शीर्षक: चिनीः मूल्य विवादको ‘स्थायी समाधान खोजिँदै’\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

दशैँअघि मूल्य समायोजनको विषय चाहिँ समितिको क्षेत्राधिकारभित्र नरहेको सरकारका प्रवक्ताले बताएका छन्।

मन्त्रिपरिषद्ले चिनीको मूल्य विवाद समाधानका निम्ति 'रणनीतिक अध्ययन गर्ने जिम्मेवारीसहित' राष्ट्रिय योजना आयोगका सदस्य दिलबहादुर गुरुङको संयोजकत्वमा सात सदस्यीय समिति आइतवार गठन गरेको हो।

सरकारका प्रवक्ता एवम् सञ्चार तथा सूचना प्रविधिमन्त्री गोकुल बास्कोटाका अनुसार समितिले उखुकृषक, चिनी उद्योगी र उपभोक्तासँग छलफल गरी समाधानको उपाय खोज्नेछ।

दीर्घकालीन

उनले भने, "उत्पादकहरूले त उत्पादन प्रवर्धनमा जोड दिनुपर्ने हो। तर कतिले त चिनीको आयातसम्बन्धी व्यापार पनि गर्छन्। त्यसैले केही समस्या छन्। रणनीतिक रूपमा हामी दीर्घकालीन उपाय खोज्छौँ।"

सरकारले तोकेको चिनीको अधिकतम मूल्य, संसद्को लेखा समितिले दिएको निर्देशन र बजार भाउबीच तालमेल नहुँदा मूल्य विवाद चुलिएको छ।

त्यसैले लेखा समिति नै मूल्य निर्धारणमा आग्रसर देखिएको छ।

सात दिनभित्र प्रतिवेदन दिने जिम्मेवारी पाएको उपसमितिका संयोजक लेखराज भट्टले भने, "हामीले बजार भाउ पनि बुझ्यौँ। कागजपत्र सङ्कलन भइसक्यो।"

नेपालमा उखु किसानदेखि चिनी उत्पादनसम्ममा थुप्रै समस्या रहँदै आएको लामो समय भइसकेको छ।

त्यसैले स्थायी समाधानका लागि शुरूवातदेखि नै काम गर्नुपर्ने उपभोक्ता हित संरक्षण मञ्च काठमाण्डूकी अध्यक्ष कुमारी खरेल बताउँछिन्।

अनुगमन

उनी भन्छिन्, " बेलैदेखि राज्यले व्यवस्थापन र अनुगमन गर्दै आयो भने निकास निस्किन्छ।"

अधिकारीहरूका अनुसार नेपालमा बर्सेनि १ लाख ८० हजार मेट्रिक टन चिनी उत्पादन हुन्छ भने माग २ लाख ४० हजार मेट्रिक टन छ।

यो वर्ष सरकारले एक लाख मेट्रिक टन मात्र चिनी खरिद गर्न अनुमति दिएको थियो।

यद्यपि दशैँ जस्तो चाडका बेला अभाव देखाउँदै बढी मूल्यमा विक्री हुँदै आएको भन्दै संसद्‌मा समेत आवाज उठेको छ।


शीर्षक: चिनीलाई पनि चुरोटलाई जस्तै हानिकारक मान्ने बेला आयो कि?\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

ब्रिटेनमा सन् २००७ मा  धूमपान प्रतिबन्धित गरियो, त्यसको एक दशकपछि   सामान्य खोल राख्नुपर्ने बाध्यकारी व्यवस्था गरियो। त्यो सबै मानिसहरूलाई चुरोट खानबाट निरुत्साहित गर्न गरिएको हो।

र, चिनी पनि चुरोटकै बाटो लागिरहेको देखिन्छ।

ब्रिटेनमा गुलियो पेय पदार्थमाथि कर लगाइएको छ।

र अहिले अग्रणी थिङ्क ट्याङ्कले गुलिया पदार्थको आवश्यकता भन्दा बढी खपतका कारण चिनी प्रयोग हुने सबै खाद्यपदार्थहरूलाई आकर्षक नबनाइयोस भनेर साधारण खोल राखेर बेच्नुपर्ने व्यवस्था गर्न माग गरिएको छ।

उक्त माग इन्स्टिट्यूट फर पब्लिक पोलिसी रिसर्च (आइपिपिआर) ले आफ्नो नयाँ प्रतिवेदनमा गरेको छ।

गुलियो पेयपदार्थले 'असामयिक मृत्युको सम्भावना बढाउँछ'

कति चुरोट बराबर एक बोतल रक्सी?

सामान छान्न उपयोगी

आइपिपिआरका निर्देशक टम किबासी यसले साँच्चै फरक पार्ने विश्वास गर्छन्।

"साधारण खोलले हामीलाई राम्रो सामान छान्न मद्दत गर्छ र व्यस्त अभिभावकलाई सामान किनिदिन कर गर्ने बच्चाले गर्ने पिरलोमा कमी ल्याउँछ," उनले भने।

यसको साथै तयारी खानेकुराहरूको विज्ञापनमा पनि प्रतिबन्ध लगाउने लगायतका अरू उपायहरू अपनाइएको उनी हेर्न चाहन्छन्।

त्यसबारे पहिल्यै मन्त्रीहरूले सोचिसकेका छन्।

तर के साधारण खोल हाल्ने कदम सफला होला?

एनर्जी ड्रिङ्कलाई प्रतिबन्ध?

कदमविरुद्ध उद्योग

उद्योगहरूले यसबारे आपत्ति जनाइसकेका छन्। खाद्यान्न र पेय पदार्थसम्बन्धी महासङ्घले सामानको ब्र्याण्डिङ गर्न पाउनु आफ्नो "आधारभूत व्यवसायिक स्वतन्त्रता" र "प्रतिस्पर्धा विपरित" भएको दाबी गरेका छन्।

त्यस्तै खालको तर्क चुरोट उद्योगहरू पनि अघि सारेका थिए। तर एकपछि अर्को सरकारले त्यसपछि कडा अडान राख्दै आएका छन्।

तर गुलिया खानेकुराहरूमा साधारण खोल हाल्ने कुरालाई भने सरकारले निर्देशन दिइसकेको छैन।

बरु, स्वास्थ्य र सामाजिक सुरक्षासम्बन्धी मन्त्रालय डिपार्टमेन्ट अफ हेल्थ एण्ड सोसियल केअरले इङ्गल्याण्डका प्रमुख मेडिकल अधिकृत प्राध्यापक डेम स्याली डेभिसले के भन्छिन् त्यो सुन्न पर्खिरहेको जनाएको छ।

किन? किनभने सन् २०३० सम्ममा बालबालिकामा देखा पर्ने मोटोपनाको समस्या आधा कम गर्ने लक्ष्य पूरा गर्न साहसिक कदम चाल्न आवश्यक छ।

त्यसका लागि कुनै पनि कसर बाँकी नराखिएको सुनिश्चित गर्नका लागि डेम स्यालीलाई त्यस्ता कदमहरूको समीक्षा गर्न भनिएको छ।

खासमा, उनले आइपिपिआरले अघि सारेको अर्को उपाय अपनाउन पनि सुझाव दिइसकेकी...


शीर्षक: चिम्पाञ्जी: विशेष संरक्षण गर्नुपर्ने समूहमा\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

चिम्पाञ्जी जस्ता प्रजातिको संख्या घट्दो छ, तीन पुस्ताअघिको तुलनामा अहिले त्यसको संख्या ५० % कम भइसक्यो

थप संरक्षण आवश्यक परेका जनावरमा चिम्पाञ्जी, चितुवा र जिराफ परेका छन्।

विश्वका सबभन्दा ठूला माछा मध्ये एक- ह्वेल शार्क पनि उक्त सूचीमा परेका छन्।

मौसम अनुसार एकदेशबाट अर्को देशमा पुग्ने घुमन्ते प्रजातिको संरक्षण गर्नुपर्ने माग पनि गरिएको छ।

दायित्व

आयोजक समुहका कार्यकारी सचिव ब्राड्नी च्याम्बरले भने, "घुमन्ते प्रजातिको भविष्य हाम्रो भविष्यसँगै जोडिएको कुरा हो र त्यसलाई जोगाउनु हाम्रो दायित्व।"

सरकारी प्रतिनिधिहरुले समुन्द्रको फोहोरको नकारात्मक असर कम गर्न ध्वनि प्रदूषण र जलवायु प्रदूषणको प्रभाव कम गर्नेतर्फ सहयोगी बन्ने प्रतिबद्धता व्यक्त गरेका थिए।

कार्यक्रम संयुक्त राष्ट्रसंघीय वातावरण कार्यक्रम 'युनेप'को सहयोगमा भएको  थियो।

पर्यटकहरु फिलिपिन्समा ह्वेल शार्कसँगसँगै पौडिन पाउँछन्

१२९ देशका १ हजारभन्दा बढी प्रतिनिधिहरु कार्यक्रममा सहभागी थिए।

चीनका प्रतिनिधिहरु उक्त कार्यक्रममा प्रतिनिधि थिएनन् तर आयोजकहरुका अनुसार चीनले पनि हस्तिहाड व्यापार बन्द गर्ने र शार्कको पखेटाको झोल खाने चलनमा प्रतिबन्ध लगाएकाले केही प्रगति गर्दैछ।

अफ्रिकाका केही स्तनधारी लगायत दश प्रकारका गिद्ध प्रजाति पनि विशेष संरक्षण गर्नुपर्नेमा परेका छन्।

गोबी भालु

जिराफहरु पनि संसारमा घट्दै गएका छन्।

अब जम्माजम्मी ९०,००० जिराफहरु बाँकी रहेको बताइन्छ।

मंगोलिया र चीनमा मात्र पाइने त्यति प्रचारमा नआएको गोबी मरुभूमिमा पाइने गोबी भालु पनि संरक्षण गर्नुपर्ने बताइएको छ।

आयोजकहरुका अनुसार प्राकृतिक बासस्थानमा त्यस्ता प्रकारका भालु अब ४५ वटा मात्र बाँकी रहेका छन्।


शीर्षक: चियाङ स्वीजन: अमेरिकाले देशनिकाला गरेका वैज्ञानिक जसले चीनलाई चन्द्रमामा पुर्‍याए\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

चियाङ चीनको क्षेप्यास्त्र र अन्तरिक्ष कार्यक्रमका पिता हुन्

साङ्घाईमा ७० हजार कलाकृति राखिएको एउटा सङ्ग्राहलय छ। ती सबै कलाकृति एउटै व्यक्तिलाई समर्पित छन्- जनताका वैज्ञानिक अर्थात् चियाङ स्वीजनलाई।

चियाङ चीनको क्षेप्यास्त्र र अन्तरिक्ष कार्यक्रमका पिता हुन्।

उनको अनुसन्धानले चीनको पहिलो भू-उपग्रह अन्तरिक्षमा पठाउने रकेट विकास गर्न र आणविक हतियारको रूपमा क्षेप्यास्त्र बनाउन सहयोग गर्‍यो।

अनि उनी राष्ट्रिय नायकका रूपमा स्थापित भए।

तर अर्को महाशक्ति, जहाँ उनले अध्ययन र एक दशकभन्दा बढी काम गरे, त्यहाँ उनको महत्त्वपूर्ण योगदानलाई बिरलै याद गरिन्छ।

जन्म र अध्ययन

चियाङ सन् १९११ मा जन्मिएका हुन्। त्यसबेला चीनमा अन्तिम राजवंशलाई समाप्त पार्दै गणतन्त्र स्थापना हुन लागेको थियो।

उनका बाबुआमा नै शिक्षित थिए र उनका पिताले जापानमा काम गरेर फर्किएपछि चीनको राष्ट्रिय शिक्षा प्रणालीको स्थापना गरेका थिए।

बाल्यकालमै उनी तीक्ष्ण थिए भन्ने प्रमाणहरू देखिएका थिए र अन्तत: उनी साङ्घाईको जिआओ टोङ विश्वविद्यालयमा स्नातक तहमा प्रथम भए।

उनले अमेरिकाको म्यासाच्युसेट्स इन्स्टिट्युट अफ टेक्नोलोजी एमआईटीको एउटा दुर्लभ छात्रवृत्ति पाए।

सन् १९३५ मा उनी बोस्टन पुगे। युनिभर्सिटी अफ नर्थ जोर्जियाको इतिहासका प्राध्यापक क्रिस जेस्पर्सन उनले विदेशीप्रतिको घृणा र रंगभेदको सामना गरे भन्ने ठान्छन्।

तर त्यसबेला त्यहाँ आशा र विश्वास पनि थियो र चाँडै मानिसहरूले उनको ज्ञानको सम्मान गर्न थाले।

आफ्ना वकिलका साथमा चियाङ

आविष्कारमा प्रवेश

हङ्गेरीका आप्रवासी थियोडर भोन कार्मन त्यसबेलाका एकदमै प्रभावशाली एरोनटिकल इन्जिनियर थिए।

उनले क्यालिफोर्निया इन्स्टिट्युट अफ टेक्नोलोजी क्यालटेकमा अध्यापन गर्थे। उनीसँगै पढ्नका लागि चियाङ क्यालटेकमा गए।

उनी र अर्का उल्लेखनीय वैज्ञानिक फ्रान्क मलिनाले एउटै कार्यालयमा बसेर काम गरे। फ्रान्क 'सुसाइड स्वाड' भनेर चिनिने आविष्कारकहरूको एउटा सानो समूहको मुख्य सदस्य थिए।

आफ्नो ज्ञानका कारण चियाङ पनि उक्त समूहमा प्रवेश गरे। 'इस्केप फ्रम अर्थ: अ सेक्रेट हिस्ट्री अफ द स्पेस रकेट' नामक पुस्तकका लेखक फेजर म्याकडोनल्डका अनुसार त्यसबेला रकेट निर्माणको कुरा गर्दा धेरैले त्यसलाई काल्पनिक भन्थे।

तर दोस्रो विश्वयुद्ध सुरु भएसँगै त्यसमा परिवर्तन आयो। सुसाइड स्वाडप्रति अमेरिकी सेनाले चासो दियो।

सैन्य सहयोजमा रकेट...


शीर्षक: चीता: प्रतियोगितामा सङ्कटापन्न वन्यजीव चीताका उत्कृष्ट तस्बिर\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

उक्त प्रतियोगितामा २,४०० फोटोग्राफरले केन्या, नामिबिया, टान्जानिया र दक्षिण अफ्रिकामा खिचेका तस्बिरहरू पठाएका थिए।

ती १० तस्बिर आगामी अक्टोबर महिनामा 'रिमेम्बरिङ चीटाज' नामक पुस्तकमा विश्वका अग्रणी वन्यजन्तु फोटोग्राफरले नि:शुल्क उपलब्ध गराएका तस्बिरसँगै प्रकाशित गरिनेछ।

प्रतियोगितामा सहभागी हुँदा फोटोग्राफरहरूले तिरेको शुल्क नामिबिया र केन्यामा सञ्चालित चीता संरक्षण परियोजनालाई दिइनेछ।

अहिले संसारमा ७,००० वटाजति चीता बाँकी छन्। त्यसैले रिमेम्बरिङ वाइल्डलाइफले वन्यजन्तुहरूले खेपेको जोखिमबारे जनचेतना अभिवृद्धि गर्ने उद्देश्य राखेको छ।

प्रतियोगितमा सर्वोत्कृष्ट ठहरिएका तस्बिरहरू यहाँ प्रस्तुत छ।

'भाइ भए भरोस'

फूलसँग लुकामारी

कालो बादलमुनि

रूख चढ्न सिक्दै

कता होला सिकार?

नजिकैबाट हेर्दा

खुला आकाशमुनि मैदानमा एक्लै...

मातृवात्सल्य

विपरीत दिशा

सबै तस्बिरहरूको सर्वाधिक माथि उल्लेख गरिएअनुसार सुरक्षित


शीर्षक: चीन - उत्तर कोरिया सम्बन्ध अपरिहार्य: किम जङ्-अन\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

बेइजिङ उत्तर कोरियाको सबैभन्दा घनिष्ट साझेदार भएपनि किमको परमाणु कार्यक्रमका कारण त्यसमा केही चिसोपना आएको बताइन्छ।

राष्ट्रसङ्घले उत्तर कोरियामाथि लगाएको नाकाबन्दीको चीन साझेदार हो।

सीको दुईदिने प्योङ्याङ भ्रमण शुक्रवार सकिन्छ।

त्यसको एक सातापछि २० औद्योगिक राष्ट्रहरूको समूह 'जी-२०' को सम्मेलनको अवसरमा सीले अमेरिकी राष्ट्रपति डोनल्ड ट्रम्पसँग भेट्दैछन्।

अमेरिकासँगका विवाद

सी र किम अहिले अमेरिकासँग विवादमा छन्। चीनको तनाव व्यापारका बिषयमा छ भने उत्तर कोरियाको तनाव परमाणु हतियारका कारण छ।

उत्तर कोरियाली सरकारी समाचार संस्था केसीएनएले शुक्रवार सीको भ्रमणलाई निकै साङ्केतिक भनेको छ।

उसले भनेको छ: "अन्तर्राष्ट्रिय र क्षेत्रीय अवस्थामा गम्भीर र जटिल परिवर्तनहरू भइरहेका बेला दुई नेताहरूले कोरियाली प्रायद्विप सहितका क्षेत्रीय र महत्त्वपूर्ण विषयमा आफ्ना दृष्टिकोण साटेका छन्।"

केसीएनएले किमलाई उद्धृत गर्दै दुई साझेदार देशबीच भएका वार्तालाई 'अपरिहार्य' र 'अपरिवर्तनीय' मित्रता प्रदर्शन गर्ने 'महत्त्वपूर्ण अवसर' भएको बताएको छ।

स्वागत र सङ्केत

बिहीवार साँझ सीको सम्मानमा धेरै मानिसहरू सहभागी हुने उत्तर कोरियाली खेलका विशेष प्रस्तुतिहरू देखाइएको थियो।

जसमा सहभागी दशौँ हजार मानिसहरूले कोरियाली संस्कृति र इतिहास झल्किने प्रस्तुतिहरू देखाएका थिए।

हजारौँ प्रस्तुतकर्ताहरूले किताबका रङ्गिन पानाहरू लयबद्ध बनाउँदै रङ्गशालाको एक कुनामा ठूल्ठूला तस्विर देखाएका थिए। जसमा राष्ट्रपति सीको तस्बिर समेत थियो।

विश्वले एक्ल्याइरहेका बेला उत्तर कोरियाका लागि अझै चीनको साथ आफूलाई भएको देखाउने अवसर हो।

चीन उत्तर कोरियाको सबैभन्दा ठूलो व्यापार साझेदार हो।


शीर्षक: चीन उइगर मुस्लिम: जनसङ्ख्या घटाउने लक्ष्य रहेको चिनियाँ अध्ययनको खुलासा\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

नयाँ जागिरको निम्ति भन्दै उनीहरूलाई सार्ने चीन सरकारको नीति रहेको बताइएको छ।

प्रमाणहरूले सिनजियाङभर पुनर्शिक्षा शिविर बनाइएको र उक्त नीति उनीहरूलाई नियन्त्रण गर्ने कडा उपाय भएको देखाएको छ।

बेइजिङले योजनाबद्ध रूपमा जनसङ्ख्या पातलो बनाउने उद्देश्य नभएको बताउँदै ग्रामीण गरिबी निर्मुल पार्ने योजना भएको बताएको छ।

तर सरकारले भने त्यस्तो आरोप अस्वीकार गरेको छ र मानिसहरूलाई रोजगारीका लागि पठाउँदा त्यसले आम्दानी बढ्ने र ग्रामीण भेगमा रहेको बेरोजगारी र गरिबीको समस्या सम्बोधन गर्ने जनाएको छ।

उच्च अधिकारीको जानकारीका लागि बनाइएको तर असावधानीबस अनलाइन राखिएको एउटा प्रतिवेदन, हल्ला फिजाउन बनाइएका रिपोर्टहरू, अन्तरवार्ताहरू र चीनका विभिन्न स्थानमा रहेका कारखानाको भ्रमण गरेर बीबीसीले अनुसन्धान गरेको हो।

बीबीसीले दुई प्रमुख पश्चिमी ब्रान्डका कम्पनीमा उइगर श्रमिकहरू सारिनुका कारणबारे प्रश्न सोधेको थियो। किनभने त्यसले विश्वव्यापी रूपमा सामान उपलब्ध बनाउने कम्पनीहरूमाथि गम्भीर चासो उत्पन्न भएको छ।


शीर्षक: चीन उइगरः 'दाह्री पालेको, नकाब लगाएको र इन्टरनेट चलाएकोमा मुस्लिम समुदायका मानिसहरू थुनामा'\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

पश्चिमी क्षेत्र सिन्जियाङका ३,००० भन्दा बढी व्यक्तिका विवरणहरू सूचीकृत गर्दै त्यसले मानिसहरूको दैनिक जीवनका अति व्यक्तिगत कुराहरू पनि समेटेको छ।

सावधानीपूर्वक तयार पारिएको १३७ पृष्ठको दस्ताबेजमा मानिसहरूले कसरी प्रार्थना गर्छन्, कस्तो लुगा लगाउँछन्, कोसँग सम्पर्क राख्छन् र उनीहरूका परिवारका सदस्यले कस्तो व्यवहार गर्छन् भन्नेसम्मका विवरण समेटिएका छन्।

आतङ्कवाद र धार्मिक अतिवादसँग लडिरहेको भन्दै चीनले कुनै गलत काम नगरेको बताउने गरेको छ।

जोखिम

यो दस्ताबेज सिन्जियाङस्थित त्यही स्रोतले व्यक्तिगत रूपमा ठूलो जोखिम मोल्दै चुहावट गरेको हुनुपर्छ जुन स्रोतले गत वर्ष निकै संवेदनशील दस्तावेजहरू बाहिर ल्याएको थियो।

सिन्जियाङमा चिनियाँ नीति बारेका अग्रणी विज्ञमध्येका एक वाशिङ्टनस्थित भिक्टिम्स अफ कम्युनिज्म मेमोरिअल फाउन्डेशनसँग आबद्ध डा. एन्ड्रिआन जेन्ज चुहावट गरिएको पछिल्लो दस्ताबेज वास्तविक भएको विश्वास गर्छन्।

"यो महत्त्वपूर्ण दस्ताबेज परम्परागत धार्मिक अभ्यासलाई दबाउन र दण्डित गर्न बेइजिङ कति सक्रियताका साथ लागिपरेको छ भन्ने कुराको आजको मितिसम्म मैले देखेको सबैभन्दा बलियो प्रमाण हो," जेन्ज भन्छन्।

'नम्बर फोर ट्रेनिङ सेन्टर' भनेर उल्लेख गरिएको एउटा शिविरलाई जेन्जले पनि पहिचान गरेका छन्।

चिनियाँ अधिकारीहरूले गत वर्षको मे महिनामा बीबीसीलाई भ्रमण गराएका शिविरमध्ये त्यो एउटा हो।

बीबीसीको टोलीले ल्याएका धेरै प्रमाणहरूलाई नयाँ दस्ताबेजले पुष्टि गरेको छ, त्यसमा समावेश गरिएका मानिसहरूको गोपनीयता कायम राख्न प्रकाशनका लागि केही सम्पादन गरिएको छ।

तीन सय ११ जना व्यक्तिमाथि चलाइएको अनुसन्धानका विस्तृत विवरण त्यसमा छ।

उद्देश्य

त्यसमा उनीहरूको पृष्ठभूमि, धार्मिक चालचलन तथा सयौँ आफन्त, छिमेकी र साथीहरूसँगको सम्बन्धबारे विवरण रहेका छन्।

सिन्जियाङस्थित एउटा शिविर

अन्तिम कोलममा निर्णय लेखिएका छन् जसमा पुनर्शिक्षण शिविरहरूमा रहेका व्यक्तिहरूलाई छाड्नुपर्छ वा राखिराख्नुपर्छ र रिहा गरिसकिएका मानिसहरूलाई फर्काउन आवश्यक छ वा छैन भनिएको छ।

ती शिविरहरू नितान्त रूपमा विद्यालय हुन् भन्ने चिनियाँ दाबीसँग यो प्रमाण सीधै विरोधाभासपूर्ण छ।

पछिल्लो दस्तावेजको समीक्षा र पुष्टि गर्ने एउटा लेखमा जेन्जले चिनियाँ प्रणालीको वास्तविक उद्देश्यबारे त्यसले निकै गहिरो बुझाइ प्रदान गरेको भनेका छन्।

पाँच सय ९८ औँ लहरमा पहिलो नाम हेल्सेम भएकी...


शीर्षक: चीन दक्षिण एशिया : भारतलाई कोभिड सङ्कटले गाँज्दा दक्षिण एशियामा चीनको पदचापको अर्थ\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

चीन, नेपाल, बाङ्लादेश, पाकिस्तान, श्रीलङ्का र अफगानिस्तानबीच गत बुधवार भएको भर्चुअल बैठक

गत मङ्गलवार दक्षिण एशियाका पाँच देशका विदेश मन्त्रीहरूसँग भर्चुअल कुराकानीका क्रममा चिनियाँ विदेशमन्त्री वाङ यीले खोप लगायत अत्यावश्यक सामग्री आपूर्तिमा चीनले मद्दत गर्ने बताएका थिए।

भर्चुअल बैठक चीन, नेपाल, बाङ्लादेश, पाकिस्तान, श्रीलङ्का र अफगानिस्तानबीच भएको थियो।

उक्त  बैठकपछि जारी गरिएको संयुक्त विज्ञप्तिमा चीन-दक्षिण एशिया आपत्‌कालीन आपूर्ति भण्डार सहितका संरचना स्थापना गर्ने घोषणा गरिएको छ।

दक्षिण एशियाको प्रमुख शक्ति राष्ट्र भारतलाई कोभिड-१९ को सङ्कटले नराम्रोसँग गाँजेको समयमा चीनले देखाएको पछिल्लो सक्रियतालाई विज्ञहरूले अर्थपूर्ण भनेका छन्।

यसको महत्त्व के छ?

परराष्ट्र मामिला विज्ञ दिनेश भट्टराई चीनले दक्षिण एशियाका पाँच देशहरूलाई कोभिड-१९ विरुद्धको सहकार्यमा सहमत गराउनुको भूराजनीतिक आयाम रहेको बताउँछन्।

उनले भने, "चीनलाई कोरोनाभाइरसको महामारीले दक्षिण एशिया क्षेत्रमा प्रवेश गर्ने एउटा राम्रो मौका दिएको जस्तो मलाई लाग्छ। यतिबेला महामारीको कारणले भारतको अवस्था अप्ठेरो देखिएको छ। संयुक्त विज्ञप्तिमा चीनले आफ्नो धारणा समावेश गर्न सकेको छ र यसो हेर्दा अहिलेको परिस्थितिलाई उसले आफ्नो पक्षमा पार्न खोजेको जस्तो देखिन्छ।"

उनले थपे, "भारतले देशभित्र त्यत्रो आवश्यकता हुँदा हुँदै उदारता देखाउँदै हामी सहितका देशलाई खोप उपलब्ध गरायो। तर अहिले दिल्ली अप्ठेरोमा परेको समयमा चीनले यो क्षेत्रमा आफ्नो उपस्थिति बढाउने प्रयास गरेको देखिन्छ।"

विदेशमन्त्री स्तरीय उक्त बैठकको बुधवार जारी गरिएको विज्ञप्ति अनुसार चीनले कोभिड-१९ विरुद्ध जुझ्न स्वास्थ्य सामग्री र प्राविधिक सहयोग उपलब्ध गराउने प्रतिबद्धता जनाएको छ।

यसैबीच चीनका राष्ट्रपति सि जिनपिङले भारतका प्रधानमन्त्री नरेन्द्र मोदीलाई कोभिड सङ्कटमा चिनियाँ सहयोग उपलब्ध गराउने विशेष सन्देश शुक्रवार पठाएको बीबीसी हिन्दीले छापेको छ।

कोभिड-१९ को उत्पत्तिलाई राजनीतिकरण गर्न नहुने धारणा विदेश मन्त्रीहरूले राखेको उल्लेख गर्दै सहभागी देशहरूबीच खोपको सह-उत्पादन सहितका क्षेत्रमा निरन्तर सहकार्य गर्ने उक्त विज्ञप्तिमा जनाइएको छ।

चिनियाँ विदेश मन्त्रीले बैठकमा बेइजिङले अनुदानमा र व्यापारिक सम्झौता अनुसार खोप दिने र ६ देशबीचको संयन्त्र बनाएर यो क्षेत्रमा खोपको माग सम्बोधन गर्न सकिने...


शीर्षक: चीन र भारत, अमेरिका र युरोप कहाँ कति मासु खाइन्छ\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

स्वस्थ्य रहन र यसले वातावरणलाई पार्ने प्रभाव वा जनावरको कल्याण गर्ने जस्ता कारण देखाउँदै त्यसो भन्ने गरिन्छ।

ब्रिटेनका एक तिहाइ भन्दा बढी मानिसहरुले कि मासु खान छोडेको वा आफ्नो खानामा यसको मात्र कम गरेको दाबी गरेका छन। यस्तै अमेरिकाका दुई तिहाइ नागरिकले कम्तीमा दुई मध्ये एक थरि मासु कम खान थालेको बताएका छन्।

मासुरहित सोमवार र भेगनवरी जस्ता प्रयासहरु तथा थुप्रै डक्युमेन्ट्रिहरू र  शाकाहारी भोजनबारे वकालत गर्ने ठूला व्यक्तित्वहरूले मासु कम सेवन गर्नुका सम्भावित फाइदाबारे जोड दिएका कारण यस्तो प्रवृत्ति बढेको हो।

तर के यस्ता भावनाहरूले प्रभाव पारेका छन्?

बढ्दो आम्दानी

पचास वर्ष यता मासु खपत धेरै बढेको छ।

मासु उत्पादन सन् १९६० को ७ करोड टनको तुलनामा सन् २०१७ मा पाँच गुणा बढी ३३ करोड टन पुगेको छ।

संसारमा जनसङ्ख्या धेरै बढेको कारण मासु खपत पनि बढेको छ।

सन् १९६० को सुरुतिर यहाँ तीन अर्ब मानिस थिए। अहिले ७.६ अर्ब छन्।

जनसङ्ख्या एउटा कारक भएपनि मान्छेहरू धनी बन्दै गइरहेका छन् र गएको आधा शताब्दीमा आय तीनगुणा बढेको छ।

र मुलुकहरूबीच मासु खपतको तुलना गर्दा धनी मुलुकले धेरै मासु खाने र कम आयवाला मुलुकले थोरै खाने देखिएको छ।

कसले सबभन्दा बढी मासु खान्छन्?

संसारभर मासु खाने प्रवृत्ति हेर्दा त्यो सम्पत्तिसँग प्रत्यक्ष जोडिएको देखिन्छ।

सन् २०१३ मा अमेरिका र अष्ट्रेलिया सबभन्दा धेरै मासु खाने राष्ट्रहरू थिए।

उनीहरूसँगै न्यूजील्याण्ड र अर्जेन्टिना थिए। त्यहाँ प्रतिव्यक्ति प्रतिवर्ष मासु खपत १०० किलोभन्दा बढी थियो। यति मासु भनेको पचासवटा कुखुरा वा आधा गाई बराबर हुन्छ।

मासुको उच्च खपत पश्चिमा मुलुकहरूमा प्रष्ट देखिन्छ। पश्चिम युरोपेली मुलुकहरूमा प्रतिव्यक्ति खपत ८० देखि ९० किलो प्रतिवर्ष छ। संसारका गरिब मुलुकहरूले असाध्यै कम मासु खान्छन्।

इथियोपियामा प्रतिव्यक्ति खपत सात किलो प्रतिवर्ष छ, रवाण्डामा आठ किलो, नाइजेरियामा नौ किलो छ जुन युरोपेली मुलुकको खपतको तुलनामा दश गुणासम्म कम हो।

न्यून आय भएका मुलुकहरूमा मासु अहिले पनि विलासिता हो।

यी तथ्याङ्कहरूले प्रतिव्यक्ति मासु खपत देखाएपनि घरहरूमा वा पसलमा फ्याँकिने खाद्यवस्तुको मात्रा यसमा समेटिएको छैन। मान्छेहरू यसमा देखाइएभन्दा केही कम मासु खान्छन् तर यी चित्रहरू लगभग मिल्ने अनुमान हुन्।

मध्य आयभएका मुलुकमा मासुको बढ्दो माग

धनी मुलुकहरूले...


शीर्षक: चीन सुनखानी दुर्घटना: फसेका ११ श्रमिक जमिनमुनि कसरी दुई हप्तासम्म बाँचे\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

पहिलो खानी अन्वेषणकर्ता श्रमिकलाई आइतवार बिहान बाहिर निकालिएको थियो

टेलिभिजन फुटेजमा देखिएअनुसार प्रकाशबाट बच्न आँखा ढाकेका पहिला श्रमिकलाई बाहिर निकालिँदा आपत्कालीन सेवाका मानिसहरूले ताली बजाएका थिए।

उक्त खानीमा अझै हराइरहेका १० श्रमिकहरू खोज्ने काम जारी छ।

शाङ्दोङ प्रान्तको हुसन सुनखानीको प्रवेश सुरुङ १० ज्यानुअरीमा एउटा विस्फोटनपछि ध्वस्त भएको थियो।

कुल २२ जना फस्नेगरी भएको उक्त घटनाको कारण अझै थाहा भएको छैन।

कम्तीमा एक जनाको मृत्यु भएको छ भने अझै बाँकी १० जना जमिनमुनि जीवितै छन् कि छैनन् थाहा छैन।

पहिलो खानी अन्वेषणकर्ता श्रमिकलाई आइतवार बिहान बाहिर निकालिएको थियो।

खानीमा ड्रिल गर्ने काम निकै कठिन मानिन्छ

तत्कालै अस्पताल पुर्‍याइएका उनको अवस्थालाई 'निकै कमजोर' बताइएको छ।

उनको उद्धारपछिको एक घण्टापछि थप जना श्रमिकहरूलाई खानीको विभिन्न भागबाट निकालिएको थियो।

चिनियाँ सरकारी सञ्चारमाध्यम सीसीटीभीका अनुसार तीमध्ये एक जना घाइते भएका छन्।

अधिकारीहरूले अन्य १० जनासँग अझै सम्पर्क स्थापित गर्न सकेका छैनन्

केही अन्यलाई अस्पताल पुर्‍याइनुअघि उद्धारकर्ताको सहारामा आफै हिँडेको देखिएको थियो।

भासिएको सुरुङलाई खुला गरेर अघि बढ्नका लागि हप्तौँ लाग्ने देखिएपछि उद्धार प्रयासलाई निकै तीव्रता दिइएको थियो।

प्रमुख उद्धारकर्ता डु बिङ्जिअनले सरकारी समाचारपत्र ग्लोबल टाइम्सलाई भने: "आइतवार बिहान उद्धार गर्न बनाइएको डुँडले एउटा अवरोध छिचोलेर जमिनमुनिको सुरुङसम्म पुगेको थियो। जसले उद्धारकर्तालाई काम अगाडी बढाउन सघायो।"

सुरुमा उद्धार गरिएका व्यक्ति सुनखानीको भिन्न ठाउँमा फसेका थिए।

उद्धारकर्ताहरूले एउटा साँघुरो सुरुङबाट खानीभित्र फसेका श्रमिकहरूसँग सञ्चार गरेका थिए

दश जनाको अर्को समूहले भने केही दिनदेखि खाना र औषधि पाइरहेको थियो।

उक्त समूहले उद्धारकर्ताहरूलाई आफूहरूभन्दा १०० मिटर तल एक्ला श्रमिकसँग आफूहरूको एकप टक सम्पर्क भएको बताएका थिए।

अधिकारीहरूले अन्य १० जनासँग अझै सम्पर्क स्थापित गर्न सकेका छैनन्।

उद्धार अधिकारी डुले 'बाँकी मानिसहरू रहेको ठानिएको [खानीको] छैटौँ केन्द्रीय भागमा उद्धारकर्ता कहिले पुग्छन् भन्ने अझै थाहा हुन नसकेको' बताएका छन्।

श्रमिकहरू यतिका दिन कसरी जीवितै रहन सके?

एक हप्तासम्म त्यहाँ कोही जीवित रहन सक्ने कुनै सङ्केत पाइएको थिएन।

तर १७ ज्यानुअरीमा उद्धारकर्ताहरूले एउटा...


शीर्षक: चीन स्थापना दिवस: कम्युनिस्ट पार्टीले कसरी देशमा शासन गर्छ\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

अध्यक्ष माओको बेलादेखि नै कम्युनिस्ट पार्टीले नेतृत्व गर्दै चीनलाई आजको आर्थिक महाशक्ति बनाइदिएको हो। तर त्यसक्रममा त्यो दलले कुनै विपक्षीलाई सहेको छैन र विद्रोहलाई दबाउँदै आएको छ।

जनवादी गणतन्त्र चीनले भर्खरै आफ्नो स्थापनाको ७० औँ वार्षिकोत्सव मनाएको छ। यही सन्दर्भमा हामीले त्यो दलले के भूमिका खेल्छ र कसरी देश चलाउँछ भन्ने विषयलाई हेर्दैछौँ।

देशको प्रहरीदेखि सेनासम्म जोडेर पूरै देश कम्युनिस्ट पार्टीको पूर्ण नियन्त्रणमा छ।

नौ करोड सदस्य रहेको कम्युनिस्ट पार्टीलाई तल फराकिलो र माथि साँघुरो हुँदै जाने पिरामिड शैलीमा सङ्गठित गरिएको छ। सबैभन्दा माथि पार्टीको पोलिटब्यूरो छ र शीर्षस्थ स्थानमा चाहिँ राष्ट्रपति सी रहेका छन्।

न्याश्नल पीपल्स कङ्ग्रेस नाम गरेको संसद् पनि छ तर त्यसले पार्टीको नेतृत्वले गरेको निर्णयलाई सदर गर्ने काम मात्र गर्छ।

कम्युनिस्ट पार्टीले सञ्चारमाध्यम र इन्टरनेटमाथि कडा नियन्त्रण कायम गर्छ। त्यसबाट विद्रोहलाई मत्थर पार्न सहयोग पुगेको छ।

चीनलाई माया गर्छु भन्नु नै चिनियाँ कम्युनिस्ट पार्टीलाई माया गर्नु हो। त्यस क्रममा बहुलवादी र प्रजातान्त्रिक ढाँचाका शासन पद्धतिलाई अस्वीकार गर्दै राष्ट्रिय एकता र आर्थिक वृद्धिमा विशेष जोड दिइएको छ।

चीनको संसद्ले कानुन पारित गर्ने काम गर्छ

चीन वास्तवमा एकदलीय सरकार भएको राष्ट्र हो।

कम्युनिस्ट पार्टीको नेतृत्वदायी भूमिकालाई संविधानमा समेटिएको छ। देशमा कयौँ साना दलहरू रहेका छन् तर तिनले कम्युनिस्टहरूलाई समर्थन गर्नैपर्छ।

चीनका निर्माता माओको नेतृत्वमा कम्युनिस्ट पार्टीले देशमा कडा अधिनायकवादी समाजवाद लागु गर्‍यो। तथापि 'ग्रेट लीप फोर्वर्ड' अर्थात् अग्रगामी छलाङ भनिने कार्यक्रम, भोकमरी र सांस्कृतिक क्रान्तिका कारण देशभरि दशौँ लाख मानिसको ज्यान गयो।

सन् १९७६मा माओको निधन भएपछि देङ स्यायोपिङले सुधारको काम थाले र त्यसपछि देशले बिस्तारै मन्दीको अवस्थाबाट मुक्ति पाउन थाल्यो।

सन् २०१२ मा सत्ता सम्हालेका वर्तमान राष्ट्रपति सी जिन्पिङले चीनलाई विश्व शक्ति बनाउने अभियानको नेतृत्व गरिरहेका छन्।

नियन्त्रणको शैली

करिब सात प्रतिशत जनसङ्ख्या कम्युनिस्ट पार्टीका सदस्य रहेका छन्।

राजनीति, व्यापार वा मनोरञ्जन क्षेत्र नै किन नहोस् - आफ्नो पेसामा अघि बढ्नका लागि पार्टीको बफादार सदस्य हुनु अनिवार्य हुन्छ।

अभिनेत्री फ्यान बिङ्बिङलाई सार्वजनिक रूपमा क्षमा...


शीर्षक: चीन स्थापना दिवस: कम्युनिस्ट शासन सुरु भएको ७० औँ वार्षिकोत्सव मनाइँदै\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

रक्तपातपूर्ण गृहयुद्धमा कम्युनिस्ट शक्ति विजयी भएपछि सन् १९४९ अक्टोबर १ तारिखमा माओत्सेतुङले जनवादी गणतन्त्र चीन गठनको घोषणा गरेका थिए।

त्यसयता आधुनिक चीनले असाधारण गतिले विकास गरेको छ। तर यो विश्वका धेरै अवरोधहरू भएका मुलुकमध्ये एउटा हो।

चीनको राजधानी बेइजिङमा हालसम्मकै विशाल सैन्य परेड भइरहेको छ।

एउटा छोटो उद्घाटन सम्बोधनमा चीनका राष्ट्रपति सी जिन्पिङले भने, "कुनै पनि शक्तिले चिनियाँ र राष्ट्र (चीन)लाई अघि बढ्नबाट कहिल्यै पनि रोक्न सक्नेछैन।"

ट्याङ्क, क्षेप्यास्त्र प्रक्षेपण गर्ने मिसाइल लन्चर र अन्य सैनिक सामग्रीसहित १५ हजार सैनिकहरू मध्यबेइजिङको तियानआन्मेन स्क्वाएरमा भेला भएका छन्।

तर मङ्गलवारको कार्यक्रमलाई हङ्‌कङमा जारी प्रदर्शनले छायामा पार्न सक्ने खतरा बढाइदिएको छ।

हङ्‍कङमा हजारौँ प्रदर्शनकारीहरू सडकमा आउने अपेक्षा गरिएको छ।

हङ्‌कङको समाज र राजनीतिमा बेइजिङको बढ्दो नियन्त्रणको विरोधमा उनीहरूले प्रदर्शन गरिरहेको बताउने गरेका छन्।

प्रहरीले त्यसबारे विश्वसनीय जासुसी सूचना पाएको दाबी गरेको छ।

उक्त सूचनामा अभियानकर्ताहरूले हिंसात्मक घटनाको तयारी गरिरहेको र त्यस क्रममा रेल स्टेशन र पसलहरूमा आगजनी गर्ने कुरा रहेको जनाइएको छ।

हङ्‌कङमा प्रदर्शन हुने आशङ्का प्रहरीले गरेको छ

मङ्गलवार बिहान हङ्‌कङ ठप्प थियो।

त्यहाँ झन्डै छ हजार सुरक्षाकर्मी परिचालित भएका छन्।

धेरै मेट्रो स्टेशन र शपिङ सेन्टरहरू बन्द रहेका छन्।

त्यहाँ  वार्षिक आतिसबाजीको एउटा कार्यक्रमलाई भने पहिले नै स्थगित गरिएको थियो।

बेइजिङको कार्यक्रममा राष्ट्रपति सीको उपस्थितिमा वायुसेनाको विमानहरू उडाइएको थियो।

विश्वकै सबैभन्दा लामो दुरीमा मार हान्न सक्ने क्षेप्यास्त्र पनि प्रदर्शन गर्ने विवरण आएका छन्।

China at 70: Xi Jinping inspects troops on national day


शीर्षक: चीन-अमेरिका तनाव: टेक्ससस्थित वाणिज्य दूतावास बन्द गर्न अमेरिकाद्वारा निर्देशन\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

वाणिज्य दूतावासको हाताभित्र अपरिचित व्यक्तिहरूले फोहोर फाल्ने भाँडामा कागजहरू जलाउँदै गरेको भिडिओ सार्वजनिक भएपछि पछिल्ला वक्तव्यहरू आएका हुन्

बेइजिङले त्यसलाई "राजनीतिक रूपले उक्साहटपूर्ण" कदमको सङ्ज्ञा दिएको छ।

अमेरिकी विदेश मन्त्रालयले "बौद्धिक सम्पत्तिको रक्षाका निम्ति" उक्त कदम चालिएको जनाएको छ।

तर चिनियाँ विदेश मन्त्रालयका प्रवक्ताले त्यसलाई "आक्रामक तथा अनुचित" भनेका छन्।

वाणिज्य दूतावासको हाताभित्र अपरिचित व्यक्तिहरूले फोहोर फाल्ने भाँडामा कागजहरू जलाउँदै गरेको भिडिओ सार्वजनिक भएपछि पछिल्ला वक्तव्यहरू आएका हुन्।

अमेरिका र चीनबीच पछिल्लो समय तनाव बढ्दो छ।

बेइजिङसँगको व्यापार, कोरोनाभाइरस महामारी तथा हङ्‌कङमा चीनले लागु गरेको नयाँ सुरक्षा कानुनको विषयलाई लिएर अमेरिकी राष्ट्रपति डोनल्ड ट्रम्पले चीनको निरन्तर आलोचना गरिरहेका छन्।

पछिल्लो सन्दर्भको कुरा गर्दा मङ्गलवार अमेरिकी न्याय मन्त्रालयले चीनमाथि ह्याकरहरूलाई प्रायोजन गरेको आरोप लगायो।  ती ह्याकरहरूले कोरोनाभाइरसविरुद्धको खोपको विकासमा जुटिरहेका प्रयोगशालाहरूलाई निसाना बनाएको बताइन्छ।

अमेरिकी विदेश मन्त्रालयकी प्रवक्ताले भनेकी छन्, "अमेरिकी बौद्धिक सम्पत्ति तथा अमेरिकी व्यक्तिगत सूचनाहरूको रक्षार्थ हामीले मङ्गलवार चिनियाँ जनगणतन्त्रको वाणिज्य दूतावास बन्द गर्न निर्देशन दिएका छौँ।"

आफ्नो निर्णय तत्काल फिर्ता नगरे जबाफी कदम चाल्ने चेतावनी चिनियाँ विदेश मन्त्रालयले दिएको छ।

उसले अमेरिकामा रहेका चिनियाँ विद्यार्थीप्रति दुर्व्यवहार हुन सक्ने र उनीहरू पक्राउ पर्न सक्ने भन्दै सजग रहन भनेको छ।


शीर्षक: चीन-अमेरिका द्वन्द्व: एडिडास र नाइकी भन्छन्, 'व्यापार युद्ध रोक'\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

एक सय ७० कम्पनीले हस्ताक्षर गरेको निवेदनमा उनीहरूले राष्ट्रपति ट्रम्पको आयात शुल्क २५ प्रतिशत पुर्‍याउने निर्णयले असमानुपातिक रूपले तल्लो वर्गका मानिसहरूलाई हानि हुने उल्लेख गरिएको छ।

हस्ताक्षर गर्ने कम्पनीहरूमा नाइकी तथा एडिडास पनि छन्।

"यो व्यापार युद्ध अन्त्य गर्ने बेला आएको छ," उनीहरूले भनेका छन्।

गत साता राष्ट्रपति ट्रम्पले दुई सय अर्ब डलर बराबरका चिनियाँ आयातमा लाग्दै आएका शुल्कलाई १० प्रतिशतबाट २५ प्रतिशत पुर्‍याइदिएका थिए।

चीनले प्रतिक्रियास्वरूप ६० अर्ब डलर बराबरका अमेरिकी आयातमा जुन १ बाट शुल्क बढाइदिने योजना सार्वजनिक गरेको छ।

सो निवेदनमा हस्ताक्षर गर्ने जुत्ता निर्माता कम्पनीहरूमा क्लार्क्स, डक्टर मार्टेन तथा कन्भर्स पनि छन्। उनीहरूका अनुसार हाल जुत्ताहरूमा अमेरिकाले लगाएका शुल्क औसतमा ११.३% रहेको कुनै कुनैमा त्यो ६७.५% सम्म छ।

"यी शुल्कमाथि थप २५ प्रतिशत शुल्क लगाइने हो भने कतिपय अमेरिकी परिवारले तिनको जुत्तामा शतप्रतिशत भन्सार शुल्क बेहोर्नुपर्नेछ," कम्पनीहरूले लेखेका छन्।

"यो त अकल्पनीय हो।"

के भन्छन् ट्रम्प?

गत महिना शुल्क बढाएपछि ट्रम्पले कम्पनीहरूलाई तिनको खर्च कटौती गर्न उत्पादन गर्ने कार्य अमेरिकामा फर्काउन सुझाव दिएका थिए।

तर जुत्ता निर्माता एवम् खुद्रा विक्रेताहरूले भने उनीहरूले चीनबाट बिस्तारै सर्दै गरेको भएपनि अहिलेको नीति ठीक छैन।

"जुत्ता निर्माणको उद्योग एकदमी पुँजी आवश्यक पर्ने उद्योग हो। त्यसका लागि वर्षौँका योजना आवश्यक हुन्छ। यस्ता परिवर्तन हुनासाथ कम्पनीहरूले फ्याक्ट्री सारिहाल्न सक्दैनन्।"

अमेरिका र चीन जापानमा हुने जी२० को शिखर सम्मेलनमा आगामी महिना भेट्दैछन्।

यसैबीच अमेरिकाले चीनमाथि दबाव बढाउँदै चिनियाँ कम्पनी ह्वावेईलाई कालो सूचीमा राखिसकेको छ।


शीर्षक: चीन-अमेरिका व्यापार युद्ध: चिनियाँ निर्णयपछि अमेरिकी शेयर बजार ओरालो लाग्यो\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

चीनको निर्णय सार्वजनिक भएपछि अमेरिकाको शेयर बजारको एक सूचक मानिने डाउ जोन्स २.४ प्रतिशतले तल झरेको छ।

अमेरिकी निर्णय आएको तीन दिनपछि चीनले आगामी जुन १ देखि लागु हुनेगरी ६० अर्ब डलर बराबरका अमेरिकी सामानमा कर लगाउने घोषणा गरेको छ।

गत शुक्रवार अमेरिकाले २०० अर्ब डलर बराबरका सामानमा थप कर लगाउने घोषणा गरेको थियो।

त्यसको असर अहिले अमेरिकी शेयर बजारमा परेको छ। त्यहाँ पछिल्लो कारोबारको क्रममा डाउ जोन्स छ सय भन्दा कम बिन्दुमा आएर रोकिएको छ।

बेवास्ता

कर नबढाउन अमेरिकी राष्ट्रपतिले दिएको चेतावनीलाई चीनले बेवास्ता गरेको छ। उसले मासु, सागसब्जी, फलफूलको रस, खाने तेल, चिया र कफीजस्ता पाँच हजार जति अमेरिकी सामानमा पाँचदेखि २५ प्रतिशतसम्म कर थप्ने निर्णय गरेको छ।

चीन र अमेरिकाबीच चर्किएको व्यापारिक तनावबारे चिन्ता बढ्दै गर्दा अमेरिकी राष्ट्रपति डोनल्ड ट्रम्पले चाहिँ सो विषयमा चिनियाँ राष्ट्रपति सि जिन्पिङसँग अर्को महिना छलफल हुन सक्ने बताएका छन्।

दुवै पक्षले सहमतिका लागि छलफल गरेका छन्

दुई नेताबीच अर्को महिना जापानमा हुने जी-२० समूहको बैठकमा भेट हुने कार्यक्रम छ।

चिन्ता

त्यसअघि ट्रम्पले चीनले अमेरिकाबाट धेरै रकम लगिरहेको भन्दै चिन्ता व्यक्त गरेका थिए।

उनले भनेका थिए, "चीनले अमेरिकाबाट निकै धेरै फाइदा लिँदै आएको छ। ओबामाको शासनकालभन्दा पनि पहिलेदेखि नै त्यस्तो हुँदै आएको थियो। अहिले पनि चीनले वर्षमा ४०० देखि ६०० अर्ब डलर अमेरिकाबाहिर लगिरहेको छ। अब हामी त्यस्तो हुन दिने छैनौँ।"

बेइजिङले अमेरिकी कदमको प्रतिक्रियास्वरूप त्यस्तै निर्णय गर्न आफू बाध्य भएको बताएको छ।

शुक्रवार अमेरिकाले २०० अर्ब डलरको चिनियाँ सामानमा दुई गुणाभन्दा बढीले कर लगाउने घोषणा गरेको थियो। गत साता दुई देशबीचको व्यापार वार्ता विफल भएपछि पछिल्लो तनाव बढेको हो।

अमेरिका-चीन व्यापार युद्ध, पीडित बाँकी विश्व पनि


शीर्षक: चीन-अमेरिका व्यापार युद्ध: चीनले ल्यायो निकासीसम्बन्धी कडा कानुन\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

यी नियमहरू चिनियाँ राष्ट्रिय सुरक्षामा प्रतिकूल प्रभाव पार्न सक्ने सैन्य प्रविधि र अन्य उत्पादनको निर्यातसँग जोडिएको छ।

नयाँ नियम अमेरिकाले चालेका यस्तै खालको कदमको जवाफ भएको विश्वास गरिएको छ।

मङ्गलवार कार्यान्वयनमा आएको नयाँ नियमले चीन र अमेरिकाबीच जारी व्यापार युद्धलाई थप चर्काउने चिन्ता व्यक्त भएका छन्।

टिकटक, ह्वावेइ र टेन्सेन्ट जस्ता कम्पनीहरू चिनियाँ प्रविधिमाथि अमेरिकी अंकुशको शिकार भइसकेका छन्।

संसारका दुई ठूला अर्थतन्त्रबीच सन् २०१८ बाट व्यापारसम्बन्धी विवाद सुरु भएको भए पनि यो वर्ष त्यो थप चर्किएको छ।

प्रविधि शीतयुद्ध

राष्ट्रपति डोनल्ड ट्रम्पको प्रशासनले कैयौँ चिनियाँ कम्पनीले चिनियाँ सरकारलाई सूचना उपलब्ध गराउन सक्ने भन्दै तिनीहरूविरूद्ध कार्यकारी आदेश जारी गरेका छन्।

न्याश्नल युनिभर्सिटि अफ सिंगापुरका अतिथि प्राध्यापक एलेक्स काप्रीका अनुसार चिनियाँ नयाँ निकासीसम्बन्धी कानुन ‘प्रविधि युद्ध चर्किएको प्रतिक्रिया स्वरूप आएको र यो चीनले आफ्नो मजबुत पक्ष लुकाउन गरेको प्रयास' हो।

बीबीसी एशिया बिजनेश रिपोर्टसँग कुरा गर्दै उनले भने, “त्यसको अन्य पक्ष केलाउँदा चीनले आर्टिफिशल इन्टेलिजन्स एआई र कम्प्युटर एल्गोरिदमलाई नियन्त्रित निकासीको क्षेत्रमा राखेको देख्दा मलाई एकदमै आश्चर्य लागेको छ।”

“यो अमेरिकाले टिकटकमाथि लगाएको प्रतिबन्धका कारण चालिएको कदम हो। चीनले आफ्नो एआई प्रविधि बाँडन नखोजेको हो।”

काप्रीका अनुसार अमेरिका र चीनबीच जारी व्यापार युद्ध जो बाइडनले सत्ता सम्हालेपछि पनि अघि बढिरहन्छ।

“हामी चीनसँग नयाँ शीतयुद्धमा छौँ र यो प्रविधि शीतयुद्ध हो,” उनले भने।

नयाँ कानुनमा के छ?

निर्यात नियन्त्रण कानुनले नियन्त्रित सामाग्रीलाई विभिन्न समूहमा वर्गीकरण गर्छ जसमा परमाणु, सैन्य सामग्री र गैरसैनिक एवम् सैनिक दुवैमा प्रयोग हुनसक्ने सामग्रीहरू उल्लेख गरिएका छन्।

यो कानुनले चीनको राष्ट्रिय सुरक्षाका लागि महत्वपूर्ण भनिएका वस्तुहरूलाई समेटेको छ।

निर्यातकर्ताले नियन्त्रित सूचीमा रहेका वा अस्थायी नियन्त्रणमा रहेका वस्तुहरू निकासी गर्न अनुमतिपत्रका लागि आवेदन दिनु पर्नेछ।

नियम मिचेको अवस्थामा निर्यातकर्तालाई साढे सात लाख डलरसम्मका कारोबारको १० गुणासम्म जरिबाना गर्न सकिने  व्यवस्था गरेको छ।

उक्त कानुन अनुसार देशबाहिर रहेका संस्था वा व्यक्तिलाई पनि कारबाही गर्न सकिन्छ।

दुर्लभ खनिज

यो कानुनले पृथ्वीबाट...


शीर्षक: चीन-अमेरिका व्यापार युद्धको 'व्यापक' असर पर्ने राष्ट्रसंघको चेतावनी\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

मार्च १ सम्ममा द्विपक्षीय व्यापार सम्झौताबारे कुनै सहमति हुन नसके चिनियाँ सामानहरूमा शुल्क बढाउने अमेरिकी योजना छ।

अमेरिका र चीनबीचको व्यापार युद्धका असरबारे व्यापारसम्बन्धी संयुक्त राष्ट्रसङ्घीय निकायको एउटा अध्ययन प्रतिवेदन आएपछि पछिल्लो चेतावनी सार्वजनिक भएको हो।

सो प्रतिवेदनले संरक्षणवादका कारण एशियाली मुलुकहरू अझ बढी प्रभावित हुन सक्ने औंल्याएको छ।

चीन-अमेरिका विवाद

अमेरिका र चीन एउटा व्यापार विवादमा अल्झेका छन् र त्यसका कारण दुवै मुलुकले अरबौँ डलर मूल्यका एकअर्काका सामानमाथि भन्सार शुल्क बढाएका छन्।

गत डिसेम्बरमा दुवै मुलुकले नयाँ शुल्क बढाउने बारेको निर्णय ९० दिनका लागि कार्यान्वयन नगर्ने सहमति गरेका थिए।

त्यसअनुसार उनीहरूले मार्च १ सम्ममा नयाँ सहमति गरिसक्नुपर्नेछ।

त्यसो नभए अमेरिकाले दुई सय अर्ब डलर बराबरका चिनियाँ सामानमा १० देखि २५ प्रतिशतसम्म शुल्क बढाउने जनाएको छ।

व्यापारसम्बन्धी राष्ट्रसङ्घीय निकाय युएन कन्फ्रेरेन्स अन ट्रेड एन्ड डेभलप्मेन्टले व्यापार युद्ध चर्केको खण्डमा त्यसको व्यापक असर पर्ने जनाएको छ।

एउटा पत्रकार सम्मेलनमा सो संस्थाकी प्रमुख पामेला कोक हेमिल्टनले भनिन्, "त्यसको व्यापक असर पर्नेछ। पूरै अन्तर्राष्ट्रिय व्यापार प्रणालीमा एकदमै नकारात्मक असर पर्नेछ।"

उनका अनुसार गरीब र साना मुलुकहरूले बाह्य असरहरू झेल्नुपर्ने हुन्छ।

फाइदा कसलाई?

अमेरिकी र चिनियाँ व्यापार युद्धको सबैभन्दा ठूलो असर पूर्वी एशियाली आपूर्ति प्रणालीमाथि पर्नेछ।

युएन कन्फ्रेरेन्स अन ट्रेड एन्ड डेभलप्मेन्टको अध्ययन प्रतिवेदन अनुसार पूर्वी एशियाली उत्पादकहरूमाथि ठूलो असर पर्नेछ।

जसअनुसार सो क्षेत्रमा निर्यात १६० अर्ब डलरले घट्नेछ। तर असर अन्यत्र पनि देखिनेछ।

कोक हेमिल्टन भन्छिन्, "मुद्रासम्बन्धी युद्ध हुनेछन् र मुद्राको अवमूल्यन र मुद्रास्फीतिका कारण जागिर गुम्नेछन् र उच्च बेरोजगारी सिर्जना हुनेछ।"

अमेरिका-चीन व्यापार युद्ध, पीडित बाँकी विश्व पनि

अमेरिकी र चिनियाँ व्यापार युद्धले पूर्वी एशियाको आपूर्ति सञ्जाल अन्यत्र सर्नेछ, तर अमेरिकी कम्पनीहरूले त्यो स्थान लिने अवस्था देखिँदैन।

राष्ट्रसङ्घीय प्रतिवेदन अनुसार अमेरिकी शुल्क बढ्ने २५० अर्ब डलर बराबरका चिनियाँ सामानमध्ये अमेरिकी कम्पनीहरूले ६ प्रतिशत हिस्सा मात्रै पूर्ति गर्न सक्नेछन्।

अर्कोतिर चिनियाँ शुल्क लाग्ने ८५ अर्ब डलर बराबरको...


शीर्षक: चीन-अमेरिका ‘व्यापार युद्ध’तर्फ लम्किँदै?\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

शायद त्यो युद्ध शुरू भइसकेको छ। दुवैतर्फबाट शुरूवाती प्रहार पनि भइसकेको छ।

अमेरिकाले स्टील र एलुमिनियममा आयात शुल्क बढाएको छ।

अमेरिकाबाट बढी आयात गर्ने मुलुकहरूलाई छुट दिइएको छ, जुन सूचीमा चीन समावेश छैन।

चिनियाँ सामानमा ६० अर्ब डलर शुल्कको घोषणा

चीनद्वारा अमेरिकी वस्तु र सामानमा कर वृद्धि

टकराव

त्यसप्रति जवाफी कदम चाल्दै चीनले सुङ्गुरको मासु, वाइन, फलफूल र सुक्खा मेवा जस्ता अमेरिकी वस्तुको आयातमा भन्सार शुल्क बढाएको छ।

यस्ता व्यवसायिक टकरावले कतिबेला व्यापार युद्धको रूप लिन्छ त्यसको कुनै परिभाषा त छैन।

तर अमेरिका र चीनले जुन कदम चालेका छन् र उनीहरूबीच जसरी वाक्‌युद्ध चलिरहेको छ, त्यसले आर्थिक रूपमा गम्भीर संघर्ष बढाउने काम गरिरहेको छ।

आफ्नो व्यापारिक हितको रक्षा गर्छौं: चीन

तर यी सबैका कारण दुई देशबीचको व्यापारमा पर्ने असर सामान्य छ।

गत वर्ष अमेरिकाले चीनबाट तीन अर्ब डलरको स्टील र एलुमिनियम आयात गरेको थियो।

यो चीनबाट अमेरिकाले गर्ने आयातको एक प्रतिशतभन्दा पनि कम हो।

बौद्धिक सम्पत्ति

तर्क के पनि गरिँदैछ भने स्टील र एलुमिनियममा लगाइएको भन्सार शुल्क 'व्यापार युद्ध'को कारण बन्न सक्दैन किनकि त्यो प्रत्यक्ष रूपमा चीनप्रति लक्षित थिएन।

अमेरिकाले आफूले पछिल्लो कदम चाल्नुको कारण राष्ट्रिय सुरक्षाको विषय भएको जनाएको छ।

उसले आफ्नो सेना धातुहरूको आयातमा निर्भर हुन नहुने र सबै छुटहरूका बावजुद भन्सार शुल्क बढाइएको देश चीन मात्रै नभएको तर्क गरेको छ।

अमेरिकी आयातमा कर बढाइने: चीन

तर ध्यान दिनुपर्ने कुरा के छ भने अमेरिका चीनविरूद्ध यस्ता कैयौँ कदमहरू चाल्ने तयारी गरिरहेको छ।

अमेरिकी राष्ट्रपति डोनल्ड ट्रम्पले खासगरी चीनबाट आउने अन्य सामानमा अतिरिक्त भन्सार शुल्क लगाउने प्रस्ताव गरेका छन्।

चीनविरूद्ध त्यस्तो कदम चालेर अमेरिका खासगरी आफ्ना बौद्धिक सम्पत्ति र प्रतिलिपि अधिकारको चोरी रोक्न चाहन्छ।

चेतावनी

अमेरिकी नयाँ प्रस्तावपछि दुई देशबीच हुने व्यापारमा १० गुणाभन्दा बढीले असर पर्नेछ।

चीनले पनि त्यसको जवाफ दिने चेतावनी दिएको छ। उसले पनि त्यस्तै प्रस्ताव ल्याउने तयारी गरेको छ जसबाट अमेरिकालाई पनि ठूलै आर्थिक झट्का लागोस्।

चिनियाँ कदमबाट अमेरिकी सोयाबिन र कार निर्यातमा असर पर्नेछ।

दोस्रो चरणको प्रस्तावबाट निश्चित रूपमा दुई देशबीच हुने व्यापारमा ठूलो असर पर्नेछ।

व्यापार युद्धको खतरा

चीनको कुरा...


शीर्षक: चीन-नेपाल रेलको बाटो 'तीन महिनामा टुङ्गो’\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

उक्त रेलमार्गबारे हाल जारी पूर्वसम्भाव्यता अध्ययनमा चिनियाँ प्राविधिकहरूसँगै संलग्न नेपाली अधिकारीहरूका अनुसार अगस्ट महिनाभित्रमा कुन विन्दुबाट काठमाण्डू जोड्दा आर्थिक तथा भौगर्भिक लगायतका दृष्टिले उपयुक्त हुनेछ भन्ने प्रतिवेदन तयार हुनेछ।

चिनियाँ टोलीले काठमाण्डू जोड्ने मार्गबारे विभिन्न तीन विकल्पमा अध्ययन गरिरहेको बताइएको छ।

विकल्प

केरुङ वा तातोपानीबाट काठमाण्डू जोड्ने या केरुङको केही पूर्व क्षेत्रबाट रेलमार्ग ल्याउने भन्नेबारे अध्ययन भइरहेको जनाइएको छ।

संयुक्त अध्ययनमा संलग्न नेपाली टोलीका सदस्य एवम् रेल विभागका सिनियर डिभिजनल इन्जिनियर प्रकाशभक्त उपाध्याय तीनैवटा विकल्पअन्तर्गतमा विचार गरिएका विन्दुबारे भन्छन्, गल्छी, दोलालघाट, केरुङसँग जोडिएको क्षेत्रको अध्ययन भइरहेको छ"।

वैकल्पिक मार्गबारे कहिलेसम्म टुङ्गो लाग्ला त?

जवाफमा उपाध्याय भन्छन्, "हामी चीन जाँदा र चिनियाँ टोली यहाँ आउँदा यही अगस्ट महिनाभित्र रेलमार्गको पूर्वसम्भाव्यता अध्ययन पूरा गर्ने सहमति भएको छ।"

अर्थ

त्यसको अर्थ अबको करिब तीन महिनामा कुन मार्ग हुँदै रेल ल्याउँदा आर्थिक रुपमा कम भार पर्ने तथा भौगोलिक वा भौगर्भिक दृष्टिले सुरक्षित हुनेछ भन्ने टुंगो लाग्नेछ।

केरुङ-काठमाण्डू जोड्ने बाटो भूकम्पीय दृष्टिकोणले जोखिमपूर्ण रहेको तथा धेरै सुरुङ बनाउनुपर्ने अवस्था रहेको भन्दै उक्त रेलमार्ग निर्माणप्रति यसअघि आशंका व्यक्त नभएका पनि होइनन्।

सम्भवत: त्यसैले वैकल्पिक मार्गबारे पनि विचार भइरहेको हुनसक्छ।

पूर्वसम्भाव्यताको त्यस्तो काम सकिएपछि डेढ वर्षजतिमा सम्भाव्यता अध्ययन हुने अधिकारीहरू बताउँछन् जसपछि बल्ल विधिवत् निर्माण प्रक्रिया थाल्न सकिनेछ।

त्यसअघि उक्त रेलमार्ग कुन वित्तीय प्रारुपमा बनाउने भन्ने लगायतका विषयपनि टुंग्याइसक्नुपर्नेछ।

नेपालले अर्बौं रुपैयाँ लाग्ने उक्त रेलमार्ग चिनियाँ अनुदानमै बनाउन बेइजिङलाई आग्रह गरिसकेको छ र सो विषयले प्रधानमन्त्री केपी ओलीको आसन्न चीन भ्रमणमा औपचारिकता पाउने ठानिएको छ।


शीर्षक: चीन-भारत तनावः दुई देशबीच सीमा विवाद हुँदा यस्ता भ्रामक कुरा फैलिँदैछन्\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

सीमा विवादले भारतमा चीनविरोधी प्रदर्शनहरू हुने गरेका छन्

तनाव मत्थर पार्न दुवै पक्षले वार्तालाई निरन्तरता दिइरहँदा दुई देशका सैनिक आमुनेसामुने भएको भन्दै भ्रामक सामग्रीहरू सामाजिक सञ्जालमा फैलिरहेका छन्।

तीमध्ये केहीलाई हामीले केलाएका छौँ।

दाबीः सीमामा पठाउन लागिएका चिनियाँ सैनिक रुँदै

वास्तविकताः असान्दर्भिक भिडिओ शेअर गरिएको

केही ताइवानी सञ्चारमाध्यमले त्यो भिडिओ गत सेप्टेम्बर महिनामा प्रयोग गरेका थिए जुन पछि गएर भारतमा भाइरल बन्यो।

भिडिओमा देखिएका चिनियाँ सैनिकहरूलाई सीमामा पठाउन लागिएकोले उनीहरू रोइरहेको भन्दै सामाजिक सञ्जाल प्रयोगकर्ताहरूले खिसी गरे।

त्यो भिडिओ ३,००,००० भन्दा बढी पटक हेरिएको छ र भारतका जी न्यूजजस्ता प्रमुख सञ्चारमाध्यमले समेत त्यसलाई प्रयोग गरेका छन्।

एउटा चिनियाँ स्थानीय सञ्चारमाध्यमले वीच्याटमा सेप्टेम्बर १५ तारिखमा पोस्ट गरेअनुसार ती सैनिकहरू एउटा ब्यारेक जाँदै थिए र उनीहरूमध्ये पाँच जनाले तिब्बत क्षेत्रमा स्वयंसेवा गरेका थिए।

परिवारका सदस्यहरूसँग छुट्टिएपछि उनीहरू भावुक भएर रुन थालेको विवरणमा जनाइएको छ।

दाबीः भारतीय सैनिकहरू चिनियाँ लाउडस्पीकरबाट गीत सुनेर नाच्दै

वास्तविकताः सीमामा लाउडस्पीकरबारे केही उल्लेख गरिनुभन्दा पहिलाको भिडिओ

सेप्टेम्बर १६ तारिखमा भारतीय र चिनियाँ सञ्चारमाध्यमले चिनियाँ जनमुक्ति सेनाले सीमामा लाउडस्पीकर राखेको र भारतीय सेनाको “ध्यान भङ्ग गर्न” पञ्जाबी गीत बजाउँदै गरेको भन्ने समाचार आयो।

चौबीसै घण्टा भारतीय सेनाको निगरानी रहने क्षेत्रमा चिनियाँ सैनिकले लाउडस्पीकरहरू राखेको समाचारहरूमा जनाइएको थियो।

सैनिक स्रोतलाई उद्धृत गर्दै भारतीय र चिनियाँ दुवै तर्फका सञ्चारमाध्यमले समाचार लेखे। तर समाचारमा कुनै तस्बिर अथवा भिडिओ राखिएको थिएन।

त्यस्तो भएको थियो भनेर भारतीय सेनाले पुष्टि गरेको छैन।

तथापि पञ्जाबी गीतसङ्गीतमा भारतीय सैनिकहरू नाच्दै गरेको पुरानो भिडिओ भारतका सामाजिक सञ्जाल प्रयोगकर्ताहरूले शेअर गरिरहेका छन्।

गत सेप्टेम्बरमा भाइरल बनेको एउटा भिडिओमा पाँचजना सैनिक पञ्जाबी गीत सुनेर नाचिरहेको देखिन्छ।

लद्दाख क्षेत्रको भन्दै प्रयोगकर्ताले दाबी गरेको उक्त भिडिओ ८८,००० पटक हेरिएको छ।

दाबीः चीनले ठूलो आवाज भएको स्पीकरबाट गीत बजाउँदा भारतीय सैनिक घाइते

वास्तविकताः सीमामा त्यस्तो उपकरणको प्रयोग गरिएको प्रमाण छैन

यो चाहिँ अघिल्लो लाउडस्पीकरको...


शीर्षक: चीन-भारत प्लस वन: नेपाल दुई छिमेकीको रणनीतिक परीक्षणस्थल बन्न सक्ने चिन्ता\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

क्षेत्रीय विकास र समृद्धिका लागि भन्दै पहिलो पटक सन् २०१८ को एप्रिलमा चीनको वूहान शिखर बैठकका क्रममा भारतीय प्रधानमन्त्री नरेन्द्र मोदी र चिनियाँ राष्ट्रपति सी जिन्पिङले 'टू प्लस वन' अवधारणामा सहमति जनाएको विवरण प्रकाशित भएको थियो।

डेढ महिनाअघि काठमाण्डूको भ्रमण गर्नुअघि दक्षिण भारतमा मोदीसँग भएको दोस्रो शिखर बैठकमा सीले चीन-भारत प्लसको सहकार्यलाई विस्तार गर्ने उपाय खोज्नुपर्ने धारणा राखेको चिनियाँ विदेश मन्त्रालयले जनाएको थियो।

दुई शक्तिशाली छिमेकीले तिनको नेपाल नीतिलाई नै प्रत्यक्ष प्रभावित बनाउनेगरी ल्याएको अवधारणाबारे नेपालको परराष्ट्र मन्त्रालयले समयमै सोधखोज नगरेको र त्यसलाई सामना गर्न कुनै रणनीति नबनाएको धारणा विज्ञहरूको छ।

के भन्छन् सत्तारूढ दलका नेता?

काठमाण्डूमा नेपाल-चाइना मिडिया फोरमले शुक्रवार आयोजना गरेको कार्यक्रममा बोल्दै सत्तारूढ दल नेपाल कम्युनिस्ट पार्टीका अध्यक्ष तथा पूर्वप्रधानमन्त्री पुष्पकमल दाहाल 'प्रचण्ड'ले टू प्लस वनको अवधारणा आफूलाई उपयुक्त नलागेको सार्वजनिक टिप्पणी गरे।

उनले भने, "टू प्लस वन भन्यो भने टू (दुई देश भारत र चीन) भनेका अर्कै हैसियत सहितका अलि विशेष अधिकारप्राप्त भन्ने र वन (एक्लो नेपाल) भनेको त्यहाँ जोडिएको अलिकति सामान्य भनेजस्तो - कहीँ न कहीँ त्यो अर्थ जान्छ।"

उनले नेपालले समान हैसियत सहितको साझेदारी खोजेको उल्लेख गर्ने क्रममा चीन र भारत बसेर नेपालबारे निर्णय लिने अवस्था सही नभएको सङ्केत पनि गरे।

"टू प्लस वन प्रयोग हुँदा लिपुलेक होला कि भन्ने डर छ मलाई। किनभने ठूल्ठूला बसेर गरिदिएपछि सानाको कुरा आफूले भने जस्तै हुने भएपछि त्यो त राम्रो भएन। त्यस कारण त्रिदेशीय साझेदारी हुनुपर्छ," उनले भने।

नेपालले आफ्नो भूमि मान्ने गरेको लिपुलेकलाई सन् २०१५ मा भारतीय प्रधानमन्त्री मोदीले चीनको भ्रमण गर्दा भारतसँग व्यापारिक कारोबार गर्ने नाकाका रूपमा विकास गर्ने निर्णय बेइजिङ र दिल्लीले गरेका थिए।

त्यसबारे दुवै देशसँग नेपालले आफ्ना असन्तुष्टि राखेको भए पनि उपयुक्त सम्बोधन नभइसकेको सन्दर्भमा भारत-चीन प्लस नेपालको अवधारणाको चर्चा हुँदा विज्ञहरूले पनि लिपुलेकको दृष्टान्त सम्झना गर्ने गरेका छन्।

चीन-भारत प्लसको प्रस्तावबारे वूहान सम्मेलनलगत्तै बेइजिङको भ्रमण गरेका प्रधानमन्त्री केपी शर्मा ओलीलाई त्यस बेलै चिनियाँ राष्ट्रपतिले जानकारी दिएको बताइन्छ।

यस पटक पनि दक्षिण भारतमा...


शीर्षक: चीन: 'हजारौँ तिब्बतीहरूलाई श्रम शिविरमा लैजान दबाब दिइँदै'\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

तिब्बत

सरकारी सञ्चार माध्यमको प्रतिवेदन, नीतिगत दस्तावेज अनि रोयटर्स समाचार संस्थाद्वारा पुष्टि गरिएको स्याटलाइट तस्बिरहरूका आधारमा उक्त प्रतिवेदन जेम्सटाउन फाउन्डेसनले तयार पारेको हो।

अध्ययनले सिन्जियाङका उइगर मुस्लिम अल्पसङ्ख्यक समुदायबारे तयार पारिएको दस्तावेजका आधारमा उनीहरूको अवस्थाको पनि तुलना गरेको छ।

चिनियाँ निकायहरूले यसबारे प्रतिक्रिया जनाएका छैनन्।

विकट क्षेत्रका श्रमिकहरूलाई पुनः तालिम दिने कार्य राष्ट्रपति सी जिन्पिङको यो वर्ष गरिबी हटाउने प्रतिबद्धतासँग जोडिएको बताइएको छ।

तिब्बत चीनको स्वशासित क्षेत्र हो जहाँ उसले सांस्कृतिक अनि धार्मिक स्वतन्त्रतामाथि दमन गरेको आरोप लगाइन्छ।

बेइजिङले भने हिमाली क्षेत्रमा प्रगति र विकासलाई बढावा दिएको बताउँदै आएको छ।

अध्ययनको निष्कर्षके छ?

एक जना स्वतन्त्र सोधकर्ता एड्रीएन जेन्जले तयार पारेको प्रतिवेदनका अनुसार सन् २०२० को पहिलो सात महिनामा ५,००,००० मानिसलाई तालिम दिइएको थियो जसमा किसान र पशुपालनमा संलग्नहरू छन्।

त्यस्तै ती श्रमिकहरूको तिब्बत र चीनका अन्य भूभागमा सामूहिक स्थानान्तरणका लागि अधिकारीहरूले कोटा तोकेको अध्ययनको निष्कर्ष छ।

चिनियाँ सरकारको योजना उनीहरूलाई "काममा अनुशासन र नैतिकता अनि चिनियाँ भाषा" सिकाउनु रहेको प्रतिवेदनमा उल्लेख छ।

त्यसबाहेक काम "गर्न सक्दिन, गर्न चाहन्न र गर्न आँट छैन" जस्ता मनोवृत्ति परिवर्तन गर्न र 'अल्छी मानिसहरूलाई' हटाउनका लागि विभिन्न उपायहरू प्रयोगमा ल्याउनु पनि सरकारी उद्देश्य रहेको बताइएको छ।

अध्ययनका अनुसार उक्त कार्यक्रमले कम वेतनमा उत्पादन, निर्माण अनि कृषि क्षेत्रमा काम गर्ने जनशक्ति उत्पादन गर्ने श्रमिकहरू तयार पार्ने गर्छ।

शिविर

सिन्जियाङसँग तुलना

प्रतिवेदनका अनुसार तिब्बतको कार्यक्रम र सिन्जियाङ प्रान्तमा लागु गरिएको श्रमसम्बन्धी योजनाबीच एकरूपता देखिन्छ।

उक्त राज्यमा उइगर मुस्लिम अल्पसङ्ख्यक समुदायका सदस्यहरूलाई ठूलो सङ्ख्यामा बन्दी बनाइएको आरोप चिनियाँ निकायहरू माथि छ।

तर बेङजिङले भने त्यहाँ स्थापना गरिएका शिविर आतङ्कवाद र धार्मिक अतिवादसँग जुझ्नका लागि सिपमूलक तालिम दिइने विद्यालय रहेको बताउँदै आएको छ।

तर केही तिब्बतीहरूले स्वतःस्फूर्त रूपमा कार्यक्रममा सहभागिता जनाएको अनि आफ्नो आमदानी बढाएको बताउँदै तिब्बतको कार्यक्रम सिन्जियाङको तुलनामा कम दबाबमूलक रहेको जेम्सटाउन अध्ययनले उल्लेख गरेको छ।


शीर्षक: चीन: आमाबुवाको निधन भएको ४ वर्षपछि बच्चा\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

बच्चा जन्माइदिनका लागि कोख भाडामा दिने आमा 'सरोगेट मदर' मार्फत् ती बच्चाको जन्म भएको चीनका सञ्चारमाध्यमहरूले जनाएका छन्।

सन् २०१३ मा इनभिट्रो फर्टिलाइजेशन (आईभीएफ) पद्धति अर्थात् कृत्रिम गर्भाधानद्वारा बच्चा जन्माउने आशामा त्यो दम्पतीले आफ्ना केही भ्रूण नबिग्रिने गरी कम तापक्रममा भण्डारण गर्ने व्यवस्था मिलाएका थिए।

युक्रेनमा कोख भाडामा

लाओसकी 'सरोगेट' आमामार्फत् यी बालकको जन्म गत डिसेम्बरमा भएको थियो।  यसबारे 'द बेइजिङ न्यूज'ले यही साता समाचार प्रकाशित गरेको छ।

उत्साही

यस्ता घटनाहरू पहिला भएको उदाहरण नहुँदा त्यो दम्पतीका बाबुआमा सरोगेसीको प्रक्रिया सुरु हुनुअघि कस्तो खाले कानुनी झमेलामा पर्नुपर्‍यो भनी उक्त पत्रिकाले व्याख्या गरेको छ।

दुर्घटना हुँदा भ्रूणहरू नान्जिङ अस्पतालमा तरल नाइट्रोजन भएको ट्याङ्कमा माइनस १९६ डिग्रीमा जमाएर सुरक्षित राखिएको थियो।

कानुनी प्रक्रियापछि ती बालकका घर र मावलीतर्फ गरी  चारै जना बाजेबजै ती भ्रूणको अधिकार पाएका थिए।

समाचारहरूका अनुसार उनीहरूले आफ्ना सन्तानको भण्डारण गरिएका भ्रूणहरू लिन पाउँछन् कि पाउँदैनन् भन्ने कुनै नजिर थिएन।

अहिले उनीहरू आफ्नो वंशले निरन्तरता पाउने भयो भनेर उत्साहित छन्।

अन्तत: सन्तानको भ्रूणमाथि को अधिकार पाए पनि उनअरूले अर्को समस्या झेल्नुपर्‍यो।

नान्जिङ अस्पतालले अर्को अस्पतालले पनि त्यसैगरी भ्रूणलाई जोगाएर सुरक्षित राख्छ भन्ने प्रमाण भए मात्रै उनीहरूलाई लैजान दिइने बतायो।

परीक्षण

महिलाको कोखमा प्रत्यारोपण गर्न बाँकी भ्रूणबारे यस्तो कानुनी अन्योल कायम रहँदा चीनमा यस्तै अर्को अस्पताल खोज्न निकै कठिन भयो।

चीनमा सरोगेसी गैरकानुनी भएकोले एउटै यथार्थपरक विकल्प भनेको देशबाहिर खोज्नु थियो।

अन्तत: उनीहरू लाओसमा वैधानिक रूपमा नै व्यापारिक सरोगेसीको सेवा उपलब्ध गराउने संस्थाको सम्पर्कमा पुगे।

कुनै पनि विमानले तरल नाइट्रोजनको बोतललाई लैजान नमानेपछि कारले कार्गो गर्‍यो।

जटिलता

लाओमा उक्त भ्रूणलई सरोगेट आमाको कोखमा प्रत्यारोपण गरियो र सन् २०१७ को डिसेम्बरमा एक बालक जन्मिए।

'टियन्टियन्' नाम दिइएका बालकको नागरिकताबारे जटिलता आउनसक्ने हुनाले ती सरोगेट आमालाई चीनमा ल्याएर बच्चा जन्माइएको थियो।

उनी एउटा साधारण पर्यटक भिसामा चीन आएकी थिइन्।

पितृत्वको प्रमाण दिन अभिभावकहरू छैनन्।

चारै जना बाजेबजैले ती बच्चा आफ्ना हुन् भन्ने प्रमाणित गर्न...


शीर्षक: चीन: कर बढाउने अमेरिकी योजनाको विरोध\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

चीनले संयुक्त राज्य अमेरिकालाई व्यापारको मामिलामा "दादागिरी" गरेको आरोप लगाएको छ।

चीनका अनुसार थप दुई सय अर्ब डलर बराबरको चिनियाँ सामानको आयातमा लाग्ने करको दर बढाउने ट्रम्प प्रशासनको योजनाले चीन, बाँकी विश्व र अमेरिकी हितमा नै आघात पुग्ने छ।

चीनको विदेश मन्त्रालयकी एक प्रवक्ता हुआ चुनयिङले चीनले आफ्नो रक्षा गर्न र नियममा आधारित अन्तर्राष्ट्रिय व्यापारलाई जोगाउन प्रतिक्रिया जनाउने बताएकी छन्।

चीनले आफ्नो कानुनी अधिकारहरूको रक्षा गर्न आवश्यक कदम चाल्ने उनको भनाइ थियो।

बेइजिङले भनेको छ आगामी सेप्टेम्बर महिनादेखि ती प्रस्तावित नयाँ करहरू ट्रम्प प्रशासनले लागु गरेमा प्रतिक्रिया जनाउनुबाहेक आफूहरूसँग अरू विकल्प हुनेछैन।

अमेरिका-चीन व्यापार युद्ध, पीडित बाँकी विश्व पनि

प्रतिक्रिया

गत हप्ता अमेरिकाले ३४ अर्ब डलर बराबरको चिनियाँ सामानको आयातमा नयाँ कर लगाएको थियो र चीनले तत्कालै समान प्रतिक्रिया जनाएको थियो।

वाशिङ्टनले चीनलाई गलत व्यापारिक व्यवहार गर्ने गरेको र बौद्धिक सम्पत्ति चोरीको आरोप लगाउने गर्दछ।

नयाँ कर लागु गरिने अमेरिकी योजनाको सूचीमा छ हजारभन्दा बढी प्रकारका सामग्रीहरू परेका छन्।

जस्मा खाद्यसामग्री, विभिन्न खनिज पदार्थ र ह्याण्ड्ब्यागजस्ता सामग्रीहरू पनि छन्।

अमेरिकी व्यापार प्रतिनिधि रोबर्ट लाईट्हाइजरले भनेका छन् चीनले प्रतिक्रिया जनाउनुको कुनै औचित्य छैन।

दश प्रतिशत दरका नयाँ कर लागु हुनुअघि जनताले अगस्ट महिनाको अन्त्यसम्म उक्त सूचीमा टिप्पणी गर्न पाउनेछन्।

अमेरिका र चीन जस्ता दुई विशाल अर्थतन्त्रहरूबीच व्यापारिक तनाब बढ्दै गर्दा लगानीकर्ताहरूले जोखिम कम गर्ने धारणा बनाउँदा बुधवार एशियाली सट्टाबजार तीव्र रूपमा झरेको थियो।


शीर्षक: चीन: गैँडाको खाग र बाघको हड्डीमाथिको प्रतिबन्ध खुकुलो\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

बाघ र गैँडा जंगली अवस्थामा लोपोन्मुख जनावरहरू हुन् र चीनले सन् १९९३ मा तिनीहरुको अंगको कारोवारमा प्रतिबन्ध लगाएको थियो।

तर सोमवार एक निर्णय सार्वजनिक गर्दै थुनामा राखेर हुर्काइएको ती जनावरहरूको अंगलाई वैज्ञानिक, चिकित्सा र सांस्कृतिक प्रयोजनका लागि प्रयोग गर्न दिइने चीनले बताएको थियो।

त्यसप्रति चिन्ता व्यक्त गर्दै विज्ञहरू भन्छन् अब त्यस्ता जनावरहरूको माग बढ्न जानेछ र  ती जनावरहरूको संरक्षण गर्ने प्रयास झन अप्ठ्यारो हुन जानेछ।

गैँडा र बाघका अंगहरू परम्परागत चिनियाँ औषधिहरूका लागि अपरिहार्य मानिन्छन्।

चीनमा त्यस्तो औषधिको प्रयोग ज्वरो, बाथ, अनिद्रा र मेनिनजाइटिस् लगायतका रोगका लागि हुने गर्दछ तर तिनबाट पुग्ने फाइदाका बारेमा विश्वसनीय प्रमाण भने उपलब्ध छैन।

उक्त २५ वर्ष पुरानो प्रतिबन्धको बदला नयाँ नियम ल्याउन लागिएको घोषणामा चीनको राज्य परिषदले भनेको छ गैँडाको खाग र  मरेका बाघको हड्डीको चूर्णको प्रयोग "मान्यताप्राप्त अस्पतालहरूमा मान्यताप्राप्त चिकित्सकहरू" ले गर्न पाउने छन्।

दुई जोडी गैंडा चीन पठाउन अन्तिम अध्ययन

दक्षिण अफ्रिकामा गैँडाको खागको लिलामी

घोषणा

उक्त घोषणामा भनिएको छ, त्यस्ता वन्यजन्तुको अंग तिनलाई हुर्काइएका फार्महरूबाट प्राप्त गर्न  सकिनेछ।

पुराना वस्तु वा एन्टिक्स् भनेर वर्गीकरण गरिएका त्यस्ता जनावरका अंगहरूको प्रयोग सांस्कृतिक अधिकारीहरूको अनुमति पछि सांस्कृतिक आदानप्रदानका कार्यमा हुन सक्नेछ।

विश्व वन्यजन्तु कोष, डब्ल्यूडब्ल्यूएफ, ले एक वक्तव्य जारी गर्दै भनेको छ चीन सरकारको त्यस्तो कदमको "विनाशकारी" असर पर्न सक्छ र जंगली अवस्थामा ती वन्यजन्तुको संरक्षण गर्ने प्रयासमा "ठूलो क्षति" पुग्ने छ।

" पुराना वस्तु अर्थात एन्टिक्स का रुपमा वा अस्पतालहरूमा मात्रै प्रयोग गर्न पाइने भनेर सीमित व्याख्या गरिएको भएतापनि यो व्यापारले उपभोक्ताहरू र कानुन परिपालकहरूमा अन्योल सिर्जना गर्नेछ।

"कुन सामग्री वैध र कुन अवैध भनेर छुट्याउन तिनीहरूलाई गाह्रो पर्नेछ। अनि बाघ र गैँडाको अंगको बजारलाई अझ फराकिलो बनाउनेछ," डब्ल्यूडब्ल्यूएफको बक्तव्यमा भनिएको छ।

वन्यजन्तुको अंग तस्करीसम्बन्धी एक पुस्तककी लेखिका रेचल नुअरले ट्वीटर सन्देशमा लेखेकी छन्, "चीनको नयाँ नीतिको अर्थ संसारमा बाँकी रहेका बाघ र गैँडाको दिन अब सकिएको पनि भन्न  सकिन्छ।"

उनी भन्छिन् लोपोन्मुख वन्यजन्तुको अंगको वैध कारोवारले...


शीर्षक: चीन: दुई पोथी मुसाबाट स्वस्थ बच्चा\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

चीनको विज्ञान प्रज्ञा प्रतिष्ठानले भनेको छ ती बच्चा मुसाका दुई आमा छन् भने कोही बुवा छैनन्।

विशेष प्रविधि

ती अनुसन्धानकर्ताहरूले एक मुसाको डिम्ब तथा अर्को पोथी मुसाकै विशेष स्टेम कोष प्रयोग गरेका थिए।

त्यसपछि उनीहरूले अनुवंश सम्पादनको विशेष प्रविधि प्रयोग गरेका थिए।

वैज्ञानिकहरूका अनुसार त्यसरी जन्मिएका बच्चा मुसा स्वस्थ थिए र पछि गएर तिनीहरूले पनि आफ्नै बच्चा जन्माए।

तर दुई भाले मुसाबाट त्यस्तै प्रविधि प्रयोग गरेर बच्चा जन्माउने कोसिस भने विफल भएको छ।

खासगरि मानव सहित स्तनधारी प्राणीहरूमा बच्चाको जन्म हुन आमापट्टिबाट डिम्ब तथा बाबुपट्टिबाट शुक्रकीटको आवश्यकता पर्छ। तर बाँकी अन्य प्राणीहरूमा यो नियम लागु हुँदैन।

कतिपय माछा तथा घस्रने जीवहरूमा एकै बाट पनि प्रजनन हुने गर्छ।

भविष्यमा मानिसमा पनि?

कतिपय विज्ञहरूले यो सफलताले भविष्यमा मानिसहरूमा पनि काम गर्न सक्ने देखाएको बताएका छन्।

तर बीबीसीका स्वास्थ्य सम्वाददाता भन्छन् यस्तो प्रक्रिया मानिसमा अपनाउनुभन्दा पहिले कैयौँ वैज्ञानिक, सुरक्षात्मक तथा नैतिक प्रश्नहरूको जवाफ दिनुपर्नेछ।


शीर्षक: चीन: पानी र जमिनमा अवतरण गर्ने विश्वकै ठूलो विमानको उडान\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

लगभग बोइङ ७३७ को आकारको उक्त एजी६०० विमानमा चारवटा 'टर्बोप्रप' इन्जिन छन्।

विमानले ५० यात्रु बोक्न सक्ने र १२ घण्टासम्म उड्न सक्ने बताइएको छ।

यो विमान आगलागी नियन्त्रण तथा सामुद्रिक दुर्घटनाहरुमा उद्धारका लागि प्रयोग हुने बताइएको छ।

सैन्य प्रयोग

तर यसको सैन्य उपयोगिता पनि छ।

यो विवादित साउथ चाइना सी क्षेत्रमा पनि प्रयोगमा आउन सक्ने ठानिएको छ।

'कुनलोङ्' नाम दिइएको उक्त विमान सो क्षेत्रमा चीनले आफ्नो भाग भनी दावी गरेको सबैभन्दा दक्षिणी कुनासम्म पुग्न सक्छ।

सरकारी सञ्चारमाध्यम सिन्ह्वाले उक्त विमानलाई समुद्र र द्वीपहरुको 'संरक्षक'का रुपमा चित्रण गरेको छ।

साउथ चाइना सीसम्बन्धी चिनियाँ नीतिको विभिन्न छिमेकी मुलुकहरुले प्रतिवाद गरेका छन्।

राष्ट्रसंघ समर्थित एउटा न्यायाधिकरणले साउथ चाइना सीको अधिकांश क्षेत्रमाथिको चिनियाँ दावी गत वर्ष खारेज गरिदिएको थियो।

विशाल

दक्षिणी प्रान्त ग्वाङडोङबाट विमानले उडान भरेको सरकारी टेलिभिजनमा प्रत्यक्ष देखाइएको थियो।

फर्कदाँ उक्त विमानलाई सैनिक धुनसँगै मानिसहरुले झण्डा हल्लाएर स्वागत गरेका थिए।

विमान बनाउन आठ वर्ष लगाइएको थियो।

त्यसले साढे ५३ टनसम्मको भार लिएर उड्न सक्नेछ।

विमानको पखेटाको एउटा कुनाबाट अर्कोसम्मको दूरी करिब ३९ मिटर अर्थात् १२७ फिट छ।

चीनभित्रबाटै त्यस्ता खाले १७ वटा विमान मगाइएका छन्।

एजी६००, आफ्नो प्रकारको विमानमध्ये अहिलेको समयको सबैभन्दा ठूलो हो तर अर्बपति होवार्ड ह्युजको प्रख्यात उड्ने डुंगा त्योभन्दा ठूलो थियो।

'द स्प्रुस गुज' अर्थात् 'ह्युज एच-फोर हर्कुलिस'को पखेटा साढे ९७ मिटर लामो थियो।

तर त्यसले सन् १९४७ मा एकपटक मात्रै उडान गरेको थियो र त्यो जम्मा २६ सेकण्डको थियो।

त्यसपछि त्यो कहिले उडेन र अहिले त्यसलाई ओरेगोनको संग्रहालयमा राखिएको छ।


शीर्षक: चीन: राष्ट्रपतीय कार्यकालको सीमा हट्यो\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

उक्त कदमले राष्ट्रपति सी जिनपिङलाई सन् २०२३ मा आफ्नो कार्यकाल समाप्त भएपछि पनि सम्भवत: अनिश्चितकालसम्म सत्तामा रहिरहन बाटो खोलिदिने ठानिएको छ।

कुल २ हजार ९ सय ६४ प्रतिनिधिमध्ये दुई जनाले मात्रै विपक्षमा मत हालेका थिए भने तीन जना अनुपस्थित थिए।

अरू देशको संसद जस्तै कंग्रेस, चीनको सबैभन्दा शक्तिशाली कानून बनाउने निकाय हो।

देङ सियाओपिङले सन् १९८२ मा ल्याएको कार्यकालमा सीमा तोक्ने व्यवस्था हटाउनु खतरनाक हुने कतिपय आलोचकहरूले चेतावनी दिएका छन्।

सीमा

चीनले राष्ट्रपति पदमा बहाल रहने समयसीमा दुई कार्यकालका लागि सन् १९९० को दशकमा तय गरेको थियो।

चीनमा संविधान संशोधन

राष्ट्रपति सीले आफ्ना सम्भावित उत्ताराधिकारी प्रस्तुत गर्ने प्रचलन गएको अक्टोबरमा बसेको कम्युनिष्ट पार्टीको महाधिवेशनमा तोडिदिएका थिए।

त्यसको साटो उनले राजनीतिक शक्ति आफूमा केन्द्रित गरेका थिए र पार्टीको विधानमा आफ्नो नामसहितको राजनीतिक विचारधारा लेखाउन सफल भएका थिए।

त्यसबाट उनको हैसियत चिनियाँ कम्युनिष्ट पार्टीका नेता माओ त्से तुङकै तहमा पुगेको थियो।

सन् २०२३ मा सीको कार्यकाल पूरा हुँदैछ।

गएको फेब्रुअरीको अन्त्यमा चिनियाँ कम्युनिष्ट पार्टीले राष्ट्रपतिको कार्यकालको समयसीमा हटाउन सिफारिस गरेको थियो।

चीनः सी जिनपिङको वर्चस्व कहिलेसम्म?

विवाद

न्यास्नल पिपुल्स कंग्रेसलाई आफूलाई भनिएका विषयहरूका निर्णय अनुमोदन गर्ने थलोका रुपमा मात्र लिने गरिन्छ।

कंग्रेसले अहिलेसम्म कम्युनिष्ट पार्टीको निर्णय विपरीत मत खसालेको छैन।

चीनको 'सेन्सर' हेर्ने निकायले उक्त विषयमाथिको छलफलमा अवरोध पुर्याएको जनाइएको छ।

सामाजिक सञ्जालहरूमा राष्ट्रपति सीविरुद्ध कार्टुनहरु बनाइएका छन्।

सरकारी समाचारपत्रका एक जना पूर्वसम्पादकले उक्त कदमले अराजकताको बिउ रोप्ने बताएका छन्।

तर सरकारी समाचार संस्थाहरूले ती सुधारका कदमहरू अत्यावश्यक भएको उल्लेख गरेका छन्।


शीर्षक: चीन: शिनजियांगमा पुनर्शिक्षण शिविरलाई कानुनी मान्यता\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

शिनजियांगमा उइगर मुसलमान समुदायका मानिसहरूलाई बेपत्ता पारिने गरेको भनेर विश्वव्यापी रुपमा चिन्ता बढीरहेको छ।

संयुक्त राष्ट्र संघको मानवअधिकार मामिलाको एउटा कमिटीमा हालै चीनले दशलाख जनासम्म मानिसहरूलाई बन्दी बनाएर राखेको भन्ने विवरणहरू प्रस्तुत गरिएको थियो।

त्यस क्षेत्रमा बेइजिंगले गरिरहेको कृयाकलापका बारे यो प्रथम विस्तृत संकेत हो।

शिनजियांगमा लागु नयाँ कानुनले अन्य मानिसहरूलाई जबर्जस्ती धार्मिक गतिविधिमा लगाउने, सरकारी टिभि हेर्न अस्वीकार गर्ने, सरकारी रेडियो नसुन्ने र बालबालिकालाई सरकारी शिक्षा लिनबाट बन्चित गर्ने गरेमा त्यस्तो व्यवहार गर्नेलाई थुनामा राख्‍न सकिने बताएको छ।

शिनजियांगको सरकारले ल्याएको कानुनमा भनिएको छ ति पुनर्शिक्षण शिविरहरूको उद्देश्य मानिसहरूलाई व्यवसायिक तालिम दिनुका साथै बानी व्यवहारमा सुधार ल्याउनु र सैद्धान्तिक शिक्षा प्रदान गर्नु रहेको छ।

‘लामो दाह्री र बुर्कामाथि प्रतिबन्ध’

आलोचना

मानवअधिकारवादी समूहहरूले सरकारी कदमको आलोचना गरेका छन्।

एउटा अन्तर्राष्ट्रिय संगठन ह्युमन राइट्स वाचकी सोफी रिचर्डसन भन्छिन्, "व्यापक रुपमा मानवअधिकार उलंघन हुने गरी उक्त दस्तावेजमा उल्लेख गरिएका शब्दहरू यत्ति अविश्वसनीय छन् कि ति कानुन भन्ने शब्दले व्याख्या गरिन लायक छैनन्।"

त्यस्ता शिविरहरूका पूर्वबन्दीहरूले बीबीसीसँग कुरा गर्दै त्यहाँ आफूलाई मानसिक र शारिरिक यातना दिने गरिएको बताएका थिए। उनीहरूका अनुसार सिंगो परिवारलाई नै त्यहाँ बेपत्ता पारिएको थियो।

मानवअधिकार समूहहरूले भनेका छन् ति शिविरहरूमा रहेका बन्दीहरूलाई राष्ट्रपति शि जिनपिंगप्रति वफादारीता व्यक्त गर्दै सपथ लिन लगाउने र आआफ्नो धार्मिक आस्थाको निन्दा वा परित्याग गर्न लगाउने गरिंदैछ।

गत अगष्ट महिनामा चीनले दशलाख मानिसहरूलाई बन्दी बनाएको भन्ने आरोपहरूको खण्डन गरेको थियो।

तर राष्ट्र संघीय मानवअधिकार बैठकहरूमा सहभागी अधिकारीहरूले 'धार्मिक अतिवाद' का कारण धोकामा रहेका उइगरहरूलाई पुनर्शिक्षण र पुनर्वास गराइन लागेको बताएका थिए।

शिनजियांग प्रान्तले बर्षौँ देखि हिंसा र सरकारी कार्वाहीको चक्र बेहोर्दै आएको छ।

चीनले इस्लामवादी उग्रवादी र पृथकतावादीहरूलाई त्यहाँ हिंसा फैलाएको आरोप लगाउने गरेको छ।


शीर्षक: चीन: सी भन्छन्, 'एक इन्च पनि गुमाउने पक्षमा छैनौँ'\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

आपसी व्यापारिक शत्रुता र दक्षिण चीन सागरमा चीनले कडा रुपमा आफ्नो दावी प्रस्तुत गरिरहँदा चीन र अमेरिकाबीचको तनाव चर्कँदो अवस्थामा छ।

सन् २०१४ यता चीनको भ्रमण गर्ने जेम्स म्याटिस प्रथम अमेरिकी रक्षामन्त्री हुन्।

उनी एशिया भ्रमणमा छन् र यसक्रममा कैयौँ क्षेत्रीय साझेदारहरूसँग भेटघाट गरेका छन्।

जेम्स म्याटिसले राष्ट्रपति सी र अन्य अधिकारीहरूसँग बुधवार भएको भेट "एकदमै राम्रो" भएको बताएका छन्।

अमेरिकाले चीनसँगको "सैनिक सम्बन्धलाई एकदमै उच्च दर्जाको महत्व दिएको" उनले बताए।

धारणा

राष्ट्रपति सीले चीनको चाहना शान्ति भएकोमा जोड दिंदै चीनले आफ्नो ठान्ने गरेको क्षेत्रका सम्बन्धमा कुनै छुट नदिइने आफ्नो पुरानो धारणालाई दोहोर्याएका छन्।

"हाम्रा पुर्खाले छाडेर गएका इलाकाको एक इन्च पनि गुमाउने पक्षमा हामी छैनौँ," उनलाई उद्धृत गर्दै चीनको सरकारी सञ्चारमाध्यमले जनाएको छ।

"अरूहरूको सम्पत्ति पनि हामीलाई चाहिँदैन," सीले भनेका छन्।

दक्षिण चीन सागरमा चीनको गतिविधिलाई अमेरिकाले बारम्बार आलोचना गर्दै आएको छ।

उसले चीनलाई त्यहाँ कृत्रिम टापुहरू र विभिन्न संरचना निर्माण गर्ने गरेर आफ्ना छिमेकीहरूलाई धम्काउने गरेको अनि त्यस क्षेत्रलाई सैनिकीकरण गरेको आरोप लगाउने गरेको छ।

उक्त जल क्षेत्रमा त्यहाँका कतिपय देशहरुले आआफ्ना दाबी प्रस्तुत गर्ने गरेका छन्।

चीनले उक्त जलक्षेत्रको सबैभन्दा ठूलो हिस्सा आफ्नो भएको भन्ने गर्दछ। उसले त्यसमाथिको आफ्नो अधिकार धेरै शताब्दीदेखि भएको दाबी गर्ने गर्छ।

उक्त जलक्षेत्र जलयातायातको एउटा ठूलो मार्ग हो।

त्यहाँ प्रशस्त माछा मार्न सकिन्छ। तथा त्यहाँ तेल र प्राकृतिक ग्यासको प्रचुर भण्डार रहेको पनि ठानिन्छ।


शीर्षक: चीन: १२ उच्चअधिकारी निष्कासित\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

प्रत्येक पाँच वर्षमा नेतृत्व चयनका लागि बस्ने उक्त पार्टीको महत्वपूर्ण महाधिवेशनको केही दिनअघि पछिल्लो घटना प्रकाशमा आएको छ।

निष्कासनमा पर्नेमा पूर्व न्याय मन्त्री उ आइङ् पनि छिन्।

उनी चीनमा उच्च तहमा पुगेका सीमित महिला नेतामध्ये एक हुन्।

आरोप

महाधिवेशन 'ग्रेट हल अफ द पिपल'मा हुनेछ।

उनीसहित कारबाहीमा परेका १२ नेतामाथि विभिन्न खाले आरोपहरु लगाइएका छन्।

पार्टीको आचारसंहिता उल्लंघन गरेको देखि लिएर नातावादमा दोषी देखिएकोसम्मका आरोप लगाइएको चिनियाँ समाचार संस्था सिन्ह्वाले जनाएको छ।

अक्टोबर १८ अर्थात् यही बुधबारबाट शुरु हुने पार्टी महाधिवेशनअघि हिजो बसेको पार्टीको बृहत बैठकले पछिल्लो कारबाही अनुमोदन गरेको हो।

प्रत्येक पाँच वर्षमा हुने उक्त महाधिवेशनले पार्टी र मुलुकको नयाँ नेतृत्व चयन गर्नेछ।

चीनको सबैभन्दा शक्तिशाली निर्णयकर्ताहरुले उक्त भेलाबाट मुलुकको भावी कार्यदिशा पनि तय गर्नेछन्।

महाधिवेशन

राष्ट्रपति सी जिनपिङ नै नेतृत्वमा दोहोरिने प्रबल सम्भावना छ

महाधिवेशनमा २३ सय जना प्रतिनिधिले देशभरबाट भाग लिने व्यवस्था छ।

तर पछिल्लो कारबाहीसँगै सबैले त्यसमा भाग लिन पाउनेछैनन्।

ती प्रतिनिधिले करिब २ सय सदस्य रहेको केन्द्रीय कमिटी चयन गर्नेछन्।

उक्त कमिटीले पोलिटब्युरो र त्यसबाट पनि पोलिटब्युरो स्थायी कमिटी चुनिनेछ।

यी नै चीनका निर्णय गर्ने वास्तविक निकाय हुन्।

केन्द्रीय कमिटीले पार्टीको प्रमुख नेता अर्थात् महासचिव चयन गर्नेछ जो देशको राष्ट्रपति बन्नेछन्।

र, यसपालि राष्ट्रपति सी जिनपिङ नै दोहोरिने प्रबल सम्भावना छ।


शीर्षक: चीन: ४० वर्षमा भएका आश्चर्यजनक प्रगतिका झलकहरू\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

उसले हासिल गरेका परिवर्तनका केही झलक तस्बिरहरूमा हेरौँ।

१. पाङ्ग्रा र झन् धेरै पाङ्ग्रा

राजधानी बेइजिङ्गको यो मुख्य मार्ग चाङ् आन एभेन्यु सन् १९७८ मा यस्तो देखिन्थ्यो।

चार दशकपछि यसको स्वरूप पूरै बदलिएको छ।

चीनमा कारधनीहरूको सङ्ख्या ह्वात्तै बढेको छ। हाल त्यहाँ ३० करोड गाडी दर्ता छन्। तर मोटरसाइकलको दर्ता सङ्ख्या भने घट्दो छ।

चीनमा बढ्दो शहरीकरण तथा आर्थिक वृद्धिका कारण यसो भएको हो। तर यसको नकारात्मक असर पनि छ।

धेरै शहरहरूमा ज्यादै ट्राफिक जाम हुन थालेपछि गाडिका लाइसेन्स प्लेटमा कोटा तोकिएका छन्। र विश्व स्वास्थ्य संगठनले हरेक वर्ष चीनमा वायु प्रदूषणका कारण दश लाखले ज्यान गुमाइरहेको जनाएको छ।

२. पैसा, पैसा, पैसा

सन् १९७८ तिरको यो पसलको झ्याल हेर्नुस्…

… र अब यही दशकको यो तस्बिर हेर्नुस्।

चीनको कुल गार्हस्थ उत्पादनले आकाश छोएको छ। यहाँका किनमेल प्रवृत्तिमा व्यापक परिवर्तन आएका छन्।

विश्वमा विलासी वस्तुका सबभन्दा धेरै उपभोक्ता मध्येमा चिनियाँ गनिन्छन्।

राष्ट्रपति सि जिनपिङले मङ्गलवार आर्थिक सुधारको वार्षिकोत्सव कार्यक्रममा जनताको जीवन कसरी परिवर्तन भएका छन् भन्ने बारे लामो भाषण गरे।

"गहुँका लागि कुपन, कपडाका लागि कुपन, मासुका कुपन, माछाका कुपन, तेल तोफुका कुपन र अन्य दस्तावेज जुन पहिले पहिले अत्यावश्यक थिए, अब इतिहासमा मात्र बाँकी छन्," उनले भने।

"भोकको पीडा, तथा नाना र खानाका अभाव, अनि दु:ख जसले हजारौँ वर्षदेखि हाम्रा मानिसलाई पिरोल्यो, ती अब गइसके र फर्कँदैनन्।"

३. परिवार तथा बालबालिका

सन् १९७० ताका का बालबालिकाको तुलनामा सन् २०१० का दशकका बालबालिकाका निम्ति जीवन निकै बदलिएको छ।

पहिलो कुरो त अब उनीहरू बाँच्ने आयु नै लामो भएको छ। सन् १९७८ मा चिनियाँको औसत बाँच्ने उमेर ६६ थियो भने अहिले त्यो ७६ पुगिसकेको छ।

त्यसमाथि उनीहरूले अब स्तरीय शिक्षा हासिल गर्ने सम्भावना पनि बढेको छ। सन् १९८० ताका साक्षरता दर ६६ प्रतिशत थियो भने सन् २०१० मा आइपुग्दा त्यो ९५ प्रतिशत पुगिसक्यो।

सन् १९७० ताका विदेश घुम्न जाने कुरा औसत चिनियाँ बालबालिकाका निम्ति कल्पना बाहिरको विषय थियो।

आजभोलि सबभन्दा धेरै विदेश घुम्ने पर्यटक चिनियाँ नै भएका छन्। उनीहरूले अर्बौँ डलर त्यसरी खर्च गर्छन्।

अनि फेरि विदेश पढ्न जानेमा पनि चिनियाँ विद्यार्थी नै धेरै छन्। चिनियाँ सरकारी आँकडा बमोजिम विश्वभर पढ्न जाने विद्यार्थीहरूमध्ये चिनियाँ...


शीर्षक: चीनका बन्दरगाह प्रयोग गर्न यस्ता छन् चुनौती\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

बिहीवार राती नेपाल र चीनका अधिकारीहरू एउटा महत्त्वपूर्ण मानिएको पारवहन सम्बन्धी सम्झौताको प्रोटोकल अर्थात् कार्यविधिको मस्यौदामा सहमत भएपछि उनीहरूले यस्तो प्रतिक्रिया दिएका हुन्।

अढाई वर्षअघि नेपालले चीनको बाटो तथा बन्दरगाहहरू प्रयोग गरि आयात-निर्यात गर्न पाउने गरि भएको उक्त पारवहन सम्झौताको प्रोटोकल तयार भएपछि अब चाँडै कार्यान्वयनमा आउने सरकारी अधिकारीहरूले बताएका छन्।

बीबीसी नेपाली सेवासँगको कुराकानीमा पूर्व वाणिज्य सचिव पुरुषोत्तम ओझा र बहुराष्ट्रिय ढुवानी व्यवसायमा संलग्न एकजना व्यवसायी राजन शर्माले चीनका बन्दरगाह प्रयोग गर्दा नेपालले भोग्नसक्ने केही चुनौतीहरूबारे बताए। ती केहीलाई तल प्रस्तुत गरिएको छ:

चुनौती


शीर्षक: चीनका सबै क्षेत्रमा कोरोनाभाइरसको सङ्क्रमण देखिएको पुष्टि\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

चिनियाँ स्वास्थ्य अधिकारीहरूले बुधवारसम्म ७ हजार ७ सय ११ वटा सङ्क्रमण पुष्टि भएको बताएका छन्।

हालसम्म चीनबाहेक कम्तीमा १५ वटा देशमा पनि कोरोनाभाइरसको सङ्क्रमण देखिएको छ।

विश्व स्वास्थ्य सङ्गठनले कोरोनाभाइरसले विश्वव्यापी स्वास्थ्य आपत्‌काललाई सङ्केत गर्ने या नगर्ने भन्ने निर्क्यौल गर्न बैठक गरिरहेको छ।

उक्त निकायका महानिर्देशकले मानवबाट मानवमा भइरहेको सङ्क्रमणको विस्तारले आफूहरूलाई चिन्तित बनाएको उल्लेख गरेका छन्।

उनले जर्मनी, भियतनाम र जापानमा चीन पुगेका मानिसहरूबाट सङ्क्रमण फैलिएका घटना फेला परेको बताए।

खोप बनाउने प्रयास

चीन बाहिर सङ्ख्या कम भए पनि ज्यादै ठूलो स्तरको सङ्क्रमणको सम्भावना रहेको उनको भनाइ छ।

चीनमा सन् २००० को दशकको शुरूआतमा फैलिएको सार्सको सङ्क्रमणभन्दा ठूलो सङ्ख्यामा मानिसहरूमा कोरोनाभाइरसको सङ्क्रमण देखिएको छ।

तर मृतकको सङ्ख्या निकै कम छ। सार्स पनि कोरोनाभाइरसकै एउटा सदस्य हो र त्यसले श्वासप्रश्वाससम्बन्धी गम्भीर समस्याहरू निम्त्याएको थियो।

अनुसन्धानकर्ताहरूले यो भाइरसबाट मानिसहरूलाई जोगाउन खोपको विकास गर्ने प्रयास गरिरहेका छन्।

क्यालिफोर्नियाको एउटा अनुसन्धान केन्द्रले जुन वा जुलाई महिनामा मानिसमा परीक्षण गर्न सकिने खोप तयार हुने बताएको छ।

चिनियाँ प्रयासको सराहना

डब्लुएचओले उक्त सङ्क्रमणलाई सम्बोधन गर्ने चिनियाँ प्रयासको प्रशंसा गरेको छ।

राष्ट्रपति सी जीन्पिङले उक्त दुष्ट भाइरसलाई पराजित गर्ने वाचा गरेका थिए।

सङ्क्रमणका कारण देशको मध्यमा रहेको हुबे प्रान्तमा पूर्ण रूपमा आवतजावतमा प्रतिबन्ध लगाइएको छ।

सङ्क्रमणको केन्द्रमा रहेको वुहान शहर पनि रहेको उक्त प्रान्तमा ६ करोड जनसङ्ख्या छ।

कोरोनाभाइरस सङ्क्रमणको सामना गरिरहेको चिनियाँ सरकारले मूल्यवृद्धि तथा वस्तुको अभावसम्बन्धी रिपोर्टका बीच खाद्य उत्पादन जारी राख्न किसानहरूलाई आग्रह गरेको छ।

अधिकारीहरूले सङ्क्रमण शुरू भएको हुबे प्रान्तका लाखौँ मानिसका लागि खाद्यान्न ओसार्ने ट्रकहरूका निम्ति सडकहरू खुला राख्न निर्देशन दिएका छन्।

अन्य मुलुकहरूले चीनसँगको यातायात सम्पर्क विच्छेद गरिरहेका छन्। रुसले चीनसँगको चार हजार किलोमिटर सिमाना बन्द गर्न आदेश दिएको छ।


शीर्षक: चीनको आकाश आँखा: विश्वको सबैभन्दा विशाल रेडिओ टेलिस्कोप सञ्चालनमा\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

यो विश्वको सबैभन्दा ठूलो र सबैभन्दा शक्तिशाली रेडिओ टेलिस्कोप हो। र, यो ज्यानुअरी १२ को सातादेखि पूर्ण रूपमा सञ्चालनमा आएको छ।

यसको औपचारिका नाम फाइभ-हन्ड्रेड-मिटर एपेर्चर स्पेरिकल टेलिस्कोप हो। तर यसको छोटकरी रूप एकएएसटी अर्थात् फास्टको नामले धेरै चिनिन्छ।

चीनले यसलाई दिएको उपनाम भने 'आकाश आँखा' हो।

सबैभन्दा शक्तिशाली

फास्टले ब्रह्माण्डका सबैभन्दा पर र अँध्यारो किनाराहरूमा यसको उत्पत्ति र अन्य जीवका बारेमा खोज गर्नेछ।

नाम राखिएझैँ यो टेलिस्कोपको व्यास आधा किलोमिटर रहेको छ। अमेरिकाको प्वेर्टो रिकोमा रहेको दोस्रो ठूलो रेडिओ टेलिस्कोपको व्यास ३०५ मिटर मात्रै रहेको छ।

सन् २०१६ को सेप्टेम्बरमा फास्टको निर्माण पूरा नभएसम्म त्यो सबैभन्दा ठूलो रेडिओ टेलिस्कोप थियो।

फास्ट सबैभन्दा ठूलो मात्रै होइन्, अहिले भएका सबै रेडिओ टेलिस्कोपभन्दा २.५ गुणाले बढी संवेदनशील छ।

यसको निर्माण सन् १९९० को दशकमा शुरू भएको थियो।

फास्ट किन बन्यो?

यसका निर्माताहरूले यसले ब्रह्माण्डको उत्पत्ति र विकासका बारे नयाँनयाँ कुरा पत्ता लगाउने अपेक्षा राखेका छन्।

यसको मुख्य काम गुरुत्वाकर्षण तरङ्गको खोजसँग सम्बन्धित रहेको छ।

यसले अन्तरिक्षमा भएका नचिनिएका पदार्थ र अन्य ग्रहका जीवका सम्भावित सङ्केतहरूको अध्ययन गर्नेछ।

खगोलविद्‌हरू उत्साहित भएको यसको पक्ष भनेको यसले फास्ट रेडिओ बर्स्ट भनिने केही मिलिसेकेन्ड मात्रै रहने ऊर्जाको अति तीव्र गतिविधि पत्ता लगाउन सक्ने क्षमता हो।

परीक्षणकालमा फास्टले १०२ नयाँ पल्सर भनिने केही अन्तरालमा तरङ्ग छोड्ने एक प्रकारको घुम्ने तारा पत्ता लगाएको छ।

ब्रिटिश कोलम्बिया विश्वविद्यालयका बिल म्याककुट्चेनले यसलाई गजबको उपलब्धि भनेका छन्।

"ती नयाँ पत्ता लगाइएका ताराहरूको गुण थाहा पाउनु गजब हुनेछ।"

फास्टको अन्तरिक्षमा रहेका हाइड्रोजनजस्ता ग्यासहरूको अध्ययन गर्न सक्ने क्षमताले पनि वैज्ञानिकहरू उत्साहित छन्।

खर्च कति?

फास्टको निर्माण खर्च १८ करोड अमेरिकी डलर लागेको बताइएको छ।

यो टेलिस्कोपमा ४,४०० वटा अल्मुनियमका पाताहरू रहेका छन् जसलाई घुमाउन मिल्छ।

कोर्नेल विश्वविद्यालयका मार्था हेनेसका अनुसार त्यो क्षमताका कारण फास्ट प्वेर्टो रिकोको टेलिस्कोपभन्दा फरक छ।

"प्वेर्टो रिकोको टेलिस्कोपको पाता घुमाउन मिल्दैन," उनले भनिन्।

फास्टका चुनौती

हेनेसका अनुसार सबैभन्दा चुनौतीपूर्ण कार्य भनेको फास्टले सङ्कलन गरेका...


शीर्षक: चीनको ओबिओआरबाट नेपाललाई के फाइदा?\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

ओबिओआरमा हस्ताक्षर गर्ने नेपालको निर्णयले काठमाण्डू, दिल्ली र बेइजिङबीच सहकार्यको ढोका खोल्ला वा थप संशय बढाउला अहिले नै स्पष्ट भइसकेको छैन।

करिब डेढ महिनाअघि आफ्नो चीन भ्रमणका क्रममा प्रधानमन्त्री प्रचण्डले जनाएको प्रतिवद्धताले सोमबारमात्रै औपचारिक स्वरुप ग्रहण गरेको छ।

बैशाख ३१ र जेठ १ गते बेइजिङमा हुने ओबिओआर शिखर सम्मेलनअघि नै काठमाण्डूमा समझदारीपत्रमा हस्ताक्षर गर्ने योजना बनाइएको छ।

विश्वका दुई दर्जन भन्दा बढी देशबाट सरकार वा राष्ट्रप्रमुख सहभागी हुने टुङ्गो लागिसकेको ओबिओआर सम्मेलनमा नेपालबाट उपप्रधान तथा अर्थमन्त्रीको नेतृत्वमा एउटा उच्चस्तरीय टोली पनि सहभागी हुँदैछ।

नेपाली पक्षले ओबिओआरबाट मूलत: ठूल्ठूला योजनाहरुमा सहयोग मिल्ने अपेक्षा गरेको पाइन्छ।

अपेक्षा

प्रधानमन्त्री प्रचण्डले चीन भ्रमणकै क्रममा प्रधानमन्त्री प्रचण्डले ल्हासा र लुम्बिनीलाई जोड्ने गरी रेल सञ्जाल निर्माण गर्दा नेपाल, चीन र भारत तीनवटै देशलाई फाइदा पुग्ने बताएका थिए।

त्यसबाहेक चीनसँगको सिमावर्ती केरुङ र काठमाण्डू जोड्ने रेल सेवा निर्माणको योजना र कार्यक्रम अघि बढ्दै गरेको उल्लेख गरेका थिए।

सीमा वारपार आर्थिक क्षेत्र घोषणा देखि पेट्रोलियम पदार्थको भण्डारणसम्ममा चीनको मद्दतको अपेक्षा गरिएको नेपाली अधिकारीहरु बताउँछन्।

विज्ञहरु चाहिं चीनले परिकल्पना गरेको ओविओआर मार्गमा नेपाल नपरेपनि यस परियोजनामा सहभागी भएपछि द्विपक्षीय योजनाहरुमा लगानी भित्र्याउन सजिलो हुने बताउँछन्।

नेपाल र चीनले एप्रिलमा पहिलो पटक संयुक्त सैन्य अभ्यास गरेका थिए।

साथै नेपालमा लगानीको प्रतिबद्धता जनाएका चिनियाँ कम्पनीले थप सहजता महशुस गर्ने बताइन्छ।

भारतको नयाँ दिल्लीस्थित 'इन्स्टिच्युट अफ पिस एण्ड कन्फ्लिक्ट स्टडिज' मा चीन सम्बन्धी मामिलाका अनुसन्धानकर्ता प्रमोद जयसवाल भन्छन्, "नेपालसंग धेरै अवसर छन्। नेपालले ओबिओआरबाट तीन तरिकाले लाभ लिन सक्छ। पहिलो द्धिपक्षीय तहमा, दोस्रो, बंगलादेश-चीन-भारत-म्यानमार आर्थिक करिडोरबाट पनि नेपालले लाभ लिनसक्छ र तेस्रो, नेपाल, भारत र चीनबीच जलविद्युत आयोजना जस्ता मुद्दाहरुमा पनि त्रिपक्षीय साझेदारी हुनसक्छ।"

चूनौती

यद्यपि भारत भने यो परियोजनामा आवद्ध हुन नचाहेको जस्तो देखिन्छ।

ओबिओआरकै एक हिस्सा, विवादित कश्मिरको भूभाग हुँदै अगाडि जाने चीन-पाकिस्तान आर्थिक करीडोरमा भारतले विरोध जनाएको पाइन्छ।

ओबिओआर...


शीर्षक: चीनको चाङ्ग-अ फाइभ अन्तरिक्ष यान चन्द्रमाको चट्टान र धुलो लिएर पृथ्वी फर्कियो\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

अन्तरिक्ष यान हिउँले ढाकेको घाँसे मैदानमा अवतरण गरेको थियो

उक्त अन्तरिक्ष यान बिहीवार स्थानीय समय अनुसार १:३० बजे भित्री मङ्गोलिया क्षेत्रमा अवतरण गरेको हो।

अमेरिकी एपोलो र सोभियत लुना अभियानले चन्द्रमाबाट नमुना ल्याएको ४० वर्ष भन्दा बढी भइसकेको छ।

अहिले ल्याइएका नयाँ नमुनाले पृथ्वीको उपग्रह र चन्द्रमाको भूगर्भबारे ताजा जानकारीहरू प्रदान गर्नेछ।

चाङ्ग-अ फाइभ अभियान सफलतापूर्वक सकिनुलाई चीनको अन्तरिक्षमा बढ्दो क्षमताको अर्को प्रदर्शनका रुपमा पनि हेरिनेछ।

चाङ्ग-अ फाइभ अभियान नोभेम्बरको अन्त्यमा चन्द्रमामा पठाइएको थियो।

चन्द्रमाको सतहमा अवतरण गरेको अन्तरिक्ष यानको ल्यान्डर भनिने भागले त्यहाँ वरपरको क्षेत्र अवलोकन गरेर अनि सामग्रीहरू सङ्कलन गरेर बिताएको थियो।

ल्यान्डरले भुइँबाट चट्टान वा धूलो उठाएर थियो। उसले कति नमुना सङ्कलन गर्‍यो भन्ने स्पष्ट छैन, तर सम्भवत २-४ किलो सामान हुनुपर्छ।

त्यसरी सङ्कलन गरिएको नमुनालाई चन्द्रमाको कक्षमा घुमिरहेको असेन्डर भनिने यानमा पठाएर त्यसलाई पृथ्वीमा फर्काइएको हो।

यो अभियान अन्तर्गत नमुना सङ्कलनका लागि चन्द्रमाको सतहमा जम्मा दुई दिन लागेको थियो

अमेरिकी एपोलो अन्तरिक्षयात्री र सोभियत रोबोटिक लुना अभियानहरूले चन्द्रमाको सतहको जम्मा ४०० किलो सामग्री सङ्कलन गरेका थिए।

तर ती नमुनाहरू धेरै पुराना थिए - तीन अर्ब वर्षभन्दा बढी पुराना। चाङ्ग-अ फाइभले ल्याएको चट्टान र धूलो भने अलि फरक नै हुनुपर्छ।

चीनको अभियानले मन्स रुम्केर भनिने उत्तरपश्चिमको उच्च ज्वालामुखी क्षेत्रलाई निशानामा पारेको छ।

यो क्षेत्रबाट ल्याइएको नमुना भने १.२ देखि १.३ अर्ब वर्षभन्दा पुरानो नहुन सक्छ। त्यसैले अहिलेको नमुना अध्ययन गर्दा त्यसले चन्द्रमा भित्री रुपमा कसरी निर्माण भएको छ भन्ने थप जानकारी प्रदान गर्न सक्छ।


शीर्षक: चीनको चाङ्ग-अ फाइभ अन्तरिक्ष यानद्वारा चन्द्रमामा सफल अवतरण\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

उसको रोबोटिक चाङ्ग-अ फाइभ अभियान अन्तर्गत गए राति उक्त यान चन्द्रमाको सतहमा अवतरण गरेको हो।

उद्देश्य के?

चीनको पछिल्लो चन्द्र अभियानको उद्देश्य त्यहाँबाट चट्टान तथा धूलो सङ्कलन गरेर पृथ्वीमा फर्कनु हो।

उसको अभियानले मन्स रुम्केर भनिने उच्च ज्वालामुखी क्षेत्रलाई निशानामा पारेको छ।

चन्द्रमाको सतहमा अवतरण गरेको अन्तरिक्ष यानको ल्यान्डर भनिने भागले त्यहाँ केही दिन वरपरको क्षेत्र अवलोकन गरेर अनि सामग्रीहरू सङ्कलन गरेर बिताउनेछ।

ल्यान्डरमा क्यामेरा, स्पेक्ट्रोमिटर तथा रेडार जस्ता यन्त्र जडित छ।

उसले भुइँबाट ढुङ्गा वा धूलो उठाएर करिब दुई किलो सामानलाई चन्द्रमाको कक्षमा घुमिरहेको असेन्डर भनिने यानमा पठाउनेछ जसले त्यसलाई पृथ्वीमा फर्काउनेछ।

चन्द्रमाको सतहमा यानको छायाँ

अन्तरिक्ष महाशक्ति

यदि फर्कन सफल भएमा सन् १९७० को दशकयताकै चन्द्रमा पुगेर फर्किएको यो पहिलो सफल चन्द्र अभियान हुनेछ।

यसअघि यस्तो सफलता ४४ वर्षअगाडि प्राप्त भएको थियो जतिबेला सोभियत लुना ट्वेन्टी फोर अभियानले करिब दुई सय ग्राम सामान पृथ्वी ल्याएको थियो।

यसै महिनाको अन्त्यतिर उक्त यान भित्री मङ्गोलिया क्षेत्रको घाँसे मैदानमा उत्रनेछ।

यो अभियान सफल भए अन्तरिक्षको महाशक्तिको रूपमा बेइजीङ्को हैसियत बढ्नेछ।

अमेरिकी अन्तरिक्ष निकाय नासाले चीनलाई बधाइ दिएको छ।

नासाका वरिष्ठ अधिकारीले पृथ्वी ल्याइएका चन्द्रमाका सामग्रीको वैज्ञानिक विश्लेषण गर्ने अवसर अन्तर्राष्ट्रिय समुदायलाई पनि मिल्ले आशा व्यक्त गरे।

चीनले यसअघि दुईपटक चन्द्रमामा आफ्ना यानको सफल अवतरण गराइसकेको छ - सन् २०१३ मा चाङ्ग-अ थ्री अनि गत वर्ष चाङ्ग-अ फोरसहित।


शीर्षक: चीनको बीआरआई: नेपाललाई कस्ता लाभ हुन सक्छन्\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

बीआरआईलाई नयाँ रेसम मार्गको रूपमा पनि अर्थ्याइएको छ

राष्ट्रपति सी जिनपिङले सन् २०१३ मा यो अभियानको शुरूवात घोषणा गरेका थिए।

त्यसयता चीनको उदाउँदो विश्व छवि र त्यससँग जोडिएको रणनीतिक वर्चस्वको स्वार्थको एक कडीको रूपमा समेत अर्थ्याइएको बीआरआईमा १२५ देश सहभागी भइसकेका छन्।

ठ्याक्कै नभनिए पनि यस परियोजना अन्तर्गत सयौँ अर्ब डलर लगानी हुने बताइन्छ।

खासगरी बेल्ट अन्तर्गत चीन हुँदै दक्षिण तथा मध्य एशिया र युरोपसम्म सडक तथा रेल कनेक्टिभिटी वा सञ्जालमा जोड दिइएको छ भने रोड अन्तर्गत सामुद्रिक मार्ग तथा बन्दरगाहहरूमार्फत् दक्षिणपूर्वी एशिसिया, खाडी क्षेत्र, उत्तर अफ्रिका तथा युरोपसम्म जोड्ने सञ्जालको कुरा गरिएको छ।

तर त्यो केवल त्यतिमा मात्र सीमित नभई ऊर्जा, सञ्चार एवम् व्यापार सहजीकरणजस्ता विषय पनि त्यसमा गाभिएका छन्।

नेपाल र बीआरआईको के साइनो?

सन् २०१३ देखि नै चर्चा चल्दै आएको भए पनि नेपालले आधिकारिक रूपमा बीआरआईलाई अँगालेको चाहिँ सन् २०१७ को मे १२ मा मात्र हो।

शुक्रवार बेइजिङमा बीआरआईको दोस्रो फोरममा सहभागी नेपालकी राष्ट्रपति विद्यादेवी भण्डारीले त्यसमा नेपालको चासो प्रकट गर्दै बीआरआईले दिगो विकासका लक्ष्य कार्यान्वयन गर्न सघाउने बताइन्।

उनले भनिन्, "नेपालजस्तो भूपरिवेष्ठित मुलुकका लागि सामाजिक, आर्थिक विकासका लागि कनेक्टिभिटी अति महत्त्वपूर्ण छ। नेपाल-चीन सीमापार रेलवे समेटिएको हिमालयपार बहुआयामिक कनेक्टिभिटी सञ्जालको विकासले नेपाल र चीनमात्र नभई यस क्षेत्रका अन्य देशबीच पनि सम्पर्क बढाउनेछ।"

हाल बीआरआई अन्तर्गत नेपालले रेल, सडक, ऊर्जा गरी आठ दशवटा परियोजनामा चिनियाँ लगानी भित्र्याउन खोजिरहेको भनिए पनि आधिकारिक रूपमा तिनको पहिचान भइसकेको छैन।

"यस्ता मामिलामा बढीभन्दा बढी पारदर्शीता भएको नै राम्रो हो। हामीले कुन कुन क्षेत्रमा लगानी खोजिरहेका छौँ भनेर गुपचुप राख्नुपर्ने स्थिति होइन। खुला भए त्यसको लाभहानिको लेखाजोखा गर्न पनि सकिन्छ," पूर्वपरराष्ट्र सचिव एवम् दिगो विकास केन्द्रका अध्यक्ष ज्ञानचन्द्र आचार्यले बताए।

तीन लाभका विषय

शुक्रवार राष्ट्रपति भण्डारीले बेइजिङमा नेपालको सम्पर्क सञ्जाल वा कनेक्टिभिटीबारे रहेको चासो प्रकट गरेजस्तै यहाँका विज्ञहरूले पनि नेपालको ध्यान अहिलेका लागि त्यही विषय हुनुपर्ने औँल्याएका छन्।

"नेपालले खासगरी रोजगारी बढाउने, आम्दानी बढाउने तथा आर्थिक वृद्धि हुने खालका परियोजना...


शीर्षक: चीनको वुहानमा हृदयाघातले मृत्यु भएका नेपालीको शव ल्याउन समस्या\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

वुहानको स्थानीय रेल सेवा पनि बन्द गरिएको छ

नयाँ घातक भाइरस फैलनबाट रोक्न चीनले वुहानमा यातायात सेवा बन्द गरिदिएपछि गत आइतवार हृदयाघातका कारण निधन भएका दोलखाका ४० वर्षीय पुष्कर खड्काको शव नेपाल ल्याउन समस्या भएको हो।

करिब १५ वर्षदेखि वुहानस्थित एउटा रेस्टुरेन्टमा कार्यरत खड्काको शव नेपाल पठाउन कानुनी प्रक्रिया सुरु भइसकेको दूतावासका अधिकारीले बताए।

बेइजिङस्थित नेपाली दूतावासका उपप्रमुख सुशील लम्सालका अनुसार शनिवार राति केही नेपाली साथीहरूसँगै रहेका उनको सुतेकै अवस्थामा निधन भएको थियो।

बीबीसीसँग टेलिफोनमा कुराकानी गर्दै लम्सालले भने, "हामीले शव नेपाल फर्काउने पहल गरिरहेका छौँ। वुहानमा आवागमन नियन्त्रित भएकाले समस्या भएको हो।"

वुहानको अवस्था

श्वाप्रश्वास सम्बन्धी स्वास्थ्य समस्या उत्पन्न गराउने कोरोनाभाइरसको सङ्क्रमण थप फैलिन नदिन चिनियाँ अधिकारीहरूले वुहान सहरका सबै सार्वजनिक यातायात तथा उडानहरू स्थगित गर्ने निर्णय गरेका छन्।

कोरोनाभाइरसको सङ्क्रमण चिनियाँ सहर वुहानबाट अन्यत्र फैलिइसकेको छ।

६ सयभन्दा बढी मानिसहरू प्रभावित भइसकेका छन् भने २५ जनाको ज्यान गइसकेको छ।

लम्सालले खड्काको शव नेपाल पठाउन वुहानको अवस्था सामान्य हुनुपर्ने देखिएको बताए।

नेपालीमा सङ्क्रमण देखिएको छैन

बेइजिङस्थित नेपाली दूतावासका अनुसार हालसम्म चीनमा रहेका नेपालीमा कोरोनाभाइरस सङ्क्रमण भएको सूचना आएको छैन।

बेइजिङस्थित नेपाली दूतावासले जारी गरेको सूचना

तर दूतावासले चीनमा रहेका सबै नेपालीलाई उक्त भाइरसबाट बच्ने उपायहरू अपनाउन र आवश्यक परे सहायताका लागि सम्पर्क गर्न सूचना जारी गरेको छ।

दूतावासले बिहीवार जारी गरेको सूचनामा बेइजिङस्थित दूतावासका साथै ग्वाञ्जाओ, ल्हासा र हङ्कङस्थित नेपाली महावाणिज्य दूतावास तथा साङ्घाईस्थित अवैतनिक नेपाली महावाणिज्य दूतसँग सम्पर्कमा रहन भनिएको छ।

नेपाली दूतावासका उपप्रमुख लम्सालका अनुसार चीनका विभिन्न सहरहरूमा करिब ८ हजार नेपालीहरू रहेका छन्।

नेपालीको सङ्ख्या

कोरोनाभाइरस प्रभावित वुहानमा भने ७० देखि ८० को सङ्ख्यामा नेपाली नागरिकहरू रहेको लम्सालले बताए।

लम्सालले भने, "वुहानमा रहेका नेपालीहरूसँग हामी सम्पर्कमै छौँ। उनीहरूको अवस्था सामान्य रहेको छ। कसैलाई सङ्क्रमण भएको थाहा छैन।"

उनका अनुसार केही नेपालीले नेपाल फर्कन चाहेको भन्दै सम्पर्क गरेका छन्।

तर अहिले वुहानबाट नेपाल फर्काउन सक्ने...


शीर्षक: चीनको शक्तिशाली इन्टरनेट कम्पनीलाई नियन्त्रण गर्ने प्रयास\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

प्रस्तावित व्यवस्थाले डिजिटल माध्यमप्रति बेइजिङको बढ्दो असहजतालाई सङ्केत गर्छ।

चीनभित्रै विस्तार भएका अग्रणी प्रविधि कम्पनीहरू अलिबाबा, एन्ट ग्रुप, टेन्सेन्ट र खानेकुरा आपूर्ति गर्ने मिटुआनलाई नयाँ नियमले प्रभावित बनाउनेछ।

युरोपेली सङ्घ र अमेरिकाले पनि ठूला इन्टरनेट कम्पनीका शक्तिलाई नियन्त्रण गर्ने प्रयास अघि बढाइरहँदा चीनको पछिल्लो प्रस्ताव आएको हो।

मङ्गलवार नयाँ नियम प्रस्ताव गरिएपछि अलिबाबा र जेडी डट कमको सेयर मूल्य घटेको छ।

‘सिङ्गल्स डे’ भनिने वर्षको सबैभन्दा ठूलो अनलाइन किनमेलको दिनको तयारी भइरहँदा यो खबर आएको हो।

नयाँ नियमले के गर्छ?

बजार नियमन गर्ने निकायले तयार पारेको २२ पृष्ठको मस्यौदामा पहिलोपटक गैरप्रतिस्पर्धी व्यवहारलाई परिभाषित गर्न खोजिएको छ।

नयाँ नियमले कम्पनीलाई उपभोक्ताका सम्वेदनशील सूचनाहरू आदानप्रदान गर्न, साना प्रतिस्पर्धीविरुद्ध मिलेर अघि बढ्न र प्रतिस्पर्धालाई निस्तेज बनाउन घाटा खाएर बिक्रीवितरण गर्न रोक्ने प्रयास गरेको छ।

ती नियमले व्यवसायमा विशेष व्यवस्थाहरू घोषणा गर्न बाध्य पार्ने अनलाइन माध्यमलाई कस्ने उद्देश्य बोकेको छ। अलिबाबामाथि व्यापारी र प्रतिस्पर्धीले त्यस्तो आरोप लगाउने गरेका थिए।

उपभोक्तालाई उनीहरूका तथ्याङ्क र खर्च गर्ने आनीबानीका आधारमा व्यवहार गर्ने कम्पनीहरूलाई पनि नयाँ नियमले निशाना बनाउनेछ।

चिनियाँ बजार नियमन गर्ने निकाय एसएमआरले यो महिनाको अन्त्यसम्म एन्टीट्रस्ट भनिने स्वस्थ्य प्रतिस्पर्धा सुनिश्चित गर्ने निर्देशिकामा सुझाव मागेको छ।

प्रभावशाली कम्पनी कुन हुन्?

अलिबाबा र जेडी डट कमले चीनको खुद्रा बजारमा आफ्नो प्रभुत्व कायम गरेका छन्। उनीहरूले चीनको ई-कारोबारको झण्डै ७५ प्रतिशत ओगट्छन्।

सेप्टेम्बर महिनासम्म अलिबाबाले आफूसँग मासिक ८८ करोड १० लाख सक्रिय मोबाइल प्रयोगकर्ता रहेको बताइरहेको थियो। उक्त सङ्ख्या चीनको कूल जनसङ्ख्याको आधाभन्दा बढी हो।

बेइजिङले अलिबाबासँग आबद्ध रहेको एन्ट ग्रुपसँग अलग्गै चासो राखेको छ।

नियामक निकायले अनलाइनमार्फत कर्जा दिने संस्था बलियो बन्दै गएको र त्यसले बृहत आर्थिक प्रणालीलाई नै प्रभाव पार्न सक्ने बताएपछि उक्त समूहको सेयर खोल्ने योजना रद्द भएको थियो।

एन्टसँग झण्डै १.३ अर्ब प्रयोगकर्ता छन् जसमध्ये अधिकांश चिनियाँ हुन्। चीनमा देशकै सबैभन्दा प्रभावशाली डिजिटल पैसा भुक्तानी गर्ने प्रणाली अलीपे एन्टले सञ्चालन...


शीर्षक: चीनको सिन्जियाङमा 'एपमार्फत् लाखौँ नागरिकमाथि निगरानी'\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

बिहीवार सार्वजनिक एउटा प्रतिवेदनका अनुसार ठूलो सङ्ख्यामा मानिसहरूमाथि निगरानी राख्नका लागि सो एपको निर्माण गरिएको हो।

उइगुर मुस्लिम आदिवासीले गर्ने सामाजिक गतिविधि, धेरै मात्रामा बिजुली प्रयोग गर्ने कुरा अथवा देशबाहिर राख्ने सम्बन्ध लगायतका गतिविधि नजिकबाट नियाल्न सो एपको प्रयोग भइरहेको छ।

ह्युमन राइट्स वाचका अनुसार उइगुर मुस्लिमहरूप्रति चीनमा एकदम नराम्रो व्यवहार गरिँदैछ।

नियन्त्रण

संयुक्त राष्ट्रसङ्घले सिन्जियाङमा लाखौँ उइगुरहरूलाई नियन्त्रणमा राखिएकोबारे आफूसँग विश्वसनीय विवरणहरू रहेको जनाएको छ।

चीनले त्यसलाई पुनर्शिक्षा केन्द्र भन्ने गरेको छ।

ह्युमन राइट्स वाचको प्रतिवेदनका अनुसार उइगुर मुस्लिमका गतिविधि रेकर्ड गर्न र विवरणहरू अन्यत्र पठाउनका निम्ति एपको प्रयोग गर्ने गरिएको छ।

कसले कहिलेकाहीँ मात्रै अगाडिको ढोका प्रयोग गर्छ, अस्वाभाविक मात्रामा बिजुली खपत गर्छन् र राज्यको अनुमति विना हज गर्छ लगायतका गतिविधि एपमार्फत् हेर्ने गरिएको छ।

कस्तो एप?

एपमार्फत् सङ्कलित सूचनाहरूलाई इन्टिग्रेरेड ज्वाइन्ट अपरेसन्स प्लेटफर्म आइजेओपी नामक केन्द्रीय प्रणालीमा पठाउने गरिएको ह्युमन राइट्स वाचले जनाएको छ।

सो संस्थाकी चीनसम्बन्धी एक वरिष्ठ अनुसन्धानकर्ता माया वाङका अनुसार आइजेओपी विश्वका अति हस्तक्षेपकारीमध्येको एउटा निगरानी प्रणाली हो।

बर्लिनस्थित क्योरफिफ्टीथ्री नामक एउटा सुरक्षा फर्मसँगको साझेदारीमा ह्युमन राइट्स वाचले चिनियाँ याप फेला पारेको र त्यसबारे अध्ययन गरेको जनाएको छ।

राष्ट्रसङ्घको एउटा समितिले सिन्जियाङमा दश लाख जति उइगुर मुस्लिमहरूलाई थुनुवा केन्द्रहरूमा राखिएको विवरण गत वर्ष थाहा पाएको जनाएको थियो।


शीर्षक: चीनको सुपर सेना: मिथक कि वास्तविकता\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

खर्च गर्नका लागि यथेष्ट पैसा भएका देशहरूले सैन्य क्षमतामा अगाडि बढ्न प्रविधिको प्रयोग गर्ने गरेका छन्।

डक्ट टेप लिनुहोस्। यो अमेरिकाको इलिनोयस्थित हातहतियार बनाउने एउटा कारखानाकी कामदारको सुझावको परिणाम हो।

भेस्टा स्टाउड्टका छोराहरू द्वितीय विश्वयुद्धका बेला अमेरिकी नवसेनामा कार्यरत थिए। पातलो टेपले उनीहरूको लुगा भिज्ने पीरले उनले पानीले नभिज्ने टेप बनाइन्।

उनले आफ्ना सुपरभाइजरहरूको साथ पाइनन्, तर राष्ट्रपतिलाई पत्र लेखेपछि उनी सफल भइन्। राष्ट्रपतिले उनको परिकल्पनालाई वास्तविकतामा बदल्न निर्देशन दिए।

यदि सैन्य आवश्यकताले हामीलाई राम्रो टेप दिन सक्छ भने यसले अरू के गर्न सक्छ?

सन् २०१४ मा तत्कालीन राष्ट्रपति अमेरिकी बाराक ओबामाले पत्रकारहरूलाई भनेः "खासमा हामीले आइरनम्यान बनाउन लागेको घोषणा गर्न म यहाँ उपस्थित भएको हुँ।"

उनको कुरा सुनेर त्यहाँ हाँसो गुन्जियो।

तर राष्ट्रपति ओबामा गम्भीर थिएः ट्याक्टिकल एसल्ट लाइट अपरेटर सुट अर्थात् टेलोस भनिने एउटा रक्षात्मक पोशाक बनाउने योजनामाथि अमेरिकी सेनाले काम थालिसकेको थियो।

भिडिओ गेमजस्तै लाग्ने एउटा प्रवर्द्धनात्मक भिडिओमा त्यो पोशाक लगाएका व्यक्ति शत्रुको एउटा जेलमाथि धावा बोल्दै गरेको र उनीमाथि चलाइएका गोली फर्कने गरेको देखियो।

आइरनम्यान बनेन। पाँच वर्ष भयो, त्यो प्रयास सकियो।

तर पोशाकका निर्माताहरू त्यसमा प्रयोग भएका सामग्री अन्यत्र पनि काम लाग्न सक्ने विश्वास गर्छन्।

सेनाहरूले क्षमता सुदृढीकरणका लागि खोजी गरिरहेका केही विश्वासलाग्दा प्रविधिमध्ये 'एक्सोस्क्लेटन' एउटा हो।

सुदृढीकरण गर्ने कुरा नयाँ होइन। प्राचीन समयदेखि नै अस्त्र, उपकरण तथा प्रशिक्षणको दिशामा प्रगतिहरू हासिल गर्दै सैन्य क्षमता सुदृढ गरिएको पाइन्छ।

तर वर्तमान समयमा सैन्य सुदृढीकरणको अर्थ प्रत्येक सैनिकलाई राम्रा बन्दुक उपलब्ध गराउनुभन्दा धेरै बढी कुरा हुन्छ।

त्यसको अर्थ प्रत्येक सैनिकको अवस्थामा परिवर्तन ल्याउनु भन्ने हुन्छ।

म्यान्मार कू: आङ सान सू ची र बर्मेली सेनाको बद्लिँदो सम्बन्ध

सन् २०१७ मा रुसी राष्ट्रपति भ्लादिमिर पुटिनले मानव जातिले चाँडै "परमाणु बमभन्दा पनि नराम्रो कुराको विकास गर्न सक्ने" चेतावनी दिएका थिए।

गत वर्ष अमेरिकी न्याश्नल इन्टेलिजेन्सका पूर्वनिर्देशक जोन र्‍याटक्लिफले त्योभन्दा पनि अगाडि बढेर चीनमाथि कडा आरोप लगाए।

"जैविक रूपमा सुदृढ क्षमता सहितका सेनाको...


शीर्षक: चीनको ७० औँ वार्षिक उत्सव: परेवा र प्रोपोगाण्डामाथि प्रतिबन्ध\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

चीनले आफ्नो वार्षिकोत्सव मनाउनका लागि तयारी गरिरहेको छ

बेइजिङले अक्टोबर १ तारिखमा आतिसबाजी र ठूलो सैन्य परेड गर्नेछ।

उक्त कार्यक्रमहरूमा कुनै बाधा नपुगोस् भन्नका लागि सुरक्षा निकायहरूलाई हप्तौँदेखि खटाइएको छ।

तर हङकङमा प्रदर्शन हुने ठानिएकोले ती गतिविधिको छायाँ यहाँ पर्न सक्छ।

आधुनिक चीनको उदय

अहिलेको आधुनिक चीनको घोषणा सन् १९४९ को अक्टोबर एक तारिखमा भएको थियो।

विश्वयुद्ध दुईपछि भएको जनयुद्धमा माओ जेदोङले विजय प्राप्त गरेपछि आधुनिक चीनको जन्म भएको घोषणा गरिएको थियो।

कम्युनिस्ट पार्टीका उपलब्धि देखाउने प्रदर्शन

प्रत्येक वर्ष अक्टोबर महिनामा यो दिवस मनाइने भए पनि यो वर्ष मनाउन लागिएको वार्षिकोत्सवले विगतका वर्षका कार्यक्रमहरूलाई ओझेलमा पार्ने ठानिएको छ।

चीन विश्वव्यापी शक्तिका रुपमा उदाएपछि हुन लागेको यो ठूलो उत्सव हो।

१० वर्षअघि चीन शक्तिराष्ट्र बन्ने तरखरमा थियो भने अहिले ऊ विश्वको दोस्रो ठूलो अर्थतन्त्र भएको देश हो। अहिले चीन झण्डैझण्डै अमेरिकासँगको स्तरमा पुगेको छ।

वार्षिकोत्सवको मुख्य कार्यक्रम राजधानी बेइजिङमा हुनेछ। त्यहाँ अत्याधुनिक हतियारको प्रदर्शनीसहित  एउटा बृहत् सैन्य परेड हुनेछ।

व्यवस्थित तयारी

माओपछिका शक्तिशाली चिनियाँ नेता मानिने राष्ट्रपति सि जिनपिङले उक्त कार्यक्रममा सम्बोधन गर्नेछन्।

उक्त सम्बोधनमा चीनले पछिल्ला वर्षमा द्रूत गतिमा गरेको आर्थिक वृद्धिबारे बोल्ने ठानिएको छ।

अबका वर्षहरूमा देश कता तिर जाँदैछ भन्ने सङ्केत गर्ने विषयमा उनले के बोल्छन् भन्ने विषयलाई पनि नजिकबाट हेरिने ठानिएको छ।

देशलाई योगदान पुर्‍याउनेहरूलाई राष्ट्रपतिले सम्मान पनि गर्ने कार्यक्रम छ।

र त्यही साँझ त्यहाँ एउटा भव्य उत्सव मनाइनेछ  र आतिसबाजी गरिनेछ।

सबै उत्सवहरूको निकै व्यवस्थित र सावधानीपूर्वक तयारी गरिएको छ र यसको सफलता खासगरी सरकारका लागि निकै महत्त्वपूर्ण छ।

विज्ञहरु भन्छन् सि जिनपिङ चीनमा माओत्सेतुंगपछिका सबैभन्दा शक्तिशाली नेता बनेका छन्।

कडा सुरक्षा व्यवस्था

बेइजिङको मध्यभागमा रहेको तियानआनमेन स्क्वाएरमा सैन्य परेड हुनेछ जहाँ आमन्त्रित अतिथिले मात्रै भाग लिन पाउनेछन्।

वरपरको क्षेत्र कडा रुपमा बन्द गरिनेछ र त्यसरी बन्द यसअघि नै थुप्रैपटक गरिसकिएको छ।

वार्षिकोत्सवको दिन अगावै गरिएका पूर्व अभ्यासकै क्रममा पनि तियानआनमेन स्क्वाएर क्षेत्रका होटलहरू प्रत्येक दिन केही घण्टाका लागि...


शीर्षक: चीनद्वारा अमेरिकी वस्तु र सामानमा कर वृद्धि\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

चीनले बङ्गुरको मासु र वाइनसहित अमेरिकाबाट आयत गरिने १२८ बस्तु र सामानमा २५ प्रतिशतसम्म भन्सार शुल्क बढाउने निर्णय गरेको छ।

चिनियाँ कदमले सोमवार आयात हुने करिब ३ अर्ब डलर बराबरको सामान प्रभावित हुने अनुमान गरिएको छ।

अमेरिकाको नयाँ कर प्रणालीले पारेको क्षति कम गर्न र "चिनियाँ चासो र सन्तुलन बचाउनका लागि" पछिल्लो कदम चालिएको बेइजिङले जनाएको छ।

यसअघि चीनले आफूले व्यापार युद्ध नचाहेको तर आफ्नो अर्थतन्त्रमा असर परे चुप लागेर नबस्ने बताएको थियो।

'जित'

चीन-अमेरिका आरोपप्रत्यारोप

अमेरिका-चीन:  समान मान्यताको खोजी

ट्रम्पले चाहिँ "व्यापार युद्धहरू राम्रो हुने" र त्यस्तो स्थितिमाथि "जित हासिल गर्न" अमेरिकालाई सहज हुनेमा जोड दिएका थिए।

वासिङ्टनस्थित बीबीसी संवाददाता क्रिस बक्लर भन्छन्, अमेरिकी अधिकारीहरूले भन्सार दर बढाउन सकिने दशौं अर्ब डलर बराबरका अन्य चिनियाँ सामानहरूको पहिचान गरिसकेको बताएका छन्।

त्यसले दुई देशबीच थप व्यापार युद्ध हुने सम्भावनालाई बल दिएको छ।

अमेरिकाबाट आउने सुख्खा फल, जिन्सेङ वाइन र स्टिल बारमा १५ प्रतिशतले भन्सार दर बढ्ने चीनको भनाइ छ। उस्ले थप बस्तु र सामानमा भन्सार बढ्न सक्ने संकेत गरेको छ।

मार्च २२ मा अमेरिकाले चीनबाट आउने ६० अर्ब डलर बराबरको सामानमा करको दर बढाउने र अमेरिकामा चिनियाँ लगानीलाई सीमित बनाउने घोषणा गरेको थियो।

अमेरिकाको भनाइमा चीनले वर्षौंदेखि गरिरहेको भनिएको प्रतिलिपि अधिकारको चोरीको बदलामा त्यस्तो कदम चालिएको हो।

‘एक चीन' नीति त्याग्नसक्ने ट्रम्पको संकेत


शीर्षक: चीनबाट फर्किएका एक नेपालीमा कोरोनाभाइरस: स्वास्थ्य मन्त्रालय\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

स्वास्थ्य मन्त्रालयका प्रवक्ता महेन्द्रप्रसाद श्रेष्ठले बीबीसीसँग कुरा गर्दै चीनको वुहानबाट हालै फर्किएका एक नेपाली विद्यार्थीमा उक्त सङ्क्रमण देखिएको बताएका छन्।

"वुहानबाट फर्किएका उनलाई सामान्य रुघाखोकी ज्वरो आएपछि शंका लागेर अस्पतालमा भर्ना गरियो। उनको रगतको नमूना सङ्कलन गरेर परीक्षणका निम्ति हङकङ् पठाइएको थियो। हिजो बेलुकी त्यहाँबाट उनमा सो सङ्क्रमण पाइएको रिपोर्ट आएको छ," श्रेष्ठले बताए।

विद्यार्थी निगरानीमा

श्रेष्ठले ती बिरामी अहिले ठीकै हालतमा अस्पतालको निगरानीमा रहेको बताए।

यस्ता विषयमा विश्व स्वास्थ्य संगठनको प्रोटोकल अनुसार उनलाई निगरानीमा राखिएको बताइएको छ।

उनमा देखिएको सङ्क्रमण 'माइल्ड' वा सामान्य प्रकारको भएको प्रवक्ताले बताएका छन्।

नेपालमा अन्य मानिसमा हालसम्म त्यस्तो शङ्कास्पद सङ्क्रमण नपाइएको पनि उनले बताए।

विमानस्थलमा कडाइ

शुक्रवारदेखि काठमाण्डूस्थित त्रिभुवन अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थलमा पनि चेकजाँचमा कडाइ गर्न थालिएको श्रेष्ठले बताए।

"चीनबाट आउने सबै बिरामीको हामी ज्वरो लिन्छौँ। त्यसपछि मात्र आउन दिइन्छ," उनले भने।

चीनमा पछिल्लो स्थिति कस्तो?

चीनमा कोरोनाभाइरसको सङ्क्रमण फैलँदै गर्दा देशका विभिन्न भागमा नियन्त्रणका नियमहरू लगाइएका छन्।

थप शहरहरूमा आवतजावतमा बन्देज लगाइएको छ।

धेरै चाप परेका अस्पतालमा सैन्य स्वास्थ्य कर्मचारी खटाइएका छन्।

बेइजिङमा अधिकारीहरूका अनुसार वुहानबाट आएको बिरामी वा स्वस्थ्य जोसुकैलाई २ हप्ता एक्ल्याएर निगरानी गरिने छ।

सार्वजनिक स्थलहरू बन्द गरिएका छन्।

शांघाइ शहरको डिज्नेल्यान्ड तथा बेइजीङ्ग नजिकैको ग्रेटवालका विभिन्न भाग बन्द गरिएका छन्।

विश्व स्वास्थ्य संगठनले चीनमा फैलिएको नयाँ कोरोनाभाइरस सङ्क्रमणको खतराको स्तर यकीन गर्न तथा त्यसले पार्न सक्ने विश्वव्यापी जोखिमबारे बताउन अहिले अलि चाँडै हुने जनाएको छ।

डब्लुएचओका प्रवक्ता तारिक जसारेभिचले सङ्क्रमणका सङ्ख्या बढ्न सक्ने र त्यसको स्पष्ट उपचार उपलब्ध नभइसकेको भन्दै सङ्क्रमणका लक्षणहरूको भने उपचार गर्न सकिने बताए। सो

भाइरसले हालसम्म २६ जनाको ज्यान लिइसकेको छ भने ८ सयभन्दा धेरै सङ्क्रमित पाइएका छन्।

यसअघि विश्वस्वास्थ्य संगठनले सङ्क्रमणविरुद्ध चीनले देखाएको प्रतिक्रियाको प्रशंसा गरेको छ।


शीर्षक: चीनमा 'सबभन्दा पाको' उमेरको पाण्डाको मृत्यु\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

बसी नाम गरेको उपत्यकाबाट उद्धार गरिएकाले यो पाण्डालाई चार-पाँच वर्षको उमेरदेखि फुजियानको आश्रयस्थलमा राखिएको थियो।

बसी नाम दिइएको ३७ वर्षको पाण्डालाई आफ्नो प्रजातिमा सबैभन्दा लामो उमेरसम्म बाँच्ने जीव भनिएको छ।

मानवको उमेरसँग तुलना गर्ने हो भने त्यो जीव १०० वर्षभन्दा बढी बाँच्न सफल भएको छ।

'जायन्ट' अर्थात् ठूलो पाण्डालाई चीनको प्रतीकको रुपमा लिइन्छ; यो प्रजातिको संरक्षणलाई सरकारले निकै प्राथमिकता दिएको छ।

उल्लेख्य

वर्षौंदेखिको संरक्षण प्रयासका कारण पाण्डा संकटापन्न अवस्थाबाट मुक्त भइसकेको छ र अहिले चीनमा पाण्डाको संख्यामा उल्लेख्य वृद्धि भइसकेको छ।

बसी नाम गरेको उपत्यकाबाट उद्धार गरिएकाले यो पाण्डाको नाम बसी राखिएको हो।

चार वा पाँच वर्षको उमेरदेखि बसीलाई फुजियानको आश्रयस्थलमा राखिएको थियो।

बसीको मृत्युको समाचारलाई चिनियाँ सरकारी टेलिभिजनले निकै प्राथमिकता दिएको थियो।

बसीलाई राखिएको आश्रय 'स्ट्रेइट्स् जायन्ट पाण्डा रिसर्च एण्ड एक्सचेन्ज सेन्टर' का एक अधिकारीले भने, "हामी निकै दु:खी भएर यो घोषणा गर्दैछौँ: बसी नाम गरेको 'जायन्ट पाण्डा'को ३७ वर्षको उमेरमा बिहान ८.५० बजे मृत्यु भएको छ।"

ती अधिकारीका अनुसार बसीले सन् १९९० को पहिलो एसियाली खेलकुदको प्रतीक मस्कट्‌लाई समेत प्रेरित गरेकी थिइन्।

उनले भने, "उनी देशभित्र र बाहिरका लागि मित्रताकी दूत थिइन्।"


शीर्षक: चीनमा अलपत्र नेपाली महिला कामदार: कसरी पुगे, किन फर्कन चाहन्छन्\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

परिचय बचाउन तस्बिर सम्पादन गरिएको छ

ती महिलासँग सम्पर्कमा रहेका चिनियाँ अन्तर्राष्ट्रिय रेडियो सीआरआइ नेपाली सेवा बेइजिङमा कार्यरत पत्रकार चेतनाथ आचार्यसँग गरिएको कुराकानीको सम्पादित अंश:

चेतनाथजी, गार्मेन्ट फ्याक्ट्रीमा  ४४ जना दुःख पाएर बसेको खबरहरू आए। अहिले चीनमा नेपाली महिलाहरू काम गर्न जाने सङ्ख्या बढेको हो?

चीनमा काम गर्न आउने नेपाली महिलाको सङ्ख्या बढेको होइन। यसभन्दा अगाडि यसरी खासै आएका पनि थिएनन्।

नयाँ 'केस' हो। चीनको ल्याओनिङ प्रान्तको एउटा गार्मेन्ट फ्याक्ट्रीले नेपालको म्यानपावर कम्पनीसँग सम्झौता गरेर र नेपालको श्रम विभागबाट श्रम स्वीकृति लिएर पठाएको रहेछ।

चीनमा अरू देशबाट पनि विदेशी कामदार ल्याउने गरिएको छ?

आएका छन्। जस्तो म आफैँ पनि चीनमा 'वर्किङ भिसा'मा काम गरिरहेको छु। यहाँ काम गर्न आउन पहिलो कुरा त स्नातक पास गरेको हुनुपर्छ। र उसको कामको क्षमता के हो त्यो काम कुन ठाउँमा आवश्यक छ भन्ने कुरा पुष्टि हुनुपर्छ।

चीन सरकारले स्वीकृति दिएपछि मात्रै कामकाज गर्ने 'जेड' भिसा प्राप्त हुन्छ।

दोस्रो कुरा जुन ठाउँमा अहिले ४४ जना नेपाली महिला अलपत्र छन् त्यो ठाउँ भनेको उत्तर कोरियाको सीमा नजिकै पर्छ र त्यस क्षेत्रमा केही उत्तर कोरियाली नागरिकहरू काम गर्छन्।

तर त्यो चाहिँ अलि फरक घटना हो। जस्तो केरुङमा एक हजार नेपाली काम गर्छन्। उनीहरूले वर्किङ भिसा लिएका छैनन्। त्यसै गरेर हुम्लाको ताक्लाकोटको पारीपट्टि तिब्बततिर पनि लगभग पाँच सय नेपाली काम गर्छन्। उनीहरूलाई पनि वर्किङ भिसा चाहिँदैन।

सीमा क्षेत्रका नागरिकहरूलाई एक प्रकारको  समझदारीमा पाँच छ महिना काम गर्छन्। फेरि आउँछन्, त्यो हिसाबले त्यो ल्याओनिङ प्रान्तमा उत्तर कोरियाका नागरिकलाई त्यो सुविधा प्राप्त भएको हुन सक्छ। तर नेपालीलाई छैन।

त्यसो भए नेपालीहरूले अवैध रूपमा काम गरिरहेका हुन् त?

सबै कुराको बदमाशी नेपालको म्यानपावर एजेन्सीले गरेको छ।

तर उनीहरूले श्रम मन्त्रालयको स्वीकृति लिएर आएका होइनन र?

हुनत हो। तर जे का लागि जसरी ल्याइनुपर्थ्यो त्यसो गरिएको छैन।गार्मेन्ट फ्याक्ट्रीमा सिलाउने काम गर्न आउनुपर्ने तर अहिले आएका महिला कोही पनि सिलाउन जान्ने मान्छे होइन ।

कोही पढ्दै नपढेको मान्छे र कोही प्लस टुसम्म पास गरेको मान्छे छन् भने एकदुईजना विदेशमा पहिले काम गरेर फर्केको। सिलाइको मेसिन छुँदै नछोएको मान्छेहरू म्यानपावर एजेन्सीले...


शीर्षक: चीनमा कोरोनाभाइरसका कारण मृत्यु हुनेको सङ्ख्या २५ पुग्यो\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

करिब दुई करोड मानिसलाई यात्रा नगर्न निर्देशन दिइएको छ।  फोक्सोको गम्भीर प्रकारको रोग निम्त्याएको यो भाइरस सङ्क्रमण विश्वका अन्य देशहरूमा पनि फैलिइसकेको छ।

चिनियाँ अधिकारीहरूका अनुसार पछिल्ला सङ्क्रमण कोरोनाभाइरसका कारण भइरहेका छन्। यस क्रममा देखिएका धेरै मध्ये छ वटाले मात्र मानिसहरूलाई सङ्क्रमित तुल्याइरहेका छन्।

अहिले देखिएको नयाँ थपिँदा ती भाइरसको सङ्ख्या सात पुग्न जान्छ।

सन् २००२ मा सार्स भन्ने भाइरसको महामारीले झन्डै आठ हजार एक सय जनालाई सङ्क्रमित तुल्याएको थियो। ती मध्ये सात सय ७४ जनाको ज्यान गयो।

तर विज्ञहरू भन्छन अहिले चिकित्सकहरू यस्ता सङ्क्रमणसँग जुध्न धेरै नै तम्तयार भइसकेका छन्। कोरोनाभाइरसको सङ्क्रमण भएपछि ज्वरो आउँछ र त्यसपछि सुख्खा खोकी लाग्छ।

केही हप्तापछि सास फेर्न गाह्रो हुन्छ र केही बिरामीलाई अस्पताल लैजाने अवस्था आउँछ। तर कैयौँ अवस्थामा यस्ता लक्षण नदेखिका बिरामी पनि भेटिने गरेको विज्ञहरू बताउँछन्।

कोरोनाभाइरसको सङ्क्रमणका कारण ज्यान जानेको  सङ्ख्या कुल सङ्क्रमितको तीन प्रतिशत मात्रै हो।

तर यो सङ्क्रमण प्राणघातक बन्न केही समय लाग्ने भएकोले ज्यान जानेको सङ्ख्या अझै बढ्ने भय व्यक्त भइरहेका छन्।

त्यसमाथि चिकित्सकहरूले थाहै नपाएका सङ्क्रमण कति छ भन्ने अझै प्रस्ट भइसकेको छैन।

विज्ञहरूले कोरोनाभाइरस सङ्क्रमणबाट जोगिन भिडभाड युक्त स्थानमा नजान, साबुनले हात धोइराख्न र बाहिर निस्किदा मास्क लगाउने सुझाव दिएका छन्।

ज्वरो र रुघाखोकी लागेमा सावधान रहन र चिकित्सकको परामर्श लिनुपर्ने उनीहरूको सुझाव छ।

कोरोनाभाइरस: नेपाल जोखिममा छ?


शीर्षक: चीनमा गाउँ छिरेको एउटा साइबेरियन बाघले गाडीमा आक्रमण गरेपछि...\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

त्यो बाघले एउटा गाडीमा आक्रमण गर्ने प्रयास पनि गर्‍यो। तर मानिसहरू सकुशल उम्किन सफल भए।

बाघको डरले गाउँलेहरूलाई घरभित्रै बस्न उर्दी जारी गरियो। पछि त्यो बाघलाई नियन्त्रणमा लिएर एउटा आरक्षमा पठाइयो।

हेर्नुहोस् यो भिडिओ।

अनि यो पनि


शीर्षक: चीनमा देखिएको नयाँ भाइरसबारे ढाकछोप नगर्न चेतावनी\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

हालसम्म त्यहाँ तीन सय जनामा उक्त नयाँ भाइरसको सङ्क्रमण पाइएको छ भने छ जनाको ज्यान गइसकेको छ।

चीनमा शान्ति सुव्यवस्था कायम राख्ने जिम्मा पाएको राजनीतिक संयन्त्रले भनेको छ, जसले सङ्क्रमणका घटनालाई ढाकछोप गर्नेछ ऊ 'अनन्तकालसम्म लज्जाको खम्बामा बाँधिनेछ'।

वुहान क्षेत्रबाट फैलन शुरू भएको यो भाइरसले एक प्रकारको न्युमोनिया गराउँछ। यो भाइरसको सङ्क्रमण मानिसबाट मानिसमा पनि हुन सक्ने पुष्टि भएको छ।

आपत्‌काल

विश्व स्वास्थ्य सङ्गठनले बुधवार यो सङ्क्रमणलाई लिएर अन्तर्राष्ट्रिय जनस्वास्थ्य आपत्‌कालको घोषणा गर्ने विषयमा छलफल गर्दैछ।

स्वाइन फ्लु तथा इबोला सङ्क्रमणमा उसले यस्तो घोषणा गरेको थियो।

चीनमा देखिएको भाइरसदेखि 'नेपाल समेत चनाखो हुन जरुरी'

रहस्यमय चिनियाँ भाइरसको सङ्क्रमण दक्षिण कोरियासम्म

त्यस्तो घोषणा भए त्यसलाई समन्वय गरी तत्काल अन्तर्राष्ट्रिय कामकारबाही होस् भन्ने उसको आह्वानको रूपमा बुझिनेछ।

चीनको राष्ट्रिय स्वास्थ्य आयोगले सोमवार पहिलो पटक मानिसबाट मानिसमा पनि यसको सङ्क्रमण हुनसक्ने पुष्टि गर्‍यो।

ग्वाङ्गडङ्ग प्रान्तमा दुईजना यसरी सङ्क्रमित भएको उसले जनाएको छ।

एउटा छुट्टै विज्ञप्तिमा वुहानको नगर स्वास्थ्य आयोगले त्यहाँ उपचारमा संलग्न १५ जना स्वास्थ्यकर्मीमा पनि सङ्क्रमण पाइएको जनाएको छ। उनीहरूलाई एक्ल्याएर उपचार गरिँदैछ।

जनस्वास्थ्य

चिनियाँ नयाँ वर्षको उत्सव मनाउन करोडौँ मानिस आवतजावत गर्ने बेला जनस्वास्थ्यमा पछिल्लो समस्या उत्पन्न भएको छ।

अस्ट्रेलिया, सिङ्गापुर, हङ्गकङ्ग, ताइवान तथा जापानका अधिकारीहरूले वुहानबाट आएका हवाईयात्रुहरूलाई थप जाँच गर्न थालेका छन्।

अमेरिकाले गत साता नै न्यूयोर्क, सानफ्रान्सिस्को र लस एन्जलस विमानस्थलमा त्यस्तो जाँच शुरू गरिसकेको छ।

अस्ट्रेलियामा वुहानबाट आएका एकजना यात्रुलाई एक्ल्याएर परीक्षण गरिँदैछ।

अस्ट्रेलियामा आउनेमध्ये सबभन्दा धेरै पर्यटक चीनका हुन्छन्। यो भाइरस निकै चाँडो फैलिने त्रास छ।

त्यसमाथि करोडौँको आवतजावत हुने नयाँ वर्षको बेला त्यो त्रास झन् बढेको छ।


शीर्षक: चीनमा नयाँ भाइरसले 'सयौँ मानिसलाई सङ्क्रमित बनाएको हुनुपर्छ'\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

चिनियाँ आधिकारिक विवरण अनुसार अहिलेसम्म ४५ जना सो भाइरसबाट सङ्क्रमित भएको प्रयोगशाला परीक्षणबाट पुष्टि भएको छ।

तर यूकेका विज्ञहरूका अनुसार त्यो सङ्ख्या १,७०० को नजिक हुन सक्छ।

गत डिसेम्बर महिनामा वुहान शहरमा पहिलो पटक देखिएको नयाँ प्रकारको कोरोनाभाइरसबाट अहिलेसम्म दुई जनाको मृत्यु भइसकेको छ।

"एक हप्ताअघि भन्दा अहिले चाहिँ म अझ बढी चिन्तित छु," वैज्ञानिक नील फर्गुसनले भने।

ब्रिटिश सरकार र विश्व स्वास्थ्य सङ्गठन डब्ल्यूएचओलाई समेत सल्लाह दिने इम्पेरिअल कलेज लण्डनस्थित एमआरसी सेन्टर फर ग्लोबल इन्फेक्शिअस एनालिसिसले त्यस्तो अनुमान गरेको हो।

सिङ्गापुर र हङ्‌कङले वुहानबाट आउने हवाई यात्रीहरूको स्वास्थ्य जाँच गर्न थालिसकेका छन्।

अमेरिकी अधिकारीहरूले पनि सान फ्रान्सिस्को, लस एन्जलस र न्यूयोर्कस्थित तीनवटा प्रमुख विमानस्थलमा शुक्रवारदेखि त्यस्तै गर्न लागिएको घोषणा गरेका छन्।

सङ्ख्या कसरी निकालियो?

यो समस्याको आकार सङ्क्रमित भएका मानिसहरू अन्य देशमा कति सङ्ख्यामा भेटिन्छ भन्नेबाट थाहा हुने हो।

वुहानबाट समस्याको उत्पत्ति भए पनि थाइल्यान्डमा दुई जनामा र जापानमा एक जनामा सङ्क्रमण देखिएको छ।

"मलाई चिन्तित बनाएको त्यसैले हो," प्राध्यापक फर्गुसनले भने।

उनले थपेः "वुहानले अन्य देशमा तीनजना सङ्क्रमित पठाइसक्नु भनेको त्यहाँ भनिएको भन्दा निकै धेरै सङ्क्रमण भएको छ भन्ने हो।"

ठ्याक्कै सङ्ख्या बनाउन सम्भव नदेखिए पनि भाइरसबाट हुने सङ्क्रमणको स्वरूप, स्थानीय जनसङ्ख्या र उडान तथ्याङ्कले एउटा धारणा बनाउनमा सघाउन सक्छ।

वुहान

वुहान अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थलले एक करोड ९० लाख मानिसलाई सेवा दिन्छ। यद्यपि प्रतिदिन ३,४०० जनाले मात्रै त्यहाँबाट अन्तर्राष्ट्रिय यात्रा गर्छन्।

सङ्क्रमित हुन सक्नेहरूको सङ्ख्या बारेको विस्तृत लेखाजोखा एउटा वैज्ञानिक जर्नलमा प्रकाशित गर्नुअघि अनलाइनमा प्रकाशन गरिएको छ।

अहिले नै आत्तिनुपर्ने अवस्था नभए पनि एक हप्ताअघि भन्दा अहिले "आफू निकै चिन्तित बनेको" प्राध्यापक फर्गुसनले भने।

मानिसबाट मानिसमा भाइरस सरेको घटना अहिलेसम्म नदेखिएको चिनियाँ अधिकारीहरूले बताएका छन्।

बरु सङ्क्रमित जनावरबाट वुहानस्थित 'सीफूड' विक्री हुने एउटा बजारसम्म फैलिन पुगेको उनीहरूले उल्लेख गरेका छन्।

के हो कोरोनाभाइरस?

विश्व स्वास्थ्य सङ्गठनका अनुसार कोरोनाभाइरस रुघाखोकीदेखि मिडल इस्ट रेस्पिरेटरी सिन्ड्रोम र सिभिएर एक्युट...


शीर्षक: चीनमा नयाँ साइबर कानुन\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

तर नोभेम्बरमा पारित भएको सो कानूनले थुप्रै विदेशी र घरेलु कम्पनीहरुलाई चिन्तित बनाएको छ र उनीहरुले उक्त कानून अस्पष्ट र अन्यायपूर्ण रहेको भनेका छन्।

नयाँ कानुन अन्तर्गतको एक नियमले चीनको राष्ट्रिय सम्मानमा क्षति पुराउने ठानिने कुनै पनि सामाग्री इन्टरनेटमा राख्न प्रतिबन्ध लगाएको छ।

नयाँ कानुन अनुसार कम्पनीहरुले प्रयोगकर्ताको विवरण चीन भित्र रहेको सर्भरमा राख्नु पर्नेछ र यसरी राखिएको आफ्नो विवरण मेट्न चाहने व्यक्तिहरुलाई उनीहरुसंग सम्बन्धित जानकारी मेट्ने अधिकार दिइएको छ।

प्रतिबन्धहरु

यसै जुन महिना देखि कार्यान्वयन गरिने सो कानुनले प्रयोगकर्ताको व्यक्तिगत विवरण संकलन गर्न र त्यसलाई बिक्री गर्न प्रतिबन्ध लगाएको छ।

चीन स्थित अन्तर्राष्ट्रिय व्यापार समूहले त्यसको कार्यान्वयन विरुद्ध अपील गरेको छ।

रोयटर्स समाचार संस्थाले देखेको एक पत्रमा युरोपेली व्यापारीहरुको हितको प्रतिनिधित्व गर्ने एक समूहले चीनको साइबर स्पेस प्रशासन निकाय (सीएससी ) समक्ष उक्त कानुनमा थुप्रै कमजोरी रहेको भन्दै पर्याप्त छलफल पछि मात्र त्यसको कार्यान्वयन गर्ने माग गरेको छ।

तर सीएससीले सो कानुन पूर्व योजना अनुसार यसै हप्ताको अन्त्यदेखि लागू गरिने बताएको छ।

अनुमति आवश्यक

"यसको उद्देश्य साइबर संसारमा (चीनको) राष्ट्रिय सार्वभौमता र राष्ट्रिय सुरक्षाको रक्षा गर्नु हो, विदेशी संस्थालाई रोक्नु होइन,'' सीएससीले आफ्नो वेबसाइटमा प्रकाशित एक विज्ञप्तिमा भनेको छ।

"यसले विदेशी संस्थालाई वा उनीहरुको प्रविधिलाई र उत्पादनलाई चिनिया बजारमा प्रवेश गर्न रोक्दैन, र यसले नियमसंगत रुपमा स्वतन्त्र रुपमा आउने विवरणमाथि रोक लाउँदैन।"

 अनलाइन समाचार सामाग्रीमाथि कडा नियम बनाएकै बेला त्यो कानून आएको हो।

समाचार प्रकाशन गर्ने, बाँड्ने, र सम्पादन गर्ने कम्पनीहरु संचालन गर्न ती कम्पनीले चिनिया सरकारद्वारा जारी गरेको अनुमति पत्र प्राप्त गर्नु पर्ने हुन्छ र वरिष्ठ कर्मचारीलाई सरकारी अधिकारीहरुले अनुमोदन गर्नुपर्ने हुन्छ।


शीर्षक: चीनमा मुसलधारे वर्षा, २० लाखभन्दा बढी मानिस प्रभावित\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

वर्षाका कारण फसेका मानिसहरूलाई प्रहरीले उद्धार गरेका छन्

वर्षाले सयौँ घरमा क्षति पुर्‍याउनुका साथै हजारौँ हेक्टर जमिनमा लगाइएका बालीनाली सखाप पारेको छ।

अझै केही दिनसम्म पानी पर्ने क्रम जारी रहने अनुमान गरिएको छ।

सरकारी सञ्चारमाध्यमका अनुसार वर्षाका कारण २० लाख मान्छे प्रभावित भएका छन् भने सडक तथा पुलमा नराम्ररी क्षति पुगेको छ।

गुइजो प्रान्तको एउटा सहर दुई मिटर पानीमा डुबेको छ।

मौसम पूर्वानुमानसम्बन्धी चिनियाँ निकायका अनुसार दक्षिणी प्रान्त जियाङ्शी र हुनानमा जुन महिनायताकै सबैभन्दा बढी वर्षा भएको छ।

दक्षिणी चीनमा सडक पनि जलमग्न भएका छन्

नौवटा सहरमा बाढी पसेपछि जियाङ्शी प्रान्तमा मात्रै डेढ लाख मानिसलाई अन्यत्र सारिएको छ।

चाइना डेली पत्रिकाका अनुसार दक्षिणपश्चिमी ग्वाङ्शी प्रान्तमा २० हजारभन्दा बढी घरमा बिजुली आपूर्ति बन्द भएको छ।

मुसलधारे वर्षाबाट सयौँ घरमा क्षति पुगेको छ

ग्वाङ्ग्सी प्रान्तमा सडकहरू जलमग्न भएका छन्

केही मानिसहरू गहिरो पानी भएर सुरक्षित ठाउँमा गएका थिए

मौसम पूर्वानुमान निकायका अधिकारीहरूका अनुसार बिहीवारसम्ममा ग्वाङ्डुङ, सुच्वान र ताइवानमा पनि वर्षा हुनेछ।

वर्षाका कारण हुने सम्भावित पहिरोबाट सजग रहन पनि अधिकारीहरूले आग्रह गरेका छन्।

विगतमा मुसलधारे वर्षाका कारण दक्षिणी चीनमा पहिरोहरू गएका दृष्टान्त छन्।