शीर्षक: थाईल्यान्डमा समुद्रको बीचबाट तेल खानीका कामदारले गरे कुकुरको उद्धार\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

गत शुक्रवार कुकुरलाई समुद्रमा देखेपछि ती कामदारहरूले उसलाई बोलाए। मानिसको आवाज सुनेर ऊ पौडिँदै उनीहरू भएको रिगतिर गएको थियो।

सो कुकुर कसरी त्यति पर समुद्रमा पुग्यो भन्ने स्पष्ट छैन। केही समाचार सामग्रीका अनुसार ऊ माछा मार्ने डुङ्गाबाट पानीमा खसेको हुन सक्छ।

ती कामदारहरूले सो कुकुरको नाम बून्रड राखिदिएका छन्। थाई भाषामा सो शब्दको अर्थ 'जोगाइएको' वा 'उद्धार गरिएको' हुन्छ।

उद्धार गरिँदा बुन्रड निकै थकित रहेको बताइन्छ। उसलाई स्वच्छ पानी र खानेकुरा दिइएको थियो।

उसको उमेर तीनदेखि पाँच वर्ष भएको अनुमान गरिएको छ।

उसलाई रिगमा राखेर कामदारहरूले समुद्री तटतिर फर्किँदै गरेको एउटा ट्याङ्करलाई सहयोगका लागि रेडियो सन्देश पठाएका थिए।

कामदारहरूले उसको शरीरबाट समुद्रको पानीमा भिज्दा जम्मा भएको नुन पखाल्न उसलाई नुहाइदिएका थिए। त्यसपछि ऊ सुतेको थियो।

शुक्रवार दिउँसो समुद्र शान्त र मौसम सफा भएकाले सो कुकुरलाई देख्न र उद्धार गर्न सकिएको कामदारहरूले बताए।

आइतवार क्रेनको सहायताले बून्रडलाई रिगबाट तेल ओसार्ने जहाजमा सारिएको थियो। त्यसपछि उसलाई दक्षिण थाईल्यान्डस्थित एक पशुचिकित्सक भएको ठाउँमा लगियो।

जहाजबाट ओरालेर चिकित्सककहाँ पुर्‍याइँदा ऊ खुसी देखिएको बताइएको छ।

सबै तस्बिरको प्रतिलिपि अधिकार सुरक्षित


शीर्षक: थोत्रा गाडी हटाए आन्दोलन गर्ने चेतावनी\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

तर यातायात व्यवसायीहरूले भने सरकारको निर्णयलाई अवैज्ञानिक भन्दै सो निर्णय उल्लंघन गर्ने  बताएका छन्।

उनीहरूले यसले हजारौंको रोजगारीमा प्रभावित हुने तथा अर्बौं रूपैयाँको घाटा हुने दाबी गर्दै निर्णय पुनर्विचार गर्न सरकारसंग माग राखेका छन्।

देशभर झण्डै १० हजार २० वर्ष नाघेका गाडीहरू सञ्चालनमा रहेको बताइन्छ।

जफत

यातायात व्यवस्था विभागले बिहीवारबाट २० वर्ष नाघेका सार्वजनिक सवारी साधन प्रयोग गरे त्यस्ता साधन जफत गर्ने जनाएको छ।

साथै त्यस्ता सवारी साधनलाई रुट इजाजत नदिने र नविकरण समेत नगर्ने अधिकारीहरूले बताएका छन्।

अवज्ञा गर्ने सवारी साधनहरुलाई कारबाही गरिने बताउँदै यातायात व्यवस्था विभागका महानिर्देशक रूपनारायण भट्टराईले बताए।

उनले भने, "सरकारपछि हट्ने अवस्थामा छैन र व्यवसायीहरूले विरोध गरे भने हामी वैकल्पिक उपाय अपनाएर भए पनि पुराना गाडी नियन्त्रणमा लिन्छौं।"

उनले थप्दै भने, "कुनै पनि हालतमा खुट्टा कमाइँदैन। उनीहरूले जस्तोसुकै अवरोध जनाए पनि प्रतिकार गरी बल प्रयोग गरेर भए पनि निर्णय कार्यान्वयन गर्नेछौं।"

नेपालमा दुर्घटना तथा प्रदूषण बढ्नुको एउटा मुख्य कारण पुराना गाडीहरू भएको निष्कर्ष निकाल्दै मन्त्रिपरिषद्ले २ वर्ष अगाडि पुराना गाडी विस्थापन गर्ने निर्णय गरेको थियो।

अवज्ञा

तर उक्त सरकारी निर्णयको अवज्ञा गर्ने स्पष्ट संकेत यातायात व्यवसायीहरूले दिएका छन्।

नेपाल राष्ट्रिय यातायात व्यवसायी महासंघका महासचिव सरोज सिटौलाले भन्छन्, "यी गाडी हटाउँदा अर्बौं रूपैयाँहरू कवाडीमा जाने फेरि खर्बौं रूपैं‍याँको अरू गाडी विदेशबाट झिकाउनुपर्ने हुन्छ। यी दुवैमा राष्ट्रिय पूँजीको दुरूपयोग हुनेछ।"

उनले थपे, "सरकारले यी गाडीहरूमा पुनर्विचार गरिनुपर्छ। हामी गाडी यथावत रूपमा चलाउछौं। कहीँकतै रूकावट भए हामी चरणबद्ध आन्दोलन गर्नेछौं।"

लामो अध्ययनपछि सो निर्णय भएको र २० वर्षको अवधिमा एउटा गाडीले लगानी भन्दा धेरै मुनाफा कमाइसक्ने हुनाले व्यवसायीहरू पीडित नहुने निष्कर्ष यातायात व्यवस्था विभागको छ।

देशभर १० लाखको हाराहारीमा सार्वजनिक सवारी साधन रहेको विभागको तथ्यांक छ।

जसमा नेपालमा २० वर्ष नाघेका गाडीहरूको संख्या झन्डै १० हजार रहेको विभागले जनाएको छ।

पुरानो गाडीको स्थानमा नयाँ गाडी ल्याउन सरकारले व्यवसायीहरूलाई धेरै सुविधा दिएकोले नयाँ व्यवसायी आकर्षित हुने विश्वास पनि विभागका अधिकारीहरूको छ।

यद्यपी कतिपयले...


शीर्षक: थोरै मदिरा सेवनले ‘मधुमेहको जोखिम कम हुने?’\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

रगतमा चिनीको मात्राको व्यवस्थापन गर्ने सम्भावनाका कारण खासगरि वाइनको सेवन फाइदाजनक हुनसक्ने डायवेटोलोजियामा प्रकाशित उक्त अध्ययनमा भनिएको छ।

अनुसन्धानकर्ताहरुले ७० हजार मानिसहरुलाई उनीहरुले सेवन गर्ने मदिराको परिमाण र उनीहरुले कतिचोटी पिउँछन् भन्ने बारे सोधपूछ गरेका थिए।

तर विशेषज्ञहरुले यसलाई तोकिएको परिमाण भन्दा बढी मदिरा सेवन गर्न अनुमती मिलेको रुपमा नलिन भनेका छन्।

सचेत

पब्लिक हेल्थ ईङ्गल्याण्डले मदिरा सेवन क्यान्सर, मुटु र कलेजोसँग सम्बन्धित अन्य कतिपय गम्भीर रोगका कारक हुने चेतावनी दिएको छ।

"मानिसहरुले कति मदिरा सेवन गर्ने भन्ने बारेमा सोच्दा यो यथार्थलाई पनि ध्यानमा राख्नु पर्छ,' एकजना प्रवक्ताले भनिन्।

उक्त अध्ययनको नेतृत्व गरेका युनिभरसिटी अफ साउदर्न डेनमार्कका प्राध्यापक यान टल्स्ट्रपले भने, "हामीले देख्यौं कि एकै पटक धेरै मदिरा सेवन गर्नुभन्दा चार हिस्सामा बाँडेर सेवन गर्नु राम्रो हुन्छ।"

उक्त सर्वेक्षणमा सम्मिलित सहभागीहरुमाथि पाँच वर्षपछि पुन: स्वास्थ्य परीक्षण गरिएको थियो। त्यसमा ८५९ पुरुष र ८८७ महिलालाई टाईप १ वा धेरैलाई लाग्ने टाईप २ प्रकारको मधुमेह लागेको पत्ता लाग्यो।

हप्तामा एक पटक भन्दा कम मदिरा सेवन गर्ने मानिसको तुलनामा थोरै थोरै परिमाणमा हप्ताको तीन देखि चार पटकसम्म मदिरा सेवन गर्ने महिलाहरुमा मधुमेहको जोखिम ३२ प्रतिशतले कम भएको र पुरुषमा २७ प्रतिशतले कम भएको निचोड अनुसन्धानकर्ताहरुले निकालेका छन्।

उक्त अध्ययनले सबै प्रकारका मदिराले एकै किसिमको प्रभाव नपार्ने समेत देखाएको छ।

मदिरामध्ये विशेषगरि रेड वाइनमा हुने पोलीफेनल्स पदार्थका कारण त्यसको सेवनले रगतमा चिनीको मात्रा व्यवस्थापन गर्न फाइदाजनक हुनसक्ने बताइएको छ।

हप्तामा कम्तिमा एउटा वियर खाने पुरुषको तुलनामा ६ वटासम्म वियर सेवन गर्ने पुरुषलाई मधुमेहको जोखिम २१ प्रतिशतले घटेको तथ्य अध्ययनवाट फेला परेको छ। तर महिलाहरुमा भने यसको त्यस्तो कुनै प्रभाव देखिएन।


शीर्षक: थ्री नेशन्स कप: छ वर्षपछि नेपालमा खेल्दै राष्ट्रिय फुटबल टोली\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

भारतमा आई लीग खेलिरहेका कप्तान किरण चेम्जोङ र इन्डोनेशियाको लीगमा रमाइरहेका उपकप्तान रोहित चन्द ‘थ्री नेशन्स कप’का लागि नेपाल फर्किसकेका छन्।

थ्री नेशन्स कप मङ्गलवार बाङ्ग्लादेश र किर्गिस्तानको युवा टोलीबीचको खेलबाट मङ्गलवार सुरु हुँदैछ।

काठमाण्डूको दशरथ रङ्गशालामा हुने प्रतियोगिता नेपाली फुटबलको लागि महत्त्वपूर्ण हुने ठानिएको छ।

पर्खाइ

कोरोनाभाइरस सङ्क्रमणका कारण विश्वकप २०२२ को तय भइसकेका छनोट खेल तालिका परिवर्तन नभएको भए अहिले नेपालले अस्ट्रेलिया, जोर्डन र ताइपेईसँग काठमाण्डूमा खेलिरहेको हुने थियो।

तर ती सबै खेललाई एशियाली फुटबल महासङ्घ एएफसीले कुवेतमा खेलाउने निर्णय गरिदियो।

घरेलु मैदानमा विश्वकप छनोट गर्ने लामो प्रयास फेरि तुहिन पुगेपछि अखिल नेपाल फुटबल सङ्घ एन्फाले त्रिदेशीय फुटबल आयोजना गर्न लागेको हो।

अन्तिम पटक सन् २०१५ मा भारतसँग काठमाण्डूमा खेलेको नेपालले छ वर्षपछि घरेलु मैदानमा खेल्ने मौका पाउँदैछ।

“लामो समय भयो घरेलु दर्शकसामु नखेलेको। त्यसैले हामी रङ्गशालामा खेल्न ज्यादै नै आतुर छौँ,” उपकप्तान रोहित चन्द भन्छन्।

एन्फा अध्यक्ष कर्मा छिरिङ शेर्पाले भने, “जति प्रयास गरे पनि अनेक परिस्थितिका कारण रङ्गशालामा तय भएका खेलहरू रद्द हुँदै गएको थियो। अन्ततः थ्री नेशन्स कपबाट हामीले रङ्गशालामा खेल्ने खेलाडीको पर्खाइ र दर्शकको फुटबल हेर्ने चाहना पूरा गर्दैछौँ।“

मैत्रीपूर्ण प्रतियोगिता भए पनि यो प्रतियोगिताले अन्तर्राष्ट्रिय खेलको मान्यता पाएको छ।

पटकपटक अवरुद्ध

विश्वकप छनोट २०२२ तथा एशियन कप २०२३ को खेल नेपालमा आयोजना गर्ने एन्फाको योजना पटकपटक अवरुद्ध भएको थियो।

सुरुमा रङ्गशालाको पुनर्निर्माण पूरा हुन नसकेको भन्दै फिफाले गत वर्ष कार्तिकमा खेल आयोजनाको स्वीकृति दिएन।

त्यसैले बाध्य भएर नेपालले तटस्थ मैदान भुटानमा गएर कुवेतसँग खेल्नुपर्‍यो।

गएको दक्षिण एशियाली खेलकुदका बेला रङ्गशाला त तयार भयो। तर त्यसपछि कोभिडको जोखिमका कारण खेलहरू रोकिए।

एक वर्षको पर्खाइपछि फिफाले विश्वकप छनोटका खेलहरू खेलाउने भयो। नेपालले यही चैत्र १३ मा ताइपेईसँग र  चैत्र १८ गते अस्ट्रेलियासँग खेल्ने तालिका निकालियो।

तर कोरोनाभाइरस सङ्क्रमणको जोखिम पुनः बढेको भन्दै  नेपाल रहेको समूह 'बी'का बाँकी  खेल कुवेतमा सारियो।

१३औँ दक्षिण एशियाली खेलकुदमा नेपालले भुटानलाई पराजित गर्दै स्वर्ण पदक जितेको थियो - फाइल...


शीर्षक: दक्षिण अफ्रिकामा गैँडाको खागको लिलामी\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

त्यस्तो खाग बिक्रीबाट गैंडाको चोरी शिकारलाई बल पुग्ने भन्दै संरक्षणवादीहरूले  चिन्ता व्यक्त गरेका छन्।

किलोको दशौं हजार पर्न सक्ने सयौं खागहरु विक्रिमा राखिएका छन्।

जोहानेसबर्गबाट बीबीसीका नोम्सा मासेको भन्छन् खरिदकर्ताले ति खागहरु दक्षिण अफ्रीकाबाट बाहिर निर्यात गर्न सक्नेछैनन्।

प्रतिबन्ध

गैंडाको खागको अन्तर्राष्ट्रिय व्यापारमा लामो समयदेखि नै विश्वव्यापी प्रतिबन्ध लागु छ।

उक्त लिलाम विक्रिका आयोजक जन ह्युमले जोहानेसबर्गबाट उत्तरमा अवस्थित उनको खेतीमा १५ सय वटा गैंडा पालेका छन्।

उनले  ति जनावरलाई पहिले बेहोस तुल्याएर मात्र दयालु तरिका अपनाइ तिनीहरुको खाग निकाल्ने गरेको बताएका छन्।

दक्षिण आफ्रीकामा गैंडाको चोरीशिकार बढ्नुको कारणका बारे जन ह्युम भन्छन्, "हाम्रा विचरा गैंडाहरु हजारौंको संख्यामा मारिनुको कारण बजारको मागबाट हामीले खागलाई टाढै राख्‍ने गरेकाले हो।"

"हामीले खरिदकर्ताहरुलाई खाग बेच्दैनौं तिमीहरु जाओ भनेर भन्यौं तिनीहरु गए। तर तिनीहरु मोजाम्बीकका गरिब जनताकहां गए र हाम्रा हजारौं गैंडाहरु मार्न तिनीहरुलाई लगाए" ,उनको भनाई थियो।

त्यसैले ,जन ह्युमले भने, "मलाई लाग्छ खागको ब्यापार बन्द गर्नु गलत हो तर दुर्भाग्यवश कानुनले त्यसो भन्दैन।"

खुला

दक्षिण अफ्रीकाको नीजी गैंडा पालक संघले  बीबीसीसंग कुरा गर्दै अनलाईन मार्फत छ टन गैंडाको खाग विक्रि गर्ने  लिलाम बढाबढ खुला भएको छ।

आगामी शुक्रबार दिउंसो अनलाइन लिलाम बढाबढको समय समाप्त हुंदासम्म सयौंको संख्यामा गैंडाको खाग विक्रि भैसक्ने उनले अपेक्षा राखेका छन्।

त्यस्तो लिलाम बढाबढको कारोबार दक्षिण अफ्रीकाको सिमाना भित्र मात्र गर्न पाइन्छ।

सम्भावित खरिदकर्ताले आफ्नो नाम दर्ता गराउन पछि फिर्ता हुने गरी निश्चित रकम धरौटी राख्‍नु पर्नेछ।

त्यसपछि दक्षिण अफ्रीकाको वातावरण मामिला विभागबाट खरिद अनुमति प्राप्त गर्न तिनीहरु योग्य हुनु पर्नेछ।

तर आलोचकहरु भन्छन् खागको यस्तो विक्रि वितरणबाट गैरकानूनी बजारलाई बल पुग्न जानेछ र गैंडाको संख्या बढाउन भैरहेका प्रयासहरुमा धक्का पुग्न जानेछ।


शीर्षक: दक्षिण एशियामा कोरोना भाइरस: के कम परीक्षणका कारण महामारी कम देखिएको हो?\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

भारतको जनसङ्ख्याका हिसाबले सङ्क्रमितको सङ्ख्या आश्चर्यजनक होइन।

तर उसका छिमेकी देशहरूमा पनि कोरोनाभाइरसको नराम्ररी असर परेको छ।

हामीले महामारीको असर नेपाल, पाकिस्तान, बाङ्ग्लादेश, श्रीलङ्का र अफगानिस्तानमा कुन तहमा छ भनेर हेरेका छौँ।

सङ्क्रमितको अवस्था

प्रत्येक २० दिनमा सङ्क्रमितको सङ्ख्या दोबर बढ्दा भारत विश्वभरमा भारत कोरोनाभाइरसको संवेदनशील देश बनेको छ।

भारतमा सङ्क्रमितको सङ्ख्या अझै पनि तीव्र रूपमा बढिरहेको छ।

दैनिक सङ्क्रमितको सङ्ख्याका हिसाबले अन्य दक्षिण एशियाली देश भने फरक अवस्था देखिएका छन्।

मे र जुन महिनामा बढेको भए पनि अहिले ती देशमा पुष्टि हुने सङ्क्रमित सङ्ख्या ओरालो लाग्न थालेको देखिन्छ।

दक्षिण एशियाली क्षेत्रमा दोस्रो धेरै सङ्क्रमित सङ्ख्या रहेको पाकिस्तानमा सङ्क्रमितको सङ्ख्या ओरालो दिशामा रहेकोले त्यसबारे सावधानीपूर्ण आशा रहेको छ।

जुनको मध्यमा प्रत्येक दिन नयाँ सङ्क्रमितको सङ्ख्या करिब ६,००० रहेकोमा जुलाईको मध्यमा आइपुग्दा त्यो सङ्ख्या घटेर २,००० भन्दा कम छ।

यद्यपि यसबारे चिन्ताहरू कायमै छन् र धेरैले यसले कोरनाभाइरस नियन्त्रणमा रहेको भनेर निष्कर्ष निकाल्न निकै छिटो हुने बताएका छन्।

त्यस्तै बाङ्ग्लादेशमा पनि अहिले सङ्क्रमितको सङ्ख्या झन्डै दुई लाख छ। बाङ्ग्लादेशमा जुनको मध्यदेखि जुलाईको सुरुसम्म दैनिक सङ्क्रमितको सङ्ख्या धेरै थियो।

त्यसपछि सङ्क्रमितको सङ्ख्या ओरालो लाग्न थाल्यो र अहिले प्रत्येक २८ दिनमा सङ्क्रमितको सङ्ख्या दोबर हुन्छ।

अफगानिस्तानमा पनि दोबर हुने दर छिमेकी देशको भन्दा सुस्त छ। त्यहाँ अहिले प्रत्येक ४१ दिनमा सङ्क्रमितको सङ्ख्या दोबर हुन्छ।

तर त्यहाँको आधिकारिक तथ्याङ्कको विश्वसनीयतामा प्रश्न उठेका छन्।

समग्रमा हेर्दा नेपाल र श्रीलङ्कामा सङ्क्रमितको सङ्ख्या निकै कम छ।

नेपालमा सरकारले लगाएको लकडाउन १०० दिन नाघेको छ। उक्त समयावधिमा धेरै सङ्क्रमित छिमेकी देश भारतसँगको सीमा क्षेत्रमा देखिए।

हालैका सङ्ख्या हेर्दा दैनिक सङ्क्रमितहरू घट्ने क्रममा छन् तर विज्ञहरू भने समुदायमा पहिचान नभएकाले त्यस्तो परिणाम आएको बताउँछन्।

श्रीलङ्कामा पनि एप्रिलयता सङ्क्रमितको सङ्ख्यामा वृद्धि भएको थियो तर उसले सङ्ख्या कम राख्न सक्यो।

त्यहाँ कडा लकडाउन लगाइएको थियो एवम् सङ्क्रमितलाई कडा नियमसहित क्वारन्टीनमा राख्ने र सम्पर्कमा आएका मानिसहरूको पहिचान गर्ने काम गरिएको थियो। ...


शीर्षक: दक्षिण एशियामा भएका पाँच ठूला उग्रवादी आक्रमण\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

मङ्गलवार देशमा शोक मनाइँदैछ भने थप हमला हुन नदिन र शङ्कास्पद व्यक्तिहरूमाथि छानबिन थाल्न भन्दै देशमा सङ्कटकाल घोषणा गरिएको छ।

दक्षिण एशियाका कैयौँ देश उग्रवादी आक्रमणको शिकार हुँदै आएका छन्। भारत, पाकिस्तान र अफगानिस्तानपछि सो सूचीमा अहिले श्रीलङ्का थपिएको छ।

यी हुन् केही वर्षयता दक्षिण एशियाली मुलुकमा भएका पाँच ठूला आक्रमणः

पेशावर आक्रमण

सन् २०१४ को डिसेम्बर १६ मा पाकिस्तानको पेशावरस्थित एउटा सैनिक विद्यालयमा विस्फोट गराइएको थियो।

आक्रमणमा १४१ जना मारिएका थिए जसमध्ये १३२ जना बालबालिका थिए। आक्रमणमा तालिबान विद्रोहीको हात थियो।

बीबीसी उर्दूसँग कुरा गर्दै तालिबान प्रवक्ताले सेनाले गरेको कारबाहीको जवाफस्वरूप आफूहरूले आक्रमण गरेको बताएका थिए।

त्यसअघि पाकिस्तानी सेनाले उत्तरी वजिरिस्तान र खैबर क्षेत्रमा गरेको कारबाहीमा सयौँ लडाकु मारिएका थिए।

मुम्बई ताज आक्रमण

 सन् २००८ को २६ नोभेम्बरमा भारतको मुम्बई शहरका कैयौँ स्थानमा आक्रमण भएको थियो।

आक्रमणमा १७४ जनाले ज्यान गुमाएका थिए। आक्रमण ६० घण्टासम्म चलेको थियो।

मस्तङ्ग आक्रमण

सन् २०१८ को जुलाई १६ मा पाकिस्तानको बलुचिस्तान प्रान्तको मस्तङ्गमा एउटा चुनावी र्‍यालीमा आक्रमण भएको थियो।

आक्रमणमा १४९ जनाको ज्यान गएको थियो। पाकिस्तान  निर्माण भएयताकै त्यो दोस्रो ठूलो आक्रमण भएको बताइन्छ।

जुलाई २५ मा आमनिर्वाचन हुने तय भएको पृष्ठभूमिमा त्यसको केही दिनअघि विस्फोट भएको थियो।

काबुल आक्रमण

सन् २०१७ को मे ३१ मा काबुलस्थित जर्मन दूतावासनजिक गराइएको बम विस्फोटमा १५० जना मारिएका थिए भने ३०० जना घाइते भएका थिए।

सन् २००१ यता अफगानिस्तानमा भएको त्यो सबैभन्दा ठूलो विस्फोट थियो।

श्रीलङ्का इस्टर आक्रमण

इसाई धर्मावलम्बीको इस्टर पर्वको दिन आइतवार आठ स्थानमा शृङ्खलाबद्ध विस्फोट गराइएको थियो।

आक्रमणमा ३१० जनाको ज्यान गैसकेको छ भने ५०० जनाभन्दा बढी घाइते भएका छन्। मारिनेमा ३६ जना विदेशी नागरिक पनि छ।

अधिकारीहरूले स्थानीय न्याश्नल तौहिद जमात नामक जिहादी समूहले अन्तर्राष्ट्रिय सञ्जालको सहयोगमा आक्रमण गराएको हुन सक्ने बताएका छन्।

आक्रमणपछि कैयौँ शङ्कास्पद व्यक्तिलाई पक्राउ गरिएको अधिकारीहरूले बताएका छन्।

विस्फोटमा मारिएकामध्ये अधिकांशको मङ्गलवार अन्तिम संस्कार गरिँदैछ।


शीर्षक: दक्षिण एशियाली खेलकुद: कसरी सम्भव होला यो तालले नेपालमा '१३ औं साग गेम्स'\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

उद्घाटन, समापन र मुख्य खेलहरू हुने काठमाण्डूको दशरथ रंगशाला पुनर्निर्माणको थुप्रै काम गर्न बाँकी देखिएको छ।

सन् २०१९ भित्र प्रतियोगिताको तिथि तय हुन नसके नेपालले आयोजनाको अवसर गुमाउन सक्ने उनीहरूको भनाइ छ।

साग लक्षित पूर्वाधार निर्माणको काममा भइरहेको ढिलासुस्ती र आवश्यक ठूलो बजेट अझै तयार हुन नसक्नुलाई खेलकर्मीहरूले नेपालको कमजोरीको रुपमा अर्थ्याइरहेका छन्।

यो वर्ष खेल सम्पन्न गर्ने घोषणा गर्दै दुई वर्ष अगाडि नेपालले प्रतियोगिता आयोजनाको जिम्मा लिएको थियो।

पटक पटक किन सर्दैछ मिति?

तर तयारीको कमी भन्दै दुई पटक पर धकेलिएको आयोजनाको नेपालले पछिल्लो तिथि आगामी वर्षको मार्च ९ देखि १८ तारिख तोकेको थियो।

यो अवधिमा पनि खेल गर्न नसक्ने सरकारले घोषणा गरिसकेको छ। तर अब कहिले गर्ने भन्ने तिथि भने तोक्न सकिएको देखिएको छैन।

नयाँ समयको लागि दक्षिण एशियाका सबै राष्ट्रबाट स्वीकृति लिनुपर्ने काम अझै नभएपछि दक्षिण एशियाली ओलिम्पिक काउन्सिलले समेत गम्भीर चिन्ता व्यक्त गरेको छ।

नेपाल ओलिम्पिक कमिटीका अध्यक्ष समेत रहेका दक्षिण एशियाली ओलिम्पिक काउन्सिलका अध्यक्ष जीवनराम श्रेष्ठले भने," सन् २०१९ भित्र आयोजना गर्ने कुरामा सबै राष्ट्रसँग छलफल गरेर निर्णयमा पुर्‍याउने कुरामा सफल हुन्छौं जस्तो मलाई लाग्छ। तर १९ बाट पछाडि लाने कुरा भयो भने आयोजनामा ठूलो प्रश्न हुनेछ।"

सरकारले १३ औं सागको तयारी लक्षित गरि यो वर्ष पूर्वाधार निर्माण र तयारीको निम्ति झण्डै साढे २ अर्ब रुपैयाँको बजेट विनियोजन गरेको थियो।

त्यसबाट कतिपय नयाँ खेलस्थल निर्माण र केही पुराना खेल स्थलहरूको मर्मत सम्भार भइरहेका छन्।

तर प्रतियोगिताको मुख्य खेलस्थल काठमाण्डूस्थित दशरथ रंगशाला तथा खेलहरू हुने अर्को शहर पोखरामा निर्माण भइरहेका पूर्वाधारको काम समयमा पूरा हुनेमा कतिपयको आशंका छ।

राष्ट्रिय खेलकुद परिषदको इन्जिनियरिङ विभागका प्रमुख अरुण उपाध्यायले अर्को वर्षसम्म रंगशालाको स्वरूप तयार हुने बताएपनि अन्य पूर्वाधार निर्माणका कामका लागि भने बजेट अभाव भएको बताउँछन्।

दोषी को?

उनले भने,"रंगशालाको लागि बजेटको समस्या छैन। तर अन्य खेलस्थलका थुप्रै काम बाँकी छ। त्यसको लागि बजेटको अभाव छ।"

प्रतियोगिता आयोजनाको निम्ति खेलकुद मन्त्री जगत बहादुर सुनारको अध्यक्षतामा मूल आयोजक समिति गठन भएको छ।

तर उक्त समितिले अहिलेसम्म काम अगाडि बढाउन सकेको देखिएको छैन।...


शीर्षक: दक्षिण एशियाली खेलकुद: तेक्वान्दोमा पदक जित्ने आशामा नेपालका दुई ‘आमा खेलाडी’\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

आमा बनेपछि केही वर्षको अन्तरालमा उनीहरू तेक्वान्दो खेल्न फर्किएका हुन्। उनीहरू दुवै जना अहिले छोराछोरी घरमा छोडेर प्रशिक्षण गर्दैछन्।

आफ्नै भूमिमा आयोजना हुन लागेको सागमा नेपालले तेक्वान्द्वोमा राम्रो प्रदर्शन गर्ने अपेक्षा राखेको छ।

दुई दशकअघि सम्पन्न आठौँ सागमा नेपालले तेक्वान्दोमा १४ वटा स्वर्ण पदक जितेको थियो।

हेर्नुहोस् कमल परियारले बनाएको यो भिडिओ।

अनि यो पनि


शीर्षक: दक्षिण एशियाली खेलकुद: सागमा पहिलो पटक फेन्सिङ, पाँच राष्ट्र सहभागी\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

नेपालका २४ जनासहित भारत, पाकिस्तान, श्रीलङ्का, बाङ्ग्लादेशका खेलाडीहरू यसमा प्रतिस्पर्धा गर्दैछन्।

उनीहरूले १२ वटा स्वर्ण पदकका लागि प्रतिस्पर्धा गर्ने राष्ट्रिय खेलकुद परिषद्ले जनाएको छ।

यस खेलमा तरबारले विपक्षी खेलाडीलाई आक्रमण गरेर अङ्क बटुलिन्छ।

तर आधुनिक ओलिम्पिकमा खेल प्रारम्भ हुँदा फेन्सिङ पनि समावेश भएको बताइन्छ।

नेपालमा फेन्सिङको लामो इतिहास छैन। अन्तर्राष्ट्रिय फेन्सिङ महासङ्घ र एशियाली फेन्सिङ महासङ्घबाट स्वीकृति प्राप्त भएपछि फेन्सिङले नेपालमा सन् २०१० मा प्रवेश पाएको हो।

फेन्सिङमा नेपाली युवाहरूको आकर्षण बढेको भए पनि आवश्यक भौतिक पूर्वाधार तथा अनुभवी प्रशिक्षकको अभाव भएको खेलाडीहरू बताउँछन्।

हेर्नुहोस् कमल परियारले बनाएको यो भिडिओ।

अनि यो पनि


शीर्षक: दक्षिण एशियाली खेलकुदमा 'गल्फमा पदक पक्का'\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

नेपालबाट उक्त खेलमा पाँच पुरुष र तीन महिला खेलाडीले भाग लिने बताइएको छ।

अभ्यास गरिरहेका खेलाडीहरू पदक जित्न बलियो स्थितिमा रहेको एकजना प्रशिक्षक दिपक थापा मगरले बताए।

सार्क राष्ट्रका तीनहजार भन्दा बढि खेलाडीहरु प्रतियोगिताका लागि काठमाण्डूमा भेला हुँदैछन्।

हेर्नुहोस् कमल परियारले बनाएको यो भिडिओ।

अनि यो पनि:

फुटबल हेर्न नक्कली दाह्रीजुँगा

'महिला बक्सर पुरुषभन्दा कम छैनन्'


शीर्षक: दक्षिण एसियाली खेलकुद: ढिला हुनसक्ने आशङ्कामाझ लोगो र मस्कट सार्वजनिक\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

लोगो र मस्कट

६ महिनापछि काठमाण्डू र पोखरामा आयोजना हुने तय भएको दक्षिण एसियाको सबैभन्दा ठूलो खेल महोत्सबको तयारी शुरु नभएको भन्दै आलोचना हुन थालेको बेला युवा तथा खेलकुदमन्त्री जगतबहादुर विश्वकर्माले सोमवार एक समारोहबीच लोगो र मस्कट सार्वजनिक गरेको हो।

उक्त लोगो र मस्कट विराटनगरका भोलानाथ पौड्यालले तयार पारेका हुन्।

जसबापत उनले एक लाख रुपैयाँ पुरस्कार जितेका छन्।

प्रदेश नम्वर पाँचले पाएको खेल पूर्वाधार

हिरो कप फुटबल: फाइनलमा चुके नेपाली चेली

विशेषता

साग गेम्सको लोगो अन्तर्राष्ट्रिय शान्तिको प्रतिकको रुपमा रहेको परेवाको आकृति छ।

परेवामा प्रयोग भएको रङ्गले शान्ति सन्देश दिलाएको तथा उँभोतिर उडिरहेको परेवाको पखेटाले हिमाल दर्साएको लोगोका डिजाइनर भोलानाथ पौड्यालले बताए।

त्यस्तै परेवाको पछिल्लो भागमा सातवटा प्वाँख राखिएको छ। जसले सहभागी सातवटा दक्षिण एसियाली राष्ट्रको प्रतिनिधित्व तथा रंगशालाको ट्रयाक दर्साइएको ग्राफिक डिजाइनर पौड्यालले जनाएका छन्।

मस्कट भने लोपोन्मुख जनावर कृष्णसार राखिएको छ।

मस्कट प्रतियोगितामा समावेश सबै खेलहरूको विभिन्न मुद्रामा हुनेछ।

तयारी

लोगो तथा मस्कट सार्वजनिक समारोह भएसँगै साग गेम्स निर्धारित समयमा हुने वा नहुने अन्योलता हटेको ठानिएको छ।

निर्धारित तालिका अनुसार साग गेम्स आगामी डिसेम्बर एक देखि १० तारिख ( मंसिर १५ देखि २४ गते) सम्म काठमाण्डू र पोखरामा हुनेछ।

नेपाल ओलिम्पिक कमिटीका अध्यक्ष जीवनराम श्रेष्ठले भने, "साग गेम्स आयोजनाको विषयमा देखिएको अन्योलता हटेको छ र सरकार अब गम्भीर रुपमा अगाडि बढेको सङ्केत देखिएको छ। यो खुशीको विषय हो।"

साग खेलकुद तयारी तथा व्यवस्थापन समितिका संयोजकसमेत रहेका मन्त्री विश्वकर्माले पनि तयारी अब तीब्र गतिमा अगाडि बढ्ने बताएका छन्।

मन्त्रालयले प्रतियोगिताको लागि अत्यावश्यक चारवटा समिति पनि गठन गरेको छ। जसमा प्राविधिक समिति, बजेटको खाका कोर्न आर्थिक समिति, राष्ट्रिय टिमको तयारी गर्ने तयारी समिति र सुरक्षा व्यवस्थापनका लागि सुरक्षा समिति गठन भएको जनाएको छ।

साग गेम्स आयोजनाको सम्पूर्ण खर्च ४ खर्ब रुपैयाँ लाग्ने अनुमान छ।

राष्ट्रिय खेलकुद परिषद्का सदस्य सचिव केशवकुमार विष्टले साग गेम्स आयोजनाको लागि विगतमा जस्तै खेल पूर्वाधारको अब समस्या नहुने बताए।

विगतमा पूर्वाधार निर्माण सम्पन्न नभएका कारण खेल आयोजनामा अन्योल देखिएको थियो।


शीर्षक: दक्षिण एसियाली महिला फुटबल: नेपालको उपाधि आशा, भारत तगारो\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

सावित्रा भण्डारीलाई दक्षिण एसियाकै उत्कृष्ट खेलाडी मानिन्छ

पाकिस्तानबाहेक दक्षिण एसियाका छ राष्ट्र सम्मिलित प्रतियोगिता शहीद रङ्गशालामा १० दिन चल्ने छ।

काठमान्डूबाहिर पहिलो पटक अन्तर्राष्ट्रिय प्रतियोगिता गरिरहेको नेपालका लागि सफल आयोजना र घरेलु दर्शक अगाडि प्रतियोगिता जित्ने चुनौती छ।

तर यी दुबै सहज छैन। अहिलेसम्मका चार संस्करण जितेको भारत सबैभन्दा बलियो प्रतिस्पर्धी हो।

महिला फुटबलको पुनर्जन्म

हरेक दुई वर्षमा आयोजना हुने गरी सन् २०१० बाट महिला साफ च्याम्पियनसिपको शुरुवात हुनुलाई दक्षिण एसियाली महिला फुटबलको पुनर्जन्म मानिन्छ।

सुषुष्त अवस्थामा रहेको महिला फुटबल सोही सालबाट दक्षिण एसियाली खेलकुद साग गेम्समा पनि समावेश गरिएपछि महिला खेलाडीलाई थप बल दिएको थियो।

नेपाली महिला फुटबलको लागि यी दुई प्रतियोगिता बरदान सावित भएको छ।

नेपाली खेलाडीहरू उपाधि दावेदारको रुपमा जुर्मुराएका छन्।

सुषुष्त अवस्था

प्रतियोगिताकै अभावका कारण अवसर कम पाइने हुनाले दक्षिण एसियाको महिला फुटबल सुषुप्त अवस्थामा नै रहेको थियो।

दुई वर्षमा एकपटक आउने एसियन ओमन च्याम्पियनसिप एवम् चार वर्षमा आउने ओलिम्पिक र एसियन गेम्सको छनोटको अवसर हुन्थ्यो, तर महिला टोलीको सहभागिताको ग्यारेन्टी हुँदैन थियो।

महिला फुटबल र महिला खेलाडी राज्यको प्राथमिकतामा परेको थिएन।

तर साफको नियमित आयोजनापछि बाँग्लादेश, पाकिस्तान, भूटान र श्रीलंकाको महिला फुटबल पनि उदाएको छ।

बाँग्लादेश त अहिले साफको दावेदार राष्ट्रको सूचीमा आइसकेको छ भने बढी गोल खाने पाकिस्तान र भुटानको खेल स्तर क्रमिक रुपमा बढ्दै आएको छ।

नेपाली महिला टोलीको प्रशिक्षक पूर्व राष्ट्रिय कप्तान हरि खड्का रहेका छन्

नेपालको प्रदर्शन

विसं २०६० पछि सशश्त्र प्रहरी बलले महिला फुटबल क्लबको स्थापना गरेर महिला खेलाडीको संरक्षण गरिसकेको थियो र त्यसलाई दुई विभागीय टोली नेपाल पुलिस र नेपाली सेनाले पनि निरन्तरता दिँदा खेलाडीहरूको नियमित 'फर्म' साफ च्याम्पियनसिपको पहिलो संस्करणमा प्रस्तुत भयो।

सो प्रतियोगितामा नेपालले आफ्नो दरिलो उपस्थिति देखायो। छिमेकी भारतसँग कडा टक्कर अनि बाँकी प्रतिद्धन्दीलाई नेपालले कमजोर साबित गर्दै दबदबा नै कायम गर्‍यो।

घरेलु प्रतियोगिताको सीमित दायरामा अड्किरहेको नेपाली चेलीहरू यस्तै अवसर पर्खिरहेका थिए।

फुटबल विश्लेषक सञ्जिव मिश्र भन्छन्, "विभागीय टोलीको संरचनाले...


शीर्षक: दक्षिण कोरिया जान चाहने नेपाली कामदारले विचार गर्नुपर्ने कुरा\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

सन् २०१९ का लागि दक्षिण कोरियाबाट करिब १० हजार नेपाली कामदारको माग हुन सक्ने आकलन सरकारी अधिकारीहरूले गरेका छन्।

पछिल्ला केही वर्षमा रोजगार अनुमति प्रणाली (ईपीएस) को तथ्याङ्कका आधारमा उक्त अनुमान गरिएको उनीहरूको भनाइ छ।

श्रम तथा रोजगार मन्त्रालयअन्तर्गत रहेको वैदेशिक रोजगार विभागका अनुसार नेपालीहरूसँग रोजगारदाता कम्पनीले चाहेजस्तो काम गर्न सक्ने क्षमता र वैदेशिक रोजगारका अन्य गन्तव्य मुलुकभन्दा दक्षिण कोरियामा आम्दानी समेत राम्रो हुने हुँदा कोरियाप्रति धेरैको आकर्षण रहने गरेको छ।

उसो त मङ्गलवार मात्रै जापान सरकारले समेत नेपालबाट पनि कामदार लैजानेबारे गरेको निर्णयले वैदेशिक रोजगारीमा जान चाहने नेपालीहरूलाई हर्षित तुल्याएको जानकारहरूको भनाइ छ।

विभागस्थित ईपीएस शाखाका सूचना अधिकारी शोभाकर भण्डारीका अनुसार नेपाली कामदारहरूको 'कार्यक्षमता' र 'इमानदारी'का कारण दक्षिण कोरियामा नेपाली जनशक्तिको माग बढ्दो छ।

भाषिक ज्ञान सबैभन्दा महत्त्वपूर्ण

भण्डारीका अनुसार दक्षिण कोरिया जान चाहने कामदारहरूका लागि सबैभन्दा महत्त्वपूर्ण कुरा भनेको भाषा हो।

उनका अनुसार हरेक वर्ष तोकिने कोटा पूरा गर्ने मुख्य आधार भनेको भाषासम्बन्धी परीक्षा नै हो।

"उक्त परीक्षामा कसले कति अङ्क ल्यायो भन्दा पनि माग भएको कुल सङ्ख्यामा आफूले प्राप्त गरेको अङ्क पुग्यो वा पुगेन भन्ने कुरा महत्त्वपूर्ण हुन्छ," भण्डारीले भने।

कोरियाली भाषा सिक्नका लागि राजधानी काठमाण्डू र अन्य प्रमुख सहरहरूमा पर्याप्त रूपमा 'ल्याङ्वेज सेन्टर' खुलेका छन्।

काठमाण्डूमा मात्र करिब पाँच सयको हाराहारीमा त्यस्ता सेन्टरहरू रहेको भण्डारीको अनुमान छ।

कोरियामा काम गर्न जानेको सङ्ख्या बढ्ने क्रम जारी रहेपछि उक्त देशमा काम गरेर फर्केका नेपालीहरूले पनि त्यस्ता 'ल्याङ्वेज सेन्टर' सञ्चालन गरेको बताइन्छ।

त्यसो त कोरियाली भाषा सिक्नका लागि अन्लाइन कोर्स र स्वाध्ययनकै मात्र सहारा लिनेहरू पनि थुप्रै रहेको जानकारहरू बताउँछन्।

स्वास्थ्य परीक्षण

दक्षिण कोरियामा रोजगारीका लागि जान चाहनेहरूका लागि अर्को महत्त्वपूर्ण काम भनेको शारीरिक अवस्था र स्वास्थ्य परीक्षण रहेको सम्बन्धित विषयका जानकारहरू बताउँछन्।

यस्तो परीक्षण कम्तीमा दुई पटक गर्नुपर्ने हुन्छ। भाषिक परीक्षामा उत्तीर्ण भइसकेपछि शरीरको पूर्ण जाँच गर्नुपर्ने हुन्छ भने कोरिया जानुअघि क्षयरोग भए वा नभएको निर्क्योल...


