शीर्षक: कोरोना भाइरस: हात मिलाउने दिन फेरि कहिल्यै आउला?\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

एउटा निकै प्रचलित हात मिलाउने चलन महामारीपछि हराउन सक्छ तर विकल्पहरू पनि छन्।

जेम्स जेफ्री लेख्छन:

सामान्यदेखि ठूलाबडाहरूले विनम्रतापूर्ण रूपले हात मिलाउँछन्। भविष्यमा कहिल्यै भेट नहुने मानिससँग देखि अर्वौँ डलरको व्यापार सम्झौताका क्रममा पनि हात मिलाइन्छ।

हात मिलाउने चलनको आरम्भ कहाँबाट भयो भन्नेमा अनेकखालका धारणा पाइन्छन्।

यो दुईजना व्यक्तिबीच शान्तिको प्रतीकको रूपमा ग्रीसबाट सुरु भएको हुनसक्छ। जसले कसैको हातमा पनि हतियार छैन भन्ने देखाउँछ।

अथवा मध्यकालीन युरोपबाट पनि सुरु भएको हुनसक्छ।

लडाकुहरूले हात मिलाउँदै अरूले लुकाएका कुनै हतियार झारिदिनका निम्ति त्यसो गरेका हुनसक्छन्। यसको श्रेय क्वेकरहरू भनिने इसाई धर्मावलम्बीहरूसँग सम्बन्धित सदस्यहरूलाई पनि दिइन्छ जसले झुकेर गरिने अभिवादनभन्दा हात मिलाउनुलाई समानता झल्काउने ठान्थे।

युनिभर्सिटी अफ टेक्सस एट अस्टिनकी मनोविज्ञान प्राध्यापक क्रिस्टीन लेगार भन्छिन्, "हजारौँ वर्ष पुरानो चलनमा रोक लगाउनु सजिलो छैन।"

सन् १९६० मा अमेरिकी मनोविद ह्यारी हर्लोले  यौवनावस्थामा रहेका रिसस बाँदरको  विकासमा स्पर्श र प्रेम कति महत्त्वपूर्ण हुन्छ भन्ने कुरा प्रदर्शन गरेका थिए। विश्वमा मानिसहरूबीच अभिवादन साटासाट गर्ने कैयौँ तरिका छन्।

हिन्दू संस्कारमा नमस्ते

त्यस्ता तरिकाबाट सङ्क्रमणको खतरा ठानिने शारीरिक स्पर्शबाट जोगिन सकिन्छ। हिन्दू संस्कारमा गरिने नमस्ते पनि निकै प्रचलनमा छ। समाओमा आँखी भौँ उठाएर मुस्कानका साथ अभिवादन साटासाट गरिन्छ। मुस्लिम देशमा छुन नमिल्ने मानिसलाई छातीमा हात राखेर अभिवादन गरिन्छ।

शारीरिक रूपमा स्पर्श गरेरै अभिवादन गर्ने कुरा सदैव त्यति महत्त्वपूर्ण होइन।

२० औं शताब्दीको पहिलो आधा खण्डमा कैयौँ मनोवैज्ञानिकहरूले बालबालिकाप्रति प्रेम देखाउनु सामान्यतया भावनात्मक प्रदर्शन मात्र रहेको विश्वास गर्थे। त्यसबाट रोग फैलिने जोखिम रहेको उनीहरू ठान्थे।

लण्डन स्कूल अफ हाइजिन एन्ड ट्रपिलक मेडिसिनका आनीबानी सम्बन्धी वैज्ञानिक वल कर्टिसले आफ्नो किताब डन्ट लुक, डन्ट टच नामको पुस्तकमा लेखे अनुसार हात मिलाउने र चुम्बन गर्ने काम लामो समयसम्म कायम छ किनकि त्यस्तो गर्ने मानिस यति विश्वसनीय छन् कि रोगको जोखिम पनि उठाउन सक्छन् भन्ने सङ्केत गर्छ।

सन् १९२० मा अमेरिकी जर्नल अफ नर्सिङमा प्रकाशित लेखमा हात ब्याक्टेरिया सार्ने माध्यम हुनसक्ने चेतावनी दिइएको...


शीर्षक: कोरोना भाइरस: हामीलाई कोभिड-१९ बारे अझै थाहा नभएका कुरा के हुन्\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

वैज्ञानिकहरूले धेरै प्रयत्न गरिरहेको भए पनि हामीले कोरोनाभाइरसबारे अझै धेरै बुझ्न बाँकी नै छ।

त्यो भाइरससम्बन्धी अनुत्तरित प्रश्नको उत्तर खोज्न विश्वभरि भइरहेका परीक्षणमा हामी पनि प्रत्यक्ष वा परोक्ष सहभागी भइरहेका छौँ।

तीमध्ये महत्त्वपूर्ण प्रश्नहरू यी हुन्।

१. कति मानिस सङ्क्रमित भएका छन्

यो सबैभन्दा आधारभूत प्रश्नमध्ये एउटा हो। तर यो निकै महत्त्वपूर्ण पनि छ।

विश्वभरि लाखौँ मानिस कोरोनाभाइरसबाट सङ्क्रमित भएका छन्। तथ्याङ्कमा देखिने वा पुष्टि भएका मानिसको सङ्ख्याले वास्तविक सङ्क्रमणको प्रतिनिधित्व गर्दैन। त्यो सङ्ख्या अझै अपूर्ण किन छ भने सङ्क्रमण भएका कैयौँ मानिस बिरामी नै पर्दैनन्।

मानव शरीरमा हुने एन्टीबडीको परीक्षण गर्ने पद्धतिको विकास गर्न सके कसैमा भाइरस भए नभएको जाँच गर्न सकिन्छ। त्यसपछि मात्र कति छिटो र कति परसम्म यो भाइरस फैलिरहेको छ भन्ने कुरा थाहा हुन्छ।

२. यो कति घातक छ

कति मानिसलाई सङ्क्रमण भएको छ भन्ने तथ्य थाहा नभईकन मृत्युदर थाहा हुन सक्दैन।

अहिलेसम्म विश्वमा सङ्क्रण भएका झन्डै  एक प्रतिशत मानिसको मृत्यु हुने अनुमान गरिएको छ।

तर यदि लक्षणै नदेखिएका सङ्क्रमितहरूको सङ्ख्या धेरै छ भने मृत्युदर अझै बढी हुन सक्छ।

३. कोरोनाभाइरसका लक्षणहरू

ज्वरो आउनु र सुक्खा खोकी लाग्नु कोरोनाभाइरस सङ्क्रमणका मुख्य लक्षण हुन्। तपाईँ यी लक्षणबारे सतर्क हुनुपर्छ।

केही बिरामीमा घाँटी दुख्ने, टाउको दुख्ने र पखाला लाग्ने गरेको पनि पाइएको छ। केही बिरामीमा सुँघ्ने लिने क्षमतामा कमी आएको पनि पाइएको छ।

विभिन्न अध्ययनले देखाएअनुसार केही मानिसहरूलाई सङ्क्रमण भइसके पनि उनीहरूमा कुनै लक्षण देखिँदैन। उनीहरूले यो भाइरस बोकिरहेका हुन सक्छन् जो अरू मानिसमा सजिलै फैलिन सक्छ।

४. भाइरस फैलाउनमा बालबालिकाको भूमिका

केटाकेटीहरूले पक्कै पनि भाइरस समात्न सक्छन् र तिनलाई अरू व्यक्तिमा सार्न सक्छन्।

प्राय: बालबालिकामा सामान्य लक्षण देखिन्छ। अन्य उमेर समूहका मानिसको भन्दा बच्चाहरूको मृत्युदर निकै कम रहेको छ।

प्राय: खेलमैदानमा रमाउने बच्चाहरू स्वभावैले धेरै मानिससँग घुलमिल गर्छन्। उनीहरूले यो भाइरस निकै छिटोछिटो धेरै मानिसमा फैलाउन सक्ने हुनाले उनीहरूलाई 'सुपर-स्प्रेडर' मानिएको छ।

त्यस्तो जोखिम हुने भए पनि केटाकेटीले त्यो भाइरस कतिसम्म फैलाउन सक्छन् भन्ने कुरा अझै स्पष्ट भइसकेको छैन।

५. यो भाइरस कहाँबाट...


शीर्षक: कोरोना भाइरस: हालसम्म ३६ हजारभन्दा बढीको परीक्षण, उदयपुरमा थप १ सङ्क्रमित\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

पछिल्लो सङ्क्रमित ३३ वर्षीय पुरुष रहेको बताइएको छ।

योसँगै उदयपुर जिल्लामा १४ जनामा सङ्क्रमण भेटिइसकेको छ।

देशभरिमा कुल सङ्क्रमितको सङ्ख्या ३२ पुगेको छ भने चारजना निको भइसकेका छन्।

वीरगञ्ज र उदयपुरमा नमुनाहरूको जाँच

यसअघि वीरगञ्जमा तीनजना तथा उदयपुरमा एक दर्जनभन्दा धेरैमा सङ्क्रमण देखिएपछि ती दुई स्थानमा सङ्क्रमितहरूको सम्पर्कबारे सूचना लिएर शङ्कास्पदहरूको नमुना जाँच भइरहेको बताइएको छ।

जसअनुसार वीरगञ्जमा २२१ जना र उदयपुरमा थप एक सयसहित ३२० जनाको पीसीआर विधिमार्फत् जाँच भइरहेको मन्त्रालयका प्रवक्ता डा विकास देवकोटाले बताए।

ती स्थानमा आरडिटीबाट पनि अन्यको परीक्षण भइरहेको बताइएको छ।

परीक्षण विस्तार गरिँदै

मङ्गलवार मन्त्रालयले बताएअनुसार हालसम्म देशभरि गरि ३६ हजार ७१९ जनामा परीक्षण गरिएको छ।

"पीसीआर विधि अनुसार ८७६३ जनाको परीक्षण भएको छ भने द्रुत वा आरडिटी विधिबाट २७,९५६ जनाको परीक्षण भएको छ," डा देवकोटाले जानकारी दिए।

द्रुत परीक्षण विधिमार्फत् हालसम्म प्रदेश १ मा २६२०, प्रदेश २ मा ३५९८, वाग्मती प्रदेशमा ५१५७, गण्डकी प्रदेशमा ४१८३, प्रदेश ५ मा २४८३, कर्णाली प्रदेशमा ३७३८ र सुदुर पश्चिम प्रदेशमा ६१७७ जनाको परीक्षण भइसकेको बताइएको छ।


शीर्षक: कोरोना भाइरस: हावाबाट सङ्क्रमण नसर्ने भन्न नसकिने डब्लुएचओको भनाइ\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

यसअघि वैज्ञानिकहरूको एक समूहले डब्लुएचओलाई कोरोनाभाइरस सङ्क्रमण रोकथामसम्बन्धी विद्यमान निर्देशिकामा सुधार गर्न अपिल गरेका थिए।

डब्लुएचओकी वरिष्ठ अधिकारी बेनेडेटा आलेग्रान्जीले भिड भएको स्थल, बन्द कोठा वा हावा ओहोरदोहोर गर्ने अवस्था नभएका ठाउँमा हावाबाट सङ्क्रमण सर्दैन भन्न नसकिने बताएकी छन्।

"तर यसको पक्का प्रमाण जुटाउन र बुझ्न अझै जरुरी छ। यो काम हामी जारी राख्छौँ," उनले बताइन्।

सोमवार २३९ वैज्ञानिकले डब्लुएचओलाई हावाबाट सङ्क्रमण सर्न सक्ने खतरालाई कम आँकेको भन्दै एक खुलापत्र लेखेका थिए।

पुष्टि भए के हुन्छ?

यदि यो चेतावनी पुष्टि भएको खण्डमा कोरोनाभाइरस सङ्क्रमण रोकथाम बारेका निर्देशिका परिवर्तन गर्नुपर्ने हुन्छ।

त्यसमा मास्कको प्रयोग व्यापक गर्नुपर्ने तथा सार्वजनिक यातायात एवम् बारजस्ता भिड हुने स्थानमा सामाजिक दूरीको कडिकडाउ पालना गर्नुपर्ने हुन्छ।

योभन्दा अघिसम्म विश्व स्वास्थ्य सङ्गठनले कोरोनाभाइरस सङ्क्रमित मानिसको नाक तथा मुखबाट निस्कने छिटाका माध्यमबाट फैलने बताएको थियो।

उसले मानिसहरूबीच कम्तीमा ३.३ फिटको दूरी भएमा भाइरस सङ्क्रमणको रोकथाम सम्भव हुने बताएको थियो।

तर यदि हावाका साना कणमार्फत् पनि सङ्क्रमण फैलने पुष्टि भएमा यो दूरीको नियममा पनि परिवर्तन गर्नुपर्ने हुन्छ।

डब्लुएचओकी डा. मारिया केरखोबले आगामी दिनमा उसले नयाँ सन्देश जारी गर्ने बताइन्।

उनले भनिन्, "कोरोनाभाइरसको सङ्क्रमण रोक्नका निम्ति ठूलो स्तरमा रोकथामको आवश्यकता छ। यसमा भौतिक दूरीका साथै मास्कको प्रयोग तथा अन्य नियम पनि छन्।"

सोमवार एक जर्नलमा प्रकाशित एक खुलापत्रमा ३२ देशका २३९ जना वैज्ञानिकले यो भाइरस 'हावामा तैरन सक्ने' र सास लिँदा मानिसमा सर्नसक्ने उल्लेख गर्दै प्रमाण दिएका थिए।

उनीहरूले कोरोनाभाइरसको यो ताजा प्रमाणबारे पुन: विचार गरेर निर्देशिकाहरू जारी गरिनुपर्ने उल्लेख गरेका थिए।


शीर्षक: कोरोना भाइरस: हिमाचलमा स्याउ टिप्न नेपाली मजदुर लैजाने प्रयास, केही गए तर अहिले नेपाल-भारत सीमामा अवरोध\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

उनीहरूका अनुसार कामदारको अभाव भएपछि कतिपय भारतीय कृषक र स्याउ व्यवसायीहरूले नेपाल-भारत नाकासम्मै सवारीसाधन पठाएर मजदुरहरू लैजान थालेका हुन्। त्यसरी जान लागेका नेपालीहरूलाई "व्यावहारिकता हेरेर जान अनुमति दिइएको" सीमा क्षेत्रका कतिपय अधिकारीहरूले बीबीसी बताएका छन्।

तर केही दिनदेखि दुवै देशका सीमामा खटिएका सुरक्षाकर्मीले भारत प्रवेश गर्ने खोज्ने मानिसलाई अवरोध गरेको हिमाचल जान सीमासम्म पुगेका केही नेपालीहरूले बताएका छन्।

स्याउ पाक्ने मौसम सुरु हुनै लागेकाले अहिले हिमाचलमा मजदुरको व्यापक कमी भएको बताइन्छ।

जानकारहरूका अनुसार विगतमा हिमाचलस्थित स्याउ बगैँचामा काम गर्न नेपालीहरू चैततिरै त्यहाँ पुगिसक्थे। यो वर्ष भने कोरोनाभाइरस महामारी नियन्त्रणका लागि सीमानाका बन्द गरिएकाले नेपाली मजदुरहरू जान सकेका थिएनन्।

नेपालीको खोजी

स्याउ पाक्नै लाग्दासम्म मजदुर नपाइने अवस्था आएपछि हिमाचलस्थित स्याउ कृषक र व्यापारीहरूले नेपाली मजदुरहरूको खोजी गर्न थालेको त्यहाँ कार्यरत नेपाली मजदुरहरूले बताए।

हिमाचलको सिमलामा स्याउ बगैँचामै कार्यरत बाँकेका दीपक बुढाक्षेत्रीले बीबीसीसँग टेलिफोन कुराकानीमा भने, "यस वर्ष नेपालबाट मानिसहरू आएका थिएनन्। पहिले जति आएका त्यति मात्र थिए। अहिले स्याउ टिप्ने समय भएकाले यहाँ नेपालीहरूको खोजी भयो अनि हामीले हाम्रो सम्पर्कमा भएका मानिसहरूलाई सोध्यौँ।"

"आउन इच्छुकहरूलाई यहाँबाट अनुमतिपत्र पठाएर ल्याउने काम भइरहेको छ। हामी काम गर्नेभन्दा अर्को क्षेत्रमा पाँच-छ लट मानिसहरू आइसकेका छन्।"

उनले आफू कार्यरत स्याउ बगैँचाका सञ्चालकले पनि केही मजदुर आवश्यक परेको बताएपछि बाँकेमै रहेका आफ्ना दाजु गणेश बुढाक्षेत्रीसहित ११ जनाका लागि यात्रा अनुमतिपत्र पठाएको जानकारी दिए।

उनका दाइ गणेश बुढाक्षेत्रीले पनि आफूहरूले भारत जानका लागि स्थानीय तहबाट र जिल्ला प्रशासन कार्यालयबाट अनुमतिपत्र पाइसकेको तर सोमवार सीमानाकामा पुगेपछि सुरक्षाकर्मीले जान नदिएको बताए।

उनले भने, "धेरै नेपालीहरू हिमाचल पुगिसकेकाले अझै पनि जान पाइन्छ कि भनेर हामी प्रयास गरिरहेका छौँ।"

हिमाचलबाट सीमासम्म गाडी

दीपक बुढाथोकी कार्यरत बगैँचाका मालिक तथा सिमलाका स्याउ व्यवसायी सुनिल अवस्टाले मजदुरको अभाव भएकाले हिमाचल राज्य सरकारको निर्देशनअनुसार स्थानीय प्रशासनबाट अनुमतिपत्र बनाएर नेपालबाट कामदार मगाइएको जानकारी दिए।

उनले हाल आफूले ११ जना...


शीर्षक: कोरोना भाइरस: होटल बन्द तर 'तलब कटौती गर्ने प्रस्ताव अमान्य'\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

काठमाण्डूको एउटा होटलमा विभिन्न देशका झण्डा मिलाइदैँ

कोरोनाभाइरस महामारी र लकडाउनका कारण लगानी सङ्कटमा परेको भन्दै गत आइतवार  व्यवसायीले त्यस्तो प्रस्ताव राखेका थिए।

मजदुरहरूले चाहिँ आफूहरूसँग छलफल नै नगरि उक्त प्रस्ताव  ल्याइएको भन्दै फिर्ता गर्न आग्रह गरेका छन्।

त्यसलाई उनीहरूले 'गैरकानुनी' र मजदुरको अहितमा रहेको पनि बताए।

फिर्ता

नेपाली काङ्ग्रेस निकट नेपाल पर्यटन तथा होटलसम्बद्ध श्रमिक सङ्घका महासचिव महेशराज जोशीले भने, ''लाखौँ श्रमिक र आश्रित परिवारलाई प्रत्यक्ष मारमा पार्ने प्रस्ताव तत्काल फिर्ता हुनुपर्छ।''

नेपालका झण्डै ३३ सयबढी ठूला रिसोर्ट तथा तारे होटलहरूको छाता सङ्घठनले आगामी ६ महिनासम्म सबै ठूला होटल बन्द गर्ने र त्यहाँ कार्यरत मजदुरलाई आधारभूत तलबको साढे १२ प्रतिशत मात्र तलब दिने प्रस्ताव गरेको छ।

होटल सङ्घको उक्त प्रस्तावले झण्डै १० लाख भन्दाबढी श्रमिक प्रत्यक्ष मारमा पर्ने होटल मजदुरहरूको गुनासो छ।

होटल व्यवसायीहरूको यस्तो प्रस्ताव गैरकानुनी भएको भन्दै सत्ताधारी दल निकट अखिल नेपाल होटल, क्यासिनो तथा रेष्टुरेन्ट मजदुर सङ्घका महासचिव मुक्ति दाहालले सरकारको पछिल्लो निर्णयलाई चुनौती दिन यस्तो प्रस्ताव ल्याइएको बताए।

भुक्तानी

सरकारले गत वैसाख १४ गते ठूला व्यवसायीलाई लक्षित गर्दै लकडाउन अवधिभरिको तलबमध्ये कम्तीमा ५० प्रतिशत रकम तुरुन्तै मजदुरहरूलाई भुक्तानी गर्ने र बाँकी व्यवसाय सुरु भएपछि भुक्तानी दिने निर्णय गरेको थियो।

दाहालले भने, ''कुनै पनि ठूला होटलहरूले तीनचार महिनासम्म पनि मजदुरलाई तलब खुवाउन नसक्ने अवस्थामा छैनन्। यो सबै सरकार र मजदुरलाई तर्साउन र सकेसम्म धेरै सहुलियत राज्यबाट लिने नियतले ग्रसित छ।''

तर होटल सङ्घले भने आफूहरूले दिन सहमत भएको साढे १२ प्रतिशत रकममा सामाजिक सुरक्षा भत्ता वा अन्य कोषबाट नेपाल सरकारले थप गर्ने गरी श्रमिकलाई तलबभत्ता भुक्तानी गर्न पहल गर्ने बताएको छ।

होटल याक एण्ड यती

मर्का

होटल सङ्घ नेपालका महासचिव साजन शाक्यले भने, ''होटल सञ्चालक तथा प्रतिष्ठानले साढे १२ प्रतिशत र बाँकी भुक्तानी सरकारले दिने प्रस्तावमा सहमति नभए पछि हामीहरू होटल बन्द गर्ने निर्णयमा पुगेका हौँ।''

आफूहरूले तोकेको दरले पारिश्रमिक लिन सहमति नभएको अवस्थामा असहमत गरेको समयदेखि नै श्रम ऐन २०७४ को दफा १४५ बमोजिम कर्मचारी कटौतीका लागि प्रकिया चलाइ आंशिक वा पूर्ण रूपमा कर्मचारी...


शीर्षक: कोरोना भाइरस: ह्यारी पोटर उपन्यासकी लेखिकाद्वारा १० लाख पाउन्ड दान\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

त्यसमध्ये आधा रकम घरविहीन मानिसहरूलाई सहयोग गर्ने संस्था र आधा घरेलु दुर्व्यवहारका पीडित महिलाहरूलाई सहयोग गर्ने संस्थालाई दिइने छ।

उपन्यासको एउटा महत्त्वपूर्ण दिनको सन्दर्भ पारेर रोलिङले सामाजिक सञ्जाल ट्विटरमार्फत् त्यस्तो घोषणा गरेकी हुन्।

शनिवार उनको उपन्यासमा उल्लेख गरिएको एउटा प्रमुख घटनाको वार्षिकोत्सव थियो।

ट्विटरमा शनिवार उनले लेखेकी छन्, "ब्याटल अफ हगवार्ट्सको आज २२औ वार्षिकोत्सव हो। तर म इमान्दारीसाथ भन्न चाहन्छु कि काल्पनिक मृत्युका बारेमा कुरा गर्नु अनुचित हुन्छ।"

उपन्यासको उक्त घटना एउटा युद्धबारे हो र त्यसमा धेरै मारिएका थिए।

रोलिङले भनिन्, "वास्तविक संसारमा धेरैले आफ्ना प्रियजनहरू गुमाइरहेका छन्।"

एडिन्बरामा बस्दै गरेका बेला ह्यारी पोटरका धेरै कथाहरू लेखेकी रोलिङका अनुसार घरविहीन कैयौँ असुरक्षित वा दुर्व्यवहार सहन बाध्य मानिसहरू यो बेला चरम दु:ख पाइरहेका छन् र उनी तिनलाई सहयोग गर्न चाहन्छिन्।


शीर्षक: कोरोना भाइरस: ‘कोभिड-१९ प्रतिरोधी प्रमाणपत्रले नयाँ वर्ग निम्त्याउने जोखिम’\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

कतिपय देशहरूले 'इम्युनिटि पासपोर्ट' भनिएका कोभिड-१९ प्रतिरोधी प्रमाणपत्र भएका मानिसहरूको विवरण तयार पारिरहेका छन् र अरूले पनि त्यसै गर्न लागेका छन्।

यो अवधारणा अन्तर्गत त्यस्ता व्यक्तिहरूमा कोरोनाभाइरसको सङ्क्रमण पहिला भएको तर उनीहरूले सङ्क्रमण नबोक्ने र फेरि उनीहरूमा कोभिड-१९ नदेखिने भनिएको छ।

त्यस्ता व्यक्तिहरूका लागि लकडाउनको प्रतिबन्धहरू सजिलै खुल्ला गरिनेछन्।

तर के यो सिद्धान्त सही छ? के यसले कोभिड-१९ बाट सुरक्षित तुल्याउने एन्टिबडी भएका वर्ग जसले अरू मान्छेले स्वास्थ्य सावधानी अपनाए पनि आफूचाहिँ निर्धक्क चाहेको बेला प्रेमी-प्रेमिकासँग डुल्न जाने, यात्रा र काम गर्न सक्छन्? भन्ने प्रश्न खडा गरेको छ।

'मलाई भाइरस छैन, भेटौँ'

स्कटल्याण्डको एबरडीनकी पाम इभान्सलाई नयाँ समयको तीतो वास्तविकता तब थाहा भयो जब उनीप्रति आकर्षित एक पुरुषले इन्टरनेट डेटिङमा निकट हुन नौलो तरिका अपनायो।

"सप्ताहान्तमा मैले एक जना पुरुषसँग कुरा गरेँ। उनले मलाई आफूले अघिल्लो हप्ता कोभिड परीक्षण गराएको र आफूलाई अब भाइरस नभएको बताए। र, मलाई भेटौँ भने।"

"मैले हुँदैन भनेँ। त्यसपछि उनी एकदमै आक्रोशित भए।"

ती पुरुष परीक्षणमा 'नेगेटिभ' देखिएको भन्दै लकडाउनको उल्लङ्घन गरेर भएपनि पामलाई भेट्न आउनसक्ने भनिरहेका थिए।

के यो कोरोनाभाइरस सङ्क्रमणबाट निको भएको प्रमाण रहेका व्यक्तिहरूले आफूहरूको समाजिक हैसियत माथि रहेको देखाउन थालेको सङ्केत हो?

न्यूयोर्कमा मानिसहरूले एन्टीबडी परीक्षणमा सङ्क्रमणमुक्त भएको प्रमाणलाई आफूहरू डेटिङ गर्नका लागि सुरक्षित भएको प्रमाणका रूपमा प्रस्तुत गरिरहेका छन्।

उनीहरूले परीक्षण नतिजाको फोटो खिचेर त्यसलाई 'इम्युनिटी पासपोर्ट'का रूपमा प्रयोग गरिरहेका छन्।

यदि तपाईँमा एन्टीबडी भेटियो भने के ठानिन्छ भने तपाईँलाई फेरि उक्त रोग लाग्दैन।

प्रतिरोधी प्रमाणपत्र भनेको के हो?

प्रतिरोधी प्रमाणपत्र भनेको तपाईँमा कोभिड-१९ कुनै समयमा देखिएको भन्ने प्रमाण हो।

यसलाई देखाएर तपाईँ अरू व्यक्ति जान नपाउने स्थानमा प्रवेश गर्न सक्नुहुन्छ।

यो पाउन तपाईँले आफूमा भाइरसको सङ्क्रमण भइसकेपछि शरीरमा एन्टीबडी विकसित भएको देखिनुपर्छ।

इस्टोनियाले 'इम्युनी पासपोर्ट' प्रणाली बनाइरहेको छ र चीलेले पनि त्यस्तै सिद्धान्तका आधारमा प्रमाणपत्र जारी गर्न लाग्दैछ।

रकम पठाउन प्रयोग गरिने ट्रान्सफरवाइज नामक कम्पनीका संस्थापक टाभेट हिनरिकसले...


शीर्षक: कोरोना भाइरस: ‘खाडी देशका कैयौँ नेपाली श्रमिक मध्य जेठपछि स्वदेश फर्काउन थालिने’\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

कुवेतले ७ हजारदेखि ९ हजार नेपाली कामदार फिर्ता गर्न लागेको अधिकारीहरू बताउँछन्

उनले सबैभन्दा सुरूमा झण्डै ७ हजार कामदार कुवेतबाट ल्याउनुपर्ने अवस्था रहेको जानकारी दिए।

खाडी क्षेत्रमा रहेका सबै नेपाली दूतावासहरूलाई रोजगारी गुमाएका वा विभिन्न सङ्कटमा परेका कारण स्वदेश फर्कन चाहेका कामदारको विवरण सङ्कलन गर्न निर्देशन दिइएको मन्त्री यादवले बताए।

यसअघि खाडी देशमा रहेका नेपाली राजदूतहरूले अत्यावश्यक रूपमा नेपाल फर्कनुपर्ने कामदारहरूका लागि तत्कालै क्वारन्टीनको व्यवस्था गर्न परराष्ट्र मन्त्रालयलाई पत्राचार गरेका थिए।

नेपालबाट श्रम स्वीकृति लिएर वैदेशिक रोजगारीमा ४० लाख कामदार बाहिर गएका छन्।

अघिल्लो वर्ष वैदेशिक रोजगारीका निम्ति जानेहरू मध्ये झण्डै ९० प्रतिशत खाडी देशहरूमा गएको यसै वर्ष सार्वजनिक एउटा आँकडाले देखाएको थियो।

कोरोनाभाइरसको सङ्कटका कारण कैयौँ देशमा विशेषगरि साना व्यवसायहरूमा कार्यरत नेपालीहरूले रोजगारी गुमाएका वा उनीहरूका सुविधा कटौती गरिएका विवरणहरू आइरहेका छन्।

कुवेत र युएईद्वारा कामदार फिर्ता लग्न नेपालसँग माग

त्यसबारे आफू पनि जानकार रहेको उल्लेख गर्दै मन्त्री यादवले प्रत्यक्ष प्रभावित भएका व्यक्तिको तथ्याङ्क सङ्कलन गर्न निर्देशन दिएको बताए।

उनले भने, "कुवेतले तुरून्तै नेपाली कामदारहरूलाई लैजानुपर्‍यो भनेको छ। हामीहरू त्यसका लागि सम्पर्कमा छौँ र समन्वय गरिरहेका छौँ। जुन जुन देशमा हाम्रा नेपाली दाजुभाइ दिदीबहिनी फर्कनुपर्ने अवस्था छ, उहाँहरूलाई हामी जुन महिनाबाट ल्याउने वातावरण बनाउँदैछौँ।"

कुवेतले ७ हजारदेखि ९ हजार नेपाली कामदार फिर्ता गर्न लागेको भन्दै उनले उनीहरूलाई फिर्ता ल्याउनका लागि हाल बन्द रहेका होटल तथा विद्यालयहरुलाई क्वारन्टीन केन्द्र बनाउनेबारे छलफल भएको जानकारी दिए।

त्यसबाहेक संयुक्त अरब एमिरेट्सले पनि नेपाली कामदारहरू फिर्ता लैजान भनेको तर राष्ट्रपति विद्यादेवी भण्डारीले त्यहाँस्थित आफ्ना समकक्षीसँग कुराकानी गरेपछि उक्त विषय हाल स्थगित भएको जानकारी मन्त्रीले दिए।

मन्त्री भन्छन्, "फर्काउँदा पनि स्वास्थ्य जाँच गरेर मात्रै फर्काउँछौँ। हामीले सम्बन्धित देशहरूलाई एकैचोटी ठूलो सङ्ख्यामा स्वास्थ्य जाँच गर्न हामीलाई पनि गाह्रो पर्छ भनेका छौँ। त्यहाँ नै स्वास्थ्य जाँच गरेर सङ्क्रमित नभएकालाई मात्रै ल्याउने वातावरण हामी बनाउँछौँ।"

विज्ञहरूले चाहिँ दशौँ लाखको सङ्ख्यामा...


शीर्षक: कोरोना भाइरस: ‘नेपालबाहिर नेपालीहरूमा सङ्क्रमण घट्दो क्रममा’\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

कुवेतबाट फर्किएका नेपाली महिलाको समूह काठमाण्डू आइपुगेका छन्

भारत तथा दक्षिण एशियाका अरू देशबाहेक अन्यत्र बसोबास गरिरहेका नेपाली नागरिक हालसम्म १४,४५४ जना कोरोनाभाइरसबाट सङ्क्रमित भएको अनि तीमध्ये १२७ जनाको ज्यान गएको गैरआवासीय नेपाली सङ्घको तथ्याङ्कले देखाउँछ।

कैयौँ नेपालीहरूले आफ्नो स्वास्थ्य अवस्था बताउन नचाहने हुँदा वास्तविक सङ्क्रमितको सङ्ख्या योभन्दा बढी हुन सक्ने बताइएको छ।

तर केही सातायता नेपालभित्र सङ्क्रमणको दर बढिरहेको भए पनि बाहिर भने  नेपालीहरू सङ्क्रमित हुने दर घटिरहेको सङ्घका अध्यक्ष कुमार पन्तले बीबीसीलाई जानकारी दिए।

“जुन हिसाबमा विदेशमा खासगरी युरोपेली देश, अमेरिका अनि जापान, दक्षिण कोरियाजस्ता देशमा राज्यले नियन्त्रण र रोकथाम गरिरहेको छ त्यसैको परिणाम हो त्यहाँ रहेका नेपालीहरूमा पनि सङ्क्रमण घटिरहेको छ,” पन्तले भने।

सङ्घका अनुसार नेपालीमाझ यो साता अघिल्लो साताभन्दा सङ्क्रमण दर ७५ प्रतिशतले घटेको छ।

कहाँ कति नेपाली प्रभावित?

सङ्घका अनुसार सबभन्दा धेरै नेपालीको मृत्यु यूकेमा भएको छ।

“सुरुमा सबभन्दा धेरै मृत्यु यूकेमा अनि सबभन्दा धेरै सङ्क्रमित अमेरिकामा पाइएको थियो। अब मध्यपूर्वका देशहरूमा पनि धेरै सङ्ख्यामा यो बढेको छ,” पन्तले भने।

चौतीस देशमा रहेका नेपालीहरूमा सङ्क्रमण पाइएको छ भने १३ देशमा नेपालीको ज्यान गएको छ।प्राय: सङ्क्रमितको अवस्था राम्रो रहेको पन्तले बताए।

“सबैजसोले राम्रो उपचार पाइरहेका छन्। यो सङ्क्रामक रोगको विषय भएकाले पनि हुन सक्छ कुनै भेदभावविना हरेक देशले सबैलाई उपचार दिइरहेको पाइन्छ।”

विदेशमा मृत्यु भएका नेपालीका शव ल्याउने सरकारको तयारी

भारतमा सङ्क्रमण तीव्र वृद्धि भइरहेको हुँदा त्यहाँ धेरै सङ्ख्यामा नेपालीहरू सङ्क्रमित हुन सक्ने ठानिएको छ। तर त्यहाँको तथ्याङ्क उपलब्ध छैन।

नेपालमा फेला परेका सङ्क्रमितमध्ये अधिकांश भारतबाट फर्किएका नेपाली भएको अधिकारीहरूको भनाइ छ।

स्वदेश फिर्तीको आशा

विदेशका नेपालीलाई स्वदेश फिर्ती गराउने नेपाल सरकारको निर्णयको सङ्घले स्वागत गरेको छ।

“सरकारले लकडाउन भएको ७४ दिनपछि सरकारले पहिलो पटक म्यान्मारबाट २६ र यूएईबाट १६८ जना नेपाली फर्काएको छ। विदेशबाट नेपाल फर्किन लागेका अन्य नेपालीहरूको फिर्ती प्रक्रियालार्ई व्यावहारिक बनाउन सङ्घले नेपाल सरकारलाई आग्रह गर्ने भएको छ,” स‍ङ्घले भनेको छ।

अध्यक्ष पन्तका अनुसार खासगरी मध्यपूर्वमा...


शीर्षक: कोरोना भाइरस: ‘सावधानी अपनाएर’ तातोपानीबाट दैनिक १० कन्टेनर नेपाल प्रवेश, रसुवागढी नाका सञ्चालनमा अझै अन्योल\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

सरकारले झण्डै डेढ महिना अघि नै चीनतर्फका दुवै नाका सञ्चालनमा ल्याउने निर्णय गरेपनि हालका लागि तातोपानी नाकामात्रै खुलेको छ।

मानिसहरूले पनि आवतजावतमा प्रयोग गर्दै आएका केरूङ नाका भने गएको माघको मध्यदेखि नै बन्द रहेको छ।

त्यसलाई पनि सञ्चालनमा ल्याउन सरकारी स्तरमा छलफल भइरहेको अधिकारीहरूले जनाएका छन्।

स्वास्थ्य जाँच र सुरक्षाका मापदण्ड

कोरोनाभाइरसले चीनका कैयौं शहरलाई अस्तव्यस्त बनाएपछि मध्य माघदेखि नै रसुवागढी र तातोपानी नाका बन्द रहँदै आएका थिए।

चैत ११ गते नेपाल सरकारले स्वास्थ्य र कृषि सम्बन्धी सुरक्षाका मापदण्ड पालना गरेर दुवै नाकाहरू सञ्चालनमा ल्याउने निर्णय गरेको थियो।

त्यसयता रसुवागढी नाका खुल्न बाँकी नै रहेपनि तातोपानीबाट चैतको अन्तिम सातादेखि केही स्वास्थ्य र खाद्य सामग्री भित्रिएका थिए।

तर लगत्तै स्थानीय समुदायले पर्याप्त सावधानी नअपनाइएको भन्दै नाका सञ्चालनमा अवरोध पुर्‍याएपछि नेपाल र चीन कन्टेनरहरूलाई सीमा वारपार गराउँदा विशेष सुरक्षा उपाय अवलम्बन गर्न सहमत भएका छन्।

त्यस अन्तर्गत चालक र सामान लोड गर्ने मजदुरको नियमित स्वास्थ्य जाँच गर्ने र उनीहरूलाई क्वारन्टीनमा राख्ने जस्ता सावधानी अपनाउन थालिएको छ।

तातोपानी भन्सार कार्यालयका प्रमुख लालबाहदुर खत्री भन्छन्, "चालक र श्रमिकहरू जो दिनभर काम गर्न सीमा पार गरेर जान्छन् उनीहरू नेपालमा फर्केर अलग्गै बस्ने व्यवस्था गरेका छौँ। चालक र श्रमिकको एउटै समूहलाई निरन्तर काममा खटाउने र उनीहरू आराम गर्न वा घर बस्न चाहे १४ दिन क्वारन्टीनमा बस्ने व्यवस्था मिलाएका छौँ। दैनिक १० वटा कन्टेनरलाई मात्रै भित्र्याउने भनिएको छ।"

हालै तातोपानी नाकाबाट चीनले उपलब्ध गराएका स्वास्थ्य समाग्री नेपाल भित्रिएका थिए

उनले मेसिन प्रयोग गरी सामानहरू कन्टेनरमा राख्ने व्यवस्था भए दैनिक २० वटा सम्म मालवाहक कन्टेनर उक्त नाकाबाट नेपाल प्रवेश गर्न सक्ने बताए।

तातोपानी नाकाबाट प्रवेश गर्नुअघि चीनको लिपिङ क्षेत्रमा सङ्क्रमण नाश गर्ने वस्तु छर्केर कन्टेनरलाई आधा घण्टा राखिने र नेपाल प्रवेश गरिसकेपछि पनि निसङ्क्रमण गर्ने वस्तु छर्केर १२ घण्टा राखिने अधिकारीहरूले जनाएका छन्।

तातोपानी भन्सार कार्यलयका प्रमुख खत्रीले शुक्रवारमात्रै चीनतर्फबाट कृषिमा प्रयोग हुने हाते ट्र्याक्टर र धानका बिउ नेपाल भित्रिएको जानकारी दिए।

सरकारले चीनमा खरिद गरेका कोरोनाभाइरसको उपचारसँग जोडिएका...


शीर्षक: कोरोना भाइरस: “मलाई कोभिड-१९ लागेयता खानेकुराले बान्ता आउँछ”\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

कोभिड-१९ लाग्नु अघि क्लेयर फ्रीअरलाई खानेकुरा खान समस्या थिएन

मीठो बास्ना आउने खानेकुरा, साबुन, आफ्ना प्रिय मान्छेको बास्ना नमीठो महसुस गरेको उनीहरू बताउँछन्।

परोजमिया भनिने उक्त अवस्था भएका मानिसहरूको सङ्ख्या बढ्दै गएपनि यकिन तथ्याङ्क छैन।

वैज्ञानिकहरूले किन यस्तो भइरहेको छ वा यसलाई कसरी निदान गर्न सकिन्छ भन्ने भेउ पाएका छैनन्।

स्वाद गुमाउनुको पीडा

क्लेअर आफ्नी छोरीसँग रमाइलो गर्दै - अहिले उनलाई अत्तरको बास्नाले पनि बान्ता आउला जस्तो हुन्छ

आफ्नो चार जनाको परिवारका लागि खाना बनाउँदा क्लेयर फ्रीअरको आँखा रसाउँछ।

उनले खानेकुराको गन्धले आफूलाई गाह्रो पार्ने गरेको र ओभन तातो हुन थालेपछि आफूले सहनै नसक्ने गरेको बताइन्।

४७ वर्षकी उनलाई परोजमिया भनिने वास्तविक गन्ध थाहा नहुने समस्या देखिएको ७ महिना भइसक्यो। त्यसले प्रत्येक दिन पीडादायी बनाएको उनको भनाइ छ।

प्याज, कफी, मासु, मदिरा, दन्तमञ्जन, सरसफाइ गर्ने सामग्री र अत्तर सबैले उनलाई बान्ता आउला जस्तो हुन्छ।

धाराको पानीले पनि त्यस्तै अवस्था गराएर उनलाई सामानहरू पखाल्न गाह्रो हुन्छ। “म मेरा श्रीमानलाई चुम्बन पनि गर्न सक्दिन,” उनी भन्छिन्।

क्लेअरलाई गएको मार्च महिनामा कोरोनाभाइरसको सङ्क्रमण भएको थियो र धेरै मानिसहरूले जस्तै उनले स्वाद गुमाइन्।

मे महिनामा स्वाद पुन: फर्किएपनि जून महिनामा तयारी परिकार नराम्रोसँग गन्हाउने हुन थाल्यो।

प्रत्येक पटक चुलो बाल्दा कुनै रसायन वा केही डढेको जस्तो गन्ध आउने उनले महसुस गर्न थालिन्।

गर्मी महिना यता उनले पाउरोटी र चीज मात्रै खाँदै आइरहेकी छन् किनभने त्यो मात्रै उनले सहन सक्छिन्।

“मेरो शक्ति लगभग शून्य छ र सबैतिर पीडा हुन्छ,” उनले भनिन्। त्यसले उनलाई मानसिक रूपमा पनि पीडा दिएको छ र आफू अधिकांश दिन रुने गरेको उनी बताउँछिन्।

जस्टिनलाई पनि गन्धको समस्या आइलागेको छ

क्लेअरका चिकित्सकले आफूले उनको जस्तो समस्या पहिल्यै नदेखेको बताए। त्रास र अन्यौलपछि उनले इन्टरनेटको सहारा लिइन् र एउटा सुँघ्ने क्षमता गुमाएका ६ हजार सदस्य भएको एउटा फेसबुक समूह फेला पारिन्।

त्यहाँका लगभग सबै जनाले कोभिड-१९ बाट स्वाद गुमाएका थिए र अन्तत: उनीहरूलाई परोजमिया भएको भनियो।

कोभिड-१९ महामारीपछि परोजमियाको लहर

एब्सेन्ट नामक उक्त फेसबुक समूहकी संस्थापक क्रिशी केलीले फरक खालको परजमियापछि  सडेको, ढुसी परेको मासु, मलमुत्र जस्तो गन्हाउने बताइन्।...


शीर्षक: कोरोना भाइरसः 'नेपालमा पीसीआर र आरडीटी दुवै विधिबाट परीक्षण गर्ने उपकरणको अभाव'\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

उपकरण अभावकै कारण कतिपय स्थानमा नमुना सङ्कलन कार्य रोकिएको स्वास्थ्य मन्त्रालयका एक अधिकारीले बताए पनि प्रयोगशाला परीक्षण नरोकिएको जनाइएको छ।

बिहीवारसम्म स्वीस सरकारको सहयोगमा कोभिड-१९ को लक्षण देखिएका व्यक्तिको स्वाब सङ्कलनमा प्रयोग हुने सामग्री र अर्को हप्तासम्म नेपाली सेनामार्फत् चीनबाट खरिद गरिएका अत्यावश्यक स्वास्थ्य सामग्री आइपुग्ने अधिकारीहरूको अपेक्षा छ।

पछिल्लो पटक नेपालगञ्जमा २३ सहित देशभरि कोरोना भाइरस सङ्क्रमितको सङ्ख्या ८२ पुग्दा परीक्षणलाई अझ व्यापक विस्तार गराउनुपर्ने विज्ञहरूले जोड दिइरहेका छन्।

उपकरण

मङ्गलवार अपरान्हसम्म पोलिमरेज चेन रियाक्सन (पीसीआर) र र्‍यापिड डाइअग्नस्टिक टेस्ट (आरडीटी) विधिअन्तर्गत ६६ हजारभन्दा बढीमा कोरोनाभाइरसको परीक्षण गरिएको अधिकारीहरूले जनाएका छन्।

तर स्वास्थ्य मन्त्रालयको जनसङ्ख्या तथा समन्वय महाशाखाका प्रमुख डा. रोशन पोखरेलले आरडीटीका किटको अभाव रहेको र पीसीआर विधि अघि बढाउन स्वास्थ्य सामग्रीको अभाव रहेको बताएका छन्।

उनी भन्छन्, "हामीसँग पीसीआर रिएजेन्ट २० हजार नै छ, तर आरएनए एक्स्ट्रयाक्सन नहुदाँ काम अघि बढ्न नसकेको हो। आरडीटी नयाँ आएकै छैन, तर पुरानो सकियो। अझै एक हजारदेखि दुई हजार पीसीआर परीक्षण गर्न सकिने अवस्था छ। त्यसपछि नयाँ ल्याउनैपर्ने हुन्छ।"

पीसीआर परीक्षण गर्दा भाइरसलाई आकार बढाएर देखाउन आरएनए एक्स्ट्रयाक्सन महत्त्वपूर्ण हुने भन्दै उनले त्यो नहुँदा नमुना सङ्कलन ठप्प हुने बताए।

स्वीस सरकारले आरएनए एक्स्ट्रायकसनसहित उपलब्ध गराएका परीक्षण सामग्री लिन सिङ्गापुर आइपुगेको र त्यसलाई मलेशियाको बाटो भएर पर्सिसम्म नेपाल ल्याउने तयारी भइरहेको डा. पोखरेलले बताए।

पीसीआर परीक्षण विधि जटिल, महँगो र समय लाग्ने भए पनि यसलाई आरडीटीको तुलनामा विश्वसनीय मान्ने गरिन्छ।

पीसीआर विधिमा नतिजा आउन कम्तिमा छ घन्टा लाग्ने तर आरडीटीमा १५ मिनेटमै नमुना प्राप्त हुने बताइन्छ।

नेपालले शंङ्कास्पद व्यक्तिहरू जाँच्न आरडीटी विधि अपनाए पनि सङ्क्रमित भए या नभएको टुङ्गो पीसीआर विधिमार्फत् गरिने प्रयोगशाला विधिबाट लगाउने गरेको छ।

सामग्री अभावकै कारण गत २४ घण्टामा पीसीआर र आरडीटी विधिबाट १५ सयभन्दा केही बढी परीक्षण मात्रै गरिए।

सोमबारको तुलनामा मङ्गलबार दिइएको जानकारीमा पीसीआर विधिबाट त थप केवल २१० जनाको मात्र परीक्षण भएको देखिन्छ।

व्यवस्था

राष्ट्रिय जनस्वास्थ्य...


शीर्षक: कोरोना भाइरसः अमेरिकी ग्रीनकार्ड सुविधा ६० दिनका लागि स्थगित गरिने\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

अमेरिकामा कोरोनाभाइरसबाट सबैभन्दा बढी मानिस सङ्क्रमित भएका छन्

सोमवार राति अस्पष्ट ट्वीट गर्दै ट्रम्पले उक्त कदमले रोजगारी गुमाएका अमेरिकीहरूको रक्षा गर्ने दाबी गरेका थिए।

पछिल्लो आदेश अस्थायी रूपमा अमेरिका प्रवेश गर्नेहरूको हकमा चाहिँ लागु हुने छैन।

कोरोनाभाइरसको सङ्क्रमण रोकथाम तथा नियन्त्रणका लागि आफ्नो प्रशासनले गरेका कामबाट ध्यान मोड्न ट्रम्पले पछिल्लो कदम चालेको आलोचकहरूले बताएका छन्।

लम्बिन सक्ने

ट्रम्पका अनुसार यस विषयमा कार्यकारी आदेशको लिखित दस्तावेज तयार गर्ने काम भइरहेको छ र ह्वाइट हाउसका वकिलहरूले बुधवारसम्म त्यसलाई हस्ताक्षरयोग्य बनाउने सम्भावना छ।

ग्रीनकार्डका आकाङ्क्षी विदेशी नागरिकमाथि लगाइने भनिएको रोक अमेरिकी अर्थतन्त्रको अवस्था हेरेर लम्ब्याइन सक्ने राष्ट्रपति ट्रम्पले बताएका छन्।

नियमित पत्रकार सम्मेलनका क्रममा उनले लाखौँ अमेरिकीले कोरोनाभाइरसको सङ्क्रमणसँग जुझ्न र एकअर्काको ज्यान जोगाउन रोजगारी त्याग गरेको बताए।

र, उनीहरूले ती अवसर फिर्ता पाऊन् भन्ने कुराको प्रत्याभूति दिलाउनु सरकारको कर्तव्य रहेको ट्रम्पको भनाइ छ।

ग्रीनकार्डका आकाङ्क्षी विदेशी नागरिकमाथि लगाइने रोक अमेरिकी अर्थतन्त्रको अवस्था हेरेर लम्ब्याइन सक्ने राष्ट्रपति ट्रम्पले बताएका छन्

कोरोनाभाइरस महामारीका कारण रोजगार गुमाएका व्यक्तिहरूलाई अन्य देशबाट आएका आप्रवासीसँग प्रतिस्थापन गर्नु 'गलत र अन्यायपूर्ण' हुने ट्रम्पले टिप्पणी गरे।

पछिल्ला चार हप्तामा दुई करोडभन्दा बढी अमेरिकी नागरिकले आफ्नो नाम बेरोजगारको रूपमा दर्ता गराएका छन्।

नियन्त्रण

त्यो पछिल्लो दशकमा रोजगारदाताहरूले जागिर उपलब्ध गराएका भनिएका मानिसहरूको सङ्ख्याको बराबरजस्तै हो।

हालसम्म अमेरिकामामा आठ लाख २० हजारभन्दा बढी कोरोनाभाइरसको सङ्क्रमण पुष्टि भएको विश्वव्यापी रूपमा महामारीको अभिलेख राखिरहेको जोन्स हप्किन्स विश्वविद्यालयको तथ्याङ्कमा उल्लेख छ।

अघिल्लो महिना अमेरिकाले महामारीको कारण आप्रवासीहरू सहितका लागि प्रवेशाज्ञा दिन स्थगन गरिएको जनाएको थियो।

अमेरिकाले क्यानडा र मेक्सिकोसँग सीमामा अत्यावश्यकबाहेक अरू आवतजावतमा लगाइएका प्रतिबन्धहरूलाई थप अवधि कायम राख्ने सहमति गरिसकेको छ।

कोरोनाभाइरसका कारण बढी प्रभावित युरोपेली देशहरूबाट आवतजावत पनि नियन्त्रण गरिएको छ र चीनबाट रोजगार भिसावाहक, विद्यार्थी र व्यवसायीहरूलाई यात्रा गर्न छुट दिने भनिएको छ।...


शीर्षक: कोरोना भाइरसः इटलीका स्वास्थ्यकर्मी भन्छन्, 'हामी नायक त भयौँ, तर अहिले सबैले बिर्सिसकेका छन्'\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

"आपत्कालीन सेवामा अहिले चाप कम भए पनि हामी अन्धकारले घेरिएजस्तो अनुभव गर्छौँ"

तर अहिले उनीहरू आफैँले पीडा खेप्नुपरेको छ।

लोम्बार्डी विश्वमै अतिप्रभावित क्षेत्र हो र त्यहाँको अवस्थालाई नियन्त्रणमा राख्न स्वास्थ्यकर्मीहरू सङ्घर्षरत छन्।

पाओलो मिरान्डा क्रिमोनामा कार्यरत सघन उपचार र स्याहारमा संलग्न नर्स हुन्।

"मलाई धेरै झर्को लाग्न थालेको छ," उनले भने। "म सानो कुरामै रिसाउन थालेको र मेरो पारो छिट्टै तात्छ।"

मिरान्डाले खिचेका तस्बिरहरूमा उनले आफ्ना सहकर्मीहरूले सामान्य अवस्थातर्फ फर्किँदै गरेको 'दोस्रो चरण'मा कसरी जुझिरहेका छन् भन्ने देखाउन खोजेका छन्।

"आपत्कालीन सेवामा अहिले चाप कम भए पनि हामी अन्धकारले घेरिएजस्तो अनुभव गर्छौँ," उनले भने।

"हामीभित्र घाउहरू मात्र भए झैँ हुन्छ। हामीले जे देख्यौँ त्यही बोकेर हिँडिरहेका छौँ।"

छटपटी र दुःस्वप्न

यस्तो अनुभव सघन उपचार कक्षकै अर्की नर्स मोनिका मरिओटीको पनि छ।

"सङ्कटका बेलाभन्दा अहिले निकै गाह्रो भइरहेको छ," उनले सुनाइन्।

"त्यस बेला हामी एउटा शत्रुसँग सङ्घर्ष गर्दै थियौँ। यतिखेर त्यो कुरा सम्झिँदा म एक्लै र उद्देश्यहीन भएको अनुभव गर्छु।"

सङ्कटका बेला उनीहरू निकै व्यस्त भए र केही सोच्ने समय पनि पाएनन्। महामारीको प्रभाव घट्दै जाँदा उनीहरू पनि कमजोर बने।

त्यति बेला मनमा थुप्रिएको तनाव यतिखेर छचल्किन थालेको छ।

"हामीभित्र घाउहरू मात्र भए झैँ हुन्छ। हामीले जे देख्यौँ त्यही बोकेर हिँडिरहेका छौँ"

"म राति सुत्न सक्दिनँ र सुतिहाले पनि दुःस्वप्न देखेर ब्युँझिन्छु," मोनिकाले सुनाइन्।

"म प्रत्येक रात १० पटकसम्म ब्युँझिन्छु, मेरो मुटु ढुकढुक गरिरहेको हुन्छ। म आत्तिएर स्याँस्याँ गरिरहेको हुन्छु।"

मोनिकाकी सहकर्मी एलिसा पिजेराका भनाइमा आपत्कालीन अवस्थामा आफू बलियो महसुस गरे पनि यतिखेर भने उनलाई निकै थालेको महसुस भएको छ।

उनीसँग खाना पकाउने वा घरको स्याहार गर्ने शक्ति छैन। बिदामा उनी धेरैजसो सोफामा बसेर बिताउँछिन्।

'नयाँ सामान्य अवस्था' होइन

टस्केनीमा काम गरेकी अर्की नर्स मार्टिना बेनेडेटी अझै आफूबाट अरूमा सङ्क्रमण फैलिन सक्छ कि भनेर त्रस्त छिन्। त्यसैले उनले आफ्ना परिवारजन र साथीसङ्गीलाई भेटेकी छैनन्।

उनले सुनाइन्, "मैले पतिसँग पनि दूरी कायम राखेकी छु। हामी छुट्टाछुट्टै कोठामा सुत्छौँ।"

"म अझै नर्सको रूपमा काम गर्न चहान्छु कि चाहन्नँ भन्ने मलाई थाहा...


शीर्षक: कोरोना भाइरसः इटलीलाई उछिन्दै यूकेमा युरोपकै सबैभन्दा बढी मृत्यु\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

यूकेभरि २९,४२७ जना व्यक्तिको ज्यान गएको छ जसलाई विदेशमन्त्री डोमिनिक राबले "ठूलो विपद्" भनेका छन्।

यसअघि युरोपमा सबैभन्दा उच्च सङ्ख्या इटलीमा थियो जहाँ पछिल्लो तथ्याङ्क अनुसार कोरोनाभाइरसबाट २९,३१५ जनाको मृत्यु भएको छ।

इटली र यूकेमा मृत्यु भएका व्यक्तिहरू कोरोनाभाइरस परीक्षणका क्रममा पोजिटिभ देखिएका हुन्।

गति

बीबीसीका तथ्याङ्क प्रमुख रोबर्ट काफीका अनुसार ब्रिटेनमा मृतकको सङ्ख्यामा इटलीमा भन्दा तीव्र गतिमा वृद्धि भएको छ।

तर यो तुलनामा त्रुटि पनि रहेको उनको तर्क छ किनकि यूकेको जनसङ्ख्याको आकार इटलीकोभन्दा १० प्रतिशतले ठूलो छ।

हरेक देशमा परीक्षणको दर फरक छ, आजको मितिसम्म इटलीमा यूकेमा भन्दा बढी सङ्ख्यामा परीक्षणहरू भइरहेका छन्।

कोरोनाभाइरससम्बन्धी दैनिक विवरण सार्वजनिक गर्ने क्रममा मन्त्री राबले देशमा २९,४२७ जना व्यक्तिले ज्यान गुमाएको बताए।

"यो स्तरमा…यसरी देशले ठूलो विपद् कहिल्यै नदेखेको" उनको भनाइ थियो।

अहिल्यै अन्तर्राष्ट्रिय रूपमा तुलना गर्न नहुने उल्लेख गर्दै राबले भने, "कुन देशले कस्तो गरिरहेको छ भन्नेबारे महामारी सकेपछि मात्रै हामीले वास्तविक नतिजा पाउन सक्छौँ र खासगरी मृत्युका सबै कारणबारे अन्तर्राष्ट्रिय तथ्याङ्क नपाएसम्म भन्न सकिँदैन।"

क्याम्ब्रिज विश्वविद्यालयस्थित प्राध्यापक डेभिड स्पिगलहाल्टर कुनै पनि देशले महामारीलाई लिएर राम्रो नगरेको दाबी गर्छन्।

स्थिति

उनी भन्छन्, "हामीले यो कुरा भन्न सक्छौँ कि यी कुनै पनि देशले राम्ररी गरिरहेका छैनन्, तर क्रम सङ्ख्याका आधारमा देशहरूलाई राख्नुको कुनै अर्थ छैन।"

बीबीसीका स्वास्थ्य संवाददाता निक ट्रिगल भन्छन्, यो बुद्धिमत्ताको क्षण हो। इटली युरोपको पहिलो हिस्सा थियो जहाँ तीव्र गतिमा सङ्क्रमण फैलियो र बिरामीले अस्पताल भरिए जसले स्तब्ध र विश्वास गर्नै नसक्ने बनायो।

तर सङ्ख्याको व्याख्या कसरी गर्ने भन्नेबारे हामी सचेत हुनुपर्छ। दुवै देशले अस्पताल र समुदायमा भएका मृत्युलाई गणना गरेका छन्।

पहिलो कुरा यूकेको जनसङ्ख्या इटलीको भन्दा केही बढी छ। जनसङ्ख्याका आधारमा तपाईँ मृतकको सङ्ख्या गणना गर्नुहुन्छ भने इटली अझै नराम्रो स्थितिमा छ।

परीक्षणका आधारमा सङ्क्रमित सङ्ख्या गणना भएका हुन् र परीक्षणको दर चाहिँ फरक छन्।

क्षेत्रगत हिसाबले हेर्दा पनि अवस्था फरक देखिन्छ। इटलीमा भएकामध्ये आधा मृत्युका घटना लोम्बार्डीमा भएको छ।

तर यूकेमा अझ बढी क्षेत्रमा फैलिएको...


शीर्षक: कोरोना भाइरसः उपचारपछि बोरिस जोनसनले भने, "मलाई जे पनि हुन सक्थ्यो"\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

आफ्नो जीवन बचाइदिएकोमा स्वास्थ्यकर्मीहरूलाई उनले धन्यवाद दिए।

कोरोनाभाइरस सङ्क्रमण देखिएको १० दिनपछि ५५ वर्षीय जोनसनलाई लन्डनस्थित सेन्ट टमसेज अस्पतालमा भर्ना गरिएको थियो।

बिहीवार वार्डमा सारिनुअघि उनले अस्पतालको सघन उपचार कक्षमा तीन रात बिताए।

जोखिम

सामाजिक सञ्जाल ट्विटरमा राखेको भिडिओ सन्देशमा जोनसनले अस्पतालमा अग्रपङ्क्तिमा खटिएका स्वास्थ्यकर्मीहरूको आफूले "व्यक्तिगत साहस" देखेको बताएका छन्।

प्रधानमन्त्री जोनसनका अनुसार जेनी नाम गरेकी न्यूजिल्यान्डकी र लुइस नाम गरेकी पोर्चुगलकी नर्सहरूले सबैभन्दा गम्भीर ४८ घन्टा उनको सेवा गरेका थिए।

त्यसबाहेक अस्पताल बसाइका क्रममा अरू थुप्रै स्वास्थ्यकर्मीहरूले हेरचाह गरेको भन्दै उनले धन्यवाद दिए।

राष्ट्रिय स्वास्थ्य सेवाका कर्मचारीहरूले आफ्नो ज्यान जोखिममा पार्दै काम गरिरहेको प्रधानमन्त्रीको भनाइ थियो।

प्रधानमन्त्रीकी प्रेमिका पनि हाल एकान्तवासमा छिन्

"त्यो साहस, त्यो समर्पण, त्यो जिम्मेवारी र मायालाई धन्यवाद जसका कारण हाम्रो राष्ट्रिय स्वास्थ्य सेवा अजेय छ," प्रधानमन्त्री जोनसनले भने।

प्रधानमन्त्रीको कार्यालय डाउनिङ स्ट्रीटले आफ्नो निवासमा आराम गर्ने जनाएको छ।

"आफ्ना चिकित्सक टोलीको सुझाव अनुसार प्रधानमन्त्री तत्काल काममा फर्किनु हुने छैन। उहाँले सेन्ट टमसेज अस्पतालमा पाएको उत्कृष्ट हेरचाहका लागि सबैलाई धन्यवाद दिन चाहनुभएको छ।"

"यो रोगबाट प्रभावित सबैप्रति उहाँको सहानुभूति छ।"

नियमित

शनिवार साँझ पाँच बजेसम्म कोरोनाभाइरसका कारण यूकेमा थप ७३७ जनाको ज्यान गएको छ।

योसँगै त्यहाँ कोभिड-१९ रोगबाट मृत्यु हुने व्यक्तिहरूको सङ्ख्या १०,६१२ पुगेको छ।

स्वास्थ्यमन्त्री म्याट हान्ककले प्रधानमन्त्री अस्पतालबाट डिस्चार्ज भई निवासमा आराम गरिरहेको खबरबाट "आनन्द महसुस भएको" बताएका छन्।

स्वास्थ्यमन्त्रीले भनेका छन्, सेन्ट टमसेज अस्पतालका स्वास्थ्यकर्मीहरूले प्रधानमन्त्रीको हेरचाह "त्यसरी नै गरेका छन् जसरी देशका अरू मान्छेहरूलाई गर्थे।"

प्रधानमन्त्रीलाई काममा फर्किन अझ कति समय लाग्न सक्छ भन्ने प्रश्नमा उनले भने, "त्यसबारे चिकित्सकहरूले निर्णय दिनुपर्ने हुन्छ।"

"प्रधानमन्त्रीले तय गर्नुभएकै रणनीति अनुसार सरकारले काम गरिरहेको अवस्था छ।"

विदेशमन्त्री डोमिनिक राबले हाल कार्यवाहक प्रधानमन्त्रीको जिम्मेवारी सम्हालिरहेका छन्।

उनका सहयोगीहरू चाहन्छन् कि प्रधानमन्त्री जोनसन एक...


शीर्षक: कोरोना भाइरसः एशियाका कपडा उत्पादकहरूको कडा चेतावनी, 'महामारीले नमरे भोकमरीबाट कामदार मर्नेछन्'\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

कोरोनाभाइरस महामारीले कपडा उत्पादकदेखि गार्मेन्ट उद्योगका सञ्चाकहरूलाई कसरी असर पारिरहेको छ भन्नेबारे अम्बात्तुर फेशन इन्डियाका सञ्चालक विजय माहतानीले गरेको टिप्पणी हो यो।

अरू सामान्य बेलामा विजय माहतानी, उनका साझेदारहरू अमित माहतानी र शावन इस्लामले बाङ्ग्लादेश, भारत र जोर्डनमा गरी १८,००० कामदारबाट काम गराउँछन्।

तर कोरोनाभाइरस महामारीका कारण उनीहरूले अधिकांश काम बन्द गर्न बाध्य भएका छन्। अहिले ढाकास्थित एउटा उद्योग मात्र सञ्चालनमा छ, त्यो पनि पूर्ण रूपमा नभई आंशिक रूपमा सञ्चालन भइरहेको छ।

कोरोनाभाइरस सङ्क्रमण फैलिन नदिने उद्देश्यले गरिएका लकडाउनका कारणले मात्रै कामदारलाई पैसा तिर्न उनीहरूलाई गाह्रो भएको होइन।

उनीहरूका अनुसार खासगरी संयुक्त राज्य र अमेरिकाका आफ्ना प्रमुख ग्राहकबाट आएका अव्यावहारिक माग प्रमुख कारण हो।

टस्कर अपारल जोर्डनका प्रमुख कार्यकारी अमित माहतानीले बीबीसीलाई भने,"कम्तीमा कामदारहरूलाई पैसा तिर्न सक्ने कुराको सुनिश्चितता गर्न केही ब्रान्डहरूले साझेदारी र उच्च तहको नैतिकता प्रदर्शन गरिरहेका छन्।"

"तर तयार भइसकेका अथवा हुँदै गरेका सामानको माग फिर्ता लिने, जाँदै गरेका सामानको हकमा अथवा फर्स्यौट हुन बाँकी भुक्तानीमा छुट माग्ने अवस्थाको पनि हामीले सामना गरिरहेका छौँ," उनले थपे।

उनीहरूले नगद भुक्तानीको सन्दर्भमा ३० देखि १२० दिनसम्मका लागि अतिरिक्त समय मागिरहेका छन्।

बीबीसीले फेला पारेको एउटा इमेलअनुसार अमेरिकाको एउटा खुद्रा विक्रेता कम्पनीले अहिले गरिरहेको र पहिले माग गरिसकेका सबै सामानको भुक्तानीमा ३० प्रतिशत छुट माग गरेको छ।

अहिलेको असाधारण समयलाई कारण देखाउँदै छुट मागिएको उसले जनाएको छ।

"गार्मेन्ट उद्योगका कामदारबारे केही नसोची साझेदारी भएकाहरूलाई मात्र बचाउन खोज्ने, पाखण्डी व्यवहार गर्ने र आफूले सामान लिनेहरूप्रति सम्मान नदेखाउने खालको उनीहरूको बेहोरा देखिन्छ," विजय मेहतानीले भने।

कोरोनाभाइरस: अर्थतन्त्र जोगाउने कि जनता भन्ने द्विविधा

कोरोनाभाइरस सङ्क्रमणलाई लिएर गरिएका दुई महत्त्वपूर्ण लकडाउनबाट कपडा उद्योग नराम्ररी प्रभावित भएका बेला यो अवस्था देखिएको हो।

उद्योगहरूले चीनबाट कच्चा पदार्थ पाउन नसकेपछि फेब्रुअरी महिनाबाट समस्या देखिन थालेको हो।

चीन विश्वकै सबैभन्दा ठूलो कपडा निर्यातकर्ता हो जसले सन् २०१८ मा ११८ अर्ब डलर बराबरको कपडा निर्यात गरेको थियो।

पछिल्ला हप्तामा...


शीर्षक: कोरोना भाइरसः के गर्मीले कोभिड-१९ महामारीलाई कुनै फरक पार्ला?\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

चीनबाट फैलिएको विश्वास गरिएको नयाँ कोरोनाभाइरस मौसमी हो कि हैन भन्न अहिले हतार हुन्छ।

त्यसबारे निष्कर्षमा पुग्नका लागि कुनै स्थानमा वर्षभरि सङ्क्रमण कसरी परिवर्तित हुन्छन् भनेर हेर्नुपर्छ।

तर प्रमाणका लागि हामी संसारभरि भिन्न हावापानीमा कोरोनाभाइरस विस्तारको सिंहावलोकन गर्न सक्छौँ।

कस्तो आधार छ?

विशेषतः अलि चिसो र सुक्खा क्षेत्रमा कोरोनाभाइरस सङ्क्रमण बढी देखिएको केही प्रमाणहरू छन्।

एउटा अध्ययनले मार्च १० सम्म थाहै नपाईकन सामुदायिक रूपमा सङ्क्रमण फैलिएर धेरै प्रभावित भएका देशमा न्यून सङ्क्रमण देखिएका देशको तुलनामा औसत तापक्रम कम भएको देखिएको थियो।

चालीसभन्दा बढी कोभिड-१९ बिरामी भेटिएका चीनका १०० वटा सहरको स्थिति अध्ययन गरेको अर्को शोधले पनि तापक्रम र आद्रता बढी हुँदा भाइरस विस्तारको गति कम भएको सङ्केत गरेको छ।

कोभिड-१९ बारे थाहा हुन बाँकी कुरा

विज्ञहरूले समीक्षा गर्न बाँकी भएको अर्को अध्ययनका अनुसार विश्वभरि नै कोरोनाभाइरस सङक्रमण भेटिएको भए पनि मार्च २३ सम्म "तुलनात्मक रूपमा चिसो र सुक्खा क्षेत्रमा" मात्र प्रकोप देखिएको छ।

लन्डन स्कूल अफ हाईजीन एन्ड ट्रपिकल मेडिसिनका अनुसन्धानकर्ताहरूले कोरोनाभाइरस अहिले विश्व स्वास्थ्य सङ्गठनले सूचीकृत गरेका सबै भूभाग र क्षेत्रमा पुगिसकेको तथा चिसो र सुक्खादेखि गर्मी र ओसिलो स्थानमा पनि भेटिएको उल्लेख छ।

उत्तर र दक्षिणमा के फरक छ?

उत्तरी र दक्षिणी गोलार्धमा फ्लूसहित धेरै भाइरसले मौसमअनुसार रूप फेरेको देखिन्छ। तर  इक्वेटर अर्थात् भूमध्यरेखानजिकै अवस्थित उष्णकटिबन्धीय क्षेत्र अर्थात् गर्मी हुने स्थानमा त्यस्तो परिवर्तन देखिँदैन।

स्थानीय रूपमै कोभिड-१९ सरेको पाइएका मलेशिया र डीआर कङ्गोजस्ता गर्मी र सुक्खा देश पनि भूमध्यरेखानजिकै छन्। तसर्थ अन्यत्र के हुन्छ भनेर बुझ्न यो उपयुक्त प्रमाण नहुन सक्छ।

अब दक्षिणी गोलार्धको स्थितिको समीक्षा गरौँ। ग्रीष्मयाम सकिन लाग्दा पहिलो चोटि सङ्क्रमण देखिएका अस्ट्रेलिया र न्यूजील्यान्डमा पनि उत्तरी गोलार्थका देशको तुलनामा न्यून सङ्ख्यामा  सङ्क्रमित मानिस भेटिए।

मानिसहरूको विश्वव्यापी हिँडडुल र गतिविधि तथा जनघनत्वजस्ता विभिन्न कारणको पनि यसमा भूमिका छ।

पहिला एक स्थानबाट अर्को स्थानमा गएका मानिससँगै फैलिएको उक्त भाइरस मौसम परिवर्तन हुँदै गर्दा क्रमशः विश्वभरि नै फैलिएको छ। त्यसैले हावापानीका कारण हुने प्रभावबारे निष्कर्ष...


शीर्षक: कोरोना भाइरसः के हो कोभिड-१९? यसका लक्षण के हुन्? यसबाट मृत्यु हुने सम्भावना कति छ? कसरी सुरक्षित हुने?\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

अहिले विश्वभरि कोरोनाभाइरस सङ्क्रमण र त्यसबाट हुने रोग कोभिड-१९ को त्रास छ। विश्वका अधिकांश देशमा  मान्छेका गतिविधिहरू अत्यावश्यक काममा मात्रै सीमित भएका छन्।

उक्त भाइरस फैलिन नपाओस् भनेर अवलम्बन गरिएको उपायस्वरूप अधिकांश मानिसहरू घरभित्रै सीमित छन्।

कोरोनाभाइरस के हो, त्यसबाट कसरी सङ्क्रमण हुन्छ, कसलाई सङ्क्रमणको बढी जोखिम छ, कोभिड-१९ लागेपछि मृत्युको सम्भावना कति छ तथा उक्त भाइरसबाट कसरी जोगिन सकिन्छ भन्ने जिज्ञासा धेरै जनामा छ। हामी यहाँ यिनै प्रश्नको उत्तर खोज्दैछौँ।

कोरोनाभाइरस के हो?

आनुवंशिक संरचनामा आरएनए (RNA) भएका भाइरस अर्थात् विषाणुको एउटा समूहलाई वैज्ञानिकहरूले कोरोनाभाइरस (Coronavirus) नामकरण गरेका थिए।

भाइरसको बाह्य रूप किरीट अर्थात् श्रीपेचजस्तै भएकाले अङ्ग्रेजीमा उक्त नाम दिइएको थियो। त्यसलाई नेपालीमा 'किरीटाकार विषाणु' वा 'किरीट विषाणु' पनि भन्न सकिन्छ। तर कोरोनाभाइरस नै प्रचलित र सजिलै बुझिने नाम हो।

सन् २०१९ को डिसेम्बरमा चीनमा मानिसमा सङ्क्रमण गर्न थालेको भाइरस सो समूहमा राख्न मिल्ने नयाँ भाइरस भएको पत्ता लाग्यो।

वास्तवमा कोरोनाभाइरस के हो?

चीनको वुहाननजिकै पशुपक्षी व्यापार हुने एउटा बजारमा पहिलो पटक यसको सङ्क्रमण देखिएको उक्त भाइरस केही महिनामै विश्वभरि फैलियो।

उक्त भाइरसको वैज्ञानिक नाम सार्स-कोभ-२ (Sars-CoV-2) हो। सङ्क्रमणबाट हुने रोगलाई कोभिड-१९ (Covid-19) भनिन्छ।

कोरोनाभाइरस सङ्क्रमण कसरी हुन्छ?

कोरोनाभाइरस नाक र मुखबाट मानिसको शरीरमा प्रवेश गर्छ। सङ्क्रमित व्यक्तिको संसर्गमा आउने अरू मानिसलाई उक्त भाइरस सर्न सक्छ।

सङ्क्रमित व्यक्तिले खोक्दा वा हाछ्युँ गर्दा नाक र मुखबाट निस्किएका ससाना छिटामा कोरोनाभाइरस हुन्छन्। उनीहरूको नजिकमा बस्ने मानिसको शरीरमा भाइरस छिर्न सक्छ।

सङ्क्रमित व्यक्तिले सरसामान वा सतह छोएर हात नधोई आफ्नो अनुहार छुँदा कोरोनाभाइरस शरीरमा छिर्न सक्छ।

भाइरसले पहिला घाँटी, सासनली र फोक्सोका कोषलाई आक्रमण गर्छ। बिस्तारै ती अङ्गलाई कोरोनाभाइरसहरूले आफ्नो नियन्त्रणमा लिएर आफ्नो सङ्ख्या वृद्धि गर्न थाल्छन् र गम्भीर असर पुर्‍याउन सक्छन्।

कोरोनाभाइरस सङ्क्रमण भएको कसरी थाहा पाउने?

ज्वरो आउनु र सुक्खा खोकी लाग्नु कोरोनाभाइरस सङ्क्रमण भएपछि लाग्ने रोग कोभिड-१९ का मुख्य लक्षण हुन्।

केही बिरामीमा घाँटी दुख्ने, टाउको दुख्ने र पखाला लाग्ने गरेको पनि...


शीर्षक: कोरोना भाइरसः कोभिड-१९ को खोप बनाउन भारतले कसरी महत्त्वपूर्ण भूमिका खेल्नेछ\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

आधा दर्जन भारतीय कम्पनीहरू खोपको विकासमा लागिपरेका छन्

उनको भनाइ पूर्णतः आश्चर्यजनक रूपमा आएको थिएन।

तीन दशकभन्दा बढी समययता यी दुई मुलुकले अन्तर्राष्ट्रिय रूपमा मान्यताप्राप्त खोपको विकासका लागि काम गर्दै आएका छन्।

डेङ्गी, पेटसम्बन्धी रोग, इन्फ्लुएन्जा र क्षयरोग नियन्त्रणको दिशामा काम गरेका छन्। निकट भविष्यमा डेङ्गीको खोप परीक्षण गर्ने योजना छ।

भारत धेरै मात्रामा सामान्य खालका औषधि र खोप उत्पादन गर्ने विश्वका मुलुकहरूमा पर्छ।

भारत आधाजति ठूला र केही साना खोपहरूको उत्पादनकर्ता हो। उसले पोलियो, मेनिन्जाइटिस, निमोनिया, रोटाभाइरस, बीसीजी, दादुरा, हाडे र रुबेला लगायत रोगविरुद्ध खोपको 'डोज' बनाएको छ।

अहिले आधाभन्दा बढी भारतीय कम्पनीहरू कोभिड-१९ रोग निम्त्याएका भाइरसविरुद्ध खोपको विकासमा लागिपरेका छन्।

तीमध्ये सीरम इन्स्टिट्युट अफ इन्डिया एक हो जुन धेरै मात्रामा खोप बनाउने र विक्री गर्ने विश्वकै सबैभन्दा ठूलो कम्पनी हो।

लगभग ५३ वर्ष पुरानो यो कम्पनीले प्रतिवर्ष खोपको डेढ अर्ब मात्रा बनाउँछ जुन मुख्यतः पश्चिमी शहर पुनेस्थित उसका दुईवटा केन्द्रमा बन्छ।

सीरम इन्स्टिट्युट अफ इन्डियाका दुई साना प्लान्ट द नेदरल्यान्ड्स र द चेक गणतन्त्रमा पनि छन्।

यो कम्पनीमा करिब सात हजार कर्मचारी कार्यरत छन्।

सीरम इन्स्टिट्युट अफ इन्डियाले विश्वका १६५ मुलुकलाई करिब २० प्रकारका खोपहरू विक्री गर्छ।

पुनेस्थित सीरम इन्स्टिट्युट अफ इन्डिया विश्वको ठूलो खोप उत्पादक कम्पनी हो

असी प्रतिशतजति उसका खोपहरू निर्यात गरिन्छ। प्रतिमात्राको औसत ५० सेन्ट पर्छ जुन विश्वका सस्ता मूल्यमध्ये पर्छ।

अहिले यो कम्पनी अमेरिकी बायोटेक कम्पनी कोडाजेनिक्ससँग मिलेर कोरोनाभाइरसविरुद्ध खोप विकास गर्ने ८० भन्दा बढी प्रयासमध्ये एक प्रयास गरिरहेको छ।

यो कम्पनीको प्रयास भने भाइरसलाई जीवित रहन दिने तर त्यसको खराव गुणहरू हटाउने खालको खोप निर्माण गर्नेमा केन्द्रित छ।

सीरम इन्स्टिट्युट अफ इन्डियाका प्रमुख कार्यकारी अधिकृत आदर पूनावालाले भने,"हामीले एप्रिल महिनामा जनावरहरूमा यो खोपको परीक्षण गर्ने योजना बनाइरहेका छौँ। सेप्टेम्बर महिनासम्म मानवमा हामीले परीक्षण गर्न सक्नेछौँ।"

पूनावालाको कम्पनीले अक्सफोर्ड विश्वविद्यालयले विकास गरिरहेको र ब्रिटिश सरकारले समर्थन गरेको खोप ठूलो मात्रामा बनाउन पनि सहकार्य गरिरहेको छ।

अक्सफोर्डले विकास गरिरहेको नयाँ खोपको...


शीर्षक: कोरोना भाइरसः कोभिड-१९ खोपबारे हामीलाई अझै थाहा नभएका चार कुरा\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

कोरोनाभाइरसको खोपबारे धेरै प्रश्नहरू अनुत्तरित छन्

ज्यानुअरी २३ सम्म छ करोड भन्दा बढी मानिसले खोपको केही मात्रा लिइसकेका छन्।

तर अन्य देशहरूले आफ्नो अभियानलाई तीव्र बनाउने प्रयास गर्दा पहिला थाहा नभएका कैयौँ विषयबारे कुराहरू आइरहेका छन्।

अहिलेसम्म पनि खोपबाट प्राप्त हुने प्रतिरोध क्षमता कति समय रहन्छ वा विश्वभरि देखा परेको नयाँ खालको भाइरसविरुद्ध खोप प्रभावकारी हुन्छ कि हुँदैन भन्ने प्रश्नहरू उठेका छन्।

वैश्विक इतिहासकै सबैभन्दा ठूलो खोप अभियान आरम्भ भएको झन्डै दुई महिना पुग्न लाग्दा यहाँ अझै कायम चार प्रश्नको चर्चा गर्दैछौँ।

१. खोपबाट कति समय प्रतिरोधी क्षमता प्राप्त हुन्छ?

कोरोनाभाइरस सङ्क्रमण भएपछि वा खोप लगाएपछि हामीमा कस्तो प्रतिरोध क्षमता विकास हुन्छ भन्ने प्रश्न हालैका महिनाहरूमा हामीले सुन्दै आएका छौँ।

महामारी सुरु भएको एक वर्षपछि मध्यम-दीर्घकालमा हुने प्रतिरोध क्षमताबारे पहिलो अध्ययन प्रकाशित भएको छ।

खोपले कोभिड-१९ विरुद्ध कति लामो समयसम्म प्रतिरक्षा गर्छ भन्ने स्पष्ट छैन

खोप विकास गर्न लागेको समयका कारण पनि लामो समयावधिको अध्ययन हुन सकेको छैन।

तर क्यालिफोर्नियास्थित ल होया इन्स्टिट्यूट अफ इम्यूनोलजीका अनुसार कोरोनाभाइरसको सङ्क्रमणबाट निको भएको कम्तीमा छ महिनासम्म पनि कैयौँ प्रतिरोधात्मक प्रतिक्रियाहरू देखा परेको पाइएको छ।

पब्लिक हेल्थ अफ इङ्ग्ल्यान्डले कोभिड-१९ भएका व्यक्तिहरू कम्तीमा पाँच महिनासम्म सुरक्षित रहने बताएको थियो।

कतिपय वैज्ञानिकहरू विकसित प्रतिरोध क्षमता अझ धेरै समय वा वर्षसम्म कायम रहन सक्ने ठान्छन्। तर सबै बिरामीको हकमा अवस्था एउटै नहुन सक्छ।

 प्रत्येक मानिसले थोरै वा धेरै सुरक्षा प्राप्त गर्न सक्छन् जसको आधारमा पुन: सङ्क्रमणको सम्भावना निर्भर रहन्छ।

यूनिभर्सिटी अफ लेस्टरका भाइरसविज्ञ डा. जुलियन टाङ भन्छन्, “हामीले भर्खरै खोप दिन थालेकाले कति समय प्रतिरोध क्षमता कायम रहन्छ भन्न सकिँदैन। यो बिरामी र खोपको प्रकारअनुसार फरक पर्न सक्छ तर सम्भवतः छदेखि १२ महिनासम्म रहन्छ।”

तर संयुक्त राज्य अमेरिकाको मायो क्लिनिकका मलेक्यूलर मेडिसिनका प्राध्यापक एन्ड्रू ब्याड्ली आशावादी छन्।

“मलाई खोपको प्रभाव र प्रतिरोध क्षमता कैयौँ वर्षसम्म देखा पर्छ भन्ने लाग्छ। नयाँ प्रकारको सङ्क्रमणका घटना देखा परेका व्यक्तिबारे विस्तृत विश्लेषण गर्नुपर्छ र  बिरामीहरूले खोपपछि कस्तो प्रतिक्रिया...


शीर्षक: कोरोना भाइरसः कोभिड-१९ गराउने विषाणुको नयाँ प्रकार कति चिन्ताजनक कुरा हो?\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

"के यो परिवर्तनले भाइरसको व्यवहार बदलिएको छ?" यो प्रश्न सोध्ने।

भाइरसको आनुवंशिक परिवर्तन वा म्यूटेशन सुन्दा डरलाग्दो लाग्छ। तर भाइरसको सामान्य प्रवृत्ति नै यसरी म्यूटेशन (उत्परिवर्तन) भएर फेरिइरहनु हो।

अधिकांश यस्ता परिवर्तन अर्थहीन हुने गर्छन् वा भाइरसले आफूलाई बदल्दा त्यो सङ्क्रामक हुन छाड्छ र आफैँ हराएर जान्छ।

कहिलेकाहीँ भने उसको परिवर्तनले उसलाई थप सङ्क्रामक वा घातक बनाउन सक्छ।

इङ्ग्ल्यान्डमा देखा परेको प्रकार कस्तो हो?

हालै इङ्ग्ल्यान्डको दक्षिणपूर्वी भागमा देखा परेको कोरोनाभाइरसको नयाँ स्ट्रेन अर्थात् प्रकार पुरानोभन्दा धेरै सङ्क्रामक भएको वा थप घातक भएको वा खोपप्रतिरोधी भएको कुनै स्पष्ट प्रमाण फेला परेको छैन।

तर दुईवटा कारणले वैज्ञानिकहरूले यसमाथि ध्यान केन्द्रित गरिरहेका छन्।

पहिलो त यो नयाँ स्वरूपको भाइरस धेरै सङ्क्रमण भइरहेका स्थानमा फेला परेका छन्।

यो चेतावनीको एउटा सूचक हो जबकि यसलाई दुवै किसिमले अर्थ्याउन सकिन्छ।

भाइरस म्यूटेशन भएर चाँडो र धेरै फैलिएको हुनसक्छ।

तर कहिलेकाहीँ सही मानिसमा सङ्क्रमण फैलाएर पनि भाइरस धेरै फैलिएको देखिन सक्छ। उदाहरणका लागि गर्मी याममा यूकेमा 'स्पेनी स्ट्रेन'को कोरोनाभाइरस फैलियो। धेरै मानिसहरूले स्पेनमा घुमफिर गरेर फर्किँदा त्यो बोकेर आएकाले त्यसो भएको थियो।

प्रयोगशालामा सूक्ष्म अध्ययन गरेपछि मात्रै यो अहिलेको नयाँ स्ट्रेन थप सङ्क्रामक हो कि होइन भन्ने थाहा हुन्छ।

के परिवर्तनले कोरोनाभाइरसलाई झन् घातक बनाउँछ?

कोरोनाभाइरसका दुई उल्लेखनीय म्युटेशन

अनि यो भाइरसको म्यूटेशन कसरी भइरहेको छ भन्ने दोस्रो विषयले पनि वैज्ञानिकहरूको ध्यानाकृष्ट भएको छ।

"यसमा एकदमै धेरै म्यूटेशन भइरहेका छन्। हामीले अपेक्षा गरेकोभन्दा धेरै। अनि केही परिवर्तन रोचक देखिन्छन्," कोभिड-१९ जिनोमिक्स यूके (सीओजी-यूके) कन्सोर्सियमका प्राध्यापक निक लोम्यानले बताए।

दुईवटा उल्लेखनीय म्यूटेशन भएका देखिन्छन् - तिनका नाम भने अलि जटिल छन्।

दुवै परिवर्तन कोरोनाभाइरसको सतहमा देखिने तीखा 'स्पाईक' प्रोटीनमा भएका देखिन्छन्। यिनै स्पाईकको सहयोगले यो भाइरस हाम्रो शरीरको कोषमा टाँसिएर भित्र छिर्छन् र रोग लगाइदिन्छन्।

पहिलो म्यूटेशन N501 भनिएको छ र यसले स्पाईकको सबभन्दा महत्त्वपूर्ण भागमा परिवर्तन ल्याएको छ।

यही भागमार्फत् स्पाईकले हाम्रो शरीरको कोषमा पहिलो स्पर्श गर्छ। कोषभित्र छिर्न थप सजिलो...


शीर्षक: कोरोना भाइरसः कोभिड-१९ गराउने विषाणुको संरचनामा भएको परिवर्तनले पार्ने प्रभावबारे वैज्ञानिकहरू रनभुल्ल\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

अनुसन्धानकर्ताहरूले कोरोनाभाइरसको सतहमा हुने स्पाईक प्रोटीनमा भएको परिवर्तन नियालिरहेका छन्

तर तिनबाट हुने विकृतिले कोरोनाभाइरस मानिसमा फैलिनुमा तथा खोप निर्माणमा कस्तो प्रभाव पर्छ भन्ने स्पष्ट छैन।

भाइरसहरूमा उत्परिवर्तन अर्थात् आनुवंशिक संरचनामा परिवर्तन भइरहन्छ।

तीमध्ये कुन परिवर्तनले भाइरसको सङ्क्रमणशक्ति र रोगको सघनतामा प्रभाव गर्छ भन्ने प्रश्न महत्त्वपूर्ण हो।

अमेरिकामा गरिएको एउटा प्रारम्भिक अध्ययनले D614G नाम दिइएको उत्परिवर्तन प्रमुख रहेको र त्यसले रोगलाई अझ सङ्क्रामक बनाउन सक्ने सङ्केत गरेको छ।

उक्त अध्ययन अरू वैज्ञानिकबाट समीक्षा हुन तथा जर्नलमा प्रकाशित हुन बाँकी छ।

कोभिड-१९ बारे थाहा हुन बाँकी कुरा

न्यू मेक्सिकोस्थित लस एलमो राष्ट्रिय प्रयोगशालाले कोरोनाभाइरसको सतहमा हुने स्पाईक प्रोटीनलाई नियालिरहेका छन्। उक्त प्रोटीनका कारण कोरोनाभाइरसको स्वरूप भिन्न देखिन्छ।

उनीहरूले ग्लोबल इनिशीअटिभ अन शेअरिङ अल इन्फ्लूएन्जा डेटा (जीआईएसएआईडी) नामक डेटाबेस प्रयोग गरेका छन्।

उनीहरूले यही उत्परिवर्तनका कारण कोरोनाभाइरस चाँडै फैलिएको हुन सक्ने बताएका छन्। तर यसको परिणाम अझै अस्पष्ट छ।

अनुसन्धानकर्ताहरूको उक्त टोलीले यूकेको शेफील्डमा बिरामीबाट सङ्कलित डेटाको पनि विश्लेषण गर्‍यो।

उत्परिवर्तन भएको विषाणु फेला परेका बिरामीबाट सङ्कलित नमुनामा धेरै कोरोनाभाइरस पाइएको भए पनि ती मानिस धेरै बिरामी भएको वा लामो समय अस्पताल बस्नुपरेको प्रमाण भेटिएन।

'उत्परिवर्तन नराम्रो कुरा हैन'

यूनिभर्सिटी कलेज लन्डनले गरेको अर्को अध्ययनले कोरोनाभाइरसमा १९८ वटा उत्परिवर्तन भएको पत्ता लगायो।

उक्त अध्ययनमा सहभागी वैज्ञानिक प्राध्यापक फ्रान्स्वाँ बलोले भने, "उत्परिवर्तन आफैँमा नराम्रो कुरा हैन। अनि SARS-CoV-2 (कोभिड-१९ गराउने नयाँ कोरोनाभाइरसको वैज्ञानिक नाम) मा छिटो वा ढिलो उत्परिवर्तन भइरहेको सङ्केत गर्ने कुनै आधार छैन।"

उनका अनुसार उक्त भाइरस धेरै वा थोरै घातक तथा सङ्क्रामक हुँदैछ भन्ने स्थितिमा हामी छैनौँ।

यूनिभर्सिटी अफ ग्लास्गोमा गरिएको अर्को अध्ययनमा उत्परिवर्तनहरूका कारण नयाँ किसिमका भाइरस बनेका छैनन्।

अहिले फैलिएको कोरोनाभाइरस एउटै किसिमको भएको त्यहाँका अनुसन्धानकर्ताहरूको निष्कर्ष छ।

वास्तवमा कोरोनाभाइरस के हो?

खोप विकासमा कस्तो प्रभाव पर्ला?

भाइरसमा हुन ससाना परिवर्तनको जानकारी पनि खोप विकासका लागि...


शीर्षक: कोरोना भाइरसः कोभिड-१९ नियन्त्रण गर्न खोप चाहिन सक्छ, तर कसरी विकसित भएको थियो बिफरविरुद्ध पहिलो खोप?\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

यो प्रश्न नै अलि अप्रिय लाग्न सक्छ। तर खोप विकासको इतिहासमा त्यस्तो उपाय अवलम्बन गरिएको देखिन्छ।

अहिले विश्वव्यापी महामारीका रूपमा फैलिएको कोरोनाभाइरस नियन्त्रण गर्न पनि खोप आवश्यक पर्न सक्छ।

यही परिप्रेक्ष्यमा केही शताब्दीअघि एड्वर्ड जेनरले कसरी एक प्रकारको भाइरसबाट हुने बिफर रोगविरुद्ध खोप बताएका थिए भन्ने विषयमा यो भिडिओ।

अनि यो पनि


शीर्षक: कोरोना भाइरसः कोभिड-१९ फैलिने जोखिम थाहा पाउन जर्मनीमा साङ्गीतिक कार्यक्रम\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

यो युरोपेली देशका वैज्ञानिकहरूले कोरोनाभाइरस महामारीको समयमा बृहत् कार्यक्रममा भाइरस सङ्क्रमणको जोखिमबारे अध्ययन गर्न एकै दिन तीनवटा कन्सर्टको आयोजना गराएका छन्।

करिब १,५०० स्वस्थ स्वयंसेवीहरूले त्यसमा सहभागिता जनाए। यो सङ्ख्या अपेक्षा गरिएकोभन्दा एक तिहाइ मात्रै हो।

तर हाल विश्वविद्यालयले लेइपजेमा गरेको अध्ययनका प्रमुखले "कार्यक्रम जसरी भयो त्यसबाट आफू एकदमै सन्तुष्ट भएको" बताएका छन्।

लोकप्रिय गायक तथा गीतकार टिम बेन्ड्ज्को तीनवटै कार्यक्रममा प्रस्तुति दिए।

एप्रिल महिनाको अन्त्ययता जर्मनीमा सबैभन्दा बढी सङ्क्रमित देखिएकै बेला यो अध्ययनबारे सार्वजनिक भएको हो।

विगत २४ घण्टामा जर्मनीमा २,००० जनाभन्दा बढी सङ्क्रमित देखिएका छन्।

रोबर्ट कोच इन्स्टिट्युटका अनुसार योसँगै जर्मनीमा सङ्क्रमित हुने व्यक्तिहरूको सङ्ख्या २,३२,०८२ पुगेको छ।

भिडमाथि प्रयोग

रिस्टार्ट-१९ नाम दिइएको अध्ययनका अनुसन्धानकर्ताहरूले भनेका छन्, “महामारीको बेलामा पनि कस्तो अवस्थामा यस्ता कार्यक्रम गर्न सकिन्छ भन्नेबारे बुझ्न कार्यक्रम गरिएको हो।”

र फरक-फरक अवस्था बनाएका शनिवारका तीनवटै साङ्गीतिक कार्यक्रमको आयोजना गरिएको थियो।

महामारी शुरू हुनुभन्दा अघिको परिकल्पना गरी सुरक्षाका कुनै उपायविनै पहिलो कार्यक्रम गरिएको थियो।

दोस्रो कार्यक्रम सरसफाइ र सामाजिक दूरीसम्बन्धी नियमको पालना गरी गरियो भने तेस्रो कार्यक्रममा आधा मानिसहरू सहभागी भए जो एकअर्कासँग डेढ मिटरको दूरी कायम गर्दै उपस्थित भए।

सबै सहभागीहरूको कोभिड-१९ परीक्षण गरिएको थियो भने उनीहरूलाई मास्क दिइएको थियो र दूरी कायम गरेको हेर्न ट्रेसिङ्ग यन्त्र दिइएको थियो।

”हामीसँग राम्रो तथ्याङ्क छ, मनस्थिति राम्रो छ र मास्क लगाउने कुरामा पालना गरिएको अनुशासन र निस्सङ्क्रमण गरिएको कुराबाट हामी एकदमै सन्तुष्ट छौँ,” अध्ययनकर्ता डा. स्टिफन मोरित्जले भने।

फेरि मञ्चमा

कार्यक्रमहरू आफूले अपेक्षा गरेभन्दा राम्रो भएको गायक बेन्ड्ज्को बताउँछन्।

“हामीले साँच्चिकै रमाइलो गर्‍यौँ। आश्चर्यलाग्दो तरिकाले राम्रो महसुस गर्‍यौँ,” उनले...


शीर्षक: कोरोना भाइरसः कोभिड-१९ बारे अफ्रिकी मुलुकमा फैलिरहेका भ्रामक सूचना\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

माडागास्कारमा विद्यार्थीहरूले कोभिड-अर्ग्यानिक्स पिउँदै

हालै व्यापक रूपमा शेअर गरिएका केही समाचारबारे हामीले यहाँ चर्चा गरेका छौँ।

१. औषधि पत्ता लगाउने अफ्रिकी प्रयासलाई रोक्ने 'षड्यन्त्र'

माडागास्कारका राष्ट्रपति एन्ड्री रूजूएल र उनले प्रवर्द्धन गरिरहेका अप्रमाणित औषधि कोभिड-अर्ग्यानिक्ससँग जोडिएका आधारहीन कुराबाट हामी शुरूवात गरौँ।

त्यो औषधिलाई विषाक्त बनाउन विश्व स्वास्थ्य सङ्गठनले गोप्य रूपमा उनलाई ठूलो रकम प्रस्ताव गरिरहेको भन्ने दाबीसहित सामाजिक सञ्जालमा सूचना फैलिरहेको छ।

कोरोनाभाइरसबारे भारतमा चलेका हल्लाको तथ्यजाँच

कोरोनाभाइरस सङ्क्रमणबारे फैलिएका सात मिथ्या समाचार जसबाट तपाईँ जोगिनुपर्छ

अफ्रिकी देशहरू आत्मनिर्भर हुन सक्दैनन् र तिनीहरूले कोभिड-१९ को औषधि बनाउन सक्दैनन् भन्ने कुरा डब्ल्यूएचओले प्रमाणित गर्न खोजेको भनेर लगत प्रचार गरिँदैछ।

एङ्गोला र प्रजातान्त्रिक गणतन्त्र कङ्गोबाट सञ्चालित एउटा फेसबुक खाताबाट एप्रिल २३ तारिखमा पहिलो पटक फ्रेन्च भाषामा त्यससम्बन्धी पोस्ट देखिएको थियो।

माडागास्कारका राष्ट्रपतिको भनिएको ट्वीटको स्क्रीनशट

त्यसपछि ती दाबीहरूबारे तान्जानियाका दुईवटा पत्रिकाले मे १४ तारिखमा समाचार बनाए।

फ्रान्स-२४ च्यानलमा दिएको अन्तर्वार्तामा राष्ट्रपति रूजूएलले डब्ल्यूएचओबाट रकमको प्रस्ताव आएको स्वीकार गरेका थिए भनेर त्यसमध्ये एउटा रिपोर्टमा लेखिएको थियो।

त्यो समाचारलाई अफ्रिकाभरि सामाजिक सञ्जालहरूमा व्यापक शेअर गरेको पाइयो।

हुन त राष्ट्रपति रूजूएलले मे ११ तारिखमा फ्रान्स-२४ लाई  अन्तर्वार्ता दिएका थिए। तर त्यस क्रममा डब्ल्यूएचओबाट आफूलाई रकमको प्रस्ताव आएको भन्ने कुरा कतै भनेनन्।

डब्ल्यूएचओले त्यो झूटो समाचार भएको बीबीसीलाई बतायो र माडागास्कार सरकारले पनि आरोपहरू खारेज गरेको छ।

सरकारका प्रवक्ता लोभा रानोरामोरोले भने, "कोभिड-अर्ग्यानिक्स बनेदेखि राष्ट्रपति एन्ड्री रूजूएललाई उद्धृत गर्दै धेरै झूटा कुरा गरिएका छन्।"

जडीबुटीयुक्त कोभिड-अर्ग्यानिक्स पेय माडागास्कारमा उत्पादन गरिँदैछ र अफ्रिकी देशहरूमा निर्यात गरिँदैछ। तर कोरोनाभाइरसविरुद्ध त्यसले काम गर्छ भन्ने कुराको कुनै प्रमाण छैन।

डब्ल्योएचओले परम्परागत औषधिमा आधारित आविष्कारको उसले स्वागत गर्ने जनाएको छ। तर प्रमाणित उपचारहरूविरुद्ध चेतावनी पनि दिएको छ।

२. तान्जानियाकी स्वास्थ्यमन्त्रीमा कोरोनाभाइरस देखिएन

एउटा अनलाइन...


शीर्षक: कोरोना भाइरसः खोपबारे गलत र दिग्भ्रमित पार्ने दाबीहरू\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

खोप विरुद्धको अभियानले पछिल्ला वर्षमा अनलाइनमा पकड कायम गरेको छ र खोपको विरोधमा रहेका अभियानकर्मीहरू अहिले कोरोनाभाइरसबारे दाबी गर्नमा केन्द्रित भएका छन्।

डीएनएमा असर गर्नेसम्बन्धी दाबी

कोरोनाभाइरस विरुद्धको खोप परीक्षणबारे गलत दाबीहरू गरिएको एउटा भिडिओ आयो।

ओस्टिओपाथ क्यारी माडेजले बनाएको भिडिओ सामाजिक सञ्जालमा लोकप्रिय भयो।

क्यारी माडेजले बनाएको भिडिओमा खोपहरूले बिरामीको डीएनएमा परिवर्तन ल्याउन सक्ने भन्दै गलत दाबी गरिएको थियो।

"कोभिड-१९ विरुद्धका खोपहरू हामीलाई आनुवंशिक रूपमा परिवर्तन गर्न डिजाइन गरिएका छन्।"

विना कुनै प्रमाण उनले खोपहरूले "हामी सबैलाई आर्टिफिसिअल इन्टेलिजेन्शको सीमाभित्र बाँधिदिने" दाबी गरिन्।

विश्व स्वास्थ्य सङ्गठन डब्ल्यूएचओका अनुसार हाल विश्वभरि विभिन्न २५ वटा सम्भावित खोप क्लिनिकल परीक्षणका क्रममा छन्।

तर तीमध्ये कुनैले पनि डीएनएमा परिवर्तन ल्याउने कुरा र आर्टिफिसिअल इन्टेलिजेन्शको सीमाभित्र बाँधिदिने तिनमा कुनै प्रविधि नभएको बताइन्छ।

ती खोपहरू भाइरसलाई पहिचान गर्न र तिनीहरूसँग लड्नका निम्ति रोगप्रतिरोधी क्षमतालाई जगाउने हिसाबले डिजाइन गरिएका छन्।

"ठूलो स्तरमा प्रयोगमा लैजान सिफारिस गर्नुअघि सुरक्षासम्बन्धी कडा जाँचबाट नयाँ खोपहरू गुज्रिनुपर्ने हुन्छ," बीबीसीका अनलाइन स्वास्थ्य सम्पादक भन्छन्।

हामीले क्यारी माडेजलाई उनका दाबीबारे बुझ्न खोज्दा यो समाचार प्रकाशित गर्ने बेलासम्म उनीबाट कुनै जवाफ आएन।

भिडिओ कहाँ शेअर गरिएको छ?

पहिलो पटक जुन महिनामा त्यसलाई यूट्यूबमा अपलोड गरिएको थियो जहाँ तीन लाख पटक त्यसलाई हेरियो।

त्यसका साथै सामाजिक सञ्जालहरू फेसबुक र इन्स्टाग्राममा पनि त्यो लोकप्रिय भयो।

जोहानेसबर्गमा खोपविरुद्ध प्रदर्शन

संयुक्त राज्य अमेरिका र यूके लगायतका ठाउँमा अझै त्यसलाई फैलाइँदैछ।

मिस्ट्रेस अफ साइन्सको नाममा लेख्ने दक्षिण अफ्रिकाकी एक वैज्ञानिक सराह डाउन्सले त्यो भिडिओबारे आफ्नी आमाले सचेत गराएको बताइन्।

खोप परीक्षणको गतिसम्बन्धी दाबी

अक्सफर्ड विश्वविद्यालयले विकास गरेको खोपसम्बन्धी प्रारम्भिक नतिजा सोमवार प्रकाशित भएपछि कोरोनाभाइरसमा केन्द्रित फेसबुक समूहरूमा त्यसले व्यापक बहस निम्त्यायो।

कतिपय फेसबुक प्रयोगकर्ताले आफूहरूलाई परीक्षणका लागि प्रयोग गर्न खोजिएको भन्दै प्रयोग खोप नलगाउने बताए।

खोप विकासको गतिलाई लिएर सुरक्षाबारे कतिपयको चासो हुन सक्ने...


शीर्षक: कोरोना भाइरसः घातक विषाणु आउन नदिन उत्तर कोरिया 'सफल' भएको किम जङ-अनको दाबी\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

पार्टीको पोलिटब्यूरो बैठकमा बोल्दै किमले उत्तर कोरियाले "घातक भाइरसको प्रवाहलाई रोक्न सकेको र स्थिर अवस्था कायम गरेको" बताएका हुन्।

कोरोनाभाइरस संसारभरि फैलिरहेको बेला छ महिनाअघि उत्तर कोरियाले आफ्नो सीमा बन्द गर्दै हजारौँ मानिसलाई क्वारन्टीनमा राखेको थियो।

उत्तर कोरियाले आफ्नो देशमा कोरोनाभाइरस सङ्क्रमण नभएको दाबी गरेको छ। तर विश्लेषकहरू यो असम्भव भएको मान्छन्।

किमले बिहीवार पोलिटब्यूरो बैठकमा "महामारीविरुद्धको छ महिना लामो राष्ट्रिय सङ्कटकालीन कामको विस्तृत विश्लेषण" गरेको बताइएको छ।

उनले "पार्टीको केन्द्रीय समितिको दूरदर्शी नेतृत्वले" कोरोनाभाइरसलाई नियन्त्रण गर्न सफल भएको बताएको उल्लेख गरिएको छ।

तर उनले छिमेकी देशहरूमा भाइरस अझै रहेको बताउँदै "महामारीविरुद्धको कार्यमा आराम नगरी सतर्कता" कायम गर्नुपर्नेमा जोड दिएका छन्।

 "उनले दोहोर्‍याएर अहिलेको अवस्थामा त्रुटि भएमा महामारीले अकल्पनीय र अपूरणीय सङ्कट निम्त्याउने बताए," केसीएनएले लेखेको छ।

बीबीसीको सोल संवाददाता लउरा बिकरले उत्तर कोरिया ज्यानुअरी ३० देखि बन्द रहेको अवस्थामा कोरोनाभाइरस फैलिएको वा नफैलिएको कसैलाई थाहा हुन नसकेको बताएकी छन्।

सङ्क्रमणका केही अपुष्ट विवरणहरू प्राप्त भएको भए पनि राजधानीको जीवनको बारेमा बाहिर आएका जानकारीहरूमा त्यहाँको जनजीवन सामान्य रहेको बिकरले बताइन्।

मास्क अनिवार्य

ज्यानुअरीको अन्त्यदेखि उत्तर कोरियाले सबै सीमा बन्द गर्दै राजधानीमा सयौँ विदेशीलाई क्वारन्टीनमा राखेको थियो।

दशौँ हजार उत्तर कोरियाली नागरिकलाई पनि एकान्तवासमा राख्दै त्यहाँ विद्यालयहरू बन्द गरिएको थियो।

उत्तर कोरियाले अहिले विद्यालयहरू खोलेको भए पनि सार्वजनिक भेलाहरूमा प्रतिबन्ध कायम राख्दै सार्वजनिक स्थलमा मास्क अनिवार्य गरेको बुधवार रोएटर्स समाचारसंस्थालाई विश्व स्वास्थ्य सङ्गठनका अधिकारीले बताएका थिए।

विश्व स्वास्थ्य सङ्गठनका अनुसार त्यहाँ हालसम्म ९२२ जनालाई परीक्षण गरिएको तर कसैमा पनि सङ्क्रमण नदेखिएको बताएको छ।

चीनसँग लामो सीमा भएको उत्तर कोरियाले अहिलेसम्म एउटा पनि सङ्क्रमण नदेखिएको बताउँदै आएको छ।

तर एनके न्यूज नामक वेबसाइटका प्रबन्ध सम्पादक ओलिभर होथामले बीबीसीलाई केही महिनाअगाडि त्यो सत्य नभएको हुनसक्ने बताएका थिए।


शीर्षक: कोरोना भाइरसः ट्रम्प भन्छन्, अमेरिकाले डब्ल्यूएचओलाई आर्थिक सहयोग रोक्छ\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

राष्ट्रपति ट्रम्पले डब्ल्यूएचओलाई "चीनकेन्द्रित" भइरहेको आरोप लगाउने गरेका छन्

कोरोनाभाइरस सङ्क्रमण फैलिरहेको घटनालाई लिएर कदम चाल्ने सन्दर्भमा "न्यूनतम दायित्व पूरा गर्न डब्ल्यूएचओ विफल भएको" उनको आरोप छ।

चीनमा कोरोनाभाइरस देखिएपछि सङ्क्रमणसम्बन्धी विषयलाई सही ढङ्गले व्यवस्था गर्न नसकेको र घटनालाई ढाकछोप गरेको पनि राष्ट्रपति ट्रम्पले आरोप लगाए।

डब्ल्यूएचओलाई जवाफदेही बनाउनैपर्ने उनको भनाइ छ। यसअघि ट्रम्पले डब्ल्यूएचओले चीनप्रति आग्रह राखेको आरोप लगाएका थिए।

उनले डब्ल्यूएचओ चीनकेन्द्रित भइरहेको आरोप प्रायः लगाउने गरेका छन्।

अमेरिकामा कोरोनाभाइरस महामारीसँग जुझ्न लिएका नीतिलाई लिएर ट्रम्प आफैँले आलोचना खेपिइरहेका छन्।

तर मङ्गलवार उनले कोरोनाभाइरस महामारीलाई लिएर आफ्नो प्रशासनले चालेका कदमहरूको आक्रोशपूर्ण ढङ्गले बचाउ गरेका थिए।

समीक्षा

ह्वाइट हाउसमा आयोजित पत्रकार सम्मेलनमा उनले भने, "कोरोनाभाइरसको सङ्क्रमण फैलने विषयलाई एकदमै नराम्रो ढङ्गले व्यपस्थापन गरेको र त्यसलाई ढाकछोप गरेको विषयमा समीक्षा भइरहँदा आर्थिक सहयोग रोक्न म आफ्नो प्रशासनलाई निर्देशन दिँदैछु।"

"आफ्नो न्यूनतम दायित्व पूरा गर्न डब्ल्यूएचओ विफल भएको छ र उसलाई जवाफदेही बनाउनैपर्छ," ट्रम्पले थपे।

अमेरिका डब्ल्यूएचओलाई सबैभन्दा धेरै आर्थिक सहयोग गर्छ जसले गत वर्ष ४० करोड डलर उपलब्ध गराएको थिए।

यो रकम डब्ल्यूएचओको कुल बजेटको १५ प्रतिशतभित्र पर्छ।

"कोभिड-१९ को महामारी विश्वव्यापी फैलिएपछि हामीले अमेरिकी उदारताको उत्कृष्ट सदुपयोग भए वा नभएकोबारे हाम्रो गहिरो चासो छ," ट्रम्पले भने।

चीनको वुहान शहरमा पहिलो पटक कोरोनाभाइरस देखिएपछि त्यसबारे पर्याप्त लेखाजोखा गर्न डब्ल्यूएचओ विफल भएको ट्रम्पले आरोप लगाए।

उनले भने, "के अवस्थाको वस्तुगत लेखाजोखा गर्नका निम्ति डब्ल्यूएचओले चीनमा चिकित्सा विज्ञहरूको टोली पठायो र चीन पारदर्शी नभएकोबारे कुरा उठायो?"

"उसको स्रोतसाधनबाट कम मानवीय क्षतिमा कोरोनाभाइरसलाई नियन्त्रण गर्न सकिन्थ्यो," ट्रम्पले पत्रकारहरूलाई भने।

"त्यसो गरिएको भए विश्वव्यापी आर्थिक क्षतिलाई रोक्न सकिन्थ्यो। तर त्यसो नगरेर डब्ल्यूएचओले चीन सरकारका कदमहरूको प्रतिरक्षा गर्‍यो।"

यसअघि डब्ल्यूएचओका एक वरिष्ठ अधिकारीले यो आर्थिक सहयोग रोक्ने समय नभएको बताएका थिए। उनले सबै मिलेर कोरोनाभाइरस महामारीसँग जुझ्नुपर्ने बताएका थिए।

अमेरिका...


शीर्षक: कोरोना भाइरसः निको भइसकेका व्यक्तिमा भाइरस दोहोरिने सम्भावनाबारे विज्ञहरू के भन्छन्\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

रौतहटका १९ वर्षीय युवकको स्वास्थ्यमा 'समस्या' देखिएपछि शनिवार राति वीरगञ्जस्थित नारायणी अस्पताल भर्ना गरिएको अस्पतालका मेडिकल सुपरिटेन्डेन्ट डा. मदन उपाध्यायले बताए।

"उनलाई फेरि पनि कोरोनाभाइरस सङ्क्रमण नै भएको हो भनेर अहिले भन्न सक्ने अवस्था छैन, रिपोर्ट आएपछि मात्रै पुष्टि हुनेछ,"उपाध्यायले थपे।

काठमाण्डूस्थित राष्ट्रिय जनस्वास्थ्य प्रयोगशालाले चौथो पीसीआर रिपोर्ट निगेटिभ भएको पठाएपछि अस्पतालले उनलाई वैशाख १४ गते डिस्चार्ज गरेको थियो।

अस्पतालका अनुसार आइशोलेनशमा १२ दिनसम्म राखिएका युवकलाई केही दिन घरमै क्वारन्टीनमा बस्नेगरी घर पठाइएको थियो। वैशाख २ गते उनलाई पहिलो पटक अस्पताल भर्ना गरिएको थियो।

यसै सन्दर्भमा बीबीसी नेपालीका गनी अन्सारीले दुईजना विज्ञसँग सङ्क्रमण भएर उपचारपछि निको भइसकेका व्यक्तिमा कोरोनाभाइरस दोहोरिने सम्भावनाबारे कुराकानी गरेका छन्।

प्रस्तुत छ उनीहरूसँग गरिएको कुराकानीको सम्पादित अंशः

डा. अनुप सुवेदी, सङ्क्रामक रोग विशेषज्ञ

"रौतहटका युवकलाई निको भयो भन्ने कसरी निर्क्योल गरियो र अस्पताल बसिरहँदा उनमा रोगको जटिलता देखाउने सूचकाङ्क कस्ता देखिए लयागतका कुरा नबुझी मैले टिप्पणी गर्न मिलेन।

उनलाई साँच्चै निको भएको थियो वा थिएन? त्यही रोगको निरन्तरता हो कि अर्को समस्या भएको हो?

चीन र दक्षिण कोरियाबाट डेढ-दुई सय जनाको त्यस्तो रिपोर्ट आएका छन्।

नेगेटिभ देखिएका व्यक्तिहरूमा एक-दुई हप्तापछि पोजिटिभ देखिएको कुरा त्यसमा छ। त्यसकारण कोरोनाभाइरसबारे धेरै दुविधा देखिएको हो।

भाइरसले हाम्रो शरीरमा आक्रमण गरिसकेपछि शरीरले रोगप्रतिरोधी क्षमता बनाउन नसकेको हो कि भन्ने शङ्का गर्ने हिसाबले यसबारे चर्चा भएको हो।

तर यो एकदमै सानो समूह हो। अर्को कुरा पोजेटिभ आउनुपर्ने व्यक्तिमा कुनै तरिकाले निगेटिभ आएको सम्भावना पनि हुन सक्छ।

डा. अनुप सुवेदी

अनि पीसीआर आफैँमा रोगको सूचक होइन। उदाहरणका लागि क्षयरोग निको भइसकेका मानिसमा छ महिनापछि पनि खकार परीक्षण गर्दा कहिलेकाहीँ पीसीआर पोजिटिभ आउँछ।

मरिसकेका भाइरसका टुक्रा पछिसम्म शरीरमा रहिरहन सक्छन्। त्यसो हुनाले पीसीआर देखिँदैमा भाइरस फर्किन्छ भनिहाल्न मिल्दैन।

पछि पीसीआर पोजिटिभ देखिएका व्यक्तिहरूमा सङ्क्रमणका लक्षण चाहिँ देखिएका छैनन्।

एउटा कुरा के छ भने यो भाइरसप्रति रोगप्रतिरोधी क्षमता कत्तिको बलियो हुन्छ, कत्ति लामो समय रहने भन्ने कुरा हामीलाई अहिलेसम्म...


शीर्षक: कोरोना भाइरसः प्रधानमन्त्रीले नेपालमा महामारीले भयावह रूप लिन सक्ने भन्नुको अर्थ\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

बुद्ध जयन्तीका अवसरमा बिहीवार शुभकामना दिने क्रममा उनले अहिलेसम्म नेपालमा स्थिति भयावह नभए पनि त्यस्तो हुन सक्ने लक्षणहरू देखिएको बताए।

प्रधानमन्त्री ओलीले भने, "सरकारले शुरूदेखि नै चालेका प्रभावकारी कदमहरूका कारण अहिलेसम्म नेपालमा स्थिति भयावह त भइसकेको छैन, तर भयावह हुन सक्ने लक्षणहरू छन्।"

"यदि आफ्नो सतर्कता, आफ्नो तयारी र रोकथाममा हामी सबैको समझदारीपूर्ण ऐक्यबद्धता भएन भने यो महामारीले भयावह रूप लिन सक्छ।"

अवस्था

कोरोनाभाइरसले विश्वलाई अहिले एउटा भयावह त्रासदीको स्थितिमा पुर्‍याएको भन्दै उनले सजग हुन जरुरी रहेकोमा जोड लिए।

स्वास्थ्य तथा जनसङ्ख्या मन्त्रालयका अनुसार नेपालमा बुधवारसम्म कोरोनाभाइरस सङ्क्रमितको सङ्ख्या ९९ पुगेको छ।

पर्सामा दुई महिने शिशुसहित एकै परिवारका १७ जना कोरोनाभाइरस सङ्क्रमित भएको र सरकारले लकडाउनको समय लम्ब्याएर जेठ ५ गतेसम्म पुर्‍याएको भोलिपल्ट प्रधानमन्त्रीको पछिल्लो अभिव्यक्ति आएको हो।

प्रधानमन्त्री ओलीको अभिव्यक्तिबारे सङ्क्रामक रोग विशेषज्ञ तथा जनस्वास्थ्य मामिलाका जानकारहरूले फरकफरक मत व्यक्त गरेका छन्।

सङ्क्रामक रोग विशेषज्ञ डा. अनुप सुवेदी विश्वव्यापी कोरोनाभाइरस महामारीको अवस्था हेरेर प्रधानमन्त्रीले त्यस्तो अभिव्यक्ति दिएको हुन सक्ने बताउँछन्।

बीबीसीसँग उनले भने, "अहिले विश्वव्यापी जस्तो स्थिति देखिँदैछ त्यसलाई हेरेर पनि प्रधानमन्त्रीको यस्तो अभिव्यक्ति आएको हुन्छ सक्छ।"

आतङ्कित नै हुनेगरी भयावहलाई बुझ्न नहुने जनस्वास्थ्यविद् डा. शरदराज वन्तको तर्क छ। उनी भन्छन्,"तर एकदम सतर्क चाहिँ हुनैपर्छ किनभने सङ्क्रमण हामीले सोचेभन्दा फरक ढङ्गले आउन थालेको हो कि?"

इपिडिमिओलोजी तथा सरुवा रोग महाशाखाका पूर्वप्रमुख डा. बाबुराम मरासिनीका अनुसार प्रधानमन्त्री ओलीले नेपालमा स्थिति भयावह हुन सक्ने भन्नुको सट्टा नआत्तिने किसिमले ढाडस दिनेगरी सचेत गराउन सक्थे।

"यी यी काम गरे कोभिड-१९ रोगबाट बच्न सकिनेरहेछ, यी यी काम चाहिँ नगर्नूस्, व्यवहार परिवर्तन गर्नूस् र बच्नूस् भनेको भए असाध्यै राम्रो हुन्थ्यो," उनले थपे।

आशङ्का

तर नेपालमा व्यापक स्तरमा परीक्षण नगरिएकोले भित्रभित्रै भुसको आगोजस्तो कोरोनाभाइरस सङ्क्रमण फैलिएको हुन सक्ने कतिपयको आशङ्कालाई बल पुगेको डा.मरासिनीको ठम्याइ छ।

नेपालले हालसम्म गर्दै आएको कोरोनाभाइरसको परीक्षणलाई तीव्र बनाउनुपर्ने र त्यसको दायरा बढाउनुपर्नेमा...


शीर्षक: कोरोना भाइरसः ब्रिटेनका प्रधानमन्त्री बोरिस जोनसन भन्छन्, 'मेरो मृत्यु भएको भए के गर्ने भन्ने योजना बनेको थियो'\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

कोभिड-१९ बाट गम्भीर बिरामी परेका उनी अहिले रोगबाट तङ्ग्रिएर काममा फर्किसकेका छन्।

'सन' पत्रिकासँगको एउटा अन्तर्वार्तामा उनले आफूलाई भेन्टिलेटरमा राखिने वा नराखिने विषयको सम्भावना ५०-५० प्रतिशत भएको बताएका छन्।

"यो त्यति बेलाको कुरा हो जति बेला...उनीहरू यसलाई कसरी प्रस्तुत गर्ने भन्ने विषयमा सोच्न थालेका थिए," उनले भने।

"यो निकै कठिन क्षण थियो, यसलाई म अस्वीकार गर्दिनँ," उक्त पत्रिकाले उनलाई उद्धृत गरेको छ।

योजनाबारे 'थाहा थियो'

उनका अनुसार आफ्नो मृत्यु भएको अवस्थामा के गर्ने भन्ने विषयमा चिकित्सकहरूले योजना बनाएका आफूले त्यति बेला नै थाहा पाएको बताए।

जोनसनका अनुसार उनलाई जीवित राख्न निकै धेरै अक्सिजन दिइएको थियो।

उनले आफू निको हुनुमा निकै राम्रो स्याहारलाई श्रेय दिए।

 "म यसबारे भावुक हुन्छु...तर त्यो असाधारण कुरा थियो।"

गत मार्च २६ मा जोनसनलाई  कोरोनाभाइरस सङ्क्रमण भएको थाहा भएको थियो। त्यसको १० दिनपछि उनलाई लन्डनस्थित सेन्ट टमसेज अस्पतालमा भर्ना गरिएको थियो। त्यसको भोलिपल्ट उनलाई सघन उपचार कक्षमा सारिएको थियो।

"केही दिनमै मेरो स्वास्थ्यस्थिति त्यो स्तरमा बिग्रिएको कुरा विश्वास गर्न गाह्रो थियो," उनले भने।

बिरामी भएपछि 'प्रेरणा'

कोरोनाभाइरसको सङ्क्रमण कति गम्भीर रोग हो भन्ने विषलाई व्याख्या गर्दै उनले भने, "मेरो नाक फुटिसकेको छ। औँला, नाडी र करङ पनि भाँच्चिसकेको छ। लगभग सबै कुरा भाँच्चिएको छ। कुनैकुनै अङ्ग त धेरै पटक भाँच्चिएको छ।"

"तर मैले कहिल्यै पनि यति गम्भीर परिस्थिति भोगेको थिइनँ।"

अस्पतालमा बिताएको समयले आफूलाई अरू मानिसहरू यो रोगबाट पीडित नहोऊन् र यूकेलाई "फेरि स्वस्थ" बनाउन सकियोस् भनेर प्रेरित गरेको जोनसनले बताए।

बिहीवार यूकेले कोरोनाभाइरस प्रकोपको "चरमोत्कर्ष पार गरेको" बताउँदै जोनसनले "सङ्क्रमण दोहोरिन सक्ने खतरा" बाट जोगिनुपर्ने बताए।

के छ यूकेको स्थिति?

इङ्ग्ल्यान्डका प्रमुख मेडिकल अफिसरका अनुसार पछिल्लो हप्तामा अस्पतालहरूमा कोरोनाभाइरस सङ्क्रमणको उपचार भइरहेकाहरूको सङ्ख्या १३ प्रतिशतले घटेको छ।

यूकेमा कोरोनाभाइरसका कारण मृत्यु हुनेहरूको सङ्ख्या २८,००० नाघेको छ।

शनिवार ब्रिटेन सरकारले असुरक्षित बालबालिका र घरेलु हिंसापीडित व्यक्ति तथा लकडाउनका बेला घरमा "थुनिएकाहरूलाई" सहयोग गर्न सात करोड ६० लाख पाउन्डको राहत उपलब्ध गराउने प्रतिबद्धता जनाएको थियो।


शीर्षक: कोरोना भाइरसः महामारी फैलिएको भए पनि नडराई काम गर्छन् यी ९८ वर्षीय चिकित्सक\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

कोरोनाभाइरस महामारी फैलिएको बेला पनि उनले काम गर्न छोडेका छैनन्।

बिरामीलाई फोन तथा इन्टरनेटबाट परामर्श दिने मात्र हैन उनी वृद्धाश्रममा भएका मानिसको उपचार गर्न पनि गइरहेका छन्।

हेर्नुहोस् यो भिडिओ।

अनि यो पनि


शीर्षक: कोरोना भाइरसः महामारी बनेर फैलिएको यो विषाणुबारे अहिलेसम्म थाहा भएका पाँच कुरा\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

यहाँ नयाँ अध्ययनहरूले पत्ता लगाएका पाँच महत्त्वपूर्ण कुराहरू प्रस्तुत गरिएको छ।

हेर्नुहोस् यो भिडिओ।

अनि यो पनि


शीर्षक: कोरोना भाइरसः यूकेसँगको यात्रा प्रतिबन्ध हटाउन ईयूद्वारा सदस्य राष्ट्रहरूलाई आग्रह\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

ईयूका २७ सदस्य राष्ट्रका राजदूतहरूको एउटा बैठकअघि आयोगले पछिल्लो सिफारिस गरेको हो। सदस्य राष्ट्रहरूले त्यो मान्नैपर्ने बाध्यता चाहिँ छैन।

सीमा नियन्त्रणसम्बन्धी आ-आफ्ना नीति अपनाउन स्वतन्त्र भएकोले सदस्य राष्ट्रहरूले आफ्नो कदमलाई निरन्तरता पनि दिन सक्छन्।

यसअघि सप्ताहान्ततिर फ्रान्सले यूकेसँग जोडिएका सिमाना बन्द गर्दा दुई देशबीच सामान ओसारपसार गर्ने हजारौँ लरीहरू अलपत्र परे।

ईयूका सदस्य राष्ट्रबीच साझा नीतिको अभाव

लगभग ईयूका सबै २७ सदस्य राष्ट्रले यूकेबाट हुने यात्रामा अहिले प्रतिबन्ध लगाएका छन्।

साझा नीति अवलम्बन गर्ने प्रयासमा ईयूको आकस्मिक बैठकहरू बस्दै आएका छन्।

कोभिड-१९ को परीक्षण गराउने वा फर्केर एकान्तवासमा जाने प्रतिबद्धता जनाउने नागरिकलाई आ-आफ्नो देश फर्कन दिन ईयूका सदस्य राष्ट्रलाई युरोपेली आयोगले एउटा वक्तव्यमार्फत् सिफारिस गरेको छ।

यद्यपि अत्यावश्यक नपरेको अवस्थामा गरिने यात्राहरूलाई निरुत्साहित गर्नुपर्नेमा उसले जोड दिएको छ।

ईयूभित्र यातायात क्षेत्रमा काम गर्ने लरी चालकजस्ता मानिसको हकमा यात्रा प्रतिबन्ध र अनिवार्य परीक्षणको व्यवस्था गर्न नहुने आयोगको भनाइ छ।

यूकेबाट फ्रान्स र ईयूका अरू सदस्य राष्ट्र जानका लागि चाहिँ कोरोनाभाइरस परीक्षण गराएको हुनुपर्ने उसको भनाइ छ।

फ्रान्स र यूकेबीच कस्तो स्थिति छ?

फ्रान्स र यूकेबीच भएको पछिल्लो सहमतिअनुसार दुई देशबीच कार्गो र केही यात्रुसेवा पुनः सञ्चालनमा आउने भएका छन्।

लरी चालक तथा ईयूका नागरिकले यात्रा गर्न पाउनेछन्। तर उनीहरूले कोरोनाभाइरस परीक्षण गराएको नेगेटिभ रिपोर्ट देखाउनुपर्ने हुन्छ।

हवाई, डुङ्गा तथा युरोस्टार रेलसेवा बुधवारदेखि पुनः सञ्चालनमा आउनेछन्।

अरू ककसले यात्रा प्रतिबन्ध लगाए?

यूकेबाट गरिने यात्राको हकमा युरोपभित्र मात्रै प्रतिबन्ध सामना गर्नुपरेको छैन, विश्वका ५० भन्दा बढी मुलुकले यात्रामाथि प्रतिबन्ध लगाएका छन्।

संयुक्त राज्य अमेरिकाले यूके र केही अरू देशमा पछिल्लो १४ दिनदेखि बस्दै आएका गैरअमेरिकी नागरिकमाथि प्रवेशमा रोक लगाएको छ।

साउदी अरब, कुवेत र ओमानले अन्तर्राष्ट्रिय यात्रुका लागि आफ्ना सिमानाहरू पूर्ण रूपमा बन्द गरिदिएका छन्।

डेनमार्कका साथै अस्ट्रेलिया, इटली र द नेदरल्यान्ड्समा पनि कोरोनाभाइरसको नयाँ प्रकार फेला परेको छ।


शीर्षक: कोरोना भाइरसः रुघाले कसरी मानव शरीरका कोषबाट कोभिड गराउने विषाणुलाई गलहत्याइदिन्छ\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

मानवकोषमा आफूले सङ्क्रमण गर्ने प्रयासमा केही भाइरसहरूबीच प्रतिस्पर्धा हुने गर्छ।

यूनिभर्सिटी अफ ग्लास्गोका वैज्ञानिकहरूका अनुसार रुघा लगाउने राइनोभाइरसले कोरोनाभाइरसलाई पराजित गरेको पाइएको छ।

त्यसको लाभ छोटो समयका लागि मात्र हुन सक्छ।

तर राइनोभाइरस धेरै फैलिएको हुनाले त्यसले कोभिडलाई दमन गर्न सहयोग गर्न सक्छ।

कोरोनाभाइरस कसरी पराजित हुन्छ?

तपाईँ आफ्ना नाक, घाँटी र फोक्सोका कोषहरूलाई लहरै बसेका घर भन्ठानूस्। एउटा भाइरस एकचोटि भित्र छिरेपछि त्यसले अरू भाइरसलाई भित्र प्रवेश गर्न दिन या त ढोका खोलिदिन्छ या ढोका बन्द गरेर त्यहाँ आफू मात्र बस्न खोज्छ।

रुघाको कारक इन्फ्लूएन्जा भाइरस एकदमै स्वार्थी हुन्छ र त्यसले प्रायः एक्लै सङ्क्रमण गर्छ। एडिनोभाइरसजस्ता अरू भाइरसहरू अरूसँग मिलेर सङ्क्रमण गर्छन्।

कोभिड गराउने सार्स-कोभ-२ (Sars-CoV-2) नाम दिइएको कोरोनाभाइरसले अन्य भाइरससँग कसरी अन्तर्क्रिया गर्छ भन्नेबारे धेरै अनुमान गरिएको छ।

तर एक वर्ष भौतिक दूरीका नियमहरू लागु गरिएकाले सबै किसिमका भाइरस फैलिने क्रममा सुस्तता आएको छ। त्यसका कारण भाइरसको अन्तर्क्रियाबारे अध्ययन गर्न वैज्ञानिकहरूलाई अझ गाह्रो भएको छ।

ग्लास्गोस्थित सेन्टर फोर भाइरस रिसर्चको अनुसन्धान टोलीले मानिसको श्वासनलीको प्रतिकृति प्रयोग गरेर एउटा अध्ययन गर्‍यो। त्यसका लागि उस्तै खालका मानवकोषहरू प्रयोग गरिएको थियो। ती कोषलाई सार्स-कोभ-२ भाइरस र राइनोभाइरसबाट सङ्क्रमित पारियो।

एकैचोटि राइनोभाइरस र सार्स-कोभ-२ को संसर्ग गराइँदा कोषमा केवल रुघा लगाउने राइनोभाइरसले सङ्क्रमण गर्न सक्यो। चौबीस घण्टाअगाडि नै राइनोभाइरस प्रवेश गरेको कोषमा कोरोनाभाइरसले प्रभाव पार्ने अवसर नै पाएन।

अनि यदि कोरोनाभाइरस २४ घण्टाअगाडि नै संसर्गमा आएको छ भने पनि राइनोभाइरसले त्यसलाई कोषबाट निकालिदिन्छ।

"सार्स-कोभ-२ फैलिन सक्दैन, राइनोभाइरसले यसलाई रोकिदिन्छ," डा. पाब्लो मर्सियाले बीबीसी न्यूजलाई बताए।

"यो एकदमै उत्साहप्रद छ किनभने राइनोभाइरसको आधिक्य छ भने त्यसले सार्स-कोभ-२ को सङ्क्रमण रोक्न सक्छ," उनले भने।

पहिला पनि यस्ता प्रभावहरू देखिएका थिए। सन् २००९ मा राइनोभाइरस फैलिन थालेपछि युरोपका केही भागमा स्वाइन फ्लू महामारीको गति सुस्त भएको थियो।

चिसो, फ्लू र कोभिड-१९ का लक्षण कसरी छुट्याउने

थप प्रयोग र परीक्षण गर्दा राइनोभाइरसबाट सङ्क्रमित कोषमा रोग प्रतिरोध...


शीर्षक: कोरोना भाइरसः रुसद्वारा कोरोनाभाइरसविरुद्ध खोप उत्पादन सुरु\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

यो महिनाको अन्त्यसम्ममा खोप लगाउन सुरु गरिने मन्त्रालयले एउटा विज्ञप्तिमार्फत् जानकारी गराएको छ।

द्रुत गतिमा खोप बनाउने नाममा रुसले सुरक्षासम्बन्धी विधिहरूमा सम्झौता गरेको हुन सक्ने भन्दै कतिपय विज्ञहरूले चिन्ता व्यक्त गर्दै आएका छन्।

रुसमै स्वतन्त्र रूपमा गरिएको एउटा जनमत सर्वेक्षणले विश्वास नभएको भन्दै करिब आधा जति चिकित्सकहरू खोप लगाउन तयार नरहेको देखाएको छ।

स्वीकृति

यसअघि रुसी राष्ट्रपति भ्लादिमिर पुटिनले नयाँ खोपले परीक्षणसम्बन्धी आवश्यक सबै विधिहरू पूरा गरेको र आफ्नी छोरीले नै खोप लगाइसकेको बताएका थिए।

विश्वकै सबैभन्दा पहिलो भूउपग्रह स्पुत्निक फाइभको सम्मानमा खोपको नाम स्पुत्निक राखिएको छ। रुसी भाषामा स्पुत्निक भनेको भूउपग्रह हो।

दुई दिनअघि रुसले खोपको सुरक्षालाई लिएर अन्तर्राष्ट्रिय रूपमा व्यक्त भइरहेका चिन्ताहरूलाई "एकदमै आधारहीन" भनेको थियो।

गत मङ्गलवार रुसी नियामकले देशमै विकास गरिएको कोरोनाभाइरस विरुद्धको खोपलाई स्वीकृति दिएको जनाएको थियो।

ठूलो स्तरमा मानिसहरूमा परीक्षण गर्न बाँकी भए पनि रुसले उक्त खोपको प्रयोगलाई स्वीकृति दिएको बताइएको छ।

रुसले बनाएको खोपलाई लिएर खासगरी अमेरिका र युरोपमा प्रश्नहरू उठिरहेका छन्।

यद्यपि केही देशले त्यसप्रति सकारात्मक प्रतिक्रिया दिएका छन्।

फिलिपिन्सका राष्ट्रपति रोड्रिगो डुटेर्टेले स्वयंले रुसी खोपको परीक्षण गर्ने बताएका छन् भने इजरेलले उत्पादन भएमा खरिदका लागि सम्झौता गर्ने जनाइसकेको छ।


शीर्षक: कोरोना भाइरसः लकडाउन खुकुलो पारिएको हो कि अवज्ञा हुन थालेको हो\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

सिन्धुलीको तीनपाटन गाउँपालिकाले काठमाण्डू उपत्यकामा अलपत्र परेका आफ्ना ६५८ नागरिकलाई फर्काउन व्यवस्था गरेको गाडीबाट यात्रुले झार्लङटारमा ओर्लदै आराम गरेका थिए

सिन्धुपाल्चोकको हेलम्बु गाउँपालिकाले शुक्रवार र शनिवार गरी १७ वटा बसमार्फत् काठमाण्डूबाट आफ्ना बासिन्दालाई उनीहरूको थातथलो फर्काएको जनाएको छ।

मोरङको पथरी शनिश्चरे नगरपालिकाले काठमाण्डूमा बस्दै आएका आफ्ना थुप्रै बासिन्दालाई शनिवार "उनीहरूकै आग्रह"मा करिब आधा दर्जन बसमार्फत् घर पुर्‍याइदियो।

सिन्धुलीको तीनपाटन गाँउपालिकाले पनि साढे छ सय जनाभन्दा बढीलाई काठमाण्डूबाट घर फर्काएको जनाएको छ।

'औपचारिक निर्णय छैन'

त्यसका लागि उनीहरूले आफ्ना प्रतिनिधि नै काठमाण्डू पठाएको पाइयो। तर यी प्रतिनिधि घटना मात्रै हुन्।

खासगरी दिउँसोको समयमा काठमाण्डूका चावहिल र कोटेश्वर लगायतका स्थानबाट बाहिर जान लागेका बसहरूको ताँती देखेर कतिपय व्यक्तिले आश्चर्य प्रकट गर्ने गरेका छन्।

त्यसको कारण होः यसबीचमा सङ्घीय सरकारले न त लकडाउन खुकुलो पारिएको नै भनेको छ न त बाहिर जान चाहने व्यक्तिहरूलाई जान पाउने छुट दिइएको भनेको छ।

यसबारे बीबीसी न्यूज नेपालीले जिज्ञासा राख्दा गृह मन्त्रालयका प्रवक्ता केदारनाथ शर्माले आइतवार बिहान भने, "त्यसबारे सरकारले कुनै निर्णय गरेको छैन।"

"जनप्रतिनिधिहरूले मान्छे लैजाने काम आफैँ गरिरहनुभएको छ। लकडाउनबारे सरकारले आज केही निर्णय गर्ला।"

भक्तपुरको गठ्ठाघरमा बस चढ्दै यात्रुहरू

सरकारले लम्ब्याएको पछिल्लो लकडाउनको समय आज १२ बजे राति सकिँदैछ।

लकडाउनको स्वरूपमा के कस्ता परिवर्तन ल्याउने भन्ने विषयमा मन्त्रिपरिषद्‌को आज दिउँसो बस्ने बैठक निर्णय गर्ने अधिकारीहरूले बताएका छन्।

लकडाउनलाई अहिलेकै स्वरूपमा निरन्तरता दिनुपर्छ वा पर्दैन भन्नेबारे विश्वभरि नै मत विभाजित देखिन्छ र नेपाल पनि त्यसबाट अछुतो छैन।

एकथरीले कमजोर स्वास्थ्य प्रणाली भएको नेपालले ठूलो स्तरमा कोरोनाभाइरस सङ्क्रमण फैलिए नियन्त्रण गर्न गाह्रो हुने भएकोले लकडाउन हटाउन हतार गर्न नहुने तर्क गरिरहेका छन्।

अर्कोथरीले लकडाउन अहिलेकै स्वरूपमा जारी रहे गरीब तथा दैनिक ज्यालादारीमा गुजारा गर्नेहरूलाई कठिन हुने भन्दै खुकुलो बनाउनुपर्नेमा जोड दिइरहेका छन्।

के भन्छन् स्थानीय जनप्रतिनिधि?

मोरङको पथरी शनिश्चरे नगरपालिकाका प्रमुख दिलिपकुमार राईका अनुसार काठमाण्डू-पथरी समाजको समन्वयमा काठमाण्डूबाट...


शीर्षक: कोरोना भाइरसः लकडाउन खुलेपछि जनजीवन कस्तो होला\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

कोरोनाभाइरस महामारी नियन्त्रण गर्न अवलम्बन गरिएका उपायहरू हाम्रो जीवनमा सामान्य बनेर प्रचलनमा बस्न सक्छन्।

हेर्नुहोस् यो भिडिओ।

अनि यो पनि:


शीर्षक: कोरोना भाइरसः लकडाउनमा कडाइ गर्न गृह मन्त्रालयले किन ताकेता गर्नुपर्‍यो\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

भक्तपुरमा यात्रीहरू

कोरोनाभाइरस नियन्त्रण तथा रोकथामको प्रयासस्वरूप सरकारले लकडाउनको समय १० दिन लम्ब्याएर वैशाख २५ गतेसम्म कायम गर्ने मन्त्रिपरिषद्‌ले निर्णय गरेको भोलिपल्ट गृह मन्त्रालयले पछिल्लो ताकेता गरेको हो।

विनापासका सवारीसाधनहरू पनि गुडेको जानकारी आएपछि प्रभावकारी कार्यान्वयनका लागि स्मरण गराइएको गृह मन्त्रालयका प्रवक्ता केदारनाथ शर्माले बीबीसी न्यूज नेपालीलाई बताए।

शर्माले थपे, "नयाँ परिपत्र गरिएको होइन, भइराखेको परिपत्रको कार्यान्वयन पक्ष अलि कमजोर भएको कारणले कडाइका साथ कार्यान्वयन गर्नू भनेर फेरि स्मरण गराएका हौँ।"

व्यवस्था

लकडाउनबीच पछिल्ला केही दिनयता मानिसहरू आउजाउ गर्ने क्रम बाक्लिन थालेको गुनासो आइरहेको थियो।

लकडाउनकै बीच कतिपय ठाउँका स्थानीय जनप्रतिनिहरूले नै बसको व्यवस्था गरेर सङ्घीय राजधानी काठमाण्डूबाट मानिसहरूलाई घर फर्काएको बीबीसी नेपालीलाई आइतवार बताएका थिए।

सिन्धुपाल्चोक, मोरङ र सिन्धुलीका केही गाउँपालिका र नगरपालिकाले दर्जनौँ बसमार्फत् सर्वसाधारणलाई गत हप्ता घर फर्काएका थिए।

बिचल्लीमा परेका सर्वसाधारणलाई उनीहरूकै आग्रहमा थातथलो फर्काइएको उनीहरूको भनाइ छ।

तर समूहमा मानिसहरूलाई त्यसरी घर फर्काउने क्रम जारी रहे कोरोनाभाइरस नियन्त्रण तथा रोकथामका लागि भन्दै गरिएको लकडाउनको अर्थ नरहने भन्दै कतिपय विज्ञले सचेत गराइरहेका छन्।

हुन त अर्कोथरीले सरकारले लकडाउन गरे पनि खासगरी विपन्न तथा दैनिक ज्यालादारीमा निर्भर हुने नागरिकका लागि उचित व्यवस्था गर्न नसकेकोले मानिसहरू थातथलो फर्कनुको विकल्प नरहेको बताउने गरेका छन्।

लकडाउनमा कडिकडाउ गर्न गृह मन्त्रालयको निर्देशन र खुकुलो पार्न सर्वसाधारणको मागबीच सन्तुलन कायम राख्न आफूहरूलाई चाहिँ निकै सकस भएको प्रमुख जिल्ला अधिकारीहरूको अनुभव छ।

सहजीकरण

"प्रशासनले सहजीकरण पनि गर्ने हो, अवरोध मात्रै गर्ने होइन। एकातिर लकडाउनलाई प्रभावकारी पनि बनाउनुपर्नेछ भने अर्कोतिर अत्यावश्यक कुराहरूलाई अघि बढ्न पनि दिनुपर्ने अवस्था छ," मोरङका प्रमुख जिल्ला अधिकारी मदन भुजेलले भने।

विभिन्न आयोजनादेखि उद्योग कलकारखाना सञ्चालकसम्मले मजदुरहरूबीच शारीरिक दूरी कायम राख्दै काम गर्न दिन माग गर्ने गरेको भुजेल बताउँछन्।

केही दिनअघि खासगरी असङ्गठित क्षेत्रमा काम गर्ने मजदुरहरूलाई स्थानीय जनप्रतिनिधिहरूले आफ्नै पहलमा सर्वसाधारणलाई गन्तव्यसम्म पुर्‍याउने गरेको...


शीर्षक: कोरोना भाइरसः विश्वयात्रा गर्न हिँडेका दम्पती यसरी बस्दैछन् गाडीमा एकान्तवास\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

विश्वभ्रमण गर्न निस्किएका क्रिश र म्यारीयनले पनि कोरोनाभारइस महामारीका कारण आफ्नो योजना परित्याग गर्नुपर्‍यो।

अहिले उनीहरू टर्कीको राजधानीमा आफ्नो गाडीमा सीमित भएका छन्।

हेर्नुहोस् यो भिडिओ:


शीर्षक: कोरोना भाइरसः सहभागी बिरामी भएपछि अक्सफर्ड यूनिभर्सिटीको खोप परीक्षण रोकियो\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

एस्ट्राजेनेकाले यसलाई अस्पष्ट कारणले समस्या उत्पन्न हुँदा गरिने “नियमित” विराम भनेको छ।

अहिले विश्वभरि विभिन्न खोपका परीक्षणहरू भइरहेका छन्।

एस्ट्राजेनेका र अक्सफर्ड यूनिभर्सिटीले निर्माण गरेको खोपलाई परीक्षणमा भएकामध्ये केही अरूसँगै प्रभावकारी मानिएको छ।

पहिलो र दोस्रो चरणको परीक्षणमा सफल देखिएको उक्त खोप बजारमा चाँडै आउने अपेक्षा छ।

केही सातायता सुरु भएको तेस्रो चरणको परीक्षणमा अमेरिका, यूके, ब्रजिल र दक्षिण अफ्रिकामा गरेर झन्डै ३०,००० व्यक्ति सहभागी छन्।

तेस्रो चरणको क्लिनिकल परीक्षणमा प्रायः हजारौँ मानिसहरू सहभागी हुन्छन् र यो वर्षौँसम्म चलिरहन सक्छ।

कोरोनाभाइरसबारे थाहा भएका पाँच कुरा

खोप निर्माताहरू के भन्छन्?

एउटा स्वतन्त्र अनुसन्धानबाट सुरक्षासम्बन्धी तथ्याङ्कको समीक्षा गर्न उक्त खोपको परीक्षण सबै देशमा रोकिएको छ।

त्यसपछि नियामक निकायहरूले खोप परीक्षण फेरि थाल्ने कि नथाल्ने भनेर निर्णय गर्ने बीबीसीका मेडिकल सम्पादक फेर्गुस वाल्शले जनाएका छन्।

”ठूला परीक्षणहरूमा संयोगवश कोही बिरामी परेको पाइन्छ, तर त्यसको जाँच गर्न स्वतन्त्र समीक्षा हुनुपर्छ,” अक्सफर्ड यूनिभर्सिटीका एक प्रवक्ताले भने।

बीबीसी संवाददाताका अनुसार अक्सफर्डले बनाएको कोरोनाभाइरस खोपको परीक्षण रोकिएको यो दोस्रो पटक हो।

ठूला र महत्त्वपूर्ण खोप परीक्षणहरूमा प्रायः यस्तो भएको पाइन्छ। परीक्षणमा सहभागी स्वयंसेवी कुनै कारणले बिरामी परेर अस्पताल भर्ना हुँदा र त्यो कारण तत्काल थाहा नहुँदा खोप परीक्षण रोक्ने गरिएको छ।

अहिले रोकिएको खोप परीक्षण केही दिनमै सुरु हुने ठानिएको छ।

यूकेमा खोप परीक्षणमा स्वेच्छाले सहभागी भएका व्यक्ति बिरामी परेको समाचार पहिलो पटक प्रकाशित गरेको स्ट्याट न्यूजले एउटा स्रोतलाई उद्धृत गर्दै उनी निको हुने अपेक्षा गरिएको जनाएको छ।

कोरोनाभाइरस रोक्ने खोप कहिले आउला

खोप विकास कुन अवस्थामा छ?

अमेरिकाका राष्ट्रपति डोनल्ड ट्रम्पले अमेरिकामा आगामी नोभेम्बर महिनामा हुने निर्वाचनअघि खोप उपलब्ध होस् भन्ने आफूले चाहेको बताएका छन्।

तर हतारमा राजनीतिक उद्देश्यले खोप ल्याउँदा सुरक्षा जोखिममा पर्ने सम्भावना भएको बताइएको छ।

कोभिड-१९ खोप बनाउन काम गरिरहेका नौवटा संस्थाको समूहले खोपका लागि वैज्ञानिक र नैतिक मापदण्ड अनुसरण गर्ने भन्दै मङ्गलवार सार्वजनिक प्रतिबद्धता व्यक्त गरेको छ।

एस्ट्राजेनेका पनि उक्त समूहमा संलग्न...


शीर्षक: कोरोना भाइरसः सिङ्गापुरमा सङ्क्रमण निगरानी गर्न यस्तो उपकरण वितरण बाँड्न सुरु\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

ट्रेसटुगेदर नाम दिइएको उक्त उपकरण सरकारले निर्माण गरेको कन्ट्याक्ट ट्रेसिङ मोबाइल एपको विकल्पका रूपमा बाँडिएको हो।

यो उपकरण मोबाइल फोन प्रयोग नगर्ने वा मोबाइल फोनमा सो एप राख्न नचाहने व्यक्तिहरूलाई लक्षित गरिएको छ।

कतिपयले यसबाट गोपनीयता कायम हुने वा नहुने भन्ने विषयमा प्रश्न उठाएका छन्।

कसरी काम गर्छ?

यो उपकरण पहिलो चरणमा जोखिममा रहेका तर पारिवारिक सहयोग कम पाउने वा नपाउने एवम् हिँडडुल गर्न नसक्ने वृद्धवृद्धालाई बाँडिएको छ।

ती प्रत्येक उपकरणका छुट्टाछुट्टै क्यूआर कोड रहेको छ र नौ महिनासम्म बिनाचार्ज चल्ने बताइएको छ।

त्यो उपकरणले ब्लूटूथको माध्यमबाट नजिकै रहेका अन्य यस्तै उपकरण वा मोबाइल एपसँग सम्पर्क राखेर काम गर्छ।

कोही सङ्क्रमित व्यक्तिको सम्पर्कमा पुगेका रहेछन् भने यो उपकरणको तथ्याङ्कको आधारमा स्वास्थ्य अधिकारीहरूले जानकारी दिने बताइएको छ।

सङ्क्रमण पुष्टि भएपछि त्यो उपकरणका भएका तथ्याङ्कहरू सङ्कलन गरेर त्यसको आधारमा सम्पर्कमा आएका व्यक्तिहरूको जानकारी बटुलिने बताइएको छ।

के हुन् अन्य विशेषता?

मन्त्रीहरूले यो उपकरणले व्यक्तिको हिँडडुलका बारेमा तथ्याङ्क नबटुल्ने भएकाले गोपनीयताबारे उठेका प्रश्न उचित नभएको बताएका छन्।

सिङ्गापुर सरकारले यो उपकरणका तथ्याङ्क इन्क्रिप्टिड हुने र २५ दिनसम्म उपकरणका रहने बताएको छ।

ती तथ्याङ्क उपकरणबिना इन्टरनेटबाट सङ्कलन गर्न नसकिने बताइएको छ। यो उपकरणमा इन्टरनेट वा जीपीएस नरहेको बताइएको छ।

सिङ्गापुर सरकारका अनुसार यसको मोबाइल एप मार्च यता २१ लाख व्यक्तिले डाउनलोड गरिसकेको बताइएको छ।

अधिकारीहरूले लकडाउन खुकुलो पारेर आर्थिक गतिविधि खुला गर्न अझ धेरै मानिसले सो एप डाउनलोड गर्नुपर्ने वा उपकरण प्रयोग गर्नुपर्ने बताएका छन्।

ती उपकरण सिङ्गापुरस्थित पीसीआई कम्पनीले निर्माण गरेका हुन्। सो कम्पनीले यस्तो तीन लाख उपकरण निर्माण गर्नका लागि ४३ लाख अमेरिकी डलरका बोलकबोल गरेको बताइएको छ।

सिङ्गापुरमा आइतवार २१३ नयाँ सङ्क्रमण थपिएको छ र कुल सङ्क्रमितको सङ्ख्या ४३,४५९ पुगेको छ।


शीर्षक: कोरोना भाइरसः हावाबाट फैलिने प्रमाण भेटिएको दाबी, विश्व स्वास्थ्य सङ्गठन भन्छ, 'पर्याप्त छैन'\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

कोरोनाभाइरसबारे अनुसन्धान गरिरहेका विभिन्न ३२ देशका २३९ वैज्ञानिकहरूले यसबारे विश्व स्वास्थ्य सङ्गठनलाई खुलापत्र पठाएर त्यस्तो माग गरेका हुन्।

उनीहरूले उक्त पत्रमा आफूले फेला पारेका प्रमाणहरू उल्लेख गरेका छन्।

ती वैज्ञानिकहरू आफ्नो अनुसन्धान चाँडै एउटा वैज्ञानिक जर्नलमा प्रकाशित गर्ने योजनामा भएको न्यूयोर्क टाइम्सले जनाएको छ।

विश्व स्वास्थ्य सङ्गठनका अनुसार कोरोनाभाइरस सङ्क्रमित व्यक्तिले खोक्दा वा हाछ्युँ गर्दा नाक वा मुखबाट निस्किने छिटाबाट अर्को व्यक्तिमा सर्छ।

जुन २९  मा अद्यावधिक गरिएको जानकारीमा उसले पाँच माइक्रोनभन्दा साना छिटा बने हावाको माध्यमबाट पनि कोरोनाभाइरस सर्न सक्ने जनाएको छ।

न्यूयोर्क टाइम्सका अनुसार वैज्ञानिकहरूले हाछ्युँ गर्दा निस्किने साना वा ठूला ड्र्प्लेट अर्थात्  छिटा हावामा केही परसम्म फैलिन सक्ने भएकाले कोरोनाभाइरसको सङ्क्रमण हुनसक्ने दाबी गरेका छन्।

तर विश्व स्वास्थ्य सङ्गठनका अनुसार अहिले उपलब्ध प्रमाणहरू त्यो दाबी पुष्टि गर्न पर्याप्त छैनन्।

विश्व स्वास्थ्य सङ्गठनको कोरोनाभाइरस सङ्क्रमण नियन्त्रण गर्ने विभागकी प्रमुख प्राविधिक डा. बेनेडेटा अलेन्ग्रान्जीलाई न्यूयोर्क टाइम्सलाई हावाको माध्यमबाट फैलिन सक्ने सम्भावनाबारे आफूहरूले विगत दुई महिनादेखि विचार गरेको बताइन्।

"तर ठोस वा स्पष्ट प्रमाणका आधारमा हैन," उनले भनिन्, "यसबारे ठूलो विवाद छ।"


शीर्षक: कोरोना भाइरसको दोस्रो लहर: जाडो याममा कस्तो प्रभाव देखिएला?\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

जाडो यामलाई कोरोनाभाइरसको सम्भावित दोस्रो लहरसँग जोडेर पहिलोभन्दा ठूलो हुनसक्ने चिन्ताको रूपमा हेरिएको छ

जसले गर्दा याम परिवर्तन हुने बेला कोरोनाभाइरस सङ्क्रमण पुन: उकालो लाग्न सक्ने चिन्ता बढाएको छ।

यसलाई कोरोनाभाइरसको सम्भावित दोस्रो लहरसँग जोडेर पहिलोभन्दा ठूलो हुनसक्ने चिन्ताको रूपमा हेरिएको छ।

तर त्यस्तो पुर्वानुमान गर्ने काम उत्तिकै जटिल छ।

त्यसको जवाफ कोरोनाभाइरससँग मात्र जोडिएको छैन, यो अन्य जीवाणु, हाम्रो व्यवहार एवम् सरकारी नीतिको सफलता र असफलतासँग जोडिन्छ।

के जाडोमा कोरोनाभाइरस फैलिन्छ?

यो अनुत्तरित प्रश्न भए पनि विज्ञानले त्यसतर्फ नै सङ्केत गरेको छ।

हामीले अन्य भाइरसबारे जानेका आधारमा त्यस्तो सङ्केत गरिएको हो।

रूघाखोकीको लक्षण देखाउने चार प्रकारका कोरोनाभाइरसहरू छन्। ती सबैजसो जाडो महिनामा सजिलै फैलिन्छन्।

इन्फ्लुएन्जा र राइनोभाइरसले पनि रूघाखोकी निम्त्याउँछ भने आरएसभीको पनि व्यवहार मिल्दोजुल्दो छ।

"जाडोमा उच्च विन्दुमा पुग्ने अन्य भाइरसहरू झैँ यो पनि मौसमी हुनसक्छ," लन्डन स्कुल अफ हाइजिन एन्ड ट्रपिकल मेडिसिनकी डा. राचेल लोई भन्छिन्।

"तर यसलाई मौसमी अवस्था वा मानवीय व्यवहार, के कुराले चलायमान बनाउँछ भन्ने कुरा कमै बुझिएको छ।"

चिसो अवस्थामा शरीरबाहिर भाइरस सजिलै बाँच्न सक्छ

चिसो अवस्थामा शरीरबाहिर भाइरस सजिलै बाँच्न सक्छ।

यूकेको साइन्टिफिक एड्भाइजरी ग्रुप फर इमरजेन्सीजका अनुसार ४ डिग्री सेल्सियसको तापक्रम कोरोनाभाइरसको लागि प्रिय अवस्था हो।

जाडोको त्यस्तो अवस्थामा सूर्यबाट पाइने भाइरसलाई निष्क्रिय पार्ने परावैजनिक किरण समेत निकै कम हुन्छ।

मौसम नखुलेपछि हामी घरभित्रै जमघट गर्छौँ। बगैँचामा बसेर खाने वा खुला ठाउँमा रमाइलो गर्ने कामले हामीलाई आकर्षित गर्दैनन्।

झ्यालढोका बन्द गरेर बस्दा हावा भित्र-बाहिर गर्न सक्दैन।

यी सबै कुराले कोरोनाभाइरस फैलाउन सक्छन्।

के अन्य भाइरस समस्या बन्छन्?

मौसम नखुलेपछि हामी धेरैजसो घरभित्रै जमघट गर्छौँ

यतिखेर हाम्रो समाजमा हात धुने, मास्क लगाउने, सामाजिक दूरी कायम गर्ने वा सक्दो घरबाटै काम गर्ने शैली र व्यवहारमा ठूलो रूपान्तरण नै भएको छ।

जसले अब अन्य भाइरसका विषयमा पनि सजग गराएको छ।

हङ्‌कङ्‌मा भएको लकडाउने त्यहाँको फ्लु आउने याम काट्ने देखिन्छ भने अस्ट्रेलियामा यतिखेर जाडो छ। अस्ट्रेलियामा अझै कुनै फ्लु देखिएको छैन।

त्यस्तै अवस्था...


शीर्षक: कोरोना भाइरसको नयाँ प्रकार: थाहा भएका कुरा के छन्\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

पहिला अस्तित्वमा नै नभएको कोरोनभाइरसको नयाँ प्रकार केही महिनाभित्रै कसरी यसरी फैलिन पुग्यो त?

ब्रिटिश सरकारका परामर्शदाताहरूको  विचारमा  भाइरसको नयाँ प्रकार अन्यको दाँजोमा छिटो सङ्क्रमण हुने गुण भएको हुनुपर्छ।

यो विषयमा सबै जानकारी प्रारम्भिक नै छन् र अनुत्तरित प्रश्नहरू पनि धेरै नै छन्।

कोरोनाभाइरसको नयाँ प्रकारलाई लिएर थुप्रै देशद्वारा यूकेको यात्रामाथि प्रतिबन्ध घोषणा

कोरोनाभाइरसको नयाँ प्रकार कति चिन्ताको विषय

यो भाइरसले किन चिन्ता निम्त्याइरहेको छ?

यसका मुख्य तीन कारण छन्:

• भाइरसको यो प्रकारले अन्य प्रकारलाई तीव्र गतिले प्रतिस्थापन गर्दैछ।

• यो नयाँ प्रकारमा देखिएको उत्परिवर्तन कोरोनाभाइरसको महत्त्वपूर्ण हुनसक्ने अंशलाई प्रभाव पार्ने खालको छ।

• त्यस्ता केही उत्परिवर्तन मानव कोषलाई प्रभाव पार्ने भाइरसको क्षमता बढाउने खालको हुने गरेको प्रयोगशालामा  गरिएका परीक्षणले देखाएका छन्।

यी सबै कुराले भाइरसको यो प्रकार सजिलै फैलनसक्ने खालको भएको देखाउँछ।

तर यो विषयमा निश्चित जवाफहरू भने छैनन्।

कोरोनाभाइरसको यो प्रकार कति छिटो फैलिरहेको छ?

यसलाई पहिलो पटक सेप्टेम्बर महिनामा फेला पारिएको थियो। नोभेम्बरसम्ममा लन्डनमा देखिएका एक चौथाइ जति सङ्क्रमण भाइरसको यो प्रकारबाट भएको थियो।

मध्य डिसेम्बरसम्म आइपुग्दा यो अब झन्डै दुइ तिहाइ सङ्क्रमितमा देखिएको छ।

कोरोनाभाइरसको यो प्रकार यूकेमा नै कुनै बिरामीमा पहिलो पटक देखापरेको वा कोरोनाभाइरसको उत्परिवर्तनको अनुगमन गर्ने क्षमता कमजोर रहेको अन्य कुनै देशबाट यूकेमा छिरेको हुनुपर्छ।

तर यो उत्तरी आयरल्यान्डबाहेक यूकेभरि नै देखापरेको छ। तर यो लन्डन, दक्षिण-पूर्व र पूर्वी इङ्गल्यान्डमा सघन रूपमा देखा परेको छ।

संसारभरीबाट प्राप्त कोरोनाभाइरसको 'जेनेटिक कोड' को अनुगमन गरिरहेको संस्था 'नेक्स्टस्ट्रेन' ले जनाए अनुसार डेनमार्क र अष्ट्रेलियामा फेला परेका कोरोनाभाइरसको नयाँ प्रकारको उद्गम यूके नै रहेको छ। नेदरल्याण्ड्सले पनि आफूकहाँ भाइरसको नयाँ प्रकार फेला परेको जनाएको छ।

कोरोनाभाइरसको यो प्रकारसँग मिल्दोजुल्दो अर्को प्रकार दक्षिण अफ्रिकामा पनि फेलापरेको छ। तर यी दुईबीच कुनै सम्बन्ध भएजस्तो देखिँदैन।

के यस्तो पहिले पनि भएको थियो?

थियो। चीनको वुहानमा सबैभन्दा पहिला जुन कोरोनाभाइरस पत्ता लगाइएको थियो संसारका अरू देशमा सङ्क्रमण फैलाइरहेको कोरोनाभाइरससँग त्यो...


शीर्षक: कोरोनाभाइरस : लोम्बर्डी क्षेत्रमा कडा नियम घोषणा\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

शनिवार अबेर घोषणा गरिएका नयाँ नियम अनुसार समूहमा वा एक्लै पनि घर बाहिर खेल्न र शारीरिक व्यायाम गर्न प्रतिबन्ध लगाइएको छ। सामानहरू किन्ने मशिन प्रयोगमा पनि रोक लगाइएको छ।

शनिवार मात्रै इटलीमा करिब ८०० जनाको कोरोनाभाइरसका कारण मृत्यु भएको थियो। गत महिना कोरोना सङ्क्रमण सुरु भएयता ४,८२५ जनाको मृत्यु भयो जुन विश्वकै सबभन्दा धेरै हो।

लोम्बर्डी इटलीको सबैभन्दा नराम्ररी प्रभावित स्थान हो, त्यहाँमात्रै कोरोनाभाइरसका कारण ३,०९५ को मृत्यु भएको छ।

यो क्षेत्रका अध्यक्ष एट्टिलियो फोन्टानाले कडाइका नयाँ नियमहरू एक विज्ञप्ति जारी गर्दै घोषणा गरेका हुन्।

'अति आवश्यक' सामग्रीका पसलहरू बाहेक सबै व्यवसायहरू बन्द गर्न भनिएको छ। अस्पताल, सडक र रेलमार्ग बाहेक कुनै पनि निर्माण सम्बन्धी काममा रोक लगाइएको छ।

लोम्बर्डीमा ८ मार्चदेखि 'लकडाउन' गरिएको छ। र सरकारले त्यो क्षेत्रमा सबैभन्दा पहिले परीणाम देखा पर्ने आशा राखेको छ।

शनिवार इटलीका प्रधानमन्त्री जुजेप्पे कोन्टेले सबै 'आवश्यक नहुने' व्यवसाय बन्द गर्न आदेश दिए। तर उनले कुन व्यवसाय अति आवश्यक हो भन्ने खुलाएनन्।

सुपरमार्केट, औषधीपसल, हुलाक र ब्याङ्कहरू खुला रहनेछन् भने सार्वजनिक यातायात पनि सञ्चालन पनि निरन्तर जारी रहनेछ।

देशका नाममा टेलिभिजन मार्फत सम्बोधन गर्दै उनले भने, "हामी मुलुकको उत्पादन इन्जिनको गति धीमा बनाउने छौँ तर पुरै बन्द भने गर्ने छैनौँ।"

कोन्टेले परिस्थितिलाई "युद्धपछिको हाम्रो समयको सबैभन्दा कठिन सङ्कट" भनेर व्याख्या गरे।

विभिन्न समयमा विभिन्न कडाइ गरिएपनि इटलीमा नयाँ सङ्क्रमण र मृत्यु हुने क्रम बढ्दो छ।

विश्वव्यापी रूपमा २२०,००० जनालाई कोरोनाभाइरस सङ्क्रमण भएको र ९००० भन्दा बढीको मृत्यु भइसकेको छ।

अन्यत्र के भइरहेको छ?

स्पेनको स्वास्थ्य मन्त्रालयले नयाँ मृत्यु ३२%ले बढेर कोभिड-१९  कारण १,३२६को मृत्यु भएको पुष्टि गरेको छ। यो युरोपमा इटलीपछिको दोस्रो ठूलो नम्बर हो।

स्पेनका प्रधानमन्त्री पेड्रो सान्चेजले शनिवार राती गरेको पत्रकार सम्मेलनमा 'सबभन्दा नराम्रो क्षण आउन बाँकी रहेको' र  'अब असाध्यै कठिन दिनहरू आउने' बताए।

सरकारले ४ करोड ६० लाख मानिस लक्षित 'लकडाउन' घोषणा गरेको छ।

उनीहरू अति आवश्यक काम- खाद्यान्न किनमेल र स्वास्थ्य सम्बन्धी कारणका लागि मात्र वा कुकुर हिँडाउनका लागि मात्र घर छोड्न पाउने छन्।

विश्वका कैयौँ नेताहरू र...


शीर्षक: कोरोनाभाइरस खोप: पहिलो सङ्केत सकारात्मक भएको अमेरिकी कम्पनीको दाबी\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

सुरक्षा परीक्षणमा भाग लिएका आठ जनाको शरीरमा कोरोनाभाइरसलाई निस्तेज पार्न सक्ने एन्टीबडी भेटिएको मोडेर्नाले बताएको छ।

शरीरको त्यो प्रतिक्रिया कोरोनाभाइरस सङ्क्रमण भएका व्यक्तिको शरीरमा देखिएको रोग प्रतिरोधी प्रतिक्रिया जस्तै रहेको बताइएको छ।

अब खोपको परीक्षण धेरै मानिसहरूमा गरेपछि मात्रै त्यो खोपको प्रतिक्रियाले कोरोनाभाइरस सङ्क्रमणबाट बचाउन सक्छ कि सक्दैन भन्ने यकिन हुनेछ।

अहिले विश्वभरि विभिन्न करिब ८० समूहहरू अभूतपूर्व गतिमा कोरोनाभाइरसविरुद्ध खोप विकास गर्न काम गरिरहेका छन्।

 एमआरएनए-१२७३ नाम दिइएको खोपको मानिसमा सुरक्षा परीक्षण गर्ने मोडेर्ना पहिलो समूह हो।

सो खोप कोरोनाभाइरसको वंशाणु अर्थात् जीनको सानो अंश, जेनेटिक कोडको सानो अंश भएको बताइएको छ।

लक्षण

त्यो अंशले व्यक्तिमा सङ्क्रमण गर्न वा लक्षण देखाउन सक्दैन तर शरीरको रोग प्रतिरोधी प्रणालीलाई भने सक्रिय बनाउन सक्छ।

अमेरिकी सरकारको न्याश्नल इन्स्टिट्यूट अफ एलर्जी एन्ड इन्फेक्शस डिजीजेजले सञ्चालन गरेको सो परीक्षणमा खोपले शरीरमा कोरोनाभाइरसलाई निष्क्रिय बनाउने एन्टीबडी बनाउने देखिएको हो।

तर ४५ जनामा गरिएको परीक्षणमा आठ जनाको मात्रै एन्टीबडी बने नबनेको परीक्षण गरिएको थियो। बाँकीको शरीरमा भएको प्रतिक्रियाको परीक्षण गर्न बाँकी नै छ।

सो परीक्षणमा सहभागीहरूलाई खोपको तीनथरी मात्रा दिइएको थियो र जसलाई उच्च मात्रामा दिइएको थियो उनीहरूमा केही 'साइड इफेक्टहरू' देखिएको बताइएको छ।

कसरी बन्यो भाइरसविरुद्ध पहिलो खोप

निको

तर मोडर्नाका अनुसार थोरै मात्राको खोप दिइएका व्यक्तिहरूमा कोभिड-१९ निको भएका व्यक्तिहरूमा देखिएको जत्तिकै एन्टीबडी देखिएको हो।

सुरक्षा परीक्षण भनेको खोप प्रभावकारी हुन्छ कि हुँदैन भन्ने पत्ता लगाउन भन्दा पनि खोप मानिसका लागि सुरक्षित हुन्छ कि हुँदैन भन्ने अध्ययन हो।

मुसामा गरिएको परीक्षणमा भने यो खोपले फोक्सोमा भाइरस बढ्न रोकिने देखिएको छ।

मोडेर्नाले खोपको दोस्रो चरणको परीक्षण जुलाईमा सुरु गर्ने अपेक्षा गरेको छ।


शीर्षक: कोरोनाभाइरस खोपः ९०% लाई सुरक्षा दिने खोप तयार भएको घोषणा\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

उक्त खोपको विकास गर्ने कम्पनीहरू फाइजर र बायोएनटेकले यस्तो नतिजा प्राप्त भएपछी "विज्ञान र मानवताका लागि एक महान दिन"  भएको बताएका छन्।

तिनीहरूले तयार पारेका खोप विभिन्न छ देशका  ४३ हजार ५०० मानिसमा परिक्षण गरिएको थियो र त्यसक्रममा सुरक्षा सम्बन्धी  कुनै पनि चिन्ताहरू देखा परेका थिएनन्।

ति कम्पनीहरूले यो महिनाको अन्त्यसम्ममा उक्त खोपको प्रयोगका लागि आवश्यक अनुमति  आपतकालिन रूपमा प्राप्त गर्न आवेदन दिने योजना बनाएका छन्।

चुनौती

अगाडि अझै पनि ठूला चुनौतीहरू बाँकी नै छन् तर यो घोषणालाई वैज्ञानिकहरूले स्वागत गरेका छन्।

केहीले यो खबर सुनेपछी आफू मुस्काएको बताएका छन् भने केहीले आगामी वसन्त ऋतुसम्ममा विश्वको जनजीवन सामान्य भैसक्ने आशा व्यक्त गरेका छन्।

खोप र राम्रो उपचारको व्यवस्था नै आम मानिसहरूको जनजीवनमा उथलपुथल ल्याउने गरी कोरोनाभाइरसको महामारीका कारण लागु विभिन्न प्रतिबन्धहरूबाट पार पाउने उत्तम उपाय हुन् भनिएको छ।

झण्डै एक दर्जनजति खोपहरू फेज ३ भनिने परिक्षणको अन्तिम चरणमा रहेका छन्। तर अहिले घोषणा गरिएको खोप प्रभावकारी लक्षण देखाउन सफल पहिलो हो।

प्रयोगात्मक

यसले सम्पूर्ण रूपमा प्रयोगात्मक प्रकृया अपनाएको छ जुन प्रकृयामा मानव शरिरको रोग प्रतिरोधी क्षमतालाई कोरोनाभाइरस विरूद्ध लड्न अभ्यस्त तुल्याउन उक्त भाइरसको जेनेटिक कोडको एक भागलाई सुई मार्फत शरिरमा प्रवेश गराउने विधि स‌ंलग्न छ।

पहिलेका परिक्षणहरूले उक्त खोपले शरिरलाई कोरोनभाइरससँग लड्न उक्त भाइरस विरोधी एन्टिबडि निर्माण गर्न र टि-सेल भनिने शरिरको रोध प्रतिरोधी क्षमताको अर्को भाग तयार पार्न अभ्यस्त तुल्याउने देखाएका थिए।

तीन हप्ताको अन्तरालमा उक्त खोपको दुई मात्रा आवश्यक पर्दछ।

अमेरिका, जर्मनी, ब्रजिल,आर्जेन्टिना, दक्षिण अफ्रिका र टर्कीमा गरिएको परिक्षणहरूमा उक्त खोपको दोस्रो मात्रा दिइएको सात दिनपछि खोप दिइएकाहरू मध्ये ९० प्रतिशतलाई कोरोनाभाइरस सङ्क्रमणबाट सुरक्षा प्राप्त भएको देखिएको थियो।

औषधी निर्माण कम्पनी फाइजरको विश्वासमा उस्ले यो वर्षको अन्त्यसम्ममा पाँच करोड मात्रा खोप आपूर्ति गर्न सक्नेछ। र सन् २०२१ को अन्त्य सम्ममा उक्त कम्पनीले १ अर्ब तीस करोड मात्रा आपूर्ति गर्न सक्ने सो कम्पनीले बताएको छ।

यूकेले यो वर्षको अन्त्यसम्ममा उक्त खोपको एक करोड मात्रा प्राप्त गर्न सक्नेछ भने थप तीन करोड मात्राको लागि खरिद आदेश...


शीर्षक: कोरोनाभाइरस जोखिम रोकथाममा चुनौतीका चाङ\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

स्वास्थ्य मन्त्रालय मातहतको स्वास्थ्य आपत्‌कालीन कार्यसञ्चालन केन्द्रका प्रमुख सागर दाहालका अनुसार सरकारले पूर्वतयारीका लागि देखिएका जटिलता अध्ययन गर्ने क्रम जारी रहेको छ।

उनले भने, ''कोरोनाभाइरसको सङ्क्रमणको सम्भावित स्वरूप, सर्ने गति लगायतका विविध पक्षबारेमा अध्ययनपछि मात्र पूर्वतयारीका आधार तय हुनेछ।''

हालसम्म चीन, थाइल्याण्ड, मलेशिया, सिङ्गापुर र दक्षिण कोरियाबाट आउने यात्रु तथा पर्यटकको परीक्षण गरिँदै आइएपनि अब भने जापान, इटली र इरानबाट आउनेहरूको पनि परीक्षण सुरू गरिने स्वास्थ्य मन्त्रालयले जनाएको छ।

हेर्नुहोस् कमल परियारले बनाएको यो भिडिओ।

अनि यो पनि


शीर्षक: कोरोनाभाइरस तीव्र गतिमा फैलिरहेको चीनका राष्ट्रपतिको चेतावनी, बिरामीमा 'लक्षण देखिनुअघि नै अरूमा सरेको पाइयो'\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

कोरोनाभाइरसकको प्रकोप फैलिएको वुहानमा खटिनुअघि आफन्तसँग बिदा लिँदै नान्जिङमा स्वास्थ्यकर्मीहरू

चिनियाँ नववर्षका दिन बिदाको बेलामा आयोजित एउटा उच्चस्तरीय बैठकपछि उनले वरिष्ठ चिनियाँ अधिकारीहरूलाई देश "गम्भीर परिस्थिति" मा रहेको बताए।

चीनको वुहानमा उक्त भाइरस फैलिएको पत्ता लागेपछि कम्तीमा ५६ जनाको मृत्यु भइसकेको छ भने झन्डै २,००० व्यक्ति सङ्क्रमित भएको पुष्टि भएको छ।

चिनियाँ अधिकारीहरूले लक्षण देखिनुअघि नै सङ्क्रमित व्यक्तिबाट उक्त भाइरस अन्य व्यक्तिमा सर्ने भएकाले त्यसको नियन्त्रण गर्न एकदमै कठिन भएको बताएका छन्।

चीनका स्वास्थ्यमन्त्री मा शियाओवेले उक्त भाइरसको फैलिने क्षमता बढेको पाइएको संवाददाताहरूलाई बताएका छन्।

यूकेका अनुसन्धानकर्ताहरूले चीनले उक्त भाइरस नियन्त्रण गर्न नसक्ने सम्भावना भएको चेतावनी दिएका छन्।

कोरोनाभाइरसको सङ्क्रमण फैलिएका चीनका विभिन्न सहरमा यात्रा गर्न प्रतिबन्ध लगाइएको छ। उक्त भाइरसको महामारी सुरु भएको वुहानका केही स्थानमा आइतवारदेखि निजी सवारीसाधनले प्रवेश गर्न पाउनेछैनन्।

झन्डै १,३०० बिरामीलाई रेखदेख गर्न त्यहाँ दुई हप्तामा आपत्कालीन सेवा प्रदान गर्ने दोस्रो अस्पताल निर्माण गरिने सरकारी पत्रिका पीपल्स डेलीले जनाएको छ। यसअघि १,००० शय्याको एउटा अस्पताल निर्माण गर्ने काम सुरु भइसकेको छ।

वुहान भएको हुबे प्रान्तमा सेनाले विशेष चिकित्सकीय टोलीहरू पठाइएको छ।

गत महिना डिसेम्बरमा पहिलोचोटि देखिएपछि उक्त भाइरस नियन्त्रणबारे चीन र अन्यत्र व्यापक चासो व्यक्त भएको छ।

चीनका विभिन्न सहरमा नववर्षका अवसरमा आयोजित कार्यक्रम स्थगित गरिएको छ।

मुख्यभूमि चीनभरि यात्रुहरूलाई ज्वरो आए वा नआएको परीक्षण गरिएको छ भने केही सहरमा रेल स्टेशन बन्द गरिएको छ।

हङ्‍कङमा सङ्कटकाल घोषणा गरिएको छ तथा विद्यालयमा बिदा लम्ब्याइएको छ।

अन्य केही देशमा पनि कोरोनोभाइरसबाट सङ्क्रमण भएका बिरामी फेला परेका छन्। तीमध्ये केहीलाई छुट्टै राखेर उपचार भइरहेको बताइएको छ।

कोरोनाभाइरस के हो?

कोरोनाभाइरस रुघाखोकी लगाउने भाइरसहरूको परिवारको एउटा सदस्य हो।

तर अहिले फैलिएको यो भाइरस पहिला देखिएको थिएन। त्यसैले यो नयाँ भाइरसलाई 2019-nCov नामकरण गरिएको छ।

अन्य पशुपक्षीबाट सरेपछि नयाँ भाइरसहरू मानिसमा सामान्य बन्छन्।

चमेरोबाट बिरालोजस्तो देखिने सिभिट र त्यसपछि मानिसमा भाइरस सरेपछि सन् २००३ मा श्वासप्रश्वासम्बन्धी रोग...


शीर्षक: कोरोनाभाइरस त्रास: जापानमा एक महिना विद्यालय छुट्टी\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

आगामी सोमबारदेखि मार्च महिनाको अन्त्यसम्म ती विद्यालयहरू बन्द रहने छन्।

जापानमा दुई बालबालिकासहित थप १३ जनामा कोभिड-१९ सङ्क्रमण देखापरेपछि उक्त घोषणा भएको छ।

जापानमा यसै वर्ष ओलिम्पिक प्रतियोगिता हुँदैछ।

प्रतियोगिताको आयोजक समितिले खेलभन्दा अगाडि हुने ओलिम्पिक मसाल रिलेमा थोरै सहभागिता गराइने जनाएको छ।

अन्यत्र के हुँदैछ?

साउदी अरेबियाले विदेशीलाई तीर्थयात्रीको रूपमा आगमन गर्न निषेध गरेको छ भने कोरोनाभाइरस सङ्क्रमण भएका देशहरूबाट आउने पर्यटकलाई पनि उसले रोक्ने छ।

वार्षिक रूपमा हुने हज तीर्थयात्राबारे पनि अनिश्चय उत्पन्न भएका छन्।

संसारभरिका मुस्लिमका निम्ति हज यात्रा महत्त्वपूर्ण हुन्छ। यसपाली जुलाई तथा अगस्टमा हजयात्रा परेको छ।

इरानमा मृत्यु हुनेको सङ्ख्या २२ पुगेको छ।

युकेले थप दुई सङ्क्रमण भएको जनाएको छ। त्यहाँ १५ जना सङ्क्रमित भएका छन्।

फ्रान्सका राष्ट्रपति एमानुएल माक्रोँले त्यहाँ कोरोनाभाइरसको प्रकोप अवश्यम्भावी भएको बताए।

अमेरिकामा उपराष्ट्रपति माइक पेन्सलाई कोरोनाभाइरसको मामिलाको प्रमुख जिम्मेवार अधिकारी तोकिएको छ।

बुधवारसम्म अमेरिकामा कोरोनाभाइरस सङ्क्रमितको सङ्ख्या ६० पुगेको छ। तिनमा ४५ जना विदेशबाट उद्धार गरेर ल्याइएका हुन् भने १५ जना देशभित्रै देखापरेका हुन्।

अस्ट्रेलियाको आपत्‍कालीन योजना

अस्ट्रेलियामा प्रधानमन्त्री स्कट मरिसनले संसार कोरोनाभाइरसको महामारीको संघारमा पुगेको चेतावनी दिँदै त्योसँग जुझ्न सरकारले राष्ट्रिय आपत्‍कालीन योजना बनाएको घोषणा गरेका छन्।

चीनभन्दा बाहिर कोरोनाभाइरसको सङ्क्रमणको गतिले अस्ट्रेलियालाई पनि त्यस्तो योजना बनाउन बाध्य पारेको उनले बताए।

सरकारले चीनबाट आउने यात्रुमाथि यात्रा प्रतिबन्ध लगाएको छ।

तत्कालै फुटबल प्रतियोगिताजस्ता भिडभाड हुने कार्यक्रम रोकिहाल्ने स्थिति नआएको मरिसनले बताए।