमन्त्री जेसिन्डा आर्डर्नले आरोपित टारेन्टसँग बन्दुक राख्न पाउने अनुमति भएको र उनीसँग पाँचवटा बन्दुक भएको बताएकी छन्।

'साहसिक हस्तक्षेप'

आक्रमणपछि साहसिक कदम बारेका विवरण आउन थालेका छन्।

मारिएका छ पाकिस्तानीहरूमध्ये ५० वर्षीय नईम राशिद र उनका २१ वर्षीय छोरा तल्हा पनि थिए।

अल नूर मस्जिदमा आफूलाई गोली लाग्नुअघि राशिदले बन्दुकधारीलाई रोज्न खोजिरहेको देखिने भिडिओ सामाजिक सञ्जालमा पोस्ट भएपछि नायकका रूपमा उनको प्रशंसा भइरहेको छ।

पाकिस्तानको एबोटाबादमा रहेका राशिदका भाइ खुर्शीद आलमले बीबीसीका सिकन्दर केर्मानीसँग कुरा गर्दै आफ्ना भाइका कामबाट गर्व अनुभूति भएको बताए।

"उनी बहादुर व्यक्ति थिए," आलमले भने, "मैले त्यहाँका मानिसहरूबाट सुनेँ… केही प्रत्यक्षदर्शीका अनुसार उनले बन्दुकधारीलाई रोकेर केहीको ज्यान जोगाए।"

मानिसहरूले राशिदलाई नायकका रूपमा प्रशंसा गरिरहे पनि उनको मृत्युले आफूहरू 'अझै स्तब्ध रहेको' आलमले बताए।

"त्यो हाम्रो लागि अहिले गर्वको कुरा हो, तर हाम्रो लागि क्षति पनि हो।...


अस्ट्रेलियाका अनुसन्धानकर्ताहरूले ५२ जना मानिसहरूको फोक्सोको विश्लेषण गरेका थिए।

त्यस क्रममा शरीरको तौल अनुपातमा ती व्यक्तिहरूको फोक्सोमा बोसो बढेको पाइयो।

उनीहरूले भनेका छन्- बढी तौल हुने र मोटा व्यक्तिहरूमा दमको जोखिम किन बढी हुन्छ भन्ने जवाफ यो अध्ययनबाट मिल्न सक्छ।

फोक्सो विज्ञहरूले भनेका छन्-  त्यस्तो जोखिम घटाउँदा कम हुन जान्छ कि जाँदैन भनेर अध्ययन गर्नु रोचक हुनेछ।

बढ्दो जोखिम

युरोपियन रेस्पिरेटोरी जर्नलमा प्रकाशित उक्त अनुसन्धानपत्रका अनुसार मृत्युपश्चात अनुसन्धानका लागि उपलब्ध गराइएका फोक्सोहरूको अध्ययन वैज्ञानिकहरूले गरेका थिए।

ती नमुनाहरूमध्ये १५ जनामा दम देखिएको थिएन, २१ जनामा दम थियो तर उनीहरूको अर्कै कारणले निधन भएको थियो भने १६ जनामा कुनै पनि रोग देखिएको थिएन।

अनुसन्धानकर्ताहरूले एडिपोज भनिने बोसो फोक्सोका ससाना वायु नलीका भित्ताहरूमा पाइएको र मोटा मानिसहरूमा त्यो बढी पाइएको बताएका छन्।

वैज्ञानिकहरूले अनुसन्धानका लागि पाएका फोक्सोका १४ सयवटा एअरवेजहरूको अध्ययन रङ प्रयोग गरेर गरेका थिए।

असाध्यै मोटोपनको समस्या भएका एक युवकको कथा

अनुसन्धानकर्ताहरूले शरीरक... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

ो तौल अनुपात बढी भएकाहरूको फोक्सोका वायुमार्गहरूस्थित भित्ताका तन्तुहरूमा बोसोयुक्त कुराहरू पाएका थिए।

उनीहरू भन्छन्- बोसो बढ्नाले वायुमार्गहरूका संरचनामा परिवर्तन ल्याउँछ र फोक्सो सुन्निन्छ। त्यसका आधारमा मोटा व्यक्तिहरूमा दमको जोखिम बढी हुन्छ भन्न सकिन्छ।

सीधा दबाब

उक्त अनुसन्धानमा काम गरेका पर्थस्थित वेस्ट्रन अस्ट्रेलिया विश्वविद्यालयका एकजना सहप्राध्यापक डा. पिटर नोबलले भने, "बढी तौल हुनु वा मोटो हुनु भनेको दम हुनु वा दम हुने सङ्केतसँग जोडिएको हुन्छ।"

"अनुसन्धानकर्ताहरूले वायु नलीमा बोसो जमेपछि वायु प्रवाह कम हुन जाने र त्यसका कारण दमको लक्षण बढ्ने कुरा विश्लेषण गर्न सकिन्छ।"

तर उनले भने- उनीहरूको अध्ययनले "अर्को तत्त्वले पनि त्यसमा भूमिका खेलिरहेको" सुझाएको छ।

कतिपय वैज्ञानिकहरूले भने यसबारे थप अध्ययन आवश्यक रहेको बताएका छन्।

ब्रिटिस थोरासिक सोसाइटीकी विज्ञान समितिकी अध्यक्ष एलिजावेथ सापेले पहिलो पटक यो अनुसन्धानले शरीरको तौलको असर फोक्सोका वायुमार्गहरूमा रहेको देखाएको बताइन्।

उनले यो सानो अध्ययन भएकाले यसलाई विस्तृत रूपमा थप अध्ययन गरिनुपर्नेमा जोड दिइन्।

म मोटो छु… म खुसी छु


अस्ट्रेलियाका उपप्रधानमन्त्री तथा यातायतमन्त्री माइकल म्याकोरम्याकको कार्यालयले एउटा विज्ञप्ति जारी गर्दै दुई देशबीच भएको हवाई सेवासम्बन्धी सम्झौताअनुसार सीधा उडान सुरु गर्ने योजना अघि बढाइएको जनाएको हो।

नेपालका वायुसेवा प्रदायकलाई पनि आफ्नो देशमा उडान गर्न दिने घोषणा अस्ट्रेलियाले गरेको छ।

दुई देशबीचको सीधा हवाई सम्पर्कले पर्यटन, व्यापार र शिक्षाको क्षेत्रमा थप अवसरहरू निम्त्याउने अपेक्षा अस्ट्रेलियाको सरकारले गरेको छ।

नेपाल अस्ट्रेलियाको प्रमुख बजार

अस्ट्रेलियाका उपप्रधानमन्त्री म्याकोरम्याकले सीधा उडान गर्न सकिने क्षेत्रमा भए पनि प्रत्यक्ष हवाई सम्पर्क सञ्जालमा नजोडिएको अस्ट्रेलियाको सबैभन्दा ठूलो बजार नेपाल भएको विज्ञप्तिमा उल्लेख गरेका छन्।

"यसले अस्ट्रेलियालीहरूलाई विश्वको अभूतपूर्व स्थानको भ्रमण गर्न सजिलो मात्र बनाउने छैन यसले हाम्रो हवाई उद्योग र निजी विमानसेवा प्रदायक साझेदारहरूलाई एउटा नयाँ बजार र अवसर उपलब्ध गराउनेछ।"

उक्त सहमतिअनुसार अस्ट्रेलियाली वायुसेवाले काठमाण्डूमा हप्ताको सातवटासम्म सीधा उडान भर्न पाउनेछ।

