शीर्षक: कोरोना भाइरस: यूकेका अस्पतालमा दक्षिण एशियालीको मृत्यु हुने सम्भावना उच्च\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

यूकेमा अस्पतालमा मृत्यु हुनेहरूको दर चर्को देखिएको यो नै एक मात्र जातीय समुदाय हो।

केही हदसम्म त्यसका लागि मधुमेह रोग जिम्मेवार देखिएको छ।

कोभिड-१९ भएर अस्पताल भर्ना भएका दशमध्ये चार बिरामीसँग सम्बन्धित तथ्याङ्क विश्लेषण गरिएकोले यो अध्ययन उल्लेखनीय छ।

अनुसन्धानकर्ताहरूका अनुसार यस्तो नतिजा देखिएपछि कार्यस्थलमा लागु गरिने सुरक्षात्मक उपाय र कोरोनाभाइरसविरुद्ध खोप उपलब्ध भएपछि त्यो कसले लगाउनु पर्छ भन्ने विषयको नीतिमा परिवर्तन हुनुपर्छ।

यूकेका विश्वविद्यालय तथा सार्वजनिक स्वास्थ्य निकायसहितका विभिन्न २७ वटा संस्था र २६० अस्पताल यो अध्ययनमा सहभागी थिए।

एउटा स्वास्थ्यसम्बन्धी जर्नलमा प्रकाशित हुनुअघि उक्त अध्ययनका नतिजालाई इन्टरनेटमा सार्वजनिक गरिएको हो।

तर उक्त अध्ययनको नतिजालाई एक महिनाभन्दा अघि नै यूके सरकारको वैज्ञानिक परामर्श समूहलाई हस्तान्तरण गरिएको थियो।

अध्ययन

यो अध्ययनले अस्पताल भर्ना भएका बिरामीको विषयमा मात्रै बताउँछ। तिनीहरूलाई कोरोनाभाइरस सङ्क्रमण हुने जोखिम के कस्तो छ भन्ने बारेमा केही बोल्दैन।

अध्ययनका सिलसिलामा इङ्ग्ल्याण्ड, स्कटल्याण्ड र वेल्सका २६० अस्पतालमा रहेका ३५ हजार बिरामीको अवस्थाका बारेमा अनुसन्धान गरिएको थियो।

दक्षिण एशियली पृष्ठभूमि भएका बिरामीहरूको मृत्यु हुने सम्भावना स्वेत जातिका मानिसहरूभन्दा २० प्रतिशतले बढी भएको देखिएको थियो। यूकेका अन्य अल्पसङ्ख्यक समुदायमा उच्च मृत्युदर देखिएन।

युनिभर्सिटी अफ एडिनबराका प्राध्यापक इवेन ह्यारिसनले बीबीसीसँग कुरा गर्दै भने, "अस्पतालमा दक्षिण एशियाली बिरामीहरूको अवस्था स्वेत विरामीहरूको दाँजोमा बिलकुल अलग देखिन्छ।"

उनले भने, "तिनीहरू औसतमा १२ वर्ष कम उमेरका छन् जुन निकै ठूला भिन्नता हो  र तिनीहरूमा डिमेन्सिया, मोटोपन वा फोक्सोसम्बन्धी रोग छैन तर मधुमेह रोगको दर एकदमै उच्च रहेको छ।"

मधुमेहले दुई प्रकारले जोखिम बढाउँछ।

पहिलो त सङ्क्रमणको जोखिम उच्च तुल्याउँछ र दोस्रो शरीरका अङ्गहरूलाई क्षति पुर्याउँछ।

यी दुवै कारणले बिरामीलाई कोरोनाभाइरस सङ्क्रमणबाट जोगिएर रहन निकै गाह्रो तुल्याउँछन्।

यसलाई नै दक्षिण एशियाली मूलका मानिसहरूमा कोरोनाभाइरस सङ्क्रमणपछि हुने मृत्युदर उच्च देखाउने मुख्य कारक ठानिएको छ तर अवस्थाको समग्र तस्बिर भने अझै स्पष्ट भइसकेको छैन।

कोरोना भाइरस उपचार: चिकित्सकको सिफारिसबिना डेक्सामेथासोन प्रयोग नगर्न चेतावनी


शीर्षक: कोरोना भाइरस: यूकेमा खोप परीक्षणका लागि 'स्वयंसेवकहरूलाई भाइरस दिइन सक्ने'\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

'च्यालेन्ज ट्रायल' भनिने त्यस्तो किसिमको परीक्षण लन्डनमा सम्पन्न गरिने बताइएको छ। त्यस्ता स्वयंसेवकलाई कोरोनाभाइरसबाट जानाजान सङ्क्रमित बनाएर सम्भावित खोपको प्रभावकारिता जाँच्न खोजिनेछ।

यस विषयमा द फाइनान्शल टाइम्सले पहिलो पटक समाचार प्रकाशन गरेको थियो।

यूके सरकारले "ह्यूमन च्यालेन्ज स्टडीज" मार्फत् खोप विकास गर्ने विषयमा छलफल गरिरहेको जनाएको छ।

तर हालसम्म कुनै पनि किसिमको सम्झौता भने गरि नसकिएको बीबीसीको बुझाइ छ।

'महामारीबाट निस्किने बाटो'

त्यस्तो किसिमको परीक्षण गर्नका लागि सहमति दिइएमा स्वयंसेवक बन्न १८ वर्षीय विद्यार्थी एलास्टेर फ्रेजर-उरक्युहार्ट तयार छन्।

उनले 'बीबीसी रेडियो फोर'को टुडे कार्यक्रममा भने, "मलाई लाग्छ यस्तो किसिमको परीक्षणबाट हजारौँको जीवन रक्षा गर्न सकिन्छ र साँच्चै विश्वलाई यो महामारीबाट बाहिर ल्याउन सकिन्छ। यो कुरा मलाई अर्थपूर्ण लाग्यो।"

त्यसै कार्यक्रममा बोल्दै अक्सफर्ड विश्वविद्यालयका प्राध्यापक पिटर होर्बीले त्यस्तो परीक्षणको विचार राम्रो रहेको र यसमा रोगको वास्तविकता बुझ्ने क्षमता रहेको बताए।

उनले भने: "हामीलाई थाहा छ कि स्वस्थ युवामा खतरा अत्यन्तै कम छ।"

"हामीले यसबारे पहिले पनि शङ्का गरेका थियौँ तर हामीसँग यस्तो किसिमको परीक्षण अघि बढाउनका लागि प्रमाण थिएन। तर अब, मलाई लाग्छ कि हामीसँग स्पष्ट तथ्याङ्क छ।"

"अर्को कुरा के छ भने हामीसँग अहिले केही त्यस्ता उपचार विधि छन् जसबाट फाइदा पुगेको छ। त्यसकारण परीक्षणमा सहभागी कसैमा समस्या देखियो भने उनीहरूलाई प्रारम्भिक चरणमै औषधि दिन सकिन्छ र रोग नियन्त्रण गर्न सकिन्छ।"

प्राध्यापक होर्बीका अनुसार यस्ता परीक्षणमा स्वयंसेवकहरूलाई नजिकबाट नियालिनेछ र उनीहरूले भाइरसप्रति कस्तो प्रतिक्रिया जनाइरहेका छन् भन्ने कुरा हेर्नका लागि उनीहरूको प्रतिरक्षा प्रणालीको अनुगमन गरिनेछ।

एक सरकारी प्रवक्ताले त्यस्तो परीक्षणबारे छलफल भइरहेको जानकारी दिए।

कोरोनाभाइरसविरुद्ध खोप विकास गर्नका लागि विश्वभरि तीव्र गतिमा काम भइरहेको छ।

हालसम्म ३६ वटा खोपहरू क्लिनिकल परीक्षणको चरणमा छन्। त्यसमध्ये एक अक्सफर्ड विश्वविद्यालयले तयार पारेको खोप परीक्षणको अन्तिम चरणनजिक पुगिसकेको छ।

सफल खोपले भाइरसविरुद्ध सुरक्षा प्रदान गर्नेछ। खोप उपलब्ध भएपछि लकडाउन र सामाजिक दूरी जस्ता विषयलाई बिस्तारै खुकुलो पार्दै लान सकिनेछ।

कोरोनाभाइरसबारे थाहा भएका पाँच कुरा


शीर्षक: कोरोना भाइरस: यौन सम्पर्क गर्दा सङ्क्रमण सर्छ कि सर्दैन? कोभिड-१९ महामारी फैलिएका बेला थाहा पाउनुपर्ने कुरा\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

यसबारे तपाईँले सोच्नुभएको होला तर सङ्कोच लागेर प्रश्न नगर्नुभएको पनि हुन सक्छ।

यस विषयमा सही र गलत कुरा छुट्याउन बीबीसी रेडिओ वनको न्यूजबीटले यो प्रश्न विज्ञहरूलाई राखेको छ।

डा. एलेक्स जर्ज चिकित्सक हुन् भने यौन विषयमा पत्रकारिता गर्ने एलिक्स फक्स बीबीसी रेडिओकी पूर्वप्रस्तोता हुन्।

के कोरोनाभाइरस महामारीको समयमा यौन सम्पर्क सुरक्षित राख्नु सुरक्षित हुन्छ?

डा. एलेक्स जर्ज: यदि तपाईँ सम्बन्धमा हुनुहुन्छ र त्यो मानिससँगै बस्नुहुन्छ र एउटै वातावरणमा रहनुहुन्छ भने तपाईँले यौन व्यवहारमा परिवर्तन गर्नुपर्दैन। तर यदि तपाईँहरूमध्ये एक जनामा कोरोनाभाइरसको लक्षण देखिएको छ भने तपाईँले घरमै पनि एकान्तवासमा बस्नुपर्छ। सबैभन्दा राम्रो त घरभित्रै पनि सबै जना एकअर्काबाट दुई मिटरको दूरीमा बस्नुपर्छ तर त्यो सधैँ सम्भव नहुन सक्छ।

एलिक्स फक्स: आफूलाई लक्षण देखिँदा आफ्नो सहवासीलाई पनि देखिन्छ भनेर सोच्नु हुँदैन। यदि तपाईँलाई लक्षण देखिएको छ भने टाढा रहनु नै उचित हुन्छ।

नयाँ मानिससँग यौन सम्पर्क राख्नु हुन्छ?

डा. एलेक्स जर्ज: म यो अवस्थामा नयाँ मानिससँग यौन सम्पर्क राख्ने सल्लाह दिन्नँ। किनभने त्यसो गर्दा कोरोनाभाइरस सर्न सक्ने सम्भावना हुन्छ।

एलिक्स फक्स: के नबिर्सिनुहोस् भने कोरोनाभाइरस भएका केही मानिसहरूमा लक्षण देखिएको हुँदैन। त्यसैले तपाईँ एकदमै ठिक देखिनुभएको छ भने पनि तपाईँबाट अरूमा चुम्बनबाट पनि भाइरस सर्न सक्छ।

पहिले मैले कन्डम प्रयोग गरेको थिइनँ। के अब गर्नुपर्ला?

एलिक्स फक्स: यसको उत्तर तपाईँ किन पहिले कन्डम लगाउनु हुन्नथ्यो भन्ने कुरामा निर्भर हुन्छ।

यदि तपाईँहरू दुवै जनालाई कुनै यौन रोग नभएको वा गर्भाधान नहोस् बनेर अन्य उपाय अवलम्बन गरिएकाले कन्डम प्रयोग नगरेको भए केही फरक पर्दैन। तर यदि तपाईँ अन्य प्राकृतिक उपाय -  जस्तो वीर्य स्खलन गर्ने वा एकअर्कालाई यौन रोग छैन भन्ने विश्वासमा कन्डम नलगाउनुभएको हो भने अब कन्डम लगाउनु नै उचित होला।

के यौनाङ्ग छोएका कारण कोरोनाभाइरस सर्छ?

डा. एलेक्स जर्ज: यदि तपाईँ एकअर्काको यौनाङ्ग छुनुहुन्छ भने त्यो समयमा तपाईँहरूले चुम्बन गर्ने सम्भावना ज्यादा हुन्छ र हामीलाई थाहा छ भाइरस थुकबाट सर्छ।

मुखबाट हातमा, हातबाट यौनाङ्गमा, यौनाङ्गबाट हातमा र त्यसपछि हातबाट नाकमुखमा भाइरस सर्न सक्छ। अहिलेको अवस्थामा भाइरस सर्न सक्ने सबै खाले कुराहरू नगर्नु नै उचित हुन्छ। त्यसैले तपाईँसँगै...


शीर्षक: कोरोना भाइरस: रुसमा परीक्षण गरिएको खोपले 'काम गर्ने सङ्केत'\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

खोपको परीक्षणबारे पहिलो प्रतिवेदन प्रकाशित गर्दै उनीहरूले त्यस्तो दाबी गरेका हुन्।

मेडिकल जर्नल द लान्सेटमा प्रकाशित प्रतिवेदनमा खोप परीक्षणमा सहभागी सबैमा भाइरसविरुद्ध लड्ने प्रतिरोधात्मक प्रणालीको विकास भएको र कुनै गम्भीर साइड इफेक्ट नभएको उल्लेख छ।

खोपको बारेमा वैज्ञानिक नतिजा प्रकाशित हुनुअघि नै अगस्ट महिनामा स्थानीय रूपमा उक्त खोप प्रयोग गर्न अनुमति दिएको रुस त्यसो गर्ने पहिलो देश हो।

विज्ञहरूले खोपको प्रभावकारिता र सुरक्षित रहेको प्रमाणित गर्नको उक्त परीक्षण निकै न्यून भएको बताएका छन्।

तर मस्कोले आलोचकहरूलाई जवाफ दिँदै परिणामको प्रशंसा गरेको छ।

केही पश्चिमा विज्ञहरूले रुसले गरेको कामको तीव्र गतिलाई लिएर चिन्ता प्रकट गरेका छन् र अनुसन्धानकर्ताहरूले छिटो हुन सजिलो बाटो रोजेको हुनसक्ने उनीहरूको भनाइ छ।

साइड इफेक्ट के छ?

गत महिना राष्ट्रपति भ्लादिमिर पुटिनले आवश्यक सबै परीक्षणका मापदण्ड खोपले पूरा गरेको र आफ्नी छोरीमा पनि परीक्षण गरिएको बताएका थिए।

स्पुत्निक पाँच नाम दिइएको उक्त खोपको दुईवटा परीक्षण गत जुन र जुलाई महिनाको बीचमा गरिएको जर्नलमा उल्लेख छ।

प्रत्येक परीक्षणमा सहभागी ३८ जना स्वस्थ स्वयम्‌सेवकलाई पहिलो खोपको लगाइएको थियो र तीन सातापछि उनीहरूलाई बुस्टर डोज दिइएको थियो।

सहभागीको उमेर १८ देखि ६० वर्षसम्म थियो। उनीहरूलाई ४२ दिनसम्म निगरानी गरिएको थियो र सबैमा तीन साताभित्र एन्टीबडीको विकास भएको थियो।

उनीहरूमा सामान्यतया टाउको र जोर्नी दुख्ने साझा खालको साइड इफेक्ट देखिएको छ।

लामो प्रक्रिया बाँकी

प्रतिवेदनमा भनिएको छ, "कोभिड-१९ को सङ्क्रमण रोक्न दीर्घकालीन सुरक्षा र प्रभावकारिता स्थापित गर्न मनोवैज्ञानिक लाभको तुलना सहितको ठूलो दीर्घकालीन परीक्षण र थप निगरानी आवश्यक छ।"

जर्नलका अनुसार तेस्रो चरणको परीक्षणमा 'फरक-फरक उमेर र जोखिम समूह' बाट ४०,००० स्वयम्‌सेवक सहभागी हुनेछन्।

तर विज्ञहरूले खोप बजारमा उपलब्ध गराउनका निम्ति अझैँ पनि लामो प्रक्रिया पूरा गर्न बाँकी रहेको चेतावनी दिएका छन्।

विश्व स्वास्थ्य सङ्गठनका अनुसार विश्वव्यापी रूपमा अहिले १७६ वटा सम्भावित खोपको विकास गरिँदैछ।

ती मध्ये ३४ वटा मानिसहरूमा परीक्षणका क्रममा छन्।

जसमध्ये आठवटा तेस्रो चरणको परीक्षणमा छन्।


शीर्षक: कोरोना भाइरस: लकडाउनका बेला ‘मलाई दुर्व्यवहार गर्ने व्यक्ति मसँगै छ’\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

इङ्ग्ल्यान्ड र वेल्समा घरेलु हिंसासम्बन्धी मामिला हेर्ने आयुक्तका अनुसार दुर्व्यवहारका घटनाका लागि निर्धारण गरिएको हटलाइनमा सप्ताहान्तमा फोन आउने क्रम ६५ प्रतिशतले बढेको छ।

यसैबीच, गरिब राष्ट्रका महिलाहरूको घरेलु हिंसाको उजुरी गर्ने विकल्पहरू कम हुन सक्ने संयुक्त राष्ट्रसङ्घले बताएको छ।

आफूलाई दुर्व्यवहार गरेका पुरुषहरूसँग लकडाउनका बेला बसिरहेको बताउने दुई महिलासँग बीबीसीले कुराकानी गरेको छ।

गीता, भारत

यो अन्तर्वार्ता भारतले कोरोनाभाइरस फैलिन नदिनका लागि २१ दिन लामो लकडाउनको घोषणा गर्नु एक दिनअघि लिइएको हो।

गीता ५ बजे उठ्छिन्। उनका पति नजिकै सुतिरहेका छन् र ठूलो आवाज निकालेर घुरिरहेका छन्।

अघिल्लो रात उनी मातिएर आएका थिए र उदास देखिन्थे। कोरोनाभाइरसका कारण निकै कम मानिसहरूले सार्वजनिक सवारीसाधन प्रयोग गरिरहेका थिए जसले उनलाई पनि प्रभाव पारेको थियो।

अटो चलाउने विजयको आम्दानी प्रतिदिन करिब २,४०० नेपाली रुपैयाँबाट घटेर १,१२० रुपैयाँमा झरेको थियो।

"यस्तो अवस्था कहिलेसम्म?" मदिराको बोतल भित्तामा बजार्दै उनले भनेका थिए। गीताका बालबच्चा आमाको पछाडि लुक्छन्।

लगत्तै पूरै परिवार सुत्नका लागि प्रयोग हुने 'म्याट्रेस' मा विजय ढल्छन् र केही समयमै निदाउँछन्।

"बच्चाहरूलाई शान्त पार्न केही समय लाग्यो," गीताले भनिन्।

"उनीहरूले आफ्ना बाबु रिसाएको धेरै पटक देखेका छन् तर पछिल्ला केही हप्ताहरूमा भने उनको रिस निकै नराम्रो हुँदै गएको छ। उनले भित्तामा विभिन्न कुराहरू बजारेको र मेरो कपाल समातेर तानेको देखेका छन्।"

गीताका श्रीमानले उनलाई धेरै पटक पिटेका छन्। यति धेरै पटक कि उनी स्मरण समेत गर्न सक्दिनन्।

लगत्तै पुरै परिवार सुत्नका लागि प्रयोग हुने 'म्याट्रेस' मा विजय ढल्छन् र केही समयमै निदाउँछन्।

"बच्चाहरूलाई शान्त पार्न केही समय लाग्यो," गीताले भनिन्।

"उनीहरूले आफ्ना बाबु रिसाएको धेरैपटक देखेका छन्, तर पछिल्ला केही हप्तामा भने उनको रिस निकै नराम्रो हुँदै गएको छ। उनले भित्तामा विभिन्न कुराहरू बजारेको र मेरो कपाल समातेर तानेको देखेका छन्।"

गीताका श्रीमान्‌ले उनलाई धेरै पटक पिटेका छन्। यति धेरै पटक कि उनी स्मरण समेत गर्न सक्दिनन्।

"तर विद्यालय बन्द भएपछि परिस्थिति फेरिएको छ," उनी भन्छिन्। "बच्चाहरू घरमै बस्न थाले र उनीहरूले विजयलाई रिस उठाउन थाले।"

"प्राय: उनले आफ्नो रिस मेरा लागि राख्ने गर्छन्, तर अहिले उनी ससाना...


शीर्षक: कोरोना भाइरस: लकडाउनको 'फुर्सदले बढ्यो साइबर अपराध'\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

साइबर अपराध अनुसन्धान

सामाजिक सञ्जालमा 'राष्ट्रपति, प्रधानमन्त्री एवम् धार्मिक सहिष्णुतामा खलल पुग्नेगरी' जथाभावी टिप्पणी गरेको अभियोगमा नेपाल प्रहरीको साइबर ब्यूरोले उनलाई पक्राउ गरि काठमाण्डू जिल्ला अदालतमा पेश गरेको थियो।

लकडाउनकै अवधिमा प्रधानमन्त्री केपी शर्मा ओलीको फोटोलाई काँटछाँट गरेर श्रीपेचसहितको फोटो र स्टाटस आफ्नो फेसबुक पोष्ट गरेको आरोपमा पक्राउ परेका एक व्यक्ति पनि एक लाख दश हजार रुपैयाँ धरौटीमा रिहा भएका छन्।

उच्च पदमा रहेका केही व्यक्तिहरू विरुद्ध प्रयोग गरिएका गालीगलौजयुक्त शब्द फेसबुकमा पोष्ट गरेको आरोपमा पक्राउ परेका एक युवा पनि २५ हजार धरौटीमा रिहा भएका छन्।

कोरोनाभाइरससम्बन्धी अफवाह नफैलाउन सरकारले गरेको आह्वानविपरीत महामारीका कारणले मृत्यु भएकोबारे गलत समाचार फैलाएको आरोपमा पक्राउ परेका अर्का युवा पनि हाल २५ हजार रुपैयाँ धरौटीमा छुटेका छन्।

सामाजिक सञ्जालको दुरुपयोग

कोरोनाभाइरसका कारण लागु गरिएको लकडाउनको अवधिमा गत चैत्र ११ गतेयता यस्तै प्रकृतिका झण्डै १९० वटा साइबर अपराधसम्बन्धी उजुरी परेको नेपाल प्रहरीको साइबर ब्यूरोले जनाएको छ।

तीमध्ये १८० भन्दा बढी फेसबुकसँग सम्बन्धित रहेको र उक्त सङ्ख्या विगत महिनाहरूको तुलनामा झण्डै दोबर रहेको बताइएको छ।

ब्यूरोका अनुसार तीमध्ये केहीविरुद्ध विद्युतीय कारोबार ऐन अन्तर्गत रहेर कारबाही गरिएको छ।

साइबर अपराध

साइबर ब्यूरोका निर्देशक वरिष्ठ प्रहरी उपरीक्षक नविन्द अर्यालका अनुसार प्राप्त उजुरीमध्ये अधिकांश सामाजिक सञ्जालको दुरुपयोग र चरित्रहत्यासँग सम्बन्धित छन्।

उनका अनुसार लकडाउनका अवधिमा फेसबुक, युट्यूब, ट्विटर, भाइबर, इमो, लगायतबाट धम्की दिने, गालीबेइज्जती गर्ने, अश्लील वा अन्य तस्बिर जोडेर चरित्रहत्या गर्ने जस्ता आपराधिक क्रियाकलाप बढेका हुन्।

इन्टरनेट र मोबाइल फोनको पहुँच

उनले भने, ''गाउँघरसम्म इन्टरनेट र मोबाइल फोनमा पहुँचमा वृद्धि भएको र लकडाउनको समयमा मानिसहरू धेरै फुर्सदिला बनेका कारण विद्युतीय अपराध बढी देखिएका छन्।''

लकडाउनको समयमा ५० प्रतिशतसम्मले इन्टरनेट खपतमा वृद्धि हुनु र ९५ प्रतिशत मोबाइल फोन प्रयोगकर्तासँग स्मार्टफोन रहेका कारणले पनि यसको दुरुपयोग बढेको प्रहरीको भनाइ छ।

इन्टरनेट र प्रविधिको बढ्दो दुरुपयोगका बीच अनुसन्धानमा भने अनेकौँ चुनौती थपिएको प्रहरीको अनुभव छ।

हाल प्राप्त उजुरीहरूबारे अनुसन्धान गर्दा अधिकांश...


शीर्षक: कोरोना भाइरस: लकडाउनको बेलामा मदिरापान कसरी व्यवस्थित गर्ने\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

कोरोनाभाइरसको तनावबाट मुक्त हुन रक्सीको प्रयोग नगर्न डब्लु एच ओ ले सुझाएको छ

कतिपय मानिसका निम्ति रक्सीसेवन एकान्तसँग जुझ्ने उपायको रूपमा देखा परेको छ।

अमेरिकाबाट प्राप्त आँकडा अनुसार सर्वेक्षण गर्ने निल्सनले मार्च २१ मा सकिएको एक साताको अवधिमा, अघिल्लो वर्षको सोही अवधिको तुलनामा, त्यहाँ रक्सीको विक्री ५५ प्रतिशतले बढेको पाएको थियो।

युके तथा फ्रान्सबाट प्राप्त आँकडामा पनि रक्सीको विक्री बढेको देखिएको छ। त्यसले मानिसहरूले मदिराको सहारा लिँदा स्वास्थ्यमा अन्य जटिलता बढ्ने चिन्ता बढेको छ।

अमेरिकामा रक्सीको विक्री बढेको छ

विश्व स्वास्थ्य संगठन (डब्लु एच ओ) ले महामारीको बेला उत्पन्न हुने तनावसँग जुझ्ने बारे प्रस्ट सुझाव दिएको छ। उसले आफ्ना मनोभावनासँग जुझ्न मदिरापान वा चुरोट वा लागुऔषधको सहारा नलिन चेतावनी दिएको छ।

पूर्ण प्रतिबन्ध

दक्षिण अफ्रिका तथा भारतजस्ता देशले भने लकडाउनसँगै रक्सीको विक्रीमा पूर्ण प्रतिबन्ध लगाएका छन् ताकि मानिसहरू कतै हेलमेल नगरुन्।

त्यसले दक्षिण भारतीय राज्य केरलाका रतीश सुकुमारनजस्ता मानिसका सामु गम्भीर चुनौती खडा भएको छ।

"म नियमित रक्सी पिउँछु," रतीश भन्छन्। "तर रक्सी पिउन नपाउँदा र घर बाहिर निस्कन नपाउँदा म अप्ठेरोमा परेको छु।"

रतीश सुकुमारनले प्रतिबन्धलाई रक्सी छाड्ने अवसरको रूपमा प्रयोग गर्ने बताएका छन्

फिल्म तथा टिभी उद्योगमा काम गर्ने ४७ वर्षीय यी लेखकले आफूलाई जँड्याहा ठान्दैनन्।

"तर बेलाबेला म रक्सी सम्झिरहेको छु," उनले भने।

छाड्ने अवसर

भारतको तीन हप्ता लामो लकडाउनले उनलाई आफू रक्सीमा कति निर्भर रहेको खुलाएको बताए।

उनले अब यसलाई रक्सीको कुलत त्याग्ने अवसरको रूपमा प्रयोग गर्ने निर्णय गरेका छन्।

रतीश केरलाको राजधानी तिरुवनन्तपुरममा बस्छन्। त्यहाँ खानेकुरा र औषधिका बाहेक अरू सबै पसल बन्द छन्।

गत पच्चीस वर्षदेखि नियमित रक्सी सेवन गर्दै आएका रतीशलाई अचेल नौलो अनुभव भइरहेको छ।

"कार्यदिनहरूमा म साँझ परेपछि पिउँथेँ। बिदाका दिनमा चाहीँ दिउसोदेखि पिउन सुरु गर्थेँ।"

गत ६ महिनामा धेरै आवतजावत गर्नुपरेकाले उनले दिनहुँ जस्तो रक्सी पिएका थिए।

"मैले कति रक्सी पिउँछु भन्ने चाहीँ साथीहरूमा भर पर्छ। सामान्यतया: पाँचदेखि छ पेग हुन्छ।"

अधिकांश भारतीय महिलाजस्तै उनकी श्रीमतीपनि रक्सी पिउँदिनन् र श्रीमानलाई घरमै पार्टी गर्न अनुमति दिन्नन्।

त्यसैले धेरैजसो रतीशले नजिकैका...


शीर्षक: कोरोना भाइरस: लकडाउनको समयमा कसरी कम र स्वस्थकर खाना खाने\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

"लकडाउन" ले मानिसहरू घरभित्रै बस्न बाध्य छन्। उनीहरू अल्छि बनिरहेका छन् र खानेकुरा राखेका ठाउँ वा फ्रिजसम्मको पहुँच पनि सहज बनेको छ।

भाइरसका कारण बिरामीहरू बढिरहेको तनाव र चिन्ताका माझ मानिसहरू सहज महसुस गर्न खानेकुराहरू खान्छन्। यसले गर्दा उनीहरूको स्वास्थ्यलाई खतरामा राख्ने र मानसिक स्वास्थ्यमा थोरैमात्रै फाइदा पुग्ने गर्छ।

पोषणविद् परिसा खानिपुर कम शारीरिक व्यायाम हुने बेला निरन्तर रूपमा खाने गर्दा त्यसले नचाहेका स्वास्थ्य समस्या जस्तै वजन बढ्ने, उच्च रक्तचाप र अन्य स्वास्थ्य समस्या निम्त्याउन सक्ने सम्भावना रहेको बताउँछिन्।

"बढी वजन र मोटोपनाको समस्या भएका मानिसहरूलाई कोभिड-१९ को थप नराम्रा असरहरू हुनसक्छन्," इरानमा कार्यरत पोषणविद् खानिपुरले भनिन्।

कोरोनाभाइरसको महामारीबाट धेरै प्रभावित हुने देशमा इरान पनि पर्छ।

खानेकुरा नियन्त्रणका लागि खाना खाँदा हामी किन सहज महसुस गर्छौं भन्ने बुझ्न आवश्यक रहेको उनी ठान्छिन्।

त्यसो भए हामी किन खाइरहन्छौं त?

लकडाउनका बेला गुलियो र स्वादिलो खान मन लाग्नुका थुप्रै कारणहरू रहेको खानिपुर बताउँछिन्।

खानेकुरा नभए के त?

"थोरै अवधिभित्रै केही गम्भीर परिवर्तनहरूमा हामीले आफूलाई ढाल्नुपरेको छ", खानिपुर भन्छिन्।

"यो सबैले हामीलाई थप तनाव दिन्छ वा चाहिनेभन्दा बढी उत्साही बनाउँछ, तर आफूलाई शान्त र सहज बनाउन खानेबाहेक अन्य कुरा पनि गर्न सकिन्छ।"

नकारात्मक उत्तेजना/उत्साह र भावनाको पहिचान गर्नु महत्त्वपूर्ण हुने र त्यसलाई खान मनलाग्ने कुरासँग छुट्याउनुपर्ने उनी बताउँछिन्।

भावना र तनावहरूसँग जुध्नका लागि खानु भनेको केवल अस्थायी उपायमात्रै हो  र यसले स्थायी र नकारात्मक असर पार्छ भन्ने बुझ्न पनि यसले मद्दत गर्छ।

खान मनलाग्ने चाहना कसरी हटाउने

खाने बानीका साटो अन्य थुप्रै गतिविधि र रणनीतिहरू अपनाउन सकिने उनी सुझाउँछिन्।

खान मनलाग्ने बानीसँग जुझ्ने अर्को उपाय भनेको 'सोचविचारपूर्ण खानपान' को अभ्यास हो, जसले हामीले के खायौं भन्नेबारे सोच्ने तरिका परिवर्तन गर्न खोज्छ र त्यसबारे ग्लानी पनि हटाउँछ।

यस्तो अभ्यास गर्दा कुन खानेकुरा राम्रो हो र कुन नराम्रो हो भन्ने छुट्याएर खानेकुरासँगको नकारात्मक सम्बन्ध पनि बन्न दिँदैन।

अर्को उपाय भनेको कुनै खास खानेकुरा धेरैपटक खाएको कल्पना गर्ने ताकि कम मात्रै खाइयोस्।

यदि यी सबै उपायहरूले पनि मद्दत गरेन भने केही स्वस्थकर विकल्पहरू...


शीर्षक: कोरोना भाइरस: लकडाउनपछि वुहान र बाँकी चीन पुरानै लयमा फर्किए\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

नयाँ वर्ष मनाउन वुहानबाट गृहनगर फर्किएपछि गाओ टिङ्गलाई पुराना साथीहरू भेट्ने र महोत्सवका अवसरमा बाहिर गएर खाना खाने उत्साह थियो।

उनी हुबेको प्रान्तीय राजधानीबाट ज्यनुअरी २३ मा कडा लकडाउन लगाइनुभन्दा तीन दिनअघि निस्किएकी थिइन्।

त्यसपछि ३४ वर्षिया गाओले वुहानबाट करिब ३०० किलोमिटर पश्चिमस्थित ४० लाख मानिसको बसोबास रहेको सहर इचङ्गको एउटा अपार्टमेन्टभित्रै आफ्ना अभिभावकसँग ६८ दिन बिताउनु पर्‍यो।

उनी भन्छिन्, "हरेक दिन हाम्रो तापक्रम नाप्न मान्छे आउँथे। घरमा आठजना थियौँ। परिवारसँग समय बिताउन पाउँदा राम्रो लाग्यो।"

दुई महिनापछि मार्च २९ मा गाओ काममा फर्किइन्।

उनले सुनाइन्, "बाटोमा भेटिएका हरेक मानिसले मास्क लगाएका थिए। त्यसबाहेक सबै कुरा पहिले जस्तै अधिकांश मानिसहरू फोनमै व्यस्त, लाग्थ्यो केही फेरिएकै छैन।"

तर कामको परिदृष्यले फरक कथा भन्छ।

पैसाको समस्या

गाओले वुहानको प्रख्यात किनमेल केन्द्रमा रहेको वान्डा समूहमा काम गर्छिन्। आफ्नो कम्पनीले बनाएको त्यहाँका किनमेल केन्द्रको व्यापारमा मन्दी आएको छ।

उनका अनुसार सन् २०१९ मा त्यहाँ दैनिक सरदर ६०,००० मानिस पुग्थे जुन अहिले १०,००० मा झरेको छ। तैपनि उनको जागिर व्यस्त र कठिन खालको छ।

बेइजिङको जनजीवन बिस्तारै सामान्य बन्दैछ

उनी राती नौ बजेसम्म कार्यालयमै बिताउँछिन्। बाँकी रहेका काम सक्न उनले सप्ताहन्तमा घरबाटै काम गर्छिन्।

उनी भन्छिन्, "यहाँका थुप्रै खाले व्यापारमा अहिले पैसा छैन र भाडा नै तिर्न नसक्ने अवस्था छ। केही बन्द हुँदैछन्।"

कार्यालयमा नयाँ नियम

चीनमा फेब्रुअरी महिनाका अधिकांश दिन दशौँ लाख जागिरेले घरबाटै काम गरिरहेका थिए। कैयौँको निम्ति त्यो नयाँ अनुभव थियो। अहिले केही कार्यालय फर्किएका छन्।

तर घटेको कारोबारका कारण केही कम्पनीहरूले कामको समय र तलब घटाइरहेको बताइन्छ। धेरैले व्यापारलाई पुरानै लयमा फर्काउने प्रयासमा पहिलेभन्दा बढी समय काम गरिरहेका छन्।

मानिसहरूलाई खर्च गर्न प्रोत्साहित गर्ने उद्देश्यले चीनभरि नै अधिकारीहरूले अढाई दिन बिदाको प्रस्ताव गरेका छन्।

स्वास्थ्य अधिकारीहरूलाई सङ्क्रमणको सम्भावित दोस्रो लहर आउने चिन्ता छ।

बेइजिङमा कार्यालय पस्दा तापक्रम नपाउन मानिसहरूले लाइनमा बस्नुपर्छ

कैयौँ कार्यालयका भवन र अपार्टमेन्टहरूमा सुरक्षाकर्मीहरूले त्यहाँ पस्ने मानिसहरूको तापक्रम नाप्ने गर्छन्।

गोन्जाओस्थिति चिनियाँ भिडिओ गेम कम्पनीमा काम...


शीर्षक: कोरोना भाइरस: लकडाउनमा खुलेको सुन्दर शहर\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

शहरमा सडकहरू पोतिएका छन्, फूलहरू फुलेका छन् र प्रदुषण कम भएका कारण आकाश खुलेको छन्।

काठमाण्डू शहरका छानिएका सुन्दर छ तस्बिरहरू:

नीलो आकाश र प्याजी ज्याकारान्डा फूलबीच देखिएको घण्टाघर

अरूबेला खचाखच जाम हुने कुपन्डोलको खुला सडकमा एक्लै कुद्दै एक साइकलयात्री

देशकै प्रमुख प्रशासनिक केन्द्र सिंहदरबार अगाडिको सडकमा तुलनात्मक रूपमा चहलपहल निकै कम रहेको छ

यो मौसममा यो वर्ष सामान्यभन्दा बढी पानी परिरहेकाले र सडकमा धुलो धुवाँको मात्रा नगन्यमात्रामा भएकाले बिरुवाका प्राकृतिक रङ र सडक बत्तीका संरचनाको मिश्रणको दृश्य चित्रकला झैँ दृष्य देखिएका छन्

धोबीखोलाको किनारमा रहेका बोटबिरुवा र तिनमा फुलेका फूलले धोबीखोला कोरिडोर सडक सुन्दर बनेको छ

बन्दाबन्दीमा यदाकदा चलेका सवारी साधन रोक्दै चलाउनुको कारण सोध्दै प्रहरीहरू

सबै तस्बिरहरूको सर्वाधिकार सुरक्षित छ।


शीर्षक: कोरोना भाइरस: लकडाउनमा तौल बढ्दा कत्तिको चिन्तित हुनुपर्छ?\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

पछिल्ला महिनाहरूमा हाम्रा बदलिँदा खानपान - खानेकुराको उपलब्धता र जीवनशैलीमा आएको परिवर्तन - ले हाम्रो तौलमा असर परेको विषयलाई बेवास्ता गर्न सकिँदैन।

किङ्ग्स कलेज लन्डन तथा इप्सस मोरीले २,२५४ सहभागी समाविष्ट एउटा सर्वेक्षणमा ४८ प्रतिशतले लकडाउनमा आफ्नो तौल बढेको बताए।

त्यति नै अनुपातमा मानिसहरू पहिलेभन्दा चिन्तित र उदास रहने गरेको पाइयो। झन्डै २९ प्रतिशत मानिसहरूले पहिलेभन्दा धेरै मदिरापान गरेको पनि बताए।

अधिकांश मानिसहरूले तनाव बेहोरिरहेको अहिलेको अवस्थामा यी सङ्ख्या कत्तिको चिन्ताजनक हुन्?

यहाँ विज्ञहरूले तौलमा मात्र केन्द्रित नभईकन कसरी आफ्नो शारीरिक एवम् मानसिक स्वास्थ्यको सुधार गर्न सकिन्छ भन्ने बारे चर्चा गरेका छन्।

के तौल बढ्नु ठूलो कुरो हो?

"अहिले मानिसहरूमा तनाव र व्याकुलता उच्च छ, अनि कतिपयले त्यससँग जुझ्न धेरै खाने गर्छन्," पोषणविद् प्रिया तिउले बताइन्। थोरै बढेको तौललाई लिएर थप चिन्ता गरेमा त्यो तनाव झन् बढ्ने उनले चेतावनी दिइन्।

"हामीलाई थाहा छ अहिले मानिसहरूको मानसिक स्वास्थ्य पनि धरमराएको छ। अरू बेलामा सहयोग गर्ने वस्तुसम्म अहिले उनीहरूको पहुँच पनि छैन। त्यसैले हामीले उनीहरूलाई थप तनाव हुने वा दोषी भावना उत्पन्न गराउने काम गर्नबाट सजग हुनुपर्छ," उनले भनिन्।

खानेकुराबारे चासो लिएमा त्यसले तौलको आँकडाभन्दा स्वास्थ्य र पोषणमा बढ्ता ध्यान केन्द्रित गराउँछ।

खानपान स्वस्थ्य बनाउने उपाय के?

"आफ्नो खानामा के थप्न सकिन्छ, नकि के झिक्न सकिन्छ, भन्ने कोणबाट सोचौँ," प्रियाले बताइन्। "खाना कम गरेर वा नकारात्मक सोचेर भन्दा आज म थप फलफूलको अंश खानेछु भन्ने सोचेमा त्यसले सकारात्मक लक्ष्य दिलाउँछ। अनि त्यसो हुन सकेन भनेपनि ठूलो विषय बन्दैन।"

"के मैले पर्याप्त फलफूल वा तरकारी खाइरहेको छु? के मलाई पुग्दो प्रोटिन, गेडागुडी तथा कार्बोहाईड्रेट मिलिरहेको छ? यस्ता प्रश्नमा घोत्लिऊँ। अनि बेलाबेला केकका टुक्राको पनि मजा लिऊँ।"

स-साना परिवर्तन गर्दै जान प्रिया सुझाउँछिन्। "म यति यो-यो परिवर्तन गर्छु भनेर लम्बेतान सूची बनाउनुको साटो आफूले सजिलै गर्न सक्ने थोरै परिवर्तन गरौँ। त्यसो गर्दा सफल भएको अनुभूति हुन्छ।"

"मैले त्यो चकलेट केक खानुहुँदैन भनेर सोच्यौँ भने झन् त्यो खान मन लाग्छ। र त्यो नखाँदा तपाइँ त्यसको साटोमा अर्थोक खान पुग्नुहुन्छ। खाना भनेको कुनै सजाय वा पुरस्कार होइन। त्यो त मिठो हुनुका साथै हाम्रो...


शीर्षक: कोरोना भाइरस: लकडाउनमा भोका बाँदरलाई भोजन\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

तर लकडाउन शुरू भएपछि त्यहाँ मानिसहरू जान लगभग बन्द भएको छ र बाँदरहरू भोकै पर्न थालेका छन्।

बाँदरहरूले आहारा नपाउने ठानेर केही युवाहरूले दैनिक उनीहरूलाई खानेकुरा दिन थालेका छन्।

हेर्नुहोस् सृजना श्रेष्ठले बनाएको यो भिडिओ -

अनि यो पनि:


शीर्षक: कोरोना भाइरस: लकडाउनमा सिकारी र तस्कर सल्बलाएपछि निकुञ्जमा थप निगरानी\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

लकडाउनको समयमा सुरक्षा निकाय र प्रशासनको आँखा छलेर अवैध सिकारी तथा काठ र वनपैदावार तस्करी गरिरहेको अवस्थामा दर्जनौँ व्यक्ति पक्राउ परेको वन मन्त्रालयमातहत रहेको राष्ट्रिय निकुञ्ज तथा वन्यजन्तु संरक्षण विभागले जनाएको छ।

विभागका सूचना अधिकारी विष्णुप्रसाद श्रेष्ठले भने, ''लकडाउनको पहिलो हप्तादेखि नै सिकारी तथा तस्करहरू गैरकानुनी रूपमा निकुञ्ज प्रवेश गरेपछि सबै निकुञ्जमा सुरक्षा थप गर्न निर्देशन दिइसकेका छौँ।''

भिडन्तमा सिकारीको मृत्यु

लकडाउनका बेला गस्तीमा रहेका सुरक्षाकर्मीको टोलीसँग भिडन्त हुँदा एक जनाको सन्दिग्ध सिकारीको मृत्यु भएको र सुरक्षाकर्मीसहित केही अन्य घाइते भएको श्रेष्ठले बीबीसीलाई बताए।

पर्सा राष्ट्रिय निकुञ्जका प्रमुख संरक्षण अधिकृत अमिर महर्जनका अनुसार निकुञ्जको भित्री भागमा अवैध सिकारीहरूको एउटा टोलीमा ११ जना थिए। तीमध्ये एक जनाको ज्यान गयो भने अर्का एक व्यक्तिलाई हतियारसहित पक्राउ गरिएको छ।

त्यहाँ नेपाली सेनाका जमदारको दाहिने खुट्टामा गोली लागेको छ।

चितवन राष्ट्रिय निकुञ्जमा पैदलगस्तीका क्रममा सुरक्षाकर्मी र निकुञ्जका कर्मचारीहरू

निकुञ्जका प्रमुख संरक्षण अधिकृत महर्जनले भने, ''पक्राउ पर्ने एक सिकारी काठमाण्डूमा रङ्गरोगन लगाउने काम गर्ने व्यक्ति भएको र लकडाउनका बेलामा घर फर्किएको हुनाले सिकार गर्न आएको बुझिएको छ।''

लकडाउनका बेला घाँसदाउरा गर्न निषेधित क्षेत्रमा प्रवेश गर्ने व्यक्तिलाई पनि नियन्त्रणमा लिइएको छ।

चितवनमा ड्रोनबाट निगरानी

लकडाउनको अवधिमा सिकारी र तस्करहरू सक्रिय हुन थालेपछि चितवन राष्ट्रिय निकुञ्जले विभिन्न ६१ स्थानबाट पैदलगस्ती गर्न थालेको छ।

निकुञ्जमा जोखिममा भएका स्थानमा ड्रोनबाट पनि निगरानी हुन थालेको छ।

तर लकडाउनकै बेलामा गम्भीर चोटसहित मृत भेटिएका दुई घडियालको विषयमा भने अहिलेसम्म अनुसन्धान टुङ्गोमा पुग्न सकेको छैन।

चितवन राष्ट्रिय निकुञ्जका प्रमुख संरक्षण अधिकृत नारायण रूपाखेतीले भने, '' नारायणी र राप्तीमा घडियाल जालमा मरेको अवस्थामा र गम्भीर चोटसहित भेटिनुले नदी प्रणालीमा रहेका वन्यजन्तुहरू सिकारीको निसानामा रहेको बुझिएको छ।''

उक्त निकुञ्जमा विभिन्न उद्देश्यसहित गैरकानुनी ढङ्गले १०० जनाभन्दा बढी व्यक्ति प्रवेश गरेका र अनुसन्धान भइरहेको विभागले जनाएको छ।

चितवन राष्ट्रिय निकुञ्जबाट पक्राउ पर्नेमध्ये एक जना गैँडामारेको अभियोगमा १० वर्ष जेलसजाय भोगिसकेको...


शीर्षक: कोरोना भाइरस: लकडाउनयता डेटा खपतमा वृद्धि, भिडिओ हेर्ने ह्वात्तै बढे\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

मोबाइल फोनबाट डेटा प्रयोग गरी इन्टनरेट चलाउनेहरूको रुचि भिडिओ हेर्नमा छ

लकडाउन अगाडिको समयमा भन्दा अहिले खासगरी भिडिओ हेर्ने प्रयोगकर्ताको सङ्ख्यामा वृद्धि भएको उसले उल्लेख गरेको छ।

“युट्यूब हेर्ने र भिडिओ गेम खेल्ने प्रयोगकर्ता धेरै बढेको देखिन्छ। त्यसपछि फेसबुक, इन्स्टाग्राम, टिकटकजस्ता सञ्जालहरू धेरै चलाइएको देखिन्छ,” प्राधिकरणका अध्यक्ष पुरुषोत्तम खनालले बीबीसीलाई भने।

उनका अनुसार लकडाउनपछिको तथ्याङ्क हेर्दा ७५.६ प्रतिशतले युट्यूब, ७४ प्रतिशतले फेसबुक, ४० प्रतिशतले इन्स्टाग्राम अनि १८ प्रतिशतले टिकटकका प्रयोगकर्ता बढेका छन्।

नेपाल टेलिकम, एनसेल, स्मार्ट टेलिकम लगायतका सबै दूरसञ्चार प्रदायक कम्पनीको तथ्याङ्क हेर्दा लकडाउनअघि र पछिको समयमा मोबाइल डेटा र भ्वाइस (फोनकल) मा पनि निकै परिवर्तन आएको छ।

“भ्वाइस ट्राफिक (फोन कलको परिमाण) करिब ३५ देखि ४० प्रतिशतले घटेका छन् भने डेटा ट्राफिक ३५ देखि ४० प्रतिशतले नै बढेको देखिन्छ,” अध्यक्ष खनालले भने।

किन घट्यो भ्वाइस ट्राफिक?

लकडाउनका कारण अधिकांश उमेर समूहका मानिस घरमै रहँदा फोन गर्नुपर्ने आवश्यकता कम भएको सेवा प्रदायकहरूको अनुभव छ।

विद्यालय र धेरैजसो कार्यालय बन्द रहँदा पनि भोइसको प्रयोगमा कमी आएको मात्र होइन, आजकाल कल पनि अरू माध्यममार्फत् हुन थालेका छन्।

खासगरी बालबालिकादेखि वयस्कसम्म सबैले मोबाइल वा अन्य ग्याजेटमा इन्टरनेट चलाउँदा डेटाको खपत बढेको बताइन्छ।

मानिसहरू फोनबाट भन्दा इन्टरनेटमार्फत् चलाइने भिडिओ कलहरूमा अभ्यस्त हुन थालेकाले पनि भ्वाइसमा भन्दा डेटा प्रयोगकर्ता बढ्न थालेको बताउँछन् नेपाल टेलिकमका प्रबन्ध निर्देशक डिल्लीराम अधिकारी।

उनले भने, “विदेशमा रहेकाले खासगरी अन्तर्राष्ट्रिय रोमिङ गर्नेमा पनि अहिले कमी आएको छ। कामविहीन भएर बसेका कारण उनीहरूले फोनमा खर्च गर्न नसकेको पनि हुन सक्छ।”

घरमा बस्ने अधिकांशले मनोरञ्जनात्मक भिडिओहरू वा सामाजिक सञ्जाल धेरै चलाएको पाइएको उनले बताए।

फेसबुकभन्दा गुगलमार्फत् भिडिओ हेर्ने प्रयोकर्ताको सङ्ख्यामा उल्लेख्य वृद्धि भएको र त्यसबाहेक भिडिओ कन्फेरेन्सका लागि जूमको प्रयोग पनि निकै भएको देखिएको उनले बताए।

“अहिले गुगलमार्फत् कोरोनाभाइरससम्बन्धी जानकारी खोज्ने र भिडिओ हेर्ने धेरै छन्। हामीले हेर्दा युट्यूब चलाउनेको सङ्ख्या बढी देखिएको छ। त्यसपछि फेसबुक र टिकटक चलाउने प्रयोगकर्ता धेरै देखिन्छन्,”...


शीर्षक: कोरोना भाइरस: लुकीछिपी आउनेमा सङ्क्रमण देखिएपछि सीमावर्ती क्षेत्रमा बढ्यो त्रास\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

सङ्क्रमणको पुष्टि भएका दशजना नै करिब दश दिनको बीचमा भारतबाट लुकीछिपी नेपाल आएका थिए।

स्थानीय बासिन्दाको आग्रहमा उनीहरू क्वारन्टीनमा बस्दै आएको भए पनि यसरी नै लुकीछिपी आएका अरू कैयौं सम्पर्कविहीन भएको बताइन्छ।

सोमवार पाइएका कोरोनाभाइरस सङ्क्रमितमध्ये ८ जना यशोधरा गाउँपालिका र दुईजना बुद्धभूमि नगरपालिकाका रहेको कपिलवस्तुका प्रमुख जिल्ला अधिकारी दीर्घनारायण पौडेलले बताए।

लुकीछिपी नेपालमा

पौडेलले भने, "उनीहरू सबैजना भारतको महाराष्ट्रमा कामका लागि गएका थिए। हामीले सीमामा रोक लगाएका छौँ तर उनीहरू लुकीछिपी आएको हुनुपर्छ।"

प्रमुख जिल्ला अधिकारी पौडेलका अनुसार कपिलवस्तुको सीमा दशगजामा अझै पनि करिब २ हजार नेपालीहरू रोकिएका छन्।

सोमवार सङ्क्रमित पाइएकासँगै कपिलवस्तुबाट २९० जनाको स्वाब परीक्षणका लागि काठमाण्डू पठाइएको थियो। अरूको रिपोर्ट आउन बाँकी छ।

भारतबाट नेपाल आउन रोक लगाइएको बताइए पनि मानिसहरू रातारात आएको र उनीहरूको पहिचान गर्न समेत गाह्रो भएको हुँदा यसले जटिल समस्या निम्त्याउन सक्ने यशोधरा गाउँपालिकाका अध्यक्ष गिरजेश कुमार पाण्डेयले बताए।

कति आए रेकर्ड छैन

पाण्डेयले भने, "सरकारले रोकेको भन्छ तर मानिसहरू रातारात आएका छन्। हामी त निकै अप्ठ्यारोमा परेका छौँ। उनीहरू कति सङ्ख्यामा आए, कहाँ छन्, केही थाहा नै हुन सक्ने अवस्था छैन।"

अहिले पनि प्रदेश नं ५ को सीमापारी ६ हजार भन्दा बढी नेपालीहरू नेपाल आउन पाउने आशामा बसिरहेको अनुमान गरिएको छ ।

उनीहरूलाई सीमामै रोक्दा झन् ठूलो समस्या देखिन सक्ने सङ्केतको रुपमा कपिलवस्तुलाई बुझ्न त्यहाँका प्रदेश सभा सांसद विष्णु पन्थी आग्रह गर्छन्।

 उनी भन्छन्, "त्यहाँ रोक्दैमा मान्छे आउन रोकिन्छन् भन्ने अवस्था छैन। नेपाल छिर्ने सैयौँ बाटाहरू छन्। बरू उनीहरूलाई यहाँ ल्याएर छुट्टै राख्न बढी बुद्धिमानी हुन्छ।"

कोही जोगिने अवस्था छैन

पन्थीका अनुसार पछिल्लोपटक सङ्क्रमित भेटिएकामा भारतबाट आएकाहरू परेकाले अवस्था झन् पछि झन् जटिल हुने त्रास बढेको छ।

 उनी भन्छन्, "हामीले क्वारन्टीन भनेर जहाँजहाँ मान्छे राखेका छौं ती ठाउँहरू व्यवस्थित छैनन्। एक जना सङ्क्रमित भए भने अरू कोही पनि जोगिने अवस्था छैन।"

सोमवारसम्म कपिलवस्तुमा देखिएका १५ जना सङ्क्रमितहरू सबैजना लकडाउनपछि भारतबाट नेपालमा प्रवेश गरेको बताइएको छ।


शीर्षक: कोरोना भाइरस: लेबननमा इथियोपियाली दूतावास अगाडि घरेलु कामदारको दुर्दशा\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

गत छ महिनामा लेबननको मुद्रा ७० प्रतिशतले अवमूल्यन भएपछि त्यहाँ आर्थिक सङ्कट उत्पन्न भएको छ र अर्थतन्त्र धराशायी बन्दै गएको छ।

केही दिनयता मात्रै १०० जनाभन्दा बढी वैदेशिक रोजगारीका लागि आएका इथियोपियाली महिलालाई त्यसरी सडकमा लगेर छोडिएको छ।

एउटा भिडिओ।

अनि यो पनि:


शीर्षक: कोरोना भाइरस: वन्यजन्तुको दुरुपयोग भए अझै धेरै थरी महामारी हुनसक्ने चेतावनी\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

कोरोनाभाइरसको वर्तमान महामारी चमेरोबाट सरेको हुनसक्ने बताइएको छ

कोभिड-१९ जस्तो रोगको उदय हुनुमा उनीहरूले मानिसमाझ रहेको जनावरको मासुप्रतिको बढ्दो माग, अनुचित कृषि अभ्यास तथा जलवायु परिवर्तन कारक रहेको उनीहरूले बताएका छन्।

बेवास्ता नगर्न चेतावनी

राष्ट्रसङ्घको वातावरण कार्यक्रम तथा अन्तर्राष्ट्रिय पशुसेवा अनुसन्धान निकायले मानव, जनावर तथा वातावरणीय स्वास्थ्यबीच तादात्म्य हुनुपर्ने बताएको छ।

बेवास्ता गरिएका जुनोटिक भनिने जनावरबाट सर्ने रोगले हरेक वर्ष बीस लाख मानिसको ज्यान गइरहेको उसले बताएको छ।

बीबीसी सम्वाददाता इमोजेन फोक्स भन्छिन्, "इबोला, वेस्ट नाइल फिभर, सार्स र अनि यो कोभिड-उन्नाइस सबै जुनोटिक वा जनावरबाट सरेका रोग हुन्। यी रोग आफैँ जनावरबाट मानिसमा सर्दैनन्। जनावरको मासुको माग, बदलिँदो कृषि अभ्यास तथा जलवायु परिवर्तन यिनका कारक भएको सो प्रतिवेदनले जनाएको छ।"

कोभिड-उन्नाइसको महामारीले आगामी दुई वर्षभित्र विश्व अर्थतन्त्रमा ९० खर्ब डलरको नोक्सानी पुर्‍याउने बताइएको छ।

के भन्छन् विज्ञहरू?

जनावरबाट मानिसमा रोग आफै सर्दैन।

राष्ट्रसङ्घको वातावरण कार्यक्रम तथा अन्तर्राष्ट्रिय पशुसेवा अनुसन्धान निकायले तयार पारेको प्रतिवेदनले त्यस्तो रोग सार्न प्रकृतिलाई क्षयहुने मानवीय गतिविधिलाई कारक ठानेको छ।

उदाहरणका लागि भूक्षय, वन्यजन्तुको दुरुपयोग, स्रोतको जथाभावी दोहन तथा जलवायु परिवर्तनका कारण मानव जाति र जनावरबीचको अन्तरसम्बन्ध परिवर्तित भएको प्रतिवेदनले जनाएको छ।

"बितेको एक शताब्दीमा हामीले कम्तीमा छवटा नयाँ प्रजातिका कोरोनाभाइरसको महामारी देखेका छौँ," राष्ट्रसङ्घकी उपमहासचिव तथा वातावरण कार्यक्रमकी कार्यकारी निर्देशक इंगर एन्डरसनले भनिन्।

"गएको दुई दशकमा कोभिड-उन्नाइस भन्दा अगावै यस्ता रोगले एक सय अर्ब डलर बराबरको आर्थिक नोक्सानी गराइसकेका थिए।"

न्यून तथा मध्यम आय भएका मुलुकहरूमा यस्ता जुनोटिक रोगहरूका कारण हरेक वर्ष बीस लाख मानिसको ज्यान गइरहेको उनले बताइन्। उनले ती रोगमा एन्थ्र्याक्स, बोभाइन टुबरकुलोसिस तथा रेबिज समेत रहेको बताइन्।

"यी समुदायले जटिल विकास समस्या बेहोरिरहेका हुन्छन् र यिनको पशुमा धेरै निर्भरता र निकटता रहन्छ।"

गत ५० वर्षयता मासु उत्पादन २६० प्रतिशतले बढेको उनले उदाहरण दिइन्।

विज्ञानको सुझाव

"हामीले कृषिलाई अत्यधिक सघन पारेका छौँ, पूर्वाधार विस्तार तथा स्रोतको दोहन गरिएको छ जसले...


शीर्षक: कोरोना भाइरस: वायु प्रदूषणले कोभिड-१९ लाई घातक बनाउने निष्कर्ष\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

विश्व स्वास्थ्य सङ्गठनकी डा. मारिया नेइराले बीबीसीलाई बताए अनुसार वायु प्रदूषणको उच्च रहेका ल्याटिन अमेरिकी, अफ्रिकी र एशियाली मुलुकहरूले त्यसबाट बच्न तयारी बढाउन आवश्यक छ।

तर स्वास्थ्य अधिकारीहरूले भने ती दुईबीचको सम्बन्ध स्थापित गरिहाल्न हतार गर्न नहुने बताउँछन्।

"हामी यी क्षेत्रका सरकारी निकायहरूलाई सहयोग गर्न आफ्नो डेटाबेसका आधारमा सबैभन्दा बढी प्रभावित सहरहरूको नक्सा बनाइरहेका छौँ जसले उनीहरूलाई महामारीविरूद्ध योजना बनाउन सहयोग गरोस्," डा. नेइराले भनिन।

एउटा अमेरिकी अध्ययनले महामारीभन्दा पहिलेका वर्षहरूमा सूक्ष्म कण प्रदूषण स्तरमा सामान्य वृद्धि हुँदा कोरोनाभाइरस सङ्क्रमणका कारण हुने मृत्युदर १५ प्रतिशतले बढ्ने उल्लेख गरेको छ।

"कोभिड १९ का कारण हुने मृत्युदर सामान्यतया उच्च जनघनत्व र उच्च पीएम २.५ भएका क्षेत्रहरूको उस्तै हुन्छ," हार्वार्ड विश्वविद्यालयको एउटा अध्ययनले भन्छ।

यी कणहरू पहिले पनि श्वासप्रश्वासमा हुने सङ्क्रमण र फोक्सोको क्यान्सर जस्ता स्वास्थ्यसँग सम्बन्धित समस्याहरूसँग जोडिएका छन्।

इटलीस्थित युनिभर्सिटी अफ सिएना र डेनमार्कस्थित ओरहुस विश्वविद्यालयमा गरिएको अर्को अध्ययनले उत्तरी इटलीमा वायु प्रदूषणको उच्च दर र कोभिड १९ का कारण भएका मृत्युबीच सम्बन्ध रहेको सङ्केत गरेको छ।

इटलीको लोम्बार्डी र अमिलिया रोमानिया क्षेत्रमा मृत्युदर करिब १२ प्रतिशत छ। इटलीको अन्य भागमा भने मृत्युदर ४.५ प्रतिशत छ।

साइन्स डाइरेक्टमा प्रकाशित अध्ययन भन्छ: "उत्तरी इटलीको उच्च वायु प्रदूषण दरलाई उक्त क्षेत्रमा देखिएको उच्च मृत्युदरको सहायक कारक मान्नु पर्छ।"

मृत्युदर हेर्दा जनसङ्ख्या, उमेर, फरकफरक किसिमको स्वास्थ्य प्रणाली र उक्त क्षेत्रहरूका रोकथामसम्बन्धी फरक नीतिहरूलाई समेत ध्यानमा राख्नु पर्छ।

यसैबीच फिलिपिन्समा एसोसिएसन अफ रेस्पिरेटरी केयर प्र्याक्टीसनर्स सेसार बुगाओइसानले भनेको छ: "हाम्रो प्रारम्भिक तथ्याङ्कले फिलिपिन्समा कोरोनाभाइरसका कारण मृत्यु भएका प्राय: सबै व्यक्तिहरूमा पहिलेदेखि नै कुनै किसिमका समस्या थिए र तीमध्ये सबैभन्दा बढी वायु प्रदूषणसँग सम्बन्धित समस्या थिए।"

विश्व स्वास्थ्य सङ्गठनका अनुसार वायु प्रदूषणबाट प्रत्येक वर्ष करिब ७० लाख मानिसहरूको मृत्यु हुन्छ। र पृथ्वीको ९० प्रतिशतभन्दा बढी जनसङ्ख्या तोकिएको मापदण्डभन्दा बढी वायु प्रदूषण भएका स्थानहरूमा बस्छन्।

विश्व ब्याङ्कको गत...


शीर्षक: कोरोना भाइरस: विकासशील देशमा कोभिड-१९ ले कसरी निम्त्याउँदैछ अक्सिजनको सङ्कट\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

पेरु र ब्रजिल लगाएतका देशहरुमा विरामीका आफन्तहरूले अक्सिजन उपलब्ध गराउनुपरेको थियो

ज्यानुअरी १४ मा उनको शरीरमा अक्सिजनको मात्रा सामान्य तह ९५ प्रतिशतभन्दा माथि थियो।

तर उक्त महत्त्वपूर्ण स्रोतबाट बन्चित भएको केही घन्टामै उनको अक्सिजनको तह ३५ प्रतिशतमा झर्‍यो। यस्तो अवस्थामा बिरामीलाई सामान्यतया पाइप लगाइन्छ र मशिनबाट अक्सिजन दिइन्छ।

अन्तत: अवकाशप्राप्त ६७ वर्षिया नर्सको ज्यान गयो।

"त्यो अवस्था भयानक थियो," उनकी शोकमग्न बुहारी थलिटा रोचालेले भनिन्, "त्यो एउटा प्रलय थियो। कैयौँ वृद्ध बिरामीको अवस्था बिग्रिँदो थियो, उनीहरू निला हुँदैथिए।"

सामाजिक सञ्जालमा भाइरल भएको एउटा भावपूर्ण भिडिओमा उनले उक्त अवस्था ब्रजिलको उत्तरी सहर मनौअसमा देखिएको बताएकी छन्।

"हामी हतास अवस्थामा छौँ, सम्पूर्ण आपत्‌कालीन निकायमा अक्सिजन सकिएको छ.... थुप्रै मानिस मरिरहेका छन्," उनले बीबीसी ब्रजिल सेवालाई आफ्नी सासु बाँच्ने आशा गरेको तर त्यसदिन उक्त वार्डमा १० जनाले ज्यान गुमाएको बताइन्।

"उनको कोभिडका कारण मृत्यु भएको होइन, अक्सिजनको अभावमा ज्यान गुमाइन्।"

थलिटा रोचाले रुँदै सहयोग मागेको भिडिओ सामाजिक सञ्जालमा भाइरल भएको थियो

कोभिडबाट सबभन्दा धेरै ज्यान गुमाउने विश्वको दोस्रो देशमा पर्छ ब्रजिल। त्यहाँ दुई लाख १९ हजारको मृत्यु भइसकेको छ। महामारीका क्रममा मनाउस सहरको स्वास्थ्य प्रणाली दुई पटक अवरुद्ध भइसकेको छ।

डिसेम्बर र ज्यानुअरीमा मृत्यु दोबर भएको छ जसले गर्दा स्थानीय सरकारले नयाँ २२ हजार चिहानको व्यवस्था गर्ने योजना घोषणा गर्नुपरेको थियो।

एक लाख ५२ हजार जनाको ज्यान गइसकेको मेक्सिकोका अस्पतालहरू र क्लिनिकहरूबाट अक्सिजन सिलिन्डरहरू चोरी भइरहेको समाचारहरू आएका छन्।

एउटा घटनामा चोरीको सिलिन्डर ट्रकमा राखिएको अवस्थामा दुईजना पक्राउ परेका थिए।

यो महिनाको सुरुमा इजिप्टका कम्तीमा दुई वटा अस्पतालमा अक्सिजनको अभाव रहेको आरोप लगाइएको भिडिओ सार्वजनिक भएको थियो। एउटा अस्पतालमा छायाङ्कन गरिएको भिडिओमा बेडहरू कम्मलले छोपेको देखिन्छ। त्यसमा दाबी गरिएको छ, "आईसीयूमा सबैको मृत्यु भयो।"

अधिकारीहरूले भने चारजना बिरामीको अक्सिजनको अभावले नभै पुरानै रोगका कारण मृत्यु भएको बताएका छन्। उनीहरूले आपूर्ति समस्या रहेको कुरा अस्वीकार गरे।

तर कैयौँ देशहरूमा यस्तै घटनाहरूले सरकारहरूमाथि आधारभूत र जीवन रक्षक उपचार दिन दबाव परेको प्रकाशमा आएका...


शीर्षक: कोरोना भाइरस: विदेशमा काम गुमाएका नेपालीहरूको घर फर्कने अनिश्चितता\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

माल्दीभ्समा वैदेशिक रोजगारीमा रहेका नेपालीहरूले रोजगारी गुमाएका छन्

बेतलबी बिदामा राखिएका वा रोजगारी गुमाएका नेपालीहरू लकडाउनका कारण स्वदेश फर्कन सकेका छैनन्।

बीबीसी न्यूज नेपालीको सम्पर्कमा आएका विभिन्न देशमा कार्यरत थुप्रै नेपाली कामदारहरूले रोजगारी गुमाउने अवस्थामा रहेको बताएका छन्।

उनीहरूले कतिपयलाई कम्पनीले घर जान भनेको र केहीले रोजगारी नै गुमाएको अवस्था छ तर घर फर्कन नसकेको जानकारी दिएका छन्।

'घर जान भनियो तर एअरपोर्ट बन्द छ'

माल्दिभ्सको हलिडे इन होटलमा 'वेट्रेस'को रूपमा काम गर्ने २१ वर्षीया मन्जिता लिम्बुले जागिर गुमाएकी छिन्।

लिम्बु भन्छिन्, "काम गरिरहेको होटल केही महिनाको लागि बन्द हुँदैछ र कम्पनीले मलाई घर फर्कन भनेको छ। तर लकडाउनका कारण म घर फर्कन सक्ने अवस्था छैन।"

उनका अनुसार अन्य देशका नागरिकहरूले उनीहरूका सरकारले उद्दार गर्ने बताएका छन्। केही दिनमा त्यहाँ नेपालीहरू मात्र बाँकी भइने हो कि भन्ने चिन्ताले पनि उनीहरूलाई सताएको छ।

मल्दिभ्सकै अर्को रिसोर्टमा काम गर्ने काभ्रेका बालाकुमार जोशीलाई पनि कामबाट तीन महिनाका लागि बिदा दिइएको र जागिरको कुनै सुनिश्चितता नभएको स्थितिमा नेपाल फर्कनुपर्ने बाध्यता छ।

"मैले काम गर्ने रिसोर्टमा पर्यटकहरू छैनन् त्यसैले कम्पनीले केही महिनाको लागि घर फर्कनु भनेको छ। तर सरकारले जहाज नपठाएसम्म म जान सक्दिन।"

देश फर्कन समस्या

यसैगरि संयुक्त अरब इमिरेट्स यूएइ मा विगत छ महिनदेखि कार्यरत सन्दीप महर्जनलाई कम्पनीले कामबाट निकालिदिएको छ।

"काम नै नभएपछि समस्या हुन्छ, यहाँ किन बस्ने? हाम्रो लागि नेपालमा समेत एअरपोर्ट बन्द छ, स्वदेश नै फर्कन नपाउने यो कस्तो अवस्था हो?" २८ वर्षीय  महर्जनले भने।

सरकारले कोभिड-१९ को सङ्क्रमणको जोखिमलाई ध्यानमा राख्दै २० मार्च मध्यरातदेखि लागु हुनेगरि १५ एप्रिलसम्म कोरोना सङ्क्रमित देशबाट हवाई आगमनमा प्रतिबन्ध लगाएको छ।

विभिन्न देशमा रहेका नेपालीहरू प्रतिबन्धका कारण नेपाल फर्कन सकिरहेका छैनन् र प्रतिबन्ध खुल्ने आशामा बसिरहेका छन्।

संसारभर फैलिएको कोरोनाभाइरसका कारण नेपालसहित धेरै देशहरू लकडाउनमा छन् र उडानहरू बन्द छन्।

कहाँ कति नेपाली छन्?

मलेसिया,  साउदी अरब,  यूएई,  कतार र कोरियालगायत विभिन्न देशमा ४० लाख भन्दा बढी नेपालीहरू वैदेशिक रोजगारीमा रहेको बताइन्छ।

नेपाली कामदार जाने गरेका गन्तव्य मुलुकहरूमध्ये कतार, कुवेत र साउदी...


शीर्षक: कोरोना भाइरस: विमानसेवाले फेरि उडान कहिले र कसरी सुरु गर्लान्\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

विश्वभरका विमानसेवा कम्पनीले आफ्ना विमानहरू पार्क गरेका छन्

यसले लाखौँ मानिसलाई रोजगारी दिएको छ र करोडौँको रोजीरोटीको सहारा बनेको छ।

उड्डयन क्षेत्र अन्तर्राष्ट्रिय व्यापारको मेरुदण्ड मानिन्छ।

अहिले कोरोनाभाइरसको विश्वव्यापी महामारीका कारण उड्डयन क्षेत्रको विशाल सञ्जाल बन्द भएको छ।

यो वर्ष सुरु भएयता दैनिक उडान सङ्ख्या ८० प्रतिशतले झरेको छ र धेरै क्षेत्रमा त यात्रुवाहक विमान नै सबै बन्द भएका छन्।

उड्डयन क्षेत्रमा परेको असरले विश्वव्यापी रुपमै रोजगारीमा पनि असर पर्ने ठानिएको छ।

कोन्टसले आफ्ना २० हजार कर्मचारीलाई बिदा दिएको छ र अमेरिकन एअरलाइन्समा काम गर्ने ७,०० पाइलटहरूले छिट्टै अवकास लिन सहमत भएका छन्।

त्यसबाहेक, ब्रिटिश एअरवेजको माउ संस्था आइएजीले १२,००० पदहरू कटौती गर्न लागेको घोषणा गरेको छ।

विज्ञहरूका अनुसार सन् २०१९ कै तहमा यात्रुहरूको माग "कैयौँ वर्षहरू" सम्म रहने छैन।

तर त्यसो हुँदाहुँदै, विश्वभरी कसरी सामान्य अवस्थामा फर्किन सकिएला भन्ने आशासहित विमान सेवा कम्पनीहरूको ध्यान विस्तारै भविष्यतर्फ आकृष्ट हुँदै गएको छ।

खाली खाली यस्ता विमानस्थलहरू कहिले र कसरी सामान्य अवस्थामा फर्केलान्?

विमानले कहाँ उड्न पाउँछन् भन्ने अझै केही यकिन छैन र विमानस्थलका कर्मचारी र यात्रुलाई कस्ता शर्त तेर्साइन्छ भन्ने पनि कसैलाई थाहा छैन।

विज्ञ र परामर्शदाताको विश्वव्यापी टोली असेन्ड बाइ सिरिअमका अनुसार हाल विश्वभरी करिब १७,००० विमानहरू थन्किएका छन्।

पार्किङ स्थलमा थन्किएका भए पनि यी विमानहरूलाई नियमित मर्मतको जरुरत पर्छ। केहीलाई भने तत्काल प्रयोग गर्न मिल्ने गरी तयार अवस्थामा पनि राख्नुपर्छ।

उड्डयन क्षेत्रमा काम गर्नेहरूका अनुसार विमानलाई तयार अवस्थामा राख्नका लागि एक साता वा त्यो भन्दा बढी लाग्छ।

नियमित जाँच

उड्डयन क्षेत्र सञ्चालनमा आउनका लागि अर्को आवश्यक कुरा - यसलाई चाहिने दक्ष जनशक्ति हो।

खासगरी विमान उडाउनका लागि अनुमति पाउन पाइलटहरूले पनि पहिला केही समय उड्नुपर्छ। उनीहरूको स्वास्थ्यको नियमित जाँच हुनुपर्छ।

अन्य ट्राफिक नियन्त्रक र इन्जिनियर जस्ता अति आवश्यक कर्मचारीसँग पनि निश्चित समयसम्म मात्रै मान्य हुने योग्यता हुनु अर्को समस्या हो।

विमान चालकहरूले विमान चलाउनुअघि केही समय सिमुलेटरमा बिताउनुपर्छ

धेरै विमानसेवा कम्पनी र विमानस्थलहरू मुख्य कर्मचारीहरूको प्रमाणपत्र अद्यावधिक गरिएको...


शीर्षक: कोरोना भाइरस: विश्व स्वास्थ्य सङ्गठन भन्छ, 'यो हाम्रो समुदायमा रहिरहने अर्को भाइरस बन्न सक्छ'\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

सङ्गठनका आपत्कालीन मामिलाका निर्देशक डा. माइक राएनले कोरोनाभाइरस कहिले हराउँछ भन्ने विषयमा कुनै अनुमान नगर्न भनेका छन्।

उनले खोप बनेपछि पनि भाइरसलाई नियन्त्रण गर्न 'निकै ठूलो प्रयत्न' आवश्यक पर्ने बताए।

संसारभरि अहिलेसम्म कोरोनाभाइरसका कारण तीन लाखभन्दा धेरै मानिसको मृत्यु भएको छ भने ४३ लाखभन्दा बढी सङ्क्रमित भएका छन्।

यसैबीच संयुक्त राष्ट्रसङ्घले महामारीका कारण मानिसहरूमा व्यापक रूपमा मानसिक समस्या बढिरहेको बताएको छ।

उसले सरकारहरूलाई मानसिक स्वास्थ्य एवम् मनोसामाजिक सहयोगलाई समेत महामारीसँग जुझ्ने योजनामा सामेल गर्न आग्रह गरेको छ।

वास्तवमा कोरोनाभाइरस के हो?

विश्व स्वास्थ्य सङ्गठनले के भन्यो?

डा. राएनले बुधवार इन्टरनेट मार्फत गरीएको प्रेस सम्मेलनमा बोल्दै भने, "यो कुरा थाहा हुनु आवश्यक छ -  कोरोनाभाइरस हाम्रो समुदायमा रहिरहने अर्को भाइरस बन्न सक्छ र यो कहिल्यै नहराउन पनि सक्छ।"

"एचआईभी हराएको छैन तर हामीले त्यससँग रहन सिकेका छौँ।"

उनले भने "कसैले यो भाइरस हराउने समय अनुमान गर्न सक्ने" अवस्था नरहेको बताए।

अहिले संसारमा १०० भन्दा बढी सम्भावित खोपहरू विकास भइरहेका छन् तर डा. राएनले खोप भएका कतिपय रोगहरू अझै पनि नहराएका उदाहरण दिए।

डब्ल्यूएचओका महानिर्देशक डा. टेड्रोस एड्हानोम गेहब्रेयससका अनुसार प्रयत्न गरे यो भाइरसलाई नियन्त्रण गर्न सकिने बताएका छन्।

उनले भने, "यो कुरो हाम्रो हातमा छ र यो सबैको सरोकारको कुरो हो। हामी सबैले यो महामारी रोक्न सहयोग गर्नुपर्छ।"


शीर्षक: कोरोना भाइरस: विश्वभरि कोरोनाभाइरस सङ्क्रमणको सङ्ख्या ४० लाख नाघ्यो\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

पर्याप्त परीक्षण नभएकाले सङ्क्रमणको सङ्ख्या कम देखिएको हुनसक्ने विज्ञहरूको धारणा छ

उक्त विश्वविद्यालयले कोरोनाभाइरस सङ्क्रमणसँग सम्बन्धित तथ्याङ्क सङ्कलन तथा प्रकाशन गर्दै आएको छ।

कोरोनाभाइरसका कारण विश्वभरि अहिलेसम्म दुई लाख ७७ हजारभन्दा बढीले ज्यान गुमाइसकेका छन्।

अमेरिका सबैभन्दा बढी प्रभावित देश बनेको छ।

त्यहाँ विश्वभरि देखिएको कुल सङ्ख्याको एकचौथाइ सङ्क्रमण देखा परेको छ। कोभिड-१९ का कारण विश्वभरि भएको मृत्युमध्ये एकतिहाइ अमेरिकीमा भएको हो।

चिन्ता र चेतावनी

विशेषज्ञहरूले कैयौँ देशमा पर्याप्त परीक्षण नभएकाले सङ्क्रमणको सङ्ख्या कम देखिएको हुनसक्ने बताएका छन्।

स्पेनसहित कतिपय देशमा दैनिक रूपमा हुने सङ्क्रमणमा कमी आएको छ।

तर लकडाउन खुकुलो पारिँदा "दोस्रो चरणको सङ्क्रमण" देखिने खतरा बढ्ने विज्ञहरूले चेतावनी दिएका छन्।

त्यसका अतिरिक्त कोरोनाभाइरस महामारीका कारण विश्वव्यापी बजार र आपूर्ति प्रणाली प्रभावित भएपछि त्यसबाट विश्वभरि अर्थतन्त्र प्रभावित भएको छ।

स्वीकारोक्ति

यूकेले गत साता ५०,००० वटा नमुना कोरोनाभाइरस परीक्षणका लागि अमेरिका पठाएको स्वीकारेको छ। सरकारका अनुसा प्रयोगशालामा केही समस्या भएकाले त्यसो गरिएको हो।

कोरोनाभाइरसका कारण मृत्यु हुने व्यक्तिको शान्तिको कामना गर्दै चीनको वुहानमा चिकित्साकर्मीहरू

चीनका एक वरिष्ठ अधिकारीले स्थानीय सञ्चारमाध्यमलाई कोरोनाभाइरस महामारी "ठूलो परीक्षा" रहेको र त्यसले देशको जनस्वास्थ्य प्रणालीका कमजोरीहरूलाई उजागर गरेको बताएका छन्।

कोरोनाभाइरस रोकथामका विषयमा चीनले चालेका प्रारम्भिक कदमबारे विदेशमा चीनको लगातार आलोचना भइरहेका बेला चीनको राष्ट्रिय स्वास्थ्य आयोगका निर्देशक लि बिनको एउटा दुर्लभ स्वीकारोक्ति आएको हो।

यो पनि हेर्नुहोस्

तपाईँको बच्चा कोरोनाभाइरसका कारण आईसीयूमा भर्ना हुँदा


शीर्षक: कोरोना भाइरस: विश्वभरि मृत्यु हुने व्यक्तिहरूको सङ्ख्या एक लाखनजिक\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

उसका अनुसार विश्वभरि सङ्क्रमित हुने व्यक्तिहरूको सङ्ख्या १६ लाख नाघेको छ।

उक्त विश्वविद्यालयका अनुसार कोरोभाइरसका कारण इटलीमा सबैभन्दा बढी मृत्युका घटना भएका छन्।

त्यहाँ १८ हजारभन्दा बढीको ज्यान गएको छ भने करिब डेढ लाख मानिसमा सङ्क्रमण पुष्टि भएको छ।

त्यसपछि अमेरिकामा १६ हजार ७०३ जना व्यक्तिले कोरोनाभाइरस सङ्क्रमणबाट ज्यान गुमाएका छन्।

तर सङ्क्रमणको हिसाबले अमेरिका तालिकामा सबैभन्दा अगाडि छ, जहाँ चार लाख ६० हजारभन्दा बढी व्यक्तिमा सङ्क्रमण भएको पाइएको छ।

तेस्रो बढी मृत्युको घटना स्पेनमा भएको छ, जहाँ १५ हजार ८४३ जनाले ज्यान गुमाएका छन्।

त्यहाँ कोरोनाभाइरसबाट सङ्क्रमित मानिसहरूको सङ्ख्या करिब एक लाख ५७ हजार छ। त्यसपछि फ्रान्समा धेरै मानिसको मृत्यु भएको छ।

जोन्स हप्किन्स विश्वविद्यालयका अनुसार फ्रान्समा १२ हजार २२८ जनाको मृत्यु भएको छ भने करिब एक लाख १९ हजार व्यक्तिमा सङ्क्रमण भएको पाइएको छ।

मृतकको हिसाबले यूके पाँचौँ स्थानमा छ, जहाँ करिब आठ हजार मानिसको मृत्यु भएको छ। सङ्क्रमित हुने व्यक्तिहरूको सङ्ख्या करिब ६६ हजार छ।

भारतमा सङ्क्रमित हुनेहरूको सङ्ख्या करिब सात हजार छ भने २२९ जनाको मृत्यु भएको छ।

द नेदरल्यान्ड्सका अधिकारीहरूले कोरोनाभाइरसका कारण मृत्यु हुनेहरूको सङ्ख्या सोचेभन्दा दुई गुणाले बढी हुन सक्ने बताएका छन्।

एप्रिल महिनाको पहिलो सात दिनमा एउटा औसत हप्ताको भन्दा दुई हजार बढी मानिसको ज्यान गएको तथ्याङ्कले देखाउँछ।

ती सबै मृत्यु कोरोनाभाइरस महामारीकै कारणले भएको हुन सक्छ। त्यो सङ्ख्या अभिलेख गरिएको कोभिड-१९ बाट मृत्यु हुनेहरूको सङ्ख्याभन्दा दुई गुणाले बढी हो।


शीर्षक: कोरोना भाइरस: विश्वभरि सङ्क्रमण हुने मानिसको सङ्ख्या ८० लाख नाघ्यो\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

विश्वभरि सङ्क्रमितको कुल सङ्ख्या ८०,३५,३६४ पुग्दा ४,३६,९१८ जनाको मृत्यु भएको तथ्याङ्क जोन्स हप्किन्स यूनिभर्सिटीले सङ्कलन गरेको छ।

अहिलेसम्मको अवस्थामा अमेरिका कोभिड-१९ बटा सर्वाधिक प्रभावित देश हो।

त्यहाँ २० लाखभन्दा बढी व्यक्ति उक्त भाइरसबाट सङ्क्रमित भएका छन्। तीमध्ये एक लाख जनाभन्दा बढी व्यक्तिको मृत्यु भइसकेको छ।

गत वर्ष चीनको वुहानबाट फैलिन थालेको भाइरसले विश्वव्यापी महामारीको रूप लिएको छ।

चीनपछि युरोपमा सर्वाधिक प्रभाव पारेको कोभिड-१९ अहिले ल्याटिन अमेरिकामा व्यापक रूपमा फैलिन थालेको छ।

अहिले ब्रजिलमा सङ्क्रमितको सङ्ख्या नौ लाख पुग्न लागेको छ भने पेरूमा दुई लाख जनाभन्दा बढी चिनेमा १,७९,००० जनामा सङ्क्रमण देखिएको जोन्स हप्किन्स यूनिभर्सिटीले जनाएको छ।

के छ दक्षिण एशियाको स्थिति?

दक्षिण एशियामा पनि सङ्क्रण बढिरहेको छ।

सङ्क्रमितको सङ्ख्याका आधारमा भारत विश्वभरिकै पाँचौँ स्थानमा पुगेको छ।

भारतमा विगत २४ घण्टामा १०,६६७ जनामा कोरोनाभारइस सङ्क्रमण र ३८० जनाको मृत्यु भएको पुष्टि भयो।

भारतमा अहिलेसम्म ९,९०० जनाको मृत्यु भएको छ।

पाकिस्तानमा भाइरस फैलिने क्रममा नियन्त्रण नभएकाले सरकारले फेरि केही स्थानमा हिँडडुलमा प्रतिबन्ध लगाएको छ।

एक मन्त्रीले जुलाई महिनाको अन्तिमसम्ममा पाकिस्तानमा १२ लाख मानिस सङ्क्रमित हुन सक्ने चेतावनी दिएका छन्।

नेपालमा पनि सङ्क्रमितको सङ्ख्या ६,००० नाघिसकेको छ।


शीर्षक: कोरोना भाइरस: विश्वभरि सङ्क्रमितको सङ्ख्या ३० लाखभन्दा बढी\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

उसका अनुसार हालसम्म विश्वका १ सय ८५ देशमा कोरोनाभाइरस फैलिइसकेको छ।

विभिन्न माध्यमहरूबाट कोरोनाभाइरस सङ्क्रमितहरूको तथ्याङ्क सङ्कलन गरेर उक्त विश्वविद्यालयले विवरण सार्वजनिक गर्ने गर्छ।

उक्त विश्वविद्यालयले विश्व स्वास्थ्य सङ्गठन (डब्लूएचओ), युरोपियन सेन्टर फर डिजिजेज् प्रिभेन्सन एन्ड कन्ट्रोल, विश्वभरका सरकारी स्वास्थ्य विभागहरू, स्थानीय समाचार तथा स्वास्थ्यकर्मीहरूको ठूलो अनलाइन समुदायबाट तथ्याङ्कहरू लिने गरेको छ।

कोभिड-१९ का कारण हालसम्म २ लाख ८ हजार मानिसको ज्यान गइसकेको छ।

विश्वमा सबैभन्दा धेरै सङ्क्रमण अमेरिकामा देखिएको छ।

डब्लूएचओको भनाइ

यसैबीच कोरोनाभाइरस सङ्क्रमण रोकथाममा लापरबाही गरेको आरोप लागेपछि डब्लूएचओका प्रमुखले सङ्गठनको बचाउ गरेका छन्।

महानिर्देशक डा. टेड्रोस एड्हानोम गेहब्रेयससले विश्वभरका सबै देशहरूले गत ज्यानुअरी महिनाको अन्तिममा 'सार्वजनिक स्वास्थ्य सङ्कटकाल' घोषणा गरिएका बेला सुन्नुपर्ने थियो भनेका छन्।

त्यसबेला चीन बाहिर जम्मा ८२ वटा मात्र सङ्क्रमण भेटिएका थिए र कसैको पनि मृत्यु भएको थिएन।

उनले सञ्चारकर्मीसँग भने, "विश्वले त्यसबेला डब्लूएचओलाई ध्यानपूर्वक सुन्नुपर्थ्यो।"

"हामीले सबैलाई जनस्वास्थ्यबारे एउटा व्यापक दृष्टिकोण बनाउन सल्लाह दिएका थियौँ र हामीले भनेका थियौँ- 'खोजी, परीक्षण, आइशोलेसन गर्नुहोस्'। जुन देशले त्यसको पालना गरेन आज उनीहरू अन्यको तुलनामा राम्रो अवस्थामा छन् भन्ने कुरा तपाईं आफैँ हेर्नसक्नुहुन्छ।"

अमेरिकी राष्ट्रपति डोनल्ड ट्रम्पले विश्व स्वास्थ्य सङ्गठनले पाउने अमेरिकी आर्थिक सहायता रोकिदिएका छन्।

उनले डब्लूएचओले कोरोनाभाइरसलाई लिएर लापरबाही गरेको र भाइरस फैलिएको कुरालाई लुकाएको आरोप लगाएका छन्।


शीर्षक: कोरोना भाइरस: विश्वमा तेस्रो धेरै सङ्क्रमितको सङ्ख्या अब भारतमा\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

भारतमा गत तीन दिनमा कीर्तिमानस्तरमा नयाँ सङ्क्रमितको सङ्ख्या लगातार बढेको थियो।

हाल सबभन्दा धेरै सङ्क्रमितको सङ्ख्या अमेरिकामा र त्यसपछि ब्राजिलमा पाइएको छ।

कति सङ्ख्या?

भारतको स्वास्थ्य मन्त्रालयले दिएको आँकडा अनुसार त्यहाँ कुल सङ्क्रमितको सङ्ख्या करिब ६ लाख ९० हजार पुगेको छ।

आइतबारमात्रै भारतमा झन्डै २५ हजार नयाँ सङ्क्रमित थपिएका थिए। भारतभरिमा कोरोनाभाइरस सङ्क्रमणका कारण ज्यान गुमाउनेको सङ्ख्या १९ हजार पुगेको छ।

विज्ञहरूले भारतमा सङ्क्रमणको यथार्थ चित्र अझै थाहा नभएको बताएका छन्।

अधिकारीहरूले सङ्क्रमण रोक्न विभिन्न प्रयत्न गरिरहेका छन्। दिल्लीमा ठूलो भाइरस स्याहार केन्द्र खोलिएको छ।

देशभरिमा सबैभन्दा प्रभावित मध्येको दिल्लीमा १० हजार शैय्याको उक्त स्याहार केन्द्रमा सामान्य लक्षण देखिएका वा लक्षण नदेखिएका तर सङ्क्रमण पुष्टि भएकाहरूलाई उपचार गरिने छ।

स्थानीय सञ्चार माध्यमहरूका अनुसार झन्डै बीसवटा फुटबल मैदानजत्रो उक्त केन्द्र विश्वकै सबभन्दा ठूलो कोरोनाभाइरस केन्द्र हो।

भाइरस सङ्क्रमण फैलँदै गर्दा भारतको एक प्रमुख पर्यटन आकर्षण ताज महल आगन्तुकका निम्ति सोमबारदेखि खुला गर्ने योजना पनि अहिलेलाई स्थगित गरिएको छ।

कहाँ कति?

भारतमा सबैभन्दा धेरै सङ्क्रमितहरूको सङ्ख्या पश्चिमी महाराष्ट्र राज्यमा पाइएको छ।

त्यहाँ कुल सङ्क्रमितको सङ्ख्या दुई लाख नाघेको छ।

दक्षिणी तमिलनाडुमा तथा दिल्लीमा सङ्क्रमितको सङ्ख्या एक लाख हाराहारीमा छन्।

धेरै जनसङ्ख्या भएको उत्तर प्रदेशमा २६ हजारभन्दा धेरै सङ्क्रमित पुष्टि भएको स्वास्थ्य मन्त्रालयको आँकडाले देखाउँछ।


शीर्षक: कोरोना भाइरस: विश्वव्यापी कार्बन उत्सर्जन ह्वात्तै घट्ने\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

उक्त निकायका अनुसार योभन्दा पहिले सन् २००८ को विश्वव्यापी आर्थिक मन्दीका बेला पनि ठूलो परिमाणमा उत्सर्जन घटेको थियो।

तर अहिलेको घट्ने परिमाण त्योबेलाको भन्दा ६ गुना धेरै हुने उसले जनाएको छ।

प्रदूषण कम

आइइएका अनुसार यसपाली एकदशक यताकै सबभन्दा कम परिमाणमा कार्बन उत्सर्जन हुनेछ।

यात्रा तथा व्यापारमा लागेका बन्देजका कारण प्रदूषण घटेको छ।

तर उक्त निकायले यसमा राम्रो मान्नुपर्ने अवस्था भने नरहेको बताएको छ।

वैज्ञानिकहरूले कार्बन डाइअक्साइडको उत्सर्जनमा तत्काल कटौतीको वकालत गर्दै आएका थिए।

तर त्यसको लागि अर्थतन्त्रनै ठप्प पार्नुपर्ने विषयमा उनीहरूले वकालत गरेका थिएनन्।

यसपाली विश्वव्यापी बिजुलीको माग पनि पाँच प्रतिशतले घट्नेछ - जुन सन् १९३० को विशाल मन्दीको बेला यताको धेरै गिरावट हो।

अचेल साताका अन्य दिनमा भइरहेको बिजुलीको खपत विगतमा सामान्यतया सप्ताहान्तको दिनमा हुने जत्तिकै पुगेको बताइएको छ।

ऊर्जा कम्पनीहरूले धेरै क्षति बेहोरिरहेका छन् तर तीमध्ये नवीकरणीय ऊर्जा कम्पनीहरूले भने केही राम्रो प्रदर्शन गरिरहेका छन्।

कम कार्बन उत्सर्जन गर्ने त्यस्ता ऊर्जाका स्रोतहरूबाट सन् २०२० मा विश्व बिजुली बजारको ४० प्रतिशतसम्म माग पूर्ति हुने देखिएको आइइएले बताएको छ।

बीबीसीका वातावरण विश्लेषक रोजर ह्याराबीन भन्छन् यो समयमा विश्व नेताहरूका निम्ति आर्थिक राहतका प्याकेजहरूलाई हरित वा स्वच्छ उद्योग प्रवर्धन गर्ने माध्यमको रूपमा प्रयोग गर्नु महत्त्वपूर्ण हुनेछ।


शीर्षक: कोरोना भाइरस: वैशाख १५ सम्म 'लकडाउन' जारी राख्ने निर्णय, 'थप कडाइ गरिने'\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

तीन सातायता मानिसहरूको हिँडडुल र सवारी आवतजावतमा लगाइएको प्रतिबन्ध थप १२ दिनको थप्न लागिएको उर्जामन्त्री वर्षमान पुन र शिक्षामन्त्री गिरिराजमणी पोखरेलले बीबीसीसँग पुष्टि गरेका हुन्।

मङ्गलवार नै छिमेकी भारतले त्यहाँ लगाइएको 'लकडाउन' वैशाख २१ गतेसम्म लम्ब्याउने निर्णय गरेको थियो।

'आयातित' सङ्क्रमण रोक्न लकडाउन लम्ब्याइने

मङ्गलवार पेप्सीकोलामा सङ्क्रमित पुष्टि हुनेहरू लण्डनबाट चैत पहिलो साता नेपाल आएको बताइएको छ।

"काठमाण्डूमा समेत सङ्क्रमण पाइएको अवस्थामा अब राजधानीमा लकडाउन अझ कडा बनाइनेछ," मन्त्री पुनले भने।

भारतसँगको खुला सीमा नाकाहरू थप कडा पार्नेबारे समेत सुरक्षा निकायहरूलाई निर्देशन दिने निर्णय गरिएको मन्त्री पुनले बताए।

अन्तर्राष्ट्रिय विमानको आवतजावत र अन्य सीमा नाकाहरूमा भने १८ वैशाखसम्म लगाउने रोक बताइएको छ।

चिन्ता

हालसम्म नेपालमा १६ जनामा कोरोनाभाइरस सङ्क्रमण देखिएकोमा लगभग सबैजना विदेशबाट आएकाहरू रहेका छन्।

प्रधानमन्त्रीका प्रेस सल्लाहकार सूर्य थापाले भने: "यसअघि नै 'लकडाउन' भएपनि राष्ट्रिय गौरवका आयोजना तथा अत्यावश्यक उद्योग धन्दालाई सहजीकरण गरिने बताइँदै आएको छ।"

भारतमा लगातार सङ्क्रमणका सङ्ख्या बढेपछि नेपालमा पनि चिन्ता बढिरहेको छ।

त्यहाँ करिब १० हजारलाई सङ्क्रमण भएको बताइएको छ भने तीन सयभन्दा धेरैको ज्यान गइसकेको छ।

पछिल्लो समय भारतसँगका खुला सिमानामा नेपालले सशस्त्र प्रहरी गस्ती बढाएको छ।


शीर्षक: कोरोना भाइरस: शरीरको प्रतिरक्षा प्रणाली बलियो पार्ने सात उपाय\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

सङ्क्रमणबाट आफूलाई मुक्त राख्नका लागि शरीरको सबैभन्दा ठूलो हतियार 'इम्यूनिटी' अर्थात् प्रतिरक्षा प्रणाली भएको विज्ञहरू औँल्याउँछन्।

कोरोनाभाइरसविरुद्ध लड्न प्रतिरक्षा प्रणाली कसरी बलियो बनाउन सकिन्छ भन्ने विषयमा संसारभर विभिन्न अध्ययनहरू भइरहेका छन्।

स्वास्थ्यकर र सन्तुलित आहारका अतिरिक्त बासस्थान, व्यक्तिको जातीय र आनुवंशिक गुण र आनीबानीले रोग प्रतिरोधी क्षमता निर्धारण गर्ने उनीहरू बताउँछन्।

शरीरको प्रतिरक्षा प्रणाली बलियो बनाउन सकिने तर एकै दिनमा त्यसो गर्न भने सम्भव नहुने उनीहरूको भनाइ छ।

बीबीसी न्यूज नेपालीले जनस्वास्थ्य तथा पोषणविद्हरूको सल्लाहमा तयार पारेका शरीरको प्रतिरणा प्रणाली बलियो बनाउने सात उपाय यस्ता छन्:

१. सन्तुलित र पोषणयुक्त आहार

पछिल्लो समयमा कोरोनाभाइरसको सङ्क्रमणबाट बच्न मसलायुक्त परिकार, लसुन र कागती खानुपर्छ भन्ने चर्चा चलेको छ। उचित मात्रामा नियमित खाँदा शरीरलाई फाइदा भए पनि तिनले भाइरस मार्ने वैज्ञानिक प्रमाण छैन।

अहिले नयाँ-नयाँ परिकार बनाएर नियमितभन्दा धेरै परिमाणमा खाने गरेको देखिएको भन्दै पोषणविद् सुप्रिया भट्टराई त्यसले बेफाइदा हुने बताउँछिन्।

हाम्रो शरीरमा रहेका हितकारी ब्याक्टेरिया जोगाउन तथा प्रतिरक्षाका लागि चाहिने भिटामिनयुक्त फलफूल र रेसादार सागसब्जी खानु उत्तम रहेको उनको भनाइ छ।

भिटामिन सी घुलनशील हुने भएकाले शरीरमा लामो समयसम्म नटिक्ने हुनाले फलफूल र सागसब्जी नियमित खानुपर्ने विज्ञहरूको सुझाव छ।

२. नियमित शारीरिक अभ्यास

प्रतिरक्षा प्रणाली बलियो बनाउन शारीरिक रूपमा स्वस्थ रहन निकै आवश्यक हुन्छ।

हाम्रो छाला र छालामुनिको तहमा रहेका सूक्ष्मजीवले हानिकारक जीवाणुसँग लड्छन्। हानिकारक जीवाणु यदि हाम्रो शरीरभित्र छिरे भने हाम्रो रगतमा हुने सेता रक्तकोषले तिनको प्रतिकार गर्छन्।

प्रतिरक्षा प्रणाली बलिलो पार्ने एक उपाए

सेता रक्तकोषहरू कम चलायमान हुने हुनाले तिनलाई चलायमान बनाउन शारीरिक व्यायाम अत्यावश्यक हुने विज्ञहरू बताउँछन्।

जनस्वास्थ्यविज्ञ डा. विश्वनाथ कोइराला भन्छन्, “सेता रक्तकोष शरीरका सैनिकजस्तै हुन् र तिनलाई नियमित रूपमा सक्रिय बनाउँदा प्रतिरक्षा प्रणाली पनि बलियो बन्दै जान्छ।”

शारीरिक अभ्यास गर्दा रक्तचापसँगै सेता रक्तकोषको गति पनि बढ्ने हुँदा रोगको प्रकृति अनुसार तिनीहरुले रोग लाग्नु पहिले नै सम्भावित सङ्क्रमणको पहिचान गर्ने उनले बताए।

त्यसका अतिरिक्त...


शीर्षक: कोरोना भाइरस: शरीरमा अक्सिजन बढाउने भनिएका यी विधिहरू गलत छन्\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

उपचारको आवश्यकता परेकाहरू हताश मनस्थितिमा औषधि वा उपचारका विभिन्न उपाय अपनाउँदै छन्।

कतिपयहरू अनलाइनमा भएका गलत र भ्रामक सूचनाका भर परेका छन्।

शरीरमा अक्सिजनको मात्रा बढाउने घरेलु उपायका नाममा उनीहरू गलत उपचार अपनाउँदैछन्।

के हुन त्यस्ता भ्रामक उपचार विधि?

नेबुलाइजरले अक्सिजन दिँदैन

एक चिकित्सकले अक्सिजन सिलिन्डरको साटो औषधिलाई मसिनो गरी छर्कन मिल्ने एक उपकरण नेबुलाइजरबाट अक्सिजन लिन सकिने भनेर गरेको दाबी सामाजिक सञ्जालमा फैलिएको छ।

फेसबुक, ट्विटर र ह्वाट्सएपमा फैलिएको सो पोस्टमा ती चिकित्सकले हिन्दीमा बोल्दै 'हाम्रो वातावरणमा प्रशस्त अक्सिजन रहेको र त्यसलाई नेबुलाइजरले दिन सक्ने' भनेका छन्।

उनले नाम लिएको राजधानी दिल्लीनजिकै रहेको अस्पतालले उनको भनाइ खण्डन गर्दै त्यस्तो भनाइका पछाडि कुनै प्रमाण वा वैज्ञानिक तथ्य नभएको बताएको छ।

अरू मेडिकल विज्ञहरूले पनि त्यस्तो विधि अक्सिजन आपूर्ति गर्न प्रभावहीन हुने बताए।

ती चिकित्सकले पछि अर्को भिडिओ जारी गर्दै आफ्नो सन्देश गलत बुझिएको भनेका छन्।

नेबुलाइजरले अक्सिजन सिलिन्डर विस्थापन गर्न नसक्ने उनले बताएका छन्।

तर उनको भाइरल भिडिओ अनलाइनमा अझै फैलिरहेको छ।

प्रधानमन्त्री नरेन्द्र मोदीले पनि आफ्नो हालैको सम्बोधनमा सो भिडिओको स्क्रीनशट प्रयोग गरे।

उनले 'कैयन् चिकित्सकहरूले सामाजिक सञ्जालमार्फत अनि फोन र ह्वाट्सएपमार्फत् परामर्श दिइरहेको' भन्दै गर्दा उक्त स्क्रीनशट देखाइएको थियो तर त्यसमा आवाज भने थिएन।

यी जडीबुटीले पनि अक्सिजन बढाउँदैन

भारतका सामाजिक सञ्जालहरूमा अक्सिजन स्तर घटिरहेका जस्ता कोभिडका लक्षणसँग जुझ्न विभिन्न जडीबुटी तथा घरेलु उपायहरू सुझाइएका छन्।

एउटा निकै फैलिएको पोस्टमा कपुर, ल्वाङ, ज्वानो तथा युक्लिप्टस तेलको मिश्रणले कोभिडका बेला अक्सिजन स्तर बनाइराख्न सघाउने सुझाव दिइएको छ।

तर त्यसले कोरोनाभाइरस बिमारीलाई सघाउने कुनै प्रमाण छैन।

जडिबुटीले अक्सिजन स्तर सुधार्ने प्रमाण छैन

भारतका एक आयुर्वेदिक चिकित्सकले उक्त मिश्रणबारे बताएको भिडिओ फेसबुकमा २३,००० पटक शेअर भएको छ।

वास्तवमा कपुरको तेल छालाको क्रीम तथा मलममा प्रयोग हुन्छ। यसको आन्तरिक सेवन हानिकारक पनि हुनसक्छ।

अमेरिकाको सेन्टर फर डिजीज कन्ट्रोल सीडिसीले कपुर गन्ध फोक्सोमा पुग्दा हानि गर्न सक्ने चेतावनी दिएको छ।

कागती पनि होइन

एक वरिष्ठ भारतीय राजनीतिज्ञ तथा व्यापारीले...


शीर्षक: कोरोना भाइरस: शैक्षिक वर्ष खेर जान नदिन के गर्दैछ शिक्षा मन्त्रालय, पठनपाठनका वैकल्पिक उपायहरू के के हुन्\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

प्रधानमन्त्री केपी शर्मा ओलीले शैक्षिक वर्ष खेर जान नदिने बताएपछि धेरैलाई चासो छ, त्यसको निम्ति सरकार के गर्दै होला र यसका लागि कस्ता उपाय हुन सक्छन्?

प्रधानमन्त्रीले देशबासीको नाममा सम्बोधन गर्दै शिक्षा, विज्ञान तथा प्रविधि मन्त्रालयले 'छिट्टै आवश्यक प्रबन्ध मिलाउने' बताएका थिए।

त्यसबारे शिक्षामन्त्री गिरिराजमणि पोखरेलले छलफल जारी रहेको भन्दै प्रतिक्रिया दिन अप्ठेरो माने।

लकडाउन खुलेपछि पनि सबैभन्दा अन्तिममा शैक्षिक संस्थाहरू खुल्ने जनाउँदै उनले त्यसैले अगाडिको सङ्कटको प्रकृतिले उक्त कुरा निर्धारण गर्ने उल्लेख गरे।

तर प्रधानमन्त्रीको प्रतिबद्धता अनुसार शैक्षिक वर्ष खेर जान नदिन गर्नुपर्ने कामबारे छलफल गरिरहेको उनको भनाइ छ।

'बिदा कटौती, अतिरिक्त कक्षा'

शिक्षामन्त्री पोखरेलले भने, "शिक्षासँग सरोकार राख्ने विभिन्न क्षेत्र, विज्ञ र स्थानीय सरकारसँग कुरा गर्नुपर्ने हुन्छ। हामी त्यसमा लागेका छौँ।"

बन्दाबन्दीको भावी मोडल हेर्नुपर्ने र विभिन्न औपचारिक बैठकहरू गर्नुपर्ने खाँचो रहेको उनको भनाइ छ।

उनले दशैँ अघिसम्म शैक्षिक संस्था खोल्न सकिए अहिले चलेको मान्यताबाटै शैक्षिक वर्ष पूरा हुनसक्ने तर सङ्कट लम्बियो भने नयाँ ढङ्गले सोच्नु पर्ने बताए।

पोखरेलले भने, "बिदा कटौती गर्नुपर्ने हुन्छ। अतिरिक्त कक्षाहरू चलाउनु पर्ने हुन्छ।"

"अझै परिस्थिति कस्तो हुन्छ त्यो नहेरेर भन्न सकिन्न। त्यसैले कक्षा १०, ११ र १२ को सन्दर्भमा हामी अझै छलफलमा छौँ।"

'पहिलेकै सेन्टरमा परीक्षा असम्भव'

स्थगित भएको एसईईका सहभागी हुने विद्यार्थीको सङ्ख्या झन्डै पाँच लाख थियो। उनीहरूको निम्ति देशभरि करिब दुई हजार परीक्षा केन्द्र तोकिएको थियो।

तर अहिलेको अवस्थाले तत्काल तिनै सेन्टरमा जाँच लिँदा परीक्षार्थीबीच दुरी कामय गर्न सकिने अवस्था नरहेको प्याब्सनका पूर्वअध्यक्ष भोजबहादुर शाहको भनाइ छ।

त्यसको समाधान लकडाउनपछि आआफ्नै स्कुलमा जाँच लिने वा एसईई नै खारेज गर्नुपर्ने पक्षमा कतिपय शिक्षाविद्हरू देखिन्छन्।

विद्यार्थीहरू

त्यसको निम्ति सरकारले कानुन संशोधन गर्नुपर्ने बताउँदै शाहले भने, "कक्षा १० र ११ को जाँच प्रादेशिक ढङ्गले र १२ कक्षाको मात्र सङ्घीय सरकारले केन्द्रीय तहबाट सञ्चालन गर्ने गरी अगाडि बढ्नुपर्छ।"

"तर अहिलेलाई कानुनी रूपमा मिलाउने हो भने स्कूलले अघिल्ला जाँचलाई आधार बनाएर नतिजा प्रकाशित गर्न सकिन्छ।"

उनका अनुसार सामुदायिक...


शीर्षक: कोरोना भाइरस: श्वासबाट केही सेकेन्डभित्रै भाइरस पत्ता लगाउनसक्ने प्रविधि\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

स्कटल्यान्ड र जर्मनीमा गरिएका परीक्षणका नतिजापछि 'लान्सिट' जर्नलले त्यसबारे लेख प्रकाशित गरेको छ।

त्यसको विकासकर्ता इम्स्पेक्स डाइग्नोस्टिक्स कम्पनीले बजेट सुनिश्चित भएमा छ महिनाभित्र प्रयोगका लागि तयार हुनसक्ने जनाएको छ।

उत्साहप्रद सम्भावना

"मेरो विचारमा यसको सम्भावना निकै उत्साहप्रद छ," सो कम्पनीका संस्थापक तथा प्रमुख कार्यकारी अधिकृत सान्टी डोमिनगुएजले भने।

"तत्काल नतिजा आउने भएपछि परम्परागत अस्पतालबाहिरको वातावरणमा तपाईँले यसका उपयोगिता देख्न सक्नुहुनेछ।"

"उड्डयन क्षेत्रमा तपाईँ यसको प्रयोग गर्न सक्नुहुनेछ, यातायात क्षेत्रमा, अध्यागमनमा यसको प्रयोग हुनसक्छ।"

"तपाईँ तत्काल नमुना लिन सक्नुहुन्छ, यसका लागि शरीरभित्र कुनै उपकरण प्रयोग गर्नु पर्दैन। नमुना सङ्कलनका लागि विशेषज्ञ जनशक्ति चाहिँदैन र केही मिनेटभित्रै तपाईँ नतिजा पाउन सक्नुहुन्छ," उनले थपे।

इम्स्पेक्सले साउथ वेल्सको क्यानन भ्यालीस्थित आफ्नो मुख्यालयमा नयाँ यन्त्रहरूको विकास गरेको हो।

खासमा फोक्सोको क्यान्सरजस्ता रोग पत्ता लगाउन र ब्याक्टेरिया र भाइरसले गराउने श्वासप्रश्वाससम्बन्धी रोगहरूबीच तत्काल कसरी फरक छुट्ट्याउने भन्ने प्रयोजनका लागि उक्त प्रविधिको विकास गर्न लागिएको थियो।

तर कोरोनाभाइरस विश्वव्यापी महामारी बनेपछि उक्त संस्थाले त्यसैको परीक्षणका लागि विकास गर्ने निर्णय लियो।

"हामीसँग यो क्षेत्रमा अनुभव छ र त्यसको कार्यान्वयनमा अनुभव छ। कोभिड आएपछि हामीले त्यो दिशातर्फ हामीलाई मोडिदियो," इम्स्पेक्स कम्पनीका प्रमुखले थपे।

कोरोनाभाइरस महामारी फैलिएको प्रारम्भिक चरणतिर एडिन्बरा र जर्मनीको डोर्टमन्डस्थित अस्पतालका बिरामीहरूमा कम्पनीले विकास गरेको प्रविधिको परीक्षण गरिएको छ।

लफबरा विश्वविद्यालयले नेतृत्व गरेको अध्ययनमा सहभागी अनुसन्धानकर्ताहरूले कोभिड-१९ का बिरामी र छातीसम्बन्धी सङ्क्रमणका अन्य बिरामीबीच ती यन्त्रहरूले फरक छुट्ट्याउन सक्छन् कि सक्दैनन् भनेर हेरेका थिए।

चिसो, फ्लू र कोभिड-१९ का लक्षण कसरी छुट्याउने

रसायनद्वारा सङ्केत

उक्त यन्त्रले मानिसको सासमा  श्वासप्रश्वाससम्बन्धी निश्चित रोगको सङ्केत दिने कुनै विशिष्ट रसायन छ कि भनेर वैज्ञानिकहरूलाई जानकारी दिन सक्छ।

उक्त परीक्षणमार्फत् कोभिड १९ जनाउने विशिष्ट रसायन पत्ता लागेको छ जसलाई परम्परागत पीसीआर विधिबाट पुनर्पुष्टि पनि गरिएको छ।

दम वा ब्याक्टेरियाले गराउने...


शीर्षक: कोरोना भाइरस: संसारभर नक्कली औषधीको बिगबिगी\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

विश्व स्वास्थ्य सङ्गठनले कोरोनाभाइरसलाई विश्वव्यापी महामारी घोषणा गरेकै साता औषधीसम्बन्धी अपराधविरुद्ध काम गर्ने इन्टरपोलको विश्वव्यापी इकाइ अपरेसन पान्जियाले जम्मा सात दिनमा ९० वटा देशभरीबाट १२१ जनालाई पक्राउ गरेको थियो।

त्यसक्रममा १ करोड १४ लाख डलर बराबरका घातक खालका औषधी जफत भएको थियो।

प्रहरी अधिकारीहरूले मलेशियादेखि मोजाम्बिकसम्म दशौँ हजार नक्कली मास्क र औषधी जफत गरेका थिए। ती मध्ये धेरै औषधीले कोरोनाभाइरस 'निको पार्न' सक्ने दाबी समेत गरेका थिए।

गत महिना इन्टरपोलले नक्कली र मापदण्ड नपुगेका ३४ हजार मास्कहरू जफत गरेको थियो

"स्वास्थ्य सङ्कटका बेला औषधीजन्य नक्कली सामग्रीको अवैध व्यापारले मानिसको जीवन पूर्ण रुपमा अवमूल्यन गरेको देखिन्छ," इन्टरपोलका महासचिव युर्गन स्टकले भने।

विश्वस्वास्थ्य सङ्गठनका अनुसार ३० अर्ब डलर बराबरका नक्कली वा म्याद नाघिसकेका औषधीको व्यापार न्यून र मध्यम आय भएका देशहरूमा हुने गर्छ।

त्यसरी व्यापार हुने औषधीले शरीरमा नराम्रो असर गर्न सक्छ अथवा ती औषधीमा या त आवश्यक तत्त्व हुँदैन वा खराब तत्त्व हुन्छ।

"धेरैजसो अवस्थामा त्यस्ता (नक्कली औषधी) ले जे रोग निको पार्नु पर्ने हो त्यो पार्दैन", नक्कली औषधीबारे काम गर्ने विश्व स्वास्थ्य सङ्गठनको टोलीमा रहेकी पर्नेट बुडिलियन इस्टिभले भनिन्।

"तर केही खराब अवस्थामा भने ती औषधीले नराम्ररी असर गर्छ, किनभने ती औषधीमा केही विषाक्त सामग्री हुनसक्छ।"

आपूर्ति सञ्जाल

विश्वव्यापी औषधी उद्योग १० खर्ब डलरभन्दा बढीको छ र यसको आपूर्ति गर्ने सञ्जाल व्यापक ठूलो छ।

चीन र भारत जस्ता देश प्रमुख औषधी उत्पादक हुन् भने युरोप, दक्षिण अमेरिका वा एसियामा रहेका गोदामहरूमा त्यसलाई प्याकेज गरिन्छ र विश्वभरका सबै देशहरूमा वितरकले औषधी पठाउँछन्।

इस्टिभ भन्छिन्, "औषधी जति विश्वव्यापी सायद अरु केही भएको छैन।"

यद्यपि,  विश्वका धेरै मुलुक लकडाउनमा गएसँगै, आपूर्ति गर्ने सञ्जालमा गडबडी आउन थालिसकेको छ।

भारतमा रहेका थुप्रै औषधी उत्पादक कम्पनीहरूले आफ्नो क्षमताभन्दा ५०-६० प्रतिशत कम काम गरिरहेको बीबीसीलाई बताएका छन्।

भारतीय कम्पनीहरूले २० प्रतिशत अत्यावश्यकीय औषधीहरू अफ्रिका महादेशमा पठाउने भएकोले अफ्रिकी मुलुकहरू नराम्ररी प्रभावित हुनेछन्।

जाम्बियाको लुसाकाका एक औषधी विक्रेता इफ्राइम पिरीले आफूले तनाव महसुस गर्न थालिसकेको बताए।

"औषधीहरू सकिन थालिसके र हामी...


शीर्षक: कोरोना भाइरस: सगरमाथा चढ्न नेपाल आएका बहराइनका राजकुमारले 'अनुमतिबिनै कसरी ल्याए' खोप\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

मोहम्मद हमाद मोहम्मद अल-खलिफा सोमवार झन्डै दुई हजार मात्रा आस्ट्राजेनेका खोप लिएर नेपाल आइपुगेका हुन्।

नेपालमा खोप ल्याउन पूर्वस्वीकृति आवश्यक पर्छ।

किन ल्याइयो खोप?

नेपाली सञ्चारमाध्यमहरूलाई बहराइन दूतावासले जनाएअनुसार राजकुमारले गोरखा जिल्लाका केही मानिसहरूलाई उक्त खोप दिन चाहेका हुन्।

भ्रमण व्यवस्थापन गरिरहेको सेभेन समिट्स ट्रेकका एकजना प्रवक्ता थानेश्वर गुरागाईँले मङ्गलवार द हिमालयन टाइम्सलाई बताएअनुसार सात दिन क्वारन्टीनमा बसेपछि राजकुमारको टोली गोरखा जिल्लाको चुमनुव्री गाउँपालिका जानेछ।

त्यहीँको सामागाउँमा उक्त खोप दिने योजना बनाइएको उनले बताए।

त्यसपछि सगरमाथा आरोहण गर्ने राजकुमारको योजना रहेको बताइएको छ।

सरकार बेखबर

औषधी व्यवस्था विभागका प्रवक्ताले बीबीसीलाई त्यो खोप कसरी नेपाल भित्रन सक्यो भनेर औपचारिक छलफल थालिएको बताएका छन्।

उनले भने, "उक्त खोप ल्याइएकोबारे स्वास्थ्य मन्त्रालय र विभाग बेखबर छ। यो विषय अहिले अनुसन्धानको क्रममा छ।"

खोपको भण्डारण व्यवस्थित ढङ्गले भएको सुनिश्चितता सहित नेपालमा खोप ल्याउन पूर्वस्वीकृति लिनुपर्ने अनिवार्य व्यवस्था छ।

नेपालले २७ ज्यानुअरीबाट खोप कार्यक्रम सुरु गरेको छ र उसले जोखिम समूहलाई प्राथमिकतामा राखेर खोप दिइरहेको छ।

अहिले ६५ वर्ष र माथिका उमेर समूहका मानिसहरूले नेपालमा खोप लिइरहेका छन्।


शीर्षक: कोरोना भाइरस: सघन उपचारका लागि नेपालमा जनशक्ति अभाव\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

उनीहरूकाअनुसार कोरोनाभाइरस श्वासप्रश्वास सम्बन्धी रोग भएकाले सङ्क्रमितमध्ये पाँचदेखि १० प्रतिशतसम्म बिरामीलाई सघन उपचार आवश्यक पर्नसक्छ।

तर नेपालमा आईसीयू र भेन्टिलेटरको अभाव देखिएको छ र सघन उपचार सेवाका लागि तालिमप्राप्त जनशक्ति पनि निकै कम रहेको स्वास्थ्यकर्मीहरूको भनाइ छ।

नेप्लिज् सोसाइटी अफ क्रिटिकल केयर मेडिसिनका महासचिव डा. हेमराज पनेरु भन्छन्, "सङ्क्रमण धेरै नै बढेर गयो भने अहिलेको जनशक्तिले थेग्नै नसक्ने अवस्था आउँछ। भेन्टिलेटर चलाउन जान्ने मान्छे चाहियो। आईसीयू फिजिसियनहरू र नर्सहरू चाहियो। पूर्वाधार बनेर मात्र पनि काम गर्न निकै गाह्रो छ।"

सघन उपचारमा उपेक्षा

पनेरु नेपालमा "सघन उपचारका लागि तालिमप्राप्त र दक्ष जनशक्ति चाहिन्छ र यो पनि एउटा छुट्टै विधा हो" भन्ने सोच नै विकास हुन नसकेको बताउँछन्।

इटलीलाई उछिन्दै कोभिड १९ का कारण मृत्यु हुनेको सङ्ख्या अमेरिकामा विश्वकै उच्च

नेपालमा भेन्टिलेटर अभावबीच "कोरोनाभाइरस रोक्न गर्नैपर्ने चार काम"

उनले भने, "विकसित देशहरूमा जस्तो हाम्रोमा 'क्रिटिकल केयर'कै लागि तालिम पाएका स्वास्थकर्मीको सङ्ख्या अत्यन्तै न्यून छ। 'क्रिटिकल केयर'कै लागि तालिम पाएका स्वास्थकर्मी मात्र त्यस्तो सेवा दिनुपर्छ भन्ने मानसिकता पनि विकास हुनै सकेको छैन।"

क्रिटिकल केयर नर्सेज् एसोसिएशन अफ नेपालकी महासचिव कविता सिटौला नेपालमा 'क्रिटिकल केयर'बारे विशेषज्ञता हुन्छ भन्ने सोचाइ भर्खरै विकास हुन थालेको बताउँछिन्।

उनी भन्छिन्, "क्रिटिकल केयरमा नर्सहरूलाई विशेष खालको तालिम आवश्यक पर्छ भन्ने सोचाइ भर्खरभर्खर विकसित हुन थालेको छ। हामीले पनि केही नर्सहरूलाई तालिम दिएका छौँ। उहाँहरूले अरूलाई पनि दक्ष बनाउन मद्दत पुर्‍याउने अपेक्षा गरेका छौँ।"

कति छन् तालिम लिएका जनशक्ति?

कोरोनाभाइरस सङ्क्रमण देखिन थालेपछि हालै देशभरिबाट सघन उपचार सेवामा कार्यरत स्वास्थ्यकर्मीहरूको तथ्याङ्क सङ्कलन गरेको स्वास्थ्य मन्त्रालयले जनाएको छ।

नर्सहरूलाई सघन उपचारको तालिम दिदैँ।

देशभरबाट लिइएको विवरण अनुसार नेपालमा हाल कुल १४ सय ४३ जना स्वास्थ्यकर्मीहरू सघन उपचार सेवाका कार्यरत रहेका छन्।

मन्त्रालयका अधिकारीहरूका अनुसार उनीहरू सबैले छोटो वा लामो खालका सघन उपचार सेवा सम्बन्धी तालिम लिएका छन्।

कोरोनाभाइरसविरुद्धको औषधी परीक्षणको परिणाम 'उत्साहजनक'

लकडाउन चाँडो खुला गरे कोरोनाभाइरसको घातक पुनरुदय हुने...


शीर्षक: कोरोना भाइरस: सङ्कटले के कोइला प्रयोगको अन्त्य गराउला?\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

कोभिड-१९ को सङ्कट हामी सबैका लागि असाधारण र डरलाग्दो समय रहेको छ। तर वातावरणीय दृष्टिकोणले यो राम्रो समय भएको देखिएको छ।

हामी सबैले अरू बेलामा भन्दा स्वच्छ हावा र सफा आकाशहरू भएको महसुस गर्न पाइरहेका छौँ।

तिनीहरू यो कुराको स्पष्ट प्रमाण हुन् कि ऊर्जा उपभोगको मामिलामा हामी फरक अभ्यासबाट गुज्रिरहेका छौँ।

करोडौँ मानिस घरभित्रै सीमित हुँदा अनपेक्षित रूपमा विद्युत्‌सहितका ऊर्जाको मागमा कमी आएको छ।

र, यसले ऊर्जा अर्थतन्त्रबारे महत्त्वपूर्ण कुरा खुलासा गरिदिएको छः कोइलामाथिको जोखिम, जुन इन्धनले आधुनिक संसारको निर्माणमा सघाएको छ।

केही औद्योगिक पर्यवेक्षकले कोरोनाभाइरस महामारीबाट कोइला फेरि पुरानो अवस्थामा फर्कन नसक्ने पनि भनिरहेका छन्। आउनुहोस् विश्वभरि थुप्रिरहेका प्रमाणलाई नियालौँ।

यो रिपोर्ट लेख्ने बेलासम्म ब्रिटेनको विद्युतीय ग्रिडले ६० दिनसम्म कोइला बाल्ने छैन त्यो भनेको जुन महिनाको १० तारिखसम्म हो।

दुई सय वर्षभन्दा अघि शुरू भएको औद्योगिक क्रान्तियता यति समयसम्म कोइला नबालिएको यो पहिलो अवसर हो।

मैले राष्ट्रिय ग्रिडका अधिकारीहरूसँग कुरा गर्दा उनीहरूले कोइलाबाट चल्ने जेनेरेटर तत्काल प्रयोगमा आउने जस्तो नलागेको बताए।

उद्योगहरूलाई सघाउने राष्ट्रपति डोनल्ड ट्रम्पको प्रयत्नहरूका बीच संयुक्त राज्य अमेरिकामा कोइलाबाट भन्दा नवीकरणीय स्रोतबाट बढी ऊर्जा उपभोग गरिएको छ।

त्यसविपरीत एक दशकअघि मात्र अमेरिकामा आधा जति बिजुली कोइलाबाट उत्पादन हुने गरेको थियो।

कोइला प्रयोगमा एकदमै तीव्र गतिमा बढिरहेको भारतमा समेत इन्धनको माग नाटकीय रूपमा घटेको छ।

जसबाट ३७ वर्षयता पहिलो पटक कार्बन डाइअक्साइड उत्सर्जनमा कटौतीमा मद्दत पुगेको छ।

त्यसको तात्कालिक कारण भनेको लकडाउन हो।

तर ऊर्जा अर्थविद्हरूलाई अचम्म पारिरहेको कुरा चाहिँ कसरी विद्युतको माग घट्दा कोइला प्रयोगमाथि सबभन्दा धेरै प्रभाव परिरहेको छ भन्ने नै हो।

अनि यो प्रवृत्ति विश्वव्यापी छ।

अन्तर्राष्ट्रिय ऊर्जा एजेन्सी (आईईए) का अनुसार द्वितीय विश्वयुद्धयताकै विश्वव्यापी कोइला खपतमा सबैभन्दा ठूलो गिरावट आएको छ।

आईईएका कार्यकारी निर्देशक फातिह बिरोलका अनुसार नवीकरणीय ऊर्जाले मात्रै पकड कायम गरिरहेको देखिएको छ।

हरित ऊर्जा?

कोरोनाभाइरस महामारीभन्दा अघि पनि यो प्रवृत्ति देखिरहेको थियो। गत वर्ष कोइलाबाट हुने बिजुली उत्पादनमा विश्वव्यापी सबैभन्दा ठूलो गिरावट देखिएको...


शीर्षक: कोरोना भाइरस: सङ्क्रमण नियन्त्रणका पाँच प्रमाणित रणनीति\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

कैयौँ सहरहरू र देशहरू पूरै लकडाउनमा छन्। उडान, अन्तर्राष्ट्रिय कार्यक्रमहरू र वार्षिक समारोहहरू रद्द गरिएका छन्।

रोगको नयाँ केन्द्रविन्दु युरोप बनेको छ। ल्याटीन अमेरिका, मध्यपूर्व र अमेरिकामा दिनहुँ सङ्क्रमणको दर बढ्दो छ।

तर केही देशहरू कोरोनाभाइरसको अप्रत्याशित विस्तार रोकथाम गर्न सफल देखिएका छन्।

रोग सुरु भएको चीनसँग भौगोलिक रूपमा नजिक भए पनि केही एशियाली देशहरूले कोभिड-१९ को सङ्क्रमण दरलाई नियन्त्रणमा लिने कामको अगुवाइ गरिरहेका छन्।

अमेरिकास्थित जोन्स हप्किन्स् विश्वविद्यालयका सङ्क्रमण रोग विज्ञ टोल्बर्ट न्यानस्वाहले प्रकोप नियन्त्रण गर्न सफल उपायहरू अपनाएका देशहरू रहेको र उनीहरूबाट सिक्नुपर्ने बताएका छन्।

उनले भने, "मैले चीनको मात्र कुरा गरिरहेको छैन, जहाँ आक्रामक उपायहरू अवलम्बन गर्दा सङ्क्रमितको सङ्ख्या घट्यो, जुन अन्य प्रजातान्त्रिक देशहरूलाई लागु गर्न सजिलो रहेन।"

"अन्य देशहरूले सफलतापूर्वक फरक कदम रोजे जुन अहिले पनि प्रभावकारी छ।"

उदाहरणका निम्ति चीनको छिमेकी ताइवान हो। करिब दुई करोड ३६ लाख जनसङ्ख्या रहेको उक्त देशमा ३८२ जना सङ्क्रमित भएका छन् भने छजनाको मृत्यु भएको छ।

त्यस्तै ७५ लाख जनसङ्ख्या रहेको हङ्‌कङमा हालसम्म ९९० जनामा सङ्क्रमण र चारजनाको मृत्यु भएको तथ्याङ्क थियो।

नजिकै १२ करोड जनसङ्ख्या रहेको जापानमा हालसम्म ५,५३० जना सङ्क्रमित भेटिएका छन् जबकी दक्षिण कोरियामा त्यो सङ्ख्या १०,४५० पुगेको छ। तर दुवै मुलुकमा पछिल्ला साता सङ्क्रमण र मृत्युको दर घटेको छ।

न्यानस्वाहका अनुसार यी देशहरू कोरोनाभाइरसको बिस्तारलाई नियन्त्रणमा सफल भएका छन् किन कि उनीहरूले मौलिक प्रभावकारी उपायहरू तीव्र गतिमा लागु गरेका हुन्।

यी हुन् अति प्रभावकारी कदमहरू:

१. परीक्षण, परीक्षण र फेरि पनि परीक्षण

बीबीसीले परामर्श लिएका विज्ञहरू र विश्व स्वास्थ्य सङ्गठन डब्ल्यूएचओ सुरुमै पहिचान गर्नु नै प्रकोप बिस्तारलाई नियन्त्रणमा लिने आधारभूत उपाए भएकोमा सहमत छन्।

न्यानस्वाह भन्छन्, "कति मानिस प्रभावित छन् भन्ने कुरा जानकारी नहुँदासम्म भाइरसको वास्तविक प्रभाव थाहा पाउन वा आवश्यक कदम उठाउन सकिन्न।"

अमेरिकाको टेम्पल विश्वविद्यालयमा सङ्क्रमण रोगका प्राध्यापक क्रिस जोनसन सहमत छिन्।

न्यास्वाहका अनुसार जुन देशहरू परीक्षणमा भर परे, त्यहाँ नयाँ सङ्क्रमितको सङ्ख्या तल झरेको देखिएको छ, र जुन देशहरू परीक्षणको विधिमा जोड दिएनन्...


शीर्षक: कोरोना भाइरस: सङ्क्रमण भयो भने निको हुन कति समय लाग्छ\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

तर सन्चो हुने समय भने व्यक्ति-व्यक्तिमा फरक पाइएको छ।

धेरै मान्छेमा सामान्य लक्षण मात्रै हुन्छ जुन निको हुन एक हप्ता मात्र वा केही बढी समय लाग्न सक्छ।

तर गम्भीर लक्षण भएकाहरू भने पूर्ण रूपमा निको हुन एक वर्षभन्दा बढी लाग्ने स्वास्थ्य विज्ञहरूले बताएका छन्।

अनि यो पनि:

९८ वर्ष पुगेका यी चिकित्सक अझै थाकेका छैनन्

इबोलाको औषधि कोरोनाभाइरस उपचारमा प्रभावकारी भएको अमेरिकी दाबी

कोरोनाभाइरसमा देखिएको परिवर्तनले वैज्ञानिकहरू छक्क


शीर्षक: कोरोना भाइरस: सङ्क्रमणबाट जोगिन कस्तो मास्क कसरी लगाउने\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

तर त्यसको सही प्रयोग र सही छनोट महत्त्वपूर्ण हुने उनीहरूको भनाइ छ।

घरबाहिर भिडभाडमा जाँदा आफू सङ्क्रमित हुन र अरूलाई पनि त्यसको जोखिमबाट जोगाउन मास्कले धेरै हदसम्म सहयोग पुर्‍याउने जनस्वास्थ्यविद्हरूको मत छ।

तर मास्कको प्रयोगदेखि त्यो निकाल्दासम्म उचित तरिका अपनाउनु पर्ने उनीहरूले औँल्याएका छन्।

थुकको छिटाको जोखिम

मास्कको प्रयोग नयाँ अभ्यास होइन।

तर कोभिड-१९ को महामारीबाट विश्व नै आक्रान्त बनेको अवस्थामा लगभग सबैले मास्कको प्रयोग गर्ने गरेका छन्।

जनस्वास्थ्यविद् डा. विनोदबिन्दु शर्मा मास्क व्यक्तिगत सुरक्षाको भरपर्दो साधन बनेको बताउँछन्।

कोरोना भाइरस: मास्क लगाउने सही तरिका के हो

उनी भन्छन्, "अहिलेको सङ्क्रमणको अवस्थालाई हेर्ने हो भने सुरुका दिनमा मास्क लगाउन त्यति प्रोत्साहित गरेका थिएनौँ, तर अहिले मास्क अत्यावश्यकीय साधन बनेको देखिएको छ। त्यसले थुकका छिटाहरूबाट हुन सक्ने सङ्क्रमणको जोखिमलाइ कम गराउँछ।"

बजारमा सामान्य कपडाबाट तयार गरिकादेखि गुणस्तरीय गरी सामान्य तया तीनथरी मास्क पाइन्छन्।

कस्तो मास्क लगाउने?

कस्तो मास्क प्रयोग गर्ने भन्नेमा सर्वसाधारणमा अन्योल पाइन्छ। डा. शर्मा सर्वसाधारणलाई सर्जिकल मास्क प्रयोग गर्न सल्लाह दिन्छन्।

उनी बजारका पाइने कपडाबाट बनाइएका मास्क प्रयोग गर्न प्रोत्साहित गर्दैनन्।

उनले भने, "किनभने त्यसले सास फेर्दा असिलो भएर अरू कीटाणु त्यहीँ टाँसिने सम्भावना हुन्छ। सास फेर्दा सुक्खा रहने सर्जिकल मास्क उपयुक्त हुन्छ।"

सर्जिकल मास्क एकदिन मात्र लगाउन व्यावहारिक हुने र एन-९५ लगायतका गुणस्तरीय मास्क सम्भावित सङ्क्रमित र सङ्क्रमितको प्रत्यक्ष सम्पर्कमा आउँदा स्वास्थ्यकर्मीहरूद्वारा लगाइने सुरक्षा पोसाक (पीपीई) कै एउटा हिस्सा भएको बताइन्छ।

कसरी लगाउने, कसरी फुकाल्ने?

मास्क लगाएर मात्र हुँदैन त्यो लगाउँदा र फुकाल्दा पनि सावधानी अपनाउनुपर्ने सुझाव स्वास्थ्य शिक्षा प्रशिक्षक नवराज शर्माको छ।

उनी भन्छन्, "प्याकेटबाट मास्क निकालेपछि मास्कको भित्रपट्टि नछोएरै दुईवटा डोरीको सहायताले लगाउनुपर्छ। लगाइएका बेला बारम्बार घाँटीमा झुन्ड्याउने र पटकपटक फुकाल्ने गर्नुहुँदैन। पसिना आएको वा मोबाइल खेलाएको हातले मास्क छुनुहुँदैन।"

अहिलेको अवस्थामा विशेषगरी स्तनपान गराउने आमाहरूले बाहिरबाट फर्किनेबित्तिकै बच्चालाई स्तनपान गराउनुको साटो सरसफाइ गरेर मास्क लगाएर मात्र स्तनपान गरायो भने...


शीर्षक: कोरोना भाइरस: सङ्क्रमणबीच यस्तो देखिने छ सङ्घीय संसद्को बजेट अधिवेशन\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

कोरोनाभाइरसको विश्वव्यापी महामारीकाबीच हुन लागेको संसद्को अधिवेशनमा ठूलो सङ्ख्यामा सांसद, सुरक्षा निकायका अधिकारीहरू सहित सरकारी कर्मचारीहरूको उपस्थिति हुने हुँदा पनि उक्त बैठकलाई सामान्य अवस्थाभन्दा बढी चासोका साथ हेरिएको छ।

संवैधानिक प्रावधान अनुरूप जेठ १५ गते सरकारले बजेट पेस गर्नुपर्ने हुँदा लकडाउन सहित अन्य प्रतिबन्धात्मक व्यवस्थाकाबीच संसदीय सत्र अघि बढाइएको बताइएको छ।

संसद् सचिवालयका अधिकारीहरूका अनुसार आज सुरु हुने बैठकमा उच्च सुरक्षा सतर्कता अपनाइने छ र उक्त कार्यक्रम सकेसम्म छोटो अवधिमा टुङ्ग्याउने तयारी छ।

"हामीले विश्व स्वास्थ्य सङ्गठन र स्वास्थ्य मन्त्रालयले तय गरेको मापदण्डका आधारमा तयारी गरेका छौँ र सकेसम्म सामाजिक दुरी कायम गर्ने गरी तयारी मिलाएका छौँ," सङ्घीय संसद्का प्रवक्ता रोजनाथ पाण्डेले बीबीसीलाई भने।

यस्तो छ तालिका

संसद् सचिवालयका अनुसार बजेट अधिवेशनको सुरुमा राष्ट्रपति विद्यादेवी भण्डारीको पत्र पढेर सुनाइने छ।

त्यसपछि प्रमुख प्रतिपक्ष सहित विभिन्न दलका नेताहरूले बैठकलाई सम्बोधन गर्ने छन्।

संसद्को तालिका अनुसार २८ र २९ गते 'प्रि बजेट' छलफल हुनेछ। राष्ट्रपति भण्डारीले जेठ २ गते सरकारको नीति तथा कार्यक्रम प्रस्तुत गर्नेछिन्।

जेठ ४ गते पछि त्यसमा आधारित छलफल चल्ने छ। त्यसको अवधि भने कति लामो छलफल हुन्छ भन्ने विषयले निर्क्योल गर्ने छ।

त्यसपछि जेठ १३ गते अर्थमन्त्री युवराज खतिवडाले आर्थिक सर्वेक्षण पेस गर्ने छन्। र जेठ १५ गते आगामी आर्थिक वर्षको बजेट प्रस्तुत गरिने छ।

कस्तो छ तयारी?

अर्थमन्त्री युवराज खतिवडाको नमुना परीक्षण गरिँदै

प्रवक्ता पाण्डेका अनुसार हाल संसद्को अधिवेशन हुने सभाहललाई 'स्यानिटाइज' गरिँदै छ। त्यस्तै बैठकमा सहभागी हुने सबै सांसदहरूको 'स्वाब' को नमुना परीक्षण गर्ने कार्य भइरहेको छ।

"तीन बजेसम्ममा सबैको परीक्षण रिपोर्ट आइसक्ने छ," पाण्डेले भने। "मेरो जानकारी अनुसार हालसम्म २६९ जना सांसदहरूको परीक्षण भइसकेको छ।"

परीक्षणको रिपोर्ट नआउँदासम्म सांसदहरूलाई संसद् प्रवेश नगर्न अनुरोध गरिएको बताइएको छ। "यो सबैको स्वास्थ्यको सवाल हो। संसद्का सदस्यहरूलाई विभिन्न माध्यमबाट यसबारे जानकारी गराइएको छ।"

प्रतिनिधि सभामा हाल २७१ जना सांसद छन्। त्यस्तै राष्ट्रिय सभामा हाल ५८ सदस्य रहेको पाण्डेले जानकारी दिए।

प्रतिपक्षीको के छ तयारी?

नेपाली काङ्ग्रेसका सभापति शेरबहादुर...


शीर्षक: कोरोना भाइरस: सङ्क्रमणमुक्त भएका राजु विक भन्छन्: 'कालको मुखबाट बाहिर आए जस्तो भयो'\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

अझ ११ दिन क्वारन्टीन र १६ दिन अस्पताल बस्नु पर्ला भन्ने त कल्पना पनि गरेका थिएनन्।

तर उनलाई कोरोनाभाइरस सङ्क्रमण भएको पुष्टि भयो र झन्डै चार साता पछि बल्ल सङ्क्रमणमुक्त भएर उनी घर फर्कन पाएका छन्।

धनगढीस्थित सेती प्रादेशिक अस्पतालबाट घर फर्कन पाएपछि विकले बीबीसी न्यूज नेपालीका कमल परियारसँग कुरा गर्दै आफ्नो अनुभव बाँडेका छन्।

नेपाल र भारत लकडाउन भएको बेला 'निकै कष्ट' सहेर चैत्र ११ गते गौरीफान्टा नाका हुँदै कैलाली प्रतापपुरका विक नेपाल आइपुगेका थिए।

जानकारी नभई अस्पताल

घर पुग्न नपाउँदै लम्की बहुमुखी क्याम्पसमा बनाइएको क्वारन्टीनमा उनलाई राखियो र त्यहाँबाट धनगढीस्थित सेती प्रादेशिक अस्पतालको आइसोलेशन वार्डमा सारियो।

तर पाँच दिनसम्म उनले कोरोनाभाइरस सङ्क्रमण भएको भेउ पाएनन्।

"डाक्टर र नर्सले 'तपाईँ आइसोलेशनमा बस्नुपर्छ, थप चेकजाँच गर्नुपर्छ' भनेका त थिए तर सङ्क्रमण भएको थाहा पाउन धेरै दिन कुर्नुपर्‍यो," उनले भने।

उनका अनुसार आइसोलेशनमै राखिएकी धनगढीकै एक महिलाले कोरोनाभाइरस सङ्क्रमित भएको बताएपछि उनी झस्किए।

मोबाइलको ब्याट्री सकिएकाले र चार्जर नभएकोले उनले पाँच दिनसम्म कसैसँग फोनमा कुरा गर्न नपाएको उनी सम्झन्छन्।

निकै दुख र डर

उनले भने, "चार्जर मगाएर मैले तत्काल डाक्टरलाई सोधेँ, डाक्टरले नआत्तिन र निको हुने भन्दै घुमाउरो जबाफ दिए। अनि सङ्क्रमित भएको चाल पाउन मलाई कठिन भएन।''

कोरोनाभाइरसबाट संसारभर मानिसहरूको मृत्यु भइरहेको कुरा उनलाई जानकारी थियो।

सङ्क्रमित भएको थाहा हुँदा निकै दु:ख र डर लागेको भए पनि मृत्यु होला जस्तो भने नलागेको विक बताउँछन्।

बिरामी आमाबुवा र परिवारका अन्य सदस्य सम्झेर आफू विचलित नभएको उनी बताउँछन्।

कुनै गम्भीर लक्षण नदेखिएकाले क्‍वारन्टीनमा बस्दादेखि नै कोरोनाभाइरसका कारणले मर्नुपर्ला जस्तो कहिल्यै नलागेको तर कसरी सङ्क्रमण भयो भनेर अहिलेसम्म थाहा पाउन नसकेको उनको भनाइ छ।

कालको मुखबाट बाहिर

उनले भने, "अहिले मलाई कालको मुखबाट बाहिर आए जस्तो लागेको छ, नयाँ जीवन पाएको जस्तो लागेको छ। तर कसरी म सङ्क्रमित भएँ मलाई अझै थाहा छैन।"

उनलाई सबैभन्दा ठूलो कुरा आत्मबल भन्ने हेक्का छ।

"म अहिले निको भएर परिवारको बीचमा फर्किएको छु, सबैजना खुसी हुनुहुन्छ र यसको मुख्य कारण मेरो आत्मबल र अनुशासन हो।"

चिकित्सक र नर्सले दिएको सुझाव पूर्ण पालना गरेको बताउने उनी भन्छन्, "पोषिलो खाना खाने, नियमित...


शीर्षक: कोरोना भाइरस: सङ्क्रमित एउटा जोडीको अस्पतालमा अन्तिम भेट\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

यूकेको ब्राकनेलका गेरी र बारबारा जारेट सरेको फ्रिमले पार्क अस्पतालको छुट्टाछुट्टै वार्डमा उपचाररत थिए।

उनीहरूको छोरीले ट्विटरमा अन्तिम भेटको तस्बिर हाल्दै आफ्नी आमा अन्तिम अवस्थामा देखिएकी बताएकी छन्।

अस्पतालको कारण आफ्ना आमाबुवाले बहुमूल्य थप समय सँगै बिताउन पाएको उनले बताएकी छन्।

ती छोरीले ५० वर्ष सँगै बिताएका ७९ वर्षीय पिता र ७६ वर्षीया आमा कोभिड-१९ का कारण दुई साताअगाडि अस्पताल भर्ना गरिएको बताइन्।

मङ्गलवार उनले लेखिन्: "महामारीबीच अस्पतालका स्वास्थ्यकर्मीले मेरा मातापिताबीच शायद अन्तिम पटक भेटको मौका मिलाइदिए।"

उनले बुधवार पनि आमाबुवाले भेटेको र आमा अन्तिम अवस्थामा जस्तो देखिएकी लेखिन्।

उनले लेखिन्: "बुवा ह्वीलचेयरमा रुँदै आमाको हात समाए र उनको आँखा खुल्यो। उनी बिउँझिन्, उज्याली भइन् र बोल्न पनि सकिन्।"

"उनीहरूले बहुमूल्य एक वा दुई घण्टा पाए जुन आमालाई श्वास फेर्न निकै गाह्रो भएपछि सकियो।"

विद्यालय शिक्षिका छोरीले आफ्नो पिताको स्वास्थ्यमा सुधार भएको तर अझै लामो यात्रा बाँकी रहेको बताइन्।

"बुवालाई अन्य रोगहरू पनि छ जसले निको हुने कुरा अलि कठिन बनाउँछ। तर यो भाइरसलाई जितेर उहाँ आउनुहुन्छ भन्ने कुरामा म सकारात्मक रहनुपर्छ।"

उनले दोहोरो शिफ्टमा काम गरिरहेका अस्पतालका स्वास्थ्यकर्मीलाई भेटेको बताइन्।

"उनीहरू शारीरिक र भावनात्मक रूपमा थाकेको बेला पनि कसरी यस्तो करुणा देखाउन सक्छन् मैले बुझेको छैन," उनले भनिन्।

उनको ट्विटर पोस्टमा कमेन्ट गर्दै अस्पतालले लेखेको छ: "हाम्रो मन तपाईँ र तपाईँको परिवारसँगै छ।"

"हाम्रा स्वास्थ्यकर्मीले तपाईँका लागि यो समय अलि सहज बनाउन सकेकोमा हामी खुसी छौँ। यो हामीले दिने सबैभन्दा महत्त्वपूर्ण हेरविचार हो।"

नयाँ कोरोनाभाइरसमाथि खोप प्रभावकारी हुन्छ त?


शीर्षक: कोरोना भाइरस: सङ्क्रमित चिकित्सकलाई पनि काम गर्न अनुरोध\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

उक्त सहरका करिब एक चौथाइ स्वास्थ्यकर्मीहरू कोभिड-१९ का कारण बिरामी भएका छन्।

अहिले १० वटा अस्पतालहरूले कोरोनाभाइरसबाट सङ्क्रमित तर लक्षण नभएका चिकित्सकहरूलाई काम गर्न अनुरोध गरेका छन्।

बेल्जियमको चिकित्सक सङ्घका प्रमुखले अस्पतालको प्रणालीलाई जोगाइ राख्न सङ्क्रमित चिकित्सकलाई बोलाउनुको विकल्प नभएको बताए।

अर्को लहरको सामना

डा. फिलिप डेभोसले चिकित्सकबाटै बिरामीमा भाइरस सर्ने अकाट्य खतरा रहेको स्वीकार गरे।

बेल्जियमको पूर्वी सहरमा तीनमध्ये एकजनालाई कोरोनाभाइरसको सङ्क्रमण देखिएको छ।

अस्पतालहरूले बिरामीलाई अन्यत्र सारिरहेका छन् र अत्यावश्यकीय बाहेकका शल्यक्रियाहरू रोकेका छन्।

स्वास्थ्य मन्त्री फ्र्याङक भ्यान्डेनब्रुकाले यसअघि नै देशमा 'सङक्रमणको बाढी देखिन लागेको' भन्दै सचेत गराएका थिए।

युरोपभरका सरकारहरूले कोरोनाभाइरस सङ्क्रमणको नयाँ लहरको सामना गरिरहेका छन्।

स्वास्थ्य सेवामा दबाब

सोमवार एउटा पत्रकार सम्मेलनमा विश्व स्वास्थ्य सङ्गठनका अधिकारीहरूले यात्रा प्रतिबन्ध लगाउन, मानिसहरूलाई घरमै बस्ने आदेश दिन वा आवश्यक परे देशव्यापी लकडाउन नै गर्न पनि युरोपभरका देशहरूलाई सुझाएका थिए।

गत मार्चमा कोरोनाभाइरसका कारण नराम्ररी प्रभावित इटलीले अहिले व्यायामशाला, सिनेमा घर र स्वीमिङ पुलहरू बन्द गरेका छन्। त्यहाँ आइतवारमात्रै २१,२०० नयाँ सङ्क्रमित देखिएका थिए।

इटली सरकारले सङ्क्रमितको सङ्ख्या बढिरहँदा त्यसले स्वास्थ्य सेवामा दबाव सिर्जना गरेको भन्दै चेतावनी दिएको छ।

तर प्रधानमन्त्री जुजेपे कोन्टेले पूर्ण रुपमा लकडाउन गर्दा त्यसले अर्थतन्त्रमा नराम्ररी असर गर्ने बताएका छन्।


शीर्षक: कोरोना भाइरस: सङ्क्रमित प्रवेश गर्न नदिन कर्णालीका गाउँमा पालैपालो पहरा\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

गाउँमा मान्छेहरू भित्रिन नदिन झोलुङ्गे पुल बन्द गदै स्थानीय

तल्लोगाउँ प्रवेश गर्ने चारवटै बाटोमा ४-४ जनाको समूह बनाएर दैनिक १६ जना महिलाले पालैपालो पहरा दिँदै आएको उनी बताउँछिन् ।

उनी भन्छिन, "कोरोनाभाइरसको डरले अपरिचित कसैलाई पनि गाउँ आउन र गाउँलेलाई पनि बाहिर जान दिएका छैनौँ। हामीले बिहान ६ देखि साँझ ७ बजेसम्म पहरा दिन थालेपछि गाउँले पनि ढुक्क छन्।"

सिमीकोट तल्लोगाउँका महिलाले जस्तै सुर्खेतको चौकुने गाउँपालिका शोभानचौरका युवाले पनि गाउँ आउने बाटोमा चौबिसै घण्टा पहरा दिँदै आएका छन् ।

समुदाय अग्रसर

सिमाना जोडिएको कैलाली जिल्लामा कोरोनाभाइरसको सङ्क्रमण देखिएपछि आफूहरूले शोभानचौर र कैलालीको सावा जोडने झोलङ्गे पुलमा गत चैत्र २३ गतेदेखि रातदिनै पहरा दिइरहेको युवा गंगाराम रानाले बताए ।

उनी भन्छन्, "कसैको करकापले होइन। आफू पनि जोगिउँ र गाउँलेलाई पनि जोगाऔँ भनेर स्वत:स्फूर्त रूपमा पुलमा पहरा दिइरहेका छौँ।"

त्रास बढ्दै गएपछि कोरोनाभाइरसको सङ्क्रमण रोकथाम तथा नियन्त्रणको लागि कर्णालीका गाउँगाउँमा अहिले स्थानीयले स्वत:स्फूर्त रूपमा सावधानीका विभिन्न उपायहरू अपनाएको देखिन्छ।

गाउँ प्रवेशमा रोक, मूल बाटोमा पहरा, जबरजस्ती गाउँ आउनेलाई जरिबाना, पुलमा ताला लगाएर पहरा, गाउँमा अपरिचित मान्छेहरु देख्ने वित्तिकै प्रहरीलाई खबर गर्ने जस्ता काम गर्दै आएको उनीहरू बताउँछन्।

गाउँ प्रवेश गर्ने बाटोमा पहरा दिँदै आएकी सिमीकोट तल्लोगाउँकी उजेली रावत भन्छिन, "कोरोनाभाइरस लाग्यो भने कसैले पनि छुन र भेटन पाउँदैनन रे? त्यसैले यस्तो भाइरसलाई गाउँमै छिर्न नदिने भनेर पहरा दिइरहेका छौँ।"

सङ्कटको बेला रक्षक

रुकुमको तकसेराबासीले पनि गाउँ प्रवेश गर्ने तीन वटै बाटोमा बिहान ६ देखि राति १२ बजेसम्म पहरा दिँदै आएका छन्।

त्यसका कारण गाउँलेले पनि सुरक्षित महसुस गरेको बताउँदै  शिक्षिका सीताकुमारी बुढा  भन्छिन्, "पहरा दिएको पनि आफ्नै लागि हो। पछि दु:ख नहोस् भनेर समयमै सावधानी अपनाएका छौँ।"

कोरोना भाइरसको जोखिमबाट जोगिन सुर्खेतको चौकुनेबासीले अछाम र कैलाली जोड्ने १० वटै झोलुङ्गे पुलमा ताला लगाएर पहरा दिइरहेका छन्।

गाउँलेकै सहयोगमा बहिरबाट आएका १५ जना मान्छेलाई क्वारन्टीनमा राखिएको चौकुने गाउँपालिकाका  प्रमुख प्रशासकीय अधिकृत हितप्रसाद पौडेलले बताए।

आफ्नो लागि आफैँ सचेत नहुने हो भने कोरोनाभाइरसलाई रोक्न नसकिने त्यसरी सुरक्षामा जुटेका...


शीर्षक: कोरोना भाइरस: सङ्क्रमित बच्चा आईसीयूमा भर्ना हुँदा आमाको मनमा कस्तो होला\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

त्यसरी भर्ना भएर सघन उपचार कक्षमा राखिएका आफ्ना सन्तानको अवस्था देख्दा एउटी आमाको मन कस्तो हुन्छ होला?

त्यही अनुभव साटेका छन् दुईजना आमाले। भरखरका सन्तानले कोरोनाभाइरससँग गरेको सङ्घर्षबारे बीबीसीसँग उनीहरूले आफ्नो अनुभव यसरी सुनाए।

हेर्नुहोस् यो भिडिओ।


शीर्षक: कोरोना भाइरस: समुदायमा कोभिड-१९ सङ्क्रमण नभएको न्यूजील्यान्डको दाबी\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

केही दिनसम्म दैनिक नयाँ सङ्क्रमितको सङ्ख्या एक अङ्कमा मात्रै बढेपछि प्रधानमन्त्री जसिन्डा आर्डनले भाइरस अहिले निर्मूल भएको बताएकी छन्।

तर अधिकारीहरूले यो घोषणाबाट उत्साहित नहुन चेतावनी दिँदै यसको अर्थ नयाँ कोरोनाभाइरस सङ्क्रमण अन्त्य भएको अर्थ ननिकाल्न भनेका छन्।

न्यूजील्यान्डले कडा खाले सामाजिक प्रतिबन्धहरू हटाउनु केही घण्टा अगाडि यो घोषणा भएको हो।

मङ्गलवारबाट स्वास्थ्य सेवा, शिक्षा र अन्य व्यवसायहरू सुचारू हुने गरी प्रतिबन्ध हटाइएको हो।

धेरै मानिसहरू अझै पनि घरमै बस्नुपर्ने र सामाजिक जमघट गर्न नहुने नियमहरू भने कायम छ।

"हामी अर्थतन्त्रलाई खोल्दैछौँ तर मानिसको सामाजिक जीवन खोल्दै छैनौँ," सरकारको नियमित पत्रकार सम्मेलनमा आर्डनले भनिन्।

न्यूजील्यान्डमा १,५०० जनाभन्दा कमलाई सङ्क्रमण छ भने १९ जनाको मात्रै मृत्यु भएको छ।

'खराब अवस्थाबाट बचियो'

न्यूजील्यान्डका स्वास्थ्य महानिर्देशक एस्ले ब्लूमफिल्डले हालैका दिनमा भएका कम सङ्क्रमणले 'निर्मूल पार्ने लक्ष्य प्राप्त गरेको विश्वास गर्ने' आधार बनेको बताए।

तर उनले यसको अर्थ नयाँ सङ्क्रमण नै नहुने लगाउन नहुने बताउँदै 'यसको अर्थ नयाँ सङ्क्रमण कहाँबाट आइरहेका भने थाहा हुने अवस्था बनाएको' बताए।

आर्डनले न्यूजील्यान्डमा परीक्षण नभएको ठूलो सङ्ख्याको समुदायमा सङ्क्रमण नभएको बताउँदै यो युद्ध जितेको बताइन्।

प्रधानमन्त्री जसिन्डा आर्डनले भाइरस अहिले निर्मूल भएको बताएकी छन्

तर उनले यही अवस्था राखिरहन देश सावधान अवस्थामा रहनुपर्ने बताइन्।

न्यूजील्यान्डले केही दर्जन सङ्क्रमण मात्रै हुँदा कडा प्रतिबन्धहरू लागु गरेको थियो।

महामारीको रूप लिनु अगाडि नै न्यूजील्यान्डले सीमा नाकाहरू बन्द गरेर वृहत् परीक्षण शुरू गरेको थियो।

आर्डनले त्यति नगरेको भए आफ्नो देशमा दैनिक १,००० नयाँ सङ्क्रमणको अवस्था आइपर्ने थियो भनेकी छन्।


शीर्षक: कोरोना भाइरस: सहज छैन इपीएस प्रणाली अन्तर्गत नेपाली कामदारलाई तत्काल कोरिया पठाउन\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

आइतवारको मन्त्रिपरिषद् बैठकले उक्त विषयमा निर्णय गरेको सरकारका प्रवक्ता एवम् अर्थमन्त्री युवाराज खतिवडाले बताएका थिए।

श्रम, रोजगार तथा सामाजिक सुरक्षा मन्त्रालयका सह-सचिव एवम् प्रवक्ता सुमन घिमिरेले निर्णयबारे लिखित जानकारी आएपछि अघि बढ्ने तयारी भइरहेको छ।

घिमिरेले भने, "कोरियामा काम गर्ने अवस्था कस्तो छ भन्ने कुरा पनि आउँछ। त्यहाँको अवस्था बुझेर प्रक्रियागत रूपमा आवश्यक समन्वय गर्न सुरु गर्नेछौँ।"

सरकारको पछिल्लो निर्णयबारे कसरी यसलाई अगाडि बढाउने भन्ने सम्बन्धमा हालसम्म स्पष्टता भने देखिएको छैन।

अस्पष्ट अवस्था

घिमिरेका अनुसार वैदेशिक रोजगार विभागमा रहेको इपीएस कोरिया शाखामा रहेको एचआरडी कोरिया कार्यालय अन्तर्गत कोरियाली पक्षसँग कुराकानी अघि बढाउने तयारी छ।

मन्त्रालयका एकजना उच्च अधिकारीका अनुसार दक्षिण कोरियाबाट बिदामा आएका नेपालीहरूले फर्कन पाउँ भन्दै निवेदन दिने गरेका छन्।

दक्षिण कोरियाले पनि आफ्नो मुलुक सुरक्षित भएको र श्रमका लागि पठाउँदा हुने भन्ने आशयका भावना व्यक्त भएको अधिकारी बताउँछन्।

तर मन्त्रिपरिषद्ले गरेको पछिल्लो निर्णय सबैका लागि लागु हुने हो वा बिदामा आएकाहरूका हकमा मात्र लागु हुने हो भन्ने विषयमा स्पष्टता नदेखिएको ती अधिकारीले बताए।

वैदेशिक रोजगार विभागका निर्देशक कृष्णप्रसाद खनालका अनुसार दक्षिण कोरियामा काम गर्ने नेपालीहरूको अनुबन्ध करिब पाँच वर्षका लागि कायम रहन्छ।

त्यसपछि उनीहरू नेपाल फर्कन्छन् र थोरै कम्प्युटरमा आधारित परीक्षा दिएर फेरि दक्षिण कोरिया जान पाउँछन्।

महत्त्व

सन् २००७ मा दुई देशका सरकारबीच श्रमका लागि नेपाली कामदार लाने विषयमा सहमति भएको थियो। कामदारहरू जाने क्रम भने सन् २००८ बाट सुरु भएको थियो।

हाल दक्षिण कोरियामा ३५ हजारभन्दा बढी नेपाली श्रमिक कार्यरत रहेको सरकारी तथ्याङ्क छ।

कोरियामा नेपालीहरू उत्पादन र कृषि तथा पशुपालन गरी दुई क्षेत्रमा कार्यरत छन्।

खाडी मुलुकका तुलनामा दक्षिण कोरियामा कार्यरतहरूको सङ्ख्या कम भए पनि विप्रेषणका हिसाबले राम्रो रहेको खनालको भनाइ छ।

"दुई देशबीच सरकारको समन्वयमा कामदार जाने र कमाइ पनि मासिक दुई लाखसम्म हुने हुँदा यो अन्यको तुलनामा राम्रो छ," खनालले भने।

चुनौती

सरकारले जुनसुकै किसिमको निर्णय गरेको भए पनि त्यसलाई कार्यान्वयनमा लान भने चुनौतीपूर्ण हुने अधिकारीहरू बताउँछन्।

सरकारले अर्को सूचना जारी नभएसम्मका...


शीर्षक: कोरोना भाइरस: सार्वजनिक स्थानमा मास्क लगाउन विश्व स्वास्थ्य सङ्गठनको सुझाव\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

डब्ल्यूएचओका अनुसार मास्क लगाउँदा 'सम्भावित सङ्क्रामक छिटालाई एक व्यक्तिबाट अर्कोमा सर्नमा अवरोध' हुन्छ।

विगतमा उक्त संस्थाले मास्कले सङ्क्रमण रोक्छ भन्नेबारे पर्याप्त प्रमाण नभएको जनाएको थियो।

अहिले नै कैयौँ देशमा मास्क लगाउन सुझाव दिइएका वा अनिवार्य गराइएका छन्।

कस्तो मास्क?

डब्ल्यूएचओकी प्राविधिक विज्ञ डा. मारिया भान कर्खोभले समाचारसंस्था रोएटर्स सँग कुरा गर्दै आफूहरूले सर्वसाधारणलाई 'मेडिकल मास्क नभई कपडाको न मास्क' लगाउन सुझाएको बताइन्।

सो संस्थाले मेडिकल मास्क भने बिरामीले वा बिरामीको हेरचाह गर्नेहरूले मात्र लगाउनुपर्ने भन्दै आएको छ।

कोरोनाभाइरस: कस्तो मास्कले कति सुरक्षा दिन्छ?

उसका अनुसार पछिल्लो सुझाव हालैका साताहरूमा गरिएका अध्ययनहरूको निष्कर्षमा आधारित छन्।

"हामी सरकारहरूलाई आम मानिसलाई मास्क लगाउन प्रेरित गर्न अनुरोध गर्छौँ," कर्खोभले भनिन्।

यसबीच डब्ल्यूएचओले मास्कको प्रयोगलाई सङ्क्रमण रोक्ने विभिन्न उपायमध्ये एक उपाय मात्र भएको भन्दै यसले मानिसहरूलाई गलत तरिकाबाट ढुक्क भने पार्न नहुने बताएको छ।

"मास्क मात्रैको प्रयोगले कोभिड-१९ बाट जोगाउँदैन," डब्ल्यूएचओका महानिर्देशक डा. टेड्रस एडहानोम गेहब्रेयससले भने।

विश्वभरिमा कोरोनाभाइरस सङ्क्रमणको सङ्ख्या बढेर ६७ लाख पुगेको छ भने झन्डै चार लाख मानिसको ज्यान गएको छ।

नयाँ सुझावको अर्थ

बीबीसीका विज्ञान सम्पादक डेभिड शुकम्यान भन्छन्: डब्ल्यूएचको पछिल्लो सुझावले उक्त संस्थामा आएको ठूलै परिवर्तनको सङ्केत गर्छ। महिनौँसम्म उसका विज्ञहरूले मास्कको प्रयोगले सर्वसाधारणले  गलत ढङ्गबाट ढुक्क हुन सक्ने अनि त्यसले स्वास्थ्यकर्मीहरूका निम्ति आवश्यक मास्कको अभाव हुन सक्ने भन्दै आएका थिए।

ती तर्क अझैपनि विद्यमान नै छन् तर डब्ल्यूएचओले सङ्क्रमणको जोखिमबारे नयाँ प्रमाण पनि हेरिरहेको देखिन्छ।

"यसले हालैको अनुसन्धानतर्फ इङ्गित गर्छ जसमा के उल्लेख थियो भने मानिसहरू कोरोनाभाइरसबाट सङ्क्रमित भएको प्रारम्भिक दिनहरूमा अत्यन्त सङ्क्रामक हुन्छन् (अरूलाई सार्ने सन्दर्भमा) जबकि उनीहरूमा लक्षण देखिन थालेको हुँदैन," शुकम्यान भन्छन्।

सार्वजनिक सवारीसाधन वा पसल वा शरणार्थी शिविर जहाँ सामाजिक दूरी सम्भव हुँदैन त्यहाँ घरेलु मास्ककै भए पनि प्रयोग गर्न सुझाव दिइएको छ।

साठी वर्षभन्दा माथि उमेरका मानिसहरू जसलाई अन्य रोग पनि छ तिनले मेडिकल स्तरकै मास्क प्रयोग गर्न उचित हुने...


शीर्षक: कोरोना भाइरस: सुकेका पातमा कोभिड-१९ को सन्देश\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

चितवनका २२ वर्षीय निरज खनालले भने ‘लिफ आर्ट’ अर्थात् पातमा चित्र कोर्ने कलालाई प्रयोग गरेका छन्।

वनस्पती विज्ञानका स्नातकोत्तर तहका विद्यार्थी खनाल आफ्नो कलाका कारण सामाजिक सञ्जालमा चर्चित छन्।

पेन्सील र ब्लेडको सहयोगमा पीपलको पातमा उनले दर्जनौँ कलाकार, खेलाडी तथा चर्चित व्यक्तिको चित्र पनि कोरेका छन्।

हेर्नुहोस् कमल परियारले बनाएको यो भिडिओ।

अनि यो पनि:


शीर्षक: कोरोना भाइरस: स्पेन र इटलीमा मृतकको सङ्ख्या घट्दै, लकडाउन खुकुलो पारिँदै\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

स्पेनमा खेल्दै गरेका बालबालिका

स्वास्थ्य मन्त्रालयका अनुसार आइतवार २ सय ८८ मानिसहरूको मृत्यु भयो। जुन गत मार्च २० तारिखयताकै सबैभन्दा कम हो।

शनिवार त्यहाँ ३ सय ७८ जनाको कोरोनाभाइरसका कारण मृत्यु भएको थियो।

स्वास्थ्य मन्त्रालयले हालसम्म २३ हजार १ सय ९० जनाको मृत्यु भइसकेको जनाएको छ।

बालबालिकालाई राहत

अधिकारीहरूले कोरोनाभाइरस महामारी फैलिएयता पहिलो पटक स्पेनमा एकैदिन ३ सय भन्दा कम मानिसहरूको मृत्यु भएको जनाएका छन्।

यसले भाइरस नियन्त्रण सकारात्मक दिशातर्फ गइरहेको देखाएको उनीहरूको भनाइ छ।

छ सातापछि बालबालिकालाई घरबाट बाहिर निस्कने अनुमति दिएपछि आइतवार स्पेनमा कैयौँ बालबालिकाहरू आफ्नो घरबाट बाहिर निस्किएका छन्।

लकडाउनलाई खुकुलो पार्दै स्पेनले १४ वर्षभन्दा कम उमेरका बालबालिकाहरूलाई बिहान ९ बजेदेखि राति ९ बजेसम्ममा एक घण्टाका लागि घर बाहिर जान अनुमति दिएको छ।

गत मार्च १४ देखि उनीहरूले घरबाट बाहिर निस्कन पाएका थिएनन्।

यद्यपि अझै पनि कतिपय प्रतिबन्धहरू जारी नै छन्।

बालबालिकालाई सार्वजनिक पार्क तथा घरभन्दा एक किलोमिटर पर जान भने रोक लगाइएको छ।

कतिपय अभिभावकहरूले विशेषगरी सुपरमार्केटजस्ता सङ्क्रमणको खतरा धेरै रहेको स्थानमा बालबालिकालाई पठाउन चाहेका छैनन्।

इटलीमा लकडाउन खुकुलो पारिँदै

यसैबीच इटलीका प्रधानमन्त्री जुजेपे कोन्टेले दोस्रो चरणको लकडाउनलाई खुकुलो पार्ने क्रम सुरू गरिने बताएका छन्।

टेलिभिजन सम्बोधनमा उनले मे ४ देखि दैनिक जीवनका कतिपय प्रतिबन्धहरू हटाइने बताए।

उनका अनुसार मानिसहरूले मास्क लगाएर सानो संख्यामा आफन्तहरूको घरमा जान पाउनेछन्।

पार्कहरू खोलिनेछन् तर विद्यालयहरूले सेप्टेम्बरसम्म कक्षा सुरु गर्ने छैनन्।

इटलीले विश्वकै सबैभन्दा लामो लकडाउन सामना गरेको छ भने युरोपेली देशहरूमा सबैभन्दा धेरैको मृत्यु इटलीमै भएको छ।

इटलीमा अमेरिकापश्चात् सबैभन्दा धेरै २६ हजार ६ सय ४४ जनाको मृत्यु भएको छ।

तर हाल त्यहाँ लगातार मृतकको सङ्ख्यामा कमी आइरहेको छ।


शीर्षक: कोरोना भाइरस: स्पेनमा देशव्यापी सङ्कटकाल घोषणा, रातभरि कर्फ्यु\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

कोरोनाभाइरसको सङ्क्रमण फेरि बढेपछि त्यसको नियन्त्रणका निम्ति उक्त कदम चालिएको हो।

प्रधानमन्त्री पेड्रो सान्चेथले राति ११ बजेदेखि बिहान ६ बजेसम्म कर्फ्यु घोषणा गरिएको जानकारी दिए।

उनले कोरोनाभाइरसको विश्वव्यापी महामारी देशले सामना गरेको शताब्दीकै सबैभन्दा खराब स्वास्थ्य सङ्कट भन्दै सङ्कटकाल लगाउनु न्यायोचित भएको टिप्पणी गरेका छन्।

दोस्रो लहरको डर

सकेसम्म घरभित्रै बस्न उनले मानिसहरूलाई आह्वान पनि गरे।

स्थानीय अधिकारीहरूले सङ्कटकालीन व्यवस्था अनुसार क्षेत्रहरू बीचको यात्रामा समेत रोक्न लगाउन सक्ने बताइएको छ।

वास्तवमा कोरोनाभाइरस के हो?

अहिलेसम्म स्पेनमा सङ्क्रमितको सङ्ख्या १० लाख नाघेको छ र करिब ३५ हजार जनाको ज्यान गएको छ।

स्पेन यो वर्षको सुरुमा महामारीको पहिलो लहरका बेला विश्वमै कडा प्रतिबन्धहरू लगाउने देशहरूमध्ये पर्छ।

अन्य युरोपेली देशहरू जस्तै अहिले स्पेनमा महामारीको दोस्रो लहर देखिएको छ।

इटलीले पनि नयाँ प्रतिबन्धहरू घोषणा गरेको छ।


शीर्षक: कोरोना भाइरस: स्वदेश फर्कन चाहने कामदारका लागि क्वारन्टीनको व्यवस्था मिलाउन खाडीदेशस्थित राजदूतहरूको आग्रह\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

कोरोनाभाइरसका कारण उत्पन्न सङ्कटका बेला सैयौँको सङ्ख्यामा ती देशमा कार्यरत नेपालीले रोजगारी वा सुविधा गुमाएको हुनसक्ने आकलन माझ नेपाली राजदूतहरूले त्यस्तो निचोड निकालेर सरकारलाई पत्राचार गरेका हुन्।

यसै साता उनीहरूबीच भएको भिडिओ कन्फ्रेन्समा विशेष गरि साना व्यवसायमा आश्रित नेपाली कामदारहरू बढी प्रभावित हुनसक्ने निष्कर्ष निकालिएको थियो।

पछिल्लो सङ्कटले खाडी देशको अर्थतन्त्र अनि उद्योगधन्दालाई प्रत्यक्ष असर पार्ने भएकाले दीर्घकालीन तयारी साथै अघि बढाउनुपर्ने विज्ञहरूले बताइरहेका छन्।

क्वारन्टीनको व्यवस्था गर

बाहरेनस्थित नेपाली राजदूत पदम सुन्दासले कोभिड-१९ का कारण रोजगारी गुमाएकाको विवरण सङ्कलनका लागि बुधवार दूतावासले सूचना जारी गर्न लागेको बताए।

उनले भने, "सानासाना कम्पनीहरू सबै बन्द भएका छन्। होटल व्यवसाय धराशायी नै भएको छ। अर्कोसँग करार गरेर रोजगारी दिने ब्युटि पार्लर जस्ता साना व्यवसाय पनि बन्द भएका छन्। हामीले अनुमान गरे अनुसार तीन हजार जतिले रोजगारी गुमाउन सक्छन्।"

उनले आपतमा परेका व्यक्तिहरूलाई नेपाल पठाउनका लागि क्वारन्टीनको व्यवस्था गर्न परराष्ट्र मन्त्रालयमा यसै साता गल्फ कोअपरेशन काउन्सिल (जीसीसी) आवद्ध देशका राजदूतले प्रतिवेदन पठाएको उल्लेख गरे।

उनले भने, "जीसीसी आवद्ध देशका नेपाली राजदूतहरूको भिडिओ कन्फ्रेन्सबाट हामीले अत्यावश्यक रूपमा नेपाल पठाउनुपर्ने व्यक्तिहरूको लागि त्यहाँ क्वारन्टीनको व्यवस्था छिट्टै होस् र त्यसको आधारमा हामी नपठाइ नहुने आपतमा परेका व्यक्तिहरूलाई पठाउँछौ भनेर प्रतिवेदन पठाएका छौँ।"

संयुक्त रूपमा राजदूतहरूले मङ्गलबार पठाएको उक्त प्रतिवेदनबारे परराष्ट्र मन्त्रालयले कुनै जवाफ दिइसकेको छैन।

कामदार फिर्ता लान ध्यानाकर्षण

श्रम स्वीकृति लिएर नेपालबाट विदेशिएका झण्डै ४० लाख कामदारमध्ये अधिकांश खाडी देशहरूमा छन्। उल्लेख्य सङ्ख्यामा अवैध रूपमा नेपाली कामदारहरू पनि ती देशमा रहेको बताइन्छ।

श्रम, रोजगार तथा सामाजिक सुरक्षा मन्त्रालयले सन् २०२० मा निकालेको एउटा प्रतिवेदनका अनुसार अघिल्लो वर्ष ८७ दशमलब ८ प्रतिशत नेपाली कामदार जीसीसी आवद्ध पाँच देशहरू कतार, संयुक्त अरब एमिरेट्स (यूएई), साउदी अरेबिया, बाहरेन र ओमानमा रोजगारीका लागि गएका थिए।

गत साल नेपालले कामदारले पठाएका रेमिट्यान्सबाट ८ खर्ब ७९ अर्ब रूपियाँ देशमा भित्र्याएको थियो।

हालै कतिपय खाडी देशहरूले कोरोनाभाइरसको...


शीर्षक: कोरोना भाइरस: हवाईजहाज चढ्दा अनिवार्य मास्क लगाउन यात्रुलाई निर्देशन\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

यो साता अमेरिकाका ठूला वायुसेवाहरूले कोरोनाभाइरस फैलिन रोक्ने उद्देश्यले यात्रु र चालकदलका सदस्यका लागि स्वास्थ्य र सुरक्षासम्बन्धी नयाँ नीतिहरू जारी गर्दैछन्।

विश्वका अरू वायुसेवाहरूले पनि हवाई उडान शुरू भएपछि मास्कलाई बाध्यकारी बनाउने तयारी थालेका छन्।

हाल ९० प्रतिशत अन्तर्राष्ट्रिय उडानहरू रद्द भएका छन् र वायुसेवाहरूले यसै महिनामा उडानहरू शुरू गर्ने लक्ष्य राखेका छन्।

सोमवार अमेरिकाको डेल्टा एअरलाइन्सले यात्रुहरूले चेक-इन क्षेत्र, प्रिमियम लाउन्ज, बोर्डिङ गेट र विमानमा सम्पूर्ण उडान अवधिभर मास्क वा अन्य मुख ढाक्ने वस्तु लगाउनुपर्ने बताएको छ।

अमेरिकन एअरलाइन्स र युनाइटेडले पनि चालकदलका सदस्य र यात्रुका लागि मास्कलाई अनिवार्य बनाउने बताएका छन्।

अमेरिकन एअरलाइन्सका एक प्रवक्ता कुर्ट स्टाचले आफ्नो वायुसेवा यात्रुहरूले यात्रा गर्दा मानसिक रूपमा शान्तिपूर्वक यात्रा गर्ने अवसर दिन प्रतिबद्ध भएको बताएका छन्।

उनले यात्रु र चालकदलका सदस्यका लागि चाँडै नयाँ स्वास्थ्य सुरक्षासम्बन्धी कदमहरू चालिने पनि बताए।

युनाइटेड एअरलाइन्सकी प्रवक्ता म्याडी किङले सबै यात्रुले अनिवार्य रूपमा अनुहार ढाक्नुपर्ने उल्लेख गर्दै यात्रामा नि:शुल्क मास्क उपलब्ध गराइने बताइन्।

तर सबै वायुसेवाले मास्कलाई बाध्यकारी बनाएका भने छैनन्।

नियामक निकायको तयारी

क्वान्टस एअरवेजले अस्ट्रेलियाले मास्क लगाउनुपर्ने व्यवस्था नगरिसकेको उल्लेख गर्दै हालका प्रतिबन्धहरू खुकुको भएपछि चालिने कदमका बारेमा सरकार वा वायुसेवाले कुनै निर्णय नगरेको जनाएको छ।

उसले वेबसाइटमा उडिरहेको विमानमा कोरोनाभाइरसको सङ्क्रमण हुने सम्भावनालाई न्यून राखिएको उल्लेख गर्दै आफ्ना सबै उडानहरूमा सामाजिक दूरीको व्यवस्था गरिएको उल्लेख गरेको छ।

हाल अस्ट्रेलियाको प्रमुख स्वास्थ्य अधिकारीको निर्देशनहरू सबै पालना गरिरहेको उक्त वायुसेवाको भनाइ छ।

वायुसेवाका लागि संसारभर लागु गराउने नीतिको निर्देशन अन्तर्राष्ट्रीय हवाई यातायत एसोसिएसन आईएटीएजस्ता अन्तर्राष्ट्रिय निकायबाट आउनुपर्छ।

उडानहरू सुचारु भएपछि चालिने भनिएका विभिन्न कदमहरूमा त्यस विषयलाई पनि समेटिएको आईएटीएका प्रवक्ताले जनाएका छन्।

कोरोना भाइरसः स्वीडनमा कोभिड-१९ फैलिन नदिन कुखुराको सुली प्रयोग गरिँदै

वायुसेवाहरूले कोरोनाभाइरसको सङ्क्रमण फैलिन नदिन यात्रा अवधिलाई लक्षित गर्दै अरू सुरक्षाका कदमहरू चाल्ने बताएका...