शीर्षक: दक्षिण कोरिया जान चाहने नेपालीलाई कोरियामै काम गर्ने नेपालीको सुझाव\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

सन् २००८ बाट कोरियाले शुरू गरेको रोजगार अनुमति प्रणाली (ईपीएस) अन्तर्गत यो वर्ष उसले १० हजार ५० जना नेपाली कामदार लैजाने बताइएको छ।

यति ठूलो सङ्ख्यामा नेपाली कामदार लैजाने बताइएका बेला आकर्षक गन्तव्य मानिएको कोरिया जानुअघि कामको प्रकृति र त्यहाँ भोग्नुपर्ने समस्याबारे अवगत हुन सुझाएका छन्।

आफूहरूले कोरिया जाँदा एक थरी सोचेको र पुग्दा सोचे भन्दा कठिन भएको भन्दै उनीहरूले त्यहाँ जस्तो काम परी आए पनि गर्नसक्ने हिम्मत राख्नुपर्ने बताएका छन्।

'शुरूमा धेरै परिश्रम'

त्यसरी सुझाउनेमध्ये एक हुन् दाङ्गकी मन्जु पन्थी।

काठमाण्डूस्थित एक निजी संस्थामा काम गर्दा दैनिक जीवनका आधारभूत आवश्यकता समेत पूरा गर्न नसकिने देखेपछि उनले कोरिया जाने तयारी थालिन्।

भाषा परीक्षामा उत्तीर्ण भएर सन् २०१७ मा कोरिया पुगिन्।

त्यहाँ पुगेपछि उनले फिनेल हाउसमा काम सुरु गरिन्। त्यहाँ काम गाह्रो भएपछि अहिले उनी  कोरियाको सोलस्थित एउटा आश्रयस्थलामा रहेर तुलनात्मक रुपमा सजिलो कामको खोजी गरिरहेकी छन्।

"शुरूमा आउँदा धेरै परिश्रम पर्ने काम गर्नुपर्छ। त्यसको बारेमा विस्तारै थाहा हुन्छ अनि हामी अलि सहज विकल्प खोज्न थाल्छौँ। त्यसरी कम्पनी परिवर्तन गर्न खोज्दा निकै गाह्रो हुन्छ।"

उनी उदाहरण दिन्छिन्, "जस्तै हामीलाई फिनेल हाउसमा काम गर्न निकै गाह्रो हुन्छ। निकै गर्मी खेप्नु पर्ने हुन्छ। यहाँ यस्ता धेरै खालका समस्याहरू छन् तर पनि सङ्घर्ष गर्दै अघि बढ्नुपर्ने बाध्यता छ।"

एउटा कम्पनीबाट काम छोडेको तीन महिनाभित्र अर्को कम्पनीमा काम शुरू नगरे कोरियामा गैरकानूनी भइन्छ।

'बुझेर गए सजिलो'

उनी मात्रै होइन कोरियामा काम गर्न जानेमध्ये खासगरी कृषि क्षेत्रमा जाने महिलाहरूले कामको खोजीमा यस्ता समस्या भोग्नुपर्ने बताइन्छ।

नेपालबाट कोरिया जाँदा उत्पादन र कृषि तथा पशुपालन गरी दुई क्षेत्रमा कामदारहरू जान्छन्।

यी दुवै क्षेत्रमा जाँदा कामको प्रकृतिबारे बुझेर त्यो अनुसार आफूलाई तयार बनाउनुपर्ने बताउँछन् तीन वर्षअघि कोरिया पुगेका यदु लामिछाने।

उत्पादन क्षेत्रमा काम गरिरहेका उनी भन्छन्, "दुवै क्षेत्रमा काम गर्न गाह्रो छ। शारीरिक रूपमा पनि आफूलाई तयार पार्नुपर्छ र मानसिक रूपमा पनि जे परी आए पनि आफू गर्छु भन्ने सोच राख्नुपर्छ।"

खासगरी उत्पादन क्षेत्रमा जानेमा पुरुषहरू धेरै हुन्छन् भने कृषिमा महिला।

मासिक डेढदेखि दुई लाख रुपैँयासम्म कमाउन सकिने भएकोले धेरै नेपालीलाई...


शीर्षक: दक्षिण कोरिया निर्वाचन: कोरोना भाइरस महामार‍ी फैलिएको बेला सम्पन्न निर्वाचनमा सत्तारूढ दललाई बहुमत\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

सुरक्षित उपायहरू अवलम्बन गरेर निर्धारित समयमै बुधवार निर्वाचन भएको थियो

कोरोनाभाइरस महामारी सुरु भएयता आवधिक निर्वाचन सम्पन्न गर्ने दक्षिण कोरिया पहिलोमध्ये एक राष्ट्र हो।

बुधवार देशभरि मतदान भएको थियो।

त्यसका लागि सामाजिक दूरी कायम राख्दै सुरक्षाका विभिन्न उपाय अवलम्बन गरिएको थियो।

कसले कति स्थान जिते?

अधिकांश मतगणना सम्पन्न हुँदा ३०० सीट भएको त्यहाँको संसद्‌मा राष्ट्रपति मुनको डेमोक्र्याटिक पार्टीले १६३ सीट जितेको छ।

उक्त दलसँग सहकार्य गरेको प्लेटफर्म पार्टीले १७ स्थानमा जित्ने प्रक्षेपण गरिएको छ। त्यसो हुँदा राष्ट्रपतिको दललाई सरकार निर्माणका लागि कुल १८० सीट पुग्ने देखिन्छ।

सरकार निर्माणका लागि राष्ट्रपति मुनको दलले स्पष्ट बहुमत पाएको छ

निर्वाचनमा ३५ वटा दल सहभागी थिए।

तर मुख्य प्रतिस्पर्धा भने वामपन्थी झुकाव भएको डेमोक्र्याटिक पार्टी र रूढीवादी विचाधाराको विपक्षी दल यूनाइटेड फ्यूचर पार्टीबीच थियो।

यूनाइटेड फ्यूचर पार्टी र उसका संसदीय साझेदारहरूले १०३ सीट जित्ने अपेक्षा गरिएको छ।

यूनाइटेड फ्यूचर पार्टीबाट विजयी हुनेमा उत्तर कोरियाबाट भागेर आएका प्योङ्याङका पूर्वकूटनीतिज्ञ थाइ योङ-हो पनि छन्।

उत्तर कोरियाबाट पलायन हुनुअघि उनी लन्डनमा उत्तर कोरियाली दूतावासमा वरिष्ठ कूटनीतिज्ञ थिए।

मतदाताहरूले मास्क र पन्जा लगाएका थिए

निर्वाचन परिणाममा कोरोनाभाइरसको प्रभाव कति?

दक्षिण कोरिायमा केही समय कोरोनाभाइरस सङ्क्रमण अत्यासलाग्दो गरी फैलिएको थियो। चीनपछि त्यहाँ कोभिड-१९ भएका मानिसको सङ्ख्या सर्वाधिक थियो।

तर व्यापक परीक्षण, सङ्क्रमित व्यक्तिको सम्पर्कमा आएका अन्य मानिसको पहिचान र व्यक्तिगत दूरी जस्ता उपाय अवलम्बन गरेर सरकारले महामारीलाई नियन्त्रणमा ल्यायो।

राष्ट्रपति मुनको दलको विजयलाई कोरोनाभाइरस महामारीसँग जुझ्न सरकारले गरेको कामको अनुमोदनका रूपमा हेरिएको छ।

उत्तर कोरियाबाट भागेर आएका एक प्योङ्याङका पूर्वकूटनीतिज्ञ पनि निर्वाचनमा विजयी भए

सरकारले महामारी नियन्त्रण गर्न अवलम्बन गरेको नीतिको दक्षिण कोरियामा निकै प्रशंसा भएको थियो।

यस जितसँगै राष्ट्रपतिको सरकारलाई सन् १९८७ मा पहिलो प्रजातान्त्रिक निर्वाचन भएयता संसद्‌मा विशाल बहुमत प्राप्त हुनेछ।

सोह्र वर्षमा वामपन्थी झुकाव भएका पार्टीहरूले बहुमत ल्याएको समेत पहिलो पटक हो।

दक्षिण कोरियामा सन् १९५२ देखि सबै निर्वाचन निर्धारित समयमा...


शीर्षक: दक्षिण कोरियाकी रानी बनेकी भारतकी राजकुमारीको कथा\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

भारत भ्रमणमा दक्षिण कोरियाकी प्रथम महिला किम जङ-सूक

केही दक्षिण कोरियालीहरू भगवान् रामको जन्मस्थलका रूपमा परिचित अयोध्यासँग आफ्नो विशेष सम्बन्ध भएको मान्छन्। उनीहरू अयोध्या आफ्ना पुर्खाको मावली भएको विश्वास गर्छन्।

सुरिरत्ना नाम गरेकी एउटी भारतीय राजकुमारीको कोरियाका एक राजासँग विवाह भएको किम्वदन्तीहरू कोरियामा सुन्न पाइन्छ।

किम्वदन्तीले के भन्छ?

राजकुमारी सुरिरत्नाको अर्को नाम हु ह्वाङ-ओक थियो।

किम्वदन्तीअनुसार उनी दुई हजार वर्षअघि अर्थात् इस्वी सम्वत् ४८ मा कोरिया गएकी थिइन् र त्यहाँ उनको एकजना राजासँग विवाह भएको थियो।

उनीहरूबाटै कारक राजवंश सुरु भएको मानिन्छ।

चिनियाँ भाषाका केही ग्रन्थका अनुसार अयोध्याका तत्कालीन राजाले सपनामा भगवान्‌बाट आफ्नी १६ वर्षीया छोरीलाई कोरिया पठाएर राजा किम सुरोसँग विवाह गराइदिन आदेश पाएका थिए।

दक्षिण कोरियाका लोककथाको लोकप्रिय पुस्तक 'साम्गुङ युसा' (तीन राज्यका चिनोहरू) मा रानी ह्वाङ-ओक 'अयुता'की राजकुमारी भएको उल्लेख छ।

ती राजा र रानीको ऐश्वर्य फैलियो र उनीहरूका १० छोरा जन्मिए। उनीहरू दुवै जना १५० वर्षभन्दा बढी बाँचे।

मानवशास्त्री किम ब्युङ-मोले कोरियाली कथाको 'अयुता' उत्तर भारतको अयोध्या नै भएको दाबी गर्छन्।

तर ती राजकुमारी साँच्चै अस्तित्वमा थिइन् भन्ने स्पष्ट प्रमाण भने भेटिएको छैन।

बीबीसी कोरियाली सेवाका डेभिड क्यान भन्छन्, "उनको कथा मिथक हो र प्राज्ञहरू त्यसलाई इतिहास मान्दैनन्।"

क्यानका अनुसार भारतीय मूलकी कोरियाली रानीबारे विभिन्न कथाहरू र तिनमा कल्पनाशीलताको पर्याप्त प्रयोग भएको छ।

कारक राजवंश

कोरियामा किम थर सामान्य मानिन्छ। राजा किम सुरो नै किम्हे क्षेत्रमा बसोबास गर्ने किमवंशका पहिलो व्यक्ति हुन् भनिन्छ।

बीबीसी कोरियाली सेवाकी मिन्जी ली भन्छिन्, "कोरियामा परम्परागत रूपमा पिताको थर नै सन्तानले राख्छन्। उनको थर आफ्ना सन्तानले प्रयोग गर्न नपाउने देखेर ती रानी दु:खित भएकी थिइन् भन्ने छ।"

किम जङ-पिल (देब्रे) र दिवङ्गत पूर्वराष्ट्रपति किम युङ-सामका छोरा किम ह्युन-चललगायत धेरै प्रसिद्ध व्यक्तिको सम्बन्ध प्राचीन कारक राजवंशसँग भएको मानिन्छ

"किम्वदन्तीअनुसार त्यसैले राजा सुरोले आफ्ना दुई छोरालाई रानीको नाम (हु) थरका रूपमा प्रयोग गर्ने अनुमति दिए। त्यो थर अहिले पनि चलेको छ।"

ती राजदम्पतीका वंशजको सङ्ख्या अहिले ६० लाखभन्दा बढी अर्थात् दक्षिण कोरियाको...


शीर्षक: दक्षिण कोरियाली राष्ट्रपति प्योङयाङमा\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

यसै वर्षको सुरुमा अमेरिका र उत्तर कोरियाबीच सिंगापुरमा ऐतिहासिक शिखर वार्ता सम्भव तुल्याउन प्रभावशाली भूमिका खेलेका मून जे-इनले प्योङयाङमा उत्तर कोरियाली नेता किम जङ-अनसँग दुई चरणको वार्ता गर्ने कार्यक्रम छ।

वासिङ्टनले उत्तर कोरियाले पूर्ण रूपमा परमाणु अस्त्र निश्शस्त्रीकरण गर्नका लागि दबाब दिइरहेको छ।

उत्तर कोरियाले चाहिँ त्योभन्दा पहिले सन् १९५० को दशकमा चर्किएको कोरियाली युद्ध सकिएको औपचारिक घोषणा हुनु पर्ने अडान राखिरहेको छ।

व्यापारीहरू

किम-मून भेट्दाको ऐतिहासिक क्षण

ट्रम्पलाई किमको ‘न्यानो निम्तो’

प्योङयाङ भ्रमण सुरु गरेको मून जे-इनको टोलीमा हन्डेइ र सामसुङ कम्पनीका प्रतिनिधिलगायतका दक्षिण कोरियाली व्यापारीहरू समेत सहभागी छन्।

तीन दिने भ्रमणका लागि मङ्गलबार प्योङयाङ पुगेका राष्ट्रपति मून जे-इन र उनकी श्रीमती किम जङ-सुकलाई विमानस्थलमा उत्तरका नेता किम र उनकी श्रीमती रि सोल-जुले स्वागत गरेका थिए।

यो दक्षिण कोरियाली नेताको गत एक दशकमा भएको पहिलो प्योङयाङ भ्रमण हो।

दुई नेताबीच गत एप्रिल महिनामा दुई कोरियाबीचको सिमानामा पहिलो भेट भएको थियो। त्यसपछि अहिले यो उनीहरूको तेस्रो भेट हो।

शान्ति सन्धि

अमेरिकाले प्रतिबन्ध हटाओस्: उत्तर कोरिया

उत्तर  कोरिया विरुद्ध 'कडा नाकाबन्दी'

सन् १९५३ मा दुई कोरियाबीच हतियार बिसाउने सहमति भएपनि औपचारिक रूपमा शान्ति सन्धि भएको छैन।

दुई नेताबीच कोरियाली प्रायद्वीपमा "परमाणु अस्त्र निश्शस्त्रीकरणका व्यवहारिक उपायहरूबारे" छलफल हुने अपेक्षा गरिको छ।

तथापि त्यसबारे स्पष्ट जानकारी दिइको छैन।


शीर्षक: दक्षिण सुडानमा भोकमरी घोषित\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

करीब १ लाख मानिस भोकमरीबाट पीडित रहेको र थप १० लाख मानिस भोकमरीबाट पीडित हुने अवस्थामा पुग्न लागेको सरकार र संयुक्त राष्ट्रसंघले बताएका छन्।

गृहयुद्ध र आर्थिक संकटका कारण त्यस्तो भएको बताइएको छ।

यमन, सोमालिया र उत्तरपूर्वी नाइजेरियामा पनि भोकमरीको चेतावनी दिइएको छ, तर भोकमरीको घोषणा गर्ने दक्षिण सुडान पहिलो देश हो।

भोकमरीले दक्षिण सुडानको युनिटी राज्यलाई प्रभावित गरेको छ र तुरुन्तै सहायता नगरिएमा संकट बढ्न सक्ने परोपकारी समूहहरुले चेतावनी दिएका छन्।

खानाको अभाव

संयुक्त राष्ट्रसंघको विश्व खाद्य कार्यक्रम र बालबालिका सम्बन्धी निकाय युनिसेफले झण्डै ५० लाख मानिस, अर्थात् दक्षिण सुडानको ४० प्रतिशत भन्दा बढी जनसंख्यालाई, खानाको तुरुन्तै आवश्यकता रहेको बताएका छन्।

खानाको अभावका कारण धेरै मानिसलाई पोषणको कमी हुन सक्छ, तर राष्ट्रसंघको मापदण्ड अनुसार  त्यसलाई यदाकदा मात्रै  भोकमरी मानिन्छ।

लामो समयसम्म खडेरी परेमा वा अरु समस्याका कारण खानाको आपूर्ति अवरुद्ध भएमा भोकमरी हुन्छ भन्ने जरुरी छैन।

केही मापदण्डहरु पुरा भएमा मात्रै त्यस्तो स्थितिलाई भोकमरी भन्ने गरिन्छ।

भोकमरीको मापदण्ड

कम्तीमा २० प्रतिशत घरधुरीले खानाको अति नै अभावको सामना गरेको र त्यसको समाधान गर्ने उपाय नभएको, अति कुपोषणको मात्रा ३० प्रति भन्दा बढी रहेको र प्रत्येक दिन प्रत्येक १० हजार मानिसमा २ जना भन्दा बढीको मृत्यु भएको अवस्थालाई भोकमरी भन्न सकिन्छ।

भोकमरीको घोषणाप्रति राष्ट्रसंघ वा सदस्य राष्ट्रहरुको कुनै वाध्यकारी जिम्मेवारी हुँदैन, तर त्यस्तो घोषणाले समस्यामाथि विश्वको ध्यान तान्ने काम गर्दछ।

सोमबार प्रकाशित प्रतिवेदनले भोकमरीलाई अन्य जोखिमयुक्त स्थानमा फैलिन नदिनका लागि मानवीय सहायता बढाउनुपर्ने उल्लेख गरेको छ।

दक्षिण सुडानस्थित विश्व खाद्य कार्यक्रमकी प्रमुख जोयस लुमाले यो भोकमरीलाई मानव निर्मित भन्दै ३ वर्षदेखि जारी द्वन्द्वले देशभरमा उत्पादन घटेको र कृषक र ग्रामीण जनजीवनलाई नराम्रोसंग प्रभावित गरेको बताइन्।

"मानव-निर्मित"

द्वन्द्वको प्रभाव, खानाको उच्च मूल्य, आर्थिक संकट र न्यून कृषि उत्पादनका कारण सो क्षेत्र खाद्य असुरक्षित बन्न पुगेको प्रतिवेदनमा बताइएको छ।

दक्षिण सुडानले त्यस्तो समस्याको सामना गरेको यो पहिलोपटक होइन।

सुडानबाट स्वतन्त्र हुनका लागि गरिएको युद्धका क्रममा उक्त क्षेत्रमा सन् १९९८ मा भोकमरी भएको थियो।...


शीर्षक: दरबार हत्याकाण्ड: यी हुन् नेपालमा सत्ता परिवर्तन गराउने चर्चित घटना\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

जनताबाट चुनिने व्यवस्था नभएका बेला त त्यस्ता दाउपेच र षड्यन्त्र अझै बढी हुने गर्थे। त्यसै क्रममा आधुनिक नेपालको इतिहासमा पनि केही त्यस्ता घटनाहरू भएका छन्।

सत्ता प्राप्त गर्ने वा अन्य उद्देश्यले एउटा समूहले अर्को समूहलाई सिध्याउन खोज्दा दरबार र भाइभारदारको उपस्थितिमा ठूला हत्याकाण्ड भएका छन्।

विसं २०५८ साल जेठ १९ गते राजा वीरेन्द्रको वंशनाश हुनेगरी भएको दरबार हत्याकाण्ड आधुनिक नेपाली इतिहासको सबैभन्दा चर्चित तथा विस्मयकारी घटना हो।

कतिपय विश्लेषकहरूले सोही घटनाका कारण राजतन्त्रको अन्तिम अध्याय सुरु भई गणतन्त्रको अध्यायको बलियो पृष्ठभूमि लेखिएको तर्क गर्ने गरेका छन्।

यसअघि पनि नेपालको इतिहासमा त्यस्तै खालका घटना भएका र तिनले कुनै न कुनै रूपमा राजनीतिक शक्तिकेन्द्र परिवर्तन गरेका उदाहरण पाइन्छन्।

यही प्रसङ्गमा विष्णु पोखरेलले आधुनिक नेपालका केही महत्त्वपूर्ण घटनाको सारसङ्क्षेप यहाँ प्रस्तुत गरेका छन्।

साठी र बयसट्ठी साल पर्व

नेपाल एकीकरणको अभियान थालेका राजा पृथ्वीनारायण शाहको मृत्यु भएको केही वर्षपछिदेखि नै दरबारभित्र षड्यन्त्र बढेको र भाइभारदारबीच सत्तामा प्रभुत्व जमाउने होडबाजी चलेको थियो।

विसं १७७९ पुस २७ गते जन्मिएका शाह २० वर्षको उमेरमा राजा बने र उनको मृत्यु ५२ वर्षको उमेरमा भयो

त्यसको मुख्य कारणमध्ये एक पृथ्वीनारायण शाहका नाति रणबहादुर शाहलाई उनका पिता प्रतापसिंह शाहको मृत्युपछि अढाई वर्षको उमेरमै राजा बनाइनु भएको इतिहासकारहरूको मत छ।

अढाई वर्षको उमेरमै राजा बनाइएका तिनै रणबहादुर शाहसहित विभिन्न व्यक्तिको हत्या भएको विसं १८६० ताकाका घटनाले नेपालको इतिहासलाई अर्कै बाटोमा डोर्‍याएको मानिन्छ।

विक्षिप्त र सन्की राजा मानिएका रणबहादुर शाहको शासनकालमा दरबारभित्र तीन खालका शक्तिकेन्द्र रहेका र तिनले समानान्तर तीनवटा सत्ता चलाएको इतिहासकारहरूले लेखेका छन्।

तत्कालीन परम्पराविपरीत एक विधवा ब्राह्मणकन्यासँग विवाह गरेका रणबहादुर शाहले आफू जीवितै हुँदा तिनै ब्राह्मणबाट जन्मिएका गिर्वाणयुद्धलाई डेढ वर्षको उमेरमै सिंहासनमा राखेर आफू सन्न्यासी बनेर काशी गएका थिए।

त्यस बेला दरबारमा दामोदर पाँडेसहित पाँडेहरूको प्रभाव थियो भने रणबहादुर शाहसँगै भीमसेन थापा बनारस गएका थिए। पछि रणबहादुर शाह नेपाल फर्किएर आफ्नै छोराबाट मुख्तियारी लेखाई शासनसत्तामा फर्किए।

छोराबाट मुख्तियारी अर्थात् राजप्रतिनिधिको उपाधि...


शीर्षक: दरबार हत्याकाण्डपछिका दश वर्ष\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

हत्याकाण्ड भएको नारायणहिटि दरबार हाल संग्रहालयमा परिणत भएको छ

उक्त घटनामा तत्कालीन राजा वीरेन्द्रको वंशनाशमात्रै भएन त्यसले आज पर्यन्त नेपालको राजनीतिलाई उथलपुथल पारिरहेको छ।

त्यस अघि लगभग शब्दकोशमैमात्र सीमित गणतन्त्र, देशको यथार्थ बनेको छ।

तर त्यसपछि तीव्र गतिमा फैलिएको राजनीतिक अनिश्चयको बादल अझै फाटेको छैन।

क्रमभंग

तत्कालीन नारायणहिटि राजदरबारभित्र भएको गोलीकाण्डमा राजा वीरेन्द्रको मृत्यु भएपछि त्यतिखेर अस्पतालमा बेहोशी अवस्थामा रहेका भनिएका युवराज दिपेन्द्रलाई राजा भएको सूचना तत्कालीन राजसभा स्थायी समितिका सभापति केशरजंग रायमाझीले पहिलोपटक औपचारिक रुपमा दिएका थिए।

केही दिनभित्रै उक्त घटनामा परी मर्नेहरुको संख्या राजा, रानी, युवराज सहित दश पुग्यो।

करीब अढाई सय वर्ष पुरानो शाहवंशीय शासनकालको निरन्तरतामा सोही घटनामार्फत आएको क्रमभंगता थियो राजाका छोरा नातीका सट्टा भाई गद्दिनसीन हुनु।

लगत्तै देशको राजनीतिले अनपेक्षित मोडहरु लिन शुरु गर्‍यो।

उक्त घटनाको दुई महिना नवित्दै तत्कालीन प्रधानमन्त्री गिरिजाप्रसाद कोइरालाको राजीनामाबाट शुरु भएको सो कडि अझैसम्म अविच्छिन्न छ।

एकपछि अर्को सरकार ढल्नुमा मात्र उक्त कडि सीमित रहेन।

लिखित इतिहास भएदेखि पहिलोपल्ट नेपाल राजतन्त्रात्मक व्यवस्थाबाट गणतन्त्रात्मक व्यवस्थामा प्रवेश गर्‍यो, सो हत्याकाण्डको ठिक सात वर्षपछि।

टकराव

शासन व्यवस्था परिवर्तन हुन सहायक रह्यो दरबार हत्याकाण्ड लगत्तै आम नेपालीको मनमा उत्पन्न नैराश्य तथा नयाँ राजा बनेका ज्ञानेन्द्रको कार्यशैली।

आफु राजा भएको १६ महिना पुग्दा नपुग्दै उनले निर्वाचन गराउन नसकेको मुख्य अभियोगमा निर्वाचित सरकार विघटन गरिदिए।

२०५९ असोज १८ गते उनले गरेको सो निर्णयले उसै त एकातिर तत्कालीन नेकपा माओवादीले चलाएको शसस्त्र विद्रोहमा नराम्ररी गाँजिएको मुलुक, संसदवादी दलहरु तथा राजाबीचको तीखो टकराव बेहोर्न वाध्य भयो।

त्यो टक्करले राजतन्त्रै उखेल्ने स्वरुप त्यतिबेला लियो जतिबेला राजा ज्ञानेन्द्रले २०६१ माघ १९ गते शासनमा प्रत्यक्ष हात हालेर त्यतिञ्जेल सिंहदरबार वरपरनै विरोधमा सीमित दलहरु र जंगलमा रहेर शसस्त्र विद्रोह गरिरहेका माओवादीलाई नजिक ल्याइदिए।

त्यसको नतीजा कुर्न उनलाई पन्ध्र महिनापनि लागेन जब उनले आन्दोलनका अगाडि घुँडा टेक्नु पर्‍यो।

कारण र परिस्थिति जेजस्तो रहेपनि दश वर्ष अगाडिको दरबार हत्याकाण्ड नभएको भए देशको...


शीर्षक: दरबार हत्याकाण्डले बिथोलिएको त्यो बृहत् पाँचौ राष्ट्रिय खेलकुद\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

तत्कालीन युवराज दीपेन्द्र खेलकुद कार्यक्रममा सहभागी हुँदै

जनताहरु अविश्वास र अन्योलमा देखिन्थे, कतिपय आक्रोशित थिए।

एकाएक देश ठप्प हुन पुगेको थियो। सम्पूर्णको ध्यान राजदरबारमा केन्द्रित थियो, हत्याकाण्डको वास्तविक उत्तर सबैको चासोको मुख्य विषय थियो।

तर दरबारमार्गभन्दा झन्डै एक हजार मिटर टाढा रहेको त्रिपुरेश्वरस्थित दशरथ रङ्गशालाको दृश्य भने पृथक र थप पीडादायी बनिरहेको थियो।

त्यहाँ जेठ २१ गते बृहत् राष्ट्रिय खेलकुद प्रतियोगिताको पाँचौ संस्करणको भव्य उद्घाटनका लागि रङ्गशाला सजिएको थियो।

विभिन्न १४ खेल र त्यसमा सहभागी हुन जिल्ला र क्षेत्रीय प्रतियोगिताबाट छनोट भएर आएका १,५०० भन्दा बढी खेलाडीहरू काठमान्डू आउने क्रममा थिए।

खेलाडीहरू प्रशिक्षणमा अन्तिम बल लगाउँदै थिए।

उद्घाटनमा पड्काउने पटाका विमानस्थल आइपुगिसकेको थियो।

पाँच विकास क्षेत्र, नेपाली सेना र नेपाल प्रहरीको टोली विजेता बन्ने दाउमा सम्भावित पदकको लेखाजोखा गर्दै थिए।

राजा वीरेन्द्र खेलाडीका साथमा

तर क्षणभरमै दृश्य पूरै बदलियो। प्रतियोगिता अनिश्चित कालका लागि स्थगित भयो।

खेलाडीलाई काठमाण्डूमा स्वागत गर्न तयारी गरिरहेका पदाधिकारीहरू उनीहरूलाई फिर्ता पठाउनमा व्यस्त भए।

तत्कालीन राष्ट्रिय खेलकुद परिषदका सदस्यसचिव विनोद शङ्कर पालिखे सम्झिन्छन्, "कुनै क्षेत्रको टोली थानकोट आइसकेका थिए, कोही मुग्लिङमा त कोही दाङबाट आउँदै गरेका थिए।"

"हामीले सबैलाई जहाँबाट आएको हो, त्यही फर्काउन थाल्यौँ।"

देशमा कर्फ्यु लागेको थियो। उनी भन्छन्, "भद्रगोलको स्थिति बन्यो। आत्तिनु भएन। खेलाडीलाई सुरक्षित घर पुर्‍याउने, तयारीका बाँकी प्रक्रिया रोक्ने काममा हामी लाग्यौँ।"

पाँचौ बृहत् राष्ट्रिय खेलकुदको स्थगनलाई सदस्यसचिव पालिखे खेलकुदको ठूलो क्षति मान्छन्।

उनी भन्छन्,"तर दरबार हत्याकाण्डको अगाडि त अरु क्षति ठूलो हुन सक्दैन।"

अहिले राष्ट्रिय टोलीबाट सन्न्यास लिइसकेका टेबल टेनिस खेलाडी पुरुषोत्तम बज्राचार्य पाँचौ राष्ट्रिय खेलकुदमा पहिलो पटक राष्ट्रिय टिमबाट करिअर थाल्दै थिए।

उनी सम्झिन्छन्, "हाम्रो मध्यमाञ्चलको टोलीको बन्द प्रशिक्षण ठमेलको होटलमा थियो। पहिलो राष्ट्रिय खेल भएकोले उत्साहित थिएँ। जिल्ला र क्षेत्रीय छनोटमा पहिलो भएकोले ममा बेग्लै जोश थियो।"

"तर बिहान ४ बजे दरबार हत्याकाण्डको खबर थाहा पाएपछि निराश भएँ।"

त्यसपछि ठमेलबाट दरबारमार्ग हेर्न गएको उनी...


शीर्षक: दर्जनौं मारिने गरी जारी जेरुसलेम विवाद किन?\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

नयाँ अमेरिकी दूतावासको उद्घाटन समारोह हुनुअघि इजरेल र गाजा सीमा क्षेत्रमा छ हप्तादेखि भइरहेका व्यापक विरोधप्रदर्शनपछि सैयौँ अन्य घाइते भएका विवरणहरूमा जनाइएको छ।

'जेरुसलेमलाई इजरेलको राजधानीको मान्यता'

‘जेरुसलेमलाई मान्यता दिए शान्ति प्रक्रिया अन्त्य’

अमेरिकी राष्ट्रपति डोनल्ड ट्रम्पकी छोरी इभान्का र ज्वाईं ज्यारेड कुस्नरसहित उच्च अमेरिकी अधिकारीहरू सो उद्घाटन समारोहमा सहभागी भएका छन्।

स्वागत र निन्दा

दूतावास सार्ने अमेरिकी निर्णयको इजरेलले स्वागत गरेको छ, तर त्यसले व्यापक अन्तर्राष्ट्रिय निन्दा निम्त्याएको छ।

जेरुसलेमलाई इजरेलको राजधानीको रुपमा अमेरिकाले दिएको मान्यताको प्यालेस्टिनीहरूले विरोध गर्दै आएका छन्।

जेरुसलेमको पूर्वी भाग आफ्नो भएको दाबी प्यालेस्टिनीहरूले गर्दछन्, तर सो शहर कहिल्यै विभाजित हुन नदिने इजरेलले बताउँछ।

गत छ हप्तादेखि भएका  व्यापक प्रदर्शनहरूको नेतृत्व गाजाको इस्लामवादी शासक हमासले गरिरहेको छ।

ट्रम्पले उनको राष्ट्रपतीय चुनावी अभियानका क्रममा तेल अभिभबाट अमेरिकी दूतावास जेरुसलेममा सार्ने प्रतिबद्धता बारम्बार व्यक्त गरेका थिए।

विवादको जड

जेरुसलेमको हैसियतसम्बन्धी विवादको सोझो सम्बन्ध इजरेल-प्यालेस्टिनी द्वन्द्वसँग जोडिएको छ।

इजरेल र प्यालेस्टाइन दुवैले उक्त भूमिलाई आफ्नो राजधानी बताउने गरेका छन्।

जेरुसलेम शहरलाई इसाई, मुसलमान र यहुदीहरुले पवित्रस्थलका रूपमा मान्ने गर्दछन् ।

जेरुसलेममाथिको इजरेली सार्वभौमिकताले अन्तर्राष्ट्रिय रूपमा मान्यता पाएको छैन र सन् १९९३ मा भएको इजरेल-प्यालेस्टाइन शान्ति सम्झौताअनुसार जेरुसलेमको अन्तिम हैसियत भने शान्ति वार्ताका पछिल्ला चरणहरूमा मात्र छलफल हुनेछन्।

सन् १९६७ मा भएको मध्यपूर्वी युद्धयता पूर्वी जेरुसलेम इजरेलको अधीनमा छ। सो क्षेत्रलाई उसले आफैँमा गाभेको छ तर ट्रम्पले सन् २०१७ को डिसेम्बरमा घोषणा नगरेसम्म कुनै पनि देशले जेरुसलेमलाई इजरेली भूमि भनेर मान्यता दिएका थिएनन्।

के हो जेरुसलेम विवाद?

सन् १९६७ यता इजरेलले झण्डै २ लाख यहुदीहरूको निम्ति पूर्वी जेरुसलेममा दर्जनौँ बस्तीहरू निर्माण गरेको छ।

अन्तर्राष्ट्रिय कानुनअन्तर्गत ती बस्तीहरू गैरकानुनी मानिन्छन् तर इजरेलले त्यसलाई अस्वीकार गर्दै आएको छ।

जेरुसलेमलाई इजरेलको राजधानीका रूपमा मान्यता दिने निर्णय र दूतावास सार्ने अमेरिकी राष्ट्रपति ट्रम्पको कदमलाई इजरेली यहुदीहरूले समर्थन...


शीर्षक: दलाई लामा: 'उत्तराधिकारी महिला पनि हुन सक्छिन्, तर आकर्षक महिला हुनुपर्छ'\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

चौरासी वर्ष पुग्नै लाग्दा दशौँ लाख मानिससँग हात मिलाएका र थुप्रै प्रेरणादायी अभिव्यक्ति दिएका दलाई लामा स्वत:स्फुर्त र कहिलेकाहीँ स्तब्ध तुल्याइदिने बनिदिन्छन्।

सन् १९५९ यता भारतको धरमशालामा निर्वासित जीवन बिताइरहेका तिब्बती आध्यात्मिक नेता दलाई लामाले आफ्नो उत्तराधिकारी महिला पनि हुन सक्ने बताएका छन्। तर ती महिला "आकर्षक हुनु पर्ने"मा उनको जोड छ।

दलाई लामा आउने जुलाई ६ तारिखमा ८४ वर्ष पुग्दैछन्। वास्तविक नाम तेन्जिङ ग्यात्सो रहेका उनी दलाई लामाका १४ औँ अवतार हुन्।

तिब्बतका एक प्रमुख लामाका रूपमा पुजिने दलाई लामालाई तिब्बती बौद्ध परम्पराअनुसार अवलोकितेश्वरको अवतार मानिन्छ।

उनको भावी उत्तराधिकारीको चयन भविष्यमा तिब्बती धार्मिक एवं सांस्कृतिक परम्पराअनुसारै हुने धेरैको विश्वास छ।

दलाई लामाको उत्तराधिकारी को होलान्?

तर तिब्बतमा चीनले आफ्नो प्रभाव बढाएको बेला चीनविरोधी विद्रोह असफल भएपछि दलाई लामा भागेर सन् १९५९ मा भारत निर्वासनमा गए।

उनी निर्वासनमा रहेकाले उत्तराधिकारी को होलान् तथा कहाँ र कसरी छानिएलान् भन्ने विषयमा व्यापक चासो छ।

बीबीसी संवाददाता रजनी वैद्यनाथनसँगको अन्तर्वार्ताका क्रममा दलाई लामाले आफ्नो उत्तराधिकारी महिला पनि हुन सक्ने भन्ने भनाइ दोहोर्‍याएका छन्।

उनले यदि महिला भए तिनी आकर्षक हुनु पर्नेमा पुन: जोड दिएका छन्।

तत्कालीन भारतीय प्रधानमन्त्री जवाहरलाल नेहरूसँग दलाई लामा

सन् २०१५ मा उनले आफ्नो उत्तराधिकारी यदि महिला भएमा उनी आकर्षक हुनु पर्ने भन्ने सार्वजनिक अभिव्यक्ति दिएका थिए।

त्यसै प्रसङ्गमा आफ्नो धारणा अघि सार्दै दलाई लामाले सौन्दर्य बुद्धि जत्तिकै महत्त्वपूर्ण रहेको आफ्नो विश्वास रहेको बताए।

"यदि महिला दलाई लामा आइन् भने उनी अझै आकर्षक हुनु पर्नेछ," बीबीसीसँगको अन्तर्वार्ताको क्रममा उनले हाँस्दै भने।

यो पनि पढ्नुहोस्

विभेद, समानता र भित्री आत्मविश्वासको पाठ सिकाउने दलाई लामाको त्यो भनाइ आफैँमा विरोधाभासपूर्ण लाग्न सक्छ। तर उनले संवाददाता वैद्यनाथनसँग भने बौद्ध साहित्यमा भित्री र बाहिरी दुवै सौन्दर्यको उत्तिकै महत्त्व रहेको छ।

उनले समानता पनि महत्त्वपूर्ण रहेको बताउँदै उनी आफू लैङ्गिक समानता र महिलालाई कार्यस्थलमा समान पारिश्रमिक र समान अधिकारको पक्षमा रहेको बताए।

खुला कुराकानी

अत्यन्त खुला अन्तर्वार्ताका क्रममा दलाई लामाले अमेरिकी राष्ट्रपति डोनल्ड ट्रम्प,...


शीर्षक: दलाई लामा: डोनल्ड ट्रम्पको आलोचना, भन्छन् उनी 'नैतिक आदर्शविमुख'\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

बीबीसीले लिएको अन्तर्वार्तामा दलाई लामाले ट्रम्प 'नैतिक आदर्शविमुख' भएको टिप्पणी गरेका हुन्।

दलाई लामाले राष्ट्रपति ट्रम्पको 'अमेरिका पहिला' नीतिको आलोचना गर्दै अमेरिकासँग विश्वव्यापी जिम्मेवारी भएको बताए।

भारतमा निर्वासनमा रहेका लामाले ट्रम्पको स्वभावबारे टिप्पणी गर्दै उनमा नैतिक आदर्शको कमी रहेको र उनको मन बदलिरहने बताए।

आप्रवासनसम्बन्धी युरोपेली प्रवृत्तिबारे बोल्दै उनले ईयूले थप आप्रवासी स्वीकार गर्दै उनीहरूलाई शिक्षा र तालिम दिनुपर्ने बताए। त्यसो गर्दा ती आप्रवासी बलियो भएर आफ्नो देश फर्कने र देश बनाउन सक्ने बताए।

बीबीसी दक्षिण एशिया संवाददाता रजिनी वैद्यनाथनलाई उनले तिब्बत फर्किने आशा अझै नमरेको तर चीन सरकारको सोच साँघुरो भएको बताए।

अन्तर्वार्ताका क्रममा उनले आफ्नो उत्तराधिकारी महिला बनेमा उनी 'आकर्षक' हुनुपर्ने विवादास्पद धारणा पुन: व्यक्त गरे।


शीर्षक: दलाई लामा: महिलाबारेको आफ्नो टिप्पणीलाई लिएर क्षमा याचना\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

उनले हालै बीबीसीसँग बोल्दै आफ्नो उत्तराधिकारी महिला पनि हुनसक्ने तर उनी "आकर्षक" हुनुपर्ने बताएका थिए।

तर उनको कार्यालयले निकालेको विज्ञप्तिमा भने उनले ठट्टा गरेको भन्दै ती शब्दका लागि माफी मागिएको जनाएको छ।

"उनी निकै दु:खी छन् कि उनले भनेको कुराबाट मानिसहरू दु:खी भए। त्यसैले उनी इमानदारीपूर्वक क्षमा चाहन्छन्," उक्त विज्ञप्तिमा भनिएको छ।

ठट्टा

आउने शनिवार ८४ वर्ष पुग्न लागेका आध्यात्मिक नेताले अन्तर्वार्तामा अमेरिकी राष्ट्रपति डोनल्ड ट्रम्पदेखि आफ्नो तिब्बत फर्कने सपना र शरणार्थीबारे बोलेका थिए।

यद्यपि, उनले आफ्नो उत्तराधिकारी महिला हुनसक्ने विषयमा दिएको टिप्पणीप्रति धेरैले अनौठो माने।

 बीबीसीसँगको अन्तर्वार्ताको क्रममा उनले हाँस्दै भनेका थिए, "यदि महिला दलाई लामा आइन् भने उनी अझै आकर्षक हुनु पर्नेछ।"

उक्त अभिव्यक्तिले कुनै किसिमको अपमान भएको भए त्यसका लागि माफी मागिएको छ र त्यसलाई "बुझ्न नसकिएको ठट्टा" भनिएको छ।

उक्त विज्ञप्तिमा भनिएको छ, "दलाई लामालाई आफ्नो यात्राका क्रममा भौतिकवादी संसारबीचको अन्तर्विरोध र यसका जटिलता अनि तिब्बती बौद्ध परम्पराको केन्द्रमा रहेको पुनर्जन्मबारे अन्तर्वस्तुबारे राम्रो ज्ञान छ।"

"यद्यपि, कहिलेकाहीँ सोच्दै नसोची केही टिप्पणीहरू निस्कन्छन् जुन एकथरीको सांस्कृतिक परिप्रेक्ष्यमा अचम्म लाग्दो हुन्छ, त्यसको ठट्टाको प्रसङ्ग अनुवादका क्रममा अर्कै हुनजान्छ। आफ्ना टिप्पणीले कसैको अपमान भएको भए उनी त्यसमा पश्चाताप गर्छन्।"

दलाई लामा: ट्रम्पको नैतिकता छैन

'गलत व्याख्या'

आफ्नो जीवनभर दलाई लामाले महिलालाई बस्तुकरण गरिएको विपक्षमा बोल्दै आएको र लैङ्गिक समानतालाई समर्थन गरेको उक्त विज्ञप्तिमा उल्लेख छ।

उक्त विज्ञप्तिमा उनले युरोपेली संघ अन्तर्गतका देशमा रहेका शरणार्थी घर फर्किनुपर्ने भन्ने टिप्पणीलाई पनि गलत तरिकाले व्याख्या गरिएको हुनसक्ने उल्लेख छ।

"उनले देश छोड्ने धेरैले फेरि देश फर्कन नचाहने वा नसक्ने विषयको पक्कै पनि तारिफ गरे," विज्ञप्तिमा भनिएको छ।

यद्यपि ट्रम्पसँग नैतिकता कम छ भन्नेबारे दिएको टिप्पणी प्रति भने उनले  माफी मागेका छैनन्।


शीर्षक: दलाई लामा: ८३ वर्षीय तिब्बती धर्मगुरु भारतमा अस्पताल भर्ना\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

उनलाई छातीमा सङ्क्रमण भएको तर उनको स्थिति स्थिर रहेको बताइएको छ। उनी ८३ वर्षका भए।

उनका सहयोगी तेन्जिन ताक्लाका अनुसार दलाई लामालाई केही अप्ठ्यारो महसुस भएपछि विमानमार्फत् हिमाचल राज्यको धर्मशालाबाट दिल्ली लगिएको थियो।

चिनियाँ शासनविरुद्ध भएको विद्रोह असफल भएपछि ६० वर्षअघि उनी भागेर भारत पुगेका थिए।

उनले नोबेल शान्ति पुरस्कार पनि पाएका छन्। उनले प्रवचन दिएर विश्वभरि ख्याति पनि कमाएका छन्।

तत्कालीन भारतीय प्रधानमन्त्री जवाहरलाल नेहरू

"चिकित्सकहरूले उहाँको छातीमा सङ्क्रमण भएको पत्ता लगाएका छन् र त्यसकै उपचार हुँदैछ," ताक्लाले समाचारसंस्था रोएटर्सलाई बताए।

उनका अनुसार दलाई लामाको दुई-तीन दिन उपचार हुनेछ।

चीनले सन् १९५० मा तिब्बतलाई आफ्नो नियन्त्रणमा लिएको थियो।उसले दलाई लामालाई पृथक्तावादी नेता मान्छ।

तिब्बती बौद्धमतमा दलाई लामा पुनर्जन्म लिएका अवतार हुन्।

दलाई लामाको उत्तराधिकारी को हुने भन्ने विषय अनिश्चित तथा विवादास्पद मानिन्छ।

चीनले आफूसँग दलाई लामाको उत्तराधिकारी छान्ने अधिकार भएको दाबी गर्ने गरेको छ।

तर गत महिना मात्रै दलाई लामाले चीनद्वारा छानिने व्यक्ति तिब्बतीहरूलाई मान्य नहुने आफ्नो पुरानो अडान दोहोर्‍याएका थिए।

तिब्बती शरणार्थीको चिन्ता

हजारौँ तिब्बतीहरू भारतमा निर्वासनमा बस्दै आएका छन्। केही तिब्बती शरणार्थीहरू नेपालमा पनि छन्।


शीर्षक: दलित लाईभ्स म्याटर नेपाल: जातीय विभेदविरुद्ध भित्तेचित्र\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

सो घटनापश्चात् केही युवाहरूले कालो डट १०१ भन्ने कला समूहसँग मिलेर ‘दलित लाईभ्स म्याटर नेपाल’ मार्फत जातीय विभेदबारे जनचेतना जगाइरहेका छन्।

अहिले जातीय विभेदविरुद्ध काठमाण्डूका भित्ताहरूमा सन्देशमूलक चित्रहरू बनाइरहेका छन्।

हेर्नुस् सृजना श्रेष्ठले बनाएको एक भिडिओ।

अनि यो पनि:


शीर्षक: दलितको प्रश्नः हामीले बनाउने मन्दिरको त्रिशूल शुद्ध तर हामी कसरी अछुत\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

पटक पटक कानुन बन्दा पनि भेदभाव हट्न नसकेको यथार्थबीच अभियानकर्मी अशोक दर्नाल‚ होमराज आचार्य र रीता परियार पश्चिमदेखि पूर्वको पैदल यात्रामा निस्केका हुन्।

नेपाल पदयात्रा २०१९ मा सहभागी उनीहरूले २० मार्चमा पश्चिम नेपालको अत्तरिया नगरपालिकाको ६ नम्बर वडाको दलित बस्ती कोलीकटानमा स्थानीयवासीका व्यथा र तीतो अनुभव सुनेका थिए।

जङ्गबहादुर बिकका मनमा गुम्सिएको भावना एकाएक चोकमा जम्मा भएका मानिसहरूका अगाडि विस्फोट भयो।

कथा व्यथा

हाल ६८ वर्ष पुगेका उनले भने, "म लोहार हुँ। मैले बनाएको त्रिशूल मन्दिरमा राखेपछि शुद्ध हुने, म चाहिँ अशुद्ध। त्यो कसरी मिल्छ? म अशुद्ध भए मैले छोएको कुरा पनि अशुद्ध हुनुपर्ने हो।"

उनले राजाको प्रत्यक्ष शासनकाल भएको पञ्चायतकालमा आफूले भोगेको अनौठो कथा पनि सुनाए।

"गर्मी याममा लालपुर गाउँमा हिँडिरहँदा असाध्यै तिर्खा लाग्यो। एकजनाको आँगनमा रहेको नल चलाएर पानी पिएँ।

"पानी पिएर हिँड्दै गर्दा घर मालिक आएर 'जात के हो' भनेर सोधे।  मैले जवाफ दिएँ: "म पुरुष हुँ। जात त दुईवटा छन्।"

"घर मालिकले थर सोधे। मैले 'लुहार' भनिदिएँ। उनले ममाथि हातपात गर्न थाले। मैले उनलाई नयाँ नल किनिदिन्छु भनेर नलै उखेलेर लडियामा राखेर हिँडेँ।"

"धनगढी पुगेर अञ्चलाधीश लक्षबहादुर गुरुङको निवासमा पुगेर मैले सबै कुरा भनेँ। अञ्चलाधीशले त्यो 'बाहुन'लाई नयाँ नल अञ्चलाधीश कार्यालयबाट लिन भन्नू भनेर भने। मैले भनिदिएँ।"

"दोस्रो दिन ती बाहुन अञ्चलाधीश कार्यालय पुगेछन्। अञ्चलाधीशले बेस्सरी हप्काएका थिए रे।"

"अहिले पञ्चायतकाल हटेको ३० वर्ष पुगिसक्यो। अझ पनि स्थिति उस्तै छ। हामीलाई दलित भनेर हेपिन्छ। हामीले छोएको कुरा उच्च जातिका भनाउँदालाई चल्दैन।"

बाटुली र मनसरा कोलीका कथा

छुवाछुत अझै यथावत रहेको बताउने बिक मात्रै थिएनन्।

जातीय आधारमा छुवाछुत गर्न नपाइने कानुन बनेको दशकौँ बित्दा पनि गाउँ एवम् सहर जताततै दलित समुदायले विभेद भोग्दै आएको उनीहरूले बताए।

नयाँ पुस्ताका कैयौँ भेदभावप्रति सचेत हुँदै गएको देखिए पनि पुरानो पुस्ता छुवाछुतप्रति कट्टर नै देखिन्छ। यसका कारण कठोर सजाय भोग्ने अरू पनि थिए।

बाटुलीदेवी कोलीले भनिन्, "मेरा श्रीमान्‌को एउटा औँला नै उनीहरूले काटिदिए। फेरि उनीहरूले नै प्रहरी ल्याउने धम्की दिएर हामीलाई चुप लगाए।"

"अहिले हाम्रा केटाकेटी गैरदलितको आँगनमा समेत जान पाउँदैनन्। गए भने घरै छोइदियो भनेर पिट्न...


शीर्षक: दश वर्ष अगाडि लुकाइएको १० लाख डलरको खजाना फेला पर्यो\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

प्राचीन वस्तुहरू सङ्कलन गर्ने फरेस्ट फेनले एक दशकभन्दा अगाडि सो पीतलले बनेको कन्तुर लुकाएर भेट्टाउन सक्नेका लागि छाडिदिएका थिए।

उनको आह्वानपश्चात् हजारौँ मानिसहरूले सो कन्तुर खोजेको, केहीले जागिर नै छोडेर बचत पैसा खर्च गरि गरि खोजीमा लागेको र चार जनाले खोजको क्रममा ज्यान समेत गुमाएका थिए।

अहिले फेनले पूर्वका एक व्यक्तिले सो खजाना भेटेको बताएका छन्।

खजाना कसले भेट्टायो?

"त्यो रकी माउन्टेन्सको जङ्गली क्षेत्रमा ताराहरूमुनि रहेको थियो र मैले १० वर्षभन्दा अगाडि लुकाएको स्थानबाट नहटेको अवस्थामा थियो," अमेरिकाको न्यू मेक्सिकोका ८९ वर्षीय अर्बपति फेनले एक विज्ञप्तिमा भनेका छन्।

उनले आफूलाई खजाना पत्ता लगाउने मानिसको परिचय थाहा नभएको तर उसले सन् २०१० मा प्रकाशित आफ्नो आत्मकथामा रहेको २४ हरफको कविताको आधारमा खजाना रहेको स्थान ठ्याक्कै पत्ता लगाएको बताएका छन्।

फेनले स्थानीय पत्रिका सान्ता फे न्यू मेक्सिकानलाई सो व्यक्तिले आफ्नो नाम सार्वजनिक गर्न नचाहेको तर तस्बिर पठाएर खजाना फेला पारेको पुष्टि गरेको बताए।

फेनले नौ किलोको कन्तुरमा दुर्लभ सुनका सिक्का, पुरातन् गरगहना र ऐतिहासिक सुनौला ऐनाजस्ता वस्तुहरू राखेको बताएका छन्।

खजाना फेला परेको सुन्दा कस्तो लाग्यो भन्ने प्रश्नको जबाफमा फेनले पत्रिकालाई भने: "मलाई थाहा छैन। मलाई आधा राम्रो लागेको छ र आधा अलि नरमाइलो लागेको छ किनभने अब त्यो खजानाको खोज सकियो।"

नामिबियामा दिनभरि चिकित्सक, राति गायक


शीर्षक: दशरथ रङ्गशालाबाट यसरी हुँदैछ नेपाल भ्रमण वर्षको शुभारम्भ\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

भ्रमण वर्षका सञ्चार संयोजक पिताम्बर सिग्देलका अनुसार राष्ट्रपति विद्यादेवी भण्डारीले उक्त योजनाको दशरथ रङ्गशालामा दिउँसो ४ बजे उद्घाटन गर्नेछिन्।

सङ्घीय सरकारका साथै प्रदेश सरकारहरूले पनि विभिन्न स्थानमा भ्रमण वर्षको उद्घाटन गर्दैछन्।

सन् २०२० भित्र २० लाख पर्यटक भित्र्याउने उद्देश्यका साथ सरकारले भ्रमण वर्ष मनाउने घोषणा गरेको थियो।

यस्तो छ कार्यक्रम

सञ्चार संयोजक सिग्देलका अनुसार पर्यटन व्यवसायसँग सम्बन्धित र अन्य सामाजिक सङ्घसंस्थाहरू झाँकीसहित त्रिपुरेश्वरस्थित दशरथ रङ्गशाला पुग्नेछन्।

जनकपुर, लुम्बिनी लगायत देशका प्रमुख धार्मिक स्थलहरूबाट ल्याइएका दीपको प्रज्वलन गरी राष्ट्रपति भण्डारीले भ्रमण वर्षको औपचारिक उद्घाटन गर्नेछिन्।

कार्यक्रममा नेपाली सेनाका चारवटा हेलिकप्टरबाट राष्ट्रिय झण्डा र नेपाल भ्रमण वर्षको झण्डा फहराइनेछ।

संस्कृति, पर्यटन तथा नागरिक उड्डयनमन्त्री योगेश भट्टराईले स्वागत मन्तव्य राख्नेछन्।

कार्यक्रममा सहभागिता जनाउने भारत र चीनसहित पाँच देशका पर्यटनमन्त्रीमध्ये पनि केहीले मन्तव्य राख्ने सञ्चार संयोजक सिग्देलले बताए।

नेपाली सेना, सशस्त्र प्रहरी र नेपाल प्रहरीका फरकफरक समूहले विभिन्न भेषभुषा र संस्कृति झल्कने झाँकी तथा नृत्य प्रस्तुत गर्नेछन्।

साङ्गीतिक समूह कुटुम्बले परम्परागत वाद्यवादन यन्त्रको प्रयोग गरी एक घण्टा जति प्रस्तुति दिनेछ।

त्यस क्रममा नेपाली सेना र नेपाल प्रहरीका जवानले मार्च पास गर्ने कार्यक्रम रहेको सञ्चार संयोजक सिग्देलले जनाए।

उनका अनुसार हालै सम्पन्न तेह्रौँ दक्षिण एशियाली खेलकुद समारोहमा जस्तै आतिसबाजी र लेजर शो पनि गरिनेछ।

नेपाल भ्रमण वर्षको आधिकारिक गीत पनि सोही समारोहमा सार्वजनिक गरिनेछ। महेश खड्काले रचेको गीत प्रतिस्पर्धाबाट चयन गरिएको छ।

यसअघि सन् २०११ मा १० लाख विदेशी पर्यटक भित्र्याउने भन्दै घोषणा गरिएको भ्रमण वर्षमा आठ लाख पर्यटकले नेपालको भ्रमण गरेका थिए।

पर्यटनलाई नेपालले विदेशी मुद्राको एक प्रमुख स्रोतका रूपमा पनि लिँदै आएको छ।

सन् २०१० मा नेपाल आउने पर्यटकको सङ्ख्या छ लाखको हाराहारीमा थियो, जुन सङ्ख्या २०१९ सम्म पुग्दा १२ लाखमा उक्लिएको छ।

त्यो सङ्ख्यालाई अझै बढाउने उद्देश्य राखेको वर्तमान सरकारले सन् २०२० लाई नेपाल भ्रमण वर्षकै रूपमा घोषणा गरेको थियो।

त्यसको उद्देश्यबारे संस्कृति, पर्यटन तथा नागरिक उड्डयन मन्त्रालयका सचिव...


शीर्षक: दशैँ: 'चङ्गालाई आकाश छ, जमिन छैन'\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

बढ्दो तथा अव्यवस्थित शहरीकरण र खुल्ला ठाउँको अभावका कारण चङ्गा उडाउने प्रचलनमा कमी आएको एकजना चङ्गावाज निर्मलमान तुलाधरको भनाइ छ।

राष्ट्रिय तथा अन्तर्राष्ट्रिय स्तरका चङ्गा उडाउने  प्रतिस्पर्धामा नेपालको प्रतिनिधित्व  गरेका उनले चङ्गाको परम्परा जोगाउन प्रविधिको प्रयोग गर्न समेत पछि पर्न नहुने सुझाएका छन्।

नेपाली युवा पुस्ताको इन्टर्नेट, भिडिओ गेम र स्मार्टफोनप्रतिको बढ्दो मोहले गर्दा चङ्गा उडाउने परम्परा लोप हुँदै गएको कतिपयको बुझाइ छ।

तर चङ्गा व्यापारीले भने चङ्गाको बिक्रीमा भने कमी नआएको बताएका छन्।

हेर्नुहोस् कमल परियारले बनाएको यो भिडिओ।

अनि यो पनि


शीर्षक: दशैँ: टीकाको अर्को आकर्षण रहेको आशीर्वाद दिँदा भनिने श्लोकका विशेषता यस्ता छन्\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

आयु, आरोग्य, ऐश्वर्य र ज्ञान आदि लौकिक जीवनमा अत्यावश्यक विषयलाई आशीर्वादले समेट्छ। त्यसका लागि विभिन्न देवीदेवता तथा पौराणिक पात्रहरूको जस्तै गुण होओस् भन्ने कामना गरिन्छ।

परापूर्वकालदेखि धार्मिक कार्यमा देवभाषा पनि भनिने संस्कृत भाषाको प्रयोग भएकाले दशैँमा आशीर्वाद दिँदा पनि त्यसैले निरन्तरता पाएको विद्वान्‌हरूको धारणा रहेको छ।

महिला र पुरुषलाई भिन्नभिन्न श्लोक प्रयोग गर्ने गरिएको छ। केही आशीर्वचनहरू दुवैलाई दिइन्छ।

स्रोत अस्पष्ट

आयुर् द्रोणसुते श्रियो दशरथे शत्रुक्षयो राघवे

ऐश्वर्यं नहुषे गतिश्च पवने मानश्च दुर्योधने।

शौर्यं शान्तनवे बलं हलधरे सत्यञ्च कुन्तीसुते

विज्ञानं विदुरे भवन्तु भवतां कीर्तिश्च नारायणे।।

दशैँमा मात्र प्रयोग भएको सुनिने यो श्लोकको स्रोत के हो स्पष्ट छैन।

नेपाल प्रज्ञा प्रतिष्ठानको सामाजिक शास्त्र विभागका प्रमुख तथा इतिहासकार प्राध्यापक दिनेशराज पन्तका अनुसार यो श्लोक विशेष गरेर पुरुषलाई टीका लगाइदिँदा प्रयोग हुन्छ।

"यो हाम्रो प्राचीन परम्परादेखि नै चलेर आएको श्लोक हो," उनी भन्छन्।

समान संस्कृति भएको भारतमा अलि भिन्न रूपमा नवरात्रि र विजयादशमी मनाइन्छ। तर नेपालको जस्तो टीका लगाउने चलन त्यहाँ छैन। झन् यो श्लोक त त्यहाँ खासै प्रचलनमा भएको देखिँदैन।

नेपालमा प्रचलित भएको र कुनै शास्त्र वा काव्यकृतिमा नभेटिएकाले केही विद्वान्‌हरू यसमा प्रयुक्त पौराणिक पात्रको चयनका आधारमा यो श्लोक कुनै कविले राजपुत्र वा अन्य विशिष्ट व्यक्तिलाई आशीर्वाद दिन नेपालमै रचेको अनुमान गरेका छन्।

तर पन्त सबै प्राचीन कृतिको अध्ययन तथा अनुगमन गरिनसकी यसै हो भनेर निष्कर्ष निकाल्न नसकिने धारणा राख्छन्।

"यी पात्रहरू अखिल भारतवर्षमै मिल्ने पात्र छन्। भारतमा ६०० वर्षको मुसलमान शासन र २०० वर्षको अङ्ग्रेज शासनले पुराना कुराहरू धेरै गए। यो नेपाल खाल्डो र नेपालका पहाडी भागहरूमा यसको वैशिष्ट्य के भने पहिला अखिल भारतवर्षमा  चलेका तर विभिन्न कारणले त्यहाँ लुप्त भएका कुराहरूको पनि यहाँ रक्षा गर्ने पद्धति बसेको छ।"

माथि उल्लिखित श्लोकको पाठान्तर पनि छ। कसैले 'शन्तनुका छोरा भीष्मको जस्तो शौर्य' को साटो 'दानं सूर्यसुते' अर्थात् 'सूर्यका छोरा कर्णको जस्तो दानशीलता' होओस् भन्ने भावको आशीर्वाद पनि दिन्छन्। भाषा र छन्दमा निपुण व्यक्तिले श्लोकमा सामान्य परिवर्तन गरेकाले पाठान्तर भएको हुन सक्ने उनको भनाइ छ।

विभेद हो कि...


शीर्षक: दशैँ: वृद्धाश्रममा न्यास्रिन्छन् वृद्धवृद्धा\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

आफन्तकोमा जाने ठाउँ नभएपछि कतिपय वृद्धवृद्धा वृद्धाश्रममा नै दशैँ मनाउँछन्।

तर चितवनको देवघाट वृद्धाश्रममा रहेका केही वृद्धवृद्धाहरूले वृद्धाश्रममा नै दशैँ मनाउने गरेका छन्।

कौवालाई बेल पाक्यो हर्ष न विस्मात् भने जस्तै वृद्धाश्रममा रहेका वृद्धवृद्धाहरूको निम्ति वर्ष दिनको चाड खल्लो हुने गरेको छ।

आफन्तकोमा जाने ठाउँ नभएपछि वृद्धाश्रममा नै दशैँ मनाउने गरेकी मकवानपुरकी तुलसादेवी पराजुलीले भनिन् "यहाँ दशैँ मनाउन नानीले जमरा लाउनुहुन्छ। अनि सबैजना मिलेर टिका लगाउने गर्छौँ त्यहीँ हलमा बसेर।"

कस्तो हुँदै छ त कैदीबन्दीको दशैँ?

सम्झना

देवघाटको चितवनतर्फ दुईवटा र तनहुँतर्फ एउटा गरी तीनवटा वृद्धाश्रम सञ्चालित छन्।

ती वृद्धाश्रममा करिब १ सय वृद्धवृद्धाहरू रहेका छन्।

चाडबाडको बेलामा आफन्त, माइत र आमाबुवाको याद आउने गरेको नवलपुरकी दुर्गा लामिछानेले बताइन्।

घरमा मनाएका विगतका दशैँहरू सम्झँदै वृद्धाश्रममा न्यास्रिन्छन् कतिपय वृद्धवृद्धाहरू।

उक्त वृद्धाश्रममा बाल विधवादेखि छोराछोरी नभएका वृद्धवृद्धाहरू रहेका छन्।

विगतको दशैँ

उक्त वृद्धाश्रममा रहेका लमजुङका श्यामबहादुर थापाले विगतको दशैँ सम्झँदै भने "घरमा माछामासु, तरकारी खाइन्थ्यो। अब तीर्थको खाना खान थालियो। ती सबै छाडियो।"

वृद्धाश्रममा रहेका वृद्धवृद्धाहरूलाई दशैँको बेला वृद्धाश्रमले नै दशैँ मनाउने व्यवस्था मिलाउने गरेको रोटरी करुणालय देवघाटका व्यवस्थापक दिल्लीप्रसाद ढुंगानाले बताए।

उनले भने "जसको कोही छैनन् उनीहरूका लागि हामी यहीँ जमरा लाएर दशैँ मनाउने व्यवस्था गर्छौँ। तर दशैँको माहोलमा त्यति चहलपहल भने हुन्न।"

वर्ष दिनको चाडबाडमा आफन्तसँगको विछोडले वृद्धवृद्धाहरूले न्यास्रो मान्ने गरेको उनले बताए।


शीर्षक: दशैँका बेला विदेश घुम्न जाने नेपालीको सङ्ख्या 'बढ्दै'\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

थाइल्यान्डमा पर्यटकहरूको भिड

आकर्षक टुर प्याकेज र यात्रा गर्नका लागि सहज बन्दै गएको परिस्थितिका कारण फस्टाएको भनिएको बाह्य पर्यटनलाई दशैँ र तिहारजस्ता चाडबाडले टेवा पुर्‍याएको जानकारहरू बताउँछन्।

अरू बेलाभन्दा लामो छुट्टी हुने तथा चाडबाड मनाउने शैलीमा आएको परिवर्तनका कारण नेपालीहरू दशैँ, तिहार पारेर विदेश घुम्न जाने चलन बढ्दै गएको उनीहरू सुनाउँछन्।

पहिलो पटक जाने यात्रुहरूको रोजाइमा थाइल्यान्ड, मलेसिया, सिङ्गापुर, दुबईजस्ता मुलुक पर्ने व्यावसायीहरूको अनुभव छ।

दोस्रो पटक जानेहरूले चीन लगायतका मुलुक छान्ने र त्यसपछि भने युरोप र अमेरिका रोजाइमा पर्ने उनीहरूले अनुभव सुनाए।

कारण

इन्टरनेटको बढ्दो पहुँचका कारण नजिकिँदै गएको बाह्य संसारका साथै विदेश जान सहज र सुलभ हुँदै गएको अवस्थाका कारण नेपालीहरू विभिन्न गन्तव्य जाने क्रम बढ्न थालेको नेपाल एशोसियसन अफ टुर एन्ड ट्राभल एजेन्टका (नाटा) अधिकारीहरू बताउँछन्।

सामान्य अवस्थाको तुलनामा दशैँ र तिहारका बेला विदेश यात्रा गर्नेको सङ्ख्या करिब २० देखि २५ प्रतिशतले बढ्ने र यो वर्ष पनि त्यही अवस्था रहेको नाटाका वरिष्ठ उपाध्यक्ष अच्युत शर्मा गुरागाईले बीबीसी न्यूज नेपालीलाई बताए।

सिङ्गापुर

त्यसो त घुमघाम गर्नु पर्छ भन्नेबारे बढ्दो जनचेतनाका साथै सुलभ हुँदै गएको विदेश भ्रमण नेपालीहरूको बढ्दो सङ्ख्याको प्रमुख कारण रहेको उनी बताउँछन्।

"कतिपयको त रहर राहदानीमा भिसा लगाउने हुन्छ जसकारण उनीहरू घुम्नका लागि विदेश जाने गर्छन्," उनले बीबीसीसँग भने। "अर्को कुरा बढ्दो प्रतिस्पर्धा गर्दा हवाई भाडासहित टुरको दर पनि सर्वसाधारणको पहुँच हुने गरी तय हुँदै गएको छ।"

सङ्ख्या

ठ्याक्कै तथ्याङ्क नभए पनि बर्सेनि थाइल्यान्डमा मात्रै वार्षिक करिब ४० हजार सर्वसाधारण घुमघाम गर्नका लागि जाने गरेको व्यावसायीहरू बताउँछन्।

सङ्गठित रूपमा वा टुर अपरेटरसँग समन्वय नगरिनै विदेश जानेहरूको सङ्ख्या पनि बढ्दो क्रममा रहेको हुँदा विदेश जानेको सङ्ख्या अझ बढी हुन सक्ने गुरागाईले जानकारी दिए।

त्यसबाहेक विभिन्न व्यावसायिक घराना तथा निजी क्षेत्रका रोजगारदाताहरूले समेत आफ्ना कर्मचारी एवम् ग्राहकहरूलाई विदेश घुमाउन लाने चलन बढ्दै गएको व्यावसायीहरू बताँउछन्।

दुबई

समस्या

नेपालीहरूको विदेश जाने सङ्ख्या बढ्दै जानुका कारण अर्थतन्त्रमा नकारात्मक असर परेको केन्द्रीय ब्याङ्कले बताउँदै आएको छ।

नेपालीहरूले भारी...


शीर्षक: दशैं बिदापछि फर्कने यात्रु चर्को भाडाको मारमा\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

गाडी सीमित हुने र समयमै फर्किनुपर्ने हुनाले बस व्यवसायीहरुलाई बढी भाडा तिर्न आफूहरु बाध्य भएको उनीहरुले बताएका छन्।

तर बस ब्यवसायीले भने बढी भाडा नउठाएको दाबी गर्दै यदि त्यस्तो भेटिए त्यस्ता बसको यात्रु बोक्ने नियमित तालिका क्यु नै रद्ध गर्ने बताएका छन्।

नेपाल प्रहरीले भने देशभरको सार्वजनिक यातायातमा कडाइका साथ जाँच गरिएको र हालसम्म ५० भन्दा बढी बसलाई कारबाही गरिएको जनाएको छ।

बाध्यता

काठमाण्डूट दशैं मनाउन गोरखाको बारपाक जाँदा सन्दिप श्रेष्ठले ४ सय ८० रुपैंया बस भाडा तिरेका थिए।

तर फर्किंदा उनले झन्डै दोब्बर भाडा तिर्नुपर्यो।

सोमबार काठमान्डू ओर्लेका उनले बीबीसीसंग भने, "लगभग दोब्बर नै तिर्नुपर्यो । गाडी त छ तर पनि काठमाण्डू आउने प्रायले ८ सय रुपैंया नै तिरेका छन्। सबै गाडी भरिभराउ छ । आउनै पर्यो। तिर्नै पर्यो भने जति । एकजना मात्र बोलेर भएन।  "

सन्दिप जस्तै काठमाण्डू लगायत गाँउबाट शहर फर्किने प्राय: यात्रु नियमित भन्दा चर्को भाडा तिर्न बाध्य भएको बताउँछन्।

घर फर्किने चटारो हुने भएकोले भनेजति भाडा तिर्नुपरेको उनीहरुको गुनासो छ।

दशैं जस्तो ठूला चाडका बेला सधै नै हुने यस्तो समस्या रोक्न भन्दै प्रहरीले देशभरि नै यात्रु सहायता कक्ष सञ्चालन गरेको थियो।

प्रहरीले बढी भाडा असुल्ने, बढी दरमा टिकट बेच्ने बिचौलिया र रुट इजाजत विना यात्रु बोक्नेलाई कारबाही गरिएको बताएको छ।

कारबाही

नेपाल प्रहरीका प्रवक्ता मनोज नेउपानेले भने, "बढी भाडा लिने लामो दूरीको सवारी चालक ५३, बढी दरमा टिकट बेच्ने बिचौलिया ३४ जना र रुट इजाजत विना चलाउने २१ गाडी माथि कारबाही गरिएको छ।"

उनका अनुसार विगतका दाँजोमा यो वर्ष यात्रुहरु ठगिने प्रतिशत भने कम छ।

तर बस ब्यवसायीहरुले भने सम्वन्धित स्थानको बाटोको स्थिति हेरेर स्थानीय अधिकारीहरुको रोहबरमा भाडा तय गरिएको र त्यो भन्दा बढी मूल्य नलिएको दाबी गर्छन्।

नेपाल बस ब्यवसायी राष्ट्रिय महासंघका अध्यक्ष डोलनाथ खनाल भन्छन्, "टिकट काटेर बढी भाडा लिने कुरा हुंदैन। कसैले मिलेर रिजर्भ गरेर एक दुई हजार रुपैंया बढी दिनका लागि सहमति हुन्छ भने त्यो पाइन्छ। किनभने त्यहाँ अर्को यात्रु चढाउन पाइन्न।"

यात्रुहरुले मद्दत गरे कारबाही प्रक्रिया अगाडि बढाउन अझ सहयोग पुग्ने प्रहरीको भनाइ छ।

बढी मूल्य असुल गरेको पाए त्यस्ता बसधनीको 'क्यु' नै रद्ध गर्न सक्ने बस ब्यवसायी महासंघ बताउँछ।

तर पनि...


शीर्षक: दशैं यात्राको कष्ट: टिकट भएपनि बस पाइएन\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

अहिले दैनिक एक लाख वढी यात्रुहरु उपत्यका बाहिर जाने गरेको बताइएको छ।

कतिपयले महंगो भाडा तिरेर भएपनि गन्तव्यमा पुग्न बाध्य भएको बताएका छन्।

दशैंको अष्टमीसम्ममा राजधानी बाहिर जानेहरुको चाप दैनिक एकलाखभन्दा बढी हुने गरेको बताइन्छ।

चिन्ता

श्रीमती र एकजना काखे बालक बोकेर लगातार दोस्रो दिन नयाँ बसपार्क पुगेका धरानका सागर प्रधान, अग्रिम बुकिङ गरेर पनि बस पाउन नसक्दा चिन्तित देखिए।

उनले भने, "टिकट त मैले पहिले नै काटेको थियो। हिजो जानुपर्ने थियो। तर बस सञ्चालकले बस आएन सरी भनेपछि फेरी घर फर्किनु पर्यो। आज पनि निश्चित छैन। उनीहरुले फोन नै उठाइ रहेका छैनन्। गाह्रो हुने भयो।"

नयाँ बसपार्क लगायत सुन्धारा, बल्खु, कोटेश्वर, गौशाला जस्ता, राजधानी बाहिरका लागि गाडी गुड्ने मुख्य स्थानहरुमा, टिकट किन्न आउने यात्रुहरुको निकै भीड देख्न सकिन्छ।

वाध्यता

त्यहाँ यात्रुहरुले महंगो भाडा तिर्नु परेको वा आधा बाटोको लागि पनि अन्तिम गन्तव्यसम्मको पैसा तिर्न बाध्य भएको बताउँछन्।

एक यात्रु दानबहादुर परियार आधा बाटोको मात्र टिकट पाएको बताउदै भने, "गाह्रो भयो नी। आफ्नै ठाँउमा जान टिकट पाएन। म गुल्मी सिमलटारी पुग्नुपर्ने, वुटवलसम्मको मात्र टिकट पाएको छ। त्यहाँ पुगेर के गर्ने हो थाहा छैन्।"

बसपार्कबाट सजिलै टिकट पाएको बताउनेहरु पनि केही भेटिए।

कतारबाट हिजो मात्र काठमाण्डू ओर्लेका सेतु नाथलाई रुकुम जाने टिकट पाउन गाह्रो नभएको सुनाउछन्।

विहानैदेखि टिकट किन्नेहरुको लाइन लागेको देखिन्छ।

उनले भने, "म हिजो कतारबाट आएको थिए। बसपार्कमा टिकट सजिलै पाइयो। विगतमा भन्दा अहिले सजिलो लाग्यो। १६ सय पर्ने टिकट अहिले १२ सयमा रुकुमको टिकट पाइयो।"

प्रयास

बसपार्कमा महंगोमा टिकट बिक्री हुन सक्ने सम्भावनालाई रोक्न भन्दै प्रहरीले अनुगमन कडा पारेको तथा यात्रुहरुको सुरक्षासम्बन्धी सन्देश माइकमार्फत प्रवाह गरेको देखिन्छ।

विगतमाभन्दा यसपालि यात्रुको लागि व्यवस्था सहज बनाउन प्रयास गरेको नयाँ बसपार्क प्रहरी पोष्टका प्रहरी सहायक निरीक्षक गणेश नेपाल बताउँछन्।

उनी भन्छन्, "कतिपय यात्रु ठिक समयमा नआउंदा नी समस्या वढेको देखियो। एउटै सिटका लागि दोहोरो टिकट काटेको पनि पाइयो। चोरीका घटनाहरु फाट्टफुट्ट भएका छन्। तर त्यो विगत वर्षको दाँजोमा निकै कम छ। स्थिति अहिले राम्रै छ।"

तर महंगो भाडा लिइएको, टिकट नै नपाइएको र पाइएपनि बस उपलब्ध नभएको गुनासो भने...


शीर्षक: दशैंमा बसको जिम्मा लिन सक्दैनौँ: व्यवसायी\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

लाखौं मानिसहरू चाडपर्वका बेला राजधानी बाहिर जाने भएकाले त्यसलाई सहज बनाउन अग्रिम टिकट बुकिङको व्यवस्था हुँदै आएको छ।

सरकारले यसै हप्ताबाट दशैंको अग्रिम टिकट बुकिङ शुरु गर्ने तयारी गरिरहँदा सरकारले निर्देशन दिए जस्तै कम्पनी अन्तर्गत नगएका झन्डै तीन सय यातायात संस्थाहरूले अधिकार विहीन अवस्थामा टिकटको जिम्मा लिन नसक्ने बताएका हुन्।

लाखौं मानिसहरू चाडपर्वका बेला राजधानी बाहिर जाने भएकाले त्यसलाई सहज बनाउन अग्रिम टिकट बुकिङको व्यवस्था विगतदेखि हुँदै आएको छ।

दशैं यात्राको कष्ट: टिकट भएपनि बस पाइएन

दशैं बिदापछि फर्कने यात्रु चर्को भाडाको मारमा

रोक्का

सरकारले आगामी मंसिरको अन्तिम हप्तासम्म सबै व्यवसायी समितिलाई कम्पनीमा रूपान्तरण हुन भनिए पनि अहिलेसम्म १०० भन्दा कम मात्र कम्पनीमा दर्ता भएका छन्।

यातायात व्यवसायीहरूको छाता संगठन नेपाल यातायात व्यवसायी महासंघ अन्तर्गत रहेका बाँकी झन्डै ३ सय समितिहरू आफ्नो खाता रोक्का रहेको अवस्थामा दशैंमा सञ्चालन हुने गाडीको जिम्मा लिन नसक्ने बताउँछन्।

महासंघका अध्यक्ष योगेन्द्र कर्माचार्यले भने, "विगतमा महासंघले बुकिङ गर्दै सबै समितिलाई परिपत्र गर्थ्यौ। समितिका पदाधिकारीहरूलाई राख्थ्यौँ। अनुगमन गर्थ्यौँ। गाडी नपुगे जसरी नै व्यवस्थापन गरिन्थ्यो। अहिले त्यो परिस्थिति छैन। खाता रोक्का छ।"

सरकारले गत चैत महिनाको अन्तिम साता यातायात क्षेत्रको सिन्डिकेट अन्त्य भएको घोषणा गर्दै सबै व्यवसायीहरूलाई कम्पनीमा रूपान्तरण हुन आगामी मंसिर महिनासम्मको समय दिएको थियो।

सरकारले सबै यातायात व्यवसायीहरूको खाता पनि त्यहि समयदेखि रोक्का राखेको छ।

तर आगामी बाटोबारेको अन्योल हटाउन उच्च स्तरीय आयोग गठन गर्ने सहमति गरिए पनि सरकारले अहिलेसम्म कुनै काम गर्न नसकेको आरोप व्यवसायीहरूको छ।

भाडा बृद्धि

सरकारले भने यो वर्ष गाडी भाडामा बृद्धि गर्नुपर्ने मागमा सकारात्मक हुने संकेत गर्दै सहमतिमा अगाडी बढ्ने जनाएको छ।

यातायात व्यवस्था विभागका प्रवक्ता गोकर्णप्रसाद उपाध्यायले यसै हप्ता हुने दुई पक्षीय छलफलबाट निष्कर्ष आउने बताउँदै भने, "एक चरणको अनौपचारिक छलफल भइसकेको छ। भाडामा समायोजन गरिदिनुपर्‍यो भन्ने उहाँहरूको एउटा माग छ। २०६९ सालदेखि भाडा बढेको रहेनछ। त्यसैले वैज्ञानिक रूपमा कसरी भाडा बढाउने भन्ने तयारी गरिरहेका छौँ। सम्भवत: यसै हप्ताबाट बुकिङ खुल्ला हुनेछ।"

नेपाल यातायात व्यवसायी राष्ट्रिय...


शीर्षक: दशैंमा व्यापार बढी तर अर्थतन्त्रमा असर कस्तो\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

दशैंमा बढ्ने उपभोगले अर्थतन्त्रलाई चलायमान बनाउने भएकाले यसलाई अर्थशास्त्रीहरु सकारात्मक रूपमा लिने गर्छन्।

यसरी नेपाली मुद्रा ब्याङ्किङ प्रणालीबाट सबैभन्दा धेरै असार मसान्तको छेउछाउमा बाहिरिन्छ भने दशैं त्यसपछिको दोस्रो अवसर रहेको अधिकारीहरुले बताएका छन्।

दशैंका बेला सर्वसाधरणले नै लत्ता कपडा, लगायत खरिद गर्दा बजारमा पैसा चलायमान हुन्छ। अघिपछिभन्दा ५० प्रतिशत बढि व्यापार दशैंकै बेला हुने गरेको व्यवसायीहरुले बताएका छन्।

मुद्रा

दशैंका बेला नयाँ नोटको माग पनि अत्याधिक हुनेगर्छ।

यो समयमा लत्ता कपडा, खाद्यान्नदेखि गरगहनाको पनि बिक्री हुने गरेको व्यवसायीहरु बताउँछन्।

यो वर्षको दशैंमा विभिन्न ब्याङ्क तथा वित्तिय संस्थाहरुले अर्बौं रुपियाँ केन्द्रीय ब्याङ्कबाट निकालेको राष्ट्र ब्याङ्क मुद्रा व्यवस्थापन विभागका प्रमुख लक्ष्मी प्रपन्न निरौलाले बताए।

उनले भने, "दशैंका बेलाभन्दा असार मसान्तामा अझ धेरै मुद्रा भुक्तानी भएको देखिन्छ। तर छोटो समयमा ठूलो रकम अर्थतन्त्रमा आउने बेला दशैं हो। असार मसान्त सरकारले सबैभन्दा धेरै बिकास बजेट खर्च गर्ने गरेको देखिन्छ भने दशैंका बेला सर्वसाधरणबाट माग हुनेगर्छ। यस वर्षको दशैंमा झण्डै ५० अर्ब रूपैयाँ व्याङ्क तथा वित्तय संस्थाहरुलाई भूक्तानी गरेका छौं।"

वस्तु

वर्षभरीमा सबैभन्दा धेरै व्यापार हुने मौसम दशैं रहेको व्यापारीहरू बताउँछन्। त्यसैले दशैंमा हुने व्यापारको तयारी महिनौं अघिदेखि गर्ने गरेको उनीहरूको भनाइ छ।

देशकै मुद्रा चलनचल्तीमा ल्याउन कति चुनौतीपूर्ण

दशैंमा कति गुणा बढी सामान बिक्रि हुन्छ?

नेपाल हिमालय सीमापार वाणिज्य संघका सचिव निरज राई भन्छन्, "कर्मचारीहरुले धेरै तलब थाप्छन् त्यसले गर्दा हाम्रो सबैभन्दा धेरै व्यवसाय दशैंका बेला हुनेगर्छ। अघिपछिको समयभन्दा दशैंको बेला ५० प्रतिशत व्यापार बढ्छ।"

दशैंमा बढ्ने उपभोगले अर्थतन्त्रलाई चलायमान बनाउने भएकाले यसलाई अर्थशास्त्रीहरु सकारात्मक रूपमा लिने गर्छन्।

चिन्ता

तर उपभोग हुने अधिकांश सामान आयातित हुनु चाहिँ चिन्ताको विषय भएको अर्थशास्त्री केशव आचार्य बताउँछन्, "हामीले गरेको खर्चको थोरैमात्र नेपालको अर्थतन्त्रभित्र बस्छ बाँकी चुहावट चाहिँ हामीले सामान आयात गर्ने देशहरुमै जान्छ। यो खराब हो। हामीले दशैंमा गरेको खर्चको ठूलो अंश हाम्रै अर्थतन्त्रमा रहने भएको भए त्यसले आर्थिक वृद्धिदर बढाउने, रोजगारी बढाउने सरकारको...


शीर्षक: दशैंसम्ममा मेलम्ची पूरा हुन कठिन\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

सुन्दरीजलस्थित प्रशोधन केन्द्रसम्म ल्याइपुर्याउन आवश्यक करिब २६ किलोमिटर लामो सुरुङ्ग मध्ये अब केवल २,५८८ मिटर मात्र खन्न बाँकी छ।

सरकारले उक्त समयसीमा हालसम्म कायमै राखे पनि त्यतिञ्जेलमा पूरै सुरुङ्ग खन्न सकिने सम्भावना कमै रहेको अधिकारीहरु नै स्वीकार्छन्।

तर सुरुङ्ग, पाइपलाइन तथा पानी प्रशोधनको काम ९० प्रतिशतभन्दा धेरै सकिएको उनीहरुको भनाइ छ।

हिसाब

सोमबार सम्मको आँकडा हेर्ने हो भने मेलम्ची खोलाको पानीलाई सुन्दरीजलस्थित प्रशोधन केन्द्रसम्म ल्याइपुर्याउन आवश्यक करिब २६ किलोमिटर लामो सुरुङ्ग मध्ये अब केवल २५८८ मिटर मात्र खन्न बाँकी छ।

तर त्यो खन्ने औसत गति २० मिटर प्रतिदिनको हाराहारीमा छ।

सो हिसाबले बाँकी सुरुङ्ग खन्न अझै १३० दिन लाग्छ।

त्यसोभए सरकारले काठमाण्डौंबासीको यसपालीको दशैं थप रौनक पार्ने भनी देखाएको आश पूरा होला त?

 खानेपानी तथा सरसफाई मन्त्रालयका सचिव भिमप्रसाद उपाध्यायका अनुसार कामलाई गति दिने प्रयास तीव्र बनाइएको छ।

उनले भने, "दशैंमा भनेको तर सुरुङ्गको खन्ने काम एकदम जटिल अवस्थामा पुगेको छ। धेरै विचार पुर्याएर खन्नुपर्ने स्थानहरु आइपरेका छन्। तर पनि बढीमा एकाध महिना ढिलो होला। हामी अझै यो खन्ने कामलाई तीव्रता दिने कोशिशमा छौं।"

नेपालमा पहिलोपटक यति लामो सुरुङ्ग खनेर खानेपानी आपूर्ति गर्न लागिएको उक्त परियोजनाको यो नै सबभन्दा खर्चिलो तथा समय लाग्ने खण्ड भएको बताइन्छ।

हालसम्म सुरुङ्गका निम्ति मात्रै २० अर्ब रुपियाँ खर्च भइसकेको र अझै दुई अर्ब लाग्ने सचिव उपाध्यायले बताए।

"बाइस अर्ब सुरुङ्गका निम्ति हो। अब सुरुङ्ग बनिसकेपछि भित्री संरचनामा केही अन्तिम कामहरु बाँकी हुन्छन्," उनले भने।

परीक्षण

मेलम्ची परियोजनाको अर्को खण्ड अन्तर्गत पानी प्रशोधन तथा जलाशयहरु अनि पाइपलाइन निर्माण हो।

तिनका निम्ति सुरुङ्गमा लागेको भन्दा दोब्बर खर्च भएको सचिवले बताएका छन्।

तिनको पनि काम लगभग सकिएको र अब साउनको अन्तिम सातातिर बाग्मतिको पानी प्रशोधन गरेर पाइपमा पठाई परीक्षण गर्न लागिएको बताइएको छ।

यो मेलम्ची परियोजनाबाट उपत्यकाका निम्ति दैनिक १७ करोड लिटर पानी आपूर्ति गरिने योजना छ।


शीर्षक: दाङकी दलित महिला पुजारी\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

तर प्रदेश नम्बर ५, दाङको घोराही उपमहानगरपालिका अन्तर्गत वडा नं १८ मसिनास्थित एक मन्दिरमा भने एक दलित महिला पुजारीको रूपमा रहेकी छन्।

३८ वर्षीय पार्वती विकले गएको करिब तीन वर्षदेखि पूजाआजा गर्दे आइरहेकी छन्।

त्यहाँ सबै जातजातिका मानिसहरू आस्थापूर्वक पूजाआजाका लागि जाने गरेका छन्।

बसुन्धरा गौतमको रिपोर्ट।


शीर्षक: दाता दरबार दरगाह: पाकिस्तानमा सूफी धार्मिक स्थलनजिकै 'आत्मघाती आक्रमण', नौ जनाको मृत्यु\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

पाकिस्तानको पन्जाब प्रान्तका प्रहरीका अनुसार प्रसिद्ध दाता सुफी दरगाहनजिकै प्रहरीको एउटा गाडीलाई तारो बनाएर सो आत्मघाती आक्रमण गरिएको थियो।

मृत्यु हुनेमा पाँच सुरक्षाकर्मी पनि भएको बताइएको छ।

पाकिस्तानी तालिबानबाट फुटेर बनेको हिजबुल अहरर समूहले आफूले सो विस्फोटन गराएको दाबी गरेको छ।

इस्लाम धर्मावलम्बीहरूको पवित्र रमजान महिना सुरु भएपछि यो साङ्घातिक आक्रमण भएको हो।

पाकिस्तानका प्रधानमन्त्री इमरान खानले आक्रमणको निन्दा गरेका छन्।

दाता दरबार दरगाह के हो?

पाकिस्तानको दोस्रो ठूलो सहर लाहोरमा अवस्थित दाता दरबार दरगाह दक्षिण एशियामा भएका पुराना दरगाहमध्ये एउटा हो।

त्यहाँ शिया र सुन्नी दुवै सम्प्रदायका मानिस तथा गैरमुस्लिमहरू पनि दर्शन गर्न जान्छन्।

यो दरगाहको निर्माण एघारौँ शताब्दीमा भएको हो।

सर्वप्रथम गजनवी राजा सुल्तान जकिरुद्दिन इब्राहिमले यसको निर्माण गराएका थिए। त्यसपछि धेरै चोटि यसको विस्तार भएको छ।

यहाँ सूफी सन्त अबुल हसन अली हज्वेरी अर्थात् दाता गन्ज बक्शको समाधि छ।

भारत विभाजन हुनुभन्दा पहिला सो दरगाहमा सयौँ वर्षदेखि हिन्दूहरू पनि जाने गरेका थिए।

सन् २०१० मा सो दरगाहमा भएका दुई आत्मघाती विस्फोटनमा दर्जनौँ मानिसहरूको ज्यान गएको थियो।

प्रहरी के भन्छ?

पाकिस्तानको पन्जाब प्रहरीका प्रमुख आरिफ नवाजका अनुसार यो प्रहरीप्रति लक्षित आत्मघाती आक्रमण थियो।

सञ्चारमाध्यमलाई उनले भने, "प्रहरीलाई तारो बनाएर  यो आक्रमण  गरिएको हो। उनी (आक्रमणकारी) जताबाट आएका थिए त्यता धेरै क्षति पनि हुन सक्थ्यो।"

इस्लाम धर्मअन्तर्गत भए पनि सूफी सम्प्रदाय अनुसरण गर्ने मानिसहरूलाई कट्टरपन्थी लडाकुहरूले आक्रमण गर्ने गरेका छन्।

कट्टरपन्थीहरू सूफी सम्प्रदायलाई इस्लामविरोधी मान्छन्।

तर आक्रमणकारीले प्रहरीको गाडी भएको ठाउँमा आएर विस्फोटन गराएको उनले बताए।

यो पनि पढ्नुहोस्

सबै निकायले प्रमाण जुटाउन थालेको उनले बताए।

पाकिस्तानमा आक्रमणको शृङ्खला

प्रहरीका अनुसार दरगाहमा खतरा थिएन। तर उसले रमदानको महिनामा त्यहाँ आउने दर्शनार्थीलाई सतर्क हुन भनेको छ।

सन् २०१४ मा तालिबानले पेशावरस्थित विद्यालयमा आक्रमण गर्दा १४१ जनाको मृत्यु भएको थियो।

त्यसपछि पाकिस्तानले अतिवादी लडाकु समूहविरुद्ध कारबाही सुरु गर्‍यो।

अहिले सुरक्षास्थितिमा सुधार आए पनि देशमा लडाकु समूहहरू सक्रिय छन्।

सन् २०१६ मा  लाहोरमा इस्टर पर्व मनाउन भेला भएका...


शीर्षक: दाता दरबार दरगाह: लाहोरस्थित सूफी धार्मिक स्थलबाहिर विस्फोटन, प्रहरीसहित आठ जनाको मृत्यु\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

मृत्यु हुनेमा पाँच जना प्रहरी रहेको बताइएको छ। अधिकारीहरूका अनुसार प्रहरी चढेको एउटा गाडीलाई लक्ष्य गरेर विस्फोटन गराइएको थियो।

प्रहरीले यो आत्मघाती आक्रमण भएको बताएको पाकिस्तानको समाचार संस्था एपीपीले जनाएको छ।

सो विस्फोटन प्रसिद्ध दाता दरबार सुफी दरगाहनजिकै भएको थियो।

अहिलेसम्म कुनै पनि समूहले सो घटनाको जिम्मेदारी लिएको छैन।

विस्फोटन भएको ठाउँमा ठूलो सङ्ख्या सुरक्षाकर्मीहरू परिचालित भएका छन्।

रेडियो पाकिस्तानका अनुसार प्रधानमन्त्री इमरान खानले सो विस्फोटनको निन्दा गर्दै घाइतेको राम्रो उपचारको प्रबन्ध गर्न सम्बन्धित अधिकारीहरूलाई निर्देशन दिएका छन्।

इस्लाम धर्मावलम्बीहरूको पवित्र रमजान महिना सुरु भएपछि यो साङ्घातिक आक्रमण भएको हो।

शिया र सुन्नी दुवै सम्प्रदायका मुसलमानहरू दाता दरबार दरगाहमा जाने गर्छन्। सो स्थलमा गैरमुस्लिमहरू पनि दर्शन गर्न जान्छन्।

सन् २०१० मा सो दरगाहमा भएका दुई आत्मघाती विस्फोटनमा दर्जनौँ मानिसहरूको ज्यान गएको थियो।

लाहोर पाकिस्तानको दोस्रो ठूलो सहर हो।

इस्लाम धर्मअन्तर्गत भए पनि सूफी सम्प्रदाय अनुसरण गर्ने मानिसहरूलाई कट्टरपन्थी लडाकुहरूले आक्रमण गर्ने गरेका छन्।

यो पनि पढ्नुहोस्

सन् २०१४ मा तालिबानले पेशावरस्थित विद्यालयमा आक्रमण गर्दा १४१ जनाको मृत्यु भएको थियो।

त्यसपछि पाकिस्तानले अतिवादी लडाकु समूहविरुद्ध कारबाही सुरु गर्‍यो।

अहिले सुरक्षास्थितिमा सुधार आए पनि देशमा लडाकु समूहरहरू सक्रिय छन्।

सन् २०१६ मा  लाहोरमा इस्टर पर्व मनाउन भेला भएका इसाईहरूलाई लक्षित एउटा विस्फोटनमा कम्तीमा ७२ जनाको मृत्यु भएको थियो।


शीर्षक: दादुरा: राष्ट्रसङ्घ भन्छ, 'सन् २०१९ मा सङ्क्रमण विश्वभरि तीन गुनाले बढ्यो'\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

संयुक्त राष्ट्रसङ्घको उक्त निकायका अनुसार प्रारम्भिक तथ्याङ्कले विश्वका सबै क्षेत्रमा दादुराको महामारी रहेको स्पष्ट सङ्केत गरेको छ।

अफ्रिकामा भने दादुराको सङ्क्रमण नाटकीय रूपमा बढेको पाइएको छ।

त्यहाँ दादुराको सङ्ख्या ७०० प्रतिशतले वृद्धि भएको छ।

विश्वव्यापी रूपमा १० बिरामीमध्ये एक जना मात्र स्वास्थ्य निकायको जानकारीमा पुग्ने भएकाले विश्व स्वास्थ्य सङ्गठनले वास्तविक सङ्ख्या निकै बढी हुन सक्ने बताएको छ।

के हो दादुरा?

दादुरा एउटा भाइरसका कारण लाग्ने रोग हो।

यो प्राय: बालबालिकामा लाग्छ।

दादुरा आउँदा छालामा रातो फोका देखिने र ज्वरो आउने हुन्छ।

तर कहिलेकाहीँ फोक्सो र मस्तिष्कमा सङ्क्रमण भएर जटिलता उत्पन्न गराइदिन सक्छ।

कहाँ फैलियो महामारी?

धेरै देशमा दादुराको प्रकोप देखिएको छ।

युक्रेन, माडागास्कर र भारत यो रोगबाट नराम्ररी प्रभावित छन्। त्यहाँ सरदर प्रति १० लाख मानिसमध्ये दशौँ हजार दादुराका बिरामी फेला परेका छन्।

माडागास्करमा मात्रै सेप्टेम्बर महिना यता आठ सय जनाले दादुराका कारण ज्यान गुमाएका छन्।

महामारीले ब्राजिल, पाकिस्तान र यमनलाई पनि प्रभावित तुल्याएको छ। ती देशमा पनि कैयौँको मृत्यु भएको र त्यसमा मुख्य रूपमा कम उमेरका बालबालिका छन्।

दादुराविरुद्धको खोप व्यापक रूपमा दिने गरिएका अमेरिका र थाईल्यान्डमा पनि बिरामीहरूको सङ्ख्या बढेको छ।

नेपालमा पनि सन् २०१७ देखि दादुराको सङ्क्रमण उल्लेख्य सङ्ख्याले बढेको बताइन्छ।

नेपालमा सन् २०१८ मा २५३ जनालाई दादुरा भएको पुष्टि भएको थियो।

तर यो वर्षका प्रथम तीन महिनामै ४२९ जनालाई दादुराको सङ्क्रमण भएको आशङ्का गरिएको थियो। तीमध्ये ३७२ मा  सो रोग लागेको पुष्टि भयो।

किन फैलियो दादुरा?

उचित रूपमा खोप दिँदा दादुरा पूर्ण रूपमा रोकथाम गर्न सकिन्छ।

तर खोप अभियानले सबैलाई समेट्न सकेको छैन।

राष्ट्रसङ्घ भन्छ, "रोकथामको पहिलो खुड्किलो विश्वव्यापी रूपमा ८५ प्रतिशतमा सीमित छ।"

महामारी रोकथामका लागि खोपले ९५ प्रतिशत जनसङ्ख्यालाई छुनुपर्छ।

सीएननमा प्रकाशित एउटा लेखमा विश्व स्वास्थ्य सङ्गठनका प्रमुखहरू हेन्रियन्टा फोर र टेड्रोस एड्हेनम गेब्र्याइससले विश्व "दादुरा सङ्कटको बीचमा" छ।

यो रोग फैलिनुमा खोपबारे विद्यमान भ्रम र विरोधाभासपूर्ण सूचनालाई   आंशिक रूपमा जिम्मेवार भएको उनीहरूले बताएका छन्।

उनीहरूले केवल सन् २००० यता दादुराको खोपका कारण दुई करोडभन्दा बढी...


शीर्षक: दादुरा: विश्व स्वास्थ्य सङ्गठन भन्छ, 'नेपालमा पनि दादुरा सङ्क्रमण बढ्यो'\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

विश्वका अन्य देशमा पनि दादुराबाट पीडित हुनेहरूको सङ्ख्या बढेको पाइएको छ।

विश्व स्वास्थ्य सङ्गठन सङ्गठनले यो प्रारम्भिक तथ्याङ्क भएको र वास्तविक सङ्ख्या अझै बढी हुन सक्ने बताएको छ।

भाइरसबाट लाग्ने दादुराबाट प्राय: बालबालिका पीडित हुन्छन्। तर यो खोपबाट नियन्त्रण गर्न सकिन्छ।

नेपालमा के छ स्थिति?

नेपालमा सन् २०१८ मा झन्डै साढे दुई सय जनालाई दादुरा भएको पुष्टि भएको थियो भने यो वर्ष तीन महिनाभित्र ३७२ मा सो रोग लागेको पुष्टि भइसकेको छ।

सन् २०१७ मा जम्मा ७७ जनामा दादुरा भएको पाइएको थियो।

तर यी विवरणहरू सरकारी निकायमा आइपुगेको जानकारीमा मात्रै तयार आधारित भएकाले वास्तविक सङ्ख्या अझै बढी हुन सक्ने विज्ञहरू बताउँछन्।

विश्वव्यापी रूपमै दादुरा सङ्क्रमण बढेको अवस्थामा नेपालमा मात्रै त्यसको कारण यही हो भन्न नसकिके उनीहरूको धारणा छ।

तर दादुरा नहोस् भनेर  दिइने खोपको प्रयोगबारे जागरुकता बढाउन गरिने जनचेतनाका कार्यक्रम पर्याप्त र प्रभावकारी नभएकाले समस्या बल्झेको हुन सक्ने उनीहरूको अनुमान छ।

स्वास्थ्य मन्त्रालय परिवार कल्याण महाशाखाअन्तर्गत खोप शाखाका प्रमुख डाक्टर झलक गौतमले बीबीसी नेपाली सेवालाई भने, "दादुरा लाग्ने बिरामीको सङ्ख्यामा वृद्धि हुनुको एउटा मुख्य कारण खोप लगाउनेको सङ्ख्यामा आएको कमी हुन सक्छ।"

कहिले दिइन्छ खोप?

विश्व स्वास्थ्य सङ्गठनले गरेको अध्ययनमा नेपालमा दादुराका बिरामीको सङ्ख्या तीव्र गतिमा बढेको देखिएको छ।

महामारी रोकथामका लागि खोपले ९५ प्रतिशत जनसङ्ख्यालाई छुनुपर्छ।

तर नेपालमा जन्मेदेखि एक वर्षको उमेरसम्मका बालबालिकालाई दिनुपर्ने ११ वटा खोपको तालिकानुसार खोप प्राप्त गर्नेको सङ्ख्या ८१ प्रतिशतको हाराहारीमा रहेको गौतमले जानकारी दिए।

दादुराको खोप नौ महिना र १५ महिनामा दुईचोटि लाउनुपर्ने चिकित्सकहरू बताउँछन्।

तर पहिलो खोप लगाउनेको सङ्ख्याको तुलनामा दोस्रो खोप लगाउने बालबालिकाको सङ्ख्या कम रहेको चिकित्सकहरू बताउँछन्।

दोस्रो खोप लगाउनेको सङ्ख्या जम्मा जम्मी ६६ प्रतिशत रहेको छ जुन पहिलो पटक लगाउनेको सङ्ख्या भन्दा १५ प्रतिशत कम हो।

के उन्मूलन सम्भव छ?

डा. गौतम भन्छन्, "अहिलेको अवस्था हेर्दा सन् २०१९ मा दादुरा पूर्ण रूपमा उन्मूलन गर्न सम्भव देखिँदैन।"

तर यसबारे छलफल गरिने उनले बताए।

संयुक्त राष्ट्रसङ्घको बालबालिका हेर्ने निकाय युनिसेफमा लामो समय काम गरेका कुलचन्द्र गौतमका अनुसार...


शीर्षक: दार्चुला: भीरबाट जीप खसेपछि ११ को मृत्यु\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

सदरमुकाम खलँगाबाट दुहु गाउँपालिकाको हिकिलातर्फ जाँदै गरेको उक्त जीप राताकाठा भन्ने ठाउँमा दुर्घटनामा परेको थियो।

भिरालो ठाउँमा जीप तल महाकाली नदी किनारमा खसेको कुँवरले बताए।

"त्यहाँ राताकाठा भन्ने एउटा भीर छ। त्यहाँ निर्माण कार्य पनि चलिरहेको थियो। अलि साँघुरो पनि थियो। त्यहीँ दुर्घटना भयो," उनले भने।

एक जना घाइते गम्भीर अवस्थामा भएको उनले बताए।

यसै साता बुधवार पूर्वी जिल्ला ताप्लेजुङमा एउटा हेलिकप्टर दुर्घटनामा सात जनाको ज्यान गएको थियो।


शीर्षक: दार्चुला: वर्षाले कैयौँ भागको भारतसँग सम्पर्क विच्छेद\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

नदीमा पानीको सतह बढेका बेला पुल र तुइन बगेपछि स्थानीयवासीलाई आवतजावतमा समस्या भएको छ।

नदी तर्न नसक्ने भएपछि म्लिङ, राप्ला, सुन्सेरा, धौलाकोट, हुती लगायतका स्थानहरू सम्पर्क विच्छेदको अवस्थामा छन्।

व्यास गाउँपालिका-२ दुम्लिङका स्थानीयवासी प्रभात बुढाथोकीले यातायात नहुँदा हिँडेर नै विभिन्न स्थानमा जानु परेको बताए।

समस्या

बुढाथोकीले भने, "आवतजावत गर्न त भारतबाट सम्भव नै छैन। तुइन पनि छैन, पुल पनि छैन, नेपाल भएर नै तीन दिन लगाएर आउनुपर्छ।"

उनका अनुसार अहिले कोही बिरामी परेमा तीन दिनसम्म बोकेरै ल्याउनुपर्ने स्थिति सिर्जना भएको छ।

भारतीय बजारसँग सीमा जोडिएको कारण उक्त क्षेत्रका स्थानीयवासीमा दैनिक उपभोग्य सामाग्री भण्डारण गर्ने चलन नभएकाले झन् समस्या परेको उनीहरू बताउँछन्।

भारतीय सञ्चारमाध्यम र भारतीय अधिकारकर्मीहरूका अनुसार भारतको नज्याङ, मालिपा, बुँदीलगायत गब्र्याङमा भारतीयसँगै कतिपय नेपाली नागरिकहरू फसेका छन्।

अस्थायी काठेपुल बगाएको क्षेत्रका स्थानीयवासी लगायत भारतमा फसेका नेपाली नागरिकको उद्धारको पहल भइरहेको दार्चुलाका सहायक प्रमुख जिल्ला अधिकारी शिवराज जोशीले बताए।

छलफल

उनले दीर्घकालीन समाधानका लागि पक्की पुल बनाउने विषयमा बिहीवारको हुने नेपाल-भारत सीमा सुरक्षा समन्वय बैठकमा भारतीय पक्षसँग छलफल गर्ने बताए।

भारततर्फका केही स्थानमा फसेका नेपालीको उद्धार भइसकेको भारतीय अधिकारीहरूले जानकारी दिएको उनले बताए।

"गब्र्याङ भन्ने ठाँउमा केही नेपाली पनि फसेका छन् भन्ने जानकारी छ यस विषयमा मैले सम्पर्क गरिरहेको छु," उनले भने।

नेपालको बाटोघाटो सहज नहुँदा त्यस क्षेत्रका स्थानीयवासीले सदरमुकाम खलङ्गा आउन भारतको बाटो प्रयोग गर्नुपर्ने र पक्की तथा झोलुङ्गे पुल नहुँदा तुइनबाट जोखिमपूर्ण यात्रा गर्नुपर्ने बाध्यता रहेको छ।


शीर्षक: दार्चुला: विद्यालयमा मोबाइल फोन प्रतिबन्ध किन\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

त्यसरी मोबाइल चलाउनेमा विद्यालयका विद्यार्थीदेखि जागिरेसम्म छन्।

सजिलै उपलब्ध हुने सस्तो खालका स्मार्टफोनबाट पनि इन्टर्नेट चलाउन सहज हुन थालेपछि विद्यार्थीहरूलाई समेत मोबाइल चलाउने लत लागेको भन्दै चिन्ता व्यक्त हुने गरेको छ।

विद्यार्थीले मोबाइल धेरै हेर्न थालेको भन्दै दार्चुलास्थित महेन्द्र नमुना माध्यामिक विद्यालयले मोबाइलको फोन प्रयोगमाथि प्रतिबन्ध लगाएको छ।

विद्यालय सञ्चालन भइरहँदा पनि विद्यार्थीहरू फोनमै व्यस्त हुन थालेको भन्दै उक्त विद्यालयले आफ्नो परिसरभित्र मोबाइल फोनको प्रयोगलाई निषेध गरेको हो।

निषेध

शिशु कक्षादेखि १२ कक्षासम्म १८ सय विद्यार्थी रहेको उक्त विद्यालय परिसरमा सम्पूर्ण विद्यार्थीहरूलाई मोबाइल फोन निषेध गरिएको छ।

त्यस्तो प्रतिबन्ध विद्यार्थीलाई मात्रै नभई शिक्षकहरूलाई समेत लगाइएको उक्त विद्यालयका प्रधानाध्यापक रामदत्त जोशीले बताए।

उनले भने, "शिक्षकहरूले पढाउँदै गरेको बेला विद्यार्थीहरूले कक्षा कोठामा होहल्ला गर्ने, फोन चलाउँदै बस्ने जस्ता गतिविधिहरू गरेपछि त्यसले नतिजा पनि अपेक्षाकृत नआउने जस्तो देखियो।"

हातहातमा अहिले मोबाइल फोन देखिन थालेको छ। मोबाइलमा इन्टर्नेट समेत उपलब्ध हुन थालेकोले अहिले विश्वका खबरहरू हत्केलामै हेर्न, पढ्न र सुन्न सकिन्छ।

तर विद्यार्थीले फोनलाई खालि फोटो खिच्ने र सामाजिक सञ्जाल चलाउन प्रयोग गर्ने गरेको पाइएपछि मोबाइलको प्रयोग निषेध गरिएको विद्यालयले जनाएको छ।

ध्यान

कक्षा १० मा अध्ययनरत छात्र शङ्कर सिंह बोहोराले विद्यालयमा मोबाइल फोनको गलत प्रयोग भएको पाइएपछि शिक्षक र विद्यार्थी दुवैलाई विद्यालय परिसरमा मोबाइलको प्रयोगमाथि प्रतिबन्ध लगाइएको बताए।

सञ्चारको प्रयोगले कामकाजलाई छिटोछरितो तथा प्रभावकारी बनाउने भए पनि पछिल्लो समय भने धेरै मानिसलाई मोबाइल हेरिरहने लत लागेको छ। त्यसबाट कलिला विद्यार्थीहरू अछुतो छैनन्।

कक्षा १० मै अध्ययनरत छात्रा माया जोशीले भनिन्, "अहिले मोबाइल फोनमा प्रतिबन्ध लगाइएपछि कक्षामा धेरै होहल्ला हुँदैन र हामी विद्यार्थीले पनि ध्यान पढाइमा केन्द्रित गर्ने गरेका छौँ।"

केही समयपहिले विद्यालयले विद्यार्थीको पढाइमा सहज होस् र विद्यार्थी पनि केही सिकून् भन्ने सोचका साथ नि:शुल्क इन्टर्नेट जडान गरेको थियो।

तर विद्यार्थीहरूले इन्टर्नेटमार्फत् ज्ञान आर्जनभन्दा पनि सामाजिक सञ्जाल प्रयोग गरेर मनोरञ्जन गर्न थाले।

त्यसपछि विद्यालयले...


