शीर्षक: धान उत्पादन: के नेपाल आत्मनिर्भर हुन लागेको हो\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

६० प्रतिशतभन्दा बढी धान रोपाईं हुने क्षेत्र बर्खे पानीमा निर्भर रहने हुँदा उत्पादनको मुख्य योगदान मनसुनी प्रवृत्तिलाई नै मान्ने गरिएको छ

६० प्रतिशतभन्दा बढी धान रोपाईं हुने क्षेत्र बर्खे पानीमा निर्भर रहने हुँदा उत्पादनको मुख्य योगदान मनसुनी प्रवृत्तिलाई नै मान्ने गरिएको छ।

प्रक्षेपण अनुसार भएमा पाँच वर्षमा चामलमा आत्मनिर्भर हुने सरकारी लक्ष्य नजिक पुग्न त सकिनेछ, तर सिंचाइ प्रणालीलाई विस्तार गर्न नसकिए त्यो जुनकुनै बेला तलमाथि भइरहने विज्ञहरू बताउँछन्।

प्रक्षेपण

भने अनुसार भएमा अघिल्लो वर्ष साढे ५२ लाख मेट्रिक टन उत्पादन भएको धान यस पटक ५८ लाख मेट्रिक टनसम्म पुग्ने देखिन्छ।

आयातको तथ्याङ्क हेर्दा झण्डै छ लाख मेट्रिक टन धान अपुग देखिएकोमा यो वृद्धिले आत्मनिर्भर हुन आवश्यक लक्ष्यको नजिक पुराउने अधिकारीहरू बताउँछन्।

उत्पादन वृद्धिको कारणबारे कृषि तथा पशुपन्छी विकास मन्त्रालयका प्रवक्ता तेजबहादुर सुवेदीले भने, "यो वर्ष धान रोप्ने बेलादेखि नै मौसम अनुकूल रह्यो र बीचबीचमा समेत पानी परिरह्यो। विगतमा कुनै बेला खडेरी पर्ने त कुनै बेला बाढी पहिरोले समस्या सिर्जना गर्थ्यो।"

आधार

बालीमा लाग्ने रोग, किराको आक्रमण, खेती भएको क्षेत्रफल र मौसमी अनुकूलतालाई आधार मानेर त्यस्तो प्रक्षेपण गरिएको हो।

त्यसको निश्चित विवरण धान कटानी सकिने मङ्सीर महिनाको अन्त्यसम्ममा आउनेछ।

जग्गा प्लटिङका कारण खेतीयोग्य जमिन कम भएता पनि अहिले चैते धान रोपाईंको क्रम बढेकाले समग्र उत्पादनमा असर नपर्ने राष्ट्रिय धानबाली अनुसन्धान केन्द्रका धान संयोजक रामवरण यादवले बताए।

धानविद् भोलामानसिंह बस्नेत

उनी भन्छन्, "हाम्रो रोपाई हुने झण्डै १५ लाख हेक्टरमा प्लटिङ् गरिएर घर, सडक बन्ने काम भए तापनि अहिले बढेको चैते धानका कारण कुन उत्पादनमा त्यसको तत्काल असर देखिएको छैन।"

वैदेशिक रोजगारीका कारण खेती गर्ने जनशक्तिमा कमी भइरहेको बताइए पनि बढ्दो यान्त्रिकरणले त्यो अभाव खट्किन नदिएको अधिकारीहरू बताउँछन्।

चुनौती

मनसुन राम्रो भईदिंदा तीन वर्ष अघिको तुलनामा यो वर्ष रोपाईंको क्षेत्रफल ९ प्रतिशतले बढेको पाइएको छ।

तर सिंचाइजस्ता व्यवस्थामा सुधार नगरे मनसुन अनुकूल नहुँदा जुनसुकै बेला धान उत्पादन घट्न सक्ने जानकारहरू बताउँछन्।

कृषि तथा वनविज्ञान विश्वविद्यालयकी प्राध्यापक कल्याणी मिश्र भन्छिन्, "तराईका उर्वर जमिनको संरक्षण गर्न आवश्यक छ र सिंचाइका...


शीर्षक: धान दिवस: नेपालमा धानको महत्त्वबारे जान्नैपर्ने यी कुरा\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

विवरणहरूका अनुसार हालसम्म केवल दश-बाह्र प्रतिशत मात्र रोपाईँ सकिएको छ।

तर धानको उत्पादनमा हुने घटबढले नेपालमा कृषक वा कृषि अधिकारीहरूका माझ मात्र हलचल उत्पन्न हुँदैन।

नेपालमा किन धान यति धेरै महत्त्वपूर्ण?

यसै पनि आम नेपालीका लागि बिहानबेलुकाको खानेकुरा भनेकै भात भन्ने बुझिन्छ।

त्यसैले खाद्य सुरक्षाका दृष्टिकोणले दुई छाक दालभात आम नेपालीको निम्ति अत्यन्तै महत्त्वपूर्ण छ।

त्योबाहेक धानचामल भनेको यहाँका धेरै मानिसहरूको संस्कृति, संस्कार एवं परम्परासँग पनि जोडिएको छ।

सबभन्दा महत्त्वपूर्ण चाहिँ धानको नेपाली अर्थतन्त्रसँगको सम्बन्ध हो।

"समग्र कृषिले देशको कुल गार्हस्थ उत्पादनमा साढे २६ प्रतिशत योगदान दिएको छ। कुल कृषि उत्पादनमा धानको २० प्रतिशत योगदान छ," कृषि तथा पशुपन्छी विकास मन्त्रालयका वरिष्ठ कृषि अर्थ विज्ञ विनोद भट्टराईले बताए।

त्यसको अर्थ के हो भने धानको उत्पादनमा हुने घटबढको समग्र आर्थिक वृद्धि दरमा समेत उल्लेख्य प्रभाव पर्छ।

आकाशको भर

अर्थतन्त्रको यति धेरै महत्त्वपूर्ण पाटो हुँदाहुँदै पनि धान उत्पादनको लागि नेपाल अझैपनि आकाशकै भर पर्नु परिरहेको छ।

हुन त चालु आर्थिक वर्षमा नेपालले निकै राम्रो परिमाणमा धान उत्पादन गर्न सक्यो।

यो वर्ष ५६ लाख मेट्रिक टन धान उत्पादन भयो। तर यसको मुख्य कारण गएको वर्षभर भएको राम्रो वर्षात मानिन्छ।

पूर्व सचिव एवं कृषिविद् हरि दाहाल भन्छन्, "तर यसपटकको सुरुवाती कमजोर वर्षा लगायतका कारणले आउने वर्ष अप्ठेरो पर्ने सम्भावना पनि छ। सबभन्दा मुख्य कुरा त हामीले राम्रो सिँचाइ सुविधा अनि मलखादको व्यवस्था गर्न सकेका छैनौँ।"

कुल कृषियोग्य भूमिमध्ये मुस्किलले २० प्रतिशत जतिमा बाह्रैमासा सिँचाइ सुविधा उपलब्ध छ। बाँकीमा त आकाशकै भर हो।

"उपलब्ध भएका ठाउँका सिँचाइ सुविधा पनि कति त भन्नुमात्रका छन्। ती प्रभावकारी छैनन्," दाहालले बताए।

मलको सदाबहार सङ्कट

मलखादजस्ता अन्य आवश्यक विषयमा पनि नेपाल कमजोर नै मानिन्छ। त्यसैले दक्षिण एसियामा नेपालको उत्पादकत्व थोरै रहेको छ।

खेतीपाती गर्नुपर्ने बेला देशैभर किसानहरू मलको खोजीमा दौडनुपर्ने बाध्यता अझै जारी नै देखिन्छ।

तिनै किसानमध्येकी एक हुन् झापा बुद्धशान्ति गाउँपालिकाकि विमला लिम्बु जसलाई अहिले सोही चटारोले छोपेको छ।

आइतबार धान रोप्ने दिन बिहानैदेखि धानको बिउ काढ्न व्यस्त भएकी उनको गुनासो भने सरकारप्रति थियो।

उनले धान रोप्नका...


शीर्षक: धावनमार्गमा भ्वाङ पर्दा नियमित उडान प्रभावित\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

त्यसका कारण त्रिभुवन अन्तराष्ट्रिय विमानस्थलमा यो हप्ता  धेरै चोटि विमानस्थल नै बन्द गर्नु परेको जनाइएको छ।

अर्को अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थल सञ्चालन गर्न नसक्दासम्म यस्तो समस्या दोहोरिरहने विज्ञहरूले बताएका छन्।

वर्षा सुरु भएसँगै देशको एकमात्र अन्तराष्ट्रिय विमानस्थलको धावनमार्गमा फेरि समस्या देखिन थालेको छ।

समस्या

विगतमा झैँ यसपटक पनि धावनमार्गमा भ्वाङ पर्न थालेको र यसले नियमित उडानलाई प्रभावित पार्न थालेको त्रिभुवन विमानस्थलका महाप्रबन्धक राजकुमार क्षेत्री बताउँछन्।

उनले भने, "धेरैजसो ट्याक्सी वेमा भ्वाङ पर्छ, धावनमार्गमा पनि देखिन्छ। हामी बन्द गर्छौँ अनि मर्मत गर्छौँ। यो सातामा मात्र मङ्गलवार र बिहीवार आधा घण्टा जस्तो बन्द गर्न परेको थियो। हरेक १० वर्षमा पिच गर्नुपर्ने हुन्छ त्यो नभएकोले समस्या देखिएको हो।"

वर्षा नसकिँदासम्म प्वालपरेका धावनमार्ग टालटुल गरेरै काम चलाउनुको विकल्प नभएको क्षेत्रीले बताए।

यस्तै धावनमार्गको क्षमता भन्दा धेरै र ठूला जहाजले उडान भर्ने कारणले पनि समस्या थपिँदै गएको विज्ञहरू बताउँछन्।

विकल्प

त्रिभुवन अन्तराष्ट्रिय विमानस्थल हवाई ट्राफिकसँग सरोकार राख्ने निकाय एअर ट्राफिक सर्भिस शाखाका पूर्वप्रमुख विमलेशलाल कर्णले भने, "घाम लागे पनि पिचमा समस्या आउँछ त्यस्तै वर्षा हुँदा पिचभित्र पानी पस्छ अनि ठूलो जहाज अवतरण गर्दा प्वाल पर्छ।"

"यति धेरै र वाइड बडी जहाज उडाउने भने बनेकै हैन यो धावनमार्ग। लामो समय विमानस्थल बन्द गरेर मर्मत गर्न सकिँदैन त्यसैले अर्को विमानस्थल छिट्टै सञ्चालनमा ल्याउनुको अर्को विकल्प हामीसँग छैन।"

त्रिभुवन विमानस्थलमा हाल दैनिक तीन सय भन्दा बढी उडान हुने गरेको छ।

विदेशी पर्यटक आउने समयमा यो सङ्ख्या निक्कै बढ्ने गर्छ।

यति धेरै उडान हुने विमानस्थलको धावनमार्ग जस्तो सम्वेदनशील विषयलाई अधिकारीहरुले समयमै समाधान नगर्ने परिपाटिले त्रिभुवन विमानस्थलमाथि सुरक्षाको प्रश्न खडा गर्ने सम्भावना बढ्दै जाने जानकारहरू बताउँछन्।


शीर्षक: धूमपान बढी गरिने पाँच देशहरू\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

'पब्लिक हेल्थ फ्रान्स'का अनुसार धूमपान गर्ने व्यक्तिको संख्यामा त्यस्तो तीव्र कमी देखिएको हो।

तर दशकौँदेखि धूमपानविरोधी नीतिहरू ल्याइएपनि अघिल्लो वर्ष गरिएको एउटा अध्ययनले विश्वव्यापी रूपमा चुरोट पिउने मानिसको संख्या बढ्दै गएको देखाएको थियो।

सुर्तीजन्य पदार्थको प्रयोग विरुद्धको दिवसका सन्दर्भमा धूमपान बढी र कम हुने देशहरू बारे एक चर्चा।

१) किरिबास

टापु देश किरिबासमा धूमपानको दर विश्वकै उच्च रहेको छ। त्यहाँ जनसंख्याको दुईतिहाइ पुरुष र एकतिहाइभन्दा बढ्ता महिला चुरोट पिउँछन्।

प्रशान्त क्षेत्रमा पर्ने उक्त टापुको जनसंख्या मात्रै एक लाख तीन हजार रहेको छ। सुर्ती विरोधी खुकुला नियमहरू र चुरोटमा कम कर लगाइने हुनाले त्यही सुर्तीजन्य पदार्थहरूमा मानिसहरूले सहजै पहुँच कायम गरेका छन्।

२) मोन्टिनिग्रो

पूर्वी युरोपको देश मोन्टिनिग्रोमा युरोपकै उच्च धूमपानको दर रहेको छ। त्यहाँ ४६ प्रतिशत मानिस धूमपान गर्छन्।

उक्त बाल्कन देशको जनसंख्या छ लाख ३३ हजार रहेको छ। त्यहाँ एक जना वयस्क व्यक्तिले प्रतिवर्ष चार हजार एक सय २४ चुरोटका खिल्ली सेवन गर्छन्।

सार्वजनिक स्थानहरूमा धूमपान गर्न प्रतिबन्ध लगाइएको भएपनि मानिसहरूले कार्यालय, खाजाघर, बार र सार्वजनिक यातायातमा धूमपान गर्छन्।

३) ग्रीस

ग्रीस तेस्रो बढी धूमपान हुने देश हो।

त्यहाँ देशका आधा भन्दा बढी पुरुष र ३५ प्रतिशत महिला धूमपान गर्छन्।

सन् २००८ देखि नै सार्वजनिक स्थानहरूमा धूमपान निषेध गरिएपनि मानिसहरू जहाँ पनि चुरोट सेवन गरिरहेका भेटिन्छन्।

ग्रीसमा चुरोटको तस्करी हुने गर्छ।

एउटा बजार अनुसन्धान कम्पनी युरोमोनिटर इन्टर्न्याश्नलले सन् २०१९ देखि एथेन्सले बर्सेनि एक अर्ब युरो राजस्व गुमाउने अनुमान गरेको छ।

४) पूर्वी टिमोर

पूर्वी टिमोर विश्वमा धूमपानको उच्चदर भएको देशमध्ये एउटा हो।

त्यहाँ कुल जनसंख्याको लगभग ८० प्रतिशत पुरूष धूमपान गर्छन् जून विश्वकै उच्च हो।

तर धूमपान गर्ने महिला चाहिँ छ प्रतिशत मात्रै छ।

दक्षिण पूर्वी एशियाको विपन्न देश पूर्वी टिमोरमा एक बट्टा चुरोटको मूल्य एक डलर भन्दा कम पर्छ।

सबै चुरोटका बट्टामा धूमपान घातक हुने लेखिएका भएपनि धूमपान गर्नेहरूलाई त्यसले छुँदैन। किनभने त्यहाँ देशको जनसंख्याको आधाभन्दा बढी निरक्षर रहेका छन्।

५) रुस

रुस पाँचौ धेरै धूमपान गरिने देश हो।

त्यहाँ १५ वर्षमाथिका करिब ६० प्रतिशत पुरुष र २३ प्रतिशत...


शीर्षक: धूमपानका कारण १० मध्ये एकको मृत्यु\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

मृतकमध्ये आधा चार ठूला देश चीन, भारत, संयुक्त राज्य अमेरिका र रुसका रहेको उक्त अनुसन्धानमा उल्लेख छ।

दशकौँदेखि सुर्ती नियन्त्रणसम्बन्धी नीतिहरु ल्याइएपनि हरेक वर्ष धूमपान गर्नेहरुको जनसंख्या बढिरहेको छ।

अनुसन्धानकर्ताहरु भन्छन्, मृत्युदर अझै वृद्धि हुनसक्छ किनभने सूर्ती कम्पनीहरुले आक्रामक रुपमा विकासशील विश्वमा आफ्ना बजार विस्तार गरिरहेका छन्।

निष्कर्ष

स्वास्थ्यसम्बन्धी जर्नल 'द ल्यान्सेट'मा पछिल्लो अध्ययन प्रकाशित भएको हो।

त्यसकी एकजना वरिष्ठ लेखक डाक्टर इम्यानुएला गोकिडु भन्छिन्, "आधा शताब्दीभन्दा अघि नै धूमपानले स्वास्थ्यमा नराम्रो असर गर्ने प्रमाण भेटिएको थियो तर अहिले पनि प्रत्येक दिन विश्वका प्रत्येक चार मानिसमध्ये एकले धूमपान गर्छन्।"

उनका अनुसार मानिसहरुको कम उमेरमै मृत्यु हुने र अपाङ्गता हुने दोस्रो ठूलो कारण धूमपान हो।

'ग्लोबल बर्डन अफ डिजिजेज' नामक उक्त अध्ययन सन् १९९० देखि २०१५ सम्म १९५ देशमा गरिएका धूमपानका प्रवृतिबारेको अनुसन्धानमा आधारित रहेको छ।

सो अध्ययनले विश्वभर सन् २०१५ मा दैनिक झण्डै एक अर्ब मानिसहहरुले धूमपान गर्ने देखाएको छ।

त्यसरी धूमपान गर्नेमा प्रति चारमा एक पुरुष र प्रति २० मा एक महिला छन्।

तथ्याङ्क

पछिल्लो संख्या प्रति तीन पुरुषमध्ये एक र प्रति १२ महिलामध्ये एकले धूमपान गर्ने गरेको सन् १९९० को तथ्याङ्कभन्दा केही सुधार हो।

तर जनसंख्याको वृद्धिसँगै सन् १९९० को कुल धूमपानकर्ता ८ करोड ७० लाख भन्दा अहिलेको संख्या बढी देखिएको हो।

सन् २०१५ सम्म आइपुग्दा धूमपानका कारण ज्यान गुमाउनेको संख्या सन् १९९० को तुलनामा ४.७ प्रतिशतले बढेर ६४ लाख पुगेको छ।

उक्त अध्ययनले केही देशहरुले सूर्तीजन्य पदार्थमा उच्च कर कायम गरेर, चुरोट र सूर्तीका प्याकेटमा चेतावनी दिने तस्वीरहरु राख्न लगाएर अनि अरु शैक्षिक कार्यक्रम गरी धूमपान गर्नेहरुको जनसंख्या घटाउन सफल भएको देखिन्छ।

पछिल्लो २५ वर्षमा ब्रजिलले दैनिक धूमपान गर्ने पुरुषको संख्या २९ प्रतिशतबाट १२ प्रतिशतमा र महिलाको संख्या १९ प्रतिशतबाट ८ प्रतिशतमा घटाएको देखिन्छ।

प्रतिवेदनले भनेको छ, बांग्लादेश, इन्डोनेशिया र फिलिपिन्समा धूमपान गर्नेको जनसंख्यामा खासै फेरबदल भएको देखिँदैन।

अनुसन्धानकर्ताहरुले रुसमा धूमपान गर्ने महिलाको जनसंख्या चार प्रतिशतले बढेको जनाएका छन् र अफ्रिकाका उदयीमान देशहरुमा पनि त्यस्तै प्रवृत्ति रहेको...


शीर्षक: न सरसफाइ कर्मचारी न फोहोर हाल्ने भाँडो तैपनि सफा रहन्छ जापान\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

शिक्षकले अन्तिममा भने: "आज पहिलो र दोस्रो पङ्क्तिका विद्यार्थीले कक्षा कोठा सफा गर्ने, तेस्रो र चौथो पङ्क्तिका विद्यार्थीले भर्‍याङ सफा गर्ने र पाँचौ पङ्क्तिका विद्यार्थीले शौचालयहरू सफा गर्ने पालो छ।"

पाँचौ पङ्क्तिका विद्यार्थीहरूले सुस्केरा हाले तर आफ्ना ठाउँबाट उठे र कक्षाकोठाको पछाडि रहेको दराजबाट कुचो र बाल्टिन लिएर शौचालयतर्फ गए।

यस्तै दृश्य जापानभरका विद्यालयमा देख्न सकिन्छ।

विद्यालय सफा गर्ने कामलाई जापानमा पाठ्यक्रमकै एउटा अंशको रुपमा राखिएको छ

पहिलोपटक जापान पुगेकाहरू देश कति सफा छ भन्ने कुराबाट अचम्भित हुन्छन्।

त्यसपछि उनीहरूले फोहोर हाल्नका लागि सार्वजनिक स्थलमा भाँडो नभएको पनि याद गर्छन्।

त्यसपछि उनीहरूको मनमा प्रश्न उब्जिन्छ: जापान कसरी सफा रहन्छ?

यसको सरल जवाफ: सबै जापानीहरू आफ्नो ठाउँ सफा राख्छन्।

हिरोसिमाका सरकारी अधिकारी माइको अवाने भन्छिन्: "विद्यालयमा १२ वर्ष बिताउँदा विद्यार्थीका लागि सफा गर्ने काम समय दैनिक सूचीकै हिस्सा हो।"

"हाम्रो गृहजीवनमा पनि आफ्ना सामान र बस्ने ठाउँ सफा नगर्नु खराब हो भनेर हामीलाई आमाबुवाले सिकाउनुहुन्छ।"

आफैँ सफा गर्नुपर्ने भएपछि कसले आफ्नो विद्यालय फोहोर राख्छ र?

"मलाई कहिलेकाहीँ विद्यालय सफा गर्न मन लाग्दैन थियो,," अनुवादक शिका हायासी भन्छिन्।

"तर त्यो हाम्रो नियमित कामको एउटा हिस्सा भएकोले मैले स्वीकार गरेँ।"

"मलाई लाग्छ विद्यालय सफा गर्नुपर्ने काम राम्रो हो किनभने हामीले प्रयोग गर्ने ठाउँ र सामानहरू सफा गर्नुपर्ने जिम्मेवारी बोध हुन्छ।"

जापानमा विद्यालय आइपुगेपछि विद्यार्थीहरूले आफ्नो जुत्ता खोल्छन् र चप्पल लगाउँछन्।

घरमा पनि मानिसहरू बाहिर हिँड्दा लगाएको जुत्ता ढोका बाहिरै राख्छन्।

विद्यार्थी हुर्किएसँगै कक्षाकोठाबाट बाहिर पनि आफ्नो वरपरको क्षेत्र, सहर र देशमा सफा गर्नुपर्छ भन्ने अवधारणा विकास हुन्छ।

जापानले गर्ने सफाइको केही उदाहरणहरू भाइरल पनि भएका छन्।

सन् २०१८ को विश्वकपमा बेल्जियमसँग हारे पनि जापानका समर्थकहरू सरसफाइ गर्न पछि परेनन्

जापानका फुटबल समर्थकहरू पनि सरसफाइबारे सचेत छन्।

ब्राजिलमा सन् २०१४ मा र रुसमा सन् २०१८ मा भएको विश्वकप फुटबल प्रतियोगितामा राष्ट्रिय टोलीका प्रशंसकले खेलपछि पनि आफू बसेको स्थान वरपर सफा गरेर विश्वलाई चकित पारेका थिए।

खेलाडीहरूले पनि आफ्नो लुगा परिवर्तन गर्ने कोठालाई एकदमै सफा बनाएका...


शीर्षक: नक्कली किम र नक्कली ट्रम्प भियतनाममा पक्राउ\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

किमको जस्तो अभिनय गर्ने हावर्ड एक्स तथा ट्रम्प जस्तो देखिन रसेल ह्वाइटलाई प्रहरीले हपारेको छ।

ती दुईले हनोइमा नेताहरूको बैठकको नक्कल गरेका थिए।

सोधपूछ पश्चात् दुवैजनालाई प्रहरीले रिहा गरिदिएको छ।

समाचार संस्था एएफपीसँग बोल्दै दुवैजनाले आफूहरूलाई त्यहाँबाट निकालिदिने धम्की आएको बताए।

किम जङ्-अनको नक्कल गर्ने हावर्ड एक्स खासमा हंगकंगका बासिन्दा हुन्। उनले एएफपीलाई भने, "उनीहरूले नक्कल गर्न बन्द गर्न अन्यथा देशबाट बाहिर निकालिदिने भनेका छन्।"

हावर्ड र ह्वाइटले भियतनामको राजधानी हनोइमा एउटा नक्कली शिखरसम्मेलनको आयोजना गरेका थिए। उनीहरूले उत्तर कोरियाको परमाणु महत्त्वाकांक्षा कम गराउनु आफ्नो उद्देश्य भएको बताएका थिए।

अर्को साता साँच्चिकै शिखरवार्ता

अबको एक सातामा हनोइमा अमेरिकी राष्ट्रपति र उत्तर कोरियाली नेताको दोस्रो शिखरवार्ता हुन लागेको छ।

सिङ्गापुरमा भएको पहिलो शिखरवार्ताको निरन्तरका रूपमा किम र ट्रम्प भियतनामा भेट्दैछन्

उत्तर कोरियाको सरकारी समाचार संस्थाले आफ्ना नेता किम जङ-अनले आउँदो बुधवार र बिहीवार हनोइमा अमेरिकी राष्ट्रपति डोनल्ड ट्रम्पसँग हुन लागेको एक शिखरवार्ताको लागि देश छाडेको पुष्टि गरेको छ।

यो उक्त वार्ता हुनेबारे उत्तर कोरियाको पहिलो सार्वजनिक स्वीकारोक्ती समेत हो।

किम झण्डै ३ दिन लगाएर चार हजार किलोमिटर परको भियतनामी राजधानी पुग्नेछन्।

यी दुई नेताहरूबीच दोस्रोपटक हुन लागेको यस वार्तामा किमको टोलीमा उनका परमाणु मामिला दूत, विदेशमन्त्री र उनकी बहिनी छन्।


शीर्षक: नक्कली घिउ बनाउनेहरू भन्थे- खुद्रा विक्री गर्दैनौँ, थोकमा मात्रै\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

प्रहरीले छापा मारेको नक्कली घिउ बनाउने टहरो

त्यहाँ एउटा करीब १५ धुर जग्गामा इँटको पर्खाल उठाएर घेरिएको तथा माथिबाट जस्ताको छाना लगाएको टहरा देखिन्छ।

नजिकै घना बस्ती रहेको छ भने कारखाना नजिक एक विद्यालय र टाँसिएकै एक घर रहेको छ।

नजिकैका घरमूली अनवर अन्सारीले आफू उक्त स्थानमा तीन वर्षदेखि बस्दै आएको बताउँछन् र कारखाना भने करिब एकवर्षदेखि सञ्चालनमा आएको बताउँछन्।

'खुद्रा पाइन्न'

उनले भने, "यहाँ आसपासमा मानिसहरू कारखानामा के भइरहेको छ वा के उत्पादन भइरहेको छ भनेर वास्ता गर्दैनथ्यौँ। छापा मारेपछि मात्र थाहा भयो। कारखानामा उत्पादन हुने घिउ हामीलाई पनि विक्री गर्नुहोस् न भन्दा खुद्रा नपाइने र बाहिरको लागि मात्र भएको कर्मचारीले बताउने गरेका थिए।"

अहिले उद्योगमा ताला लगाइएको देखिन्छ।

अर्की स्थानीय सविता देवीले भनिन्, "गाउँका मानिसहरूले किनेर खाएको भए?  हालसम्म त कतिजनाको स्वास्थ्यमा कस्तो नराम्रो असर परेको हुन्थ्यो होला भन्ने कुरा सोचेरै चिन्ता लाग्छ।  प्रहरीले छापा मारेपछि पो रहस्य बाहिर आयो।"

जिल्ला प्रहरी कार्यालय पर्साले वीरगन्ज महानगरपालिका वडा नम्बर १५ बाट नक्कली घिउ बनाउने कारखानामा गत आइतवार छापा मारी ३ जनालाई नियन्त्रणमा लिइएको जनाएको छ।

प्रहरी नायव उपरीक्षक वीरेन्द्रबहादुर शाहीका अनुसार, प्राप्त विशेष सूचनाको आधारमा जिल्ला प्रहरी कार्यालय पर्साको टोलीले लक्ष्मण ब्रह्मचोक नजिक सञ्चालन गरिएको अखाद्य पदार्थ, नक्कली घिउ बनाउने कारखानामा छापा मारेर कारखाना सञ्चालक सहित तीन जनालाई नियन्त्रणमा लिएर अनुसन्धान भइरहेको छ।

उद्योगका सञ्चालक वीरगन्ज १५ का अनिल श्रेष्ठ, सोही ठाउँका रमेश श्रेष्ठ र भारत जिल्ला मोतिहारी पूर्वी चम्पारणका कामदार रामविलास यादवलाई नियन्त्रणमा लिएर अनुसन्धान थालिएको पर्साका प्रमुख जिल्ला अधिकारी जितेन्द्र बस्नेतले बताए।

छापामार्ने क्रममा अनिल श्रेष्ठले सञ्चालन गरेको सिद्धि बिनायक पूजा सामग्री प्रोडक्टस उद्योगमा रसायन मिसावट गरी तयार पारिएको नक्कली घिउ विभिन्न ब्राण्डमा फेला पारिएको जिल्ला प्रशासन कार्यालयले जनाएको छ।

कारखानामा पूजा,  दुर्गा र गोकुल नामक शुद्ध घिउको लेबल र विभिन्न ब्रान्डका स्टिकर लगाई नक्कली घिउ उत्पादन तथा विक्री वितरण भएको प्रहरीको भनाइ छ।

प्रहरी नायव उपरीक्षक शाहीले भने," आइतवार साँझ कारखानामा १२ किलोको दरले पूजा, दुर्गा र गोकुल ब्राण्डका ५२ कार्टुन...


शीर्षक: नक्कली दाह्रीजुँगा हालेर फुटबल खेल हेर्न जाने महिलाहरू\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

आफूले समर्थन गरेको टोलीको खेल हेर्न रङ्गशाला जाँदा उनीहरूले नक्कली कपाल र दाह्रीजुँगा लगाएका थिए।

खेलकुदका कार्यक्रममा सहभागी हुन औपचारिक प्रतिबन्ध नलगाइएको भए पनि इरानमा सन् १९७९ को क्रान्तिदेखि महिलाहरूलाई फुटबल हेर्न जान दिइँदैन।

हेर्नुहोस् यो भिडिओ।


शीर्षक: नखुलेका वामदेव गौतमको ‘रोड-म्याप’: ‘जबजको अगुवाइ गर्ने’\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

नेता गौतम

गृहमन्त्री थापा आफू निकटहरूको चर्को दबाव बेवास्ता गर्दै प्रधानमन्त्री केपी शर्मा ओलीको पक्षमा लागेका छन्।

तर उपाध्यक्ष गौतम अझैँ खुलेका छैनन्। किन मौन छन्, कहिले निधो गर्लान् र कता लाग्लान् उनी?

गौतमका पुराना राजनीतिक सहयात्री एवम् पूर्वमन्त्री हरि पराजुलीका भनाइमा 'आफ्नो महत्त्वपूर्ण भूमिका रहेको आन्दोलनलाई एकताबद्ध बनाउने उपाय सम्भव रहँदासम्म प्रयास जारी गर्नुपर्ने भएकाले यो वा त्यो समूहमा आबद्ध हुन्न' भन्ने नेता गौतमको धारणा छ।

'त्यो प्रयास' विफल भएपछि गौतमको 'तटस्थता र मौनता' पनि टुङ्गिने उनले बताए।

'सर्वोच्चको आदेशको पर्खाइ'

तर प्रयास कहिलेसम्म जारी रहन्छ? पराजुली भन्छन्, "जबसम्म सर्वोच्च अदालतले फैसला गर्दैन।"

उनका अनुसार गौतमले देखेको सहमतिको सम्भावनाको सूत्र हो, सरकारले बाँकी दुई वर्षको कार्यकाल पूरा गर्ने र प्रतिनिधि सभा विघटनको निर्णय फिर्ता लिन सिफारिस गर्ने सहमति।

उनले भने, "सर्वोच्च अदालतले फैसला नदिँदै प्रतिनिधिसभा विघटनको सिफारिस फिर्ता लिने प्रावधान रहेको कानुनविद्हरूले बताएको र सर्वोच्चमा निवेदन दिएर पनि हुन्छ कि भनेर उहाँ व्यापक कानुनी र राजनीतिक परामर्शमा हुनुहुन्छ।"

तर कतिपयले गौतमले सर्वोच्चको निर्णयका आधारमा कता लाग्ने भन्ने निर्णय गर्न सजिलो हुने भएकाले पर्खिएको हुनसक्ने अनुमान गरिरहेका छन्।

बहुदलीय जनवादको नेतृत्व

पराजुली आफै भने सर्वोच्चले चुनावको ढोका खोलिदिनेमा ढुक्क सुनिन्छन्। त्यस्तो अवस्थामा गौतमले के गर्लान्?

"जनताको बहुदलीय जनवादको नेतृत्व गर्दै साँचो अर्थमा, मदन भण्डारीले देखेका सपनाहरू साकार पार्न नेपाली जनतालाई प्रगति, सुख र समृद्धि प्रदान गर्नका निम्ति अघि बढ्नुहुन्छ," पराजुली सुनाउँछन्

अदालतले चुनावको पक्ष वा विपक्ष जेसुकै फैसला गरे पनि गौतमको मार्गचित्र (रोडम्याप) त्यही भएको उनको ठम्याइ छ।

आफैले असंवैधानिक भनेको कदमको परिणाम हुने चुनावमा भाग लिन मिल्छ त?

पराजुली प्रतिप्रश्न गर्छन्, "सम्मानित सर्वोच्च अदालतले असंवैधानिक होइन संवैधानिक हो भन्यो भने के गर्ने, त्यसको विरुद्धमा जान सकिन्छ?"

सह-अध्यक्ष/उपाध्यक्ष होइन, अब अध्यक्ष

कतिपयले जनताको बहुदलीय जनवादलाई ओली पक्षले उठाइरहेकाले गौतम पनि उतै लाग्ने सम्भावना देख्ने गरेका छन्।

उनी सहअध्यक्ष बन्ने चर्चा पनि चलेकै छ।

तर पराजुलीका भनाइमा पार्टी नफुट्दासम्म उपाध्यक्ष भए पनि फुटेपछि नेता गौतम उपाध्यक्ष...


शीर्षक: नख्खुमा विस्फोट हामीले नै गराएका हौँ: हेमन्तप्रकाश ओली\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

सो पार्टीका मध्य केन्द्रीय कमाण्ड इञ्चार्ज तथा स्थायी समिति सदस्य हेमन्तप्रकाश ओलीले बीबीसी नेपालीसँग आइतवार साँझ कुरा गर्दै त्यसको पुष्टि गरे।

दूरसञ्चार सेवा प्रदायक कम्पनी एनसेलको कार्यालय अगाडि गराइएको विस्फोटमा सर्वसाधारणको ज्यान गएकोमा आफूहरूलाई 'दुःख लागेको' उनले बताए।

विस्फोटमा आफूहरूले सर्वसाधारणलाई चाहिँ 'निशाना नबनाएको' ओलीको भनाइ छ।

किन विस्फोट गराइयो?

एनसेलले तिर्न बाँकी रहेको पूँजीगत लाभकरतर्फ इङ्गित गर्दै उनले 'लुटको प्रतिकारस्वरुप' सो कदम चालिएको तर्क गरे।

संसद्‌को राज्य व्यवस्था समितिमा गृहमन्त्री रामबहादुर थापाले विस्फोटमा 'संविधानविरोधी तत्व'को संलग्नता भएको बताएकै दिन 'विप्लव' नेतृत्वको नेकपाले विस्फोटको जिम्मेवारी लिएको हो।

‘नख्खु विस्फोट’मा सुरक्षा निकायको कहाँ कमजोरी देखियो

'विप्लव' नेतृत्वको नेकपाले ललितपुरको नख्खुमा आफूहरूले विस्फोट गराएको बताएकै दिन प्रहरीले घटनाबारे तथ्य नजिक पुगेको जनाएको छ।

सरकारसँग वार्ताको औचित्य छैन: चन्द समूह

नेत्रविक्रम चन्द नेतृत्वको दलका गतिविधिबारे 'चिन्ता'

घटनामा संलग्न भएका जोसुकैमाथि कानून बमोजिम कारबाही गरिने नेपाल प्रहरीका प्रवक्ता उत्तमराज सुवेदीले बीबीसीलाई बताए।

विस्फोटको जिम्मेवारी लिँदै विप्लव' नेतृत्वको नेकपाले जारी गरेको विज्ञप्तिबारे पनि अनुसन्धान गरिरहेको उनले जनाए।

सुन्नुहोस् नेता हेमन्तप्रकाश ओलीसँग साथी गनी अन्सारीले गरेको अन्तर्वार्ता।

के हो विप्लव नेतृत्वको नेकपा?

विसं २०६९ को असारमा पुष्पकमल दाहाल 'प्रचण्ड'ले नेतृत्व गरिरहेको तत्कालीन एकीकृत नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी माओवादी पार्टीबाट अलग्गिएका नेताहरूले मोहन वैद्यको नेतृत्वमा छुट्टै दल बनाएका थिए।

पछि वैद्यले नेतृत्व गरेको नेकपा-माओवादी "क्रान्तिकारी हुन नसकेको" भन्दै विसं २०७१ मंसिरमा चन्दले छुट्टै दल घोषणा गरे।

औपचारिक नाम नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी राखेको भए पनि सो दल विप्लव माओवादीका रूपमा चिनिन्छ।

उसले आफूलाई मूलधारको माओवादी पार्टी मान्ने गरेको छ र कुनै पनि निर्वाचनमा सहभागी भएको छैन।

वैद्य समूहसँग छुट्टिएदेखि नै सो दलले चक्काजाम र नेपाल बन्द गर्ने, सरकारी अधिकारीहरू कालोमोसो दल्ने, विभिन्न स्थानमा विस्फोटन गराउने र चन्दा भन्दै जबर्जस्ती आर्थिक सङ्कलन गर्ने काम गर्दै आएको छ।

'निर्णायक क्रान्ति' गर्ने भन्दै उसले सरकारी पक्षसँग वार्ता गर्न मानेको छैन।...


शीर्षक: नपकाएको बन्दा वा मासु खानुहुन्छ? विचार गर्नुहोस् है!\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

ती बालिकाले प्रत्येक दिन टाउको दुख्ने र बेलाबेला रिङ्गटा लाग्ने गुनासो गर्ने गर्थिन्। उनमा यो समस्या झन्डै छ महिना देखियो।

समस्याको कारण थाहा पाएपछि अभिभावकहरू पत्याउनै सकिरहेका थिएनन्।

"बालिकाको मस्तिष्कमा नाम्ले किराका सयवटा भन्दा बढी फुलहरू थिए। ती साना-साना समूहमा थिए।"

उपचार

दिल्लीको गुडगाँवस्थित फोर्टिस अस्पतालको न्यूरोलोजी विभागका निर्देशक डा. प्रवीण गुप्ताको निगरानीमा बालिकाको उपचार भइरहेको छ।

डा. गुप्ताले भने, "हामीसँग आउनुअघि बालिकाको उपचार भइरहेको थियो। उसलाई निकै टाउको दुख्ने र सुन्निने समस्या थियो।"

सुन्निने समस्या कम गर्नका लागि दिने गरिएको स्टेरोइड्सका कारण बालिकाको तौल ४० किलोबाट बढेर ६० किलो पुग्यो।

तौल बढेपछि बालिकालाई झनै गाह्रो भयो। उनी पूर्ण रूपमा स्टेरोइड्समा निर्भर भइन्।

त्यसपछि अभिभावकले बालिकालाई डा. गुप्ताकहाँ लगे जहाँ बालिकाको सीटी स्क्यान गरियो।

औषधि

डा. गुप्ताले भने, "बालिकालाई मकहाँ ल्याइँदा उनी अचेत थिइन्। सीटी स्क्यान गर्दा उनको मस्तिष्कमा सेता धब्बा देखिए। ती धब्बा अरू केही नभएर नाम्लेका फुल थिए। र, फुलहरू एउटा वा दुइटा नभई सयभन्दा बढी थिए।"

उनलाई डा. गुप्ताकहाँ लग्ने बेलासम्म नाम्लेका फुलहरूले गर्दा ती बालिकाको मस्तिष्कले पूर्ण रूपमा काम गर्न सकिरहेको थिएन।

डा. गुप्ता भन्छन्, "सबैभन्दा पहिले हामीले औषधि दिएर बालिकाको मस्तिष्कको सन्तुलन ल्याउने काम गर्‍यौँ।"

हाल ती बालिकाको मस्तिष्कमा रहेका नाम्लेकिराका फुल नष्ट पार्ने औषधि दिइँदैछ। डा. गुप्ताका अनुसार नाम्लेका फुलमा लगातार वृद्धि भइरहन्छ।

डा. गुप्ताका अनुसार राम्रोसँग नपकाइएका र राम्ररी नपखालिएका तरकारी खाँदा नाम्ले नाम्लेको फुल पेटमा पुग्छ र त्यहाँबाट रगतमार्फत् शरीरका विभिन्न भागमा फैलिन्छ।

के हो नाम्ले?

नाम्ले एक प्रकारको परजीवी हो। पोषणका लागि यो अरू जीवमा निर्भर हुन्छ।

यसका पाँच हजारभन्दा बढी प्रजाति छन्। तिनीहरू एक मिलिमिटरदेखि १५ मिटरसम्म लामो हुन सक्छ।

यसको जीव खण्ड-खण्डमा बाँडिएको हुन्छ र फित्ताजस्तो देखिन्छ।

यसको शरीरमा बल्छी जस्तो संरचना हुन्छ जसका सहयोगमा यो आफूले आश्रय लिने जीवको अङ्गसँग टाँसिइरहन्छ।

शरीरको सतहमा हुने 'क्युटिकल'बाट उसले आफूलाई चाहिने खाद्यपदार्थ सोसेर लिन्छ।

आफ्नो शरीरभित्र पाचन प्रक्रिया नहुने भएकोले यसले पचाइसकेको खाद्यपदार्थ मात्रै सोस्ने गर्छ।

कसरी फैलिन्छ?

नाम्ले...


शीर्षक: नयाँ अध्यादेश बमोजिम संवैधानिक परिषद्को बैठक, विवरण भोलि सार्वजनिक गरिने\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

बैठकमा प्रधानमन्त्री केपी शर्मा ओली, प्रधानन्यायाधीश चोलेन्द्र शमशेर जबरा र राष्ट्रियसभाका अध्यक्ष गणेशप्रसाद तिमिल्सिना सहभागी थिए।

राष्ट्रियसभा अध्यक्ष तिमिल्सिनाले बीबीसीसँग भने, "आज नामहरूमा छलफल भयो। अब त्यसको फाइनल भोलि मात्र ल्याउने कुरा भएको छ।"

"छलफल सबै निकायका पदाधिकारीबारे भयो तर यसलाई भोलि मात्र सार्वजनिक गरिनेछ।"

व्यवस्थापिका संसद्को प्रतिनिधि सभाका सभामुख अग्निप्रसाद सापकोटा र विपक्षी दलका नेता नेपाली काङ्ग्रेसका सभापति शेरबहादुर देउवा बैठकमा सहभागी भएनन्।

राष्ट्रपतिले संवैधानिक परिषद्सम्बन्धी अध्यादेश जारी गरेपछि त्यसप्रति नेपाली काङ्ग्रेसले चरम असन्तुष्टि व्यक्त गर्दै मङ्गलवारको परिषद्को दोस्रो बैठकमा सहभागी नहुने जनाएको थियो।

संविधान बमोजिम संवैधानिक निकायका प्रमुख र पदाधिकारीहरूको नियुक्तिको सिफारिस गर्न गठित छ सदस्यीय संवैधानिक परिषद्‌मा सदस्य रहने प्रतिनिधि सभाको उप-सभामुखको पद भने हाल रिक्त रहेको छ।

सभामुख सापकोटाले मङ्गलवार बिहान डाकिएको संवैधानिक परिषद्को बैठकमा नै आफूलाई आवश्यक जानकारी प्राप्त नभएको भन्दै सहभागी नभएको उनका प्रेस विज्ञले एउटा प्रेस नोट जारी गर्दै जनाएका छन्।

प्रेस नोटमा सभामुख सापकोटाले संवैधानिक परिषद्को 'बैठकको पूर्वतयारी, गृहकार्य, आपसी परामर्श र आवश्यक समन्वयको अभावका सम्बन्धमा प्रधानमन्त्रीलाई जानकारी गराएको' पनि जनाइएको छ।

यसअघि गत मङ्सिर २८ गते आइतवार डाकिएको संवैधानिक परिषद् बैठकमा पनि सभामुख अग्नि सापकोटा र प्रमुख विपक्षी दलका नेता शेरबहादुर देउवाको उपस्थिति नहुँदा गणपूरक सङ्ख्याको अभावमा बैठक बस्न नसकेको बताइएको थियो।


शीर्षक: नयाँ प्रधानन्यायाधीशको सिफारिस 'अध्ययनपछि मात्र'\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

परिषद्का एकजना सदस्यले यसअघि परिषद्ले सिफारिस गरेको व्यक्ति संसदीय सुनुवाई समितिबाट अस्वीकृत भएकाले अब केवल वरिष्ठताको आधारमा सिफारिस नगरी व्यक्तिबारे छलफल गरेर निर्णय गर्न बैठक पाँच दिनपछि फेरि बस्ने गरी सरेको जनाएका छन्।

भावी प्रधानन्यायाधीशका लागि न्याय परिषद्ले यसअघि प्रधानन्यायाधीशमा अस्वीकृत भएका दिपकराज जोशी सहित चोलेन्द्र शमशेर जवराको नाम संवैधानिक परिषद्‌मा सिफारिस गरेको छ।

छलफल आवश्यक

सर्वोच्च अदालतमा कम्तीमा तीन वर्ष काम गरिसकेका न्यायाधीश प्रधानन्यायाधीशको निम्ति योग्ग हुने व्यवस्था छ।

यसअघि संसदीय सुनुवाई समितिले जोशीको नाम उनले गरेका फैसला र उनका प्रमाणपत्रहरूमा प्रश्न उठाउँदै अस्वीकृत गरेको थियो।

उनको नाम न्यायपरिषद्‍बाट पुन: सिफारिस भएर आएको सन्दर्भमा सिफारिसबारे समय लिएर छलफल गर्न भन्दै सोमवारको बैठक सरेको परिषद्‍मा सदस्य रहेका राष्ट्रिय सभाका अध्यक्ष गणेशप्रसाद तिमिल्सिनाले बताए।

उनले भने, "एकपटक एउटा प्रक्रियाबाट आएको नामलाई हामीले अरु छलफल नगरी वरिष्ठ भएको हिसाबले सिफारिस गर्यौं। तर संसदीय सुनुवाई समितिले अस्वीकृत गरेकोले अलि छलफल गरौं भन्ने कुरा भएकोले २२ गतेका लागि बैठक सारिएको हो।"

प्रधानन्यायाधीशको पद रिक्त हुनुभन्दा एक महिनाअघि नै नियुक्तिका लागि सिफारिस गर्नुपर्ने प्रावधान संविधानमा छ।

चासो

तर परिषद्ले पछिल्ला वर्ष संविधानको प्रावधान अनुसार प्रधानन्यायाधीशको सिफारिस समयमा टुंग्याउने गरेको छैन।

परिषद्‌बाट सिफारिस भएपछि पनि संसदको सुनुवाई समितिले सुनुवाई गर्नुपर्ने भएकाले संवैधानिक परिषद्ले विशेष परिस्थितिबाहेक समयमै सिफारिसको टुङ्गो लगाइदिनुपर्ने सर्वोच्च अदालतका एक पूर्व न्यायाधीशले बताएका छन्।

सर्वोच्चका पूर्वन्यायाधीश बैद्यनाथ उपाध्यायले भने, "धेरै गम्भीर नभएको जस्तो देखियो। परिषद्‌ले एक महिनाभित्र किन सकेन, किन ढिला भयो भन्न सक्नुपर्छ। किनभने त्यहाँबाट सिफारिस भएपछि संसदीय सुनुवाईको लागि समय दिन्छन्, अध्ययन गर्छन् अनि व्यक्तिलाई बोलाउँछन्, उजुरीको कुरा आउँछ। त्यसो गर्दागर्दै सर्वोच्च अदालत कायममुकायमले चलाउनुपर्ने हुन्छ।"

यसअघि परिषद्‌ले सिफारिस गरेर पठाउँदा जोशीबारे पर्याप्त छलफल र अध्ययन नगरी संसदीय समितिमा पठाएको भन्दै आलोचना भएको थियो।

अर्कोतर्फ जोशीले आफ्नो नाम अस्वीकृत गर्दा संसदीय सनुवाई समितिले दिएका आधार र लगाएका आरोपलाई लिएर चुनौति दिँदै छानबिनको माग...


शीर्षक: नयाँ प्रधानमन्त्री नियुक्त गर्ने प्रयोजनका लागि प्रतिनिधिसभा सदस्यलाई राष्ट्रपतिद्वारा आह्वान\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

नेपालको संविधानको धारा ७६ को उपधारा (५) बमोजिम प्रधानमन्त्री नियुक्ति गर्नका लागि दाबी पेस गर्न शुक्रवार जेठ ७ गते साँझ ५:०० बजेसम्म समय दिइएको छ।

राष्ट्रपति कार्यालयद्वारा जारी गरिएको विज्ञप्तिमा भनिएको छ, " नेपालको संविधानको धारा ७६ को उपधारा (५) बमोजिम प्रधानमन्त्री नियुक्ति गर्ने प्रयोजनका लागि मिति २०७८ जेठ ७ गते साँझ ५:०० बजेसम्म प्रतिनिधि सभामा विश्वासको मत प्राप्त गर्न सक्ने आधार प्रस्तुत गर्न नेपालको संविधानको धारा ७६ को उपधारा (२) बमोजिमको प्रतिनिधि सभाका सदस्यलाई आह्वान गर्नुभएको छ।"

बिहीवार दिउँसो सर्वोच्च अदालतले मन्त्रिपरिषद्मा संलग्न माओवादी छोडेका कारण सांसद पद गुमाएका  सात मन्त्रीहरूको  नियुक्ति संविधानअनुकूल नभएको भन्दै अन्तरिम आदेश दिएको थियो।

ती मध्येका एक गृहमन्त्री रामबहादुर थापा बादल राष्ट्रिय सभाको सदस्य पदका लागि बिहीवार भएको मतदानमा पराजित भएका थिए।

मन्त्रिपरिषद्को सिफारिस

विज्ञप्तिका अनुसार बिहीवार साँझ बसेको मन्त्रिपरिषद्को बैठकले त्यस्तो प्रक्रिया आरम्भ गर्ने निर्णय गरेपछि प्रधानमन्त्री केपी शर्मा ओलीले राष्ट्रपतिलाई त्यस्तो अनुरोध गरेका थिए।

राष्ट्रपति कार्यालयका सहायक प्रवक्ता केशवप्रसाद घिमिरेले जारी गरेका विज्ञप्तिमा भनिएको छ,"नेपालको संविधानको धारा ७६ को उपधारा (५) बमोजिम प्रधानमन्त्री नियुक्तिसम्बन्धी प्रकृया आरम्भ गर्न नेपाल सरकार, मन्त्रिपरिषद्बाट मिति २०७८/२/६ मा निर्णय भएको र सो बमोजिम प्रधानमन्त्री नियुक्ति प्रकृया आरम्भ हुन सम्माननीय प्रधानमन्त्रीज्यूबाट अनुरोध भई आएकोले...."

बैशाख ३० गते केपी शर्मा ओली संविधानको धारा ७६ को उपधारा (३) बमोजिम प्रतिनिधि सभामा सबैभन्दा बढी सदस्यहरू भएको दलको संसदीय दलको नेताको हैसियतमा प्रधानमन्त्री नियुक्त भएका थिए।

त्यसको तीस दिन भित्र उनले प्रतिनिधिसभाबाट विश्वासको मत प्राप्त गर्नु पर्ने संवैधानिक प्रावधान छ।

तर त्यो समयसीमा अगावै र प्रकृयामा प्रवेश नै नगरी मन्त्रिपरिषद्ले संविधानको धारा ७६ को उपधारा (५) बमोजिम प्रधानमन्त्री नियुक्तिका लागि प्रकृया अघि बढाउने निर्णय गरेको बुझिएको छ।

नयाँ प्रधानमन्त्री नियुक्त हुन नसके के हुन्छ?

त्यसका लागि प्रस्तुत गरिएको कारणमा राष्ट्रपति कार्यालयले मन्त्रिपरिषद्को निर्णयलाई उद्धृत गर्दै भनेको छ, "हाल विकसित राजनीतिक परिस्थितिमा संविधानको धारा ७६ को उपधारा (३) बमोजिमको मौजुदा सरकारलाई...


शीर्षक: नयाँ प्रधानमन्त्रीमा केपी ओली निर्वाचित\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

नेकपा एमालेलाई एकीकृत माओवादी, राप्रपा नेपालसहित दर्जन भन्दा बढी साना दलको समर्थन रहेको थियो

प्रधानमन्त्रीमा निर्वाचित हुन २ सय ९८ सांसदहरुको मत चाहिनेमा ओलीले ३ सय ३८ मत पाएका छन्।

त्यसतै ५ सय ८७ सांसद संख्या मध्य नेपाली कांग्रेसका सभापति सुशिल कोइरालाले २ सय ४९ मत पाए।

करिब तीन साता अघि जारी भएको नयाँ संविधान अन्तर्गत नियुक्त हुने उनी पहिलो प्रधानमन्त्री भएका छन्।

प्रक्रिया

अब उनले राष्ट्रपतिबाट शपथ लिएपछि आफ्नो कार्यभार सम्हाल्नेछन्।

सहमतिमा सरकार निर्माण हुन नसकेपछि राष्ट्रपतिको आह्वानमा शुक्रबारबाट बहुमतीय प्रक्रिया सुरु भएको थियो।

नयाँ प्रधानमन्त्रीका लागि संसदले आह्वान गरेपछि शनिबार दुई सत्ताधारी दलहरु नेपाली कांग्रेस र नेकपा एमालेका दुई प्रमुखहरुले आफ्नो उम्मेद्वारी दर्ता गराएका थिए।

अध्यक्ष ओलीलाई एकीकृत माओवादीका अध्यक्ष प्रचण्डले प्रस्ताव गरेका थिए भने अर्को प्रतिपक्षी दल राप्रपा नेपालका अध्यक्ष कमल थापाले समर्थन गरेका थिए।

अनुरोध

त्यसबाहेक संविधान जारी गर्ने अन्तिम समयमा बाहिरिएको मधेशी जनअधिकार फोरम (लोकतान्त्रिक) का अध्यक्ष विजयकुमार गच्छ्दारले एमाले र एकीकृत माओवादीसंग ८ बुँदे सहमति गर्दै ओलीलाई समर्थन गरेका थिए।

ओलीलाई अन्य एक दर्जनभन्दा बढी साना दलहरुको समर्थन रह्यो।

त्यस्तै प्रधानमन्त्री सुशील कोइरालालाई भने असन्तुष्ट तराई केन्द्रीत दलहरुको समूह संयुक्त लोकतान्त्रिक मधेशी मोर्चाले संसद सुरु हुनु केही अघि सहयोग गर्ने निर्णय गरेको थियो।

आईतबार केही ढिला गरि सुरु भएको व्यवस्थापिका संसदको बैठकमा प्रधानमन्त्रीका दुबै प्रत्यासीले सम्बोधन गरेका थिए।

त्यही क्रममा ओलीले आफुहरुले अन्तिमसम्म पनि कांग्रेसलाई सघाएको भन्दै विगतको सहमतिको आधारमा प्रधानमन्त्री सुशील कोइरालालाई आफ्तो तर्फबाट उम्मेदवारी फिर्ता लिएर आफुलाई समर्थन गर्न आग्रह गरेका थिए।

उनले संसदमा बोल्दै भने, "मलाई मतदान गर्न सबै सांसदहरुलाई अनुरोध गर्दछु, मतदान नगर्नेलाई पश्चाताप हुनेछ, बाडुली लाग्नेछ।"

सहमति

उनलाई प्रस्ताव गरेका प्रचण्डले पनि कांग्रेसलाई सबैले समर्थन गर्दै आएकोमा उसले अहिले एमालेलाई नगरेको भन्दै आलोचना गरेका थिए।

प्रचण्डले यसरी कांग्रेसले सहयोग नगर्नु विडम्बनापूर्ण भएको भन्दै त्यसमा दुख लागेको बताएका थिए।

त्यस्तै एमालेलाई राप्रपा नेपालले पनि समर्थन गरेको थियो।

एमालेले राष्ट्रियताको सम्मान गर्दै तराईमा...


शीर्षक: नयाँ बजेट: तलब बढेन, आयकरमा फेरबदल\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

सङ्घीय संसद्‌मा आर्थिक वर्ष २०७५/७६ को बजेट प्रस्तुत गर्दै अर्थमन्त्री युवराज खतिवडाले  कर्मचारीहरूको तलब सुविधा पुनरावलोकन र अध्ययन गर्न एउटा आयोग गठन गर्ने घोषणा गरेका छन्।

तलब नबढाए पनि सान्त्वनास्वरूप उनले सरकारी कर्मचारीको मासिक महङ्गीभत्ता भने बढाएर दुई हजार रुपैयाँ  बनाउने जनाएका छन्।

निजामती एवम् स्वास्थ्य सेवामा भएका कर्मचारी र सामुदायिक विद्यालयका शिक्षकले पाउँदै आएको पोसाक सुविधाबापत पाउने रकम बढाएर १० हजार रुपैयाँ बनाइएको छ।

                  बजेट २०७५

१३.१५ खर्ब

कूल बजेट रकम

४.४१ खर्ब

प्रदेश तथा स्थानीय तहलाई

१ खर्ब ३५ अर्ब प्रदेश तथा स्थानीय तहलाई समानीकरण अनुदान अन्तर्गत

१ खर्ब १४ अर्ब प्रदेश तथा स्थानीय तहलाई राजस्व बाँडफाँड प्रक्षेपण

यसैगरी कर्मचारीको निवृत्तिभरणको दायित्व कम गर्न अवकाश र निवृत्तिभरणसँग सम्बन्धित विविध विषयको अध्ययन गर्न अर्थमन्त्रीले एउटा कार्यदल गठन गर्ने घोषणा गरेका छन्।

'प्रगतिशील कर'

प्रगतिशील करमार्फत् न्यायोचित कर प्रणाली विकास गर्ने भन्दै अर्थमन्त्रीले व्यक्तिगत आयकरमा परिवर्तन गरिने बताए।

बजेट प्रस्तुत गर्न जाँदै अर्थमन्त्री

उनका अनुसार हाल कायम रहेको १५ र २५ प्रतिशतको सट्टा १०, २०, र ३० प्रतिशत दर कायम हुनेछन्।

तीस प्रतिशत करबारे केही स्पष्ट उल्लेख नगरिएको भए पनि अर्थमन्त्रीले २० लाखभन्दा बढी करयोग्य आयमा थप २० प्रतिशत कर लगाइने जनाएका छन्।

यसैगरी घरजग्गाको कारोबारमा पुँजीगत लाभ नलाग्ने सीमा ३० लाखबाट घटाएर १० लाख रुपैयाँ पारिने भएको छ।

सङ्ख्यामा बजेट

(स्रोत: अर्थ मन्त्रालय)

सङ्घीय संसद्‌मा बजेट भाषण सुन्दै सांसदहरू

प्रधानमन्त्री केपी ओलीलगायत अन्य नेताहरू सङ्घीय संसद्‌मा बजेट भाषण सुन्दै


शीर्षक: नयाँ रेडारले उडान 'थप सुरक्षित बनाउने'\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

हाल रेडार मार्फत उडानको अनुगमन सीमित भएकोले पूरै नेपाली आकाशमा उडिरहेका विमानहरुको अवस्थिति थाहा पाउन कठिन हुने गरेको छ।

अब ललितपुरको भट्टेडाँडामा नयाँ रेडार जडान भएपछि उडानहरु थप सुरक्षित हुने अधिकारीहरु बताउँछन्।

सो रेडार आउने डिसेम्बरबाट औपचारिक रुपमा सञ्चालनमा आउने बताइएको छ।

पुरानो

'रेडियो डिटेक्सन् एण्ड रेन्जिङ'लाई छोटकरीमा रेडार भनिन्छ जसले रेडियो तरंगमार्फत विमान को अवस्थिति, उचाइ, गति जस्ता जानकारी थाहा पाउन मद्दत गर्दछ।

सन् १९९२ को जुलाई र सेप्टेम्बरमा दुई महिनाको अवधिमा त्रिभुवन विमानस्थलतर्फ आइरहेका दुईवटा अन्तराष्ट्रिय विमान दुर्घटना भएपछि विमानको अनुगमन गरी प्राविधिकरुपले सही दिशानिर्देश गर्न त्रिभुवन विमानस्थलमा रेडार राख्ने पहल गरियो।

फलस्वरुप पाँच वर्षपछि सन् १९९७ मा पहिलो पटक रेडार जडान गरियो।

जापान सरकारको सहयोगमा जडित त्यो रेडार २० वर्ष पुरानो भइसकेको छ।

सुरक्षित

त्यो बिग्रने अवस्थामा पुगिसकेकोले नेपाली आकाशका विमानको अनुगमन अझै प्रभावकारी बनाउन जापानी अनुदान सहयोगमै ललितपुरको भट्टेडाँडामा करिब २४ सय मिटरको उचाइमा अर्को नयाँ रेडार जडान गरिसकिएको छ।

अहिले परीक्षणको क्रममा रहेको त्यो रेडारको अमेरिकाको नागरिक उड्यन निकाय 'एफएए'का प्राविधिकहरुले आउने नोभेम्बरमा विशेष विमान उडाएर निरीक्षण गर्ने कार्यक्रम छ।

 भट्टेडाँडामा जडित 'मोनोपल्स सेकण्डरी सर्भिलियन्स् रेडार'ले उडानलाई थप सुरक्षित बनाउन मद्दत गर्ने प्राधिकरणका उपमहानिर्देशक वीरेन्द्रप्रसाद श्रेष्ठले बताए।

 "नयाँ रेडारले करिब ३५० किलोमिटर परसम्मका विमानको अवस्थिति थाहा पाउन सहयोग गर्छ, जसले गर्दा उडान थप सुरक्षित बनाउन सकिने अवस्था सृजना हुन्छ।"

आशा

करिब १ अर्ब रुपैयाँको लागतमा जापानी प्राविधिकहरुले जडान गरेको भट्टेडाँडाको रेडारमार्फत २५० नटिकल माइल टाढासम्मको विमानको अवस्था थाहा पाउन सकिने बताइएको छ।

त्रिभुवन विमानस्थलको पुरानो रेडारमार्फत चाहिँ करिब ६० नटिकल माइल परको जहाजको अवस्थिति थाहा पाउन सकिन्छ।

अग्लो पहाडमा जडान गरिएको नयाँ रेडारले पश्चिममा दाङ र दक्षिण र पूर्वमा पूरै नेपाली आकाशमा रहेका विमानहरुको अवस्थिति अनुगमन गर्न सकिने बताइएको छ।

नेपाल एअरलाइन्समा ३० वर्ष काम गरेका अनुभवी विमानचालक विजय लामाले नयाँ रेडारले विमान चालकहरुलाई नेपालभित्र उडान गर्न सहज हुने आशा व्यक्त गरे।

सहज

"एअर ट्राफिक नियन्त्रकहरु जति...


शीर्षक: नयाँ सरकारी कदमले हट्ला यातायातको 'सिन्डिकेट'?\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

नयाँ कार्यविधि अनुसार सार्वजनिक सवारीसाधन अनिवार्य रूपमा यातायात व्यवस्था विभागमा दर्ता नभए 'रुट' इजाजत खारेज गरिने लगायतका व्यवस्था गरिएको विभागको भनाइ छ।

निश्चित संघ वा समितिको सिफारिसमा 'रुट' अनुमति दिइने अवस्था अब अन्त्य हुने अधिकारीहरूले बताएका छन्।

तर व्यवसायीहरूले भने सरकारले एकलौटी रुपमा निर्णय गरेको भन्दै त्यसलाई आफूहरुले नमान्ने धम्की दिएका छन्।

सडकमा सकस

भत्केका पुल हुँदै जोखिमपूर्ण यात्रा

हालसम्म जिल्ला प्रशासन कार्यालयमा दर्ता रहेका यातायातसम्बन्धी संघ तथा समितिको सिफारिसका भरमा 'रुट' इजाजत दिइँदै आएको थियो।

इजाजत

संशोधित कार्यविधिअनुसार विभागमा पञ्जीकरण वा दर्ता भएका कम्पनीका सार्वजनिक सवारीसाधनले मात्रै इजाजत पाउनेछन्।

सार्वजनिक अर्थात् भाडा तथा पर्यटक सवारी साधनसँग सम्बन्धित झण्डै ३०० समितिहरु दर्ता भएको बताइएपनि सवारी तथा यातायात व्यवस्थापन सम्बन्धी ऐनले ती समिति र संघलाई नचिन्ने विभागको भनाइ छ।

पटक-पटकको आग्रह विपरीत गैरकानुनी ढंगले संचालित सार्वजनिक सवारी र तिनको रुटमाथि कडाइ गर्न नयाँ मापदण्ड बनाइएको यातायात व्यवस्था विभागका महानिर्देशक रुपनारायण भट्टराईले बताए।

उनले भने, ''समिति मातहत रहेका गाडीहरु मात्र चल्न पाउने र अरू गाडीहरुलाई निषेध गर्नेजस्ता क्रियाकलाप विद्यमान थिए। सरकारले अर्बौँको लगानी गरेर बनाएको सडकमा व्यवसायीको एकलौटी सिन्डिकेट थियो, त्यसलाई अब बन्द गरेका छौं। समिति र संघको सिफारिसमा रुट इजाजत दिइने छैन भन्ने व्यवस्था पनि नयाँ कार्यविधिमा राखिएको छ।''

देशभर दुई लाखभन्दा बढी सार्वजनिक सवारीसाधनहरु सञ्चालित रहेको र १० लाखभन्दा बढी मानिसले रोजगारी पाइरहेको बताइन्छ।

तर राजस्वको ठूलो हिस्सा सरकारी दायरा बाहिरै रहेको विभागको भनाइ छ।

एकलौटी

नयाँ कार्यविधिले वार्षिक १ अर्ब रुपैयाँभन्दा बढी राजस्व राज्यको ढुकुटीमा भित्र्याउने र नयाँ कम्पनीहरुलाई समेत प्रतिस्पर्धामा आउन बाटो खुल्ने बताइएको छ।

तर आफूहरुसँग परामर्श नगरी एकलौटी ढंगले सरकारले संशोधन ल्याएको भन्दै यातायात व्यवसायीहरुले पछिल्लो सरकारी निर्णय नमान्ने बताएका छन्।

नेपाल यायायात व्यवसायी राष्ट्रिय महासंघका एकजना उपाध्यक्ष रामप्रसाद सुवेदीले भने, ''दुवै पक्षको सहमतिबिना नभई यस्तो नियम कार्यान्वयन होलाजस्तो...


शीर्षक: नरभक्षी बघिनीको व्यापक खोजी\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

मध्य भारतमा त्यसको व्यापक खोजी भइरहेको छ।

बाघ, सिंह र कुकुरका बच्चाको मित्रता

सिंह र चितुवाबाट जोगिने उपाय

खोजी कार्यमा दुईवटा हात्ती पनि परिचालन गरिएको छ।

निशानेबाजहरू पनि तयारी अवस्थामा छन्। तर अहिलेसम्म बघिनी फेला परेकी छैन।


शीर्षक: नरेन्द्र मोदीले हिन्दीमा बोलेपछि डोनल्ड ट्रम्प: 'उनी राम्रो अङ्ग्रेजी बोल्छन् तर बोल्न चाहँदैनन्'\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

भेटघाटपछि सञ्चारकर्मी अगाडि आएका दुई नेताहरू ठट्यौलो शैलीमा प्रस्तुत भए।

उनीहरूबीच के कुराकानी भयो भनेर सोधिँदा मोदीले हिन्दीमा भने, "मलाई लाग्छ हामी दुवैलाई कुरा गर्न दिनुहोस्, हामीहरू कुरा गरिहन्छौँ। जब आवश्यकता हुन्छ तब हामी अवश्य पनि तपाईँहरूलाई जानकारी गराउँछौँ।"

मोदीको यो प्रतिक्रियापछि उनीतिर सङ्केत गर्दै ट्रम्पले भने, "वास्तवमा उनी एकदम राम्रो अङ्ग्रेजी बोल्छन्… उनी खालि बोल्न चाहँदैनन्।"

ट्रम्पको यस्तो टिप्पणीप्रति प्रधानमन्त्री मोदी खुलेर हाँसे। त्यसपछि उनीहरूले एकअर्कासँग हात जुधाए र मिलाए। यो क्रम केही बेर चलिरह्यो।

उनीहरूको शैली देखेर उपस्थित अन्य व्यक्ति पनि हाँसे।

यसअघि प्रधानमन्त्री नरेन्द्र मोदीले ट्रम्पकै अगाडि कश्मीरबारे मध्यस्थता गर्ने विषयमा भारत र पाकिस्तानबीचको सबै मुद्दा द्विपक्षीय रहेको र त्यसमा कुनै तेस्रो पक्षले टाउको दुखाउनु नपर्ने बताएका थिए।

यद्यपि अघिल्लो महिना राष्ट्रपति ट्रम्पले वाशिङ्टनमा पाकिस्तानका प्रधानमन्त्री इमरान खानको अगाडि प्रधानमन्त्री मोदीले कश्मीरको बारेमा मध्यस्थताको कुरा गरेको बताएका थिए।

भारतले त्यतिबेला कुनै पनि किसिमको प्रस्तावबारे चर्चा भएको विषय अस्वीकार गरेको थियो।

राष्ट्रपति ट्रम्पका अनुसार प्रधानमन्त्री मोदीले आफूलाई कश्मीरबारे सबै कुरा बताउँदै स्थिति नियन्त्रणमा रहेको जानकारी दिएका थिए।

भारत र पाकिस्तानले आफ्ना विषय मिलेर समाधान गर्ने भन्दै ट्रम्पले दुवै देशका प्रधानमन्त्री आफ्ना असल मित्र रहेको बताए।

ट्रम्प र मोदीको भिडिओ सार्वजनिक भएपछि सामाजिक सञ्जालमा प्रयोगकर्ताहरूले भारत र पाकिस्तानको तनावसँग जोडेर प्रतिक्रिया लेखेका छन्।

ट्रम्पले पाकिस्तानका प्रधानमन्त्री इमरान खान र भारतका प्रधानमन्त्री मोदीलाई भेट्दा खिचिएका तस्बिरको तुलना गर्दै केहीले उनको हाउभाउमै फरक रहेको भनेर राजनीतिक अर्थ निकाल्न खोजेका छन्।


शीर्षक: नवनियुक्त पर्यटनमन्त्री भट्टराईका सामु यी छन् मुख्य तीन चुनौती\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

नेपाल भ्रमण वर्ष २०२० नजिकिँदै गर्दा प्रधानमन्त्री ओलीले मन्त्रालयको कामलाई अझ गति दिन मन्त्री नियुक्त गरेका हुन्।

भट्टराई ताप्लेजुङबाट सांसद निर्वाचित भएका हुन्। उनी सत्तारूढ नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (नेकपा)को स्थायी समितिका सदस्य हुन्।

हेलिकप्टर दुर्घटनामा परेर तत्कालीन पर्यटनमन्त्री रवीन्द्र अधिकारीको गत फागुन महिनामा मृत्यु भएपछि ओलीले पर्यटन मन्त्रालयको जिम्मेवारी आफैँले सम्हालेका थिए।

के छन् नयाँ चुनौती?

संस्कृति, पर्यटन तथा नागरिक उड्डयनमन्त्रीको पद सम्हाल्नेबित्तिकै भट्टराईका सामु चुनौतीको पहाड देखा पर्नेछ।

तीमध्ये उनले सामना गर्नुपर्ने मुख्य तीन चुनौती यस्ता छन्

नेपालले सन् २०२० मा नेपाल भ्रमण वर्ष मनाउँदैछ। घोषित रूपमै २० लाख पर्यटक भित्र्याउने लक्ष्य राखिएको छ।

सन् २०१८ मा नेपालमा कुल ११ लाख ७३ हजार पर्यटक भित्रिए। अब अर्को वर्ष त्यो सङ्ख्या झन्डै दोबर पार्नु चानचुने चुनौती मानिएको छैन।

ठूला आकारका नयाँ एयरबस विमान किनेर उत्साही बनेको नेपाल वायुसेवा निगमको आर्थिक अवस्था भने नाजुक बन्दै गइरहेको छ। उसको सञ्चालन घाटा बढ्दै गएको छ।

ऋणको परिमाण दशौँ अर्ब रुपैयाँ पुगेको छ। वायुसेवा निगमलाई अब कसरी अघि बढाउने भन्ने महत्त्वपूर्ण निर्णय लिनुपर्ने समय घर्कँदैछ।

नागरिक उड्डयनको सुरक्षा चिन्तालाई लिएर नेपाल कालोसूचीमा परेको छ वर्ष भइसकेको छ।

पटकपटक छलफल गर्दा पनि युरोपको उक्त कालोसूचीबाट नेपाल उम्कन सकेको छैन।

नागरिक उड्डयनको सुरक्षाको विषय भट्टराईको निम्ति किन पनि धेरै गम्भीर हुनसक्छ भने उनका पूर्ववर्ती मन्त्री रवीन्द्र अधिकारीको हेलिकप्टर दुर्घटनामा नै निधन भएको थियो।

यीबाहेक साँघुरिदो त्रिभुवन अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थल, अन्य क्षेत्रीय तथा अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थल निर्माणका कुरादेखि लिएर सगरमाथालाई केही समय आराम दिनुपर्ने हो कि भन्ने जस्ता अन्तर्राष्ट्रिय स्तरमाउठेका चर्चाका माझ भट्टराईले परिणाममुखी काम गर्नुपर्छ।

के हो पृष्ठभूमि?

एकाउन्न वर्षीय भट्टराई पार्टी एकतापूर्व नेकपा एमालेका प्रचार विभाग प्रमुख थिए।

उनी विद्यार्थी राजनीतिबाट नेकपा एमालेको सक्रिय राजनीतिमा प्रवेश गरेका हुन्। उनी अनेरास्ववियुको अध्यक्ष पनि बनेका थिए।

एमाले विभाजित हुँदा उनी वामदेव गौतमले नेतृत्व गरेको नेकपा मालेमा सहभागी भएका थिए।

सङ्घीय संसद्‌को निर्वाचन प्रचारको बेला प्रधानमन्त्री ओलीले भट्टराईलाई मन्त्री...


शीर्षक: नवाज शरिफ पार्टी प्रमुखमा अयोग्य: अदालत\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

गत वर्ष भ्रष्टाचारका अभियोग माझ शरिफलाई देशको प्रधानमन्त्रीबाट हट्न आदेश दिइएको थियो।

शरिफले भने आफूमाथि लागेको भ्रष्टाचारको आरोप अस्वीकार गर्दै आएका छन्।

अदालतले यसअघि कार्यालय छोड्नुले नै उनलाई पार्टीको नेतृत्व गर्न अयोग्य बनाएको भनि निर्णय सुनाएको छ।

पाकिस्तानका प्रधानमन्त्री शरिफ अयोग्य घोषित

शरिफको भ्रष्टाचार मुद्दाको सुनुवाइ स्थगित

निर्देशन

शरिफ पार्टी प्रमुख हुँदा माथिल्लो सदन चुनावका लागि मनोनित गरेका उम्मेदवारसहित उनले गरेका सबै निर्णयहरू अमान्य घोषित भएका छन्।

प्रधानन्यायाधीश शकिब निसरले भने, "पिएमएल-एन पार्टीको अध्यक्षबाट नवाज शरिफलाई हटाउन निर्वाचन आयोगलाई निर्देशन दिइएको छ।"

"त्यसको परिणाम स्वरूप नवाज शरिफले गरेका सबै निर्णय र उनले चालेका सबै कदमहरू कहिल्यै भएका थिएनन् भन्ने हो।"

दाबी

अदालतको यो निर्णय शरिफमाथिको एउटा धक्का हो जसले निरन्तर रूपमा राजनीतिक षडयन्त्रको पीडित भएको दाबी गर्छन्।

अहिले भ्रष्टाचारसम्बन्धी मुद्दा हेर्ने अदालतमा उनीका परिवारको सम्पत्तीबारे जाँचबुझ भइरहेको छ। उक्त मुद्दामाथि अर्को महिना सुनुवाई हुन लागेको छ।

तल्लो सदनमा पिएमएल-एनको बहुमत छ र अब हुने माथिल्लो सदनको चुनावमा पनि उसैले जित्ने ठानिएको छ।


शीर्षक: नवाज शरिफकी पत्नी उपनिर्वाचनमा 'विजयी'\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

अनौपचारिक नतिजा अनुसार कुलसूम नवाजले आफ्ना निकटतम प्रतिद्वन्द्वीले भन्दा करिब १५ हजार बढी मत ल्याएकी छन्।

स्थानीय सञ्चारमाध्यमहरुका अनुसार उनले ६१, २५४ मत प्राप्त गरेकी छन्।

भ्रष्टाचारसम्बन्धी मुद्दामा हालसालै पाकिस्तानको सर्वोच्च अदालतले तत्कालीन प्रधानमन्त्री नवाज शरिफलाई सार्वजनिक पद धारण गर्न योग्य नभएको ठहर गरेपछि उनले राजीनामा दिएका थिए।

पाकिस्तानका प्रधानमन्त्री शरिफ अयोग्य घोषित

षड्यन्त्र

उनको राजीनामापछि उक्त निर्वाचन क्षेत्रमा उपचुनाव भएको थियो।

सत्तारुढ पीएमएलएन पार्टीले भनेको छ- चुनावी नतिजाले नवाज शरिफलाई राजनीतिक षड्यन्त्रको शिकार बनाइएको कुरामा जनतालाई विश्वास भएको पुष्टि गरेको छ।

कुलसूम हाल लण्डनमा क्यान्सरको उपचार गराइरहेकी छन्।

कुलसूमको अनुपस्थितिमा उनकी छोरी मरियमले चुनावी प्रचाररप्रसार गरेकी थिइन्।

अस्वीकार

अनौपचारिक नतिजापछि समर्थकहरुलाई सम्बोधन गर्दै मरियमले भनिन्, "यो साधारण जित होइन। तपाईँहरुले चुनावी प्रतिस्पर्धामा रहेकालाई मात्रै पराजित गर्नुभएको छैन बरु पर्दा पछाडि रहेका मानिसहरुलाई पनि हराउनुभएको छ।"

चुनावी नतिजाले आफ्ना बुवालाई अयोग्य ठहर गर्ने अदालतको आदेशलाई जनताले अस्वीकार गरेको देखाएको उनले टिप्पणी गरिन्।

लहोरको उपनिर्वाचनलाई सत्तारुढ र विपक्षी दलले नवाज शरिफलाई अयोग्य ठहर गर्ने सर्वोच्च अदालतको आदेशमाथिको जनमत संग्रहका रुपमा हेरेका थिए।

आइतवार भएको चुनावमा करिब सवा तीन लाख मतदाताहरुले सहभागिता जनाएका थिए।


शीर्षक: नवाज शरिफकी श्रीमतीको लन्डनमा निधन\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

तीन पटक प्रथम महिला रहिसकेकी कुल्सूमलाई सन् २०१७ मा क्यान्सर भएको पत्ता लागेको थियो। गत जुन १४ मा उनलाई हृदयाघात पनि भएको थियो।

नवाज शरिफ र छोरी मरियम दुवै जना अहिले पाकिस्तानको जेलमा छन्।

कुल्सूमलाई लन्डनमै छोडेर गत जुलाई महिनामा निर्वाचनअघि छोरीसहित शरिफ स्वदेश फर्किएका थिए।

त्यसअघि नै नवाज शरिफ र मरियम शरिफलाई  उनीहरूको अनुपस्थितिमा  भ्रष्टाचारसम्बन्धी एउटा मुद्दामा दोषी ठहर गरी जेल सजाय सुनाइएको थियो।

निर्वाचित

भ्रष्टाचारको मुद्दामा दोषी भएको भन्दै पाकिस्तानको अदालतले नवाज शरिफलाई राजनीतिमा संलग्न हुन प्रतिबन्ध लगाएको छ।

गत वर्ष उनी पदमुक्त भएपछि खाली भएको निर्वाचन क्षेत्रबाट कुल्सूम सांसद निर्वाचित भएकी थिइन्।

तर विदेशमा क्यान्सरको उपचार चलिरहेका कारण उनले शपथ भने लिन सकिनन्।

सन् १९७१ मा कुल्सूमको नवाज शरिफसँग बिहे भएको थियो।

नवाज शरिफ सन् १९९० देखि १९९३, १९९७ देखि १९९९ र २०१३ देखि २०१७ गरी तीन पटक प्रधानमन्त्री बनेका थिए।

गत वर्ष अदालतले उनलाई पदमुक्त गरिदिँदा शरिफसँग आफ्नो आवधिक कार्यकाल पूरा गर्ने पहिलो प्रधानमन्त्री बन्न एक वर्ष बाँकी थियो।

सन् १९९९ मा रक्तहीन सत्तापलट गरेर सेनाप्रमुख परवेज मुशर्रफले शरिफबाट सत्ता आफ्नो हातमा लिएका थिए।


शीर्षक: नवाज शरिफको राजीनामा: एक विश्लेषण\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

पाकिस्तानमा इतिहास फेरि दोहोरिएको छ।

प्रधानमन्त्री नवाज शरिफले राजीनामा दिएका छन्।

उनी पाकिस्तानका १८औं प्रधानमन्त्री थिए।

उनीअघिका १७ जनामा कसैले पनि प्रधानमन्त्री पदमा पूर्ण कार्यकाल बिताएका  थिएनन्।

थुप्रैको विश्वासमा सर्वोच्च अदालतले भ्रष्टाचारविरुद्ध कारबाहीको प्रक्रिया आरम्भ गरेको छ जुन प्रजातन्त्रका लागि सुखद हो।

अरुहरु यसलाई देशमा राजनीतिक षड्यन्त्रको लामो इतिहासको एकभागका रुपमा हेर्छन् जुन दाउपेचको प्रयोग गरी देशको शक्तिशाली सैनिक संस्थापनले गैरसैनिक निर्णय प्रक्रियालाई नियन्त्रण गर्ने गरेको थियो।

पाकिस्तानका प्रधानमन्त्री शरिफ अयोग्य घोषित

विवाद

शरिफका विरोधीहरुले पछिल्लो फैसलाको स्वागत गरेका छन्।

१५ महिनासम्म चलेको भ्रष्टाचारसम्बन्धी उक्त मुद्दाका क्रममा थुप्रै विवादहरु रहे।

यो फौजदारी अदालतले हेर्नुपर्ने मुद्दा हो।

सर्वोच्च अदालत जुन एउटा पुनरावेदन गरिने संयन्त्र हो, त्यसले आरम्भमा यो मुद्दा हेर्न अस्वीकार गरेको थियो।

तर पछि सो अदालतले मुद्दाको सुनुवाइ गर्न स्वीकार मात्र गरेन कि मुद्दाका सिलसिलामा आफ्नै अनुसन्धान समिति समेत गठन गर्ने अस्वाभाविक कदम चाल्यो।

र, त्यो समितिमा सैनिक गुप्तचर सेवाको प्रभावकारी भूमिका रहेको थियो।

थुप्रैको विश्वासमा अब देशको सबै तह र तप्कामा भ्रष्टाचारविरुद्धको कारबाही अघि बढ्ने सम्भावना त छैन तर सर्वोच्च अदालतको फैसलापछि विगतमा देखिएझैं नयाँ राजनीतिज्ञहरुका लागि सत्ताको ढोका भने खुल्नेछ।


शीर्षक: नाइजेरियाः क्याम्पसहरूमा सपेरा राखिँदै\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

फाइल फोटो

गत हप्ता मात्रै सर्पले टोक्दा उमारु मुसा यारअडुआ विश्वविद्यालयमा अध्ययनरत अर्थशास्त्रकी एकजना विद्यार्थी जैनब उमरको मृत्यु भएको थियो।

उनी अर्थशास्त्रको अन्तिम वर्षकी विद्यार्थी थिइन्।

एकजना डिन सुलेमान कंकाराले पछिल्लो सर्पदंशको घटना हुनुअघि पनि सपेराहरू राखिएको बताए।

चलन

सपेराहरूले सर्पलाई वशमा पार्ने चलन दक्षिण एसियाली मुलुक र अफ्रिकाका केही भागमा रहिआएको छ।

सर्पले टोकेपछि विश्वविद्यालयको क्लिनिकमा उपचार गराइरहेकी छात्रा उमरलाई उनका भाइ र साथीले त्यहाँबाट लगेका थिए।

सपेराहरूले बिन बजाउने गर्छन् र  सर्पहरू  तिनीहरुको निकै नजिक आएर प्रतिक्रिया जनाउँछन्।

आश्चर्यलाग्दो कुरा के हो भने सपेराहरूले त्यसरी बिन बजाउँदा फण फुकाउने गोमन सर्पले पनि उनीहरूलाई आक्रमण गर्दैन।

नाइजेरियामा सपेराहरुले चटक देखाउने बेला नाङ्गो हातले गोमन सर्प समाइदिन्छन् र कहिलेकाहीं त्यस्ता चटक हेर्नेको निकै भीड लाग्ने गर्दछ।

उत्तरी नाइजेरियामा सपेराहरूले देखाउने चटकलाई मनोरञ्जनको एउटा माध्यमका रूपमा लिइन्छ।


शीर्षक: नाइटक्लबको शौचालयमा हिन्दू देवीदेवताका चित्र\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

ती चित्रप्रति अमेरिकाको ओहायो राज्यमा बस्ने भारतीय मूलकी एक अमेरिकी महिला अंकिता मिश्राले आपत्ति जनाएकी हुन्।

मिश्राले आफ्नो इन्स्टाग्राम पोस्ट र ब्लगमा यस विषयमा लेखेकी छन्।

उनले शौचालयको तस्बिर र भिडियो पनि प्रेषित गरेकी छन्।

'चारैतिर'

ती महिलाले ब्राउनगर्ल नामक एउटा साइटमा प्रकाशित ब्लगमा सो विषयबारे विस्तृतमा रूपमा लेखेकी छन्।

मिश्राका अनुसार उनी गत महिना सो नाइटक्लबमा गएकी थिइन्।आफ्ना साथीहरूले महँगा खानेकुरा मगाएकाले उनले त्यहाँको भीआईपी बाथरुम प्रयोग गर्ने अवसर पाएकी थिइन्।

पहिला शौचालयको भित्ताका भएका चित्रमा आफ्नो ध्यान नपुगेको भए पनि ट्वाइलेट पेपर निकाल्न लाग्दा महादेवको चित्र देखेको उनी बताउँछिन्।

त्यसपछि चारैतिर हेर्दा अन्य देवीदेवताका तस्बिर चारैतिर देखेर आफू छक्क परेको उनले लेखेकी छन्।

त्यहाँ गणेश, सरस्वती, काली र शिवका तस्बिरहरू राखिएका थिए।

असन्तुष्टि

उनले ब्लगमा लेखेकी छन्, "एक तरिकाले म मन्दिरमा थिएँ, तर सबै कुरा उल्टो थियो। मैले जुत्ता लगाएकी थिएँ र म थुकिरहेकी थिएँ…।"

आफूले यस्तो परिस्थिति पहिला पनि भोगेको भन्दै उनले यस विषयलाई 'उपनिवेशवाद' सँग जोड्न खोजेकी छन्।

उनी लेख्छिन्, "म रुबिन म्यूजियम अफ आर्टमा शिक्षिका थिएँ जहाँ मेरो सांस्कृतिक पृष्ठभूमिका कारण ममाथि व्यङ्ग्य गरिन्थ्यो। तर यो घटना मैले बेवास्ता गर्न सकिनँ।"

उनले सामाजिक सञ्जालमा पनि यसबारे लेखिन् र अन्तमा नाइटक्लबलाई इमेल लेखेर यसमा आफ्नो असन्तुष्टि व्यक्त गरिन्।

गत महिना पठाइएको इमेलमा उनले "सार्वजनिक स्थानमा शान्ति कायम रहोस् भनेर आफू मौन रहने गरेको भए पनि फेसबुक र इन्स्टाग्राममा यसबारे आफ्नो अनुभव लेखेपछि म तपाईँहरूसँग सीधै कुरा गर्न चाहन्छु" लेखेकी थिइन्।

अंकिता मिश्राले गुनासो गरेपछि सो क्लबले क्षमायाचना गरेको छ।


शीर्षक: नाकाबन्दीको जोखिमबारे पूर्वसावधानी अपनाउन सरकारलाई सिफारिस गरिएको प्रतिवेदन अलपत्र\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

तराई केन्द्रित दलका असन्तुष्टिकाबीच नेपालले संविधानसभामार्फत नयाँ संविधान जारी गरेपछि पछिल्लो नाकाबन्दी भएको थियो। जसलाई भारत सरकारले अस्वीकार गर्दै आएको छ।

नाकाबन्दीको समयमा सत्तामा रहेका हालका प्रधानमन्त्री केपी शर्मा ओलीलाई उक्त कष्टकर अवस्था अन्त्य भएपछि विस्थापित गर्दै  प्रचण्ड नेतृत्वमा बनेको नेपाली कांग्रेस र तत्कालीन माओवादी पार्टीको संयुक्त सरकारले नेपालको विदेश नीतिबारे सुझाव दिन उक्त उच्चस्तरीय संयन्त्र बनाएको थियो।

त्यसले चुनावी सरकारको नेतृत्व गरेका तत्कालीन प्रधानमन्त्री शेरबहादुर देउवालाई २०७४ सालको माघमा आफ्नो प्रतिवेदन बुझाउँदै नाकाबन्दीको विषयमा तत्कालै गम्भीरतापूर्वक अध्ययन गर्न सिफारिस गरेको थियो।

चुनावपछि पुन: सत्ता सम्हालेका प्रधानमन्त्री ओली र उनको दलले उक्त उच्चस्तरीय कार्यदलको प्रतिवेदनलाई स्वामित्व नलिएकाले त्यसको कार्यान्वयन हुन नसकेको श्रोतले बीबीसीलाई बताएको छ।

नाकाबन्दीबारे कार्यदलले के भनेको थियो?

उच्चस्तरीय परराष्ट्र नीति पुनरावलोकन कार्यदलले ७० पृष्ठभन्दा लामो प्रतिवेदनमा विश्वभर विकास भइरहेका नाटकीय घटनाक्रम, नेपालको छिमेकको बदलिँदो परिवेश अनि राष्ट्रिय प्राथमिकता र स्वार्थलाई ध्यान दिएर नेपालको विदेश नीतिमा समयसापेक्ष सुधार गरिनुपर्ने निष्कर्ष उल्लेख गरेको छ।

त्यसक्रममा उक्त प्रतिवेदनले 'नेपालले भारतबाट बेहोरेको नाकाबन्दीहरूबारे गहिरो आत्मसमीक्षाको आवश्यकता' औंल्याएको देखिन्छ।

बीबीसीले प्राप्त गरेको उक्त प्रतिवेदनमा लेखिएको छ, "कूटनीतिको एउटा महत्त्वपूर्ण काम विगतको अनुभवबाट पाठ सिक्नु र त्यसअनुसार उपयुक्त कदमहरू विकास गर्दै जानु हो। अहिलेको नेपालको पुस्ताले भारतबाट तीनवटा ठूला नाकाबन्दी सामना गरिसकेको छ र हामी प्रत्येक पटक किन यस्तो भयो, यस्तो आघातपूर्ण घटना दोहोरिन नदिन के गर्न सकिन्छ वा पुन: नाकाबन्दी भइहाल्यो भने यसलाई कसरी उपयुक्त किसिमले व्यवस्थापन गर्ने भनेर ध्यानपूर्वक नसोचेर अघि बढ्ने गरेका छौँ।"

सन् २०१५ को नाकाबन्दी विनाशकारी भूकम्पले नेपाललाई थिलथिलो पारेको अवस्थामा लगाइएको प्रसङ्ग उल्लेख गर्दै उक्त प्रतिवेदनमा भनिएको छ, "परराष्ट्र मन्त्रालयले तत्कालै सम्भवत: विज्ञहरूको एउटा संयन्त्र निर्माण गरेर यस्तो खालको राजनीतिक सङ्कटबाट कसरी जोगिन सकिन्छ भन्ने मात्र नभई भविष्यमा फेरि त्यस्तो अवस्था आए कसरी व्यवस्थापन गर्ने भन्नेबारेमा पनि अध्ययन गर्नुपर्छ भन्ने...


शीर्षक: नाकाबन्दीको झल्को दिने इन्धन तस्करी\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

फरक यत्ति छ, नाकाबन्दीका बेला भारतबाट नेपालतर्फ इन्धन आउँथ्यो यतिखेर नेपालबाट भारततर्फ गइरहेको छ।

नेपालबाट भारततर्फ तीव्र रूपले इन्धन तस्करी बढे पनि त्यसलाई रोक्न चालिएका कदमहरू भने सफल हुन नसकेको सरकारी अधिकारीहरूले स्वीकारेका छन्।

नेपालमा बिक्री हुने इन्धनको भाउ तुलनात्मक रुपमा सस्तो भएपछि सीमा क्षेत्रबाट खासगरी पेट्रोल तथा डिजेलको तस्करी बढेको उनीहरुले बताए।

नेपाल आएको इन्धन 'भारततिर तस्करी'

‘इन्धन अभावको अन्त्य छिट्टै’

लिटरमा २४ रुपैयाँसम्म सस्तो

सीमा क्षेत्रका भारतीय बजारको तुलनामा नेपालतर्फ इन्धनको भाउ एक लिटरमै १५/१६ रुपैयाँदेखि २३/२४ रुपैयाँसम्म सस्तो छ।

करिब तीन महिनाअघि उद्योग, वाणिज्य तथा आपूर्ति मन्त्रालयले स्थानीय प्रशासनलाई पत्र पठाउँदै सीमा क्षेत्रमा हुने इन्धन तस्करी रोकिदिन आग्रह गरेको थियो।

त्यसपछि इन्धन तस्करी रोक्न गरिएका प्रयत्न खासै सफल हुन नसकेको सीमा क्षेत्रका अधिकारीहरू बताउँछन्।

तस्करी रोक्न सीमा क्षेत्रका पेट्रोल पम्पको आपूर्ति ५० प्रतिशतले कटौती गरिएको भारतसँग सीमा जोडिएको पूर्वी नेपालको एउटा जिल्ला मोरङका प्रमुख जिल्ला अधिकारी रामप्रसाद आचार्यले बताए।

उनले भने, "भारतबाट आउने गाडीलाई सीमादेखि उनीहरूको पेट्रोलपम्पसम्म पुग्नका लागि १५ देखि २० लिटर दिने व्यवस्था गरेका छौं। किसानलाई चाहिँ वडा समितिको सिफारिसमा १० लिटर दिने व्यवस्था छ।"

भरिया बने किसान

आचार्यका अनुसार किसानलाई समेत कतिपयले भरियाको रुपमा प्रयोग गरेर इन्धन तस्करी गरिरहेकाले त्यसलाई नियन्त्रण गर्न समस्या भएको बताए।

त्यसबाहेक भारतबाट ट्याङ्कर नै ल्याएर इन्धन लगेको र ठूला सवारी साधनमा पालैपालो भरेर लैजाने गरेका घटना समेत हुने गरेको उनको भनाइ छ।

यस्ता गतिविधि नियन्त्रण गर्न सहज नभएको आचार्यले बताए।

सरकारी अधिकारीहरु इन्धनको अनधिकृत निकासीमा कतिपय पेट्रोल पम्प सञ्चालकहरूको समेत संलग्नता रहेको आरोप लगाउँछन्।

तर, पेट्रोल पम्प सञ्चालकहरू भने सीमामा भइरहेको तस्करीमा व्यवसायीको संलग्नता नभएको बताउँछन्।

नेपाल पेट्रोलियम डिलर्स एसोसिएसनका अध्यक्ष लिलेन्द्र प्रधान भन्छन्, "सबैभन्दा सजिलो अरुलाई आरोप लगाइ दिन हुन्छ। प्रमाण जुटाउनु परेन, आरोप लगाएपछि सीमामा सुरक्षा गर्ने सुरक्षा निकायलाई पनि दोष भएन"।

कार्यान्वयन कुर्दै चीनसँगको इन्धन समझदारी

चीनसँगको इन्धन सम्झौता 'परिमार्जन' गर्नुपर्ने

समस्या खुला...


शीर्षक: नाकाबन्दीले भएको क्षति परिपूर्ति गर्न भारतीय पहल : राजदूत निलाम्बर आचार्य\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

निलाम्बर आचार्यले माघ २० गते राष्ट्रपतिबाट शपथ ग्रहण गरेका थिए

नेपाल र भारतबीच अहिले राजनीतिक स्तरमै सम्पर्क र सञ्चार भइरहेको र विभिन्न क्षेत्रमा सहयोगको सम्भावना बढेको उनको भनाइ छ।

बीबीसी नेपालीसँग भारतको राजधानी दिल्लीमा कुराकानी गर्दै उनले भने, "नेपाल-भारत सम्बन्ध अझ विकसित गर्न सकिने आधार समेत निर्माण भएको छ।"

सन् २०१५ मा नेपालले नयाँ संविधान जारी गरेलगत्तै भारतले लगाएको नाकाबन्दी दु:खद भएको र त्यसले भौतिक क्षतिभन्दा पनि सर्वसाधारणको मनमा असर पुर्‍याएको हुँदा उक्त क्षतिलाई परिपूर्ति गर्न भने केही समय लाग्ने उनको धारणा छ।

"नाकाबन्दीका कारण भएको क्षति परिपूर्ति गर्न भारतले पहल पनि गरेको छ। नाकाबन्दी बन्द भएपछि मात्रै हाम्रो प्रधानमन्त्रीले भारतको भ्रमण गरेको तथ्यलाई बुझ्नुपर्ने हुन्छ," आचार्यले भने।

भारतले बुझ्नुपर्ने कुरा

"कतिपय कुरा मुखले नभने पनि व्यवहारले पनि सच्याउन सकिन्छ। हल्ला गर्दै हिँड्नुपर्छ भन्ने छैन। नाकाबन्दीको मनस्थिति अहिले भारतमा देखिँदैन।"

आचार्य संसद्‌मा झन्डै दुईतिहाइ बहुमत रहेको नेपाल कम्युनिस्ट पार्टीको सिफारिसमा भारतका लागि राजदूत नियुक्त भएका हुन्।

यसअघि उनी नेपाल र भारतले संयुक्त रूपमा गठन गरेको प्रबुद्ध व्यक्तिहरूको समूहमा सदस्य थिए।

पञ्चायत व्यवस्थाको अन्त्य भएर बहुदलीय व्यवस्था पुनर्स्थापना भएपछि बनेको कृष्णप्रसाद भट्टराईको नेतृत्वको सरकारमा उनी कानुनमन्त्री थिए।

नेपालको परराष्ट्रनीतितिर सङ्केत गर्दै उनले नेपालले विश्वका सबै देशसँग मित्रता राख्ने र कुनै देशसँगको मित्रता अर्को देशविरुद्ध नभएको भारतले बुझ्नुपर्ने तर्क गरे।

उनले भने: "नेपालको सिद्धान्त 'सबैसँग मित्रता' भन्ने हो। एउटासँगको मित्रता अरू प्रति शत्रुताको द्योतक हैन।

हाम्रो विकासका लागि आवश्यक पर्ने कुरा कुन देशसँग सम्बन्ध राख्दा उपयुक्त हुन्छ भन्ने कुरा हामीले निर्धारण गर्ने हो।"

ईपीजी प्रतिवेदनमा ढिलाइको कारण

नाकाबन्दीका बेला नेपालले अर्को छिमेकी चीनसँग सम्बन्ध बढाएको र त्यसबाट केही नयाँ सम्भावनाको ढोका खुलेको पनि उनले बताए।

दुई देशबीच रहेको सम्बन्ध सुधारको बाटोमा भएको भनिए पनि नेपालले माग गरेको हवाई प्रवेशमार्गका विषयमा भारत पछि हटेको र प्रबुद्ध व्यक्तिहरूको समूह (ईपीजी)ले बनाएको प्रतिवेदन भारतले थन्क्याइदिएको अवस्थाबारे आचार्यले प्राविधिक कारण त्यस्तो ढिलाइ भएको हुन सक्ने र प्रतिवेदन बन्नु आफैँमा...


शीर्षक: नागरिकको लगानीमा ३५ सय मेगावाट विद्युत् उत्पादन गर्ने सरकारी योजना\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

ती जलविद्युत् आयोजनामा सबै नेपाली नागरिकले लगानी गर्नसक्ने र विदेशमा रहेका नेपालीले समेत उतैबाट लगानी गर्नसक्ने व्यवस्था मिलाइने सरकारले दाबी गरेको छ।

ती सबै आयोजनामा ४९ प्रतिशत लगानी नेपाली नागरिकको हुने र बाँकी सरकार मातहतका निकायले गर्ने बताइएको छ।

जलस्रोतविज्ञहरूले भने साना आयोजना निजी क्षेत्रलाई दिए प्रभावकारी हुनेमा सरकार आफैँले लगानी गर्दा लगानीकर्ता निरुत्साहित हुन सक्ने बताएका छन्।

गैरआवासीय नेपालीको सहभागिता

वर्तमान सरकार गठन भएको एक वर्ष पुग्न लाग्दै गर्दा सरकारका विभिन्न मन्त्रालयहरूले लोकप्रिय कार्यक्रमहरू घोषणा गरिरहेका छन्।

ऊर्जा, जलस्रोत तथा सिँचाइमन्त्री वर्षमान पुनले भने,"सरकारको ५१ प्रतिशत र जनताको ४९ प्रतिशत लगानी हुने छ।"

"सुरुमा प्रतिबद्धताका रूपमा १० प्रतिशत लगानी लिन्छौँ र आयोजना ५० प्रतिशत सम्पन्न भएपछि बाँकी रकम लिन्छौँ। रकमको ब्याज दिन्छौँ, १५ देखी १७ प्रतिशत नाफा जनताका लागि सुनिश्चित गर्नेगरी मुनाफामूलक बनाउँछौँ।"

विदेशमा रहेका नेपालीको लगानी पनि ल्याउनेगरी तयारी गरिएको उनले बताए।

मन्त्री पुनले भने, "विदेशमा कामदारका रूपमा रहेका र नेपाली धेरै रहेका अन्य देशमा त्यही पैसा जम्मा गर्ने व्यवस्था मिलाइने छ। विदेशमा रहेका नेपालीहरुले पनि लगानी गर्न सक्ने छन्।"

लगानी गर्न सकिने आयोजना

लगानीका लागि खुल्ला आयोजनाहरूमा ७२५ मेगावाटको अपर अरुण, ४८२ मेगावाटको किमाथाङ्का अरुण, ४९२ मेगावाटको फुकोट कर्णाली, ३७२ मेगावाटको अरुण ४, २४० मेगावाटको बूढीगण्डकी प्रोक २ र २१० मेगावाटको चैनपुर सेती लगायत रहेका छन्।

सबैभन्दा धेरै प्रदेश नम्बर १ मा कुल १,७५१ मेगावाटका छवटा आयोजना छन् भने प्रदेश नम्बर २ मा कुनै आयोजना छैन।

प्रदेश नम्बर ३ मा दुईवटा आयोजनाबाट १३३ मेगावाट, गण्डकी प्रदेशमा चारवटा आयोजनाबाट ४७५ मेगावाट, प्रदेश नम्बर ५ को एउटा आयोजनाबाट ४८ मेगावाट, कर्णाली प्रदेशका तीनवटा आयोजनाबाट ६४९ मेगावाट र सुदूरपश्चिम प्रदेशका तीनवटा आयोजनाबाट ४२३ मेगावाट विद्युत् उत्पादन गर्ने लक्ष्य लिइएको छ।

लगानीका लागि जलविद्युत् आयोजनाहरूको शेयर ३५ दिनमा खोलिने र एउटा शेयरको मूल्य एक सय रुपैयाँको हुने बताइएको छ।

एकजना नेपाली नागरिकले १० हजारदेखि १० लाखसम्मको शेयर किन्न सक्नेछन्।

निजीक्षेत्रलाई रोक्ने काम

जलविद्युत् आयोजनाको निर्माणलाई देशका सबै भागमा विस्तार गर्नुलाई सकारात्मक कदम भन्ने भूतपूर्व...


शीर्षक: नागरिकता अध्यादेशः थपिएका प्रावधान के के?\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

नागरिकता सम्बन्धी व्यवस्थामा संशोधनको माग उठाउँदै आएको जनता समाजवादी पार्टी,नेपालका एक नेताले यसले ६ लाख नागरिकलाई नागरिकता लिने बाटो खोलेको  दाबी गरेका छन्।

राष्ट्रपति विद्यादेवी भण्डारीले मन्त्रिपरिषद्को सिफारिसमा आइतवार नागरिकतासम्बन्धी अध्यादेश जारी गरेकी थिइन्।

अध्यादेशमा के छ?

अध्यादेशमा नेपाल नागरिकता ऐन, २०६३ को दफा ३ मा संशोधन गरी ''नेपाल सरहदभित्र'' भन्ने शब्दावलीको सट्टा ''नेपालभित्र'' भन्ने शब्द राखिएको छ।

त्यस्तै उपदफामा रहेका ''पितृत्व मातृत्वको'' भन्ने शब्दहरूको सट्टा ''पितृत्व र मातृत्वको'' भन्ने शब्दहरू राखिएका छन्।

 त्यस्तै उपदफा ४,५ र ६ थपिएका छन्।

''२०७२ साल असोज ३ गते भन्दा अघि जन्मको आधारमा नेपालको नागरिकता प्राप्त गरेको नागरिकको सन्तानले बाबु र आमा दुवै नेपालको नागरिक रहेछन् भने निजको उमेर सोह्र वर्ष पुरा भएपछि वंशजको आधारमा नेपालको नागरिकता प्राप्त गर्नेछन्,'' दफा ३ को उपदफा ४ मा उल्लेख छ।

त्यस्तै उपदफा ५ मा नेपालको नागरिक आमाबाट नेपालमा जन्म भई नेपालमा नै बसोबास गरेको र बाबुको पहिचान हुन नसकेको व्यक्तिले वंशजको आधारमा नेपालको नागरिकता प्राप्त गर्ने उल्लेख छ।

उपदफा ६ मा उपदफा (५) बमोजिम नागरिकता प्राप्त गरेको कुनै व्यक्तिको बाबु विदेशी रहेको ठहरेमा त्यस्तो व्यक्तिले वंशजको आधारमा लिएको नागरिकता कायम नरहने र उनले बाबुको नागरिकताको आधारमा विदेशी मुलुकको नागरिकता प्राप्त नगरेको भनी तोकिएबमोजिम स्वघोषणा गरेमा  प्राप्त नागरिकतालाई अङ्गीकृत नागरिकतामा परिणत गरिने लेखिएको छ।

मूल ऐनको दफा ८ मा पनि संशोधन गरिएको छ जसमा नेपालको नागरिक आमाबाट नेपालमा जन्म भई नेपालमा नै बसोबास गरेको र बाबुको पहिचान हुन नसकेको व्यक्तिको हकमा बाबुको पहिचान हुन नसकेको ब्यहोराको स्वघोषणा गरे नागरिकता प्राप्त गर्ने उल्लेख छ।

तर निवेदन दिँदा त्यस्तो व्यक्तिको आमाको मृत्यु भइसकेको वा होस्  ठेगानमा नरहेको अवस्थामा प्रमाणसहित निवेदकले गरेको स्वघोषणा संलग्न गर्नुपर्ने प्रावधान राखिएको छ।

त्यस्तै नागरिकता प्रमाणपत्र लिँदा बाबु र आमा दुवैको नागरिकताको प्रमाणपत्रको प्रतिलिपि संलग्न गर्नुपर्ने संशोधनमा उल्लेख छ।

के फरक ल्याउँछ?

कानुन मन्त्री लिलानाथ श्रेष्ठका अनुसार पछिल्लो संशोधनले जन्मसिद्ध नागरिकका छोरा छोरीले संविधानमा व्यवस्था हुँदाहुँदै पनि नागरिकता प्राप्त गर्न नसकेको गुनासो सम्बोधन गरेको छ।

त्यस्तै...


शीर्षक: नागरिकता ऐन: माग सम्बोधन हुने गरी संशोधन प्रस्ताव दर्ता\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

संसदमा दर्ता भएका २२ संशोधनमध्ये अधिकांशले वंशजको नागरिकता भएकी नेपाली महिलाले आफ्ना सन्तानलाई नागरिकता दिनका लागि बाबुको पहिचानको पुष्ट्याइसहित स्वघोषणा गर्नुपर्छ भन्ने प्रावधान हटाइनु पर्छ भन्ने प्रस्ताव राखेको उनीहरूले बताएका छन्।

वंशजको नागरिकता भएको पुरुषले आफ्नो सन्तानलाई नागरिकता दिन आमाको पहिचान खुलाउन नपरे जस्तै नेपाली वंशज नागरिक आमाले पनि उसैगरी आफ्ना सन्तानलाई नागरिकता दिन पाउनुपर्छ भनी संशोधन राखेको सासंदहरूले बताएका छन्।

त्यस्तै मध्येकी एक डिला संग्रौलाले भनिन्, "नेपाली आमाबाट जन्मेको नेपालमै बसोबास गरेको सन्तानको बाबुको पहिचान हुन सकेन भने आमाले प्रमाणसहित यो विधेयक आएकोले स्वघोषणा र प्रमाण पेस गर्न पर्छ भन्ने प्रावधान हटाउनु पर्छ भनी संशोधन राखेका छौं।"

आमाको नामबाट जन्म दर्ता गर्दा पनि विभेद

'नागरिकताको अधिकार समान भएन'

विरोध

संविधानले महिलालाई प्रदान गरेको समानताको हक र सुरक्षित मातृत्व र प्रजनन् स्वास्थ्यसम्बन्धी हक उल्लङ्घन गरेको भन्दै उक्त विधेयकको विरोध भइरहेको छ।

हिजो महिला अधिकारकर्मीहरूले माइतीघर मण्डलामा यसैबारे विरोध प्रदर्शन गरे।

उक्त प्रदर्शनमा सहभागी १८ वर्षिया निकिता गुरुङले भनिन्, "बाबुको बारे स्पष्टीकरण दिनुपर्ने प्रावधानका कारण मेरी आमाले मलाई सम्मानजनक रूपमा नागरिकता दिन पाउँदिनन्।

मलाई जन्माउने र हुर्काउने आमालाई यस्तो पीडा दिने प्रावधानप्रति मेरो आपत्ती छ।"

प्रस्ताव

साथै विदेशी नागरिकसंग विवाह गरेकी नेपाली महिलालाई नेपाली नागरिकता लिन कठिन पारेको र त्यो सहज पार्नपर्छ भनेर पनि प्रस्ताव राखेको सांसद विन्दा पाण्डेले बताइन्।

उनले भनिन्, "विदेशी नागरिकसंग विवाह गरेकी नेपाली महिलाले विदेशको नागरिकता लिएको छैन भन्ने पेश गर्न पर्ने भनिएको छ। यो पुष्टि गर्न सजिलो छैन। यस्ता प्रावधानले आमाको एकल अभिवावकत्वमा हुर्केका सन्तानहरूले नागरिकता लिन धेरै अवरोध सामना गर्न पर्ने देखिएको छ। यो हटाउनु पर्छ भन्ने हाम्रो प्रस्ताव हो।"

संशोधन प्रस्ताव गर्ने समय हिजै सकिएपछि अब विधेयक र यी प्रस्तावलाई संसदको समितिमा पठाउने वा दफावार छलफल गरेर संसद बैठकबाटै टुङ्ग्याउने भन्ने निर्णय संसदले गर्नेछ।


शीर्षक: नागरिकता पाउने विश्वकी 'पहिलो' रोबोट\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

सोफिया यति चर्चित भइन् कि रियादमा अक्टोबर २५ तारिखमा आयोजित लगानीसम्बन्धी सम्मेलनका सयौं प्रतिनिधिहरुका माझ उनले तत्कालै साउदी अरेबियाको नागरिकता पाइन्।

तर त्यसम्बन्धी फोटो र भिडिओहरु सामाजिक सञ्जालमा देखिन थालेपछि धेरैले पहिल्यै साउदी महिलाभन्दा बढी अधिकार पाइसकेकी ती रोबोटबारे प्रश्न गर्न थाले।

हंगकंगको हान्सन रोबोटिक्स कम्पनीद्वारा निर्मित रोबोट सोफियाले साउदी अरेबियामा महिलाले लगाउनैपर्ने अबाया र टाउको छोप्ने स्कार्फ विना नै दर्शकलाई अंग्रेजीमा सम्बोधन गरिन्।

‘ज्यानमारा रोबोट’को विकास रोक्न आग्रह

गौरवान्वित

उनले भनिन्, "यसका लागि म निकै सम्मानित र गौरवान्वित महसुस गरिरहेकी छु। नागरिकता पाउने विश्वकै पहिलो रोबोट हुन पाउनु ऐतिहासिक हो।"

साउदी अरेबियामा सामाजिक सञ्जाल प्रयोगकर्ताहरुले उक्त घोषणाको प्रशंसा गर्दै  ह्यासट्याग 'रोबोट विद साउदी न्याशनालिटी' अर्थात् साउदी नागरिकता भएकी रोबोट भनेर २४ घण्टाभित्र ३० हजार पटक पोष्ट गरेका थिए।

तर व्यंग्यात्मक शैलीमा अर्को ह्यासट्यागसहितको पोष्ट पनि सामाजिक सञ्जालमा देखिए।

ह्यासट्याग 'सोफिया कल्स फर ड्रपिङ गार्डियनशीप' अर्थात् सोफियाले पुरुष अभिभावकसँग मात्रै महिलाहरु बाहिर जानुपर्ने नियम खारेज गर्न आग्रह गरिन् भनेर करिब १० हजार पटक पोष्ट गरिए।

साउदी अरेबियामा महिलाहरु परिवारको नजिकको पुरुष अभिभावकसँग मात्रै बाहिर जानुपर्ने नियम छ।

एकजना ट्वीटर प्रयोगकर्ताले लेखेका छन्, "सोफियाका अभिभावक पनि छैनन् र उनले अबाया पनि लगाएकी छैनन् अर्थात् शरीर पनि ढाकेकी छैनन्, यस्तो कसरी भयो?"

टाउकोमा स्कार्फ र कालो बुर्का लगाएकी अर्की ट्वीटर प्रयोगकर्ताले लेखेकी छन्, "एकछिन पछि सोफिया कस्तो देखिनेछिन्?"

बहस

तर त्यस्ता पोष्टहरुका अतिरिक्त सोफियालाई सहज रुपमा नागरिकता दिइएको र त्यसका लागि लिइएको समयबारे सामाजिक सञ्जालमा बहस छेडिएको छ।

पत्रकार मुर्तजा हुसैनले लेखेका छन्, "यी रोबोटले जीवनभर काम गर्दै बसेका कफाला कामदारहरुले भन्दा पहिले साउदी अरेबियाको नागरिकता पाएकी छन्।"

साउदी अरेबियाको कानून अनुसार रोजगारदाताको अनुमति विना विदेशी कामदारले उक्त मुलुक छाड्न पाउंदैनन्।

विदेशी कामदारको अधिकार सीमित पार्ने खाडी मुलुकहरुमा विद्यमान 'कफाला' प्रणालीको त्यो एउटा पाटो हो।

साउदी अरेबियामा लाखौं संख्यामा विदेशी कामदारहरु कार्यरत छन्।

ब्रिटेनस्थित लेबननका पत्रकार करीम चाहाएबले...


शीर्षक: नागरिकता विधेयक: सांसदहरूले गरे सरकारको आलोचना\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

विधेयकमा प्रस्ताव गरिएका व्यवस्था संविधानको समानताको हक र महिलाको हकसँग बाझिएको सांसदहरूको तर्क छ

उक्त विधेयकमाथि मङ्गलवारदेखि संसद्‌मा सुरु भएको सैद्धान्तिक छलफलमा बोल्दै उनीहरूले प्रस्तावित विधेयकमा राखिएका त्यस्ता प्रावधान सच्याउन माग गरेका छन्।

गृहमन्त्री रामबहादुर थापाले परिमार्जन गर्ने अधिकार संसद्लाई भएको भन्दै नागरिकताको विषय राष्ट्रिय सुरक्षासँग जोडिएकाले त्यसतर्फ पनि ध्यान दिनु पर्ने बताए।

नागरिकता लिनका लागि गरिएका कानुनी व्यवस्थामा विभेद रहेको भन्दै विगत केही समययता तिनमा सुधार गर्नुपर्ने आवाज उठ्दै आएको छ।

विभेद

संविधान अनुकूल बनाउन विभिन्न कानुनहरूमा परिमार्जनको काम गरिरहेको सरकारले संसद्‌मा लगेको नेपाल नागरिकता ऐन २०६३ संशोधन गर्न बनेको विधेयक फेरि पनि विवादमा परेको छ।

नागरिक क्षेत्रबाट आलोचित उक्त विधेयकको मंगलवार संसद बैठकमा बोल्ने अधिकांश सांसदहरूले आलोचना गरेका थिए।

सांसद डा. डिला पन्त संग्रौलाले भनिन्, "नागरिकता दिनका लागि आमाले पुष्टि,  साबित गर्नु पर्ने, स्वघोषणा गर्नु पर्ने भनेर विभेदपूर्ण प्रावधान राखिएको छ। यो प्रावधान हटाइनु पर्छ, संशोधन गरिनु पर्छ।"

विधेयकमा प्रस्ताव गरिएका व्यवस्था संविधानको समानताको हक र महिलाको हकसँग बाझिएको सांसदहरूको तर्क छ।

सांसद विन्दा पाण्डेले भनिन्, "सबै नेपाली नागरिकका सन्तानहरूले सहज र समान हिसाबले नागरिकता पाउने व्यवस्था गरौँ। कुनै पनि नेपाली नागरिकलाई राज्यविहीन बनाउने लाइसेन्स लिएर हामी संसदमा आएका छैनौँ भन्ने कुरालाई मनन गरौँ।"

संशोधन

सांसद लक्ष्मी परियारले सरकारले ल्याएको विधेयकले छोरा जन्मिँदा खुसी हुने र छोरी जन्मिँदा दु:खी हुने चलनलाई प्रश्रय दिने भन्दै संशोधनका लागि सबै सांसदहरूलाई आग्रह गरिन्।

उनले भनिन्, "महिलालाई पनि नागरिकका रुपमा ल्याउनको लागि यो विधेयकमा हामी संशोधन हाल्ने छौं। ती संशोधन पारित गर्न पुरुष सांसदहरुले पनि साथ दिनु हुन्छ भन्ने आश छ।"

छलफलमा कतिपय सांसदहरूले नागरिकतासम्बन्धी कानुनलाई विभेद मुक्त बनाउन संविधानमा रहेको नागरिकता सम्बन्धी व्यवस्थालाई समेत संशोधन गर्नु पर्ने माग राखेका थिए। तिनैमध्येकी एक यशोदा सुवेदी गुरुङले भनिन्, "लिङ्गको आधारमा पनि विभेद छ, वैवाहिक आधारमा पनि विभेद छ। वंशीय पहिचानको अधिकारबाट पनि वञ्चित गरिएको छ। त्यसैले यो संविधान संशोधन गरिनु पर्छ, अनि मात्रै हामी नागरिकता ऐनमा आमूल सुधार...


शीर्षक: नागरिकता विवाद: भारत जन्मभूमि, नेपाल कर्मभूमि भएका महिला नेत्री भन्छन्, 'अपमानित महसुस गरेका छौँ'\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

नेकपा नेपाली पुरुषसँग विवाह गर्ने विदेशी महिलालाई सात वर्षपछि मात्रै वैवाहिक अङ्गीकृत नागरिकता दिने निर्णयको पक्षमा उभिएको छ

सत्तारूढ नेपाल कम्युनिष्ट पार्टीको शनिवार बसेको सचिवालयले त्यसरी विवाह गरेर आएका महिलाका लागि नागरिकता प्राप्त नभएसम्मका लागि राजनीतिक बाहेकका सबै अधिकार दिने गरी परिचयपत्रको व्यवस्था गरिने व्यवस्था गर्न सिफारीस गरेको थियो।

राज्य व्यवस्था समितिको निर्णय सहितको प्रतिवेदन अनुमोदनका लागि मङ्गलवार प्रतिनिधि सभामा पेश गरिएको थियो।

संविधानको धारा ११(६) को व्यवस्था अनुसार नेपाली नागरिकसँग वैवाहिक सम्बन्ध कायम गरेकी विदेशी महिलाले चाहेमा सङ्घीय कानुन बमोजिम नेपालको अङ्गीकृत नागरिकता लिन सक्नेछन्।

संविधानको धारा २८९ मा राष्ट्रपति, उपराष्ट्रपति, प्रधानमन्त्री, प्रधान न्यायाधीश, प्रतिनिधि सभाका सभामुख, राष्ट्रिय सभाका अध्यक्ष, प्रदेश प्रमुख, मुख्यमन्त्री, प्रदेश सभाको सभामुख र सुरक्षा निकायका प्रमुखको पदमा निर्वाचित, मनोनित वा नियुक्ति हुन वंशजको आधारमा नेपालको नागरिकता प्राप्त गरेको हुनुपर्ने व्यवस्था गरिएको छ।

नेपाल नागरिकता ऐन २०६३ मा पनि नेपाली नागरिकसँग वैवाहिक सम्बन्ध भएकी विदेशी महिलाले नेपालको नागरिकता प्राप्त गर्न चाहेमा तोकिएको अधिकारी समक्ष तोकिएको ढाँचामा निवेदन दिनु पर्ने उल्लेख छ।

त्यसरी निवेदन दिँदा नेपाली नागरिकसँग भएको वैवाहिक सम्बन्धको र आफूले विदेशी नागरिकता त्याग्ने कारबाही चलाएको निस्सा पनि पेश गर्नु पर्ने उल्लेख छ।

उक्त ऐनलाई संशोधन गर्न बनेको विधेयकबारे नेपाली काङ्ग्रेस र तराई केन्द्रित दलहरूले संविधान अनुसार नै पहिलाकै व्यवस्थाले निरन्तरता पाउनुपर्ने बताएका छन्।

तर भारतीयले नेपालीलाई विवाह गरे नागरिकताको अधिकारका लागि सात वर्ष कुर्नुपर्ने प्रावधान रहेकाले नेपालले पनि त्यसै गरेको नेकपाका नेताहरूको तर्क छ।

नागरिकता विधेयक

प्रस्तावित व्यवस्थामा परिचयपत्रमार्फत महिलाहरूलाई आर्थिक, सामाजिक तथा सांस्कृतिक अधिकार उपभोग गर्न पाउने भनिएको छ।

परिचयपत्र वाहकलाई चलअचल सम्पत्ति आर्जन, भोग तथा बेचबिखन, व्यावसायिक लाभप्राप्ति, पेशा व्यवसाय सञ्चालन अनि उद्योग, व्यापार तथा व्यवसाय स्थापना र सञ्चालनको अधिकार हुने भनिएको छ।

त्यसबाहेक जन्म, मृत्यु, विवाह, सम्बन्धविच्छेद, बसाइँसराइजस्ता व्यक्तिगत घटना दर्ता पनि परिचयपत्रबाटै हुने प्रस्ताव गरिएको छ।

व्यवस्थापिका संसद्का दुवै...


शीर्षक: नागरिकता: अधिकार र संवेदनशीलता\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

महिला र पुरुषबीच नागरिकतामा कुनै विभेद नगरीयोस् भन्ने महिलाहरुको माग छ

यो मस्यौदा २०६३ सालको अन्तरिम संविधानभन्दा अनुदार बनेको उनीहरुको तर्क छ।

खासगरी बाबु वा आमा जो सुकैबाट नागरिकता दिने भन्ने २०६३ को व्यवस्था भएपनि अहिले बाबु र आमा भनिएकाले आमाबाट मात्र नागरिकता नपाउने व्यवस्था गरिएको उनीहरु बताउँछन्।

तर नागरिकता संवेदनशील विषय भएकाले कडा व्यवस्था गर्नु उचित भएको तर्क गर्नेहरु पनि प्रशस्त छन्।

पृष्ठभूमि

२०६३ को अन्तरिम संविधानमा पहिलोपटक बाबु वा आमाबाट नागरिकता पाउने व्यवस्था गरिएपछि अब आमाका नामबाट पनि नागरिकता पाइने भयो भनेर अधिकारकर्मीहरु हौसिएका थिए।

त्यस्तो व्यवस्थापछि बाबुको पत्तो नभएका वा श्रीमानसँग छुट्टिएका कैयौं महिलाले आफ्ना सन्तानलाई आफ्नै नामबाट नागरिकता दिलाउन पहल गरे तर कसैले पाएनन्।

उक्त संबैधानिक व्यवस्था क्रिकेट खेलाडी शरद भेषवाकरलाई नेताहरुको निगाहमा नागरिकता दिलाउने बाहेक अरुमा कार्यान्वयन हुन सकेन।

अहिले बहसमा रहेको संविधानको मस्यौदामा कुनै व्यक्तिले नागरिकता लिने समयमा उनका बाबु र आमा दुवै नेपालको नागरिक हुनुपर्ने व्यवस्था गरिएको छ।

२०६३ सालमा बाबु वा आमा एक भए पुग्नेमा अहिले बाबु र आमा दुवै चाहिने प्रावधान किन राखियो? नेपाली कांग्रेसका तर्फबाट मस्यौदा लेखनमा सहभागी कानुनवीद राधेश्याम अधिकारी भन्छन्, “साझा विवेकको परिणामले मस्यौदा ल्याइएको छ। मस्यौदा समितिमा धेरैजसो दलको बीचमा भएको साझा सहमतिको परिणामको रुपमा यो आएको छ।”

सुरक्षा चिन्ता

कतिपय जानकारहरु नागरिकतालाई देशको सुरक्षा चिन्तासँग जोड्छन्।

हिमाली भेगका नागरिकको तिब्बतीसँगको विहेबारी होस् या तराईका बासिन्दाको भारतीयसँगको बैवाहिक सम्बन्ध – ‘विदेशी ज्वाँइलाई’ तत्काल नागरिकता दिने व्यवस्था गरेमा दुई भीमकाय छिमेकी मुलुकको नेपालमा रणनीतिक चलखेल तीव्र बन्ने कतिपयको बुझाइ छ।

नागरिकता वितरण कडा बनाउनुपर्छ भनेर बारम्बार लेख लेख्दै आएका पूर्व सचिव सूर्यनाथ उपाध्याय भन्छन्, “जबसम्म यो देशमा भारतबाट आउने मानिसहरु कति छन् भनेर रेकर्ड राखिन्न अनि को स्थायि र को अस्थायि भन्ने कुरा थाहा हुँदैन तबसम्म यस्तो खुला सीमा भएको ठाउँमा नागरिकताको व्यवस्थामा सोचविचार गर्नैपर्छ। समानताको कुरा निरपेक्ष हुँदैन। बाबु या आमा भनेको छ तर जन्मसिद्ध पाउनका लागि बाबु नागरिक भइसकेको हुनुपर्यो भनेको छ। यो भन्दा बढ्ता के हुने, यहि बढ्ता भइसक्यो।”

तर...


शीर्षक: नाटकीय रुपमा किराको संख्या घटेकोमा चिन्ता\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

जर्मनीका ६३ वटा प्रकृति संरक्षण केन्द्रहरुमा गरिएको अध्ययनले पुतली र मौरी सहित विभिन्न प्रजातिका उड्ने किराहरुको संख्या ७५ प्रतिशत भन्दा बढ्ताले घटेको देखाएको छ।

किराहरुले पराग सेचन प्रकियामा महत्वपूर्ण भूमिका खेल्छन् र उनीहरु चराहरुको आहाराका प्रमुख श्रोत हुन्।

उक्त अध्ययनले किराहरुको संख्यामा आएको त्यस्तो नाटकीय कमीको कारण भने उल्लेख गरेको छैन।

परिमाण

संरक्षण केन्द्रहरुमा सन् १९८९ देखी २७ वर्षसम्म गरिएको अध्ययनले किराको संख्या ठूलो परिमाणमा घटेको देखाएको हो।

वैज्ञानिकहरुले सबै प्रकारका  वासस्थान, जमीन र मौसम भएका क्षेत्रमा किराको संख्या घटेको भन्दै त्यस्को कारण पत्ता लगाउन थप अनुसन्धान गरिनुपर्नेमा जोड दिएका छन्।

संख्यामा आएको गिरावटका कारण किराका कारण लाग्ने रोगका विरामी घट्यो या घटेन भनेर पनि अध्ययन गरिनुपर्ने बताएका छन्।

अनुसन्धानकर्ताहरुले किरा र अन्य जीवित प्रजातिको संरक्षणका लागि स्थापना गरिएका प्राकृतिक केन्द्रहरुमा नै यस्तो नाटकीय घटनाक्रम देखिनु चिन्ताजनक भएको जनाएका छन्।

प्रभाव

तर वैज्ञानिकहरुले धेरैवटा प्रकृति संरक्षण केन्द्रहरु खेतीयोग्य जमिन भएका क्षेत्र नजिक रहेको र खेतमा प्रयोग गरिने किटनाशक औषधीका कारण त्यस्तो भएको हुनसक्ने संकेत भने गरेका छन्।

किरा नष्ट हुँदा त्यसले पृथ्वीको जीवनचक्रमा नै दुरगामी प्रभाव पार्ने चिन्ताहरु प्रकट भएका छन्।

धेरै प्रकारका चराको प्रमुख आहारा किराहरु नै हुन्।

त्यसबाहेक अन्य उभयचर, चमेरा र घर्सने प्रकारका जीवजन्तु पनि किरामा निर्भर छन्।

विगतमा गरिएका अध्ययन भन्दा अहिलेको अध्ययनले देखाएको किराको क्षतिको परिमाण सबैभन्दा ठूलो हो।

सन् १९७३ देखि २००२ सम्म ब्रिटेनको चारवटा स्थानमा गरिएका अध्ययनका क्रममा एक ठाउँमा मात्र किराको संख्या घटेको पाइएको थियो।


शीर्षक: नाना सिलाउने हजुरआमा\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

सापकोटाको जीवनले लगन र परिश्रम गरे जे पनि सम्भव छ भन्ने प्रेरणा दिन्छ।

एउटा भोटो सिलाएर काम सुरु गरेकी उनले निरन्तर ४८ वर्षदेखि शिशुका लुगा बनाउने व्यवसाय गरिरहिन् र उनी सफल महिला उद्यमीको उदाहरण बनिन्।

हेर्नुहोस् उनीसँग कुराकानी गरेर सृजना श्रेष्ठले बनाएको यो भिडिओ -


शीर्षक: नामिबियामा दिनभरि चिकित्सक, राति गायक\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

यो समयमा कोरोनाभाइरसविरुद्ध काम गरिरहेकी एक चिकित्सक भने आफ्नो बाँकी समय र्‍याप गाउँछिन्।

बीबीसी अफ्रिकाको ह्वाट्स न्यू नामक कार्यक्रमका लागि उनले दिएको अन्तर्वार्तामा आधारित यो भिडिओ हेर्नुहोस्।

अनि यो पनि:


शीर्षक: नायिकालाई रकम दिइएकोबारे थाहा छैन: ट्रम्प\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

अमेरिकी राष्ट्रपति चढ्ने जेट विमान 'एअर फोर्स वान' मा पत्रकारहरूसँग कुरा गर्दै ट्रम्पले आफ्ना वकिल माइकल कोहेनले त्यो पैसा कहाँबाट ल्याए भन्ने जानकारी आफूलाई नभएको बताए।

कोहेनले चाहिँ सन् २०१६को राष्ट्रपतीय चुनावअघि त्यो रकम आफ्नै बगलीबाट निकालेको बताउने गरेका छन्।

मु्द्दा

‘अभिनेत्री-ट्रम्प सम्बन्ध आधारहीन’

वयस्क अभिनेत्रीलाई 'ट्रम्पबारे नबोल्न धम्की'

स्टोर्मी ड्यानियल्सको वास्तविक नाम स्टेफेनी क्लिफोर्ड हो।

'ट्रम्प केटाकेटी जस्ता छन्'

गत महिना ड्यानियल्सले गोपनियताबारेको सहमति तोड्ने प्रयासस्वरूप वकिल कोहेनविरुद्ध मुद्दा हालेकी थिइन्।

ह्वाइट् हाउसले ट्रम्प र ती वयस्क नायिकाबीच यौन सम्बन्ध भएको अस्वीकार गरेको छ।

स्टोर्मी ड्यानियल्सको वास्तविक नाम स्टेफेनी क्लिफोर्ड हो।


शीर्षक: नारायणहिटी सङ्ग्रहालय: राजपरिवारको विमानदेखि हिटलरले दिएको गाडीसम्म प्रदर्शनमा राखिने\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

अधिकारीहरूका अनुसार हालसम्म प्रदर्शनीमा नराखिएका राजसंस्थाले प्रयोग गर्ने हेलिकोप्टर, हवाई जहाजदेखि, बग्गी र अन्य सवारीसाधन समेत राखिने छन्।

संस्कृति मन्त्रालय मातहत रहेको उक्त सङ्ग्रहालय सञ्चालनका लागि हालै सरकारले दरबार सङ्ग्रहालय तथा गणतन्त्र स्मारक व्यवस्थापन तथा सञ्चालन विकास समिति गठन गरेसँगै उक्त सङ्ग्रहालयको प्रदर्शनीमा ती थप गरिन लागेका हुन्।

२०६५ साल फागुन १५ गते देखि नारायणहिटी दरबारलाई सङ्ग्रहालयका रूपमा सर्वसाधारका निम्ति पनि खुल्ला गरिएको थियो।

उक्त सङ्ग्रहालयका कार्यकारी निर्देशक भेषनारायण दाहालले गुरू योजना तयार भइरहेको र त्यो पारित भएसँगै दरबारभित्र आम मानिसले हेर्न चाहेका थप वस्तुहरू प्रदर्शनीका लागि राखिने बताए।

दरबार हत्याकाण्डसम्मको इतिहासको'श्रव्यदृष्य'

उनले भने, "राजसंस्थाको सुरुवातदेखि दरबार हत्याकाण्डसम्मको इतिहास ध्वनी र प्रकाशका माध्यमद्वारा प्रदर्शन गर्छौं। त्रिभुवनलाई हिटलरले उपहार दिएको गाडी, राजाका बग्गीहरू, राजाले प्रयोग गरेका सवारीसाधनहरू सबै प्रदर्शनीमा ल्याइने छन्।"

नेपाली सेनामार्फत् राजाले प्रयोग गरेका हेलिकोप्टर र हवाई जहाज हस्तान्तरण गर्न प्रक्रिया चलिरहेको र त्यस लगत्तै प्रदर्शनीमा राखिने बताइएको छ।

राजा वीरेन्द्रको निवास रहेको श्रीसदन, त्रिभुवनको पौडी पोखरी, पुस्तकालय, दरबारले प्रयोग गर्ने फिल्म हल जस्ता स्थान पनि प्रदर्शनीमा छैनन्।

राजा वीरेन्द्रको निवासको अहिलेको अवस्था

इन्टरन्याश्नल काउन्सिल अफ म्युजियमका सिद्धान्तहरूलाई उल्लङ्घन नगरि प्रदर्शनीमा राखिने बताइएको छ।

नारायणहिटी दरबार सात सय ५४ रोपनीमा फैलिएको छ। जसमा नेपाली सेनादेखि परराष्ट्र मन्त्रालय अन्तर्गतको एउटा कार्यालय पनि छन्।

गणतन्त्र स्मारकमा सांस्कृति प्रस्तुति

दरबार सङ्ग्रहालयको पूर्वतर्फ हालै गणतन्त्र स्मारक बताइएको छ। जहाँ दुईवटा स्टेडियमा पर्यटकहरूका लागि नेपालको संस्कृतिको पहिचान दिने विभिन्न सांस्कृतिक कार्यक्रम पनि गर्ने योजना पनि अगाडि सारिएको छ।

कार्यकारी निर्देशक दाहालले भने, "विभिन्न जातजातिका सांस्कृतिक प्रस्तुतिहरू पर्यटकलाई देखाउने र २००७ सालको आन्दोलनका शहीदहरूको फोटोका माध्ययमबाट प्रदर्शनी गर्छौं। यी सबै गर्नुको पछाडि आर्थिक उपार्जन गर्ने र सङ्ग्रहालयको खर्च उठाउने लक्ष्य हो।

हाल दरबार सङ्ग्रहालयमा कर्मचारी लगायतका खर्च आठ देखि १० करोडसम्म रहेको र प्रवेशका लागि लिइने शुल्कबाट...


शीर्षक: नासा भन्छ चन्द्रमा खुम्चिँदैछ, कारण यस्ता छन्\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

चन्द्रमा खुम्चिँदा पाँच रिक्टर स्केलसम्मको कम्पन हुने वैज्ञानिकहरू बताउँछन्।

किन बिस्तारै खुम्चिरहेको छ त चन्द्रमा?

हेर्नुहोस् यो भिडिओ।

अनि यो पनि


शीर्षक: नासा मार्स रोभर: नयाँ अन्तरिक्ष यानले कसरी मङ्गल ग्रहमा प्राचीन जीवनको सङ्केत पत्ता लगाउला?\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

यदि मङ्गलमा कुनै जीवको उत्पत्ति भएको रहेछ भने पनि वैज्ञानिकहरूले कसरी त्यसको पहिचान गर्लान्? सहायक परियोजना वैज्ञानिक केन विलिफर्डले यो विषयलाई आफूहरूले कसरी हेरिरहेका छन् भनेर यहाँ चर्चा गरेका छन्।

अहिले मङ्गल ग्रह जीवनका लागि प्रतिकूल छ। सतहमा तरल अवस्थामा रहिरहन पानीको निम्ति त्यहाँ निकै चिसो छ र पातलो वायुमण्डलले विकिरणको उच्च तहमार्फत् सम्भवत: माटोको उपल्लो तहलाई स्वच्छ बनाउन दिन्छ।

तर पहिला त्यस्तो थिएन। झन्डै  ३.५ अर्ब वर्षअघि पानी सतहमा बग्थ्यो। त्यहाँ पानी बगेको स्थानमा अहिले पनि धर्सा छन्।

कार्बन डाईअक्साईडको बाक्लो वायुमण्डलले थप खतरनाक विकिरण रोक्न सक्थ्यो।

पानी जीवनका लागि महत्त्वपूर्ण अवयव हो। त्यसैले पानीको उपस्थितले प्राचीन मङ्गलग्रहमा जीवनको अस्तित्व भएको हुनसक्ने सङ्केत गर्छ।

सन् १९७० को दशकमा भाइकिङ मिशनहरूले मङ्गलको माटोमा सूक्ष्मजीव भए नभएको खोज्न प्रयोगहरू गरेका थिए। तर तिनको परिणामबाट कुनै निष्कर्ष आउन सकेन।

सन् २००० को दशकको प्रारम्भमा अमेरिकी अन्तरिक्ष निकाय नासाको एक्सप्लरेशन रोभरहरूलाई पानी खोज्न प्रयोग गरियो। 'अपर्च्यूनिटी एन्ड स्पिरिट' यानले विगतमा तरल पानीको अस्तित्व रहेको ठोस भौगर्भिक प्रमाण फेला पार्‍यो।

पहिला गरिएका अन्वेषणहरूले मङ्गल ग्रहमा प्राचीन कालमा जीवनोपयोगी तत्त्वहरू भएको पत्ता लगाएका थिए

सन् २०१२ मा अवतरण गरेको क्यूरीअसिटी रोभरले एउटा ताल फेला पारेको थियो। उक्त यान गेल क्रेटर नामक खाल्डोमा अवतरण गरेको थियो  जहाँ पहिला जीवनोपयोगी तत्त्व भएको विश्वास गरिन्छ।

उक्त यानले कार्बनयुक्त अणुहरू पनि पत्ता लगाएको थियो।

अब पर्सभीरन्स रोभरले जैविक तत्त्व परीक्षण गर्न बनाइएका उपकरण प्रयोग गरेर उस्तै पर्यावरणमा अन्वेषण गर्नेछ।

क्यालिफोर्नियास्थित नासाको जेट प्रपल्शन लबरटरी (जपीएल) को उक्त परियोजनामा संलग्न वैज्ञानिक केन विलिफर्ड भन्छन्, "भाइकिङपछि नासाको यो पहिलो अभियान हो।"

उनका भनाइमा भाइकिङ विद्यमान जीवनको खोजीको निम्ति थियो।

उनी भन्छन्, "तर पछिल्लो समयमा नासाको उद्देश्य प्राचीन वातावरणको खोजी हो। किनकि हामीसँग भएका डेटाले ग्रहको सुरुको इतिहासले पहिलो अर्ब वर्षका बेला मङ्गल ग्रह आवासीय रूपमा निकै उपयुक्त रहेको जनाएको देखाउँछ।"

अस्ट्रेलियाको शार्क बेस्थित जीवाशेषयुक्त स्ट्रोम्याटलाइट चट्टानहरू

त्यो यानले उक्त ग्रहको चट्टानमा प्वाल पार्नेछ। त्यहाँबाट मुख्य अंश...


शीर्षक: नासा स्पेस एक्स प्रक्षेपण: अन्तिम समयमा रोकियो भाडाको यानमा अन्तरिक्ष केन्द्र पुग्ने यात्रा\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

प्रक्षेपणको १६ मिनेट अघि चट्याङहरू परिरहेको मौसमी कारण देखाउँदै द स्पेश-एक्स फाल्कोन नाइन रकेटको यात्रा रोकिएको थियो।

प्रक्षेपणको १६ मिनेट अघि चट्याङहरू परिरहेको मौसमी कारण देखाउँदै द स्पेश-एक्स फाल्कोन नाइन रकेटको यात्रा रोकिएको थियो।

शनिवार पुन: फ्लोरिडास्थित केनेडी स्पेस सेन्टरबाटै प्रक्षेपणको अर्को प्रयास हुँदैछ। त्यसबेला पनि अनुकुल मौसम नपाइए आइतवार तेस्रो प्रयास गरिने जनाइएको छ।

कस्तो मिसन?

यो मिसन ९ वर्षपछि अमेरिकी भूमिबाट हुने पहिलो मानवसहितको अन्तरिक्ष यात्रा समेत हुँदैथियो।

तर गतवर्ष नै स्पेस एक्स कम्पनीले स्वचालित प्रक्रियाका भरमा मानव रहित एउटा क्रु ड्र्यागनको प्रक्षेपण गरेर त्यसलाई अन्तर्राष्ट्रिय अन्तरिक्ष केन्द्रसँग जोड्न सफल भएको थियो।

बुधवार प्रक्षेपण हेर्नका लागि अमेरिकी राष्ट्रपति डोनल्ड ट्रम्प समेत फ्लोरिडा पुगेका थिए।

अन्तरिक्ष केन्द्र जान लागेका दुई अमेरिकी अन्तरिक्षयात्री बब बेन्कन र डग हर्लीले कोरोनाभाइरसको कुनै सङ्क्रमण नहोस् भनेर यसअघिको पन्ध्र दिन एकान्तवास गरेका थिए।

अन्तरिक्ष केन्द्र जान लागेका दुई अमेरिकी अन्तरिक्षयात्री बब बेन्कन र डग हर्लीले कोरोनाभाइरसको कुनै सङ्क्रमण नहोस् भनेर यसअघिको पन्ध्र दिन एकान्तवास गरेका थिए।

प्रक्षेपणको समय बुधवार स्थानीय समय अनुसार दिउसोको ४ बजेर ३३ मिनेटका लागि तय गरिएको थियो।

तोकिएको समयमै ड्र्यागन क्रु क्याप्सुल बोकेको स्पेश-एक्स फाल्कोन नाइन रकेट प्रक्षेपण नभए त्यसले अन्तरिक्ष कक्षमा घुमिरहने अन्तर्राष्ट्रिय अन्तरिक्ष केन्द्रलाई भेट्टाउन सक्दैनथ्यो।

अन्तर्राष्ट्रिय अन्तरिक्ष केन्द्र प्रतिघण्टा २७ हजार किलोमिटरको गतिमा पृथ्वीको परिक्रमा गरिरहेको हुन्छ।

आकर्षण

यस मिशनमा धेरैको ध्यान खिचिएको थियो।

त्यसको कारण सन् २०११ मा द स्पेस शटल्स भनिने अन्तरिक्षमा यान पठाउने प्रणाली बन्द गरिएपछि अमेरिकाले आफैँले अन्तरिक्षयात्री नपठाउनु रहेको थियो।

त्यसयता अमेरिका अन्तरिक्ष केन्द्रमा आफ्ना अन्तरिक्ष यात्री पठाउने रुसको 'सोयुज रकेट एन्ड क्याप्स्यूल' प्रणालीमा निर्भर रहँदै आएको थियो।

यस पटकको भिन्नता भनेकै नासाले आफ्नो अन्तरिक्षयान नभइ अरूको भाडामा लिएर उड्न लागेको हो। यो टिकट किनेर यात्रा गरे जस्तै हो।

नासाले आफैँ प्रक्षेपण प्रणालीको निर्माण र व्यवस्थापन नगर्ने कामले चन्द्रमा र मङ्गल ग्रह जाने मिसनका लागि पैसा वचत गर्ने आफ्नो सोच रहेको...


शीर्षक: नासा स्पेसएक्स: अन्तरिक्षकेन्द्रबाट दुई अमेरिकी यात्री पृथ्वी फर्किँदै, समुद्रमा अवतरण गर्ने तयारी\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

उनीहरू फ्लोरिडाको तटनजिकै आइतवार अवतरण गर्ने अपेक्षा गरिएको छ। उक्त समय नेपाली समयानुसार राति ००:३० तिर हुनेछ।

उनीहरूको सफल अवतरणपछि अमेरिकासँग मानिसलाई अन्तरिक्ष पठाउने र फर्काउने क्षमता फेरि प्राप्त भएको पुष्टि हुनेछ।

अमेरिकाको यो क्षमता सन् २०११ मा शटलहरू अन्तरिक्षमा पठाउन बन्द गरेपछि गुमेको थियो।

अमेरिकी अन्तरिक्ष निकाय नासा र उसको व्यापारिक साझेदार स्पेसएक्सले अवतरणका लागि समुद्री आँधी हरिकेन इसायासभन्दा टाढाको क्षेत्र रोजेका छन्।

त्यही कारण उद्धारका लागि पर्खिने एउटा पानीजहाज पश्चिमी फ्लोरिडाको पेन्साकोलाको तटबाट उता गल्फ अफ मेक्सिकोतर्फ पठाइएको छ।

नासा र स्पेसएक्सले गत वर्ष बिनामानव अवतरणको अभ्यास गरेका थिए

उक्त अभियानका नियन्त्रकहरूले हावा र छालको अवस्था निगरानी गरिरहेका छन्। उनीहरूले पुन: प्रवेशका लागि अन्तिमपटक "जान" भन्नुअघि पछिल्लो पूर्वानुमानबारे अध्ययन गर्नेछन्।

त्यसपछि हर्ली र बेन्कनको ड्र्यागन क्याप्सूल अन्तरिक्ष कक्षबाट तल खस्न थाल्नेछ।

सुरुमा प्रतिसेकेन्ड कैयौँ किलोमिटरलप गतिमा झर्नेछ। तल झर्दै गर्दा त्यसको तलको भाग २,००० सेन्टिग्रेडसम्म तात्छ।

अमेरिकाले ४५ वर्षअघि आफ्नो मानवससहितको यानलाई समुद्रमा अवतरण गराएको थियो।

पृथ्वीमाथि सोभियत सोयूज यानसँग भेट भएपछि त्यति बेला अपोलो यान प्रशान्त महासागरमा फर्किएको थियो।

डग हर्लीले त्यति बेलाको समाचारहरू आफूले पढेको र अन्तरिक्षयात्रीहरूले पानीमा अवतरणका लागि कुरिरहेका बेला बान्ता होला जस्तो हुने अनुभव गरेको थाहा पाएको बताएका छन्।

"आवश्यक पर्‍यो भने झोला छ र त्यो बोक्न सजिलो छ," उनले शुक्रवार संवाददाताहरूलाई भने।

"उकालो उक्लिँदा परिवर्तन भए जस्तै ओरालो झर्दा पनि त्यस्तै परिवर्तन हुनसक्छ भन्ने अन्तरिक्षमा उड्नेहरूलाई थाहा हुन्छ।"

गत मे महिनाको अन्त्यतिर यी दुई अन्तरिक्षयात्रीलाई अन्तरिक्ष केन्द्र पठाइएको थियो।

अब नासाले अन्तरिक्षकेन्द्रसम्म पुग्ने र फर्किने अमेरिकी अन्तरिक्षयान किन्ने वा सञ्चालन नगर्ने निर्णय गरेको छ।

त्यसको सट्टा उसले व्यावसायिक क्षेत्रबाट भाडामा किनेर प्रयोग गर्ने विधि अपनाएको छ।

पहिलोपटक क्यालिफोर्नियाको स्पेसएक्स कम्पनीले अहिलेको यान उपलब्ध गराएको हो।

यस्तो गर्दा खर्च निकै कम हुने नासाका प्रशासक जिम ब्रिडेन्स्टाइनले बताए।

"हामीले सामान र सुरक्षाका हिसाबले उच्च स्तरको मापदण्ड बनाएका छौँ, तर हामी यसलाई...


शीर्षक: नासा स्पेसएक्स: ड्रयागन क्याप्स्यूल अन्तरिक्ष यानले यसरी गर्यो पानीमा अवतरण\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

स्पेस एक्स ड्रयागन क्याप्स्यूल नाम गरेको अन्तरिक्ष यानबाट फर्केका ती दुई अन्तरिक्षयात्रीहरूले पश्चिमी फ्लोरिडाको पेन्साकोलाको तटको दक्षिण तर्फ रहेको गल्फ अफ मेक्सिकोमा अवतरण गरेका थिए।

लगत्तै उनीहरूलाई त्यसबाट निकाल्न उद्धारका लागि तयार पारिएको पानीजहाज पुगेको थियो।

यो ४५ वर्षअघि अपोलो कमान्ड मोड्युलको अन्तिम अवतरणपछि पहिलो पटक पानीमा अवतरण गरेको अमेरिकी मानवसहितको यात्रा हो।

"स्पेस एक्स र नासाको टोलीका तर्फबाट पृथ्वीमा पुनः स्वागत छ। स्पेस एक्समा उडाउनु भएकोमा धन्यवाद," स्पेस एक्स मिसन कन्ट्रोलले अवतरणपछि भन्यो।

दुई महिनाअघि उक्त क्याप्स्यूल प्रक्षेपणको कार्यक्रममा सहभागी भएका अमेरिकी राष्ट्रपति डोनल्ड ट्रम्पले सुरक्षित अवतरणको स्वागत गरेका छन्।

नासा र स्पेसएक्सले गत वर्ष बिना मानव अवतरणको अभ्यास गरेका थिए

"सबैलाई धन्यवाद," उनले ट्विट गरेका छन्। "दुई महिना लामो मिसन सम्पन्न गरेर नासाका अन्तरिक्ष यात्रीहरू पृथ्वीमा फर्किएको विषय सुखद छ।"

उक्त क्याप्स्यूलको अवतरणका क्रममा चारवटा प्यारासुट प्रयोग गरिएको थियो।

करिब ५६० किलोमिटर प्रतिघण्टाको गतिमा तल झरिरहेको उक्त क्याप्स्यूलको गतिलाई प्यारासुटले समुद्र छुने बेला करिब २४ किलोमिटर प्रतिघण्टामा सीमित गरिदिएका थिए।

अवतरणपछि अन्तरिक्षयात्रीहरूलाई चिकित्सकहरूको टोलीले परीक्षण गरेका थिए।

त्यसपछि उनीहरूलाई हेलिकोप्टरद्वारा किनारमा लगिएको थियो।

धेरैको चासो

प्रक्षेपणअघि नै यस मिशनले धेरैको ध्यान खिचेको थियो।

सन् २०११ मा द स्पेस शटल्स भनिने अन्तरिक्षमा यान पठाउने प्रणाली बन्द गरिएपछि अमेरिकाले आफैँले अन्तरिक्षयात्री नपठाउनु त्यसको कारण रहेको थियो।

त्यसयता अमेरिका अन्तरिक्ष केन्द्रमा आफ्ना अन्तरिक्षयात्री पठाउने रुसको 'सोयुज रकेट एन्ड क्याप्स्यूल' प्रणालीमा निर्भर रहँदै आएको थियो।

यस पटकको भिन्नता भनेकै नासाले आफ्नो अन्तरिक्षयान नभइ अरूको भाडामा लिएर उडेको हो। यो टिकट किनेर यात्रा गरे जस्तै हो।

अन्तरिक्षयात्री लगेको स्पेस एक्स कम्पनीले आफ्ना सेवाहरू अन्य अन्तरिक्ष निकाय, कम्पनी र व्यक्तिहरूलाई समेत विक्री गर्न पाउनेछ।

अमेरिकी अन्तरिक्ष निकाय नासाका प्रशासक जीम ब्रिडेन्स्टाइनले आफैँ प्रक्षेपण प्रणालीको निर्माण र व्यवस्थापन नगर्ने कामले चन्द्रमा र मङ्गल ग्रह जाने मिसनका लागि पैसा बचत गर्ने आफूहरूले सोचेको बताएका थिए।

यो पनि हेर्नुहोस् - यसरी गरिन्छ...


शीर्षक: नासा: 'पृथ्वीको वायुमण्डलमा एउटा विशाल उल्का विस्फोट भएको थियो'\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

उल्का विस्फोट प्रत्येक १ सय वर्षमा दुई वा तीनपटकमात्रै हुने ठानिन्छ

उक्त विस्फोट ३० वर्षयता त्यस्तो प्रकारको दोस्रो ठूलो प्रकृतिको हो र ६ वर्षअघि रुसको चेल्याविंस्कमाथिको आकाशमा भए यताको सबैभन्दा ठूलो।

तर रुसको कामचात्का प्रायद्वीपको तट पारी बेरिङ सागरमाथि विस्फोट भएको हुनाले त्यसप्रति अहिलेभन्दा अघि धेरैको ध्यान गएको थिएन।

उक्त अन्तरिक्ष चट्टान विस्फोट हुँदा त्यसबाट निस्केको उर्जा हिरोसिमा परमाणु बमबाट निस्केको भन्दा १० गुणा बढी  थियो।

नासाका ग्रह प्रतिरक्षा अधिकारी लिन्डले जनसनले बीबीसी न्यूजलाई भनेका छन्, यति ठूलो आकारको उल्का विस्फोट प्रत्येक १ सय वर्षमा दुई वा तीनपटक मात्र हुने अनुमान गरिन्छ।

हामीलाई के थाहा छ?

१८ डिसेम्बरको स्थानीय समय अनुसार मध्यान्हको समयमा, एउटा क्षुद्रग्रह ३२ किलोमिटर प्रति सेकेण्डको वेगमा सात डीग्रीको कोणबाट वायुमण्डलमा प्रवेश गरेको थियो।

केही मिटरको आकार भएको उक्त उल्का पृथ्वीको सतहभन्दा २५ दशमलव ६ किलोमिटरमाथि विस्फोट हुन पुगेको थियो र त्यसबाट निस्केको उर्जा १ सय ७३ किलोटन थियो।

"त्यो चेल्याविंस्क घटनामा उत्सर्जन भएको उर्जाको ४० प्रतिशत मात्र हो, तर त्यो बेरिङ सागरमाथि भएकोले त्यसबेलाको जस्तै प्रभाव त्यसले पार्न सकेन र समाचारहरूमा त्यसको चर्चा भएन," नासाको पृथ्वी नजिकका बस्तुहरू निरीक्षण कार्यक्रमकी केली फास्टले बताइन्।

"हाम्रो ग्रहमा पानीको मात्रा प्रशस्तै छ, त्यो हामीसंग उपलब्ध प्रतिरक्षाको अर्को व्यवस्था हो।"

टेक्ससको ह्युस्टन नजिकैको द उडल्याण्डस् आयोजित चन्द्र र ग्रह विज्ञान सम्मेलन, ५० औं लुनार एण्ड प्ल्यानेटरी साइन्स कन्फेरेन्समा भएको छलफलका क्रममा डाक्टर फास्टले यसबारे जानकारी दिएकी हुन्।

सैनिक भूउपग्रहहरूले गत वर्ष उक्त विस्फोटबारे थाहा पाएका थिए; नासालाई उक्त घटनाका बारेमा अमेरिकी हवाई सेनाले जानकारी गराएको थियो।

डाक्टर जनसनले उक्त आगोको विशाल डल्लो उत्तर अमेरिका र एसियाबीच व्यापारिक उडानहरू हुने बाटोदेखि नजिकैको क्षेत्रमा प्रवेश गरेको बताइन्।

त्यसैले अनुसन्धानकर्ताहरूले उक्त घटना कसैले देखेको थियो की भन्ने बारे जानकारी प्राप्त गर्न विमानसेवाहरूसँग सोधखोज गर्दैछन्।

चेल्याविंस्क र उसको असर असाधारण घटना हुन्

त्यसको महत्त्व के होला?

सन् २००५ मा, अमेरिकी कंग्रेसले नासालाई सन् २०२० सम्ममा पृथ्वी नजिकका १ सय ४० मिटर वा त्यो भन्दा ठूलो आकारका...


शीर्षक: नासा: अन्तर्राष्ट्रिय अन्तरिक्ष स्टेशन पर्यटकलाई खोल्ने घोषणा, शुल्क प्रतिदिन ३५ हजार डलर\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

निजी खर्चमा जाने अन्तरिक्षयात्रीले आईएसएसमा ३० दिन बस्न पाउनेछन्

अन्तर्राष्ट्रिय अन्तरिक्ष स्टेशन (आईएसस) को भ्रमण गर्न एक जनाले प्रतिदिन ३५ हजार डलर शुल्क तिर्नुपर्नेछ।

नासाले पृथ्वीको परिक्रमा गर्ने सो स्टेशन पर्यटन तथा अन्य व्यापारिक प्रयोजनका लागि खुला गरिने जनाएको छ।

आईएसएसका सहायक निर्देशक रोबिन गेटिन्सका अनुसार प्रत्येक वर्ष निजी खर्चमा दुईवटा छोटा अन्तरिक्ष भ्रमण हुनेछन्।

अमेरिकी अन्तरिक्षयानमा बसेर जाने पर्यटकहरूले आईएसएसमा ३० दिनसम्म  बस्ने अनुमति पाउनेछन्।

"नासाले व्यापारिक अवसर र त्यसको बजारीकरणका लागि इन्टर्न्याश्नल स्पेस स्टेशन खुला गर्दैछ। पहिला कहिल्यै पनि यस्तो गरिएको थिएन," सो संस्थाका प्रमुख आर्थिक अधिकृत जेफ डिविटले न्यूयोर्कमा भने।

महँगो शुल्क

निजी संस्थाले नै चालकदलको संरचना निर्धारण तथा पर्यटकको स्वास्थ्य तथा आवश्यक तालिमको व्यवस्था गर्नुपर्नेछ।

नासाले एलन मस्कको स्पेसएक्स र बोइङ कम्पनीलाई अन्तरिक्षपर्यटनको नयाँ काम जिम्मा दिएको छ।

स्पेसएक्सले ड्र्यागन क्याप्स्युल प्रयोग गर्नेछ भने बोइङले स्टारलाइनर नामक अन्तरिक्षयान बनाउँदैछ।

यी कम्पनीने नासाका अन्तरिक्षयात्री लैजाँदा लिन चाहेको प्रतिउडान छ करोड डलरजति नै शुल्क भाडास्वरूप अरू पर्यटकसँग पनि लिन सक्ने देखिएको छ।

नासाले पहिला आफ्नो अन्तरिक्षकेन्द्रलाई व्यापारिक प्रयोगमा ल्याएको थिएन र अन्तरिक्षयात्रीलाई नाफामूलक अनुसन्धानमा सहभागी हुन प्रतिबन्ध लगाएको थियो।

व्यापारिक गतिविधि

तर सो स्टेशन नासाको स्मामित्वमा छैन।

सन् १९९८ मा रुससँग मिलेर त्यसको निर्माण सुरु भएको थियो। रुसले स्टेशन व्यापारिक प्रयोजनका लागि प्रयोग गर्न खुकुलो नीति लिएको छ।

सन् २००१ मा अमेरिकी व्यापारी डेनिस टिटोले पहिलो पटक पर्यटकका रूपमा सो स्टेशनको भ्रमण गरेका थिए।

WATCH: Moment SpaceX Dragon capsule undocks from ISS

त्यसका लागि उनले रुसलाई दुई करोड अमेरिकी डलर तिरेका थिए।

शुक्रवार नासाले गरेको घोषणा आईएसएसको निजीकरण गर्ने योजनाअन्तर्गत नै भएको हो।

अमेरिकाका राष्ट्रपति डोनल्ड ट्रम्पले गत वर्ष सन् २०२५ भित्र आईएसएसलाई दिने आर्थिक सहयोग हटाउने घोषणा गरेका थिए।

नासाले भरखरै सन् २०२० सम्ममा चन्द्रमामा आफ्नो अभियान पुन: सञ्चालन गर्ने र प्रथम महिला पठाउने बताएको थियो।

यसरी गरिन्छ अन्तरिक्षमा शौच


शीर्षक: नासा: स्पेस एक्स प्रक्षेपणको यस्तो छ तयारी, भाडाको यान प्रयोग गरिँदै\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

नौ वर्षपछि अमेरिकी भूमिबाट प्रक्षेपण हुने 'स्पेस एक्स फ्याल्कन रकेट' र 'क्रू ड्र्यागन क्याप्स्यूल' जडित मानवसहितको अन्तरिक्षयान एकै चोटि अन्तरिक्षकक्ष पुग्दैछन्।

यो क्यालिफोर्नियास्थित अमेरिकी अन्तरिक्ष कम्पनीबाट अमेरिकी अन्तरिक्ष संस्था नासाले किन्न लागेको नयाँ 'ट्याक्सी' सेवाको प्रदर्शन हुनेछ।

बुधवार स्थानीय समयानुसार साँझको ४:३३ बजे उक्त प्रक्षेपण हुँदैछ।

यद्यपि फ्लोरिडास्थित केनिडी अन्तरिक्ष केन्द्रवरपरको मौसमका कारण त्यसमा केही परिवर्तन हुन सक्छ।

हर्ली र बेन्कन नियन्त्रण कक्षदेखि प्रक्षेपण हुने ठाउँसम्म स्पेससूट लगाएर जाने परम्परालाई निरन्तरता दिए

शनिवार गरिएको पूर्वानुमानअनुसार प्रक्षेपणका बेलाअनुकूल मौसम हुने सम्भावना ४० प्रतिशत देखिएको थियो।

त्यस क्षेत्रमा बाक्लो बादल, वर्षा र चट्याङ पर्न सक्ने प्रबल सम्भावना भएको बताइएको छ।

यदि बुधवार अनुकूल परिस्थिति नभएमा शनिवार दोस्रो प्रयास गरिने जनाइएको छ।

तयार

हर्ली र बेन्कन अहिले अन्तरिक्ष यात्राका लागि तयार भएर बसेका छन्।

सप्ताहान्तमा भएको 'ड्राई ड्रेस' पूर्वतयारीमा उनीहरू स्पेससूट लगाएर टेस्ला कारमा बसी केनिडी केन्द्रको प्रसिद्ध  प्रक्षेपण परिसर '३९ए' सम्म पुगेका थिए।

उनीहरूको स्पेस एक्स फ्याल्कन-९ रकेट बिहीवारदेखि त्यहाँ ठडिएको छ।

अन्तरिक्षयात्रीहरू त्यसपछि लिफ्टको सहायताले क्याप्स्यूल अर्थात् उनीहरू बस्न तयार पारिएको ठाउँसम्म पुगेका थिए।

त्यस प्रक्रियामा अन्य सबै सम्बद्ध कर्मचारीहरू पनि सहभागी भएका थिए।

किन खिचियो धेरैको ध्यान?

यस अभियानले अहिले धेरैको ध्यान खिचिएको छ।

सन् २०११ मा द स्पेस शटल्स भनिने अन्तरिक्षमा यान पठाउने प्रणाली बन्द गरिएपछि अमेरिकाले आफैँले अन्तरिक्षयात्री पठाएको छैन।

पछिल्ला नौ वर्षमा उसले रुसको 'सोयुज रकेट एन्ड क्याप्स्यूल' प्रणाली प्रयोग गर्ने गरेको थियो।

नासाले स्पेस एक्स र विमान निर्माता कम्पनी बोइङलाई स्पेस शटल्सको विकल्प बन्ने अवसर दिएको थियो।

भाडाको यान

यस पटकको भिन्नता भनेकै नासाले आफ्नो अन्तरिक्षयान नभई अरूको भाडामा लिएर उड्न लागेको हो। यो टिकट किनेर यात्रा गरे जस्तै हो।

स्पेश एक्स र बोइङ दुवैले आफ्ना सेवाहरू अन्य अन्तरिक्ष निकाय, कम्पनी र व्यक्तिहरूलाई समेत विक्री गर्न पाउनेछन्।

हर्ली र बेन्कन बुधवार क्याप्स्यूलमा पुग्दा त्यो साँच्चिकै अन्तरिक्ष यात्राको लागि हुनेछ

अन्तरिक्षयात्रीहरू...


शीर्षक: नासामा प्रशिक्षार्थी भएको तेस्रो दिन नै नयाँ ग्रह पत्ता लगाउने १७ वर्षीय विद्यार्थी\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

अमेरिकी अन्तरिक्ष संस्था नासामा प्रशिक्षार्थीका रूपमा काम गर्न गएको तेस्रो दिन नै नयाँ ग्रह पत्ता लगाए कस्तो हुन्छ?

यसको उत्तर १७ वर्षीय युवा वुल्फ कुकिअरलाई थाहा छ।

उनी शक्तिशाली भूउपग्रहबाट आएका तस्बिरहरू हेर्दै थिए जब उनले केही अनौठो देखे।

त्यो अनौठो वस्तु १,३०० प्रकाश वर्ष टाढा रहेको ग्रह रहेछ। यो समाचार नासाले भर्खरै पुष्टि गरेको छ।

दुई महिना नासामा प्रशिक्षार्थी भएर काम गरी न्यूयोर्कस्थित आफ्नो विद्यालय फर्केका उनले बीबीसी रेडिओ वान न्यूजबीटसँग आफ्नो अनुभव बाँडेका छन्।

उनले विद्यालय बिदामा नासामा काम गर्न पाएका थिए।

उनको काम अन्तरिक्षमा हाम्रो सौर्य प्रणालीभन्दा बाहिर रहेका ग्रहहरू खोज्ने कार्य भएको भूउपग्रहका तस्बिरहरू हेर्नु थियो।

"मैले दुई तारालाई घुम्ने ग्रहहरू खोजिरहेको थिएँ," उनले भने।

उनले ताराहरूको उज्यालोपनमा आएको परिवर्तन हेर्नुपर्थ्यो किनभने ग्रहको छाया पर्दा ताराको उज्यालो कम हुन्थ्यो।

कामको तेस्रो दिन उनले दुईवटा ताराको उज्यालो छेकेको वस्तु देखे। त्यसलाई उनले आफ्नो पर्यवेक्षकलाई देखाए।

"हामीले ती ताराहरूको अन्य तथ्याङ्क हेर्यौँ र अरू बेला पनि प्रकाश कम भएको दख्यौँ। त्यसपछि त्यो ग्रह हुन सक्छ कि भनेर खोज्न थाल्यौँ।"

नयाँ ग्रहको स्वरूपको चित्र

उनको खोजले अन्य वैज्ञानिकको पनि ध्यान तान्यो र त्यो पृथ्वीभन्दा झन्डै ६.९ गुणा ठूलो ग्रह भएको पत्ता लाग्यो। त्यसको नाम? टीओआई १३३८ बी।

"मैले राखेको नाम होइन।"

टीओआई १३३८ बी सामान्य ग्रह होइन्, यो दुईवटा तारालाई परिक्रमा गर्ने ग्रह हो।

उनी भन्छन्: "त्यसैले त्यो ग्रहमा दुई पटक सूर्यास्त हुन्छ।"

तर त्यो बसोबासयोग्य ग्रह भने होइन किनभने 'त्यो ज्यादै तातो र शायद तरल पदार्थले भरिएको ग्रह' हो।

के उनको खोजले भविष्यमा उनलाई नासामा जागिर दिलाउँछ त?

"मलाई नासाको जागिर दिने प्रक्रिया थाहा छैन। तर यो कुरा बायोडाटामा राम्रै देखिन्छ," उनी भन्छन्।

उनका अनुसार नासा उनको कामले खुशी छ। उनी आजकल नासा लेखिएको लुगा लगाउँछन्।

तर त्यो नासाले दिएको उपहार भने होइन। उनी भन्छन्, त्यो उनले नासाको पसलमा छुटमा किनेका हुन्।

ग्रह पत्ता लगाउन ताराको प्रकाशमा आएको परिवर्तन हेरिन्छ

विद्यालय सकेपछि उनी भौतिकशास्त्र र खगोल भौतिकशास्त्र पढ्न चाहन्छन्।

"त्यसपछि अन्तरिक्षको अनुसन्धानको जीवन राम्रै देखिन्छ," उनले भने।

तर अहिलेका लागि उनी विद्यालयमा छन् जहाँ उनलाई...


शीर्षक: नासाले १० वर्षमा खिचेका सूर्यका करोडौँ तस्बिर\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

नासाको वेधशालाबाट प्रत्येक ०.७५ सेकन्डका दरले खिचिएका ४२.५ करोडवटा उच्च गुणस्तरीय तस्बिरहरू थप अध्ययनका लागि उपयोगी बनेका छन्।

हेर्नुहोस् यो भिडिओ।

अनि यो पनि:


शीर्षक: नि:शुल्क भिसा: 'चिनियाँ पर्यटकद्वारा दुरुपयोग बढ्दो'\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

पर्यटक भिसामा आएर व्यापार लगायतका गतिविधि गर्दै बस्ने चिनियाँहरूको संख्या बढ्न थालेपछि त्यसमा नियन्त्रणका लागि कदम चालिएको विभागले जनाएको छ।

नेपालले दुई वर्षयता चिनियाँ पर्यटकहरूलाई पाँच महिनासम्मका लागि निःशुल्क भिसा दिँदै आएको छ।

सन् २०१६ सम्म सार्क राष्ट्रका नागरिकहरूलाई एक महिनासम्मका लागि निःशुल्क भिसा दिइँदै आएको थियो। चीन सार्कको पर्यवेक्षक मुलुक भएपछि चिनियाँ नागरिकहरूलाई १५० दिनका लागि त्यो सुविधा दिन थालिएको हो।

निगरानी

तर निःशुल्क पर्यटक भिसामा नेपाल आएर चिकित्सा पेशादेखि ठूला व्यवसायसम्ममा उनीहरू संलग्न हुने गरेको गुनासो बढेको र केहीलाई पक्राउ गरी फिर्ता समेत पठाइएको अध्यागमन विभागले जनाएको छ।

गृह मन्त्रालयअन्तर्गत रहेको अध्यागमन विभागको कानुन शाखाका प्रमुख चिरञ्जीवी थापाले भने, "धेरै ठाउँमा चिनियाँ पर्यटकहरूले निःशुल्क भिसाको दुरुपयोग गरेको र गलत काम गरेको देखिएको छ। यस्तो गतिविधि नियन्त्रण गर्नुपर्छ भनेर हामीले धेरैलाई निगरानीमा राखेर फिर्ता पनि गरेका छौँ।"

उनले चिनियाँलाई निःशुल्क पर्यटक भिसाका कारण पर्यटकहरूको संख्या बढेको भए पनि समस्या समेत बढेकोले त्यसबारे पुनर्विचार गर्न गत हप्ता मात्रै विभागले गृह मन्त्रालयको ध्यानाकर्षण गराएको बताए।

विभागका अनुसार पछिल्ला केही महिनायता कारबाहीमा पर्नेमा अधिकांश चिनियाँ चिकित्सक र साना व्यापारी छन्।

यद्यपि यो समस्या चिनियाँहरूको हकमा मात्रै भने देखिएको छैन।

पुनर्विचार

गत हप्ता श्रमस्वीकृति विनै काम गरेको आरोपमा काठमाण्डूको दरबारमार्गबाट पक्राउ परेका उत्तर कोरियाली नागरिकहरूविरूद्ध आरोप पुष्टि हुन नसकेको बताउँदै विभागले हालै उनीहरूलाई दूतावासको जिम्मा लगाएको थियो।

पक्राउ परेका ११ जना उत्तर कोरियाली नागरिकमध्ये ६ जना पर्यटक भिसामा नेपाल आएको भए पनि भिसा दुरुपयोग गरेको पुष्टि नभएकोले दूतावासको जिम्मा लगाइएको विभागले जनाएको छ।

अपराध महाशाखाका प्रमुख एसएसपी धिरजप्रताप सिंहले भने, "उत्तर कोरिया बाहेक अरू देशबाट आउने पर्यटकले पनि अन्य काम गरी भिसा दुरुपयोग गरिरहेको भन्ने छ। त्यसकारण हामीले निगरानी बढाएका छौँ।"

पछिल्ला केही वर्षयता पर्यटक भिसा  दुरुपयोग गरे बापत झण्डै पाँच सय जनालाई उनीहरूकै देश फिर्ता गरिए पनि त्यस्ता गतिविधिको अनुगमन चुस्त पार्न स्पष्ट नीति नभएको गुनासा कायमै छन्।


शीर्षक: निजगढ विमानस्थलबारे वातावरणीय मूल्यांकनमा के छ?\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

ठूला, साना र मझौला गरी झण्डै  २४ लाख रुख कटान र १४ सय घरधुरीको स्थानान्तरण गर्नुपर्ने देखिएको पर्यटन मन्त्रालय मातहतको नागरिक उड्डयन प्राधिकरणले गरेको वातावरणीय प्रभाव मूल्याङ्कन (ईआइए) प्रतिवेदनमा उल्लेख गरिएको छ।

विमानस्थल निर्माणका लागि बनाइएको वातावरणीय प्रभाव मूल्याङ्कन (ईआइए) प्रतिवेदनलाई स्वीकृतिका लागि आगामी हप्ता वातावरण मन्त्रालयमा पठाइने अधिकारीहरुले जनाएका छन्।

प्रस्तावित विमानस्थल मुलुकको दोस्रो ठूलो अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थल हुने बताइएको छ।

विगत केही वर्षयता रकम भुक्तानी, कानुनी अड्चन र निर्माण सम्झौताको झमेलामा परेका कारण बहुचर्चित निजगढ विमानस्थलको निर्माण कार्य अवरुद्ध हुँदै आएको थियो।

प्रतिवेदन

तर पछिल्लोपटक सरकारले उक्त राष्ट्रिय गौरवको आयोजनालाई अघि बढाउन गरेको ताजा प्रयत्न अनुसार विमानस्थल निर्माणका लागि वातावरणीय प्रभाव मूल्याङ्कन (ईआइए) प्रतिवेदन तयार पारिएको हो।

सो प्रतिवेदनका अनुसार त्यसको निर्माणका क्रममा झण्डै ६ लाख ठूला र बाँकी साना तथा मझौला गरी २४ लाख रुख कटान गर्नुपर्ने हुन्छ।

त्यसमा वनजंगल फडानी, पानीको मुहान, जैविक पैदावार लगायतका प्राकृतिक स्रोत साधनमा पर्ने प्रभाव र वस्ती स्थानान्तरण लगायतका विषय समेटिएको बताइएको छ।

उक्त प्रतिवेदनबारे पर्यटन मन्त्रालयभित्रको राष्ट्रिय गौरव आयोजनाका एकजना निर्देशक प्रदिप अधिकारीले भने, ''ईआइए प्रतिवेदन तयार भइसकेको छ। सम्भवत आगामी हप्ता वातावरण मन्त्रालय पठाउँछौं। मन्त्रालयवाट स्वीकृत भएपछि रुख कटान आदेश दिनुपर्छ।''

भुक्तानी

उनका अनुसार वातावरण मन्त्रालयले उक्त प्रतिवेदन प्राप्त गरेको ४२ दिनभित्र स्वीकृत भएमा नागरिक उड्डयन प्राधिकरण र नेपाली सेनाले वन विभागको समन्वयमा रुख कटान शूरु गरिने छ।

आठ हजार हेक्टरमा फैलिएको उक्त जमिनको रुख काट्न कम्तिमा २ वर्ष लाग्ने र सम्पूर्ण निर्माणको काम सक्न ५ वर्ष लाग्ने अनुमान गरिएको छ।

यसैबीच उक्त विमानस्थलको विस्तृत सम्भाव्यता अध्ययन गरेको कोरियन कम्पनीलाई भुक्तानी लिन बील भर्पाई सहित २१ दिनभित्र उपस्थित हुन पत्राचार गरिएको पर्यटन मन्त्रालयले जनाएको छ।

पर्यटन मन्त्रालयका सचिव महेश्वर न्यौपानेले भने, ''कम्पनीसँग भएको सम्झौता अनुसार स्वतन्त्र लेखापरीक्षकले दिएको प्रमाण सहित आएमा भुक्तानी दिन मिल्ने बताइएको छ। उहाँहरु प्रमाणसहित आउनुभयो भने भुक्तानी दिन्छौं। नत्र यत्रो ठूलो आयोजना...