त्यसबाहेक नेपालमा रहेका अरू विमानस्थलमा उसले २८ व... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

टासम्म उडान गर्न पाउने भनिएको छ।

नेपाली विमानसेवाहरूले पनि त्यस्तै अवसर पाउनेछन्।

उनीहरूले सिड्नी, मेल्बर्न, ब्रिस्बेन र पर्थमा एक हप्तामा सातवटासम्म उडान गर्न पाउने भनिएको छ।

त्यसबाहेक अस्ट्रेलियाका अरू क्षेत्रीय विमानस्थलमा असीमित उडान गर्न सक्ने जनाइएको छ।

क्यानडामा गत अगस्ट महिनामा भएको अन्तर्राष्ट्रिय उड्ययन प्राधिकरण आईकाओको महासभामा भाग लिन गएका नेपाली र अस्ट्रेलियाली अधिकारीहरूले यस विषयमा एउटा सम्झौतापत्रमा हस्ताक्षर गरेका थिए।

तत्कालै नेपाली वायुसेवाले फाइदा लिने अवस्था छैन

पर्यटन मन्त्रालयअन्तर्गत रहेको हवाई सुरक्षा तथा प्राधिकरण सुपरिवेक्षण महाशाखाका प्रमुख सहसचिव बुद्धिसागर लामिछानेले उक्त सम्झौताले नयाँ अवसरको ढोका खोलेको बताए।

उनले भने, "सम्झौताअनुसार अस्ट्रेलियाका विमानसेवाहरू यहाँ आउनसक्छन् र हाम्रा निजी र सार्वजनिक वायुसेवा पनि त्यहाँ जान सक्छन्। हामीले हाम्रो क्षमता विस्तार गर्न सक्यौँ भने यसबाट फाइदा लिन सक्छौँ।"

उनले नेपाल वायुसेवा निगमसँग अन्तर्राष्ट्रिय उडान गर्ने दुईवटा मात्रै विमानहरू रहेकाले तत्कालै नेपाली वायुसेवाले अस्ट्रेलियाको उडान थाल्ने अवस्था भने नरहेको बताए।

उनले भने, "अहिले विद्यमान गन्तव्यहरूलाई हामी छाड्न सक्दैनौँ। त्यसमाथि भर्खरै जापानमा पनि उडान थालेका छौँ। त्यही भएर अहिले नै अस्ट्रेलियामा सीधा उडान सुरु गर्ने सामर्थ्य हामीसँग छैन। तर क्षमता वृद्धि गर्न सक्यौँ भने हामीले यसबाट फाइदा लिन सक्छौँ।"

सीधा हवाईसेवा सञ्चालन हुँदा नेपालबाट लगभग ११ घण्टामा अस्ट्रेलिया पुग्न सकिने सहसचिव लामिछानेले बताए।

अस्ट्रेलियाका सङ्घीय पर्यटनमन्त्री सिमन बर्मिङ्गमले नयाँ कदमले दुई देशबीचको जनस्तरको सम्बन्धलाई थप बलियो बनाउने बताएका छन्।

पर्यटक र विद्यार्थी

अस्ट्रेलियाको सरकारले नेपालमा जन्मेका ५० हजारभन्दा बढी मानिस अहिले अस्ट्रेलियामा बसिरहेको जनाएको छ।

त्यसबाहेक ५२ हजार थप नेपाली विद्यार्थीले अस्ट्रेलियामा अध्ययन गरिरहेका छन्।

नेपाल र अस्ट्रेलियाबीच पर्यटन क्षेत्रमा पनि हालैका वर्षमा साझेदारी बढ्दै गएको विभिन्न तथ्याङ्कहरूले देखाएका छन्।

पोहोर झन्डै ३२ हजार नेपालीले पर्यटकका रूपमा अस्ट्रेलिया गएका थिए।

सो अवधिमा झन्डै ३१ हजार अस्ट्रेलियालीहरू नेपाल आएका थिए।

युरोपेली उड्ययन नियामक निकायको कालोसूचीमा रहेका हुनाले नेपाली विमानहरूले युरोपमा उडान गर्न पाएका...


अस्ट्रेलियाका कतिपय प्रयोगकर्ताले शुक्रवारबाट अर्काको पोस्टमा गरिएका 'लाइक'को सङ्ख्या वा जनाइएका प्रतिक्रिया हेर्न पाउने छैनन्।

गत जुलाई महिनामा यो विवादास्पद परिवर्तनको परीक्षण इन्स्टाग्राममा शुरू गरिएको थियो।

प्रयोगकर्तामाझ सामाजिक दबाव घटाउने प्रयासस्वरूप 'लाइक'को सङ्ख्या घटाउन चाहेको फेसबुकको भनाइ छ।

गुणस्तर

आफ्ना पोस्टमा चाहिँ गरिएका 'लाइक'को सङ्ख्या प्रयोगकर्ताले हेर्न पाउने कम्पनीले जनाएको छ।

कम्पनीकी प्रवक्ता मिआ गार्लिकले अस्ट्रेलियन एसोशिएटेड प्रेसलाई भनिन्, "लाइक वा पोस्टमा जनाइएका प्रतिक्रियाको सङ्ख्यामा भन्दा अन्तरक्रिया तथा विषयस्तुको गुणस्तरबारे मान्छेले ध्यान दिऊन् भनेर हामीले सङ्ख्याको कुरा हामीले हटाउन लागेका हौँ।"

किशोरकिशोरीको गोप्य व्यक्तिगत जानकारी बटुल्दै फेसबुक

गोपनीयता विवादमा फेसबुकलाई हालसम्मकै ठूलो जरिवाना

विभिन्न एपले फेसबुकलाई तपाईँको 'यौन जीवनका जानकारी दिएका हुन सक्छन्'

यो परिवर्तनबारे आफूहरूले मानसिक स्वास्थ्यविज्ञ तथा एन्टिबुलिङ अर्थात् अर्कालाई होच्याउने कामविरुद्धका समूहहरूसँग छलफल गरेको गार्लिकले बताइन्।

यसै महिनाको शुरूतिर हङ्‍कङकी एकज... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

ना इन्जिनियरले आफ्नो ब्लगमा भनेकी थिइन्, उनले फेसबुकको एन्ड्रोइड एफमा आफूले एक प्रकारको कोड फेला पारेको बताएकी थिइन् जसअनुसार फेसबुकले 'लाइक'को सङ्ख्या हटाउने परीक्षण गरिरहेको थियो।

तर त्यति बेला फेसबुकले त्यसबारे प्रतिक्रिया दिन मानेन।

अस्ट्रेलिया, न्यूजिल्याण्ड, ब्राजिल, क्यानडा, जापान र आयरल्याण्डमा परीक्षण गरिरहेको इन्स्टाग्रामले त्यसबारे अहिलेसम्म कुनै तथ्याङ्क सार्वजनिक गरेको छैन।

'लाइक'को सङ्ख्या व्यापारिक प्रवर्द्धनका लागि महत्त्वपूर्ण पाटो भएको भन्दै कतिपय प्रभावशाली सामाजिक सञ्जाल प्रयोगकर्ताले परिवर्तन ल्याउने कदमको आलोचना गरे।

तर यो परिवर्तनसम्बन्धी परीक्षणको समय बढाइने वा त्यसलाई स्थायी बनाइने विषयमा उसले केही बताएको छैन।


अस्ट्रेलियाको दोस्रो सबभन्दा धेरै जनसङ्ख्या भएको शहरकी नेताले कोभिड-१९ ले कसरी उनलाई व्यक्तिगत रूपमा अनि मेयरको रूपमा आफ्ना महत्त्वपूर्ण जिम्मेवारीबारे स्पष्ट हुन सघायो भनेर बताएकी छन।

"म आफ्ना मूल्यमान्यताप्रति थप प्रतिबद्ध भएकी छु, मानवताको प्राथमिकता अनि वातावरण संरक्षणबारे थप सचेत भएकी छु ताकि तिनले मेरा एजेन्डालाई निर्देशित गर्न सकून्।"

महामारीले सन् १९३० ताकाको ग्रेट डिप्रेसन यताको सबभन्दा गम्भीर आर्थिक सङ्कट अनि इतिहासकै एक गम्भीर जनस्वास्थ्य सङ्कट निम्त्याएको छ।

यसले उब्जाएका अस्तित्वसम्बन्धी जोखिमले कैयन् व्यक्ति, शहर तथा राष्ट्रिय नेताहरूलाई नयाँ मार्गमा पुर्‍याइदिएको छ।

महत्त्वपूर्ण के हो भन्ने निर्क्योल

क्यापको सन्दर्भमा यसको मतलब वातावरण सम्बन्धी निर्णयमा आएको बदलाव हुनेछ। उनी चाहन्छिन् यो प्रवृत्ति कोभिड-१९ पछिको दुनियाँमा पनि जारी रहोस्।

वास्तवमा महामारीपश्चात् सुधार गर्न खासगरी जलवायु सङ्कटको सन्दर्भमा बदलाव ल्याउन ठूलै आन्दोलन भइरहेको छ। भावनाहरू बदलिरहेका छन्।

तर व्यक्तिगत रूपमा जतिसुकै असल नियत भएपनि खास परिवर्तन गर्न उद्योग अनि राष्ट्रिय तथा स्थानीय सरकार... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

हरूमा त्यो देखिनुपर्छ।

के महामारीले हामीलाई जलवायु सङ्कटसँग जुध्न आवश्यक परिवर्तन गराउन सघाएको छ?

लकडाउनका बेला विश्वभरि कैयन् मानिसले एकदमै भिन्न-भिन्न अनुभव गरे।

स्वस्थ्य रहने चाहनाले व्यवहारमा नाटकीय परिवर्तन ल्याइदियो जसलाई कतिपय प्राज्ञहरूले वृहत् प्रयोगसँग तुलना गरेका छन्।

कतिपय यस्ता परिवर्तनको दिगो आयाम पनि छ - जस्तो कि लामो दूरीका यात्रामा भएका कटौती।

यात्रामा भएका कटौतीले कार्बन उत्सर्जनमा हालसम्म रेकर्ड गरिएको सबभन्दा ठूलो कमी देखियो।

लकडाउनका बेला उत्पन्न व्यवहारगत परिवर्तन लकडाउनपछि पनि जारी नरहला - तर के तिनले हाम्रो दृष्टिकोण बदलिदिन्छ?

हाम्रो वरपरको संसार बदलिँदै गर्दा त्यसले वातावरणप्रति हाम्रो धारणा र व्यवहार कसरी बदलिदिएको छ?

सेन्ट पल तथा मिनियापोलिसको सेन्ट टोमस विश्वविद्यालयकी मनोविज्ञान प्राध्यापक इलिस एमेल भन्छिन् जब मानिसहरूले उनीहरूको कामले उब्जाउने प्रभाव प्रत्यक्ष देख्छन्, उनीहरूले भिन्न व्यवहार गर्छन्।

"जब तपाइँ घरमा समय बिताउनुहुन्छ, चाहे घरबाट काम गर्नु परेका कारण होस् वा रोजगारी गुमाएको कारण होस्, तपाइँले पहिलोपटक कति ऊर्जा खर्च भइरहेको अनि कति खाना खेर फालिरहेको भन्ने बारे सोच्नुहुन्छ। त्यसले तपाइँलाई एकछिन रोकिएर सोच्न अनि व्यवहार परिवर्तन गर्न घच्घच्याउँछ," एमेलले भनिन्।

यदि हामीले हिँड्न तथा साइकल चलाउन जारी राख्यौँ भने त्यसले वातावरणलाई राम्रै असर परिरहनेछ।

उदाहरणका लागि प्लास्टिकको पुन: प्रयोग गर्न थालेमा हामी पृथ्वी जोगाउन सचेत छौँ भन्ने पहिचान स्थापित हुन्छ र त्यसपछि हामी थोरै मासु खान रुचाउनेछौँ।

तर युनिभर्सिटी कलेज लण्डनका अनुसन्धानकर्ता जो हेलको भनाइमा यदि हामीले वातावरणलाई राम्रो हुने एकथरी काम गर्‍यौँ भने अर्कोथरी नराम्रो हुने काम गर्न अनुमति मिलेको पनि ठान्न सक्छौँ।

एउटा राम्रो काम गरेपछि आफ्नो भूमिका सकिएको ठान्ने खतरा हुनसक्छ।

लकडाउनले कसरी हामीलाई र विश्वलाई परिवर्तन गर्‍यो

प्रकृतिमा रमाउने अनुभूतिले वातावरणप्रति हाम्रो व्यवहारलाई प्रभाव पार्छ

लकडाउनमा घरभित्र वा स्थानीय क्षेत्रमा खुम्चनु पर्दाको एउटा परिणाम के रह्यो भने धेरै मानिसले प्रकृतिसँग रमाउने मौका पाए।

गुगल ट्रेन्ड्सका अनुसार विश्वभरि लकडाउनका बेला अनलाइनमा मानिसहरूले "चराका आवाज", "बोटबिरूवाको पहिचान", तथा "बिरूवा रोप्ने" जस्ता विषयमा गत वर्षको यही अवधिमा भन्दा दोबरको परिमाणमा...


अस्ट्रेलियाको राष्ट्रिय विज्ञान निकायले दिएको निचोड अनुसार यो भाइरस पहिले सोचेभन्दा लामो समय यसरी जीवित रहनसक्छ।

तर अनुसन्धानकर्ताहरूले यो प्रयोग अँध्यारो अवस्थामा गरेका हुन्। परावैजनी वा अल्ट्राभायोलेट किरणले भाइरसलाई मारिदिने देखिइसकेको छ।

शङ्का बाँकी

तर कतिपय विज्ञहरूले भने वास्तविक जीवनमा सतहबाट हुने सङ्क्रमणको जोखिमबारे शङ्का प्रकट गरेका छन्।

यो भाइरस सामान्यतया मानिसहरूले खोक्दा, हाँच्छ्यू गर्दा वा बोल्दा सर्छ।

यसअघि प्रयोगशालाहरूमा गरिएका अध्ययनमा सार्स-कोभ-२ भाइरस ब्याङ्क नोट वा ग्लास सतहमा २ देखि ३ दिनसम्म अनि प्लास्टिक तथा स्टीलमा ६ दिनसम्म बाँच्न सक्ने देखिएको थियो। भिन्न भिन्न अनुसन्धानको नतीजा फरक देखिएका थिए।

अस्ट्रेलियाली निकाय सीसीरोले गरेको पछिल्लो अनुसन्धानमा भने भाइरस निकै जन्ड देखिएको हो। मोबाइल फोनको स्क्रीनजस्तो सम्म सतह अनि प्लास्टिक तथा पैसाका नोटमा २० डिग्री सेल्सियसको तापक्रममा भाइरस २८ दिनसम्म जीवित पाइयो।

तुलनात्मक रूपमा फ्लु भाइरस उस्तै अवस्थामा १७ दिनसम्म जीवित रहन्छ।

"सतहहरूमा भाइरस कत्तिको सक्रिय रहन्छ भनेर स्थापित गर्न सकिएको खण्डमा यसको सङ्क्र... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

मणको अनुमान तथा नियन्त्रण गर्न सजिलो हुन्छ र मानिसहरूलाई जोगाउन सकिन्छ," उक्त निकायका प्रमुख कार्यकारी डा ल्यारी मार्शलले बताए।

'अनावश्यक त्रास'

तर कार्डिफ विश्वविद्यालयका कमन कोल्ड सेन्टरका पूर्व प्रमुख प्राध्यापक रन एकल्सले उक्त अनुसन्धानको आलोचना गर्दै २८ दिनसम्म भाइरस बाँच्न सक्छ भनेर 'आम मानिसमाझ अनावश्यक त्रास' फैलने बताए।

"सतहहरूमा पनि भाइरस म्युकस भनिने खकार वा सिँगानका कण अनि फोहोर औँलाबाट सर्ने हो। यो अनुसन्धानमा भाइरस सार्ने यस्ता कणको अध्ययन गरिएको छैन," प्राध्यापक एकल्ले भने।

"ताजा म्युकस भनेको भाइरसको निम्ति जोखिमपूर्ण वातावरण नै हो। त्यसमा हुने श्वेत कोषले उत्पादन गर्ने इन्जाइमले भाइरसलाई मार्छ। साथै त्यसमा भएका एन्टीबडी तथा अन्य रसायनले पनि भाइरसलाई निस्क्रिय पारिदिन्छ।"

"मेरो विचारमा सङ्क्रामक भाइरस सतहमा टाँसिएका म्युकसमा केवल केही घण्टा नकि दिन बाँच्न सक्छ।"

गत साता युनिभर्सिटी अफ क्यालिफोर्नियाकी मेडिसिन प्राध्यापक मोनिका गान्धीले कोरोनाभाइरस सतहहरूबाट नसर्ने बताएकी थिइन्।

"महामारीको सुरुमा सतह वा निर्जीव वस्तुमार्फत् सङ्क्रमण सर्ने निकै त्रास थियो। तर अहिले हामीले यसको मुख्य कारण कुनै सतह छोएर अनि त्यसपछि आँखा छोएर सर्ने होइन रहेछ भन्ने थाहा पाएका छौँ। मुख्य कारण त थाहा नपाइकनै कसैले आफ्नो नाक वा मुखबाट निकालिरहेको भाइरसको नजिक पर्नु नै हो।"

के परिवर्तनले कोरोनाभाइरसलाई झन् घातक बनाउँछ?

हात र फोन स्क्रीन सफा राख्नुपर्ने आवश्यकता

बीबीसीका विज्ञान सम्वाददाता पल्लव घोष भन्छन् कोभिड १९ मुख्यतया हावाबाटै सर्ने हो। अध्ययनहरूले हावामा तैरने कणमा यो भाइरस ३ घण्टासम्म सङ्क्रामक रहन सक्ने देखाएका छन्।

तर यो ब्याङ्क नोट वा फोनका टचस्क्रीनबाट कति सर्छ भन्ने कुरा चाहिँ पूर्ण निश्चित् छैन।

उनी भन्छन् पछिल्ला अनुसन्धानबाट भाइरस कुनै कुनै सतहमा सोचिएभन्दा लामो समय बाँच्न सक्ने देखिएको छ तर ती अनुसन्धान भाइरसलाई अनुकूल हुने अवस्थामा गरिएका हुन् - जस्तो कि तापक्रम अनि आर्द्रता घटबढ नहुने र अँध्यारो कोठामा।

तर वास्तविक संसारमा भाइरस त्यति बलियो नहुन सक्छ।

तर पनि घोष भन्छन् यी अनुसन्धानका नतीजाले मानिसहरूलाई सङ्क्रमणको सम्भावना घटाउनका लागि बारम्बार हात धुन तथा फोनका टचस्क्रीन नियमित सफा राख्न आवश्यक छ भन्ने देखाउँछ।

अवस्था अनुसारका नतीजा

अस्ट्रेलियाली निकायले गरेको अनुसन्धानमा बढी...


अस्त्र विज्ञहरु र फोरेन्सिक विशेषज्ञहरुले ती संदिग्ध टुक्राको थप अनुसन्धान गर्ने बताइएको छ

त्यस्तो क्षेप्यास्त्र जमीनबाट हावामा प्रहार गर्न सकिने रुस निर्मित बुक क्षेप्यास्त्र प्रणाली हुन सक्ने बताइएको छ।

डच अनुसन्धानकर्ताहरुले, युक्रेनमा गत वर्ष जुलाई महिनामा खसेको मलेशिया एयरलाइन्सको भग्नावशेषहरुमा क्षेप्यास्त्र प्रणालीका टुक्राहरु पनि पाइएको बताएका छन्।

दोष

तर सो क्षेप्यास्त्र प्रणालीका कारण नै उक्त यात्रुबाहक विमान खसालिएको थियो भनेर यकिन साथ भन्न सकिने अवस्था अझै भइ नसकेकोमा बक्तव्यमा जोड दिइएको छ।

युक्रेनमा रुस समर्थित विद्रोहीहरुको नियन्त्रणमा रहेको भूभागमा उक्त मलेशिया एयरलाइन्सको विमान खस्दा २९८ जनाको ज्यान गएको थियो।

२८३ जना यात्रुहरु मध्ये ८० जना बालबालिका थिए भने १५ जना चालकदलका सदस्यहरु थिए।

मारिनेमा दुई तिहाई जति नेदरल्याण्ड्सका नागरिकहरु थिए।

बांकी मलेशियाली र अष्ट्रलियालीहरु रहेका थिए।

अनुसन्धान

युक्रेन र थुप्रै पश्चिमा देशहरुले उक्त यात्रुबाहक विमानलाई क्षेप्यास्त्र प्रहार गरी खसालिएको भनि रुस समर्थक विद्रोहीहरुलाई दोष दिएका छन्।

 त्यसका लागि रुसले तिनीहरुला... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

ई प्रदान गरेको बुक क्षेप्यास्त्र प्रणालीको प्रयोग भएको आरोप लगाइएको छ।

रुस र विद्रोहीहरुले त्यस्तो आरोप अस्वीकार गर्दै त्यसका लागि युक्रेनी सेना नै जिम्मेवार रहेको भन्दै आएको छ।

उक्त दुर्घटनाको छानविन गरिरहेको संयुक्त अनुसन्धान टोलीले नेदरल्याण्ड्सको सुरक्षा बोर्डसंग मिलेर जारी गरेको वक्तव्यमा जनाए अनुसार, क्षेप्यास्त्र प्रणालीहरुका टुक्रा, पूर्वी युक्रेनमा भग्नावशेष संकलनका निम्ति यसअघि गएको अभियान टोलीले फेला पारेर ल्याएको थियो।

अब अस्त्र विज्ञहरु र फोरेन्सिक विशेषज्ञहरुले ती संदिग्ध टुक्राको थप अनुसन्धान गर्ने बताइएको छ।

उक्त संयुक्त अनुसन्धान टोलीमा नेदरल्याण्ड्स, युक्रेन, बेल्जीयम, मलेशिया र अष्ट्रेलियाका प्रतिनिधिहरुको सहभागीता रहेको छ।

मलेशिया एयरलाइन्सको उक्त एमएच सेभेन्टीन विमान, एम्स्टरड्यामबाट कुआलालम्पुर तर्फको उडानमा रहेको बेला गत वर्षको जुलाई १७ तारिखमा पूर्वी युक्रेनको डोनेत्स्क क्षेत्रमा खसालिएको थियो।


अस्थायी शिक्षकहरूलाई सहज रूपमा स्थायी हुने बाटो खोल्ने गरी परीक्षाको व्यवस्था भएको भन्दै त्यसको चर्को विरोध भएपछि अर्को हप्ताका लागि पूर्वनिर्धारित परीक्षा स्थगित भइसकेको छ।

विद्यार्थी संगठनहरुले चर्को विरोध जनाएपछि अर्को हप्ता हुन लागेको अस्थायी शिक्षकको परीक्षा शिक्षक सेवा आयोगले स्थगित गर्‍यो।

अस्थायी शिक्षकहरूलाई आन्तरिक परीक्षाको नाममा खुकुलो परीक्षा प्रणाली तथा खुल्लातर्फका नयाँ उम्मेदवारहरूको लागि थोरै कोटासहितको प्रणाली अपनाउन नहुने उनीहरूको माग थियो।

समझदारी

यस्ता मागबीच शिक्षा मन्त्रालय परीक्षा प्रणालीमा फेरबदल गर्ने मनस्थितिमा पुगेको देखिन्छ।

शिक्षामन्त्री गिरिराजमणि पोखरेलले भने, "गुणात्मक शिक्षामा सम्झौता नहुने गरी परीक्षालाई साँच्चैको परीक्षा जस्तो गरी जाने भनेर समझदारी गरेका छौँ।"

त्यसको अर्थ अस्थायी शिक्षकहरूको आन्तरिक प्रतिस्पर्धामा ४० प्रतिशत अङ्क ल्याएपनि उत्तीर्ण हुने व्यवस्था हटाइने बताउँदै मन्त्री पोखरेलले भने, "हामी आन्तरिकको नाममा पढाउन नसक्ने, विद्यार्थीको जीवनमा खेलवाड हुने गरी छुट दिन सक्दैनौँ।"

अस्थायी शिक्षक केन्द्रित ऐन संशोधन

अस्थायी शिक्षकह... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

रूको परीक्षा स्थगित भएको यो पाँचौँ पटक हो।

शिक्षा ऐनको आठौँ संशोधनमा पूरै खुल्ला विज्ञापनबाट शिक्षक लिने व्यवस्था गरिएपनि नवौँ संशोधनमा अस्थायीलाई आन्तरिक प्रतिस्पर्धाबाट स्थायी बनाउने गरी परिमार्जन गरिएको थियो।

वाचा

यद्यपि आन्दोलनरत अस्थायी शिक्षकहरूले भने आफूहरू जुनसुकै परीक्षाबाट पछि नहट्ने बताएका छन्।

अस्थायी शिक्षकको तर्फबाट सरकारसँग वार्ता गर्ने टोलीका संयोजक मधुकरकुमार खड्का भन्छन्, "हामीलाई परीक्षाको डर छैन। तर सरकारले वाचा गरे जस्तै हामीलाई ७५ प्रतिशत कोटा दिइयोस्, हामी परीक्षामा बस्न तयार छौँ।"

सरकारले ७५ प्रतिशत शिक्षक दरबन्दीको कोटा अस्थायीहरूबाट पूरा गर्ने भने पनि अझै नगरेकोमा अस्थायी शिक्षकहरूको गुनासो छ।

अर्को हप्ता हुन लागेको परीक्षाका लागि २३ हजार अस्थायी शिक्षकहरूले आवेदन दिएका थिए।


अस्पताल बाहिर भएका मृत्युहरूको अद्यावधिक विवरण भन्दै त्यहाँ थप १,२९० मृत्युका घटनालाई कोरोनाभाइरसबाट ज्यान गुमाउनेहरूको तथ्याङ्कमा थप गरीएको हो।

यसैबिचमा अमेरिकी राष्ट्रपति डोनल्ड ट्रम्पसहित थुप्रैले चीनले प्रस्तुत गरेको कोरोनाभाइरस र यसका कारण भएको मृत्युसँग सम्बन्धित तथ्याङ्कप्रति श‌ङ्का व्यक्त गर्ने गरेका थिए।

नयाँ तथ्याङ्क सार्वजनिक गर्दै वुहान शहरका अधिकारीहरूले यथार्थ विवरणलाई कतै नलुकाइएको बताएका छन्।

एक सरकारी पत्रिका चाइना डेलीले वुहान सहरको मुख्यालयलाई उद्धृत गर्दै प्रारम्भिक विवरणमा केही गल्ती भएको र नयाँ तथ्याङ्क सार्वजनिक गर्न ढिलो भएको बताएको छ।

वुहानका एक करोड १० लाख बासिन्दाहरूले हालै मात्र खुकुलो गरिएको कठोर लकडाउनमा ११ साता बिताएका थिए।

अर्थतन्त्रमा ६.८ प्रतिशत ह्रास

यसैबीच चीनको अर्थतन्त्र थुप्रै दशकमा पहिलोपटक खस्किएको त्यहाँको पहिलो त्रैमासिक विवरणले देखाएको छ।

सन् १९९२ देखि त्रैमासिक विवरण राख्न थालेयता कै यो अर्थतन्त्र कमजोर भएको तथ्याङ्क हो।

भाइरसका कारण चीनभित्रै थुप्रै कारखाना तथा व्यावसाय बन्द भएका छन्

महामारीकै कारण विश्वको दोस्रो ठूलो अर्थतन्त... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

्रमा ६.८ प्रतिशतले कुल गार्हस्थ उत्पादन (जीडिपी) खुम्चिएको शुक्रवार सार्वजनिक सरकारी विवरणले जनाएको छ।

भाइरसका कारण चीनभित्रै थुप्रै कारखाना तथा व्यवसाय बन्द भएका छन्।

बिहीवार अन्तर्राष्ट्रिय मुद्रा कोष (आइएमएफ)ले गरेको एक प्रक्षेपणमा चीनले आर्थिक मन्दी छल्ने बताइए पनि यो वर्ष उसको अर्थतन्त्रको वृद्धिदर भने १.२ प्रतिशतमा सीमित हुने बताइएको छ।

चिनियाँ अर्थतन्त्रमा आएको ह्रासले उसँग जोडिएका अन्य थुप्रै देशलाई समेत चिन्तित बनाएको छ।


अस्पताल भर्ना हुन जानु अगाडि प्रधानमन्त्रीले भिडिओ सन्देश दिएका छन्

आत्मविश्वासी देखिएका प्रधानमन्त्री ओलीले विगतको निर्वाचन र त्यसले जगाएका 'सपना'को स्मरण गर्दै आफू बीचमै मैदान छाडेर नजाने दृढता प्रकट गरे।

"जसरी खेलको बीचमा 'राम्रो खेलाडी'ले मैदान छोड्दैन, त्यसैगरी हाम्रा भर्खर जागृत हुँदै गरेका सपनालाई बीचमा अलपत्र पारेर म पनि अलप हुन्नँ।"

"संसारमा कोही पनि अजम्मरी छैन। मेरो यो सङ्कल्प पनि अजम्मरी बन्न होइन, हाम्रा जागृत हुँदै गरेका सपनालाई साकार पार्नका लागि हो भन्ने यहाँहरुले बुझ्नु नै भएको छ," उनले भने।

"म पुनः एक पटक आग्रह गर्दछु, मेरो स्वास्थ्यलाई लिएर यहाँहरू ढुक्क रहनुहोस्।"

देशभित्रै उपलब्ध उपचारमा गौरव

विसं २०६४ साउन महिनामा पहिलो पटक मिर्गौला प्रत्यारोपण गराएका प्रधानमन्त्रीले त्यति बेला देशभित्र प्रत्यारोपणको सुविधा उपलब्ध नभएको स्मरण गरे।

तर अहिले भने देशभित्रै प्रत्यारोपण गर्ने सुविधा प्राप्त भएकोमा उनले गौरव प्रकट गरेका छन्।

"विज्ञान, आधुनिक प्रविधि, ज्ञान र सीपले मिर्गौला प्रत्यारोपण अहिले पहिलेजस्तो जटिल मानिँदैन। यस पटकको मिर्गौला प्रत्यारोपण त्यसैले पनि तु... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

लनात्मक रूपमा सजिलो हुने मैले विश्वास लिएको छु।"|

"त्यसमाथि आफ्नै मुलुकमा आफ्नै देशका अनुभवी चिकित्सकहरूद्वारा प्रत्यारोपण गराउने सुविधा प्राप्त हुँदा म गर्व गर्छु र अत्यन्तै खुसी पनि छु।"

नियमित काम नरोकिने

आफू बिरामी भएर अस्पतालमा बसुन्जेल सरकारका नियमित काम नरोकिने प्रधानमन्त्री ओलीले बताएका छन्।

"विश्वलाई नै पिरोलिरहेको कोरोनाभाइरसका कारण सिर्जना भएको नयाँ समस्या होस् वा भइपरी आउने कुनै पनि विषय, त्यसलाई प्रभावकारी ढङ्गले कार्यान्वयन गर्न परेको समयमा आवश्यक निर्णय लिन सक्ने संयन्त्र र अन्य व्यवस्था मिलाएको छु," उनले भने।

केही दिनको अस्पताल बसाइ र आरामपछि थप ऊर्जा र आत्मविश्वास लिएर काममा फर्किने प्रधानमन्त्रीले बताएका छन्।

भिडिओ सन्देश दिएको केही समयपश्चात् प्रधानमन्त्री ओली अस्पतालमा भर्ना हुन गएका थिए।


अस्पताल र साधारण प्रयोगमा ल्याउन सकिने सर्जिकल मास्क नेपालमा उत्पादन गर्ने व्यवसायीहरूले कच्चा पदार्थको मूल्यमा बढी भन्सार लाग्ने हुँदा आफूहरूलाई चीनबाट आयात गरिने मास्कहरूसँग प्रतिस्पर्धा गर्न  गाह्रो भईरहेको बताए।

नयाँ कोरोना भाइरस सङ्क्रमणको समाचारले नेपालमा पनि  विभिन्न खाले सत्य र अर्धसत्य कुराहरूले चर्चा पाइरहँदा नाकमुख ढाक्ने गरी लगाएर भाइरस सङ्क्रमणबाट केही हदसम्म सुरक्षित रहन सकिने  विश्वास गरिएको मास्कको पर्याप्त उपलब्धताका बारेमा  विभिन्न  कोणबाट बहस भैरहेको छ।

नेपालमा त्यस्तो सर्जिकल मास्कको अभाव हुन लागेको हो कि भन्ने सन्दर्भमा  उद्योग वाणिज्य तथा आपूर्ति मन्त्रालयका एक अधिकारीले नेपाली बजारको माग धान्ने गरी देशभित्रै मास्कहरू उत्पादन हुने अवस्था रहेको प्रतिक्रिया दिएका छन्।

साथै उनले कच्चापदार्थको भन्सार शुल्क घटाएर नेपालमा उत्पादन हुने मास्कलगायत सामाग्रीको बजार प्रवर्द्धन गर्न सरकार प्रतिबद्ध रहेको पनि दाबी गरे।

के भन्छन् उद्योगी?

धुलिखेलस्थित मास्कसहित झोलाहरू मेसिनबाट उत्पादन गर्ने  एक उद्योग क्लिन सिटी प्रालीका सञ्चालक सुकदेव जोशी कच्चा पदार्थका लागि भन्सार... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

शुल्क बढी तिर्नुपर्दा आफ्नो व्यवसाय घाटामा गइरहेको बताउँछन्।

उनी भन्छन्, "हाम्रो फ्याक्ट्री एक हिसाबले डुबिसकेको छ किनभने हामीले उत्पादन लागतको आधा पैसामा मास्कहरू बेच्नुपर्छ। हामीले ३५ प्रतिशतसम्म कच्चापदार्थका लागि भन्सार शुल्क तिर्छौँ तर आयातकर्ताहरूले तयारी अवस्थाको मास्कका लागि १५ प्रतिशत भन्सार तिरे पुग्छ।"

उनी थप्छन्, "हाम्रो उत्पादन मूल्य लगभग तीन रुपैयाँ जति पर्छ। उताबाट ल्याएको डेढदेखि दुई रुपैयाँसम्ममा बिक्री हुँदै आएको थियो। हामीले घाटा खाएरै बेच्ने गरेका थियौँ। नोक्सान भएकाले काम गर्न खान सकिदैँन कि भनेर प्लान्ट नै बेचिदिनेबारे पनि हामीले सोचिरहेका छौँ।"

यसै साता सरकारले बोलाएर मास्क उत्पादन बढाउन आग्रह गरेको उनले बताए।

"नेपालमा साना साना उद्योगहरूले मात्रै मास्क उत्पादन गर्दै आएका छन् जसले दिनको दुई/तीन हजारवटासम्म मास्क बनाउने गरेका छन्। हामीले हाम्रो ग्राहक रहेका अस्पताल र बिक्रेताहरूलाई उपलब्ध गराउनुपर्छ। सरकारलाई सङ्कट नै पर्‍यो भने एक दुई बाकस तत्कालै उपलब्ध गराउँछौँ भनेका छौँ।"

दैनिक ६ हजार मास्क उत्पादन गर्दै आएको आफ्नो उद्योगसँग लामो समयका लागि कच्चा पदार्थ नरहेको जोशी बताउँछन्।

स्थानीय उत्पादनलाई प्रवर्द्धन गर्छौँ

उद्योग, वाणिज्य तथा आपूर्ति मन्त्रालयका प्रवक्ता नवराज ढकाल देशभित्र आवश्यक मास्कको माग स्थानीय उत्पादकहरूले नै पूरा गर्न सक्ने बताउँछन्।

उनले भने, "दुई दिनअघि मन्त्रालयमा भएको छलफलमा हामी नेपालमा देशभित्रका लागि आवश्यक मास्क उत्पादन गर्ने क्षमता र कच्चा पदार्थ रहेको निष्कर्षमा पुगेका हौँ। केही उत्पादकहरूले कच्चा पदार्थको अभाव रहेको कुरा पनि राख्नुभयो तर अरू कतिपयसँग पर्याप्त कच्चा पदार्थ छ। हामीले मेसिनको सहायताले बढी मास्क उत्पादन गर्नसक्ने उद्योगहरूलाई आवश्यकताअनुसार कच्चा पदार्थ उपलब्ध गराएर भए पनि बजारमा मास्क पुर्‍याउने निष्कर्ष निकालेका छौँ।"

"स्वदेशी उद्योगलाई प्रोत्साहन गर्ने सरकारको नीति छ। कतिपय उद्योगहरूलाई संरक्षण गर्ने सवालमा कच्चा पदार्थको आयातमा लाग्ने भन्सारभन्दा तयारी वस्तुको आयातमा लाग्ने भन्सार कम भएको कुरा उठ्यो। अहिले भन्सार दरका कारण उहाँहरूलाई हुने अप्ठेरो फुकाउनका लागि हामीले भन्सार विभागसँग समन्वय गरिरहेका छौँ। उद्योगीहरूसँग छलफल गरेर हामी यसको पनि समाधान निकाल्छौँ।"

उनले कच्चा पदार्थको हिसाबले पाँचदेखि छ महिनासम्म पुग्ने मास्क...


अस्पतालका कर्मचारीहरूले पनि हात धुने विषयमा हेलचेक्र्याइँ गरेको पाइएको छ

"सन् २०१९ को मेरो सङ्कल्प - अप्रत्यक्ष रूपमा म जे भन्छु, प्रत्यक्ष रूपमा पनि त्यही भन्नेछु…" एउटा गोप्य कुरा सार्वजनिक गरेपछि इन्टरनेटमा त्यसले व्यापक चर्चा पाउनुअघि गत वर्ष पिट हेगसेथले यसो भनेका थिए।

त्यो बेला फक्स न्यूजका चिरपरिचित समाचारप्रस्तोता रहेका हेगसेथका विभिन्न विवादास्पद धारणाहरू थिए।

त्यसपछि उनले भने, "दश वर्षयता मैले हात धोए जस्तो मलाई लाग्दैन।"

सन् २०१५ मा हलिवूड अभिनेत्री जेनिफर लरेन्सले शौचालयबाट निस्केपछि आफूले हात धुने नगरेको बताएपछि ठूलो चर्चा भएको थियो।

अमेरिकी टेलिभिजन प्रस्तोता पिट हेगसेथले सन् २०१९ मा आफूले हात नधोएको १० वर्ष भएको भनी बताएका थिए र पछि आफूले त्यसो भनेर ठट्टा गरेको उनले बताएका थिए

हेगसेथ र लरेन्स दुवैले पछि आफूहरूले ठट्टा गरेको बताए।

तर केही मानिसले हात धुने कुराविरुद्ध खुला रूपमै आफ्नो धारणा राखेका छन्।

सामान्य व्यवहार, प्रायः बेवास्ता

लन्डन स्कूल अफ हाईजीन एन्ड ट्रपिकल मेडिसिनस्थित जनस्वास्थ्यविज्ञ रोबर्ट अङ्गर भन्छन्, "यो सामान्य बेहोराजस्तै सुनिन्छ। तर हामी २५... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

वर्षदेखि यसबारे गरिरहेका छौँ र अझै एकदम कम छ।"

निश्चित रूपमा अतिविपन्न देशमा पर्याप्त सुविधा र साबुनको अभावबारे कुरा उठ्न सक्छ।

कम विकसित देशहरूमा २७ प्रतिशत जनताको मात्रै यी सुविधामा पहुँच छ।

विश्व स्वास्थ्य सङ्गठन र यूनिसेफको अनुमानअनुसार विश्वभरि झन्डै तीन अर्ब मानिसहरूको यी सुविधासम्म घरमा पनि पहुँच छैन।

अध्ययनहरूका अनुसार पुरुषको दाँजोमा महिलाहरूले धेरै हात धुने गर्छन्

तर उच्च आय भएका कतिपय देशमा शौचालय गएर आएपछि ५० प्रतिशतले मात्रै हात धुने गरेको पाइन्छ।

जीवन बचाउने हस्तक्षेप

मानव इतिहासमा यो जीवन बचाउनेमध्येको एउटा कुरा तपाईँले ठान्नुभयो भने यी तथ्याङ्कहरू आश्चर्यलाग्दा छन्।

सन् १८५० तिर हात धुने बानी लोकप्रिय भएयता विश्वव्यापी औसत आयु बढ्नुको यसको ठूलो योगदान रहेको छ।

सन् २००६ को एउटा समीक्षाले नियमित रूपमा हात धुँदा श्वासप्रश्वाससम्बन्धी सङ्क्रमण हुने जोखिम ६ देखि ४४ प्रतिशतले कम हुन सक्ने देखाएको थियो।

कोभिड-१९ को विश्वव्यापी महामारीयता वैज्ञानिकहरूले के पत्ता लगाएका छन् भने हात धुने चलन रहेका देशमा कोरोनाभाइरस सङ्क्रमणको दर बुझ्न सजिलो भएको छ।

"खासगरी विकसित देशहरूमा हात धुने कुरामा समस्या देख्नुको एउटा कारण के हो भने तपाईँ पटक पटक त्यसलाई बेवास्ता गर्न सक्नुहुन्छ र तपाईँ बिरामी हुनुहुने छैन," अङ्गर भन्छन्।

आशावादी हुनबाट सावधान

अर्को कुरा आशावादी हुनुको प्रभाव हो। आशावादप्रति पूर्वाग्रही हुनु भनेको नराम्रा कुरा हामीलाई भन्दा अरूलाई हुन्छ भन्ने विश्वास गर्नु हो।

यस्तो विश्वासले हामीमा क्यान्सर हुन सक्नेदेखि सम्बन्धविच्छेद हुन सक्नेसहितका सम्भावनाबारे गलत आकलन गराउँछ।

यस्तो गलत विश्वासले पनि कतिपय मानिसहरूलाई हात धुनबाट रोक्न सक्छ।

भाइरस र अन्य कीटाणुबाट जोगिन यसरी हात धुनुपर्छ


अस्पतालको आइसोलेशन कक्षमा लक्ष्मी

तर पनि उनलाई कोरोनाभाइरस सङ्क्रमण भयो।

खजुरा गाउँपालिका स्वास्थ्य शाखा सह–संयोजक तथा बाँके नर्सिङ् सङ्घकी अध्यक्ष रहेकी उनी र उनका श्रीमान पत्रकार मेघराज ओली सङ्क्रमणमुक्त भएर शुक्रवार घर फर्किएका छन्।

सुशील कोईराला प्रखर क्यान्सर अस्पतालको आइसोलेशन कक्षमा बसेर उपचार गराएकी उनी सङ्क्रमणबाट जोगिन सचेत हुँदाहुँदै सङ्क्रमित भएको थाहा पाउँदा सुरुमा सम्हाल्न गाह्रो भएको अनुभव सुनाउँछिन्।

"सङ्क्रमित हुँदैमा केही हुँदैन भनेर अरुलाई सम्झाउँदा जति सजिलो हुन्छ आफूलाई हुँदा सम्हालिन गाह्रो हुँदोरहेछ," उनले भनिन्।

"आफूलाई पनि सङ्क्रमण हुन सक्छ भनेर पहिले नै सावधानी अपनाएकी थिएँ, गाउँमा रहेका क्वारन्टीनमा धेरैजसो भारतबाट आएकाहरूको स्वास्थ्य परीक्षण, स्वास्थ्य जनचेतनाका लागि घरघर पुगेर आउँदा सङ्क्रमण फैलनबाट बचाउन आफ्ना वृद्ध आमा बुवालाई समेत भेट्न छाडेकी थिएँ।"

सङ्क्रमण कसरी?

जेठ ८ मा उनलाई कोरोनाभाइर सङ्क्रमण पुष्टि भएको हो।

त्यसपछि घरका सबैको स्वास्थ्य परीक्षण गरियो।

छोराछोरीमा सङ्क्रमण नदेखिए पनि उनका श्रीमानलाई भने पोजेटिभ देखियो।

श्रीमान्लाई ज... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

ेठ १३ मा पोजेटिभ देखिएको थियो। श्रीमान् पोजेटिभ देखिए पनि छोराछोरीमा नदेखिएकाले धेरै चिन्ता नलागेको उनी बताउँछिन्।

बाँकेमा भारत तथा विदेशबाट आएकाबाट कोरोनाभाइरसको जोखिम बढेको उनको बुझाइ छ।

उनी भन्छिन्, "पहिले अवस्था सामान्य थियो जब सीमा नाकाबाट सर्वसाधारण भित्रिन थाले। सङ्क्रमणको दर बढ्यो।"

आइसोलेशन कक्षमा लक्ष्मी

उनलाई भारत तथा विदेशबाट आएका नागरिकको स्वास्थ्य परीक्षण, क्वारन्टीनमा रहेकाको चेकजाँचका साथै समुदायमा पनि जानुपर्ने भएकाले त्यतैबाट कोरोनाभाइरस सरेको हुनसक्ने शङ्का छ।

"सर्वसाधारणको सेवा गर्ने प्रतिबद्धतासहित स्वास्थ्य क्षेत्रमा लागेकाले नागरिकको ज्यान जोगाउनु स्वास्थ्यकर्मीको कर्तव्य तथा दायित्व हो" उनले भनिन्।

"नर्सिङ पढ्ने बेला सेवा गर्ने कसम खाएर आएका छौँ, जिम्मेवारीबाट भाग्न मिलेन।"

आइसोलेशनमा बसेर दुई हप्तामा कोरोनाभाइरसमुक्त भएकी लक्ष्मी घरमा थप एक हप्ता सुरक्षित बसेर पुनः काममा फर्किने छिन्।

आइसोलेशन अनुभव

दुई हप्ता आइसोलेशन बसाइका क्रममा विहान ६ बजेदेखि ९ बजे सम्म दैनिक दुई घण्टा व्यायाम र ध्यान गरेको उनले बताइन्।

त्यसपछि खाना खाएर छोराछोरी र आफन्तसँग भिडियोमार्फत् कल गरेर आफूलाई केही नहुने भन्दै सम्झाएको ओलीले जानकारी दिइन्।

वृद्ध आमाबुबासँग पनि बारम्बार फोन सम्पर्क गरेर स्वस्थ भएर छिटै घर फर्कने बताउने गरेको उनी बताउँछिन्।

खानेकुरामा पोषिलो खानासँगै गुर्जोको झोल, तातोपानी पनि बारम्बार सेवन गर्ने गरेको ओलीले जानकारी दिइन्।

सुझाव

अस्पतालभन्दा गाउँघर तथा समाजमा कोरोनाभाइरस सङ्क्रमणको जोखिम बढी भएको उनको बुझाइ छ।

"सङ्क्रमण जहाँ जतिबेला पनि हुनसक्छ भन्ने त लाग्थ्यो, तर आफू सचेत हुँदाहुदै पनि सङ्क्रमित भइयो। तर कोरोनाभाइरस लाग्दैमा कसैको ज्यान जाँदैन। सङ्क्रमित व्यक्तिलाई समाजले भने हेयका दृष्टिले हेर्ने भएकाले सोचाइ परिवर्तन गर्न आवश्यक छ," उनले भनिन्।

"हामी स्वास्थ्यकर्मीलाई हेर्ने नजर त फरक छ भने सर्वसाधारणलाई कति गाह्रो हुन्छ होला।"

भाइरसको सङ्क्रमण जोसुकैलाई पनि हुनसक्ने तर सङ्क्रमित भएपछि सबैले फरक दृष्टिले हेर्ने गरेको उनको अनुभव छ।

"सङ्क्रमणपछि मैले अनुभव गरेको तीतो सत्य यही हो, सङ्क्रमितलाई हेर्ने नजर फरक छ। यसले सामाजिक संरचना नै खलबल्लिन्छ।"

कोरोनाभाइरसका कारण सर्वसाधारण त्रसित र भयभित हुनु स्वाभाविक भए पनि स्वास्थ्यकर्मी नै मनोवैज्ञानिक त्रासमा...


अस्पतालमा भर्ना भएका घाइतेमध्ये १० नेपाली, १० बांग्लादेशी र एक जना माल्दिभ्सका नागरिक भएको जानकारी त्रिभुवन अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थलका महाप्रबन्धक राजकुमार छेत्रीले दिएका छन्।

नेपाल प्रहरीका प्रवक्ता मनोज नेउपानेका अनुसार दिनेश हुमागाईँ नाम गरेका नेपाली बाँसबारीस्थित न्यूरो अस्पतालबाट उपचारपछि घर फर्किएका छन्।

बांग्लादेशको ढाकाबाट ६७ यात्रु र चार चालकदलका सदस्यसहित उडेको यूबीजी २११ बीएस २११ उडान नम्बरको उक्त विमान सोमवार अपराह्ण २:१८ बजे अवतरणका क्रममा धावनमार्गनजिकै रहेको खुल्ला चौरमा दुर्घटनाग्रस्त भएको थियो।

दुर्घटनामा ४९ जनाको मृत्यु भएको थियो।

दुर्घटनामा परी बाँचेका घाइते के भन्छन्?

उक्त विमानमा ३३ जना नेपाली, चालकदलका सदस्यसहित ३६ जना बांग्लादेशी, एक जना चिनियाँ र एक माल्दिभ्सका नागरिक सवार थिए।

बांग्लादेशी टोली

यसैबीच बांग्लादेशबाट घाइते तथा मृतक आफन्तहरू र एक मन्त्रीसम्मिलित उच्चस्तरीय टोली मङ्गलवार राजधानी आइपुगेका छन्।

विमानस्थलका प्रवक्ता प्रेमनाथ ठाकुरका अनुसार बांग्लादेशी टोलीले नेपाली पक्षसँग साँझ भेट्ने कार्यक्रम रहेको थियो।

शिक्षण अस्पतालमा चार वटा टोली शवपरी... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

क्षण र अन्य आवश्यक प्रक्रियामा संलग्न छन्

शवपरीक्षण

घटनामा परी मृत्यु भएकाहरूको शव परीक्षणका लागि महाराजगञ्जस्थित त्रिभुवन विश्वविद्यालय शिक्षण अस्पतालमा राखिएको छ।

अस्पतालका डा प्रमोद श्रेष्ठले मङ्गलवार ११ वटा शवहरूको परीक्षण गरिएको तर मृतकको पहिचान गर्न नसकिएको बताए।

शवपरीक्षण र अन्य आवश्यक प्रक्रियाका लागि चार वटा टोली खटिएका छन्।

शिक्षण अस्पतालमा मृतकका आफन्तहरू जम्मा भएका थिए।

विधिविज्ञान परीक्षणका लागि मृतकहरूको औँठाछाप र दाँतको ढाँचाको पनि अध्ययन हुँदैछ।

तर परीक्षण गरिएका ११ शवमध्ये नौ वटामा मात्र औँठाछाप सङ्कलन गर्न सकिएको छ।

पूरै जलेका शव हेरेर मात्रै पहिचान गर्न नसकिने हुँदा डीएनए परीक्षण आवश्यक रहेको भन्दै त्यसपछि मात्र मृतकका आफन्तलाई हस्तान्तरण गर्न सकिने डा श्रेष्ठले बताए।

उनका अनुसार सबै शवको परीक्षण र अन्य नमुना सङ्कन गर्न कम्तीमा थप तीन दिन लाग्न सक्छ।

दुर्घटनास्थलबाट उद्धार गरी घाइतेहरूलाई काठमाण्डूका विभिन्न अस्पताल लगिएको थियो