शीर्षक: दिनको एक खिल्ली चुरोट पनि घातक\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

अनुसन्धानकर्ताहरूका अनुसार दिनको २० खिल्ली चुरोट सेवन गर्ने मानिसले एक खिल्ली मात्र चुरोट पिउँदासमेत स्वास्थ्यमा उल्लेखनीय जोखिम रहने गर्छ।

उनीहरूका अनुसार चुरोट सेवन पूर्ण रुपमा नगर्दा पुरूषको हकमा मुटुको रोग वा मस्तिष्कघातको जोखिम आधा हुन्छ भने महिलाको हकमा दुई तिहाइले कम हन्छ।

उनीहरू भन्छन्- चुरोट सेवन रोक्दा फोक्सोको क्यान्सरको जोखिम पनि नाटकीय रूपमा कम हुन्छ।

असर

ब्रिटिश मेडिकल जर्नलमा प्रकाशित उनीहरूका लेखका अनुसार एकदमै न्यून मात्रामा भए पनि सुर्तीको धुँवाले मुटु, फोक्सो र रक्तनलिका कामहरूलाई असर गर्नसक्छ।

धूमपानका कारण १० मध्ये एकको मृत्यु

दिनको एक खिल्लीमात्र चुरोट पिउने मानिसहरूमा कहिल्यै चुरोट सेवन नगर्ने मानिसभन्दा मुटु रोग लाग्ने सम्भावना ५० प्रतिशत बढी हुने र ३० प्रतिशत बढी पक्षघातको सम्भावना हुने अनुसन्धानकर्ताहरू बताउँछन्।

१४१ वटा अध्ययनको विश्लेषणले दिनको २० खिल्ली चुरोट पिउने बानी भएका १०० जना मध्यम उमेर भएका व्यक्तिमध्ये ७ जनालाई हृदयाघात वा पक्षघात हुनसक्ने देखाएको छ।

तर यदि मात्रा घटाएर दिनको एउटा मात्र चुरोट सेवन गर्ने हो भने पनि ३ जनालाई हृदयाघात हुने उक्त अध्ययनले संकेत गरेको छ।

सुरक्षा

उनीहरूका अनुसार पछिल्लो अध्ययनले धुमपानको सुरक्षित मात्रा नरहेको देखाएको छ।

तर एक जना विज्ञले चाहिँ चुरोट सेवनको मात्रा घटाउँदै जाने मानिसहरूले पूर्ण रुपमा धुमपान त्याग्न सक्ने उल्लेख गरेका छन्।

वैज्ञानिकहरूका अनुसार धुमपानका कारण हुने ४८ प्रतिशत अल्पायुको मृत्यु क्यान्सर नभइ मुटु सम्बन्धी रोगहरूका कारण हुने गर्छ।

अनुसन्धानकर्ताहरूका अनुसार संयुक्त अधिराज्यमा चुरोट पिउने मानिसहरूको संख्या घटिरहेको छ तर दिनको एक खिल्लीदेखि पाँच खिल्ली सम्म चुरोट सेवन गर्ने मानिसहरूको अनुपात द्रुत गतिमा बढिरहेको छ।


शीर्षक: दिल्ली दङ्गा: भारतीय प्रहरीले ज्यादती गरेको एम्नेस्टी इन्टर्न्याश्नलको प्रतिवेदन\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

उक्त संस्थाले आफ्नो प्रतिवेदनमा भारतीय प्रहरीले प्रदर्शनकारीहरूलाई कुटपिट गरेको, हिरासतमा लिइएका व्यक्तिहरूलाई यातना दिएको र कुनैकुनै घटनामा हिन्दूवादी दङ्गाकारीहरूको साथ लागेर दङ्गामा सहभागी समेत भएको जस्ता कुराहरू उल्लेख गरेको छ।

नागरिकतासम्बन्धी एउटा विवादास्पद कानुनलाई लिएर त्यस बेला हिन्दू र मुस्लिम समुदायका मानिसहरूबीच भिडन्तहरू हुँदा भारतमा ४० जनाभन्दा बढीको ज्यान गएको थियो।

एम्नेस्टी इन्टर्न्याश्नलका अनुसार उक्त दङ्गाका क्रममा मुस्लिमहरूतर्फ क्षति भएको थियो।

आफ्नो प्रतिवेदनका सम्बन्धमा एम्नेस्टीले दिल्ली प्रहरीसँग मागेको प्रतिक्रियाप्रति सो प्रहरी सङ्गठनले आफ्नो जबाफ उपलब्ध गराउन बाँकी छ।

एम्नेस्टीका अनुसार दङ्गामा मुस्लिमहरू असमानुपातिक रूपमा बढी प्रभावित हुन पुगेका थिए

क्रूरता

गत फेब्रुअरी महिनामा भएको उक्त घटनाका बेला प्रहरीले देखाएको क्रूर व्यवहार र दङ्गाकारीहरूसँगको मिलेमतोबारे बीबीसी र अन्य सञ्चारमाध्यमहरूले पनि व्यापक रूपमा समाचार प्रस्तुत गरेका थिए। दिल्ली प्रहरीले आफूले कुनै अनुचित काम नगरेको बताएको थियो।

बीबीसीकी भारत संवाददाता योगिता लिमये भन्छिन्ः एम्नेस्टीको प्रतिवेदनमा उल्लेख भएका केही विवरण त्यस बेला उक्त दङ्गाका सम्बन्धमा बीबीसीले गरेको अनुसन्धानमूलक समाचार प्रस्तुतिमा उल्लेख भएका जस्तै छन्।

त्यस बेला दिल्लीको उत्तरपूर्वको खजुरी खास इलाकामा प्रहरी पनि दङ्गाकारीहरूका साथ लागेर ढुङ्गा हानाहान गर्न सहभागी भएको देख्न सकिने भिडिओहरू सामाजिक सञ्जाल र मेसिजिङ ग्रूपहरूमा देखा परेका थिए। बीबीसीले दङ्गा प्रभावित दुवै समुदायका प्रत्यक्षदर्शीको विवरणहरू समेटेर समाचार अनुसन्धान गरेको थियो।

त्यस क्रममा एक पसलेले आफू र अन्य हिन्दूहरूलाई प्रहरीले नै मुस्लिमहरूमाथि प्रहार गर्नका लागि ढुङ्गा थमाएको आरोप लगाएका थिए। अरूले घर र पसलमा आगो लगाइदिएका भूरा खान नामक व्यक्तिले पनि मुस्लिमहरूमाथि आक्रमण हुँदा प्रहरीले हिन्दू समुदायका दङ्गाकारीहरूलाई सघाएको आरोप लगाएका थिए।

छानबिन

प्रतिक्रियाका लागि गरिएको बीबीसीको प्रारम्भिक अनुरोधलाई त्यस बेला दिल्ली प्रहरीले बेवास्ता गरेको थियो। तर घटनासम्बन्धी समाचार विवरण प्रसारित भएपछि बीबीसी हिन्दीसँगको कुराकानीमा प्रहरीले भिडिओमा देखिएका विवरणहरूबारे छानबिन गरिने जनाएको बीबीसी संवाददाता योगिता लिमये बताउँछिन्।

हिंसात्मक दङ्गाका क्रममा ४० जनाभन्दा...


शीर्षक: दिल्ली दङ्गा: मुस्लिम महिलाहरू यसरी सम्झन्छन् हिंसात्मक हमला\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

तर घरबारविहीन भएका मुस्लिम महिला र बालबालिकाको भने भविष्य निकै निराशाजनक देखिएको छ।

इन्दिरा विहार क्षेत्रस्थित भरिभराउ ठूलो हलमा थुप्रै सङ्ख्यामा विस्थापित भएका महिला र बालबालिकाहरू कार्पेटमा बसेका थिए।

थुप्रै युवतीहरू शिशु बोकिरहेका थिए, केही साना केटाकेटीहरू वरपर थिए र ती भन्दा अलि ठूला बालबालिकाहरू समूहमा खेलिरहेका थिए।

उक्त हल एकजना मुस्लिम व्यापारीको हो। दिल्लीमा भएको दङ्गाबाट विस्थापित भएकाहरूका लागि शरण लिने ठाउँ उक्त हल भएको थियो।

दङ्गाबाट धेरै प्रभावित दिल्लीको शिव विहार क्षेत्रमा हिन्दू कार्यकर्ताले गरेको गतिविधिका कारण ती महिला र बालबालिका यसरी हलमा शरण लिन पुगेका हुन्।

हिन्दू श्रमिक वर्ग रहेको उक्त क्षेत्रमा मुस्लिमहरूको पनि उल्लेख्य जनसङ्ख्या छ।

शिव विहारमा साँघुरा गल्लीहरू छन् र नजिकै फोहोरको नाली छ। त्यही नालीसँगै जोडिएको बाटोकै केही सय मिटर दूरीमा रहेको ठाउँमा मुस्लिमहरूको बाक्लो बस्ती छ।

हिन्दू र मुस्लिम मिश्रित बस्ती रहेको उक्त क्षेत्रलाई एउटा सडकले छुट्ट्याएको छ।

दुवै समुदाय दशकौँदेखि शान्तिपूर्ण रूपमा बस्दै आएका थिए। तर अब त्यो सबै परिवर्तन भइसकेको छ।

कठिन परीक्षा

शिव विहारबाट ज्यान जोगाउन भागेर इन्दिरा विहार क्षेत्रमा पुगेकी नसरिन अन्सारीले आफूहरूको कठिन परीक्षा मङ्गलवार अबेर महिलाहरूमात्रै घरमा रहेका बेलाबाट सुरु भएको बताइन्।

घरका पुरुषहरू मुस्लिमहरूको एउटा धार्मिक कार्यक्रममा सहभागी हुन कोसौँ टाढा दिल्लीको अर्को भागमा पुगेका थिए।

"हामीले ५०-६० जना पुरुषहरू देख्यौँ। मलाई थाहा छैन तिनीहरू को थिए, हामीले पहिला कहिल्यै देखेका थिएनौँ," नसरिनले भनिन्।

"उनीहरूले हामीलाई हाम्रो संरक्षण गर्न आएको बताए र घरभित्रै बस्न पनि भने।"

नसरिन र अन्य महिलाले झ्याल र छतबाट ती पुरुषहरूलाई हेरे र तत्कालै थाहा पाए कि ती पुरुषहरू संरक्षणका लागि त्यहाँ आएका होइनन्।

उनले झ्यालबाट खिचेको भिडिओमा केही पुरुषहरूले हेलमेट लगाएका देखिन्थे र लामो काठको लौरी पनि बोकेका थिए।

ती पुरुषहरूले जय श्रीराम भन्ने नारा लगाएका थिए र हनुमान चालिसाका केही हरफ पनि वाचन गरेका थिए।

नसरिनकी आमा नूरजहाँ अन्सारीले आफूलाई एक मुस्लिम छिमेकीले फोन गरेर घर जलेको खबर दिएको बताइन्।

"हामीले हाम्रो झ्यालबाट अर्का एक मुस्लिमको घर र औषधि पसल जलाएको देखेका थियौँ।"

दिल्लीमा दङ्गा: घर र पसल आक्रमणमा

हमलाकारीले बिजुलीको...


शीर्षक: दिल्ली बलात्कार काण्ड: दोषीलाई मृत्युदण्ड, पीडितका आमाबुवाद्वारा सन्तोष प्रकट\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

उनीहरूलाई शुक्रवार बिहान सबेरै दिल्लीको तिहाड कारागार परिसरभित्र भारतीय समयअनुसार बिहान ५:३० बजे झुन्ड्याएर मृत्युदण्ड दिइएको हो।

लगत्तै त्यो कारागार प्रमुखले जाँच गर्दै उनीहरूलाई मृत घोषित गरेका थिए।

आफ्नी छोरीका हत्यारालाई मृत्युदण्ड दिइएपछि निर्भया नामले चिनाइएकी पीडित महिलाका आमाबुवाले थोरै सन्तोषको सास फेरेको सङ्केत दिएका छन्।

न्याय

उनकी आमाले सबै सहयोगीलाई धन्यवाद दिएकी छन्।

"म न्यायपालिका, सञ्चारमाध्यम, राष्ट्रपति र अरू सबैलाई धन्यवाद दिन चाहन्छु। सात वर्षदेखिको सङ्घर्षले बल्ल परिणाम दिएको छ। निर्भयालाई न्याय मिल्यो।"

उनका पिताले पछिल्लो सजायले सबै भारतीय महिला सुरक्षित हुने वातावरण बनाउने आशा व्यक्त गरे।

मृत्युदण्डको भारतीय महिला आयोगका सदस्य लगायत धेरै व्यक्तिहरूले स्वागत गरेका छन्।

दोषी ठहरिएका ती चार पुरुषले क्षमादानका लागि गरेको निवेदनलाई भारतीय राष्ट्रपति तथा सर्वोच्च अदालतले अस्वीकार गरिदिएका थिए।

तेइस वर्षीया निर्भया नाम दिइएकी ती महिलामाथि सात वर्षअघि भएको हिंसात्मक आक्रमणको विरोधमा भारतभरि प्रदर्शनहरू चर्किएका थिए।

त्यसक्रममा धेरै महिलाहरूले समाजमा व्याप्त यौन दुर्व्यवहार र हिंसाविरुद्ध आक्रोश पोखेका थिए।

त्यसपछि भारतमा बलात्कार रोकथाम गर्ने कानुन कडा तुल्याउँदै सजाय पनि बढाइएको छ।


शीर्षक: दिल्ली विधानसभा सांसद अलका लाम्बाको नेपालीप्रति अपमानजनक ट्विट, आक्रोशपछि माफ मागिन्\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

सामाजिक सञ्जालमा नेपाली र भारतीयले समेत उनको ट्विटको विरोध गरेपछि लाम्बाले सो ट्विट मेटेर दु:ख व्यक्त गरेकी छिन्।

लाम्बा आम आदमी पार्टीको तर्फबाट दिल्ली विधान सभामा सांसद रहेकी छिन्।

अपमानजनक ट्विट

मङ्गलवार बिहान भारतीय समय ८:३० बजे आगामी भारतीय लोकसभाको निर्वाचनको सन्दर्भमा गरिएको ट्विटमा उनले लेखेकी थिइन: "प्रिय भारतवासीहरू, कृपया यो पटक प्रधानमन्त्री छान्नुहोला, चौकीदार त नेपालबाट पनि ल्याउन सकिन्छ। नेपालको चौकीदार चोर हुँदैनन्।"

प्रधानमन्त्री नरेन्द्र मोदीप्रति लक्षित सो ट्विटले नेपाल र नेपालीलाई अपमान गरेको भन्दै सामाजिक सञ्जालमा उनीविरुद्ध आक्रोश पोखिएको थियो।

मोदीलाई भारतमा विरोधीहरूले चौकीदार भनेर नकारात्मक रुपमा गिल्ला गर्ने गरेको पाइएको छ।

को हुन् लाम्बा?

अलका लाम्बा भारतको नयाँ दिल्ली राज्यको विधानसभामा सांसद छिन्। चाँदनी चोकबाट विधानसभामा दिल्लीको मुख्यमन्त्री अरविन्द केजरीवालको आम आदमी पार्टीबाट चुनाव जितेकी लाम्बा सन् २०१४ सम्म भारतीय काँग्रेसमा थिइन्।

विद्यार्थी जीवनबाट नै राजनीति थालेकी लाम्बा गो इन्डिया फाउन्डेसन नामक गैरसरकारी संस्थाको अध्यक्ष रहेकी छिन्।

'जातिवादी ट्विट'

लाम्बाको लेखनको विरोध गर्नेहरूले सो ट्विट जातिवादी भएको र उनले नेपालको अपमान गरेको भनेका छन् ।

नयाँ दिल्लीका प्रशन्न वैद्यले 'आपतिजनक बयान' भन्दै फेसबुकमा लेखेका छन्: "हुन त भारत र नेपाल सम्बन्धलाई अलका लाम्बाको विचारले फरक पार्दैन तर उनले जसरी लेखेकी छिन् त्यसले हाम्रो भावनालाई ठेस पुर्‍याउछ। हामीलाई यो थाहा हुन्छ कि उनको सोच कति साँघुरो र जातिवादको विषले भरिएको छ।"

माधव न्यौपानेले ट्विटमा नेपाल सरकारको यसमा ध्यानाकर्षण हुनुपर्ने बताएका छन्। उनले लेखे,"अलका लाम्बाको ट्विटप्रति नेपाल सरकारले ध्यानाकर्षण जनाउन जरुरी छ। नेपालीलाई ठेस पुर्याउने हिसाबका अभिव्यक्ति नेपालको स्वतन्त्रता र नेपाली सार्वभौमिकता र दुई देशको भाईचाराप्रति प्रहार बन्ने छ।"

नभिता श्रीकान्तले लाम्बालाई माफी मागेर ट्विट मेट्ने सल्लाह दिदैँ उनको कुराले 'मानवीयता कम भएको, मानव जातिलाई भेदभाव गरेको र भारतीय गोर्खा फौजमा रहेका नेपालीलाई अपमान गरेको लेखेकी थिइन्।

माफी मागिन्

ट्विट गरेको करिब छ घण्टापछि त्यसलाई मेट्दै लाम्बाले माफी मागेर अर्को ट्विट लेखेकी छिन्।

उनले आफ्नो ट्विटले नेपालीहरूलाई दु:ख पुगेको तर आफ्नो आशय त्यो नभएको भन्दै दु:ख पनि...


शीर्षक: दिल्ली हिंसा: दङ्गामा मारिनेको सङ्ख्या ३४ पुग्यो\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

मारिने सबैजनामा गोली लागेको पाइएको छ।

अझैपनि कतिपय इलाकामा हिंसक जत्था डुलिरहेको अनि खासगरी दिल्लीको उत्तर-पूर्वी भागमा छिटफुट हिंसा भएका विवरण प्रहरीले दिएको छ।

हजारौँ फौजको गस्ती

हिन्दू र मुस्लिम समुदायबीच थप झडप हुन नदिन हजारौँ दङ्गा प्रहरी तथा अर्धसैनिक फौजले गस्ती गरिरहेका छन्।

आइतवार नागरिकता कानुनका पक्ष र विपक्षमा रहेकाहरूबीच झडप भएपछि त्यसले साम्प्रदायिक दङ्गाको स्वरूप ग्रहण गरेको थियो।

बुधवार हिंसामा निकै कमी आएको भएतापनि राति भने प्रभावित इलाकाहरूमा छिटफुट झडप भएको खबर आएका छन्।

सहर अशान्त नै देखिन्छ।

न्यायाधीशको सरुवा

बिहीवार धेरैको ध्यान दिल्ली उच्च अदालतका न्यायाधीश एस मुरलीधरको सरुवातर्फ खिचिएको छ।

उनको सरुवाबारे दुई साता अगाडि नै घोषणा गरिएको भएतापनि बीबीसी सम्वाददाताहरू भन्छन् हालसालै दिल्ली हिंसालाई लिएर उनले गरेका तीखा टिप्पणीका कारण उक्त घोषणा कार्यान्वयनलाई तीव्रता दिइएको हुनसक्छ।

न्यायाधीश मुरलीधरले धार्मिक दङ्गाको मुद्दामाथि सुनुवाइ गरिरहेका थिए र उनले बुधवार सरकार र प्रहरी दुवैको चर्को निन्दा गरेका थिए।

बुधवार राति नै उनको तत्काल सरुवाको आदेश पठाइएको थियो।

सरकारले उक्त सरुवा राजनीतिक रूपमा उत्प्रेरित नभएको जनाएको छ।

यसबीच बीबीसी न्यूजको दिल्ली सम्वाददाता रजिनी वैद्यनाथनले मृतकको सङ्ख्या बढ्दै गर्दा परिवारका सदस्यहरू शव बुझ्न पर्खिरहेका बताएकी छन्।

पूर्वोत्तर दिल्लीस्थित एक शवगृहमा आफन्तजनको भिड जम्मा भएको छ।

उक्त शवगृहमा जम्मा भएका अधिकांश आफन्तजन मुस्लिम समुदायको भएको वैद्यनाथनले बताइन्।


शीर्षक: दिल्ली हिंसा: मस्जिदको मिनारमा झण्डा\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

मस्जिदको अगाडिको भाग जलेको छ।

बुधवार बिहान बीबीसीको टोलीले अशोक नगरस्थित 'बडी मस्जिद' बाहिर रहेका युवकहरूसँग कुराकानी गर्ने प्रयास गर्दा उनीहरूको प्रतिक्रियामा स्पष्ट रूपमा आक्रोश देखिन्थ्यो।

मस्जिदभित्र बिछ्याइएका कालिनहरू डढेका थिए भने भुइँमा टोपीहरू पनि छरिएको देखिन्थ्यो।

मस्जिदको मिनारमा भारतको राष्ट्रिय झन्डा र सिन्दूरे रङ्गको अर्को झन्डा लगाइएको देखिन्थ्यो।

मस्जिद बाहिर रहेका मानिसहरूले उक्त क्षेत्रभन्दा बाहिरबाट आएका मानिसहरूको भिडले मङ्गलवार त्यस्तो काम गरेको बताए।

'दु:खी'

मस्जिदमा पुगेको क्षतिबाट दु:खी रियाज सिद्दीकीले भने, "मानिसहरूले यस्तो गरेर आखिर के पाउँछन्?"

त्यस क्षेत्रमा बसोबास गर्ने हिन्दू समुदायका मानिसहरूसँग पनि बीबीसीले कुराकानी गरेको थियो। उनीहरूले उक्त मस्जिद त्यहाँ बर्षौंदेखि रहेको र सो मस्जिदमा क्षति पुर्‌याउने मानिसहरू बाहिरबाट आएकाहरू भएको बताए।

स्थानीय हिन्दूहरूका अनुसार यदि उनीहरूले त्यसरी बाहिरबाट आएका मानिसहरूलाई रोक्ने कोसिस गरेका भए सायद उनीहरू पनि मारिन्थे।

घटनाको गम्भीरता र त्यहाँको वातावरणको संवेदनशीलतालाई विचार गरेर यो लेखमा  मानिसहरूको भावना भड्किन सक्ने संभावना रहेका केही दृश्य र घटनास्थलमा उपस्थित केही मानिसहरूको भनाइ हटाइएको छ। बीबीसीको सम्पादकीय नीति अनुरूप यसो गरिएको हो।

यो लेख केही सम्पादकीय संशोधन सहित बीबीसी हिन्दी डट कमबाट साभार गरिएको हो।


शीर्षक: दिल्ली हिंसा: सत्तापक्ष विपक्षबीच आरोप प्रत्यारोप, प्रधानमन्त्रीद्वारा शान्तिका लागि अपिल\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

बुधवार दिउँसो सामाजिक सञ्जालको वेबसाइट ट्वीटरमा सन्देश लेख्र्दै उनले दिल्लीका उनका "दिदिबहिनी तथा दाजुभाइहरू" लाई "सदा शान्ति तथा भाइचारा कायम राख्‍न" अनुरोध गरेका छन्।

उनले राजधानी दिल्लीको विभिन्न भागको अवस्थाका बारेमा आफूले गहन समीक्षा गरेको बताउँदै स्थलमा शान्ति कायम गर्न र अवस्था सामान्य तुल्याउन प्रहरी तथा अन्य निकायहरूले काम गरिरहेको दाबी पनि गरेका छन्।

राजीनामा माग

उत्तर पूर्वी दिल्लीमा तीनदिनदेखि हिंसा जारी रहेको अवस्थामा भारतको विपक्षी दल कांग्रेस पार्टीकी अन्तरिम अध्यक्ष सोनिया गान्धीले बुधवार गृहमन्त्री अमित शाहले राजीनामा दिनु पर्ने बताएकी छन्।

एक पत्रकार सम्मेलनमा बोल्दै उनले भनिन्, " कांग्रेस कार्यसमितिको धारणा छ कि दिल्लीको वर्तमान अवस्थाकालागि केन्द्र सरकार, विशेषगरि गृहमन्त्री जिम्मेवार छन्। गृहमन्त्रीले राजीनामा दिनुपर्छ।"

सोनिया गान्धीको अभिव्यक्तिपछि सत्ताधारी भारतीय जनता पार्टीले पनि एक पत्रकार सम्मेलन गरेर कांग्रेस पार्टीले दिल्लीमा भएको हिंसामाथि राजनीति गरेको आरोप लगाएको छ।

दिल्ली प्रहरी

दिल्ली पुलिसका कमिश्नरले उत्तरपूर्वी दिल्लीमा भएको हिंसामा प्रहरी ढिलो पुगेको भएतापनि स्थितिलाई नियन्त्रणमा लिन तुरून्त कदम चालिएको बताएका छन्।

उनले त्यहाँका कतिपय स्थानमा शान्ति कायम भएको पनि दाबी गरेका छन्।

दिल्लीमा भड्किएको हिंसाका कारण कम्तीमा २३ जना मारिएका छन्।

मुस्लिमहरूको घर तथा पसलहरूलाई नियतवश निशानामा पारिएको विवरण आएका छन्।


शीर्षक: दिल्ली हिंसा: सर्वसाधारणको घर र पसल आक्रमणमा\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

विवरणहरूमा मुस्लिमका घर र पसलहरूलाई हिंसक भिडले निशाना बनाएको बताइन्छ।

भूरा खानको पसल र गाडी हिंसामा ध्वस्त भएको छ र उनले बीबीसीलाई बल्लबल्ल आफ्नो ज्यान जोगाएको बताएका छन्।

 हिंसाकामाझ दिल्लीमा अहिलेसम्म ३४ जना मानिसहरूको ज्यान गैसकेको बताइएको छ।

अनि यो पनि: