शीर्षक: कालापानी, लिपुलेक र लिम्पियाधुरा भएको नयाँ नेपाली नक्सालाई स्वीकार गरिनेछैन: भारत\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

नेपालले सीमासम्बन्धी विवाद कूटनीतिक वार्ताबाट समाधान गर्ने द्विपक्षीय सहमतिविरुद्ध कार्य गरेको भन्दै भारतले त्यस्तो प्रतिक्रिया जनाएको हो।

बुधवार नेपालले सीमाभित्र कालापानी, लिपुलेक र लिम्पियाधुरा क्षेत्रलाई समावेश गरेर नयाँ राजनीतिक र प्रशासनिक नक्सा सार्वजनिक गरेको थियो।

नेपालले  लिपुलेक, कालापानी र लिम्पियाधुरा क्षेत्र समेटेर जारी गरेको नक्साबारे भारतको विदेश मन्त्रालयले बुधवार साँझ आफ्नो औपचारिक प्रतिक्रिया जनाएको हो।

विदेश मन्त्रालयका प्रवक्ता अनुराग श्रीवास्तवले ती क्षेत्रहरू भारतीय भूभाग भएको दाबी गरेका छन्।

"नेपाल सरकारले आज नेपालको परिमार्जित नक्सा सार्वजनिक गरेको छ जसमा भारतीय भूभागहरू पनि परेका छन्," भारतका विदेश मन्त्रालयका प्रवक्ताले भनेका छन्, "यो एकतर्फी कार्य ऐतिहासिक तथ्य र प्रमाणमा आधारित छैन।"

'कृत्रिम रूपमा विस्तार'

नेपालले आफ्नो भूमिलाई कृत्रिम रूपमा विस्तार गरेको भन्दै श्रीवास्तवले भारतले त्यसलाई अस्वीकार गर्ने बताए।

भारतले गत वर्ष आफ्नो नक्सामा कालापानी क्षेत्र देखाएपपछि नेपालमा त्यसको विरोध भएको थियो

यो विषयमा भारतको निरन्तरको अडानबारे नेपाललाई राम्ररी थाहा भएको भन्दै उनले नेपाल सरकारलाई "नक्सासम्बन्धी अनुचित दाबी नगर्न" र "भारतको सार्वभौमिकता र भौगोलिक अखण्डतालाई सम्मान" गर्न आह्वान गरेका छन्।

"नेपालको नेतृत्वले सीमासम्बन्धी विद्यमान विषय समाधान गर्न कूटनीतिक वार्ताका लागि सकारात्मक वातावरण सिर्जना गर्छ भन्ने हामी अपेक्षा गर्छौँ," श्रीवास्तवले भनेका छन्।

नयाँ नक्सामा कालापानी, लिपुलेक र लिम्पियाधुरा क्षेत्रलाई स्पष्ट रूपमा नेपाली सीमाभित्र देखाइएको छ

मन्त्रिपरिषद्ले अनुमोदन गरेको दुई दिनपछि नेपाल सरकारले लिपुलेक, कालापानी र लिम्पियाधुरा समेटिएको नक्सा औपचारिक रूपमा सार्वजनिक गरेको हो।

काठमाण्डूमा नक्सा सार्वजनिक गर्दै भूमिव्यवस्था, सहकारी विकास र गरिवी निवारण मन्त्री पद्‌मा अर्यालले "ऐतिहासिक तथ्यले देखाएको सत्यको आडमा" पहिले छुटेको नेपाली भूमि समेटिएको बताएकी थिइन्।

विरोधको शृङ्खला

गत वर्ष भारतले आफ्नो राजनीतिक नक्सामा भारतीय सीमाभित्र ती क्षेत्र समावेश गरेको भन्दै नेपालमा चर्को विरोध भएको थियो।

भारतको पिथौरागढ जिल्लाको गर्वाधारबाट सुरु भई नेपालको लिपुलेक हुँदै चीनको मानसरोवर जोड्नेगरी भारतले निर्माण गरेको विवादित सडक

केही दिनअघि भारतले लिपुलेक हुँदै चीनको तिब्बत...


शीर्षक: कालापानी: भारतीय नक्साबारे लिखित विरोध दर्ता नगराउनु 'नेपालको कूटनीतिक कमजोरी'\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

उनीहरूले उक्त नक्साबारे नेपालले औपचारिक रूपमा भारत सरकारसमक्ष आफ्नो विरोध दर्ता गराउनुपर्ने र त्यसलाई आफूले मान्यता नदिने धारणा स्पष्टसँग राख्नुपर्नेमा जोड दिएका छन्।

भारतले उक्त नक्साले आफ्नो देशको सार्वभौम भूभागलाई प्रतिविम्बित गर्ने प्रतिक्रिया दिँदै त्यसमा नेपाल-भारत सीमा परिवर्तन नगरिएको प्रतिक्रिया दिइसकेको छ।

प्रधानमन्त्री केपी ओलीले 'एक इन्च नेपाली भूमि पनि कसैलाई मिच्न नदिने' बताउँदै आइतवार राजधानीमा आयोजित एउटा सार्वजनिक कार्यक्रममा देशको नाम उल्लेख नगरी कालापानीमा रहेका विदेशी सैनिक फिर्ता हुनुपर्ने बताएका थिए।

'भारतसँग स्पष्टीकरण सोध्नुपर्छ'

गत हप्ता प्रधानमन्त्री ओलीले उक्त नक्सा र कालापानीको विषयमा प्रमुख प्रतिपक्षी नेपाली कांग्रेससहित अन्य नेताहरूसँग सर्वदलीय बैठक गरेका थिए।

यो हप्ता उनले भारतको नक्सा सच्याउने भन्दा पनि उक्त भूमि फिर्ता लिनु महत्त्वपूर्ण भएको भन्दै आफ्नो सरकारले नेपाली भूमि फिर्ता गराउने सार्वजनिक टिप्पणी गरे।

तर कूटनीतिक मामिलाका जानकारहरू सार्वजनिक वक्तव्यबाजीभन्दा पनि नेपालले कूटनीतिक रूपमा यो विषय उठाउनुपर्नेमा जोड दिन्छन्।

कालापानीमा भारतीय सुरक्षाक्रमीहरूले आफ्नो शिविर राखेका छन्

रणनीतिक मामिलाका जानकार तथा राजनीतिशास्त्री प्राध्यापक धुव्रकुमारले राष्ट्रिय सुरक्षा र भौगोलिक अखण्डता जोडिएको संवेदनशील विषयमा नेपालका तर्फबाट गम्भीर त्रुटि भइरहेको प्रतिक्रया दिएका छन्।

उनले भने, "हाम्रो तर्फबाट ठोस काम गर्नेभन्दा पनि बोल्ने मात्र भइरहेको छ। राष्ट्रिय सुरक्षा र भौगोलिक अखण्डताजस्ता संवेदनशील विषय जोडिएको मामिलामा परराष्ट्र मन्त्रालयबाट हस्ताक्षरित विज्ञप्तिमा सरकारको तर्फबाट गम्भीर त्रुटि भएको स्पष्ट देखिन्छ।"

"यो विवाद नेपालको नक्सामा गरिएको आक्रमण हो। परराष्ट्र मन्त्रालयले भारतीय राजदूतलाई बोलाएर स्पष्टीकरण सोध्नुपर्थ्यो र औपचारिक विरोधपत्र दर्ता गराउनुपर्थ्यो।"

जम्मू-कश्मीर र लद्दाखलाई केन्द्रशासित प्रदेशका रूपमा राख्दै भारतको सर्वेक्षण विभागले तयार पारेको नक्सा नोभेम्बरको सुरुमा सार्वजनिक गरिएको थियो।

त्यसमा नेपाल, भारत र चीनको त्रिदेशीय सीमाबिन्दुनजिकै अवस्थित कालापानीलाई भारतीय भूभागका रूपमा निरन्तरता दिइएको भारतीय अधिकारीहरूले बताउने गरेका छन्।

भारतीय सर्वेक्षण विभागका प्रमुख गिरीश कुमारले बीबीसी नेपालीलाई दिएको अन्तर्वार्तामा ७० वर्षदेखि...


शीर्षक: कालापानी: यी हुन् संसद्को राज्य व्यवस्था समितिले सरकारलाई दिएका सात निर्देशन\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

जम्मू-कश्मीरलाई दिइँदै आएको विशेषाधिकार अन्त्य गर्दै त्यहाँ दुईवटा केन्द्र प्रशासित क्षेत्र बनाउने निर्णय गरेको भारतले त्यसलाई कार्यान्वयन गर्ने चरणमा उक्त नक्सा सार्वजनिक गरेको थियो।

त्यस नक्सामा सुदूरपश्चिम नेपालको कालापानीलगायतका क्षेत्र भारतभित्र देखाइएपछि सत्ताधारी र विपक्षी सबै दलहरूले त्यसमा विरोध जनाएका छन्।

उनीहरूले उक्त मुद्दालाई राजनीतिक र कूटनीतिक माध्यमबाट समाधान गर्न माग गरेका छन् भने सरकारले पनि त्यसलाई कूटनीतिक माध्यमबाट समाधान गर्ने जनाएको छ।

यसै क्रममा सोमवार बसेको प्रतिनिधिसभाको राज्य व्यवस्था तथा सुशासन समितिको बैठकले सीमा विवादबारे विभिन्न सात बुँदे निर्देशन दिएको समितिद्वारा जारी विज्ञप्तिमा उल्लेख छ।

उक्त बैठकले दिएका निर्देशनका सातवटा बुँदाहरू:

सरकारलाई धन्यवाद

१. समितिले भारतीय नक्सामा नेपाली भूमि अतिक्रमणबारे सरकारले "लिम्पियाधुराबाट बग्ने कालीनदीको पूर्वको कालापानी लिपुलेक र लिम्पियाधुरा सम्मको भू-भाग नेपालकै हो र महाकाली नदीको मुहान लिम्पियाधुरा नै हो भन्ने सरकारको प्रष्ट एवम् दृढ अडान रहेकोमा त्यसको सराहना गर्ने" निर्णय गरेको छ।

त्यसका लागि बैठकले "नेपाल सरकारलाई धन्यवाद" पनि दिएको छ र सबैलाई राष्ट्रियताका पक्षमा एक भएर उभिन अपिल गरेको छ।

सीमा विवादको स्थायी समाधान

२. उक्त भू-भाग नेपालकै हो भन्ने "भौगोलिक र ऐतिहासिक तथ्यहरूलाई स्वीकार गर्दै उक्त क्षेत्रमा नेपालको सार्वभौम अधिकार कायम गर्न नेपाल सरकारले तत्काल उच्चस्तरीय राजनैतिक एवम् कुटनैतिक पहल" गर्नुपर्ने बैठकले आवश्यकता औँल्याएको छ।

त्यस्तै सरकारलाई अहिले आम नेपाली एकताबद्ध भएकाले अन्य स्थानका सीमा विवादहरू समेत स्थायी रूपमा समाधान गर्न तत्काल पहलकदमी लिन सरकारलाई निर्देशन दिएको छ।

लिम्पियाधुरा समेटिएको नक्सा

३. उक्त बैठकले नेपालको शैक्षिक सामग्रीहरूमा प्रयोग भएको नेपाली नक्सामा सुधार गरी पाठ्यक्रम निर्माण गर्न पनि निर्देशन दिएको छ।

"हालसम्म प्रचलनमा ल्याइएको नेपालको नक्सामा लिम्पियाधुरा मुहान भएको काली नदीसम्मको भू-भाग समावेश गरी नयाँ नक्सा तयार पार्ने," बैठकको निर्णयमा उल्लेख छ।

सीमा सुरक्षा बल

४. कालापानीलगायतका अन्य सीमा क्षेत्रमा नेपालले पनि सीमा सुरक्षा बल राख्नुपर्ने बैठकको निर्णय छ।

समितिले भनेको छ, "… सीमा सुरक्षा बलको स्थायी ब्यारेक खडा गरी सीमाको स्थायी सुरक्षाको व्यवस्थाका साथै सीमा...


शीर्षक: कालापानी: सीमा विवादमा भारतसँग परराष्ट्र सचिवस्तरीय वार्ता गर्न नेपालको प्रस्ताव\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

सन् २०१४ मा नेपाल र भारतका परराष्ट्रमन्त्री तहको संयुक्त आयोगले कालापानी र सुस्ता लगायत सीमाङ्कनसँग जोडिएका बाँकी विवाद हल गर्न दुवै देशका परराष्ट्र सचिवहरूलाई जिम्मेवारी दिएको थियो।

तर पाँच वर्षसम्म पनि परराष्ट्र सचिवहरूको सीमा विवादबारे कुराकानी हुनसकेको छैन।

कतिपय विज्ञहरूले कालापानी विवादको लामो पृष्ठभूमि रहको उल्लेख गर्दै यसको निरूपण राजनीतिक सम्वादबाट मात्रै हुनसक्ने धारणा राख्दै आएका छन्।

के भने परराष्ट्र मामिला सल्लाहकारले?

प्रधानमन्त्री केपी शर्मा ओलीका परराष्ट्र मामिला सल्लाहकार राजन भट्टराईले नेपालले कालापानी विवाद दुईपक्षीय वार्ताका माध्यमबाट टुङ्ग्याउन भारतसँग लिखित रूपमा आग्रह गरेको बताए।

उनले भने, "अहिले भएकै संयन्त्रहरूबाट यसको समाधान खोजौँ भन्ने सरकारको प्रयास छ।"

"दुई देशका परराष्ट्रमन्त्री रहेको संयुक्त आयोगले यी विवादहरू समाधान गर्न परराष्ट्र सचिवलाई निर्देशन दिएकाले त्यही प्रक्रियाबाट अघि बढ्नु उपयुक्त हुन्छ भन्ने हाम्रो ठम्याइ छ।"

भट्टराई थप्छन्, "कालापानीको सीमा विवाद पुरानो विषय हो। तुरून्तै सबै कुरा समाधान भइहाल्छ भन्ने होइन।"

"हामीले अहिले यो विवादको सधैँका लागि समाधान गर्ने उपयुक्त समय हो भनेर भनिरहेका छौँ।"

उनले परराष्ट्र सचिवको तहमा छलफल भएपछि मात्रै के गर्ने भन्ने तय हुनसक्ने उल्लेख गरे।

भट्टराई भन्छन्, "भारतले पनि हाम्रो कुरालाई नकारात्मक रूपमा लिएका छैन।"

"हाम्रो पत्रको जवाफ नआएपनि वार्ताबाटै टुँगोमा पुग्ने गरी कूटनीतिक पहल जारी राखेका छौँ।"

नक्साबारे नेपालसँग सम्पर्कमा रहेको भारतको भनाइ

भारतले नयाँ नक्सा सार्वजनिक गरेको तीन दिनपछि नेपालले विरोध जनाएको थियो।

नोभेम्बरको तेश्रो सातामात्रै परराष्ट्र मन्त्रालयले भारतसमक्ष आफ्नो लिखित असहमति प्रकट गरेको विवरणहरू आएका थिए।

भारतले पछिल्लो नक्साले आफ्नो देशको सार्वभौम भूभागलाई वास्तविक रूपमा प्रतिबिम्बित गराएको भन्दै त्यसले कुनै पनि रूपमा नेपालसँगको सीमानामा फेरबदल नगराएको प्रतिक्रिया दिएको थियो।

डेढ साता अघि आयोजित पत्रकार सम्मेलनमा भारतीय विदेश मन्त्रालयका प्रवक्ताले परराष्ट्र सचिवको तहमा वार्ताको मिति तय गर्न दुवै देश सम्पर्कमा रहेको आफूले थाहा पाएको उल्लेख गरेका थिए।

तर त्यसबेला उनले त्यस्तो बैठकका लागि नेपालको तर्फबाट औपचारिक रूपमा कुनै पत्राचार नभएको उल्लेख गरेका थिए।

कतिपय विज्ञहरूले परराष्ट्र...


शीर्षक: कालापानी: सीमावर्ती क्षेत्रमा रक्षामन्त्रीको हवाई निरीक्षण, सैनिक ब्यारेक राख्न स्थानीय जनप्रतिनिधिको माग\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

सोमवार उपप्रधानमन्त्री तथा रक्षामन्त्री पोखरेलले कालापानीनजिकैको व्यास क्षेत्रको हवाई निरीक्षण गरेको बताइएको छ।

पोखरेल हेलिकोप्टरमा उक्त क्षेत्रमा गएपनि सशस्त्र प्रहरीको चौकी स्थापना गर्ने भनिएको छाँगरुमा अवतरण गर्न नसकेको दार्चुलाका प्रमुख जिल्ला अधिकारीले बीबीसीलाई बताए।

सरकारले कालापानी क्षेत्रनजिकै पर्ने छाँगरुमा सशस्त्र प्रहरीको सीमा सुरक्षा क्याम्प राख्ने तयारी अगाडि बढाएको छ।

टोलीमा रहेका प्रदेश सभाका एक सांसदले लामो समयदेखि भारतीय सुरक्षा फौज बसिरहेको विवादित कालापानी क्षेत्रतर्फ भने रक्षामन्त्री सवार हेलिकोप्टर नगएको बताए।

मन्त्री पोखरेलले भारतले आफ्नो नक्सामा कालापानी क्षेत्रलाई राखेको नेपाली भूभाग फिर्ता गराउन कूटनीतिक पहल अघि बढाएको र त्यो निष्कर्षमा पुर्‍याउने प्रतिबद्धता जनाएको स्थानीय प्रशासक र राजनीतिकर्मीले बताएका छन्।

हवाई निरीक्षण

दार्चुलाका प्रमुख जिल्ला अधिकारी यदुनाथ पौडेलका अनुसार हिउँ परेका हुनाले मन्त्रीसहितको टोली सवार हेलिकोप्टर छाँगरुमा अवतरण गर्न नसकेको हो।

पौडेलले भने, "व्यास क्षेत्रको वार्ड नम्बर एक र दुईमा हाम्रा सीमावर्ती इलाकाहरू पर्छन्। अवलोकन गर्ने उद्देश्य भएकाले अवतरण गर्न नसके पनि टोली त्यहाँको वस्तुस्थिति बुझ्न सफल भएको छ।"

प्रदेश नम्बर सातका नेकपाका सांसद गेल्बु सिं बोहराका अनुसार अवतरण गर्ने अवस्था नभएकाले 'लामो समय हेलिकोप्टरबाट सर्भेको काम नभएको' बताए।

बोहराका अनुसार सशस्त्रको सीमा चौकी राख्ने योजना गरिएको छाँगरुमा हवाई अवलोकन केन्द्रित गरिएको थियो।

कालापानीमा भारतले आफ्नो इन्डो-टिबेटन बोर्डर पुलिस फोर्सको ब्यारेक स्थापना गरेको छ। लामो समयदेखि त्यहाँबाट भारतीय फौज हट्नुपर्ने माग नेपालमा गरिएको छ।

सांसद बोहराले उपप्रधानमन्त्रीसहितको प्रतिनिधिमण्डल सोमबार भारतीय फौज रहेको स्थानतर्फ भने नगएको बताए।

सैनिक ब्यारेकको माग

स्थानीय जनप्रतिनिधिहरूले रक्षामन्त्री पोखरेलसँग मन्त्रिपरिषद्को निर्णय बमोजिम छाँगरुमा सशस्त्र सीमा चौकीको स्थापना र खलङ्गादेखि तिङ्करसम्म जोड्ने सडक खोल्ने जिम्मेवारी नेपाली सेनालाई दिने विषयमा पनि छलफल गरेका थिए।

प्रदेश सभाका सांसद मानबहादुर धामीले आफूहरूले रक्षामन्त्री पोखरेललाई छाँगरुमा नेपाली सेनाको ब्यारेक स्थापना गर्न र सशस्त्र सीमा चौकीलाई अझै अगाडि कौवा भन्ने ठाउँमा सार्न सुझाव दिएको बताए।

उनी भन्छन्, "हामीले सेना पनि...


शीर्षक: कालापानी: सीमाविद् बुद्धिनारायण श्रेष्ठ भन्छन्,'कालापानी नेपाली भूमि हो, भारतले ब्रिटिश इन्डियाले बनाएको नक्सा मान्नुपर्छ'\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

नेपालको परराष्ट्र मन्त्रालयले एउटा विज्ञप्ति प्रकाशित गरी "कालापानी क्षेत्र नेपालको भूभाग हो भन्ने विषयमा नेपाल सरकार स्पष्ट छ" भनेको छ।

त्यसको प्रतिक्रियामा भारतीय विदेश मन्त्रालयका प्रवक्ताले बिहीवार दिल्लीमा बोल्दै उक्त नक्साले भारतको सार्वभौम सीमा निर्धारण गरेको तर्क गर्दै "नयाँ नक्साले कहीँ कतै पनि नेपालसँगको सीमा परिमार्जन नगरेको" दाबी गरे।

नेपालसँगको सीमा निर्धारणको काम वर्तमान संयन्त्रअन्तर्गत चलिरहेको भन्दै रवीश कुमारले द्विपक्षीय घनिष्ठ मैत्रीपूर्ण सम्बन्धको मर्मअनुसार संवादमार्फत् समाधान खोज्ने भारतको प्रतिबद्धता दोहोर्‍याए।

तर नेपाली विज्ञहरू कालापानी क्षेत्र नेपालको भूमि भएको र भारतले बलमिच्याइँ गरेको बताउँछन्।

यसै प्रसङ्गमा नेपालको नापी विभागका भूतपूर्व महानिर्देशक बुद्धिनारायण श्रेष्ठसँग बीबीसी नेपालीले कुराकानी गरेको छ।

नेपाल-भारत सीमा तथा कालापानीबारे बुद्धिनारायण श्रेष्ठको भनाइ:

नेपाल र भारतको सीमा भन्नाले सन् १८१६ मा ब्रिटिश इन्डिया र नेपालबीच भएको सुगौली सन्धिलाई सम्झनुपर्छ।

सुगौली सन्धिको मर्म र त्यसलगत्तै बनेका नक्साहरूले के भन्छन् भन्ने कुराको आधारमा नेपाल र भारतका सीमा विवादहरू निरूपण हुनुपर्छ।

त्यसबारे बलिया प्रमाणहरू हुँदा पनि नेपालकै कूटनीतिक कमजोरीका कारण कालापानी क्षेत्रमा नेपालको झन्डै ३७४ वर्गकिलोमिटर भूभाग भारतको नक्सामा परेको छ।

सुगौली सन्धिको धारा ५ मा काली नदीको कुरा उल्लेख छ।

नेपाली भूभाग भन्ने आधार के हुन्?

त्यस धारामा नेपालका राजा महाराजा, तिनका उत्तराधिकारी, सन्तान, दरसन्तानले काली नदीपारि पश्चिमका जनतासँग सम्पर्क गर्न पाउनेछैनन् भनेपछि नेपालको पश्चिमी सीमा काली नदी भएको हो।

महाकाली नदी कुन हो भन्ने कुरा चाहिँ ब्रिटिश सर्भेअर अफ इन्डियाले १८२७ मा गढवाल-कुमाऊँ नाम दिएर एउटा नक्सा बनाएको छ।

त्यस नक्सामा लिम्पियाधुराबाट निस्किएको नदीलाई काली भनेर प्रस्टसँग उल्लेख गरिएको छ।

यो नदीभन्दा पूर्वतर्फ कालापानी पर्छ। यो नक्सालाई मान्दा लिपुलेक, कालापानी सबै नेपालको ठहर्छ।

त्यसैगरी सन् १८५६ मा भारतको सर्वेक्षण विभागले नै प्रकाशित गरेको नक्सामा शीर्षक नै 'नेपाल एन्ड कन्ट्रीज एड्जोइनिङ टु दि साउथ, वेस्ट एन्ड इस्ट कम्पाइल्ड इन द अफिस अफ सभेर्यर जेनरल अफ इन्डिया' लेखिएको छ।

यो नक्साको नोट नम्बर ३ मा जङ्गबहादुरले नेपाली हातेकागजमा बनाएको नक्साको विवरण पनि यसमा...


शीर्षक: कालापानीबारे संसद्‍मा छलफल हुँदै, भारतको पछिल्लो नक्सा सार्वजनिक भएपछि के के भए\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

झण्डै साढे चार महिनाअघि भारतले प्रकाशित गरेको नक्सामा नेपालले आफ्नो दाबी गरेको कालापानी सहितका भूभाग परेपछि त्यसलाई फिर्ता गराउन कूटनीतिक पहल गर्न माग गर्दै उक्त प्रस्ताव प्रतिनिधिसभामा शुक्रबार पेश हुँदैछ।

सत्तारूढ नेकपाका सांसद् तथा पूर्व स्वास्थ्य मन्त्री खगराज अधिकारीले दर्ता गराएको उक्त संकल्प प्रस्तावमा कालापानीमा रहेका भारतीय फौज फिर्ता गराउन माग गरिएको छ।

त्यसबाहेक नोभेम्बर महिनाको सुरूमा भारतले आफ्नो नयाँ नक्सा सार्वजनिक गरेसँगै पुन: सतहमा आएको सीमा विवाद हल गर्न सरकारलाई उक्त प्रस्तावले ध्यानाकर्षण गराउने ठानिएको छ।

नेपालले कालापानी सहितका बाँकी सीमा विवादका बारेमा परराष्ट्रसचिव तहमा वार्ताका लागि भारतलाई अनुरोध गरेपनि त्यसबारे अझै औपचारिक जवाफ पाइनसकेको बताउने गरेको छ।

संकल्प प्रस्तावमा के छ?

सो संकल्प प्रस्तावमा दार्चुला जिल्लाको कुटियाङ्दी र लिम्पियाधुरा क्षेत्र समेटिएको नक्सा भारतले सार्वजनिक गरेपछि प्रधानमन्त्री केपी ओलीले आयोजना गरेको सर्वदलीय बैठकले ती भूभाग फर्काउन नेपाल सरकारलाई निर्देशन दिएको सम्झना गरिएको छ।

त्यसमा भनिएको छ, "सर्वदलीय बैठकबाट नेपालको भूभाग कसैबाट कुनै प्रकारले हडप्ने काम नहोस् भन्ने अडान कायम गरि नेपाल सरकारलाई निर्देशन गरेकाले कूटनीतिक र अन्य पहलकदमी गरि नेपालको भूभाग कायम गर्न र कालापानी क्षेत्रमा रहेका विदेशी सेना हटाउन आवश्यक भएकाले" प्रस्ताव पेश गर्न लागिएको उल्लेख छ।

नेता अधिकारीले नक्साबारे आएका विवाद सार्वजनिक भएपछि भएको सर्वदलीय सहमति कार्यान्वयन र अनुगमनका लागि आफूले उक्त प्रस्ताव पेश गरेको बताए।

उनले चार महिना अघि नै प्रस्ताव दर्ता गरेको र बल्ल अहिले त्यसले पालो पाएको बताए।

संसद्‍मा उक्त संकल्प प्रस्तावमाथिको छलफलका क्रममा सांसदले उठाएका प्रश्नहरूको जवाफ परराष्ट्रमन्त्री प्रदीपकुमार ज्ञवालीले दिने संसद सचिवालयले जनाएको छ।

भारतको नक्सा र पछिल्लो विवादको समयतालिका

२ नोभेम्बर: भारतद्वारा जम्मु कश्मिरको विशेष हैसियत समाप्त गरेपछि नयाँ नक्सा जारी, त्यसमा कालापानीलाई भारतीय भूभागका रूपमा चित्रण

६ नोभेम्बर: कालापानी नेपाली भूभाग रहेको परराष्ट्र मन्त्रालयको भनाइ, एकपक्षीय भारतीय निर्णय मान्य नहुने धारणा

६ नोभेम्बर: भारतीय सर्वे विभागका प्रमुखद्वारा ७० वर्षदेखि चलेको नेपाल भारत सीमामा कुनै परिवर्तन नगरिएको बीबीसीमार्फत् टिप्पणी

९ नोभेम्बर:...


शीर्षक: कालापानीमा एकपक्षीय निर्णय मान्य हुँदैन: नेपाल सरकार\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

जम्मू-कश्मीरलाई केन्द्र शासित दुईवटा क्षेत्र बनाएपछि भारतले हालै जारी गरेको उसको राजनीतिक नक्सामा नेपालको कालापानी क्षेत्रलाई पनि राखिएपछि बुधवार मन्त्रालयले यस्तो धारणा सार्वजनिक गरेको हो।

मन्त्रालयबाट जारी एउटा वक्तव्यमा "दुई देशबीच सुल्झाउन बाँकी रहेका सीमासम्बन्धी विषयहरू दुवै पक्षको आपसी सहमतिमा टुङ्ग्याउनुपर्ने" पनि उल्लेख छ।

मन्त्रालयले जारी गरेको वक्तव्यमा भनिएको छ, "नेपाल र भारतका परराष्ट्र मन्त्रीस्तरीय संयुक्त आयोगका बैठकहरूबाट दुई देश बीचका समाधान हुन बाँकी सीमासम्बन्धी समस्याहरू समाधानका लागि प्राविधिकहरूको सल्लाहमा दुवै देशका परराष्ट्र सचिवहरूले काम गर्नेगरी जिम्मेवारी दिइएको छ।"

परराष्ट्र मन्त्रालयले "नेपाल सरकार नेपालको अन्तर्राष्ट्रिय सिमाना रक्षाका लागि प्रतिबद्ध रहेको" उल्लेख गरेको छ।

"दुई मित्र राष्ट्रहरू बीचको सीमा समस्या समाधान ऐतिहासिक दस्तावेज एवम् तथ्य प्रमाणहरूको आधारमा कूटनीतिक माध्यमबाट हुनुपर्ने मान्यतामा दृढ रहेको" मन्त्रालयले बताएको छ।

भारत सरकारद्वारा आफ्नो देशको नयाँ नक्सा जारी

कालापानी आफ्नो नक्सामा पारेपछि भारत भन्छ, '७० वर्षदेखि चलेको सीमा'

विरोध

भारतले जारी गरेको नयाँ नक्साप्रत‌ि नेपालका  विभिन्न राजनीतिक दल, नेता लगायत सार्वजनिक वृत्तमा चर्को आलोचना व्यक्त भएको छ। विभिन्न स्थानमा सडक प्रदर्शनहरू भएका छन्।

सत्ताधारी नेपाल कम्युनिष्ट पार्टी (नेकपा) को भातृ सङ्गठन अखिल नेपाल स्वतन्त्र राष्ट्रिय विद्यार्थी यूनियनले काठमाण्डूमा जुलुस निकाल्दै भारतको नयाँ नक्साको विरोध गरेको छ।

त्यस्तै प्रमुख प्रतिपक्षी नेपाली कांग्रेसको भातृ सङ्गठन नेपाल विद्यार्थी सङ्घ पनि सडकमा उत्रिएको छ।

राष्ट्रिय झण्डा र सङ्गठनको झण्डा बोकेका प्रदर्शनकारीहरूले कालापानी, लिपुलेक र लिम्पियाधुरा हाम्रो लेखिएको ब्यानर प्रदर्शन गरेका थिए।

उनीहरूले नयाँ नक्सामा कालापानी, लिपुलेक र लिम्पियाधुरालाई आफ्नो सिमानाभित्र पारेको भन्दै भारतको त्यस्तो कदमविरुद्ध चर्को नाराबाजी गरेका थिए।

भारतको भनाइ

भारत  सरकारले नयाँ नक्सा सार्वजनिक गरेपछि नेपालमा उत्पन्न असन्तुष्टिलाई भारतीय सर्वेक्षण विभागका एक वरिष्ठ अधिकारीले "दुई देशका धारणा भिन्नभिन्न रहे पनि त्यसलाई आफूहरूले विवादास्पद भूमि नमान्ने" बताएका छन्।

बीबीसी नेपाली सेवासँगको कुराकानीमा नक्सा नयाँ नभएको तर्क गर्दै भारतका महासर्वेक्षक लेफ्टिनन्ट...


शीर्षक: कालीकोट: छोरीमात्र जन्माए एक लाख रुपैयाँ र निशुल्क शिक्षा\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

साथै नगरपालिकाले ती छोरीहरूको विद्यालय पढाइको सम्पूर्ण खर्च पनि बेहोर्ने जनाएको छ।

कालीकोटको नगरपालिकाले सो प्रोत्साहन एक वा दुई छोरीका अभिभावकलाई मात्रै स्थायी बन्ध्याकरणको प्रमाणपत्र पेश गरेपछि दिनेछ।

नगरपालिकाकी उपप्रमुख विजया विष्ट भन्छिन्, "छोरीहरू जोगाउन नै गाह्रो भयो, त्यसैले यस्तो कार्यक्रम ल्याएका हौँ।"

छोराको मोह

उनको नगरपालिकामा पुत्र मोहले जरो गाढेको विष्ट बताउँछिन्।

विष्ट भन्छिन्: "अंश खाने र बुढेस कालमा पाल्ने छोरा नै हो, छोरी अर्काकी घरमा जान्छिन् भन्ने मानसिकताले गर्दा छोराको चाहनामा धेरै सन्तान पाउने र पछिल्लो समय भ्रूणहत्या पनि हुन थालेको छ।

"[त्यसैले] हामीले बाध्य भएर यस्तो कार्यक्रम ल्याएका हौँ।"

विष्टले छोराको चाहनामा २३ पटकसम्म सन्तान जन्माएकी महिलालाई अस्पतालमा भेटेको स्मरण गर्दै भनिन्: "छोरी पनि छोरा सरह हुन् भन्ने बुझाउन कार्यक्रमा ल्याइएको हो।"

यस्तो सोचलाई तुरून्तै परिवर्तन गर्न नसकिने भएपनि त्यसतर्फ प्रेरित गर्ने मनसायले कार्यक्रम ल्याइएको नगरपालिकाको भनाइ छ।

पुरस्कार रकम

आर्थिक वर्ष २०७६/ ७७ देखि उक्त कार्यक्रम कार्यान्वयनमा आउने नगरपालिकाले जनाएको छ।

विविध कार्यक्रम अन्तर्गत छुट्याइएको १५-२० लाख रुपैयाँबाट कार्यक्रम संचालन गर्ने बताइएको छ।

यति त १२-१५ जना दम्पत्तीलाई पुरस्कार दिँदै सकिँदैन त?

विष्ट भन्छिन्, "हामीलाई त कोही पनि आउँदैनन् भन्ने डर छ। पुरस्कार लिन योग्य व्यक्ति आए भने हामी जसरी पनि बजेट थप्छौँ।"

लोकप्रिय कार्यक्रम

महिला हिंसा रोक्न, महिला सशक्तिकरण र लैंगिक समानताका कार्यक्रम अन्तर्गत छोरीलाई प्रोत्साहन गर्ने कार्यक्रमहरू विभिन्न स्थानीय तहले पनि ल्याएका छन्।

तर भ्रूणहत्या रोक्नकै लागि भनिएका यस्ता कार्यक्रमा आएको बाहिर आएका छैनन्।

एक वर्ष अघि प्रदेश २ सरकारले नै 'बेटी बचाउ बेटी पढाउ' भन्ने कार्यक्रम शुरू गरेको थियो।

प्रभावकारितामा शङ्का

यस्तै बालिकाहरूको ब्याङ्क खाता खोलिदिने कार्यक्रम कर्णाली प्रदेशले आगामी बजेटदेखि शुरू गर्दैछ।

यस्ता कार्यक्रमहरू निकै तामझामका साथ लोकप्रियता बटुल्न ल्याइने तर यसको कार्यान्वयन प्रभावकारी हुने नगरेको अवस्थामा खाँडचक्र नगरपालिकाको कार्यक्रम के होला त?

विष्ट भन्छिन्, "लोकप्रियताका लागि हैन, लोकहितका लागि यो कार्यक्रमा ल्याइएको हो।"

"यो कार्यक्रम ल्याउन ढिलो गर्नु हुन्न, शुरू गरिहालौँ भन्ने हाम्रो चाहना...


शीर्षक: कालीमार्सी धान, चामल जुम्ला: घरदैलोमै पुग्छन् ग्राहक\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

व्यापारीहरू कालीमार्सी धान तथा चामल किन्न घरदैलोमा आइपुग्ने गरेको तातोपानी गाउँपालिका वडा नं ४ नियापानीका किसान जयबहादुर रोकायाले बताए।

उनले भने, "प्रतिकेजी धान ७० रुपैयाँ, पाथीमा १५० रुपैयाँ र चामल किलोमा १५० रुपैयाँमा घरबाटै विक्री हुने गरेको छ।"

आफूलाई बढी भएको धान चामल बेचेरै जयबहादुरजस्ता कैयौँ किसानले आफ्नो खर्च जुटाउने गरेका छन्।

कालीमार्सी धानको बजार मूल्य सरकारले निर्धारण गरिदिए क्रेता र विक्रेता दुवैलाई सहज हुने किसानहरू बताउँछन्।

निश्चित मूल्य नभएकाले ग्राहकले पाँच-दश रुपैयाँ कमबेसीमा विक्री गर्ने गरेका छन्।

जुम्ला बजारमा पसल गर्ने लक्ष्मी श्रेष्ठ चामल तथा धान  खरिद गर्न आफैँ गाउँगाउँ पुग्ने गरेको बताउँछिन्।

बजारमा कालीमार्सी धान र चामलको माग पूर्ति गर्न आफूहरूलाई मुस्किल पर्दै गएको उनले बताइन्।

किसानबाट प्रतिकेजी १३५ रुपैयाँमा खरिद गरेर १८० रुपैयाँ प्रतिकेजीमा जुम्लामा र काठमाण्डूमा ३ सय देखि ५ सय रुपैयाँ प्रतिकेजीसम्म विक्री गर्दै आएको उनले बताइन्।

कालीमार्सी चामलको माग बढ्न थालेपछि सहकारीमार्फत् किसानको घरदैलोमा पुगेर चामल खरिद गर्न थालेको चन्दननाथ बहुउद्देश्यीय सहकारी संस्थाले जनाएको छ।

एक नगरपालिका र ७ वटा गाउँपालिकामा सङ्कलन केन्द्र स्थापना गरिएको चन्दननाथ सहकारी संस्थाका सदस्य सचिव समेत रहेका जुम्लाका ऋषिराम पाण्डेले बताए।

उनले भने, "पछिल्लो समयमा लोप हुँदै गएका जुम्लाका बालीहरू चिनो, कागुनो, तिलखुडो, गहत, कालीमार्सी, तीते फापर, मीठे फापर, भाडुले फापर, मैमास, सिमी, गुराँस लगायतका बालीहरू सङ्कलन गरेर राख्न र बजारीकरण गर्न थालिएको छ।"

"एक वर्षमा २० लाख रुपैयाँको हाराहारीमा कालीमार्सी धानको चामल खरिद गर्ने गरेका छौँ," उनले भने।

सुर्खेत, नेपालगञ्ज, बुटवल, हेटौँडा, विराटनगर, इटहरी, धरान, धनकुटा, काठमाण्डू लगायतका बजारमा समेत कालीमार्सी चामल र अन्य उत्पादन पठाउने गरेको  पाण्डेले बताए।

सिंजा क्षेत्रको नगराकोट, लार्ज, लुड्कु, वड्की, जाँच र पानसय क्षेत्रको कुडारी, तातोपानी, लाम्रा, हाँकु, गिडीखोला र बजार क्षेत्रमा धान धेरै फल्ने भएकाले यस क्षेत्रबाट बढी खरिद हुने गरेको बताइएको छ।

उत्पादन घट्दो, बजार माग बढ्दो

जुम्लाको कुल खेतीयोग्य जमिनमध्ये ३ हजार हेक्टरमा धान फल्ने गरेको बताइन्छ।

१५ सय हेक्टरमा कालीमार्सी धान र बाँकी अन्य जातको धान उत्पादन हुँदै आएको कृषि विकास...


शीर्षक: कालोपाटीमा कम्प्युटर प्रविधि पढाउने शिक्षक\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

कुमासीका ती शिक्षकले माइक्रोसफ्ट वर्ड प्रोग्रामको चित्र निकै मिहिन रूपमा 'ब्ल्याकबोर्ड'मा बनाएका छन्।

सामाजिक सञ्जाल फेसबुकमा तस्बिरसहित एउटा स्टेटस लेखेर ती शिक्षकले लेखेका छन्, "घानामा सूचना तथा कम्प्युटर प्रविधि पढाउनु निकै रमाइलो छ।"

उक्त तस्बिर सामाजिक सञ्जालमा आएपछि त्यसलाई हजारौंपटक शेअर गरिएको छ।

प्रयोगशालामै मानव डिम्ब उत्पादन

सेन्ट भ्यालेन्टाइन कस्ता थिए?

प्रशंसा

माइक्रोसफ्ट कम्पनीले त्यसपछि उक्त विद्यालयमा कम्प्युटर सामाग्रीहरू पठाउने बाचा गरेको छ।

ओउरा क्वाजो उपनाम रहेका उनले आफ्नो फेसबुक सन्देशमा लेखेका छन्, "म मेरा विद्यार्थीलाई माया गर्छु त्यसैले म जे पढाइरहेको छु त्यो उनीहरूले बुझुन् भन्ने चाहान्छु।"

क्वार्ज अफ्रिका नामक समाचार संस्थाले रिचर्ड आपिया अकोटो भनेर उनलाई चिनाएको छ।

उच्च शिक्षा पढ्नका लागि सूचना तथा सञ्चार प्रविधि विषयको परीक्षा पास गर्नुपर्ने बाध्यता भए पनि उक्त विद्यालयमा सन् २०११ देखि कम्प्युटर नभएको क्वार्जले जनाएको छ।

फेब्रुअरीको मध्येतिर सामाजिक सञ्जालमा यो तस्वीर फैलिएपछि धेरैले यी शिक्षकको पेशाप्रतिको झुकावको प्रशंसा गरेका छन्।

प्रतिबद्धता

अकोटोले क्वार्जलाई भनेका छन्, "ब्ल्याकबोर्डमा यसरी चित्र बनाएको यो पहिलोपटक होइन। कक्षामा हुँदा जहिले पनि मैले बनाएको छु।"

"मलाई फेसबुकमा तस्बिरहरू राख्न मन लाग्छ त्यसैले यो पनि राखौं जस्तो लागेको थियो। मलाई थाहा थिएन यसले मानिसहरूको ध्यान यसरी तान्छ भनेर।"

आइतवार उद्यमी रेबेका इनोनचोङले माइक्रोसफ्ट अफ्रिकालाई ट्वीट गर्दै ती शिक्षकले सामाग्रीको पहुँच बिना नै पढाइरहेको उल्लेख गर्दै लेखेकी थिइन्।

"निश्चय पनि तपाईँहरूले ती शिक्षकलाई केही स्रोतहरू जुटाइ दिनसक्नु हुन्छ।"

मंगलवार माइक्रोसफ्टले अकोटोलाई कम्प्युटर पठाइदिने र शैक्षिक सामग्रीहरूमा पहुँच दिने प्रतिबद्धता जनाएको छ।


शीर्षक: कासिम सुलेमानी: आफ्ना सेनाका लागि आदर्श नायक, वैरीका लागि राक्षसी अनुहार\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

कतिपयले उनलाई इरानको सर्वशक्तिशाली सर्वोच्च नेता पछिका व्यक्तिको रूपमा हेर्थे

इरानी फौजको विशेष दस्ता क्विडका प्रमुखले उक्त क्षेत्रमा गोप्य आक्रमण गर्ने शैलीलाई पुनर्व्याख्या गरिदिएका थिए।

जसमा इरान समर्थिक छद्म लडाकुको प्रयोग समेत पर्थ्यो। उनको इरानभित्रै राजनीतिक प्रभाव समेत थियो।

कतिपयले उनलाई इरानको सर्वशक्तिशाली सर्वोच्च नेतापछिका व्यक्तिको रूपमा हेर्थे।

फुलेको कपालका साथ मसिनोगरी दाह्री पाल्ने सुलेमानी आफ्ना फौजका लागि आदर्श नायक थिए भने दुश्मनहरूका आँखामा राक्षसी अनुहार।

थुप्रै वर्षसम्म अमेरिकी अधिकारीहरूले यी लजालु स्वभावका व्यक्तित्वलाई मार्ने योजना बुनिरहेका थिए।

अमेरिका-इरान सम्बन्ध किन तीतो?

अमेरिकी भनाइमा सुलेमानीले आफ्ना सेनामाथि आक्रमणको आदेश दिने गर्थे।

तर जिहादी समूह इस्लामिक स्टेटविरुद्ध लड्दा कुनै बेला उनीहरूका स्वार्थ जोडिए। तर उनीहरूबीच शत्रुता कायम रहिरह्यो।

इरानी अधिकारीहरूले भने यस कदमलाई युद्धमा गरिने व्यवहार भन्दै 'कडा बदला' ले जवाफ दिइने बताएका छन्।

बगदादको अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थल बाहिर कारका रहेका सुलेमानी अमेरिकी आक्रमणमा मारिएका हुन्

अमेरिकी दूतावास नभएकाले तेहरानमा अमेरिकाको पक्षको प्रतिनिधित्व गर्ने स्वीट्जरल्याण्डका राजदूतलाई इरान सरकारले बोलाएर स्पष्टीकरण लिएको छ।

एक वर्षअघि युद्ध सुरु हुन सक्ने चिन्ता थुप्रै पक्षबाट भए पनि त्यस बेला दुवै पक्षले युद्ध टार्ने प्रयास गर्ने गरेको बताएका थिए।

अहिले अमेरिकी रक्षा मन्त्रालय पेन्टागनले उक्त हमलालाई अमेरिकीमाथिको सम्भावित भावी हमला टार्ने कदम भनेको छ।

तर इरानी विदेशमन्त्री जावेद जारिफले यसलाई 'अन्तर्राष्ट्रिय आतङ्कवादको कदम' भनेका छन्। अहिले इरानसँग जवाफी हमलाहरू गर्ने थुप्रै तौरतरिका छन्।

तर त्यसले लामो समयदेखि बल्झिरहेको सङ्कटलाई एक्कासि र नराम्रो ढङ्गबाट बढाउन सक्छ जसले एउटा भिन्न र खतरनाक अध्याय सुरु गर्न सक्छ।


शीर्षक: किन आममाफी चाहँदैनन् नेपाली कामदार\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

मलेसियाले त्यस्ता कामदारलाई स्वदेश फर्कन दिएको अवसरलाई उपयोग गर्दै नेपाल आएका पाण्डेसँगै गैरकानुनी रूपमा कार्यरत कतिपय नेपाली भने अझै उतै छन्।

आफूसँगै काम गर्ने करिब दुई सय गैरकानुनी नेपाली कामदारमध्ये आधाभन्दा केही बढीले मात्र आममाफीको उपयोग गरेर स्वदेश फर्किएको उनी बताउँछन्।

गैरकानुनी भएपनि कतिपय कामदारले आममाफी उपयोग नगर्नुका विभिन्न कारण रहेको उनी बताउँछन्।

ऋण

उनले भने, "भर्खर गएकाहरू कमाइ नभएपछि कम्पनी छाडेको दुई/तीन महिनामा नै नेपाल फर्कने अवस्था छैन। यता आए ऋण धेरै छ, साहुले टेन्सन दिन्छ भन्नेहरू छन्। उनीहरू फर्कन चाहन्छन् तर आर्थिक कारणले गर्दा सक्दैनन्।"

गत अगस्टमा अवधि सकिएको उक्त आममाफीका समयमा नेपाल फर्कन चाहने कामदारले फेरि मलेशिया जान नपाउने गरी एकतर्फी स्वदेश फिर्तीको अवसर पाएका थिए।

सुरुमा एउटा कम्पनीमा काम गर्नका लागि गएका र पछि त्यो कम्पनी छाडेर गैरकानुनी बनेका कतिपय कामदारहरूले उक्त आममाफी उपयोग नगर्दा अझैपनि ठूलो संख्यामा नेपाली गैरकानुनी रूपमा रहेको सरकारी अधिकारीहरू स्वीकार्छन्।

मलेसियास्थित कार्यवाहक नेपाली राजदूत कुमारराज खरेल भन्छन्, "अझैपनि अवैधानिक भएर बसेका मान्छेहरूको संख्याहरू ५०-६० हजारभन्दा पनि बढी हुनसक्छ। कतिपय कामहरूमा अवैधानिक भएपनि सन्तुष्ट भएर नै बसेका छन्। समस्या परेपछि मात्र बाहिर आउँछन्।"

बिचौलिया

दूतावासका अधिकारी र कामदारका अनुसार गैरकानुनी रूपमा कार्यरत नेपालीहरूलाई कतिपय रोजगारदाताले समेत आममाफीमा सहभागी नहुन प्रेरित गर्ने गर्छन्।

गैरकानुनी कामदारलाई केही सस्तोमा काम गराउन पाइने भएकाले उनीहरूले त्यस्तो गर्ने गरेको बताइन्छ।

त्यसका लागि केही नेपाली बिचौलिया समेत सक्रिय रहेको नेपाल फर्किएका कामदारहरू बताउँछन्।

मलेशियाले जस्तै खाडी मुलुकहरू कतार, साउदी अरेबिया, संयुक्त अरब इमिरेट्स (युएई) लगायतले पनि बेलाबखत गैरकानुनी कामदारलाई यस्तै अवसर दिँदै आएका छन्।

अनिच्छा

तर, ती मुलुकहरूमा कार्यरत कतिपय नेपाली कामदार यस्ता अवसरमा सहभागी हुन अनिच्छुक देखिन्छन्।

गत अगस्ट १ तारिखदेखि तीन महिनाका लागि युएईले पनि गैरकानुनी कामदारलाई त्यस्तैखाले आममाफीको अवसर दिएको छ।

त्यस अवसरमा कम्पनी परिवर्तन गरेर वा भिसा अवधि सकिएर गैरकानुनी बनेकाहरू सहभागी हुनसक्ने छन्।

तर, कतिपय नेपालीहरूले त्यसलाई बेवास्ता गरिरहेको त्यहाँस्थित दूतावासका अधिकारीहरू...


शीर्षक: किन ओराङ्उटानलाई गोली हान्छन् इन्डोनेशियाका किसान?\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

मानिसहरू ती वन्यजन्तुलाई गोली हानेर भगाउन वा मार्न खोज्छन्।

पाम खेतीका कारण निम्तिएको वनविनाशले ओराङ्उटान मानिसले लगाएको बालीनालीतर्फ आकर्षित हुन्छन्।

हेर्नुहोस् ल्युसर वनक्षेत्रमा हुने मानव र वन्यजन्तुको सङ्घर्षबारे यो भिडिओ।


शीर्षक: किन काठमाण्डूको विमानस्थलमा भइरहेको छ धेरै परिमाणमा मदिरा जफत\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

यात्रुहरूले १ लिटरसम्मको एक बोतल मदिरा राजश्व नतिरेरै ल्याउन पाउँछन्।

भन्सार छुटभन्दा बढी परिमाणमा ल्याएर जफत गरिएका मदिरा लगायतका अन्य सामानलाई समितिले मूल्याङ्कन गरेपछि लिलाम बिक्री गरिने त्रिभुवन विमानस्थल भन्सार कार्यालयले जनाएको छ।

चालु आर्थिक वर्षको ६ महिनामा विमानबाट नेपाल आउने यात्रुले कानुन विपरीत ल्याएको सुन पनि जफत गरिएको छ।

नियममा कडाइ

सरकारले समय समयमा नेपाल राजपत्रमा सूचना प्रकाशन गरी तोकिएका मालवस्तुमा पूर्ण वा आंशिक रूपमा भन्सार महसुल छुट दिन सक्ने व्यवस्था छ।

त्यही अनुसार निजी गुण्टा, झिटि, भारी सम्बन्धी सूचना जारी गरेको झण्डै अढाइ वर्षपछि गत सातादेखि त्रिभुवन विमानस्थल भन्सार कार्यालयले त्यसमा गरिएका व्यवस्थालाई कडाइका साथ लागु गरेको जनाएको छ।

यात्रुहरूले तोकिएकोभन्दा बढी सामान ल्याउने चलन बढ्दै गएपछि त्यसमा कडाइ गरिएको अधिकारीहरूको भनाइ छ।

कडाइ गरिएको १ सातामा सबैभन्दा बढी विभिन्न ब्राण्डका मदिरा जफत भएको छ।

एक लिटरभन्दा बढी ल्याउन रोक

विमानस्थल भन्सार कार्यालयका प्रमुख भन्सार अधिकृत चुडाराज सापकोटाले भने "कडाइ गरिएको ७ दिन भएको छ। यो अवधिमा एक हजार पाँच सय एकसठ्ठी बोतल विभिन्न ब्राण्ड र परिमाणका मदिरा बरामद भएका छन्। एक जना यात्रुले एक भन्दा बढी बोतल बोकेर ल्याउने गरेको पाइएको छ।"

यात्रुहरूले १ लिटरसम्मको एक बोतल मदिरा भने राजश्व नतिरेर ल्याउन पाउँछन्।

त्यो भन्दा बढी परिमाणको मदिरा जफत गर्ने गरिएको छ।

कम्प्युटर, ल्यापटप, ट्याबलेट, घडी, क्यामेरा, फोन र पेन ड्राइभ १/१ थान राजश्व नतिरैरै ल्याउन सकिन्छ भने विभिन्न सामानहरू निश्चित परिमाणसम्म मूल्यको ४० प्रतिशत भन्सार तिरेर ल्याउन पाउने व्यवस्था छ।

३५ किलो सुन जफत

चालु आर्थिक वर्षमा विमानबाट आउने यात्रुले नियम विपरीत ल्याएका ३५ किलो सुन जफत भैसकेको भन्सार कार्यालयले जनाएको छ।

परिमाणभन्दा बढीको हकमा भने त्यो जफत हुने व्यवस्था छ।

त्यसरी जफत गरिएको सामान लिलाम बिक्री गरिने प्रमुख भन्सार अधिकृत सापकोटाले बताए।

उनले भने "भन्सार प्रमुख वा उसले तोकेको प्रतिनिधि संयोजक रहने जिल्ला प्रशासन कार्यालय र कोष तथा लेखा नियन्त्रण कार्यालयको प्रतिनिधि सदस्य रहेको समितिले जफत गरिएका सामानको मूल्य निर्धारण गर्छ र सार्वजनिक सूचना गरेर बोलकबोलको माध्यमबाट लिलाम बिक्री गरिन्छ।"

चालु आर्थिक वर्षमा विमानबाट आउने यात्रुले नियम विपरीत ल्याएका ३५ किलो...


शीर्षक: किन कोभिड खोपबीच तुलना गर्न मिल्दैन?\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

विश्वभरि धेरै खाले खोपहरूको प्रयोग भइरहेका छन्।

तर कुन चाहिँ खोप सबैभन्दा राम्रो हो?

हेर्नुहोस् यो जानकारीमूलक भिडिओ।


शीर्षक: किन खर्च भएन प्रदेश सरकारको विकास बजेट\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

सरकारका प्रवक्तासमेत रहेका एकजना संघीय मन्त्री गोकुल बाँस्कोटाले उनकै शब्दमा देश व्यवस्थापकीय संक्रमणमा रहेका कारण यस्तो अवस्था आएको र त्यसलाई सहजिकरण गर्न नसक्नुको आंशिक भागिदार संघीय सरकार समेत रहेको स्वीकारे।

एकजना विश्लेषकले भने यस्तो अवस्था रातारात नआएको तर यसबीच त्यसलाई सम्बोधन गर्ने गरी संघ र प्रदेशबीच छलफल समेत हुन नसकेको बताए।

कारण

प्रदेश सरकारका अधिकारीहरूले भने शुरूदेखि नै विकास बजेट खर्च हुन नसक्नुमा स्रोतसाधनको अभाव र कानुनी व्यवस्थालाई कारणका रुपमा देखाउँदै आएका छन्।

यसबारे पहिलेदेखि नै कुरा उठाउन खोजि राखेको भए पनि प्रधानमन्त्री र मुख्यमन्त्रीहरूको छलफल हुने थलो अन्तरप्रदेश परिषद्को बैठक नबस्दा त्यस प्रक्रियाले समेत गति नलिएको प्रदेश सरकारका मन्त्रीहरूले बताउने गरेका छन्।

यसबीच आफूहरूले बेहोरेको यही अन्योल परिस्थितिका कारण विकास बजेट खर्च गर्न नसकेको कर्णाली प्रदेशका आर्थिक मामिला तथा योजना मन्त्री प्रकाश ज्वालाले बताए।

"प्रदेशहरूलाई अधिकारसम्पन्न बनाउने, संरचना र पूर्वाधारहरू हस्तान्तरण गर्ने, कानूनहरू बनाउन सहजीकरण गर्ने र कर्मचारीहरू पठाउन संघीय सरकारबाट भएको ढिलाइले अन्योल सिर्जना भयो।"

गोकुल बाँस्कोटासँग

'व्यवस्थापकीय संक्रमण'

बजेट हस्तान्तरण र कार्यसञ्चालनसम्बन्धी कतिपय ऐनका नियमावली बन्न नसक्दा काम गर्ने तहमा समस्या देखिएको प्रदेश सरकारका मन्त्रीहरू बताउँछन्।

स्रोतहरूको बाँडफाँट र सरकारहरूबीच हुने विवाद निरूपरणको जिम्मेवारी बोक्ने प्राकृतिक स्रोत तथा वित्त आयोग समेत अझैसम्म गठन हुन नसक्नुलाई समेत प्रदेश सरकारहरूले कारण बताएका छन्।

सरकारका प्रवक्ता गोकुल बाँस्कोटा भने आफूहरू मात्रै त्यसको दोषी नभएको बताउँछन्।

"व्यवस्थापकीय संक्रमणको एउटा मुख्य काम प्रदेशहरूमा कर्मचारीहरू पठाउने थियो। यो कुरा केही अप्ठ्यारो नै रह्यो। नीति, कार्यक्रम र बजेट व्यवस्था भए पनि तिनलाई चलाउने पक्षमा समस्या आए। तर प्रदेश सरकारहरू यस विषयलाई ध्यान दिन नसकेको अवस्था समेत हो।"

उपाय

अहिलेसम्म प्रदेश १, कर्णाली र सुदूरपश्चिम प्रदेशले विकास बजेट खर्च गर्न सकेका छैनन् भने बाँकीले समेत ज्यादै कम मात्रै गरेका छन्।

कतिपय जानकारहरू भने संघीय प्रणालीमा तीनवटै सरकारले खर्च गर्न सकेको अवस्थामा मात्र विकासले गति लिने हुँदा प्रदेशलाई सघाउनतर्फ लाग्नुपर्ने बताउँछन्।

वित्तिय संघीयताका एकजना विज्ञ अच्युत...


शीर्षक: किन घटे कतार जाने नेपाली कामदार\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

त्यसका कारण त्यहाँबाट भित्रिने विप्रेषण अर्थात् रेमिटेन्समा पनि कमी आएको  अधिकारीहरूले बताएका छन्।

वैदेशिक रोजगार व्यवसायीहरूले यो अवधिमा कतारी कम्पनीबाट नेपाली कामदारका लागि मागपत्र समेत विगतको तुलनामा कम आएको जनाएका छन्।

जोखिम

आतङ्कवादलाई सघाएको भन्दै साउदी अरेबियासहितका छिमेकी मुलुकले कतारसँग सम्बन्ध तोडेको एक वर्ष पुगेको छ।

उक्त सङ्कटका कारण निम्तिनसक्ने सम्भावित जोखिम आकलन गरेर यो अवधिमा नेपालबाट कतार जाने कामदारको सङ्ख्यामा उल्लेखनीय कमी आएको अधिकारीहरू बताउँछन्।

श्रम स्वीकृति जारी गर्ने निकाय वैदेशिक रोजगार विभाग काठमाण्डू कार्यालयका प्रमुख भवीश्वर पाण्डे भन्छन्, "अहिले कतार जाने नेपाली कामदारको सङ्ख्या घटेको छ। बीस प्रतिशतसम्म घटेको विश्लेषण सरकारी तथ्याङ्कबाट गर्न सकिन्छ।"

वैदेशिक रोजगार विभागका अनुसार २०७३ देखि २०७४ साउनसम्म कतार जाने नेपाली कामदारको सङ्ख्या एक लाख २१ हजारजति थियो।

त्यसयता आजसम्मको तथ्याङ्क हेर्दा उक्त सङ्ख्या २५ हजारले घटेर ९६ हजार पुगेको छ।

यो अवधिमा कतारबाट कति नेपाली कामदार फर्किए भन्ने चाहिँ स्पष्ट छैन।

मागमा कमी

कतारबाट आउने कामदार मागपत्रमा भने कमी आएको वैदेशिक रोजगार व्यवसायीहरू अनुभव सुनाउँछन्।

वैदेशिक रोजगार व्यवसायी सङ्घका अध्यक्ष रोहन गुरुङ भन्छन्, "कतारमात्रै होइन सम्पूर्ण खाडी क्षेत्रमै नेपाली कामदारको माग घटिरहेको देखिएको छ। तेलको मूल्यमा आएको कमी र नाकाबन्दी यसका प्रमुख कारण हुन्।"

तर नाकाबन्दीका कारण नेपाली कामदारसँग सरोकार राख्ने गरी खासै असर नपरेको कतारस्थित नेपाली राजदूत रमेशप्रसाद कोइराला दाबी गर्छन्।

तथापि पछिल्लो सरकारी आकडाले कामदारको सङ्ख्या घटेकोदेखि लिएर कतारबाट भित्रिने रेमिटेन्समा व्यापक कमी आएको तस्बिर देखाउँछ।

राष्ट्र ब्याङ्कको अनुसन्धान विभागका कार्यकारी निर्देशक नरबहादुर थापा भन्छन्, "नेपालमा रेमिटेन्स भित्रिने मुलुकहरूको सूचिमा कतार एक नम्बरमा थियो तर अहिले मलेशियाले उछिनेको छ।"

देशको अर्थतन्त्रको प्रमुख खम्बा मानिने रेमिटेन्समा कमी आएपछि चिन्तित देखिएका सरकारी अधिकारीहरू खाडी सङ्कटको हल नभएसम्म परिस्थितिमा सुधार नआउने निचोड पुगेको पाइन्छ।


शीर्षक: किन जापानमा पेन्सनमा बाँच्ने वृद्धवृद्धा जेल जान चाहन्छन्\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

बीबीसीका एड बटलरले किन? भन्ने प्रश्नको जवाफ खोजेका छन्।

हिरोशिमास्थित घरमा पुनर्स्थापित गर्नु अघि राखिने एउटा केन्द्रमा रहेका टोशियो टकाटाले  गरिबीका कारण आफूले कानून तोडेको बताए। उनी नि:शुल्क बस्ने ठाउँको खोजीमा थिए, जेल भएपनि उनलाई त्यो मान्य थियो।

"म पेन्सन पाउने उमेरमा पुग्दा मसँग भएको सबै पैसा सकियो। त्यसपछि मैले सोचेँ जेल जान पाए त म सित्तैँमा बस्न पाउनेछु।"

"त्यसैले मैले एउटा साइकल लिएर प्रहरी स्टेशन गएँ र त्यहाँ भएका प्रहरीलाई देखाएँ: 'हेर त मैले यो चोरेँ।"

धम्क्याउनका लागि चक्कु देखाउने

उनको योजनाले काम गर्‍यो। त्यो टोशियोको पहिलो अपराध थियो ६२ वर्षको उमेरमा, तर जापानको अदालतले सानोतिनो चोरीलाई निकै गम्भीर रुपमा लिन्छ। उनले एक वर्षको जेल सजाय पाए।

सानो गाँठीका, दुब्ला पातला अनि खित्खिताइरहने बानी भएका टोशियो पेशेवर चोर जस्ता लाग्दैनन्। त्यसमा पनि महिलालाई चक्कु देखाएर धम्काउने त हुँदै होइनन्। तर पहिलो जेल सजाय भोगेर निस्केपछि उनले त्यही गरे।

"म पार्क गएँ र उनीहरूलाई धम्क्याएँ। म उनीहरूलाई कुनै हानि पुर्‍याउन चाहन्नथेँ। मैले चक्कु देखाएपछि उनीहरूले प्रहरीलाई खबर गर्नेछन् भन्ने सोचेको थिएँ। एकजनाले त्यसै गरिन्।"

टोशियो ले जेलको कोठामा आफैँले बनाएका चित्र राखेका छन्

गएको आठ वर्षको करिब आधा समय टोशियोले जेलमा बिताए।

उनलाई जेल बस्न मन पर्छ र? भनेर मैले सोध्दा उनले आर्थिक फाइदा देखाए- "उनी जेलमा बस्दा पनि पेन्सन त आइरहेकै हुन्छ।"

"मलाई मन पर्ने भन्ने होइन तर म त्यहाँ सित्तैँमा बस्न पाउँछु," उनी भन्छन। "त्यसैले जेलमा बस्नु त्यति दु:खदायी लाग्दैन।"

कानूनको कडा पालना

टोशियो जापानमा बढिरहेको मर्माहत पार्ने प्रवृत्तिको अपराधको प्रतिनिधि उदाहरण मात्र हो।

कानूनको कडा पालना गर्ने जापानी समाजमा ६५ वर्ष माथिका मानिस अपराधमा संलग्न हुने प्रवृत्ति बढ्दै गइरहेको छ।

सन १९९७ मा बीसजना अपराधीमध्ये एकजना यो उमेर समुहका हुन्थे। तर बीस वर्ष यता यो संख्या बीसजनामा पाँचजना भन्दा बढी पुगेको छ।

जनसंख्याका हिसाबले ६५ वर्ष माथिका मानिसको संख्या एक चौथाइ भन्दा बढी छ। र अपराध गर्नेमध्ये एक चौथाइ ६५ वर्ष माथिका पुगेका छन्।

र टोशियो जस्तै थुप्रै बूढाबूढीहरू दोहोर्‍याएर कानून तोड्ने गर्छन्।

सन २०१६ मा दोषी सावित भएका २५०० मध्ये एक तिहाइले पाँचपटक भन्दा बढी अपराध गरेका थिए।

अर्को उदाहरण...


शीर्षक: किन पर्छ वैदेशिक रोजगार विभाग निशानामा?\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

गएको दुई वर्ष यता उक्त विभागका अधिकारी यसरी अख्तियारको रंगेहात पक्राउ गरिने स्टिंग अपरेशन भनिने कारबाहीमा परेको यो पाँचौं पटक भएको आयोगका अधिकारीले बताएका छन्।

नेपालमा सबभन्दा धेरै गैरकानूनी आर्थिक लेनदेन र भ्रष्टाचार हुने सरकारी कार्यालयहरुमा मालपोत र नापी कार्यालयहरु पर्ने भए पनि अनुपातमा हेर्दा वैदेशिक रोजगार विभाग पनि निकै माथि रहेको आयोगका अधिकारीले बताएका छन्।

गोप्य कारबाही

अख्तियारले केही समययता निकै प्रयोग गर्दै आएको स्टिंग अपरेशन भनिने गोप्य सूचनाका आधारमा रंगेहात पक्राउ गर्ने कारबाही अन्तर्गत मंगलबार विभागका दुई कर्मचारीलाई उसैले उपलब्ध गराएको दश लाख रुपियाँ घूस लिएपछि सो रकम सहित पक्राउ गरेको थियो।

त्यसमा विभागका महानिर्देशक विश्वराज पाण्डे समेत सामेल रहेको देखिएको भन्दै उसले बुधबार बिहानै पाण्डेलाई पनि आफ्नो नियन्त्रणमा लियो।

अब तीनै जनामाथि विशेष अदालतमा मुद्दा हाल्ने गरि कारबाही थालिएको आयोगका सह प्रवक्ता खगेन्द्रप्रसाद रिजालले बताएका छन्।

कारबाहीमा परेको एउटा म्यानपावर कम्पनीले सजायपश्चात उसका ब्यांक खाता सहित अन्य काममा लागिरहेको रोक्का फुकाउन अदालतमा दिएको निवेदन बमोजिम अदालतले गरेको आदेशको पालनामा आलटाल गरि घूस मागेको आरोपमा उनीहरु पक्राउ परेका हुन्।

बारम्बार

अनौठो त के छ भने यसरी स्टिंग अपरेशन गरेर उक्त विभागका कर्मचारी भ्रष्टाचार आरोपमा पक्राउ परेको गएको दुई वर्ष यता यो पाँचौं पटक हो।

संख्याका हिसाबमा भ्रष्टाचारका कारबाहीमा सबभन्दा धेरै पर्ने मालपोत र नापीका कर्मचारी भए पनि अनुपात हेर्दा वैदेशिक रोजगार विभाग पनि निकै माथि रहेको रिजालले बताए।

"जबकि यो विभाग भनेको एउटा निकाय हो र यसको कार्यालय भनेको काठमाण्डूमा मात्र छ। यसकै विरुद्ध दुई वर्षमा पाँचौं पटक स्टिंग अपरेशन हुनु भनेको ठूलो संख्या हो। यसका देशभर इकाइ भएका भए त संख्यामा यो विकराल हुन्थ्यो," उनले भने।

उनका अनुसार वैदेशिक रोजगार विभागमा खासगरि श्रम स्वीकृतिका विषयमा गडबडी अनि निशुल्क भिसा निशुल्क टिकट जस्ता विषय लागू गर्ने सम्बन्धमा थुप्रै अनियमितता हुने गरेका छन्।

सो विभाग यसरी भ्रष्टाचारका निम्ति किन बारम्बार अख्तियारको निशानामा परिरहेको होला त?

यसको कारण निकै गम्भीर रहेको भ्रष्टाचार नियन्त्रणसम्बन्धी निकाय ट्रान्सपरेन्सी इन्टरनेशनल नेपालका अध्यक्ष तथा वरिष्ठ अधिवक्ता श्रीहरि अर्याल ठान्छन्।

उनी भन्छन्...


शीर्षक: किन पायो क्यान्सर उपचार गर्ने विधिले नोबेल पुरस्कार?\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

अमेरिकाका प्राध्यापक जेम्स पी एलिसन र जापानका प्राध्यापक तासुकु होन्जोको अनुसन्धानले छालाको डरलाग्दो क्यान्सरको उपचारमा सम्भावनाको नयाँ बाटो खोलिदिएको थियो।

नोबेल पुरस्कार प्रदान गर्ने स्वीडिश अक्याडमीले 'इम्युन चेक्प्वाइन्ट थेरपी'ले क्यान्सरको उपचारमा क्रान्ति ल्याइदिएको बताएको छ।

विज्ञहरूका अनुसार सो उपचारविधि 'अतिप्रभावकारी' प्रमाणित भएको छ।

युनिभर्सटी अफ टेक्ससका प्राध्यापक एलिसन र क्योटो युनिभर्सिटीका प्राध्यापक होन्जोले ९० लाख स्वीडिश क्रोनर अर्थात् झन्डै  १० लाख अमेरिकी डलर बराबरको पुरस्कारराशि आपसमा बाँड्नेछन्।

आफूले नोबेल पुरस्कार स्वीकार गरेको जानकारी दिँदै प्राध्यापक होन्जोले सोमवार सञ्चारकर्मीहरूसँग भने, "म मेरो अनुसन्धानलाई निरन्तरता दिन चाहन्छु ...। यो रोगप्रतिरोध उपचारविधिले पहिलेभन्दा बढी क्यान्सर रोगीहरूलाई बचाउन सकियोस् भनेर।"

प्राध्यापक एलिसनले भने, "इम्युन चेक्प्वाइन्ट ब्लकेड पद्धतिबाट सफल उपचार गरिएका क्यान्सरपीडितहरूलाई भेट्न पाउनु भावनात्मक गौरवको विषय हो। उनीहरू आधारभूत विज्ञानको शक्ति, हाम्रो सिक्ने चाहना  र  विभिन्न कुराहरूले कसरी काम गर्छन् भन्ने बुझ्नका लागि जीवन्त उदाहरण हुन्।"

उपचारै नहुनेको उपचार

शरीरमा भएको रोगप्रतिरोधक्षमताले हामीलाई रोग लाग्नबाट जोगाउँछ। बाह्य जीवाणु वा कोषलाई आक्रमण गर्दा आफ्नै तन्तुलाई जोगाउने नैसर्गिक गुण पनि हाम्रो प्रतिरोधपद्धतिमा हुन्छ।

आफ्ना सहकर्मीसँग प्राध्यापक तासुकु होन्जो

केही क्यान्सरहरूले त्यही गुणको फाइदा लिन्छन् र प्रतिरोधप्रणालीलाई झुक्याइदिन्छन्।

एलिसन र होन्जोले ट्युमरका कोषहरूलाई आक्रमण गर्ने गुण भएका विशेष कोषहरू प्रतिरोधप्रणालीबाट निकाल्ने उपाय पत्ता लगाएका हुन्।

ती विशेष कोषहरू उत्पादन हुन नदिने प्रोटिनलाई अवरोध गर्ने उपाय पत्ता लागेपछि नयाँ औषधिहरूको विकास सम्भव भयो। यसले गम्भीर चरणमा रहेको क्यान्सर र पहिला उपचार गर्न नसकिने क्यान्सरको पनि उपचार हुने आशा बढेको छ।

संयुक्त अधिराज्यको राष्ट्रिय स्वास्थ्य सेवा एनएचएसले 'इम्युन चेक्प्वाइन्ट थेरपी' भनिने सो उपचारविधि मेलनोमा भनिने गम्भीर खालको छालाको क्यान्सरको उपचारमा प्रयोग गर्छ।

यो विधिले सबैमा काम गर्दैन। तर केही बिरामीमा भने शरीरभरि फैलिएको ट्युमर निर्मूल गरिदिएर अविश्वसनीय रूपमा काम गरेको छ।

यस्तो उपलब्धि यसअघि क्यान्सर भएका बिरामीमा पहिला कहिल्यै देखिएको...


शीर्षक: किन पृथ्वीमा सबैभन्दा गर्मी स्थान अत्यन्त खतरनाक हुन्छ भन्ने छैन\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

डेथ भ्यालीमा मध्यअगस्टमा पुगेको तापक्रम सम्भवतः पृथ्वीमा मापन गरिएको सर्वाधिक तापमान हो

तपाईँले यो कल्पना गरिरहनुपर्दैन किनभने त्यति तापक्रम वास्तवमै मापन भइसकेको छ।

अमेरिकाको क्यालिफोर्नियास्थित डेथ भ्याली न्याश्नल पार्कमा १६ अगस्टमा त्यति तापक्रम पुगेको थियो।

त्यसको अनुभूति कस्तो होला त? पार्कमा काम गर्ने एक कर्मचारी ब्र्यान्डी स्ट्यूवर्टका अनुसार त्यति बेला कपाल सुकाउने उपकरण हेअरड्रायर मुखतिर फर्काए जस्तो महसुस भएको थियो।

संयुक्त राष्ट्रसङ्घको मौसम हेर्ने निकायका अनुसार त्यहाँ रेकर्ड गरिएको तापमानबारे थप पुष्टि गरिँदैछ।

तर गर्मीका बेला तापमान ४८.८ डिग्री सामान्य रूपमै नाघ्ने डेथ भ्याली पृथ्वीको सबैभन्दा गर्मी स्थानमध्ये पर्छ।

उच्च तापमान हाम्रा लागि किन नराम्रो?

उच्च तापमानले सबैलाई प्रभाव पार्छ।

तर शरीरमा पानीको कमी, गर्मीका कारण हुने थकान अनि हीट स्ट्रोकको परिणाम विशेषतः मुटु, मिर्गौला अनि श्वासप्रश्वासको समस्या भएका तथा वृद्ध र बालबालिकाका लागि घातक हुनसक्छ।

लामो समयसम्म कायम रहेको चर्को गर्मीको लहरले अमेरिकाको पश्चिमी तटीय क्षेत्रमा प्रभाव पारेसँगै यो रेकर्ड तापमान मापन गरिएको हो।

"चर्को गर्मीको लहर खतरनाक हुनसक्छ। किनकि सुरक्षित तहमा रहनका लागि मानिसको शरीर आफैँले तापमान नियमन गर्ने क्षमता यसले घटाइदिन्छ," यूरोपियन सेन्टर फर मीडीयम रेन्ज वेदर फोरकास्टका टिमोथी हिउसन बताउँछन्।

चर्को गर्मीको लहरलाई केले यति खतरनाक बनाउँछ?

डेथ भ्यालीमा सुक्खा किसिमको गर्मी महसुस गरिएको थियो। त्यहाँको आद्रता झन्डै सात प्रतिशतमा सीमित भएको स्थानीय विवरणहरूमा उल्लेख छ।

आद्रताको मात्रा शरीरले गर्मीसँग कसरी सामना गर्छ भन्ने सन्दर्भमा महत्त्वपूर्ण हुन्छ।

कम आद्रता हुँदा शरीरलाई तापमानको सामना गर्न सहयोग हुन्छ र शरीरको तापमान नियमन गर्ने काम गर्छ।

तर उच्च तापमान अनि आद्रताका कारण शरीरको तापमान व्यापक रूपमा बढ्न सक्छ।

उच्च तापमान र आद्रताको घातक संयोजन

उच्च तापमान र आद्रताको  संयोजनले तापमान वृद्धि भइरहेको दुनियाँमा मानवजातिका लागि घातक प्रभाव पार्न सक्छ।

मानव शरीरले चरम गर्मीको लहर होस् वा हिमपात जहिले पनि तापक्रम ३७.५ डिग्री कायम राख्ने प्रयत्न गर्छ।

तर तापमान बढ्न थाल्दा त्यसलाई घटाउन शरीरले बढी प्रयास गर्नुपर्ने हुन्छ।

त्यसैले तापमान कम गर्न छालानजिक रक्तनलीहरू खुल्छन् अनि शरीरबाट पसिना...


शीर्षक: किन बढिरहेका छन् बलात्कारका घटना\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

निर्मला पन्तको बलात्कार-हत्याको घटनामा मुख्य अभियुक्त भनी पक्राउ गरिएका एक जनालाई सोमवार डीएनए नमिलेको भन्दै छोडिएको छ।

सो घटनाको छानबिन गर्न गठित सरकारी समितिका संयोजक हरिप्रसाद मैनालीले अनुसन्धानमा प्रहरीको कमजोरी देखिएको बताएका छन्।

तर उक्त घटनाको टुङ्गो लाग्न नपाउँदै त्यसयता देशका विभिन्न स्थानमा बलात्कारका घटनाहरू भएका विवरणहरू प्राप्त भएका छन्।

प्रवृत्ति

कतिपयले यस्ता घटना दोहोरिरहनुलाई सामाजिक सोच र संवेदनशील विषयमा समेत अनुसन्धानका क्रममा देखिएको कमजोरीलाई जिम्मेवार ठान्छन्।

बलात्कारका घटना अपरिचितबाट भन्दा चिनेजानेकै वा आफन्तबाट बढी हुने गरेको पाइएकाले अनुसन्धान गर्न कठिन हुने गरेको प्रहरी अधिकारीहरू बताउँछन्।

पछिल्ला केही वर्षका घटनाक्रमले पीडितहरू ११ देखि १७ वर्ष बीचका बालिकाहरू धेरै रहेको पाइएको छ। गत वर्ष मात्र देशभरिबाट प्रहरीमा १,४८० बलात्कारका उजुरी दर्ता भएका थिए जसमध्ये १,१६६ अभियुक्तलाई अदालतमा उभ्याइएको प्रहरीको भनाइ छ।

तर पनि घटनाहरू कम हुनुको साटो बढ्नुको कारणबारे नेपाल प्रहरीका प्रवक्ता शैलेश थापा क्षेत्री भन्छन् भन्छन्, "बाबुद्वारा छोरी बलात्कृत भएका घटनासमेत हामीसँग छन्। त्यसो भन्दैमा बाबुले छोरीलाई स्कुल छाड्न गइराखेको छन् भने कसरी शङ्का गर्ने भन्नेजस्ता जटिलता प्रहरीलाई हुँदोरहेछ।"

'तनाव'

प्रहरीले त्यसो भनिरहँदा कतिपयले भने यसअघिका न्यायसम्पादन र कानुनी कारवाहीमा पीडितलाई निरुत्साहीत गर्ने प्रवृत्ति देखिएकाले कडा कानुन हुँदा हुँदै बलात्कारका घटनामा कमी नआएको आरोप लगाउँछन्।

अधिवक्ता सुष्मा गौतमसँग

बलात्कारका घटनालाई विशेष प्राथमिकतामा राखेर हेरिनुपर्नेमा त्यसो नगरिँदा पीडितहरूले प्रहरी कार्यालय तथा अदालतमा बारम्बार झेल्ने तनाव र दुर्व्यवहारले उल्टै पीडकलाई प्रोत्साहन गरिरहेको अधिकारकर्मीहरूको तर्क छ।

राष्ट्रिय मानवाधिकार आयोगकी प्रवक्ता मोहना अन्सारी भन्छिन्, "जो बलात्कार पीडित छ उसैलाई दोषारोपण गरेर बहस सुरु हुन्छ। उसको चरित्र, व्यक्तित्व र उठबस कोसँग थियो भन्नेजस्ता कुराहरू उठ्न थाल्छन्। त्यस्तो कदापि हुनुहुँदैन। बलात्कार विशुद्ध अपराध हो।"

कैयौँ अवस्थामा बलात्कारसम्बन्धी अपराधलाई समेत सामाजिक मेलमिलापको विषय बनाइँदा यो अक्षम्य अपराध भएको कुरा समाजले लिन नसकेको बताइन्छ।

पीडितको सुरक्षा, प्रमाणको संरक्षणदेखि लिएर समाजमा पुर्नस्थापनाको काममा समेत स्पष्ट सरकारी...


शीर्षक: किन बढ्दैछ सूचनाप्रविधि शिक्षामा महिलाको आकर्षण?\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

एउटा प्रतिस्पर्धाका लागि स्मार्टफोन एप्स बनाउँदै आईटी अध्ययनरत छात्राहरू

विशेष रूपमा युवा पुस्ताका महिलामा सूचना प्रविधि शिक्षाप्रति आकर्षण बढेको उनीहरूको अनुभव छ।

यसले प्राविधिक क्षेत्रमा महिलाको पहुँचलाई थप विस्तार गर्ने र आत्मनिर्भर बनाउने उनीहरू बताउँछन्।

कमाइ र जागिरका हिसाबले अन्य क्षेत्रको तुलनामा बढी अवसर पाइने भएकाले पुरुष र महिला दुवैखाले युवा पुस्ताको आकर्षण निक्कै बढेको बताइन्छ।

जनशक्ति

सूचना प्रविधि क्षेत्रमा क्रियाशील विभिन्न सङ्घसंस्थाका आँकडालाई मान्ने हो भने  नेपालमा हाल सूचनाप्रविधि क्षेत्रमा वार्षिक तीनदेखि पाँच हजार जनासम्म दक्ष जनशक्ति उत्पादन भइरहेको  छ।

दशक अघिसम्म यस्तो जनशक्तिमा महिलाको सङ्ख्या एकदमै कम हुने गरेकामा अहिले भने उल्लेख्य वृद्धि भएको ती संस्थाहरूले जनाएका छन्।

सूचनाप्रविधि क्षेत्रको दक्ष जनशक्तिमध्येमा महिलाको सङ्ख्या कति छ भन्ने यकिन तथ्याङ्क भने न सरकारी निकायसँग छ, न त अन्य कुनै सङ्घसंस्थासँग।

तर प्राविधिक शिक्षालयहरूमा बढेको महिलाको उपस्थितिले सूचनाप्रविधि क्षेत्रमा महिलाको आकर्षण बढेको पुष्टि गर्ने कम्प्युटर एसोसिएशन अफ नेपाल महासंघ (क्यान) की उपाध्यक्ष सुनैना घिमिरे पाण्डे बताउँछिन्।

वृद्धि

"पहिले भन्दा सूचनाप्रविधिमा महिलाको आकर्षण अलि बढेको देखिन्छ। यो ज्ञानमा आधारित उद्योग भएको र जुनसुकै ठाँउबाट पनि काम गर्न मिल्ने भएकाले पढाइमा र व्यापार व्यवसायमा पनि विस्तारै महिलाको सङ्ख्या बढ्न थालेको हो," उनले भनिन्।

यसले प्राविधिक शिक्षामा महिलाको पहुँचलाई थप विस्तार गर्ने उनको तर्क छ।

सूचना तथा प्रविधिसम्बन्धी संस्थाहरूका अनुसार नेपालमा उत्पादित दक्ष जनशक्तिमध्ये ३० देखि ४० प्रतिशत विदेशिने गरेका छन्।

नेपालमै रहेर काम गर्न चाहनेले भने मासिक ५० हजारदेखि तीन-चार लाख रुपैयाँसम्म आम्दानी गर्नसक्ने जानकारहरू बताउँछन्।

तर कतिपय महिला भने सूचना तथा प्रविधि शिक्षा लिए पनि सहज रूपमा रोजगारी पाउन सकिने अवस्था भने नभएको बताउँछन्।

नेपाली किशोरीहरूले बनाएको स्मार्टफोन एप्स

जागिर

तत्कालै जागिर पाइने तथा राम्रो आम्दानी हुने भएकाले सूचनाप्रविधि क्षेत्रलाई रोजेपनि आकर्षक जागिर पाउन भने सहज नभएको काठमाण्डूस्थित एक कलेजमा कम्प्युटर विषयमा स्नातकोत्तर गर्दै गरेकी छात्रा निशु सिंहले बताइन्।

उनले भनिन्, "पढेर मात्र त भएन सहजै जागिर पाउने वातावरण भएचाहिँ महिलाको...


शीर्षक: किन बन्दैन महिला अधिकार संविधान संशोधनको मुद्दा\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

तर संविधानले महिलाका अधिकार कुण्ठित गरेको विषय भने संविधान संशोधनको मुद्धा बन्न नसकेको भन्दै अधिकाकर्मीहरूले चिन्ता व्यक्त गरेका छन्।

महिलालाई आफ्नो सन्तानको नागरिकता दिने विषयमा संविधानमै विभेद गरिए पनि त्यसलाई संशोधन गर्न महिला नेत्रीहरूले सदनमा शसक्त आवाज उठाउन नसकेको उनीहरूको ठम्याइ छ।

बुधवार संविधान जारी भएको तीन वर्ष पुग्दैछ।

विभेद

कैयौँ अधिकारको आधार मानिएको पहिचान अथवा नागरिकताको अधिकारबारे महिलामाथि संविधानमै विभेद गरिएको महिला अधिकारकर्मीहरूले बताउँदै आएका छन्।

त्यस्तैमध्येकी एक तुलसा लता अमात्य भन्छिन्, "यो संविधानले महिलालाई तीन थरीमा बाँडेको छः नेपाली पुरुषसँग विवाह गरेकी आमा, विदेशी पुरुषसँग विवाह गरेकी आमा र भगौडे बुवासँग विवाह गरेकी आमा।"

"तर नेपाली पुरुषसँगै विवाह गरेकी महिलाले पनि एक्लो प्रयासमा आफ्नो सन्तानलाई नागरिकता दिन सक्ने अवस्था छैन।"

नागरिकताको हक नपाउँदा हालसम्म महिलाले पाएको अंश, प्रतिनिधित्व लगायतका अधिकारको अर्थ नरहने कानुनका जानकार बताउँछन्।

यो बाहेक कतिपय विषयमा पनि संविधानले महिलामाथि विभेद गरेको अधिकारकर्मीहरूको ठम्याइ छ।

विभेदकारी भनिएका त्यस्ता प्रावधानलाई सच्याउन संविधान संशोधनको विकल्प नरहेको बताउँछिन् अधिवक्ता मिरा ढुङ्गाना, "संशोधन पारित गर्दै लैजानुपर्ने अवस्था छ। तर त्यसका लागि राजनितिक दलहरूको मुख ताक्नुपर्ने हुन्छ।"

"संविधानमा महिलाका लागि भएका विभेदकारी प्रावधानलाई अहिले कसैले पनि उठाउन चाहेको देखिँदैन। यसको लागि सदन नै तात्नुपर्ने हो।"

भेदभाव

संविधानमा उल्लेखित मौलिक हक अन्तर्गतका प्रावधानमध्ये एउटाले महिलालाई लैगिंक भेदभाव विना समान वंशीय हक हुने उल्लेख गरेको छ।

यसरी मौलिक हक र नागरिकतासम्बन्धी अधिकार बाँझिएको स्वयम् महिला नेतृहरु स्विकार्छन्। सासंद शशी श्रेष्ठ भन्छिन्,"संविधान आफैँ पनि कतिपय ठाउँमा बाँझिएको छ। नागरिकताको विषयमा पनि यो विभेदपूर्ण छ।"

"संविधानमा महिलाका अधिकारको विषयमा महिला सासंदहरूले नउठाएको भन्न मिल्दैन। हामीले शालीन र जिम्मेवार ढङ्गले उठाएको आवाजलाई अन्यथा भन्न मिल्दैन।"

नेपाली महिला कामदारहरू सुरक्षित तुल्याउने उपाय के के होलान्।

विभिन्न राजनीतिक दल र समुदायहरुले संविधानले आफ्नो अधिकार सुनिश्चित गर्न नसकेको भन्दै यसको विरोध गर्दै आएका छन्।

संविधान जारी भएको दिन अर्थात् असोज ३ गते आफ्ना यस्ता असन्तुष्टि व्यक्त गर्न...


शीर्षक: किन बिमा गर्दैनन् नेपाली?\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

भूकम्पपछि अझै पनि कतिपय पीडित अस्थायी टहरामा बस्न बाध्य छन्।

ठूलो संख्यामा मानवीय र भौतिक क्षति पुर्‍याएको भूकम्पबाट धेरैले घर तथा आवासलगायतको बिमा गर्ने अपेक्षा गरिए पनि त्यस्तो हुन नसकेको उनीहरूले बताए।

जानकारीको अभाव तथा कमजोर आर्थिक अवस्थाका कारण धेरैले बिमालाई प्राथिमकतामा नराखेको जानकारहरूको भनाइ छ।

बिमा कम्पनीहरूका अनुसार भूकम्पबाट क्षति पुगेका घरहरूमध्ये त्यतिबेला पाँच प्रतिशतभन्दा कमको मात्र बिमा भएको पाइएको थियो।

चलन

बिमा गर्नेमध्ये धेरैले माग दाबी अनुसार रकम पाएको उनीहरूको दाबी छ।

तर, भूकम्पपछि विपद् लक्षित बिमा बढ्न सक्ने अपेक्षा गरिएकोमा हालसम्म त्यस्तो हुन नसकेको अधिकारीहरू बताउँछन्।

अहिलेपनि धेरैले नियम पुर्‍याउने पर्ने जस्ता बाध्यात्मक अवस्थामा मात्र बिमा गर्ने गरेको बताइन्छ।

एउटा निजी बिमा कम्पनीका प्रमुख कार्यकारी अधिकृत दीपप्रकाश पाण्डे भन्छन्, "मानिसहरूले खर्च गर्न तय गरेको बजेटबाट हालसम्म छोराछोरीको पढाइ, दैनिक खाना र लुगाका लागि मात्र खर्च गर्ने अवस्था छ। त्यसैले गर्दा बिमा प्राथमिकता क्षेत्रमा पर्दैन।"

कृषि बीमाबारे धेरै कृषकलाई थाहा छैन

'फर्जी बीमाबारे सूचना सङ्कलनमै समस्या'

किन प्रभावकारी भएन बीमा कार्यक्रम?

हवाई दुर्घटना: बीमा रकम कसरी 'आठगुणाले बढ्दैछ'

'फर्जी बीमाबारे सूचना सङ्कलनमै समस्या'

व्यवस्था

उनले हालसम्म कानुनी चेपुवामा परेर मात्र धेरैले बिमा गर्ने गरेको बताए।

सवारी साधनमा तेस्रो पक्ष बिमा अनिवार्य गरिएकाले त्यसमा धेरै नागरिक बाध्य भएर सहभागी हुने गरेको बताइन्छ।

अधिकारीहरूका अनुसार, कतिपय क्षेत्रमा भने ब्यांकबाट ऋण लिँदा बिमा गर्नैपर्ने व्यवस्था समेत गरिएको छ।

भूकम्पपछि सरकारबाट अनुदान पाएर घर बनाउनेलाई बिमा अनिवार्य गर्ने तयारी गरिएको थियो।

प्रोत्साहन

तर, भूकम्पले घर भत्काएकाहरूलाई बिमा गर्दा थप आर्थिक भार पर्ने भन्दै त्यसो नगरिएको पुनर्निर्माण प्राधिकरणका अधिकारीहरू बताउँछन्।

बिमा क्षेत्रको नियामक निकाय बिमा समितिका अध्यक्ष चिरञ्जीवी चापागाईँ भने बिमाका लागि नागरिकलाई प्रोत्साहित गर्ने योजना सुरु गर्न लागिएको जानकारी दिए।

"अहिले हाम्रो बिमा प्रणालीमा धेरैखाले पोलिसी छन्। तिनलाई जोडेर एकमुस्ट बनाएर एक करोडसम्मको बिमालाई न्यूनतम दरमा गर्ने व्यवस्था गरि स्थानीय सरकारसँगको सहकार्यमा काम अघि बढाउँदै छौँ।"

भूकम्प, बाढी र पहिरोजस्ता जोखिम...


शीर्षक: किन मानव, चिम्पान्जी र मुसालाई काउकुतीबाट रमाइलो लाग्छ?\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

यसै भन्छन् युनिभर्सिटी अफ म्यारील्याण्डका स्नायुवैज्ञानिक रोबर्ट प्रोभाइन। उनले आफ्नो विज्ञता बाडुली लाग्नु, हाइ काढ्नु तथा वायु जानु जस्ता व्यवहारको शोधमा खर्चिएका छन्। तर तीमध्ये काउकुती किन अझ विशेष छ?

छोटकरीमा भन्दा, काउकुती भनेको निकै गम्भीर विषय हो। "यो शरीरको रक्षा वा स्नायुप्रणालीमात्र होइन आफू र अरुबारेको होस वा चेतसँग पनि जोडिएको छ," प्रोभाइन भन्छन्।

अन्य जटिल व्यवहार जस्तै काउकुतीबारे थप जान्न अरु पशुहरुले देखाउने व्यवहारले सघाउ पुर्याउँछ।

काउकुतीका प्रकार

खासगरी काउकुती दुई प्रकारका हुन्छन्। एउटालाई नीस्मेसिस भनिन्छ भने अर्कोलाई गार्गालेसिस भनिन्छ।

नीस्मेसिस चाहिँ शुरुवाती प्रतिक्रिया हो। छालामा हल्का स्पर्शले निम्त्याउने मन नपर्ने खालको अनुभूति हो। यो धेरैमा लागू हुन्छ। "माउसुली, किरा तथा लगभग समग्र जीवमा यस्तो अनुभूति हुन्छ जुन शरीरको छालाको एउटा रक्षात्मक प्रतिक्रियासँग जोडिन्छ," प्रोभाइनले भने। जीवजन्तुले आफ्नो शरीरलाई किराको टोकाइ वा अन्य परजीवीबाट जोगाउन यस्तो प्रतिक्रिया देखाउँछन्। जीउ कन्याउने वा कान छिटोछिटो हल्लाउने व्यवहार नीस्मेसिस हो।

गार्गालेसिस चाहिँ केवल स्तनधारी प्राणीमा मात्र पाइन्छ। यो अलि बेस्सरी गरिन्छ र यसले हाँसो निम्त्याउँछ। स्तनधारी प्राणीमाझ यो एक रमाइलो खेलका रुपमा पनि रहेको छ।

आधारभूत रुपमा काउकुतीको अनुभूति स्पर्श तथा पीडा थाहा पाउने स्नायुसँग जोडिन्छ। तर यो भन्दा थप अन्य विषय पनि छ। "काउकुतीका कारण उत्पन्न हुने हाँसो स्वचालित प्रतिक्रियाभन्दा पनि एक सामाजिक व्यवहार मान्नु उपयुक्त हुन्छ," छाला विशेषज्ञ स्यामुएल टि सेल्डनले सन् २००४ मा काउकुतीबारेको एक समीक्षामा लेखेका छन्। प्राणीको क्रमिक विकासका दौरान कुनै समय यो हाँसो उठाउने व्यवहारमा परिणत भयो।

"हाँसोका निम्ति काउकुती एक मौलिक उत्तेजक हो," प्रोभाइन भन्छन्। "खासमा काउकुती लगाएजस्तो गर्नु विश्वको एक सबभन्दा प्राचीन चुट्किला हो जस्तो मलाई लाग्छ। काउकुती, काउकुती भनेर काउकुती लगाउन खोज्ने कार्य एक यस्तो चुट्किला सरह हो जसले मानिस तथा चिम्पान्जी दुवैका बच्चा हाँस्छन्।"

यसबारे युकेकी युनिभर्सिटी अफ पोर्ट्समथकी मनोवैज्ञानिक मरिना डाभिला रस सहमत छिन्। उनले चिम्पान्जीका हाँसोबारे अनुसन्धान गरेकी छन्।

चिडियाखानाका सञ्चालकहरु तथा आमाहरुलाई उनले क्रमश: चिम्पान्जीका बच्चा तथा मानव शिशुलाई काउकुती लगाउँदै दुई प्राणीबीच...


शीर्षक: किन राखे ट्रम्पले पुटिनसँगको छलफलको कुरा गोप्य?\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

आफूले केही पनि गोप्य नराखेको ट्रम्पको दाबी छ।

द वाशिङ्टन पोस्ट पत्रिकाका अनुसार सन् २०१७ मा पुटिनसँग भएको कम्तीमा एउटा भेटवार्तापछि ट्रम्पले आफ्ना अनुवादकका टिपोट आफैसँग राखे।

हेल्सिन्कीमा गत वर्ष पुटिनसँग ट्रम्पले गरेको दुई घण्टा लामो एक्लाएक्लै भेटवार्ताको कुनै रेकर्ड नराखिएको बताइएको छ।

'छानबिनको दायरामा'

सन् २०१६ को चुनावअघि पुटिनसँगको ट्रम्पको सम्बन्धको कुरा पनि सङ्घीय छानबिनको दायरामा छ।

सङ्घीय अनुसन्धान निकाय एफबीआईका पूर्वप्रमुख रोबर्ट म्युलर नेतृत्वको टोलीले ट्रम्पको चुनावी अभियान समूह र मस्कोबीच साठगाँठ भए वा नभएको अनि ट्रम्पलाई जिताउन उसले सघाए वा नसघाएकोबारे अनुसन्धान गरिरहेको छ।

यसै हप्ताको शुरूतिर द न्यूयोर्क टाइम्सले जनाएअनुसार एफबीआईका तत्कालीन निर्देशक जेम्स कोमीलाई ट्रम्पले बर्खास्त गरेपछि रुसका लागि उनले गोप्य रूपमा काम गरेको भन्नेबारे एफबीआईले अनुसन्धान शुरू गरेको छ।

निष्कर्ष

सन् २०१६ मा अमेरिकी गुप्तचर निकायहरूको निष्कर्ष थियो-  ट्रम्पलाई सघाउने र उनकी प्रतिद्वन्द्वी हिलरी क्लिन्टनलाई धक्का पुर्‍याउने उद्देश्यका साथ रुसले साइबर आक्रमणहरू गरेको थियो र सामाजिक सञ्जालमा झुट्टा समाचार राख्न लगाएको थियो।

पछिल्लो आरोपबारे फक्स न्यूजलाई ट्रम्पले भनेका छन्, "मैले केही पनि गोप्य राखेको छैन।"

अरू राष्ट्रपतिले जस्तै आफूले हेल्सिन्कीमा पुटिनसँग कुराकानी गरेको र अर्थतन्त्र जस्ता विषयमा उनीसँग एकदमै सकारात्मक कुराकानी भएको ट्रम्पले बताएका छन्।

आफूले कैयौँ विश्व नेताहरूसँग भेटवार्ता गरे पनि पुटिनसँगको वार्ताबारे मात्रै चर्चा हुने गरेको ट्रम्पको गुनासो छ।


शीर्षक: किन रोकियो सबै आकस्मिक सेवाको एउटै नम्बर बनाउने योजना?\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

तीन वर्षअघि नै सरकारले प्राकृतिक तथा मानव सिर्जित दुर्घटना र विपद्का बेला लिइने आकस्मिक सेवाका लागि एउटै नि:शुल्क टेलिफोन नम्बर बनाउने योजना अघि बढाएको थियो।

त्यसका लागि गृह र सञ्चार मन्त्रालयसहित अन्य सरोकारवाला निकायका प्रतिनिधिहरू सहभागी एउटा टोलीले अध्ययन गरि दुई वर्षअघि एउटा परामर्शपत्र समेत सार्वजनिक गरेको थियो।

उक्त अध्ययनका क्रममा सबै सरोकारवालाहरू सैदान्तिकरूपमा नेपालभरका लागि सबै खालका विपद्‍मा प्रयोग हुने एउटै आकस्मिक नम्बर बनाउन सहमत बनेको अधिकारीहरू बताउँछन्।

सैद्धान्तिक सहमति

यस्तो प्रणाली विकास गर्ने योजना अघि बढाउन नेतृत्व गरिररहेको नेपाल दूरसञ्चार प्राधिकरणका प्रवक्ता मीनप्रसाद अर्याल भन्छन्, "सैद्धान्तिक रूपमा यस्तो एकीकृत नम्बर बनाउने विषयमा सबै सरोकारवाला सहमत छन्। तर त्यसलाई कार्यान्वयन गर्ने तहमा जाँदा आइपर्ने कठीनाइबारे भने मत भिन्नता रहेकाले हाललाई यो छलफलकै चरणमा छ।"

चार वर्षअघि नेपालमा गएको भूकम्पमा एकजना पाँच दिनपछि उद्धार गरिएका एकजना किशोरलाई अस्पताल लाने तयारी गरिँदै।

सरकारी योजना अनुसार काम अघि बढे आकस्मिक सेवाहरू एम्बुलेन्स, दमकल, प्रहरी सहायता, ट्राफिक सहायतालगायत सबैको नम्बर एउटै हुनेछ।

"हामीले विकसित मुलुकहरूको अभ्यास हेरेर यस्तो प्रणाली विकास गर्न लागेका हौँ" अर्यालले भने, "त्यसका लागि सञ्चार सम्पर्क स्थापित गरेर मात्र हुँदैन त्यसलाई कार्यान्वयन गर्ने प्रणाली पनि भरपर्दो बनाउनु आवश्यक हुन्छ।"

नेपालमा हाल यस्ता सेवाका लागि फरक-फरक नम्बरहरूको प्रयोग हुँदै आएको छ।

प्रहरी सहायताका लागि हाल १०० नम्बर प्रयोग हुन्छ भने ट्राफिकका लागि १०३। त्यस्तै दमकलका लागि १०१ प्रयोग भइरहेको छ भने एम्बुलेन्सका लागि १०२ र बालबालिका हराएमा १०४।

योजना

अधिकारीहरूका अनुसार एम्बुलेन्स, प्रहरी, दमकल, बालबालिका र महिला सहायता कक्ष, विपद् सहयोगलगायतका आकस्मिक सेवाका लागि एकीकृत नम्बरको व्यवस्था गर्ने योजना अघि सारिएको हो।

सरकारले बनाएको परामर्शपत्र त्यसका लागि ११२ नम्बरलाई प्राथमिक र ९११ नम्बरलाई दोस्रो वैकल्पिक नम्बरका रूपमा राख्ने प्रस्ताव गरिएको छ।

यसैगरी १००, १०१ र १०२ लाई चाँहि परम्परागत आकस्मीक सेवा दिने नम्बरकै रूपमा राख्ने र सिधै प्रहरी दमकल र एम्बुलेन्स सेवासँग जोडिरहेने व्यवस्था गर्ने पनि उक्त परामर्शपत्रमा उल्लेख छ।

तर ती नम्बरहरूलाई अति आकस्मिक अवस्था बाहेकका बेला...


शीर्षक: किन साँघुरो भयो काठमाण्डू विमानस्थल\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

एउटा मात्र धावनमार्ग रहेको विमानस्थलमा पार्किङ्स्थलसँग जोड्ने ट्याक्सी वे समेत छोटो हुँदा एउटा जहाजले लामो समय धावनमार्ग ओगट्ने गरेको अधिकारीहरू बताउँछन्

साँघुरो विमानस्थल समस्याको मुख्य कारण रहेको अधिकारीहरूको भनाइ छ।

तर उपलब्ध स्थानलाई व्यवस्थापनमा ध्यान दिनुपर्ने मत राख्ने विज्ञहरू समस्या देखिन थालेको केही वर्ष भइसक्दा समेत पूर्वाधार र योजना नबनाउनुलाई हवाई सुरक्षा र नेपालको उड्डयन व्यवस्थापनको प्रतिष्ठासँग जोड्दै चिन्ता व्यक्त गर्छन्।

त्रिभुवन अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थलमा सोमवार सबेरै शान्ति सेना लिन आएको इथियोपियन एयरलाइन्सले झण्डै डेढ घण्टा आकाशमै 'होल्ड' गर्नुपर्दा इन्धन सकिन लागेर आपत्‌काल घोषणा गर्नुपर्‍यो भने केही आन्तरिक विमानहरू समेत एक घण्टाभन्दा बढी समय अवतरणको प्रतीक्षा गरेर आकासमै रोकिए।

जटिलता

मौसमी जटिलताका कारण मध्यान्ह अगावै लुक्ला जस्ता पर्यटकीय गन्तव्यमा उडान गर्नुपर्ने अवस्था छ भने सोही समयमा अन्तर्राष्ट्रिय उडान छन्।

एउटा मात्र धावनमार्ग रहेको विमानस्थलमा पार्किङ्स्थलसँग जोड्ने ट्याक्सी वे समेत छोटो हुँदा एउटा जहाजले लामो समय धावनमार्ग ओगट्ने गरेको विमानस्थल अधिकारीहरू बताउँछन्।

त्रिभुवन अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थलका महाप्रबन्धक राजकुमार क्षेत्री भन्छन्, "झण्डै तीन हजार मिटर लामो धावनमार्गको करिब १४ सय मिटरपछि मात्र ट्याक्सी वे छ र त्यो अर्को कुनासम्म छैन। जसका कारण अहिले धावनमार्गमा विमानले धेरै समय लिइरहेका छन्। यसलाई घटाउन अब धावनमार्ग जत्तिकै लामो ट्याक्सी वे निर्माण गरिंदैछ।"

उड्डयन अधिकारीहरूका अनुसार विगत पाँच वर्षमा काठमाण्डू विमानस्थलमा एक चौथाइभन्दा बढी हवाई चाप बढेको छ।

विमानस्थलको अभिलेख अनुसार गत वर्ष एकैदिन ५२५ उडान अवतरण भएको पाइएको छ, जुन अहिलेसम्मको उच्च हो। यात्रु चाप हुने शरद यामको शुरूवातमै यो वर्ष समेत एकैदिन ४३० उडान र अवतरण भएका छन्।

विमानस्थल खुला हुने समय दैनिक साढे १८ घण्टाबाट २१ घन्टा पुर्‍याउँदा समेत उडान तालिकाको व्यवस्थापन गर्न सकिएको छैन।

एकजना पूर्व वरिष्ठ एयर ट्राफिक कन्ट्रोलर बिमलेश लाल कर्ण भन्छन्, "एक घण्टामा कति उडान गर्न सकिन्छ भन्ने निर्क्यौल गरेर तालिकाहरू निर्माण गर्न आवश्यक छ। ढिलो हुनसक्ने उडानहरू रातमा गर्नुपर्छ।"

क्षमता

अहिले एकपटकमा नौवटा मात्र अन्तर्राष्ट्रिय विमान अटाउने काठमाण्डू विमानस्थलको क्षमता छ। आन्तरिक उडानतर्फ समेत...


शीर्षक: किन हटायो बोत्स्वानाले हात्ती सिकारको प्रतिबन्ध\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

सन् २०१४ मा सिकार गर्न रोक लगाइएपछि आलोचकहरूले त्यसबाट साना किसान र त्यसअघि सिकारी गर्दै आएकाहरू अप्ठेरोमा परेको बताउँछन्।

बोत्स्वानामा विश्वकै सबैभन्दा बढी झन्डै एक लाख ३० हजार हात्तीहरू छन्।

प्रतिबन्ध हटाउने निर्णयको वन्यजन्तु संरक्षणको क्षेत्रमा काम गर्नेहरूले विरोध गर्ने ठानिएको छ। उनीहरूले त्यसलाई राजनीतिक कदम मानेका छन्।

यो निर्णयले वन्यजन्तु संरक्षणमा बोत्स्वानाको अन्तर्राष्ट्रिय प्रतिष्ठा पनि बिगार्न सक्छ। र, त्यसको प्रभाव पर्यटन उद्योग र राजस्वमा पर्न सक्छ।

बोत्स्वानामा र हीरा खानीपछि विदेशी मुद्रा आर्जनको अर्को मुख्य स्रोत पर्यटन हो।

सरकारले के भनेको छ?

राष्ट्रपति मोक्गेत्सी मासिसीले गत वर्षको जुनमा एक समिति गठन गरेर उनका पूर्ववर्ती इयन खामाले सन् २०१४ मा गरेको निर्णयको समीक्षा गर्न लगाएका थिए।

फेब्रुअरीमा उक्त समितिले सिकारलाई पुन: अनुमति दिन सिफारिस गरेको थियो।

"मानिस र हात्तीबीचको ठूला खाले द्वन्द्वका सङ्ख्या बढेका छन् र मानिसका दिनचर्यामा त्यसका असर बढेको छ," वातावरण, प्राकृतिक स्रोत संरक्षण र पर्यटन मन्त्रालयले एउटा वक्तव्यमा भनेको छ।

"हिंसक जनावरहरू बढेसँगै त्यसले मारेका घरेलु जनावरलाई मार्ने दर पनि बढेको छ।"

मन्त्रालयले "सिकारलाई ब्युँताउने काम व्यवस्थित र विवेकपूर्ण ढङ्गबाट गरिएको" बताएको छ।

पृष्ठभूमि

सर्वेक्षणहरूले देखाएअनुसार हात्ती घुम्ने क्षेत्र पनि बढेको छ। विज्ञहरूले यसपछाडि जलवायु परिवर्तन लगायतका थुप्रै कारण रहेको बताएका छन्।

मानवबस्ती र खेतबारीमा छिरेपछि हात्ती निकै आक्रामक हुन सक्छ। त्यसले बालीनालीमा असर पार्नुका साथै कहिलेकाहीं मानिसहरूको ज्यान पनि लिन सक्छ।

त्यहाँका अधिकांश हात्तीहरू देशको उत्तरी भागमा बस्छन् र उनीहरू नामिबिया र जिम्बाब्वेसम्म घुम्छन्।

एउटा पछिल्लो सर्वेक्षणका अनुसार ग्रामीण भेगका मानिसहरूले सोचेजसरी धेरै वन्यजन्तुको सङ्ख्या बढेको पाइँदैन। संरक्षणकर्मीहरूले भन्न सक्छन्- यो निर्णयले आगामी अक्टोबरमा हुने चुनावअघि राष्ट्रपतिको लोकप्रियता बढाउन सक्छ।

इन्टरन्याश्नल युनियन फर कन्जर्भेशन अफ नेचर (आयूसीएन)का अनुसार अफ्रिकामा झन्डै चार लाख १५ हजार हात्तीहरू छन्। हस्तिहाडको ठूलो तस्करीका कारण तिनको सङ्ख्या घटेको छ।

सबैखाले हस्तिहाडको बिक्री प्रतिबन्ध गरेर अवैध सिकार रोक्ने अन्तर्राष्ट्रिय अभियान ले गति लिएको छ।

तर मानवबस्तीमा असर पारिरहेका...


शीर्षक: किन हुन्छ बाढीका कारण नेपाल-भारत सम्बन्धमा तनाव\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

प्रत्येक वर्ष उत्तर भारत र नेपालमा बाढीले विनाश निम्त्याउँछ

विवादास्पद अन्तरसीमा जलव्यवस्थापन सन्धिहरू - कतिपय त दशकौँ पुराना - तथा नयाँ आयोजना सुरु गर्न हुने अन्तहीन ढिलाइ यसका निम्ति जिम्मेवार छन्।

तर पछिल्ला समयमा दुई देशको सम्बन्ध बर्खायाममा अझ बिग्रन थालेको छ।

यस वर्ष बाढीले सीमाको दुवैतिर एवं बाङ्ग्लादेशमा समेत दर्जनौँ मानिस मारिएका छन्।

भारत र नेपालबीच झन्डै १८ सय किलोमिटर लामो खुला सीमा छ।

नेपालबाट छ हजारभन्दा धेरै नदीनाला बगेर उत्तर भारत पुग्छन्। तिनले सुख्खा याममा गङ्गा नदीको जलप्रवाहमा ७० प्रतिशत योगदान दिन्छन्।

त्यसैले जबजब यी नदीमा जलप्रवाह अधिक हुन्छ तबतब बाढीको पानीले नेपाल र भारतका समथर भूमिमा विनाश ल्याउँछ। हालसम्म हुने गरेको त्यही हो।

संरचनाका परिणाम

तर पछिल्ला वर्षमा नेपालपट्टिको भूभाग नै अधिकांश डुबानमा पर्न थालेको छ।

नेपालका अनुसार सीमामा बनाइएको बाँधजस्ता संरचनाको अवरोधले बाढीको पानी स्वाभाविक रूपमा भारततर्फ बग्न नपाएका कारण यसो हुन थालेको हो। दुई वर्षअगाडि पूर्वी नेपालमा गरिएको अनुसन्धानमा बीबीसीले भारतीय क्षेत्रमा बाढीको पानी रोक्ने किसिमका संरचना बनाइएको देखेको थियो।

त्यो उही ठाउँ हो जहाँ निर्माण गरिएको तटबन्धलाई लिएर नेपालले आपत्ति जनाएपछि दुवैतर्फका स्थानीय बासिन्दाबीच झडप भएको थियो।

नेपाली अधिकारीहरूले झन्डै  १० वटा त्यस्ता संरचना रहेको र त्यसका कारण नेपालको दशौँ हजार हेक्टर जग्गा डुबानमा पर्ने गरेको बताएका छन्।

भारतीय अधिकारीहरूले ती संरचनाहरूलाई सडक भन्ने गर्छन्। तर नेपाली विज्ञहरूले चाहिँ ती सीमावर्ती क्षेत्रमा रहेका भारतीय गाउँहरूलाई डुबानबाट जोगाउन बनाइएका तटबन्ध भएको बताउँछन्।

सीमावर्ती रौतहटको गौर अघिल्लो हप्ता तीन दिन डुबानमा पर्‍यो र त्यहाँ अधिकारीहरूले झडप हुनसक्ने लख काटे।

"ठूलै सकसपछि भारतीय तटबन्धको पछाडिपट्टि रहेका दुईवटा ढोका खुला गरिए र त्यसले हामीलाई सहयोग गर्‍यो," सशस्त्र प्रहरी बलका उपरीक्षक कृष्ण ढकालले बीबीसीसँग भने।

भारतीय अधिकारीहरू प्रतिक्रिया दिन उपलब्ध भएनन्।

वर्षाले काठमाण्डू र वरपरका बस्तीहरूमा डुबानको स्थिति पैदा भएको थियो

दुई देशहरूले यस विषयमा वर्षौँदेखि बैठकहरू गरिरहेका छन् तर अहिलेसम्म अवस्था खासै फेरिएको छैन।

अधिकांश नेपाली वार्ताकार तथा कूटनीतिज्ञहरूले यो विषय आफ्ना भारतीय समकक्षीहरूसँग दह्रो गरी उठाउन नसकेको भनेर आलोचना...


शीर्षक: किम जङ-अन: अमेरिका 'सही मनोवृत्ति' लिएर आए वार्ताका लागि उत्तर कोरिया तयार\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

किमको भनाइ उत्तर कोरियाको सरकारी सञ्चारमाध्यमले शनिवार सार्वजनिक गरेको हो।

किमले 'दुवै पक्षले स्वीकार गर्न सक्ने' खालको सहमतिको खोजीमा लाग्न ट्रम्पलाई सुझाव समेत दिएका छन्।

प्रत्युत्तरमा ट्रम्पले एउटा ट्वीट गर्दै किमको प्रशंसा र उनको धारणाको स्वागत गरेका छन्।

दुई नेताबीच पहिलो भेट सन् २०१८ मा सिङ्गापुरमा भएको थियो। तर त्यसपछि हनोईमा भएको अर्को वार्ता भने सफल हुन सकेन।

उत्तर कोरियाले परमाणुनिरस्त्रीकरण गरेबापत आफ्ना देशमाथि लागेका सबै प्रकारका आर्थिक प्रतिबन्ध हटाइनुपर्ने माग राखेपछि आफू उक्त बैठकबाट पछि हट्नु परेको ट्रम्पले त्यति खेर भनेका थिए।

तर अमेरिकाको उक्त भनाइलाई उत्तर कोरियाले खण्डन गरेको थियो।

किमले केही समयअघि दिएको एउटा अन्तर्वार्तामा अमेरिकाले साँच्चिकै सम्बन्ध सुधार्न चाहेको हो कि होइन भन्ने विषयमा हनोई शिखरवार्ताले 'ठूलो सन्देह' उत्पन्न गराएको बताएका थिए।

"सही मनोवृत्ति र दुवै पक्षले स्वीकार्न सक्ने खालका कुरामा सहमत हुनेगरी अघि बढ्ने हो भने हामी अर्को एक पटक प्रयास गर्ने पक्षमा छौँ," किमले भने।

अमेरिकाले अत्यधिक दबाव दिएरै जित्न सकिन्छ भन्ने गलत विश्वास लिएको बताउँदै उनले त्यस्तो प्रकारको "शत्रुतापूर्ण" रणनीति छोड्न समेत किमले आह्वान गरेका छन्।

US President Donald Trump and North Korea's Kim Jong-un are meeting for a second day of talks.

तर किमले ट्रम्पसँगको व्यक्तिगत सम्बन्ध भने "अत्यन्त राम्रो" रहेको भनेका थिए।

उत्तर कोरियाली नेता किमले अमेरिकालाई शिखरवार्ताका सम्बन्धमा 'साहसी निर्णय' गर्न यो वर्षको अन्त्यसम्म समय दिने बताएका छन्।

अमेरिकी राष्ट्रपति ट्रम्पले किमका त्यस्ता भनाईको प्रशंसा गर्दै आफ्नो नेतृत्वमा 'असाधारण विकास' को सम्भावना देखेको भन्दै ट्वीट गरेका छन्।

गत महिना उत्तर कोरियाकी सहायक विदेशमन्त्रीले अमेरिकाले हनोईमा "सुवर्ण अवसर" खेर फालेको भन्दै किमले अमेरिकासँग निरस्त्रीकरणको वार्ता भङ्ग गर्न सक्ने चेतावनी दिएकी थिइन्।


शीर्षक: किम जङ-अन: अमेरिकाले 'गलत मनसाय' राखेको उत्तर कोरियाको आरोप\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

उनले कोरियाली प्राय:द्वीपको शान्ति पूर्णरूपमा वाशिङ्गटनमा भर पर्ने पनि बताएका छन्।

किमले बिहीवार रुसको सुदूरपूर्वी भ्लादिभोस्तोक नगरनजिकै रहेको रुस्की टापुमा रुसी राष्ट्रपति भ्लादिमिर पुटिनसँगको शिखरवार्ताको बेला सो कुरा बताएका हुन्।

कोरियाली समाचार संस्थाका अनुसार पुटिनले उत्तर कोरिया भ्रमणको निमन्त्रणालाई स्वीकार गरेका छन्।

सो भ्रमण 'उपयुक्त समयमा' हुने बताइएको छ।

कोरियाली शान्ति खतरामा

किमले पुटिनलाई 'कोरियाली प्राय:द्वीप र क्षेत्रको अवस्था अहिले यथास्थितिमा रहेको तर खतराको अवस्थामा पुग्नसक्ने' बताएको समाचारहरूमा जनाइएको छ।

उनले अहिलेको अवस्था 'अमेरिकाले हालैको वार्ताहरूमा खराब मनसायको एकपक्षीय अडान लिएकोले पुरानै स्थितिमा पुग्न सक्ने' बताएका थिए।

गएको हप्ता उत्तर कोरियाले अमेरिकालाई शान्तिवार्तालाई दिशाहीन बनाएको आरोप लगाएको थियो।

फेब्रुअरीमा दुई देशबीचको वार्ता अमेरिकाले आफूविरुद्ध लगाएका आर्थिक प्रतिबन्धहरू हटाउने उत्तर कोरियाको मागमा सहमति हुन नसक्दा विनासहमति टुङ्गिएको थियो।

ट्रम्प र किम भियतनामको हानोइमा परमाणुनिरस्त्रीकरणबारे छलफल गर्न दोस्रो शिखर वार्ताका लागि भेला भएका थिए।

किमको रुस भ्रमण

किम ट्रेनबाट यात्रा गर्ने गर्छन्

पुटिनसँग पहिलो पटक भेट्न किम बुधवार रेल चढेर भ्लादिभोस्तोक पुगेका थिए।

त्यहाँ पुग्नेबित्तिकै उनले रुसी अधिकारीहरूलाई न्यानो अभिवादन गरेका थिए।

त्यहाँ किम कारमा चढ्दै गर्दा एक साङ्गीतिक टोलीले मनोरञ्जन दिएको थियो।

उनको कारसँगसँगै उनका अङ्गरक्षकहरू मन्द गतिमा कुदिरहेको देखिएको थियो।


शीर्षक: किम जङ-अनः अनेकौँ अड्कलबाजीबीच 'सार्वजनिक कार्यक्रममा उपस्थित'\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

सरकारी सञ्चारमाध्यमका अनुसार शुक्रवार किमले एउटा रासायनिक मल उद्योगको उद्‌घाटन गरेका हुन्

केसीएनए समाचार संस्थाका अनुसार एउटा रासायनिक मल उद्योगको उद्घाटन कार्यक्रममा किमले रिबन काटेका छन्।

शुक्रवार उनी उपस्थित हुँदा उद्योगमा उपस्थित मानिसहरू "खुशीले रुन थालेको" केसीएनएले जनाएको छ।

एप्रिल १२ तारिखमा सरकारी सञ्चारमाध्यममा अन्तिम पटक देखिएयता नेता किमको स्वास्थ्य अवस्थालाई लिएर विश्वव्यापी अड्कलबाजीहरू भइरहेका थिए।

पुष्टि

उत्तर कोरियाली सञ्चारमाध्यमले उनी सार्वजनिक रूपमा देखिएको बारेमा गरेको रिपोर्टलाई स्वतन्त्र रूपमा पुष्टि गर्न सकिँदैन।

पछि सरकारी सञ्चारमाध्यमले उद्योगबाहिर किमले रिबन काट्दै गरेका तस्वीरहरू सार्वजनिक गरेको थियो।

किम पुनः सार्वजनिक रूपमा देखिएको भनिएकोबारे जिज्ञासा राख्दा अमेरिकी राष्ट्रपति डोनल्ड ट्रम्पले अहिले आफूले टिप्पणी गर्न नचाहेको प्रतिक्रिया दिएका छन्।

केसीएनएका अनुसार कार्यक्रममा किम सहभागी हुँदा उनीसँग बहिनी किम यो-जङसहित थुप्रै उत्तर कोरियाली वरिष्ठ अधिकारीहरू उपस्थित थिए।

उत्तर कोरियाली नेताले उत्तरी प्योङयाङ क्षेत्रस्थित एउटा उद्योगको कार्यक्रममा रिबन काटेका थिए।

"मुलुकलाई सम्पन्नता दिलाउने दिशामा सर्वोच्च नेताले गरिरहेको नेतृत्वका लागि भन्दै कार्यक्रममा सहभागी मानिसहरू खुशीले रुन थाले," केसीएनएले भनेको छ।

किमको स्वास्थ्य अवस्थालाई लिएर विश्वव्यापी अड्कलबाजीहरू भइरहेका थिए

किमले उद्योगको उत्पादन प्रणालीसँग आफू सन्तुष्ट भएको बताए र देशको रासायनिक उद्योग तथा खाद्यान्न उत्पादनमा पुर्‍याएको योगदानका लागि कम्पनीको उनले प्रशंसा पनि गरेको केसीएनएले उल्लेख गरेको छ।

स्वास्थ्यबारे अड्कलबाजी किन?

आफ्ना हजुरबुवा तथा उत्तर कोरियाका संस्थापक नेता किम इल-सङको जन्मजयन्ती समारोहमा अनुपस्थित भएपछि किम जङ-अनको स्वास्थ्य अवस्थाबारे अड्कलबाजी शुरू भयो।

उत्तर कोरियाली पात्रोमा किम इल-सङको जन्मजयन्ती समारोह सबैभन्दा ठूला कार्यक्रममध्ये एक हो।

र, किम जङ-अन प्रायः उक्त दिन आफ्ना हजुरबुवाको चिहानस्थल पुग्ने गर्छन्।

उत्तर कोरियाली भगौडाहरूद्वारा सञ्चालित एउटा वेबसाइटको समाचारमा किम बिरामी भएकोबारे दाबीहरू गरिएका थिए।

एउटा अज्ञात स्रोतले गत अगस्ट महिनायता मुटुसम्बन्धी समस्याबाट गुज्रिरहेको तर माउन्ट बेक्डुको पटकपटक भ्रमण गरेपछि अवस्था बिग्रिएको भनेर द डेली एनकेलाई बताएको थियो।

त्यसपछि...


शीर्षक: किम जङ-अनः उत्तर कोरियाका नेता बिरामी भएको हल्ला दक्षिण कोरियाद्वारा खण्डन\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

"किम गम्भीर बिरामी", "किमको मस्तिष्कको मृत्यु" वा "किम शल्यक्रियापछि स्वास्थ्यलाभ गर्दै" जस्ता समाचार पुष्टि गर्न असम्भव नै छ।

तर दक्षिण कोरियाको राष्ट्रपति कार्यालयले जनाए अनुसार उत्तर कोरियाका ३६ वर्षीय नेता "गम्भीर बिरामी परेको" कुनै सङ्केत पाइएको छैन।

किमको स्वास्थ्यबारे हल्ला फैलिएपछि अनेकौँ अनुमान गरिएको यो पहिलो पटक हैन।

कसरी सुरु भयो अनुमान?

किम गत एप्रिल १५ मा आफ्ना हजुरबुवा तथा उत्तर कोरियाका संस्थापक नेताको जन्मजयन्ती मनाउन आयोजित कार्यक्रममा सहभागी भएनन्।

उत्तर कोरियाका संस्थापक नेता किम इल-सङको जन्मजयन्ती मनाउन आयोजित कार्यक्रममा किम जङ-अन सहभागी नभएपछि उनको स्वास्थ्यबारे प्रश्न उठेको हो

राष्ट्राध्यक्ष नै उक्त कार्यक्रममा सहभागी नभएपछि अनेकौँ अनुमान गर्न थालियो। त्यसयता सुरु भएका चर्चा र हल्ला पुष्टि गर्न त्यति सहज छैन।

सरकारी सञ्चारमाध्यमले एप्रिल १२ मा अन्तिम पटक उनको तस्बिर प्रकाशित गरेका थिए। लडाकु विमानको निरीक्षण गरिरहेको बेला खिचिएको उक्त तस्बिर कहिलेको भन्ने चाहिँ स्पष्ट छैन।

तस्बिरमा उनलाई सहज आसनमा देखिन्छ।

सरकारी सञ्चारमाध्यममा प्रकाशित सामग्रीका आधारमा त्यसको अघिल्लो दिन उनले एउटा महत्त्वपूर्ण राजनीतिक बैठक गरेको देखिन्छ। तर त्यसपछि उनी बाहिर देखा परेका छैनन्।

गत हप्ता गरिएको क्षेप्यास्त्र परीक्षणको समाचारमा उनको उपस्थितिबारे कुनै उल्लेख छैन। प्रायः त्यस्ता परीक्षणमा उनको तस्बिर खिचिएको हुन्थ्यो।

पहिला नै बाह्य संसारबाट अलग्गिएको उत्तर कोरियाले ज्यानुअरीको अन्तिम सातादेखि कोभिड-१९ महामारी रोक्ने उद्देश्यले आफ्ना सबै सीमा बन्द गरेको छ।

बिरामी भएको विवरण

उत्तर कोरियाबाट भागेका मानिसहरूले सञ्चालन गरेको एउटा वेबसाइटमा मङ्गलवार किमको स्वास्थ्यसम्बन्धी एउटा दाबी प्रकाशित भयो।

नाम उल्लेख नगरिएको एउटा स्रोतलाई उद्धृत गर्दै डेली एनकेले गत अगस्टदेखि किम मुटु र रक्तनलीसम्बन्धी समस्याबाट पीडित भएको अनि माउन्ट पेक्टुको भ्रमण गरेपछि उनको अवस्था बिग्रिएको दाबी गर्‍यो।

अन्तर्राष्ट्रिय सञ्चारमाध्यमले त्यही एकल स्रोतका आधारमा विवरणहरू प्रकाशित गर्न थाले।

त्यसपछि दक्षिण कोरिया र अमेरिकाका गुप्तचर निकायले पनि त्यो दाबी कति सत्य हो भनेर बुझ्न खोजिरहेको भन्दै अरू विवरणहरू पनि प्रकाशित भए।

त्यही बेला अमेरिकी सञ्चारमाध्यममा उत्तर कोरियाली नेता मुटुको शल्यक्रियापछि गम्भीर अवस्थामा...


शीर्षक: किम जङ-अनः उत्तर कोरियाली नेता सार्वजनिक रूपमा पुनः देखिँदा ट्रम्प 'खुशी'\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

एउटा रासायनिक मल उद्योगको उद्घाटन समारोहमा किम उपस्थित भएको विवरण सार्वजनिक भएपछि ट्रम्पले ट्वीटमार्फत् खुशी व्यक्त गरेका हुन्।

उनले भनेका छन्, "उनी फेरि फर्किएकोमा र स्वस्थ देखिएकोमा म खुशी छु।"

करिब तीन हप्तायता पहिलो पटक शुक्रवार किम सार्वजनिक रूपमा देखिएको विवरण सार्वजनिक भएको थियो।

सम्बन्ध

एप्रिल १२ तारिखमा सरकारी सञ्चारमाध्यममा अन्तिम पटक देखिएयता नेता किमको स्वास्थ्य अवस्थालाई लिएर विश्वव्यापी अड्कलबाजीहरू भइरहेका थिए।

उत्तर कोरियाली नेताको स्वास्थ्य अवस्थाबारे विभिन्न अड्कलबाजी र हल्लाबीच सोमवार ट्रम्पले किमको अवस्थाबारे आफूलाई "राम्रो ज्ञान भएको" उल्लेख गरे पनि "त्यसबारे कुरा गर्न नसक्ने" भने।

उनले भने, "म उनको राम्रो होस् भन्ने कामना गर्छु।"

ट्रम्प र किमले पछिल्ला वर्षहरूमा एउटा फरक खालको सम्बन्ध बनाएका  छन्।

सन् २०१८ यता दुई नेताले तीन पटक भेटवार्ता गरेका छन् र व्यक्तिगत पत्रहरू आदानप्रदान गरेका छन् जसलाई ट्रम्पले "उत्कृष्ट" भन्ने गरेका छन्।

उत्तर कोरियाको सरकारी सञ्चारमाध्यम केसीएनएले मल उद्योगबाहिर किमले रिबन काट्दै गरेका तस्वीरहरू सार्वजनिक गरेको थियो।

करिब तीन हप्तायता पहिलो पटक शुक्रवार किम सार्वजनिक रूपमा देखिएको विवरण सार्वजनिक भएको थियो

केसीएनएका अनुसार कार्यक्रममा किम सहभागी हुँदा उनीसँग बहिनी किम यो-जङसहित थुप्रै उत्तर कोरियाली वरिष्ठ अधिकारीहरू उपस्थित थिए।

"मुलुकलाई सम्पन्नता दिलाउने दिशामा सर्वोच्च नेताले गरिरहेको नेतृत्वका लागि भन्दै कार्यक्रममा सहभागी मानिसहरू खुशीले रुन थाले," केसीएनएले भनेको थियो।

किमले उद्योगको उत्पादन प्रणालीसँग आफू सन्तुष्ट भएको बताए र देशको रासायनिक उद्योग तथा खाद्यान्न उत्पादनमा पुर्‍याएको योगदानका लागि कम्पनीको उनले प्रशंसा पनि गरेको केसीएनएले उल्लेख गरेको थियो।

स्वास्थ्यबारे अड्कलबाजी किन?

आफ्ना हजुरबुवा तथा उत्तर कोरियाका संस्थापक नेता किम इल-सङको जन्मजयन्ती समारोहमा अनुपस्थित भएपछि किम जङ-अनको स्वास्थ्य अवस्थाबारे अड्कलबाजी शुरू भयो।

उत्तर कोरियाली पात्रोमा किम इल-सङको जन्मजयन्ती समारोह सबैभन्दा ठूला कार्यक्रममध्ये एक हो।

र, किम जङ-अन प्रायः उक्त दिन आफ्ना हजुरबुवाको चिहानस्थल पुग्ने गर्छन्।

उत्तर कोरियाली भगौडाहरूद्वारा सञ्चालित एउटा वेबसाइटको समाचारमा किम बिरामी भएकोबारे दाबीहरू गरिएका थिए।

आफ्ना हजुरबुवा तथा उत्तर कोरियाका...


शीर्षक: किम जङ-अनः उत्तर कोरियाली नेताकी पत्नी एक वर्षपछि सार्वजनिक कार्यक्रममा\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

री सोल-जु मङ्गलवार आफ्ना पतिसँग आफ्ना ससुरा किम जङ-इलको जन्मजयन्तीको अवसरमा आयोजित साङ्गीतिक कार्यक्रममा सहभागी भएकी थिइन्।

प्राय: किमसँगै सार्वजनिक कार्यक्रमहरूमा देखिने री गत सन् २०२० को ज्यानुअरीदेखि कतै देखा परेकी थिइनन्।

उनी देखिन छोडेपछि उनी बिरामी भएको वा गर्भवती भएको आकलन गरिएको थियो।

दक्षिण कोरियाको गुप्तचर संस्थाले सोमवार मात्रै सांसदहरूलाई कोभिड-१९ को डरले सार्वजनिक कार्यक्रममा देखा नपरेको अनुमान गर्दै उनले सन्तानसँग समय बिताइरहेको हुनसक्ने बताएको थियो।

उत्तर कोरियाले औपचारिक रूपमा कोरोनाभाइरस सङ्क्रमण भएको बताएको छैन।

रोडोङ सिन्मनका अनुसार नेता किम पत्नीसँगै साङ्गीतिक कार्यक्रम स्थलमा पुग्दा ठूलो स्वागत भएको थियो।

तस्बिरहरूमा उनीहरू हाँसेको देखिनुका साथै मास्क र सामाजिक दूरी देखिएको छैन।

सरकारी सञ्चारमाध्यममा एक पटक फेरि उनलाई राष्ट्रपति लेखिएको छ र पहिले प्रयोग गर्ने गरिएका आधिकारिक पद सभापति प्रयोग गरिएको छैन।

पहिलो पटक गत साता उत्तर कोरियाली समाचारसंस्थाले पहिलो पटक उनलाई राष्ट्रपति लेखेको थियो।

उत्तर कोरियाको सैन्य शक्ति प्रदर्शन


शीर्षक: किम जङ-अनः उत्तर कोरियाले नयाँ 'रणनीतिक अस्त्र' विकास गर्ने घोषणा\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

त्यहाँको सरकारी समाचारसंस्थाका अनुसार किमले पारमाणविक अस्त्रको विकासलाई निरन्तरता दिइने र एउटा नयाँ 'रणनीतिक अस्त्र' को विकास गरिने सत्तारूढ दलका अधिकारीहरूलाई बताएका हुन्।

किमले कोरियाली प्रायःद्वीपलाई पारमाणविक अस्त्रमुक्त बनाउने विषयमा अवरुद्ध वार्ता पुनः थाल्न संयुक्त राज्य अमेरिकालाई सन् २०१९ को अन्त्यसम्मको समय दिएका थिए।

तर उनले सम्भावित वार्ताका लागि ढोका खुला राखिएको सङ्केत दिएका छन्। उनले क्षेप्यास्त्र परीक्षण अमेरिकी व्यवहारमा भर पर्ने बताएका छन्।

अमेरिकी प्रतिक्रिया

किमको चेतावनीपछि अमेरिकी राष्ट्रपति डोनल्ड ट्रम्पले उत्तर कोरियाली नेताले 'परमाणु निरस्त्रीकरणबारे एउटा सहमतिमा हस्ताक्षर' गरेको बताए।

"मलाई लाग्छ उनी वचन राख्ने मानिस हुन्," संवाददाताहरूसँग फ्लोरिडामा कुरा गर्दै भने।

उत्तर कोरियाले सन् २०१९ मा विभिन्न क्षेप्यास्त्र परीक्षण गरेको थियो

किमको घोषणाप्रति प्रतिक्रिया जनाउँदै अमेरिकी रक्षामन्त्री मार्क एस्परले युद्धको साटो उत्तर कोरियाले शान्ति र समृद्धि रोज्छ भन्ने आफ्नो विश्वास रहेको बताएका छन्।

"यदि किमले राष्ट्रपति ट्रम्पलाई दिएको वचन भङ्ग गरे भने त्यो एकदमै निराशाजनक हुन्छ," उनले सीबीएसलाई भने।

उनका अनुसार ट्रम्पले ठूला सैन्य अभ्यास नगर्ने सहमति व्यक्त गरेपछि किमले अस्त्रपरीक्षण नगर्ने वचन दिएका थिए। "हामीले आफ्नो वचन राखेका छौँ। उनले पनि आफ्नो वचन राख्छन् भन्ने हाम्रो अपेक्षा छ," उनले भने।

परीक्षण स्थगन

सन् २०१७ यता उत्तर कोरियाले कुनै पारमाणविक अथवा लामो दूरीको क्षेप्यास्त्रको परीक्षण गरेको छैन।

गत एप्रिल महिनामा किमले अमेरिका उचित अभिप्राय लिएर आए राष्ट्रपति ट्रम्पसँग तेस्रो शिखर वार्तामा भाग लिन आफू तयार रहेको बताएका थिए।

प्रत्युत्तरमा ट्रम्पले एउटा ट्वीटमार्फत् किमको प्रशंसा गर्दै उनको धारणाको स्वागत गरेका थिए।

गत जुन ३० मा डोनल्ड ट्रम्प उत्तर कोरियाका नेता किमलाई भेट्न दुई कोरियाको सीमामा पुगेका थिए

गत फेब्रुअरीमा अमेरिकी राष्ट्रपति डोनल्ड ट्रम्प र उत्तर कोरियाली नेता किमबीचको दोस्रो शिखर बैठक विफल भएको थियो। उत्तर कोरियाविरुद्ध लगाइएका आर्थिक नाकाबन्दीहरू हटाउन अमेरिका तयार नभएपछि भियतनामको हनोईमा भएको वार्ता विनासहमति टुङ्गिएको थियो।

उत्तर कोरियाले सन् २०१९ को उत्तरार्धमा विभिन्न क्षेप्यास्त्रको परीक्षण गरेको थियो। अमेरिकालाई दबाव दिन गरिएको उसले त्यसको गरेको...


शीर्षक: किम जङ-अनः दक्षिण कोरियासँग उत्तर कोरियाका नेताले किन मागे माफी?\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

किमले आफ्ना दक्षिण कोरियाली समकक्षी मुन जे-इनलाई एउटा पत्र पठाउँदै  उत्तर कोरियाको जलसीमामा छिरेका दक्षिणका एक नागरिकलाई मारिएको "लज्जाजनक घटना" हुनु हुँदैनथ्यो भनेको बताइएको छ।

सोलका अनुसार ४७ वर्षीय एक सरकारी कर्मचारीलाई उत्तर कोरियाका सैनिकहरूले फेला पारेपछि गोली हानी मारेका र उनको शव जलाइदिएका थिए।

उक्त घटना सार्वजनिक भएपछि दक्षिण कोरियामा आक्रोश उत्पन्न भएको छ।

दुई देशबीचको सीमा कडा सुरक्षा व्यवस्था हुन्छ। उत्तर कोरियाले देशमा कोरोनाभाइरस प्रवेश गर्न नदिने उद्देश्यले "गोली हानेर मार्ने" नीति लागु गरेको अनुमान गरिएको छ।

किमले क्षमायाचना गर्दा के भने?

राष्ट्रपति मुनलाई पठाएको पत्रमा किमले त्यो घटना हुनु हुँदैनथ्यो भनेर स्वीकारोक्ति गरेको दक्षिण कोरियाको  राष्ट्रपतिको कार्यालयले जनाएको छ।

ब्लू हाउसका अनुसार किमले त्यो घटनालाई "लज्जाजनक" भन्दै मुन र दक्षिण कोरियाली जनताको चित्त दुखाएकोमा आफूलाई "धेरै दुःख" लागेको उल्लेख गरेका छन्।

उत्तर कोरियाले उक्त घटनाबारे गरिएको अनुसन्धानको परिणाम पनि सोललाई उपलब्ध गराएको छ। सीमा नाघेर उत्तर कोरियाको जलक्षेत्रमा प्रवेश गरेका तर आफ्नो परिचय नखुलाई भाग्न खोज्ने ती व्यक्तिलाई १० वटाभन्दा बढी गोली हानिएको जानकारी आफूले पाएको दक्षिण कोरियाको राष्ट्रिय सुरक्षा हेर्ने निकायका निर्देशक सुह हुनले बताएका छन्।

तर उत्तर कोरियाले ती व्यक्तिको शवलाई नजलाइएको बरु उनीसँग भएको पानीमा नडुब्न प्रयोग गरिने सामग्री जलाइएको दाबी गरेको छ।

"गोली हानेपछि सीमा उल्लङ्घन गरी आएका व्यक्तिलाई खोजीको क्रममा सैनिकहरूले भेट्न सकेनन् अनि रोग रोकथामका लागि लगाइएको राष्ट्रिय सङ्कटकालका उपायअन्तर्गत उनले बोकेको साधन जलाए," सुहले किमको पत्रलाई उद्धृत गर्दै पत्रकार सम्मेलनमा बताए।

दुई देशबीच सम्बन्ध बिग्रिएको बेला किमले यसरी क्षमायाचना गरेका छन्। अहिले प्योङ्याङ र वाशिङ्टनबीच उत्तर कोरियाको परमाणु कार्यक्रमको विषयमा विवाद हुने गरेको छ।

के भएको थियो?

दक्षिणको रक्षा मन्त्रालयका अनुसार ४७ वर्षीय ती अधिकारी माछा मार्ने मामिला हेर्ने विभागमा कार्यरत थिए। यन्प्युङ टापुनजिकै उत्तर कोरियाको सीमाभन्दा १० किलोमिटर टाढा डुङ्गामा गस्ती गरिरहेको बेला सोमवार उनी हराएका थिए।

जुत्ता छोडेर लाईफ ज्याकेट लगाएर उनले डुङ्गा छोडेको जस्तो देखिएको दक्षिणका अधिकारीहरूले बताएका छन्।

स्थानीय सञ्चारमाध्यमका अनुसार...


शीर्षक: किम जङ-अनको उत्तराधिकारी को हुनसक्छ\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

दुई साताअघि किम जङ-अन हवाई युनिटको निरीक्षण गर्ने क्रममा सार्वजनिक भएका थिए

आफ्ना हजुरबुवा तथा उत्तर कोरियाका संस्थापक किम इल-सङको एप्रिल १५ मा मनाइएको जन्मोत्सव समारोहमा अनुपस्थित भएपछि किमको स्वास्थ्यबारे हल्लाहरू चल्न थालेका हुन्।

दक्षिण कोरिया र अमेरिकी सरकारहरूले उनी गम्भीर बिरामी भएको वा निधन भएको प्रमाणित गर्ने कुनै गतिविधि नदेखेको बताएका छन्।

सरकारी नियन्त्रणको उत्तर कोरियाली सञ्चारमाध्यमले औपचारिक घोषणा नगरेसम्म किमको अवस्थाका बारेमा यकिन हुने अवस्था छैन।

तर यी हल्लाहरू सत्य भए किमको उत्तराधिकारी को बन्न सक्छ?

किम य जुङ

दक्षिण कोरियामा सन् २०१८ मा भएको ओलिम्पिक्समा किम य जुङले चर्चा कमएकी थिइन्

उत्तर कोरिया बाहिर किम जङ-अनकी बहिनी किम य जुङलाई स्वभाविक उत्तराधिकारी ठान्ने गरिएको छ। ३१ वर्षकी उनी आफ्ना दाजुजस्तै विदेशमा पढेकी हुन्।

उनी पार्टीको पोलिटब्युरोको वैकल्पिक सदस्य र देशको महत्वपूर्ण 'प्रचार र विरोध विभाग'को सहनिर्देशक हुन्।

किम जङ-अनकी 'डायरी सचिव' उपनाम पाएकी उनको दैनिक कार्यक्रम र नीति निर्माणमा नजिकबाट सल्लाह दिने ठानिन्छ।

उत्तर कोरियाको राजनीतिमा ठूलो महत्व राख्ने किम इल-सङको सिधा वंश अर्थात 'माउन्ट बेक्डु ब्लडलाइन'को उनी सदस्य हुन्।

तर बारम्बार गल्ती गर्ने र कतिपय अवस्थामा अनुपयुक्त व्यवहार देखाउने उनको पृष्ठभूमि छ।

हनोईमा आफ्ना दाजु र अमेरिकी राष्ट्रपति डोनल्ड ट्रम्पको बैठकका बेला कुनामा बसेर यताउता हेरेको उनको तस्बिरले उत्तर कोरियाली सर्वोच्च नेतालाई लज्जित तुल्याएको ठानिन्छ।

उनले त्यसरी चियोचर्चो गरेको त्यो पहिलो घटना थिएन।

उत्तर कोरिया महिला नेतृका लागि तयार छ कि छैन् भन्ने अर्को प्रश्न पनि छ।

महिलाहरूले देशको राजनीति र समाजिक परिवेशमा महत्वपूर्ण भूमिका खेलेपनि एकदमै कमले सत्ताको शक्तिशाली पद हासिल गर्ने गरेका छन्।

किम जङ-चल

किम जङ-अनका जेठा दाजुलाई भविष्यका नेताका रूपमा उनका पिताले अघि बढाएका थिए तर किम जल-चलले सैन्य वा राजनीतिक मामिलामा खासै जाँगर नचलाएकाले त्यो त्यसै सेलाएर गयो।

किम जङ-चल आफ्ना मनपर्ने गायकको कन्सर्ट हेर्न लन्डनमा देखा परेका थिए

खासै सार्वजनिक मञ्चहरूमा नदेखिने उनी सन् २०१५ मा आफ्ना आदर्श गायक एरिक क्ल्यापटनको कन्सर्ट हेर्न ब्रिटेनको रोयल अल्बर्ट हलमा देखा परेका थिए।

उनी भविष्यको नेता चुनिने सम्भावना एकदमै न्यून छ।

किम...


शीर्षक: किम जङ-अनद्वारा आणविक निश्शस्त्रीकरणको बाटो परिवर्तन गर्ने चेतावनी\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

धेरैले चासोका साथ हेरिरहेको उनको नयाँ वर्षको सम्बोधनमा उनले उक्त घोषणा गरेका हुन्।

गत वर्षको घोषणाले मुलुकलाई दक्षिण कोरिया र अमेरिकासँग अभूतपूर्व रुपमा अन्तर्राष्ट्रिय कूटनीतितर्फ डोहोर्‍याएको थियो।

उत्तर कोरियाली सैन्य परेड

किमले अमेरिकी राष्ट्रपति डोनल्ड ट्रम्पसँग जुन २०१८ मा परमाणु अस्त्र निश्शस्त्रीकरणबारे छलफल गर्न भेटेका थिए तर त्यसको परिणाम निकै कम रहेको छ।

अमेरिकी भूभागसम्म पुग्ने क्षमताका उत्तर कोरियाली क्षेप्यास्त्र परीक्षणहरू गरिएका घटना तथा प्योङयाङ र वाशिङटनबीच भनाभनयुक्त वर्ष सन् २०१७ पछि सन् २०१८को पहिलोदिन उत्तर कोरियाली नेताको नयाँ भनाइ आएको थियो।

कम्युनिष्ट मुलुकका संस्थापक तथा उनका हजुरबु्वा किम इल सङको परम्परा कायम राख्दै किम जङ-अनले नयाँ वर्षका दिन महत्वपूर्ण घोषणा गर्ने गरेका हुन्।

उत्तर कोरियाली सैन्य परेड

घरेलु श्रोता लक्षित गरेर अर्थतन्त्रबारे कुराकानी गर्ने लक्ष राखिएपनि अन्तर्राष्ट्रिय पर्यवेक्षकहरूले उनका भनाइका हरेक लाइनमा प्योङयाङको अन्तर्राष्ट्रिय एजेन्डाको भेउ खोज्ने गर्छन्।

मंगलवार बिहानै राज्य नियन्त्रित टेलिभिजनमा प्रसारण गरिएको घोषणामा किमले भने, "यदि अमेरिकाले सारा संसार सामु व्यक्त गरेको आफ्नो प्रतिबद्धता कायम राख्दैन र ….हामीमाथि नाकाबन्दी र दबाव जारी राख्छ भने हाम्रो सार्वभौमसत्ता र हाम्रो स्वार्थ सुरक्षार्थ नयाँ बाटो लिनुको विकल्प छैन।"

सोलस्थित बीबीसीकी लोरा बीकर भन्छिन्, यसको अर्थ उत्तर कोरिया सन २०१९ मा अमेरिकाले केही गरोस भन्ने चाहन्छ अन्यथा अहिले रोकिएको आणविक हतियार परीक्षणको समय समाप्त हुन सक्छ। उसको प्रतिबन्धित आणविक र ब्यालिस्टिक क्षेप्यास्त्र कार्यक्रमका कारण संयुक्त राष्ट्र संघीय सुरक्षा परिषदको विभिन्न प्रकारको नाकाबन्दी झेल्दै आएको छ।

किमले भने उत्तर कोरियाले आणविक हतियार उत्पादन, प्रयोग र प्रसार नगर्ने प्रतिबद्धता व्यक्त गरेको छ र त्यसो हुन नदिन ठोस कदमहरू कार्यान्वयन गरेको छ।

उनले आफू ट्रम्पसँग कुनै पनि समय भेटवार्ता गर्न तयार रहेको बताए।

एनके न्यूजका ओलीभर होथमले बीबीसीलाई भने, "धेरैले अपेक्षा गरेजस्तै उनको लवज थियो।"आफ्नो देशमा मुख्य मुद्दाहरूमा अडान, अमेरिकाप्रति मेलमिलापमुखी तर दृढ सन्देश र सोलप्रति परस्परको सहयोगको संभावना सहितको भाषण थियो।"

गत साल नयाँ वर्षको सन्देशमा किमले उत्तर कोरिया दक्षिण कोरियाले आयोजक रहेको...


शीर्षक: किम जोङ उनलाई भेट्न तयार छु: ट्रम्प\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

ब्लुमबर्गलाई दिएको एउटा अन्तरवार्तामा उनले भने, "धेरै राजनीतिक व्यक्तिले यस्तो भन्दैनन् तर म तपाईंलाई भन्छु कि यदी सही परिस्थिति बने म उनलाई भेट्छु।"

तर पछि ह्वाइट हाउसका एक जना प्रवक्ताले त्यस्तो भेटका लागि उपयुक्त परिस्थिति अझै तयार नभइसकेको प्रतिक्रिया दिए।

उत्तर कोरियाको परमाणु कार्यक्रमलाई लिएर तनावहरु चुलिंदै जाँदा ट्रम्पको पछिल्लो भनाइ आएको हो।

प्रशंसा

ट्रम्पको अभिव्यक्ति आएसँगै ह्वाइट हाउसले एउटा विज्ञप्ती जारी गर्दै उत्तर कोरियाले दुई नेताबीचको भेटवार्ता अघि धेरै शर्तहरु पूरा गर्नुपर्ने जानकारी दिएको छ।

उत्तर कोरियाद्वारा क्षेप्यास्त्र परीक्षण

अमेरिका विरुद्ध आक्रमण गर्ने चेतावनी

'उत्तर कोरियाली संकटका कारण युद्ध हुनसक्ने'

प्रवक्ता सन स्पाइसरले भनेका छन् वासिङटन उत्तर कोरियाले उसका उत्तजेनात्मक गतिविधिहरु तत्कालै बन्द गरोस् भन्ने चाहन्छ।

उनले भने, "अहिले त्यस्तो शर्तहरु पूरा भइसकेको छैन।"

यसअघि आइतबार सीबीएसलाई दिएको अन्तरवार्तामा राष्ट्रपति ट्रम्पले केही कडा मानिसहरुसँग जुध्दै किमले युवा उमेरमा नै सत्ता सम्हालिरहेको बताएका थिए।

आफू सत्तामा आएको दुई वर्षपछि उनले आफ्ना काकालाई मृत्युदण्ड दिएका थिए भने हालै आफ्ना सौतेनी दाईको हत्या गराएको आरोप उनीमाथि लाग्ने गरेको छ।

उत्तर कोरियाली नेताबारे उनको दृष्टिकोण के छ भनेर सोधिएको प्रश्नबारे उनले भने, "उनी समझदार छन्? त्यसबारे मलाई थाहा छैन्, तर आफ्ना पिताको निधन हुँदा उनी २६ या २७ वर्षका युवा थिए, उनले सेनाका जर्नेलहरु सहितका एकदमै कडा मानिसहरुसँग व्यवहार गरिरहनु परेको छ, धेरै मानिसहरुले उनीबाट सत्ता पनि खोस्न खोजे होलान् चाहे उनका काका या अरु किन नहुन्। तर उनी अघि बढ्न सफल भए, त्यही भएर उनी बाठै हुनुपर्छ।"

गएको शनिबार उत्तर कोरियाले दुई हप्तामा दोस्रो पटक असफल क्षेप्यास्त्र परीक्षण गरेको थियो।

तनाव

उत्तर र दक्षिण कोरिया दुवैले सैन्य अभ्यासहरु जारी राखेपछि पछिल्ला दिनमा कोरियाली प्रायद्वीपमा तनाव बढेको छ।

अमेरिकाले आफ्नो नौसेनाको पानी जहाज उक्त क्षेत्रमा पठाएको छ र अघिल्लो हप्ताबाट क्षेप्यास्त्र प्रतिरोधी प्रणाली दक्षिण कोरियामा जडान गर्न थालेको छ।

आइतबार प्योङयाङको सरकारी समाचार संस्था केसीएनएले 'मूर्खतापूर्ण सैनिक उत्तेजनात्मक गतिविधिको प्रलयकारी परिणामबारे ख्याल गर्न' अमेरिकालाई चेतावनी दिएको थियो।

उत्तर कोरियाले हालैका...


शीर्षक: किम यो-जङ: उत्तर कोरियाकी सबैभन्दा शक्तिशाली महिला र सर्वोच्च नेताकी सम्भावित उत्तराधिकारी\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

उनी उत्तर कोरियाका सर्वोच्च नेता किम जङ-अनकी कान्छी बहिनी हुन्। आफ्ना भाइबहिनीमध्ये उनलाई किमका एक मात्रै सहयोगी मानिन्छ।

किम वंशका तर्फबाट पहिलो पटक दक्षिण कोरियाको भ्रमण गर्ने सदस्य बनेपछि सन् २०१८ मा किम यो-जङ अन्तर्राष्ट्रिय स्तरमै चिनिएकी थिइन्।

उत्तर कोरिया र दक्षिण कोरियाले संयुक्त टोलीका रूपमा विन्टर ओलिम्पिक्समा प्रतिस्पर्धा गरेका बेला उनी उक्त टोलीको प्रतिनिधिमण्डल सदस्यका रूपमा त्यहाँ पुगेकी थिइन्।

त्यसपछि किम जङ-अनले दक्षिण कोरियाका राष्ट्रपति मुन जे-इन, चिनियाँ राष्ट्रपति सी जिन्पिङ र अमेरिकी राष्ट्रपति डोनल्ड ट्रम्पसँग भेट गर्दा पनि उनी उपस्थित थिइन्।

आफ्ना दाइसँगको घनिष्ठ सम्बन्ध र एप्रिल २०२० मा असामान्य रूपमा उनी सार्वजनिक कार्यक्रममा नदेखिएका बेला राजनीतिक तहमा किम यो-जङको बढ्दो भूमिकाका कारण उनी फेरि चर्चाको केन्द्रमा आइन्।

गत एप्रिलमा किम अस्थायी रूपमा सार्वजनिक कार्यक्रममा नदेखिनुले उनको स्वास्थ्य अवस्थाबारे संशय उत्पन्न भएको थियो। त्यस बेला किम यो-जङलाई सम्भावित उत्तराधिकारीमध्ये हेरिएको थियो।

सन् २०१७ को अक्टोबर महिनामा किम यो-जङको भूमिका बढाउँदै उनलाई शक्तिशाली पोलिटब्यूरोमा मनोतीत गरिएको थियो।

त्यसअघि उनी प्रचार विभागको उपनिर्देशकका रूपमा कार्यरत थिइन् र उनलाई आफ्नो काममा प्रभावशाली मानिन्थ्यो। आफ्ना दाइको सार्वजनिक छवि हेर्ने उक्त पद अहिले पनि उनले सम्हालिरहेको ठानिन्छ।

मानव अधिकार हननका विषयमा कथित सम्बन्धका कारण उनीमाथि अमेरिकाले प्रतिबन्ध लगाएको छ।

त्यसको अर्थ अमेरिकी नागरिकहरूले उनीसँग कुनै पनि किसिमको कारोबार गर्न पाउँदैनन्।

अमेरिकामा उनको सम्पत्ति रहे त्यो रोक्का हुनेछ।

उनी कति शक्तिशाली छिन्?

उत्तर कोरियाको शक्ति संयन्त्रबारे बुझ्न निकै कठिन छ जस कारण किम यो-जङको आफ्नै राजनीतिक सम्बन्ध के कति छ भनेर अनुमान गर्न गाह्रो छ।

उनको विवाह शक्तिशाली पार्टी सचिव तथा पार्टीमा किमपछिको शीर्ष स्थानमा रहेका चोय-र्‍योङ हेअका छोरासँग भएको बताइन्छ।

एनके न्यूजका ओलिभर होथम भन्छन्, "उनको उमेर झन्डै ३० वर्षको छ र उत्तर कोरियामा यो उमेर समूह खासै प्रभावशाली नरहेका कारण उनका दाइ को हुन् भन्ने कुराले उनलाई महत्त्व राख्छ।"

एनके न्यूजका अनुसार पछिल्लो समय उनले दक्षिण कोरियाविरुद्ध कैयौँ कडा सन्देश दिएकी छिन् र दुई देशबारे विषयमा जानकारी राख्ने महत्त्वपूर्ण व्यक्ति बनेकी...


शीर्षक: किम-ट्रम्प प्रस्तावित भेट सकारात्मक: चीन\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

जापानले भने उत्साहहीन प्रतिक्रिया दिंदै प्योङयाङमाथि अधिकतम दबाबका साथ प्रस्तुत हुन ट्रम्पलाई आह्वान गरेको छ।

उत्तर कोरियाबारे जान्नुपर्ने ९ कुरा

उत्तर कोरिया ‘आतंकवाद प्रायोजन गर्ने राज्य’

यसअघि राष्ट्रपति ट्रम्प र नेता किम जङ-अनबीच आगामी मे महिनाको अन्त्यमा प्रत्यक्ष भेट हुने घोषणा गरिएको थियो।

अप्रत्याशित

एकअर्काविरुद्ध महिनौँसम्म चलेको वाकयुद्धपछि अप्रत्याशित रुपमा यी दुई नेताबीच हुन लागेको भेट लाई निकै चाखपूर्वक हेरिएको छ।

दक्षिण कोरियाका राष्ट्रपति मून जे-इनले भेट बारेको खबर, उनकै शब्दमा, एउटा चमत्कार जसरी आएको बताएका छन्।

राष्ट्रपति ट्रम्पसँग भएको भेटवार्ताका क्रममा दक्षिण कोरियाली अधिकारीहरुले नेता किमको मौखिक सन्देश सुनाउँदै उनी परमाणु निरस्त्रीकरणका लागि प्रतिबद्ध भएको जनाएका थिए।

राष्ट्रपति ट्रम्पले ठूलो प्रगति हासिल भएको भन्दै स्वागत गरेका छन् तर उत्तर कोरियामाथि लागेका प्रतिबन्धहरु कायमै रहने उनको भनाइ छ।

दुई कोरियाबीच हुने भनिएको अन्तर कोरियाली शिखरबैठकपछि ट्रम्प र किमबीच भेट भएमा कोरियाली प्रायद्वीपको पूर्ण निरस्त्रीकरणलाई सही मार्गमा ल्याउन सकिने विश्वास दक्षिण कोरियाली राष्ट्रपति मूनको छ।

प्रतिक्रिया

वासिंग्टन पोस्ट समाचारपत्रलाई उपलब्ध गराइएको विज्ञप्तिमा संयुक्त राष्ट्रसंघका लागि उत्तर कोरियाका दूतले, उनकै शब्दमा, नेता किमको साहसिक निर्णय कोरियाली प्रायद्वीप तथा पूर्वी एसिया क्षेत्रमा शान्ति र स्थायीत्व हासिल गर्नका लागि सहयोगी हुने उल्लेख गरेका छन्।

तर संवाददाताहरु भन्छन् विगतमा भएका वार्ताका क्रममा पनि उत्तर कोरियाले उसका परमाणु तथा क्षेप्यास्त्र परीक्षणहरु स्थगन गर्ने गरेको थियो तर चित्त नबुझेपछि वा धैर्यता गुमाएपछि उसले पुनः परीक्षणहरू जारी राखेको थियो।

गत वर्ष आफ्नो आकाश हुँदै दुई पटकसम्म उत्तर कोरियाले क्षेप्यास्त्र उडाएको देखेको जापानले भने भेटका सम्बन्धमा आशंकाहरु व्यक्त गरेको छ।

उत्तर कोरियाले निरस्त्रीकरणका लागि ठोस कदमहरु नचालेसम्म जापानले अधिकतम दबाब दिइरहने जापानी प्रधानमन्त्री शिन्जो आबेले बताएका छन्।

ट्रम्प र किमबीच कहाँ भेट हुने भनेर अहिलेसम्म केही तय भएको छैन तर दुई कोरियाबीचको सैन्यमुक्त क्षेत्र वा बेइजिङ सम्भावित विकल्पका रुपमा हेरिएका छन्।

अमेरिकी विदेशमन्त्री रेक्स टिलर्सनले वार्ता गर्नका लागि प्रबन्ध मिलाउन केही हप्ता लाग्न सक्ने जनाएका छन्।


शीर्षक: किम-ट्रम्प बैठक मिति अन्योलमा\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

उनले संवाददाताहरूलाई उत्तर कोरियाले निश्चित शर्तहरू पूरा नगरे उक्त शिखर बैठक पर सर्ने बताए।

प्योङयाङले संयुक्त राज्य अमेरिकाले एकपक्षीय ढंङ्ले निःशस्त्रीकरणमा जोड दिए वार्तामा नबस्ने चेतावनी दिएको छ।

तर अमेरिकी विदेशमन्त्री माइक पोम्पेओले शिखर बैठक आयोजना हुने गरी साझा विन्दु पहिल्याउन वाशिङटनले प्रयास गरिरहेको जानकारी दिए।

अन्यौल

उक्त शिखर बैठक आयोजनाका लागि वातावरण बनाउन दक्षिण कोरियाली राष्ट्रपति  मून जे-इन हाल वाशिङटनमा छन्।

उनलाई ह्वाइट हाउसमा स्वागत गर्ने क्रममा ट्रम्पले किमसँगका वार्ता पर सर्न सक्ने जानकारी दिएका हुन्।

दक्षिण कोरियाली राष्ट्रपति मून र राष्ट्रपति ट्रम्पबीचको बैठकले जुनमा हुने शिखर बैठकका विषयहरू तय गर्ने ठानिएको थियो।

कोरियाली सञ्चारमाध्यमहरूका अनुसार मूनले 'किमबाट के अपेक्षा गर्ने र के नगर्ने भन्नेबारे ट्रम्पसँग छलफल गर्ने सम्भावना' रहेको छ।

तर उत्तर कोरियाले नाटकीय रूपमा आफ्नो व्यवहार परिवर्तन गरेपछि अहिले उक्त वार्ता कसरी जोगाउने भन्नेमा प्रयासहरू केन्द्रित छन्।

आशंका

राष्ट्रपति ट्रम्पले उक्त ऐतिहासिक बैठकमा विलम्ब हुन सक्ने भन्दै वार्ताबाट अलग हुने उत्तर कोरियाली चेतावनी पछाडि चीनको हात हुन सक्ने आशंका गरेका छन्।

तर दिउँसो आयोजित पत्रकार सम्मेलनमा विदेशमन्त्री पोम्पेओ अलि सकारात्मक ढंङ्गले प्रस्तुत भए।

उनले जुन १२ तारिखमा हुने भनिएको शिखर बैठकका लागि अमेरिकाले काम गरिरहेको उल्लेख गरे।

दुवै पक्षले नेतृत्वदायी कूटनीतिक भूमिका देखाएर शिखर बैठक आयोजनाको प्रयास गरेका थिए।

संयुक्त राज्य अमेरिकाले त किम जङ-अनलाई सर्वोच्च नेता उल्लेख गर्दै एउटा सिक्का नै सार्वजनिक गरेको छ।

वाशिङटनस्थित एकजना बीबीसी संवादादता भन्छन्, शिखर बैठकका अपेक्षालाई लिएर दुवै पक्षबीच देखिएको मतभिन्नता नै अहिले सबैभन्दा ठूलो तगारोका रूपमा प्रकट भएको छ।

क्रुद्ध

यसअघि अमेरिका र दक्षिण कोरियाले संयुक्त सैन्य अभ्यास गरेपछि उत्तर कोरियाले त्यसलाई 'उक्साहटपूर्ण कार्य' भन्दै दक्षिणसँगको वार्ता स्थगित गरेको थियो।

अमेरिकी राष्ट्रिय सुरक्षा सल्लाहकार जोन बोल्टनले उत्तर कोरियाले लिबिया जस्तै निःशस्त्रीकरणको ढाँचा अवलम्बन गर्न सक्ने बताएपछि प्योङयाङ थप क्रुद्ध बनेको छ।

सन् २००३ मा नि:शस्त्रीकरणका लागि सहमति गरेका लिबियाली नेता कर्णेल गद्दाफीको पछि पश्चिमा समर्थन प्राप्त लडाकुहरूले हत्या गरेका...


शीर्षक: किम-ट्रम्प भेट: अमेरिकी विदेशमन्त्री भन्छन् उत्तर कोरियालाई 'सुरक्षा ग्यारेन्टी'\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

संयुक्त राज्य अमेरिकाका विदेशमन्त्री माइक पोम्पेओले, राष्ट्रपति डोनल्ड ट्रम्प तथा उत्तर कोरियाली नेता किम जङ-अनबीच मंगलवार सिंगापुरमा हुने शिखर बैठकको सफलताको ठूलो सम्भावना रहेको बताएका छन्।

उनले राष्ट्रपति ट्रम्पले उत्तर कोरियाको पूर्ण, जाँच्न मिल्ने गरिको अनि नउल्ट्याइने किसिमको परमाणु निःशस्त्रीकरण चाहेको बताए।

विगतका जस्ता, उनकै शब्दमा, हलुका किसिमको सम्झौताप्रति राष्ट्रपति ट्रम्प पटक्कै इच्छुक नभएको पोम्पेओले बताएका छन्।

भेटघाट

राष्ट्रपति ट्रम्पले आत्मविश्वासपूर्ण तथा सकारात्मक रूपले मङ्गलवारको वार्तालाई लिएको पोम्पेओले बताएका छन्।

अमेरिकी राष्ट्रपति ट्रम्प तथा उत्तर कोरियाली नेता किमबीच मंगलवार हुने अभूतपूर्व शिखरबैठकपूर्व मतभिन्नताहरू कम गर्न अमेरिकी तथा उत्तर कोरियाली अधिकारीहरूले भेट गरिरहेका छन्।

ट्रम्पले, उनकै शब्दमा, वातावरण उत्साहले भरिएको बताएका छन्।

तर शिखरबैठक एउटा लामो प्रक्रियाको सुरुवात मात्र हुनसक्ने दक्षिण कोरियाली राष्ट्रपति मून जे-इनले बताएका छन्।

शैली

उत्तर कोरियास्थित सरकारी संचारमाध्यमले दुई नेताहरूले एउटा स्थायी तथा दीर्घकालीन शान्ति-स्थापक संयन्त्र तथा परमाणु निःशस्त्रीकरणबारे छलफल गर्ने बताएको छ।

उक्त प्रतिक्रियाले, अमेरिकाप्रतिको दशकौँ लामो कटुतापछि आफ्नो बोली र शैलीमा उत्तर कोरियाले परिवर्तन गरेको जनाउँछ।

कुनै पनि बहालवाला अमेरिकी राष्ट्रपति तथा उत्तर कोरियाली नेताबीच हुन लागेको पहिलो भेटवार्ताका लागि ट्रम्प तथा किम आइतवार नै सिंगापुर पुगेका हुन्।

किमले परमाणु अस्त्रहरू परित्याग गर्ने एउटा प्रकिया सो बैठकले सुरु गराइदिने विश्वास ट्रम्पले गरेका छन्।

तर उत्तर कोरियाको दृष्टिकोण सधैँ अस्पष्टजस्तो देखिन्छ।

आत्मविश्वासपूर्ण

आइतवार साँझ ट्रम्प तथा किमसँग छुट्टा-छुट्टै भेट गरेका सिंगापुरका विदेशमन्त्री भिभियन बालकृष्णनले उनीहरूबीच हुन लागेको शिखरबैठकपूर्व दुवै नेताहरू "एकदम आत्मविश्वासपूर्ण" देखिएको बीबीसीलाई बताए।

अमेरिकी राष्ट्रपति ट्रम्प तथा उत्तर कोरियाली नेता फरक-फरक होटलमा बसिरहेका छन्। तर दुवै होटल नजिक नै छन्।

मङ्गलवार दुई नेताहरूबीच चर्चित पर्यटकीय टापु सेन्टोसास्थित एउटा होटलमा शिखरबैठक हुँदैछ।

बालकृष्णनले उत्तर कोरियाली प्रतिनिधिमण्डलको आवासको खर्च सिंगापुरले बेहोर्ने पुष्टि गर्दै त्यो "सिंगापुरले दिएको आतिथ्य" भनी व्याख्या गरेका छन्।


शीर्षक: किम-ट्रम्प भेटवार्ताको अर्थ\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

ट्रम्पले आर्थिक प्रतिबन्धहरू लगाउँदै उत्तर कोरियाविरुद्ध सैन्य कारबाही गर्ने चेतावनी दिँदै निरन्तर दबाब दिएका थिए।

वार्ताको परिणाम जस्तो आए पनि ट्रम्पले यस्तै विषयहरू अघि सार्ने विश्लेषणहरू भइरहेका छ्न्।

किमका लागि चाहिँ अमेरिकी राष्ट्रपतिसँग एउटै मञ्चमा सँगै देखिनु नै एक प्रकारको विजय हो।

'विजय'

त्यस्तो अवसर न उनका बुवालाई प्राप्त भएको थियो न हजुरबुवालाई नै।

उत्तर कोरियाको आँखामा यस्तो खालको शिखर बैठकले त्यहाँको नेतालाई अझै धेरै वैधता प्रदान गर्दछ।

शिखरवार्ताबाट के चाहन्छन् किम?

वर्षौँ अघिसम्म उत्तर कोरियालाई एउटा अनौठो खालको देशका रूपमा हेर्ने गरिन्थ्यो।

तर अहिले त्यहाँका नेता किमलाई विश्व नेताका रूपमा चित्रित गर्न थालिएको छ।


शीर्षक: किम-ट्रम्प वार्ताबारे दक्षिण कोरिया के भन्छ?\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

उत्तर कोरियाली नेता किम जङ अनलाई हालै भेटेका  दक्षिण कोरियाली बरिष्ठअधिकारीहरुले किमको सन्देश अमेरिकी राष्ट्रपति डोनल्ड ट्रम्पकहाँ पुर्याएका छन्।

उक्त सन्देशमा किमले वार्ताको आग्रह गर्दै उत्तर कोरियाले पारमाणविक हतियार त्याग्ने प्रतिबद्धता व्यक्त गरेको बताइएको छ।

'किम जङ अनसँग भेट्न ट्रम्प सहमत'

उत्तर कोरियाबारे जान्नुपर्ने ९ कुरा

ट्रम्पलाई ह्वाइट हाउसमा भेटेपछि दक्षिण कोरियाका राष्ट्रिय सुरक्षा प्रमुख जङ यी योङले दिएको विज्ञप्तिको पूर्ण पाठ:

"आज राष्ट्रपति ट्रम्पलाई मेरो हालैको उत्तर कोरिया भ्रमणबारे 'ब्रीफ' गर्ने मौका पाएँ। राष्ट्रपति ट्रम्प, उपराष्ट्रपति र मेरा नजिकका मित्र जनरल म्याकमाष्टर (अमेरिकी राष्ट्रिय सुरक्षा सल्लाहकार) सहित राष्ट्रपतिको राष्ट्रिय सुरक्षा सम्बन्धी  समूहलाई म धन्यवाद दिन चाहन्छु।

"मैले राष्ट्रपति ट्रम्पलाई उनको नेतृत्व र उच्चतम दबाब दिने नीति तथा त्यसमा व्यक्त अन्तर्राष्ट्रिय एक्यबद्धताले हामीलाई यो बिन्दुमा पुर्याएको छ भनेर व्याख्या गरेँ। राष्ट्रपति ट्रम्पको नेतृत्वप्रति मैले हाम्रा राष्ट्रपति मुन जे इनको व्यक्तिगत कृतज्ञता पनि ज्ञापन गरेँ।

"मैले राष्ट्रपति ट्रम्पलाई उत्तर कोरियाली नेता किम जङ अनले पारमाणविक निश:स्त्रीकरण प्रति प्रतिबद्धता प्रकट गरेको बताएँ। किमले उत्तर कोरियाले अब कुनै पारमाणविक या क्षेप्यास्त्र परिक्षण नगर्ने भनेर प्रतिबद्धता व्यक्त गरेका छन्।

"उनले कोरियाली गणतन्त्र र संयुक्त राज्य अमेरिकाबीचको नियमित सैन्य अभ्यासले निरन्तरता पाउनुपर्छ भन्ने बुझेका छन् र राष्ट्रपति ट्रम्पलाई जतिसक्दो चाँडो भेट्ने तत्परता व्यक्त गरेका छन्।

"राष्ट्रपति ट्रम्पले उक्त व्रिफ्रिङको प्रशंसा गरे र आफूले किम जङ अनलाई स्थायी नि:शस्त्रीकरण हसिल गर्न मे महिनसम्ममा भेटघाट गर्ने बताए।

"कोरियाली गणतन्त्र, संयुक्त राज्य अमेरिका र हाम्रा विश्वभरका धेरै साझेदारहरु कोरियाली प्रायद्वीपलाई पूर्ण रुपमा परमाणु अस्त्रबाट मुक्त गर्न दृढ एवं प्रतिबद्ध रहेका छौँ।

"राष्ट्रपति ट्रम्प सहित हामी सबै शान्तिपूर्ण समाधानको प्रयासको परीक्षण गर्न कूटनीतिक प्रक्रियालाई निरन्तरता दिन आशावादी छौ।

"कोरियाली गणतन्त्र, संयुक्त राज्य अमेरिका र हाम्रा साझेदारहरु एक ठाउँमा उभिएर विगतका गल्ती नदोहोर्याउने अडान व्यक्त गर्दछौँ र उत्तर कोरियाले आफ्ना बोली अनुसारको ठोस व्यवहार नदेखाएसम्म दबाब दिइराख्नेछौँ। धन्यवाद।"


शीर्षक: किम-पुटिन शिखरवार्ता: उत्तर कोरियाका नेता र रुसी राष्ट्रपतिबीच भेट\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

उनीहरू बीच बिहीवार रुसको सुदूरपूर्वी भ्लादिभोस्तोक नगरनजिकै रहेको रुस्की टापुमा पहिलो पटक भेट भएको हो।

दुई नेताको शिखरवार्तामा रुसले दुई पक्षबीच कोरियाली प्राय:द्वीपको 'परमाणु समस्या'को विषयमा वार्ता हुने बताएको छ।

तर किमले चाहिँ अमेरिकासँग वार्ता विफल भएपछि अब रुसको समर्थन खोज्ने अपेक्षा गरिएको छ।

डोनल्ड ट्रम्प र किमले यो वर्षको सुरुमा हानोईमा उत्तर कोरियाको परमाणुअस्त्र कार्यक्रमबारे शिखरवार्ता गरेका थिए। तर उनीहरूको बैठक कुनै सहमतिबिना सकिएको थियो।

आफ्नो मन्तव्यमा पुटिन र किमले दुई देशबीच रहेको ऐतिहासिक सम्बन्धबारे उल्लेख गरेका थिए।

पुटिनले कोरिया प्राय:द्वीपमा विद्यमान तनाव मत्थर पार्ने आफ्नो इच्छा प्रकट गरे।

न्यानो अभिवादन

पुटिनसँग पहिलो पटक भेट्न किम बुधवार रेल चढेर भ्लादिभोस्तोक पुगेका थिए।

त्यहाँ पुग्नेबित्तिकै उनले रुसी अधिकारीहरूलाई न्यानो अभिवादन गरेका थिए।

त्यहाँ किम कारमा चढ्दै गर्दा एक साङ्गीतिक टोलीले मनोरञ्जन दिएको थियो।

उनको कारसँगसँगै उनका अङ्गरक्षकहरू मन्द गतिमा कुदिरहेको देखिएको थियो।

"म हाम्रा जनताको न्यानो भावना लिएर रुस आएको छु। मेरो आशा छ यो भ्रमण सफल र उपयोगी हुनेछ," किमले खसनमा सीमा पार्दै गर्ने क्रममा रुसी टेलिभिजनसँग भने।

"सम्माननीय पुटिनसँगको भेटमा कोरियाली प्राय:द्वीपको अवस्था सुधार्ने र हाम्रो दुईपक्षीय सम्बन्ध सुधार्ने विषयमा ठोस ढङ्गले कुराकानी हुने मेरो आशा छ।"

रुस र उत्तर कोरिया के चाहन्छन्?

रुस्की टापुमा रुसी र उत्तर कोरियाली झन्डाहरू फहराइरहेका छन्। त्यहाँस्थित एउटा विश्वविद्यालयको परिसरमा दुई नेताबीच भेट हुने कार्यक्रम छ।

रुसी राष्ट्रपतिका प्रवक्ता डिमित्री पेस्कोभको भनाइमा क्रेमलिन उत्तर कोरियाको विषयमा जारी छ पक्षीय वार्ता फेरि सुरु हुनुपर्ने पक्षमा छ। उसको भनाइमा त्यो वार्ता प्रक्रियामार्फत् कोरियाली प्राय:द्वीपमा परमाणुअस्त्रको विवादलाई सम्बोधन गर्न सकिन्छ।

सन् २००३ मा सुरु गरिएको त्यो वार्तामा दुई कोरिया, चीन, जापान, रुस र अमेरिका सहभागी हुने गरेका छन्। तर त्यस्तो बहुपक्षीय वार्ता केही समययता अवरुद्ध हुँदै आएको छ।

बीबीसीकी लरा बिकर भन्छिन् अमेरिकासँग सम्बन्ध चिसिएपछि उत्तर कोरियाले अहिले आफ्ना अन्य बलिया विश्वशक्ति पनि मित्र रहेको देखाउन खोजिरहेको छ।

यो रुसका लागि पनि कोरियाली प्राय:द्वीपमा आफ्नो प्रभाव कायमै छ भनेर देखाउने अवसर हो।...