दक्षिण एशिया विज्ञ चिनियाँ प्राध्यापक हु सीसेङ भन्छन्: "पछिल्ला दुई वर्षमा दुई देशबीच उच्चस्तरीय भेटवार्ताले विकास र समृद्धिका लागि तयार पारेका आधार र आपसी समझदारीको नयाँ युगमा खलल नपुगोस् भन्ने चिनियाँ चाहना छ।"

हु चीनको राज्य परिषद्को अधीनमा रहेको चिनियाँ समसामयिक अन्तर्राष्ट्रिय सम्बन्ध संस्था सिआईसीआईआरमा दक्षिण एशिया मामिला हेर्ने निर्देशक हुन्।

प्राय: खुला रूपमा 'बाह्य राजनीतिमा संलग्न नहुने' छवि बनाएको चीनकी राजदूतले नेपाल कम्युनिष्ट पार्टी नेकपाभित्र अन्तर्विरोध उत्कर्षमा पुगेका बेला प्रधानमन्त्री केपी शर्मा ओली, अध्यक्ष पुष्पकमल दाहाल प्रचण्ड र नेता माधवकुमार नेपाललाई भेटेकी थिइन्।

सो समयमा दुई देशका राष्ट्रपतिबीच फोनवार्ता समेत भएको थियो। त्यसअघि दुई देशका परराष्ट्र मन्त्रीहरूबीच पनि फोनवार्ता भएका विवरण सार्वजनिक भएको थियो।

ती छलफलमा के कस्ता कुराहरू भए भन्ने स्पष्ट रूपबाट नखुलाइए पनि केही परराष्ट्र सम्बन्ध विज्ञले ती घटनाक्रमको समय र सन्दर्भलाई 'अस्वाभाविक' ठानेका थिए।

'अवसर गुमाउने अस्थिरता'

सन् १९९० देखिनै राजनीतिक अस्थिरताका कारण नेपालले क्षेत्रीय एकता र भूमण्डलीक... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

रणले ल्याएको तीव्र विकासको अवसर गुमाएको र यसबारे चीन जानकार रहेको हु सीसेङको भनाइ छ।

उनले बीबीसी न्यूज नेपालीसँग भने, "राजनीतिक अस्थिरताकै कारण चीन र नेपालबीचको दुईपक्षीय सम्बन्ध पछिल्लो तीन दशकदेखि खासै प्रभावकारी रूपमा अघि बढ्न सकेको छैन।"

"नेपालले चीनको विकासबाट उचित लाभ पनि लिन सकेको छैन।"

नेपालका दुई प्रमुख कम्युनिस्ट पार्टीहरूको एकीकरण र चुनावी जितले नेपालका लागि मात्रै नभएर नेपाल र चीन बीचको सम्बन्ध र स्थायित्वका लागि पनि ठूलो अर्थ राख्ने प्राध्यापक हु बताउँछन्।

हु सीसेङ

उनी भन्छन्, "स्पष्ट बहुमतको रहेको नेकपाको सरकारले आन्तरिक विमतिका कारण सर्वसाधारणहरूको सुखी जीवन जिउने अपेक्षा पूरा गर्न नसके नेपाली जनताले कस्तो किसिमको आश गर्न सक्लान?"

सरकारले आफ्नो आन्तरिक मतभेद साम्य पारेर स्पष्ट रूपमा देखिने सकारात्मक परिवर्तन गर्न नसके नेपालमा भविष्यमा गठन हुने कुनै पनि सरकारले त्यो गर्नसक्ने सम्भावना नदेखेको उनको भनाइ छ।

त्यस्तै नाटकीय रूपमा विश्व परिवर्तन भइरहेको र विश्वव्यापीकरणलाई नयाँ क्षेत्रीयकरणले विस्थापित गर्ने हुँदा नयाँ अवस्थालाई आत्मसात् गर्न राजनीतिक एकता र स्थायित्व महत्त्वपूर्ण रहेको हु बताउँछन्।

एकतादेखि नै सक्रिय

तत्कालीन नेकपा एमाले र माओवादी केन्द्रबीच एकता हुँदा देखिएको चिनियाँ चासो पछिल्लो समय सत्तारुढ दलभित्र देखिएको अन्तर्विरोध र त्यसले निम्त्याउन सक्ने परिस्थिति साम्य पार्न लक्षित रहेको विश्लेषकहरूको विवरण सार्वजनिक भइरहेका छन्।

शनिवार बसेको सचिवालय बैठकमा त्यसअघि पार्टीका शीर्ष नेताहरूबीच देखिएको तीव्र मतभेदका आधारमा नेकपाको आन्तरिक शक्ति सन्तुलनमा व्यापक परिवर्तन हुने धेरैको अनुमान थियो।

तर धेरैले अपेक्षा गरेभन्दा फरक समझदारीका साथ नेकपाको बैठक सकियो।

प्रधानमन्त्री ओलीले सरकारका कार्यकारी प्रमुख वा पार्टी अध्यक्षमध्ये एउटा वा दुवै पद त्याग गर्नुपर्ने माग उठेको बेला शनिवारको बैठकमा पार्टी एकतालाई झन् मजबूत पार्ने निर्णय गरिएको थियो।

चिनियाँ सक्रियता

सत्तारूढ नेकपाभित्र विवाद चर्कँदै गएका बेला दुई देशबीच भएका उच्चस्तरीय वार्ताहरूले पनि पछिल्लो राजनीतिक परिदृश्यमा चिनियाँहरूको सक्रिय सहभागिता देखिएको जानकारहरू बताउँछन्।

आन्तरिक राजनीतिक मतभेदकै बीच राष्ट्रपति विद्यादेवी भण्डारी र उनका चिनियाँ समकक्षी सी जिनपिङबीच सोमवार टेलिफोन वार्ता भएको थियो।

त्यो कुराकानीलाई सहजीकरण...


दक्षिण एशियाली क्षेत्रीय सहयोग सङ्गठन सार्कको वर्तमान अध्यक्ष भए तापनि नेपालले यस क्षेत्रमा विकसित तिक्तता र द्वन्द्वको स्थितिबारे नबोलेको भन्दै कतिपयले प्रश्न उठाइरहेका बेला सोमवार मन्त्रालयकै कार्यकक्षमा पत्रकारहरूसँग बोल्दै उनले यो मामिलामा नेपालको खासगरी दुईवटा चासो रहेको बताए।

पहिलो, कश्मीर क्षेत्रमा विभिन्न ठाउँमा कार्यरत नेपालीहरूको स्थितिबारेको चिन्ता।

अनि, दोस्रो चाहिँ क्षेत्रीय शान्ति र स्थिरताबारेको चिन्ता।

निरन्तर सम्पर्क

पहिलो चिन्ताबारे दिल्लीस्थित नेपाली दूतावास भारत सरकारसँग निरन्तर सम्पर्कमा रहेको र हालसम्म कुनै अप्ठेरो परेको जानकारी नआएको मन्त्री ज्ञवालीले बताए।

दोस्रो विषयमा भने मन्त्री ज्ञवालीले निकै कूटनीतिक भाषा प्रयोग गर्दै नेपालले केवल क्षेत्रीय शान्ति र स्थिरता नखलबलियोस् भन्ने चाहेको बताए।

"नेपाल सदैव छिमेकमा शान्ति र स्थिरताको पक्षमा छ र यो क्षेत्रमा पनि शान्ति र स्थिरताको पक्षमा छ। समस्याहरू आउँदा तिनीहरूको वार्ताबाट समस्या समाधान हुनसक्छ भन्ने हाम्रो विश्वास छ।"

"भारतको नेतृत्वमा ती कुराहरूको समाधान गर्ने क्षमता छ भन्ने पनि हामीलाई विश्वास छ। क्षेत्र... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

ीय शान्तिमा कहीँकतै प्रतिकूल प्रभाव पर्नेछैन भन्ने हामीले आशा गरेका छौँ। सार्कको अध्यक्षको हिसाबले हामी त्यही सन्देश प्रवाहित गर्न चाहन्छौँ," उनले भने।

'सिक्किमको उदाहरण गलत'

केही समयअघि कश्मीरको विवादकै सेरोफेरोमा विपक्षी नेपाली कांग्रेसका नेता प्रदीप गिरिले भारतले सकेको खण्डमा नेपाललाई पनि सिक्किमजस्तै बनाउन चाहन्छ भनेर भनेको विषयबारे पत्रकारले सोधेको प्रश्नमा मन्त्री ज्ञवालीले आफूलाई त्यस्ता कुरा सुनेर नमज्जा लागेको बताए।

"प्रतिनिधिसभाको अन्तर्राष्ट्रिय सम्बन्ध समितिमा त्यसो बोलेको भन्ने कुरा आएको छ। पहिलो कुरा त वहाँ जत्तिको परिपक्व राजनीतिज्ञले यो ढङ्गको कुरा गर्नुभयो होला भनेर पत्याउन गाह्रो भएको छ। यदि सत्य हो भने यो अस्वीकार्य वक्तव्य हो।"

"यसले दुई देशबीचको सम्बन्धमा अनावश्यक रूपले चिसोपना ल्याउने काम गर्छ। नेताहरूले यति गम्भीर विषयमा यति हलुको ढङ्गले टिप्पणी नगरि दिएहुन्थ्यो भन्ने लाग्छ," मन्त्री ज्ञवालीले थपे।

'नेपाल सार्कलाई सक्रिय बनाउन चाहन्छ'

भारत र पाकिस्तानबीचको तिक्तताकै कारण लामो समयदेखि सार्कको सम्मेलन हुन सकेको छैन।

नेपालमा सन् २०१४ मा सार्क शिखर सम्मेलन भएयता यसको अर्को शिखर सम्मेलन भएको छैन।

अहिले पनि नेपाल नै सार्कको अध्यक्ष रहेको छ।

मन्त्री ज्ञवालीले सार्क सक्रिय होस् भन्ने नेपालको इच्छा भएको बताए।

उनले  थपे,"सार्कको विषय द्विपक्षीयभन्दा पनि सार्कका सबै सदस्य राष्ट्रहरूको साझा चासोको विषय हो। संयुक्त राष्ट्रसङ्घको आगामी ७४ औँ महासभाको छेको पारेर न्यूयोर्कमा हामीले सदस्य राष्ट्रका परराष्ट्रमन्त्रीहरूको अनौपचारिक बैठक आयोजना गर्दैछौँ।"

संयुक्त आयोगको बैठक

सोमवार परराष्ट्र मन्त्रालयमा आयोजित कार्यक्रम खासगरी पर्सिबाट सुरु हुने नेपाल भारत संयुक्त आयोगको बैठकका एजेण्डाबारे बताउन डाकिएको थियो।

भारतीय विदेशमन्त्री एस जयशङ्कर सो बैठकमा भाग लिन पर्सि नै काठमाण्डू आउँदैछन्।

मन्त्री ज्ञवालीले सो बैठकले राजनीतिक सम्बन्ध र सुरक्षा चासो देखि लिएर ऊर्जा, सम्पर्क सञ्जाल, वाणिज्य र पारवहनसहित सबै पाटोमा छलफल गर्ने बताए।

पुराना समझदारीको कार्यान्वयनको समीक्षा गर्नुका अतिरिक्त लामो समयदेखि कार्यान्वयन नभएका र असान्दर्भिक भइसकेका विगतका केही आयोजनाबारे फरक ढङ्गले सोच्नेबारे पनि कुराकानी हुन सक्ने उनले बताए।

भारतमा नरेन्द्र मोदीले दोस्रो कार्यकाल सम्हालेयता नेपाल आउन लागेका जयशङ्कर...


दक्षिण एसियाली खेलकुद प्रतियोगिताको सफल आयोजना र त्यसमा नेपाली खेलाडीहरुले प्राप्त गरेको सफलताले खेलकुदतर्फ आम चासो बढेको बेला कोरोनाभाइरस प्रकोपले ब्रेक लगाइदिएको छ।

विश्वकै खेल गतिविधिहरू ठप्प भएको बेला नेपालको अवस्था पनि त्यस्तै भएको छ।

विश्वकप छनोटका खेलहरूदेखि ओलिम्पिक्स तयारीसम्म अनि चर्चित क्रिकेट खेलाडीहरू समावेश हुने घरेलु प्रतियोगिता र विश्व क्रिकेट लिग २ सम्मका खेलहरू स्थगित भएका छन्।

नवौँ राष्ट्रिय खेलकुदको तयारीदेखि राष्ट्रिय योजनाहरू पनि रोकिएका छन्।

फुटबल

कोरोनाभाइरस सङ्क्रमणको खतराका कारण नेपालमा सक्रिय खेलको सूचीमा रहेको फुटबलका इभेन्ट्सहरु सबैभन्दा बढी प्रभावित भएको देखिएको छ।

फुटबलको महत्वपूर्ण अन्तर्राष्ट्रियदेखि राष्ट्रिय प्रतियोगिताहरू समेत प्रभावित भएका छन्।

सागका लागि पुनर्निर्माण गरिएको काठमान्डूको दशरथ रङ्गशालामा सन् २०२२ को विश्वकप छनोट अन्तर्गत नेपालले खेल्ने तय भएको तीनवटा खेल रोकियो।

नेपालले पहिलो खेल चैत्र १३ गते चाइनिज ताइपेईसँग र त्यसको पाँच दिन पछाडि चैत्र १८ गते अस्ट्रेलियासँग दोस्रो खेल खेल्ने तय थियो। तेस्रो खेल भने आगामी वर्ष जेठ २२ गत... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

े जोर्डनसँग खेल्ने तालिका छ।

शहिद स्मारक 'ए' डिभिजन लिग टुङ्ग्याएर काठमाण्डू बाहिर हुने नकआउट फुटबल चलिरहेकै बेला कोरोनाभाइरस सङ्क्रमणको प्रभाव बढ्यो।

आधा दर्जन गोल्डकप फुटबल प्रतियोगिता स्थगित भए भने काठमान्डूमा सञ्चालन भइरहेको शहीद स्मारक 'बी' डिभिजन लिग पनि बीचमै रोकिन पुग्यो।

चैत्रको अन्तिम साता हुने 'सी' डिभिजन लिग र पहिलो सातादेखि हुने निश्चित भएको महिला राष्ट्रिय फुटबल लिग शुरू हुनै पाएन।

आगामी बैशाखबाट अखिल नेपाल फुटबल सङ्घ एन्फाले नयाँ प्रतियोगिताको रूपमा शुरू गर्न लागेको 'राष्ट्रिय लिग' पनि योजनामै तुहिएको छ।

एन्फाका अध्यक्ष कर्मा छिरिङ शेर्पा भन्छन्, "कोरोनाभाइरसबाट छुटकारा नपाएसम्म अर्को योजना बनाउने कुरै भएन। हामी अब फिफा, एएफसी र राष्ट्रिय खेलकुद परिषदको निर्णय हेरेर मात्र कार्यक्रम बनाउनेछौँ।"

एन्फा अधिकारीहरूका अनुसार अब राष्ट्रिय लिगको योजना रद्द हुने सम्भावना धेरै छ।

कोरोनाभाइरसको असरका कारण आगामी दिनमा एन्फाले नपाउने अन्तर्राष्ट्रिय सहयोगमा समेत असर पर्ने चिन्ता बढेको छ।

क्रिकेटको पनि उस्तै

चैत्र १ गते कीर्तिपुर क्रिकेट मैदानमा विश्व क्रिकेटका चर्चित खेलाडी क्रिस गेल र अन्य अन्तर्राष्ट्रिय क्रिकेट खेलाडीहरूले खेल्ने तय थियो।

तर त्यसअघि नै सरकारले देशको सम्पूर्ण खेलकुद गतिविधि स्थगित गर्न भनेपछि एभरेस्ट प्रिमियर लिग इपीएल क्रिकेट प्रतियोगिता रोकियो।

एकदिवसीय अन्तर्राष्ट्रिय क्रिकेट राष्ट्रको मान्यता पाएको नेपालले घरेलु भूमिमा धेरै खेलहरू खेल्ने कार्यक्रम थियो।

तर आइसीसी विश्व क्रिकेट लिग २ का दुईवटा खेल स्थगित हुँदा राष्ट्रिय क्रिकेट टोलीले त्यो मौकाका लागि कुर्नु पर्ने भयो।

एप्रिलमा नामिबियामा स्कटल्याण्ड सम्मिलित त्रिदेशीय श्रृङ्खला र जुलाईमा स्कटल्याण्डमा नामिबिया सम्मिलित त्रिदेशीय क्रिकेट खेल रद्द भएका छन्।

ओलिम्पिक

जापानमा हुने टोक्यो ओलिम्पिक एक वर्ष धकेलिएसँगै विभिन्न आठ खेलका १६ जना खेलाडीहरूको छनोट अभिलाषा र अभ्यासमा असर परेको छ।

नेपाल ओलिम्पिक कमिटीको छात्रवृत्तिमा प्रशिक्षण लिइरहेका छ खेलाडी र 'वाइल्ड कार्ड' पाउने सम्भावना भएका अरू अभ्यासमा थिए।

ती सबै अभ्यास हालका लागि स्थगित भएको छ।

कराते खेलाडी अनु अधिकारी भन्छिन्, "यो कठिन समय हो। तर अभ्यासका लागि थप समय जुरेको भन्दै यसलाई सकारात्मक रूपमा लिएकी छु।"

गत वर्षका सीप्यान अवार्डका...


दक्षिण कोरियाका स्वास्थ्यमन्त्रीका अनुसार देशमा कोरोनाभाइरस फैलिने दर कम नभएसम्म त्यो  दूरी कायम गर्ने नियम जारी राखिनेछ।

त्यहाँ अहिले दैनिक सरदर ५० जना कोरोनाभाइरस सङ्क्रमित भेटिने गरेका छन्।

त्यो दर आधाले नघटेसम्म सावधान हुन सरकारले जोड दिएको छ।

अनलाइन पढाइ

व्यक्तिगत दूरी कायम गर्नका लागि दक्षिण कोरियालीहरूलाई सार्वजनिक स्थलमा एकअर्काभन्दा दुई मिटर पर उभिन सुझाव दिइएको छ।

उनीहरूलाई गिर्जाघर र अन्य भेलामा नजान सल्लाह दिइएको छ।

एक महिनाका लागि बन्द गरिएका विद्यालयहरूको पढाइ बिहीवारबाट अनलाइनमार्फत् हुने भनिएको छ।

दक्षिण कोरियाले व्यापक रूपमा परीक्षण तथा सङ्क्रमितहरूको सम्पर्कमा आएका व्यक्तिहरूको अवस्थिति पत्ता लगाउँदै उनीहरूको जाँच गर्दै भाइरस फैलिने क्रम रोकेको भन्दै उसको सर्वत्र प्रशंसा भइरहेको छ।

त्यसलाई उदाहरणीय भन्दै अन्य देशहरूले पनि अनुकरण प्रयास गरेका छन्।

टापुहरूमा उच्च सतर्कता

यसैबीच प्रशान्त महासागरीय टापु देश टोङ्गा र सामोआमा पनि निषेध कायम रहने अवधि थप गर्ने निर्णय गरिएको छ।

त्यहाँ अझै कोरोनाभाइरस देखिएको छैन।

सोलोमन आईलन्ड्स, पपुवा न्यूगिनी र भानुआटु... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

मा पनि त्यस्तै प्रतिबन्धहरू लगाइएको छ।

अमेरिकी नियन्त्रणमा रहेको गुआम, न्यू क्यालेडोनिया फिजी र फ्रेन्च पोलिनेशियामा रात्रिकालीन कर्फ्यू जारी छन्।

कोरोनाभाइरसबाट जोगिन दुई मिटर दूरी कसरी राख्ने?

स्पेनको अवस्था

स्पेनमा ८९० जनाको ज्यान गएपछि त्यहाँ कोरोनाभाइरसका कारण भइरहेको मृत्यदर केही तल झरेको छ।

त्यहाँ अहिलेसम्म ११,७०० जनाको ज्यान गइसकेको छ।

यसै साता स्पेनी स्वास्थ्य मन्त्रालयले महामारी उच्चतम बिन्दुमा पुगेको बताएका थिए।

प्रधानमन्त्री पेद्रो सान्चेजले देशमा जारी बन्दाबन्दी अर्को दुई सातालाई थप्ने घोषणा गरेका छन्।

स्वस्थ मानिसले कमजोर मानिसलाई कोरोनाभाइरस सार्न सक्ने चिन्ताबीच स्पेनमा मास्क अभाव भइरहेको छ।


दक्षिण कोरियाको सोलमा रेल सफा गर्ने गरिएको छ

संसारभर मानिसहरूले नयाँ अभ्यास शुरू गरेको देख्न सकिन्छ। यस्ता अभ्यासमा कुहिनोले ढोका खोल्ने, बस वा रेलमा कतै नसमाई उभिने र कार्यालयमा बिहान आफ्नो टेबुल सफा गर्ने छन्।

कोरोनाभाइरसको सङ्क्रमण धेरै भएका स्थानमा शरीर छोप्ने कपडा लगाएका मानिसहरूले खेलस्थल र सडकहरूमा भाइरस मार्ने औषधि छर्किरहेको देख्न सकिन्छ।

कार्यालय, अस्पताल, पसल र भोजनालयहरूमा सफा गर्ने क्रम बढेको छ।

श्वासप्रश्वाससम्बन्धी अन्य रोगहरूमा जस्तै कोभिड-१९ मा पनि सङ्क्रमित मानिसले खोक्दा नाक र मुखबाट निस्कने साना थोपाहरूबाट सर्न सक्छ।

एकपटक खोक्दा मानिसले ३,००० थोपा निस्कन्छ।

यी थोपाहरू अन्य मानिसहरू वा लुगा वा वरपरका सतहरूमा अड्कन सक्छ र केही साना थोपाहरू हावामै रहन पनि सक्छ।

मानिसले गर्ने दिसामा पनि भाइरस हुनसक्छ र शौचालय गएर राम्रोसँग हात नधुँदा पनि हातबाट अन्य सतहमा सर्न सक्छ।

अमेरिकाको सेन्टर्स फर डीजीज कन्ट्रोल एन्ट प्रीभेन्सन सीडीसीले 'भाइरस सर्ने प्रमुख माध्यम भाइरस भएको सतह हातले छुने र त्यसपछि त्यो हातले अनुहार छुने कार्य नभएको' बताएको छ।

तर सीडीसी, विश्व स्वास्थ्य... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

सङ्गठन र अन्य स्वास्थ्य संस्थाहरूले हात धोइरहनु र छोइरहने स्थानका सतहहरू दैनिक सफा गर्नु कोभिड-१९ बाट बच्नका लागि आवश्यक भएको बताएका छन्।

तर स्पष्ट नभएको एउटा तथ्य भने कोभिड-१९ रोग लगाउने SARS-CoV-2 नामक भाइरस मानव शरीर बाहिर कति बाँच्न सक्छ भन्ने कुरा हो।

अन्य कोरोनाभाइरसमाथि गरिएको अध्ययनहरूले ती भाइरसहरू धातु, ग्लास र प्लास्टिकमा नौ दिनसम्म बाँच्न सक्ने देखाएको छ। जाडो स्थानमा कुनै भाइरसहरू २८ दिनसम्म रहन सक्छन्।

