शीर्षक: बीबीसी अनुसन्धानपछि नेपालमा चिम्पान्जी तस्कर पक्राउ\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

चिम्पान्जीका बच्चा

उद्धार गरिँदा बूढीऔँला चुसिरहेका थकित अनि भोका चिम्पान्जीका दुई बच्चा देखेपछि आफूहरू स्तब्ध हुन पुगेको प्रहरीहरू बताउँछन्।

नाइजिरियाको वनमा समातिएका ती 'वनमान्छे'का बच्चालाई तस्करहरूले विमानमा लुकाएर हजारौँ किलोमिटर टाढा नेपाल ल्याइपुर्‍याएका थिए।

नेपाल प्रहरीका अनुसन्धान प्रमुख अनुपम राणा भन्छन्, "तिनीहरू साना बच्चाजस्तै थिए।"

लट्ठ्याउने औषधी दिएर सामान राख्ने बट्टामा लुकाइएका यी वन्यजन्तु ओसार्न छ देशमा सक्रिय वन्यजन्तु तस्करहरूको सञ्जाल सक्रिय भएको थियो।

नेपालको बाटो हुँदै तिनलाई भारत लैजान खोजिएको आशङ्का गरिएको छ।

अवैध व्यापार

चिम्पान्जी सङ्कटापन्न जीव भएपनि तिनलाई घरमा पाल्नका लागि तस्करी गर्ने गरिएको छ।

एउटाको १२,५०० डलर (झन्डै १४ लाख रुपैयाँ) मूल्य राखेर तिनलाई अवैध रूपमा बेच्न लागिएको थियो।

विश्वभरि प्रत्येक वर्ष हुने अर्बौँ डलर बराबरका वन्यजन्तुको तस्करीबारे यसै साता लन्डनमा आयोजित वन्यजन्तुको अवैध व्यापारसम्बन्धी सम्मेलनमा छलफल हुँदैछ।

भयावह बनिरहेको चिम्पान्जी तस्करीबारे बीबीसीले गरेको अनुसन्धान र खुलासाबारे समाचार हेरेका काठमाण्डूका प्रहरी अधिकारीहरूले तिनको उद्धार गरेका हुन्।

कसरी हुन्छ तस्करी?

वनमा चोरसिकारीले एउटा चिम्पान्जीको बच्चा समात्नको लागि उसको परिवारका १० वटासम्म वयस्क सदस्यलाई मार्ने गरेको विज्ञहरू बताउँछन्।

त्यसरी मारिएका चिम्पान्जीको मासु पनि बेच्ने गरिन्छ। त्यसपछि बच्चा वन्यजन्तु तस्करसँग सम्पर्क भएको दलालको हातमा पुग्छन्।

बीबीसी अनुसन्धानले कसरी दर्जनौँ वा त्योभन्दा बढी सङ्ख्यामा चिम्पान्जीहरू पश्चिम अफ्रिकी देशबाट मध्यपूर्व र एशियाका ग्राहक समक्ष पुर्‍याइएको थियो भनेर खुलासा गरेको थियो।

बीबीसीले आइभोरी कोस्टदेखि नेपालसम्मको यात्राको क्रममा टर्कीको इस्तानबुलमा एउटा वनमान्छेको बच्चा मरेको समाचार प्रसारण गरेपछि नेपाल प्रहरी उनीहरूले सोच्दै नसोचेको खतराका विषयमा सतर्क भएका थिए।

पोहोरको घटना

गत वर्षको अक्टोबरमा काठमाण्डू विमानस्थलमा उत्रिएको टर्किश एअरलाइन्सको विमानबाट एउटा शङ्कास्पद बट्टा झारिएको खबर नेपाल प्रहरीको अपराध अनुसन्धान ब्यूरो सीआईबीलाई प्राप्त भएपछि प्रहरीले खोजी थालेको थियो।

यस्तो बाकसमा राखेर चिम्पान्जीको तस्करी भएको थियो

त्यो बट्टा राखिएको भ्यानलाई पछ्याएको प्रहरीले पछि त्यसमा विभिन्न खण्ड बनाइएको,  माथिल्ला खण्डमा...


चिम्पान्जीका बच्चा

उद्धार गर्दा बूढीऔँला चुसिरहेका थकित अनि भोका चिम्पान्जीका दुई बच्चा देखेपछि प्रहरीहरू नै स्तब्ध हुन पुगेका थिए।

नाइजिरियाको वनमा समातिएका ती 'वनमान्छे'का बच्चालाई तस्करहरूले विमानमा लुकाएर हजारौँ किलोमिटर टाढा नेपाल ल्याइपुर्‍याएका थिए।

नेपाल प्रहरीका अनुसन्धान प्रमुख अनुपम राणा भन्छन्, "तिनीहरू साना बच्चाजस्तै थिए।"

लट्ठ्याउने औषधी दिएर सामान राख्ने बट्टामा लुकाइएका यी वन्यजन्तु ओसार्न छ देशमा सक्रिय वन्यजन्तु तस्करहरूको सञ्जाल सक्रिय भएको थियो।

अवैध व्यापार

चिम्पान्जी सङ्कटापन्न जीव भएपनि तिनलाई घरमा पाल्नका लागि तस्करी गर्ने गरिएको छ।

एउटाको १२,५०० डलर (झन्डै १४ लाख रुपैयाँ) मूल्य राखेर तिनलाई अवैध रूपमा बेच्न लागिएको थियो।

विश्वभरि प्रत्येक वर्ष हुने अर्बौँ डलर बराबरका वन्यजन्तुको तस्करीबारे यसै साता लन्डनमा आयोजित वन्यजन्तुको अवैध व्यापारसम्बन्धी सम्मेलनमा छलफल हुँदैछ।

भयावह बनिरहेको चिम्पान्जी तस्करीबारे बीबीसीले गरेको अनुसन्धान र खुलासाबारे समाचार हेरेका काठमाण्डूका प्रहरी अधिकारीहरूले यी दुईको उद्धार गरेका हुन्।

कसरी हुन्छ तस्करी?

वनमा चोरसिकारीले एउटा चिम्पान्जीको बच्चा समात्नको लागि उसको परिवारका १० वटासम्म वयस्क सदस्यलाई मार्ने गरेको विज्ञहरू बताउँछन्।

त्यसरी मारिएका चिम्पान्जीको मासु पनि बेच्ने गरिन्छ। त्यसपछि बच्चा वन्यजन्तु तस्करसँग सम्पर्क भएको दलालको हातमा पुग्छन्।

बीबीसी अनुसन्धानले कसरी दर्जनौँ वा त्योभन्दा बढी सङ्ख्यामा चिम्पान्जीहरू पश्चिम अफ्रिकी देशबाट मध्यपूर्व र एशियाका ग्राहक समक्ष पुर्‍याइएको थियो भनेर खुलासा गरेको थियो।

बीबीसीले आइभोरी कोस्टदेखि नेपालसम्मको यात्राको क्रममा टर्कीको इस्तानबुलमा एउटा वनमान्छेको बच्चा मरेको समाचार प्रसारण गरेपछि नेपाल प्रहरी उनीहरूले सोच्दै नसोचेको खतराका विषयमा सतर्क भएका थिए।

पोहोरको घटना

गत वर्षको अक्टोबरमा काठमाण्डू विमानस्थलमा उत्रिएको टर्किश एअरलाइन्सको विमानबाट एउटा शङ्कास्पद बट्टा झारिएको खबर नेपाल प्रहरीको अपराध अनुसन्धान ब्यूरो सीआईबीलाई प्राप्त भएपछि प्रहरीले खोजी थालेको थियो।

यस्तो बाकसमा राखेर चिम्पान्जीको तस्करी भएको थियो

त्यो बट्टा राखिएको भ्यानलाई पछ्याएको प्रहरीले पछि त्यसमा विभिन्न खण्ड बनाइएको,  माथिल्ला खण्डमा सुगाजस्ता सामान्य चरा राखिएको पायो। तल्लो खण्डमा चाहिँ सङ्कटापन्न वन्यजन्तुको...


शीर्षक: बीबीसी बहस: 'सरकारले अब पनि विचार पुर्‍याएन भने जनता या कोभिड-१९ रोगले मर्छन् या भोकले मर्नेछन्'\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

बीबीसी नेपाली सेवाको शुक्रवारे बहस कार्यक्रममा अर्थशास्त्री डा.डिल्लीराज खनालले बजेटले सङ्घीयताको मर्म आत्मसाथ नगरेको बताए।

अर्का अर्थशास्त्री डा. पोषराज पाण्डेले बजेटको नियत ठिक भएपनि विषयबस्तु ठिक नभएको बताए।

स्वास्थ्यका विभिन्न सुरक्षा नियमहरू कार्यान्वयन गरेर अर्थतन्त्र चलायमान बनाउनुपर्नेमा दु्वै अर्थशास्त्रीहरू एकमत थिए।

सरकारले न्यूनतम ज्यालाको एक चौथाइ रकम उपलब्ध गराउने भने पनि त्यो रकम कसका लागि प्रष्ट नभएको र त्यस्तो रकमले परिवार पाल्न अपुग हुने अर्थशास्त्रीद्वयको भनाइ थियो।

नेपालकाो थला पर्न लागेको अर्थतन्त्र चलायमान नबनाए सङ्कट गहिरिने उनीहरूको आकलन छ।

डा. पाण्डेले भने, "सरकारले तत्काल स्वास्थ्य सुरक्षाका नियम कार्यान्वयनमा ल्याउँदै अर्थतन्त्र चलायमान बनाउन शुरू नगरे नागरिकहरू या त कोभिड-१९ ले मर्नेछन् या भोकले मर्नुपर्नेछ।"

अनि यो पनि:


शीर्षक: बीबीसी बहस: नागरिकताका लागि सात वर्ष कुर्नुपर्ने प्रावधान 'संविधान विपरीत'\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

नागरिकतासम्बन्धी नयाँ प्रस्तावित व्यवस्थाप्रति संवैधानिक कानुनका ज्ञाता विपिन अधिकारी सकारात्मक देखिन्छन्।

तर नेपाली काङ्ग्रेसका नेता तथा संवैधानिक कानुनका जानकार राधेश्याम अधिकारी त्यस्तो कानुन बनाउने हो भने एउटा समुदाय मर्कामा पर्ने बताउँछन्।

नयाँ प्रस्तावित व्यवस्था संविधानको धारा २८९ को विपरीत हुने उनी बताउँछन्।

संविधानको धारा २८९मा लेखिएको छ:

२८९. पदाधिकारीको नागरिकता सम्बन्धी विशेष व्यवस्था : (१) राष्ट्रपति, उपराष्ट्रपति, प्रधानमन्त्री, प्रधान न्यायाधीश, प्रतिनिधि सभाका सभामुख, राष्ट्रिय सभाका अध्यक्ष, प्रदेश प्रमुख, मुख्यमन्त्री, प्रदेश सभाको सभामुख र सुरक्षा निकायका प्रमुखको पदमा निर्वाचित, मनोनीत वा नियुक्ति हुन वंशजको आधारमा नेपालको नागरिकता प्राप्त गरेको हुनु पर्नेछ ।

(२) उपधारा (१) मा उल्लिखित पद बाहेक अन्य संवैधानिक निकायको पदमा यस संविधान बमोजिम नियुक्तिको लागि वंशजको आधारमा नेपालको नागरिकता प्राप्त गरेको व्यक्ति, नेपालको अंगीकृत नागरिकता प्राप्त गरेको व्यक्ति वा जन्मको आधारमा नेपालको नागरिकता प्राप्त गरेको व्यक्ति समेत योग्य हुनेछ ।

तर नेपालको अंगीकृत नागरिकता प्राप्त गरेको व्यक्तिको हकमा कम्तीमा दश वर्ष, जन्मको आधारमा नेपालको नागरिकता प्राप्त गरेको व्यक्ति र धारा ११ को उपधारा (६) बमोजिम नेपालको अंगीकृत नागरिकता प्राप्त गरेको व्यक्तिको हकमा कम्तीमा पाँच वर्ष नेपालमा बसोबास गरेको हुनु पर्नेछ ।

नयाँ व्यवस्थामा पनि नेपाली महिलासँग बिहे गर्ने विदेशी पुरुषबारे कुनै व्यवस्था नगरिएकाले नागरिकता सम्बन्धी प्रस्तावित व्यवस्था महिला र पुरुष बराबर हुन् भन्ने संविधानमा अङ्कित समानताको हक विपरीत भएको पनि धेरैले औँल्याउँदै आएका छन्।

सुन्नुहोस् यसै विषयमा संवैधानिक कानुनका ज्ञाताहरू विपिन अधिकारी र राधेश्याम अधिकारीबीच बहस:

अनि यो पनि:


शीर्षक: बीबीसी बहस: नेपाल धानमा कसरी आत्मनिर्भर हुन सक्ला\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

गत वर्ष अहिलेसम्मकै उच्च अर्थात् ५६ लाख टन धान उत्पादन हुँदा सरकार हौसिएको थियो।

आगामी तीन वर्षमा धानमा आत्मनिर्भर हुने सरकारको लक्ष्य छ। त्यसका लागि वार्षिक ७० लाख टन हाराहारीमा धान उत्पादन हुनुपर्छ।

नेपालमा आधाभन्दा बढी धान रोपिने भूभागमा अकासेखेती मात्र हुन्छ। अर्थात् सिँचाइको अभाव भएको हुँदा वर्षाको भर पर्नुपर्छ।

त्यसबाहेक मल र बीउको अभाव हुने गरेको किसानहरूको गुनासो छ। यस्तो परिस्थितिमा के नेपाल तीन वर्षमा धान उत्पादनमा आत्मनिर्भर हुन सक्ला?

धानबालीविज्ञ भोलामानसिंह बस्नेत र कृषिविज्ञ नीलकण्ठ शर्मासँग यस विषयमा गरिएको बीबीसी बहस सुन्नुहोस्।

अनि यो पनि


शीर्षक: बीबीसी बहस: महामारीमा विद्यालय शिक्षा, शिक्षामन्त्री भन्छन्- 'शिक्षकहरू अब स्कूल जानुपर्छ'\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

विद्यालय शिक्षाका जानकार शिशिर खनाल भन्छन्, सरकारले दूर शिक्षा नीतिमा परिवर्तन नगरे ठूलो हिस्सा शिक्षाप्राप्तिको अवसरबाट बञ्चित हुनेछ।

उनको भनाइ छ, "नगरपालिकामा त धेरैका घरमा इन्टरनेट जोडिएको छैन गाउँमा त झन् कुरै भएन।"

शिक्षा र विज्ञान तथा वातावरण मन्त्री गिरीराजमणि पोखरेल अब शिक्षकहरू विद्यालय फर्कनुपर्ने बताउँछन्।

तर क्वारन्टीन बनाइएका स्कूल र शिक्षकलाई सङ्क्रमण भए कस्तो व्यवस्था हुनेछ भन्ने निश्चित नभएसम्म शिक्षक विद्यालय जाने स्थिति नरहेको जानकारहरू बताउँछन्।

सरकारले तलब सुविधा दिएर राखेका शिक्षक गाउँ घर पुगेका कलेजका विद्यार्थी र ठूलो कक्षाकाले सानालाई टोलटोलमा पढाउन सक्ने वातावरण बनाउनुपर्ने खनाल बताउँछन्।

अनि यो पनि:


शीर्षक: बीबीसी वर्षको उत्कृष्ट भारतीय महिला खेलाडी को बन्ला\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

धावक दुती चंद, प्यारा ब्याडमिन्टन खेलाडी मानसी जोशी, बक्सिङकी मेरी कोम, ब्याडमिन्टनकी पीभी सिन्धु र पहलमान विनेश फोगट रहेका छन्।

भारतीय भाषाका बीबीसीका साइटहरूमा पाठकहरूले फेब्रुअरी १७ सम्म मत हाल्न सक्ने व्यवस्था गरिएको छ।

भारतीय भाषा सेवाकी सम्पादक रुपा झा भन्छिन्, "भारतीय महिलाले इतिहास रचेका छन् तर उनीहरूप्रति अझ पनि हामी आकर्षण पैदा गर्न सकेका छैनौँ।"

"बीबीसीले महिलाको योगदानबारे सोच्छ र त्यसमा हाम्रो प्रतिबद्धता पनि छ।"

मार्च ८ मा नयाँ दिल्लीमा एक कार्यक्रम गरेर विजेताको नाम घोषणा गरिने बीबीसीले जनाएको छ।

दुती चंद

दुती चंद

चंद उडिशाको जाजपुर जिल्लाकी हुन्। उनको परिवारमा छ दिदीबहिनी र एक भाइ गरी नौ जना छन्।

उनका बाबु कपडा बुन्ने काम गर्थे।

उनले धावक बन्न धेरै समस्याको सामना गर्नुपरेको थियो।

उनकी दिदी सरस्वती चंद पनि राष्ट्रिय धावक थिइन्। दिदी दौडेको देखेर उनले पनि खेलाडी बन्ने निश्चय गरेकी थिइन्।

उनी भन्छिन् "मेरी दिदीले मलाई दौडन प्रेरित गरिन्। पढाइ शुल्क तिर्न पैसा थिएन। यदि खेल्यो र स्कूलमा च्याम्पियन बन्यो भने पढाइको खर्च स्कूलले नै दिन्छ र खेल क्षेत्रमा जागिरे नै हुन सकिन्छ भनेर दौडन सुरु गरेँ।"

तर न जुत्ता थियो, न दौड्ने ट्र्याक, न त सिकाउने गुरु नै। सुरुमा एक्लै दौडिइन्।

सन् २००५ मा सरकारी खेल होस्टलका लागि उनी चुनिइन्। पहिलो कोच चितरञ्जन महापात्राले उनलाई दौड सिकाउन थाले।

उनले २००७ मा पहिलो राष्ट्रिय पदक जितिन्। तर अन्तर्राष्ट्रिय पदक पाउन उनले २०१३ कुर्नुपर्यो।

हार्मोनको विवाद

सन् २०१४ को राष्ट्रमण्डल खेलमा उनको नाम अचानक हटाइयो। उनको शरीरमा पुरुषको हार्मोन्स धेरै पाइएको भनिएको थियो।

सन् २०१५ मा उनले कोर्ट अफ आर्बिट्रेशनमा अपील गरिन् र मुद्दा जितिन्।

त्यसले सन् २०१६ को रियो ओलम्पिकको तयारीमा पनि असर परिसकेको थियो।

"रियोको तयारीका लागि मसँग एक वर्ष थियो। मैले मेहनत गरेर छनोटमा परेँ।"

रियोमा उनले पदक जित्न सकिनन् तर त्यसपछि उनको प्रदर्शन राम्रो बन्दै गयो। सन् २०१७ को एशियन एथलेटिक्स च्याम्पियनशीपमा उनले दुई कास्य पदक जितिन्।

समलिङ्गी सम्बन्धबारे खुलासा

उनले सन् २०१९ मा आफू समलिङ्गी सम्बन्धमा रहेको खुलाइन्।

त्यसपछि उनले परिवार र गाउँको विरोध सामना गर्नुपर्‍यो तर उनले हार मानिनन्।

आज पनि उनी आफ्नी पार्टनरसँग बस्छिन्।

अब टोक्यो ओलम्पिकमाथि उनको नजर छ। उनले...


शीर्षक: बीबीसी सर्वेक्षण: कोभिडका कारण बढ्यो विश्वव्यापी असमानता\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

महामारीका कारण लकडाउन लागु गरिएपछि त्यसले विश्वभरिका अर्थतन्त्र खलबलिए

तीस हजार मानिसमा गरिएको सर्वेक्षणले मार्च ११ मा महामारी पुष्टि भएयताको ६ महिनामा कसरी विभिन्न देशहरूलाई असर पारेको छ भनेर हेरेको थियो।

महामारीका कारण लकडाउन लागु गरिएपछि त्यसले विश्वभरिका अर्थतन्त्र खलबलिए।

गरिब देशहरू अनि युवायुवतीले सबभन्दा धेरै कठिनाइ बेहोर्नु परेको बताए।

आर्थिक धक्का ठूलो

गरिब देशहरूमा ६९ प्रतिशत मानिसहरूले आफ्नो आम्दानी घटेको बताएका छन्। जबकि धनी देशहरूमा ४५ प्रतिशत मानिसहरूले मात्र आम्दानी घटेको बताए।

जातीय तथा लैङ्गिक हिसाबमा पनि महामारीको प्रभाव भिन्न-भिन्न देखिएको छ। पुरुषभन्दा महिला धेरै मर्कामा परेका छन् भने अमेरिकामा श्वेतभन्दा अश्वेत पुरुष धेरै सङ्क्रमित भएका पाइएका छन्।

बीबीसी विश्व सेवाको निम्ति ग्लोबस्यान संस्थाले जुन २०२० मा २७ वटा देशमा सर्वेक्षण गरेको हो।

कुल २७,००० भन्दा धेरै मानिसहरूको सर्वेक्षण गरिएको थियो। महामारीले उनीहरूको जीवनमा परेको असरबारे जान्न खोजिएको थियो।

"यो महामारीमा धेरै पटक भनिएको एउटा स्थापित विषय यसमा हामी सबै बराबरी सहभागी छौँ भन्ने थियो," ग्लोबस्क्यानका प्रमुख कार्यकारी क्रिस कुल्टरले बीबीसीलाई बताए।

"तर हाम्रो सर्वेक्षणमा यसको विपरीत पाइयो। भिन्न देशहरूबीच अनि देशहरूभित्रै पनि पहिलेदेखि अप्ठेरोमा परेकाहरूलाई नै यो महामारीले सबभन्दा कठोर प्रहार गरेको छ।"

असमान संसार

सर्वेक्षणमा गरिब देशका मानिसहरूमा महामारीको गम्भीर प्रभाव परेको पाइयो।

धनी देशहरूको समूह ओइसीडीका सदस्य देश तथा गैर सदस्य देशबीच खाडल देखिएको छ। ओइसीडीमा विश्वका ३७ धनी देशहरू छन्।

सर्वेक्षणमा ओइसीडी सदस्य नरहेका देशका मानिसमध्ये ६९ प्रतिशतको आम्दानी घटेको देखियो भने तुलनात्मक रूपमा ओइसीडी सदस्य देशमा यो आँकडा ४५ प्रतिशतमात्र पाइयो।

समग्रमा यो अनुसन्धानमा ल्याटिन अमेरिका, एसिया तथा अफ्रिकाका मानिसहरूले युरोप वा उत्तर अमेरिकाका मानिसहरूभन्दा भाइरसको धेरै असर परेको बताए।

केन्या (९१%), थाइल्याण्ड (८१%), नाइजिरिया (८०%), दक्षिण अफ्रिका (७७%), इण्डोनेशिया (७६%) तथा भियतनाम (७४%) का मानिसहरू वित्तीय रूपमा धेरै प्रभावित भएको पाइयो।

यी देशका निम्न आय भएका मानिसहरू कै अब झन् कम आम्दानी हुने सम्भावना बढेको पाइएको छ।

तर अस्ट्रेलिया, क्यानडा, जापान, रुस तथा यूकेका उच्च आय भएका मानिसहरूलाई पनि धेरै आर्थिक धक्का...


शीर्षक: बीबीसी हन्ड्रेड विमिन २०२०: नेपालबाट १९ वर्षीया सपना रोका मगर\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

यही अवसरमा विश्वभरि विशेष योगदान दिने १०० महिलाको नाम बीबीसीले प्रकाशित पनि गर्ने गरेको छ।

यसपटक नेपालबाट १०० महिलाको सूचीमा १९ वर्षीया सपना रोका मगर परेकी छन्। उनी बेवारिसे शव व्यवस्थापनमा संलग्न छिन्।

बीबीसीको सूचीमा परेपछि उनले आफू गौरवान्वित भएको बताएकी छन्।

"यसबाट मैले थप प्रोत्साहन पाएकी छ। अनि यो सामान्य नेपाली महिलाको लागि प्रेरणा हो, हामी सबैको लागि ठूलो सम्मान हो।"

उनीबारे कमल परियारले बनाएको यो भिडिओमा हेर्नुहोस्।


शीर्षक: बीबीसी १०० विमिन: सङ्क्रमित जनप्रतिनिधि महिलाको अनुभव\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

त्यस्तै मध्येकी एक हुन्, नेपालगञ्ज उपमहानगरपालिका-५ की वडा सदस्य मञ्जु वादी।

उनी आफू कोरोनाभाइरसबाट सङ्क्रमित भएकै अवस्थामा पनि सङ्क्रमितको सेवामा लागेको बताउँछिन्।

गत साउन २२ गते सङ्क्रमित भएर सामुदायिक आइसोलेशनमा दुई हप्ता बस्दा समेत अन्य सङ्क्रमितको सेवा गरेको र उनीहरूको समस्या स्वाथ्यकर्मी समक्ष पुर्‍याउने काम गरेको उनले बताइन्।

तीतो अनुभव

आफूसँगै आइसोलेशनमा बसेकी एक ११ वर्षीय बालिकालाई शौचालय जाँदा पानी लगिदिने, सफा गरिदिने, राति ज्वरो आउँदा स्वाथ्यकर्मीसँग औषधि मागेर खुवाउनेलगायत बालिकाको आमा जस्तै भूमिका निर्वाह गरेको उनले बताइन्।

परिवारमा उनीसँगै छोरा र बुहारी पनि सङ्क्रमित भएपछि ४ वर्षकी नातिनीलाई हेरचाह गर्ने मान्छे नपाउँदा १४ दिनसम्म आफैसँग राखेको तीतो अनुभव उनीसँग छ।

उनले भनिन्, "सङ्क्रमित नहुँदासम्म भारतलगायत विभिन्न मुलुकबाट स्वदेश फर्काइएकाहरूको उद्धार र व्यवस्थापनमा सघाउनुका साथै बिरामीकै सेवामा खटेँ, डाक्टरलाई भनेर कतिपय आर्थिक अवस्था कमजोर भएकालाई नि:शुल्क उपचार गर्ने व्यवस्था पनि मिलाएँ तर आफू सङ्क्रमित हुँदा आफन्तकै साथ र सहयोग पाउन सकिन।'

नातिनीसहित आइसोलेशनमा बस्दा धेरै सावधानी अपनाएको र सङ्क्रमण हुनबाट जोगाउन सफल भएको उनले बताइन्।

सङ्क्रमित हुँदा आफन्तसँगै स्वाथ्यकर्मीबाट पनि तिरस्कार खेपेको मञ्जु बताउँछिन्।

"एकछिन कोठा बाहिर निस्किँदा पनि स्वाथ्यकर्मीले हकारेर भित्र पठाउने गर्दथे, अहिले पनि भन्ने मात्रै हो, सङ्क्रमितलाई त कुनै अपराध गरेकै जस्तो व्यवहार गर्ने गर्छन्।"

मञ्जु जस्तै बाँकेको राप्ती सोनारी गाउँपलिकाकी उपध्यक्ष धनीकुमारी खत्री पनि लकडाउन अवधिभर पूर्व पश्चिम राजमार्गमा अलपत्र परेकाहरूको उद्धारमा निरन्तर खटेको बताउँछिन्।

कान्छी प्रधानमन्त्रीको नेतृत्वमा फिनिश सरकार कसरी चल्छ

कोरोनाभाइरसको महामारीका कारण रोजगारी गुमेपछि काठमाण्डू, पोखरा लगायतका शहरबाट पैदल घर फर्किने पश्चिम नेपालका मजदुरहरूलाई सङ्क्रमणको जोखिम मोलेर आफ्नै गाडी एवम् कतिपयलाई ट्रयाक्टर र ट्रकको व्यवस्था गरेर गन्तव्यसम्म पुर्‍याउने खत्रीको दिनचर्या थियो।

चैतदेखि करिब आठ महिनासम्म क्वारन्टीन, आइसोलेशन व्यवस्थापनसँगै राहत वितरणमा पनि सक्रिय रूपमा लागि परेको खत्रीको भनाइ छ।

यसै क्रममा उपाध्यक्ष खत्री कात्तिक अन्तिम सातातिर आफै सङ्क्रमित भइन्।

अनुशासित जीवनशैली

"सुरुवाती चरणमा सबैलाई...


शीर्षक: बीस लाख वर्षअघि बच्चा जन्माउन 'अहिलेभन्दा सजिलो थियो'\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

तर मानवजातिसँग निकट सम्बन्ध भएका चिम्पान्जीजस्ता जीवमा किन उक्त प्रक्रिया छोटो हुन्छ र उनीहरू कसरी केही घण्टामै एक्लै बच्चा जन्माउन सक्छन्?

क्रमिक विकाससँग सम्बन्धित यो प्रश्नको उत्तर खोज्न वैज्ञानिकहरूले मानवजातिसँग नाता भएका प्राचीन प्रजातिहरूले कसरी बच्चा जन्माउँथे भन्ने अध्ययन गरिरहेका छन्।

प्राचीन जीवावशेषको अध्ययनमा लाखौँ वर्षअघि मानवजस्तै जीवलाई बच्चा जन्माउन "धेरै सजिलो" भएको देखिएको छ।

आजभन्दा झन्डै साढे १९ लाख वर्षअघि दक्षिण अफ्रिकामा विचरण गर्ने अस्ट्रेलोपिथेकस सेडिबा नामक प्रजातिमा "बच्चा जन्मिने प्रक्रिया तुलनात्मक रूपमा सहज" भएको अनुसन्धानकर्ता डा. न्याटली लौडिसिना बताउँछिन्।

"भ्रूणको टाउको र काँधलाई आमाको कोखको सबैभन्दा साँघुरो भाग हुँदै बाहिर निस्किन पर्याप्त ठाउँ पुग्थ्यो," उनी भन्छिन्।

तर वर्तमान समयमा परिस्थिति भिन्न छ। अहिले भ्रूणको टाउको ठूलो हुने भएकाले तथा आमाको कटिको आकार र आकृतिका कारण बच्चा जन्मिन गाह्रो  हुन्छ।

महिलालाई सुत्केरीव्यथा लागेपछि बच्चा गर्भबाट सोझै बाहिर ननिस्किएर केही चोटि घुम्छ।

मानवजातिका प्राचीन नातेदारका केही पोथीको कटिको थप अध्ययन गरेपछि अनुसन्धानकर्ताहरूले मानव वंशवृक्षमा जन्म कसरी हुन्थ्यो भनेर अझ बुझ्न सक्छन्। ती नातेदारमध्ये छवटाको क्रमिक विकासको अवधि ३० लाख वर्षको छ।

अस्ट्रेलोपिथेकस सेडिबाको पोथीको कटि: यसरी बच्चा जन्मिन्थ्यो

तर मानवजातिको विकासको क्रममा मात्रै जन्मको प्रक्रिया जटिल भएको हैन।

बस्टन विश्वविद्यालयमा कार्यरत मानवशास्त्री लौडिसिनाका अनुसार लुसी नाम दिएकी पोथी अस्ट्रेलोपिथेकस अफारेन्सिसमा बच्चा जन्माउने प्रक्रिया अस्ट्रेलोपिथेकस सेडिबामा भन्दा जटिल थियो। भ्रूणको आकारको तुलनामा गर्भबाट बाहिर निस्किने मार्ग साँघुरो भएकाले त्यसो भएको मानिएको छ।

उक्त पोथी अस्ट्रेलोपिथेकस अफारेन्सिस उपर्युक्त प्रजातिभन्दा झन्डै १० लाख वर्षअघि अस्तित्वमा थिई।

आधुनिक कालमा कहिलेदेखि बच्चा जन्मिने प्रक्रिया जटिल भयो भन्ने प्रश्नको उत्तर दिँदै लौडिसिना मानव वंशवृक्षका प्रत्येक जीवावशेषमा छुट्टै प्रसूतिजन्य चुनौतीहरू देखा परेको बताउँछिन्।

यो अध्ययन प्लस वन नामक वैज्ञानिक जर्नलमा प्रकाशित भएको छ।

हामी अहिले पनि महिलाले बच्चा जन्माउने प्रक्रियामा फरक देख्छौँ। केही महिला सजिलै सुत्केरी हुन्छन् भने केही महिलालाई २० घण्टाभन्दा बढी व्यथा लाग्छ तथा एकदमै पीडा...


शीर्षक: बुटवल-गोरखपुर प्रसारणलाइनबारे ‘सहमति’\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

नेपाल विद्युत् प्राधिकरण र भारतको केन्द्रीय विद्युत् प्राधिकरणले त्यसबारे थप अध्ययन गरि तीन महिनामा विस्तृत प्रतिवेदन बुझाउने तय भएको छ।

उक्त बैठकमा दुई देशबीच अन्य प्रशारणलाइन थप्ने, विद्युत् खरिद-विक्रीलाई सहज बनाउने र इनर्जी ब्याङ्किङको अवधारणामा भारतीय पक्षले 'सकारात्मक' भनेको नेपाली अधिकारीहरूले बताएका छन्।

मंगलवार दिल्लीमा सकिएको बैठकले ४०० केभी क्षमताको १३० किलोमिटर लामो बुटवल-गोरखपुर अन्तरदेशीय प्रसारणलाइन निर्माणलाई गति दिन सहमत जुटाएको हो।

‘उत्पादन अनुमतिपत्र रद्द गर्ने चेतावनी’

शुल्क

लामो समयससम्म यो प्रसारणलाइनको प्रारूपका विषयमा दुवै देशले फरक-फरक धारण राख्दै आएका थिए।

पछिल्लो सहमति अनुसार आगामी केही वर्ष नेपालले भारतबाट बिजुली ल्याउने भएकोले प्रशारण शुल्क नेपालले तिर्ने र त्यसपछिका वर्षहरूमा उक्त लाइनको शुल्क भारतले तिर्ने आधार तय भएको ऊर्जा मन्त्रालयका सह-सचिव दिनेशकुमार घिमिरे बताए।

उनले भने, "भारतीय खण्डको मात्रै केही वर्ष नेपालले तिर्ने अनि त्यसपछि भारतले तिर्ने कुरालाई आधार बनाएर कुन वर्षदेखि कति कति तिर्ने भन्नेबारे संयुक्त रूपमा दुई प्राधिकरणले छलफल गरेर तीन महिनाभित्र प्रतिवेदन दिने निर्णय भएको छ।"

पश्चिम सेती आयोजनाबारे नयाँ चरणको छलफल

बैठकमा हाल टनकपुरमा रहेको प्रसारणलाइनको क्षमता थप विस्तार गर्ने सहमति जुटेको छ।

क्षमता

त्यसैगरी कटैया-कुसाहा र रक्सौल-परवनीपुर प्रशारणलाइनको क्षमतालाई दोब्बर पार्ने विषयमा समेत अध्ययन गर्न त्यससम्बन्धी प्राविधिक समितिले तीन महिनाभित्र अध्ययन प्रतिवेदन दिने बताइएको छ।

४६५ मेगावाट क्षमताको माथिल्लो तामाकोसी आयोजना सम्पन्न भएपछि नेपालमा वर्षायाममा विद्युत् खेर जानसक्ने आकलन गरिएको छ भने भारतमा गर्मीयाममा नै धेरै ऊर्जाको खाँचो पर्ने बताइन्छ।

ऊर्जा आदानप्रदान गर्ने गरी नेपालले इनर्जी ब्याङ्किङसम्बन्धी राखेको अवधारणाबारे ऊर्जा मन्त्रालयका सह-सचिव घिमिरेले भने, "वर्षामा हामीलाई विद्युत् बढी हुन्छ अब हिउँदमा तपाईँहरूबाट लिन्छौँ, पैसाको हिसाबकिताब नगरौँ भन्ने प्रस्ताव उनीहरूले धेरै मन पराए। तर त्यसमा पनि संयुक्त रूपमा अवधारणासहित अध्ययन गरेर अर्को बैठकमा निर्णय हुने भन्ने सहमति भएको छ।"

नेपाल र भारतबीच सम्पन्न विद्युत व्यापार सम्झौतामा व्यवस्था अनुसार हरेक छ महिनामा बस्नुपर्ने उक्त समितिको बैठकले थप प्रसारणलाइन विस्तारलाई समेत उच्च...


शीर्षक: बुधवार १ बजेसम्मकालागि प्रतिनिधिसभाको बैठक स्थगित\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

यसअघि प्रमुख प्रतिपक्षी नेपाली काङ्ग्रेसले संवैधानिक परिषद् सम्बन्धी अध्यादेश फिर्ता हुनुपर्ने माग गर्दै नाराबाजी गरेपछि बैठक १० मिनेटका लागि स्थगित गरिएको थियो।

जनता समाजवादी पार्टीले पनि त्यसमा काङ्ग्रेसलाई साथ दिएको थियो।

पुनर्स्थापित प्रतिनिधिसभाको पहिलो बैठक प्रचण्ड-माधवकुमार नेपाल समूहका सांसदहरूले बहिष्कार गरेका थिए।

उक्त समूहले सर्वोच्च अदालतले संसद् पुनर्स्थापित गरेसँगै सरकारले वैधानिकता गुमाएको उल्लेख गर्दै पहिलो बैठकमा अध्यादेश सहितका कार्यसूची हटाउन माग गरेको थियो।


शीर्षक: बुधवारको चन्द्रग्रहण किन यति दुर्लभ खालको?\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

यो दुर्लभ घटना सबै ठाउँबाट राम्ररी देख्न भने सकिने छैन।

संयुक्त राज्य अमेरिकाको पश्चिमी भाग, अस्ट्रेलिया र पूर्वी एसियाबाट चन्द्रग्रहणको दृश्य राम्रोसँग देखिने अन्तरिक्षसम्बन्धी अमेरिकी संस्था नासाले बताएको छ।

तर यूरोपका धेरैजसो भाग, अफ्रिका तथा दक्षिण अमेरिका भने यो दृश्य देख्नबाट वञ्चित रहने बताइएको छ।

बुधवारको रात नै पृथ्वीको एकमात्र प्राकृतिक भू-उपग्रह चन्द्रमा, पृथ्वीको एकदमै नजिक पनि आएको छ।

अमेरिकामा खग्रास सूर्य ग्रहणका दृश्य

विशेषता के के?

अझ जोड दिएर भन्ने हो भने बुधवारको चन्द्रग्रहणका क्रममा तीनवटा खगोलीय घटना एकैसाथ भएका छन्।

यो चन्द्रग्रहण किन विशेष र दुर्लभ?

सुपरमुन, ब्लु मुन र ब्लड मुन

'सुपरमुन' भन्नाले त्यस्तो खगोलीय घटना हो जतिबेला चन्द्रमा पृथ्वीको सबैभन्दा नजिक हुन्छ र १४ प्रतिशत बढी चम्किलो हुन्छ।

एकै महिनाभित्र पूर्ण चन्द्रमा दुई पटक देखिने अवस्थालाई 'ब्लु मुन' भनिन्छ।

खासमा चन्द्र ग्रहण लाग्दा पृथ्वीको छायाले गर्दा चन्द्रमा कालो देखिन पुग्छ। तर आज लागेको चन्द्रग्रहणको क्रममा केही सेकेण्डका लागि चन्द्रमा पूरै रातो पनि देखिने बताइएको छ र यही अवस्थालाई 'ब्लड मुन' भनिन्छ।

ग्रहण

पृथ्वीले सूर्यलाई र चन्द्रमाले पृथ्वीलाई परिक्रमा गर्ने क्रममा जब पृथ्वी सूर्य र चन्द्रमाको बीचमा आइपुग्छ, तब सूर्यको प्रकाशलाई पृथ्वीले छेकिदिन्छ।

त्यस्तो अवस्थामा चन्द्रमामा पृथ्वीको छाया देखिन्छ।

छायाको त्यस्तो अवस्था नै चन्द्रग्रहण हो।

चन्द्रमाको पूरै भाग छायाले छोपेको अवस्थालाई खग्रास चन्द्रग्रहण भनिन्छ र आधा वा केही भाग मात्र ढाकेको अवस्थालाई खण्डग्रास चन्द्रग्रहण भनिन्छ।

चन्द्रग्रहण पूर्णिमा तिथिका दिन लाग्दछ ।

बुधवारको चन्द्र ग्रहण सन् २०१८ को पहिलो ग्रहण हो।

३३ वर्षभन्दा कम उमेरका मानिसहरुले आफ्नो जीवनमा 'ब्लड मुन' देख्न पाएको यो नै पहिलो मौका हो।

नासाका अनुसार पछिल्लो पटक यस्तो ग्रहण सन् १९८२ मा लागेको थियो र अब त्यस्तो मौका २५ वर्षपछि मात्र सन् २०३३ मा आउनेछ।

खगोल वैज्ञानिकहरुका लागि पनि बुधवारको घटना एकदम महत्वपूर्ण हो।


शीर्षक: बुलबुल समुद्री आँधी: मध्यरातबाट जमिनमा प्रभाव, भारत र बाङ्ग्लादेशमा लाखौँको स्थानान्तरण\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

People in Khulna, Bangladesh, seek shelter from the storm

उक्त आँधीले शनिवार मध्यरातमा भारतको सागर टापु नजिकै पश्चिम बङ्गालको जमिनलाई छोएको थियो।

त्यसले समुन्द्रमा सात फिटसम्म अग्लो छाल ल्याउने अनुमान गरिएको छ।

स्थानीय सञ्चारमाध्यमहरूका अनुसार आँधीका कारण दुई मानिसहरूको ज्यान गइसकेको छ।

अवरूद्ध सेवा

पश्चिम बङ्गाल क्षेत्रका थुप्रै समुद्री बन्दरगाह र विमानस्थलहरूको सेवा अवरूद्ध भएको छ। जसमा व्यस्त कोलकाता विमानस्थल समेत छ।

बुलबुलको मार्गमा पर्ने सुन्दरवन संसारकै प्रख्यात जङ्गल हो जहाँ खतरामा परेका बेङ्गल टाइगर प्रजातिका बाघको बसोबास छ।

बाङ्ग्लादेशको दुई ठूला समुद्री बन्दरगाहहरू मोङ्ला र चित्तगङलाई बन्द गरिएको छ भने चित्तगङ विमानस्थलमा उडानहरू रद्द गरिएका छन्।

बाङ्ग्लादेशको विपत् व्यवस्थापन निकायका सचिव शाह कमलले समाचार संस्था एएफपीलाई बताए अनुसार ५,५०० मानिसहरूलाई सुरक्षित आश्रयस्थल लगिएको छ।

कति शक्तिशाली?

मौसम पूर्वानुमान अधिकारीहरूले उक्त आँधी उत्तरतर्फ बढ्दै जानेक्रममा बिस्तारै कमजोर हुने बताएका छन्।

बाङ्ग्लादेशको मौसम विभागका अनुसार बुलबुल आँधीका बेला वायुको गति करिब १२० किलोमिटर प्रतिघण्टा पुग्नेछ भने समुन्द्रमा उच्च छाल आउनेछ।

बाङ्ग्लादेशका दुई ठूला समुद्री बन्दरगाहरू मोङ्ला र चित्तगङलाई बन्द गरिएको छ भने चित्तगङ विमानस्थल जाने उडानहरू रद्द गरिएका छन्

हजारौँ स्वयंसेवीहरूले घरघरै पुगेर आँधीबारे नागरिकहरूलाई सतर्क गराइरहेका छन्।

भारतको पश्चिम बङ्गाल राज्यकी मुख्यमन्त्री ममता बनर्जीले आँधीले जमिनमा नहान्दै एउटा ट्विटमार्फत् 'नआत्तिन' आग्रह गरेकी थिइन्।

बाङ्ग्लादेशको पूर्वतयारी

बाङ्ग्लादेशमा यसअघि पनि आँधी आउँदा हजारौँ मानिसले ज्यान गुमाएका थिए तर पछिल्ला वर्षहरूमा पूर्वतयारी गर्दा ज्यान गुमाउनेको सङ्ख्या निकै घट्न पुगेको छ।

आँधीको पूर्वसूचना प्रणालीमा सुधार गरिएको छ जसले अधिकारीहरूलाई मानिसहरू प्रभावित हुने ठाउँबाट हटाउन समय मिल्ने गरेको छ।

आँधीबाट प्रभावित हुनेहरूका लागि शिविरहरू पनि बनाइएको छ।

स्थानीय अधिकारीहरूले शिविर बाहेक विद्यालय भवन र मस्जिदलाई पनि मानिसहरू उद्दार गरेर राख्ने ठाउँका रूपमा प्रयोग गर्न आदेश दिइएको बताएका छन्।


शीर्षक: बुवाले मूलधारमा ल्याए पनि हामी मान्दैनौँ: विप्लवका छोरा प्रकाश चन्द\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

सो पार्टीका अधिकांश नेता पछिल्लो समय लगभग भूमिगत छन्।

उक्त पार्टीका महासचिव नेत्रविक्रम चन्दका छोरा प्रकाश चन्द भने अहिले चितवनको एक चिकित्साशास्त्र कलेजमा एमबीबीएसको पढाइ पूरा गर्ने क्रममा प्रशिक्षार्थी चिकित्सकको रूपमा काम गरिरहेका छन्।

प्रकाश चन्द सो पार्टीको स्वास्थ्य सङ्गठनको केन्द्रीय महासचिव पनि रहेका छन्।

उनलाई चाहिँ उनको बुवाको नेतृत्वमा रहेको सङ्गठनले गरेका गतिविधि कस्तो लाग्दैछ? उनीसँग यसै साता हाम्रा चितवनस्थित सम्वाददाता ईश्वर जोशीले कुरा गरेका थिए।

प्रस्तुत छ, उनीसँगको कुराकानी सङ्क्षेपमा।

तपाईँले डाक्टरी किन पढ्नुभएको?

यो धेरै पुरानो र पहिलेका कुरासँग जोडिएको छ। बाल्यकालसँग पनि जोडिएको छ।

१० वर्षे द्वन्द्वकालमा देखेको चित्र र म आफैँले भोगेको पीडा पनि छ। त्यो बेलामा रोल्पामा हजारौँ कमरेडहरूले आफ्नै आँखा अगाडि दिएको बलिदान र क्रान्तिले त्यतिखेर भोग्नु परेको क्षति- यिनै विषयले मलाई कता कता प्रोत्साहन पनि दियो र पढ्नुपर्छ भन्ने मलाई त्यतिखेर नै लागेको थियो।

हामीले ठूलो क्षति बेहोरेका थियौँ। त्यतिखेर युद्धमा लाग्ने जनमुक्ति सेनालाई स्वास्थ्य उपचारको सामान्य भन्दा सामान्य विषय नजान्दा धेरै क्षति भएको थियो। त्यसलाई कहीँ न कहीँ हल गर्न सकिन्छ भन्ने हिसाबले मलाई लाग्थ्यो र मैले बुवासँग पनि छलफल गरिराख्थेँ। त्यही सिलसिलामा कता कता बाट मिलेर आयो र डाक्टरी पढियो।

पढेर के गर्ने विचार छ?

यसमा धेरै ठूलो इच्छा र आकाङ्क्षा केही पनि छैन।

यसमा मेरा दुईवटा योजना छन्। ९५ प्रतिशत के छ भने मेरो तन मन सबै अब नेपालको एकीकृत जनक्रान्तिमा छ। हामीहरूले कसरी हुन्छ मैदानमा नेतृत्व गर्ने गरी जोस र जाँगरसहित अगाडि आउनुपर्छ र पहिलाको हाम्रो जुन क्षति थियो त्यसलाई रोक्नुपर्छ भन्ने नै उद्देश्य अहिले छ।

कुनै कारणले त्यो भएन भने एउटा व्यावसायिक जीवनमा फर्कनुपर्ने पनि हुन सक्छ। यही दुईवटा कुराको सेरोफेरोमा नै रहेर अगाडि बढ्छु।

तपाईँका बुवा नेत्रविक्रम चन्द विप्लव निकै चर्चामा हुनुहुन्छ। अहिले तपाईँ उहाँको बारेमा के भन्नुहुन्छ?

व्यक्तिगत र भावनात्मक हिसाबले भन्नुपर्दा तपाईँ जहाँ भए पनि सुरक्षित हुनूस् र आफ्नो स्वास्थ्यको ख्याल गर्नूस् भन्ने भइहाल्यो।

त्योभन्दा महत्त्वपूर्ण कुरा चाहिँ के हो भने अहिले उठाएको क्रान्तिको जुन लाइन छ त्यसलाई छाड्नु हुँदैन। हिजो १० वर्षको जुन पीडा भोगेका छौँ त्यसलाई भुलाउनेगरी,...


शीर्षक: बूढीगण्डकी जलविद्युत् आयोजना: गेजुवाको क्षमतामाथि प्रश्न\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

गेजुवाले हात हालेका नेपालका अन्य आयोजनामै राम्रो प्रगति देखाउन नसकिरहेको देखिएको बेला फेरि पनि यति ठूलो लागतको आयोजनाको जिम्मा बिना प्रतिस्पर्धा उसैलाई दिँदा त्यसले सरकारप्रतिको धारणा राम्रो नहुने भन्दै विज्ञहरूले चिन्ता व्यक्त गरेका हुन्।

शुक्रवार बसेको मन्त्रिपरिषद्को बैठकले गेजुवासँग सम्झौताका लागि वार्ता गर्न ऊर्जा मन्त्रालयलाई निर्देशन दिएको बताइएको छ।

झण्डै डेढ वर्षअघि प्रचण्ड नेतृत्वको सरकारले बूढीगण्डकी जलाशययुक्त आयोजनाको डिजाइन, पैसाको जोहो, निर्माणका लागि ठेकेदारको छनोट सबै कम्पनी स्वयम्‌ले गर्ने (इपिसिएफ मोडल)मा बनाउन गेजुवालाई दिने समझदारी गरेको थियो।

समझदारी

तर पछि शेरबहादुर देउवाको सरकारले उक्त समझदारी खारेज गरिदियो।

सरकारको यसरी कहिले आयोजनाको जिम्मा नदिने र कहिले दिने भन्ने निर्णय गर्दा त्यसले सरकारप्रतिको विश्वसनीयता गुम्ने तर्क गर्छन् जलस्रोतविद् सुर्यनाथ उपाध्याय।

'आयोजनालाई गति दिन मन्त्रालयहरूबीच समन्वय'

ऊर्जा: 'चीनसँग पनि भारतसँगको जस्तै समझदारी'

उनले भने, "गेजुवा स्वयं पनि विवादित छ, यसको छवि नेपालमा राम्रो नभएकोले पनि यसमाथि शंका उत्पन्न भएको छ। त्यसमाथि पनि सरकारले आफैँ बनाउने भनेर करमार्फत् पैसा उठाइरहेकोले सरकारले नै बनाउनु राम्रो हुन्छ।"

गेजुवाले हात हालेका सानो क्षमताकै चमेलिया, माथिल्लो त्रिशुली जस्ता जलविद्युत् आयोजना बनाउँदा लागत र समयावधि बढेको देखिएकाले बूढीगण्डकीजस्तो ठूलो क्षमता र लगानीको आयोजनाको जिम्मा उसलाई दिन नहुने तर्क गर्छन्, जलस्रोतमा दक्खल राख्ने पत्रकार विकास थापा।

'ऋणको भार'

उनले भने, "तीन खर्ब रुपैयाँ जतिमा यो आयोजना सकेर अर्बौं रुपैयाँको ऋणको जालमा पार्ने प्रपञ्ज रचिएको हो। यसले गर्दा बुढी गण्डकी असाध्यै महङ्गो पर्ने भएकोले देशलाई दीर्घकालसम्म ऋणको भार पर्छ। त्यसैले यो ठेक्कापट्टा नै हो, बिना प्रतिस्पर्धा गर्न लागिएको छ र ऐनकानुन मिचिएको छ।"

यसअघि सरकारले बूढीगण्डकी जलविद्युत् आयोजनाका लागि पेट्रोलियम पदार्थबाट कर उठाएर आफैँ बनाउने भनी बजेटमै घोषणासमेत गरेको थियो।

 त्यसयता जनताबाटै उक्त आयोजनाका लागि अर्बौं रकम पनि उठिसकेको बताइएको छ।

सार्वजनिक महत्त्वका यस्ता आयोजनाको सबल र दुर्बल पक्षमाथि पर्याप्त छलफल गरेर मात्रै गेजुवासँग वार्ता गर्न कतिपय जानकारले सरकारलाई सुझाएका छन्।


शीर्षक: बेइजिङको नर्सरीमा 'सुई दुर्व्यवहार'\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

बेइजिङमा अधिकारीहरुले नर्सरीमा शिशुमाथि भएको दुर्व्यवहारको अनुसन्धान गरिरहेका छन्

नर्सरी प्रख्यात 'आरवाइबी' समूहसँग सम्बद्ध छ।

कम्पनीले "नराम्रो अशान्ति" उत्पन्न गराएकोप्रति "गहिरो क्षमा" मागेको छ।

बेइजिङका अधिकारीहरुले चिनियाँ राजधानीका सबै नर्सरीहरुमा सुरक्षा जाँच गर्दैछन्।

झोल औषधी

सांघाइस्थित एउटा बालबच्चा हेर्ने केन्द्रमा कैयौं शिशुहरुप्रति दुर्व्यवहार गरेको आरोप लागेको केही हप्तापछि अर्को खबर प्रकाशमा आएको छ।

आरवाइबी सम्बद्ध शिशु केन्द्रमा कम्तीमा आठजना शिशुलाई नाम नखुलाइएको पदार्थको सुई लगाइएको बताइएको छ।

स्थानीय सञ्चार माध्यमलाई आमाबाबुले उनीहरुका बच्चाका शरीरमा सुई लगाएको चिन्हहरु भेटेको बताएका थिए र उनीहरुले ती तस्वीरहरु अनलाइनमा राखेका थिए।

बालबालिकालाई दिउसो सुताउनु अघि चक्की अथवा झोल औषधी खुवाइने गरेको पनि बाबुआमाले बताएका थिए।

राज्य सञ्चालित टेलिभिजन सीसीटीभीसँग एकजना बाबुले उनका बच्चालाई दिउसोको खानापछि दुईवटा सेतो चक्की दिने गरिएको र चक्की खाएर सुत्न पठाइने गरिएको बताए।

यौन दुर्व्यवहार

स्थानीय सञ्चार माध्यमले केही बाबुआमाहरुले आफ्ना बच्चाहरुमाथि यौन दुर्व्यवहार भएको हुनसक्ने आरोप पनि लगाएका छन्।

आफ्ना बालबच्चालाई नाङ्गै पारेर यातना दिने गरिएको उनीहरुले बताए।

बिहीबार कैयौं बाबुआमा उक्त शिशु स्याहार केन्द्र बाहिर विरोधका लागि जम्मा भएका थिए।

केहीले बालबच्चा तह लगाउन सुई पनि लगाउने गरिएको बताए।

प्रहरीले नर्सरीको सीसीटीभी फुटेज आफ्नो नियन्त्रणमा लिएको छ। र तीनजना शिक्षकहरु निलम्बनमा परेका छन्।

बेइजिङको महानगरीय शिक्षा आयोगले बेइजिङका सबै नर्सरीमा "बृहत् सुरक्षा जाँच" गरिएको बताएका छन्।

घटनाबारे सामाजिक सञ्जालहरुमा व्यापक छलफल गरिएको छ र कैयौंले आक्रोश व्यक्त गरेका छन्।


शीर्षक: बेलारुस : राष्ट्रपति लुकाशेन्कालाई 'समर्थन गर्ने' रुसी राष्ट्रपति पुटिनको वाचा\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

उनले छिमेकी राष्ट्रहरूमा भइरहेको उत्तर एटलान्टिक सन्धि सङ्गठन नेटोको सैन्य अभ्यासबारे पनि चिन्ता व्यक्त गरेका छन्।

अगस्ट महिनाको ९ तारिखमा भएको निर्वाचनलाई लिए राष्ट्रपति लुकाशेन्का विरुद्ध प्रदर्शन भइरहेका बेला पछिल्लो समाचार सार्वजनिक भएको हो।

आफ्ना प्रदर्शन पूर्ण रूपमा प्रसारण गर्न माग गर्दै शनिवार सरकारी टेलिभिजन च्यानल अगाडि हजारौँ प्रदर्शनकारीहरू जम्मा भएका थिए।

गत हप्ता भएको निर्वाचनमा ठूलो अन्तरका साथ लुकाशेन्काले जित हात पारेसँगै त्यहाँको अवस्था बिग्रिएको हो।

उक्त चुनावी नतिजामा धाँधली भएको आक्षेप व्याप्त छ।

सन् १९९४ देखि सत्तामा रहेका लुकाशेन्काले ८०.१ प्रतिशत मत प्राप्त गरेको निर्वाचन सम्बन्धी निकाय सेन्ट्रल इलेक्सन कमिसनले बताएको छ।

प्रमुख विपक्षी स्भेट्लाना तिखानोभ्स्कायाले भने १०.१२ प्रतिशत मात्रै मत प्राप्त गरेकी छन्।

तर उनले राम्रोसँग गणना गरे आफूले ६० देखि ७० प्रतिशत समर्थन प्राप्त गरेको दाबी गरेकी छन्।

राजनीतिक अवस्था

प्रदर्शनका क्रम जारी रहेका बेला लुकाशेन्काले रुसका राष्ट्रपति भ्लादिमिर पुटिनसँग सहयोग मागेका थिए।

उनका अनुसार बेलारुसमा बाह्य सैन्य खतराको अवस्थामा उनकै शब्दमा व्यापक सहयोग गर्ने वचन पुटिनले दिएका छन्।

युरोपेली सङ्घका विदेश मन्त्रीहरूले "धाँधली"का लागि जिम्मेवार अधिकारीहरूमाथि थप प्रतिबन्ध लगाउन सहमत भएको भोलिपल्ट पछिल्लो भनाइ सार्वजनिक भएको हो।

अमेरिकाले पनि निर्वाचन "स्वतन्त्र अनि निष्पक्ष नरहेको" भन्दै त्यसको निन्दा गरेको छ।

"युरोपका अन्तिम तानाशाह"

कतिपय प्रदर्शनकारीहरूले लुकाशेन्कालाई "युरोपका अन्तिम तानाशाह" भनिरहेका छन्।

सन् २०१५ मा भएको पछिल्लो चुनावमा उनले ८३.५ प्रतिशत मतले जितेको घोषणा गरेका थिए।

तर मतदाता र मतगणनामा गम्भीर चुनौती दिने कोही पनि पर्यवेक्षकहरू त्यहाँ थिएनन्।

अहिले नेतृत्वप्रति बढ्दो निराशाबीच चुनाव भएको छ।

त्यहाँको राजधानीमा गत महिना दशकयताकै विपक्षीहरूको सबैभन्दा ठूलो प्रदर्शन भएको थियो।

मे महिनामा चुनावी अभियान सुरु भएयता दुई हजारभन्दा बढी मानिस पक्राउ परेको एउटा मानवअधिकारवादी संस्थाले जनाएको छ।


शीर्षक: बेलारुस आन्दोलनः दङ्गा प्रहरी र राष्ट्रपतिविरुद्ध उभिने हजुरआमा\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

बेलारुसको दङ्गा प्रहरीविरुद्ध उभिएकी निना बहिन्स्कायाका भिडिओ सामाजिक सञ्जालमा धेरै हेरिएको छ।

अगस्ट ९ देखि विरोध प्रदर्शन भइरहेको बेलारुसमा राष्ट्रपति लुकासेन्कोले चुनावमा धाँधली गरेको आरोप प्रदर्शनकारीहरूको छ।

विगत २६ वर्षदेखि सत्तामा रहेका लुकासेन्काले भने कुनै हालतमा नझुक्ने बताएका छन्।

हेर्नुहोस् एउटा भिडिओ।

अनि यो पनि


शीर्षक: बेलारुस चुनाव: राष्ट्रपतिविरुद्ध प्रदर्शन, प्रहरी र प्रदर्शनकारीबीच भिडन्त\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

मिन्स्कमा सिटी सेन्टरबाट भिड हटाउन प्रहरीले स्टन ग्रिनेडहरू प्रयोग गरेको छ। त्यहाँ मानिसहरू घाइते भएको खबर आएको छ।

सरकारी टेलिभिजनको जनमत सर्वेक्षणले लुकाशेन्का करिब ८० प्रतिशत मतले विजयी भएको देखाएको छ।

प्रमुख विपक्षी स्भेट्लाना तिखानोभ्स्कायाले आफूलाई सात प्रतिशत मात्र मत दिइएको देखाएको उक्त विवरणलाई आफूले नपत्याउने बताएकी छन्।

"म मेरा आँखामा विश्वास गर्छु र मैले बहुमत हामीसँग देखेकी छु," आइतवार साँझ पत्रकार सम्मेलनमा उनले भनिन्।

विपक्षीहरूले मतदानमा धाँधली हुनसक्ने ठानेको र आफूहरूले एउटा वैकल्पिक गणना पनि राखेको बताएका छन्।

३७ वर्षीया तिखानोभ्स्काया जेलमा रहेका श्रीमान्‌को आफ्ना सट्टा चुनावमा उठेकी हुन् र उनले ठूला विपक्षी र्‍यालीहरूको नेतृत्व गरेकी थिइन्।

सन् १९९४ देखि सत्तामा रहेका लुकाशेन्काले देशको स्थिति नियन्त्रणमा रहने वाचा गरेका छन्।

बेलारुसमा के भइरहेको छ?

राजधानी मिन्स्कमा आइतवार अबेर मिन्स्क हिरो सिटी स्मारक आसपास झडप भएको खबर आएको छ।

प्रत्यक्षदर्शी र संवाददाताहरूले दङ्गा प्रहरीले रबरका गोली र पानीका फोहोरा प्रयोग गरेर प्रदर्शनकारीलाई तितरबितर पारेको बताएका छन्।

कैयौँ एम्बुलेन्स घटनास्थलमा गुडेका देखिएका थिए।

प्रदर्शनकारीहरू दङ्गा प्रहरीसँग लडिरहेको भिडिओहरूमा देखिएको छ भने सञ्चारमाध्यमहरूले कैयौँ पक्राउ परेको जनाएका छन्।

प्रदर्शनकारीहरूले लुकाशेन्कालाई "जाऊ जाऊ" भनिरहेका छन्।

अन्य सहरमा पनि त्यस्तैखाले प्रदर्शनहरू भएका छन्।

इन्टरनेट अनुगमनकारी समूह नेटब्लक्सले बेलारुसभरि इन्टरनेटको गतिमा निकै अवरोध भएको र त्यहाँ "सूचनाको खाडल" बनेको बताएको थियो।

"युरोपका अन्तिम तानाशाह"

कसैले लुकाशेन्कालाई "युरोपका अन्तिम तानाशाह" भनिरहेका छन्।

सन् २०१५ मा भएको पछिल्लो चुनावमा उनले ८३.५ प्रतिशत मतले जितेको घोषणा गरेका थिए।

मतदात र मतगणनामा गम्भीर चुनौती दिने कोही पनि पर्यवेक्षकहरू त्यहाँ थिएनन्।

अहिले नेतृत्वप्रति बढ्दो निराशाबीच चुनाव भएको छ।

त्यहाँको राजधानीमा गत महिना दशकयताकै विपक्षीहरूको सबैभन्दा ठूलो प्रदर्शन भएको थियो।

मे महिनामा चुनावी अभियान सुरु भएयता दुई हजारभन्दा बढी मानिस पक्राउ परेको एउटा मानवअधिकारवादी संस्थाले जनाएको छ।


शीर्षक: बेलारुस चुनाव: शक्तिमा रहेका पुरुषविरुद्ध लड्न राजनीतिक मतभेद छाडेर महिलाहरू एक\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

बेलारुसमा तीन भिन्न राजनीतिक पृष्ठभूमिका महिला एकसाथ उभिएका छन्

तीन जना महिलासँग भेटौँ जसले चुनावका लागि राजनीतिका सबै कुरा जोखिममा राखेका छन्।

स्भेट्लाना तिखानोभ्स्काया, भेरोनिका सेप्कालो र मारिया कोलेनिस्कोवा अगस्ट ९ मा बेलारुसमा हुन लागेको राष्ट्रपतीय चुनावमा विपक्षी प्रचार अभियानको नेतृत्व गर्न एक ठाउँमा छन्।

उनीहरू सफल भएका सफल भएमा तिखानोभ्स्काया राष्ट्रपति बन्ने छिन्।

आफ्ना पति सर्गेइ तिखानोभ्स्कायालाई राजनीतिमा प्रतिबन्ध लगाएर जेल हालिएपछि उनले उम्मेदवार बन्ने निर्णय गरेकी हुन्।

राष्ट्रपतीय चुनावमा प्रतिबन्ध लगाइएका भ्यालेरीकी श्रीमती सेप्कालो र जेल हालिएका उम्मेदवार भिक्टोर बाबारिकोको प्रवक्ताको जिम्मेवारी निर्वाह गरिरहेकी कोलेनिस्कोवासँग उनी सङ्गठित भएकी छन्।

उनीहरूको अभियान? चुनाव जित्नु र एलेक्जेन्डर लुकाशेन्काको विगत २६ वर्षदेखि शक्तिमा रहेको पकड अन्त्य गर्नु।

'श्रीमती, आमा र घरेलु कामकाजी'

"तीन जना महिलाको अग्रसरता बेलारुसको पितृसत्तात्मक राजनीतिमा निकै उल्लेखनीय छ," विश्लेषक याना ल्युशनेसकायाले बीबीसी मोनिटरिङलाई भनिन्।

उनका भनाइमा करिब तीन दशकसम्म शक्तिमा रहेर राष्ट्रपति लुकाशेन्काले बेलारुसमा महिलाको भूमिका श्रीमती, आमा र घरेलु कामकाजीमा सीमित रहेको सन्देश प्रवाह गरेका छन्।

सन् १९९४ को जुलाईमा पहिलो पटक निर्वाचित भएर छैठौँ कार्यकालको निम्ति प्रयास गरिरहेका लुकाशेन्काले हालै बेलारुसका महिलाहरू भोट दिन तयार नरहेको र संविधान महिलाको निम्ति नभएको बताएका थिए।

पछि उनले आफ्नो भनाइको अर्थ महिलाको अपमान गर्नु वा चोट पुर्‍याउने उद्देश्य नरहेको स्पष्ट पारेका थिए।

उनको स्पष्टीकरण थियो, "हाम्रो संविधानको लेखन यसरी गरिएको छ कि पुरुषको निम्ति आफ्नो जिम्मेवारी निर्वाह गर्न निकै गाह्रो छ।"

"त्यो जिम्मेवारी महिलालाई दिँदा उनीहरू त्यो नराम्रो हुने र काम नलाग्ने हुन्छ।"

नयाँ युग?

संयुक्त प्रदर्शन आयोजना गरेर तीन महिलाले बेलारुसमा इतिहास रचेका छन्। ल्युशनेसकायाको भनाइमा तीन महिलाको तस्बिर राष्ट्रपति लुकाशेन्कालाई दिइएको चुनौतीको प्रतीक बनेको छ।

उनीहरूलाई नवआगन्तुकको रूपमा चित्रित गरिन सक्छ तर राजनीति र सार्वजनिक जीवनमा कुनै न कुनै रूपमा उनीहरूको वर्षौँ लामो अनुभव छ।

र्‍यालीमा पहिलो पटक प्रकट हुँदा तिखानोभ्स्कायाको भनाइ थियो, "मेरो श्रीमानले जनतालाई एकताबद्ध गर्नुभयो, त्यसैले हामीले साझा...


शीर्षक: बेलारुस प्रदर्शनः युरोपका ‘अन्तिम तानाशाह’ एलेक्जेन्डर लुकाशेन्का को हुन्?\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

तर पछिल्लो चुनावी नतिजालाई लिएर अहिले उनले बृहत् प्रदर्शन तथा राजीनामा दिनुपर्ने मागको सामना गरिरहेका छन्।

लुकाशेन्का यो वर्षको अगस्ट ९ तारिखमा भएको निर्वाचनमा समेत गरी हालसम्म पाँच पटक निर्वाचित भइसकेका छन्। उनी सन् १९९४ मा देशका पहिलो निर्वाचित राष्ट्रपति बनेका थिए।

त्यो बेलाको चुनावलाई मात्र अन्तर्राष्ट्रिय पर्यवेक्षकहरूले स्वतन्त्र र निष्पक्ष ठान्ने गरेका छन्।

निर्वाचन आयोगका अनुसार पछिल्लो चुनावमा उनले ८० प्रतिशत मत ल्याएका थिए।

अहिले अभूतपूर्व प्रदर्शनहरूमा हजारौँ मानिस सहभागी भइरहेका छन्।

एलेक्जेन्डर लुकाशेन्का को हुन् र सत्तामा उनी लामो समयसम्म कसरी टिकिरहे?

खेतीपातीदेखि सत्तासम्म

सन् १९९० मा संसद्‌मा निर्वाचित भएपछि लुकाशेन्काको सत्तायात्रा सुरु भयो जहाँ उनले भ्रष्टाचारविरोधी समितिको सभापतिका रूपमा उत्साहजनक काम गरे।

उनी सामान्य पृष्ठभूमिबाट आएका व्यक्ति हुन् जसलाई पूर्वी बेलारुसस्थित एउटा गाउँमा एकल महिलाले हुर्काइन्।

सन् १९७५ मा लुकाशेन्सका शिक्षकमा उत्तीर्ण भए र सोभियत कम्युनिस्ट पार्टीमा सामेल भई सेनामा राजनीतिक प्रशिक्षकका रूपमा दुई वर्ष काम गरे।

सन् १९९४ को चुनावमा कुनै मुद्दा नउठाए पनि भ्रष्टाचारविरोधी अभियानका कारण उनलाई एउटा लोकप्रियतावादी उम्मेदवारको रूपमा हेरिएको वाशिङ्गटनस्थित द एट्लान्टिक काउन्सिलस्थित विज्ञ एन्ड्रेस एसलन्ड बताउँछन्।

तर सत्तामा आइसकेपछि लुकाशेन्काले आफ्ना विपक्षी कम्युनिस्टका धेरै नीतिहरू अङ्गीकार गरे।

'अधिनायकवादी शैली'

लुकाशेन्साको सत्तालाई सोभियतकालीन अधिनायकवादी शैलीको अवशेषको रूपमा पनि चित्रित गर्ने गरिन्छ।

उनले सञ्चारमाध्यममाथि नियन्त्रण गरे, विपक्षीमाथि दुर्व्यवहार गर्नुका साथै जेल हाले अनि स्वतन्त्र आवाजलाई पाखा लगाए।

सन् २००३ मा उनले भनेका थिए, "अधिनायकवादी शैलीको शासन गर्नु मेरो विशेषता हो र यो कुरा मैले सधैँ स्वीकारेको छु।"

"तपाईँले देशमाथि नियन्त्रण कायम गर्नुपर्ने हुन्छ र मुख्य कुरा भनेको मानिसहरूको जीवन बर्बाद गर्नु हुँदैन।"

मृत्युदण्डको सजाय दिने गरिएको बेलारुस युरोपको एक मात्र देश र पूर्वसोभियत सङ्घको सदस्य हो। त्यहाँ मृत्युदण्डको प्रक्रिया गोप्य हुन्छ।

टाउकोमा गोली प्रहार गरी मृत्युदण्डको सजाय दिएका सङ्ख्या स्पष्ट छैन तर सन् १९९९ यता ३०० जनालाई त्यसरी मृत्युदण्ड दिइएको ठानिएको छ।

परिवर्तनका लागि पश्चिमा देशहरूले दिने गरेको दबावलाई...


शीर्षक: बेलारुसले विमान मोड्न लगाएर पक्राउ गरेको पत्रकारलाई यातना दिने आशङ्का\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

२६ वर्षीय रोमन प्रोटासेभिच ग्रीसबाट लिथुआनिया जाँदै गर्दा उनी सवार विमानलाई बेलारुसले बम भएको भन्दै उसको राजधानी मिन्स्कमा ओरालेको थियो।

भिडिओ सार्वजनिक

पाश्चात्य देशहरूले एक विपक्षी अभियानकर्मी पत्रकारलाई पक्राउ गर्न र्‍यानएअरको विमान अपहरण गरेको बेलारुसमाथि आरोप लगाएका छन्।

दबावमा रेकर्ड गरिएको जस्तो देखिने एउटा भिडिओ सार्वजनिक गरिएको छ जसमा प्रोटासेभिचले आफू स्वस्थ्य रहेको भनेका छन् र जसमा उनले बेलारुसले लगाएका अभियोगहरू स्वीकारेको जस्तो देखिन्छ।

पत्रकारलाई पक्राउ गर्न विमान बेलारुसतर्फ मोडिएपछि आक्रोश

तर विपक्षी नेताहरू एवं अभियानकर्मीहरूले उक्त भिडिओको आलोचना गर्दै प्रोटासेभिचमाथि दबाव दिएर स्वीकार गर्न लगाइएको बताएका छन्।

उनको निधारमा केही चोटजस्तो देखिन्छ। उनका मित्रहरूले उनलाई पक्राउपछि कुटपिट भइरहेको बताएका छन्।

पत्रकारका पिता डिमित्री प्रोटासेभिचले सोमवार बीबीसीसँग कुरा गर्दै उनका छोरालाई बेलारुसका अधिकारीहरूले कस्तो व्यवहार गर्लान् भन्नेबारे निकै डर लागेको बताए।

२१औँ शताब्दीमा युरोपको मध्यमा यस्तो घटना हुन नपर्ने उनले बताए।

पश्चिमा देशहरू क्रुद्ध

भिडिओ सार्वजनिक गरिएलगत्तै युरोपेली युनियनले बेलारुसमाथि थप प्रतिबन्ध लगाउन सहमति जनाएको छ।

उसले विमानसेवाहरूलाई बेलारुसको आकाश प्रयोग नगर्न भनेको छ तथा बेलारुसका विमानसेवाहरूलाई ईयूको क्षेत्रमा उड्न प्रतिबन्ध लगाएको छ।

बेलारुस प्रजातान्त्रिक नभएसम्मका निम्ति उसका निम्ति भनेर छुट्ट्याएको साढे तीन अर्ब डलरको युरोपेली लगानी प्याकेज स्थगित गरिने युरोपेली आयोगकी प्रमुख उर्जुला फन डेर लयनले बताइन्।

अमेरिकी राष्ट्रपति जो बाइडनले बेलारुसको कार्यको निन्दा गर्दै त्यहाँका अधिकारीहरूलाई जबाफदेही बनाउन अमेरिकी अधिकारीहरूलाई आदेश दिएका छन्।

बेलारुसले र्‍यानएअरको उक्त विमानमा बम रहेको भन्दै आकाशबाटै लडाकू विमानले घेरेर जबरजस्ती मिन्स्कमा ओरालेको थियो।

विमानमा सवार १२६ यात्रुलाई बाहिर निकालेर प्रहरीले प्रोटासेभिचलाई पक्राउ गरेको थियो।

प्रत्यक्षदर्शीहरूका अनुसार उनको महिला साथी सोफिया सापेगा सहित पक्राउ गरिँदा प्रोटासेभित्र निकै त्रसित देखिन्थे।

बेलारुस एक मात्र युरोपेली देश हो जहाँ बन्दीहरूलाई मृत्युदण्ड दिइन्छ।

अन्य तीन यात्रुहरू पनि विमानको अन्तिम गन्तव्य लिथुआनियाको राजधानी भिल्नियसमा नपुगेको र्‍यानएअरका प्रमुखले बताएका छन्।

उनले ती...


शीर्षक: बेहुलाबेहुलीलाई नोटको माला लगाइदिने होडबाजी\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

चार लाख रुपैयाFको माला लगाएका सरिता खत्रीको जोडी

जाजरकोटको नलगाड नगरपालिका, खगेनकोटका खत्री भन्छन्, "परिवारको इज्जत र सम्मानको लागि छोरीज्वाइँलाई लाखौँ रुपैयाँको माला लगाइदिए।"

जाजरकोटमा मात्र होइन, कर्णाली प्रदेशका विभिन्न गाउँबस्तीमा विवाह गरेर बिदाइ गर्ने बेला बेहुलाबेहुलीलाई नोटको माला लगाउने चलन बढ्दै गएको छ।

कतिपयले भने देखाउनको लागि ऋण सापट गरेर धेरै पैसाको माला लगाइदिने प्रतिस्पर्धाले समाजमा विकृति निम्त्याएको बताउने गर्छन्।

अनौठो प्रतिस्पर्धा

दुबोको मालाको सट्टा माइती पक्षले छोरीज्वाइँलाई ४०-५० हजारदेखि चार-पाँच लाख रुपैयाँसम्मको माला लगाइदिने र दाइजोमा थप रकम बाकसमा दिने चलन छ।

छोराले थातथलो अर्थात घरजग्गा प्राप्त गर्ने र छोरीको हकमा आउने सम्पत्तिको हिसाबले चार लाख नगद र पाँच तोला सुन दिएको खत्री बताउँछन्।

पछिल्लो समय जाजरकोट, कालिकोट, रुकुम, जुम्ला, सुर्खेत र सल्यान जिल्लाका गाउँबस्तीमा यो चलन बढ्दै गएपछि धेरैले चिन्ता व्यक्त गरेका छन्।

यो चलनले समाजमा धनी र गरिबबीच विभेद पैदा गदै आर्थिक अवस्था कमजोर भएका वर्गको आत्मसम्मानमा चोट पुर्याउने उनीहरुको तर्क छ।

एक लाख रुपैयाँको माला लगाएको नवीन रावलको जोडी

ऋणको भारी

सामाजिक कार्यकर्ता सुशीला सिंह भन्छिन्, "देखासिकी गर्दा आर्थिक अवस्था कमजोर हुनेहरू छोरीबहिनीको विवाह गर्दा ऋणमा डुबेका छन् त्यसैले यो चलन हटाउनु पर्छ।"

सिंह मालाको बहानामा पैसा दिने चलनले घरेलु हिंसालाई मलजल र परिवारमा कलह सृजना गरेको बताउँछिन्।

उनी भन्छिन्, "छोरीबहिनीलाई राम्रो विद्यालय र कलेज पढाएर आफ्नो खुट्टामा उभिने बनाउनुपर्छ भन्ने सोच कसैको छैन।"

कालिकोटको शुभकालिका गाउँपालिकाकी यशोदा आचार्य पैसाको माला बनाएर दिने चलनले धेरै बावुआमालाई समस्यामा पार्ने गरेको बताउँछिन्।

गाउँमा इज्जतको चिन्ता

आचार्य भन्छिन्, "हुने खानेले त सजिलै दिन्छन् तर नहुनेले ऋणको भारी बोक्नुको विकल्प छैन।"

चारपाँच वर्षदेखि गाउँघरमा भित्रिएको विवाहमा पैसाको माला लगाउने चलनले दाइजो प्रथाको झल्को दिने गरेको कतिपय बताउँछन्।

असी वर्षीय समाजसेवी चन्द्रबहादुर रावल भन्छन्: "पहिला यस्तो चलन थिएन। टीकाटालो गर्ने बेला दक्षिणाको रूपमा थोरै पैसा दिन्थे।"

"घर गरेर खान सजिलो होस् भनेर आफ्नो गच्छे अनुसार छोरीबहिनीलाई घरायसी प्रयोगका सामान वा घरपालुवा जनावर दिएर माइतीले बिदा गर्थे।"

रावलले थप्छन्:...


शीर्षक: बैकुण्ठ मानन्धर: नेपाली धावकले नै आफ्नो ३२ वर्ष पुरानो कीर्तिमान भङ्ग गरून् भन्ने इच्छा\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

आफूले ३६ वर्षको उमेरमा राखेको कीर्तिमान ६८ वर्ष हुँदा पनि कसैले भङ्ग गर्न नसकेको देख्दा मानन्धर आश्चर्य व्यक्त गर्छन्।

उनी अहिले प्रशिक्षकका रूपमा सक्रिय रहेका छन्।

मंसिर १५ गते काठमाण्डूमा सुरु हुने १३औँ दक्षिण एशियाली खेलकुद प्रतियोगिता सागमा आफ्नो कीर्तिमान नेपाली धावकले नै भङ्ग गरून् भन्ने उनको चाहना छ।

हेर्नुहोस् कमल परियारले बनाएको यो भिडिओ।

अनि यो पनि


शीर्षक: बोइङ अप्ठेरो परेको बेला चीनले गर्‍यो एअरबससँग ३०० जेट किन्ने सहमति\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

चिनियाँ राष्ट्रपति सी जिन्पिङको प्यारिस भ्रमणका बेला दुई पक्षबीच ए३२० र ए३५० एक्सडब्ल्यूबी विमान खरिदबारे एउटा सम्झौतामा हस्ताक्षर भएको हो।

सीले आफ्नो युरोप भ्रमणमा अरू सहमति पनि गरेका छन्।

इन्डोनेशिया र इथियोपियामा भएका दुर्घटनापछि एअरबसको प्रतिस्पर्धी बोइङद्वारा निर्मित ७३७ म्याक्स शृङ्खलाका जेट विमानलाई विश्वभरि नै उडानबाट हटाइएको केही हप्तामै यो सहमति भएको हो।

चीनको नागरिक उड्डयन प्रशासनले  'बोइङ ७३७ म्याक्स ८' विमान उड्नासाथ दुईवटा दुर्घटनाहरू भएका र  तिनमा केही समानता भएको टिप्पणी गर्दै आफ्ना वायुसेवा कम्पनीहरूलाई ती विमान नचलाउन निर्देशन दिएको थियो।

चीनले किन्न लागेको विमानहरूको कुल मूल्य तीन खर्ब ४० अर्ब डलर पर्ने विवरणहरू प्रकाशित भएका छन्।

एअरबस कमर्शिएल एअरक्राफ्टका अध्यक्ष गीयोम फोरीले एउटा विज्ञप्तिमा चीनको नागरिक उड्डयनलाई सघाउन आफ्ना 'सिङ्गल आइल' र 'वाइडबडी' विमान उपलब्ध गराउन पाउनु सम्मानको विषय भएको उल्लेख गरेका छन्।

फोरी एप्रिलमा एअरबसका प्रमुख कार्यकारी बन्दैछन्।

एअरबससँग भएको सम्झौता बोइङलाई ठूलो चुनौती हुन सक्छ।

पाँच महिनामा उही मोडलका दुईवटा विमान दुर्घटनामा परेपछि बोइङ दबावमा परेको छ। उसले के कारणले दुर्घटना भएको हो भनेर अनुसन्धान गर्न थालेको छ।

सीले गत हप्ता इटलीबाट युरोप भ्रमण थालेका थिए।

इटलीले चीनको महत्त्वाकाङ्क्षी योजना 'बेल्ट एन्ड रोड इनिशिअटिभ' मा सहमति प्रदान गरेको छ।

तर अरू युरोपेली देश र संयुक्त राज्य अमेरिकाले चीनको बढ्दो प्रभावप्रति चासो व्यक्त गरेका छन्।

चिनियाँ योजनाालाई औपचारिक रूपमै समर्थन गर्ने इटली पहिलो युरोपेली देश हो।

सी रोममा हुँदा दुई देशबीच झन्डै दुई खर्ब ८० अर्ब डलर बराबरका विभिन्न २९ वटा सहमति भएका थिए।

सो योजनालाई चीन र युरोप जोड्ने नयाँ रेसम मार्गका रूपमा अर्थ्याउने गरिएको छ।


शीर्षक: बोइङ: इथियोपिया विमान दुर्घटनापछि ७३७ म्याक्स ८ जेटहरू ग्राउन्डेड\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

आदिस अबाबाबाट उडेको केही मिनेटमै सो विमान आइतवार बिहान दुर्घटनाग्रस्त हुँदा १५७ जनाको मृत्यु भएको थियो।

पाँच महिनाभित्र बोइङ ७३७ म्याक्स ८ मोडलको विमान दुर्घटनामा परेको यो दोस्रो पटक हो।

चीनको उड्डयन नियामक निकायले घरेलु वायुसेवा कम्पनीहरूलाई सो मोडलका विमानहरूको उडान स्थगित गर्न निर्देशन दिएको छ।

इथियोपियन एअरलाइन्स तथा केमन एअरवेजले पनि सो मोडलका आफ्ना विमानहरू उडानबाट हटाएका छन्।

विमान दुर्घटना

इथियोपियामा विमान दुर्घटना हुनुको कारण अहिले नै भन्न नसकिने विज्ञहरूको धारणा छ।

केही महिनाअघि इन्डोनेशियमा पनि सोही मोडलको विमान दुर्घटनामा परेको थियो।

लायन एअरको स्वामित्वमा रहेको सो विमान पनि धावनमार्गबाट उडेको केही बेरमै दुर्घटनाग्रस्त हुँदा १८९ जनाको मृत्यु भएको थियो।

चीनको नागरिक उड्डयन प्रशासनले एउटा विज्ञप्तिमा दुवै दुर्घटना भर्खर सञ्चालनमा आएका 'बोइङ ७३७ म्याक्स ८' विमान उड्नासाथ भएकाले तिनमा केही समानता भएको टिप्पणी गरेको छ।

उसले ती विमानका सबै उडान स्थानीय समयानुसार साँझ ६ बजेभित्र स्थगित गर्न निर्देशन दिएको छ।

सो निर्देशनबाट एअर चाइना, चाइना इस्टर्न एअरलाइन्स, चाइना सदर्न एअरलाइन्स र अन्य कम्पनीहरू प्रभावित हुनेछन्।

चीनमा सो मोडेलका कम्तीमा ९० वटा विमान सञ्चालनमा छन्।

बोइङ ७३७ को इन्जिन बनाउने फ्रान्सेली एरोस्पेस समूह साफोँको शेयर मूल्य सोमवार घट्यो।

सो विमान सन् २०१७ देखि मात्रै नियमित उडानमा प्रयोग हुन थालेको हो।

बोइङले आइतवारको दुर्घटनाबाट आफूलाई दु:ख लागेको भन्दै अनुसन्धानका लागि प्राविधिक सहयोग गर्न टोली पठाउने जनाएको छ।

इथियोपियाले बोइङ कम्पनी र अमेरिकाका विशेषज्ञहरूसँग समन्वय गरेर दुर्घटना अनुसन्धान गर्नेछ।

भारतले पनि सो मोडलका विमान सञ्चालनबारे नियामक निकायहरूसँग छलफल गरेको बताएको छ।

भारतमा जेट एअरवेज र स्पाइसजेटले 'बोइङ ७४७ म्याक्स ८' मोडलका विमान प्रयोग गर्छन्।

तर उनीहरूले कुनै टिप्पणी गरेका छैनन्।

अरू कसले प्रयोग गर्छन्?

बोइङको वेबसाइटका अनुसार १६ वटा वायुसेवा कम्पनीले सो मोडलका विमानहरू किनेका छन्।

टीयूआई ग्रूपसँग त्यस्ता १५ वटा विमान छन्। उसले उत्पादकसँग आफू सम्पर्कमा रहेको र ती विमान चलाउन नहुने कारण नदेखेको बताएको छ।

फ्लाईदुबईका प्रवक्ताले परिस्थितिबारे विचार गरिरहेको समाचार संस्था रोएटर्सलाई बताएका छन्।

नर्वेजियन एअरलाइन्ससँग १८ वटा त्यस्ता विमान छन्।

तीमध्ये...


शीर्षक: बोइङ: ब्रिटेनले पनि ७३७ म्याक्स मोडलको विमानको उडानमा प्रतिबन्ध लगाएको छ\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

बोइङ कम्पनीले निर्माण गरेको सेभेन थ्री सेभेन म्याक्स मोडलको विमानको उडानमा यसअघि सिङ्गापुर, चीन, मलेशिया र अस्ट्रेलियाले अस्थायी प्रतिबन्ध लगाएका थिए।

आइतवार १५७ जनाको ज्यान जानेगरी इथियोपियन एअरलाइन्सको बोइङ म्याक्स एट विमान दुर्घटना भएपछि ति देशहरूको यस्तो निर्णय आएको छ।

गत पाँच महिनाभन्दा कम समयमा उक्त मोडलको विमान दुर्घटनाग्रस्त भएको त्यो दोस्रो घटना थियो।

सिङ्गापुरको चाङ्गी विमानस्थलन संसारको सबैभन्दा व्यस्त मध्येको छैठौँ विमानस्थल हो र एशियालाई युरोप र अमेरिकासँग जोड्ने महत्त्वपूर्ण केन्द्र पनि हो।

तर त्यहाँबाट केही थोरै सङ्ख्यामा मात्रै बोइङको म्याक्स विमान सञ्चालनमा छन्।

कुनै पनि अस्ट्रेलियाली विमान सेवाले बोइङ सेभेन थ्री सेभेन म्याक्स सञ्चालन गर्दैनन्।

त्यहाँ खाली सिल्कएअर र फिजी एअरवेजले मात्रै उक्त मोडलको विमान उडाउँछन्।

प्रतीक्षा

अस्ट्रेलियाको नागरिक उड्डयन सुरक्षा प्राधिकरणमा हवाई सुरक्षा प्रमुख शेन कारमोडीले भनेका छन् ती विमानहरूको उडानमा लगाइएको प्रतिबन्ध उक्त सङ्गठनले "सुरक्षा जोखिमको समीक्षा गर्न थप जानकारी"को प्रतीक्षा गरिरहँदासम्म कायमै रहनेछ।

संसारको विभिन्न देशहरूले उक्त दुर्घटनापछि म्याक्स एट मोडलका विमानहरूलाई पहिले नै ग्राउन्डेड अथवा उडानमा प्रतिबन्ध लगाइसकेका छन्।

दक्षिण कोरियाले पनि देशभित्र म्याक्स एट विमान भएको एकमात्र विमान सेवा इस्टार जेटलाई पनि बुधबारदेखि ति  विमानहरू नउडाउन निर्देशन दिएको छ।

मलेशियाले भने आफ्नो हवाई क्षेत्रबाट नै ति मोडलका विमानहरू नउडान प्रतिबन्ध लगाएको एएफपी समाचार संस्थाले जनाएको छ।

संयुक्त राज्य अमेरिकामा भने देशको संघीय उड्डयन प्रशासन (एफएए) ले दुईवटा नराम्रा दुर्घटनामा परेको भएतापनि उस्को विश्वासमा बोइंग सेभेन थ्री सेभेन म्याक्स एट मोडलका विमानहरू उडानका लागि योग्य रहेको सोमवार विमान कम्पनीहरूलाई बताएको थियो।


शीर्षक: बोएर जातको बाख्रा पालेर करोडौँ रुपैयाँ आम्दानी कसरी सम्भव भयो\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

दक्षिण अफ्रिकाबाट हङकङ हुँदै विमानमार्फत् बोएरका पाठापाठी नेपाल भित्रिने क्रम सुरु भयो।  पहिलो पटक १३ वटा भित्रिए। अर्को वर्ष उसैगरी ५० वटा ल्याए। अर्को वर्ष अर्को ५० थपे। करिब दुई करोड ५० लाख रुपैयाँ लगानी गरेर बोएरको सङ्ख्या ११३ पुर्‍याए।

उद्देश्य पाठापाठी उत्पादन र नेपालभरि बोएरको विस्तार भएकोले उनले १०१ पाठी र १२ बोका भित्र्याए। त्यसयता योगेन्द्रबहादुर खड्काको एग्रो फार्ममा बोएरका पाठापाठी उत्पादनको क्रम तीव्र भएको छ।

बोएरको विशषेता नै हो छिटो छिटो बढ्नु र हुर्कनु।

जब बोएर बाख्राको खबर फैलियो...

त्यो खबर 'एक कान, दुई कान मैदान' भएपछि उनको फार्ममा बोएरका पाठापाठी  किन्ने किसान र व्यवसायीको भिड बढिरहेको छ। त्यसैले उनले मुनाफा लिन पनि थालिसके।

उनले बीबीसी नेपाली सेवासँग भने, "पोहोर साल दुई करोड रुपैयाँको पाठापाठी बेचेँ यसपालि तीन करोडको बेच्ने योजना छ।" नाफा नहोस् पनि कसरी? आकार र तौल हेरेर एउटा पाठा वा पाठीलाई आगन्तुकहरूले ३० हजार रुपैयाँदेखि दुई लाख रुपैयाँसम्म तिर्ने गरेको उनको भनाइ छ।

उनको एग्रो फार्म चितवन राष्ट्रिय निकुञ्ज नजिकैको हरियालीयुक्त क्षेत्रमा फैलिएको छ। त्यहाँ बाख्रापालन गर्न इच्छुक किसान तथा व्यवसायीहरूको भिड बढिरहेको हुन्छ।

निकुञ्ज घुम्न आउने आन्तरिक पर्यटकहरू पनि त्यो फार्ममा पुग्ने गरेका छन्।

नेपालमा दशैँ पर्वमा समेत खसी तथा बोका अपुग भई छिमेकी भारत वा चीनबाट किन्नु पर्ने अवस्था आइसकेको अधिकारीहरू बताउँछन्। यस्तो बेला जगतपुर एग्रो फार्ममा पाठापाठी किन्न आउनेहरूको उद्देश्य एउटै हुन्छ: पाठा वा पाठी किन्ने, पाल्ने र मासुको लागि खसीबोकाको उत्पादन गर्ने र मुनाफा कमाउने।

बोएर बाख्रा कस्तो हुन्छ?

बोएर जातका बाख्रा दक्षिण अफ्रिकामा पाइन्छ। बोएर बाख्रा वा बोका हेर्दै बलियो र खँदिलो मासु भएको हुन्छ। प्राय सेतो वा खैरो वा दुवै रङ्ग मिसिएको बोएर बाख्राले धेरै थरि रोग प्रतिरोध गर्न सक्षम हुन्छन्।

त्योभन्दा पनि चाख लाग्दो कुरा यो हो: बोएरको पाठा पाठी एकदमै छिटो बढ्छन्।

बोएर बाख्राको तौल ९० दिनमै ३६ किलोग्रामसम्म पुग्दछ।

अमेरिकाको टेक्सास र विभिन्न पश्चिमा देशहरूमा बोएर बोका यदाकदा विभिन्न खेल वा प्रदर्शनीको लागि पाल्ने गरिएको पाइन्छ। तर जताततै बोएर खसी, बोका र मासुको लागि प्रख्यात छ।

जगतपुर फार्मबाट मासुका लागि खसी, बोका उत्पादन भइसकेको छैन। नेपालमा पनि शुद्ध बोएरको मासु अझै...


शीर्षक: बोक्सीको आरोप: 'तराईतिर दशैँको बेला बोक्सी सक्रिय हुन्छन् भन्ने अन्धविश्वास छ'\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

उनका छोरा गणेश प्रसाद आफ्नी आमालाई गाउँमा बसेको एउटा भेलाले बोक्सीको आरोप लगाएको दुखेसो पोख्छन्।

"आमालाई रातिको बेला घरबाट घिसार्दै ल्याई पञ्चायती माझ रक्ताम्मे बनाइयो," घटनाको विवरण सुनाउँदै उनी भन्छन्।

यो सिराहाको नवराजपुरको घटना हो।

प्रदेश नं २ को प्रहरी कार्यालयका अनुसार गत आर्थिक वर्षमा प्रदेश नम्बर २ मा मात्र १६ जना र यो आर्थिक वर्षमा दुई जनालाई बोक्सीको आरोपमा ज्यादती गरिएका घटना दर्ता भएका छन्। दर्ता नभएका खोज्ने हो भने त्यो सङ्ख्या डरलाग्दो हुने बताइन्छ।

बोक्सीको आरोपमा महिलासँग कसरी अत्याचार हुन्छ र उनीहरू कतिसम्म पीडा सहन विवश छन् भन्ने कुराको सङ्केत यो घटनाले देखाउँछ।

सामाजिक न्याय पाउन नसकेका यस्ता महिलाको मानव अधिकारको दयनीय अवस्था बारम्बार सार्वजनिक हुँदै आएको छ।

महिलाविरुद्ध धार्मिक, सामाजिक, सांस्कृतिक, परम्परा वा अन्य आधारमा शारीरिक-मानसिक, यौनजन्य, मनोवैज्ञानिक वा अन्य कुनै किसिमका हिंसाजन्य कार्य हुँदा स्थानीय 'पञ्चायत'ले नै यसलाई छिनोफानो लगाउने प्रवृत्ति नेपाली समाजमा कायमै देखिन्छ।

कतिपय अवस्थामा पञ्चायतबाट नै कुनै महिलालाई बोक्सीको आरोप लगाउने वा तिनलाई दण्ड दिने प्रवृत्तिले अझै ठाउँ पाइराख्नु भनेको स्थानीय सरकारको कमजोरी मान्नेहरू कम छैनन्।

त्रुटिपूर्ण परम्परा

प्रत्येक वर्ष दशैँको आगमनसँगै तराई क्षेत्रमा एउटा अनौठो अन्धविश्वासले ठाउँ लिएको अझै देखिन्छ।

कतिपयले दशैँ आएपछि तराईमा बच्चाबच्चीको ढाडमा लसुन बाँधिदिने र निधारमा कालो टीका लगाइदिने गर्छन्।

त्यस्तो गर्नुको मुख्य कारणमा कतिपयले मान्दै र विश्वास गर्दै आएको 'डायन' अर्थात् 'बोक्सी' बाट सुरक्षा गर्नु रहेको बताइन्छ।

अरू समयको तुलनामा दशैँमा "बोक्सीहरू बढी सक्रिय हुने" अन्धविश्वास छ।

 घटस्थापनादेखि नै छोराछोरीलाई घरबाट बाहिर निस्किन नदिने, निस्किन दिए पनि 'तन्त्रमन्त्र' गरेर मात्र निस्किने दिने चलन मधेशका गाउँघरमा कतैकतै अद्यापि देखिन्छ।

त्यस्तै "बोक्सा-बोक्सीको मेला" वा "झाँक्री खेलाउने मन्दिर" ले बेलाबखतमा चर्चा पाइरहन्छन्।

साहित्यकार डा. सुरेन्द्र लाभ कतिपय सांस्कृतिक अनुष्ठानहरूले गर्दा यस्ता अन्धविश्वासले समाजमा गहिरोसँग जरा गाडेको बताउँछन्।

उनी भन्छन्, "नयाँ पुस्तामा आएको सचेतनाका कारण यसलाई थोरै चिर्न सकिएको छ।"

कानुन बलियो, कार्यान्वयन सुस्त

महोत्तरीको तात्कालिक सिमरदही गाउँविकास समिति-१ की...


शीर्षक: बोडेका बुद्धकृष्णले सातौँ पटक जिब्रो छेडे\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

नेपाली नयाँ वर्षको दोस्रो दिन भक्तपुरको बोडेमा मनाइने जिब्रो छेड्ने जात्राको अवसरमा बुद्धकृष्ण बाग: श्रेष्ठले यस वर्ष फेरि आफ्नो जिब्रो छेडाएका छन्।

जिब्रो छेड्ने जात्रालाई सहकालको देउतालाई पुज्ने अवसरको रूपमा लिने गरिन्छ।

जिब्रो छेड्नुअघि दुई दिनसम्म उपवास बस्ने र जिब्रो छेडेपछि नगरपरिक्रमा गरेर सियो ननिकालेसम्म पानी समेत खान नपाइने प्रचलन छ।

जिब्रोको घाउमा महालक्ष्मी मन्दिरको माटो झिकेर लगाएर जिब्रो छेड्ने व्यक्तिले नाट्यश्वरको पूजा गरेपछि मात्र खानेकुरा खाने गरिन्छ।

परापूर्वकालमा एउटा राक्षसले निकै दु:ख दिएको र त्यसलाई जनताले मिलेर लखेटेको संकेतको रूपमा जिब्रो छेड्ने जात्रा मनाइने गरिन्छ।

एक किंवदन्ती अनुसार जिब्रो छेड्ने व्यक्तिलाई राक्षसको रुपमा चित्रण गरेकोप्रति बुद्धकृष्णको असन्तुष्टि छ।

जिब्रो छेडाउन अग्रसर हुने व्यक्ति र आर्थिक अभावका कारण यो जात्रा संकटमा पर्दै गएको बताइन्छ।

तर बुद्धकृष्ण त्यो संकट टार्न लगातार अघि सरिरहन्छन्।

हेर्नुहोस् कमल परियारले तयार पारेको भिडिओ रिपोर्ट।

अनि यो पनि

भक्तपुरको ऐतिहासिक बिस्केट जात्रा


शीर्षक: बोत्स्वानामा सयौँ हात्ती मृत फेला परे, मृत्युको कारण थाहा छैन\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

संरक्षणकर्मी डा. नाईअल मक्कानका अनुसार उक्त दक्षिणी अफ्रिकी देशको ओकाभाङ्गो डेल्टा क्षेत्रमा उनका सहकर्मीहरूले गत मे महिनाको आरम्भदेखि ३५० वटाभन्दा बढी हात्तीका शव फेला पारेका हुन्।

सरकारले हात्तीको मृत्युको कारण पत्ता नलागेको बताएको छ।

शवबाट सङ्कलित नमुना परीक्षणका लागि पठाइएको छ र परिणाम आउन अझै केही साता लाग्नेछ।

अफ्रिकामा भएका हात्तीको कुल सङ्ख्याको एकतिहाइ बोत्स्वानामा पाइन्छ।

चेतावनीः तल भएका केही तस्बिरहरूले कसैकसैलाई विचलित पार्न सक्छन्

बोत्स्वानामा वन्यजन्तु संरक्षणमा कार्यरत व्यक्तिहरूले विमानबाट गरेको निरीक्षणपछि मे महिनामा हात्तीको मृत्युबारे सरकारलाई जानकारी दिएको यूकेस्थित न्याश्नल पार्क रेस्क्यू नामक परोपकारी संस्थासँग आबद्ध डा. मक्कानले बीबीसीलाई बताए।

“तीन घण्टाको उडानमा उनीहरूले १६९ वटा (शव) देखे,” उनले भने। “तीन घण्टाको उडानमा त्यति सङ्ख्यामा देखिनु र गन्न सकिनु असामान्य कुरा हो।”

“एक महिनापछि थप अनुसन्धानमा अरू शवहरू चिनियो जसबाट कुल सङ्ख्या ३५० भन्दा बढी भयो।”

उनका अनुसार अनावृष्टिसँग सम्बन्ध नभएको कुनै एउटै घटनामा यति ठूलो सङ्ख्यामा हात्तीको मृत्यु हुनु एकदमै अस्वाभाविक हो।

विज्ञान, प्रविधि र अनुसन्धानसम्बन्धी सामग्री सङ्ग्रह गर्ने एक वेबसाइटका अनुसार मृत हात्तीको शरीरबाट दाह्रा ननिकालिएको भन्दै मे महिनामा सरकारले हात्तीको मृत्युमा अवैध सिकारीको संलग्नता नभएको जनाएको थियो।

मक्कानका अनुसार हात्तीबाहेक अरू जीव मरेका छैनन्।

“सिकारीहरूले साइनाइड प्रयोग गरेको भए अरूको पनि मृत्यु भएको देखिनुपर्थ्यो।”

गत वर्ष बोत्स्वानामा एन्थ्र्याक्सका कारण १०० वटा हात्ती मरेका थिए। तर डा. मक्कानले यो घटनामा ब्याक्टेरियाले गराउने एन्थ्र्याक्सका कारण हात्तीको मृत्यु भएको सम्भावना अस्वीकार गरे।

तर विज्ञहरूले विष वा रोगका कारण हात्तीको मृत्यु भएको सम्भावना खण्डन गर्ने सकेका छैनन्।

डा. मक्कानका अनुसार मृत्यु हुँदा धेरै हात्तीको मुख भुइँमा जोतिएको छ तथा अरू हात्तीहरू वृत्ताकार बनाउँदै घुमेका छन्। यसले उनीहरूको स्नायुप्रणालीमा आक्रमण भएको हुनुपर्ने उनको निष्कर्ष छ।

हात्तीमा देखिएको यो समस्याको सम्बन्ध पानीको स्रोत वा माटो केसँग रहेछ भने कारण पत्ता नलागेसम्म मानिस पनि प्रभावित हुनसक्ने जोखिम हुने उनी बताउँछन्।

उनले वन्यजन्तुमा पनि कोरोनाभाइरस फैलिएको अनुमानतर्फ औँल्याए।

“यो संरक्षणमा एउटा...


शीर्षक: बोरिस जोनसन ब्रिटेनको नयाँ प्रधानमन्त्री\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

बकिङघम दरबारमा महारानी एलिजावेथ द्वितीयालाई भेटेपछि प्रधानमन्त्री कार्यालय तथा निवास टेन डाउनिंग स्ट्रिटमा फर्किएर जोनसनले देशवासीका नाममा सम्बोधन गरे।

त्यसक्रममा आफूलाई महारानीले नयाँ सरकार गठन गर्न निम्तो दिएको र आफूले त्यसलाई स्वीकार गरेको उनले बताए।

साथै जोनसनले युरोपेली संघबाट ब्रिटेनको बहिर्गमनका लागि नयाँ सम्झौता गर्ने र युरोपसँगको भावी सम्बन्ध खुला व्यापार र आपसी सहयोगमा केन्द्रीत बनाउने उल्लेख गरे।

उनले आगामी ३१ अक्टोबर भित्र यूके युरोपेली संघबाट अलग भइसक्नेमा आफू विश्वस्त रहेको पनि बताए।

उनले ब्रिटेनका नागरिकहरूले लामो प्रतिक्षा गरिसकेको र अब परिणाम दिनुपर्ने समय आएको बताए।

"मेरो जिम्मेवारी तपाईं नागरिकहरूको सेवा गर्नु हो," जोनसनले भने।

अपेक्षा

बुधबार दिउँसो सत्ता सम्हालेपछि कन्जरभेटिभ पार्टीका नयाँ नेता तथा प्रधानमन्त्री जोनसनले बरिष्ठ मन्त्रीहरूको नाम घोषणा गर्ने अनुमान छ, तिनमा चान्सलर अफ एक्सचेकर भनिने अर्थमन्त्री र गृहमन्त्री पनि पर्दछन्।

बोरिस जोनसन निकट स्रोतका अनुसार उनको टोलीले "आधुनिक ब्रिटेन" को झल्को दिनेछ।

उनले मन्त्रीमण्डलको बरिष्ठ पदमा महिलाहरूको संख्या बढाउनुका साथै  जातिय अल्पसंख्यकहरूको सहभागितामा पनि वृद्धि गर्नेछन्।

बोरिस जोनसनले अर्का प्रत्यासी जेरमी हन्टमाथि निर्णायक विजय हासिल गरेका थिए।

टोरी पार्टीका सदस्यहरूले गरेका मतदानको ६६.४ प्रतिशत मत बोरिस जोनसनको पक्षमा रहेको थियो।

वार्ता

पार्टीमा उनको भावी भूमिकाका बारेमा बोरिस जोनसन र जेरमी हन्टबीच "वार्ताहरू भैरहेको" बताइएको छ।

बीबीसीकी लोरा कुन्सबर्ग भन्छिन् पार्टीभित्र परस्पर संघर्षरत गुटहरूलाई एकै ठाउँमा ल्याउन बोरिस जोनसनले आफ्नो नयाँ बरिष्ठ टोलीमा ककसलाई समावेश गर्छन् भन्ने कुरा महत्त्वपूर्ण हुन्छ।

बोरिस जोनसन नेतृत्वका लागि आफूसँग प्रतिस्पर्धामा उत्रिएका विदेशमन्त्री जेरमी हन्टलाई त्यही पदमा निन्तरता नदिन दृढ देखिन्छन् भने जेरमी हन्ट विदेशमन्त्रीको पद बाहेक गृहमन्त्री, अर्थमन्त्री वा उपप्रधानमन्त्री भन्दा अन्य जिम्मेवारी दिइएमा त्यो आफ्नो घटुवा हुने भन्ने धारणामा छन्।

बीबीसीकी राजनीतिक सम्पादक भन्छिन्: "नयाँ प्रधानमन्त्रीका लागि यो जोखिमपूर्ण निर्णयको विषय हो।"

किनभने जेरमी हन्टलाई नयाँ मन्त्रीमण्डलमा समावेश नगरिएमा पार्टीलाई एकतावद्ध तुल्याउने दिशामा ठूलो धक्का पुग्न जानेछ।

तर उनले जे चाहेको...


शीर्षक: बोरिस जोनसन: नयाँ ब्रिटिश प्रधानमन्त्रीका काम के के हुन्?\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

बुधवार टरिजा मेले औपचारिक रूपमा राजीनामा दिएपछि उनी प्रधानमन्त्री बन्नेछन्।

तर उनले अब के जिम्मेवारी बहन गर्नुपर्नेछ?

प्रधानमन्त्रीले के गर्छन्?

प्रधानमन्त्री सरकार प्रमुख हुन् र उनलाई महारानीले नियुक्त गर्नेछिन्। ब्रिटेनमा सामान्यतया: आम निर्वाचनमा विजयी पार्टीको नेता नै प्रधानमन्त्री हुने चलन छ।

मन्त्रीहरू नियुक्त गर्नु प्रधानमन्त्रीको काम हो। थोरै सांसदहरूले मात्र मन्त्रीको भूमिका पाउँछन्। वरिष्ठ मन्त्रीहरू मात्र मन्त्रीपरिषद्को सदस्य बन्न पाउँछन् ।

प्रधानमन्त्रीले कुनै पनि समयमा मन्त्री नियुक्त गर्न र हटाउन सक्छन्।

उनले मन्त्रालयहरू खारेज गर्न र नयाँ बनाउन पनि पाउँछन्।

चान्सलर अफ एक्सचेकर भनिने अर्थमन्त्रीका साथ प्रधानमन्त्री कर र व्यय नीतिको हर्ताकर्ता पनि हुन्।

प्रधानमन्त्रीले नयाँ कानुनहरू ल्याउन पनि सक्नेछन् तर संसद्‌ले  तिनलाई समर्थन गर्नुपर्छ।

प्रधानमन्त्री  सरकारका सबैखाले  नीति र निर्णयहरूका लागि जिम्मेवार हुन्छन्।

प्रधानमन्त्रीसँग अन्य कुन-कुन शक्ति हुन्छ?

सरकारी निर्णयहरू कार्यान्वयन गर्ने व्यक्तिहरू तथा विभागहरू रहने नागरिक प्रशासन प्रधानमन्त्रीको समग्र  नियन्त्रणमा रहन्छ।  प्रशासनले नै नाइटहुड र डेमहुड लगायत मान, पदवी, तक्मा, पुरस्कारहरूबारे  निर्णय गर्छन्।  तिनीहरूले लर्ड भनिने संसदको माथिल्लो सभाका मनोनित सदस्यहरू पनि  नियुक्ति गर्न सक्छन्।

प्रतिरक्षा र सुरक्षासँग सम्बन्धित धेरै प्रकारका जिम्मेवारी पन‌ि प्रशासनकै हुन्छ।

उदाहरणका लागि, उनीहरूसँग यूकेको सेनालाई परिचालन गर्ने शक्ति हुन्छ। तर हालैको प्रचलन अनुसार त्यस्तो  सेना परिचालनको निर्णयलाई संसदीय अनुमोदन प्राप्त हुनु पर्छ।

कतिपय विशेष जिम्मेवारी पनि प्रधानमन्त्रीकै काँधमा हुन्छ। जस्तो कि अपहरणमा परेको वा नचिनिएको हवाई जहाजलाई आक्रमण गरेर खसाल्ने वा नखसाल्ने भन्ने जस्ता निर्णयहरू।

उनीहरूले यूकेको परमाणु हतियारको प्रयोगलाई पनि अनुमोदन गर्न सक्छन्।

प्रधानमन्त्रीलाई कसरी उत्तरदायी बनाइन्छ?

यस्तो शक्ति भए पनि ब्रिटेनका प्रधानमन्त्रीले आफूखुशी जे पनि  निर्णय गर्न पाउँदैनन्।

त्यसका लागि उनले बहुमत सांसदहरूको विश्वासको मत लिनुपर्ने हुन्छ।

किनकी विधेयक पारित हुन बहुमत सांसदको भोट आवश्यक पर्दछ।

यदि सरकार संसदमा पटक पटक पराजित भएमा सांसदहरूले प्रधानमन्त्री  विरुद्ध अविश्वासको प्रस्ताव पेस गर्न सक्छन्। यदि...


शीर्षक: बोलिभियाः भ्यागुतोका लागि जोडी खोजिँदै\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

उक्त भ्यागुतो आफ्नो प्रजातिको अन्तिम हुन सक्ने संरक्षणवादीहरूलाई चिन्ता छ।

पानीमा पाइने सेवेनकास प्रजातिको १० वर्षीय रोमियो नामक सो भ्यागुतोका लागि विगत नौ वर्षदेखि जोडीको खोजी भइरहेको छ।

जोडी खोज्न सघाउने एउटा वेबसाइटले पनि उक्त भ्यागुतोको 'प्रोफाइल' तयार पारेको छ र त्यसले 'आफ्नी जुलियटको खोजी गरिरहेको' भनेर लेखेको छ।

समागम

वैज्ञानिकहरूले अहिले खोला तथा नदीमा रोमियोका लागि एउटा पोथी भ्यागुतोको खोजी गरिरहेका छन्, जोसँग त्यसको समागम गराएर बच्चा जन्माउन सकियोस्।

एकजना संरक्षणवादी आर्टुरो मुनोजले समाचार संस्था एएफपीलाई भने, "हामी आशावादी हुन छाड्दैनौँ।"

"त्यो भ्यागुतोको प्रजाति अन्यत्र छ भन्ने आशा हामी गरिरहन्छौँ ताकि यो प्रजातिलाई जोगाउन बच्चा जन्माउने एउटा कार्यक्रम हामीले थाल्न सकौँ।"

तर संरक्षणवादीहरूले जोडी भेटाउने काम छिट्टै गर्नुपर्ने हुन्छ किनकि सेवेनकास प्रजातिको भ्यागुता १५ वर्षभन्दा बढी बाँच्दैनन्।

अन्तिम

त्यसको अर्थ हो हाल 'कोचबाम्ब नेचुरल हिस्ट्री म्युजियम'स्थित एउटा ट्यांकमा बसिरहेको रोमियोसँग आफ्नो प्रजाति जोगाउनका निम्ति अब करिब पाँच वर्ष बाँकी छ।

प्रणय दिवसअघि १५ हजार डलर संकलन गर्ने एउटा अभियान अन्तर्गत जोडी खोज्न सघाउने म्याच नामक वेबसाइटले रोमियोको एउटा तस्वीर र आवश्यक जानकारीसहितको विवरण राखेको छ।

प्रोफाइलमा भनिएको छ, "यसलाई विशेष रूपमा शुरू गर्न खोजेको होइन। तर म साँच्चै नै आफ्नो प्रजातिको अन्तिम जीव हुँ।"

"म एक्लै बस्न रूचाउँछु र आफू वरिपरिको पानी नियाल्दै रातहरू आफ्नो वासस्थानमा बिताउँछु।"

प्रोफाइलमा थप लेखिएको छ, "मलाई म जस्तै अर्को सेवेनकास चाहिएको छ। नत्र तपाईँहरूलाई थाहै छ मेरो अस्तित्व नै सकिनेछ।"


शीर्षक: बौद्धनाथ चैत्यकाे उद्घाटन\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

तीन दिनको वैदिक पूजापछि आयोजित समुद्घाटन समारोहमा बौद्धधर्मका रिम्पोचे, विभिन्न धर्मगरु तथा कूटनीतिक निकायका प्रतिनिधि र उच्चपदस्थ सरकारी अधिकारीहरु उपस्थित थिए।

सरकारबाट कुनै आर्थिक लगानी बिना स्थानीय समुदाय र विभिन्न बौद्ध धर्म सम्बन्धी अगुवाहरुको चन्दा लगायत आर्थिक सहयोगबाट उक्त पुनर्निर्माणको काम पूरा भएको बौद्धनाथ क्षेत्र विकास समितिले जनाएको छ।

पुरातत्व विभागको प्राविधिक सहयोगमा गएको माघबाट बौद्धनाथको पुनर्निर्माणको काम शुरु भएको थियो।

गौरव

चैत्य परिसरमा आयोजित विशेष कार्यक्रममा बोल्दै प्रधानमन्त्री प्रचण्डले बौद्धनाथको पुनर्निर्माणले नेपाली आफैँले पुनर्निर्माणको काम गर्नसक्छ भन्ने देखाएको बताए।

उनले भने, “संसारले देख्ने गरी पुनर्निर्माणको एउटा महत्वपूर्ण काम हामीले गरेका छौँ, यसबाट हामीले चाह्यौं भने ठुला काम पनि समयमा नै सफलतापूर्वक गर्न सक्छौँ भन्ने सन्देश गएको छ।”

बौद्धनाथको पुनर्निर्माण सरकारका निम्ति चुनौती र जिम्मेवारी दुवै भएको उल्लेख गर्दै आफूले पुनर्निर्माण प्राधिकरणलाई तीव्रताका साथ काम गर्न निर्देशन दिइएको उनले बताए।

भूकम्पका कारण बौद्धनाथको चैत्यमा चिरा परेको थियो भने गजुरमा समेत क्षति पुगेको थियो।

श्रोत

विनाशकारी भूकम्प गएको एक महिनापछि नै २०७२ जेठ १० बाट क्षतिग्रस्त संरचनाहरुको संकलन थालिएको र पुरातत्व विभागले निर्माण गरिदिएको नक्सा र तय गरेको प्राविधिक मापदण्ड पूरा गरी गएको माघबाट पुनर्निर्माण थालिएको बौद्धनाथ क्षेत्र विकास समितिले जनाएको छ।

बौद्धनाथको पुनर्निर्माणका लागि २३ करोड रुपैयाँ भन्दा बढी खर्च भएको बताइएको छ।

तर बौद्धनाथको पुनर्निर्माणका लागि सुन र नगद गरि करिब ३१ करोड रुपैयाँ बराबरको आर्थिक सहयोग जुटेको बताइएको छ।

काठमाण्डू, भक्तपुर र पाटनका दरवार क्षेत्रसहित स्वयम्भूनाथ, बौद्धनाथ, पशुपतिनाथ र चाँगुनारायण मन्दिर सन् १९७९ मा राष्ट्रसंघको विश्व सम्पदा सूचीमा परेका थिए।

अघिल्लो वर्षको वैशाखको विनाशकारी भूकम्पले अधिकांश सम्पदास्थलमा क्षति पुर्याएको थियो।

तीन साता अघि संयुक्त राष्ट्रसंघको शिक्षा, विज्ञान तथा संस्कृति संगठन (युनेस्को)का नेपाल प्रतिनिधि क्रिश्चियन म्यानहार्टले विश्व सम्पदाको एक स्मारक क्षेत्र बौद्धनाथको गजुरको पुनर्निर्माणका क्रममा आफ्नो सल्लाह विपरीत आधुनिक निर्माण सामाग्रीको प्रयोग गरिएको बीबीसीलाई बताएका थिए।


शीर्षक: बौद्धमार्गी प्रदर्शनकारीमाथि गोली प्रहार\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

आरकान वंशको अन्त्य भएको अवसरमा आयोजित वार्षिक समारोहमा रखाइन भनिने जातीय समूहका चार हजार मानिसहरू सहभागी थिए।

अधिकारीहरूले उक्त र्‍यालीले जिल्लास्थित सरकारी कार्यालयमा घेराउ गरेको जनाएका छन्।

उनीहरूले उक्त भिडले सरकारी हाताभित्र प्रवेश गरी प्रहरीका सवारीसाधनमाथि आक्रमण गरेको जनाएको छ।

तनाव

उक्त क्षेत्रमा हालैका महिनामा तनाव चुलिएको छ।

बर्माको सैनिकले दमन गरेपछि अघिल्लो वर्ष लाखौँ रोहिंज्या मुसलमानहरू म्यानमारबाट भागेर छिमेकी बांग्लादेशमा शरण लिन गएका छन्।

शरणार्थी फिर्तीको समयतालिकामा सहमति

'सू चीकै स्वीकृतिमा रोहिंज्यामाथि दमन'

यसअघि सोमवार मात्रै बांग्लादेश र म्यानमारले रोहिंज्या मुस्लिम शरणार्थीको फिर्तीबारेको समयतालिकामा सहमति भएको बताएका थिए।

सहमति अनुसार म्यानमारले हरेक हप्ता १५ सय जना रोहिंज्या शरणार्थीलाई फिर्ता लैजाने भन्दै दुई वर्षभित्रमा शरणार्थीहरू फिर्ता भइसक्ने आशा दुवै देशले व्यक्त गरेका थिए।

बांग्लादेशको सीमा क्षेत्रमा बनाइएका अस्थायी शिविरहरूमा साढे ६ लाखभन्दा बढी रोहिंज्या मुसलमान शरणार्थी बस्दै आएका छन्।


शीर्षक: ब्याङ्कले ठूला कर्जामा किन लगाए रोक\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

वित्तीय संस्थाहरूको नियामक निकाय राष्ट्र ब्याङ्कका अधिकारीहरू भने बजारमा अझै ५३ अर्ब रुपैयाँभन्दा बराबरको तरलता रहेको बताउँछन्।

नेपाली रुपैयाँको तुलनामा अमेरिकी डलरको भाउ बढेको मौका छोपी ब्याङ्कहरूले अरबौँ रुपैयाँ बराबरको डलर विदेशमा राख्दा यस्तो समस्या देखा परेको अधिकारीहरूको दाबी छ।

बजारमा तरलता समस्या देखिन थालेको भन्दै दशैँअघि वाणिज्य ब्याङ्कहरूले निक्षेपको ब्याजदर घटाउने निर्णय गरेका थिए।

कर्जा

दशैँमा सर्वसाधारणले ब्याङ्कमा राखेको पैसा झिकेपछि त्यो समस्या अझ बढेको ब्याङ्क तथा वित्तीय संस्थाहरूको भनाइ छ।

यसको प्रभाव ब्याङ्कहरूको कर्जा प्रवाहमा पर्न थालेको प्रभु ब्याङ्कका प्रमुख कार्यकारी अधिकृत अशोक शेरचन बताउँछन्।

उनले भने, "हामीले ठूला कर्जा प्रवाह रोकेका छौँ। हामीले रोक्न सक्ने खालका कर्जालाई पर धकेलिरहेका छौँ र केही समय पर्खिन भनेका छौँ।"

"राष्ट्र ब्याङ्कले पनि यसलाई नजिकबाट अनुगम गरिरहेको छ र आवश्यक परेको खण्डमा कुनै न कुनै किसिमको आर्थिक उपाय निकाल्छ होला।"

राष्ट्र ब्याङ्कका अधिकारीहरू भने ब्याङ्कहरूको उक्त तर्क मान्न तयार छैनन्।

राष्ट्र ब्याङ्कका एकजना कार्यकारी निर्देशक नरबहादुर थापाले भने, "तरलता समस्या चाहिँ छैन किनभने अहिले ब्याङ्कहरूसँग ५३ अर्ब रुपैयाँभन्दा बढी तलरता छ। असारको तुलनामा अहिले ब्याङ्कहरूले ३६ अर्ब आफ्नो सञ्चिति बढाएका छन्।"

लाभ

"अमेरिकी डलर बलियो नभएको भए उनीहरूले राष्ट्र ब्याङ्कलाई त्यो विक्री गर्थे। आफूसँग रहेको डलर विदेशमा लगानी गर्ने र डलर थप बलियो भएपछि विनिमय दरबाट लाभ लिने उनीहरूको उद्देश्य देखिन्छ।"

ब्याङ्कहरूले यसरी तरलताको समस्या देखाउने गरेको केही वर्षअघि देखिनै हो।

पछिल्लो समय देखिएको समस्यालाई ध्यानमा राख्दै राष्ट्र ब्याङ्कले यस वर्षको मौद्रिक नीतिमा ब्याङ्क तथा वित्तीय संस्थाले २० प्रतिशतभन्दा बढी कर्जा प्रवाह गर्न नहुने व्यवस्था गरेको छ।

तर आर्थिक वर्ष शुरू भएको तीन महिनाभित्रै अधिकाशं ब्याङ्कले त्यो सीमा नाघिसकेको बताएका छन्।

कतिपय जानकार भने थप कर्जा प्रवाहका लागि राष्ट्र ब्याङ्कलाई उक्त नियम खुकुलो बनाउन दबाब दिनका लागि ब्याङ्कहरूले तरलता अभावको हल्ला चलाएको बताउँछन्।


शीर्षक: ब्याङ्कहरूले ब्याजदर कहिले घटाउलान्\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

कम्तीमा चार महिनापछि ब्याजदर घट्न सक्ने देखिए पनि त्यतिबेला कर्जा दिन मिल्ने रकम अर्थात् लोनेबल फण्ड पर्याप्त उपलब्ध हुनुपर्ने एक ब्याङ्कका अधिकारीले बताइन्।

सरकारले गत असारमा मौद्रिक नीतिमा परिवर्तन गर्दै स्प्रेड दर अर्थात् निक्षेप र कर्जामा दिइने ब्याजदरको अन्तर पाँच प्रतिशतबाट घटाएर साढे ४ प्रतिशतमा झारेपछि कर्जामा ब्याजदर घट्ने बताइएको थियो।

तर ब्याङ्क तथा वित्तीय संस्थाका अधिकारीहरूले भने त्यसको कुनै सुनिश्चितता नभएको बताएका छन्।

पर्याप्त

मेगा ब्याङ्ककी प्रमुख कार्यकारी अधिकृत अनुपमा खुञ्जेलीका अनुसार ब्याजदर घट्न कम्तीमा चार महिना कुर्नैपर्छ।

सबै तहमा ब्याङ्क पुर्‍याउने लक्ष्य विफल

विदेशबाट ऋण ल्याउन देऊः विकास ब्याङ्क

महिलाको ब्याङ्क खाता धेरै भएका देशहरू

त्यो बेलामा पनि कर्जा दिन लायकको रकम अर्थात् लोनेबल फण्ड ब्याङ्कहरूसँग पर्याप्त हुनुपर्ने बताइन्।

उनले भनिन्, "राष्ट्र ब्याङ्कका अनुसार ब्याजदर घट्नुपर्ने कुरा एकातिर हो। तर कहिलेदेखि घट्छ भन्ने कुरामा भने समय लाग्नसक्छ। अर्को चौमासिकमा ब्याङ्कको ब्याजदर घटबढ हुनेछ। तर त्यो बेलामा यदि ब्याङ्कसँग लोनेबल फण्ड पर्याप्त छैन भने ब्याज नघट्न पनि सक्छ।"

तर राष्ट्र ब्याङ्कले भने सरकारले ब्याजदर घटाउने उद्देश्यले कदम चालिसकेको अवस्थामा अन्यथा गर्न नहुने बताएको छ।

परिवर्तन

राष्ट्र ब्याङ्कका कार्यकारी निर्देशक नरबहादुर थापाका अनुसार राष्ट्र ब्याङ्कले अनिवार्य नगद अनुपातका साथै वैधानिक तरलता अनुपात घटाएको छ र ४८ अर्ब बजारमा जाने व्यवस्था गरेको छ।

राष्ट्र ब्याङ्कले ब्याजदर घटाउने वातावरण बनाएको बताउँदै उनले भने, "हामीले वातावरण बनाइदिएका छौँ। अब ब्याङ्क तथा वित्तीय संस्थाले कर्जादर वा दीर्घकालीन प्रकृतिका कर्जाको ब्याजदर घटाउनैपर्छ।"

'युवालाई ऋण दिन्छौं तर लगानी सुरक्षित होस्'

चर्को ब्याजदरको मारमा भूकम्पपीडितहरू

त्यसो नगरे राष्ट्र ब्याङ्कले नीति परिवर्तन गर्न सक्ने पनि बताइएको छ।

सरकारले गत असार २७ गते मौद्रिक नीति सार्वजनिक गर्दै ब्याजदर लगायत विभिन्न नयाँ व्यवस्थाबारे सबै ब्याङ्क तथा वित्तीय संस्थालाई परिपत्र जारी गरेको थियो।


शीर्षक: ब्याङ्किङ प्रणाली ह्याक गरी पैसा चोरिनुमा 'प्रयोगकर्ताको पनि कमजोरी'\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

केही वर्षयता नेपालका ब्याङ्क तथा वित्तीय संस्थाहरूलाई तारो बनाएर गरिएका साइबर आक्रमणको सङ्ख्या बढेको अधिकारीहरूले बताएका छन्। कतिपय देशबाट सङ्गठित रूपमै आक्रमणकारीहरू नेपाल आउन थालेको प्रमाण पनि फेला परेको छ।

साइबर आक्रमणको अनुसन्धानमा संलग्न अधिकारीहरूका अनुसार हालका दिनमा नेपाल साइबर अपराधीको 'सफ्ट टार्गेट' अर्थात् सहज निसाना बनेको देखिन्छ।

यस्तो आक्रमणका पछाडि नेपालका ब्याङ्क तथा वित्तीय संस्थाहरूले अपनाएको सूचनाप्रविधि प्रणालीको मात्र दोष नभएको कतिपय विज्ञ तथा अधिकारीहरूको तर्क छ।

केही घटनामा साइबर पूर्वाधारको कमजोरी देखिएको र कतिपयमा चाहिँ प्रयोगकर्ताको कमजोरीको भूमिका ठूलो रहेको उनीहरू बताउँछन्।

किन बढ्यो आक्रमण?

नेपाल प्रहरीको साइबर ब्यूरोका एकजना अधिकारी भन्छन्, "हामीकहाँ सूचनाप्रविधिको ज्ञान कम भएकाले पनि धेरै प्रयोगकर्ताले सावधानी नअपनाउँदा यस्ता हमलाहरू बारम्बार भइरहेको देखिन्छ।"

नेपाल प्रहरीका प्रवक्ता विश्वराज पोखरेलले पनि प्रहरी अनुसन्धानबाट मुख्यत: दुईवटा कारणले नै यस्ता घटना भएको पाइएको बताए।

उनले भने, "पहिलो भनेको ब्याङ्क तथा वित्तीय संस्थाहरूको पूर्वाधारमा उचित सुरक्षा सतर्कता नअपनाइनु हो भने अर्को प्रयोगकर्ताले पनि सावधानी नअपनाउनु हो। यी दुवै कुरामा सुधार गर्न सके समस्या कम हुन सक्थ्यो।"

चिनियाँ ह्याकरको समूहले नेपाली ब्याङ्कहरूको सूचनाप्रविधि प्रणालीमा ह्याक गरेर रकम चोरेको तीन सातापछि फेरि अर्को रकम चोरीको घटना सार्वजनिक भएपछि अधिकारीहरूले पनि नेपालमा साइबर सुरक्षा संवेदनशीलता बढेको ठानेका छन्।

सरकारी स्वामित्त्वको कृषि विकास ब्याङ्कको लाहान शाखाबाट पासवर्ड ह्याक गरेर झन्डै दुई करोड रूपैयाँ चोरिएको घटना सार्वजनिक भएपछि हाल प्रहरीले त्यसको अनुसन्धान गरिरहेको बताएको छ।

प्रयोगकर्ताको भूमिका कति?

नेपालमा साइबर हमला बढ्नुमा ब्याङ्कहरूले अपनाएको साइबर सुरक्षाको अवस्थाका साथसाथै प्रयोगकर्ताहरूको पनि ठूलो भूमिका रहेको साइबर सुरक्षाविज्ञहरू बताउँछन्।

साइबर सुरक्षाका एकजना जानकार विजय लिम्बु भन्छन्, "प्रयोगकर्ताले सावधानी नअपनाउनुले नेपालमा साइबर सुरक्षा जोखिमलाई धेरै नै बढाएको छ। त्यसको कारण प्रयोगकर्तामा साइबर सुरक्षाबारे ज्ञानको कमी पनि हुन सक्छ।"

तीन साताअघि चिनियाँ ह्याकरहरूले हमला गरि नेपाली ब्याङ्कबाट रकमहरू चोरेका थिए

लिम्बु अहिले सूचनाप्रविधि तथा इन्टरनेट आधारभूत...


शीर्षक: ब्याङ्किङ प्रणालीमा साइबर आक्रमण हुँदा सर्वसाधारणको खाता विवरण चोरिएको त्रास\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

शनिवार भएको घटनालाई नेपालको "अहिलेसम्मकै ठूलो" साइबर आक्रमण मानिएको छ। प्राविधिक रूपमा निकै सुरक्षित मानिएको एटीएम प्रणाली तोड्न ह्याकरहरू सफल भएका थिए।

ह्याकरहरूले भण्डारण गरिएको गोप्य तथ्याङ्क पनि हात पारेका रहेछन् भने "हजारौँ सक्कली खातावालको एटीएम कार्ड नै बनाउन सक्ने" जोखिम विद्यमान रहेको भन्दै त्यसबारे अध्ययन भइरहेको बताइएको छ।

सूचनाप्रविधिविज्ञ सुरेश कर्ण भन्छन्, "अहिलेको सबैभन्दा ठूलो डर भनेकै ब्याङ्किङ प्रणालीमा रहेको हाम्रा निक्षेपकर्ताका विवरणमा ह्याकहरूको पहुँच पुग्यो कि भन्ने हो।"

एउटा ब्याङ्कका वरिष्ठ अधिकारीका अनुसार "अहिलेको सबैभन्दा ठूलो चिन्ता" नै त्यही हो।

उनले भने, "सर्भरमा ह्याकरका गतिविधिको अनुसन्धान भएपछि ती तथ्याङ्कको अवस्थाको बारेमा थाहा हुनेछ।"

तर नेपाल राष्ट्र ब्याङ्कका प्रवक्ता लक्ष्मीप्रपन्न निरौलाले भने फोरेन्सिक जाँच भएपछि मात्र त्यसबारे स्पष्ट हुने बताए।

उनले भने, "अहिलेसम्मको जानकारीमा भने ह्याकरहरू एटीएमभन्दा धेरै पर पुगेका छैनन् र सर्भर सुरक्षित छ भन्ने हामीलाई लागेको छ।"

डरलाग्दो आक्रमण

नेपाल प्रहरीले शनिवार पाँच चिनियाँ र आइतवार राति फ्रान्सेली राहदानी बोकेका चिनियाँ मूलका अर्का एक व्यक्तिलाई नेपाली ब्याङ्किङ प्रणाली ह्याक गरेर एटीएमबाट पैसा चोरेको आरोपमा पक्राउ गरेको हो।

कुल रु ३,५८,८४,०२०

नेपालएक करोड ८९ लाख रुपैयाँ

भारतएक करोड पाँच लाख भारतीय रुपैयाँ

२४ भारतीय ब्याङ्कका १३२  एटीएमबाट  ६ नेपाली ब्याङ्क तारोमा

७ ब्याङ्कका कार्डप्रयोग गरेर १७ ब्याङ्कका काठमाण्डूस्थित ६८  एटीएम तारोमा

अधिकारीहरूका अनुसार शनिवार दिउँसो ह्याकरहरूले रकम चोर्ने उद्देश्यले बनाइएका कार्डहरू राजधानी काठमाण्डूका केही एटीएम मशीनमा छिराएपछि अस्वाभाविक कारोबार भएको देखिएको थियो।

सामान्यतया एटीएममा एउटा कारोबार गर्न ५० सेकेन्डजति समय लाग्छ। तर त्यस्ता कार्ड प्रयोग गरिएका मशीनबाट निकै तीव्र गतिमा पैसा निस्किएको थियो।

ब्याङ्कले तोकेको अधिकतम रकम झिक्ने सीमा पनि नाघेर पैसा झिकिएको र एटीएम रित्तिएको बताइन्छ।

यसबारे छानबिन गरेर आगामी हप्ता बुधवारभित्र प्रतिवेदन बुझाउन भन्दै राष्ट्र ब्याङ्कले एउटा छानबिन समिति बनाएको छ।

तर हालसम्म सरकारले फोरेन्सिक विज्ञ नै भेटाउन नसक्दा मुख्य काम अगाडि नबढेको अधिकारीहरूले बताएका छन्।

नौलो तरिका

प्रारम्भिक अनुसन्धानले एटीएम मशीनमा गरिने रकमको माग र...


शीर्षक: ब्याटिङ सुधार्ने प्रयास जारी\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

हालै नामिबियामा भएको विश्व क्रिकेट लिग डिभिजन २ को उपविजेता बनेपछि नेपालले यो प्रतियोगिता खेल्ने अवसर हो।

राष्ट्रिय क्रिकेट टोली अर्को महिना हुने एक दिवसीय विश्वकपको छनोट प्रतियोगिता खेल्न योग्य भएको हो।

सो टोलीका प्रशिक्षक जगत टमाटासँग विश्वकप छनोट प्रतियोगिताका लागि नेपालले गरेको तयारी र सम्भावनाबारे हाम्री संवाददाता प्रतिक्षा दुलालले कुराकानी गरेकी थिइन्।

उनले प्रशिक्षक टमाटालाई नेपालको ब्याटिङ कमजोर हुने गरेको छ, यो प्रतियोगिताका लागि ब्याटिङमा कस्तो तयारी गर्नुभएको छ? भनेर सोधेकी थिइन्।


शीर्षक: ब्रजिल: पहिला कहिल्यै नदेखिएको आँधी जसले पूरै एउटा समुदायलाई त्रसित बनाएको छ\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

तर यी भिडिओहरू ब्रजिलको प्यान्टनालमा खिचिएको हो र त्यहाँ बिरलै मात्रै तापक्रम कम हुने गर्छ।

विश्वकै ठूलो उष्ण सिमसार भूमिको केन्द्र भागमा रहेको बार्रा साओ लोरेन्सो गाउँमा देखिएको खरानी र बालुवा हो। त्यहाँ करिब १०० रैथाने मानिसहरूको बसोबास रहेको छ।

हालैका साताहरूमा आँधी आउने क्रम निरन्तर भइरहेको स्थानीय बासिन्दाले बीबीसीसँग बताएका छन्।

विज्ञहरूले भने यो वर्ष ज्यानुअरीदेखि अक्टोबर महिनासम्म लागेका डढेलोले प्यान्टनालमा पुर्‍याएको क्षतिका कारण त्यस्तो भएको बताएका छन्।

(ब्राजिलका जीवविज्ञ ह्यूगो फर्नान्डेजले ट्वीटरमा पोस्ट गरेको भिडिओले साओ लोरेन्सोको आकाशमा उडिरहेको खरानी हिउँदे कुहिरोजस्तै देखिएको थियो।)

एसओएस प्यान्टनाल इन्स्टिट्युट नामक एक गैरसरकारी संस्थाका अनुसार डढेलोले झन्डै ४५ हजार वर्ग किलोमिटर क्षेत्रमा क्षति पुर्‍याएको छ।

यो भनेको न्यूयोर्क महानगरको क्षेत्रभन्दा चार गुणाभन्दा बढी हो।

डढेलो थामिए पनि उक्त क्षेत्रमा बस्ने मानिसहरू भने त्यसका असरहरूबाट अझै पीडित छन्।

'जताततै खरानी'

साओ लोरेन्सोमा बस्ने शिल्पकार मारिया डि सुजाले गएका केही सातामा बाक्लो खरानी उडेर आएको देखेकी छन्।

"यो देख्दा अत्यास लाग्छ। हाम्रो स्वास्थ्य खराब हुनुसँगै हाम्रो घर पनि खरानीले फोहोर हुन्छ र लुगा पनि त्यस्तै मैलो हुन्छ," उनले भनिन्।

"खरानी जेमा पनि टाँसिन्छ।"

"अर्को दिन म घरबाट बाहिर थिएँ। त्यति बेला बतास चल्न थाल्यो। घरभित्र पसेर मास्क लगाउन नभ्याउँदै एकदमै खोकी लाग्न थालिहाल्यो," डि सुजाले भनिन्।

ब्रजिलको जङ्गली डढेलो नियन्त्रण र रोकथाम गर्ने सरकारी निकायका वातावरणविद् आलेसान्ड्री डि माटोसले आगोका ज्वालाले ठूलो मात्रामा खरानी थुपारेका कारणले यस्तो भएको बताए।

"खरानी बगाएर लैजाने गरी पानी परेको छैन र त्यही कारण बतास चल्दा थुप्रिएर बसेका खरानी उडेर आउँछ।"

पहिला कहिल्यै नभएको प्रक्रिया

ब्रजिलको यो क्षेत्रमा सरकारी स्तरमा सन् १९९० मा डढेलोबारे अनुगमन गर्न थालिएयता प्यान्टनालमा यस्तो देखिएको पहिलो पटक हो।

माटोसका अनुसार यसअघि आँधीका कारण घरको छतका टायलहरू उडाएका विवरणहरू आएका थिए।

विगतमा भन्दा अहिले यी क्षेत्रमा रुखहरू डढेर खरानी भएका कारण पनि स्थिति थप खराब भएको हो। यसअघि यो समुदायमा आउने आँधीलाई तिनै रुखहरूले रोकेका थिए।

अनुसन्धानकर्ताहरूका अनुसार पहिलो पटक बाक्लो खरानी उडेर आएको अक्टोबरको मध्य तिर हो।...


शीर्षक: ब्रजिलमा अमेजनको डढेलो नियन्त्रणका लागि सेना परिचालन\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

राष्ट्रपति जइर बोल्सोनारुले देशका संरक्षित प्राकृतिक क्षेत्र, आदिवासी भूभाग र सीमावर्ती क्षेत्रहरूमा लागेका आगो नियन्त्रणमा लिनका लागि सैनिकहरू खटाउन आदेश दिएका हुन्।

युरोपेली नेताहरूले अमेजन क्षेत्रमा लागेका आगो निभाउनका लागि ब्रजिलमाथि दबाब तीव्र बनाएपछि बोल्सोनारुले यस्तो आदेश दिएका हुन्।

उनले जङ्गलमा लागेको आगोको बहानामा कुनै पनि देशविरुद्ध सजाय दिइनु उचित नहुने भन्दै ब्रजिलविरुद्ध अन्य देशहरूले दिएको प्रतिक्रियाको आलोचना गरेका छन्।

ब्रजिलले अमेजनका जङ्गलमा लागेका आगो निभाउन थप काम नगरे दक्षिण अमेरिकी देशहरूसँगको आफ्नो ठूलो व्यापार सम्झौता नवीकरण नगर्ने चेतावनी फ्रान्स र आयरल्याण्डले दिएपछि बोल्सोनारुले पछिल्लो कदम चालेका हुन्।

जानाजान आगो लगाएको आशङ्का

धेरैजसो आगो किसानहरूले वन मासेर खेतीयोग्य जमिन पाउनका लागि जानाजान लगाएको हुनसक्ने आशङ्का गरिएको छ।

बोल्सोनारुको अमेजनको जमिनलाई कृषि र खानीको लागि प्रयोग गर्न दिने नीतिका कारण उनको आलोचना भइरहेको छ।

तर शुक्रवार टेलिभिजनमार्फत् सम्बोधन गर्दै उनले "विश्वभर नै वनमा आगलागी हुने गरेको" बताउँदै त्यसलाई ब्रजिलविरुद्ध "सम्भाव्य अन्तर्राष्ट्रिय प्रतिबन्धको बहाना बनाउन नहुने"मा जोड दिए।

अमेजनका वनमा आगलागी भइरहँदा ब्रजिलमा वातावरणवादी समूहहरूले विरोध प्रदर्शन गर्दै आगोसँग जुध्न थप कदम चालिनु पर्ने माग गरेका छन्।

अन्य देशमा रहेका ब्रजिलका दूतावासहरू बाहिर पनि त्यस्तै प्रदर्शनहरू भएका छन्।

अमेजन विश्वकै ठूलो वर्षावन अर्थात् रेन फरेस्ट हो र त्यहाँ भित्र सङ्ग्रहित हुने कार्बनले विश्वको तापमानमा वृद्धि हुने क्रमलाई सुस्त बनाइदिन्छ।

"विश्वको फोक्सो" मानिने अमेजन क्षेत्रमा ३० लाख प्रजातिका वनस्पति तथा वन्यजन्तु पाइन्छन्। त्यहाँ करिब १० लाख आदिवासी मानिस बसोबास गर्दछन्।

नयाँ कदमहरू के हुन्?

टेलिभिजन सम्बोधनमा बोल्सोनारुले आफूले सैन्य फौजहरूलाई आगो निभाउने अख्तियारी दिएको बताए।

"एक सैनिकको रूपमा म जहिले पनि अमेजनको जङ्गललाई माया गर्न सिकेको छु र म अहिले यसलाई संरक्षण गर्न सहयोग गर्न चाहन्छु," उनले भने।

उनको आदेशको शब्दावली जटिल भएपनि अब सैनिकहरू संरक्षित क्षेत्रसहित आदिवासी भूभाग र सीमावर्ती क्षेत्रमा खटिने भएका छन्।

बोल्सोनारुका अनुसार क्षेत्रीय प्रशासकहरूको निर्देशनमा सैनिकहरूले वातावरणीय अपराधविरुद्ध कदम चाल्न सक्छन्। साथसाथै सैनिकहरूले...


शीर्षक: ब्राजिल: यो सहरमा किन धेरै जुम्ल्याहा जन्मिन्छन्?\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

त्यहाँ जुम्ल्याहाहरूको जन्मदर उच्च छ।

बीबीसी न्यूजले केही जुम्ल्याहासँग कुराकानी गरेको छ र सो स्थानबारे केही जानकारी लिएको छ।


शीर्षक: ब्राजिलमा अमेजनको वन विनाश सन् २००८ यताकै उच्च\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

यो गति विगत १२ वर्ष यताकै उच्च विन्दुमा पुगेको बताइएको छ।

जैविक विविधताको भण्डारमा क्षति

अमेजन क्षेत्रमा ३० लाख थरी वनस्पति तथा जीवजन्तु पाइन्छन् अनि दशलाख जनजातिय समुदायको बसोबास छ।

पछिल्ला आँकडाहरूले त्यहाँ अघिल्लो १२ महिनाको तुलनामा साढे नौ प्रतिशतले वन विनाश भइरहेको देखाएको छ।

अमेजन रेनफरेस्टको विनाश सन् २००८ यताकै उच्च विन्दुमा पुगेको देशको अन्तरिक्ष निकाय आइएनपीइ ले जनाएको छ।

आइएनपीइ ले सङ्कलन गरेका भूउपग्रहबाट खिँचिएका तस्बिरहरूले अगस्ट २०१९ र जुलाई २०२० का बीचमा मात्र करिब ११ हजार वर्ग किलोमिटर को जङ्गल सखाप भएको देखिएको छ।

अमेजन वन क्षेत्रलाई विश्वकै महत्त्वपूर्ण कार्बन भण्डारको रूपमा मानिन्छ र यसले विश्वव्यापी तापक्रम वृद्धिको दरलाई कम गराउन मद्दत गर्ने गर्छ।

बोल्सोनारुको प्रभाव?

वैज्ञानिकहरूका अनुसार ब्राजिलमा सन् २०१९ को ज्यानुअरीमा राष्ट्रपति जइर बोल्सोनारुले पद सम्हाले यता त्यहाँको विनाश झन् तीव्र भएको छ।

बोल्सोनारुले विश्वकै सबभन्दा ठूलो जङ्गल क्षेत्रमा कृषि तथा खानीका क्रियाकलाप विस्तार गर्न प्रोत्साहन गर्दै आएका छन्।

बीबीसीका विज्ञान सम्पादक डेभिड शुकम्यान भन्छन् वस्तु चरण तथा भटमास खेतीका निम्ति जङ्गल मासिएका छन्।

गत वर्ष त्यहाँ प्रत्येक एक मिनेटमा एउटा फुटबल मैदान जत्रो भूभाग खाली गराइएको पाइएको उनले बताए।

यो रफ्तार अहिले झनै बढेको बताइन्छ।

शुकम्यान भन्छन् बोल्सोनारु विकासको वाचा गर्दै निर्वाचित भएका थिए। उनी खानी तथा कृषिको प्रबर्धनमा केन्द्रीत छन्।

तर वातावरण वैज्ञानिकहरू भन्छन् त्यहाँ रहेका अर्बौँ रुखहरूले ठूलो मात्रामा कार्बन भण्डारण गरेका छन् जसको अभावमा विश्वव्यापी तापक्रम वृद्धि अझै तेज हुनसक्छ।


शीर्षक: ब्रिटिश गृहमन्त्रीद्वारा क्षमायाचना, गोर्खा अगुवा 'खुसी'\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

बिहीवार ब्रिटिश संसदको तल्लो सदन हाउस अफ कमन्समा बोल्दै गृहमन्त्री जावीदले उनको मन्त्रालयले गरेको एक पुनरावलोकनले कम्तीमा ४४९ जनालाई आनुवंशिक (डिएनए) परीक्षण गर्न बाध्य पारिएको बताए।

उनले त्यसरी डिएनए परीक्षण गर्न बाध्य पारिएकाहरूमध्ये ५१ जना ब्रिटिश सेनाबाट सेवानिवृत्त भूतपूर्व गोर्खा सैनिकका परिवारका सदस्यहरू तथा र ब्रिटिश सरकारकालागि काम गरिसकेका अफगान नागरिकहरू रहेको पनि बताए।

"त्यो अस्वीकार्य हो र यस सम्बन्धमा गृह मन्त्रालयले जारी गरेको निर्देशन अस्पष्ट वा गलत थियो," उनले भने।

 पुनरावलोकन

ब्रिटिश गृह मन्त्रालयले आप्रवासीहरूलाई डिएनए परीक्षण गर्न बाध्य पार्ने काम गलत भएको भन्दै चार महिना अघि त्यसको पुनरावलोकन सुरु गरेको थियो।

"यस्तो कामबाट प्रभावित सबैसँग म क्षमायाचना गर्न चाहन्छु," उनले भने। "डिएनए परीक्षण गर्ने काम जहिले पनि बाध्यात्मक नभै स्वेच्छिक हुनुपर्दछ।"

उनले त्यसरी डिएनए परीक्षण गर्न बाध्य पारिएका मानिसहरूलाई ब्रिटिश सरकारले क्षतिपूर्ति दिने पनि जनाए।

तर त्यस्तो रकम कति हुनेछ भन्ने चाहिँ उनले खुलाएका छैनन्।

स्वागत

गोर्खा अगुवाहरूले ब्रिटिश गृहमन्त्रीको पछिल्लो घोषणालाई स्वागत गरेका छन्।

बीबीसी न्युज नेपालीसँग कुरा गर्दै गोर्खा सत्याग्रह अभियानसँग आबद्ध एकजना अभियानकर्ता ज्ञानराज राईले ब्रिटिश गृहमन्त्रीले क्षमायाचना गर्नु खुसीको कुरा भएको बताए।

उनले भने, "भूतपूर्व गोर्खा सैनिकहरू शिक्षित छैनन्। गरिब छन्। उनीहरुले दुरुस्त कागजपत्रहरू जुटाउन सक्दैनन्। यस्तो अवस्थामा हामीले डिएनए परीक्षण गर्न पनि तयार छौँ भनेर भनेका हौँ। तर यस्तो बाध्यताले अनावश्यक खर्च गरिरहनु परेको थियो।"

आग्रह

उनले ब्रिटिश सरकारले अब भूतपूर्व गोर्खा सैनिकहरूका अन्य मागहरू पूरा गर्नेतर्फ पनि कदम चाल्नुपर्छ भन्दै यसकालागि पहल गर्न परराष्ट्रमन्त्री प्रदीप ज्ञवालीलाई आग्रह पनि गरे।

तर ब्रिटिश गृहमन्त्रीले भनेजस्तै ब्रिटेनको अध्यागमन नीतिमा सुधार नहुँदासम्म खुसी भैहाल्ने स्थिति नरहेको जानकारहरु बताउँछन्।

भूतपूर्व गोर्खाहरूका आप्रवासनसम्बन्धी मुद्दा हेर्दै आएका लण्डनस्थित एभरेष्ट ल सोलिसिटर्सका प्रिन्सिपल सोलिसिटर राजु थापाले भूतपूर्व गोर्खाहरूले पेश गरेका नाता प्रमाणित तथा जन्मदर्ता जस्ता कागजात विश्वसनीय छैनन् भन्ने ब्रिटेनको गृह मन्त्रालय (होम अफिस) को भनाइ गलत भएको बताए।

यसले भूतपूर्व गोर्खा सैनिकहरूको...


शीर्षक: ब्रिटिश गोर्खा: नेपाली महिला भर्तीबारे बढ्दो चासो\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

ब्रिटिश गोर्खामा महिला

एघार वर्षअघि बेलायती सेनामा भर्ना लिने चर्चा चलेपछि धरान १५ की टिम्पल लिम्बूले भर्ना हुनका लागि तयारी तालिम गरिन्।

तालिमपछि उनी र उनका श्रीमान्‌ले धरानमा पुरुषहरूका लागि ब्रिटिश सेनामा भर्ती हुनका लागि तयारी शारीरिक अभ्यास तालिम केन्द्र खोलेका छन्।

महिलालार्इ भर्ती लिने खबर थाहा पाएका टिम्पलका चिनजानका युवतीहरूले फोन गरेर तालिमका लागि जानकारी लिइरहेका छन्।

सहभागी

आगामी सन् २०२० देखि महिलाहरू पनि ब्रिटिश सेनामा भर्ना हुन पाउने खबर सुनेर टिम्पललाई खुसी लागेको छ।

उनले भनिन्, "मेरो त उमेर गयो। यस्तो खालको अवसर छोरालार्इ मात्र दिने चलन छ। यो हटाउनु पर्छ। छोरीहरूले पनि यो अवसर पाएमा परिवारका लागि केही गर्ने मौका पाउँछन्।"

ब्रिटिश सेनामा महिलाहरूलार्इ पनि भर्ती लिने खबर ११ वर्षअघि पनि चलेको थियो।

यो खबरसँगै बेलायती सेनामा भर्नाका लागि शारीरिक अभ्यास तालिम प्रदेश एक अन्तर्गत पूर्वी पहाडी जिल्लाबाट करिब एक सय ५० भन्दा बढी महिलाहरूले एकै साथ धरानमा तालिम लिएको तालिममा सहभागी टिम्पल लिम्बूले बताइन्।

उनले भनिन्, "हामी महिलालार्इ पनि सेनामा भर्ती हुने अवसर आयो भन्दा खुसी लाग्यो। गर्दै गरेको नोकरी पनि छोडेर तालिम लिन आएँ। कमार्इ राम्रो हुने परिवार र आफ्नो भविष्य पनि सुरक्षित हुने आशाले सेना जाने निर्णय गरेको थिए।"

गाह्रो

तालिमका क्रममा महिलाहरूले सिट-अप, पुश-अप, दौडसँगै सैनिक शिक्षाको अभ्यास गरेको लिम्बूले बताइन्।

शारीरिक अभ्यास तालिम निकै कठिन भयो।

त्यसमध्ये पनि टिम्पललार्इ हीभिङ गर्न भने निकै गाह्रो भयो।

यस्तो कठिनाइ भोग्दा बेलायती गोर्खा सैनिकमा भर्ना हुनका लागि पुर्खाहरूले र केटाहरूले कति धेरै दु:ख गरेका रहेछन् भन्ने महसुस भएको टिम्पलले बताइन्।

यसरी शारीरिक अभ्यास गरिरहँदा उनीहरूलार्इ हेर्ने मानिसको भिड लाग्थ्यो।

टिम्पलले भनिन्,"केटीहरू पनि कुदेको हेर। ल, बुहारीहरू सबै लाहुरे हुने भए छोराहरूले को ल्याउने भन्दै बूढापाकाहरूले हामीहरूलार्इ जिस्क्याउँथे।"

छनोट

महिलाहरूले ब्रिटिश सेनामा भर्ना हुने चर्चा चलेसँगै तयारी पनि गरे।

तर उनीहरूलार्इ छनोट प्रक्रियामा समावेश गराइएन।

भर्ना नलिएपछि आफूसँगै तालिममा सहभागी सबै साथीहरू निराश भएको टिम्पलले बताइन्।

उनले भनिन्, "अभिभावकले छोरीहरूलार्इ बाहिर निस्कन हुँदैन। यस्तो तालिमहरू लिनुहुँदैन भन्ने चलन छ। त्यत्रो खर्च गरेर गएका...


शीर्षक: ब्रिटिश गोर्खा: सन् २०२० सम्म महिला पनि भर्ती हुने\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

नेपालीहरू दुई सय वर्षभन्दा अघिदेखि ब्रिटिश गोर्खा फौजमा सहभागी हुँदै आएका छन्। यो अवधिमा महिलाहरूलाई पनि लडाकु सैन्यका रूपमा भर्ती गर्न लागिएको यो पहिलो अवसर भएको बताइन्छ।

भर्तीका लागि उनीहरूका निम्ति छुट्टै छनोट प्रक्रिया बनाइएको छैन।

त्यसैले महिलाहरूले पनि पुरुषहरूले जस्तै नै कठिन शारीरिक परीक्षाहरूमा उत्तीर्ण हुनुपर्नेछ।

'उचित'

बीबीसी नेपाली सेवालाई  दिएको लिखित जवाफमा ब्रिटेनका रक्षामन्त्री ग्याभिन विलियम्सनले 'महिलाहरूले सो सर्वोत्कृष्ट ब्रिगेडमा सेवा गर्ने अवसर पाउनु उचित भएको' बताएका छन्।

ब्रिटिश सेनाका एकजना वरिष्ठ अधिकारी एवम् गोर्खा ब्रिगेडका प्रमुख  लेफ्टिनन्ट जनरल निक पोप, सीबीईले यो निर्णयले ब्रिटिश सेनाको खुलापन र विविधता प्रतविम्बित गर्ने बताए।

बीबीसी नेपाली सेवालाई उपलब्ध उनको  टिप्पणीअनुसार यो नीति महिलाहरूलाई पनि स्थलगत लडाइँमा प्रत्यक्ष सहभागी हुने अवसर दिने ब्रिटिश सरकारको निर्णय अनुरूप नै छ।

"ब्रिगेड अफ गुर्खाज सन् २०२० सम्ममा महिला आवेदकहरूका लागि पनि खुल्ला हुनेछ," उनले भने।

योग्यता

छनोट प्रक्रियामा सहभागी हुन आवेदकको तौल ५० केजी र उचाइ १५८ सेन्टिमिटर (पाँच फुट एक इन्च) बढी हुनुपर्छ।

उनीहरू आठ चोटि 'अन्डर्आर्म हीभ' गर्न सक्षम पनि हुनुपर्छ।

छनोटका लागि आवेदक महिलाहरूले २५ केजी बालुवा डोकोमा बोकेर पाँच किलोमिटर उकालो दौडिनुपर्नेछ।

भर्ना प्रक्रिया पोखरामा हुनेछ। छानिएका आवेदकहरूले  ब्रिटेनको  नर्थ योर्कशरस्थित क्याट्रिकमा १० हप्ता तालिम लिनेछन्।

इतिहास

सन् १८१५ मा नेपालमा आक्रमण गर्दा ठूलो क्षति बेहोरेपछि ब्रिटिश इस्ट इन्डिया कम्पनी र नेपालबीच एउटा सम्झौता भयो। त्यसअनुसार नेपालीहरू पनि ब्रिटिश फौजमा भर्ती हुन पाउने भए।

सन् १९४७ मा भारत विभाजित भएपछि नेपाल, भारत र ब्रिटेनबीच अर्को सम्झौता भयो। त्यसपछि भारतमा भएका चारवटा गोर्खा रेजिमेन्टहरू ब्रिटिश सेनामा सारिए।

तिनै रेजिमेन्टहरू मिलाएर ब्रिग्रेड अफ गुर्खाजको गठन भयो।

सङ्ख्या घट्दो

द्वितीय विश्वयुद्धका बेला गोर्खा सैनिकको सङ्ख्या सर्वाधिक अर्थात् एक लाख बाह्र हजार थियो।

प्रथम र द्वितीय विश्वयुद्धमा दुई लाख ३० हजार भन्दा बढी गोर्खा सैनिकहरू सहभागी भएका बताइन्छ।

तर पछि उनीहरूको सङ्ख्या घट्यो।

अहिले झन्डै तीन हजार गोर्खा सैनिक सेवामा छन्।

युद्धभूमिमा जाँदा आधुनिक हतियारबाहेक अहिले पनि उनीहरू परम्परागत हतियार १८...


शीर्षक: ब्रिटिश रक्षा राज्यमन्त्रीको आश्वासनप्रति किन विश्वस्त छैनन् भूपू गोर्खा\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

शुक्रवार प्रधानमन्त्री केपी शर्मा ओलीसँग भेट गर्दै ब्रिटिश रक्षा राज्यमन्त्री मार्क लाङ्कास्टर।

भूतपूर्व गोर्खाहरूको आन्दोलनको चेतावनी र नेपालको एउटा संसदीय समितिले ब्रिटिश सेनामा नेपाली महिलालाई भर्ना गर्ने योजना रोक्न निर्देशन दिएका बेला आएको ब्रिटिस रक्षा राज्यमन्त्रीको उक्त भनाइलाई अर्थपूर्ण रूपमा हेरिएको छ।

भूतपूर्व गोर्खा सैनिकहरूले भने विगतकै जस्तै आश्वासन आएको भन्दै उक्तको भनाइमा विश्वास्त हुन सकिने ठाउँ नरहेको बताएका छन्।

नेपाल भ्रमणमा रहेका ब्रिटिश रक्षा राज्यमन्त्री मार्क लाङ्कास्टरले शुक्रवार राष्ट्रपति, प्रधानमन्त्री, परराष्ट्रमन्त्री र रक्षामन्त्रीसहित सत्तारूढ नेपाल कम्यूनिस्ट पार्टीका अध्यक्ष प्रचण्डलाई भेटेका थिए।

शुक्रवार परराष्ट्र मन्त्री प्रदीपकुमार ज्ञवालीसँग भेट गर्दै ब्रिटिस रक्षा राज्यमन्त्री मार्क लाङ्कास्टर।

नेपालको संसदले छेक्न सक्ला महिलाको गोर्खा भर्ती?

भूपू गोर्खा सैनिक: 'हाम्रो नागरिकता नखोसियोस्'

भूपू गोर्खा: प्रतिवेदन नेपाल र ब्रिटेनलाई

आग्रह

अधिकांश ती भेटहरूमा भूतपूर्व गोर्खा सैनिकहरूले उठाउँदै आएका मागहरू सम्बोधन गर्न उनलाई आग्रह गरिएको भेटमा सहभागी मन्त्री तथा अधिकारीहरूले बताएका छन्।

प्रधानमन्त्री केपी शर्मा ओलीसँगको भेटमा भूतपूर्व गोर्खाहरूको मागलाई एउटा कार्ययोजना बनाएरै सम्बोधन गर्न लागिएको लाङ्कास्टरले जानकारी दिएको प्रधानमन्त्रीका परराष्ट्र सल्लाहकार राजन भट्टराईले बताए।

रक्षा मन्त्री, परराष्ट्र मन्त्री तथा सत्तारुढ नेकपाका एकजना अध्ययक्ष प्रचण्डसँगको भेटमा समेत उनले सोही कुरा बताएको बुझिएको छ।

उनीसँगको भेटमा आफूले भूतपूर्व ब्रिटिश गोर्खाका समस्याबारे जिज्ञासा राखेको रक्षामन्त्री इश्वर पोखरेलले बताए।

उनले भने, "दुई देशबीचको सम्बन्धलाई सुधार गर्न पनि यस्ता सामान्य लाग्ने संवेदनशील विषयलाई सम्बोधन गर्नुपर्छ भन्ने कुरा मैले कुरा राखे। उहाँ सकारात्मक हुनुहुन्छ र ब्रिटिश गोर्खाको अहित हुने काम गर्दैनौं हित नै गर्छौं भन्नु भएको छ।"

शुक्रवार परराष्ट्र मन्त्री प्रदीपकुमार ज्ञवालीसँग भेट गर्दै ब्रिटिस रक्षा राज्यमन्त्री मार्क लाङ्कास्टर।

नेपालले ब्रिटेनलाई दबाब दिन आवश्यक: गेसो

भूपू गोर्खाका हकहितबारे ओलीको चासो

आन्दोलन

ब्रिटिश सेनामा कार्यरत ब्रिटिश नागरिक र आफूहरूमाथि भेदभाव गरिएको भन्दै लामो समयदेखि भूतपूर्व गोर्खा सैनिकहरू विभिन्न खाले आन्दोलन गर्दै...


शीर्षक: ब्रिटिश राजदूतको इमेल बारे अमेरिकी राष्ट्रपति डोनल्ड ट्रम्प भन्छन्: मलाई मतलब छैन\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

डोनल्ड ट्रम्प

राजदूत सर किम डारोचका भनाइहरू अमेरिकी राष्ट्रपति डोनल्ड ट्रम्पप्रति आलोचनात्मक भएको बताइएको छ।

ट्रम्पले सर किम 'ब्रिटेनको सेवा राम्ररी नगरेको व्यक्ति' भएको टिप्पणी गरेका छन्।

न्यू जर्सीमा पत्रकारहरूलाई ट्रम्पले भने: "हामी ती मानिसको ठूलो प्रशंसक होइनौँ र उनले यूकेको राम्ररी सेवा गरेका छैनन्।"

"म त्यो बुझ्छु र उनीबारे केही कुराहरू भन्न सक्छु। तर मलाई मतलब छैन।"

ब्रिटिश विदेशमन्त्री जेरमी हन्टले चुहिएका टिप्पणीहरू ब्रिटिश सरकारको नभई राजदूतका व्यक्तिगत भएको बताएका छन्।

प्रतिक्रिया

सत्तारूढ कन्जर्भेटिभ पार्टीको नेता र प्रधानमन्त्री हुने दौडमा रहेका विदेशमन्त्री हन्टले 'खुलस्त विचारहरू' दिने ब्रिटिश राजदूतको काम भए पनि ती उनका 'व्यक्तिगत विचार' भएको बताएका छन्।

"यो ब्रिटिश सरकारको विचार होइन र मेरो पनि होइन," हन्टले भने।

ट्रम्प अति प्रभावकारी भएको र अन्तर्राष्ट्रिय मञ्चमा ब्रिटेनको असल साथी भएको हन्टको भनाइ छ।

न्यायमन्त्री डेभिड गोकले पनि राजदूतले 'आफ्नो देशको लागि खुलस्त र यथार्थ सल्लाह' दिनु निकै महत्त्वपूर्ण रहेको बताएका थिए।

दलाई लामा: ट्रम्पको नैतिकता छैन

"नमज्जाको कुरा त्यो चुहियो। तर हामी हाम्रा राजदूतहरूले तथ्यलाई जसरी देख्छन्, त्यसरी बताउने आशा गर्नुपर्छ।"

यसअघि विदेश मामिला समितिका अध्यक्ष समेत रहेका कन्जर्भेटिभ पार्टीका सांसद टम टुगनहाटले उक्त चुहावटमा संलग्न जो कोहीलाई अभियोजन प्रकृयामा ल्याइनुपर्ने बताएका छन्।

"कूटनीतिज्ञहरूले सुरक्षित ढंगबाट आफ्ना सरकारहरूसँग संवाद गर्नैपर्छ," उनले बीबीसी रेडियो फोरसँग भने।

उनले सर किमको बचाउ गर्दै ब्रिटिश राजदूतको काम 'अमेरिकी भावनाको कदर गर्नु' नभई 'ब्रिटिश नागरिकको स्वार्थ र आशाहरूको प्रतिनिधित्व गर्नु हो' भनेका छन्।

ब्रेक्जिट पार्टीका नेता निगेल फरागले भने आफ्ना राजदूतको आलोचना गर्दै उनी 'उक्त भूमिकाका लागि अयोग्य रहेको' बताए।

उनले भने: "जति छिटो उनले पद छाड्छन्, त्यति नै राम्रो हुनेछ।"

राजदूतले के भनेका थिए?

वाशिङ्टनका लागि ब्रिटेनका राजदूतले ट्रम्पको प्रशासनलाई 'अक्षम, असुरक्षित र अयोग्य' भनेका इमेलहरू सार्वजनिक भएका थिए।

जसमा सर किम डारोचले ह्वाइट हाउस ट्रम्पको नेतृत्वमा 'बेकामे' र 'विभाजित' भएको बताएका छन्।

तर उनले अमेरिकी राष्ट्रपतिलाई बेवास्ता गर्न नहुने पनि लेखेका छन्।

ब्रिटेनको विदेश मन्त्रालयले आइतवार 'मेल'...


शीर्षक: ब्रिटिश राजपरिवारः मेगन र ह्यारी दोस्रो सन्तानको प्रतीक्षामा\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

ह्यारी र मेगनले छोरा आर्चीका भाइ वा बहिनीको स्वागत गर्ने तयारी गरिरहेका छन्। गत मे महिनामा आर्ची एक वर्ष पुगेका थिए।

ह्यारी र मेगनका प्रवक्ताले उक्त दम्पती "अत्यन्तै खुसी" रहेको बताएका छन्।

बकिङ्घम दरबारका प्रवक्ताले महारानी, ड्यूक अफ एडिन्बरा तथा प्रिन्स अफ वेल्स तथा राजपरिवारका सबै जना "हर्षित भएको र उनीहरूलाई शुभेच्छा व्यक्त गरेको" जनाएका छन्।

ह्यारी र मेगनले एउटा श्यामश्वेत तस्बिर सार्वजनिक गरेका छन् जसमा एउटा रूखमुनि ह्यारीले आफ्नो हात मेगनको टाउकोमा राखेको र मेगनले आफ्नो हात पेटमा राखेको देखिन्छ।

उनीहरूका बच्चा राजगद्दीको उत्तराधिकारमा आठौँ स्थानमा रहनेछन्।

मेगनले दोस्रो बच्चालाई कहिले जन्म दिनेछिन् भन्ने कुरा खुलाइएको छैन।

सन् २०१९को मे ६ तारिखमा आर्चीको जन्म भएको थियो

गत जुलाईमा आफ्नो गर्भ तुहिएको जानकारी मेगनले नोभेम्बरमा प्रकाशित एउटा लेखमार्फत् दिएकी थिइन्।

ह्यारी र मेगन पहिलो पटक भेट भएको १६ महिनापछि विवाह बन्धनमा बाँधिएका थिए। सन् २०१८को मे महिनामा विवाह बन्धनमा बाँधिएका उनीहरूले सन् २०१९को मे ६ तारिखमा पहिलो सन्तानलाई जन्म दिएका थिए।

सन् २०२०को मार्च महिनामा ह्यारी र मेगनले आफूले राजपरिवारको 'वरिष्ठ सदस्य' को भूमिका परित्याग गर्ने र आफ्नो समय यूके तथा उत्तर अमेरिकामा बिताउने घोषणा गरेका थिए।

लगत्तै बकिङ्घम दरबारले राजकुमार ह्यारी र मेगनले शाही उपाधि प्रयोग नगर्ने र उनीहरूले नागरिकको करबाट आउने रकम समेत नपाउने घोषणा गरेको थियो।

हाल उनीहरू क्यालिफोर्नियामा बस्छन्।


शीर्षक: ब्रिटिश लेखक इसिगुरोलाई नोबेल साहित्य पुरस्कार\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

पुरस्कार घोषणा गर्ने स्वीडीस एकेडेमीले ती उपन्यासकारको प्रशंसा गर्दै उनले 'आफ्ना बेजोड भावनात्मक शक्ति भएका उपन्यासमा संसारसँगको सम्बन्धबारे हाम्रो भ्रमपूर्ण भावको गहिराइ पत्ता लगाएको' उल्लेख गरेको छ।

उनका सबैभन्दा चर्चित उपन्यासहरु 'द रिमेन्स अफ द डे' र 'नेभर लेट मि गो' मा आधारित रहेर चलचित्र बनाइएका छन्।

६२ वर्षीय लेखकले आफू नोबेल पुरस्कार विजेता घोषित हुँदा 'अचम्मित तुल्याउने खालको खुशी' भएको बताए।

उनले आठवटा पुस्तक लेखेका छन्।

ती ४० भन्दा बढी भाषामा रुपान्तरण गरिएका छन्।


शीर्षक: ब्रिटिश सेना: गोर्खाको नयाँ बटालियन घोषणा, नेपालसँग छलफल गरिएन\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

पछिल्ला वर्षमा ब्रिटेनको सेनाको घटिरहेको सङ्ख्याको मारमा नेपाली गोर्खाहरू समेत परेका थिए।

नयाँ निर्णयसँगै उनीहरूको सङ्ख्या ७३० ले बढेर झन्डै चार हजार पुग्ने ठानिएको ब्रिटिश फोर्सेस बोर्डकास्टिङ सर्भिसले जनाएको छ।

नेपालसँग छलफल भएको थियो?

फागुनको दोस्रो साता नेपाल भ्रमणमा रहेका ब्रिटिश रक्षा राज्यमन्त्री मार्क लाङ्कास्टरले बटालियन बढाउनेबारे नेपाल सरकारसँग कुनै छलफल नगरेको परराष्ट्रमन्त्री प्रदीप ज्ञवालीले बीबीसी नेपाली सेवालाई बताए।

उनले भने, "गोर्खा सैनिकको सङ्ख्या थप गर्ने विषयमा समग्र पुनरवलोकन नभएसम्म नेपालको सहमति छैन भनिसकेका छौँ।"

मन्त्री ज्ञवाली भर्तीको सङ्ख्या थपघट हुने विषयमा नेपाल सरकारसँग छलफल हुनुपर्ने बताउँछन्।

नेपाल, भारत र बेलायत सरकारबीच सन् १९४७ मा भएको गोर्खा फौजबारेको त्रिपक्षीय सम्झौतालाई उल्लेख गर्दै उनीहरूको सेवा सुविधा र सङ्ख्याको बारेमा समय-समयमा बहस हुने गरेको छ।

सन् २०१९ का लागि नेपालका विभिन्न ठाउँबाट हुने प्रारम्भिक छनोटमा १० हजारबाट छानिएका ५८० पोखरा आइपुगेका थिए।

भर्तीको सङ्ख्या सन् २०१९ मा ४३२ थियो जुन पछिल्लो साढे तीन दशकको सबैभन्दा उच्च हो।

परिवर्तित परिवेश

ब्रिटेनले तीन वर्षअघि गरेको आफ्नो प्रतिरक्षा समीक्षामा पाँचवटा विशेषज्ञ पैदल फौज तयार पार्ने बताएको थियो।

जसअन्तर्गत नै अहिले तेस्रो बटालियन स्थापना गरेर गोर्खा सैनिकहरुको सङ्ख्या बढाउन लागिएको ब्रिटेनको रक्षा मन्त्रालयले जनाएको छ।

यी फौजहरू खासगरी क्षमता विकास र तालिम विज्ञका रूपमा रहनेछन्।

नयाँ बटालियनमा गोर्खालाई रोज्नुको कारण बताउँदै ब्रिटिश रक्षा राज्यमन्त्री लाङ्कास्टरले भनेका छन्, "दुई शताब्दीभन्दा बढी समयदेखि गोर्खाहरूले आफ्नो क्षमता र साहसका कारण निकै उच्चस्तरको सेवा र बलिदान दिएका छन्। उनीहरूले यूके र ब्रिटिश सेनासम्म ल्याएको त्यही मौलिक विज्ञता र दृष्टिकोणकै कारण तेस्रो बटालियनमा निर्माणका लागि छानिएको हो।"

ब्रिटेनको विश्वव्यापी सुरक्षा प्रतिबद्धतासँग जुझ्नमा महत्तवपूर्ण मानिने तीव्र उद्धार, इन्जिनियरिङ र सञ्चारसम्बन्धी जिम्मेवारीहरू मुख्य मानिने मन्त्रालयले जनाएको छ।

दुई शताब्दीदेखि ब्रिटिश सेनामा रहेका गोर्खा सैनिकहरू आधारभूत तालिममा शतप्रतिशत उत्तीर्ण हुनेमध्ये पर्छन्।

'सरकार स्पष्ट होस्'

हाल ब्रिटेनमा सेवानिवृत्त जीवन बिताइरहेका भूतपूर्व गोर्खा मेजर टिकेन्द्र दल देवान नयाँ...


शीर्षक: ब्रिटेन इयु छोड्ने प्रक्रिया अघि बढाउँदै\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

ब्रिटेनकी प्रधानमन्त्री टेरीजा मेले यसै मार्च महिनाको २९ तारिखमा ब्रिटेनले युरोपेली संघ छोड्ने सूचना औपचारिक रुपमा संघलाई दिनेछिन्।

मेले युरोपेली परिषद्लाई चिठी लेख्ने भन्दै डाउनिङ्ग स्ट्रिटले त्यसपछि बहिर्गमनका शर्तहरु र भविष्यको सम्बन्धका बारेमा सकेसम्म चाँडै वार्ता अघि बढ्ने आशा राखेको बताएको छ।

एउटा जनमतसंग्रहमा ब्रिटेनका ५१ दशमलव ९ प्रतिशत मतदाताले इयु छोड्ने पक्षमा मत दिएको ९ महिनापछि त्यस्तो कदम चालिएको हो।

प्रतीक्षा

इयुका एकजना प्रवक्ताले इयु त्यस्तो चिठीका लेख्नका लागि तयार रहेको र त्यसको प्रतीक्षा गरिरहेको बताएका छन्।

सन्धीको सम्बन्धित धारा ५० का अनुसार ब्रिटेनले इयुलाई औपचारिक रुपमा आफू बाहिरिने जानकारी नदिएसम्म बहिर्गमनका शर्त र भावी सम्बन्धका बारेमा वार्ता गर्न पाईंदैन।

त्यस्तो वार्ताका लागि औपचारिक समयतालिकामा दुई वर्षको समय दिइएको छ। सबैकुरा समय अनुसार भएमा ब्रिटेनले सन् २०१९ को मार्च महिनामा इयु छोड्ने छ।

योजना

मेले बुधबार धारा ५० लागू गरेपछि आफ्नो उद्देश्यका बारेमा संसदलाई सम्बोधन गर्ने अनुमान गरिएको छ।

डाउनिङ्ग स्ट्रिटका एकजना प्रवक्ताले चाँडै आमनिर्वाचन हुने सम्भावनालाई अस्वीकार गरेका छन्।

सोमबार मेले इयुबाट ब्रिटेनको बहिर्गमन गराउन र सही सहमति गर्नमा आफू उद्दत रहेको बताएकी छन् र गत वर्षको जनमतसंग्रहको उद्देश्य इयु छोड्नु मात्रै नभएर देशले कसरी काम गर्छ त्यसमा परिवर्तन ल्याउनु पनि रहेको बताएकी छन्।

त्यस अन्तर्गत बलियो अर्थतन्त्र बनाउने र आर्थिक विकासका फाइदाहरु ब्रिटेनका सबै भागमा पुर्याउने पनि उद्देश्य रहेको उनले बताइन्।

आफूले इयुसंग गर्ने सहमतिमाथि सांसदहरुले मतदान गर्ने मेले बताएकी छन् तर संसदले त्यो सहमति अस्वीकार गरेको खण्डमा पनि ब्रिटेनले इयु छोड्नेमा उनले जोड दिएकी छन्।


शीर्षक: ब्रिटेन संसद्: ब्रेक्जिटअघि करिब पाँच हप्ताको निम्ति निलम्बित\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

यसको अर्थ सेप्टेम्बरको सुरुमा संसद् जाने सांसदहरू अक्टोबर १४ तारिखभन्दा पहिले संसद् फर्किने छैनन्।

त्यो भनेको ब्रिटेनले युरोपेली सङ्घ इयु छाड्ने समयसीमाभन्दा दुई हप्तामात्र अगाडि हो।

प्रधानमन्त्री बोरिस जोनसनले ब्रेक्जिट प्रक्रियालाई प्रभावित पार्ने संसद्‌को अधिकारलाई आफूले अवरुद्ध पार्न नचाहेको बताएका छन्।

उनका अनुसार अक्टोबर १४ तारिखमा महारानी एलिजाबेथले संसद्‌मा सम्बोधनमार्फत् सरकारका नीतिहरू सार्वजनिक गर्नेछिन्।

त्यसअघि संसद् निलम्बन गर्न सरकारले महारानी एलिजाबेथलाई आग्रह गरेको थियो।

बीबीसीकी राजनीतिक सम्पादक लोरा कुन्सबर्ग भन्छिन्, "यसको अर्थ आगामी अक्टोबर ३१ तारिखमा बिना कुनै सम्झौता ब्रिटेन इयुबाट बाहिरिने प्रक्रिया रोक्नका लागि आवश्यक कानुनहरू पारित गर्न सांसदहरूसँग समय हुने छैन।"

योजना

सत्ताधारी टोरी पार्टीका ब्याकबेञ्च सांसद तथा ब्रिटेन इयुमा नै रहनुपर्छ भन्ने एकजना अभियानकर्मी डोमिनिक ग्रीइभले  सरकारको योजनालाई 'अस्वीकार्य कदम' भनेका थिए।

र, यसपछि प्रधानमन्त्री जोनसनविरुद्ध अविश्वासको प्रस्ताव अघि बढाउन सकिने उनको चेतावनी थियो। उनले भनेका थिए, "त्यसपछि यो सरकार ढल्नेछ।"

तर प्रधानमन्त्री कार्यालयको एक समाचार स्रोतले सरकारको कदमको बचाउ गर्दै, 'अब नयाँ सरकार र नयाँ प्रधानमन्त्रीले ब्रिटेन इयुबाट बाहिरिएपछिको अवस्थाका लागि योजना प्रस्तुत गर्ने बेला भएको' बताएको छ।

अङ्ग्रेजीमा प्रोरोगेशन भनिने संसद् निलम्बनको कदमले विवाद निम्त्याएको छ, आलोचकहरूक भन्छन्, यसबाट ब्रिटेन इयुबाट बाहिरिने प्रस्ताव, ब्रेक्जिट, सम्बद्ध प्रक्रियामा आफ्नो प्रजातान्त्रिक भूमिका निर्वाह गर्न सांसदहरूले पाउने छैनन्।

प्रचलन

सामान्यतया संसद्को नयाँ सत्र सुरु हुनुअघि केही समयका लागि मात्र संसद् स्थगन वा प्रोरोगेनशन हुने गर्दछ। प्रधानमन्त्रीको सिफारिसमा महारानीले त्यसो गर्ने गर्छिन्।

ब्रिटेनमा संसदीय सत्र लगभग एक वर्षको हुन्छ। तर वर्तमान संसद् सन् २०१७ को जुन महिनामा भएको आमनिर्वाचनदेखि निरन्तर थियो।

संसद् स्थगन भएको बेलामा त्यहाँ कुनै बहस र मतदानहरू हुँदैनन् र संसद्‍बाट पारित हुन नसकेका धेरैजसो विधेयकहरू यो बेला निष्क्रिय बन्छन्।

संसद् 'भङ्ग' गर्ने र यो निलम्बन गर्ने अवस्थाबीच केही भिन्नता छन्। संसद् भङ्ग हुँदा सांसदहरूको पद रहँदैन र आमनिर्वाचानको प्रचार-प्रसारमा संलग्न हुन्छन्।