शीर्षक: कोरोना भाइरस नेपाल: नेपालमै भाइरसको नयाँ प्रकार जन्मने खतरा टडकारो रहेको विज्ञको भनाइ\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

कोरोनाभाइरसको नयाँ प्रकार

तर विज्ञहरूले नेपालमा कोरोनाभाइरस महामारी मच्चिइरहेकै बेला परीक्षण कम गरेकोप्रति गम्भीर चिन्ता प्रकट गर्दै भाइरसले खेल्ने ठाउँ धेरै पाए नेपालमै पनि नयाँ कोरोनाभाइरसको प्रकार उत्पत्ति हुनसक्ने बताएका छन्।

नेपाल र यूकेबीच सिधा हवाई सेवा नभए पनि विभिन्न देश हुँदै यूकेबाट मानिसहरू आउने गरेका छन्।

सोमवार नै नागरिक उड्ययन प्राधिकरणले सबै वायुसेवालाई बुधवार राति ११:५९ पछि यूकेबाट वा यूके हुँदै नेपाल आइपुग्ने यात्रुहरूलाई नल्याउन निर्देशन दिएको छ।

जसका कारण यूकेमा देखिएको नयाँ कोरोनाभाइरसको सङ्क्रमण नेपालमा पनि भित्रिन सक्ने आशङ्काहरू व्यक्त भइरहेका छन्।

यसै सन्दर्भमा कोभिड-१९ सङ्कट व्यवस्थापन केन्द्र सीसीएमसी निर्देशक समिति बैठकले यूकेबाट नेपाल आउन प्रतिबन्ध लगाउने निर्णय गरेको संयोजक महेन्द्र गुरागाँइले बताए।

उनी भन्छन्, "यूकेबाट आउन अहिले रोक लगाउने निर्णय भएको छ।"

"ट्रान्जिटमा आइसकेका र उडान शुरू गरिसकेकाहरूका लागि होटलमा क्वारन्टीन राखेर स्वास्थ्यले परीक्षण गरेर पठाउने तर उडान बाँकी रहेकाहरूलाई भने रोक्ने निर्णय भएको छ।"

यूकेको एक विमानस्थल (फाइल तस्बिर)

यस्तो निर्णयको जानकारी सबैलाई पठाइसकिएको र यूकेबाट अनि यूके हुँदै कुनै पनि यात्री अव अर्को निर्णय नभएसम्म नेपाल आउन नपाउने उनको भनाइ छ।

कोरोनाभाइरको नयाँ प्रकारलाई नेपाल भित्रिन नदिन सरकारले यस्तो निर्णय गर्नु सकारात्मक भएको जनस्वास्थ्यविद्‌हरूको भनाइ छ।

केही जनस्वास्थ्यविद्ले नेपालमै पनि कोरोनाभाइरसले रूप फेर्न सक्ने जोखिम रहेको भन्दै परीक्षण, सङ्क्रमितको सम्पर्कमा आएकाहरूको खोजी र आइसोलेशनलाई बढाउनु पर्ने धारणा राखेका छन्।

पछिल्ला दिनमा परीक्षण घट्नुले पनि सङ्क्रमणले अर्को रूप लिने हो कि भन्ने चिन्ता जनस्वास्थ्यविद्‌मा पाइन्छ।

यूकेका कैयौँ यात्रु कतार एअरवेजको विमानबाट नेपाल आउने गर्छन्

नेपाल भित्रै पनि उक्त भाइरसले अर्को रूप लिने जोखिम कायम भएको औंल्याउँदे सङ्क्रामक रोग विज्ञ डा. अनुप सुवेदी भन्छन्, "अहिलेकै कोरोनाभाइरस पटक्कै नियन्त्रण भएको छैन जस्तो देखिन्छ।"

उनी भन्छन्, "त्यस्तो अवस्था रह्यो भने नयाँ प्रकार आएको पनि हामीले पत्ता लगाउन सक्दैनौँ। भाइरसले प्रशस्त खेल्ने ठाउँ पायो भने चाहिँ नयाँ नयाँ प्रकार उत्पन्न त्यसरी हुन्छ।"

"त्यसैले सङ्क्रमितको सङ्ख्या कम हुन सक्यो भने मात्रै हामी नयाँ प्रकार आउने...


शीर्षक: कोरोना भाइरस नेपाल: परीक्षण अनुमति प्राप्त आयुर्वेदिक औषधी के हो\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

त्यो परीक्षण प्रदेश ५ का करिब एक सयजनामा परीक्षण गरिने अधिकारीहरूले जनाएका छन्।

नेपाल स्वास्थ्य अनुसन्धान परिषद्का सदस्य सचिव रहेका कार्यकारी प्रमुख डा. प्रदीप ज्ञवालीका अनुसार उक्त औषधी परीक्षणको अनुमति पाइसकेकाले प्रदेश ५ का अस्पतालहरूमा परीक्षण गरिँदैछ।

उनले भने, "सामान्य लक्षण देखिएकालाई दिने हो, त्यसपछि लक्षण र अस्पताल बसाइ कति घट्यो त्यो हेरिन्छ साथै रगतमा केही परिवर्तन आए नआएको जाँच हुन्छ।"

जेठीमधु र त्रिकटु

उनका अनुसार जेठीमधु र त्रिकटुको मिश्रण बनाएर तयार गरिएको उक्त आयुर्वेदिक औषधी बिरामीलाई खाना खानुअघि खुवाउने हो।

मरीच, पिप्ली (पिप्ला) र सुठो (सुकेको अदुवा) बराबर मात्रामा मिलाएर त्रिकटु बनाइने उनले जानकारी दिए।

डा. ज्ञवालीले भने, "सम्पूर्ण प्रक्रिया पूरा गरेर प्रदेश ५ को समन्वयमा त्यहाँका आयुर्वेदिक केन्द्रका डाक्टरहरू र काठमाण्डूबाट गएको अनुसन्धान टीमको संलग्नतामा आजभोलिमै औषधी दिने योजना छ।"

तर त्यो औषधी गम्भीर समस्या देखिएकाहरूलाई दिइने छैन।

उक्त औषधीबारे यसअघि चीन र भारत लगायतका देशमा पनि अनुसन्धान र अध्ययन भएको र त्यसको साइड इफेक्ट नभएको उनले जानकारी दिए।

अर्को औषधीको पनि 'अध्ययन हुँदै'

कोरोनाभाइरसविरुद्ध फ्याबिपिरबिर नामको औषधीको प्रभावकारिताबारे पनि अध्ययन गर्ने योजना रहेको अधिकारीहरूले जनाएका छन्।

उक्त औषधी नेपालमा पनि उत्पादन भइसकेको बताउँदै डा. ज्ञवालीले भने, "स्वास्थ्य मन्त्रालयले कागजपत्र हेरेर अनुमति दियो र औषधी व्यवस्था विभागले विश्लेषण अनुमति दिएमा हामी अनुसन्धान गर्ने तयारीमा छौँ।"

त्यो औषधी पनि गम्भीर बिरामीलाई नभइ सामान्य लक्षण रहेका बिरामीलाई खुवाउने बताइएको छ।

एन्टी भाइरल उक्त औषधी कोभिड-१९ का बिरामीमा प्रयोग गर्न चीन, रुस र भारत लगायतका देशमा अनुमति दिइएको बताइएको छ।

अहिले प्रयोगमा रहेको रेम्डेसिभिरको तुलनामा उक्त औषधी सस्तो पनि हुने डा. ज्ञवालीको भनाइ छ।

उक्त औषधी अहिले एक सयजनामा परीक्षण गर्ने अनुसन्धान परिषद्को योजना छ।

त्यसको गम्भीर साइड इफेक्ट नरहेको स्वास्थ्य अधिकारीहरूले जनाएका छन्।


शीर्षक: कोरोना भाइरस नेपाल: परीक्षण शुल्क घटेपछि गुणस्तर कायम रहन्छ?\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

निर्णयपछि केही निजी अस्पतालहरूले विज्ञप्ति जारी गर्दै घाटा पर्ने र कमसल परीक्षण प्रविधिलाई बढावा दिने दाबी गरेका छन्।

कतिपय प्रयोगशालाले भने सरकारले पछिल्लो शुल्क तोक्नुअगावै कम मूल्यमा परीक्षण गर्न थालिसकेका थिए।

गुणस्तर कसरी?

परीक्षणको शुल्क कम भएपछि गुणस्तरहीन सामानको प्रयोग हुने र विश्वसनीयता कम हुने आशङ्का पनि व्यक्त भएका छन्।

गुणस्तर कायम राख्नका लागि सरकारले कसरी अनुगमन गर्छ त?

स्वास्थ्य तथा जनसङ्ख्या मन्त्रालयका सहप्रवक्ता डा. समीरकुमार अधिकारीले परीक्षणको सामग्रीको आयातदेखि नै मन्त्रालयको निगरानी रहने बताए।

"गुणस्तरहीन सामानको आयात नै हुन नदिने गरी सुरुदेखि नै प्रबन्ध गर्छौँ। यस्तो सम्वेदनशील विषयमा विश्वसनीयता गुम्न नदिन प्रयोगशालाले कसरी परीक्षण गरिरहेका छन् र मापदण्ड पूरा गरेका छन्/छैनन् भन्ने निगरानी पनि मन्त्रालयले निरन्तर गर्छ," डा. अधिकारीले भने।

"परीक्षण गर्दा कुनै प्रयोगशालामा कोरोनाभाइरसको नतिजा पोजिटिभ र कुनैमा त्यही नमुनाको परीक्षण नेगेटिभ आयो भने मन्त्रालयको टोली सम्बन्धित प्रयोगशालामा गएर ती नमुनाहरूको थप परीक्षण गर्छ। प्रयोगशालामा वा नमुना सङ्कलनमा कहाँ कमी कमजोरी भएका रहेछन् अनुगमन गरेर सुधार गर्छौं।"

परीक्षणसम्बन्धी गुणस्तर नियमन अन्तर्गत कुनै पनि प्रयोगशालामा परीक्षण गरिएका नमुनाका नेगेटिभ नतिजा आएका पाँच प्रतिशत र पोजिटिभ आएका १० प्रतिशत नमुना थप परीक्षणका गरिने  नियम रहेको उनले बताए।

"त्यसबाहेक मन्त्रालयको विज्ञ टोलीले बेलाबेलामा अनुगमन गर्ने र नमुना ल्याएर परीक्षण गर्ने नियम भएकोले गुणस्तरको पाटोमा सर्वसाधारणहरू ठगिने अवस्था आउँदैन," उनले भने।

स्वाब सङ्कलन गरिँदै

निजी अस्पतालको आपत्ति किन?

सरकारले सुरुमा सेवा शुल्कको १० प्रतिशत बाहेक पीसीआर परीक्षणका लागि ५,५०० रुपैयाँ शुल्क निर्धारण गरेको थियो। त्यसपछि उक्त शुल्क घटाएर ४,४०० रुपैयाँ बनाएको थियो।

तर सरकारले शुल्क घटाउँदा निजी अस्पतालले भने खर्चसमेत नउठ्ने भन्दै विरोध जनाएका छन्।

विरोध जनाउनेमा ग्रान्डी इन्टरन्याश्नल अस्पतालका मेडिकल डाइरेक्टर डा. चक्रराज पाण्डे पनि छन्।

सामाजिक सञ्जालमा उनले निजी लगानीकर्तालाई पीसीआर परीक्षण गर्ने मेसिन किन्न सरकारले दबाव दिएको र अब सञ्चालन खर्च बढी हुँदा उनीहरू निरीह भएको भन्दै एउटा ट्वीट गरे।

बीबीसीसँग कुरा गर्दै उनले पीसीआर परीक्षणका लागि चाहिने क्वान्टम मेसिनदेखि...


शीर्षक: कोरोना भाइरस नेपाल: परीक्षण शुल्क घट्यो, अब तीन खाले मानिसको मात्र निःशुल्क परीक्षण\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

आवश्यकभन्दा अनावश्यक रूपमा धेरै मात्रामा परीक्षण हुन थाल्यो कि भनेर परीक्षणको व्यवस्था पुनरावलोकन गरिएको अधिकारीहरूले जनाएका छन्।

स्वास्थ्य मन्त्रालयका सहप्रवक्ता डा. समीरकुमार अधिकारीले भने, "अब सङ्क्रमितको निकट सम्पर्कमा आएका, लक्षण देखिएका र अग्रभागमा काम गर्ने व्यक्तिहरूको मात्र निःशुल्क परीक्षण गर्ने निर्णय भएको छ।"

अन्य व्यक्तिहरूले शुल्क तिरेर परीक्षण गराउन सक्नेछन्।

सरकारले निशुल्क परीक्षण गर्ने व्यवस्था रहेकाले कतिपयले आशङ्काकै भरमा परीक्षण गराउन खोज्ने र भनसुन बढी हुने गरेका खबरबीच मन्त्रालयले नयाँ निर्णय लिएको हो।

डा. अधिकारीको भन्छन्, "परीक्षणले दिने प्रतिफल र त्यसमा लाग्ने लागतलाई पनि हेर्नुपर्ने भएकाले यसअघि उदार भएर गरिँदै आएको परीक्षण व्यवस्थालाई समयसापेक्ष बनाउनुपर्ने निष्कर्षमा मन्त्रालय पुगेको हो।"

घट्यो शुल्क

तीन प्रकारका व्यक्तिबाहेक अन्य व्यक्तिले परीक्षण गराउन चाहेमा शुल्क तिर्नुपर्ने छ।

शुल्क लिएर परीक्षण गर्न ११ वटा निजी अस्पताललाई अनुमति दिइएको छ।

त्यस्तै उपत्यकाका तीनवटा र अन्य छवटा प्रदेशमा छवटा सरकारी अस्पतालमा पनि शुल्क तिरेर परीक्षण गराउन सकिन्छ।

सहप्रवक्ता डा. अधिकारीका अनुसार परीक्षणको व्यवस्था परिमार्जन गरिएसँगै शुल्क पनि घटाइएको छ।

आइतवारदेखि लागु

अब अधिकतम कुल ४,४०० रुपैयाँ लिएर परीक्षण गर्नुपर्नेछ। यसअघि ५,५०० रुपैयाँमा सेवा शुल्क थप गरी लिन पाउने व्यवस्था थियो।

परीक्षणको अनुमति प्राप्त निजी र सरकारी दुवैथरी अस्पतालमा घटाइएको शुल्क तिरेर परीक्षण गराउन सकिने छ।

सहप्रवक्ता डा. अधिकारीले भने, "निर्धारण गरिएको नयाँ शुल्कभन्दा धेरै कसैले पनि लिन नपाउने मन्त्रालयको निर्णय छ।"

उक्त निर्णय आइतवारदेखि नै लागु भएको उनले जानकारी दिए।


शीर्षक: कोरोना भाइरस नेपाल: पर्यटक नहुँदा चितवनका व्यवसायीलाई हात्ती पाल्न समस्या\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

निजी क्षेत्रका होटलव्यवसाय ठप्प रहेकाले त्यहाँ आश्रित झन्डै ८० वटा हात्तीहरूको आहारा सकिएकोले थप चिन्ता थपिएको हात्तीपालकहरू बताउँछन्।

युनाईटेट हात्ती सहकारी संस्थाका अध्यक्ष ऋषिराम तिवारीका अनुसार एउटा हात्ती पाल्न मासिक सरदर एकलाख रुपैयाँ खर्च हुन्छ।

राष्ट्रिय निकुञ्ज परिसरमा रहेको घाँसेमैदानमा हात्ती चराउन पाउनपर्ने माग हात्तीपालकले राखेपनि उक्त कार्य कानुन विपरित हुने सरकारी अधिकारीको भनाइ छ।

ईश्वर जोशीको सहयोगमा कमल परियारले तयार पारेको यो भिडियो हेर्नुस्।

अनि यो पनि


शीर्षक: कोरोना भाइरस नेपाल: पर्साका १५० सहित थप ३८१ जनामा कोरोनाभाइरस सङ्क्रमण, दुई जनाको मृत्यु\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

यससँगै अहिलेसम्म कोभिडका कारण मृत्यु हुने सङ्क्रमितको आधिकारिक सङ्ख्या ६० पुगेको छ।

सङ्क्रमितमध्ये १५० जना पर्सा जिल्लाका र ५० जना काठमाण्डू उपत्यकाका रहेका छन्।

यो वृद्धिसँगै अहिलेसम्म देशभरि सङ्क्रमितको कुल सङ्ख्या २१,३९० पुगेको मन्त्रालयका प्रवक्ता डा. जागेश्वर गौतमले काठमाण्डूमा आयोजित दैनिक प्रेस ब्रीफिङमा बताए।

मन्त्रालयको तथ्याङ्कअनुसार अहिले सक्रिय सङ्क्रमण भएका व्यक्तिको सङ्ख्या ६,१७४ छ।

को हुन् मृतकहरु?

गत सोमवार झाडापखालाले ग्रस्त भई उपचारका लागि न्याश्नल अस्पताल लग्दै गर्दा बाटोमा मृत्यु भएकी पर्साकी १८ वर्षीया महिलामा पनि मृत्युपछि गरिएको परीक्षणमा कोरोनाभाइरस सङ्क्रमण पुष्टि भएको हो।

त्यस्तै कोरोनाभाइरस सङ्क्रमणबाट पर्सामा मृत्यु भएका व्यक्ति वीरगञ्ज महानगरपालिका वडा नम्बर १५ का ४६ वर्षीय पुरुष रहेका छन्।

उनको बुधवार बिहान मृत्यु भएको नारायणी अस्पतालका डा. निरज सिंहले जानकारी दिए ।

साउन १८ गते पीसीआर जाँचका लागि स्वाब सङ्कलन गरिएका ती पुरुषमा साउन १९ गते कोभिड-१९ पुष्टि भएको थियो।

मधुमेहका रोगी रहेका उनलाई खोकी, ज्वरोका साथै श्वासप्रश्वासमा समस्या देखिएपछि अस्पताल भर्ना गरिएको थियो।

वीरगञ्ज कारागार प्रमुख पनि सङ्क्रमित

पर्सामा बुधवार १५० जनामा कोरोनाभाइरस सङ्क्रमण पुष्टि भएको छ।

तीमध्ये नारायणी अस्पतालको प्रयोगशालामा १४७ जना, काठमाण्डूमा दुई जना र भक्तपुरमा एक जना भएको डा. गौतमले बताए।

वीरगञ्जस्थित नारायणी अस्पतालको प्रयोगशालमा गरिएको परीक्षणमा १७ जना बारा सिमरा क्वारेन्टिनमा बसेका, वीरगञ्ज कारागारका प्रमुखसहित कैदीबन्दी एवम् कर्मचारी रहेको मेडीकल सुपरीटेन्डेन्ट डा. मदन उपाध्यायले जानकारी दिएका छन्।

कारागारका २७ जना लगायत प्रहरी, सैनिक र महानगरपालिका कर्मचारी रहेको उनले बताए।

सङ्क्रमितहरूमा ५ वर्षको बालकदेखि ७४ वर्षका वृद्धसम्म रहेका उपाध्यायले जानकारी दिए।

उपाध्यायका अनुसार हाल पर्सामा सङ्क्रमितको सङ्ख्या ७०० भन्दा माथि पुगेको छ ।

कोरोनाभाइरस नेापल: प्लाज्मा थेरापी के हो?

के छ अरू तथ्याङ्क?

विगत २४ घण्टामा पीसीआर विधिबाट ६,३५९ वटा परीक्षण भएको मन्त्रालयले जनाएको छ।

सो अवधिमा १३० जना निको भएका छन् भने भाइरसमुक्त भएका सङ्क्रमितको सङ्ख्या १५,००० नाघेको छ।

अहिलेसम्म गरिएको पीसीआर परीक्षणको सङ्ख्या चार लाख नाघेको छ।

अहिले देशभरि विभिन्न स्थानमा ९,९२५ मानिसहरू क्वारन्टीनमा छन्।


शीर्षक: कोरोना भाइरस नेपाल: पहिलेका 'हटस्पट'बाट काठमाण्डूले सिक्नुपर्ने पाँच कुराहरू\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

पहिले कोरोनाभाइरसको 'हटस्पट' भनिएका क्षेत्रका जनप्रतिनिधिहरूले आफ्नो क्षेत्रमा अपनाएका विधिहरू उल्लेख गर्दै सुझाव दिएका हुन्।

बीबीसीसँगको कुराकानीमा उनीहरूले अब 'तत्कालै नियन्त्रणका लागि कडा कदमहरू नचालिए' उपत्यकामा सङ्क्रमण भयावह हुने चेतावनी पनि दिए।

अहिले काठमाण्डू उपत्यकामा सङ्क्रमितको सङ्ख्या बढ्दो छ। दैनिक पत्ता लाग्ने सङ्क्रमितमध्ये ६० प्रतिशतको हाराहारीमा उपत्यकाका हुन थालेका छन्।

असल अभ्यास सिक्न आग्रह

सरकारका प्रवक्ता एवम् परराष्ट्रमन्त्री प्रदीपकुमार ज्ञवालीले पनि चार दिनअघि पहिलेका 'हटस्पट'बाट असल अभ्यासहरू सिक्न उपत्यकाका जनप्रतिनिधिहरूलाई आग्रह गरेका थिए।

उनले भनेका थिए, "म आग्रह गर्न चाहन्छु, यहाँका नागरिकहरूलाई पनि, यहाँका जनप्रतिनिधिहरूलाई, यहाँका स्थानीय सरकारहरूलाई पनि, यहाँ कार्यरत सबै सङ्घसंस्थाहरूलाई पनि, देश भित्रैका पनि केही 'बेस्ट प्राक्टिस'हरूलाई सिक्नु जरुरी छ।"

"यसबीचमा एक अवस्थामा बाँकेमा निकै भयावह अवस्था देखिन्थ्यो - नरैनापुरमा। कपिलवस्तु निकै भयावह अवस्थामा गयो।"

"वीरगञ्ज, उदयपुरजस्ता एकदमै 'हटस्पट' भएका ठाउँहरूलाई त्यहाँका स्थानीय जनप्रतिनिधिहरू, त्यहाँका जिल्ला 'क्राइसिस म्यानेजमेन्ट सेन्टर' र अरु विभिन्न माध्यमबाट अहिले नियन्त्रणमा ल्याइएको छ।"

"त्यहाँको असल अभ्यासहरूलाई काठमाण्डूमा पनि लागु गर्न जरुरी छ।"

बीबीसीसँग कुराकानी गरेका पहिलेका तीनवटा 'हटस्पट' भनिएका क्षेत्रका  जनप्रतिनिधिहरूले दिएका सुझावहरू यस्ता छन्:

१. 'कम्तीमा २१ दिन लकडाउन गर्नुपर्छ'

काठमाण्डू उपत्यकाको अहिलेको अवस्था नियन्त्रणका लागि कम्तीमा तीन साता लामो लकडाउन आवश्यक भइसकेको जनप्रतिनिधिको सुझाव छ।

पहिले 'हटस्पट' मानिएको वीरगञ्ज महानगरपालिकाका मेयर विजयकुमार सरावगी काठमाण्डू उपत्यकाका स्थानीय सरकारहरूलाई तत्कालै लकडाउन गर्न सुझाव दिन्छन्।

वीरगञ्जका मेयर विजय सरावगी

उनी भन्छन्, "जुनबेला लकडाउन लगाउनु पर्दैन थियो, त्यो बेलामा काठमाण्डूले लकडाउन गर्‍यो। अहिले लगाउनु पर्ने बेलामा लकडाउन भएको छैन। मेरो हिसाबले त काठमाण्डूले तत्कालै कम्तीमा २१ दिने लकडाउन लगाउनु पर्छ।"

उनले सङ्क्रमण धेरै फैलिएपछि वीरगञ्जमा कडा प्रतिबन्धहरू लगाइएको र सङ्क्रमित भेटिएका क्षेत्रका हरेक घरमा परीक्षण गरिएको दाबी गरे।

त्यसले नियन्त्रणलाई सहज बनाएकाले काठमाण्डूले पनि सिक्नुपर्ने उनको भनाइ छ।

नेपालले देशव्यापी लडकाउन...


शीर्षक: कोरोना भाइरस नेपाल: पितृलाई खुसी पार्न इन्टरनेट र प्रविधि\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

पुरोहितलाई घरमा बोलाएर गरिने कर्मकाण्ड कोरोनाभाइरसको महामारी र जारी निषेधाज्ञाका कारण 'भर्चुअल' बन्न थालेको छ।

स्थानीय प्रशासनको आग्रह र स्वास्थ्यको सुरक्षाका लागि मोबाइल र इन्टरनेटको उपयोगबाट घरमै बसेर पितृकार्य गराएको रूपन्देहीका पण्डित कृष्णप्रसाद पोखरेलले बताए।

प्रविधिको उपयोगबाट पितृकार्य 'प्रभावकारी भएको बताइएपनि केही व्यक्तिहरूले यस्तो ‘भर्चुअल श्राद्ध’ अपूरो हुने बताएका छन्।

हेर्नुहोस् कमल परियारले बनाएको यो भिडिओ।

अनि यो पनि:


शीर्षक: कोरोना भाइरस नेपाल: पीसीआर परीक्षणको गति बढाउन के आवश्यक छ?\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

विगत केही सातामा व्यापक परीक्षण गरिएकाले सङ्क्रमित व्यक्ति पहिचान गर्ने क्रम बढेको स्वास्थ्य तथा जनसङ्ख्या मन्त्रालयको भनाइ छ।

अहिले एक लाखभन्दा बढी व्यक्तिहरू देशका विभिन्न जिल्लामा क्वारन्टीनमा छन्।

तर क्वारन्टीनमा बसेका हजारौँ मानिस तथा सम्भावित सङ्क्रमितबाट सङ्कलित नमुनाको सङ्ख्या ह्वात्तै बढेकाले सीमित क्षमता भएका प्रयोगशालाहरूमा समयमै पीसीआर विधिबाट परीक्षण गर्न तथा परिणाम दिन कठिनता उत्पन्न भएको छ।

दोहोरो चाप

देशभरिमा कोरोनाभाइरस सङ्क्रमणको परीक्षणका लागि २० वटा प्रयोगशाला सञ्चालनमा छन्।

अहिले कम्तीमा दैनिक ५,००० वटा नमुनाको परीक्षण गर्ने सकिने क्षमता भएको बताइए पनि त्यो हुन सकिरहेको छैन।

तिनमा अपेक्षाकृत नमुनाहरूको परीक्षण हुन नसकिरहेका बेला त्यसको गति बढाउन जनशक्तिमा ध्यान दिनुका साथै पूर्णस्वचालित पीसीआर उपकरण आवश्यक पर्ने प्रयोगशालामा कार्यरत अधिकारीले बताएका छन्।

कोरोनाभाइरस परीक्षण किन महत्त्वपूर्ण

स्वचालित उपकरण किन आवश्यक?

अहिले सञ्चालनमा रहेका पीसीआर उपकरणहरू अर्धस्वचालित भएका र अधिकांश समय मानिसले सोझै काम गर्नुपर्ने भएकाले परीक्षणका लागि धेरै समय लाग्ने गरेको उनीहरूको भनाइ छ।

कोरोनाभाइरसको सङ्क्रमण बढ्दै जाँदा सरकारले परीक्षण गर्ने प्रयोगशालाको सङ्ख्या बढाएर २० वटामा पुर्‍याइएको छ।

टेकुस्थित राष्ट्रिय जनस्वास्थ्य प्रयोगशालालाई दिनमा १,००० र अन्य १९ वटालाई २०० का दरले नमुना परीक्षणको जिम्मा दिइएको छ।

तर मन्त्रालयको तथ्याङ्कमा केही प्रयोगशालमा कुनै दिन एउटा पनि परीक्षण  नभएको र केहीमा १०० वटाभन्दा कम नमुनाको परीक्षण भएको देखिन्छ।

परीक्षण गर्ने कर्मचारीमा शारीरिक समस्या

परीक्षण गर्नुपर्ने नमुनाको सङ्ख्या बढ्दै जाँदा अब पूर्णस्वचालित पीसीआर उपकरणको विकल्प नरहेको राष्ट्रिय जनस्वास्थ्य प्रयोगशालाकी निर्देशक डा. रुना झा बताउँछिन्।

"अहिले पीसीआर मशीन भने पनि त्यसले आफैँले मात्र काम गर्ने त केवल अन्तिमको दुई घण्टामात्र हो। बाँकी आठ-नौ घण्टा त हातकै (मान्छेकै) काम हुन्छ। निरन्तर काममा खटिँदा हाम्रा कर्मचारीहरूमा घाँटी दुख्ने र हात दुख्ने समस्या आएको छ," उनले भनिन्।

त्यसैले अब प्रयोगशालाको क्षमता बढाउँदा स्वचालित उपकरण ल्याइनुपर्ने उनको तर्क छ।

डा> झाले यसबारे मन्त्रालयमा प्रस्ताव गरिसकिएको र चाँडै नै लागु हुनसक्ने बताइन्।

प्रादेशिक रूपमा सबै प्रदेशमा त्यस्ता स्वचालित उपकरण...


शीर्षक: कोरोना भाइरस नेपाल: पोजिटिभ भएपछि भरङ्ग भएको मन 'योगले सम्हाल्यो'\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

लुम्बिनी आयुर्वेदिक अस्पताल बुटवलमा कार्यरत वैद्य विष्णुहरि आचार्य योगीराजको दिनचर्या एकाएक परिवर्तन भएर क्वारन्टीन हुँदै आइसोलेशन सेन्टरमा केन्द्रित भएको हो।

छिमेकी मुलुक भारतमा कोरोनाभाइरस सङ्क्रमणको दर उच्च देखिन थालेपछि नेपालस्थित आफ्ना गाउँ फर्केकाहरूलाई १४ दिन क्वारन्टीनमा राख्न शुरू भएसँगै स्थानीय निकायहरूले त्यस्ता व्यक्तिलाई योग, नाचगान र जडीबुटी सेवन गराउन थालेका हुन्।

चैत्रको तेस्रो साता देखि क्वारन्टीनमा बसेकाहरूलाई योगाभ्यास गराउँदै आएका योगीराजले अहिले पनि त्यही काम गरिरहेका छन्।

तनाव व्यवस्थापन

"योगको काम तनाव व्यवस्थापन गर्ने हो। तनाव व्यवस्थापन हुने बित्तिकै मानिसले नकारात्मक कुरा सोच्न छाड्छ। नकारात्मक कुरा नसोचेपछि उसको आत्मबल त्यसै पनि बढ्छ," योगीराज भन्छन्।

नियमित रूपमा गर्ने योग र शारीरिक अभ्यासले कडा खालका लक्षण नदेखिएका कोरोनाभाइरस  सङ्क्रमितहरूलाई छिटै नै सङ्क्रमण मुक्त हुन सहयोग पुर्‍याएको विश्वास योगीराजको छ भने त्यस्तै विश्वास सङ्क्रमित भएर लामो समय आइसोलेशनमा बसेकाहरूमा पनि देखिन्छ।

सङ्क्रमित भएपछि २३ दिन बुटवलको एक आइसोलेशनमा बिताएर अहिले घर फर्केका बुटवलका एक युवा भन्छन्, "कोरोनाभाइरस सङ्क्रमण भएको थाहा पाएपछि शुरूमा त निकै डर लाग्यो तर केन्द्रमा गएपछि त्यहाँ आयोजना गर्ने गरिएका नाचगानदेखि नियमित शारीरिक अभ्यास तथा योग अभ्यासमा सहभागी हुन थालेपछि डर भाग्दै गयो।"

उनी थप्छन्, "केन्द्रमा गराइने शारीरिक अभ्यास र योगले मनोबल विस्तारै उच्च हुन थाल्यो अनि भाइरससँग लड्न सकिन्छ भन्ने लाग्न थाल्यो।

कोरोना भाइरस नेपाल: त्रासबीच सङ्गीतमा झुम्दै क्वारन्टीनवासी

त्यस्तै बुटवलको आइसोलेशन केन्द्रमा १४ दिन बिताएका एक युवाको अनुभव छ- केन्द्रमा गरिने योग अभ्यास तथा नाचगान औषधीको खुराक जस्तो लाग्थ्यो। योगले धेरै सङ्क्रमितको आत्मबल बढाउने काम गरेको छ।"

 "सङ्क्रमितहरूलाई बिहान ५ बजे उठाउनु अनि योग गराउनु त्यसपछि नाचगान गराउनु जस्ता काम सङ्क्रमित क्षेत्रका योग प्रशिक्षक तथा जनप्रतिनिधिहरूको लागि नियमित जस्तै हुन थालेको छ," बुटवल वडा नं ११ का वडा अध्यक्ष रामचन्द्र खनाल भन्छन्।

सरकारी निर्देशिका

प्रदेश नं ५ मा सङ्क्रमितको सङ्ख्या बढ्न थालेपछि यहाँको सामाजिक विकास मन्त्रालयले योगबाट तनाव व्यवस्थापन गर्नका लागि भन्दै एक निर्देशिका पनि जारी गरेको छ।

अहिले त्यही निर्देशिकालाई आधार बनाएर...


शीर्षक: कोरोना भाइरस नेपाल: प्रदेश नं ५ मा झन्डै आठ हजार जना क्वारन्टीनमा\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

अहिलेसम्म देशभरि आरडीटी विधिबाट झन्डै ४०,००० वटा परीक्षण गरिएको सरकारको भनाइ छ

मन्त्रालयका प्रवक्ता डा. विकास देवकोटाका अनुसार अहिलेसम्म सङ्क्रमितको सङ्ख्या ४९ छ। तीमध्ये १२ जना रोगमुक्त भएका छन्।

नियमित प्रेस ब्रीफिङमा बोल्दै उनले बागलुङमा भर्ना भएकी १९ वर्षीया किशोरी भाइरसमुक्त भएको प्रमाणित भएपछि शुक्रवार घर फिर्ता भएको जानकारी दिए।

चितवनमा भएका २७ वर्षीय सङ्क्रमित पुरुषले पनि  पीसीआर परीक्षणमा दुई चोटि भाइरसमुक्त देखिएकाले अस्पतालबाट बिदा पाएका छन्। उनकी आमामा भने अझै सङ्क्रमण बाँकी छ। । उनीहरू दुवै जना यूकेबाट नेपाल फर्किएका हुन्।

डा. देवकोटाका अनुसार अहिले विभिन्न स्थानमा भएका ३७ बिरामीको स्वास्थ्य सामान्य छ।

अहिलेसम्म पीसीआर विधिबाट ९,६६६ वटा र आरडीटी विधिबाट झन्डै ४०,००० परीक्षण गरिएको विवरण मन्त्रालयले दिएको छ।

को कहाँ छन्?

देशभरि १४,७३१ जना क्वारन्टीनमा रहेकोमा प्रदेश नं ५ मा भएका व्यक्तिको सङ्ख्या सर्वाधिक भएको जानकारी डा. देवकोटाले दिए।

उनका अनुसार त्यहाँ ७,९५६ मानिस क्वारन्टीनमा छन्। सबैभन्दा कम वाग्मती प्रदेशमा १३१ जना छन्।

भोजपुरमा क्वारन्टीनमा बसेका मानिसहरू

मन्त्रालयका अनुसार अहिले काठमाण्डू उपत्यकामा तीनसहित देशभरि ८७ जनालाई आईसोलेशन अर्थात् चिकित्सकीय निगरानीमा अलग्गै राखिएको छ भने लक्षण र अन्य विवरणका आधारमा २९० जना 'रेड जोन' मा परेका छन्।

गर्मी बढ्न थालेकाले क्वारन्टीनमा भएका केही व्यक्तिमा औलो रोग देखिएको भन्दै डा. देवकोटाले सबैलाई सतर्क हुन आग्रह गरे।

प्रदेश नं ५ मा सर्वाधिक व्यक्ति क्वारन्टीनमा भए पनि अहिलेसम्म कसैमा सङ्क्रमण पुष्टि भएको छैन।

कुन प्रदेशमा कति सङ्क्रमण?

पाँचवटा प्रदेशमा कोरोनाभाइरस सङ्क्रमण भेटिएको छ। तर प्रदेश नं ५ र कर्णाली प्रदेशमा भने अहिलेसम्म कोभिड-१९ का बिरामी भेटिएको छैन।

सर्वाधिक सङ्क्रमित प्रदेश नं १ मा छन्। विराटनगरस्थित कोशी अञ्चल अस्पतालमा सबै ३० सङ्क्रमित व्यक्तिलाई राखिएको छ।

उनीहरूमध्ये अधिकांशलाई उदयपुरमा फेला पारिएको हो। तीमध्ये धेरै जना भारतीय नागरिक हुन्।

झापा र भोजपुरमा भेटिएका सङ्क्रमितलाई पनि त्यहीँ लगेर राखिएको छ।

काठमाण्डू उपत्यकामा भएका सबै सङ्क्रमित निको भएर घर फर्किसकेका छन्। वाग्मती प्रदेशमा निको हुन बाँकी एक सङ्क्रमित महिला भरतपुर अस्पतालमा छिन्।

प्रदेश नं २ को वीरगन्जस्थित नारायणी अस्पतालमा भारतीय नागरिकसहित...


शीर्षक: कोरोना भाइरस नेपाल: प्रदेश नं ५ मा पहिलो पटक कोभिड-१९ देखियो, देशभरि सङ्क्रमितको कुल सङ्ख्या ५९\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

स्वास्थ्य मन्त्रालयले रूपन्देही र बाँकेमा एक-एक जना सङ्क्रमित भेटिएको शुक्रवार अपराह्ण जनाएको छ।

यससँगै नेपालमा कोभिड-१९ भएका व्यक्तिको सङ्ख्या ५९ पुगेको छ। तीमध्ये १६ जना निको भइसकेका छन्।

स्वास्थ्य मन्त्रालयका सहप्रवक्ता डा. समीरकुमार अधिकारीका अनुसार रूपन्देहीमा २५ वर्षीय पुरुष र बाँकेमा ६० वर्षीय पुरुषमा कोभिड-१९ पुष्टि भएको हो।

उनीहरू दुवैको स्वास्थ्यस्थिति सामान्य रहेको र उनीहरू स्वास्थ्यकर्मीको निगरानीमा रहेको  मन्त्रालयले बताएको छ।

अहिलेसम्म सातमध्ये कर्णालीबाहेक छवटा प्रदेशमा सङ्क्रमित फेला परेका छन्।

वैशाख १९ अपराह्णसम्मको तथ्याङ्क

५९कुल सङ्क्रमित

+२अघिल्लो दिनबाट वृद्धि

१२,५००+वटा परीक्षण (पीसीआर विधिबाट )

२४,९००+ जना देशभरि क्वारन्टीनमा

क्वारन्टीन र परीक्षणको स्थिति के छ?

नेपालमा अहिले २४,९०७ जनाभन्दा बढी मानिस क्वारन्टीनमा छन्।

तीमध्ये सर्वाधिक प्रदेश नं ५ मा १२,१६३ जना भएको स्वास्थ्य मन्त्रालयका प्रवक्ता डा. विकास देवकोटाले बताए।

सबैभन्दा कम वाग्मती प्रदेशमा ७०८ जना छन्।

सबैभन्दा बढी सङ्क्रमित व्यक्ति प्रदेश नं १ मा ३१ जना र प्रदेश नं २ मा आठ जना छन्।

स्रोतः स्वास्थ्य तथा जनसङ्ख्या मन्त्रालय

स्वास्थ्य मन्त्रालयका अनुसार अहिले काठमाण्डू उपत्यकामा पाँच सहित ९४ जनालाई चिकित्सकीय निगरानीमा अलग्गै राखेर उपचार गरिँदैछ।

स्वास्थ्य मन्त्रालयले अहिलेसम्म पीसीआर विधिबाट १२,५०० भन्दा बढी परीक्षण गरिएको जनाएको छ।

त्यसैगरी आरडीटी विधिबाट झन्डै ४७,८०० वटा परीक्षण गरिएको तथ्याङ्कले देखाउँछ।

को हुन् नयाँ सङ्क्रमित?

बाँकेमा सङ्क्रमण पुष्टि भएका व्यक्ति  ६० वर्षीय पुरुष हुन्। उनी नेपालगन्जको एकलैनीस्थित एउटा मस्जिदमा बस्ने गरेको जिल्ला स्वास्थ्य कार्यालय जनाएको छ।

बीबीसी संवाददाता विमला चौधरीका अनुसार मस्जिदमा परीक्षणका लागि बुधबार दिउँसो  ११ जनाको नमुना सङ्कलन गरिएको थियो।

अहिलेसम्म देशभरि आरडीटी विधिबाट ४७,००० वटाभन्दा बढी परीक्षण गरिएको सरकारको भनाइ

भेरी अस्पतालको प्रयोगशालामा पीसीआर प्रविधिबाट गरिएको परीक्षणमा नौ जनामा कोरोनाभाइरस देखिएन भने एक जनाको परिणाम आउन बाँकी भएको बताइएको छ।

सङ्क्रमित व्यक्तिलाई खजुरास्थित क्यान्सर अस्पतालको आईसोलेशन वार्डमा राखेर उपचार सुरु गरिएको अधिकारीहरूले बताएका छन्।

नेपालगन्जमा सङ्क्रमित भेटिएपछि बाँके प्रशासनले यहाँका मस्जिदमा निगरानी...


शीर्षक: कोरोना भाइरस नेपाल: प्रदेश १ का मुख्यमन्त्री भन्छन्, 'भाइरसबारे जनचेतना फैलाउनै गार्‍हो भयो'\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

कोरोनाभाइरसको प्रकोप सुरु भएपछि सङ्घीय, प्रान्तीय र स्थानीय तीनै तहका सरकारहरू महामारी नियन्त्रणको प्रयासमा छन्।

उनीहरूबीचको सहकार्य र व्यवस्थापनमा विद्यमान चुनौती र आगामी योजनाबारे बीबीसी नेपालीका सम्वाददातासँगको कुराकानीका क्रममा मुख्यमन्त्री राईले यस्तो बताएका हुन्।

कुराकानी सुन्न माथिको तस्बिरमा 'प्ले बटन' थिच्नुहोस्।


शीर्षक: कोरोना भाइरस नेपाल: प्रधानमन्त्री ओलीका तीनजना सल्लाहकारमा कोरोनाभाइरस सङ्क्रमण\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

प्रमुख राजनीतिक सल्लाहकार विष्णु रिमाल र परराष्ट्र मामिला सल्लाहकार राजन भट्टराईले ट्वीटमार्फत् एवं प्रेस सल्लाहकार सूर्य थापाले फेसबुकमार्फत् आफूमा सङ्क्रमण भएको जनाएका हुन्।

सूर्य थापाले फेसबुकमा लेखेका छन्: "हिजोको पीसीआर परीक्षणले ममा कोरोना-पोजिटिभ देखियो। यसबीचमा सम्पर्कमा रहनुभएका सबै मित्रहरूले विशेष सावधानी अपनाउन आग्रह गर्दछु।"

यसअघि प्रधानमन्त्रीको नियमित स्वास्थ्यजाँचमा निकट रूपमा संलग्न चिकित्सक दिव्या सिंह शाहलाई समेत सङ्क्रमण देखिसकिएको छ।

बीबीसीसँग कुरा गर्दै थापाले आफूहरूमा कुनै लक्षणहरू भने नदेखिएको र आफूहरू घरमै आइसोलेशनमा बसेको बताए।

प्रधानमन्त्रीको अवस्था के छ?

प्रेस सल्लाहकार सूर्य थापाले प्रधानमन्त्रीको समय समयमा कोरोनाभाइरस परीक्षण हुने गरेको बीबीसीलाई बताए।

"हिजो हामीहरूले परीक्षण गर्दा भने प्रधानमन्त्रीको स्वाब लिइएको थिएन। चिकित्सकहरूको सल्लाह अनुसार पुन: प्रधानमन्त्रीको समेत जाँच गर्न सकिनेछ।"

यसबीचमा प्रधानमन्त्रीले आफ्ना भेटघाटलाई सीमित पारेको र आफूहरूले भेट्दा समेत सावधानी अपनाउने गरेको सल्लाहकार थापाले बताए।

उनले थपे: "पछिल्ला दिनमा प्रधानमन्त्री आइसोलेशन जस्तै अवस्थामा हुनुहुन्छ।"

तर प्रधानमन्त्री केपी शर्मा ओलीले शुक्रवार एक कार्यक्रमलाई अनलाइनमार्फत् सम्बोधन गर्दा प्रेस सल्लाहकार सूर्य थापा उनको नजिकै बसेको तस्बिर उनकै ट्विटरमा देखिएको थियो।

जसमा थापाले मास्क लगाएका थिए तर प्रधानमन्त्रीले भने लगाएका थिएनन्।

प्रधानमन्त्रीका एकजना स्वकीय सचिव र बालुवाटारका सुरक्षाकर्मी र सवारी चालकसहित अन्य केहीमा समेत सङ्क्रमण देखिएको बताइएको छ।


शीर्षक: कोरोना भाइरस नेपाल: प्रधानमन्त्री भन्छन् 'सङ्क्रमणका विषयमा गैरजिम्मेवारीपन देखियो'\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

प्रधानमन्त्री केपी ओली

नेपाल चिकित्सक सङ्घका अध्यक्ष डा. लोचन कार्कीले भने: "एकैपटक लकडाउन खुल्यो भन्दा  जनतामा गलत अर्थ दिने सन्देश गएको छ। आंशिक लकडाउन लामो समय राखिराख्नुपर्छ।"

डा. कार्कीका अनुसार बैठकमा उपस्थित झण्डै डेढ दर्जन विज्ञहरूले थप दुई साता देशव्यापी लकडाउन लगाउनुपर्ने, स्थानविशेषको प्रभाव हेर्दै ती ठाउँमा मात्र लकडाउन लगाउन सकिनेदेखि केहीसमय कर्फ्यु नै लगाउनुपर्ने सुझाव दिएका थिए।

काठमाण्डूमा सङ्क्रमितको सङ्ख्या बढ्दा विज्ञहरू किन चिन्तित

काठमाण्डू उपत्यकामा ६२ सहित थप २५९ जनामा कोरोनाभाइरस, एक जनाको मृत्यु

प्रधानमन्त्रीले लकडाउन खुलाइएपछि 'सङ्क्रमण अस्वभाविक रूपले बढ्न खोजेको हो कि होइन' भनेर जिज्ञासा राखेको अर्का एक विज्ञको भनाइ थियो।

"परीक्षण पनि बढेकोले देखिएको यो स्वभाविक अवस्था हो। तर त्यसो भन्दैमा ढुक्क भएर बस्ने वा हेलचेक्र्याईँ गर्ने अवस्था भने होइन," अर्का सहभागी विज्ञ समीरमणि दीक्षितले भने।

"तर पहिलेजस्तो पूर्ण लकडाउनमा जान चाहीँ उपयुक्त नहुने हामीहरू धेरैको सुझाव थियो। बरु सुरक्षित रहने मापदण्डलाई कसरी कडा कार्यान्वयन गर्ने भन्नेमा सरकारी जोड हुनुपर्ने हामीले सुझायौँ।"

लकडाउन खुलेपछि कोरोनाभाइरस महामारीको पछिल्लो अवस्थाबारे प्रधानमन्त्री ओलीले आफ्नो सरकारी निवास बालुवाटारमा जनस्वास्थ्यसँग सम्बन्धित विभिन्न विज्ञहरूसँग परामर्श गरेका हुन्।

विज्ञहरूले थप यस्ता सुझाव दिए:

- परीक्षण गरिएका शङ्कास्पद मानिसहरूलाई रिपोर्ट नआउँदासम्म यात्रा गर्न दिन नहुने

- आंशिक लकडाउन कायम राख्दै त्यसका सम्भावित चरणहरू स्पष्ट पार्नुपर्ने

- विदेशबाट आएकाहरूबाट सङ्क्रमण सर्ने घटना रोक्न देशभित्रकै विभिन्न नाका र देश छिर्ने नाकामा अनुगमन प्रभावकारी गर्नुपर्ने

- काठमाण्डूमा थप 'हटस्पट'को पहिचान गर्न समुदाय स्तरमा परीक्षण बढाउने

- सवारी यातायातमा जोरविजोर प्रणाली उपयुक्त हुने

- रेष्टुराँहरूमा भइरहेका त्यहीँ बसेर खानेजस्ता नियम दुरूपयोगको अनुगमनका साथै र नियम नमान्नेलाई कारबाही हुनुपर्ने

- सङ्क्रमित स्वास्थ्यकर्मीको उद्धार, उपयुक्त उपचार र मनोबल बढाउने कामलाई उच्च प्राथमिकता दिनुपर्ने

उक्त परामर्श बैठकमा प्रमुख प्रतिपक्षी नेपाली कङ्ग्रेसका सभापति शेरबहादुर देउवा र जनता समाजवादी पार्टीका अध्यक्ष महन्थ ठाकुर पनि  सहभागी थिए।

मङ्गलवारसम्म नेपालमा कोरोनाभाइरस सङ्क्रमितहरूको सङ्ख्या २१,००९ र...


शीर्षक: कोरोना भाइरस नेपाल: प्रहरीको निसानामा सरकारविरोधी प्रदर्शन\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

बिहीवार काठमाण्डूको बालुवाटारस्थित प्रधानमन्त्री निवासनजिकै भएको प्रदर्शनमा भिड नियन्त्रणका लागि प्रहरीले बल प्रयोग गरेको छ।

प्रदर्शनकारीहरूले कोरोनाभाइरस नियन्त्रणका लागि सरकारले गरेको खर्च पारदर्शी बनाइनुपर्ने र पीसीआर विधिबाट गरिने परीक्षणको दायरा बढाउनुपर्ने लगायतका माग राख्दै नाराबाजी गरेका थिए।

हेर्नुहोस् सामाजिक सञ्जालमा प्रेषित भिडिओमा आधारित यो सामग्री।

अनि यो पनि


शीर्षक: कोरोना भाइरस नेपाल: प्लाज्मा थेरापी के हो?\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

प्लाज्मा थेरापीले उपचार सफल बनाएको दाबी गरिए पनि विज्ञले प्लाज्मा थेरापीले मात्रै उपचार सफल भएको भन्ने ठोस आधार नरहेको बीबीसीलाई बताएका छन्।

प्लाज्मा थेरापी के हो र यो कसरी गरिन्छ त?

हेर्नुस् सृजना श्रेष्ठले बनाएको एक भिडिओ।

अनि यो पनि:


शीर्षक: कोरोना भाइरस नेपाल: फेरि जोरबिजोर प्रणाली लागु\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

बुधवार साँझ एक विज्ञप्ति प्रकाशित गर्दै गृहमन्त्रालयले बिहीवारदेखि लागु हुने गरि काठमाण्डू उपत्यका र कोभिड-१९ को दुई सयभन्दा धेरै सक्रिय सङ्क्रमितहरू भएका जिल्लामा अत्यावश्यक सेवा बाहेकका सार्वजनिक तथा निजी सवारी साधनहरू जोरबिजोर नम्बरका आधारमा सञ्चालन गर्ने व्यवस्था गरिने उल्लेख छ।

"यस वर्गमा पर्ने जिल्लाका शहरी इलाकामा जिल्लाभित्रसमेत बेलुका ९ बजेदेखि बिहान ५ बजेसम्म आवागमन बन्द गर्ने," विज्ञप्तिमा जनाइएको छ।

मास्क नलगाउनेलाई दण्ड

गृहमन्त्रालयको विज्ञप्तिमा मास्क नलगाउने वा जनस्वास्थ्य मापदण्डको उल्लंघन गर्ने व्यक्तिलाई दण्ड जरिवाना गरिने उल्लेख छ।

जनस्वास्थ्य मापदण्ड तथा सुरक्षा मापदण्डको उल्लंघन गर्ने व्यक्ति, समूह तथा संस्था भए सो को सञ्चालक समेतलाई कारबाही गर्ने मन्त्रालयले जनाएको छ।

साथै काठमाण्डू उपत्यका प्रवेश गर्ने अत्यावश्यक ढुवानी बाहेकका अन्य सबै यात्रुवाहक सवारी साधनहरूलाई बेलुका ७ बजेदेखि बिहान ७ बजेसम्म आवागमन निषेध गरिएको व्यवस्थालाई कडाइका साथ पालना गरिने जनाइएको छ।

अन्तर्राष्ट्रिय सीमा नाकामा आवतजावतलाई कडाइका साथ निषेध गर्नुका साथै होटल, रेस्टुराँमा हुने सामूहिक भोज, पार्टी, सेमिनार वा सामूहिक भेलाजस्ता कार्यपनि निषेध गर्ने उल्लेख छ।

नेपालका विभिन्न स्थानमा थप ३८१ जनामा कोभिड-१९ पुष्टि भएको जानकारी स्वास्थ्य तथा जनसङ्ख्या मन्त्रालयले बुधवार दिएको छ।

अहिलेसम्म देशभरि सङ्क्रमितको कुल सङ्ख्या २१,३९० र सक्रिय सङ्क्रमण भएका व्यक्तिको सङ्ख्या ६,१७४ पुगेको छ।


शीर्षक: कोरोना भाइरस नेपाल: बढ्दो सङ्क्रमणबीच हवाई उडान र सीमानाकाबारे सीसीएमसीले गर्‍यो यस्तो सिफारिस\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

आन्तरिक टर्मिनलको एक दृश्य

मन्त्री हृदयेश त्रिपाठीले भने, "विदेशबाट आउने सबै उडान रोक्ने भन्ने होइन। जहाँ कोरोनाभाइरसको सङ्क्रमण बढी छ ती देशका उडान रोक्नका लागि सिफारिस भएको छ।"

नेपालमा कोरोनाभाइरसको सङ्क्रमण थप फैलिन नदिनका लागि सङ्क्रमण बढी भएका देशहरूबाट आउने यात्रु र सबै नियमित आन्तरिक उडान रोक्नका लागि सीसीएमसीले सिफारिस गरेको प्रधानमन्त्री कार्यालयका सचिव खगराज बरालले बताए।

उनले भने, "अनुगमनका क्रममा त्रिभुवन विमानस्थलको आन्तरिक टर्मिनलमा स्वास्थ्य मापदण्ड नअपनाएको पाइयो। दैनिक हजारौँ मानिस हवाई मार्गबाट आउजाउ गर्दा मानिसको आवागमन रोकिएन।"

कहिलेदेखि उडान बन्द?

कहिलेदेखि हवाई उडान बन्द गर्ने भन्ने विषयमा सीसीएमसीले कुनै सिफारिस गरेको छैन।

मन्त्री त्रिपाठीका अनुसार आदेश गर्ने अधिकार मन्त्रिपरिषद्‌मा निहित रहेकाले सीसीएमसीले उडान बन्द गर्ने मितिको निर्णय नलिएको हो।

नेपालमा कोरोनाभाइरसको सङ्क्रमण भयावह बनिरहेकाले जनस्वास्थ्यका मापदण्ड पालना गर्न स्वास्थ्य तथा जनसङ्ख्या मन्त्रालयले शुक्रवार अपील जारी गरेको थियो।

उनले भने, "यो अधिकार मन्त्रिपरिषद्को भएकाले कुन दिनबाट बन्द गर्ने भन्ने कुरा सीसीएमसीले गरेन। तर उडान बन्द गर्नुपर्छ भनेर सिफारिस गरेको हौँ।"

उनले सीसीएमसीको सिफारिसका बारेमा सर्वसाधारणले थाहा पाएकाले मन्त्रिपरिषद्ले थोरै समय दिएर बन्द गर्न सक्ने बताए।

त्रिपाठीका अनुसार सोमवार बस्ने मन्त्रिपरिषद् बैठकले सीसीएमसीको सिफारिसको विषयमा निर्णय लिन सक्छ।

प्रधानमन्त्री कार्यालयका सचिव बरालले ७२ घण्टाको समय दिएर उडान बन्द हुने सम्भावना रहेको बताए।

नियमित उडान बन्द गरेर आपत्‌कालीन उडान भने गर्न दिइने बरालले बताए।

तेह्र नाका मात्र खुल्ला राखिने

शुक्रवार बसेको सीसीएमसीको बैठकले नेपालको भारततर्फ खुलेका ३५ नाकामध्ये १३ वटा मात्रै सञ्चालनमा ल्याउन मन्त्रिपरिषद्‌मा सिफारिस गरेको छ।

कोरोनासङ्क्रमणको पहिलो लहरका बेला बन्द गरिएका तर पछि मन्त्रिपरिषद्ले खुल्ला गर्दै लगेका २२ वटा नाका पूर्ण रूपमा बन्द गर्ने सीसीएमसीको सिफारिस छ।

काँकडभिट्टा, जोगवनी, पशुपतिनगर, भिठ्ठामोड, गौर, वीरगञ्ज, बेलहिया, कृष्णनगर, जमुनाहा, झुलाघाट, कोलुघाट, गौरीफन्टा र गड्डाचौकी नाका खुल्ला राखेर आवागमन चालु राख्ने सिफारिस सीसीएमसीले गरेको छ।

सङ्क्रामक रोग बढिरहेछ कि छैन भन्ने थाहा दिने 'आर' के हो

खुला राखिने प्रत्येक...


शीर्षक: कोरोना भाइरस नेपाल: बारा र बाँकेमा जिल्लामा व्यवसाय सञ्चालन गर्ने अनुमति, पर्सामा शुक्रवारदेखि जोर-बिजोर प्रणाली\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

बाराका प्रमुख जिल्ला अधिकारी रुद्रप्रसाद पण्डितले विज्ञप्ति जारी गर्दै आलोपालो प्रणालीअनुसार व्यवसाय सञ्चालन गर्न निर्देशन दिएका छन्।

पर्साको वीरगन्ज र अन्य क्षेत्रमा शुक्रवारदेखि जोर-बिजोर प्रणाली लागु गरेर व्यापार-व्यवसाय सञ्चालन गर्न दिइने जिल्ला प्रशासन कार्यालय पर्साले जनाएको छ।

कोरोनाभाइरस महामारी फैलिन नदिन सरकारले लगाएको लकडाउनका कारण बारा र पर्सामा पनि उद्योगधन्दाहरू हप्तौँदेखि बन्द थिए।

लकडाउनका कारण आफ्नो व्यवसाय धराशायी भएको भन्दै उद्योगी तथा व्यापारीहरूले विरोध गर्न थालेका थिए।

किन दिइयो अनुमति?

सरकारले गत चैत ११ देखि चरणबद्ध रूपमा लगाएको लकडाउन जेठ २० गते सम्म कायम थियो।

उक्त अवधि सकिएपछि स्थानीय प्रशासनले व्यवस्थित रूपमा व्यवसाय सञ्चालन गर्न अनुमति दिएको बताइएको छ।

लकडाउनका कारण अर्थतन्त्रमा परेको परेको असरलाई दृष्टिगत गर्दै जोर-बिजोर प्रणालीअनुसार व्यवसाय सञ्चालनको अनुमति दिइएको पर्साका सहायक प्रमुख जिल्ला अधिकारी ललितकुमार बस्नेतले बताए।

बारामा जिल्ला सुरक्षा समितिको बैठक बसी उक्त निर्णय गरिएको बताइएको छ।

तर व्यवसाय तथा पसलहरू सञ्चालन गर्दा तोकिएको प्रावधान पालना नगरेमा सेवा वा व्यवसाय बन्द गराई सङ्क्रामक रोग नियन्त्रण ऐन २०२० तथा प्रचलित कानुनबमोजिम कारबाही चेतावनी प्रशासनले दिएको छ।

प्रदेश नं २ का दुई जिल्ला बारा र पर्सामा दर्जनौँ व्यक्तिमा कोरोनाभाइरस सङ्क्रमण पुष्टि भएको छ। धेरै मानिस अहिले पनि क्वारन्टीनमा छन्।

सडक तथा पसलमा भिडभाड बढ्न थालेपछि सङ्क्रमण झन् फैलिने हो कि भन्ने चिन्ता सर्वाधारणमा देखिएको छ।

बाँकेमा पनि अनुमति

बाँकेमा सर्वदलीय र सर्वपक्षीय बैठकपछि प्रशासनले बिहीवारदेखि आलोपालो पसलहरू खोल्ने अनुमति दिएको छ।

सर्वसाधारणको मागलाई दृष्टिगत गरी लकडाउनलाई व्यवस्थति गर्दै व्यवसाय सञ्चालन गर्न दिने निर्णय गरिएको जानकारी बाँकेका सहायक प्रमुख जिल्ला अधिकारी हरि प्याकुरेलले जानकारी दिएका छन्।

प्रशासनले जारी गरेको सूचनाअनुसार आइतवार र बुधवार मोबाइल, इलेक्ट्रोनिक्स, स्टेशनरी, फोटो स्टुडियो, छापाखाना, फर्निचर, फर्निचर तथा भाडा पसल अनि मङ्गलवार र शुक्रवार अटोमोबिल, कोल्डस्टोर, मोटरसाइकल तथा अन्य पसल सञ्चालन हुने पाउनेछन्।

सोमवार र बिहीवार कपडा, फ्यान्सी, जुत्ता, कस्मेटिक, चस्मा तथा गरगहनाका पसल सञ्चालन हुने पाउनेछन्।

औषधि पसल, दैनिक उपभोग्य सामग्री, निर्माण सामग्री,...


शीर्षक: कोरोना भाइरस नेपाल: बालबालिका सङ्क्रमित हुने क्रम बढ्दो, कान्ति बाल अस्पतालमा गत हप्ता एक जनाको मृत्यु\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

झाडाबान्ता लागेर अचेत भएको अवस्थामा पुर्‍याइएका ती बालकको सुरुमा एउटा निजी प्रयोगशालामा कोरोनाभाइरसको परीक्षण गर्दा नेगेटिभ आयो। तर उनको अवस्था झन् गम्भीर बन्दै गयो।

पहिलो परीक्षण गरिएको तीन दिनपछि फेरि कान्ति अस्पतालले परीक्षण गर्दा कोरोनाभाइरस पुष्टि भएको कान्ति बाल अस्पतालका कन्सल्टेन्ट डा. कृष्णप्रसाद बिष्टले बीबीसीलाई बताए।

झन्डै दुई साताअघि कोरोनाभाइरस सङ्क्रमित बालबालिकाको सङ्ख्या शून्य रहेको कान्ति बाल अस्पतालमा अहिले चार जना कोभिडका लागि उपचाररत रहेको उनले बताए।

"अहिले त बालबालिकाको परीक्षण बाबुआमामा कोरोनाभाइरस देखिए वा कन्ट्याक्ट ट्रेसिङमा परेर वा बालबालिका नै सिकिस्त भए मात्रै गर्ने गरिएको छ," नेपाल पेडियाट्रिक सोसाइटीका अध्यक्ष पनि रहेका डा बिष्टले बीबीसीलाई भने।

कान्ति बाल अस्पतालमा आएका बिरामीको कोरोनाभाइरस परीक्षण सङ्ख्या पनि बढेको उनले बताए।

पहिलाभन्दा बालबालिकामा सङ्क्रमण कति फरक?

गत वर्ष २० वर्षभन्दा कम उमेरका कोरोनाभाइरस सङ्क्रमितको सङ्ख्या आठ प्रतिशतभन्दा तल रहेकोमा अहिले त्यही उमेर समूहमा सङ्क्रमितको प्रतिशत १० प्रतिशतभन्दा माथि जाने देखिएको इपियोडिमियोलोजी तथा रोग नियन्त्रण महाशाखाका निर्देशक डा. कृष्णप्रसाद पौडेलले बताए।

उनका अनुसार खासगरी सहरी क्षेत्रमा सङ्क्रमितको सङ्ख्या धेरै छ।

उनले भने, "पोखरामा १८ वर्षभन्दा मुनिकामा करिब ५० प्रतिशत देखिएको छ। काठमाण्डू उपत्यकामा चाहिँ १० देखि २० वर्षको १० प्रतिशत जति र १० वर्षभन्दा कम उमेरकामा छ प्रतिशतजति छ।"

प्रारम्भिक तथ्याङ्क हेर्दा बालबालिकामा सङ्क्रमण बढिरहेका बेला उनीहरूलाई सङ्क्रमणको जोखिम रहेको विद्यालय बन्द गर्नु ठिक हुने स्वास्थ्यविद्हरू बताउँछन्।

"हाम्रा विद्यालयहरू हेर्दा उनीहरूले स्कूलको बसमा वा कक्षा कोठामा बालबालिकालाई कम्तीमा दुई मिटरको दूरीमा राख्न सम्भव हुन्छ जस्तो देखिँदैन," डा. बिष्टले भने।

बालबालिकामा कोरोनाभाइरसको सङ्क्रमण बढिरहेका बेला विद्यालयहरू कसरी सञ्चालन गर्ने भन्नेबारे सोमवार शिक्षा मन्त्रालयले शिक्षक सङ्घ, अभिभावक सङ्घ, निजी विद्यालयका सङ्गठनहरूसँग छलफल गरेको थियो।

स्वास्थ्यविद्हरूले अहिले तत्कालका लागि बालबालिकाको सङ्क्रमण रोक्नका लागि विद्यालय बन्द गर्न सुझाए पनि विद्यालय सञ्चालकहरूले त्यसो नगर्न मानिरहेका छैनन्।

के परिवर्तनले कोरोनाभाइरसलाई झन् घातक बनाउँछ?

बालबालिकामा कस्तो लक्षण?

पहिलाको भन्दा...


शीर्षक: कोरोना भाइरस नेपाल: बालबालिकामा कोभिड सङ्क्रमण बढ्दो, जोगाउन चिकित्सकको यस्तो छ सुझाव\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

स्वास्थ्य मन्त्रालयको तथ्याङ्क अनुसार गएको सात दिनमा पीसीआर र एन्टिजन परीक्षण गरी कुल १०,६३५ जना सङ्क्रमित थपिएका छन्।

त्यसमा नौ वर्षसम्मका २२३ जना र १० देखि १९ वर्षसम्मका ८६५ जना छन्। प्रतिशतका हिसाबले त्यो क्रमशः २.१ र ८.१ प्रतिशत हो।

चिकित्सकहरूले कोरोनाभाइरस सङ्क्रमणको दोस्रो लहरले पहिलेभन्दा तुलनात्मक रूपमा बालबालिकालाई बढी प्रभाव पारिरहेको बताएका छन्।

नेपालमा हाल कोरोनाभाइरसको यूके भेरिअन्ट र डबल म्युटन्ट भेरिअन्ट देखा परेको सरकारले जनाएको छ।

वयस्क व्यक्तिहरूको तुलनामा बालबालिकाको कोभिड १९ परीक्षण कम भएको हुँदा सङ्क्रमित बालबालिकाको सङ्ख्या अझ बढी हुन सक्ने ठानिएको छ।

अस्पतालको अवस्था के छ?

कोरोनाभाइरसबाट सङ्क्रमित हुने बालबालिकाहरूको सङ्ख्या बढ्ने क्रममा रहेता पनि हालसम्म अस्पतालमै पुर्‍याउनु परेका बालबालिकाहरूको सङ्ख्या भने कम नै रहेको बीबीसीले सम्पर्क गरेको काठमाण्डूका केही अस्पतालले जनाएका छन्।

पाटन स्वास्थ्य विज्ञान प्रतिष्ठानका निर्देशक प्राध्यापक डा. रवि शाक्यका अनुसार त्यहाँ हाल १४ वर्ष मुनिका छ जना बिरामी भर्ना भएका छन्।

उनीहरू सबै पछिल्लो दुईदेखि तीन दिनमा भर्ना भएको र उनीहरूको अवस्था सामान्य नै रहेको शाक्यले बताए।

"तर समग्रमा हेर्दा चाहिँ यसअघि भन्दा अहिले भर्ना हुन आउने बिरामी बढी गम्भीर अवस्था भएर आएका छन्," उनले भने।

बालबालिकाको धेरै परीक्षण नभएकोले अहिले देखिएभन्दा बढी सङ्क्रमित भएको हुन सक्ने बताइन्छ

त्रिभुवन विश्वविद्यालय शिक्षण अस्पतालका कार्यकारी निर्देशक प्राध्यापक डा. दिनेश काफ्लेका अनुसार पहिले दुईदेखि तीन प्रतिशतमा सङ्क्रमण पुष्टि हुन्थ्यो भने अहिले त्यो दर बढेको छ।

"तर बिहीवार मात्रै १५० जनाको परीक्षण गर्दा ४१ जना सङ्क्रमित भर्ना हुनुहुन्छ," उनले भने।

हाल त्यहाँ बालबालिका भर्ना नभएको भए पनि उनीहरूका लागि छुट्टै वार्डको व्यवस्था गरिएको काफ्लेले जानकारी दिए।

कान्ति बाल अस्पतालमा यो महिना हालसम्म चार जना बालबालिकामा कोरोनाभाइरस सङ्क्रमण पुष्टि भएको अस्पतालका फोकलपर्सन डा. कृष्णप्रसाद बिष्टले जानकारी दिए।

कान्ति कोरोना अस्पताल नरहेकाले बाहिरबाट कोरोनाभाइरस सङ्क्रमित भएकाहरूलाई भर्ना नगरिएको तर भर्ना भएका बिरामीहरूमा लक्षण देखिए मात्रै परीक्षण गरी उपचार गरिएको उनले जानकारी दिए।

अभिभावकले ध्यान दिनुपर्ने कुरा

इपिडिमियोलोजी तथा रोग नियन्त्रण महाशाखाका निर्देशक...


शीर्षक: कोरोना भाइरस नेपाल: बालबालिकामा सङ्क्रमण बढ्दो, कसरी जोगाउने\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

कुल सङ्क्रमितमध्ये बालबालिकामा सङ्क्रमणको दर बढ्दै गएको स्वास्थ्य तथा जनसङ्ख्या मन्त्रालयले जनाएको हो।

मन्त्रालयको तथ्याङ्क अनुसार सङ्क्रमितको सङ्ख्या १४,५०० नाघ्दा १८ वर्षमुनिका करिब २,१०० जनामा सङ्क्रमण देखिएको थियो।

दश वर्षमुनिका सङ्क्रमित बालबालिकाको सङ्ख्या ५०० नाघेको थियो।

अभिभावकलाई आग्रह

हालसालै कोरोनाभाइरसका कारण त्रिभुवन विश्वविद्यालय शिक्षण अस्पतालमा उपचार गराइरहेका एकजना ४९ दिनका शिशुको मृत्यु भएको छ।

त्यस्तै सुदूरपश्चिम प्रदेशमा मात्रै नौ वर्ष मुनिका १७५ जना बालबालिकामा कोरोनाभाइरसको सङ्क्रमण पुष्टि भएको थियो।

सङ्क्रमण देखिएका सबै बालबालिका आमाबाबुसँगै भारतबाट फर्किएका रहेको मन्त्रालयले जनाएको छ।

बालबालिकामा सङ्क्रमण बढ्दै जाँदा मन्त्रालय र चिकित्सकहरूले त्यसबारे सचेत रहन अभिभावकहरूलाई आग्रह गरेका छन्।

मन्त्रालयका सहप्रवक्ता डा. समीरकुमार अधिकारीका अनुसार धेरैजसो सङ्क्रमित बालबालिकाहरू भारतबाट बाबुआमासँगै आएका वा यता आएपछि सरेका छन्।

बालबालिकामा सङ्क्रमण बढ्दै जानुको कारण उनीहरूलाई हुर्काउने हाम्रो शैली हुन सक्ने उनले बताए।

डा. अधिकारीले भने, “कोरोनाभाइरसको सङ्क्रमणबाट जोगाउन सङ्क्रमण भएका वा सम्भावित सङ्क्रमित व्यक्तिलाई सन्तानबाट टाढा रहनुपर्छ भन्ने चेत नभएकोले पनि यस्तो भएको हुन सक्छ।”

कारक

शुक्रराज ट्रपिकल तथा सरुवा रोग अस्पतालका डा. शेरबहादुर पुनका अनुसार नेपालका बालबालिकामा सङ्क्रमण देखिने सङ्ख्या हेर्दा उनीहरूलाई बाबुआमाले जोगाउनुपर्ने देखिएको बताउँछन्।

उनी भन्छन्, “आमाबाबुले आफ्नो जुठो खानेकुरा बच्चालाई खान दिने लगायतका हाम्रा पुराना बानीव्यवहारका कारणले पनि बालबालिकामा सरेको हुन सक्छ।”

अहिलेसम्मको सङ्क्रमित बालबालिकाको सङ्ख्या हेर्दा आत्तिनुपर्ने खालको नभए पनि अभिभावकहरू सचेत हुनुपर्ने उनी बताउँछन्।

“बालबालिकालाई खाना खुवाउँदा छुट्टै भाँडामा खुवाउनुपर्छ, जुठो खुवाउनु हुँदैन। सङ्क्रमणका लक्षण देखिएका छन् भने बालबालिकाबाट आमाबाबु वा नजिकका आफन्त टाढा बसिदिनुपर्छ।"

"कोरोनाभाइरसको सङ्क्रमण हुनसक्ने सबै क्रियाकलापमा बालबालिकाबारे सोचेर सचेत हुनुपर्छ,” डा. पुनले भने।

बालबालिका जहाँतहीँ गएर खेल्ने भएकोले जथाभावी थुक्न नहुने, उनीहरूको अगाडि खोक्दा वा हाच्‍छिउँ गर्दा सचेत हुनुपर्ने उनी बताउँछन्।

कसरी जोगाउने?

“सङ्क्रमण भए पनि नभए पनि बालबालिकासँग खेल्दा साबुनपानीले...


शीर्षक: कोरोना भाइरस नेपाल: बाह्र सयभन्दा बढी सङ्क्रमित थपिएसँगै नेपालमा कुल सङ्क्रमण ५० हजार नाघ्यो\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

बिहीवारको यो तथ्याङ्कसँगै नेपालमा कुल कोरोनाभाइरस सङ्क्रमितको सङ्ख्या ५०,४६५ र निको हुनेको सङ्ख्या ३५,७०० पुगेको छ।

मन्त्रालयका अनुसार नेपालमा कोरोनाभाइरस सङ्क्रमणबाट मुक्त हुने दर लगभग ७१ प्रतिशत छ।

अहिलेसम्म नेपालमा ३१७ जनाको कोभिड-१९ का कारण मृत्यु भएको मन्त्रालयका प्रवक्ता डा. जागेश्वर गौतमले बताए।

अहिले नेपालमा १४,४४८ जना सक्रिय सङ्क्रमित छन् जसमध्ये ६,४३८ घरमै छन् भने बाँकी ८,०१० संस्थागत आइसोलेशनमा छन्।

सङ्क्रमितहरूमध्ये १६५ जना सघन उपचार कक्षमा र २१ जना भेन्टिलेटरमा उपचाररत छन्।

क्वारन्टीनमा ५,६०७ जना रहेका छन्।

यो अवधिमा ११,१४४ पीसीआर परीक्षण गरिएको मन्त्रालयले जनाएको छ।

सङ्क्रमित कहाँका कति?

बिहीवार थपिएका सङ्क्रमितमध्ये सबैभन्दा बढी काठमाण्डू जिल्लाका ४९५ जना रहेका छन्।

भक्तपुरमा ३४ र ललितपुरमा ४३ गरी उपत्यकाका जिल्लामा कुल ५७२ जना सङ्क्रमित थपिएका छन्।

त्यस्तै सप्तरीमा ३५, सर्लाहीमा ४२, काभ्रेमा ३६, मकवानपुरमा ३५, कपिलवस्तुमा ४४, नवलपसारीमा ३७, बाँकेमा ७० र रूपन्देहीमा ५१ जना सङ्क्रमित थपिएका छन्।

अहिले ५०० भन्दा बढी सङ्क्रमित भएका सात जिल्लाहरूमा सुनसरी, सर्लाही, काठमाण्डू, चितवन र रूपन्देही रहेका छन्।

सक्रिय सङ्क्रमण नभएका जिल्लाहरूमा सोलुखुम्बु, मनाङ, मुस्ताङ, म्याग्दी, डोल्पा, मुगु र हुम्ला रहेका छन्।

मृतक कुन जिल्लाका?

बिहीवार मृत्यु पुष्टि भएका मध्ये काठमाण्डूमा ५५ वर्षीया महिला, ५९ वर्षीय पुरुष र ८३ वर्षीय पुरुष रहेका छन्।

त्यस्तै चितवनका ६२ वर्षीय र कपिलवस्तुमा २९ वर्षीय पुरुषको पनि गत २४ घण्टामा मृत्यु भएको छ।

कोभिड-१९ हुँदा मान्छेको शरीरमा के हुन्छ?


शीर्षक: कोरोना भाइरस नेपाल: बिरामीका लागि औषधि र खाना ओसार्ने ‘सिस्टर रोबट’\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

रोबोटिक्स असोसिएशन अफ नेपालको नेतृत्वमा केही युवा इन्जिनियरहरू, द रोबोनट्स, ओज्टेक र कान्तिवीरको संयुक्त प्रयासमा यस्ता रोबट बनाइएको हो।

स्वास्थ्यकर्मीहरूले रोबटमा जडित क्यामराबाट बिरामीको निगरानीका साथै कुराकानी गर्न सक्ने बताइन्छ।

हेर्नुहोस् कमल परियारले बनाएको यो भिडिओ।

अनि यो पनि


शीर्षक: कोरोना भाइरस नेपाल: बिरामीलाई निजी अस्पतालमा शय्या पाउन गाह्रो, यस्तो छ सरकारको सुझाव\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

कडा लक्षण देखिएका बिरामीलाई भेन्टिलेटरको आवश्यकता पर्न सक्छ - फाइल तस्बिर

सरकारी र निजी दुवैखाले अस्पतालमा कोभिड-१९ का बिरामीको चाप बढिरहेको र यस्तै स्थिति रहिरहे केही दिनमा अवस्था 'निकै जटिल बन्न सक्ने' टिप्पणी सामाजिक सञ्जालमा भइरहेको देखिन्छ।

निजी अस्पतालमा कोभिड-१९ भएका बिरामीलाई उपलब्ध शय्याबारे बीबीसीले सोमवार बिहान काठमाण्डूका केही निजी अस्पतालहरूमा सम्पर्क गरेको थियो।

तीमध्ये केहीको फोन बिहानैदेखि निरन्तर व्यस्त थिए। फोन उठेका अस्पतालमा शय्याबारेको प्रश्नमा सबैको जबाफ लगभग उस्तै थियो।

उनीहरू भन्थे, "अहिले त बेड छैन। आज केही बिरामी डिस्चार्ज हुने सम्भावना छ। दिउँसो एक पटक सम्पर्क गर्नुहोस् वा हामीलाई सम्पर्क नम्बर दिनुहोस् खाली भए फोन गर्छौँ।"

केही निजी अस्पतालहरूले कोभिडका बिरामीका लागि प्रबन्ध मिलाउन निश्चित व्यक्ति तोकेको पाइयो।

तिनैमध्ये एक ग्राण्डी अन्तर्राष्ट्रिय अस्पतालका कर्मचारीले बिरामीको आफन्तका रूपमा गरिएको टेलिफोन संवादका क्रममा शय्या नभएको जानकारी गराइन्।

तुलनात्मक रूपमा महँगो शुल्क पर्ने क्याबिनमा पनि शय्या उपलब्ध छैन? भन्ने प्रश्नमा उनको जबाफ थियोः "कोभिड वार्ड बनाएका छौँ, क्याबिन हटाइएको छ। चार दिन भयो वार्ड भरिएको।"

"बेड भए पनि आईसीयू छैन। तपाईँको बिरामीलाई पछि आईसीयू आवश्यक पर्न सक्छ भन्नुभयो त्यसैले पहिले नै भनेको। अरूतिर लानुपर्ने पनि हुन सक्छ आईसीयू चाहिए।"

कोभिड भएका बिरामीहरूलाई राख्न सक्ने अवस्थाबारे बीबीसीको जिज्ञासामा त्रिभुवन विश्वविद्यालय शिक्षण अस्पतालका कार्यकारी निर्देशक प्राध्यापक डा. दिनेश काफ्लेले अस्पताल भरिभराउ रहेको जानकारी दिए।

उनका अनुसार कोरोनाभाइरसका बिरामी राखिएका आईसीयू भरिएको छ। अक्सिजन चाहिने र 'निगरानी'मा बस्न चाहने बिरामीहरू केही लिन सकिने उनले जानकारी दिए।

काठमाण्डू उपत्यकामा अहिले सहजै आईसीयू र भेन्टिलेटरयुक्त शय्या नपाइने गुनासो आइरहेको छ

"अहिले ७० जना कोभिडका बिरामी हुनुहुन्छ। आज १५-२० जना अरू लिन सकिन्छ होला। इमर्जेन्सीमा भर्ना हुनका लागि कुरिरहनुभएको छ," उनले भने।

तर स्वास्थ्य तथा जनसङ्ख्या मन्त्रालयका प्रवक्ता डा. जागेश्वर गौतमले भने अस्पताल शय्याको कमी नरहेको दाबी गर्दै कोभिडबाट बिरामी भएकाहरूलाई सरकारी अस्पताल जान आग्रह गरेका छन्।

निजी क्षेत्रको के छ भनाइ?

असोसिएशन अफ प्राइभेट हेल्थ इन्स्टिच्यूशन अफ नेपाल (अफिन) का वरिष्ठ...


शीर्षक: कोरोना भाइरस नेपाल: बीमा दाबीमा किन भइरहेको छैन सहज भुक्तानी\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

विराटनगरमा गरिएको पीसीआर परीक्षण

बीमकहरूमा अपेक्षाभन्दा धेरै सङ्क्रमण फैलिएपछि भुक्तानीमा आर्थिक जटिलता पैदा भएको बताइएको छ।

करिब ३०,००० मानिसले कोरोना बीमाको भुक्तानी दाबी गरिसकेका छन् जसमा आधाभन्दा बढीको दाबी फर्छ्योट हुन सकेको छैन।

कोरोना बीमा गरेका धेरैले भुक्तानी नपाएको वा पाउन गाह्रो भएको गुनासो गर्ने अवस्था किन सिर्जना भएको हो त?

किन भइरहेको छ ढिलाइ?

पालमा सुरुमा वैशाख ४ गते ल्याइएको कोरोना बीमासम्बन्धी नीति भदौ २८ गते परिमार्जन गरियो।

एक्कासि सङ्क्रमण विस्तार भएपछि बीमा कम्पनीहरू आत्तिएका थिए।

धेरैले भुक्तानी नपाएको गुनासो गरेपछि अर्थमन्त्रीमा त्यतिखेर नियुक्त भएका विष्णु पौडेलले कार्तिक १८ गते बीमा समितिसमेतलाई बोलाएर एक हप्ताभित्र भुक्तानी गर्न निर्देशन दिएका थिए।

अवस्था नसुध्रिएपछि एक महिनापश्चात् उनले फेरि त्यस्तै निर्देशन दिनुपरेको थियो।

अहिले खासगरी तीनवटा कारणले भुक्तानीमा ढिलाइ भइरहेको अधिकारीहरू बताउँछन्।

ढिलाइ हुनुका तीन कारण

पहिलो त बीमा दाबी रितपूर्वक नगरिनु रहेको पौडेलले बताए।

"सङ्क्रमण पुष्टि भएको सक्कल रिपोर्ट, नागरिकता अनि वडाको सिफारिस आवश्यक हुन्छ। कतिपयले त्यो पूरा पठाएका हुँदैनन्," उनले भने।

"यी कागजात रितपूर्वक पठाइएका दाबीहरूको अबदेखि एक हप्ताभित्रै भुक्तानी हुनेछन्।"

दोस्रो कारण चाहिँ असोज र कार्तिक महिनामा धेरै सङ्ख्यामा देशभरि सङ्क्रमित बढेपछि स्वाभाविक रूपमा बीमा दाबीको चाप पनि बढ्यो।

"त्यही समयमा बीमा कम्पनीहरूमा अनि बीमा समितिमा पनि केही कर्मचारी कोभिड लागेर बिदामा बस्नुपर्‍यो। त्यसले पनि ढिलाइ भयो," पौडेलले बताए।

तेस्रो कारण चाहिँ समयमा स्वास्थ्य मन्त्रालयबाट रुजु हुन नसक्नु पनि रहेको उनले बताए।

अहिले सरकारी बाहेकका प्रयोगशालाबाट सङ्क्रमण पुष्टि भएको रिपोर्टलाई मन्त्रालयको इपिडिमियोलोजी तथा रोग नियन्त्रण महाशाखाबाट रुजु गराउनुपर्ने नियम छ। त्यसले पनि समय लिइरहेको बताइएको छ।

अनि बीमा भुक्तानीमा दोहोरोपना नहोस् भनेर जाँच गरिनुपर्ने भएकाले पनि केही समय लागेको बताइएको छ।

धेरै छ बक्यौता

कोरोनाभाइरसको विश्वव्यापी महामारीको प्रारम्भिक काल वैशाखमै नेपालमा कोरोना बीमा सुरु गरिएको हो।

त्यतिखेर ६०० रुपैयाँ प्रिमियम बुझाएर सङ्क्रमित पुष्टि भएको कागजात देखाएमा एकमुष्ट रु १ लाख पाउने सर्तसहित थुप्रैले बीमा गराएका थिए।

तर साउनदेखि देशमा सङ्क्रमितहरूको चाप बढ्न...


शीर्षक: कोरोना भाइरस नेपाल: भदौ १ गतेदेखि उडान खोल्ने स्थिति नदेखिएको सरकारको सङ्केत\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

"जोखिम बढ्दैछ त्यसैले सार्वजनिक यातायात वा अत्यावश्यक बाहेकका अन्तर्राष्ट्रिय उडान तथा आन्तरिक उडान खोलिनहालौँ भन्ने आवाज आइरहेका छन्। हामी केही दिनभित्र कोरोनाभाइरस सङ्कट व्यवस्थापन समितिको बैठक बसेर यी विषयको समीक्षा गर्छौँ," सरकारका प्रवक्ता एवं सूचना तथा सञ्चारमन्त्री युवराज खतिवडाले भने।

'उदार हुन नसकिने'

पछिल्ला दिनमा बढेको जोखिमका कारण सरकारका सामु उदार भएर सेवा सञ्चालन गराउने अवस्था देखानपरेको मन्त्री खतिवडाले बताएका छन्।

उनले विगत केही सातायता विभिन्न देशमा अलपत्र परेका नेपालीहरूको उद्धार गरिएको उल्लेख गरे।

सुरुमा केही हजारभन्दाभन्दै करिब ४५ हजारको त्यसरी उद्धार भइसकेको र अझै थप ४५ हजार आउन चाहनेको सूची विभिन्न दूतावासमा रहेको उनले बताए।

"सरकारको सोच के हो भने जो अलपत्रै पर्नुभएको छ र जसको उद्धारै गर्नुपर्नेछ वहाँहरूलाई ल्याउँछौँ। तर जो केही समय त्यहाँ बस्दा सुरक्षित नै हुनुहुन्छ र अलपत्रको स्थितिमा हुनुहुन्न भने वहाँहरूलाई स्थिति अलि सहज भएपछि ल्याउनु पर्ने गरि हामी छलफलमा छौँ।"

देशव्यापी लकडाउन नहुने

चैत ११ गतेदेखि देशभरि लगाइएको लकडाउन भन्दा केही समय अगाडि देखि नै खासगरि नियमित अन्तर्राष्ट्रिय उडानहरू बन्द भएका हुन्।

देशव्यापी लकडाउन अहिले हटाइएको छ।

जोखिम बढ्दै गएपछि कतै फेरि लागु हुने त होइन भन्ने प्रश्नको जबाफमा बिहीवार मन्त्री खतिवडाले अहिले सरकारले त्यस्तो नसोचेको बताए।

आर्थिक स्वास्थ्य पनि उत्तिकै महत्त्वपूर्ण भएकाले सबैजनाले स्वास्थ्य मापदण्ड पालना गरिदिएमा असहज स्थिति नआउने उनले बताए।

साथै स्थानीय स्थिति हेरेर अहिलेपनि दुई दर्जनजति स्थानीय तहमा विभिन्न किसिमको लकडाउन लागु रहेको र आगामी दिनमा पनि परिस्थिति हेरेर स्थानीय निकायहरूले नै त्यस्ता कदम चाल्नसक्ने उनले बताए।


शीर्षक: कोरोना भाइरस नेपाल: भारत फर्किएका कामदारमा सङ्क्रमण भेटिएपछि बर्दियाका 'दुई गाउँ सील'\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

सङ्क्रमण फैलिन सक्ने आशङ्कामा बर्दियाको सुजनपुर र खुलपुरका गाउँका सबै नाका बन्द गरिएको ठाकुरबाबा नगरपालिकाले जनाएको छ

सङ्क्रमण फैलिन सक्ने आशङ्कामा सुजनपुर र खुलपुरका सबै नाका बन्द गरिएको छ।

बर्दियाको कोठियाघाटस्थित क्रशर उद्योगमा काम गर्ने ती मजदुरहरू लकडाउनकै बेला गत वैशाख ५ गते उत्तर प्रदेशमा पर्ने बहराइच फर्किएका थिए।

केही हप्तादेखि नेपाल-भारत सीमानाका बन्द भएको भए पनि उनीहरू लुकिछिपी भारत गएको हुन सक्ने बर्दियाका प्रहरी वरिष्ठ उपरीक्षक राजेशनाथ बास्तोलाले बताए।

उक्त क्रशर उद्योगमा पाँच भारतीय र ११ नेपाली नागरिकले काम गर्ने गरेको खुलेको छ।

के भन्छन् नेपाल अधिकारी?

बीबीसी संवाददाता विमला चौधरीका अनुसार नेपालबाट भारत फर्किएपछि उनीहरूको बहराइचस्थित स्थानीय अस्पतालमा परीक्षण गर्दा कोभिड-१९ पुष्टि भएको भन्दै भारतीय प्रहरीले बाँके र बर्दियाका प्रमुख जिल्ला अधिकारी र नेपाल प्रहरीलाई पत्रमार्फत् जानकारी गराएको हो।

बर्दियाका प्रहरी प्रमुख राजेशनाथ बास्तोलाले भने, "बाँकेको इलाका प्रहरी कार्यालय जमुनाहाले भारतीय प्रहरीले पठाएको पत्र बुझेको छ।"

बर्दियाका प्रमुख जिल्ला अधिकारी प्रेमलाल लामिछानेले पनि उक्त पत्रको आधिकारिक भएको पुष्टि गरेका छन्।

बीबीसीलाई पनि उक्त पत्रको प्रतिलिपि हेरेको छ। पत्रमा वैशाख ८ गते उनीहरूको जाँच हुँदा सङ्क्रमण देखिएको उल्लेख छ तर कुन विधिबाट नमुना परीक्षण गरिएको भन्ने चाहिँ स्पष्ट लेखिएको छैन।

प्रहरी कार्यालय जनपथ बहराइचका सुपरिनटेन्डेन्टले हस्ताक्षर गरेको पत्रमा  नेपालमा काम गर्ने ती मजदुरहरू वैशाख ५ गते साँझ आफ्नो घर फर्किएको उल्लेख छ।

किन गरियो गाउँ सील?

सम्भावित सङ्क्रमित व्यक्ति भएको भन्दै रोग फैलिन नदिन बर्दियाको सुजनपुर र खुलपुरका सबै नाका बन्द गरिएको ठाकुरबाबा नगरपालिकाले जनाएको छ।

जिल्ला स्वास्थ्य कार्यालय बर्दियाका प्रमुख गोकर्ण गिरीले उक्त जानकारीका आधारमा ती भारतीय नागरिकसँगै काम गर्दै आएका क्रशर उद्योगका सबै मजदुरबाट नमुना सङ्कलन गरी परीक्षण गर्ने तयारी भइरहेको बताए।

बीबीसी संवाददाता चौधरीसँग कुरा गर्दै गिरीले भने, "वैशाख ५ गतेसम्म बर्दियामै रहेका व्यक्तिलाई कोरोनाभाइरस सङ्क्रमण पुष्टि भएपछि जोखिम बढेको ठानिएको हो।"

बर्दियामा हालसम्म ९१ जनाको द्रुत परीक्षण र २५ जनाको पीसीआर विधिबाट जाँच गरिएकोमा कसैमा पनि सङ्क्रमण देखिएको छैन।

बर्दियामा मात्र हैन प्रदेश नं ५ मा...


शीर्षक: कोरोना भाइरस नेपाल: भारतबाट नेपालीहरू फर्किने क्रम बढ्दो, सीमामा गरिएन परीक्षण\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

फाइल तस्बिर

नेपालगन्जको जमुनाहा नाकाबाट बुधवार बेलुकीदेखि बिहीवार बिहानसम्म  २,७३८ नेपाली भित्रिएको र २,८११ भारतीय नागरिक उता गएको जिल्ला प्रहरी कार्यालय बाँकेका प्रवक्ता शिवबहादुर सिंहले जानकारी दिए।

बिहीवार बिहान ४ बजेबाट उक्त नाका पूर्णरूपमा बन्द गरिएको प्रहरी नायव उपरीक्षक सिंहले बताए।

यसरी नेपाल प्रवेश गरेकाहरूलाई स्थानीय निकायको जिम्मा लगाई क्वारन्टीन र स्वास्थ्य जाँचको व्यवस्था गरी घर पठाउन आग्रह गरिएको बाँकेका सहायक प्रमुख जिल्ला अधिकारी हरि प्याकुरेलले बताए।

भारतका विभिन्न ठाउँमा रोजगारीका लागि गएका नेपालीहरू उद्योग, होटल र कलकारखाना बन्द भएपछि नेपाल भित्रिन बाध्य भएको बताउँछन्।

कति नेपाली आए

गत हप्ता पश्चिम नेपालका विभिन्न नाकाबाट ६,००० भन्दा बढी नेपाली स्वदेश भित्रिएको बताइएको छ।

ती नेपालीहरूको ठेगाना पहिचान गरी सम्बन्धित स्थानीय तहको जिम्मा लाइएको र उनीहरूलाई क्वारन्टीनमा राखी स्वास्थ्य जाँच गरेपछि मात्रै घर पठाउन आग्रह गरिएको बाँके प्रहरी प्रवक्ता सिंहले बताए।

उनले भने, "भारतबाट आएका नागरिकहरूलाई महेन्द्र बहुमुखी क्याम्पसमा ल्याएर ठेगाना पहिचान गर्दै पठाउने  गरिएको छ।"

बाँकेबाहेक अन्य जिल्लाका नागरिकलाई भने सम्बन्धित जिल्लाका प्रशासन प्रमुखलाई सम्पर्क गरी पठाइएको सहायक प्रमुख जिल्ला अधिकारी प्याकुरेलले जानकारी दिए।

कोरोनाभाइरस नेपाल: लकडाउनको दुई महिना बिताएपछि सर्वसाधरण भन्छन्, ‘अव के खाने, कहाँ जाने’

नाकामा परीक्षण भएन

यसअघि भारतबाट नेपाल प्रवेश दिइएकालाई सीमामै आरडीटी प्रविधिबाट कोरोनाभाइस परीक्षण गरेर सम्बन्धित जिल्लामा पठाइएको थियो।

तर यो पटक भने जमुनाहा नाकाबाट आउनेलाई जाँच नगरी पठाइएको अधिकारीले बताएका छन्।

विश्व स्वाथ्य सङ्गठनको मापदण्डअनुसार क्वारन्टीनमा बसेको सातदेखि १० दिनको बीचमा पीसीआर जाँच गर्नुपर्ने भएकाले अहिले परीक्षण नगरिएको बाँकेका कोरोना फोकल पर्सन नरेश श्रेष्ठले बताए।

श्रेष्ठले भने, "भारतबाट आएका सबै सम्बन्धित पालिकाको स्वाथ्यकर्मीको निगरानीमा क्वारन्टीनमा बस्छन्। एक हप्तापछि सबैको पीसीआर परीक्षण हुन्छ।"

अहिले प्रदेश नं ५ मा सर्वाधिक सङ्क्रमित फेला फरेका छन्। त्यहाँ क्वारन्टीनमा पनि हजारौँको सङ्ख्यामा भारतबाट फर्किएका मानिसहरू छन्।

कोरोनाभाइरस परीक्षण किन महत्त्वपूर्ण

गौरीफन्टामा आरडीटी परीक्षण

सुदूरपश्चिम प्रदेशमा भने सामान्य ज्वरो र किटले भ्याएसम्म...


शीर्षक: कोरोना भाइरस नेपाल: महामारी नियन्त्रणबारे मुख्यमन्त्री भन्छन्, 'सङ्घीय सरकारबाट सहयोगको तत्परता नै भएन'\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

कोरोनाभाइरस महामारी सुरु भएपछि सङ्घीय सरकार, प्रान्तीय र स्थानीय सरकार महामारी व्यवस्थापन गरिरहेका छन्।

उनीहरू बीचको सहकार्य र व्यवस्थापनमा विद्यमान चुनौती र आगामी योजना बारेमा गरिएको कुराकानीमा उनले सो भनाइ राखेका हुन्।

हाम्री वीरगन्ञस्थित संवाददाता माधुरी महतोले लालबाबु राउतसँग गरेको कुराकानी सुन्न माथिको तस्बिरमा प्ले थिच्चुहोस्।


शीर्षक: कोरोना भाइरस नेपाल: महामारी फैलिरहँदा सरकार र निजी अस्पतालबीच अविश्वास बढ्नुका कारणहरू\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

गत साता मन्त्रिपरिषद्ले आवश्यकता परेको खण्डमा सबै निजी अस्पताललाई कोभिड-१९ का बिरामीको मात्रै उपचार गर्ने अस्पतालका रूपमा प्रयोगमा ल्याउन सकिने निर्णय गरेको थियो।

तर उक्त निर्णयले महामारीको अभूतपूर्व अवस्थामा  'अविश्वास बढाउने काम गरेको' जानकारहरूको धारणा छ।

हर्ड इन्टरन्याश्नलसँग आबद्ध एकजना जनस्वास्थ्यकर्मी तथा अनुसन्धानकर्ता डा. सुशील बराल सरकार र निजी क्षेत्रबीच दुरी बढ्नुमा प्रणालीमै मूल समस्या रहेको तर्क गर्छन्।

सरकार र निजी क्षेत्र दुवै 'मेरो गोरुको बाह्रै टक्का' भनेर बसिरहँदा ठूलो अवसर गुम्ने उनको बुझाइ छ।

डा. बराल भन्छन्, "महामारी हेर्ने विषयमा हरेक देशको आफ्नै दृष्टिकोण हुन्छ र त्यो स्वास्थ्य संरचनाका आधारमा तय गरिएको हुन्छ। यस्तो अवस्थामा सरकारको काम कसको भूमिका के भन्ने कुरा प्रस्ट पार्ने हुनुपर्थ्यो।"

समस्या

तर सरकारी पहल सहकार्यभन्दा पनि निर्देशनात्मक देखिदाँ समस्या देखा परेको उनले बताए।

नीतिगत निर्णय लिँदा निजी क्षेत्रसँग सहकार्य गरेर जान नसक्नुलाई नै समस्याको प्रस्थान विन्दुका रूपमा उनी व्याख्या गर्छन्।

उनी भन्छन्, "एक ठाउँमा जुट्नका लागि योजनाको आवश्यकता पर्छ। निश्चित समयमा निश्चित उद्देश्य प्राप्त गर्न साझेदारीको आवश्यकता पर्ने र राज्य सेवा प्रदायक एवम् नियमनकारी निकाय भएकाले उसैले पहल गर्नुपर्छ।"

सहकार्यको कमी

सुरुआती अवस्थामा सरकार र निजी क्षेत्रबीच सहकार्य राम्रै रहेको कुरामा जानकार सहमत देखिन्छन्। तर कोभिड-१९ का बिरामीहरूको उपचारको विषयमा समान धारणा भए पनि विभिन्न समस्याका कारण सरकार र निजी क्षेत्र टाढिँदै गएको उनीहरूको भनाइ छ।

डा. बराल भन्छन्, "दुवै पक्षले एक अर्काको सीमितता बुझ्न सक्नुपर्थ्यो र मर्म बुझ्नु पर्थ्यो।"

निजी क्षेत्रका अस्पतालहरूको सङ्गठन असोसीएशन अफ प्राइभेट हेल्थ इन्स्टिट्यूशन अफ नेपाल, अफिनले काठमाण्डूमा १६ वटा निजी अस्पताललाई कोभिड अस्पताल बनाउन सकिने लिखित जानकारी सरकारलाई गराएको बताएको छ।

त्यो प्रतिबद्धता "माइन्यूट नै गरिएको" बताउँदै सहभागी एक वरिष्ठ चिकित्सकले भने, "त्यो बेलामा सञ्चालन खर्चभन्दा बढी चाहिँदैन भन्ने निजी अस्पताल सञ्चालकहरूको भनाइ थियो र त्यो देशको आवश्यकता पनि थियो।"

तर पीसीआर परीक्षण निजी क्षेत्रलाई दिने विषय र त्यसको निर्देशिकाले दूरी बढाउने कार्य गरेको उनको भनाइ छ।

सङ्कटमा पनि 'राजनीति'

अविश्वास गहिरिनुमा राजनीतिक चस्मा पनि...


शीर्षक: कोरोना भाइरस नेपाल: महामारीका बेला तीज कसरी मनाउने\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

तर यो वर्ष कोरोनाभाइरस महामारीका कारण यसको रमझम कम देखिएको छ।

बीबीसी न्यूज नेपालीले केही महिलाहरूसँग यो वर्ष तीज कसरी मनाउँदै हुनुहुन्छ भनेर सोधेको थियो।

हेर्नुहोस् सृजना श्रेष्ठले बनाएको भिडिओ।

अनि यो पनि:


शीर्षक: कोरोना भाइरस नेपाल: महामारीमा त्रस्त सुत्केरी र गर्भवती, 'चिन्ता हैन, यसो गर्नुहोस्'\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

स्वास्थ्यकर्मीहरू समेत सङ्क्रमित भएपछि कतिपयले नियमित परीक्षण र उपचार नै प्रभावित भएको सुनाए।

साह्रै अप्ठ्यारो नपरेसम्म स्वास्थ्य संस्था नजाने गर्नाले उनीहरूको उपचार जटिल बन्ने गरेको स्वास्थ्यकर्मीहरू बताउँछन्।

उनीहरूका अनुभवमा कोरोनाभाइरसको सङ्क्रमणले पुर्‍याउन सक्ने हानिभन्दा त्यसबारे फैलिएको अफवाह तथा भाइरसबारे समाजमा बनेको धारणाले धेरैलाई भयभीत बनाएको देखिन्छ।

जबकी स्वास्थ्यकर्मीहरू भन्छन्, "विश्व स्वास्थ्य सङ्गठन र नेपाल सरकारको निर्देशानुसारको सुरक्षा उपाय अपनाएर परीक्षण र उपचारको वतावरण सहज बनाउन सकिन्छ।"

आमा बन्ने उमङ्ममा हाबी बनेको त्रास

नेपालमा एकजना सुत्केरी कोरोनाभाइरस सङ्क्रमणका कारण ज्यान गुमाउने पहिलो व्यक्ति हुन्। त्यसले पनि गर्भवती र सुत्केरीमा त्रास बढेको बताइन्छ।

आगामी महिना आमा बन्न लागेकी वर्षा श्रेष्ठले हेटौडाको एउटा निजी क्लिनिकमा नियमित परीक्षण गराउँथिन्।

कोभिड-१९ बाट गर्भवती श्रीमतिको मृत्यु भएपछि पीडामा रहेका श्रीमान्

तर आमा बन्ने उमङ्गभन्दा कोरोनाभाइरसको डर धेरै भएको भन्दै अहिले उनी घरबाट निस्किनै छाडेकी छन्।

उनले चिनेकी एक दिदी व्यथा लागेपछि अस्पताल गइन्, पीसीआर परीक्षण गराएर आउन भनिएको रहेछ।

"त्यतिबेला पीसीआर रिपोर्ट ल्याउन कसरी सम्भव हुन्थ्यो?," उनीले चिन्ता बिसाइन्, "मलाई पनि त्यस्तै भन्ने त होला, पीसीआर परीक्षण गराइराख्नु भन्ने सल्लाह पाएकी छु।"

पुष्पा घेमोसु एक साताअघि आमा बनेकी हुन्। आफ्नो र बच्चाको सुरक्षाको चिन्ताले गर्दा उनी आफन्त र साथीभाइसँग टाढै रहेर खुशी साटेको सुनाउँछिन्।

यसरी बढेको छ खतरा

सरकारले जारी गरेको लकडाउन र त्यसपछिको निषेधाज्ञाका बेला यातायातको असुविधा तथा  अस्पताल गए रोग सर्छ भन्ने डर।

त्यसैले सकेसम्म घरमै वा गाउँकै स्वास्थ्य संस्थामा सामान्य रूपमा बच्चा जन्माउन प्रयास गर्ने तर त्यो सम्भव नभएपछि जटिल अवस्थामा मात्रै अस्पतालमा जाने वा लगिने गरिएको स्वास्थ्यकर्मीहरूको अनुभव छ।

कतिपय समयमा त्यस्तो अवस्थामा उपचार नै कठिन बन्ने उनीहरू बताउँछन्।

अस्पताल पुगेपछि रुघाखोकी‚ ज्वरो‚ यात्रा लगायतबारे सोधपुछपछि उपचार प्रक्रिया अघि बढाउने गरिन्छ।

तर कतिपयले साँचो जानकारी नदिँदा स्वास्थ्यकर्मीलगायत अस्पतालमा रहेका अन्य विरामीको स्वास्थ्य जोखिममा पर्ने धुलिखेल अस्पतालकी स्त्री रोग विशेषज्ञ नुरा प्रधान बताउँछिन्।

त्यसो नगर्न नहुने सल्लाह दिँदै उनी...


शीर्षक: कोरोना भाइरस नेपाल: महामारीयता सबैभन्दा ठूलो सङ्ख्यामा कोभिड-१९ पुष्टि, थपिए ७२ सय सङ्क्रमित\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

नेपालमा गत वर्ष कोरोनाभाइरस महामारी सुरु भएपछि अहिले पुष्टि भएको सङ्क्रमितको सङ्ख्या सर्वाधिक हो।

चौबीस घण्टाको अवधिमा २७ जनाको कोभिड-१९ का कारण निधन भएको रिपोर्ट प्राप्त भएको पनि मन्त्रालयले जनाएको छ। तीमध्ये १४ जनाको सो अवधिमै मृत्यु भएको हो।

एन्टिजन र पीसीआर विधिबाट गरी कुल १६, ७७० जनामा परीक्षण गर्दा त्यति सङ्ख्यामा सङ्क्रमण पुष्टि भएको मन्त्रालयले जनाएको छ।

तीमध्ये १६,१४७ जनाको पीसीआर र ६२३ जनाको एन्टिजन परीक्षण भएको मन्त्रालयका प्रवक्ता डा. जागेश्वर गौतमले बताए।

पीसीआर विधिबाट ७,१३४ र एन्टिजन विधिबाट ७४ जनाको सङ्क्रमण पुष्टि भएको हो।

यसअघि शनिवार अपराह्ण सरकारले थप ५,७६३ जनालाई सङ्क्रमण भएको दैनिक विवरण सार्वजनिक गरेको थियो।

त्यसभन्दा पहिले गत कार्तिक ५ गते ५,७४३ जनामा सङ्क्रमण पुष्टि भएको थियो।

हालसम्मकै सबैभन्दा धेरै गत बिहीवार ३५ जनाको कोभिड-१९ का कारण मृत्यु भएको विवरण आएको थियो।

सरकारले सार्वजनिक गरेको तथ्याङ्कअनुसार अहिले थपिएका सङ्क्रमितमध्ये उपत्यकाका तीन जिल्लाभित्र ३,५९५ जना छन्।

तीमध्ये काठमाण्डूमा २,७४४ जना, ललितपुरमा ५५० जना र भक्तपुरमा ३०१ जनामा कोभिड-१९ पुष्टि भएको हो।

‘निको भएपछि कोभिड बिरामीको सेवामै फर्किन्छु’

सक्रिय सङ्क्रमित कति

मन्त्रालयका अनुसार अहिले देशभरि ४८,७११ जना सक्रिय सङ्क्रमित छन्।

तीमध्ये संस्थागत आइशोलेसनमा ३,५३० जना र होम आइशोलेसनमा ४५,१८१ जना छन्।

गत २४ घण्टाको अवधिमा १,६१२ जना निको भई घर फर्केको मन्त्रालयले जनाएको छ।

स्वास्थ्य मन्त्रालयका अनुसार आइतवारसम्म देशभरि ४७७ जना आईसीयूमा रहेकामा त्यसमध्ये १३१ जना भेन्टिलेटरमा छन्।

कोभिड-१९ हुँदा मान्छेको शरीरमा के हुन्छ?

सङ्क्रमितको उमेर समूह

सङ्क्रमित हुनेमा उमेर समूहको हिसाबले ३० देखि ३९ वर्षका मानिसमा सबैभन्दा बढी १,८०९ जना सङ्क्रमित छन्।

त्यसपछि २० देखि २९ वर्षका १,७६७ जना र ४० देखि ४९ वर्षसम्मका १,२२० जना सङ्क्रमित रहेको मन्त्रालयको तथ्याङ्कमा उल्लेख छ।

अहिले १२ जिल्ला प्रत्येकमा ५०० जनाभन्दा बढी सङ्क्रमित उपचाररत  छन् भने २०० जनाभन्दा बढी सक्रिय सङ्क्रमित रहेका जिल्लाको सङ्ख्या १७ पुगेको मन्त्रालयले जनाएको छ।

पछिल्लो समय नयाँ भेरिअन्ट देखिएसँगै सङ्क्रमित हुनेहरूको सङ्ख्या पनि बढ्दो क्रममा देखिएको अधिकारीहरूले बताएका छन्।

के छ भारतको अवस्था?

आइतवार बिहान भारतको स्वास्थ्य मन्त्रालयले दिएको...


शीर्षक: कोरोना भाइरस नेपाल: महामारीले बाँझो जग्गामा खेती बढ्ने आशा\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

नेपालका झन्डै २५ लाख हेक्टर कृषियोग्य जमिनमध्ये पाँचदेखि १० प्रतिशत बाँझो रहेको सरकारी आकलन छ

सरकारले लकडाउन घोषणा गर्नुअघि र पछि ठूलो सङ्ख्यामा मानिसहरू आफ्ना गाउँ फर्किएका छन्।

एक अधिकारीले तरकारी बाली र धानखेतीमा गाउँमा फर्किएका व्यक्तिहरू संलग्न भइरहेको भन्दै यसलाई सकारात्मक रूपमा लिनुपर्ने बताए।

नेपालमा श्रमशक्तिको अभाव र अन्य कारणले जमिनहरू बाँझो रहने गरेका बताइन्छ।

बाँझो जमिनमा खेती

नुवाकोट जिल्लामा कैयौँ फर्किएका व्यक्तिहरू तरकारी र फलफूल खेतीमा लागेका छन्।

म्यगाङ गाउँपालिकाकाका रामबहादुर तामाङको परिवार जिल्ला सदरमुकाममा बस्दै आएको थियो।

उनी वैदेशिक रोजगारीका लागि साउदी अरब गएपछि परिवारले खेती गर्न नसेकेर गाउँको जग्गा बाँझो राखेको थियो।

कोभिड-१९ को महामारी फैलिएसँगै गाउँ फर्किएको उनको परिवारले अहिले जीविकोपार्जनकै लागि बाँझो खेतमा काम गर्न थालेको छ।

तामाङ् भन्छन्, “बच्चा पढाउन त्रिशुली राखेको परिवार अब शैक्षिक संस्थाहरू बन्द भएपछि त्यहाँ बस्नुको कुनै अर्थ छैन्।

"अहिले खेतबारीको संरक्षण गर्ने मौका मिलेको छ। गाउँमा सबैले बाँझो जग्गामा खेती सुरु गरेका छन्।”

कोरोनाभाइरसको जोखिम रहेकाले भेटघाटमा निस्कनुभन्दा पनि मानिसहरू आफ्नै खेतमा व्यस्त हुन थालेका छन्।

जिल्ला सदरमुकाम बस्दै आएकी जमुना तामाङ अब गाउँमै तरकारी व्यवसायी गरेर बस्ने सोचमा रहेको बताउँछिन्।

उनी भन्छिन्, “आगामी दिनमा मौसम अनुसारको खेती गर्दैछु। दुख गरेर बाँझो जग्गालार्इ खेतीयोग्य बनाइसकेपछि लकडाउन खुले पनि गाउँमै बस्छु।"

सहरमा रहेकाहरू गाउँ फर्किएपछि गाउँघरमा अहिले चहलपहल रहेको र यसले कृषिलाई बलियो बनाउने मौका दिएको अगुवाहरू बताउँछन्।

गाउँका ६२ वर्षीय ओमबहादुर तामाङले महामारीसँगै मानिसहरू आफ्ना खेतमा काम गर्न फर्किएको देख्दा खुसी लागेको बताए।

उनले भने, “पहिला चाडपर्वमा मात्रै मानिसहरू गाउँघरमा देख्न पाइन्थ्यो।"

"बाउबाजेले अर्जेका जमिन बाँझै छाडेर मानिसहरू सहरतिरै बसिरहेका थिए। अहिले ती जग्गा फाडेर तरकारी, मकै, कोदो र धान खेती गरेको देख्दा रमाइलो लाग्छ।”

कृषि उकास्ने अवसर

सरकारी अधिकारीहरू पनि कोरोनाभाइरसको महामारीले कृषि क्षेत्रलाई उकास्ने मौका दिएको बताउँछन्।

कृषि विभागका वरिष्ठ अर्थविद् डा. महादेवप्रसाद पौडेल भन्छन्, “पछिल्लो दुई तीन महिनामै हेर्दा तरकारी र धान खेतीमा मानिसहरूको सहभागिता बढिरहेको छ। त्यसबाट...


शीर्षक: कोरोना भाइरस नेपाल: यता कोभिड महामारीको डर, उता अन्य रोगका बिरामीको बिजोग हुने चिन्ता\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

नेपालमा कोरोनाभाइरसका कारण ज्यान गुमाउने पहिलो व्यक्ति सुत्केरी महिला थिइन्। उक्त अवधिमा बेलैमा उपचार नपाएर ज्यान गुमाउने गर्भवती तथा सुत्केरी महिलाको सङ्ख्या सामान्य अवस्थामा भन्दा धेरै रहेका विवरण पनि आए सरकारी निकायले त्यसको पुष्टि गरेको छैन।

त्यस्तै क्यान्सर तथा क्षयरोगका बिरामी, एड्सका बिरामी, तथा मिर्गौलाका बिरामीलाई नियमित औषधि उपचार तथा डाइयालिसिस उपलब्ध हुन कठिनाइ भएको थियो।

तथ्याङ्क उपलब्ध छैन

चैत ११ गतेदेखि कोरोनाभाइरस सङ्क्रमण रोक्न भनी लगाइएको लकडाउनपश्चात् सबै निकाय तथा स्वास्थ्यसंस्थाको ध्यान महामारीमा केन्द्रित भयो।

तर उक्त अवधिमा गर्भवती महिला, क्यान्सर तथा क्षयरोगी, मधुमेहका बिरामी तथा अन्य असाध्य रोग लागेकाहरूमा कति असर पर्‍यो र त्यसले आउँदा दिनमा दीर्घकालीन समस्या के कस्ता आइपर्न सक्छ भन्नेबारे कतै अध्ययन भएको पाइँदैन।

एक त यस्तो बेला स्वास्थ्य निकाय जान लाग्ने डर अर्को यातायात नचल्दा जानै नसकिने अवस्था आदिले गर्दा कैयौँ मानिसले रोग लुकाएको वा उपचारमा ढिलाइ गरेको हुनसक्ने प्रशस्त सम्भावना रहेको विभिन्न रोगका विज्ञहरूले बीबीसीलाई बताएका छन्।

मातृ तथा शिशु स्वास्थ्य

लकडाउनका बेला विशेषगरी सुरक्षित मातृत्व, परिवार नियोजन, भिटामिन ए तथा दादुरा/रुबेला खोपका नियमित अभियान अवरुद्ध भएको स्वास्थ्य सेवा विभागअन्तर्गत परिवार कल्याण महाशाखाका प्रमुख डा. भीमसिंह टिंकरीले स्वीकार गरेका छन्।

"सुरुमा पक्कै फरक पर्‍यो। धादिङमा दादुराको प्रकोप नै देखा पर्‍यो। तर अहिले भने सबै सेवा सुरक्षित किसिमले नियमित गराएका छौँ," उनले भने।

केही वर्षयता नेपालले मातृमृत्यु दर घटाएकोमा संसारबाटै प्रशंसा पाइरहेको थियो।

लकडाउनका बेला दुर्गम ठाउँबाट कतिपय गर्भवती तथा सुत्केरी महिलालाई हवाई उद्धार गर्नुपरेको थियो

प्रशिक्षित स्वास्थ्यकर्मीकहाँ पुगेर वा अस्पतालमा सुत्केरी गराउने प्रवृत्ति बढ्दै गएपछि हाल नेपालको मातृमृत्यु दर पछिल्लो स्वास्थ्य सर्वेक्षणअनुसार प्रतिलाख जीवित शिशु जन्ममा २३९ रहेको सरकारी अभिलेख छ।

त्यसमा लकडाउन र महामारीले प्रभाव पारेको हुनसक्छ। समाचार विवरणहरूमा थुप्रै ठाउँमा गर्भवती वा सुत्केरी महिलाले उपचारविना ज्यान गुमाउनुपरेको उल्लेख भए।

तर सरकारले भने यसबारेका विवरणहरू पुष्टि हुन नसकेको बताएको छ।

डा. टिंकरी भन्छन्, "चैतदेखि असारसम्म ४४ जना महिलाको त्यसरी मृत्यु भएको पाइएको छ। दुई वर्षअगाडि...


शीर्षक: कोरोना भाइरस नेपाल: यसकारण महामारीमा पनि रोकिँदैनन् सभा, जुलुस\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

पछिल्लो पटक काठमाण्डू जिल्ला प्रशासन कार्यालयले सभा र जुलुस लगायतका गतिविधिहरू नगर्न मङ्गलवार पुनः अनुरोध गरेको छ।

“पछिल्लो समय जुलुसहरू पनि अलि बढ्ता नै देखिएको हुनाले कोभिड-१९ को जोखिमलाई मध्यनजर गरी त्यस्ता गतिविधि नगर्न हामीले सूचना जारी गरेका हौँ,” काठमाण्डू जिल्लाका प्रमुख जिल्ला अधिकारी कालीप्रसाद पराजुलीले भने।

तर कोरोनाभाइरस महामारीको समयमा देशका विभिन्न ठाउँमा सभा, जुलुस र ठूला प्रदर्शनहरू रोकिएको देखिँदैन।

र, त्यस्ता कतिपय सभा अथवा कार्यक्रममा प्रधानमन्त्रीदेखि मन्त्री र पूर्वप्रधानमन्त्रीसम्म उपस्थिति हुने गरेका उदाहरण छन्।

सत्तारूढ नेपाल कम्युनिस्ट पार्टीभित्र कतिपय नेताले प्रधानमन्त्री केपी शर्मा ओलीले राजीनामा दिनुपर्ने आवाज उठाइरहँदा गत असारमा प्रधामन्त्रीको समर्थनमा देशका विभिन्न जिल्लामा प्रदर्शनहरू भएका थिए।

त्यतिबेला केही प्रमुख जिल्ला अधिकारीसमक्ष बीबीसीले जिज्ञासा राख्दा अनुमतिविनै ती प्रदर्शनहरू गरिएको उनीहरूले बताएका थिए।

स्थानीय प्रशासनबाट अनुमति नलिने क्रम अहिले पनि नरोकिएको उनीहरू बताउँछन्।

कोरोनाभाइरस महामारीबीच केही आयोजनाको अवलोकनका क्रममा तीन साताअघि संखुवासभा पुगेका प्रधानमन्त्री केपी शर्मा ओलीले त्यहाँ एउटा ठूलै जमघटलाई सम्बोधन गरे।

हालै पूर्वप्रधानमन्त्री बाबुराम भट्टराईले ठूलो सङ्ख्यामा कार्यकर्ताहरूको उपस्थितिबीच तराईका केही जिल्लामा पार्टीका कार्यक्रममा सहभागी भए।

त्यसको केही समयपछि आफूलाई कोरोनाभाइरस सङ्क्रमण भएको उनले ट्विटरमार्फत् जानकारी गराएका थिए।

यसबीचमा प्रमुख प्रतिपक्षी नेपाली काङ्ग्रेसले पनि पार्टी प्रवेश कार्यक्रम गरेको उदाहरण छ।

केही दिनयता राजसंस्था र हिन्दूराष्ट्रको पक्षमा देशका प्रमुख शहरमा प्रदर्शनहरू भइरहेका छन्।

किन प्रशासनलाई टेर्दैनन्?

ऐन र कानुनलाई नमान्ने, स्थानीय प्रशासनहरूका आदेश वा अनुरोधलाई नटेर्ने प्रवृत्ति मौलाउनुमा ती कानुन बनाएर त्यसको पालना नगर्ने व्यक्तिहरू नै जिम्मेवार रहेको जानकारहरू औँल्याउँछन्।

पूर्वगृहसचिव श्रीकान्त रेग्मी मुलुकमा ‘सानालाई ऐन र ठूलालाई चैन’को अवस्था रहेको बताउँछन्।

“समाजमा हुनेखाने, सबल र शक्तिशालीहरूले ऐनकानुन मिच्नुलाई पुरुषार्थ ठान्छन्। त्यो कारणले हामीकहाँ ठूलाबडा नजिकका मानिसहरूले पनि ऐनकानुन मिच्ने प्रवृत्ति बढेर गएको हो,” उनले थपे।

राज्य चलाउने शक्तिशाली व्यक्तिहरू ठूला अधिकारीहरू नै...


शीर्षक: कोरोना भाइरस नेपाल: रगत सङ्कलन नहुँदा बिरामी मर्कामा\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

आकस्मिक शल्यक्रिया गर्नुपर्ने र नियमित रूपमा रगत फेर्नुपर्ने बिरामीहरू धेरै मर्कामा परेको रक्तसञ्चार सेवाले जनाएको छ।

प्रत्येक हप्ता सरदर ३,००० पिन्टभन्दा बढी रगतको माग भएपनि सङ्क्रमणको त्रासका कारण रक्तदान हुन नसकेको ब्लड डोनर्स एशोसिएशन नेपालले जनाएको छ।

हेर्नुहोस् कमल परियारले बनाएको यो भिडिओ।

अनि यो पनि:


शीर्षक: कोरोना भाइरस नेपाल: लकडाउन अन्त्य भएको सरकारका प्रवक्ताको भनाइ, विद्यालयले भदौदेखि भर्ना लिन पाउने\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

सोमवारको मन्त्रिपरिषद् बैठकले उक्त निर्णय गरेको सरकारका प्रवक्ता मन्त्री युवराज खतिवडाले बताए।

बैठकको निर्णय सार्वजनिक गर्न मङ्गलवार आयोजित पत्रकार सम्मेलमा उनले भने, "अब भरे राति १२ बजेबाट लकडाउन सकियो भन्ने बुझ्नुपर्यो।"

तर विभिन्न क्षेत्रमा जारी कतिपय प्रतिबन्धहरू कामयमै राखिएको र त्यसलाई क्रमश: खुला गर्दै लगिने पनि उनले बताए।

प्रवक्ताले के भने?

लकडाउनका बारेमा उपस्थित पत्रकारले पुन: प्रश्न गरेका थिए।

त्यसको जवाफ दिँदै मन्त्री खतिवडाले भने, "... एउटा कुरा म फेरि दोहोर्याउँछु। हामी अहिले लकडाउनमा छौँ भन्ने दिन अब भरे राति १२ बजेबाट परेन।"

"... यो लकडाउनले हामीलाई धेरै मनोवैज्ञानिक त्रास पनि दियो र अर्को प्रकारले हामीलाई धेरै कुराका लागि बहानाबाजी पनि भयो। यो कुरा चाहिँ अब नहोस्।

तर अर्थ एवम् सूचना, सञ्चार तथा प्रविधि मन्त्री खतिवडाले कोरोनाभाइरसको जोखिम भने कायम रहेको बताए।

उनले भने, "तर त्यो भनेर हामीलाई ... सङक्रमणको जोखिम छैन भन्ने होइन।"

जोखिम कायम रहेकै कारण अन्य केही क्षेत्रमा पनि केही प्रतिबन्धहरू रहने बताइएको छ।

खुल्ने क्षेत्र के-के?

खतिवडाका अनुसार सरकारले साउन १५ गतेदेखि सर्तहरूसहित होटल, रेस्टुराँ, ट्राभल तथा ट्रेकिङलगायत पर्यटन व्यवसायहरू खुला गर्ने निर्णय गरेको छ।

उनले भने, "यसमा खासगरी ट्राभल, ट्रेकिङका एजेन्सीहरू खोल्न सक्छन्, बुकिङ सुरु हुनसक्छ र आउदो हिउँदे सीजनको पर्यटन व्यवसायलाई ध्यानमा राखेर अहिलेदेखि नै कोभिडको जोखिम कम हुनासाथ यी क्षेत्रहरू सबै खुल्दै जाने सन्दर्भमा तयारीस्वरूप यस्ता सामान्य सेवा दिने कार्यालयहरू खोल्दै जाने निर्णय भएको छ।" (यसअघि समाचारमा पर्वतारोहण खुला नभएको उल्लेख गरिएकोमा संशोधन गरिएको छ।)

त्यस्तै अन्य विभिन्न व्यवसाय र क्षेत्रहरू पनि आगामी भदौ १ गतेदेखि खुला गर्ने जानकारी खतिवडाले दिए।

खतिवडाले दिएको जानकारी अनुसार सबै खुला गरिने क्षेत्रले जनस्वास्थ्य मापदण्ड र कोरोनाभाइरसबाट बच्ने सुरक्षात्मक उपायहरू अपनाउनुपर्नेछ।

होटलहरू खुले पनि त्यहाँ सामूहिक भोज भने गर्न पाइने छैन।

भदौदेखि विद्यालयले भर्ना लिन पाउने

भदौ १ गतेदेखि विद्यालयहरूले विद्यार्थी भर्ना लिन पाउनेछन्।

तर कक्षाहरू भने दूरशिक्षाकै माध्यमबाट मात्र चलाउनुपर्ने मन्त्री खतिवडाले जानकारी दिए।

त्यस्तै भदौ १ गतेदेखि लामो र छोटो दूरीका अन्तर-जिल्ला सार्वजनिक यातायात पनि सञ्चालन...


शीर्षक: कोरोना भाइरस नेपाल: लकडाउन खुलेपछि तपाईँ सबैभन्दा पहिला के गर्नुहुन्छ?\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

व्यक्तिगत सुरक्षा र जनस्वास्थ्यका लागि लामो समयदेखि मानिसहरू घरभित्र सीमित भएका छन्। अहिले धेरै मानिसको दैनन्दिनी फेरिएको छ, केही मानिस पूर्ववत् गतिविधि गर्न नपाएर छट्पटिएका पनि छन्।

बीबीसी संवाददाता सृजना श्रेष्ठले काठमाण्डूका केही मानिससँग लकडाउन खुलेपछि तपाईँ सबैभन्दा पहिला के गर्नुहुन्छ भनेर सोधेकी थिइन्।  हेर्नुहोस् यो भिडिओमा उनीहरूको उत्तर।

अनि यो पनि


शीर्षक: कोरोना भाइरस नेपाल: लकडाउन खुलेपछि सरकार र नागरिकले 'गर्नैपर्ने तीन-तीन काम'\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

लकडाउन खुलेपछि सडकमा सवारी साधनको सङ्ख्या बढेको छ

उनीहरूले नागरिकहरूले विशेष सतर्कता र सुरक्षात्मक उपाय अपनाउनु पर्ने र सरकारले समुदायस्तरमा परीक्षणको दायरा बढाउनुपर्ने सुझाव पनि दिए।

मङ्गलवार राति १२ बजेदेखि देशव्यापीरूपमा लगाइएको लकडाउन सकिएको सरकारी निर्णय आएपछि देशैभरि मानिसहरूको चहलपल बढेको विवरणहरू आएका छन्।

सडकमा केही मात्रामा सार्वजनिक यातायातका साधनहरू गुडेका छन् भने कतिपय व्यावसायिक क्षेत्र र सरकारी तथा निजी कार्यालयहरू खुलेका छन्।

त्यसले जताततै भिडभाड बढाउँदा सामाजिक दूरी कायम नभएकाले सङ्क्रमणको जोखिम निकै बढेको जनस्वास्थ्यविद्हरूको भनाइ छ।

यस्तो जोखिम कम गर्न नागरिकहरू र सरकारले गर्नुपर्ने आवश्यक कुराहरू के-के हुन्?

जनस्वास्थ्यविद्हरूका अनुसार नागरिकले सतर्क रहन गर्नुपर्ने कुराहरू:

१. उत्साहित नहुनु

जनस्वास्थ्यविद्हरूले लकडाउन खुले पनि नागरिकहरूलाई उत्साहित भएर पहिलेकै जस्तो जीवनशैली नअपनाउन सुझाव दिएका छन्।

उनीहरूका अनुसार नेपालमा कोरोनाभाइरसको जोखिम शून्य भएको वा घटेको भन्दा पनि कायम रहेकाले "मानसिक र व्यावहारिक रूपमा" निश्चिन्त हुने अवस्था छैन।

नेपाल जनस्वास्थ्य सङ्घका पूर्व अध्यक्ष एवम् एकजना जनस्वास्थ्यविद् भोगेन्द्रराज डोटेल भन्छन्, "अब सङ्क्रमणबाट बच्न हामी आफैँले सजग हुनुपर्ने बेला आएको छ। कसैको अनुहार हेरेर त उसलाई कोरोनाभाइरस लागेको छ वा छैन थाहा हुँदैन। त्यसैले 'आफ्नो पोको बलियो पार्नु अरूलाई दोष नलगाउनु' भनेझैँ आफैँ सतर्क रहनुपर्छ।"

उनले सङ्क्रमण रोक्न अपनाउनुपर्ने न्यूनतम मापदण्ड अपनाउन सबैलाई आग्रह गरे।

सरुवा रोगका विज्ञ डा. बाबुराम मरासिनी लकडाउन हट्दा अहिले धेरैले कोरोनाभाइरस समाप्त भएजस्तो गरी व्यवहार गरेको भन्दै "सबैले कोरोनाभाइरस लाग्न सक्छ" भन्ने सोचेर हिँड्नुपर्ने सुझाव दिन्छन्।

२. सुरक्षाका उपाय अपनाउन जारी राख्नु

लकडाउन हटेपछि भिडभाड बढेर जोखिम थप वृद्धि भएकाले सामाजिक र शारीरिक दूरी कामय गर्ने कुरा थप महत्त्वपूर्ण हुन पुगेको विज्ञहरूको भनाइ छ।

न्यूरोडमा मानिसको भिड

नेपालमा अधिकांश सङ्क्रमितहरूमा लक्षण नदेखिएकाले जोखिम धेरै रहेको उनीहरू बताउँछन्।

"अब सामाजिक दूरी कायम गर्ने, बारम्बार हात धुने तथा स्यानिटाइजरको प्रयोग गर्ने, मास्क लगाउनेजस्ता कुरामा झन् धेरै ध्यान दिनुपर्छ," डोटेल भन्छन्, "लकडाउन खुले पनि आवश्यक नपर्दासम्म घरबाट बाहिर ननिस्कनु नै उत्तम...


शीर्षक: कोरोना भाइरस नेपाल: लकडाउन वैशाख २५ गतेसम्मका लागि थप्ने मन्त्रिपरिषद्को निर्णय\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

मन्त्रिपरिषद्को निर्णयबारे जानकारी दिँदै भूमि व्यवस्था,सहकारी तथा गरिबी निवारण मन्त्री पद्माकुमारी अर्यालले भनिन्, "आजसम्मको लकडाउन प्रभावकारी रहेको भन्ने समीक्षा भएको छ। अब थप १० का लागि लकडाउन जारी राख्ने भन्ने निर्णय भएको छ।"

सङ्क्रमण बढेको अवस्थामा २५ गतेसम्म लकडाउन गरेर मात्रै यसबारे थप निर्णय गर्ने कुरा भएको पनि उनले बताइन्।

कोरोनाभाइरस नियन्त्रण तथा रोकथामका लागि नेपालले लकडाउन थपेको यो समेत चौथो पटक हो।

सरकारले चैत ११ गते यता मानिसहरूको हिँडडुल र सवारी आवतजावतमा प्रतिबन्ध लगाउँदै आएको छ।

सरकार प्रवक्ता समेत रहेका अर्थ तथा सञ्चारमन्त्री युवराज खतिवडाले लकडाउन लम्ब्याउनेबाहेक पनि निर्णय भएको जानकारी दिएका छन्।

"अन्तर्राष्ट्रिय सीमा नाकाहरूमा आवागमन स्थगन गर्ने निर्णयलाई वैशाख ३१ गतेसम्मका लागि बढाइएको छ," उनले भने, "त्यस्तै इपीएसअन्तर्गत दक्षिण कोरियामा श्रमिकका रुपमा काम गर्न जाने श्रमिकहरूलाई दुई देशको सल्लाह र सहमतिमा कोरिया लैजान अनुमति दिने निर्णय पनि मन्त्रिपरिषद्ले गरेको छ।"

किन लकडाउन थपियो?

शनिवार कोभिड-१९ निगरानी तथा नियन्त्रण गर्न गठित उच्चस्तरीय समन्वय समितिले थप २० दिन आन्तरिक र अन्तर्राष्ट्रिय उडान बन्द गर्न एवम् लकडाउनका सम्बन्धमा निर्णय गर्न मन्त्रिपरिषद्लाई सिफारिस गरेको थियो।

समितिले लकडाउन जारी राख्दै क्षेत्रविशेषमा अहिले लगाइएको प्रतिबन्ध केही खुकुलो पार्न सकिने तर यसको निर्णय मन्त्रिपरिषद्ले गर्ने जनाएको थियो।

समितिले स्वास्थ्योपचार, कृषि र अत्यावश्यक खाद्यान्न पाइने पसलहरू खुकुलो पार्न सकिने विषयमा छलफल गरेको थियो।

शुक्रवार प्रधानमन्त्री केपी शर्मा ओलीले मन्त्रिपरिषद्को बैठकमा केही परिमार्जनसहित लकडाउनलाई निरन्तरता दिन समितिलाई गृहकार्य गर्न निर्देशन दिएका थिए।

समितिको नेतृत्व उपप्रधान तथा रक्षामन्त्री ईश्वर पोखरेलले गरेका छन्।

छिमेकी मुलुक भारतमा वैशाख २१ गतेसम्म 'लकडाउन' रहेको छ।

नेपालमा कोरोनाभाइरस सङ्क्रमणको अवस्था

हालसम्म नेपालमा ५२ जनामा कोरोनाभाइरस सङ्क्रमण देखिएको छ।

वैशाख १४ गते दिउँसो ४:१५ बजेसम्मको तथ्याङ्क

५१जनामा सङ्क्रमण पुष्टि

१६जना निको भएर घर फिर्ता

९,९३१पीसीआर विधिबाट परीक्षण

४१,४३६आरडीटी विधिबाट परीक्षण

१७,०२५जना क्वारन्टीनमा

११०जना आइसोलेशनमा

आइतवार मात्रै झापाका एक पुरुष र पर्साको वीरगन्जका दुई पुरुषमा सङ्क्रमण पुष्टि भएको हो।

स्वास्थ्य...


शीर्षक: कोरोना भाइरस नेपाल: लकडाउन सरलीकरण गर्नेबारे निर्णय हुने प्रधानमन्त्री ओलीको भनाइ\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

सरकारलाई विभिन्न क्षेत्रबाट सुझाव आइरहेको भन्दै उनले समयानुकूल ढङ्गले सामाजिक जनजीवन सहज बनाउनेबारे निर्णय हुने बताए।

"निजी क्षेत्रलाई परीक्षण गर्न दिनेबारे अनि लकडाउन सरलीकरण तथा शिक्षाक्षेत्रका असहजता न्यून पार्नेबारे आजै बस्ने मन्त्रिपरिषद् बैठकले निर्णय गर्दैछ," उनले भने।

लामो समयदेखि लकडाउन हुँदा जनजीवन कष्टकर भएको भन्दै खासगरी निजी क्षेत्रले त्यसको सुरक्षित विधि परिवर्तन गर्न माग गरिरहेका थिए।

'सङ्क्रमितमध्ये ८५% भारतबाट आएकाहरू'

संसद्‌मा जानकारी दिँदै प्रधानमन्त्री केपी ओलीले नेपालमा भेटिएका समग्र सङ्क्रमितमध्ये ८५% भन्दा धेरै भारतबाट आएका व्यक्ति भएको बताएका छन्।

उनले वैशाखको पहिलो सातादेखि भारतबाट नेपालीहरू भित्रिन थालेको र वैशाखमा साढे सात हजार अनि जेठमा हालसम्म सवा दुई लाख मानिस भित्रिएको बताए।

उनले हाल नेपालमा कोरोनाभाइरसका कारण ज्यान गुमाएका १५ जनामध्ये धेरैलाई अन्य स्वास्थ्य समस्या पनि रहेको बताए।

उनले हालसम्म नेपालीहरूको प्रतिरोधी क्षमता राम्रो देखिएको र मृत्युदर पनि अन्यत्रको तुलनामा कम देखिएको बताए।

नक्सासम्बन्धी राष्ट्रिय एकताको प्रशंसा

प्रधानमन्त्री केपी ओलीले नक्सासम्बन्धी संसद्ले देखाएको एकताको प्रशंसा गरेका छन्।

भारतसँग चर्किएको सीमा विवादका बीच नेपालको नयाँ नक्साबारे देशभित्र राष्ट्रिय एकता देखिएको भन्दै प्रधानमन्त्री केपी ओलीले त्यसको प्रशंसा गरेका छन्।

प्रधानमन्त्री ओलीले राष्ट्रियता, राष्ट्रिय अखण्डता तथा भूमिको सवाल साझा सवाल रहेको बताए।

"यो कसैले जस लिने विषय होइन," उनले भने।

संसद्ले सर्वसम्मत ढङ्गले नक्साबारे निर्णय गरेकाले यसको जस सबैको हुने उनले सङ्केत गरे।

संसद्‌ले लिम्पियाधुरासहितको नेपालको नयाँ नक्सा अनुसार निशान छाप परिमार्जन गर्ने प्रस्ताव गरिएको संविधान संशोधन विधेयक छलफलकालागि मङ्गलवार सर्वसम्मत स्वीकार गरेको थियो।


शीर्षक: कोरोना भाइरस नेपाल: लकडाउनका कारण भारतसँगको सीमावर्ती क्षेत्रमा यसकारण छ 'बढी प्रभाव'\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

दुई देशबीच खुला सीमा बन्द हुँदा तीर्थयात्रा र उपचारका लागि भारत गएका नेपालीहरू उतै अड्किएका छन् भने मामाघर आएका केटाकेटी यतै फसेका छन्।

रमजानका बेला दिनभर ब्रत बसेर बेलुका ब्रत तोड्ने इफ्तार  कहिले भारत र कहिले नेपालका आफन्त मिलेर गर्ने चलन प्रभावित भएको छ।

कोरोनाभाइरस सङ्क्रमण नियन्त्रण तथा रोकथामका लागि नेपाल भारतको सिमाना करिब डेढ महिनादेखि बन्द छ।

सम्बन्ध

खुला सीमा तथा दुई मुलुकबीच 'रोटी-बेटी'को सम्बन्ध भएका कारण दुवै मुलुकका नागरिक एकअर्को मुलुकमा रोजीरोटी तथा पारिवारिक सम्बन्धका क्रममा बाक्लो आउजाउ गर्ने गर्छन्।

लकडाउनका कारण हाल उनीहरूको आफन्त भेटघाटदेखि वैवाहिक सम्बन्धसम्ममा प्रभाव परेको छ।

खासगरी नेपालको दक्षिणी भूभागसँग जोडिएका भारतीय भूमिका बासिन्दाबीच सदियौँदेखि रोजगारी, किनमेल, बिहेबारी, लेनदेन, अध्ययन, धर्मकर्म तथा मेलापातका साथै बसाइँसराइसँग समेत सम्बन्ध रहँदै आएको छ।

वीरगञ्जकी भाग्यमनी देवी डेढ महिनादेखि भारतमा बिहे भएर गएकी आफनो छोरी ज्वाइँलाई समेत भेट्न नपाएकोमा दुखेसो पोख्छिन्।

उनी भन्छिन्: "हामी बिरामी परेको कुरा सुन्ने बित्तिकै छोरी-ज्वाइँ आईपुग्थे। उनीहरूलाई केही पर्दा वा भेट्न मात्रै भएपनि उता गइन्थ्यो। अहिले फोनको भर मात्रै भयो।"

मामाघर आएका बच्चाहरू लकडाउनका कारण यतै रहेको उनले बताइन्।

लकडाउनले पारेको प्रभाव हरेकदिन महसुस हुनेगरेको लँगडी, पर्साका लालबाबु बानिया बताउँछन्।

उनी भन्छन्: "पारिपट्टि सामान सस्तो पाइने भए पनि किनमेल गर्न जान पाएका छैनौँ।

भारतमा रहेका मेरा आफन्तमध्ये तीन परिवारमा यता नेपालतर्फ बिहेबारीको मिति बैशाखमा तोकिएको थियो।

तर हाल दुवैतर्फ आउजाउ बन्द भएको कारण बिहे रोक्नु परेको छ।"

परिवर्तन

अवस्था सामान्य भएको भए योबेला धेरैजना तीर्थयात्रामा जाने समय पनि हो।

लालबाबु बानियाकै गाउँका तीर्थ यात्रामा गएका कैयौँ अहिले भारततर्फ फसेका छन्।

पर्सा ब्रह्मचोककी अन्जली कुमारी भने पारिपट्टिको सस्तो बजार जान नपाउँदा अहिले लकडाउनले झन् महङ्गो बनेको नेपालतर्फको बजारमै निर्भर रहनुपरेको बताउँछिन्।

उनले सुनाइन्, “जोसँग फोन छ उनीहरूसँग कमसेकम फोनमा कुरा भएको छ तर जोसँग फोन समेत छैन उनीहरू के कस्तो अवस्थामा छन् केही थाहा छैन।"

रमजान प्रभावित

हाल मुस्लिम समुदायको पवित्र पर्व रमजान चलिरहेको छ।

यसबेला उनीहरू एक आपसमा सद्भाव प्रकट गर्दै आफन्तकोमा जाने र उनीहरूलाई...


शीर्षक: कोरोना भाइरस नेपाल: लकडाउनका बेला मानसिक स्वास्थ्य हेरचाह गर्ने पाँच उपाय\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

घरबाट बाहिर निस्कन नपाएको अवस्थामा आफ्नो मानसिक स्वास्थ्यको कसरी ख्याल गर्न सकिन्छ?

मनोवैज्ञानिक रोजिना मानन्धरले सुझाएका पाँच उपायहरू के के हुन्?

हेर्नुस् सृजना श्रेष्ठले तयार पारेको यो भिडिओ।

अनि यो पनि:


शीर्षक: कोरोना भाइरस नेपाल: लकडाउनको ढाँचा परिवर्तन गर्ने सरकारी निर्णयप्रति व्यवसायीको संशय\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

नेपाल उद्योग वाणिज्य महासंघका वरिष्ठ उपाध्यक्ष किशोरकुमार प्रधानका अनुसार उद्योगहरू खुकुलो गराउने निर्णयलाई सहयोग पुग्नेगरी अन्य व्यवस्थामा सरकारको गृहकार्य पुगेको छैन्।

उद्योग, वाणिज्य तथा आपूर्ती सचिव चन्द्र घिमिरेले भने सरकारको पछिल्लो निर्णय 'उद्योगहरू खोल्ने क्रमभित्रको एउटा उपक्रम' भन्दै व्यवसायीहरूले एकैपटक पूरै खुकुलोपन खोज्न नहुने बताए।

मन्त्रिषरिषद्को बुधवारको बैठकले लकडाउनको ढाँचामा परिवर्तन गर्ने निर्णय गरेको थियो।

खुकुलोपन

चैत ११ गते सुरुमा एक हप्ताको निम्ति भन्दै सुरु गरिएको लकडाउन त्यसपछि चैत १८,  चैत २५, वैशाख ३, वैशाख १५ गर्दै वैशाख २५ सम्म लम्ब्याइएको थियो।

जेठ ५ सम्म थपिएको अवधिमा कृषि, खाद्यान्न, पशुपन्छी, स्वास्थ्य, सार्वजनिक निर्माण, ब्याङ्क तथा वित्तीय संस्था सहितका क्षेत्रको सञ्चालन, उत्पादन, ढुवानी एवं विक्रीवितरणमा खुकुलो पारिएको सरकारका प्रवक्ता तथा अर्थ एवं सञ्चार तथा सूचना प्रविधि मन्त्री युवराज खतिवडाले बुधवार जानकारी दिएका थिए।

जसबारे उद्योग, वाणिज्य तथा आपूर्ती सचिव चन्द्र घिमिरेले भने, "सामान्य अवस्थामा उद्योगहरूले आफ्नो जडित क्षमताको औसतमा ६० प्रतिशत उत्पादन गर्ने गरेकोमा यतिखेर त्यति नै दरमा नभए पनि सक्दो बढी उत्पादन गर्न मिल्ने गरी केही खुकुलो पारिएको हो।"

"तर मजदुरको स्वास्थ्य ख्याल गर्न र सङ्क्रमण फैलन सक्ने जोखिमबाट बच्नका लागि भिडभाड नगर्नेजस्ता उपायहरू अवलम्बन गर्नैपर्छ।"

मन्त्रिपरिषद्ले एकसाथ १० जनालाई काम लगाउन सकिने निर्णय गरेको जनाउँदै सरकारका प्रवक्ता रहेका मन्त्री खतिवडाले श्रमिकहरूलाई सुरक्षा दिएर काममा लगाउनुपर्ने र एकै ठाउँमा सुरक्षित स्थानमा निर्माण व्यवसायीले राख्नुपर्ने बताएका थिए।

उनले बढीमा ५ जनासम्म कामदार रहने गरि मोटरगाडी वर्कशप प्लम्बिङ् तथा इलेक्ट्रिकलका स्टोर पनि सञ्चालन गर्न पाइने जनाइएको थियो।

कार्यान्वयनमा समस्या

सामाजिक दूरी र सुरक्षाका उपाय अपनाएर कृषि, विभिन्न क्षेत्रका औद्योगिक उत्पादन र विक्री, वितरणका काम अनि विकास निर्माणसँग जोडिएका काम खुला गरिने बताइए पनि त्यसले समेट्ने क्षेत्रको पहिचान गर्न सरकारी संयन्त्र नै अन्योलमा रहेको व्यवसायीहरूको आरोप छ।

कृषि तथा पशुपक्षी जन्य उत्पादन अनि स्वास्थ्य क्षेत्रका वस्तु र सेवामा प्रयोग हुने ढुवानी क्षेत्रका सवारी साधन सञ्चालन हुने पाउनेछन्।

नेपाल उद्योग वाणिज्य महासंघका वरिष्ठ उपाध्यक्ष...


शीर्षक: कोरोना भाइरस नेपाल: लकडाउनको विकल्प खोज्न दबाव, सरकारले निर्णय लिन बाँकी\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

सरकारले बिहीवार लकडाउनको विषयमा ठोस निर्णय गर्ने अपेक्षा गरिएको थियो। तर साँझ बसेको मन्त्रिपरिषद् बैठकले त्यसो गरेन।

बरु लकडाउन खुकुलो बनाउनेबारे कोभिड-१९ रोकथाम तथा नियन्त्रण उच्चस्तरीय समन्वय समितिलाई निर्देशन दिइएको कानुनमन्त्री शिवमाया तुम्बाहाङ्फेले बताइन्।

उनले उक्त समितिको सिफारिसपछि त्यसबारे मन्त्रिपरिषद् एउटा टुङ्गोमा पुग्ने बताइन्।

अहिलेकै जस्तो लकडाउन जारी रहे कोरोनाभाइस सङ्क्रमणले भन्दा बेरोजगारी र अभावजस्ता समस्याले धेरैको ज्यान लिन सक्ने भन्दै लकडाउनको विकल्प खोजिनुपर्ने व्यवसायीहरूले माग गर्दै आएका छन्।

क्रमश: खुकुलो बनाउने मनस्थिति

कोरोनाभाइरस सङ्क्रमण रोकथाम र नियन्त्रण गर्ने भन्दै सरकारले देशव्यापी रूपमा लकडाउन लागु गरेको १० साताभन्दा बढी भइसकेको छ।

चैतको दोस्रो सातादेखि सुरु भएको लकडाउनको शैलीमा केही परिमार्जन गरिएको भए पनि यसलाई जेठ मसान्तसम्म निरन्तरता दिने विचारमा सरकार भएको बताइन्छ।

लकडाउनको अवधिमा पनि कोरोनाभाइरसबाट सङ्क्रमित हुनेको सङ्ख्या दिनानुदिन बढ्दै गएको देखिन्छ।

प्रधानमन्त्री केपी शर्मा ओलीले बुधवार विज्ञहरूसँग लकडाउनको ढाँचा परिमार्जनसहित विभिन्न विषयमा छलफल गरेका थिए। उपप्रधानमन्त्री तथा रक्षामन्त्रीले नेतृत्व गरेको समितिले बुधवार र बिहिवार विज्ञहरूसँग लकडाउनको विकल्पबारे छलफल गरेको थियो।

त्यसपछि उक्त  विषयमा मन्त्रिपरिषद्‌मा छलफल भयो तर कुनै निर्णय भएन।

मन्त्री तुम्बाहाङ्फेले लकडाउन खुकुलो बनाउनेबारे उच्चस्तरीय समन्वयन समितिले सिफारिस गर्ने बताइन्।

प्रधानमन्त्री तथा मन्त्रिपरिषद्को कार्यलयका सचिव नारायणप्रसाद बिडारीले अहिलेको अवस्थाभित्र पनि दैनिक जीवनलाई सहज बनाउने कामलाई क्रमश: खुकुलो बनाउँदै लगिने बताएका छन्।

उनले सबै पक्षसँग छलफल गरी उच्चस्तरीय समितिले मस्यौदा तयार पारेर मन्त्रिपरिषद्‌मा प्रस्ताव पेस गर्ने जानकारी दिए।

कोरोनाभाइरस सङ्क्रमणका कारण प्रभावित व्यक्ति र मृतकको सङ्ख्या बढ्न थालेपछि स्वास्थ्य तथा जनसङ्ख्या मन्त्रालयले 'जनस्वास्थ्य सङ्कटकाल' घोषणा गर्न मन्त्रिपरिषद्लाई प्रस्ताव पठाउने जनाएको छ।

भिडभाड नहुने ठाउँमा हटाउन माग

उद्योग वाणिज्य महासङ्घका वरिष्ठ उपाध्यक्ष शेखर गोल्छा धेरै भिडभाड हुने स्थानमा रोक लगाएर अरू क्षेत्रमा लकडाउन अन्त्य गर्नुपर्ने बताउँछन्।

उनी भन्छन्, "नेपालको लकडाउन विश्वकै सबैभन्दा लामो लकडाउनमध्ये एक भइसकेको छ। यो...


शीर्षक: कोरोना भाइरस नेपाल: लकडाउनपछि हवाईयात्रा गर्दा काठमाण्डू विमानस्थलमा नयाँ नियम\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

आन्तरिक उडानबाट सेवा सुचारु गर्ने तयारी रहेको विमानस्थलमा कोभिड-१९ को निगरानी तथा नियन्त्रण गर्न यात्रु तथा कर्मचारी तथा सुरक्षाकर्मीले समेत नयाँ नियमको पालना गर्नुपर्ने छ।

उडान गर्ने यात्रुले स्वास्थ्य अवस्था, गन्तव्य र सम्पर्क खुल्ने दुईवटा फाराम भर्नुपर्ने लगायतका नियम पालना गर्नुपर्ने कार्यालयका महाप्रबन्धक देवेन्द्र के.सी.ले जनाएका छन्।

नयाँ नियमबारे जान्नका लागि हेर्नुहोस् कमल परियारले बनाएको यो भिडिओ।

अनि यो पनि


शीर्षक: कोरोना भाइरस नेपाल: लकडाउनमा कामकाजी महिलाले बच्चाको रेखदेख कसरी गरिरहेका छन्\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

धेरै कार्यालयहरू भने खुल्न थालेका छन्।

यस्तो बेला कामकाजी महिलाहरूले कसरी घरमा रहेका बालबालिकाको रेखदेखको व्यवस्था मिलाएका छन्।

हेर्नुहोस् केही कामकाजी महिलाहरूसँग सृजना श्रेष्ठले गरेको कुराकानीमा आधारित भिडिओ -

अनि यो पनि:


शीर्षक: कोरोना भाइरस नेपाल: लकडाउनमा दुई महिना बिताएपछि सर्वसाधरण भन्छन्, ‘अब के खाने, कहाँ जाने’\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

नयाँ सङ्क्रमणको गति र सङ्ख्या हेर्दा सरकारले लकडाउनको अवधि पुन: थप हुनसक्ने अधिकारीहरूको अनुमान छ।

गत चैत ११ देखि देशभरि अत्यावश्यकबाहेक अन्य काममा हिँडडुल र सवारीसाधन प्रयोग गर्न रोक लगाइएपछि खासगरी निम्न आय भएका तथा ज्यालामजदुरी गर्ने वर्ग ज्यादै मर्कामा परेका छन्।

देशका विभिन्न स्थानमा सर्वसाधरणसँग गरिएको कुराकानीका आधारमा कमल परियारले तयार पारेको यो भिडिओ हेर्नुहोस्।

अनि यो पनि


शीर्षक: कोरोना भाइरस नेपाल: लकडाउनले आक्रान्त रमणीय पोखरा\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

विश्व अर्थतन्त्र नै सङ्कटमा पारेको कोरोनाभाइरसको प्रभाव नेपालको अर्थतन्त्रमा पनि परेको छ।

नेपालले चैत ११ गतेदेखि लगाएको लकडाउनको अवधिमा पोखराबाट करिब १,००० पर्यटक घर फर्केका छन्।

पश्चिमाञ्चल होटल सङ्घ पोखराका अध्यक्ष विकल तुलाचनका अनुसार पोखरामा ४५० बढी होटल र ३०,००० बेड रहेका छन्। तर ती सबै अहिले व्यवसायविहीन बनेका छन्।

यसै त प्राकृतिक सुन्दरताकालागि विख्यात पोखरा लकडाउनका कारण सवारीसाधान र मानिसहरूको भीड नभएपछि वातावरणमा आएको सुधारले गर्दा झन् सुन्दर देखिएको छ।

पोखराको पुरानो बजार गणेश टोलबाट देखिएको हिमाल

पोखराको न्यूरोडबाट देखिएको हिमाल र सुनसान सडक

फेवातालको किनार सामान्य अवस्थामा भिडभाड हुने स्थान हो

फेवातालका किनारमा रहेका होटलहरू। पोखरामा साना ठूला गरी ४५० होटल रहेका छन्

फेवातालको बीचमा रहेको तालबाराही मन्दिर

फेवातालको किनारमा रहेको लेकसाइड बजार पुग्ने सडक

पोखरा अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थलको काम सुरु भए पनि सुस्त भएको बताइन्छ

सबै तस्बिरहरू कृष्णमणि बरालले खिचेका हुन्। सर्वाधिकार सुरक्षित छ।


शीर्षक: कोरोना भाइरस नेपाल: लगातार पाँचौँ दिन हजारभन्दा बढी सङ्क्रमित, थप ९ जनाको मृत्यु\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

सङ्क्रमितको सङ्ख्या एक हजारभन्दा बढी भएको यो लगातार पाँचौँ दिन हो भने विगत १० दिनमा सातौँ पटक हो।

यो वृद्धिसँगै सङ्क्रमित व्यक्तिहरूको कुल सङ्ख्या ४५,२७७ पुगेको छ।

अहिलेसम्म २७,१२७ सङ्क्रमित निको भइसकेका छन् भने २८० जनाको मृत्यु भएको छ।

बिहीवार अपराह्ण आयोजित दैनिक प्रेस ब्रीफिङमा मन्त्रालयका प्रवक्ता डा. जागेश्वर गौतमले अहिले देशभरि १७,८७० सक्रिय सङ्क्रमित भएको बताए।

तीमध्ये ८,००४ जना घरमै र ९,८६६ जना संस्थागत आइसोलेशनमा छन्।

गएको पाँच दिनमा ५,८१७ सङ्क्रमित थपिएको, ५,७१७ जना निको भएको र ५२ जनाको मृत्यु भएको मन्त्रालयको तथ्याङ्कले देखाउँछ।

को हुन् सङ्क्रमितहरू?