कोरोनाभाइरसहरू अन्य भाइरसभन्दा धेरै बाँच्न सक्छन् र अध्ययनकर्ताहरू यस्तो अवस्थामा नयाँ कोरोनाभाइरस सङ्क्रमणलाई कसरी असर गर्छ भनेर अध्ययन गरिरहेका छन्।

यूएस न्याश्नल इन्स्टीट्यूट अफ हेल्थले विभिन्न खाले सतहमा SARS-CoV-2 कति बाँच्न सक्छ भन्ने अध्ययन गरेको छ।

न्यू इङ्गल्यान्ड जर्नल अफ मेडीसीनमा प्रकाशित उनीहरूको अध्ययन निष्कर्षमा वायुमा ती भाइरस खोकीका थोपामा तीन घण्टासम्म जीवित रहने देखिएको छ।

तर सो अध्ययनले SARS-CoV-2 भाइरस कागतमा २४ घण्टासम्म एवम् प्लास्टिक र स्टीलको सतहमा २-३ दिनसम्म जीवित रहने देखाएको छ।

यसको अर्थ यो भाइरस ढोकाका चुकुल र ह्यान्डल, ल्यामिनेट गरिएका टेबुल वा कम्प्युटर कीबोर्डहरूमा लामो समय जीवित रहन सक्छ।

ती अध्ययनकर्ताहरूका अनुसार तामाको सतहमा भने ती भाइरस चार घण्टा मात्रै बाँच्न सक्ने देखिएको छ।

तर सजिले उपलब्ध हुने डीस्इन्फेकटरहरूबाट यसलाई छिटै मार्न सकिन्छ। यसका लागि ६२-७१ प्रतिशत अल्कोहल वा ०.५ प्रतिशत हाइड्रोजन प्रेरोक्साइड वा ०.१ प्रतिशत सोडियम हाइपोक्लोराइट भएको सरसफाई उत्पादन प्रयोग गर्न सकिन्छ।

बढी तापक्रम र आर्द्रता भएको स्थानमा कोरोनाभाइरस धेरै बाँच्न नसक्न बताइएको छ।

कोरोनाभाइरसको सम्बन्धमा प्रत्येक खोकीको थोपामा कतिवटा भाइरस हुन्छ भन्ने अध्ययन नभए पनि रुघाखोकीको भाइरस भने प्रत्येक थोपामा दशौँ हजारको सङ्ख्यामा हुन्छ।

लुगामा कति समय नयाँ कोरोनाभाइरस जीवित रहन्छ भन्ने स्पष्ट छैन।


दक्षिण कोरियामा झन्डै  ४६,००० हजार नेपाली नागरिक रहेको बताइन्छ। तीमध्ये अधिकांश वैदेशिक रोजगारीका लागि गएका व्यक्ति र विद्यार्थी छन्।

सुरुमा राजधानी सोलमा मात्रै देखिएको सङ्क्रमण अहिले विभिन्न स्थानमा फैलिसकेको अधिकारीहरूले बताएका छन्।

कोरोनाभाइरस फैलिएका स्थानमा नेपालीहरू छरिएर रहेकाले उनीहरूलाई सतर्क रहन भनिएको दक्षिण कोरियास्थित नेपाली दूतावासले जनाएको छ।

अहिलेसम्म दक्षिण कोरियामा ७६३ जनामा सङ्क्रमण भएको र तीमध्ये सात जनाको मृत्यु भएको पुष्टि भएको छ।

सङ्क्रमण नियन्त्रण गर्ने उद्देश्यसहित सरकारले "उच्चतम तह" को सतर्कता घोषणा गरेको छ। दक्षिण कोरियामा सङ्क्रमित व्यक्तिहरूको सङ्ख्या चीनपछिको सर्वाधिक हो।

के भन्छ नेपाली दूतावास?

दक्षिणपूर्वी सहर डेगुमा सङ्क्रमित मानिसको सङ्ख्या धेरै देखिएकोले त्यहाँ भएका नेपाली नागरिकलाई विशेष सावधानी अपनाउन भनिएको सोलस्थित नेपाली दूतावासले जनाएको छ।

"उक्त क्षेत्रका गैरनेपाली सङ्घका प्रतिनिधि र विद्यार्थी सङ्गठनसँग हामी निरन्तर सम्पर्कमा छौँ। उहाँहरूलाई हामीले विशेष सावधानी अपनाउन र यहाँको सरकारले भनेका स्वास्थ्यसम्बन्धी नियममा रहन अनुरोध गरे... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

का छौँ," कार्यवाहक राजदूत रामसिंह थापाले भने।

डेगुमा विद्यार्थी र ईपीएसमार्फत् रोजगारीका लागि गएका नेपालीको सङ्ख्या १,५०० जति भएको दूतावासको अनुमान छ।

"पछिल्ला दिनमा कोरियामा झनै तीव्र गतिमा सङ्क्रमितहरू फेला पर्न थालेको अवस्था छ," दक्षिण कोरियास्थित नेपाली दूतावासले जारी गरेको सूचनामा भनिएको छ, "तसर्थ कोरियाली सरकार र सम्बद्ध निकायहरूले समयसमयमा जारी गर्दै आएका सुरक्षाका उपायहरू प्रभावकारी ढङ्गले अवलम्बन गरी कोरोनाभाइरसबाट सुरक्षित रहन विभिन्न सिलसिलामा हाल दक्षिण कोरियामा रहनुभएका सम्पूर्ण नेपाली दाजुभाइ तथा दिदीबहिनीहरूमा नेपाली राजदूतावास सोल विशेष अनुरोध छ।"

डेगुबाहेक सोल, बुसान, खाउन्दो सहरमा पनि सङ्क्रमित व्यक्तिको सङ्ख्या बढ्न थालेपछि स्थानीय स्तरमा सर्वसाधारणहरूलाई सचेत रहन आग्रह गरिएको छ।

के भन्छन् दक्षिण कोरियामा कार्यरत नेपाली?

दक्षिण कोरियामा कार्यरत केही नेपालीले कोरोनाभाइरसको प्रकोप फैलिएकाले नेपालीहरू भयभीत भएको बीबीसीलाई बताएका छन्।

"रुघा लाग्दा पनि सङ्क्रमण भयो कि भन्ने खालको मनोवैज्ञानिक त्रासमा हामीहरू छौँ," एउटा विश्वविद्यालयमा अनुसन्धान सहायकका रूपमा कार्यरत रोशन शर्मा पौडेलले बीबीसीलाई बताए।

सङ्क्रमण देखिएका सहरमा मानिसहरूलाई समूहमा नहिँड्न, विशेष खालको मास्क अनिवार्य लगाउन, स्वास्थ्यमा समस्या देखिए उपचार गरिहाल्न र सङ्क्रमण भएको शङ्का लागे तुरुन्त जानकारी गराउन सूचना जारी गरिएको पनि उनले बताए।

"कुनै भवनमा सङ्क्रमण पाइयो भने त्यसलाई पूरै बन्द गरेर राखिन्छ," पौडेलले भने, "यहाँका शैक्षिक संस्थामा नयाँ सत्र मार्चबाट सुरु हुने भए पनि कोरोनाभाइरसकै कारण दुई हप्ता पछि सारिएको छ।"

उनका अनुसार पहिला घुँइचो हुने सार्वजनिक सवारीसाधनहरू हिजोआज सुनसान देखिन्छन्।

दक्षिण कोरियाकै अर्को सहरमा रहेकी मञ्जु पन्थीले पनि आफूहरू त्यहाँको सरकारले भनेका नियमहरूबारे सचेत रहेको बताइन्।

"अहिलेसम्म डराइ हाल्नुपर्ने अवस्था त छैन, तर पनि सङ्क्रमण बढेकाले हामी पूर्ण रूपमा सतर्क भएर बसेका छौँ," उनले भनिन्।

नेपालीहरूको अवस्था के छ?

गैर आवासीय नेपाली सङ्घ दक्षिण कोरियाका अध्यक्ष यज्ञराज सुवेदीले नेपालीहरूमा सङ्क्रमण नदेखिएको भए पनि सतर्क रहन निरन्तर रूपमा भनिएको बीबीसीलाई बताए।

"अहिलेसम्म नेपालीहरूलाई सङ्क्रमण देखिएको छैन। तर यहाँका सबैजसो सहरमा नेपालीहरू रोजगारी वा अध्ययनका लागि रहेकाले हामीले सतर्क...


दक्षिण कोरियामा यही शुक्रबारबाट आयोजना हुन लागेको शीतकालीन ओलिम्पिक्स खेलको उद्घाटन समारोहमा उप-राष्ट्रपति पेन्स सहभागी हुँदैछन।

प्रत्यक्ष वार्ताका लागि उत्तर कोरिया सहमत

उत्तर कोरियाली प्रतिनिधिमण्डल दक्षिणमा

'ढाकछोपको प्रयास'

साथै खेलको आडमा उत्तर कोरियाको वास्तविकता ढाक्ने प्रयास हुन नहुने पनि उनको भनाइ थियो।

उत्तर कोरियाले परमाणु अस्त्रहरु विकास गरिरहेको र सोही कारण उसलाई सबैले एक्लो बनाउने काम जारी राख्नुपर्ने अमेरिकी उप-राष्ट्रपति पेन्सले बताएका छन्।

उत्तर कोरिया र दक्षिण कोरियाबीच खेल सहकार्य भएपनि त्यसले उत्तर कोरियाबारे आश्वस्त हुन नहुनेमा पनि पेन्सले जोड दिएका छन्।

उत्तर कोरियाले परमाणु अस्त्र तथा बलिस्टिक क्षेप्यास्त्रहरु विकास गर्ने उसको अडान नत्यागेसम्म उसलाई एक्लाइनु पर्ने पेन्सको तर्क छ।

खेलकूद

उत्तर र दक्षिण कोरियाले यही शुक्रवारबाट दक्षिणमा हुने शीतकालिन ओलिम्पिक्समा संयुक्त कोरियाको एउटै झण्डा मुनि सँगसँगै मार्च गर्न सहमत भएका थिए।

शीतकालीन ओलिम्पिक्समा २२ जना उत्तर कोरियाली खेलाडीले भाग लिंदै छन्।

महिला आइस हकी खेलमा दुवै कोरियाका खेलाडी संयुक्त सहभा... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

गी हुँदैछन् जसलाई अभूतपूर्व मानिएको छ।

त्यो संयुक्त टोलीमा उत्तर कोरियाका १२ महिला खेलाडी र एक खेल अधिकारी सहभागी हुनेछन्।

अपेक्षा

ओलिम्पिक्स खेलमा उत्तर कोरिया सहभागी हुने भएसँगै प्योंगयांगसँगको कूटनीतिक सम्बन्धमा महत्वपूर्ण उपलब्धि हासिल गर्न सकिने बारे दक्षिण कोरियामा अपेक्षा बढेको देखिन्छ।

तर अमेरिकी उप-राष्ट्रपति पेन्सको त्यस्तो टिप्पणी त्यो अपेक्षा विपरीत आएको छ।

दक्षिण कोरियाका राष्ट्रपति मून जाय इनले "शीतकालीन ओलिम्पिक्स" लाई "शान्ति ओलिम्पिक्स" को संज्ञा दिएका छन्।


दक्षिण कोरियामा ७,७०० जना सैनिकलाई क्वारन्टीनमा राखिएको छ

दक्षिण कोरियामा अहिलेसम्म ७६३ जनामा सङ्क्रमण भएको र तीमध्ये सात जनाको मृत्यु भएको पुष्टि भएको छ।

सङ्क्रमित व्यक्तिको सङ्ख्या फेरि ह्वात्तै बढेको अधिकारीहरूले बताएका छन्। यो वृद्धिसँगै दक्षिण कोरियामा सङ्क्रमित व्यक्तिको सङ्ख्या चीनबाहिर सर्वाधिक पुगेको छ।

सङ्क्रमण बढेकोबढ्यै गर्न थालेपछि त्यहाँ "उच्चतम तह" को सतर्कता घोषणा गरेर सरकारी अधिकारीहरू कोरोनाभाइरस प्रकोप नियन्त्रण गर्न लागिपरेका छन्।

दक्षिण कोरियामा कोरोनाभाइरस सङ्क्रमण बढेकोबढ्यै

सेनामा ११ जनालाई सङ्क्रमण भएको पाइएपछि ७,७०० सैनिकलाई क्वारन्टीनमा राखिएको छ।

उत्तर कोरियामा के हुँदैछ?

छिमेकी उत्तर कोरियाली सरकारी सञ्चारमाध्यमका अनुसार उत्तर कोरियामा झन्डै ३८० जना विदेशीलाई क्वारन्टीनमा राखिएको छ।

तर त्यहाँ अहिलेसम्म कसैलाई सङ्क्रमण भएको पुष्टि भएको छैन।

कोरियन सेन्ट्रल ब्रोड्कास्टिङ स्टेशनलाई उद्धृत गर्दै योन्हाप समाचारसंस्थाले क्वारन्टीनमा राखिएका अधिकांश मानिस प्योङ्याङमा कार्यरत विदेशी कूटनीतिक नियोगका कर्मचारी हुन्।

झन्डै २०० विदेशी नागरिकलाई विगत ३० दिनद... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

ेखि आफ्नो निवासस्थानमा सीमित पारिएको थियो।

त्यो अवधि सकिएपछि क्वारन्टीन सुरु गरिएको छ। नयाँ क्वारन्टीनको अवधि भने स्पष्ट छैन।

कोरियन सेन्ट्रल ब्रोड्कास्टिङ स्टेशनका अनुसार विदेशबाट फर्किएका मानिस र असामान्य लक्षण देखिएका मानिसलाई अलग्ग राख्न थालिएको छ।

दक्षिण कोरियाका राष्ट्रपति मुन जे-इनले देश अहिले "गम्भीर मोड" मा भएको बताउँदै प्रकोप नियन्त्रणको लडाइँका लागि अबका केही दिन निकै महत्त्वपूर्ण हुने बताएका छन्।

उनले सोमवार सरुवा रोगविज्ञहरूसँग भेटेर रोग फैलिन नदिने उपायबारे छलफल गर्न लागेको बताइएको छ।

इटलीमा के गरिँदैछ?

इटलीका अधिकारीहरूले भेनिसमा भइरहेको एउटा मेलालाई छोट्याइदिएका छन्।

भेनिस कार्निभल अब निर्धारित मितिभन्दा दुई दिनअघि नै सकिने अधिकारीहरूले बताए।

युरोपमा सबैभन्दा धेरै कोरोनाभाइरस सङ्क्रमण भएका मानिस इटलीमा फेला परेका छन्।

अहिलेसम्म त्यहाँ १५२ जनामा कोरोनाभाइरस भएको पुष्टि भएको छ। उक्त प्रकोपका कारण त्यहाँ तीन जनाले ज्यान गुमाएका छन्।

मिलान र भेनिसमा कडा क्वारन्टीनको व्यवस्था गरिएको छ।

झन्डै ५०,००० सर्वसाधारण रहेको उत्तरी क्षेत्रका लोम्बर्डी र भेनटोजस्ता सहरबाट विशेष अनुमतिबिना बाहिर जान वा त्यहाँ पस्न नपाउने व्यवस्था गरिएको बताइएको छ।

ती क्षेत्रभन्दा बाहिर पनि व्यापार र विद्यालयहरू बन्द गरिएका छन् भने अन्य गतिविधिमा पनि रोक लगाइएको छ। प्रहरी र आवश्यक परे सशस्त्र प्रहरी ती नियमहरू पालना गराउन परिचालित गरिने बताइएको छ।

इटलीका अधिकारीहरूले यस्ता उपायबिना कोरोनाभाइरस नियन्त्रण गर्न नसकिने बताएका छन्।  "यो भाइरस सर्ने सम्भावना निकै धेरै छ," लोम्बर्डीका स्वास्थ्यप्रमुखले बताए।

यसैबीच इटलीबाट हिँडेको रेलमा सवार दुई यात्रुमा कोरोनाभाइरस सङ्क्रमणको प्रारम्भिक सङ्केत देखिएपछि त्यो रेललाई अस्ट्रियाको सीमामा रोकिएको छ।

चीन र अन्यत्रको स्थिति के छ?

चीनको हुबे प्रान्तमा गत वर्ष सुरु भएको कोरोनाभाइरस २९ देशमा फैलिसकेको छ र चीनबाहिर १,४०० भन्दा बढी सङ्क्रमित भएका र १२ जनाको मृत्यु भएको बताइएको छ।

अहिले दक्षिण कोरिया, इटली र इरानमा उक्त भाइरसको प्रकोप फैलिरहेको छ।

इटलीमा १५२ जनामा सङ्क्रमण भएको पुष्टि भएको छ। इरानमा ४३ सङ्क्रमितमध्ये आठ जनाको मृत्यु भएको छ।

यदि ती देशमा रोग नियन्त्रण गर्न सकिएन भने कोभिड-१९ अर्थात् कोरोनाभाइरस सङक्रमण "विश्वव्यापी महामारी" घोषणा हुन सक्नेछ।

विश्व...


दक्षिण कोरियाली अधिकारीहरूका अनुसार वन्सान पोर्टनजिकैबाट प्रहार गरिएको उक्त क्षेप्यास्त्र आकाशमा ९१० किलोमिटर माथि पुगेको र जापान सागरमा खस्नुअघि त्यसले ४५० किलोमिटर दुरी पार गरेको थियो।

उत्तर कोरियाले गत मे महिनादेखि छोटो दुरीका क्षेप्यास्त्र परीक्षण गर्न थालेको थियो।

क्षेप्यास्त्र परीक्षणसम्बन्धी समाचार प्रकाशित भएपछि विभिन्न पक्षले उत्तर कोरियाको कदमको विरोध गरेका छन्।

टोक्योले उक्त अस्त्रको अंश जापानको विशेष आर्थिक क्षेत्रमा रहेको सामुद्रिक क्षेत्रमा आइपुगेको उल्लेख गरेको छ।

दक्षिण कोरियाको सुरक्षा परिषद्ले प्योङ्याङले पनडुब्बीको प्रयोग गरी उक्त क्षेप्यास्त्र परीक्षण गरेको हुन सक्ने जनाएको छ।

उक्त परीक्षणको केही घण्टाअघि मात्रै प्योङ्याङले अमेरिकासँगको परमाणु वार्ता पुन: थाल्ने बताएको थियो।

उत्तर कोरियाले कूटनीतिक प्रयाससँगै आफ्ना शत्रुविरुद्ध दबाव बढाउन निरन्तर रूपमा क्षेप्यास्त्र परीक्षण गर्ने गरेको छ।

परीक्षण

यदि पुष्टि भए उत्तर कोरियाले परीक्षण गरिरहेको छोटो दुरीका क्षेप्यास्त्र परीक्षणमा यो सबैभन्दा उल्लेख्य परीक्षण हुनेछ।

जापानी प्रधानमन्त्री शिन्जो आबेले प्योङ्य... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

ाङको कदमले उत्तर कोरियाली बलिस्टिक क्षेप्यास्त्र प्रविधिमाथि प्रतिबन्ध लगाउने राष्ट्रसङ्घको सुरक्षा परिषद्का निर्णयहरू उल्लङ्घन भएको बताए।

त्यसअघि प्योङ्याङले वाशिङ्टनसँग परमाणु निरस्त्रीकरणसम्बन्धी वार्ता यसै हप्ताको अन्त्यमा सुरु हुन सक्ने बताएको थियो।

हेनोईमा अमेरिकी राष्ट्रपति डोनल्ड ट्रम्प र उत्तर कोरियाली नेता किम जङ-अनबीच फेब्रुअरीमा भएको वार्ता विनानिष्कर्ष टुङ्गिएपछि दुई पक्षबीचको संवाद अवरुद्ध छ।

विज्ञहरूले वार्ताको घोषणा भएपछि क्षेप्यास्त्र परीक्षण नियोजित रूपमा गरिएको हुन सक्ने बताएका छन्।

क्षेप्यास्त्र के भयो

क्षेप्यास्त्र परीक्षणसम्बन्धी पहिलो समाचार बुधवार सबेरै आएको थियो।

त्यतिबेला दुईवटा क्षेप्यास्त्र प्रक्षेपण गरिएको र कम्तीमा एउटा क्षेप्यास्त्र जापानी जलक्षेत्रमा खसेको अधिकारीहरूले बताएका थिए।

त्यसपछि जापानको मन्त्रिपरिषद्का प्रमुख सचिवले एउटा पत्रकार सम्मेलनमा पानीमा खस्नुअघि एउटा बलिस्टिक क्षेप्यास्त्र दुई टुक्रा भएको हुन सक्ने बताए।

जापानले यस विषयमा छलफल गर्न सुरक्षा परिषद्को बैठक डाकेको छ।

यो यस वर्ष उत्तर कोरियाले गरेको ११ औँ क्षेप्यास्त्र परीक्षण हुन सक्छ।

अधिकारीहरूले यसको सामर्थ्य र मार हान्ने क्षमताबारे विशेष चासो प्रकट गरेका छन्।

उत्तर कोरियाले केही समययता पनडुब्बीबाट प्रहार गर्न सकिने बलिस्टिक क्षेप्यास्त्र प्रविधिको विकास गर्ने प्रयास जारी राखेको छ। उसले लामो दुरीका क्षेप्यास्त्रको परीक्षण रोकेको थियो।

पनडुब्बीबाट प्रहार गरिने बलिस्टिक क्षेप्यास्त्रको परीक्षण यसअघि राष्ट्रपति ट्रम्पले पदभार ग्रहण गर्नुभन्दा पहिले नै अगस्ट २०१६ मा गरिएको ठानिएको छ।

त्यसको दुई वर्षपछि ट्रम्प र किम जङ-अनले एउटा ऐतिहासिक भेटवार्ता गरेका थिए। त्यो उत्तर कोरिया र संयुक्त राज्य अमेरिकाका शीर्षस्थ नेताहरूले गरेको पहिलो भेटघाट थियो।

त्यसपछि दुईवटा थप भेटवार्ता भए पनि उत्तर कोरियाको परमाणु क्षमताबारे के गर्ने भन्नेबारेमा सहमति जुटाउने विषयमा खासै प्रगति भएको छैन।


दक्षिण कोरियाली सेनाले शनिवार बिहान प्रक्षेपित क्षेप्याप्त्र छोटो दुरीका बलिस्टिक मिसाइल हुन सक्ने बताएको छ।

त्यसको पुष्टि भइसकेको छैन। तर छोटो दुरीका बलिस्टिक मिसाइल प्रक्षेपण गर्नु संयुक्त राष्ट्रसङ्घको सुरक्षापरिषद्का ११ वटा प्रस्तावको उल्लङ्घन हुन्छ।

अमेरिकी राष्ट्रपति डोनल्ड ट्रम्पले उत्तर कोरियाका नेता किम जङ-अनबाट 'एउटा अतिसुन्दर पत्र' प्राप्त गरेको बताएपछि ती प्रक्षेपणहरू भएका हुन्।

ट्रम्पका अनुसार अमेरिकी र दक्षिण कोरियली सेनाको संयुक्त सैन्य अभ्यासबारे किम असन्तुष्ट छन्।

शनिवारको प्रक्षेपणबारे के थाहा छ?

दक्षिण हाम्ग्योङ प्रान्तको हाम्हुङ नगरनजिकैबाट शनिवार बिहान दुई क्षेप्यास्त्र प्रक्षेपण गरिएको थियो। ती क्षेप्यास्त्र कोरियाली प्राय:द्वीपको पूर्वमा अवस्थित जापान सागरमा खसे।

दक्षिण कोरियाली सेनाका अनुसार  झन्डै ४८ किलोमिटर माथिबाट उड्दै ती क्षेप्यास्त्र ४०० किलोमिटर पर पुगेका थिए।

तिनको अधिकतम गति ध्वनिको गतिभन्दा ६.१ गुणा बढी थियो।

गत जुनमा किम र ट्रम्पले उत्तर कोरियाको निरस्त्रीकरणबारे पुन:  वार्ता थाल्ने सहमति गरेपछि प्योङ्याङले धेरैचोटि क्षेप्यास्त्र र रकेट प्... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

रक्षेपण गरिसकेको छ।

किमले पत्रमा ट्रम्पलाई के लेखेका छन्?

यो प्रक्षेपण हुनुभन्दा केही समयअघि आफूलाई उत्तर कोरियाली नेताले पत्र पठाएको अमेरिकी राष्ट्रपतिले बताएका थिए।

ह्वाइट हाउसमा संवाददाताहरूसँग बोल्दै ट्रम्पले भनेका थिए, "पत्र एकदमै सकारात्मक छ।"

"हामी फेरि भेट्छौँ भन्ने मलाई लाग्छ । उनले तीन पन्ना लामो एउटा सुन्दर पत्र पठाएका छन् - माथिदेखि तलसम्म साँच्चिकै एउटा सुन्दर पत्र।"

अमेरिका-दक्षिण कोरिया संयुक्त सैन्य अभ्यासहरू ट्रम्प र दक्षिण कोरियाली राष्ट्रपतिसँग भएका सहमतिविरुद्ध भएको भन्दै प्याङ्याङले आक्रोश व्यक्त गरेको छ।

किन अमेरिका-दक्षिण कोरिया सैन्य अभ्यास?

दुई देशले गर्ने संयुक्त सैन्य अभ्यासको मुख्य भाग अगस्ट ११ मा सुरु हुनेछ। तर त्यसका लागि अतिसामान्य तयारी थालिएको छ।

ती अभ्यासहरू मुख्यत: कम्प्युटर सिम्युलेशनमा आधारित हुनेछन् र पहिला उत्तर कोरियाले उत्तेजनापूर्ण मान्ने गरेका अभ्यासभन्दा सामान्य हुनेछन्।

मङ्गलवार पनि उत्तर कोरियाले नयाँ प्रकारको छोटो दुरीको भन्ठानिएको एउटा क्षेप्यास्त्र परीक्षण गरेको थियो।

जुनमा दुई कोरियाको सीमामा अवस्थित असैनिकीकृत क्षेत्रमा ट्रम्प र किमले आकस्मिक भेट गरेपछि प्योङ्याङले पहिलो पटक जुलाई २५ मा क्षेप्यास्त्र प्रक्षेपण गरेको थियो।

तीमध्ये एउटा झन्डै ६९० किलोमिटर पर पुगेको थियो।


दक्षिण कोरियाले आफ्नोतर्फ पर्ने 'संयुक्त सुरक्षा क्षेत्र' भनिने हिस्सामा जमिनमुनि बिछ्याइएका विस्फोटक पदार्थ हटाउन थालेको छ।

सो क्षेत्रमा अधिकांश सुरक्षा चौकी छन् र त्यहाँ सँधै नै सुरक्षाकर्मीको उपस्थिति रहन्छ।

कोरियाली युद्धका बेला सयौँको सङ्ख्यामा सैनिकहरू मारिएको 'एरोहेड' भनिने क्षेत्रबाट पनि जमिनमुनि बिछ्याइएका विस्फोटक पदार्थ हटाइनेछ।

महत्त्वपूर्ण

दुई कोरियाबीच विश्वासको वातावरण बनाउने दिशामा जमिनमुनि बिछ्याइएका विस्फोटक पदार्थ हटाउनु महत्त्वपूर्ण कदम हो।

दक्षिण कोरियाली राष्ट्रपति मून जे-इनले गत महिना प्योङयाङको भ्रमण गरेका बेला किम जङ-अन र उनीबीच जमिनमुनि बिछ्याइएका विस्फोटक पदार्थ हटाउने विषयमा सहमति भएको थियो।

गत एक दशकमा कुनै पनि दक्षिण कोरियाली राष्ट्रपतिले प्योङयाङको भ्रमण गरेको त्यो पहिलो पटक थियो।

भ्रमणपछि मूनले 'निरस्त्रीकरणलाई पूरा गर्ने अध्यक्ष किमको प्रतिबद्धतालाई पुष्टि गराउन आफू सक्षम भएको' बताएका थिए।

किमले पनि उत्तर कोरियाको प्रमुख क्षेप्यास्त्र परीक्षण केन्द्र र प्रक्षेपण क्षेत्र बन्द गर्ने प्रतिबद्धता जनाएका छन्।

र, अमेरिकाले त्यसको बदलामा आफ्नो तर्फबाट... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

पनि केही कदम चालेमा आफ्नो प्रमुख पारमाणविक परीक्षण स्थल पनि बन्द गर्न सक्ने किमले बताएका छन्।

निरस्त्रीकरण

केही दिनअघि मात्रै ट्रम्पले किमसँगको दोस्रो शिखर बैठक 'अब धेरै टाढा नरहेको' बताएका थिए।

राष्ट्रसंघको महासभालाई सम्बोधन गर्दै उत्तर कोरियाली विदेशमन्त्रीले चाहिँ अमेरिकाले प्रतिबन्धहरू जारी राखेमा आफ्नो मुलुकले निरस्त्रीकरण नगर्ने चेतावनी दिएका थिए।

गत जुनमा राष्ट्रपति डोनल्ड ट्रम्पले किमसँग ऐतिहासिक शिखर बैठक गरेका थिए, जहाँ किमले पारमाणविक निरस्त्रीकरणका लागि काम गर्ने प्रतिबद्धता जनाए।

शिखर बैठकमा भएको सहमतिमा उत्तर कोरियाले निरस्त्रीकरणका काम गर्ने उल्लेख छ।

तर त्यसका लागि समयसीमा, विस्तृत विवरण वा प्रमाणीकरण प्रक्रियाको संयन्त्रबारे केही उल्लेख गरिएको छैन।


दक्षिण तथा दक्षिण पूर्वी एसियाका सातवटा देश सम्मिलित बिमस्टेको उक्त बैठकमा यसअघि भएका सम्झौता छिट्टै कार्यान्वयन गर्ने विषयमा सहमति भएको छ।

जसमध्ये सदस्य राष्ट्रबीच विद्युतिय ग्रीड जोड्नका लागि नेपालले आयोजना गर्ने उर्जा मन्त्रिस्तरिय बैठकमा सम्झौता हुने निर्णय भएको परराष्ट्र मन्त्रालयका सहसचिव मणिप्रसाद भट्टराईले बताए।

"विद्युतीय ग्रीड जोड्ने बारेको स्मृतिपत्र सबै राष्ट्रले हस्ताक्षर गर्ने अवस्थामा पुगेको छ," भट्टराईले भने।

व्यापार सम्झौता

सदस्य राष्ट्रहरुबीच खुल्ला व्यापार प्रवर्द्धन गर्ने उद्देश्यका साथ तयार गरिएको बिमस्टेक खुल्ला व्यापार सम्झौतामा पनि यथाशीघ्र हस्ताक्षर गर्ने निर्णय बैठकले गरेको छ।

तर कतिपय जानकारले भने खुल्ला व्यापार सम्बन्धी बिमस्टेक खाका सम्झौता एक दशक अगाडि नै तयार भएर पनि हस्ताक्षर हुन बाँकी हुनु दुखद भएको बताए।

पूर्व वाणिज्य सचिव पुर्षोत्तम ओझाले भने, "सेवा व्यापार, वस्तु व्यापार र लगानी प्रवर्द्धनका लागि सन् २००४ मा खाका सम्झौता तयार भएको थियो। तर त्यो सम्झौता अहिले सम्म कार्यान्वयनमा आउन सकेको छैन। त्यसैले मैले बिमस्टेकको एउटा राजनीतिक मञ्चबाहेक ... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

सारभूत रुपमा अहिलेसम्म केही उपादेयता देख्न सकेको छैन।"

सार्क क्षेत्रका लागि खुला व्यापारको सम्झौता साफ्टाबाट पनि नेपालले खासै फाइदा लिन नसकेको ओझाले बताए।

बिमस्टेकको शिखर सम्मेलनको मिति भने तय भएको छैन।

अध्यक्ष राष्ट्र नेपालले संविधान कार्यान्वयन गर्नका लागि सम्पन्न गर्नु पर्ने चुनाव भइसकेपछि मात्र मिति तोक्नका लागि अन्य राष्ट्रसंग परामर्श गर्ने बताएको छ।


दक्षिणी अफ्रिकाको आफ्नो भ्रमणका क्रममा राजकुमार ह्यारीले पनि ल्यान्डमाइन अर्थात् जमिनमुनि बिछ्याइएको विस्फोटक पदार्थ हटाउन र नष्ट पार्न भइरहेका प्रयासलाई प्रकाशमा ल्याउन एङ्गोलाको भ्रमण गर्दैछन्।

कैयौँ देशमा ल्यान्डमाइन विस्फोटमा परेर हजारौँ मानिसले ज्यान गुमाउने क्रम रोकिएको छैन।

उसो भए संसारमा ल्यान्डमाइन कहाँ छन् त? त्यसमा के प्रगति भएको छ? अनि राजकुमार ह्यारीले आफ्नी आमाको पदचिह्नलाई किन पछ्याउन खोजेका हुन्?

राजकुमारी डायनाले सन् १९९७ मा किन एङ्गोलाको भ्रमण गरिन्?

राजकुमारी डायना परोपकारका काम र प्रायःजसो सर्वसाधारण मान्छेका दृष्टिमा नपर्ने मुद्दा उठाउने कामका लागि परिचित थिइन्।

उदाहरणका लागि सन् १९८७ मान उनले यूकेको पहिलो एचआईभी/एड्स क्लिनिक खोलिन्। त्यसले मान्छेको धारणा परिवर्तन गर्न सहयोग गर्‍यो।

प्रिन्स अफ वेल्ससँग सन् १९९६ मा सम्बन्धविच्छेद गरेपछि उनले उठाएको पहिलो मुद्दा ल्यान्डमाइनबारे जनचेतना जगाउनु थियो।

द्वन्द्वका क्रममा दशकौँसम्म ल्यान्डमाइनको प्रयोग भयो।

युद्धका बेला विस्फोट नभएर छुटेका ल्यान्डमाइन पछि विस्फोट हुँदा मान्छेहरू मरिरहेका छन् र भुलवश खुट्टाले टेक्द... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

ा वा बम चलाउँदा मान्छे घाइते हुने गरेका छन्।

एङ्गोलामा खुट्टा गुमाएका मानिसहरूसँगको उनका तस्बिरहरूले ल्यान्डमाइनले पुर्‍याइरहेका क्षतिलाई दर्शाएका थिए।

राजकुमार ह्यारीले किन त्यही काम गरिरहेका छन्?

आफ्नो एङ्गोला भ्रमणका क्रममा राजकुमार ह्यारीले ल्यान्डमाइन निष्क्रिय बनाउने प्रयासबारे सिकिरहेका छन् र आफ्नी आमाले थालेको कामलाई अगाडि बढाउन चाहिरहेका छन्।

दक्षिणपूर्वी नगर डिरिकोस्थित एउटा पुरानो अस्त्रकेन्द्रमा सुरक्षा कवच लगाइरहेको ह्यारीको तस्बिर सार्वजनिक भएको छ।

ल्यान्डमाइन हटाउने परोपकारी संस्था द हालो ट्रस्टले काम गरेको र आफ्नी आमा गएकै ठाउँ राजकुमार ह्यारी पनि पुगेका हुन्।

सो क्षेत्रमा खप्पर र हड्डी भएको खतराको सङ्केतचित्र देखियो, त्यही दृश्य जुन २२ वर्षअघि उनकी आमा जाँदा देखिएको थियो।

त्यो ठाउँमा गत अगस्टदेखि उक्त परोपकारी संस्थाका कर्मचारीले काम गरिरहेको छन्।

सन् २००० मा अस्त्र केन्द्रबाट हट्न लागेपछि सरकारविरोधी फौजले ल्यान्डमाइन बिच्छ्याएका थिए।

अक्टोबर महिनाको अन्त्यसम्ममा त्यहाँबाट ल्यान्डमाइन हटाउने सो संस्थाको लक्ष्य रहेको छ।

आफ्नो भ्रमणका क्रममा राजकुमार ह्यारीले एउटा ल्यान्डमाइनलाई नियन्त्रित विस्फोट प्रक्रियाबाट नष्ट पारे।

आफ्नो एउटा भाषणका क्रममा राजकुमार ह्यारीले द हालो ट्रस्टले समुदायलाई "शान्ति खोज्न" सघाइरहेको बताए।

"ल्यान्डमाइन युद्धका नपुरिएका घाउ हुन्। ल्यान्डमाइन हटाएर हामीले समुदायलाई शान्ति खोज्न सघाउन सक्छौँ र शान्तिसँग अवसर आउँछ," उनले भने।

"त्यसका अतिरिक्त हामीले कुइटो नदीमा भर पर्ने विविध र भिन्न वन्यजन्तुलाई संरक्षण गर्न सघाउनेछौँ।"

ह्यारीलाई सुरक्षाबारे जानकारी गराइएको थियो र ल्यान्डमाइन हटाइएको ठाउँभन्दा अन्यत्र नजान तथा केही नछुन भनिएको थियो।

ल्यान्डमाइन के हुन् र त्यसबाट कति मान्छे मर्छन् तथा घाइते हुन्छन्?

ल्यान्डमाइन विस्फोटक हुन्छन्। त्यसमा सङ्केत दिने प्रणाली हुन्छ र सम्पर्कमा आएपछि त्यसले प्रतिक्रिया जनाउँछ। ल्यान्डमाइन जमिनमुनि वा माथि पनि राखिन्छ।

मुख्यतया ल्यान्डमाइन दुई थरीका हुन्छन् - मान्छेलाई मार्ने वा घाइते पार्ने एन्टी-पर्सनेल ल्यान्डमाइन र सवारीसाधन ध्वस्त पार्ने एन्टी-ट्याङ्कमाइन।

प्रथम विश्वयुद्धमा ल्यान्डमाइन प्रयोग भएको थियो, तर सन् १९६० को दशकयता त्यसको प्रयोगले व्यापकता पायो।

ठाउँठाउँमा ल्यान्डमाइन बिछ्याउनु सैनिक रणनीतिको एउटा हिस्सा...


दक्षिणी छिमेकी भारतको भ्रमण पश्चात् हुन लागेको प्रधानमन्त्री केपी ओलीको चीन भ्रमणलाई निकै चासोका साथ हेरिएको छ

उनको भ्रमणका क्रममा रेल तथा पूर्वाधारसम्बन्धी   विभिन्न सम्झौताहरू हुने बताइएको छ।

दक्षिणी छिमेकी भारतको भ्रमण पश्चात् हुन लागेको उनको चीन भ्रमणलाई निकै चासोका साथ हेरिएको छ।

तर प्रधानमन्त्रीको भ्रमण दलको आकारबारे स्पष्ट व्यवस्था हुँदाहुँदै पनि त्यसको पालना नभएको प्रति पूर्व वरिष्ठ सरकारी अधिकारीहरूको चिन्ता छ।

प्रचण्डको चीन भ्रमणमा नयाँ सम्झौता नहुने

'भारत-चीनबाट उच्चस्तरीय भ्रमण सन् २०१८ भित्रै'

संख्या

प्रधानमन्त्रीको चीन भ्रमण दलमा १ सय जना भन्दा बढी रहेको बताइन्छ, जसमध्ये आधाजसोको खर्च सरकारले व्यहोर्ने र बाँकी निजी खर्चमा गएको सरकारका अधिकारीहरुको भनाइ छ।

भारत भ्रमणमा जाँदा पनि सरकारी खर्चमा जानेको संख्या अहिलेकै हाराहारीमा थियो।

प्रधानमन्त्रीको भ्रमण दलमा रहेका सदस्यहरु र उनीहरुको पद, प्रधानमन्त्री तथा मन्त्रिपरिषद्को कार्यालयले अति विशिष्ट व्यक्ति र विशिष्ट व्यक्तिको भ्रमणका लागि बनाएको निर्देशिका विपरित रहेको देखिएको छ।

२०७२ सालमा जारी निर्देशिकामा प्रधानमन्... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

त्रीको राजकीय वा औपचारिक भ्रमणमा सहभागी गराउन मिल्ने व्यक्तिहरु १८ जनाको पद नै तोकिएको छ।

समस्या

त्यसबाहेक वार्ता सम्झौता तथा बैठकको विषयवस्तुसँग सम्बन्धित मन्त्रालयका प्रतिनिधि भ्रमण दलमा सहभागी गराउन पाउने व्यवस्था छ।

पूर्व मुख्यसचिव विमल कोइरालाका अनुसार भ्रमणलाई व्यवस्थित र मितव्ययी बनाउन जारी निर्देशिकाको पालना नहुँदा आगामी दिनमा त्यसको नियमनमा नै समस्या देखिने छ।

उनले भने "अब झनै गाह्रो हुन्छ, यो निर्देशिका कसले हेर्ने? प्रधानमन्त्रीले नै पालना नगरेपछि नियमन कसले गर्ने? त्यहाँ प्रश्न उठछ। नियमन गर्ने निकाय नै भएन।"

प्रधानमन्त्रीको चीन भ्रमण दलमा १ सय जना भन्दा बढी रहेको बताइन्छ, जसमध्ये आधाजसोको खर्च सरकारले व्यहोर्ने र बाँकी निजी खर्चमा गएको सरकारका अधिकारीहरुको भनाइ छ

केही व्यक्तिलाई खुशी पार्नका लागि भ्रमण दलमा राख्ने परम्परा रहेको उनको भनाइ छ।

गुनासो

विभिन्न देशमा राजदूत भएर काम गरेका पूर्व परराष्ट्रमन्त्री भेषबहादुर थापाले ती देशका अधिकारीहरुले समेत नेपालको भ्रमण टोलीलाई लिएर गुनासो गर्ने गरेको अनुभव सुनाए।

उनले भने, "नेपालले जहिले पनि ठूलो टोली ल्याएर हामीलाई अप्ठेरोमा पार्छ भनेर त्यहाँका नेपाल हेर्ने प्रतिनिधिले भन्थे। हाम्रो परम्परा भैसकेको छ निर्देशिका निकाल्ने, पालना नगर्ने।"

तर सरकारका प्रवक्ता गोकुल बाँस्कोटाले अहिलेको प्रधानमन्त्रीको भ्रमण विशेष भएकाले केही संख्या धेरै हुन गएको बताए।

उनले भने, "कहिलेकाहिं अपवाद हुन्छ, यो भ्रमण त्यस्तो हो। हामी नियमप्रति गम्भीर नै छौं। यस भ्रमणलाई सार्थक भ्रमणमा बदल्नका लागि विभिन्न सहमति र सम्झौता गर्नुपर्ने भएकाले र निजीक्षेत्रसँग पनि सहकार्य गर्नुपर्ने भएकाले भ्रमण टोली केही ठूलो हुन गएको हो।"

केही सरकारी अधिकारीहरुले निर्देशिका व्यावहारिक नभएको भन्दै त्यसलाई समयानुकूल र भ्रमण गर्ने देश अनुसार फरक-फरक बनाइनु पर्ने बताएका छन्।


दक्षिणी राज्य कर्नाटकमा हालै भएको विधानसभा चुनावमा मोदीको दल सबैभन्दा ठूलो पार्टीका रूपमा उदाएको छ ।

भारतका २९ वटा राज्यमध्ये २० वटा राज्यमा बीजेपीको सरकार छ र अब २१औँ राज्यको सत्ताको बागडोर सम्हाल्ने दाबी पनि उसले गरेको छ।

दुई अन्य दलहरू कंग्रेस तथा क्षेत्रीय पार्टी जनता दल (सेक्युलर)ले अन्तिम समयमा आएर एकअर्कासँग चुनावपश्चात् गठबन्धन गर्ने घोषणा गर्दै स्थितिलाई नयाँ मोड दिए।

‘कर्नाटक सरकारको साँचो राज्यपालको हातमा’

सत्ता दाबी

गठबन्धनले उनीहरूलाई सत्तामाथि उचित दाबी गर्ने मौका दिएको पनि ती दुई दलहरू बताउँछन्।

कांग्रेस तथा जनता दलले ११४ सिट हासिल गरेका छन् भने बीजेपीसँग १०४ सिट छ।

अब कर्नाटक राज्यमा त्यहाँका राज्यपालले कसले त्यहाँ सरकार गठन गर्नेछ भनेर आह्वान गर्नुपर्ने हुन्छ।

तर सामान्य बहुमत पाउनबाट बीजेपी ८ सिटले मात्र पछि परेपनि मोदी चुनावी परिणामबाट निकै नै खुसी देखिन्छन्।

प्रभाव बिस्तार

गत एक वर्षमा बीजेपीले भारतका ग्रामीण उत्तर-पूर्वमा अनपेक्षित रूपमा प्रभाव बिस्तार गरेको छ। त्यो क्षेत्रमा २५ वटा संसदीय सिटहरू छन्।

पाँच वटा दक्षिणी भारतीय राज्यहरूमा अहिलेसम्म क... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

ेही सफलता नपाएको बीजेपीले ६ करोड ४० लाख जनसंख्या भएको कर्नाटकमा राम्रो चुनावी परिणाम ल्याएको छ।

अघिल्लो सरकारमा मन्त्री रहेका कंग्रेसका एक दर्जनभन्दा बढी नेताले उनीहरूको सिट गुमाएका छन्।

यसको अधिकतम श्रेय मोदीलाई नै जान्छ।

गुजरातमा मोदी नै विजयतर्फ अग्रसर

चुनावी रणनीति

एकदमै आक्रमक अभियानका क्रममा, निकै मिहिनेती भनिने नेता मोदीले २० भन्दा धेरै सार्वजनिक बैठकहरू गरे। साथै लोकप्रियवादी क्षेत्रीय नेता तथा कांग्रेशबाट मुख्यमन्त्री बनेका सिद्धरमैयाविरुद्ध कडा रूपमा उत्रिएको देखियो।

मोदीले भ्रष्टचारका विरुद्ध लड्ने अनि अर्थतन्त्रलाई मजबुत पार्ने कुरा गरे जबकि  उनका दलका अन्य नेताहरूले धार्मिक मुद्दा उठाए।

चुनावी नतिजाले फेरि पनि मोदी अझै पनि उनको दलको सबैभन्दा महत्तवपूर्ण व्यक्ति हुन् भन्ने पुनः प्रमाणित भएको छ।

राहुल गान्धीले नेतृत्व गरेको कांग्रेसका लागि चुनावी हार एउटा ठूलो बाधा भन्न सकिन्छ।

हालैका वर्षमा कांग्रेसले बलियो नेतृत्वको अभावको सामना गरिरहेको छ।

कयौँ सामाजिक निर्वाचन क्षेत्रहरूमा स्तब्ध तुल्याउने गतिमै उसले मतदाताहरू गुमाएको छ र भारतको ठूलो हिस्सा ओगट्ने अधैर्य तथा महत्तवकांक्षी मतदाताहरूलाई आश्वस्त पार्ने आशा प्रदान गर्न विफल भएको छ।


दमास्कस र आसपासका क्षेत्रमा विस्फोटका ठूला आवाजहरू सुन्न सकिन्छ।

र, आकाशमा धुवाँको मुस्लो देख्न सकिन्छ।

अमेरिकी राष्ट्रपति डोनल्ड ट्रम्पले हमला गर्न लागिएको घोषणा गर्दै एउटा वक्तव्य जारी गरेका छन्।

हमलाबारे अमेरिका-रुसबीच आरोपप्रत्यारोप्

'रासायनिक हमला'को अन्तर्राष्ट्रिय भर्त्सना

प्रमाण

उनले सिरियाली सरकारले रासायनिक अस्त्रको प्रयोग नरोकेसम्म अमेरिका र उसका साझेदार मुलुकहरूले कारबाही जारी राख्न तयार रहेको बताएका छन्।

ट्रम्पले रासायनिक हमलाका लागि रुस प्रत्यक्ष रूपमा जिम्मेवार रहेको आरोप लगाउँदै सिरियाली रासायनिक अस्त्रहरू निर्मूल पार्ने सन् २०१३ को वाचा पूरा गर्न रुस विफल भएको समेत बताए।

यसअघि अमेरिकाले सिरियाको पूर्वी गुटामा गरिएको शंकास्पद रासायनिक हमलामा सिरियाली सरकारको हात रहेको र त्यसलाई रोक्न रुसले केही पनि नगरेको आफूसँग प्रमाण रहेको जनाएको थियो।

अमेरिकी विदेश मन्त्रालयकी एकजना प्रवक्ताले सिरियासँग सही खालको अस्त्र र त्यसलाई प्रयोग गर्ने साधन रहेको बताएकी थिइन्।

सिरियामा महत्त्वपूर्ण रूपमा सैन्य उपस्थिति भएको रुसले हमलालाई ब्रिटेनले  उक्साउनका लागि प्रयोग गरिरहेको ... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

आरोप लगाएको छ, जुन आरोप लण्डनस्थित ब्रिटिश सरकारले सशक्त रूपमा अस्वीकार गरेको छ।


दमास्कसको बाहिरी क्षेत्रमा रहेको विद्रोही नियन्त्रित पूर्वी गुटामा एक हप्तासम्म चलेको व्यापक बमबारीपछि यो निर्णय लिइएको हो।

उक्त युद्धविरामले सहायता सामग्री र स्वास्थ्य उपचारका लागि उद्धारका कदमहरू चाल्न मद्दत गर्नेछ।

तर पछिल्लो युद्धविरामले सबैभन्दा ठूलो जिहादी समूह र उनीहरूका सहयोगीहरूलाई सम्बोधन गरेको छैन, जसका कारण त्यसको वास्तविक परिणाम कस्तो हुनेछ भन्ने प्रश्न तेर्सिएको छ।

युद्धविराम

राष्ट्रसंघका लागि अमेरिकी राजदूत निक्की हेलीले सिरियाली सैन्यबल सो युद्धविरामको पक्षमा अभिनेमा आफूलाई शंका रहेको भन्दै मतदान ढिलो गराउनमा भूमिका खेलेको भन्दै रूसको आलोचना गरिन्।

सिरियाली अभियानकर्ताहरूले सुरक्षा परिषद्ले मतदान गरेपछि पनि गुटा क्षेत्रमा हवाई आक्रमण जारी रहेको जानकारी दिएका छन्।

रुसी राजदूतले पनि युद्धविराम कार्यान्वयन हुनेमा आशंका व्यक्त गरेका छन्।

सिरिया: '५०० जनाभन्दा बढीको मृत्यु'

सिरिया: पूर्वी गुटाको स्थिति भयावह

गएको आइतवारयता पूर्वी गुटामा सरकारी फौजहरूले गरिरहेको हमलामा करिब ५ सय जनाले ज्यान गुमाएका छन्।

विद्रोहीहरूले गोलाबारीका कारण दमास्कसमा १६ सर्वसाधारणलाई ... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

मारिएको जनाइएको छ।


दलका दुई अध्यक्ष प्रधानमन्त्री केपी शर्मा ओली र प्रचण्डबीचको छलफलमा स्थायी समितिको बैठक स्थगित गर्दै शनिवार सचिवालयको बैठक निर्णय गरिएको हो।

स्थायी समितिको बैठक पटकपटक अवरुद्ध हुँदै आएको छ।

तर स्थायी समिति सदस्य हरिबोल गजुरेलले दल अब सहमतिको बाटोमा हिँड्न थालेको निष्कर्ष निकालेका छन्।

"स्थिति तन्किएर जसरी उत्कर्षमा पुगेको थियो, तर अहिले वार्ता-छलफल जसरी अघि बढेको छ," गजुरेलले भने, "सहमति भइसकेको छैन, सहमतिको बाटोमा नेताहरू अघि बढिरहनुभएको छ।"

"दुवै पक्षलाई समर्थन गर्नेहरू पनि सहमतिको लागि प्रयास गरिरहनुभएको छ।"

उनका विचारमा ढिलो चाँडो केन्द्रीय समितिको बैठक हुन्छ र मिल्ने अवस्था भएरै परिस्थिति केन्द्रीय समितिको बैठकतर्फ जाँदैछ। "नमिल्ने भए त केन्द्रीय समिति बैठक किन बस्थ्यो?" उनी प्रतिप्रश्न गर्छन्।

तर केन्द्रीय समितिको बैठक डाक्ने भनिएको स्थायी समिति बैठक नै स्थगित भएपछि सचिवालय बैठकमा धेरैको ध्यान गएको छ।

पूर्वमाओवादी नेतामै अविश्वास

प्रचण्ड निकटस्थहरूले प्रधानमन्त्री ओली पनि बिहीवारको छलफलमा केन्द्रीय समितिको बैठक डाक्न सहमत भएको बताउने गरेका छन्।

तर नेकपा स्थायी समितिमा र... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

हेका एक पूर्व माओवादी नेतालाई नै केन्द्रीय समितिको बैठक हुनेमा त्यति विश्वास छैन।

स्थायी समितिको बैठक डाक्न हस्ताक्षर गरेका ती नेताले भने, "बैठक पो बोलाउन भनेका हौँ, कोही साथीलाई प्रधानमन्त्रीको राजीनामा माग्न मन होला, तर पार्टीलाई पनि त्यो लाग्नुपर्‍यो नि।"

प्रधानमन्त्रीले दुवै पदबाट राजीनामा नदिएरै अन्तत: पार्टी एक हुने उनको विश्वास छ।

'यथास्थितिमा सहमति हुने' उनको विश्वासले नेकपाभित्रको समीकरणमा पनि फेरबदल आइरहेको सङ्केत दिन्छ। यद्यपि उनले आफूले कहिल्यै प्रधानमन्त्रीको राजीनामा नमागेको बताए।

उनी त केन्द्रीय समितिको बैठककै विरुद्धमा देखिए। उनले भने, "कोरोनाभाइरसको सङ्क्रमणका बेला अरूलाई भोजभतेर नगर भन्ने अनि हामीले चार-पाँच सय जना भेला गर्न मिल्छ?"

दुई अध्यक्ष मिल्ने सम्भावना कति?

प्रधानमन्त्रीविरुद्ध पूर्वएमालेका वरिष्ठ नेताहरू प्रचण्डसँग मिलेपछि दुई अध्यक्ष पक्षका कतिपय नेताहरू उनीहरूबीचको सहकार्यको विकल्प नरहेकोमा जोड दिने गरेको छन्।

ओलीनिकट मानिने नेता गोकुल बाँस्कोटाले ट्विटरमा ओली र प्रचण्ड मिलेर एकता भएको र दुई जना नमिल्दा धेरैले खेल्ने अवसर पाएको र दुई अध्यक्ष मिले भने पार्टीमा सबै कुरा मिल्ने आशय व्यक्त गरेका छन्।

तर दुई जनामध्ये एक जना निकालिए वा निक्लिए भने नेकपाको वैधता नै समाप्त हुने उनको भनाइ छ।

पूर्वमाओवादीका कतिपय नेताहरूबाट पनि त्यस्तै आशय अभिव्यक्त हुन थालेको भन्दै वरिष्ठ नेता माधवकुमार नेपाल पक्षमा प्रचण्डले फेरि प्रधानमन्त्रीसँग 'लेनदेन गरेर सहमति गर्ने' आशङ्का पनि पाइन्छ।

किनभने उनीहरू ओलीलाई सके दुवै पद नभए एउटा पद छोड्न बाध्य पार्नुपर्ने पक्षमा देखिन्छन्।

प्रधानमन्त्री भने दुवै पद नछाड्ने अडानमा रहेको उनी र प्रचण्ड निकटहरू नै बताउँछन्।

'विभाजन टार्दै'

त्यसो गरिए पार्टी विभाजन हुने प्रधानमन्त्री निकटस्थहरूले खुला रूपमा बताउने गरेका छन्।

नेता गोकुल बाँस्कोटाले ट्वीट गरेका छन्, "स्टेकहाल्डर को हुन्? एमालेका ओली र माओवादीका पुष्पकमल हुन्। जसमध्ये एक निकालिए वा निक्लिए भने नेकपाको वैधता त्यसै पलदेखि सकिन्छ। किनभने दुवै अध्यक्ष थिए र छन्।"

प्रचण्ड निकटस्थ एक नेताका बुझाइमा प्रधानमन्त्रीले मलाई यही स्थायी समिति बैठकबाट कारवाही गरून् र छुट्टिऊँला भन्ने थियो।

ती नेताले आफ्नो ठम्याइ सुनाउँदै बीबीसीसँग भने, "तर दुई-चार महिना पार्टी विभाजन गर्न वा हुन नदिने नेताहरूको सोच देखियो,...


दश ओभरमा घटाइएको खेलमा पारस खड्का, विनोद भण्डारी र सन्दीप जोराले आक्रामक ब्याटिङ गरे। बलिङतर्फ म्यान अफ द सिरिज घोषित अभिनाश बोहोरा र करण केसीको प्रशंसा भयो। तर सबैभन्दा तारिफ पाए उपकप्तान ज्ञानेन्द्र मल्लले। कारण थियो उनले गरेको अविश्वसनीय फिल्डिङ।

उनले लिएको तीन क्याचका कारण यूएईले जित्नै लागेको खेलमा घुँडा टेक्यो।

नेपालका ब्याटिङ सल्लाहकार उमेश पटवालले भनेका थिए, "हुन त करण केसी खेलको म्यान अफ द म्याच भए। तर खेलको वास्तविक नायक भने ज्ञानेन्द्रको फिल्डिङ नै हो। "

अविश्वसनीय क्याच

मल्लले लिएको एउटा 'डाइभिङ क्याच'ले लगभग पराजय उन्मुख भइसकेको नेपालले खेलमा पुनरागमन गरेको थियो।

खेलको आठौं ओभरको पहिलो बल थियो। खेल ७२ रनमा ३ विकेट गुमेको अबस्थामा थियो। ३० रन बनाएर खेलमा जमिसकेका यूएईका भरपर्दा ब्याट्सम्यान साइमन अनवर आफ्नो टोलीलाई सहज जित दिलाउने धुनमा थिए।

केसीको बलमा छक्का हान्ने प्रयास गरेका अनवरलाई मल्लले लामो दौड लगाउँदै लङ्ग अन बाउन्ड्री लाइनमा एक हातले क्याच लिइदिए।

मल्लले बीबीसी नेपाली सेवासँग त्रिभुवन विमानस्थलमा उत्रेपछि भने,"उक्त प्रहार छक्का वा चौका हुने पक्का थिय... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

ो। बल टाढा भएपनि सुरुमा मैले सोचेको थिएँ की म छक्का बचाउन सक्छु। लामो दौड लिएँ, नजिकै पुगेपछि डाइभ गरेँ। बल मेरो हातमा आयो र त्यसलाई फुत्किन दिइनँ।"

मैदानको माहोल त्यसले एकाएक बदलिदियो। दबाब यूएईका खेलाडी माथि पर्न गयो।

त्यसपछि विपक्षी टोली खुलेर खेल्न सकेन र थप १८ रन जोडेर मात्र ९० रनमा समेटिएको थियो।

नेपालले पहिलो ब्याटिङ गरेर १०४ रन जोडेको थियो।

खेलपछि विपक्षी कप्तान मोहम्मद नाविदले पनि मल्लको प्रदर्शनलाई महत्वपूर्ण भन्दै प्रशंसा गरे।

प्रस्तुत छ उनै ज्ञानेन्द्र मल्लसंग गरिएको विशेष कुराकानी।

उत्कृष्ट क्याच बारेमा के भन्छन् ज्ञानेन्द्र मल्ल


दश दिनअघि मन्त्रालयले तीन-चार जनामा उक्त घातक कालो ढुसीको सङ्क्रमण देखिएको बताएको थियो।

"विभिन्न ठाउँबाट गरी अहिलेसम्म हामीकहाँ म्यूकोर्माइकोसिसका करिब १२ वटा रिपोर्टिङ भएका छन्," नवनियुक्त प्रवक्ता डा. कृष्णप्रसाद पौडेलले सोमवार भने।

उनका अनुसार वीरगन्ज, नेपालगन्ज र काठमाण्डूलगायत ठाउँका अस्पतालबाट कालो ढुसीको सङ्क्रमणका विवरणहरू आएका हुन्।

भारतमा 'ब्ल्याक फङ्गस' अर्थात् कालो ढुसीबाट हजारौँ मानिस सङ्क्रमित भएको विवरण सार्वजनिक भएका छन्।

केही दिनअघि उत्तर प्रदेशका एउटै बिरामीमा ब्ल्याक फङ्गस, ह्वाइट फङ्गस र येलो फङ्गसको विरल सङ्क्रमण देखिएको बीबीसी हिन्दीले जनाएको थियो।

के गर्दैछ नेपाल सरकार?

प्रवक्ता पौडेलका अनुसार नेपालमा सुरुमा सीमावर्ती सहर वीरगन्जबाट कालो ढुसीको सङ्क्रमणबारे मन्त्रालयलाई रिपोर्ट गरिएको थियो।

त्यसयता निगरानी थालेको मन्त्रालयले उक्त ढुसीको सङ्क्रमण रोकथाम तथा उपचारबारे 'प्रोटोकल' बनाएर सार्वजनिक गर्ने क्रममा रहेको उनले बताए।

नाक, कान, घाँटीसम्बन्धी नेपालका विशेषज्ञ चिकित्सकहरूको सङ्गठनले भने रोकथाम र व्यवस्थापनसम्बन्धी एउटा एड्भाइजरी प्रकाशित गरिसकेको छ।
... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

"विशेषज्ञ चिकित्सकहरूको एउटा कोर टीम बनाएर हामीले प्रीभेन्शन (रोकथाम) र ट्रीट्मन्ट (उपचार) बारे प्रोटोकल नै बनाएका छौँ र त्यसलाई सर्भेलन्समा राख्ने भनेका छौँ," डा. पौडेलले थपे।

चिकित्सकहरूका अनुसार कालो ढुसीबाट सङ्क्रमितको उपचारमा मुख्यतया 'एम्फोटेरिसिन बी' औषधिको प्रयोग गर्ने गरिएको छ।

नेपालमा त्यो औषधिको प्रयोग कालाजारको उपचारमा हुँदै आएको छ।

अहिलेसम्म बजारमा उपलब्धबाट काम चलाइँदै आएको भए पनि पछिल्लो समय भारतले निर्यातमा रोक लगाइदिएपछि समस्या देखिएको प्रवक्ता पौडेलले उल्लेख गरे।

"त्यो औषधिको उपलब्धता अहिले पनि चुनौतीपूर्ण नै छ। हामीसँग अलि कम नै छ। हामीले डब्ल्यूएचओको संयन्त्रबाट माग गरेका छौँ। जुन महिनाको २ तारिखसम्म आइपुग्ने कुरा छ।"

"हाललाई पहिलो खेपमा हामीले ३,००० भाएल माग गरेका छौँ," प्रवक्ता पौडेलले भने।

कस्तो बेला बढी जोखिम हुन्छ?

कालो ढुसी पनि भनिने म्यूकोर हाम्रो वातावरणमा प्राकृतिक रूपमै पाइने एक प्रकारको 'अवसरवादी' ढुसी हो जसको सङ्क्रमणबाट म्यूकोर्माइकोसिस हुन्छ।

काठमाण्डूको तिलगङ्गा इन्स्टिच्यूट अफ अफ्थ्याल्मलजीका प्रमुख कार्यकारी अधिकृत तथा कोर्निआ विशेषज्ञ डा. रीता गुरुङका अनुसार मानिसमा रोग प्रतिरोधात्मक क्षमता कमजोर भएका बेला म्यूकोर्माइकोसिस हुने गर्छ।

अहिले चर्चामा रहेका ब्ल्याक फङ्गस, ह्वाइट फङ्गस र एलो फङ्गस एउटै प्रजातिको भएको उनी बताउँछिन्।

मुम्बईमा म्यूकोर्माइकोसिस भएको शङ्का गरिएका एक व्यक्तिको आँखा परीक्षण गरिँदै

"त्यस्ता ढुसी त हाम्रो वातावरणमा जहाँतहीँ हुन्छन्। तर जोकोहीलाई तिनले आक्रमण गरेका हुँदैनन्, उसैलाई गर्छन् जसमा रोगसँग लड्ने क्षमता कमजोर हुन्छ," उनले बीबीसीसँग भनिन्।

"कोभिड महामारीका बेला यो समस्या किन देखिँदैछ भन्दाखेरि एक त कोभिडले हाम्रो इम्यूनिटी (प्रतिरोध क्षमता) घटाइरहेको छ, त्यसमाथि सिकिस्त बिरामीलाई स्टेरोइड चलाइँदा रोगसँग लड्ने क्षमता अझै घट्न जान्छ।"

रेटिना विशेषज्ञ डा. नीतिन तुल्स्यानका अनुसार मधुमेह रोगी, जलेका बिरामी र क्यान्सरका बिरामीमा म्यूकोर्माइकोसिसको समस्या बढी देखिने गर्छ।

म्यूकोर्माइकोसिसबाट कसरी बच्ने?

आफ्नो शरीरमा रोगप्रतिरोधी क्षमतालाई घट्न नदिने कुरामा विशेष चनाखो हुनुपर्ने डा. गुरुङको सुझाव छ।

"अर्को कुरा कोरोनाभाइरस सङ्क्रमित भएपछि मान्छेबाट सुनेकै भरमा स्टेरोइडको प्रयोग गर्नै भएन। हामीकहाँ त्यसको गलत प्रयोग भएजस्तो मलाई...


दश वर्षीय युटा इटोले आफूलाई कस्तो अनुभूति भएको छ त्यो भन्न गत वसन्तमा वार्षिक गोल्डेन वीक बिदा कुरे। परिवारसँग बिदामा बाहिर गएको एक दिन उनले आफूलाई विद्यालय जान मन लाग्न छाडेको स्वीकारे।

महिनौँदेखि विद्यालय जान उनी आनाकानी गर्दै आएका थिए, उनी प्रायः जान अस्वीकार नै गर्थे। उनलाई सहपाठीहरूले सताउँथे र उनीसँग झगडा गर्थे।

उनका अभिभावकसँग तीनवाटा विकल्प थिए - समस्यामा सुधार आउन सक्छ कि भन्ने आशामा युटालाई मनोपरामर्श दिलाउने, घरमै पढाउने अथवा निःशुल्क विद्यालय पठाउने। उनीहरूले अन्तिम विकल्प रोजे।

अहिले युटाले विद्यालय समयमा आफूलाई मनलाग्दी गर्छन् र उनी धेरै खुसी छन्।

फाइल तस्बिर

युटा जापानका फुटोकोमध्ये एक हुन्। स्वास्थ्य वा आर्थिक विषयसँग सम्बन्धित नभएका विषयका कारण ३० दिनभन्दा बढी दिनसम्म बालबालिका विद्यालय नजानुलाई जापानी शिक्षा मन्त्रालयलाई फुटोको भन्ने गरेको छ।

त्यो समस्यालाई अनुपस्थित हुने, कामचोरी, विद्यालय जान डराउने वा अस्वीकार गर्ने भनेर अनुवाद गर्ने गरिएको छ।

फुटोकोप्रति धारणामा दशकौँयता परिवर्तन आएको छ। सन् १९९२ सम्म विद्यालय जान अस्वीकार भनियो - त्यसपछि टोकोक्योशी अर... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

्थात् प्रतिरोध भनियो जसलाई एक किसिमको मानसिक रोगको रूपमा बुझियो।

तर सन् १९९७ मा फुटोको अर्थात् अनुपस्थित भनेर थप तटस्थ नाम दिइयो।

अक्टोबर १७ मा सरकारले घोषणा गरेअनुसार एलमेन्ट्री र जूनीअर हाईस्कूलका विद्यार्थीहरू अनुपस्थित हुने सङ्ख्या अहिलेसम्मकै उच्चबिन्दुमा छ। अर्थात् सन् २०१८ मा एक लाख ६४ हजार ५२८ बालबालिका ३० दिनभन्दा बढी समय अनुपस्थित  भए।

सरकारी तथ्याङ्कअनुसार त्यो सङ्ख्या सन् २०१७ मा एक लाख ४४ हजार ३१ थियो।

तामागावा निःशुल्क विद्यालय

बढ्दो फुटोको समस्यालाई सम्बोधन गर्ने प्रयासमा सन् १९८० को दशकमा जापानमा निःशुल्क शिक्षा दिने अभियान आरम्भ भयो।

तिनीहरू वैकल्पिक विद्यालय हुन् जुन स्वतन्त्रता र 'इन्डभिजूयालिटी'को सिद्धान्तअनुसार चल्छन्।

तिनीहरू स्वीकृत अनिवार्य शिक्षा व्यवस्था हुन् जुन घरमा पनि दिइन्छ, तर त्यसले मान्यताप्राप्त योग्यता प्रदान गर्दैन।

निःशुल्क अथवा वैकल्पिक शिक्षा लिनेहरूको सङ्ख्या बढेको छ। सन् १९९२ मा सात हजार ४२४ रहेकोमा सन् २०१७ मा २० हजार ३४६ पुगेको छ।

विद्यालय छाड्ने समस्याको दीर्घकालीन परिणाम हुन सक्छ र किशोरहरू समाजबाटै पूर्ण रूपमा अलग भई आफूलाई कोठामा सीमित पार्न सक्ने उच्च जोखिम रहन्छ जुन समस्यालाई हिकिकोमोरी भनिन्छ।

अझ बढी चिन्ताको समस्या त विद्यार्थीले आत्महत्या गर्छन्। सन् २०१८ मा ३० वर्षयताकै सबैभन्दा बढी ३३२ वटा घटना भएका थिए।

आत्महत्या गर्ने बढ्दो सङ्ख्यालाई दृष्टिगत गर्दै सरकारले सन् २०१६ माखासगरी विद्यालयहरूलाई विशेष सुझावसहित आत्महत्या रोक्नेसम्बन्धी एउटा ऐेन नै ल्यायो।

निःशुल्क शिक्षा दिने विद्यालयले आफ्ना नीति आफैँ बनाउँछन्

उसो भए जापानमा बालबालिकाहरू किन विद्यालय गइरहेका छैनन्?

पारिवारिक परिस्थिति, साथीहरूसँगको समस्या र सताउने कुरा मुख्य कारण भएको शिक्षा मन्त्रालयले गरेको एउटा सर्वेक्षणले देखाएको छ।

विद्यालय छोड्ने बालबालिकाका अनुसार उनीहरू प्राय: अरू विद्यार्थीसँग र कहिलेकाहीँ शिक्षसँग घुलमिल हुन सकेनन्।

तोमोई मोरिहासीको हकमा पनि त्यही लागु हुन्छ।

"मैले धेरैसँग सहज महसुस गरिनँ," १२ वर्षीया बालिका भन्छिन्। "विद्यालय जीवन पीडादायी थियो।"

तोमोई बोल्न डराउने समस्याबाट पीडित थिइन् जुन समस्या मानिसहरूको बीचमा हुन्थ्यो।

"म घरबाहिर अथवा परिवारभन्दा बाहिर बोल्न सक्दिनथेँ," उनी भन्छिन्।

र, जापानी विद्यालयहरूमा हुने कडा नियमहरूको पालना गर्न कठिन...


दश हजार ७८७ नमुना परीक्षण गरिएकोमा ७३६ जनामा यूके भेरिअन्ट, ३४ जनामा दक्षिण अफ्रिकी र एक जनामा ब्रजिली भेरिअन्ट देखिएको हो।

भारतमा पछिल्ला दिनमा कोरोनाभाइरस सङ्क्रमण तीव्र गतिमा फैलिरहेको तथ्याङ्क आइरहँदा कोरोनाभाइरसका नयाँ प्रकार देखिएको हो।

तर सरकारले नयाँ प्रकार र पछिल्लो सङ्क्रमण दरबीच सम्बन्ध नदेखिएको जनाएको छ।

बढ्दो सङ्क्रमण दर

बुधवार मात्रै भारतमा ४७,२६२ जना सङ्क्रमित थपिएका छन् भने २७५ जनाको कोभिडका कारण मृत्यु भएको छ।

पछिल्लो वृद्धि सन् २०२१ को अहिलेसम्मकै सबैभन्दा उच्च हो।

भाइरसहरू उत्परिवर्तित हुनु सामान्य हुन्छ र अधिकांश उत्परिवर्तन चिन्ताको विषय हुँदैन तथा त्यसले सङ्क्रमण फैलाउने दरमा परिवर्तन ल्याउने अथवा गम्भीर सङ्क्रमण निम्त्याउने हुँदैन।

तर यूके र दक्षिण अफ्रिकी भेरिअन्ट अझ बढी सङ्क्रामक हुन सक्ने र कतिपय अवस्थामा घातक हुन सक्ने पनि देखिएको छ।

अझ सङ्क्रामक हुनसक्ने

भाइरोलोजिस्ट डा. शाहीद जमीलका अनुसार डबल म्युटेन्टमा उही भाइरसमा एकसाथ दुइटा उत्परिवर्तन हुने गर्छ।

त्यो भाइरसले रोगप्रतिरोधी क्षमतालाई छल्न सक्ने तथा झन् सङ्क्रामक हुन सक्ने डा. जमीलले बताए।... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

भारतमा हालसम्म एक करोड १७ लाख व्यक्ति कोरोनाभाइरस सङ्क्रमित भएका छन् भने एक लाख ६० हजार व्यक्तिको ज्यान गइसकेको तथ्याङ्क छ।

पछिल्लो समय सङ्क्रमण बढ्न थालेपछि नियन्त्रण तथा रोकथाम गर्ने प्रयासमा थुप्रै राज्यले पुनः प्रतिबन्धात्मक कदमहरू चाल्न थालेका छन्। त्यसमा कर्फ्यूदेखि लकडाउनसम्मका कदम रहेका छन्।


दशहप्ते भ्रूणको बायाँ हातको छायाचित्र

'डेभलपमन्ट' जर्नलमा जीववैज्ञानिकहरूले उल्लेख गरेअनुसार मानवजातिमा छोटो समयका लागि देखिए पनि ती मांसपेशी सम्भवत: क्रमविकासका धेरै पुराना अवशेष हुन्।

उनीहरूले त्यसलाई सरीसृपबाट स्तनधारीमा रूपान्तरण भएको बेलाको अर्थात् २५ करोड वर्ष पुरानो अवशेष मानेका छन्।

तर मानिसको शरीरले किन त्यो बनाउँछ र जन्मिनुअघि लोप हुन्छ भन्ने स्पष्ट छैन।

वैज्ञानिकहरूले विकासको त्यो चरणको औँलाको चालसँग सम्बन्ध भएको अनुमान गरेका छन्। अरू औँलामा हराए पनि मानिसको बूढीऔँलामा एउटा अतिरिक्त मांसपेशी बाँकी रहन्छ।

कहिलेकाहीँ केही मानिसमा अतिरिक्त औँला र हातका मांसपेशी भएको देखिन्छ। तर वैज्ञानिकहरूले गर्भाशयमा सातदेखि १३ हप्तासम्मका भ्रूणका थ्रीडी स्क्यानमा कहिल्यै पनि सबै डोर्सोमेटकार्पल नामक मांसपेशीहरू देखेनन्।

कहिलेकाहीँ बाँकी रहँदा ती मांसपेशीहरू शारीरिक विकृतिसँग सम्बन्धित हुन्छन्। वैज्ञानिकहरूले अध्ययन गरेका १५ विकासोन्मुख शिशुमा पत्ता लागेको तथ्यले जन्मजात हुने त्यस्ता विकृतिबारे बुझ्न सघाउँछ।

शोधका मुख्य लेखक तथा अमेरिकास्थित हार्भर्ड  विश्वविद्यालयका डा. रुई डिओगो भ... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

न्छन्, "हाम्रो बूढीऔँलातर्फ जाने थुप्रै मांसपेशी हुन्छन्, बूढीऔँलाको चाल निश्चित हुन्छ। तर अरू औँलातिर जाने धेरै मांसपेशी हामी गुमाउँछौँ।"

"हाम्रो क्रमविकासमा हामीलाई तिनको त्यति खाँचो परेन।"

"त्यसो भए ती किन बन्छन् त? क्रमविकासमा 'म सबै कुरा मेट्छु। माइलीऔँलादेखि कान्छीऔँलासम्म जाने सबै मासंपेशी हटाउँछु, खालि बूढीऔँलातिर जाने एउटा राख्छु' भन्न हामी सक्दैनौँ।"

"यो त्यति सजिलो छैन। सम्भवत: यो मांसपेशीको एक तह बन्नुपर्छ अनि त्यसपछि यो अरू औँलाबाट हराउँछ। तर बूढीऔँलामा बाँकी हुन्छ।"

अनुपयोगी अङ्ग?

उनले यी मांसपेशीहरू एपेन्डिक्स, बुद्धि बङ्गारो र पुच्छरको हाड जस्ता मानिसको शरीरमा बाँकी रहने उपयोगविहीन अवयवभन्दा निकै असाधारण भएको बताए।

शिशुको पैतलाको मांशपेशीको स्क्यान

उनले भने, "यी मांसपेशीहरू २५ करोड वर्षअघि नै लोप भएका हुन्।"

"कुनै पनि वयस्क स्तनधारी जीवमा यी मांसपेशीहरू हुँदैनन्। न मुसामा न कुकुरमा हुन्छ। यो वास्तवमा धेरै पहिलाको कुरा हो।"

"हाम्रो प्रजातिको भन्दा पनि माछा, भ्यागुता, कुखुरा र मुसाको प्रारम्भिक विकासबारे हामीलाई धेरै थाहा थियो। तर अहिले नयाँ प्रविधिहरूले हामीलाई मानव विकासबारे विस्तृत रूपमा बुझ्न सघाएका छन्।"

मानव र पुच्छर नभएका वानरजस्ता जीवको अध्ययन गरेका अमेरिकन म्यूजीअम अफ न्याचरल हिस्ट्रीसँग सम्बद्ध मानवशास्त्री डा. सर्गेई अल्मेसिजाले यो अध्ययनबाट मानव विकाससँग सम्बन्धित गम्भीर कुरा बुझिएको तर कैयौँ प्रश्नहरू उठेको बताए।

उनी भन्छन्, "यो अध्ययनको मौलिकता के हो भने यसले सटीक रूपमा हाम्रो विकासका क्रममा कहिले कुन संरचना देखा पर्छन् र हराउँछन् त्यसको दृश्याभास गर्न सघाउँछ।"

उनको प्रश्न पनि छ। भन्छन्, "अब मेरो लागि महत्त्वपूर्ण प्रश्न हो- हामीले अन्य के कुरा गुमाइरहेका छौँ? मानव शरीरको विकासको चरणमा यसरी विस्तृत रूपमा निरीक्षण गरिए हामी के पाउँछौँ?"

"के कारणले निश्चित संरचना हराउँछ र फेरि प्रकट हुन्छ? अहिले हामीले यो कसरी हुन्छ भन्ने हेर्न सक्छौँ तर किन भन्ने प्रश्न पनि छ।"

जीववैज्ञानिकहरूले मानव शरीरका अन्य अङ्गको विस्तृत अध्ययन गर्न थप काम गर्ने योजना बनाइरहेका छन्।

उनीहरूले गर्भस्थ शिशुको पैतलाको अध्ययन गरेर अतिरिक्त मांसपेशी विकसित हुने र पछि लोप हुने पत्ता लगाएका छन्।

बाँदर र चिम्पान्जीजस्ता अन्य जीवमा अहिले पनि त्यस्ता मांसपेशीहरू छन्। अग्लो ठाउँमा चढ्न र वस्तु समाउन...


दशैँअघि मूल्य समायोजनको विषय चाहिँ समितिको क्षेत्राधिकारभित्र नरहेको सरकारका प्रवक्ताले बताएका छन्।

मन्त्रिपरिषद्ले चिनीको मूल्य विवाद समाधानका निम्ति 'रणनीतिक अध्ययन गर्ने जिम्मेवारीसहित' राष्ट्रिय योजना आयोगका सदस्य दिलबहादुर गुरुङको संयोजकत्वमा सात सदस्यीय समिति आइतवार गठन गरेको हो।

सरकारका प्रवक्ता एवम् सञ्चार तथा सूचना प्रविधिमन्त्री गोकुल बास्कोटाका अनुसार समितिले उखुकृषक, चिनी उद्योगी र उपभोक्तासँग छलफल गरी समाधानको उपाय खोज्नेछ।

दीर्घकालीन

उनले भने, "उत्पादकहरूले त उत्पादन प्रवर्धनमा जोड दिनुपर्ने हो। तर कतिले त चिनीको आयातसम्बन्धी व्यापार पनि गर्छन्। त्यसैले केही समस्या छन्। रणनीतिक रूपमा हामी दीर्घकालीन उपाय खोज्छौँ।"

सरकारले तोकेको चिनीको अधिकतम मूल्य, संसद्को लेखा समितिले दिएको निर्देशन र बजार भाउबीच तालमेल नहुँदा मूल्य विवाद चुलिएको छ।

त्यसैले लेखा समिति नै मूल्य निर्धारणमा आग्रसर देखिएको छ।

सात दिनभित्र प्रतिवेदन दिने जिम्मेवारी पाएको उपसमितिका संयोजक लेखराज भट्टले भने, "हामीले बजार भाउ पनि बुझ्यौँ। कागजपत्र सङ्कलन भइसक्यो।"

नेपालमा उखु किसानदेखि चिनी उत्पा... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

दनसम्ममा थुप्रै समस्या रहँदै आएको लामो समय भइसकेको छ।

त्यसैले स्थायी समाधानका लागि शुरूवातदेखि नै काम गर्नुपर्ने उपभोक्ता हित संरक्षण मञ्च काठमाण्डूकी अध्यक्ष कुमारी खरेल बताउँछिन्।

अनुगमन

उनी भन्छिन्, " बेलैदेखि राज्यले व्यवस्थापन र अनुगमन गर्दै आयो भने निकास निस्किन्छ।"

अधिकारीहरूका अनुसार नेपालमा बर्सेनि १ लाख ८० हजार मेट्रिक टन चिनी उत्पादन हुन्छ भने माग २ लाख ४० हजार मेट्रिक टन छ।

यो वर्ष सरकारले एक लाख मेट्रिक टन मात्र चिनी खरिद गर्न अनुमति दिएको थियो।

यद्यपि दशैँ जस्तो चाडका बेला अभाव देखाउँदै बढी मूल्यमा विक्री हुँदै आएको भन्दै संसद्‌मा समेत आवाज उठेको छ।


दशैंमा बढ्ने उपभोगले अर्थतन्त्रलाई चलायमान बनाउने भएकाले यसलाई अर्थशास्त्रीहरु सकारात्मक रूपमा लिने गर्छन्।

यसरी नेपाली मुद्रा ब्याङ्किङ प्रणालीबाट सबैभन्दा धेरै असार मसान्तको छेउछाउमा बाहिरिन्छ भने दशैं त्यसपछिको दोस्रो अवसर रहेको अधिकारीहरुले बताएका छन्।

दशैंका बेला सर्वसाधरणले नै लत्ता कपडा, लगायत खरिद गर्दा बजारमा पैसा चलायमान हुन्छ। अघिपछिभन्दा ५० प्रतिशत बढि व्यापार दशैंकै बेला हुने गरेको व्यवसायीहरुले बताएका छन्।

मुद्रा

दशैंका बेला नयाँ नोटको माग पनि अत्याधिक हुनेगर्छ।

यो समयमा लत्ता कपडा, खाद्यान्नदेखि गरगहनाको पनि बिक्री हुने गरेको व्यवसायीहरु बताउँछन्।

यो वर्षको दशैंमा विभिन्न ब्याङ्क तथा वित्तिय संस्थाहरुले अर्बौं रुपियाँ केन्द्रीय ब्याङ्कबाट निकालेको राष्ट्र ब्याङ्क मुद्रा व्यवस्थापन विभागका प्रमुख लक्ष्मी प्रपन्न निरौलाले बताए।

उनले भने, "दशैंका बेलाभन्दा असार मसान्तामा अझ धेरै मुद्रा भुक्तानी भएको देखिन्छ। तर छोटो समयमा ठूलो रकम अर्थतन्त्रमा आउने बेला दशैं हो। असार मसान्त सरकारले सबैभन्दा धेरै बिकास बजेट खर्च गर्ने गरेको देखिन्छ भने दशैंका बेला सर्वसाधरणबाट मा... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

ग हुनेगर्छ। यस वर्षको दशैंमा झण्डै ५० अर्ब रूपैयाँ व्याङ्क तथा वित्तय संस्थाहरुलाई भूक्तानी गरेका छौं।"

वस्तु

वर्षभरीमा सबैभन्दा धेरै व्यापार हुने मौसम दशैं रहेको व्यापारीहरू बताउँछन्। त्यसैले दशैंमा हुने व्यापारको तयारी महिनौं अघिदेखि गर्ने गरेको उनीहरूको भनाइ छ।

देशकै मुद्रा चलनचल्तीमा ल्याउन कति चुनौतीपूर्ण

दशैंमा कति गुणा बढी सामान बिक्रि हुन्छ?

नेपाल हिमालय सीमापार वाणिज्य संघका सचिव निरज राई भन्छन्, "कर्मचारीहरुले धेरै तलब थाप्छन् त्यसले गर्दा हाम्रो सबैभन्दा धेरै व्यवसाय दशैंका बेला हुनेगर्छ। अघिपछिको समयभन्दा दशैंको बेला ५० प्रतिशत व्यापार बढ्छ।"

दशैंमा बढ्ने उपभोगले अर्थतन्त्रलाई चलायमान बनाउने भएकाले यसलाई अर्थशास्त्रीहरु सकारात्मक रूपमा लिने गर्छन्।

चिन्ता

तर उपभोग हुने अधिकांश सामान आयातित हुनु चाहिँ चिन्ताको विषय भएको अर्थशास्त्री केशव आचार्य बताउँछन्, "हामीले गरेको खर्चको थोरैमात्र नेपालको अर्थतन्त्रभित्र बस्छ बाँकी चुहावट चाहिँ हामीले सामान आयात गर्ने देशहरुमै जान्छ। यो खराब हो। हामीले दशैंमा गरेको खर्चको ठूलो अंश हाम्रै अर्थतन्त्रमा रहने भएको भए त्यसले आर्थिक वृद्धिदर बढाउने, रोजगारी बढाउने सरकारको राजश्व बढाउने जस्ता थुप्रै कुरा हुन्थ्यो।"

दशैंका बेला धेरैजसो मानिस आआफ्नो थातथलो जाने भएकाले सडक सवारी र वायु सेवा संचालकहरूको पनि यसबेला आम्दानी बढ्ने गरेको बताइन्छ।

त्यसैले राम्रो लगाउने र मिठो खाने भनी चिनिने गरेको चाड दशैंको अर्थतन्त्रमा ठूलो महत्व रहेको अधिकारीहरू बताउँछन्।


दशौँ लाख भारतीयहरू धेरै जनघनत्व भएको स्थानमा बस्छन्

अनुसन्धानकर्ताहरूका अनुसार यी अवस्थाले उनीहरू मुटुरोग, श्वासप्रश्वाससम्बन्धी रोग, क्यान्सर र मधुमेहको जोखिममा पर्दै आएका छन्।

यी अवस्थाले रोगको भार भारतीयहरूमा धेरै देखिएको सरकारी प्रतिवेदनमा पनि उल्लेख छ।

वायू प्रदूषण एक्लैले हरेक वर्ष १० लाखभन्दा धेरै भारतीयको ज्यान जाने गरेको बताइन्छ।

विश्व स्वास्थ्य सङ्गठनले कोभिड-१९ बाट जोगिन सफा खानेपानी, सरसफाइ तथा स्वास्थ्यकर परिस्थिति अत्यावश्यक भएको बताएको छ।

डब्ल्यूएचओ र संयुक्त राष्ट्रसङ्घको बालबालिकासम्बन्धी निकाय यूनिसेफले गरेको संयुक्त अध्ययनमा संसारका ४० प्रतिशत अर्थात् झन्डै तीन अर्ब मानिस जो मूलत: विकासोन्मुख देशमा बस्छन्, उनीहरूको पहुँचमा हात धुने आधारभूत सुविधा समेत छैन। यस्तो अवस्थामा कोरोनाभाइरस महामारीले यस्ता जनसङ्ख्यामा भयावह स्थिति निम्त्याउने र भारतजस्ता देशमा दशौँ लाखको ज्यान जान सक्ने चिन्ता गरिएको थियो।

"यी देशमा स्वास्थ्योपचार सेवा, सरसफाइ र स्वस्थ जीवनशैलीको अवस्था कमजोर रहेका हुनाले त्यहाँ सङ्क्रामक रोगहरू धेरै देखिने गरिएको मानिन्छ। त्यसैले कोभिड-१९ ले यस्ता ग... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

रिब तथा न्यून-मध्यम आय भएका देशमा अत्यन्त धेरै प्रभाव पार्ने ठानिनु स्वाभाविक नै थियो," भारतको वैज्ञानिक एवं औद्योगिक अनुसन्धान परिषद् (सीएसआईआर) का महानिर्देशक डा. शेखर मान्डेले बताए।

प्रत्येक वर्ष १० लाखभन्दा धेरै भारतीयको ज्यान वायु प्रदूषणका कारण जाने गर्छ

प्रतिरोधी क्षमता कस्तो छ?

विश्वको कुल जनसङ्ख्याको छ भागको एक भाग भारतमा छ। अनि यहाँ विश्वका कुल कोरोनाभाइरस सङ्क्रमितको १० भागको एक भाग छ।

तर भारतमा कोरोनाभाइरसका हुने मृत्युदर २ प्रतिशत मात्र छ जुन संसारकै न्यूनमध्येमा पर्छ।

अहिले आएर भारतीय वैज्ञानिकहरूले गरेको नयाँ अनुसन्धानले अस्वस्थ वातावरण, सरसफाइको अभाव तथा सफा खानेपानीको अभावजस्ता अवस्थाले खासमा गम्भीर कोभिड-१९ हुनबाट जोगाएर कैयौँ मानिसको ज्यान बचेको हुनसक्ने सङ्केत गरेको छ।

अर्थात् यस्ता ठाउँमा बस्ने मानिसहरू बच्चैदेखि विभिन्न रोगका कारक विषाणुको सङ्क्रमणसँग जुझ्दै आएका हुनाले तिनमा विकसित प्रतिरोधी क्षमताले कोभिडको गम्भीर अवस्थाबाट जोगिएका हुनसक्छन्।

अन्य वैज्ञानिकहरूले विश्लेषण नगरिसकेको दुईवटा अनुसन्धान शोधपत्रमा अनुसन्धानकर्ताहरूले प्रत्येक १० लाख मानिसमध्येको मृत्युदरलाई हेरेर कोभिडको मृत्युदर दाँजेका छन्।

चिसो, फ्लू र कोभिड-१९ का लक्षण कसरी छुट्याउने

एउटा शोधपत्रले १०६ वटा देशसम्बन्धी सार्वजनिक रूपमा उपलब्ध सूचनालाई जनघनत्व, जानसाङ्ख्यिक वितरण, रोगको अवस्था तथा सरसफाइको अवस्था लगायत दुई दर्जन विभिन्न पक्षबाट तुलनात्मक अध्ययन गरेको थियो।

त्यसमा वैज्ञानिकहरूले उच्च आय भएका देशमा कोभिड-१९ ले धेरै मानिसको ज्यान लिएको पाए। "गरिब तथा न्यून आय भएका देशका मानिसमा अरूको तुलनामा सो रोगसँग जुझ्ने उच्च प्रतिरोधी प्रतिक्रिया उत्पन्न भएको पाइयो," उक्त शोधपत्रका एक लेखक डा. मान्डेले बताए।

अर्को शोधपत्रले चाहिँ मानव शरीरमा पाइने अर्बौँ-खर्बौँ सङ्ख्याका सूक्ष्मजीवहरूको कोभिड सङ्क्रमणमा भूमिका अध्ययन गरेको थियो।

त्यस्ता सूक्ष्मजीवमा ब्याक्टेरिया, विभिन्न भाइरस, विभिन्न प्रकारका ढुसी तथा एककोषीय आर्किया आदि पर्छन्। तिनले पाचनमा सहायता गर्नुका साथै रोगकारक ब्याक्टेरियाबाट पनि जोगाउँछन्। साथै तिनले प्रतिरोधी प्रणालीलाई नियमित गर्न अनि भिटामिन उत्पादन गर्न पनि शरीरलाई सहयोग गर्छन्।

डा. राजेन्द्र प्रसाद सरकारी मेडिकल कलेजका अनुसन्धानकर्ता प्रवीण कुमार र बाल चन्दरले ८० वटा धनी तथा उच्च-मध्यम आय...


दशौँ हजार मानिस मारिएको र लाखौँ विस्थापित भएको बताइन्छ।

यो घर छाड्न बाध्य भएका र भागेर विदेश गएकाहरू त्यस्तै केहीको कथा हो।

यसमा उनीहरूमाथि युद्धले पारेको प्रभावको बयान छन्।

'मैले थुप्रै साथी गुमाएँ'

घयाथ अबु अहमद, ३०, स्वतन्त्र पत्रकार

मेरो गृह नगर डराय्यामा प्रदर्शन सुरु हुँदा म विद्यार्थी थिएँ। टाढैबाट क्यामराको लेन्सबाट हेर्थेँ, फोटो खिच्थेँ, सिरियामा त्यस्तो होला भन्ने कहिल्यै कल्पना गरेको थिइन।

हामी ट्यूनिशिया र इजिप्टको प्रदर्शनबाट प्रेरित थियौँ तर हामीले पनि त्यस्तो आवाज उठाउने धृष्टता गर्न सकौँला भन्ने सोचेकै थिएनौँ।

अकस्मात् हाम्रो सपनाको अकाल मृत्यु भयो जब सन् २०१२ मा डराय्यामा सैयौँ मानिस मारिए। दुई दिनभित्रै मैले मेरा थुप्रै साथीहरू र छिमेकी गुमाएँ।

पुरै १० वर्ष मेरो निम्ति निकै कठिन समय बन्न पुग्यो। चार वर्ष म बन्दी जस्तै भएर अलग बसेँ।

सन् २०१६ मा बाध्य भएर डराय्या छाडेर इडलिब जानुपर्दा म पूर्ण रूपमा हराइसेको थिएँ, पानीबाट झिकेको माछा जस्तै महसुस भएको थियो।

मेरा अभिभावक बन्दी बनाइए र भाइ मारियो। त्यो स्वतन्त्रताको निम्ति हामीले तिरेको मूल्य थियो।

क्रान्त... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

िमा सहभागी भएकोमा मलाई कहिल्यै पछुतो भएन। मैले जे गुमाए त्यसका निम्ति क्रान्तिलाई दोष दिन्न, केवल सिरियाली सत्तालाई दिन्छु जसले अक्षम्य अपराधहरू गरेको छ।

क्रान्ति अहिलेसम्म पूर्ण भएको छैन तर हामीले यसअघि कहिल्यै नपाएको केही मात्र भए पनि स्वतन्त्रता पाएका छौँ।

अहिले म स्वतन्त्र पत्रकार छु। आफ्ना मनका कुरा विश्वसामु बाँड्छु।

'मसँग भविष्यको कुनै सपना छैन'

नूर अल-शाम, २८, मानवीय सहायताकर्मी

दक्षिणी इडलिबस्थित घरमा स्वतन्त्रता बाहेक हामीलाई आवश्यक सबै कुरा थियो।

अहिले म मरुभूमिमा साधारण टेन्टमुनि जीवन काटिरहेको छु। अन्य हजारौँ टेन्टहरू पनि छन् जहाँ जाडोमा ठूलो माटोको पोखरी बन्छ र गर्मीमा किराहरूको आक्रमण र धुलोले ढाकिन्छ।

मसँग मेरो भविष्य वा छोराको भविष्यको सपना छैन। म क्याम्पभित्रको जीवनबाट उसको ध्यान मोड्ने प्रयास गर्छु।

मैले उसलाई युद्धको बारेमा केही भन्दिन जसले गर्दा सानै उमेरमा उसलाई बोझ बनोस्।

मेरो पति कामको निम्ति हामीलाई छाडेर टर्की जानु पर्‍यो र त्यसपछि कहिल्यै मैले उहाँलाई देख्न पाएकी छैन।

पढाइ सक्ने मेरो सपना थियो जुन अहिले असम्भव छ। म प्रदर्शनमा सहभागी हुँदा एलेप्पो विश्वविद्यालयको विद्यार्थी थिएँ। सुरक्षा फौजको धम्कीका कारण मैले केही महिनामै विश्वविद्यालय छाड्नु पर्‍यो।

मैले मानिसहरूलाई सहयोग गर्न बाहिर आएँ र मानवीय सहायता प्रयासमा जोडिएँ।

सन् २०१९ मा छिमेकमा भएको गोलाबारीबाट जोगिन पति र छोरासँगै म भागेँ र शरणार्थी शिविरमा आएर रोकियौँ। मैले दुई जना नातेदार गुमाएँ।

सन् २०१२ मा मेरो भाइ पक्राउ पर्‍यो र अहिलेसम्म भाइ कहाँ छ भन्ने पत्तो छैन।

तर क्रान्तिप्रति मलाई कुनै पश्चात्ताप छैन। आशा छ हामीले दमनकारी सत्ताबाट छुटकारा पाउने छौँ।

'विश्वले हेरिरह्यो तर केही गरेन'

फादी मोसिल्ली, ४०, रेडक्रसकर्मी

सन् २०१२ मा मलाई अब सिरियामा बस्न सक्दिन भन्ने लाग्यो। नजिकको साथी पक्राउ परेपछि खतरा महसुस भयो।

आफ्ना बालबच्चाको सुरक्षालाई लिएर मलाई डर लाग्यो। म टर्की हुँदै जर्मनी आएँ।

सम्भवतः विदेश आगमनले हाम्रो आवाज सुनाउन सहयोग गर्छ। म सधैँ सिरियालीहरूको अधिकार र सिरियाली शरणार्थीहरूको सुरक्षाको निम्ति आवाज उठाउन जर्मनीमा सबै प्रदर्शनमा सहभागी हुन्छु।

म राजनीतिक दलसँग पनि जोडिएको छु। मैले यहाँकै जस्तो प्रजातन्त्र र स्वतन्त्र चुनाव सिरियामा पनि होस भन्ने सपना देखेको छु।

त्यहाँ मेरो आँखै...


दशौँ हजार स्वास्थ्य कार्यकर्ता तथा स्वयंसेवकहरू परिचालन गरेर बन्दोबस्तीमा आइपर्नसक्ने कमजोरी पत्ता लगाउने, सुविधाको तयारी अवस्था जाँच्ने र करोडौँ मानिसहरूलाई खोप दिनका निम्ति आवश्यक प्रशिक्षणको जाँच उक्त अभ्यासमा गरिने बताइएको छ।

कोरोनाविरुद्ध खोप अभियान

औषधि विज्ञहरूको समूहले भारतमा अक्सफोर्ड विश्वविद्यालय तथा एस्ट्राजेनेका कम्पनीले विकास गरेको खोप प्रयोग सिफारिस गरेको भोलिपल्ट देशभरि तयारी जाँच्न खोप लगाउने अभ्यास गरिँदै छ।

भारतमा आउने साताहरूमा कोरोनाविरुद्ध खोप अभियान थालिने बताइएको छ।

एक अर्बभन्दा धेरै जनसङ्ख्या भएको भारतमा आम खोप अभियान निकै जटिल र चुनौतीपूर्ण हुने ठानिन्छ।

त्यसमा खटनपटनदेखि लिएर प्रशासनिक जटिलतापनि हुनसक्छन्।

खोपको वितरणमा त्यस्ता जटिलता र ढिलासुस्ती नहोस् भनेर देशव्यापी अभ्यास गरिएको भारतीय अधिकारीहरूले बताएका छन्।

त्यस्तो अभ्यास भारतका एक सय जिल्लाहरूमा गरिँदै छन्।

अभ्यासको क्रममा स्वयंसेवकहरू सामान्य खोप अभियानमा जस्तै गरि तोकिएका केन्द्रहरूमा जानेछन्।

अधिकारीहरूले खोप वितरणमा आवश्यक चिसो भण्डारण प्रणाली तथा वितरण केन्द्रहरूको जाँच गर्नेछन्।

पहिल... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

ो चरणमा भारतमा ३० करोड मानिसलाई खोप लगाउने योजना रहेको छ।

शुक्रवार भारतमा विज्ञहरूको समितिले अक्सफोर्ड विश्वविद्यालय तथा एस्ट्राजेनेकाले विकास गरेको खोपलाई सिफारिस गरेको थियो।

उक्त खोप भारतको पुनेस्थित सेरम इन्स्टिच्युट अफ इण्डियाले उत्पादन गरिरहेको छ।

त्यहाँ खोपको अन्तिम स्वीकृति सरकारको औषधि नियामक निकायले केही दिनमा दिने बताइएको छ।

भारतमा एक करोडभन्दा धेरै मानिसहरूलाई कोरोनाभाइरसको सङ्क्रमण भएको छ भने डेढ लाख जनाको ज्यान गइसकेको छ।


दशौं हजार रोहिंज्याहरु हालै म्यानमारबाट भागेर बांग्लादेशमा शरण लिन पुगेका छन्

बांग्लादेशका डाक्टरहरुले त्यस्तो समस्यामा परेका महिलाहरु लाजका कारण उपचारमा नआएको बताएका छन्।

(यो रिपोर्टमा पीडितका वास्तविक नामहरु परिवर्तन गरिएको छ।)

हजीरा बेगम दक्षिण पूर्वी बांग्लादेशको उकिया आइपुगेको तीन दिन भयो।

उनले भनिन्, "म्यानमारको सेनाले घर घेरेको थियो। त्यसबेला भाग्न सकेका बाँचे, जो त्यहीँ रहे उनीहरुको हत्या भयो या मलाई जस्तै यौन दुर्व्यवहार भयो।"

निशाना

उनले भनिन्,  "म त बलात्कृत भएपनि बाँच्न सकेँ तर त्यहाँ कैयौँ त्यस्ता केटीहरुको बलात्कारपछि हत्या गरिएको छ।"

उनले सेनासँग उपचार मागेको तर अस्वीकृत गरिएको बताइन्।

"म जस्ता कैयौँ महिलाले खासमा गर्भवती हुनबाट बच्न सेनासँग औषधि माग्यौँ, तर उनीहरुले दिएनन्।"

अगष्ट २५ पछि बांग्लादेश आइपुगेका रोहिंज्या शरणार्थीमा कैयौँ महिला र बालबालिका छन्।

रोहिंज्या महिलामाथि यौन दुर्व्यवहार भएको बताइएको छ

रोहिंज्या पुरुषहरुको हत्या गर्ने गरिएको र महिलाहरुलाई यौन दुर्व्यवहारको निशाना बनाउने गरिएको उनले बताइन्।

रेहाना बेगमले आफ्नो नाबालक छोरा लिएर सी... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

मा पार गरेकी हुन्।

तर उनले आफ्नी १५ वर्षीय छोरी फेला पार्न सकेकी छैनन्।

उनले भनिन्, "मेरी छोरीलाई सेनाले नियन्त्रणमा लियो कि भन्ने डर लागेको छ। अहिलेसम्म केही खबर छैन।"

उपचार

दुई हप्ताअघि म्यानमारबाट भागेका मोहम्मद इलिसासले पनि रोहिंज्या महिलाहरुले यौन दुर्व्यवहार भोगिरहेको बताएका छन्।

उनले एउटा घटना सुनाउँदै भने, "उनको काखमा बच्चा थियो तर पछि मैले उनको आधा जलेको शरीर पाँच अरु शवसँग लडिरहेको देखेँ।"

बांग्लादेशका डाक्टर र अरु अन्तर्राष्ट्रिय संस्थाहरुले रोहिंज्या महिला र बालबालिकालाई बांग्लादेशको कक्स बजारमा प्राथमिक उपचार गरिरहेका छ्न।

उनीहरु भन्छन्- महिलाहरुले सम्भवतः बलात्कार भएको भन्यो भने आफूलाई नराम्रो दृष्टिकोणले हेरिनेछ  भन्नेबाट बच्न उपचार मागेका छैनन्।

उकियास्थित बांग्लादेशका सरकारी डाक्टर  मेजबा-उद्दिन अहमदले अहिलेसम्म १८ वटा बलात्कारका घटना सुनेको बताए।

प्राथमिक उपचार गरिरहेका डाक्टरहरु

वास्तविक संख्या त्योभन्दा बढी हुने उनी ठान्छन्।

स्वास्थ्य सेवा उपलब्ध गराइरहेका अरु स्वास्थ्य कार्यकर्ताबाट थुप्रै घटना सुनेकाले त्यो संख्या बढी हुने उनले ठानेका हुन्।

बांग्लादेशी स्वास्थ्य कार्यकर्ताले अहिले यौन दुर्व्यवहार पीडित महिलाहरुले उपचार पाऊन् भनेर शिविर शिविरमा पुगेर खोजीनीति गरिरहेका छन्।

उपचार नगरे ती महिलाहरुको स्वास्थ्यमा गम्भीर दीर्घकालीन असर पर्न सक्ने चेतावनी स्वास्थ्य कार्यकर्ताहरुले दिएका छन्।

तर अहिलेका लागि समस्याको यकिन गर्नै मुश्किल रहेको देखिन्छ।


दाङको तुलसीपुरस्थित कोरोना विशेष अस्पतालमा उपचार गराइ रहेका कोरोना सङ्क्रमितहरु

मन्त्रालयले आइतवार २४ घण्टाको अवधिमा देशभरि थप  ७,२११ जनामा कोरोनाभाइरस सङ्क्रमण पुष्टि भएको जनाएको थियो। उक्त सङ्ख्या एकैदिन सार्वजनिक गरिएको अहिलेसम्मकै सर्वाधिक सङ्ख्या हो।

एन्टिजन र पीसीआर विधिबाट गरी कुल १६,७०० भन्दा केही बढी परीक्षण गर्दा त्यति सङ्ख्यामा सङ्क्रमण पुष्टि भएको मन्त्रालयले जनाएको छ।

दिनानुदिन तीव्र गतिमा सङ्क्रमण बढ्नाले कोभिड-१९ का कारण अस्पताल नै जानुपर्नेगरी बिरामी परे के गर्ने भन्ने विषयबारे सर्वसाधारणहरूको कौतूहल बढाइदिएको छ।

कोभिडको लक्षण देखिए अहिलेको अवस्थामा के गर्ने?

परीक्षण गर्दा पोजेटिभ देखिए, नेगेटिभ भए पनि लक्षण देखिए वा गाह्रो महसुस भए ११३३ र १११५ नम्बरको हटलाइन सेवामा सम्पर्क गर्न सकिने स्वास्थ्य मन्त्रालयले जनाएको छ।

त्यसबाहेक ९८५१२५५८३९, ९८५१२५५८३७ नम्बरका मोबाइल नम्बरबाट चौबीसै घण्टा चिकित्सकहरूले सल्लाह दिने गरेको स्वास्थ्य मन्त्रालयका सहप्रवक्ता डा. समिर अधिकारी बताउँछन्।

"आफूलाई लक्षण के छ, आफूलाई गाह्रो के भएको छ भनेर त्यहाँ सम्पर्क गर्न सक्छौँ। त्यो गर्दा... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

चिकित्सकले घरमै बस्दा गर्न सकिने उपाय भन्नुहुन्छ भने नजिकमा कुन स्वास्थ्यसंस्थामा (शय्या) खाली छ भन्ने कुराको प्रबन्ध गरिदिनुहुन्छ," उनले भने।

सङ्क्रमितहरूको सङ्ख्या बढेसँगै कतिपय स्थानीय तहहरूले आइसोलेसन सेन्टरहरू बनाइरहेका छन्

चिकित्सकहरूको सुझावबिना कुनै पनि औषधि प्रयोग गर्न नहुने अधिकारी बताउँछन्।

मन्त्रालयले विभिन्न अस्पतालहरूमा विशेषज्ञ चिकित्सकहरूको नम्बर सार्वजनिक गरेर सेवा लिन पाउने प्रबन्धहरू गर्न अस्पतालहरूलाई निर्देशन दिइसकेको र धेरै अस्पतालहरूले तदनुसार प्रबन्ध गरेको दाबी गरे।

सबै लक्षण कोभिडका छन् तर परीक्षण गर्दा रिपोर्ट नेगेटिभ आयो भने के गर्ने?

आफूमा कोरोनाभाइरस सङ्क्रमणको लक्षण भए जस्तो शङ्का हुनासाथ क्वारन्टीनमा बस्नुपर्ने सरकारले बताउँदै आएको छ।

सङ्क्रमण सर्न सक्ने सम्भावित स्थानहरूमा यात्रा गरेर आएको अवस्थामा पनि १० दिन अलग्गै बसिदिन मन्त्रालयले आग्रह गरेको छ।

कोरोनाभाइरसको लक्षण भए पनि नतिजा नेगेटिभ भने आउन सक्ने चिकित्सकहरू बताउँछन्।

"हामीसँग अहिले पनि १०० मा १०० नै सङ्क्रमण पुष्टि गर्न सक्ने प्रविधि छैन। हामीसँग अहिले भएकामध्ये सबैभन्दा विश्वसनीय भनेर आरटी-पीसीआर लाई लिन्छौँ। यसले पनि १०० मा १०० नतिजा दिने होइन। यसमा सङ्क्रमण भएका व्यक्तिमा पनि पुष्टि गर्न नसक्ने खालको केही सङ्ख्या हुन सक्छ," उनले भने।

"त्यस्तोमा हामीमा लक्षण विकास हुनसक्ने, हामीले अरूलाई सङ्क्रमण सार्न सक्ने हुन सक्छ।"

पीसीआर परीक्षणका लागि शङ्का भएकै कारण जो कोही जाने हुँदा त्यसपछि अरूसँग भेटघाट गर्न जान नहुने अधिकारीहरू बताउँछन्।

"सङ्क्रमणको आशङ्का लाग्नेबित्तिकै १० दिन अलग्गै बस्नुभन्दा बुद्धिमानी कुनै पनि हुँदैन। त्यो १० दिन भित्रमा लक्षण देखियो गाह्रो भयो भने उपचारको व्यवस्थापन गर्न सजिलो हुन्छ," उनले भने।

'दश दिनपछि अरूलाई सङ्क्रमण सर्ने सम्भावना हुँदैन। आफूलाई समस्या भए थप केही दिन एक्लै बस्नुपर्ने हुन्छ।"

यसो गर्नाले अस्पताल र परीक्षणमा चाप पनि घट्ने उनले बताए।

एम्बुलेन्स सेवा प्राप्त गर्नका लागि के गर्नुपर्छ?

एम्बुलेन्सका लागि पनि स्वास्थ्य मन्त्रालयले तोकेको नम्बरमा सम्पर्क गर्न सकिने र त्यहीँबाट व्यवस्थापन गरिने मन्त्रालयको भनाइ छ।

त्यसबाहेक अहिले विभिन्न संस्थाहरूले पनि एम्बुलेन्सको व्यवस्था गरिरहेका छन्।

नेपाल एम्बुलेन्स सेवाको हटलाइन नम्बर १०२ मा सम्पर्क गरेर पनि निःशुल्क...


दातृ सम्मेलनमा करिब ४ खर्ब १० अर्ब रुपैयाँ सहयोग गर्ने प्रतिबद्धता पाएको नेपालले हालसम्म करिब अढाई खर्ब रुपियाँ मात्र प्राप्त गरेको प्राधिकरणका अधिकारीहरूले जनाएका छन्।

अधिकारीहरूका अनुसार पुर्ननिर्माणमा अहिलेसम्म दुई खर्ब रुपियाँ खर्च भएको छ।

यो आर्थिक वर्षमा पुर्निनर्माणका लागि १ खर्ब ५० अर्ब रुपियाँ छुट्टयाइएको छ।

'स्मरण'

रानीपोखरी पुनर्निर्माणमा प्राधिकरणको चासो

पुनर्निर्माणमा विलम्ब नगरौँ: प्रधानमन्त्री

एकीकृत बस्ती योजना: ढिलो भएन?

‘सुस्त’ पुनर्निर्माणबाट भूकम्पपीडित निराश

तर भुकम्पले क्षति पुर्‍याएका संरचनाको पुर्ननिर्माणमा करिब ६ खर्ब रुपैयाँ अपुग हुने प्राधिकरणको अनुमान छ।

अपुग रकम जुटाउन शुक्रवार दातृ निकायका अधिकारीहरूसँग बैठकमा दाताहरूलाई प्रतिबद्धताबारे स्मरण गराइएको राष्ट्रिय पुर्ननिर्माण प्राधिकरणका प्रमुख कार्यकारी अधिकृत सुशील ज्ञवालीले बताए।

उनले भने, "अहिलेसम्म हामीले २६२ अर्ब रुपियाँ बराबरको रकम पाउने गरी नेपाल सरकारसँग सम्झौता भइसकेको अवस्था छ। त्यहाँ बाहेक उहाँहरूले अन्तर्राष्ट्रिय दातृ सम्मेलनमा प्रतिबद्धता जनाएअनुसारको रकम प्राप्त होस् भनेका हौँ।"... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

प्राधिकरणका अनुसार दातृ सम्मेलनका बेला ४ सय १० अर्ब रुपियाँको प्रतिबद्धता आएको थियो।

त्यसमध्ये केहि रकम उद्धार र राहतमा खर्च भएकाले पुर्ननिर्माणकै लागि करिब साढे तीन खर्ब पाउने नेपालको आशा थियो।

आलोचना

पाँच वर्षका लागि बनाइएको प्राधिकरणले तीन वर्ष पूरा गर्दा निजी आवास निर्माणको ३६ प्रतिशत काम मात्र सकेको छ।

यस्तो स्थितिमा उ आफूले गरेको कामको मध्यावधि समीक्षा र मूल्याङ्कन गर्न जुटेको छ।

तर उसको काम सन्तोषजनक नदेखिएको योजना आयोगका पूर्व उपाध्यक्ष दिपेन्द्रबहादुर क्षेत्रीको मूल्याङ्कन छ।

उनी भन्छन्, "भूकम्प गएको तीन वर्ष बितिसक्दा अझै पनि पीडितहरू टहरामै बस्नुपर्ने अवस्था छ भनेपछि हामीले आशा गरेको अनुसार काम भएको छैन। हामी त्यती गम्भीरताका साथ अघि बढेका छैनौँ भने दाताहरूले यसलाई नीच मार्ने कुराहरू स्वाभाविकै हुन्छ जस्तो लाग्छ।"

तीन वर्षमा पाँच पटक प्रमुख कार्यकारी अधिकृत फेरिएको प्राधिकरणमा देखिएको राजनीतिकरण र विभिन्न सरकारी निकायसँग देखिएको समन्वयको अभावका कारण दाताहरू उसको कामप्रति विश्वस्त हुन नसकेको कतिपय जानकार बताउँछन्।


दिउँसो लोकतन्त्र पक्षधर र बेइजिङ समर्थक प्रदर्शनकारीबीच नर्थपोइन्टमा हिंसात्मक झडप भएको थियो।

मध्य हङ्‌कङमा प्रतिबन्धको उल्लङ्घन गर्दै र्‍यालीमा सहभागी भएका दशौँ हजारलाई तितरबितर पार्न प्रहरीले पानीको फोहरा र अश्रुग्यास प्रहार गरेका थिए।

आन्दोलनकारीहरूले पेट्रोल बम प्रहार गरेका थिए, अवरोधहरू तेर्स्याएका थिए र एउटा रेल्वे स्टेशनमा क्षति पुर्‍याएका थिए।

केही प्रदर्शनकारीले ब्रिटिश कन्सुलेटबाहिर प्रदर्शन गर्दै आफ्नो पूर्वउपनिवेशको रक्षा गर्न माग गरेका थिए।

तनावको कारण के?

प्रहरी निषेधाज्ञाको उल्लङ्घन गर्दै हजारौँ लोकतन्त्र पक्षधर प्रदर्शनकारीले र्‍याली निकालेपछि तनाव उत्पन्न भएको थियो।

सयौँको सङ्ख्यामा प्रदर्शनकारीले ब्रिटेनको कन्सुलेटबाहिर प्रदर्शन गर्दै संयुक्त अधिराज्यले चीनलाई सन् १९९७ मा हङ्‌कङ हस्तान्तरणका बेलामा प्रतिबद्धता जनाइएका स्वतन्त्रता सुनिश्चित गर्न दबाव दिनुपर्ने माग गरेका थिए।

हाल खरेज गरिएको सुपुर्दगीसम्बन्धी विधेयकले महिनौँसम्म प्रदर्शनहरू निम्त्याएको थियो।

सो कानुनले हङ्‌कङमा बस्दै आएका मानिसहरूलाई चीनको मुख्य भूमिलाई सुपुर्दगी गर्न सम्भव तुल्याउने थियो।... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

आलोचकहरूले त्यसबाट मानव अधिकार उल्लङ्घन हुने अवस्था निम्तिने बताउने गरेका छन्।

यसै महिनाको आरम्भमा उक्त विधेयक फिर्ता लिइएको थियो। तर आन्दोलनकारीहरूले पूर्ण लोकतन्त्रको बहाली हुनुपर्ने र प्रहरी दमनबारे अनुसन्धान गरिनुपर्ने माग गरिरहेका छन्।

झडपमा के भइरहेको छ?

समाचारहरूमा जनाइएअनुसार केही प्रदर्शनकारीले चिनियाँ जनमुक्ति सेनाको शिविर बाहिर रहेका प्रहरीमाथि ईँटा प्रहार गरेको छन्।

उक्त सैन्य इलाका हङ्‌कङको संसद् भवन र सरकारी कार्यलयहरूनजिकै अवस्थित रहेको छ।

उनीहरूले जनगणतन्त्र चीन स्थापना भएको ७० वर्ष पूरा भएको उल्लेख गरिएको एउटा ब्यानरमा पनि आगो लगाइदिएको रोयर्टस समाचार संस्थाले जनाएको छ।

प्रदर्शनकारीले पेट्रोल बम प्रहार गरेपछि पानीको फोहरा हान्ने एउटा ट्रकमा आगो लागेको रोएटर्सले जनाएको छ।

आन्दोलन भएका विश्वका अरू ठाउँमा पनि विगतमा प्रयोग गरिएको र पछि प्रदर्शनकारीलाई पहिचान गर्न मिल्ने किसिमको पानी अर्को फोहरामार्फत् प्रहार गरिएको थियो।

दोस्रो हप्ता भइरहेको प्रदर्शनमा सहभागी केहीले तारासहित रेखा भएको अमेरिकी झण्डा बोकेका थिए र उनीहरूले हङ्‌कङलाई स्वतन्त्र बनाउन सहगोग गर्न राष्ट्रपति डोनल्ड ट्रम्पलाई आग्रह गरेका छन्।

किन ब्रिटेनको कन्सुलेटमा प्रदर्शन गरियो?

हङ्‌कङ चीनको अङ्ग भए पनि "एक देश दुई प्रणाली"को व्यवस्थाले उसलाई बढी मात्रामा स्वायत्ता प्रदान गर्छ र अभिव्यक्ति अनि भेला हुन पाउने अधिकारलाई संरक्षित गर्छ।

तर ब्रिटिश कन्सुलेटबाहिर भेला भएका प्रदर्शनकारीले "एक देश, दुई प्रणाली मृत भइसक्यो" भन्दै नारा लगाउँदै "स्वतन्त्र हङ्‌कङ" माग गरे।

"त्यो प्रणालीले हङ्‌कङमा आधारभूत मानव अधिकार रहने र त्यसलाई संरक्षण गरिने भनिएको थियो," एक जना प्रदर्शनकारीले बीबीसीसँग भने।

"हामीलाई लाग्छ संयुक्त अधिराज्यको सरकारले हङ्‌कङका नागरिकको रक्षा गर्ने कानुनी र नैतिक उत्तरदायित्व वहन गर्नुपर्छ।"

चीनले एक देश दुई प्रणालीप्रति आफू प्रतिबद्ध रहेको बताउने गरेको छ।


दिल्ली डेयरडेभिल्सबाट तीन खेल खेलेर उनले पाँच विकेट लिएका थिए। उनको खेलको प्रशंसा उनको क्लबका समर्थक र नेपाली क्रिकेटप्रेमीले मात्र हैन, दिग्गज क्रिक्रेट खेलाडी र खेल समीक्षकले पनि गरेका छन्।

सन्दीपजस्ता  खेलाडीलाई सुरुमै खेलाएको भए दिल्ली डेयरडेभिल्सका पक्षमा सुरुका खेलहरूको नतिजा जानसक्थ्यो भनेर कपिल देवलगायत अन्य विश्लेषकहरू पनि भनेका थिए।

काठमाण्डू फर्किएपछि बीबीसी न्यूज नेपालीसँग भारतमा गरेको खेल यात्राबारे सन्दीपले आफ्नो अनुभव साटे।

आईपीएलमा पाएको अवसरलाई "मेहनत र भाग्य" को सम्मिश्रणका रूपमा प्रस्तुत गर्दै उनले भने, "टोलीको ११ खेलाडीमा परेर खेल्ने सबैको इच्छा हुन्छ, मेरो पनि थियो।"

अवसर र अनुभव

उनले भने, "मेरा लागि हरेक कुरा चुनौती होइन, अवसर हो। मलाई सधैँ राम्रो गर्ने भोक जागेको छ। र म त्यो गर्न चाहन्छु।"

पहिलो खेलमै विश्वका दुई चर्चित खेलाडी भारतीय कप्तान विराट कोहली र दक्षिण अफ्रिकाका एबी डी भिलियर्सविरुद्ध बलिङ गर्न पाउँदाको अनुभव रह्यो त?

उनले भने, "इमान्दार भएर भन्नुपर्दा मैले के सोचेको थिएँ भने यदि म यो स्तरमा खेल्न आएको छु भने ममा पक्कै पनि केही क्षमता छ र मैले ... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

त्यो देखाउनुपर्छ।"

उनी टी-२० को खेलमा पहिलोचोटि खेल्दै थिए, त्यो पनि पहिलो ओभर बलिङ गर्ने अभिभारासहित।

त्यही खेलमा उनले पार्थिव पटेलको विकेट लिए।

जाँदा र आउँदाको सन्दीपमा के फरक छ त? उनी भन्छन्, "खास केही फरक छैन। फरक यति हो कि मैले माया अझ धेरै पाएको छु।"

उनका अनुसार राष्ट्रिय टिम बाट खेल्दा जति दबाब अनुभव हुन्थ्यो त्यति आईपीएलमा भएन। "मलाई के विश्वास थियो भयो यदि म राष्ट्रको प्रतिनिधित्व गर्न सक्छु भने आईपीएलमा पनि खेल्न सक्छु।"

बिग ब्याशको सम्भावना

वेस्ट इन्डिजको क्यारिबियन लिगका लागि क्रिश गेलको क्लबको पनि छनोटमा परेका सन्दीप अस्ट्रेलियाको व्यावसायिक क्रिकेट 'बिग ब्याश'मा जाने सम्भावनालाई नकार्दैनन्।

उनी भन्छन्, "एउटा खेलाडीको रूपमा म हरेक खेल खेल्न चाहन्छु। त्यो बिग ब्याश पनि हुन सक्छ।"

"जसरी आईपीएलका लागि अवसर आयो, त्यस्तै अवसार फेरि आउन सक्छ। तर मलाई के लाग्छ भने हामीले वर्तमानमा नै रहनुपर्छ,  बिस्तारै बिस्तारै पाइला चाल्नुपर्छ।

दिल्ली डेयरडेभिल्सको समग्र प्रदर्शनबारे टिप्पणी गर्दै उनले भने, "कहीँ न कहीँ हामी चुक्यौँ। शीर्ष चारमा पर्न सकेको भए अझै राम्रो हुनसक्थ्यो कि...।"

भावी योजना

उनको दिल्लीसँगको अनुबन्धन कस्तो हो त? एक वर्षको कि तीन वर्षको?

भन्छन्, "अनुबन्धन एक वर्षकै हुन्छ। तर आईपीएल अक्शन तीन वर्षमा हुन्छ। यदि दिल्लीले बीचमा मलाई छोड्न चाह्यो भने छोड्न मिल्छ। त्यही छोडेका खेलाडीको मात्र अक्शन हुने हो। तर दिल्लीले मलाई विश्वास गरेको छ।"

सन्दीप आईसीसीले छानेको विश्व ११ टोलीमा पनि परेका छन्। वेस्ट इन्डिजमा रङ्गशाला बनाउन सघाउन मे ३१ मा लर्ड्समा आयोजना हुन लागेको खेलमा उनले खेल्नेछन्।

"त्यसपछि लर्ड्समै नेपालबाट इङ्ग्ल्यान्ड र नेदर्ल्यान्ड्ससँग खेल्नुछ। बीचमा घरेलु प्रतियोगिताहरू पनि खेल्छु। पछि क्यारिबियन लिग खेल्न जान्छु।"


दिल्लीको विषाक्त हावा विशेष गरी बच्चाहरूका लागि खतरनाक छ

पछिल्ला केही दशकदेखि चीनको राजधानी बेइजिङ विषाक्त हावाका लागि चर्चित छ तर तथ्याङ्कले भने भारत, पाकिस्तान र बाङ्ग्लादेशको हावाको गुणस्तर चीनको भन्दा नराम्रो रहेको देखाउँछ।

दक्षिण एशिया यति धेरै प्रदूषित हुनुको कारण के हो त?

एशियाका सबैभन्दा प्रदूषित शहर

आइक्यू नामक युरोपेली संस्थाले गरेको अनुसन्धानका अनुसार विश्वका सबैभन्दा प्रदूषित ३० शहर मध्ये २२ भारतमा पर्छन।

बाँकी आठ सहर पाकिस्तान, बांग्लादेश र चीनमा पर्छ। तर त्यसमा बेइजिङ भने पर्दैन।

प्रदूषणका हिसाबले बेइजिङ १२२औँ स्थानमा छ। राजधानीहरूकै कुरा गर्ने हो भने पनि सबैभन्दा प्रदूषित शहरहरूमा एशियाली मुलुकहरूका राजधानी पर्छन्।

देशहरूमा सबैभन्दा अगाडि बाङ्ग्लादेश छ। पाकिस्तान र भारतले त्यसपछिको स्थान ओगटेका छन्।

यो सूची वार्षिक औसत वायु गुणस्तरमा आधारित छ।

यी देशहरूमा प्रदूषण मापन गर्ने फरक आधार र सार्वजनिक गरिएको डेटाको पारदर्शितामा भिन्नता भएका कारण उक्त तथ्याङ्कलाई सङ्केतका रूपमा बुझ्न जरुरी छ।

भारतको स्तर चीनभन्दा नराम्रो हुनुको कारण?

शहरी क्षेत्रमा सवारीसाधन... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

, धेरै इन्धन खपत गर्ने पावर प्लान्ट र ठूला उद्योग प्रदूषणका प्रमुख कारण मानिन्छ।

भारतमा किसानहरूले अन्नबाली भित्र्याएपछि खेतका ठूटा र खोस्टामा आगो लगाउने गरेका छन्। त्यस्तो गतिविधि धेरै जसो शरद् ऋतुमा गरिन्छ।

"भारतमा धेरै प्रदूषण हुनुको प्रमुख कारण किसानहरूले लगाएको आगो नै रहेको जस्तो देखिन्छ," लन्डन स्कुल अफ इकोनोमीक्सका सहायक प्राध्यापक टमस स्मिथ बताउँछन्।

"यो कुरा चीनले सल्टाइसकेको छ। चीनमा खेतका ठूटा र खोस्टा जलाउन पूर्णरूपमा बन्द गरिएको छ।"

प्रदूषण गम्भीर रूपमा बढेपछि भारतको सर्वोच्च न्यायालयले दिल्ली र आसपासका अन्य दुई राज्यमा आगो लगाउन प्रतिबन्ध लगाएको छ।

तर जाडो मौसमका कारण चिसिएको हावा र बाक्लो तुवाँलोले वायुमा रहेका हानिकारक कणलाई अड्काइ राखेको छ।

प्रत्येक वर्ष नोभेम्बर र डिसेम्बर महिनामा दिल्लीको हावा विषाक्त बन्ने गरेको छ।

कस्तो महसुस हुन्छ?

प्रदूषणको स्तर वायुमा हुने हानिकारक कणको मापनमा आधारित हुन्छ। त्यसपछि नतिजा राम्रोदेखि खतरनाकको रूपमा वर्गीकृत गरिन्छ।

"प्रदूषणको असर प्रत्येक मानिसलाई फरक ढङ्गले पर्ने गर्छ," युनिभर्सिटी अफ निउ साउथ वेल्सकी क्रिस्टिन कोवी बताउँछिन।

"यसको असर सबैभन्दा बढी वृद्ध मानिसहरूमा पर्छ। श्वासप्रश्वास र मुटुको समस्या रहेका युवाहरूलाई पनि प्रदूषणले असर पार्छ।"

उनका अनुसार प्रदूषित क्षेत्रमा एकै छिन बस्नाले समेत दम रोगको समस्या पर्न सक्छ भने मस्तिष्कघातको जोखिम पनि बढाउँछ।

र यसबाट बच्ने उपायहरू भने सीमित छन्।

प्रदूषणबाट बच्न सकेसम्म घर बाहिर ननिस्कनु, व्यायाम घटाउनु र मास्क लगाउनु हो।

तर आर्थिक रूपमा विपन्न राष्ट्रका नागरिकको हकमा भने यीमध्ये कुनै पनि विकल्पले धेरै काम गर्दैन।

युरोप र अमेरिकासँग तुलना

भारतको तुलनामा युरोप, अस्ट्रेलिया र अमेरिकाको प्रदूषणको स्तर निकै कम छ।

तर यी क्षेत्रको अवस्था पहिलेदेखि यस्तो थिएन। १९औँ र २०औँ शताब्दीमा लन्डनले प्रदूषणका कारण कुख्याति कमाएको थियो।

सन् १९५२ सम्म पनि बाक्लो तुवाँलोले लन्डनलाई छोप्ने गर्थ्यो जसले गर्दा शहर नै लगभग ठप्प हुने गर्थ्यो।

लन्डनको हावामा फरक किसिमका प्रदूषणको कण रहेपनि त्यहाँको अवस्था हाल भारतको राजधानी दिल्लीभन्दा फरक नभएको हुन सक्ने न्यासनल युनिभर्सिटी अफ सिङ्गापुरका प्राध्यापक डेभिड टेलर भन्छन्।


दिल्लीमा आयोजित गोमूत्र सेवन कार्यक्रम

नेपालमा पनि भारतका यस्ता भ्रामक जानकारीहरूले भ्रम छरिरहेको छ।

बीबीसी रियालीटी चेकले त्यस्ता केही प्रमुख भ्रामक जानकारीहरूको तथ्यजाँच गरेको छ।

गोमूत्र र गोबर

भारतमा लामो समयदेखि गोमूत्र र गोबरलाई थुप्रै रोगहरूको परम्परागत उपचार मानिन्छ।

सत्तारूढ भारतीय जनता पार्टी भाजपाकी एक सांसद सुमन हरिप्रियाले गोमूत्र र गोबरलाई कोरोनाभाइरसविरुद्ध प्रयोग गर्न सकिने बताएकी छन्।

उनले भनिन्, "गोबरका धेरै फाइदा छन्। मलाई लाग्छ त्यसले कोरोनाभाइरस मार्न सक्छ। गोमूत्र पनि उपयोगी हुन सक्छ।"

कोरोनाभाइरसबारे तपाईँले जान्नैपर्ने ११ प्रश्न र तिनका उत्तर

गोमूत्रमा हुन सक्ने ब्याक्टेरिया मार्न सक्ने क्षमताका बारेमा अध्ययनहरू भएका छन्।

र, भारतको राजधानी दिल्लीमा एउटा हिन्दू समूहले बर्सेनि गोमूत्र सेवन मेला आयोजन गर्छ।

तर डा. शैलेन्द्र सक्सेना भन्छन्, "गोमूत्रमा भाइरलविरुद्ध लड्ने क्षमता हुने कुनै वैज्ञानिक प्रमाण छैन।"

"र, गोबर प्रयोग गर्नु हानिकारक हुन सक्छ किनभने त्यसमा कोरोनाभाइरस हुन सक्छ जुन मानिस शरीरमा पुगेर बढ्न सक्छ।"

अल्कोहलरहित स्यानीटाइजर

काउप्याथीले ग... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

ोबरको साबुनमात्रै होइन, 'स्थानीय गाईबाट प्राप्त गोमूत्रलाई शुद्ध पारिएको' अल्कोहलरहित ह्यान्ड स्यानीटाइजर पनि सन् २०१८ देखि अनलाइनमा बेच्छ।

अहिले स्टकका नभएको भनिएको सो उत्पादनका बारेमा यस्तो लेखिएको छ: "ठूलो मागका कारण हामीले हाम्रा ग्राहकहरूलाई यो उत्पादन प्राप्त गर्न सहज होस् भनेर प्रतिग्राहक किन्न मिल्ने मात्रा सीमित गरेका छौँ।"

यसैबीच, योगगुरु रामदेवले घरमै जडिबुटीबाट स्यानीटाइजर बनाउन भनेका छन्।

उनले गिलोए, बेसार र तुलसीको पातको आयुर्वेदिक मिश्रण खाँदा कोरोनाभाइरसबाट बच्न सहयोग हुने पनि बताएका थिए।

तर विश्व स्वास्थ्य सङ्गठन (डब्ल्यूएचओ) र अमेरिकी सेन्टर फर डीजीज कन्ट्रोल एन्ड प्रीभेन्सन (सीडीसी) ले आधिकारिक स्यानीटाइजर नै प्रयोग गर्नुपर्ने बताएका छन्।

लन्डन स्कुल अफ हाइजीन एन्ड ट्रपीकल मेडीसीनका प्राध्यापक सेली ब्लुमफिल्ड भन्छिन्, घरेलु स्यानीटाइजरहरूले काम गर्दैनन् किनभने भोड्कामा ४० प्रतिशत मात्रै रक्सी हुन्छ।

शाकाहारी जीवनशैली

गत साता हरियाणा राज्यका स्वास्थ्यमन्त्री अनिल भिजले मानिसहरूलाई मासु नखान आग्रह गरे।

उनले ट्वीटमा लेखे: "शाकाहारी बन्नुहोस्। धेरै प्रकारका जनावरका खाएर कोरोनाभाइरसजस्तो मानव सभ्यतालाई नै खतरा सिर्जना गर्ने भाइरसहरू बनाउनुहोस्।"

एक राष्ट्रवादी हिन्दू समूहले कोरोनाभाइरस मांशाहारीलाई सजाय दिन आएको दाबी गर्‍यो।

तर भारतमा अण्डा र कुखुराको विक्री घटेपछि भारतीय सरकारद्वारा सञ्चालित तथ्यजाँच सेवाले त्यो दाबी गलत भएको बतायो।

र, एक भारतीय मन्त्री गिरीराज सिंहले भने: "माछा, कुखुरा र अण्डा खाएर कोरोनाभाइरस फैलिने होइन। यी प्रोटिनका महत्त्वपूर्ण स्रोत हुन्। यसर्थ कुनै डर नमानी खानुहोस्।"

कोरोनाभाइरसप्रतिरोधी डस्ना

कोरोनाभाइरसको विश्वव्यापी महामारीले केही व्यवसायलाई आफ्नो उत्पादन कोरोनाभाइरसप्रतिरोधी भन्दै बेच्न प्रेरित गरेको छ।

उदाहरणका लागि भारु १५,००० पर्ने एउटा डस्ना भाइरसप्रतिरोधी भएको भनी विज्ञापन गरिएको छ।

अरिहान्त म्याट्रेसेसका प्रबन्ध निर्देशक अमर पारेखले बीबीसीलाई भने: "हाम्रो म्याट्रेसमा धूलो र पानी छिर्दैन त्यसैले केही पनि छिर्दैन।"

तर त्यो विज्ञापन अहिले हटाइएको छ।

उनले भने: "हामी कसैलाई पनि हानि होस् भन्ने चाहदैनौँ।"


दिल्लीमा त्यसबखतका वरिष्ठ अधिकारी सर थोमस मेटकाफले होली खेलेको विषय अलि अनौठो लाग्न सक्छ। किनभने उनी कुनै मामुली अधिकारी थिएनन्। उनी  हिन्दूस्तानमा कम्पनी सरकारका उच्च अधिकारी थिए। ब्रिटिश सामन्ती खानदानका उनी सदस्य थिए।

तर यदि दिवंगत श्रीमति एभरेटले सुनाएका कथा साँचो हुन् भने तत्कालीन मुगल दरबारमा ब्रिटिस रेजिडेन्ट वा दूत उनी रङ्गहरूको पर्वमा होमिन तयार रहन्थे।

खालि उनको आदेश के रहन्थ्यो भने रङ्गसँगको त्यो क्रियाकलाप बाहिर बगैँचामा सीमित होस् ताकि नेपोलियनको मूर्ति समेत सजाएर राखिएको उनको बैठक कोठामा कुनै खराबी नहोस्।

उनले बसन्त ऋतुसँगसँगै जस्तो आउने फागुन महिनालाई स्वागत गर्नका निम्ति होली मनाएको भन्ने त उल्लेख भएको पाइँदैन तर पुराना कहानी अनुसार उनले दिल्लीका हिन्दू समुदायको मन जित्ने रणनीति अन्तर्गत होली खेल्थे। मुगल संस्कृतिप्रतिको आफ्नो व्यक्तिगत लगावका कारण सन्तुलन मिलाउन उनले होली खेललाई प्रयोग गर्थे।

यही लगावका कारण मेटकाफ दिल्लीको अत्यधिक गर्मी मौसममा पनि मेहरौलीस्थित मोहम्मद कुली खाँको समाधिस्थललाई परिवर्तित गरेर बनाइएको घरमा बस्थे। त्यहाँ सर्नु अघि भने उनी जाडो मौसम म... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

ेटकाफ हाउसमा गुजार्थे। स्थानीय मानिसहरूले त्यसलाई मट्का कोठीको नाम दिएका थिए।

कसरी मनाउँथे उनी होली?

उत्तर दिल्लीस्थित उनको महलमा राजा, नवाफ, जमिन्दार तथा सेठहरूको ताँती लाग्थ्यो। ती मध्ये चाँदनी चोकका धनीमानीले लाठ साहेबलाई दल्न भनेर रातो गुलाल पाउडर बोक्थे। साहेब चाहिँ होली मनाउन कुर्ता पाइजामामा सजिएर उपस्थित हुन्थे।

तर सन् १८५७ को सिपाही विद्रोहपश्चात् धेरै चीजबीज परिवर्तन भए।

त्यो बेला स्थानीय घुमन्ते गुर्जर समुदायका मानिसहरूले मेटकाफ हाउसमा लुट मच्चाएर ध्वंस गरिदिएका थिए। आफ्ना पितापुर्खाका जमिनलाई सस्तोमा हत्याएर त्यहाँ मेटकाफ हाउस बनाइएको उनीहरूको विश्वास थियो।

तर त्यो घटना हुनु अगावै सर थोमस मेटकाफ वितिसकेका थिए। उनलाई तत्कालीन मुगल सम्राट बहादुर शाह जफरकी प्रिय रानी जिनत महलले विष ख्वाएको आरोप लाग्ने गर्छ।

उक्त विद्रोहताका थोमसका उत्तराधिकारी सर थियोफिलस मेटकाफले निकै अपमान सहनुपर्‍यो।

अर्धनग्न हालतमा उनलाई दिल्लीका गल्लीहरूमा लखेटिएको थियो। पहाडगञ्जस्थित एक प्रहरी थानेदारलाई दया लागेपछि बल्ल उनले एउटा घोडामा चढेर राजपूतानातर्फ भाग्न पाएका थिए।

त्यो घटनापश्चात् सर थियोफिलसका निम्ति दिल्लीबासी दुस्मन बने। उनीहरूसँग होली मनाउनु त अब असोचनीय विषय बन्यो।

सर थोमस मेटकाफ होली मनाएपछि रङ्ग लागेका लुगालाई आफ्ना हिन्दू नोकरहरूलाई बाँडिदिन्थे। 'लाठ साहेब' बाट प्राप्त ती लुगालाई उपहार सरह स्वीकारेर उनीहरूले गर्मीयामभरि ती लुगा लगाउँथे। कम्तीमा सिभिल लाइन्स क्षेत्रमा बस्ने श्रीमति एभरेटको भनाइ त्यही रह्यो। सायद उनले बढाइचढाइ गरेकी होलीन् तर यदि त्यसबखत चलेका हल्लालाई मान्ने हो भने त्यो पूरै असत्य भने होइन।

तर अचेल भने मट्का कोठीमा केवल रक्षा अनुसन्धान एवं विकास संगठन डिआरडिओका वैज्ञानिक तथा तिनका परिवारले मात्र होली खेल्छन्।

हेलिङ्गर हलको होली

मेटकाफ हाउस जस्तै हेलिङ्गर हलमा पनि अङ्ग्रेज साहेबहरूले होली खेल्थे। सर थोमसका दाजु सर चार्ल्स मेटकाफको हवेली 'द मेटकाफ टेस्टिमोनियल'को शैलीमा बनाइएको आगरास्थित हेलिङ्गर हलमा स्थानीय सेठ एवं साहुमहाजनहरूका साथ महिनाको एक दिन हुने ककटेल र डान्स पार्टी अनि होली र दिवालीमा सहभागी हुन दिल्लीदेखि अङ्ग्रेजहरू पुग्थे। टेस्टिमोनियल भवन सन् १८९०को दशकको अन्त्यतिर भएको रहस्यमयी आगलागीमा ध्वस्त भयो भने हेलिङ्गर हलको भग्नावशेष अझै पाइन्छ।

हेलिङ्गर हलमा त्यसका...


दिल्लीमा भारतको व्यापारिक समुदायसँग भएको अन्तरक्रियाका क्रममा ओलीले देशमा व्यवसायको वातावरण सुधार्न थप कदम चाल्न आफ्नो सरकार तयार रहेको बताए।

नेपालमा सबै क्षेत्रमा लगानीको वातावरण रहेको भन्दै ओलीले विश्वका दुई 'गतिशील आर्थिक शक्तिहरू'को बीचमा अवस्थित रहेकाले बजारको समस्या नरहेको टिप्पणी गरेका थिए।

शैली

भारतको भ्रमण गर्ने अधिकांश नेपाली प्रधानमन्त्रीले ओलीकै शैलीमा विगतमा पनि भारतीय व्यापारिक समुदायसँग अन्तर्क्रिया गर्ने गरेका छन्।

त्यस्तो अन्तर्क्रियाको एउटा प्रमुख उद्देश्य भारतीय लगानीकर्ताहरूलाई नेपालमा आफ्नो पुँजी लगानी गर्न प्रोत्साहन गर्नु रहने गरेको छ।

प्रम ओलीलाई भारतीय गृह मन्त्रीको स्वागत

एक महिनामा दोस्रो पटक मोदी-ओली फोन वार्ता

आफ्नो राजकीय भ्रमणको पहिलो दिनमा नै दिल्लीस्थित होटल ताजमा आयोजित अन्तर्क्रियामा ओलीले भारतीय व्यवसायीहरूलाई नेपालमा लगानी गर्न आह्वान गरेका हुन्।

उनले भने, "नेपालमा बलियो सरकार बनेसँगै शान्ति सुव्यवस्थामा सुधार आएको छ, यसको अर्थ अब नेपाल विदेशी लगानीका लागि सुरक्षित गन्तव्य हो। शान्ति र सुव्यवस्था खलल पार्ने कुनै पनि गतिविधिविरुद्ध हामी... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

सशक्त रूपमा उभिनेछौँ।"

सुविधा

प्रधानमन्त्री ओलीले भारतसँगको सीमा क्षेत्रमा अवस्थित नेपाली शहरहरूमा विशेष औद्योगिक क्षेत्र स्थापना गर्ने योजना रहेको भन्दै त्यहाँ खुल्ने उद्योगहरूलाई उदार श्रम कानुनसहितका सुविधा दिइने उल्लेख गरे।

नेपाल-भारत सीमा क्षेत्रका पाँचवटा विन्दुहरूमा रेल सञ्जाल विस्तारको काम भइरहेको उल्लेख गर्दै उनले नयाँ प्रसारण लाइनहरू निर्माण हुन लागेको र ऊर्जाका क्षेत्रमा सहकार्यको अवसर रहेको बताएका थिए।

उनले नेपालको लगानी बोर्डले अरुण-तेस्रो र माथिल्लो कर्णाली जलविद्युत् परियोजनामा भारतीय लगानीलाई सहजीकरण गरिरहेको बताएका थिए।

त्यस क्रममा उनले अघिल्लो वर्ष काठमाण्डूमा भएको लगानी सम्मेलनमा भारतबाट १४ अर्ब डलर बराबरको लगानी प्रतिबद्धता आएको उल्लेख गरेका थिए।

अरुण-तेस्रो र माथिल्लो कर्णाली जस्ता ठूला परियोजनामा सुस्त गतिमा काम अघि बढेका र प्रतिबद्धता गरिएका भारतीय लगानी व्यवहारमा रूपान्तरण नभएका गुनासा नेपालमा बारम्बार उठ्ने गरेको छ।

आफ्नो भ्रमणका बारेमा यसै साता संसद्लाई जानकारी गराउँदै ओलीले विगतमा भएका सम्झौताको कार्यान्वयनको मुद्दालाई आफूले दिल्लीमा उच्च प्राथमिकताका साथ उठाउने बताएका थिए।


दिल्लीस्थित विभिन्न क्वारन्टीनस्थलमा राखिएका उनीहरूको थुकको नमुना सङ्कलन गरेर परीक्षणका लागि पठाइएको जानकारी भारतीय अधिकारीलाई उदृत गर्दै नेपाली दूतावासका अधिकारीले दिएका हुन्।

"उक्त धार्मिकसभामा नेपालीहरू पनि रहेको र उनीहरूलाई पनि क्वारन्टीनमा राखिएको भन्ने थाहा पाएपछि हामी भारतीय पक्षसँग निरन्तर सम्पर्कमा छौँ," दूतावासका प्रवक्ता हरि ओडारीले बीबीसीलाई बताए।

उनका अनुसार भारतीय अधिकारीहरूले दिएको पछिल्लो जानकारी अनुसार सबै नेपालीहरूको नमुना "परीक्षणका लागि पठाइसकिएको तर नतिजा आउन बाँकी रहेको" छ।

दिल्लीमै क्वारन्टीनमा

ओडारीका अनुसार दूतावासले परराष्ट्र मन्त्रालयलाई उक्त धार्मिकसभामा सहभागी नेपालीबारे प्राप्त सबै जानकारी पठाइसकेको छ।

त्यसका आधारमा उनीहरूसँगै गएका कोही व्यक्ति नेपाल फर्किसकेको भए उनीहरूको खोजी गर्न मद्दत पुग्ने दूतावासले जनाएको छ।

ओडारीका अनुसार उक्त धार्मिकसभामा सहभागी हुन नेपालका विभिन्न जिल्लाबाट मानिसहरू गएको देखिएको छ।

उनले भने, "यहाँ रहेका २० जना विभिन्न जिल्लाका हुनुहुन्छ। अहिले उहाँहरूलाई दिल्लीकै विभिन्न क्वारन्टीनस्थलमा राखिएको छ।"

बन्दाबन्दीमा भेल... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

ा

कोरोनाभाइरस सङ्क्रमण रोक्न भारतले बन्दाबन्दी गरेका बेला दिल्लीस्थित निजामुद्दीन क्षेत्रमा उक्त धार्मिकसभाका लागि मानिसहरू भेला भएको बीबीसी हिन्दीले जनाएको छ।

मार्च महिनामा त्यस क्षेत्रस्थित एउटा केन्द्रमा प्रचारात्मक धार्मिकसभा भएको थियो।

त्यसमा सहभागी हुन भारत र अन्य मुलुकबाट हजारौँको सङ्ख्यामा मानिसहरू पुगेका थिए।

बीबीसी हिन्दीका अनुसार तबलीग जमात भनिने आयोजक समूहले भने भारतमा जनता कर्फ्यु लगाइएपछि उक्त धार्मिकसभा रोकिएको जनाएको थियो।

तर सबै सेवाहरू बन्द भएकाले ठूलो सङ्ख्यामा मानिसहरू आफ्नो स्थानमा फर्कन पाएनन्।

त्यसले गर्दा ठूलो सङ्ख्यामा मानिसहरू त्यही रोकिएका थिए।

ठूलो सङ्ख्यामा मानिसहरू रहेको थाहा पाएपछि प्रहरीले उनीहरूलाई त्यहाँबाट बाहिर निकालेर क्वारन्टीनमा राखेको हो।

सङ्क्रमणको जोखिम

उक्त धार्मिकसभामा सहभागी कतिपय मानिसहरूमा कोरोनाभाइरस सङ्क्रमण पाइएको छ।

परीक्षणका क्रममा त्यहाँ सहभागी २४ जनामा कोरोनाभाइरस भेटिएको थियो।

उक्त धार्मिक कार्यक्रमकै कारण भारतका २० भन्दा बढी राज्यहरूमा कोरोनाभाइर फैलिएको कतिपय भारतीय सञ्चारमाध्यमहरूले दाबी गरेका छन्।

केही राज्यहरूले कोरोनाभाइरसका कारण आफ्नो राज्यमा मृत्यु हुनेमा उक्त कार्यक्रममा सहभागी भइ फर्केका मानिसहरू रहेको बताइएको छ।


दिवंगत संगीतकार चन्द्रराज शर्मालाई भावविव्हल कलाकर्मीहरुले श्रद्धाञ्जली अर्पण गरेका थिए

छाती भरी मुरीका मुरी नेपालको माया छ

म मरे पनि मलाई...

बिहीबार दिउँसो पशुपतिको  आर्यघाटमा सामूहिक रुपमा यो गीत गाउँदै गर्दा थुप्रै कलाकर्मीका आँखामा आँसु देखिन्थे।

भर्खरै दिवंगत भएका संगीतकार चन्द्रराज शर्माले संगीतबद्ध गरेको गीत गाएर भावविव्हल  कलाकर्मीहरु उनीप्रति श्रद्धाञ्जली अर्पण गरिरहेका थिए।

चन्द्रराज शर्मा र प्रेमा शाह नेपाली संगीत र साहित्यका यी दुई स्रष्टाको निधनको खबरले धेरै नेपाली संगीत र साहित्यप्रेमीलाई मर्माहत तुल्याएको छ।

गीति नाटकमा पोख्त

'नेपाल कला भूषण'ले विभूषित ८९ वर्षीय चन्द्रराज शर्मा लामो समयदेखि  मधुमेहबाट पीडित थिए।

सुगम संगीतको स्वर्ण युग मानिने समयका एक प्रतिनिधि  पात्र शर्माको मुख्य विधा गीति नाटक थियो।

सांस्कृतिक संस्थानमा आफ्नो जीवनको लामो कालखण्ड बिताएका  शर्माले संगीतबद्ध गरेका 'मुनामदन', 'कुञ्जिनी' र 'शाकुन्तल' जस्ता गीति नाटक निकै लोकप्रिय बनेको अभिनेता हरिहर शर्माले बताए।

शर्मासंग सांस्कृतिक संस्थानमा धेरै वर्ष सहकार्य गरेका  हरिहर  शर्माले भने, "उन... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

ी नेपाली संगीत क्षेत्रका अतुलनीय प्रतिभा  थिए। उनले संगीतबद्ध गरेको 'मुनामदन' नेपालको सबैभन्दा लोकप्रिय गीतिनाटक बनेको थियो, त्यसले ठूलो प्रसिद्धि कमाएको थियो। संगीत क्षेत्रका त्यस्ता जाज्वल्यमान नक्षत्र भनौं वा ध्रुवतारा नै भनौं, उनलाई गुमाउँदा नेपालक संगीत क्षेत्रले मात्रै होइन सिंगो राष्ट्रले नै धेरै चीज गुमाएको छ।"

शास्त्रीय र आधुनिक

नारायणगोपाल, माणिकरत्न, भक्तराज आचार्य जस्ता गायकले शर्माका गीतमा स्वर भरेका छन्।

शर्माले थोरै मात्रै फुटकर गीतमा संगीत दिएता पनि 'हामी नदीका दुई किनारा' जस्ता ती गीत कालजयी मानिन्छन्।

शर्माले नेपालको पहिलो रंगीन चलचित्र 'कुमारी'का गीतलाई संगीतबद्ध गरेका थिए, र 'मनमा माया, तनमा माया' लगायतका ती गीत आजपर्यन्त लोकप्रिय छन्।

सानैदेखि शास्त्रीय संगीतमा भिजेका 'संगीत शिरोमणि' यज्ञराज शर्माका सुपुत्र शर्माको आधुनिक संगीतमा पनि उत्तिकै दखल रहेको संगीत तथा नाट्य प्रज्ञा प्रतिष्ठानका उपकुलपति शम्भुजीत बाँस्कोटाले बताए।

उनले भने,"शास्त्रीय संगीतमा पारंगत भएतापनि चन्द्रराज शर्मालाई सुगम संगीतका पर्यायवाची मानिन्छ। सुमधुर संगीतका लागि हामी उनलाई सम्झिन्छौं।"

ख्याति

आफ्नो समयमा निकै ख्याति कमाएता पनि पछिल्लो समयमा शर्मा ओझेलमा परेजस्ता थिए।

 ५८ वर्षको उमेरमा सांस्कृतिक संस्थानबाट अवकाश प्राप्त गरेपछि उनी सार्वजनिक जीवनबाट टाढा नै बसेको हरिहर शर्माले बताए।

नेपाली संगीत क्षेत्रमा उनको योगदानको सही मूल्यांकन अझै भइनसकेको ठम्याई छ सांस्कृतिक संस्थानका कार्यक्रम शाखा प्रमुख प्रभाकर देव शर्माको।

नाट्यकर्मी प्रभाकरले चन्द्रराजको संगीतमा गीति नाटक 'मुनामदन'मा मदनको भूमिकामा अभिनय समेत गरेका थिए।

'मुल्यांकन हुन बाँकी'

प्रभाकर देव शर्माले भने,"चन्द्रराज शर्माको मार्मिक संगीतमा अभिनय गर्न पाउँदा आँसु झार्न कहिल्यै मेहनत गर्नु परेन। भावनामा बगेर बरर आँखाबाट आँसु आउँथ्यो।"

"त्यति मात्रै होइन, चन्द्रराज शर्माले जीवनको प्रमुख समय बिताएको सांस्कृतिक संस्थानमा उनका थुप्रै गीतहरु अझै कैद छन्। नारायण गोपालले गाएका गीत, भक्तराज आचार्यले गाएका भजन, कतिपय त श्रोताले आजसम्म सुनेका छैनन्। ती गीतलाई सार्वजनिक गर्न सकियो भने मात्रै चन्द्रराज शर्मालाई श्रद्धाञ्जली दिएको मान्न सकिन्छ।"

बिहीबार काठमाण्डुको आर्यघाटमा सुगम र शास्त्रीय संगीतका यी प्रसिद्ध हस्तीको अन्त्येष्टि गरिएको छ।

'साहसी...


दीपावली सकिएपछि तराईका मानिसहरू छठ पूजाका सामग्री किनमेल गर्न व्यस्त हुन्छन्।

लक्ष्मीपूजाको ठिक चार दिनपछि अर्थात् कार्तिक शुक्ल पक्षको चौथी तिथिका दिनबाट छठ पर्व विधिवत् रूपमा आरम्भ हुन्छ।

तराईका बजारमा छठ पूजाका लागि अनिवार्य रूपमा चाहिने सामग्री, हरिया तरकारी र फलफूल किन्ने ग्राहकहरूको निकै भिडभाड देखियो।

खासगरी छठ पूजामा छठी मातालाई अर्पण गरिने प्रसादमा स्याउ, केरा, सुन्तला, पानी भएको नरिवल, उखु, हरियो बोडी, पानी सिङ्गडा, मूला, अदुवाको बोट पर्छन्। यो समय माटो तथा बाँसका सामग्री खरीद गर्नेको पनि भिडभाड हुने गरेको छ।

वीरगन्जमा छठको किनमेलका लागि बजारमा देखिएको चहलपहल

छठ पर्व मनाउनेहरू पोखरीको डिल र नदीतटको सरसफाइ गर्दै आफ्ना लागि पूजास्थल सुरक्षित बनाउन थाल्छन्।

तराईका जिल्लामा रहेका छठी घाटहरूमा लाखौँ रुपैयाँ खर्चेर सरसफाइ, सजावट र व्यवस्थापनका लागि कामहरू पनि भएका छन्।

स्थानीय एफएम रेडिओले पनि छठका गीत बजाउने गरेका छन्।

जनकपुरको गङ्गासागर, धनुषसागर अनि वीरगन्जको घडीअर्वा पोखरीजस्ता स्थानमा सूर्य देवता र छठी माताको पूजा आराधनाका लागि विशेष साजसज्जा गरिएको छ।

धनुषामा छठा... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

लागि विशेष तयारी गरिएको छ

वीरगन्जको घडीअर्वा पोखरी छठका बेला यसरी सिँगारिन्छ

छठ पर्व मनाइने स्थल धनगढीको मोहना नदी किनारमा छठी माताको प्रतिमा तयार पार्दै भक्तजनहरू

छठ पूजाको महत्त्व

छठको व्रत बस्दा सफा र चोखो हुनुपर्ने व्रतालुहरू बताउँछन्।

छठ पूजाको विधि केही कठिन भएपनि यसको महत्त्व भने ठूलो हुने भक्तजनहरूको विश्वास छ।

सूर्य र जलको शक्ति र महत्त्व झल्काउने यस पर्वमा शुद्ध खानेकुरा खाने गरिन्छ। व्रतालुहरूले षष्ठीको दिन निराहार व्रत बस्ने चलन छ।

छठ पर्वमा विशेष गरी अस्ताउँदो र भोलिपल्ट बिहान उदाउँदो सूर्यलाई अर्घ्य दिने कुराको विशेष महत्त्व छ।

छठ पर्व मनाउन कठिन भएपनि यसको निकै महत्त्व रहेको भक्तजनहरूको विश्वास छ

छठलाई तराई मधेशमा धार्मिक एवं सांस्कृतिक रूपमा एकताको प्रतीक पनि बताइन्छ

सांस्कृतिक एकताको आधार बनेको यस पर्वमा तराईका जिल्लाहरूमा मधेशी समुदायले मात्र नभई अन्य समुदायले पनि आस्था र निष्ठाका साथ छठ पर्व मनाउने चलन बढेको देखिन्छ।

सूर्यको आराधना गरी मनाइने छठ पर्वको अवसरमा शनिवार दमौलीस्थित मादी नदी किनारमा पूजाअर्चना गर्दै महिलाहरू। छठको व्रत महिलाले मात्र नभएर पुरुषले पनि लिन्छन्

 तस्बिरहरूको सर्वाधिकार माथि उल्लेख गरिएअनुसार सम्बन्धित पक्षसँग सुरक्षित छ।


दीपेन्द्रसिंह ऐरीको फाइल तस्बिर

जितका लागि १७३ रनको लक्ष्य पाएको श्रीलङ्काले १९.१ ओभरमा चार विकेट गुमाएर लक्ष्य प्राप्त गरेको थियो।

उपकप्तान दीपेन्द्रसिंह ऐरीले नटआउट ७२ रन बनाएपछि नेपालले २० ओभरमा पाँच विकेट गुमाएर १७२ रन बनाएको थियो।

सागको क्रिकेट प्रतियोगितामा श्रीलङ्काको २३ वर्षमुनिका खेलाडीहरूको टोलीले भाग लिइरहेको छ।

असानको विजयी इनिङ

श्रीलङ्काले सुरुदेखि नै आक्रामक खेलेको थियो। पहिलो विकेटका लागि तीन ओभरमा ३६ रन जोडेपछि लगातार तीन विकेट गुमाएर केही दबावमा देखिएको थियो।

पवन सर्राफ, सोमपाल कामी र सुसन भारीले एक-एक विकेटले लिएपछि श्रीलङ्का ४९ रनमा तीन विकेटको स्थितिमा पुगेको थियो।

तर निशान फर्नान्डो र शम्मु असानले अविस्मरणीय ब्याटिङ् गरे।

फर्नान्डोले ४६ बनाए भने असानले ४४ बलमा नटआउट ७२ बनाए।

नेपालको ब्याटिङ

काठमाण्डूको कीर्तिपुर रङ्गशालामा भएको खेलमा श्रीलङ्काले टस जितेर नेपाललाई ब्याटिङ गर्ने निम्तो दिएको थियो।

पूर्वकप्तान पारस खड्का एक रनमै आउट भएपछि कप्तान ज्ञानेन्द्र मल्ल र आरिफ शेख केही बेर टिकेका थिए।

मल्लले २१ र शेखले १९ रन बनाए।

उपकप्तानको भव्य इनिङ

उपकप्ता... थप 4000 वर्णहरूको लागि लेख जारी राख्नुहोस्:

न ऐरीले सानदार ब्याटिङ गर्दै ४४ बलमा चार चौका र तीन छक्कासहित ७२ रन बनाए। उनले ३४ बलमा अर्धशकत बनाए।

उनलाई विनोद भण्डारी र पवन सर्राफले साथ दिएका थिए।

भण्डारीले २१ र सर्राफले १३ बलमा २२ रन बनाए।

श्रीलङ्काका लागि कामिन्डु मेन्डिसले दुई विकेट लिए।