अहिले थपिएका सङ्क्रमित विभिन्न जिल्लाका हुन्।

नयाँ सङ्क्रमितमध्ये काठमाण्डू उपत्यकाका ४०८ जना छन्।

तीमध्ये काठमाण्डूका ३२६ जना, ललितपुरका ३७ जना र भक्तपुरका ४५ जना छन्।

त्यसैगरी रूपन्देहीमा ७१ जना सङ्क्रमण देखिएको छ।

थपिएका सङ्क्रमितमध्ये ६९२ जना पुरुष छन्।

मृतक को हुन्?

मृतकहरूमध्ये तीनजना काठमाण्डू जिल्लाका रहेका छन्। ती सबै पुरुष र ४१ देखि ६५ वर्षका रहेका छन्।

अन्य मृतकहरूमा मोरङकी ४३ वर्षीया, मकवानपुरकी ५२ वर्षीया र नवलपरासी पूर्वकी ३५ वर्षीया महिला हुन्।

त्यस्तै पर्साका ७५ वर्षीय, महोत्तरीका ७८ वर्षीय र रूपन्देहीका ४० वर्षीय पुरुषको पनि सोही अवधिमा मृत्यु भएको मन्त्रालयले जनाएको छ।

के छ अरू तथ्याङ्क?

सो अवधिमा १,५६६ सङ्क्रमित रोगमुक्त प्रमाणित भएको मन्त्रालयका प्रवक्ता डा. गौतमले बताए।

अहिलेसम्म पुष्टि भएकामध्ये झन्डै ६० प्रतिशत अर्थात २७,१२७ सङ्क्रमितहरू निको भइसकेका छन्।

देशभरि क्वारन्टीनमा ६,७४९ जना छन्।

अघि भदौ १७ गते १,१२० जनामा, भदौ १४ गते १,२२१ जनामा र भदौ ११ गते १,१११ जनामा देखिएको पुष्टि गरेको थियो।

त्यसअघि भदौ २ गते सङ्क्रमितको सङ्ख्या पहिलो पटक १,००० नाघेको थियो।

कोभिड-१९ हुँदा मान्छेको शरीरमा के हुन्छ?


शीर्षक: कोरोना भाइरस नेपाल: लामो दूरीको यात्रामा लगाइएका नयाँ नियम के छन्\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

कुनै नियम यातायात व्यवसायीको जिम्मामा राखिएका छन् भने कुनै नियम यात्रुहरू स्वयंले पालना गर्नुपर्नेछ।

सरकारले असोज १ गतेदेखि लामो दूरीको यातायात खोल्ने निर्णय गरेपछि यातायात व्यवस्था विभागले तयार पारेको कोभिड-१९ प्रकोपभर लागु हुने सार्वजनिक यातायात सञ्चालन निर्देशिका सार्वजनिक गरेको छ, जसमा गर्न हुने तथा नहुने विषयहरू उल्लेखित छन्।

यात्रुले के गर्न हुने, के नहुने?

चालक/सहचालकको जिम्मा के?

व्यवसायीले मिलाउन पर्ने व्यवस्था

कुन नियम कसरी पालना गराउने?

महामारीका कारण छ महिनादेखि लामो दूरीका गाडी चलेका थिएनन्। अहिले महामारी नथामिएकै भएपनि असोज १ गतेदेखि सरकारले सुरु गराउन लागेको हो।

गाडीको सिट क्षमताको आधा मात्रै यात्रु राख्न र पहिलेको भाडादरमा ५० प्रतिशत बढाएर लिन पाउने गरी सहमती जुटेपछि लामो दूरीका गाडी चल्ने भएका हुन।

त्यसका निम्ति बनाइएका नयाँ नियम र विधि सम्बन्धित सबैलाई बताइसकिएको यातायात व्यवसायी राष्ट्रिय महासङ्घका अध्यक्ष योगेन्द्र कर्माचार्यले बताए।

"यो नियम अरू कसैको निम्ति ल्याइएको होइन। आफ्नै सुरक्षाका लागि ल्याइएको हो। हामी सबै मिलेर लागु गर्ने भनेका छौँ," कर्माचार्यले भने।

यातायात सञ्चालन खुलेपनि भिडभाड नगर्न तथा सावधानी अपनाउन भनिएको छ

यात्रुलाई घरमै क्वारन्टीन?

सबैतिर लामो दूरीका गाडी चलेपनि यात्रा गरेर अर्को जिल्ला पुगेका यात्रुहरू क्वारन्टीनमा बस्नु पर्ने वा नपर्ने भन्ने बारे कुनै निर्णय नभएको बताइएको छ।

विभिन्न जिल्लाका प्रमुख जिल्ला अधिकारीहरूले हालसम्म बाहिर जिल्लाबाट आउनेलाई क्वारन्टीनमा बस्ने प्रबन्ध गरिएको भए पनि लामो दूरीका सावरी साधन सञ्चालन भएपछि त्यो प्रबन्ध गर्न कठिन हुने बताएका छन्।

केन्द्रको कुनै निर्णय नआएसम्म घरमै गएर क्वारन्टीनमा बस्न अनुरोध गर्नुको विकल्प नभएको उनीहरूको भनाइ छ।


शीर्षक: कोरोना भाइरस नेपाल: विकास कार्यक्रमको रकम महामारी रोकथामका लागि दिनु 'सही समयमा सही निर्णय'\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

नगरपालिकाले उपलब्ध गराएको चामल, नुन र तेललगायतका सामग्री बुझ्दै डोल्पा ठूलीभेरी नगरपालिका-६ का स्थानीय बासिन्दा

तीन सातादेखि लकडाउन जारी रहेको अवस्थामा कोरोनाभाइरसको जोखिम कम गर्न उक्त रकम प्रयोग गर्ने विषयमा प्रतिनिधिसभा कार्यव्यवस्था परामर्श समितिको बैठकमा दलका नेताहरूले सहमति गरेका थिए।

बजेट विनियोजन हुँदै आलोचित बनेको उक्त कोषमा झन्डै नौ अर्ब ९० करोड रूपैयाँ रहेकोमा चैत मसान्तसम्म करिब ६० करोडमात्रै खर्च भएको महालेखा नियन्त्रकको कार्यालयले जनाएको छ।

सरकारले चाहे उक्त रकमलाई अर्को कोषमा सार्न कुनै समस्या नहुने अर्थविद्हरूले बताएका छन्।

जनताको जीवन प्राथमिकतामा

कोरोनाभाइरस रोकथामका लागि सरकारले स्थापना गरेको कोषको पैसा खर्च गर्ने विषयमा अहिलेसम्म पहिलो बैठक नै नबसेका बेला थप करिब नौ अर्ब रकम दिने निर्णय दलहरूले गरेका हुन्।

उक्त रकम कोरोनाभाइरसविरुद्ध प्रयोग गर्न सांसददेखि नागरिक समाजबाट आवाज उठ्दै आएको थियो।

सत्तारूढ दल नेकपाकी सचेतक शान्ता चौधरीले भनिन्, "अहिले लकडाउनको समयमा विकास निर्माणको विषय त्यति प्राथमिकतामा रहन्न। सबैभन्दा पहिलो कुरा त बाँच्नु हो।"

"खर्च हुन बाँकी रकम कोषमा जम्मा गरेर जनता जोगाउनुपर्छ भन्ने कुरामा हामी केन्द्रित भएका हौँ।"

सो कार्यक्रमअन्तर्गत प्रतिनिधिसभाका प्रत्यक्ष निर्वाचित सांसदको संयोजकत्वमा समानुपातिक निर्वाचन प्रणालीबाट चुनिएका सांसद, राष्ट्रिय सभा सांसद, जिल्ला समन्वय समितिका प्रमुख र उपप्रमुख सदस्य रहेको एउटा समितिले प्रत्येक निर्वाचन क्षेत्रमा विकास कार्यमा खर्च गर्न सक्ने थियो।

तर त्यसअन्तर्गत खर्च भने निकै कम भएको महालेखा नियन्त्रक गोपीनाथ मैनालीले बताए।

लकडाउनको समयमा खासगरी दैनिक ज्यालादारी गर्ने मजदुरहरू प्रभावित हुने बताइन्छ

राम्रो विकल्प

नियमित विनियोजन हुने उक्त कार्यक्रम अन्तर्गतको रकम प्रयोग गरेर तत्काल लकडाउनको मारमा परेका जनतालाई सहयोग गर्नुपर्ने अर्थविद् पोषराज पाण्डे बताउँछन्।

"कार्यक्रमको नाम जे दिएपनि सांसदहरूले प्रयोग गर्न पाउने यो परिपाटी नै गलत थियो। त्यसलाई सच्याउने राम्रो मौका थियो। त्यसैले राहतका लागि त्यो रकम प्रयोग गर्नु राम्रो विकल्प हो," उनले भने।

खासगरी राजनीतिक स्वार्थका लागि त्यस्तो साझेदारी कार्यक्रम ल्याइएको भन्दै राष्ट्रिय बजेट र साधनस्रोतबाट राख्न नहुने भन्दै विभिन्न आलोचना भएका थिए।

कार्यक्रमअन्तर्गत दिइने भनिएको रकम...


शीर्षक: कोरोना भाइरस नेपाल: विदेशका नेपालीलाई स्वदेश ल्याउनेबारे थाहा पाउनुपर्ने पाँच कुरा\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

कोभिड-१९ रोकथाम, नियन्त्रण र उपचारसम्बन्धी उच्चस्तरीय समन्वयन समितिको शुक्रवारको बैठकले एउटा कार्ययोजना स्वीकृत गरेपछि अब नेपालीहरूलाई स्वदेश ल्याउने कार्य सुरु हुने उनीहरूको भनाइ छ।

बैठकले नेपाली नागरिकहरूलाई स्वदेश ल्याउने सम्बन्धी कार्ययोजना स्वीकृत गरेको हो।

सोही कार्ययोजना अनुसार आगामी एक सातादेखि १० दिनभित्र विभिन्न देशमा रहेका करिब २५ हजार नेपाली नागरिकलाई नेपाल ल्याइने बताइएको छ।

अदालतको आदेश र संसद्‍को निर्देशन

यसअघि यही जेठ १२ गतेको मन्त्रिपरिषद् बैठकले "नेपाली नागरिकलाई स्वदेश ल्याउन सहजिकरण गर्नेसम्बन्धी आदेश" जारी गरेको थियो।

उक्त आदेशलाई कार्यान्वयन गर्न शुक्रवार कार्ययोजना स्वीकृत गरिएको अधिकारीहरूले जनाएका छन्।

विदेशमा रहेका नागरिकहरूलाई फर्काउन पहल नगरेको भन्दै सरकारको आलोचना भइरहेका बेला गत वैशाख पहिलो साता सर्वोच्च अदालतले "जोखिममा रहेका नेपाली नागरिकहरूलाई" स्वदेश फर्कने व्यवस्था मिलाउन सरकारलाई आदेश दिएको थियो।

त्यस्तै जेठको पहिलो साता संसद्‍को शिक्षा तथा स्वास्थ्य समितिले विदेशमा रहेका नागरिकलाई स्वदेश फर्काउन सरकारलाई निर्देशन दिएको थियो।

कार्यान्वयनको चरणमा

विदेशमा रहेका नागरिकलाई स्वदेश ल्याउने निर्णय अब कार्यान्वयनको चरणमा प्रवेश गरेको अधिकारीहरूको भनाइ छ।

प्रधानमन्त्री तथा मन्त्रिपरिषद्‌का सचिव नारायण बिडारीका अनुसार शुक्रवार कार्ययोजना स्वीकृत भएसँगै अब विदेशमा भएका नेपालीहरूको उद्धार सुरु गरिनेछ।

उनले भने, "नेपाली नागरिकहरूलाई तत्कालै ल्याउन सुरु गर्ने भनेर आदेश जारी भएको हो। अब चाँडै उहाँहरूलाई ल्याउन सुरु गरिहाल्छौँ।"

उनले विदेशबाट ल्याइने नेपालीहरूलाई क्वारन्टीनमा राख्नेबारे प्रदेश र स्थानीय सरकारसँग पनि समन्वय भइरहेको जानकारी दिए।

विदेशबाट नेपाली नागरिकलाई उद्धार गरिने भएपछि उनीहरूलाई कसरी ल्याइन्छ, कहाँ राखिन्छ र के सुविधा दिइन्छ भन्ने चासो धेरैले व्यक्त गरेका छन्।

अधिकारीहरूले बीबीसीलाई दिएको जानकारीका आधारमा विदेशबाट नेपालीलाई ल्याइने प्रक्रिया र उनीहरूले पाउने सुविधाबारे जान्नुपर्ने पाँच कुराहरू:

१. खर्च आफैँले बेहोर्नुपर्ने

अधिकारीहरूका अनुसार विदेशबाट आउन चाहने नेपालीहरूले लागत खर्च आफैँले बेहोर्नुपर्नेछ।

सरकारले हवाई जहाजको व्यवस्था गरिदिए पनि त्यसको टिकट खर्च स्वदेश फर्कन चाहनेले स्वयम् तिर्नुपर्नेछ।

त्यस्तै नेपालमा आएर होटलमा क्वारन्टीन...


शीर्षक: कोरोना भाइरस नेपाल: विदेशबाट शव ल्याउन सरकारको तयारी यस्तो छ\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

महामारीको बेला स्वास्थ्य सुरक्षाका दृष्टिकोणले शव नेपाल ल्याउन नमिल्ने बताउँदै गन्तव्य मुलुकमै अन्तिम संस्कार गर्न मृतकका परिवारलाई आग्रह गरिएको वैदेशिक रोजगार बोर्डले जनाएको छ।

झन्डै ९० जना मृतकका आफन्तले उतै अन्तिम संस्कार गर्न सहमति दिएका छन्।

तर अझै कम्तीमा १४८ शव नेपाल ल्याउनु पर्ने बोर्डका कार्यकारी निर्देशक राजनप्रसाद श्रेष्ठले बताएका छन्।

ती शवको कसरी व्यवस्थापन गर्ने तयारी छ? हेर्नुहोस् कमल परियारले बनाएको यो भिडिओ।

अनि यो पनि


शीर्षक: कोरोना भाइरस नेपाल: विदेशमा मृत्यु भएका नेपाली जसको परिवारले शव समेत देख्न पाएनन्\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

खाडीमा ज्यान गुमाएका श्रमिकको शवको फाइल तस्बिर

उनलाई वैदेशिक रोजगारमा रहेका श्रीमान् ५० वर्षीय समरबहादुर सुनार चाँडै काममा फर्कनेछन् जस्तो लागेको थियो।

तर चैत २३ गते उनको निधनको खबर आयो।

"अन्तिम पटक मुख पनि हेर्न पाइँन," बीबीसीसँग फोनमा कुराकानी गर्दै गरेकी उनको गला अवरुद्ध भयो।

अनि, उनले कान्छा छोरा २६ वर्षीय मनोजलाई फोन थमाइन्।

समरबहादुर विदेशमा मृत्यु भएका कैयौँ त्यस्ता नेपाली नागरिकमध्ये पर्छन् जसका आफन्तले कोरोनाभाइरस महामारीका कारण अन्तिम संस्कार समेत आफ्नो देशमा गर्न पाएनन्।

समरबहादुरको मृत्युको कारण कोभिड-१९ होइन तर हवाई उडान प्रतिबन्ध एवम् लकडाउनका कारण उनको शव नेपाल ल्याउन नसकिएको परिवारले बताएको छ।

कान्छा छोरा मनोजले सामाजिक अपहेलनाको डरले पनि आफ्ना पिताको शव नेपाल नल्याइएको बताए।

शव ल्याउन समस्या हुने र महिनौँ लगाएर ल्याए पनि "समाजलाई बुझाउन नसकिने" देखेर पिताको अन्तिम संस्कार यूएईमै गर्ने अनुमति दिएको उनी बताउँछन्।

परिवारको सहमति पाएपछि नेपाल सरकारले समरबहादुरको अन्तिम संस्कार यूएईको दुबईमै गर्न अनुमति दियो।

उनका माइला छोरा दुबईमै वैदेशिक रोजगारीमा रहेकाले उनैले समरबहादुरको अन्तिम संस्कार गरे।

विदेशमै दाहसंस्कार

मृत्युपछि आफ्नै धार्मिक विधि अनुसार आफन्तले अन्तिम संस्कार गर्ने चलन छ।

तर कोरोनाभाइरस महामारी सुरु भएयता कैयौँ नेपाली नागरिकका परिवारले मृत्यु भएका आफन्तको अन्तिम संस्कार गर्न समेत पाएका छैनन्।

'त्यस्तो क्षण निकै नै पीडादायी र व्यक्त गर्नै नसकिने' हुने विदेशमा आफन्त बितेर उतै दाहसंस्कार गर्नुपरेका परिवारका सदस्यहरूले बीबीसीलाई बताएका छन्।

थप पीडा हुने भन्दै बीबीसीसँग कुराकानी गरेका समरबहादुरका परिवारबाहेक अन्य त्यस्तै तीन परिवारका आफन्तहरूले परिचय सार्वजनिक नगरिदिन आग्रह गरेका थिए।

वैदेशिक रोगजार बोर्डका अनुसार गत चैत ११ गते (नेपालमा पहिलो लकडाउन सुरु भएको मिति) यता साउन मसान्तसम्म वैदेशिक रोजगारीमा रहेका ५३१ जना नेपालीको मृत्यु भएको छ।

नेपालमा कोभिड-१९ बाट मृत्यु भएका व्यक्तिको अन्तिम संस्कार गरिँदै

त्यसमध्ये परिवारको सहमतिमा १७६ जनाको सम्बन्धित देशमै दाहसंस्कार गरिएको छ।

बोर्डका कार्यकारी निर्देशक राजनप्रसाद श्रेष्ठका अनुसार २५८ जनाको शव नेपालमा ल्याइएको छ भने ९७ जनाको शव विदेशमै छ।

बोर्डको तथ्याङ्कमा मृतकमध्ये २७ जनाको कोभिड-१९ का कारण निधन भएको हो।...


शीर्षक: कोरोना भाइरस नेपाल: विदेशमा रहेका नेपालीलाई समयमै उद्धार गर्ने प्रधानमन्त्रीको प्रतिबद्धता\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

सोमवार राष्ट्रका नाममा सम्बोधन गर्दै उनले भने, "समस्याको प्राथमिकता र देशभित्रको तयारीका बीच सन्तुलन मिलाउँदै यो काम छिट्टै सुरु गरिनेछ।"

स्वदेश फर्काउँदा सबैलाई एकैपटक नभइ कसलाई प्राथमिकता दिने भन्ने विषयमा कार्यविधि बनिरहेको भनिएको बेला उनले यस्तो बताएका हुन्।

तीव्र गतिमा फैलिनुको कारण

पछिल्ला दिनमा भारतबाट फर्किएकाहरूमा कोरोनाभाइरसको सङ्क्रमण धेरै देखिएका विवरणहरूमाझ सोमवार प्रधानमन्त्रीले भारतबाट परीक्षण नभइकन नेपालीहरूलाई सीमाबाट पठाएको पनि बताएका छन्।

"विश्व स्वास्थ्य संगठनको प्रोटोकल अनुरुप घर फर्किनेहरूको सीमा पार गर्नुअघि अनिवार्य परीक्षण हुनुपर्ने थियो, जसले महामारीलाई समुदाय स्तरमा फैलिनबाट धेरै हदसम्म जोगाउन सक्थ्यो," सम्बोधनमा प्रधानमन्त्रीले भने, "तर छिमेकी राष्ट्र भारतबाट अधिकांश घर फर्किनेहरू नियमको पालना र परीक्षण बिना नै अनेक कष्ट झेल्दै ठूलो सङ्ख्यामा सीमा पार गरिरहनु भएको छ।"

सङ्क्रमणको परीक्षण पछिल्ला दिनमा तुलनात्मक रुपमा बढिरहेका बेला प्रधानमन्त्री ओलीले विज्ञको सल्लाह अनुसार जनसङ्ख्याको दुई प्रतिशत मानिसको कोरोनाभाइरसको परीक्षण गरिने पनि बताएका छन्।

सामाजिक सुरक्षा भत्ता कायमै

त्यस्तै क्वारन्टिनलाई व्यवस्थित गर्नका लागि स्थानीय, प्रदेश र केन्द्र स्तरमा समन्वय गरिने पनि उनले बताएका छन्।

त्यस्तै, सम्बोधनका क्रममा सामाजिक सहायता पाउँदै आएका अपाङ्गता भएका व्यक्ति र अन्य अवस्थाका व्यक्तिहरूको त्यस्तो सहायता पनि कटौती नगर्ने उनले बताए।

"योगदानमा आधारित सामाजिक सुरक्षा प्रणालीलाई परिमार्जन गरिनेछ, यस प्रणालीमा आवद्ध सबै श्रमिकहरूको सामाजिक सुरक्षा कोषमा गर्नुपर्ने योगदान रकम हाललाई सरकारी कोषबाटै मिलान गरिनेछ।"

लकडाउनका बेला सरकारले लामो समयदेखि दिँदै आएको ६० वर्षमुनिका एकल महिला र 'ख' वर्गका अपाङ्गता भएका व्यक्तिले पाउने सामाजिक सुरक्षा भत्ता कटौतीलाई लिएर सरकारको आलोचना भइरहेका बेला उनले यस्तो बताएका हुन्।


शीर्षक: कोरोना भाइरस नेपाल: विद्यार्थीले यसरी गरे मास्कको फेसन शो\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

कोरोनाभाइरस सङ्क्रमणका कारण विद्यालय बन्द भएको बेला आवासीय विद्यार्थीहरूलाई रचनात्मक काममा लागएको बताइएको छ।

नव आशा गृह आर्थिक अवस्था कमजोर भएका बालबालिकाहरूलाई निशुल्क अध्ययन गराउन खोलिएको विद्यालय हो।

कस्तो रह्यो त मास्कको फेसन शो? हेर्नुहोस् सृजना श्रेष्ठले बनाएको एउटा भिडिओ।

अनि यो पनि: