शीर्षक: मङ्गल ग्रहः तीनवटा भूमिगत ताल पत्ता लागेको दाबी, हिउँ पग्लिने तापक्रम छैन तर कसरी बन्यो पानी\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

वैज्ञानिकहरूले सन् २०१८ मा सङ्केत पाइएका पाइएकामध्ये एकचौथाइ वास्तवमै अस्तित्वमा भएको पुष्टि गरेका छन्।

जीवनका लागि तरल पानी महत्त्वपूर्ण हुन्छ, त्यसैले यो नयाँ जानकारी सौर्यमण्डलमा जीवनको खोजी गर्नेहरूका लागि रोचक हुनेछ।

तर ती तालहरू अत्यधिक नुनिनो भएको अनुमान गरिएकाले कुनै सूक्ष्मजीवलाई जीवित रहन कठिन हुन्छ।

अर्बौँ वर्षअघि मङ्गल ग्रहको सतहमा नदीमार्फत् पानी बग्थ्यो र त्यहाँ तालहरू बनेका थिए।

त्यसपछि मङ्गल ग्रहले आफ्नो तात्कालिक पर्यावरण गुमाएकाले लामो समयसम्म त्यहाँको सतहमा पानी तरल अवस्थामा रहन सक्दैन।

भूमिगत पानीका लागि भने त्यस्तो अवस्था हुँदैन।

यसले के सङ्केत गर्छ?

इटलीको न्याश्नल इन्स्टिट्यू अफ एस्ट्रोफिजिक्स बोलोग्नाका डा. रोबेर्टो ओरोसीले भने, "पानीका यी प्रणालीहरू विगतमा थिए भन्ने अधिक सम्भावना देखिन्छ। त्यसले वास्तवमै पूरा ग्रहको इतिहासमा त्यहाँ तपाईंका लागि वासस्थान थियो वा वासस्थानकै समान थियो भन्ने देखाउँछ।"

उनका अनुसार मङ्गल ग्रह जवलायु विनाशबाट गुज्रिँदै गर्दा अधिक तातो ग्रह बन्दै गएको थियो। तर त्यो कति तातो बनेको थियो भन्ने कुरा स्पष्ट छैन।

"त्यहाँ एउटा ठाउँ थियो जहाँ जीवन रहन सक्थ्यो," उनी भन्छन्।

युरोपियन स्पेस एजन्सी (ईएसए) को मार्स एक्स्प्रेस यानमा रहेको रेडार उपकरणले पठाएका विवरणहरू प्रयोग गरेर यो कुरा पत्ता लगाइएको हो।

उक्त यानले सन् २००३ देखि मङ्गल ग्रहको परिक्रमा गरिरहेको छ।

सन् २०१८ मा अध्येताहरूले रेडारले पठाएका विवरणहरू प्रयोग गरेर मङ्गल ग्रहको दक्षिणी ध्रुवका सतहको डेढ किलोमिटरमुनि २० किलोमिटर फराकिला भूमिगत तालहरू रहेको सङ्केत गरेका थिए।

तर त्यो सङ्केत सन् २०१२ देखि २०१५ सम्म मार्सिसले भेला पारेका गरिएका २९ वटा सूचनामा आधारित थियो।

अहिले पनि उक्त टोलीमै सहभागी वैज्ञानिकहरूले सन् २०१० देखि २०१९ सम्मका १३४ वटा रेडार प्रोफाइलको अध्ययन गरेर यो निष्कर्ष निकालेका हुन्।

इटलीको रोमा ट्रे यूनिभर्सिटीकी वैज्ञानिक एलेन पेट्टिनेली भन्छिन्, "हामीले सन् २०१८ को अध्ययनले देखाएका सम्भावनाहरूको अवस्था, सीमा र बललाई मात्र पुष्टि गरेनौँम थप तीनवटा उज्ज्वल क्षेत्र पनि भेट्यौँ। "

"मुख्य ताल पानीको दहबाट घेरिएको छ, तर रेडारको प्राविधिक विशेषता र मङ्गलको सतहबाट योसम्मको दूरीका कारण हामी यो तिनीहरू आपसमा जोडिएका छन् किन छैनन् भन्ने तय गर्न सक्दैनौँ।"

नयाँ प्रविधि

उक्त समूहले...


शीर्षक: मङ्गल ग्रहः नासाद्वारा सानो हेलिकप्टरको उडान सफल\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

इन्जेन्युएटीलाई ओरालेपछि पर्सिभिअरन्सले लिएको सेल्फी

इन्जेन्युएटी नामको ड्रोन एक मिनेटभन्दा कम समय हावामा अडिएको थियो। तर नासाले त्यसलाई एउटा विमानमार्फत् अर्कै विश्वबाट पहिलो पटक नियन्त्रित र सञ्चालित उडान गरिएको बताएको छ।

त्यसको पुष्टि मङ्गल ग्रहस्थित एउटा भू-उपग्रहमार्फत् आएको हो जसले पृथ्वीमा उक्त हेलिकप्टरको डेटा पठाएको थियो।

अन्तरिक्ष निकायले आउँदा दिनमा थप उत्साहप्रद उडानहरू गर्ने वाचा गरिरहेको छ।

इन्जेन्युएटीलाई अझ लामो र उचाइमा उडान गर्न आदेश दिइने छ किनकि इन्जिनियरहरू प्रविधिको सीमितताको परीक्षण गर्न चाहन्छन्।

उक्त हेलिकप्टरलाई नासाको पर्सिभिअरन्स रोभरले बोकेर मङ्गल ग्रह पुर्‍याएको हो।

पर्सिभिअरन्स रोभर गत फेब्रुअरीमा रातो ग्रहको जेजेरो क्रेटरमा अवतरण गरेको थियो।

मङ्गल ग्रहमा यसरी उड्यो नासाको हेलिकप्टर

"अब हामीले अर्कै ग्रहमा मानिसले हेलिकप्टर उडाएको भन्न सक्छौँ," नासाको इन्जेन्युएटी परियोजनाकी प्रबन्धक मीमी अङ्ले खुशी व्यक्त गर्दै भनिन्, "हामीले लामो समयदेखि मङ्गल ग्रहमा 'राइट ब्रदरको समय' बारे कुरा गर्दै आएका थियौँ, र त्यो यही हो।"

विलबर र ओर्विल राइटले पहिलो पटक पृथ्वीमा सन् १९०३ मा नियन्त्रित र यन्त्रचालित विमान उडाएका थिए।

इन्जेन्युएटीले ११७ वर्षअघि नर्थ क्यारोलाइनाको किटी हकमा ऐतिहासिक उडान गरेको उक्त विमान फ्लाएर १ को एउटा पङ्खाको सानो नमुना पनि बोकेको थियो।

उडानका तस्बिरहरू पहिलो पटक पृथ्वीमा आइपुगेपछि जेट प्रोपल्सन लबोरटरी (जेपीएल) को नियन्त्रण कक्षमा खुशी छायो। पृष्ठभूमिमा मीमी अङ् सुनिन्छिन्, "यो वास्तविक हो!"

उनले विफलताको समयमा प्रयोग गरिने सम्भावित भाषण च्यातिदिइन्, सहकर्मीहरूले ताली बनाए।

प्रदर्शनमा मङ्गल ग्रह हेलिकप्टर करिब तीन मिटरमाथि उठेको, अडिएको, घुमेको र अवतरण गरेको देखिन्छ।

हेलिकप्टरले सतहमा देखिएको आफ्नो छायाको फोटो खिचेको छ

उडेदेखि अवतरण गर्दासम्म त्यो सबै गर्दा करिब ४० सेकेन्ड लागेको छ।

रातो ग्रह भनिने मङ्गल ग्रहमा उडान सजिलो छैन। वायुमण्डल निकै पातलो छ। त्यहाँ पृथ्वीको वायुमण्डलको १ प्रतिशत घनत्व छ।

जसले गर्दा उचाइ प्राप्त गर्न विमानको पङ्खालाई निकै कम अवसर मिल्छ अर्थात् पङ्खा धेरै घुम्नुपर्ने हुन्छ।

मङ्गल ग्रहमा न्युन गुरुत्वाकर्षणले सहयोग नै गर्छ तर जमिन छाड्न निकै काम गर्नुपर्छ।

त्यसैले इन्जेन्युएटीलाई निकै हलुङ्गो बनाइएको थियो।

राइट ब्रदरको सफल...


शीर्षक: मङ्गल ग्रहः यूएईको अन्तरिक्षयान होपले पठायो पहिलो तस्बिर\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

यूएईको अन्तरिक्षयानले पठाएको मङ्गल ग्रहको पहिलो तस्बिरमा ज्वालामुखीहरू देखिन्छ

यूएईलाई पृथ्वीको सबैभन्दा नजिक रहेको ग्रहमा कुनै पनि प्रकारको वैज्ञानिक उपस्थिति रहेको पहिलो खाडी मुलुक बनाउँदै सो अन्तरिक्षयान मङ्गलवार सो ग्रहको कक्षमा प्रवेश गरेको थियो।

सो यानले मङ्गल ग्रहका अन्य थुप्रै यस्ता तस्बिरहरू पृथ्वीमा पठाउने बताइएको छ।

होप यानलाई मङ्गल ग्रहको मौसम अध्ययन गर्न बाहिरी कक्षमा राखिएको छ जसले गर्दा त्यहाँबाट खिचिएका तस्बिरहरू पूरै ग्रहका हुनेछन्।

यस्तै तस्बिरहरू पृथ्वीका दूरबिनहरूले पनि खिच्न सक्छन् तर मङ्गल ग्रहको कक्षमा राखिएका अन्य भूउपग्रहहरू नजिकै राखिने भएकाले त्यहाँबाट यस्तो तस्बिर आएका थिएनन्।

यो तस्बिर सो यानको ईएक्सआई उपकरणले गत साता मङ्गलको सतहभन्दा २४,७०० किलोमिटर टाढाबाट लिएको हो।

तस्बिरको माथिल्लो भागको देब्रेतिर मङ्गलको उत्तरी ध्रुव देखिन्छ भने केन्द्रमा बिहानीको किरणबाट निस्कँदै गरेको सौर्य प्रणालीको सबैभन्दा ठूलो ज्वालामुखी ओलम्पस मोन्स देखिन्छ।

ओलम्पस मोन्सको नजिकै अन्य तीन ज्वालामुखीहरू देखिन्छन् ।

"होपले पठाएको पहिलो तस्बिर हाम्रो इतिहासको महत्त्वपूर्ण घडी हो र यसले यूएईलाई अन्तरिक्ष अन्वेषणमा अन्य विकसित मुलुकहरूसँगै उभ्याएको छ," यो परियोजनाको ट्विटरमा लेखिएको छ।

"हामी यो मिशनले मानवजातिको लागि लाभदायक मङ्गल ग्रहका बारेमा नयाँ कुरा पत्ता लगाउने आशा गर्छौँ।"

यूएईको यानले मङ्गल ग्रहलाई परिक्रमा गर्दा सबैभन्दा नजिक १,००० किलोमिटरको दूरीमा र सबैभन्दा टाढा ५०,००० किलोमिटरको दूरीमा पुग्ने बताइएको छ।

चिनियाँ यान पनि मङ्गलको कक्षमा

यूएईको होप यानले पहिलो तस्बिर खिचेको दिन चिनियाँ यान पनि मङ्गल ग्रहको कक्षमा पुगेको छ।

होपले जस्तै यसले पनि मङ्गलको गुरुत्वाकर्षणबाट बच्ने प्रक्रिया पूरा गर्नुपर्नेछ।

चिनियाँ क्यामाराले पठाएको दृश्यः मङ्गल ग्रह यस्तो देखिन्छ

चिनियाँ यानमा मङ्गलको सतहमा अवतरण गर्ने एउटा रोभर पनि छ।

त्यो यान मे या जुन महिनामा ओराल्ने प्रयास गरिनेछ।

चीनले पनि कक्षमा प्रवेश गर्दा आफ्नो यानले खिचेको तस्बिर सार्वजनिक गरेको छ।

तर त्यो तस्बिर होपको जस्तो राम्रो क्यामराबाट नभई वैज्ञानिकहरूले यानको अध्ययन गर्न राखेको सानो क्यामराबाट खिचिएको हो।

माथिको भिडिओमा यानको भाग धेरै देखिएपनि मङ्गल ग्रह पनि देखिन्छ।


शीर्षक: मङ्गल ग्रहमा 'इन्साइट' रोबोटको सफल अवतरणपछि नासामा हर्षोल्लास\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

'इन्साइट' नाम दिइएको अन्तरिक्षयानले निकै जोखिमपूर्वक सो रातो ग्रहको वायुमण्डलभित्र प्रवेश गरेको थियो। अवतरण गर्नुअघि त्यो यान प्रतिघण्टा २० हजार किलोमिटरसम्मको गतिमा उडेको थियो।

सो रोबोटजडित यानको सहायताले मङ्गल ग्रहको भित्री भागको अध्ययन गर्ने योजना छ। त्यो सफल भएमा मङ्गल ग्रह पृथ्वीपछि त्यस्तो अध्ययन गरिने दोस्रो ग्रह हुनेछ।

इन्साइट रोबोटले ग्रेनिच समयानुसार १९:५३ बजे मङ्गल ग्रहमा अवतरण गरेको थियो।

अवतरण गर्दा इन्साइट रोबोटले उद्विग्न भएर प्रतीक्षा गरिरहेका वैज्ञानिकहरूलाई शृङ्खलाबद्ध रूपमा सूचना पठाएको थियो।

नासामा हर्षोल्लास

मङ्गल ग्रहमा इन्साइटले सफलतापूर्वक अवतरण गरेको र त्यो सकुशल रहेको पुष्टि भएपछि क्यालिफोर्नियास्थित नासाको प्रयोगशालामा वैज्ञानिकहरूले हर्षोल्लास गरेका थिए।

इन्साइट मङ्गल ग्रहमा अवतरण गरेको दृश्य न्यूयोर्कको टाइम्स स्क्वायरमा देखाइएको थियो

'इन्साइट'का परियोजना प्रमुख टम होफ्म्यानले अन्तरिक्षयान अवतरण गर्ने बेला आफ्नो सासै रोकिएला जस्तो लागेको प्रतिक्रिया दिए।

"यो एकदमै अविश्वसनीय रूपमा भावुक बनाउने क्षण थियो। म र यहाँ भएका हामी सबैजसो व्यक्ति सात वर्षदेखि यो काममा लागिरहेका छौँ। इन्साइट अवतरण गर्ने सात मिनेटको अवधिमा त मेरो मुटु नै रोकिए जस्तो भयो।"

अवतरण भएलगत्तै त्यो अन्तरिक्ष यानले मङ्गलग्रहको सतहको आफ्नो पहिलो तस्बिर पठाइसकेको छ।

तस्बिरमा मङ्गल ग्रहको अव्यवस्थित भूबनोट देखिएको थियो।

The touchdown confirmation was celebrated by Nasa staff in California

उपकरण

अमेरिकी राष्ट्रपति डोनल्ड ट्रम्पले वैज्ञानिकहरूलाई बधाई दिएको बताइएको छ।

इन्साइट रोबोट यतिबेला मङ्गल ग्रहको भूमध्यरेखानजिक रहेको फराकिलो समथर भूभाग एलिसियम प्लानिसियामा रहेको बताइएको छ।

अवतरण गर्नुअघि इन्साइट २० हजार किलोमिटर प्रतिघण्टा सम्मको गतिमा उडेको थियो।

त्यो यान प्याराशुट र रेट्रो रकेटको सहयताले उत्रिएको थियो।

त्यसमा भूकम्प र जमिनमुनिको तापक्रम नाप्ने कैयौँ युरोपेली उपकरणहरू समेत रहेका छन्।

मङ्गलमा यस्ता घर


शीर्षक: मङ्गल ग्रहमा पर्सिभिअरन्स् पहिलो पटक गुड्यो\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

धुलोमा पाइला: दुई वर्षमा पर्सिभिअरन्स्‌ले लगभग १५ किलोमिटर यात्रा गर्ने अपेक्षा गरिएको छ

शुक्रवार पृथ्वीमा डाउनलोड गरिएका तस्बिरले सो रोबोटले छोटो यात्रा गरेको सङ्केत दिएको छ।

एक टन वजन भएको रोबोट मङ्गल ग्रहको सतहमा ओर्लिएको दुई साता पूरा भइसकेको छ।

यो दुई सातामा वैज्ञानिकहरूले सो यानका थुप्रै प्रणालीलाई सक्रिय बनाएका छन्।

पर्सिभिअरन्स्‌ले मङ्गल ग्रहमा कुनै बेला भएको हुन सक्ने जीवनको प्रमाण खोज्नेछ।

त्यो खोजका लागि यसले मङ्गल ग्रहको एक वर्ष (पृथ्वीको लगभग दुई वर्ष) मा १५ किलोमिटर यात्रा गर्ने अपेक्षा गरिएको छ।

वैज्ञानिकहरूले कुनै बेला ठूलो ताल रहेको ठानिएको क्षेत्रमा प्रागऐतिहासिक जीवनको अवशेषको खोजीमा विभिन्न चट्टानको अध्ययन गर्ने प्रयास गर्नेछन्।

तर चट्टानहरू खोतलेर हेर्नु अगाडि पर्सिभिअरन्स्‌ले विभिन्न परीक्षणहरू गर्नेछ।

यस क्रममा त्यसले एउटा सानो हेलिकप्टरको उडान पनि गराउनेछ।

आगामी केही साता उक्त यानले हेलिकप्टर निकालेर राख्न उपयुक्त स्थानको खोजी गर्नेछ।

अहिले सो हेलिकप्टर यानभित्र तलपट्टिको भागमा रहेको छ।

नासाको पर्सिभिअरन्स रोभरले यसरी मङ्गलमा अवतरण गर्‍यो


शीर्षक: मङ्गल ग्रहमा पानीको ताल फेला पर्‍यो\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

उनीहरूले फेला पारेर प्रस्ताव गरेको 'जलाशय' सो ग्रहको दक्षिणी ध्रुवमा अवस्थित हिमवत् क्षेत्रमुनि रहेको छ र त्यो झन्डै २० किलोमिटर चौडा छ।

यसअघि गरिएका खोज अनुसन्धानहरूले मङ्गल ग्रहको सतहमा कहिलेकाहीँ मात्र अस्थायी रूपमा पानी बगेको हुनसक्ने देखाएका थिए। तर स्थायी रूपमा नै तरल अवस्थामा पानी फेला परेको देखाउने यो पहिलो प्रमाण हो।

यसअघि नासाको क्युरिओसिटी रोभर भनिने अन्तरिक्ष वाहनले पुराना र सुख्खा तालहरूका पिँधको अन्वेषण गर्दा त्यहाँ पहिला पानी रहेको पत्ता लागेको थियो।

तर पातलो वायुमण्डल भएकाले सो ग्रह चिस्सिएको छ र पानी हिउँ भएर जमेको छ।

फेला परेको भनिएको ताल मङ्गल ग्रहको दक्षिणी ध्रुवमा हिउँमुनि रहेको छ

मङ्गल ग्रहको परिक्रमा गरिरहेको 'मार्स एक्स्प्रेस' नामक भूउपग्रहमा जडित मार्सिस नाम गरेको रेडार उपकरणको प्रयोग गरेर यो पछिल्लो तथ्य पत्ता लगाइएको हो।

यो अनुसन्धानको नेतृत्व गरेका इटालियन न्याश्नल इन्स्टिट्युट फर एस्ट्रोफिजिक्सका प्रा. रोबर्टो ओरोसेई भन्छन्, "सम्भवत: यो त्यति विशाल ताल हैन।"

मार्सिसले त्यस्तो तालमा पानीको गहिराइ निर्क्योल गर्न नसके पनि अनुसन्धान टोलीले त्यो कम्तीमा पनि एक मिटर जति हुनसक्ने अनुमान गरेको छ।

"यसबाट त्यसले जलाशयको योग्यता प्राप्त गर्छ। यो ताल नै हो, पृथ्वीमा जस्तो हिमतालको हिउँ पग्लिएर बगेको पानी चट्टान र बरफको बीचको भाग भरिएर रहे जस्तो हैन," उनले भने।

यो चित्राङ्कनमा मार्स एक्स्प्रेसलाई मङ्गल ग्रहको सतहको अन्वेषण गर्दै गरेको देखाइएको छ। माथिपट्टि मार्सिस रेडारको परिणाम देखाइएको छ।

कसरी पत्ता लाग्यो?

मार्सिसजस्ता रेडार उपकरणले ग्रहको सतह र त्यसमुनि रहेको अर्को तहमा सङ्केत पठाएर फर्केको प्रतिसङ्केतको परीक्षण गर्छन्।

यही विधि प्रयोग गरेर मङ्गल ग्रहमा पानी रहेको प्रमाण फेला पारिएको प्रा. ओरोसेई बताउँछन्।

तर यो खोजले मङ्गलमा जीवनको सम्भाव्यताका सम्बन्धमा कुनै विशेष अर्थ राख्दैन।

ओपन युनिभर्सिटीका डा.  मनीष पटेल भन्छन्, "हामीलाई धेरै पहिलादेखि नै मङ्गलको बाहिरी सतह जीवनका लागि अनुपयुक्त छ भन्ने थाहा छ। त्यसैले अहिले मङ्गलमा जीवनको खोजी त्यसमुनिको तहमा हुँदैछ।"

मंगल ग्रहमा महिला?

"त्यस्तो स्थानमा नै हामी हानिकारक विकिरणबाट पर्याप्त सुरक्षा पाउनसक्छौँ। र, त्यहाँ नै चाप एवम् तापक्रम बढ्न गई अन्य स्थानको दाँजोमा उपयुक्त स्तरमा पुग्ने गर्छन्।"

उनी भन्छन्, "तर सबैभन्दा...


शीर्षक: मङ्गल ग्रहमा ३,००० दिन बिताएको रोबटले त्यहाँ यस्तो देख्यो\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

तर हामीले बिर्सन नहुने कुरा के हो भने त्यहाँ अहिले नै पनि क्युरिअसिटी नामको रोबटले काम गरिरहेको छ।

सन् २०१२ मा उक्त ग्रहमा अवतरण गरेपछि उसले राम्रैसँग काम गरिरहेको छ।

क्युरिअसिटीले आउँदो मङ्गलवार रातो ग्रह भनेर चिनिने मङ्गल ग्रहमा ३ हजार दिन पूरा गर्दैछ।

मङ्गल ग्रहको एक दिन २४ घण्टा ३९ मिनेट लामो हुन्छ।

उक्त मिशनले क्युरिअसिटी रोभरका मुख्य उपलब्धि झल्कने केही तस्बिरहरू सङ्कलन गरेको छ।

सन् २०१८ को जून महिनामा यी तस्बिरहरू प्राप्त गरेपछि मिशन दलले ठूलो राहत महसुस गर्‍यो।

त्यो मङ्गल ग्रहमा धुलाम्मे अवस्था हुँदाको समय भएपनि रोभरले पुन: खन्ने काम सुरु गरेको थियो।

सन् २०१६ पछि खनेर निकालिएको पहिलो ढुङ्गे नमूना 'दुलुथ' थियो।

एउटा प्राविधिक समस्याले उक्त खन्ने कामको अवस्था थाहा हुन छाडेको थियो।

सन् २०१८ को जून महिनायता नयाँ उपायको योजना बनाउँदै त्यसको निकै महत्त्वपूर्ण मानिने खन्ने काम पुन: लयमा फर्काइएको थियो।

मङ्गल ग्रहमा ग्रहण यस्तो देखिन्छ

हरेक मङ्गल वर्षमा दुईपटक उक्त ग्रहका दुईवटा चन्द्रमा - फोबोस र डिमोस सूर्यको अगाडिपट्टि देखिन्छन्। क्युरिअसिटीले ३५ सेकेन्डको उक्त ट्रान्जिट देखेको छ।

मङ्गलको वायुमण्डलमा देखिएको बादल

मङ्गलको पातलो वायुमण्डलमा हुने थोरै पानीका बाफले खासगरी चिसो समयमा र पर्वतका वरपर बादल बनाउँछ।

क्युरिअसिटीले त्यस्तो अवस्था पनि कैयौँ पटक देखेको छ।

सन् २०१९ को अन्त्यतिर लिइएको यो लोभलाग्दो फराकिलो दृश्य मङ्गल सतहको सबैभन्दा उच्च गुणस्तरको (१.८ अर्ब पिक्सेल्स) पानारोमा हो।

क्युरिअसिटीले पृथ्वी र सौर्यमण्डल परिवारका उसका छिमेकीको चित्र समेत खिचेको छ।

सन् २०२० को गर्मीयाममा क्युरिअसिटीको टोलीले उक्त रोभरलाई सार्प पर्वतको नयाँ र उच्च क्षेत्रमा लैजानेछ जहाँ त्यसले सल्फेट खनिजहरू धेरै भएको चट्टानहरूमा काम गर्नेछ।

क्युरिअसिटीले एउटा बलौटे ढुङ्गाको सतहमा पुग्न निकै भिरालो यात्रा समेत पूरा गर्‍यो।

हामीले आकाशमा देख्ने मङ्गल ग्रह देखेको भन्दा कति फरक छ भन्ने क्युरिअसिटीले त्यसभित्र थोरै मात्र खनेर हेर्दा थाहा भइरहेको छ । अहिलेसम्म सफलतापूर्वक २९ पटक त्यस्तो खन्ने काम भइसकेको छ।

त्यसले देखाउने खनिज र रसायनले त्यहाँका प्राचिन समयदेखिका गतिविधि बुझ्न सघाइरहेका छन्।

अहिलेको पानी नपर्ने मौसममा मङ्गल ग्रहको सतहमा धुलो जम्मा भएर बस्छ।

सूर्यको तापका भरमा आउने हावाले जमिनमा...


शीर्षक: मङ्गोल डार्बी अर्थात् १० दिन चल्ने घोडादौड प्रतियोगिता\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

मङ्गोल डार्बीलाई संसारकै सबैभन्दा लामो र कठिन घोडादौड मानिन्छ।

मङ्गोलियाका सम्राट जङ्गिज खानले आफ्नो साम्राज्यमा छिटो सूचना आदानप्रदान गर्न घोडचढी सन्देशवाहकहरू प्रयोग गर्ने गरेको बताइन्छ। त्यसकै संस्मरणमा मङ्गोलियाको विशाल मैदानमा यो प्रतियोगिता सुरु गरिएको आयोजकहरू बताउँछन्।

हेर्नुहोस् यो भिडिओ।

अनि यो पनि


शीर्षक: मजदुर दिवस: नेपालसहित विश्वभरि असङ्गठित क्षेत्रका मजदुर सबभन्दा ठूलो मारमा\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

देशको आर्थिक वृद्धिदर अपेक्षा गरेको भन्दा झन्डै पाँच प्रतिशतले घट्ने सरकारले अनुमान गरेको छ भने रोजगारी र जीविकामा परेको क्षति अभूतपूर्व हुने देखिन्छ।

यसपालि अन्तर्राष्ट्रिय मजदुर दिवस वा मे दिवसको सँघारमा नेपालसहित विश्वभरिका मजदुरहरू चुनौतीपूर्ण अवस्थामा परेका छन्।

नेपालमा रोजगारीमा कति क्षति होला?

मजदुरहरूको एउटा प्रमुख सङ्गठन नेपाल ट्रेड युनियन महासङ्घ (जिफन्ट)का अध्यक्ष विनोद श्रेष्ठका अनुसार हालसम्म कोरोनाभाइरस महामारीकै कारण कतिले रोजगारी गुमाइसके भन्ने यकिन आँकडा उपलब्ध छैन।

"तर यो सङ्ख्या लाखौँमा छ। पर्यटन उद्योगमा मात्रै ११ लाख मजदुर जोडिएका थिए। उनीहरूको रोजगारी आगामी ६-१२ महिनासम्म पनि गुम्न सक्ने देखिन्छ," उनले बीबीसी न्यूज नेपालीलाई बताए।

उनका अनुसार नेपालमा सबै क्षेत्रमा गरि कम्तीमा ८० लाख मानिस रोजगारीमा लागेका छन्। तीमध्ये कैयौँको काम धरापमा परेको छ।

संसारमा रोजगारीमा परेको असरले पनि नेपालमा कति धेरै असर पर्ला भनेर अनुमान गर्न सकिन्छ।

अन्तर्राष्ट्रिय श्रम सङ्गठन (आईएलओ)का अनुसार विश्वका सवा तीन अर्ब जनशक्तिमध्ये करिब आधा मजदुरको जीविकाको माध्यममा नोक्सानी पुग्न सक्छ।

यो हिसाबबाट हेर्दा नेपालमा पनि दशौँ लाख मानिसको रोजीरोटीमा कालो बादल मडारिएको जानकारहरू बताउँछन्।

सबभन्दा धेरै मारमा को?

मजदुरहरूमध्ये पनि असङ्गठित वा अनौपचारिक क्षेत्रमा काम गर्ने दैनिक ज्यालादारी, निर्माण क्षेत्रका श्रमिक तथा साना व्यापारमा समाहित कामदारहरू सबैभन्दा धेरै मर्कामा पर्ने देखिएको छ।

आइएलओको आँकडा अनुसार विश्वका डेढ अर्बभन्दा धेरै त्यस्ता मजदुरको रोजगारी जोखिममा परेको छ।

कुनै वैकल्पिक आम्दानीको अभावमा यी मजदुर र तिनका परिवारका जीविका सङ्कटमा पर्नेछ।

नेपालमा पनि लाखौँ मानिस असङ्गठित क्षेत्रमा काम गर्छन्।

यसै साता बसेको मन्त्रिपरिषद्को बैठकले यस्ता मजदुरका निम्ति राहतको चाँजोपाँजो मिलाउन स्थानीय तहलाई भनेको छ।

साथै, सकेसम्म त्यस्ता श्रमिकलाई सरकारी काममा लगाएर राहतस्वरूप पैसा र खाद्यान्न दिएर सहयोग गरिने निर्णय गरिएको सरकारका प्रवक्ता एवम् अर्थमन्त्री युवराज खतिवडाले बताएका छन्।

"त्यस्ता कामविहीन भएका श्रमिकहरूलाई स्थानीय तहमा स्थानीय वा प्रदेश वा सङ्घीय सरकारको कार्यालयबाट हुने सार्वजनिक निर्माणको कार्यमा लगाउने र त्यसवापत दैनिक ज्याला नगद वा खाद्यान्नको रूपमा उपलब्ध गराउने (निर्णय भएको छ),"...


शीर्षक: मड्रिड जलवायु सम्मेलनको चर्को आलोचना, ‘अवसर गुमेको’ टिप्पणी\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

धेरै उत्सर्जन गर्ने देशहरूले निर्णायक कारबाही गर्नबाट रोकेको वातावरणवादीहरूले आरोप लगाएका छन्।

हालसम्म भएका संयुक्त राष्ट्रसङ्घीय जलवायु सम्मेलनहरूमध्ये सबभन्दा लामो मड्रिड सम्मेलन एउटा सम्झौतामा पुगेर टुङ्गिएको छ।

थकित प्रतिनिधिहरूले कार्बन उत्सर्जन कटौतीबारे विश्वव्यापी प्रतिक्रिया बढाउने सहमति गरे।

उक्त सहमतिअनुसार अब सबै देशले ग्लास्गोमा अर्को वर्ष हुने जलवायु सम्मेलनमा नयाँ वाचाहरू गर्नुपर्नेछ।

दुई अहोरात्र गरिएको वार्तापश्चात् अर्को वर्षको सम्मेलनमा नयाँ र सुधारिएका उत्सर्जन कटौतीका योजना प्रस्तुत गरिने सहमति मात्र हुन सक्यो।

चर्को आलोचना

उक्त सम्झौताको चर्को आलोचना भइरहेको छ।

सम्मेलनमा सहभागी कैयौँ प्रतिनिधिहरू एवं पर्यावरणवादी अभियानकर्मीहरूले उक्त सम्झौतालाई विफलता भनेका छन्।

सबभन्दा धेरै प्रदूषण फैलाउने देशहरूले निर्णायक कारबाही गर्नबाट रोकेको उनीहरूले आरोप लगाएका छन्।

टुभालुका प्रतिनिधिले दशौँ लाख मानिसहरूले अहिले नै जलवायु परिवर्तनको असर बेहोरिरहेको बेला यस्तो भएकै छैन भन्नु मानवताविरोधी अपराध ठहर्ने बताए।

युरोपेली युनियन तथा साना टापु राष्ट्रहरूले उत्सर्जन कटौतीका थप महत्त्वाकाङ्क्षी लक्ष्यको समर्थन गरेका थिए भने, अमेरिका, ब्रजिल, भारत र चीनसहितका देशले त्यसको विरोध गरे।

'गुमेको अवसर'

सबै पक्षले विज्ञानले खतरनाक जलवायु परिवर्तनबाट जोगिन के आवश्यक छ भनेर औँल्याइरहेको विषय र सन् २०३० को दशकमै त्यो खतराको सीमा नाघ्ने विद्यमान अवस्थाबीच रहेका खाडल पुर्नुपर्ने जनाइएको छ।

संयुक्त राष्ट्रसङ्घका महासचिव एन्टोनियो गुटेरसले मड्रिड सम्मेलनबाट प्राप्त परिणाम निराशाजनक भएको बताएका छन्।

"अन्तर्राष्ट्रिय समुदायले जलवायु सङ्कटलाई कम गर्न, अनुकूलन गर्न र त्योसँग जुध्न वित्तीय स्रोत परिचालन गर्न प्राप्त एउटा अवसर गुमाएको छ," उनलाई उद्धृत गर्दै समाचारसंस्था एएफपीले जनाएको छ।

यसैबीच विगतमा प्यारिस सम्झौता गराउन उल्लेख्य योगदान गरेको  युरोपेली जलवायु प्रतिष्ठानकी लराँ टुबियानाले मड्रिडको निष्कर्षलाई मिश्रित उपलब्धि भन्दै विज्ञानले बताइरहेको भन्दा निकै कम उपलब्धि भएको बताएकी छन्।


शीर्षक: मत तान्न अझै किन महत्त्वपूर्ण छन् मोदी?\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

दक्षिणी राज्य कर्नाटकमा हालै भएको विधानसभा चुनावमा मोदीको दल सबैभन्दा ठूलो पार्टीका रूपमा उदाएको छ ।

भारतका २९ वटा राज्यमध्ये २० वटा राज्यमा बीजेपीको सरकार छ र अब २१औँ राज्यको सत्ताको बागडोर सम्हाल्ने दाबी पनि उसले गरेको छ।

दुई अन्य दलहरू कंग्रेस तथा क्षेत्रीय पार्टी जनता दल (सेक्युलर)ले अन्तिम समयमा आएर एकअर्कासँग चुनावपश्चात् गठबन्धन गर्ने घोषणा गर्दै स्थितिलाई नयाँ मोड दिए।

‘कर्नाटक सरकारको साँचो राज्यपालको हातमा’

सत्ता दाबी

गठबन्धनले उनीहरूलाई सत्तामाथि उचित दाबी गर्ने मौका दिएको पनि ती दुई दलहरू बताउँछन्।

कांग्रेस तथा जनता दलले ११४ सिट हासिल गरेका छन् भने बीजेपीसँग १०४ सिट छ।

अब कर्नाटक राज्यमा त्यहाँका राज्यपालले कसले त्यहाँ सरकार गठन गर्नेछ भनेर आह्वान गर्नुपर्ने हुन्छ।

तर सामान्य बहुमत पाउनबाट बीजेपी ८ सिटले मात्र पछि परेपनि मोदी चुनावी परिणामबाट निकै नै खुसी देखिन्छन्।

प्रभाव बिस्तार

गत एक वर्षमा बीजेपीले भारतका ग्रामीण उत्तर-पूर्वमा अनपेक्षित रूपमा प्रभाव बिस्तार गरेको छ। त्यो क्षेत्रमा २५ वटा संसदीय सिटहरू छन्।

पाँच वटा दक्षिणी भारतीय राज्यहरूमा अहिलेसम्म केही सफलता नपाएको बीजेपीले ६ करोड ४० लाख जनसंख्या भएको कर्नाटकमा राम्रो चुनावी परिणाम ल्याएको छ।

अघिल्लो सरकारमा मन्त्री रहेका कंग्रेसका एक दर्जनभन्दा बढी नेताले उनीहरूको सिट गुमाएका छन्।

यसको अधिकतम श्रेय मोदीलाई नै जान्छ।

गुजरातमा मोदी नै विजयतर्फ अग्रसर

चुनावी रणनीति

एकदमै आक्रमक अभियानका क्रममा, निकै मिहिनेती भनिने नेता मोदीले २० भन्दा धेरै सार्वजनिक बैठकहरू गरे। साथै लोकप्रियवादी क्षेत्रीय नेता तथा कांग्रेशबाट मुख्यमन्त्री बनेका सिद्धरमैयाविरुद्ध कडा रूपमा उत्रिएको देखियो।

मोदीले भ्रष्टचारका विरुद्ध लड्ने अनि अर्थतन्त्रलाई मजबुत पार्ने कुरा गरे जबकि  उनका दलका अन्य नेताहरूले धार्मिक मुद्दा उठाए।

चुनावी नतिजाले फेरि पनि मोदी अझै पनि उनको दलको सबैभन्दा महत्तवपूर्ण व्यक्ति हुन् भन्ने पुनः प्रमाणित भएको छ।

राहुल गान्धीले नेतृत्व गरेको कांग्रेसका लागि चुनावी हार एउटा ठूलो बाधा भन्न सकिन्छ।

हालैका वर्षमा कांग्रेसले बलियो नेतृत्वको अभावको सामना गरिरहेको छ।

कयौँ सामाजिक निर्वाचन क्षेत्रहरूमा स्तब्ध तुल्याउने गतिमै उसले मतदाताहरू गुमाएको छ र भारतको ठूलो हिस्सा ओगट्ने अधैर्य तथा महत्तवकांक्षी मतदाताहरूलाई आश्वस्त...


शीर्षक: मतपत्र छपाइ धमाधम: निर्वाचन आयोग\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

निर्वाचन आयोगले समानुपातिकतर्फको मतपत्र छपाइ धमाधम भइरहेको बताएको छ

तोकिएकै मितिमा निर्वाचन सम्पन्न गर्नका निम्ति प्राविधिक कामहरुमा वाधा नपुग्ने जनाइसकेको आयोगले अर्को हप्ता प्रत्यक्षतर्फको मनोनयन दर्ता सकिए लगत्तै त्यसको मतपत्र छाप्ने कामपनि थालिने जनाएको छ।

प्रदेश र प्रतिनिधि सभाको मतपत्र छुट्टाछुट्टै हुनुपर्ने भन्दै सर्वोच्च अदालतमा परेको रिट बुधबार खारेज भएपछि अब निर्वाचनमा कुनै वाधा नभएको आयोगका अधिकारीहरुले बताएका छन्।

निर्वाचन आयोगका प्रमुख आयुक्त अयोधीप्रसाद यादवले भने, "समानुपातिकतर्फ १ करोड ८० लाख मतपत्रमा अहिलेसम्म ९० लाख भन्दा बढी मतपत्र छपाइ भइसकेको छ। सम्पूर्ण मतपत्र कार्तिक ७ गतेसम्म छापिइसक्नेछ।"

निर्वाचन चिन्ह

प्रत्यक्षतर्फको प्रदेश र प्रतिनिधि सभाको उम्मेदवारीको मनोनयन दर्ता तीन दिनपछि कार्तिक ५ गते हुन लागेकोले त्यस लगत्तै बाँकी मतपत्रपनि छापिने निर्वाचन आयोगका प्रवक्ता नवराज ढकालले बताए।

उनले भने, "कार्तिक ८ गते हामी राजनीतिक दलहरुलाई निर्वाचन चिन्ह प्रदान गर्छौं । त्यसपछि मात्र मतपत्र छाप्ने काम शुरु हुन्छ। प्रत्यक्षतर्फ १ करोड ७४ लाख मतपत्र छाप्ने आयोगको योजना छ।"

आयोगका अनुसार धेरै चिन्ह भएका ठूलो आकारको मतपत्रमा मतदान गर्दा मतदाताहरु नअलमलिउन् भनेर समानुपातिकतर्फको मतपत्र सेतो कागजमा हल्का रातो मसीले छापिने र प्रत्यक्ष तर्फको मतपत्र सेतो कागजमा हल्का हरियो रंगको मसीले छापिएको छ।

दुई चरणमा गरी हुन लागेको निर्वाचन अन्तर्गत मंसिर १० गते पहिलो चरणमा ३२ जिल्लामा र मंसिर २१ गते हुने दोस्रो चरणमा ४५ जिल्लामा निर्वाचन हुनेछ।


शीर्षक: मदनकृष्ण श्रेष्ठ: 'मलाई रोग लागेको छ तर म नाच्न सक्छु'\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

उनी भन्छन्, “धेरैले म चल्न सक्दिनँ, बोल्न सक्दिनँ भन्ने सोच्नुभएको रहेछ। तर यो नाचेको भिडिओ बनाएपछि त्यो भ्रम हटेको छ।“

उनलाई पार्किन्सन्स रोग लागेको छ जसले उनको शरीर पहिले जस्तो सहजै चल्न दिँदैन।

हेर्नुहोस् सृजना श्रेष्ठले बनाएको यो भिडिओ।

अनि यो पनि


शीर्षक: मदिरा सेवन परिचयपत्र: विकट गाउँको एउटा नौलो अभ्यास\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

जटिल समस्याको रूपमा रहेको मदिरा सेवनलाई फरक ढंगले समाधान गर्न खोजिएको भन्दै महिला अधिकारकर्मीहरूले गाउँपालिकाको निर्णयको स्वागत गरेका छन्।

नेपालमै सम्भवत पहिलो पटक बाजुराको गौमुल गाउँपालिकाले यस्तो अभ्यास भदौ १ गतेदेखि प्रचलनमा ल्याएको छ।

गौमुल गाउँपालिकाले प्रचलनमा ल्याएको मदिरा सेवन परिचय पत्रबाट मदिरा सेवनले समाजमा व्याप्त समस्या निराकरणमा सघाउ पुग्ने स्थानीय अधिकारीले अपेक्षा गरेका छन्।

विकट जिल्ला बाजुराको दश हजार जनसंख्या रहेको गौमुल गाउँपालिकाका ६ वटा वडाहरूमा करीव दुई सयवटा रक्सी पसलहरू छन्।

ती पसलमा जथाभावी रक्सी पिएर गाउँ समाज नै अशान्त बनेपछि यस्तो अभ्यास थालिएको बताइएको छ।

अधबैँसेलाई 'मदिरा रहित' दिन बिताउन सुझाव

श्रीलंकामा महिलाले पनि मदिरा किन्न पाउने

जरिवाना

गाउँपालिकाका १० वटा पसललाई मात्र मदिरा बिक्री वितरण गर्ने अनुमति दिइएको छ।

एक पटकमा एक सय ८० मिलिलिटर मात्र प्रयोग गर्न पाइने, नियमविपरित मदिरा सेवन तथा बिक्री वितरण गरेको भेटिए दुई हजारदेखि चार हजारसम्म जरिवाना गर्ने व्यवस्था गरिएको छ।

गौमुल गाउँपालिकाका प्रमुख प्रशासकीय अधिकृत टंकनाथ खनालले भने, "हरेक दिन मदिरा सेवन गरी महिलामाथि हिंसा भएका घटनाको खबर आउने क्रम बढेपछि मदिरा सेवन परिचय पत्र प्रचलनमा ल्याउनु परेको हो।"

परिचय पत्र देखाएर मात्र मदिरा पसलमा राखिएको रजिष्टरमा तोकिएको मात्रा र दस्तखत गरेर मात्र रक्सी पिउन पाइन्छ।

खुशीयाली

मदिरा सेवनले परिवार मात्र नभई सिंगो समाज बिग्रने चिन्तासँगै ग्रामीण भेगमा अझ जटिल समस्याको रूपमा रहेको मदिरा सेवनलाई फरक ढंगले समाधान गर्न खोजिएको महिला अधिकारकर्मीहरूले बताएका छन्।

महिला अधिकार मञ्चकी सदस्य गिता रोकायाले भनिन्, "यो एक महिनाको अवधिमा आपसी विवाद र झगडा पनि भएको छैन।"

महिला अधिकारकर्मी कल्पना थापाले मदिरा सेवन परिचयपत्रको प्रयोगले गाउँ नै शान्त भएको बताइन्।

अधिकारकर्मी लक्ष्मी बिक भन्छिन्, "मदिरा नियन्त्रणको यो प्रयासलाई हामीले स्वागत गर्न खुशियाली जुलुस समेत निकाल्यौँ।"

गौमुल गाउँपालिकाले मदिरा सेवन परिचय पत्र देखाएर मदिरा पसल अर्थात् रक्सी भट्टीमा राखिएको रजिष्टरमा तोकिएको मात्रा र दस्तखत गरेर मात्र रक्सी पिउनुपर्ने भएपछि खुलेर आउनेहरूले मात्र रक्सी पिउने गरेका छन्।

यसरी पटक पटक रक्सी भट्टीमा परिचय पत्र देखाएर रक्सी लिनु पर्ने कुराले मदिरा सेवकलाई निरुत्साहित गर्ने...


शीर्षक: मदिरा: प्रत्येक दिन एक गिलास पिउँदा पनि 'मस्तिष्काघात हुन सक्छ'\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

ल्यान्सेट जर्नलमा प्रकाशित एउटा शोधका अनुसार दिनमा थोरै वा ठिक्क मात्रामा मादक पदार्थ सेवन गर्दा पनि रक्तचाप बढ्न सक्छ र त्यसले मस्तिष्काघात हुने सम्भावना बढाउँछ।

सो अध्ययनका लागि पाँच लाख चिनियाँहरूलाई १० वर्षसम्म नियालिएको थियो।

अनुसन्धानकर्ताहरूका अनुसार उक्त निष्कर्ष विश्वका सबै खाले मानिसहरूका लागि उपयुक्त छ।

मदिराले मानिसमा कस्तो असर पार्छ भन्नेबारे यो निष्कर्ष सबैभन्दा राम्रो प्रमाण भएको उनीहरूले बताएका छन्।

अत्यधिक मात्रामा मदिरा सेवन गर्नु स्वास्थ्यका लागि हानिकारक भएको र त्यसले मस्तिष्काघातको सम्भावना बढाउने कुरामा विवाद थिएन। तर अन्य केही अध्ययनले भने कम मात्रामा नियमित मदिरा सेवन गर्नु शरीरका लागी राम्रो हुने निष्कर्ष निकालेका थिए।

त्यस्तै अन्य केही अध्ययनले भने कति सेवन गर्नु उचित हुन्छ नसकिने देखाएका थिए।

अध्ययनको परिणाम

अक्स्फर्ड विश्वविद्यालय, पेकिङ विश्वविद्यालय र चाइनिज अक्याडमी अफ मेडिकल साइन्सका अनुसन्धानकर्ताले के पत्ता लगाए भने:

▪ प्रत्येक दिन (१४ ग्राम शुद्ध एल्कहल सेवन हुनेगरी) एउटा मदिरा सेवन गर्दा मस्तिष्काघातको सम्भावना १० देखि १५ प्रतिशतले बढ्छ

▪ दिनमा चारवटासम्म मदिरा सेवन गर्ने मानिसमा मस्तिष्काघातको सम्भावना ३५ प्रतिशत बढी हुन्छ

अध्ययनका लागि मदिरालाई यसरी वर्गीकरण गरिएको छ

ब्रिटेनमा प्रत्येक एक सयमा १६ पुरुष र २० महिलालाई उनीहरूको जीवनकालमा एक पटक मस्तिष्काघात हुन्छ।

मदिरा सेवन नगर्ने एक सय जना मानिसले दिनको एक वा दुई गिलास सेवन गर्ने हो भने थप दुई पटक मस्तिष्काघात हुन सक्ने सम्भावना रहन्छ।

हल्का वा मध्यम मात्रामा मदिरा सेवन गर्दा मस्तिष्काघात हुनबाट जोगाउन सक्ने कुनै पनि तथ्य फेला नपरेको यो अध्ययनले देखाउँछ।

किन गरियो चीनमा अध्ययन?

मदिराको प्रभावबारे अध्ययन गर्न पूर्वी एशियाली मुलुक उपयुक्त मानिन्छ।

चिनियाँ मूलका मानिसहरूमा आनुवंशिक कारणले मदिराले बेफाइदा गर्छ। मदिरा सेवन गर्दा शरीरमा हुने प्रतिक्रियाले उनीहरू अस्वस्थ हुन्छन्।

त्यसैले चीनमा मदिरा सेवनको अनुपातमा ठूलो अन्तर छ। प्रत्येक तीन पुरुषमा एक जनाले मदिरा सेवन गर्दैनन् भने सेवन गर्ने महिलाको सङ्ख्या पनि निकै कम छ।

मदिरा सेवन गर्ने र नगर्नेहरूको स्वास्थ्य अवस्था र आनुवंशिक संरचनाको तुलना गर्दा मस्तिष्काघात हुनमा मदिराको भूमिकाको मूल्याङ्कन गर्न सकिने वैज्ञानिकरू बताउँछन्।

यसको अर्थ के...


शीर्षक: मधुमेहको विश्वव्यापी घातक प्रभाव\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

एउटा प्रमुख विश्वव्यापी प्रतिवेदनमा डब्लुएचओले मधुमेहका रोगीको संख्या सन् १९८० मा झण्डै ११ करोडबाट सन् २०१४ मा ४२ करोडभन्दा बढी पुगेको बताएको छ।

रगतमा चिनीको उच्च मात्रालाई हरेक वर्ष विश्वभरमा ३७ लाख जनाको मृत्युसँग जोडिएको विश्व स्वास्थ्य संगठनले बताएको छ।

अधिकारीहरुका अनुसार तत्काल कडा कदम नचालिए यो संख्या बढ्दै जाने छ।

जीवनशैली

विश्व स्वास्थ्य संगठनले आफ्नो प्रतिवेनदमा मधुमेहका दुवै प्रकारलाई एकै ठाउँमा राखेको छ।

तर वृद्धि भने मुख्यतया जीवनशैलीसँग जोडिएको मधुमेहको दोस्रो प्रकारमा देखिएको छ।

हाल विश्वमा ३ जनामध्ये एकजनाको वजन औसतभन्दा अधिक छ, र यसरी वजन बढ्दै जाँदा मधुमेहका रोगीको संख्या पनि बढेको छ।

रगतमा चिनीको मात्रा नियन्त्रण गर्न नसकेमा स्वास्थ्यमा ठूलो नकारात्मक असर पर्दछ।

यसले हृदयघातको सम्भावना ३ गुणा बढाउँछ र खुट्टा काट्नुपर्ने खतरा २० गुणाले बढाउँछ।

साथै यसले पक्षघात, मृगौलाको रोग, अन्धोपना र गर्भवती भएको समयमा स्वास्थ्य समस्याका सम्भावना पनि बढाउँछ।

मृत्युका कारणमध्ये मधुमेह आठौं ठुलो हो, यसका कारण वर्षमा १५ लाख जनाको ज्यान जान्छ।

आश्चर्यजनक परिवर्तन

सन् १९८० को दशकमा सम्पन्न राष्ट्रहरुमा मधुमेहको सबैभन्दा धेरै संख्या पाइन्थ्यो।

तर एउटा अचम्मलाग्दो परिवर्तनमा अहिले कम र मध्यम आय भएका देशहरुले सबैभन्दा ठुलो भार बेहोरिरहेका छन्।

मध्यपूर्वमा सन् १९८० मा झण्डै ६ प्रतिशत वयस्कमा देखिएको यो रोग सन् २०१४ मा १३ प्रतिशतभन्दा बढीमा देखिएको छ।

विश्व स्वास्थ्य संगठनले भनेको छ यो रोगको समाधान गर्न सिङ्गै समाजले सक्रिय हुनुपर्छ।

व्यायाम

विश्व स्वास्थ्य संगठनमा मधुमेहविरुद्धको अभियानका प्रमुख डा इटीनी क्रुग भन्छन्, “सजिलो समाधान भनेको हामी सबैले व्यायाम गर्नु, स्वस्थ तरिकाले खाना खानु र धेरै वजन नबढाउनु हो। तर त्यो त्यति सजिलो छैन।"

स्वस्थ खानाका विकल्पहरु उपलब्ध गराउनका लागि उनले सरकारहरुलाई खानामा हुने चिल्लो र गुलियो पदार्थहरु नियन्त्रण गर्न आग्रह गरेका छन्।

साईकल चढ्न र हिंड्न सजिलो हुने गरी अझ राम्रो शहरी योजना बनाउनु र स्तनपानलाई प्रोत्साहन गर्नु महत्वपूर्ण रहेको उनले बताए।

र उनले खाद्य उद्योगलाई खानामा चिल्लो र गुलियो पदार्थ हटाउन जिम्मेवार रुपमा काम गर्न र अस्वस्थकर खानेकुराको विज्ञापन युवाहरुलाई लक्षित नगर्न पनि आग्रह गरे।

रगतमा चिनीको मात्रा नियन्त्रण गरेमा मात्रै मधुमेहबाट हुने...


शीर्षक: मनसुन नेपाल: आठ तस्बिरमा अविरल वर्षाले ल्याएको विपत्\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

धेरै स्थानहरू जोखिममा परेका छन्।

देशका विभिन्न स्थानहरूमा बाढी र पहिरो गएका खबर आइरहेका बेला स्थानीय सरकारका प्रतिनिधिले स्रोत र साधनको अभावले उद्धार र राहतमा समस्या भोगेको गुनासो गरेका छन्।

हेर्नुहोस् अविरल वर्षाका कारण आएको बाढी र पहिरोका तस्बिरहरू:

सिन्धुपाल्चोकको बाह्रबिसेको जम्बुका ठाडो खोलामा आएको बाढीले १५ घर बगाएको छ भने पहिरोमा परी दुई जनाको निधन र १३ जना बेपत्ता भएका छन्

जाजरकोट बारेकाट गाउँपालिकामा पहिरोले दुई घर बगाउँदा स्थानीय नागरिकहरू बेपत्ता १२ जनाको खोजी गरिरहेका छन्

लमजुङको बेँसीसहरमा पहिरोमा परेकाको उद्धार गर्दै सुरक्षाकर्मीहरू। सो पहिरोमा परी तीन जनाको मृत्यु भएको छ

लमजुङको बेँसीसहर नगरपालिकास्थित खरखरे भीरमा पहिरो गएको स्थानबाट यात्रा गर्दै पैदलयात्रु

नारायणघाटमा नारायणी नदीमा आएको बाढीको दृश्य

बाढीले बेनी–जोमसोम सडक अन्तर्गत म्याग्दीको बेनी नगरपालिकामा रघुगङ्गा नदीमा पुलमा क्षति पुर्‍याएको छ

पोखराको फेवातालमा पानीको सतह बढेपछि किनारमा राखेका डुङ्गाहरू पानीले भरिएका छन्

सेती नदीमा बढेको पानी रामघाटको खोँचबाट सहज तरिकाले बग्न नस्क्दा ताल बनेको छ

सबै तस्बिरहरूको सर्वाधिकार सुरक्षित छ।


शीर्षक: मनसुन बाढी: नेपालमा पश्चिमी भेगमा सक्रिय मनसुनी वर्षा पूर्वतर्फ सर्दै'\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

असारको अन्तिम साता अविरल वर्षाले देशको खासगरी तराइ क्षेत्रमा ठूलो जनधनको क्षति पुर्‍याए पनि यसपटकको मनसुनी वर्षाले पहाडी क्षेत्रलाई पनि प्रभावित पार्ने  महाशाखाले जनाएको हो।

नेपालमा मनसुन केही दिन निस्क्रिय भएपछि पुन: मङ्गलवारदेखि सक्रिय भएको बताइएको छ।

मौसममा सुधार कहिलेदेखि?

मौसमविद् वरुण पौडेलले बुधवार बीबीसीसँग कुरा गर्दै भने, "खासगरी हिजो रातिदेखि काठमाण्डूबाट पश्चिम क्षेत्रमा बढी पानी परेको देखिएको छ।"

"तर आजरातिदेखि भने देशको पूर्वी भागमा पनि देखिने भएकोले भोलिसम्मै सम्भावित जोखिमबारे ख्याल गर्नुपर्छ। शुक्रवारदेखि क्रमिक रुपमा मौसममा सुधार हुँदै जान्छ।"

उनका अनुसार मनसुन सक्रिय वा निस्क्रिय हुने अहिलेको क्रम भदौ अन्तिम अथवा असोजको सुरुसम्मै जारी रहन सक्छ।

गत असार २६ गतेदेखिको वर्षाले निम्त्याएको बाढी पैह्रोजस्ता जलउत्पन्न प्रकोपका कारण मृत्यु हुनेको सङ्ख्या एक सय नाघेको गृहमन्त्रालयले जनाएको छ।

निर्देशन

गृह मन्त्रालयका प्रवक्ता रामकृष्ण सुवेदीका अनुसार गुल्मी र बाग्लुङमा पैह्रो र सप्तरी र सिरहामा डुबानका कारण धनजनको ठूलो क्षति भएको छ।

मनसुन सक्रिय भइरहँदा बाढी र पैह्रोको जोखिम पूर्वदेखि पश्चिमसम्मै रहेको मौसमविद्ले बताइरहँदा सरकारले पूर्वतयारीबारे के गरिरहेको छ?

यसबारे देशैभरका प्रमुख जिल्ला अधिकारीहरूलाई विपद्को पूर्वतयारीलाई तीव्रता दिन निर्देशन दिइएको प्रवक्ता सुवेदीले बताए।

उनले भने, "हामीले ७७ वटै जिल्लाका प्रमुख जिल्ला अधिकारीलाई त्यसै अनुसार सजगता अपनाउन र जोखिमयुक्त वस्तीमा रहेको मानिसहरूलाई सुरक्षित स्थानमा राख्न निर्देशन दिएका छौं।"

त्यसबाहेक प्रभावित जिल्लामा जिल्ला विपद् व्यवस्थापन समितिहरू परिचालित रहेका र जोखिममा रहेका जिल्लामा सचेत रहन भनिएको प्रवक्ता सुवेदीले बताए।

पश्चिमको पहाडी जिल्ला गुल्मीमा मंगलवार बिहान सबेरै गएको पहिरोमा परी ९ जनाको मृत्यु भएको थियो भने ४ जना बेपत्ता भएका थिए।


शीर्षक: मनसुन: नेपालमा पूर्वदेखि पश्चिमसम्मै पानी पर्न थाल्यो\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

सामान्य अवस्थामा नेपालमा जुन १०  मा मनसुन सुरु हुने गर्छ। त्यसका लागि बङ्गालको खाडी हुँदै पूर्वी क्षेत्रबाट धेरै जलवाष्पयुक्त वायु प्रवेश गर्नुपर्छ।

तर यो वर्ष जुन २० (असार ५ गते) देखि नेपालमा सुरु भएको मनसुन दुई दिनभित्र पूरै देशमा फैलिसकेको जल तथा मौसम विज्ञान विभागले जनाएको छ।

फलस्वरूप पछिल्लो २४ घण्टामा पूर्व र मध्य क्षेत्रसँगै सुदूरपश्चिममा अधिकांश स्थानमा वर्षा हुनथालेको छ।

वर्षा

त्यो अवधिमा नेपालगन्ज, वीरेन्द्रनगर र धनगढीमा क्रमश: ७९, ३४ र ९ मिलिमिटर वर्षा भएको विभागले जनाएको छ।

काठमाण्डूमा २४ मिलिमिटर वर्षा भएपनि पूर्वी नेपालमा निकै कम पानी परेको छ।

अब मनसुन सक्रिय भइसकेकोले वर्षा हुने क्रम आउने दिनमा जारी रहने विभागको मौसम पूर्वानुमान महाशाखाले जनाएको छ।

तल्ला भेगमा वर्षा हुँदा हिमाली भेगमा हिमपात हुने क्रम पनि सुरु भइसकेको छ।

वर्षा सुरु भएसँगै आकासे पानीमा निर्भर देशका विभिन्न भूभागमा धान रोपाइँ सहज हुने मौसमविद्को अनुमान छ।

मनसुन कमजोर हुने आकलन

नेपालमा सामान्य अवस्थामा जुन १० देखि सेप्टेम्बर २३ तारिखसम्म लगभग १०० दिन दक्षिण एशियाली मनसुन सक्रिय रहने गर्छ।

मनसुनको अवधिमा नेपालमा हुने कुल वर्षाको झन्डै ८० प्रतिशत वर्षा हुने गर्छ।

यस वर्ष ढिलो सुरु भएको भए पनि मनसुनको अवधि कहिलेकाहीँ लम्बिएको पनि देखिन्छ।

"कहिलेकाहीँ सेप्टेम्बर २३ पछि पनि मनसुन चलिरहन सक्छ," मौसम पूर्वानुमान महासाखाकी एक मौसमविद् शान्ति कँडेलले बीबीसीसँग भनिन्।

झन्डै दुई हप्ताअघि अरब सागरमा विकसित भएको एउटा शक्तिशाली समुद्री आँधीका कारण यो वर्ष पूरै भारतीय उपमहाद्वीपको मनसुनी प्रक्रिया बिथोलिएको मौसमविद्हरूले बताएका छन्।

भारतको गुजरात राज्यको तटीय क्षेत्रमा बज्रिने अनुमान गरिएको 'वायु' नामक सो समुद्री आँधी पछि बाटो परिवर्तन गरेर समुद्रतिरै फर्किएर निष्क्रिय भयो।

कमजोर मनसुनकहाँकहाँ?

यो वर्षको मनसुन तुलनात्मक केही स्थानमा कमजोर हुने र ती भूभागमा सामान्यभन्दा कम वर्षा हुनसक्ने मौसम विभागको विश्लेषण छ।

मौसमविद्हरूको आकलन अनुसार "यस वर्षको मनसुनी वर्षा नेपालको प्रदेश १, २, ३ र ५ का केही भूभागमा औसतभन्दा कम वर्षा हुने सम्भावना छ।

तर, विभागको पछिल्लो मौसम विवरणमा भनिएको छ, "गण्डकी, कर्णाली र सुदूरपश्चिममा औसत वर्षा हुने अनुमान गरिएको छ।"


शीर्षक: मनोनित सदस्यबारे दलहरूबीच विवाद\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

वर्तमान सरकारको नेतृत्व गरिरहेको नेपाली कांग्रेसले उक्त नियुक्ति वर्तमान सरकारले गर्ने भन्दै गृहकार्य शुरू गरिसकेको जनाएको छ।

तर आगामी सरकारको नेतृत्व गर्ने तयारीमा रहेको नेकपा एमालेले सिफारिस गर्ने अधिकार काम चलाउ सरकारलाई नभएको तर्क गरेको छ।

राष्ट्रिय सभा चुनाव सकिएसँगै निर्वाचन आयोगले दलहरूलाई प्रतिनिधि सभाको समानुपातिकतर्फको समूहगत प्रतिनिधित्वको सिट निर्धारण गरेर पठाउने  अन्तिम तयारी भइरहेको जनाएको छ।

‘प्रदेश प्रमुख तोक्ने अन्तिम तयारी’

अध्यादेश विवाद: सर्वोच्च अदालतमा रिट

अन्तिम परिणाम

त्यसको केही दिनमै अन्तिम परिणाम घोषणा गर्ने उसको भनाइ छ।

तर राष्ट्रिय सभामा सरकारको सिफारिसमा राष्ट्रपतिले नियुक्त गर्ने तीनजना सदस्यका बारेमा प्रमुख दलहरूले आ-आफ्नै तर्क अघि सारेका छन्।

कांग्रेस नेतासमेत रहेका कानुनमन्त्री यज्ञबहादुर थापाले भने, "विगतमा पनि संविधान र कानुनका आधारमा लिएका अडानहरूमा हामीहरू सही साबित भएका छौं, तीनजना मनोनित पनि त्यस्तै हो। यो सरकारले नै सिफारिस गर्छ त्यसमा कुनै विवाद नै गर्नु पर्ने छैन।"

उक्त सिफारिस पनि निर्वाचनकै एउटा पाटो भएको र सबै निर्वाचन सकेको सरकारसँग राष्ट्रिय सभालाई पूर्णता दिने जिम्मेवारी रहेको तर्क मन्त्री थापाको छ।

प्रधानमन्त्री शेरबहादुर देउवाले सिफारिस गर्ने ३ जनाका बारेमा छलफल अघि बढाइसकेको र केही दिनमै सिफारिस गरिने प्रधानमन्त्रीको सचिवालयले जनाएको छ।

तर्क

तर आगामी सरकारको नेतृत्व गर्ने तयारी गरिरहेको नेकपा एमालेले काम चलाउ सरकारलाई उक्त अधिकार नभएको तर्क गरेको छ।

एमाले महासचिव ईश्वर पोखरेलले भने, "यो सरकार त खुट्टा उचालेर अब जानुपर्ने स्थिति आइसकेको बेलामा उसले त्यो निर्णय गर्नु हुँदैन। अर्को सरकारले नै गर्छ। यो सरकारले त्यसमा हात हाल्नु नै उचित हुँदैन।"

मनोनित गर्नुपर्ने ३ जना नभए पनि संसदको पूर्णतामा कुनै असर नपर्ने भन्दै पोखरेलले वर्तमान सरकारले नैतिकताका आधारमा उक्त निर्णय गर्ने अधिकार आगामी सरकारलाई दिनुपर्ने तर्क गरे।

वाम गठबन्धन भित्रको अर्को दल माओवादी केन्द्र पनि नयाँ जनादेश पाएको सरकारले नै राष्ट्रिय सभालाई पूर्णता दिनुपर्ने पक्षमा रहेको उक्त दलकी प्रवक्ता पम्फा भुषालले बताइन।

५९ सदस्यीय राष्ट्रियसभामा ५६ जना निर्वाचनबाट चुनिइसकेका छन्।


शीर्षक: मन्त्री र सचिवबीच कुटपिट: अझै गहिरियो विवाद\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

आइतवार मन्त्री यादवले आफूलाई उनको कार्यकक्षमै कुटेको दाबी झाले गर्दै आएका छन्।

उनीहरूले एकअर्कालाई 'मानसिक उपचार'गर्नुपर्ने भन्ने टिप्पणी पनि गरेका छन्।

सोमवार बीबीसी नेपाली सेवासँग कुरा गर्दै मन्त्री यादवले 'मानसिक समस्या' भएकाहरूको उपचार सरकारले गर्नुपर्ने र आफूले झाको उपचार गर्न प्रदेशका मुख्यमन्त्री र प्रदेश मुख्यसचिवलाई भनेको जानकारी दिए।

'सभामुख लगायतका माननीयहरूसँग छलफल चलिरहेको बेला सचिव आउनुभयो। बैठक चलिरेका कारण मैले उहाँलाई पछि आउन भनेँ। १० मिनेटपछि उहाँ फेरि आउनुभयो र एक्कासी आवेगमा आउनुभयो,' यादवले भने। 'उहाँको प्रवृत्ति, हाउभाउ हेर्दा मानसिक असन्तुलन भए जस्तो लाग्यो।'

मन्त्रीहरू किन रिसाउँछन् कर्मचारीसँग

यादवको भनाइको प्रतिउत्तर दिँदै सचिव झाले के भएको हो भन्ने विषयमा पटक पटक आफ्नो कुरा यादवले फेर्दै आएको, त्यसले नै उनको मानसिक अवस्थितिको वर्णन गरेको जानकारी दिए।

'उहाँले विभिन्न ठाउँमा भनेको कुरा हेर्नुहोस्। मेरो हैन उहाँको मानसिक अवस्थामा समस्या छ,' झाले भने।

यस्ता किसिमका घटना पहिले नभएको भने होइन।

यसअघि पनि तत्कालीन कृषि तथा सहकारी सहायकमन्त्री करिमा बेगमले पर्साका प्रमुख जिल्ला अधिकारी दुर्गाप्रसाद भण्डारीलाई हातपात गरेकी थिइन्।

त्यस्तै तत्कालीन वन तथा भूसंरक्षणमन्त्री मातृका यादवले एक स्थानीय विकास अधिकारी डण्डुराज घिमिरेलाई शौचालयमा थुनेपछि सन् २००८ को जुन महिनामा ठूलो विवाद सिर्जना भएको थियो।


शीर्षक: मन्त्री विरुद्ध सरकारी कर्मचारीहरु आन्दोलित\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

कृषि राज्यमन्त्री करिमा बेगमले पर्साका प्रमुख जिल्ला अधिकारी दुर्गाप्रसाद भण्डारीलाई हिजो थप्पड हानेपछि कर्मचारीहरु आन्दोलित
                  भएका हुन्।

आफ्नो गृह जिल्ला पर्सा जाने क्रममा काठमाण्डूबाट सिमरा विमानस्थल पुग्दा आफुलाई लिन थोत्रो गाडी पठाइदिएको भनी राज्यमन्त्री वेगमले
                  प्रमुख जिल्ला अधिकारी भण्डारीलाई कार्यालयमै पुगी थप्पड हानेकी थिइन्।

अनिश्चितकालीन

काठमाण्डूमा रहेका मन्त्रालयहरु लगायत अरु धेरै जिल्लाका सरकारी कार्यालयमा कर्मचारीहरुले बुधबार आंशिक रुपमा काम ठप्प पारेका
                  थिए।

तर पर्साका कार्यालयहरुमा भने अनिश्चितकालीन रुपमा काम ठप्प पार्ने निर्णय गरिएको छ।

दोषी मन्त्री माथि कारवाही र पीडितलाई क्षतिपुर्ति नदिइएसम्म काममा नफर्किने आन्दोलनकारी कर्मचारीहरुले बताएका छन्।

मन्त्रीले गरेको हातपातले गर्दा कर्मचारीहरुले आफुहरु असुरक्षित महसूस गरेको बताएका छन्।

सरकारी कामकाज अवरुद्ध हुँदा व्यवसायी लगायत सर्वसाधारणहरु नराम्ररी प्रभावित भएका छन्।

पर्साको सदरमुकाम वीरगंज नेपालको एउटा मुख्य व्यापारिक केन्द्र हो।

उद्योग वाणिज्य संघ पर्साका अध्यक्ष ओमप्रकाश सिकारिया भन्छन्, “बन्दले वीरगंजको आर्थिक जीवनमा ठूलो असर परेको छ।"

तर नेपाल निजामति कर्मचारी युनियन पर्साका अध्यक्ष सच्चिदानन्द सिंह भन्छन्, “दोषीमाथि कारवाही नभएसम्म सरकारी कार्यालयमात्र होइन
                  बैंकहरु समेत अनिश्चितकालका लागि बन्द रहनेछन्।“

राज्मन्त्री बेगमले प्रमुख जिल्ला अधिकारीले आफुलाई मर्यादापूर्वक व्यवहार नगरेको आरोप लगाउँदै थप्पड हानेको स्वीकार गरेकी छिन्।

मन्त्री र राजनीतिक नेताहरुले कर्मचारीहरुमाथि बिभिन्न आरोपमा हातपात गरेका घटनाहरु पहिले पनि   भएका थिए।

अस्पष्ट

कर्मचारीहरु निर्वाचित जनप्रतिनिधिहरु प्रति गैह्-जिम्मेवार भएको भन्ने उनीहरुको आक्रोश छ।

तर कर्मचारीहरु नेता र मन्त्रीहरुले अनावश्यक कामका लागि दवाब दिने र त्यस्तो दवाब नमान्दा आफुमाथि हातपात हुने गरेका बताउँछन्।

विश्लेषकहरु भन्छन्, यस्ता घटनाहरु दोहोरिनुमा जनप्रतिनिधि र प्रशासकहरु दुबैका कमी कमजोरी हुने गरेपनि दुवैको अधिकार क्षेत्र
                  स्पष्ट नहुँदा पनि यस्तो स्थिति उत्पन्न हुने गरेको छ।


शीर्षक: मन्त्रीहरू किन रिसाउँछन् कर्मचारीसँग\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

मन्त्री झाले सचिव झासँग 'भनाभन' मात्र भएको बताएका छन् भने सचिव झाले आफूलाई कार्यकक्षमै हातपात भएको दाबी गरेका छन्। सो घटनाबारे समाचार सार्वजनिक भएपछि घटनाको अनुसन्धान गर्न एउटा छानबिन टोली गठन भएको छ।

प्रदेश नम्बर २ मा मन्त्री र कर्मचारीबीच यस्तो खालको तनाव पहिला पनि भएको बताइन्छ।

स्थानीय तहहरूमा पनि यस्तै प्रकृतिका विवाद भएका समाचारहरू बेलाबेलामा सार्वजनिक भइरहन्छन्।

आइतवार भएको भनिएको घटनाले सङ्घीयतालाई नै प्रभावित पार्ने हो कि भन्ने डर केहीमा देखिएको छ।

ट्विटरमा पूर्वसचिव मधुरमण आचार्यले सो घटनालाई अक्षम्य मानेका छन्।

सामाजिक सञ्जालमा कसैले सो घटनाको विरोध गरेका छन् भने केहीले त्यसप्रति व्यङ्ग्यात्मक टिप्पणी गरेका छन्।

नेपालमा मन्त्री र कर्मचारी विवाद भएको र भौतिक आक्रमणकै घटना भएको यो घटना पहिलो भने होइन।

यसअघि पनि केही मन्त्रीहरूले उच्चपदस्थ कर्मचारीसँग दुर्व्यवहार गरेका घटना सार्वजनिक भएका छन्।

सामाजिक सञ्जाल प्रयोगकर्ताले पुराना घटनाको पनि स्मरण गरेका छन्।

नेताहरूलाई थप्पड हानिएको प्रसङ्ग उल्लेख गर्दै ट्विटरमा प्रियदर्शन लेख्छन्, "...कुनै समयमा प्रचण्ड, झलनाथहरूले चड्कन खाएकै हुन् त त्यो भन्दा धेरै पहिले गोल्छे सार्कीले रामचन्द्र पौडेलको गाला तताएकै हुन् के अचम्म भयो र! संस्कारयुक्त राजनीतिक प्रयोग नभएसम्म यस्तै हो।"

करिमा बेगमको 'चड्कन' प्रकरण

सन् २००९ को नोभेम्बर महिनामा तत्कालीन कृषि तथा सहकारी सहायकमन्त्री करिमा बेगमले पर्साका प्रमुख जिल्ला अधिकारी दुर्गाप्रसाद भण्डारीलाई हातपात गरेकी थिइन्।

त्यस विषयमा उनले तत्कालीन प्रधानमन्त्री माधवकुमा र नेपालसमक्ष स्पष्टीकरण दिँदै आफूबाट कमजोरी भएको स्वीकारेकी थिइन्।

आफ्नो स्पष्टीकरणमा उनले आफूलाई थोत्रो गाडी पठाइदिएर प्रजिअले "अपमान गरेको" भन्दै आफू क्रुद्ध भएको बताएकी थिइन्।

उनले त्यतिबेला सञ्चारमाध्यममा भनेकी थिइन्, "मेरो आदेश नमानेको र मलाई सम्मान नगरेकोले मैले उहाँलाई 'चड्कन' हानेको हो।"

करिमा बेगमविरुद्ध मुद्दा दायर गरिएको थियो र सोको विरोधमा कर्मचारीहरु आन्दोलनमा उत्रिएपछि पर्सामा सरकारी कामकाज ठप्प भएको थियो।

घटना भएको छ वर्षपछि पर्सा जिल्ला अदालतले करिमा बेगमलाई दोषी ठहर्‍याउँदै दुई हजार रुपैयाँ जरिवाना तिराउने फैसला सुनाएको थियो।

मातृका यादवले अधिकृतलाई शौचालयमा थुनेपछि…

तत्कालीन वन तथा भूसंरक्षण मन्त्री मातृका यादवले एक...


शीर्षक: मरिया आँधी ‘अति खतरनाक’ अवस्थामा\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

लीवार्ड आइल्याण्ड्समा अमेरिकी तथा ब्रिटिश भर्जिन आइल्याण्ड्स लगायतका टापुहरु पर्दछन्।

समुद्री आँधीसम्बन्धी अमेरिकी राष्ट्रिय केन्द्र (एनएचसी) ले मरिया अबको केही घण्टाभित्र डोमिनिका टापु नजिकबाट अघि बढ्ने जनाएको छ।

आँधीको गति अहिले प्रतिघण्टा २ सय किलोमिटर रहेको छ।

खतरा

मार्टिनिक टापुले उच्च तहको सतर्कता अपाउन र मानिसहरुलाई घरबाहिर ननिस्किन भनेको छ।

फ्रान्सको ग्वाडुलुप टापुले मानिसहरुलाई सुरक्षित स्थानमा सर्न निर्देशन दिएको छ।

यसै महिनाको शुरुतिर विध्वंशकारी एर्मा आँधीको चपेटामा परेकै टापुहरुमा मरिया आँधीले खतरा उत्पन्न गराइरहेको छ।

एनएचसीका अनुसार मरिया मंगलवार उत्तर-पूर्वी क्यारिबियन सी तथा बुधवार पुएर्टो रिको र भर्जिन आइल्याण्ड पुग्नेछ।

आपतकाल

राष्ट्रपति डोनल्ड ट्रम्पले अमेरिकी भर्जिन आइल्याण्ड्समा सोमवार आपतकालीन अवस्था घोषणा गरेका छन्।

एनएचसीले मरिया आँधीले विनाशकारी बाढी तथा पहिरो निम्त्याउन सक्ने चेतावनी दिएको छ।

ब्रिटिश आइल्याण्ड्समा अधिकारीहरुले एर्मा आँधीले थुपारेका भग्नावशेषलाई मरियाले उडाउने सक्ने खतरा औंल्याएका छन्।

क्यारिबियन क्षेत्रमा हालै आएको एर्मा आँधीका कारण कम्तीमा ३७ जनाको ज्यान गएको थियो भने अर्बौं डलर बराबरको क्षति पुगेको थियो।


शीर्षक: मरुभूमिमाथि चील र बाज उडाएर प्राचीन खेलको सम्झना\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

बोर्ग अल-अरबमा भएको मेलामा यासेर अल खवान्की आफ्नो चीललाई चारा खुवाउँदैछन्

मानिसहरूले 'गोल्डन इगल' अर्थात् सुपर्ण महाचील जातका पक्षी सयौँ वर्षदेखि सिकार गर्दा प्रयोग गर्दै आएका छन्

सूर्योदयका बेला यी सिकारी पक्षीलाई एक ठाउँमा राखियो

दर्शकहरूकै अगाडि उड्दै गएर उनीहरूले परेवा र खरायोलाई झम्टे

सिकारी चरा प्रयोग गरेर सिकार गर्ने चलन प्राचीन कालदेखि नै इजिप्टमा थियो

११ वर्षीय ओमार पनि 'अश्कर' नाम गरेको चीलसँग नोभेम्बर १७ मा गरिएको सो कार्यक्रममा सहभागी भएका थिए

तस्बिरको सर्वाधिकार सुरक्षित


शीर्षक: मलदान: के मान्छेको दिसाले रोग निको पार्न सक्छ?\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

क्लोडिया आफ्ना साथीहरूलाई पनि दिसा दान गर्न प्रोत्साहित गर्न चाहन्छिन्

"मेरा केही साथीहरू यो उदेकलाग्दो वा घिनलाग्दो काम हो भन्ने ठान्छन्, तर मलाई त्यसको चिन्ता छैन। मलदान गर्न एकदमै सजिलो छ र म आफ्नो दिसादान गरेर चिकित्साशास्त्रको अनुसन्धानमा सघाउन चाहन्छु। र यसरी सहयोग पुर्‍याउन पाएकोमा म खुशी छु।"

उनको दिसामा फाइदाजनक किटाणुहरू रहेको पाइएको छ र त्यस्ता किटाणुहरू बिरामीहरूको आन्द्रामा प्रतिस्थापन गरेर तिनीहरूको उपचार गर्न सकिन्छ।

क्लोडियालाई उनले गर्ने मलदान एकदमै उपयोगी हुनसक्छ भन्ने थाहा छ. त्यसैले उनी "मलदाता" बनेकी हुन्। तर उनको दिसा (मल) मा त्यस्तो विशेष के छ त?

वैज्ञानिकहरूको अनुसार केही मानिसहरूको दिसामा आन्द्रामा लाग्ने रोगहरू निको पार्न सक्ने ब्याक्टेरियाहरू पाइन्छ। त्यस्ता मानिसहरूलाई 'सुपर डोनर' अर्थात् 'महादाता' भनिएको छ।

उपयुक्त 'दिशा'

हाम्रो पाचन अङ्गहरूमा करोडौँ किटाणुहरू रहेका हुन्छन्। र ती किटाणुहरूको समुदाय व्यक्तिपिच्छे फरक हुन्छ। कुनै दुईजना मानिसमा किटाणुहरूको त्यस्तो समुदाय समान हुँदैनन्।

मानव मल प्रत्यारोपण उपचार चिकित्साविज्ञानको क्षेत्रमा नयाँ हो। हालसम्म प्राप्त प्रमाणका आधारमा केही मानिसहरूको दिसा वा मल उपचारका लागि सर्वोत्तम हुने सङ्केत पाइएको छ।

सुपर पू भनेको के हो?

के कारणले उत्तम मलदाता निर्धारण हुन्छ र उत्तम दिसा वा मल के ले निर्धारण गर्छ छ?

माइक्रोबायोलोजीसम्बन्धी एक प्रतिष्ठित जर्नलमा प्रकाशित अकल्याण्ड विश्वविद्यालयमा मोलिक्युलर बायोलोजीविज्ञ डा. जस्टिन ओ'सलिभानको अनुसन्धान प्रतिवेदन अनुसार कुनै मानिसको दिसामा जति धेरै विविधतापूर्ण सूक्ष्म किटाणुहरू पाइन्छ त्यति नै मात्रामा त्यस्तो दिसा बिरामीका लागि फाइदाजनक हुन्छ।

तर अध्ययनहरूले देखाए अनुसार धेरै कुरा दाताको दिसा बिरामीको उपचारमा कतिको मेल खान्छ भन्नेमा पनि निर्भर रहन्छ।

दिसामा कुन कुन ब्याक्टेरिया छन् भन्ने मात्र निर्क्योल गरेर हुँदैन।

डा.ओ'सलिभान भन्छन्,"प्रशोधन गरिएको मानव मल बिरामीमा प्रत्यारोपण गर्दा झाडापखालासम्बन्धी जटिल रोग निको पार्न सकिएको देखिएको छ। त्यस्तो दिसाबाट जीवित व्याक्टेरियाहरू हटाइएको थियो। तर त्यसमा डीएनए, भाइरस र अन्य वस्तुहरू यथावत राखिएका थिए।"

हाल भइरहेको 'मलदान' को अभ्यास धेरैजसो 'क्लोस्ट्रिडीअम डिफिसाइल ' भनिने सङ्क्रमणका कारण ठूलो आन्द्रामा हुने खतरनाक समस्याको उपचारमा...


शीर्षक: मलेशिया रोजगारी: किन घट्दैछ नेपालीलाई अवसर?\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

झन्डै पाँच लाखभन्दा धेरै नेपाली कार्यरत रहेको र बर्सेनि दशौँ अर्ब रुपैयाँ रेमिट्यान्स भित्रिने मुलुकमा कामदार पठाउन रोकिएपछि त्यहाँ नेपालीका लागि रोजगारीको अवसर खुम्चँदै गएको छ।

गएको वर्ष श्रम, रोजगार तथा सामाजिक सुरक्षामन्त्री गोकर्ण बिष्टले मलेशिया जाने नेपाली कामदारहरूमाथि विभिन्न शीर्षकमा केही संस्थाबाट ठगी भएको भन्दै कामदार मलेशिया पठाउन रोकेका थिए।

मलेशियामा हाल कानुनी र गैरकानुनी अवस्थामा झन्डै पाँच लाख नेपाली कामदार रहेको अनुमान छ।

विप्रेषण

विगत १८ वर्षदेखि निरन्तर पाइरहेको रोजगारीको अवसरमाथि सरकार आफैँले अचानक रोक लगाएयता मलेशिया रोजगारीबाट हजारौँ नेपालीहरू वञ्चितमात्र भएका छैनन्, देशमा भित्रिने विप्रेषण पनि घटेको देखिन्छ।

सरकारी तथ्याङ्कअनुसार आर्थिक वर्ष २०७३/७४ मा सात खर्ब पाँच अर्ब रुपैयाँ विप्रेषणको रूपमा नेपाल भित्रिएको थियो । त्यसमध्ये झन्डै एकतिहाइ मलेशियाबाट भित्रिएको बताइन्छ।

बर्सेनि झन्डै एक लाख भन्दा धेरै नेपाली वैदेशिक रोजगारीका लागि मलेशिया जाने गर्दथे।

खुम्चँदै रोजगारी

कामदारको सुरक्षा, हक अधिकारको रक्षा एवं उनीहरुमाथि हुने ठगी, शोषण आदि महत्त्वपूर्ण मानिएका विषयमा गत वर्ष कार्तिक १२ मा दुई देशबीच पहिलो पटक श्रम सम्झौता भएको थियो।

द्विदेशीय श्रम सम्झौतापछि मलेशिया रोजगारी खुला हुने आशा थियो। तर उल्टै वर्षौँदेखि पाइरहेको रोजगारीको अवसर खुम्चँदै गएको छ।

रोजगार व्यवसायीका अनुसार रोजगारदाता कम्पनीलाई आर्थिक बोझ थप्नेगरी सम्झौता भएपनि मलेशियाली रोजगारदाताले नेपाली कामदार रुचाउँछन्।

विकल्पको खोजी

यद्यपि लामो समय नेपाली कामदार रोकिएपछि मलेशियाली रोजगारदाताहरू विकल्प खोजिरहेका छन् ।

"नेपाली कामदार ल्याउन नपाएपछि अब रोजगारदातालाई अड्याउन सकिएन," मलेशियामा रहेका एकजना नेपाली व्यवसायीले भने।

"अब उनीहरूले नेपाली कामदारको सट्टामा म्यानमार, इण्डोनेशिया लगायत अन्य देशबाट कामदार लिन थालिसके।"

कस्तो पहल हुँदैछ

तर नेपाली दूतावासका अनुसार रोजगारी खुलाउनेबारे नेपाली पक्षले पहल गरिरहेको छ।

मलेशियास्थित नेपाली राजदूत उदयराज पाण्डे भन्छन्, "यहाँबाट मेडिकलको लागि स्टान्डर्ड अपरेसन प्रोसिड्युर भनिने एक मापदण्ड बनाएर नेपाल पठाइयो। त्यसपछि हामीले नेपालमा उक्त मापदण्ड बमोजिम मेडिकलहरूलाई आह्वान गर्‍यौँ। सतचालीसवटा आउन चाहेका छन्।"

"अब तिनको मूल्याङ्कन गर्नको लागि चाहिँ मलेशियाबाट...


शीर्षक: मलेशिया रोजगारी: १५ महिनापछि खुला हुँदै\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

मलेशिया आउनुअघि गरिने स्वास्थ्य जाँचका लागि स्वास्थ्य संस्था थप गर्ने र सुरक्षा क्षेत्रमा कार्यरत कामदारलाई पनि श्रम सम्झौताअनुसार पठाउनेजस्ता विषयमा सहमति जुटेपछि रोजगारी खुला गर्न लागिएको हो।

घरेलु काममा कामदार पठाउने विषयमा भने कुनै सहमती नभएको अधिकारीहरूले बताएका छन्।

विभिन्न प्रक्रियाका नाममा खडा गरिएका कतिपय संस्थाहरूबाट नेपाली कामदारमाथि आर्थिक शोषण भएको भन्दै उत्पन्न विवादका कारण गत १५ महिनादेखि मलेशियामा नेपाली कामदार पठाउन बन्द भएको थियो।

के भयो सहमति?

गत कार्तिक १२ मा भएको श्रम सम्झौताको कार्यान्वयन एवं त्यसयता पनि जारी रोजगारीको गतिरोध अन्त्य गर्न बिहीवार मलेशियाको पुत्राजयमा सम्पन्न दुई देशीय अधिकारीहरू सम्मिलित कार्यदलको बैठकमा सहमति जुटेपछि रोकिएको रोजगारीको ढोका खुला हुने भएको हो।

बैठकमा सहभागी नेपाली अधिकारीहरूका अनुसार कामदार मलेशिया आउनुअघि गरिने स्वास्थ्य जाँचका लागि स्वास्थ्य संस्था थप गर्ने र सुरक्षा क्षेत्रमा कार्यरत कामदारलाई पनि श्रम सम्झौताअनुसार नै पठाउनेजस्ता विषयमा सहमति जुटेको छ।

तर शुरुमा यसअघि मलेशियाली मापदण्डबाट छनौट भइसकेका पुराना ३६ वटा स्वास्थ्य संस्थामार्फत् नै कामदारको स्वास्थ्य परीक्षण गरी मलेशिया पठाइने अधिकारीहरूले बताएका छन् ।

यसअघि नेपाल सरकारले सूचीकृत गरेका थप ८६ संस्थाहरूको हकमा भने मलेशियाको अनुगमन टोलीले नेपाल आएर निरीक्षण गरेपछि मात्र तिनलाई उक्त प्रणालीमा थप गरिने श्रम, रोजगार तथा सामाजिक सुरक्षा मन्त्रालयका सहसचिव रामप्रसाद घिमिरेले जानकारी दिए।

उक्त अनुगमन टोली नोभेम्बरमा काठमाण्डू आउने बताइएको छ।

नेपालको प्रस्ताव

नेपालले बैठकमा मलेशियाली सरकारको स्वास्थ्यसम्बन्धी मापदण्ड पूरा गर्ने स्वास्थ्य संस्थालाई यथाशीघ्र अनुगमन गरी बायोमेडिकल प्रक्रियामा समावेश गर्न प्रस्ताव राखेको थियो।

फाइल फोटो

तर मलेशियाले एकपटक आफैँले जाँच गरेपछि मात्र मापदण्ड पुगेका योग्य संस्थालाई बायोमेडिकल प्रणालीमा आबद्ध गराउन सहमति जनाएको हो।

दुईपक्षीय सहमतिका कारण नेपाल मलेशियाबीचको श्रम सम्झौताको आधिकारिक कार्यान्वयन बिहीबारदेखि शुरु भएको श्रम मन्त्रालयका सहसचिव घिमिरेले प्रतिक्रिया दिए।

बायोमेडिकल प्रणाली अनुसार उत्तीर्ण भएको स्वास्थ्य परीक्षण प्रतिवेदन प्राप्त भएपछि मात्रै अध्यागमन विभागले मलेशिया आउने कामदारको प्रवेश भिसा जारी गर्ने गर्दछ।

सुरक्षा गार्डबारे के...


शीर्षक: मलेशिया रोजगारीको गाँठो खुलेपनि 'व्यर्थमा गयो १५ महिना'\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

उनीहरूले मलेशियाको आग्रह बमोजिम नेपाल सरकारले स्वास्थ्य परीक्षण गर्न विवादमा आएका पुरानै ३६ संस्थालाई मान्यता दिन सहमत हुनुलाई जहाँको त्यहीँ रहेको मानेका छन्।

तर बीबीसीसँग कुरा गर्दै श्रम, रोजगार तथा सामाजिक सुरक्षामन्त्री गोकर्ण बिष्ठले नोभेम्बरपछि 'थप संस्थाहरू थपिनेगरी सहमति भएको' बताउँदै वार्ता सिन्डिकेट तोड्ने अभियानमा फलदायी भएको बताएका छन्।

यसअघि नेपाल सरकारले सूचीकृत गरेका थप ८६ संस्थाहरूलाई मलेशियाको मुल्याङ्कन पर्खनुपर्ने सहमतिलाई धेरैले श्रममन्त्री बिष्ट आफ्नो अडानबाट पछाडि हटेको रूपमा हेरेका छन्।

नेपालको अडान

मलेशियामा सम्पन्न दुई देशका प्राविधिक समितिहरूको संयुक्त बैठक बस्ने तय भएकै बेला भदौ दोस्रो साता काठमाण्डूस्थित मलेशियाली दूतावासले परराष्ट्र मन्त्रालयलाई पत्र लेख्दै पुरानै ३६ स्वास्थ्य संस्था छनोटको जानकारी गराएको थियो।

त्यसअघि समेत २०७५ को चैत अन्तिम साता दूतावासले बायोमेडिकल भनिने स्वास्थ्य जाँचका लागि पूरानै संस्थालाई अनुमति दिन माग गरेको थियो।

श्रम मामिलाविज्ञ गणेश गुरूङ भन्छन्: "मापदण्डमा स्पष्ट भएमा कति संस्थाहरू राख्ने भन्ने ठूलो कुरा होइन।"

"व्यर्थमा गएको १५ महिनामा नेपालले रोजगारी र रेमिट्यान्सबाट धेरै कुरा गुमाइसक्यो।"

साउन २१ मा नेपाल सरकारले एक सय २२ वटा संस्थालाई मापदण्ड पुगेको भन्दै मलेशियालाई सूची पठाएको थियो।

जसलाई यसअघि नै मलेशियाले अडिट गर्ने बताएपनि बिहीवारको वार्तामा दुई महिनाको समयसीमा राखिएको हो।

गुरूङ भन्छन्: "अडिटपछि थप स्वास्थ्य संस्था छानिएनन् भने पनि ३६ वटाबाट निरन्तरता दिनुपर्छ। नत्र मलेशियाभन्दा बढी नेपालले गुमाउँछ।"

श्रम बजार

मलेशियाका लागि भियतनाम, कम्बोडिया, इन्डोनेशिया, फिलिपिन्स, बांग्लादेश, पाकिस्तान र भारत लगायतका देशको विकल्प रहेकोले नेपालले सबैभन्दा बढी गुमाउने जोखिम रहेको विज्ञहरूको भनाइ छ।

जानकारहरू मलेशियाले अरू देशबाट नपाउने तर नेपालमा पाउने श्रमिक भनेको सुरक्षा गार्ड मात्र भएको बताउँछन्।

अमेरिकी राष्ट्रपति डोनल्ड ट्रम्प र उत्तर कोरियाली नेता किमबीचको वार्ताको सुरक्षा समेत गोर्खाहरूले गरेपछि मलेशियामा झन् राम्रो प्रभाव परेको बताइन्छ।

एकजना विज्ञ भन्छन्: "नेपाल र मलेशियाबीच चलेको जुङ्गाको लडाइमा सुरक्षा गार्डका कारण मात्र मलेशिया लचक भएको हो।

घरेलु काममा कामदार पठाउने विषयमा भने कुनै सहमति नहुनुलाई कतिपयले श्रम बजारको...


शीर्षक: मलेशियाको विमानमा क्षेप्यास्त्र प्रहार: प्रतिवेदन\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

डच सुरक्षा बोर्डका अध्यक्षले उक्त यात्रुवाहक विमानको ककपीटको एकदमै नजिक, बियुके सिक्स नामक जमिनबाट हावामा प्रहार गरिने क्षेप्यास्त्र विस्फोट भएको बताएका छन्।

सो घटनाको प्रमुख छानविनकर्ताले एउटा पत्रकार सम्मेलनमा बोल्दै, उक्त यात्रुबाहक विमान खसालिएको घटनाका बारे भएको अनुसन्धानले सो सम्बन्धमा चासोका व्र्यक्तिहरु भन्दै केहीको पहिचान भएको बताएका छन्।

तर उनले कुनै पनि संदीग्धको नामै भने लिएनन्।

विस्फोट

उक्त क्षेप्यास्त्र सो विमानको अग्रभागको बायांपट्टि विस्फोट भएको र परिणाम स्वरुप विमानको अन्य भाग पनि टुक्रीएको थियो।

२९८ जनाको ज्यान जाने गरी सन् २०१४ को जुलाई महिनामा भएको उक्त दुर्घटनाका सम्बन्धमा गरिएको अनुसन्धानको अन्तिम प्रतिवेदनले सो कुरा बताएको छ।

पश्चिमा देश र युक्रेनले उक्त बोइंग सेभेन सेभेन सेभेन विमानलाई रुसको समर्थनप्राप्त विद्रोहीहरुले खसालेका भन्ने गरेका छन् भने रुसले सो दुर्घटनाका लागि युक्रेनी सैन्यहरुलाई दोष दिने गरेको छ।

उक्त अनुसन्धान प्रतिवेदनले सो क्षेप्यास्त्र हमला कसले गरेको थियो भनेर बताएको छैन तर पूर्वी युक्रेन माथिको हवाई क्षेत्र तत्कालीन समयमा उडानका लागि बन्द गरिनु पर्थ्यो भनेको छ।

नेदरल्याण्ड्सको एम्सटरड्यामबाट मलेशियाको कुआलालम्पुर तर्फको उडानमा रहेको उक्त यात्रुवााहक विमान युक्रेनको सरकारी सैन्य र रुस समर्थक पृथकतावादीहरुबीचको तनाव चरमचुलीमा रहेको बेला दुर्घटनाग्रस्त भएको थियो।

सो दुर्घटनामा मारिनेहरु मध्ये १९६ जना नेदरल्याण्ड्स् का नागरिकहरु थिए।

आफन्त

उक्त प्रतिवेदनका अनुसार क्षेप्यास्त्र विस्फोट हुने वित्तिकै विमानको ककपीटमा रहेका तीनजना चालकदलका सदस्यहरु मारिएका थिए।

नेदरल्याण्ड्सको सुरक्षा बोर्डले आफ्नो अनुसन्धानको प्रतिवेदन सबभन्दा पहिले उक्त दुर्घटनामा मारिएकाहरुको आफन्तहरु समक्ष सार्वजनिक गरेका थिए।

त्यसपछि सो प्रतिवेदन पत्रकारहरु समक्ष प्रस्तुत गरीएको थियो।

त्यस क्रममा सो बोर्डले पूर्वी युक्रेनमा विद्रोही नियन्त्रित डोनेत्सक क्षेत्रबाट ल्याइएको उक्त दुर्घटनाग्रस्त विमानको भग्नावशेषहरुका केही भाग पनि प्रदर्शन गरेको थियो।

सुरक्षा बोर्डका प्रमुखले विमानको भग्नावशेषभित्र फेला परेका धातुका टुक्राहरु र जमीनमा फेला परेका क्षेप्यास्त्रका टुक्राहरु मेल खाएको बताएका थिए।


शीर्षक: मलेशियामा नेपालीहरू कार्यरत पन्जा कम्पनीहरूमा 'श्रम शोषण'\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

ब्रिटेनस्थित 'द गाडिर्यन' पत्रिकाले टप ग्लोभ र डब्लु आरपी एसिया प्यासिफिक नामक दुई कम्पनीहरूमा त्यस्तो शोषण भएको पाइएको भन्दै एक अनुसन्धानात्मक रिपोर्ट प्रकाशन गरेको छ ।

केही दिनअघि प्रकाशित उक्त रिपोर्ट अनुसार ती कम्पनीहरूमा कार्यरत कामदारहरूलाई गैरकानूनी ढंगले धेरै समयसम्म काममा लगाइएको, पारिश्रमिक रोकिएको, होस्टल अव्यवस्थित भएको र मलेशियाली श्रम कानूनविपरित राहदानीहरू कब्जामा राखिएको लगायतका कामदारका अधिकारहरू हनन भएको पाइएको खुलासा भएको थियो।

मलेशियासँग श्रम सम्झौता गर्न 'निर्णायक वार्ता'

नेपाली कामदार ठगीबारे मलेशिया 'गम्भीर'

'अधिकारको हनन'

पन्जा बनाउने र निर्यात गर्ने कम्पनीहरूमध्ये टप ग्लोब सबैभन्दा ठूलो कम्पनी मानिन्छ ।

उक्त कम्पनीका ४० वटा फ्याक्ट्रीहरू रहेका छन्, जहाँ हजारौं नेपाली लगायत विदेशी कामदारहरू कार्यरत छन् ।

उक्त कम्पनीबाट विश्वका विभिन्न मुलुकहरूमा पन्जा निर्यात हुने गरेको छ। तीमध्ये ब्रिटेन पनि एक हो।

रिपोर्टमा टप ग्लोभले ब्रिटेनको सप्लाई चेन कम्पनी 'नेशनल हेल्थ सर्भिस'मार्फत ब्रिटेनमा सप्लाई हुने गरेको छ ।

'द गार्डियन'ले ती दुई पन्जा कारखानामा कार्यरत नेपाली र बंगलादेशी कामदारसँग अन्तर्वार्ता गरेपछि त्यहाँ कामदारको अधिकारको हनन भएको पाइएको आफ्नो रिपोर्टमा उल्लेख गरेको छ ।

'खण्डन'

तर उक्त कम्पनीहरूले भने उक्त रिपोर्ट झूट भएको भन्दै उल्लेखित आरोपहरूको खण्डन गरेका छन्।

उनीहरूले वक्तव्यहरू प्रकाशित गरेर अन्तर्राष्ट्रिय र राष्ट्रिय श्रम कानून अनुसार नै कामदारहरूमाथि व्यवहार गरिएको भन्दै आफ्नो बचाउ गरेका छन्।

उनीहरूले कामदारले राहदानी हराउन सक्ने भन्दै राहदानीको सुरक्षा गरी राखिएको बताएका छन्।

मलेशियामा एकजना कामदारले प्रति महिना १ सय ४ घन्टासम्म ओभर टाइम काम गर्न पाउने कानूनी प्रावधान छ।

मलेशियाली मानव संशोधन मन्त्री एम कुलासेगरनले आफूलगायत मन्त्रालयका अधिकारीहरूसहितको टोलीले गत शुक्रवार उक्त कम्पनीका केही फ्याक्ट्रीहरू भ्रमण गरेको तर रिपोर्टमा आरोप लगाइएजस्तो नपाइएको बताए ।

'कानून अनुसारै'

'हामीले त्यहाँ कार्यरत कामदारहरूलाई भेट्यौं । तर कानून विपरित काममा लगाइएको भेटिएन।'

ती कम्पनीको भ्रमणपछि आयोजित पत्रकार सम्मेलनमा उनले भने, "सबै रोजगारसम्बन्धी कानून अनुसारै भएको पाइयो। बढी कमाइ गर्न सकिने भएकाले कामदारकै माग र इच्छाअनुसार कतिपयलाई ओभरटाइम उपलब्ध गराइएको...


शीर्षक: मलेशियामा वैदेशिक रोजगारी: नेपाली कामदारको स्वास्थ्य परीक्षणका लागि पुरानै अडान\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

१५ महिनादेखि नेपाली कामदारहरू मलेशिया जान पाएका छैनन्

नेपालको श्रम, रोजगार तथा सामाजिक सुरक्षा मन्त्रालयले पठाएको एक सय २२ संस्थामध्येबाट मलेशियाले ती संस्था छनोट गरेको हो।

यसअघि काम गरेका ३७ स्वास्थ्य संस्थाले अवैध रूपमा काम गरेको भन्दै नेपालले कामदार मलेशिया पठाउन रोकेको १५ महिना भइसकेको छ।

वैदेशिक रोजगार व्यवसायीहरू भने दुई देशबीचको ऐतिहासिक श्रम सम्झौता कार्यान्वयन गर्न सरकारले ढिला गर्न नहुने बताउँछन्।

मलेशियाको पत्रमा के छ?

भदौ अन्तिम साता रोगजारीका बारेमा सबै विषय टुङ्गो लगाउने भन्दै दुई देशका प्राविधिक समितिहरूको संयुक्त बैठक बस्ने तय भएकै बेला मलेशियाको धारणा बाहिर आएको हो।

मङ्गलवार काठमाण्डूस्थित मलेशियाली दूतावासले परराष्ट्र मन्त्रालयलाई एक पत्र लेख्दै स्वास्थ्य संस्था छनोटको जानकारी गराएको हो।

मलेशियाले छनोट गरेका संस्थाहरूमाथि यसअघि सिन्डिकेट गरेको र मनपरी शुल्क असुलेको भन्दै प्रतिबन्ध लगाएको थियो।

बीबीसी न्यूज नेपालीलाई प्राप्त पत्रको प्रतिलिपिमा स्वास्थ्य परीक्षण गर्न मापदण्ड पुगेका संस्था पछि थप्न सकिने उल्लेख छ।

नेपाल र मलेशियाबीच श्रम समझदारी भए पनि स्वास्थ्य परीक्षण संस्थाको विषयमा कुरा नमिल्दा कार्यान्यवनमा आउन नसकेको बताइन्छ।

श्रम मन्त्रालय 'बेखबर'

सो पत्र वैदेशिक रोजगारीको सरोकार राख्ने श्रम, रोजगार तथा सामाजिक सुरक्षा मन्त्रालयमा भने हालसम्म प्राप्त नभएको जनाइएको छ।

श्रम, रोजगार तथा सामाजिक सुरक्षामन्त्री गोकर्ण बिष्टले भने बुधवार साँझ बीबीसी न्यूज नेपालीसँग कुरा गर्दै पत्र आएपछि मात्रै प्रतिक्रिया जनाउने बताए।

"यो कूटनीतिक रूपमा सुल्झाउने विषय हो जसबारे पत्र हेरेपछि मात्र हामी औपचारिक धारणा बनाउँछौँ।"

गत साउन २१ मा नेपाल सरकारले एक सय २२ वटा संस्थालाई मलेशियाले माग गरेको मापदण्ड पुगेको भन्दै मलेशियालाई सूची पठाएको थियो।

तर मलेशिया भने सुरुदेखि नै थप त्यस्ता संस्था आवश्यक नपर्ने अडान अनौपचारिक ढङ्गबाट राख्दै आएको नेपाली श्रम व्यावसायीहरू बताउँछन्।

साउदी अरब, बहराइन र ओमन जाने नेपाली कामदारका लागि ११ वटा संस्थाले मात्र गल्फ कोअपरेशन काउन्सिल जीसीसीबाट सशुल्क मेडिकल जाँचको अनुमति पाएका छन्।

कतार जाने कामदारको स्वास्थ्य परीक्षण एउटा भिसा सेन्टरको रूपमा रहेको संस्थाले गर्छ।

"अरू देश पठाउने सिन्डिकेटलाई बेवास्ता गर्ने तर मलेशियासँग सम्बन्धित कुरा मात्र उठाइएको...


शीर्षक: मलेसिया: अवैध कामदारप्रति कडा नीतिको सङ्केत\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

मलेसिया र नेपालबीच सोमबार भएको कामदार सम्बन्धी समझदारीलाई नेपाली अधिकारीहरूले ऐतिहासिक भनेका छन्।

नेपाली कामदार मलेसिया जान थालेको करिब दुई दशकपछि भएको उक्त समझदारीमा हस्ताक्षर गर्न नेपाल आएका उनले अवैध आप्रवासी कामदारलाई अब तत्काल माफी नदिइने बताए।

सोमबार काठमाण्डूमा दुई देशबीच हस्ताक्षर भएको उक्त समझदारीपछि नेपाली कामदारले मलेसिया जाँदा न्यूनतम बाहेक अन्य खर्च बेहोर्नु नपर्ने अधिकारीहरूले बताएका छन्।

कामदार भर्ना, रोजगार र फिर्ता सम्बन्धी समझदारीपत्रमा हस्ताक्षरपछि संवाददाताहरूसँग कुरा गर्दै मलेसियाका मानव संशाधन मन्त्री एम कुलासेगरनले अवैध कामदारलाई तत्काल आममाफी दिने कुनै योजना नरहेको बताए।

नेपाली कामदारको माग घट्ने चेतावनी

'अतिरिक्त शुल्क खारेज गर्न मलेसिया सकारात्मक'

धरपकडबाट नेपाली कामदार पनि प्रभावित

किन आममाफी चाहँदैनन् नेपाली कामदार?

गम्भीर

विगत १० वर्षमा अवैध कामदारलाई चार पटक आममाफी दिई सकिएको भन्दै उनले त्यसले मलेसियालाई थप समस्या पारेको दाबी गरे।

आममाफी पाइन्छ भनेर मलेसिया प्रवेश गर्न चाहनेहरूलाई निरूत्साहित गर्ने नीतितर्फ संकेत गर्दै उनले "मलेसिया सरकार निकट भविष्यमा आममाफी नदिने बारे गम्भीर" रहेको बताए।

उनले भने, "हामी नेपालबाट आउने कामदाहरूलाई कागजात विना नआउन प्रोत्साहन गरिरहेका छौ। छोटो बाटोबाट आएर आममाफीको अपेक्षा नगर्नुहोस्।"

उनको यो अभिव्यक्तिले पछिल्ला महिनामा गैरकानुनी कामदारप्रति कठोर बन्दै गएको मलेसिया सरकारले उक्त नीतिलाई निरन्तरता दिने देखाएको बताइन्छ।

प्रभाव

मलेसियाले यसवर्ष पनि आममाफी दिएको थियो र त्यसको अवधि गत अगस्टमा नै सकिएको छ।

मलेसियास्थित नेपाली दूतावासका अधिकारीहरूका अनुसार अझै पनि मलेसियामा ५० देखि ६० हजारसम्म गैरकानुनी नेपाली कामदार छन्।

मलेसिया सरकारले लिने कडा नीतिले ती नेपाली कामदार समस्यामा पर्न सक्ने बताइन्छ।

सोमबार भएको समझदारीमा गैरकानुनी रूपमा मलेसियामा कार्यरत कामदारबारे खासै उल्लेख गरिएको छैन।

मलेसिया र नेपालबीच सोमबार भएको कामदार सम्बन्धी समझदारीलाई नेपाली अधिकारीहरूले ऐतिहासिक भनेका छन्।

समझदारी

तर समझदारी अनुसार अब नेपाली कामदारको सेवा, हवाइ टिकट, भिसा, सुरक्षा जाँचलगातयका शुल्कहरू रोजगारदाताले नै बेहोर्ने उल्लेख छ।

श्रम, रोजगार तथा सामाजिक सुरक्षा मन्त्री गोकर्ण विष्टले भने, "यो समझदारीपत्रले अब देखि नेपाली श्रमिकहरूले...


शीर्षक: मलेसियाः धरपकडबाट नेपाली पनि प्रभावित\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

पक्राउ पर्ने कामदारहरूको यकिन संख्या थहा नभएपनि आइतवारयता धरपकडलाई निरन्तरता दिइएको छ।

कतिपय अधिकारवादी संस्थाहरूले उक्त कदमले कामदारलाई असुरक्षित बनाएको प्रतिक्रिया दिएका छन्।

यसैबीच विदेशी कामदारहरूको निर्भरता हटाउन मलेसियाले नयाँ नीति अवलम्बन गर्ने तयारी गरिरहेको त्यहाँका अखबारहरूले जनाएका छन्।

पक्राउ

विदेशी कामदारमाथिको परनिर्भरता घटाउन भन्दै पटक पटक मलेसिया सरकारले अवैध कामदारहरूलाई कानूनी हैसियत कायम गर्ने अवसरहरू दिएको थियो।

अढाई वर्ष अघिदेखि 'पुनःभर्ना र आममाफी' कार्यक्रममार्फत त्यस्ता कामदारलाई पुनः रोजागारी वा घर फर्कन सकिने ऐच्छिक अवसर दिइएको थियो ।

उक्त कार्यक्रमको अवधि जुन महिनामा सकिए लगत्तै मलेसिया सरकारले थप कडाइ गर्न थालेको हो।

यद्यपि आममाफी कार्यक्रम भने आगामी महिनासम्म रहने जनाइएको छ।

मलेसियाली सञ्चारमाध्यमहरूका अनुसार गत आइतवार राजधानी क्वालालम्पुर र आसपासका क्षेत्रबाट मात्रै २२९ जना अवैधानिक आप्रवासी कामदार पक्राउ परिसकेका छन्।

अन्य क्षेत्रमा समेत कयौँ विदेशी कामदारमाथि खानतलासी पक्राउ गरिएको खबरहरू सार्वजनिक भएका छन्।

पक्राउ पर्नेमा इन्डोनेसियालीदेखि बांग्लादेशी र नेपाली लगायत विभिन्न मुलुकका नागरिकहरू छन्।

अवैध

मलेसियामा करिब ५ लाख नेपालीहरू वैधानिक रूपमा कार्यरत रहेको र हजारौँ अवैधानिक अवस्थामा रहेको हुनसक्ने अनुमान छ।

सरकारी तथ्या‍ङ्क अनुसार यसअघि वैधानिक हुन दिइएको कार्यक्रममार्फत श्रम स्वीकृति लिने प्रक्रियामा दर्ता भएका ७ लाख ४४ हजारभन्दा बढी आप्रवासी कामदारमध्ये झण्डै आधाजसोले मात्रै पूर्ण प्रक्रियापछि श्रम स्वीकृति पाएका थिए।

उक्त कार्यक्रमबाट हजारौँ नेपाली लाभान्वित भएका थिए। तर कैयौँले अझैसम्म पनि श्रम स्वीकृति नपाएको गुनासो गरेका छन्।

नेपाली दूतावासले स्वदेश फर्कन अवैधानिक नेपाली कामदारलाई आग्रह गर्दै आएको छ।

तर आममाफी र धरपकड समेत सँगै भइरहेकाले बाटैमा पक्राउ परिने त्रासमा कतिपय त्यस्ता कामदार नेपाली दूतावाससम्म निर्धक्क पुग्न सकिरहेका छैनन् ।

अध्यागमन विभागका अधिकारीहरुले आगामी अगष्ट महिना सम्ममा स्वदेश फर्कन अवैधानिक आप्रवासीहरूलाई भनेका छन्।

चेतावनी

त्यस्तो नगरिए कामदार र उनीहरूलाई रोजगारी दिने रोजगारदाता दुवैलाई कारबाही गरिने चेतावनी उनीहरूले दिएका छन् ।

आप्रवासी कामदार र मानव अधिकारको क्षेत्रमा क्रियाशील संघसस्थाहरूले हाल जारी अवैधानिक...


शीर्षक: मलेसियाद्वारा ‘लेभी’ नीतिमा हेरफेर\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

उक्त नयाँ नीतिबाट त्यहाँ कार्यरत करिब ५ लाख नेपाली कामदारको वार्षिक करोडौं रुपैंया रकम जोगिनेछ।

सो नीति आइतबारदेखि लागू हुने अधिकारीहरुले बताएका छन्।

नयाँ मापदण्ड

मलेसियाली उपप्रधान तथा गृहमन्त्री अहमद् जहिद हमिदीले शनिबार एक वक्तव्यमार्फत विदेशी कामदारसँग लिइँदै आएको लेभी शुल्क अब उनीहरुलाई रोजगारी दिने रोजगारदाता कम्पनीहरुले तिर्नुपर्ने बताएका हुन्।

मलेसियाली सञ्चारमाध्यमहरुका अनुसार रोजगारदाताले कामदारको पारिश्रमिकबाट लेभी शुल्कका लागि रकम कटौती गर्न पाउनेछैनन् र करार अवधिभर कामदारप्रति पूर्ण जिम्मेवार हुनुपर्नेछ।

मन्त्री हमिदीले विदेशी कामदार बस्ने आवासगृहको सुविधा समेत 'न्यूनतम पारिश्रमिक' सम्बन्धी मापदण्ड अनुरुप रोजगारदाताले नै बेहोर्नुपर्ने बताएका छन्।

विदेशी कामदारको रेखदेख तथा अवस्थाको मूल्यांकन गर्न र 'सेक्युरिटी डिपोजिट' भनिने कामदारको सुरक्षासम्बन्धी मापदण्डमा पनि पुनरावलोकन गर्ने जनाइएको छ।

मन्त्री हमिदीले भनेका छन्, "अहिले लागू भइरहेको दर निकै कम छ र विदेशी कामदारको करार सकिएपछि रोजगारदाताले उनीहरुलाई फिर्ता पठाउनका लागि पनि प्रभावकारी छैन।"

फाइदा

उक्त नयाँ नीति पूर्ण रुपमा लागू भए मलेसियामा वैधानिक रुपमा रहेका अनुमानित ५ लाखभन्दा बढी नेपाली कामदारहरु प्रत्यक्ष लाभान्वित हुनेछन् भने वार्षिक करोडौं रुपैंया रकम खर्च हुनबाट जोगिनेछ ।

लेभी शुल्कको बहानामा कतिपय रोजगारदाताले कामदारसँग सरकारले तोकेको भन्दा बढी रकम कटौती गरी ठगी गर्ने गरेको कामदारहरुको गुनासो छ ।

परिवर्तित उक्त नीतिले रोजगारदाता आफ्ना कामदारको हेरचाहप्रति पूर्ण रुपमा जिम्मेवार हुने र कामदार भाग्नेजस्ता समस्यामा पनि कमी आउने ठानिएको छ ।

सरकारले लागू गरेको 'फ्रि भिसा फ्रि टिकट' नीति र मलेसियाली मुद्राको मुल्य घटेको कारण पछिल्लो वर्ष मलेसिया पुग्ने नेपालीको संख्यामा कमी आएको थियो।

अबको नयाँ नीतिले नेपालीको मलेसिया रोजगारी तङ्ग्रिने ठानिएको छ ।


शीर्षक: मलेसियामा धरपकड: 'गैरकानुनी' कामदार धमाधम समातिँदै\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

मलेसियामा कानुन विपरीत रहेका र भिसामा उल्लेख भएभन्दा फरक कम्पनीमा काम गरेको पाइएका कामदारहरू पक्राउ परेका छ

मलेसियाले गैरकानुनी आप्रवासी कामदारविरुद्ध पछिल्लोपटक जुलाई १ देखि शुरु गरेको 'ओपिएस थ्री'  नामक धरपकड अभियान थालेयता हजारौँ आप्रवासी कामदार पक्राउ परिसकेका छन् भने तीमध्ये कैयौं नेपालीहरू छन्।

कामदारको भिडभाड हुने स्थान, साना तथा मझौला कम्पनीदेखि हजारौं कामदार कार्यरत ठूल्ठूला उद्योग तथा कलकारखानाहरूसमेत धरपकडको निशानामा परेका छन्।

भिसामा उल्लेख भएअनुसारको कम्पनी र ठेगानाअनुसार काम नगरी बेग्लै कम्पनी वा बेग्लै स्थानमा काम गर्ने कामदार पनि पछिल्लो समय धमाधम पक्राउ पर्न थालेका छन्।

धरपकडबाट नेपाली कामदार पनि प्रभावित

किन आममाफी चाहँदैनन् नेपाली कामदार?

पक्राउ

मलेसियाली अध्यागमन विभागका अनुसार राजधानी क्वालालम्पुर नजिकै साइबरजयामा रहेको एक कम्पनीमा गत शुक्रबार बेलुका गरिएको धरपकडमा ४७ नेपालीसहित ३३८ जना आप्रवासी कामदार पक्राउ परेका छन्।

उनीहरूमध्ये अधिकांशले कानुनविपरीत र भिसामा उल्लेख भएभन्दा फरक कम्पनीमा काम गरेको पाइएको बताइएको छ।

मलेसियाली कानुनी प्रावधानअनुसार विदेशी कामदारले भिसामा उल्लेख भएअनुसारकै रोजगारदाता कम्पनीमा काम गर्नुपर्दछ।

कार्यवाहक राजदूत कुमारराज खरेलले उक्त अभियान थालिएयता पक्राउ पर्नेहरूको यकिन तथ्याङ्क दूतावासलाई प्राप्त नभएको बताएका छन्।

उनले भने "अहिलेसम्म कति जना पक्राउ परे भन्ने जानकारी छैन। गत अगष्ट ९ सम्मको तथ्यांकअनुसार १६९ जना नेपाली फिर्ती केन्द्रमा र २०४ जना नेपालीहरू विभिन्न जेलहरूमा रहेका छन्।"

हालसम्म पक्राउ पर्नेमध्ये अधिकांश इण्डोनेसिया, बांग्लादेशलगायत मुलुकका छन् । उनीहरूको तुलनामा नेपाली कम संख्यामा छन् ।

कसरी फर्कने

त्यसरी पक्राउ परेकाहरूलाई नियन्त्रणमा लिई आवश्यक जाँचबुझ गरिनुका साथै अदालती निर्णय र कानुनी सजाय पूरा गरेपछि फिर्ती केन्द्रहरूमा राख्ने गरिन्छ ।

फिर्ती केन्द्रमा रहेका नेपालीहरूमध्ये कतिपयलाई सरकारी खर्चमा र कतिपयलाई उनीहरूकै परिवारले आर्थिक जोहो गरेर पठाएको पैसाबाट स्वदेश फर्काइने गरेको छ ।

मलेसियामा अझैपनि हजारौं नेपाली गैरकानुनी अवस्थामा रहेको हुनसक्ने आशंका छ ।

राजदूत खरेल ५० हजार जति नेपालीहरू गैरकानुनी रूपमा मलेसियामा काम गरिरहेका हुन सक्ने बताउँछन्।

आममाफी कार्यक्रम सकिएको हुँदा कतिपय नेपाली स्वदेश फर्कन अन्योलमा...


शीर्षक: मलेसियामा नेपाली कामदारको माग घट्ने चेतावनी\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

रोजगारदाता कम्पनीलाई आर्थिक बोझ थप्ने काम भए त्यसले नेपाली कामदारको अन्तर्राष्ट्रिय श्रम बजार खुम्चिन सक्नेतर्क वैदेशिक रोजगार व्यवसायीहरूको छ।

तर सरकारले भने नयाँ सम्झौताले मलेसियामा रोजगारीको अवसर गुम्ने कुनै सम्भावना नरहेको बताएको छ।

वैदेशिक रोजगार व्यवसायीहरूका अनुसार नेपाल र मलेसिया सरकारबीच हुन लागेको नयाँ सम्झौतापछि प्रत्येक नेपाली कामदारको लागि रोजगारदाता कम्पनीले सवा एकदेखि डेढ लाख रुपैयाँसम्म लगानी गर्नुपर्ने हुन्छ।

सम्भावना

त्यसो भएमा रोजगारदाता कम्पनीहरू अन्य देशका सस्ता कामदारतिर आकर्षित हुन सक्ने सम्भावना बढ्ने र त्यसले नेपाली कामदारको श्रम बजार संकुचित हुने उनीहरू तर्क गर्छन्।

नेपाल वैदेशिक रोजगार व्यवसायी महासंघका अध्यक्ष रोहन गुरुङ भन्छन्, "यदि शून्य लागतमा कामदार पठाउने श्रम सम्झौता कार्यान्वयन भयो भने ८० हजारको स्थानमा १५ हजारले मात्र रोजगार पाउनेछन्। अनि रोजगारीको अवसर संकुचित हुने भयो कि भएन?"

सरकारले भने विगत पाँच महिनादेखि मलेसियामा नेपाली कामदार पठाउन बन्द गरेरै मलेसिया सरकारसँग वार्ता थालेको थियो। सो वार्तालाई सम्झौताको तहसम्म पुर्‍याउन सक्नुलाई उसले सफलता भनेको छ।

कार्तिकको दोस्रो साता नेपाल र मलेसिया सरकारबीच शून्य लागतमा कामदार पठाउने र कामदारको आधा महिना तलब मात्र वैदेशिक रोजगार कम्पनीले सेवा शुल्क वापत पाउने व्यवस्था सहित सम्झौता हुन लागेको सरकारी अधिकारीहरूले बताएका छन्।

श्रम, रोजगार तथा सामाजिक सुरक्षा मन्त्रालयका सचिव महेश दाहालका अनुसार नयाँ सम्झौताले कामदारको माग घट्ने नभइ थप सुरक्षित हुन्छ।

उनले भने, "मलेसियालाई नेपाली कामदार चाहिएको छ, विशेष गरी सुरक्षा क्षेत्रमा। अन्य क्षेत्रमा पनि तुलनात्मक रूपमा अरू देशका भन्दा नेपाली कामदारहरू मन पराइन्छन्। त्यसैले कामदारको मागमा कमी नआउने हाम्रो अपेक्षा हो।"

के होला?

नेपाली कामदार नठगिऊन् भनेर सरकारले थालेको कदमलाई कैयौँले प्रशंसनीय मानेका छन्।

तर तीन वर्षदेखि सरकारले लागु गरेको निःशुल्क भिसा र टिकटको कार्यान्वयन यथार्थमा गर्न नसकेको भन्दै नयाँ सम्झौताको पनि हालत त्यस्तै हुन नदिन सरकार सजग हुनुपर्ने कतिपय बताउँछन्।

व्यवसायीहरूका अनुसार बांग्लादेश, पाकिस्तान, भारत, श्रीलङ्का, नेपाल र इन्डोनेसियाका कामदारहरूको मुख्य रोजगार गन्तव्यमा मलेसिया रहँदै आएको छ।

जसमा इन्डोनेसियापछि सबभन्दा बढी कामदार पठाउने देशमा नेपाली...


शीर्षक: मलेसियाली विमान आकाशमै 'टुक्रा टुक्रा'\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

विमानमा रहेका सबै २ सय ९८ जनाको मृत्यू भएको थियो, त्यसमध्ये धेरै नेदरल्याण्ड्सका थिए।

नेदरल्याण्ड्सका विशेषज्ञहरुका अनुसार, गत जुलाई महिनामा युक्रेनी आकाशमा उडिरहेको मलेसिया एअरलाइन्सको एमएच सेभेन्टिन विमान, तीव्र गतिमा रहेका विभिन्न वस्तुहरुको मारमा परेपछि हावामा नै टुक्रा-टुक्रा भएको थियो।

यो नयाँ प्रतिवेदनले उक्त घटनामा कुनै प्राविधिक वा मानवीय त्रुटीको कुनै पनि प्रमाण नभेटिएको जनाएको छ।

संवाददाताहरु भन्छन्, “छानविन प्रतिवेदनको निष्कर्ष उक्त एमएच सेभेन्टिन विमानमा क्षेप्यास्त्र हमला भएको भन्ने दाबीसँग मिल्न गएको छ।”

खतरनाक

यो नयाँ प्रतिवेदन तयार पारेका अनुसन्धानकर्ताले निष्कर्षका निम्ति ककपीटबाट प्राप्त जानकारी, एअर ट्राफिक कन्ट्रोल र तस्वीरहरुको भर परेका थिए।

किनकि पूर्वी युक्रेनमा रहेको दुर्घटनास्थलमा सरकारी सेना र विद्रोही लडाकुहरुबीच लडाईं चर्किरहेको अवस्थामा, स्थलगत रुपमा अनुसन्धान गर्नको लागि निकै खतरनाक रहेको छ।

उक्त एमएच १७ विमान नेदरल्याण्ड्सको एम्सटरड्यामबाट मलेसियाको क्वालालम्पुर तर्फको उडानमा रहेको थियो र त्यो पूर्वी युक्रेनमा विद्रोही नियन्त्रित इलाकामा खसेको थियो।

त्यसबेला उक्त विमानलाई रुस समर्थक विद्रोहीहरुले हमला गरी खसालिदिएका विवरणहरु आएका थिए।

दुर्घटनाको छानबिन गरिरहेको, नेदरल्याण्ड्सको सुरक्षा बोर्डका अध्यक्षले भने यो समग्र प्रकरणबारेको अन्तिम प्रतिवेदन प्रकाशित गर्न एक वर्षको समय लाग्ने बताएका छन्।

अनुमान

बीबीसीका यातायात सम्बाददाता रिचर्ड वेस्टकट भन्छन्, "यो प्रतिवेदनले स्पष्ट रुपमा एमएच सेभेन्टिन विमानलाई क्षेप्यास्त्र प्रहार गरी खसालिएको भनेर त भनेको छैन तर त्यसले अरु लगभग सबै विकल्पलाई नकारेको भने छ।"

उडानमा रहेको उक्त विमानमा कुनै आपतकालिन अवस्था थिएन, कुनै प्राविधिक समस्या थिएन र विमानचालकहरुले पनि कुनै गल्ती गरेका थिएनन्।

बरु प्रतिवेदनले उक्त विमानलाई आकाशमा उडिरहेका बेला तीव्र गतिमा रहेका वस्तुहरुले प्वालै प्वाल पारेर खसालिदिएको हुन सक्ने भनेको छ।

जुन बीयुके भनिने क्षेप्यास्त्र प्रणालीले गर्ने हमलाको प्रकृति संग मिल्छ।

त्यस्ता क्षेप्यास्त्रले आफ्नो हमलाको निशानामा ठोक्किएर भन्दा पनि निशानाको नजीकै पुगेर विस्फोट भई टुक्राहरुद्वारा अत्यधिक क्षति पुर्याउने गर्छन्।

तर यो सबै विवरणले सबैभन्दा अहम् प्रश्नको जवाफ भने दिएको छैन, कि त्यस्तो क्षेप्यास्त्र प्रहार कस्ले...


शीर्षक: मलेसियाली विमान खसालिएकोमा 'रुस दोषी'\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

युक्रेनस्थित विद्रोहीनियन्त्रित इलाकामा मलेसिया एअरलाइन्सको एमएच-१७ विमान क्षेप्यास्त्र प्रहार गरी खसालिँदा विमानमा सवार सबै २९८ को ज्यान गएको थियो।

सो विमान नेदरल्यान्ड्सको एम्सटर्ड्यामबाट मलेसियाको क्वालालम्पुरतर्फ जाँदै थियो।

निष्कर्ष

बिहीवार नेदरल्यान्ड्सले नेतृत्व गरिरहेको टोलीका अन्तर्राष्ट्रिय अनुसन्धानकर्ताहरू सो क्षेप्यास्त्र रुसी सैन्य ब्रिगेडको भएको निष्कर्षमा पुगेका थिए।

सो विमान क्षतिग्रस्त हुनुमा आफ्नो कुनै खाले संलग्नता नरहेको रुसले  दाबी गर्दै आएको छ।

मस्कोको रक्षा मन्त्रालयले "डच अनुसन्धानकर्ताहरूले प्रस्तुत गरेको निष्कर्ष आफूले स्वीकार नगर्ने" बताएको छ।

यसअघि उसले एमएच१७ विमान खसाल्नमा आफ्नो कुनै पनि अस्त्रहको प्रयोग नभएको भनेर जोड दिएको थियो।

तर अन्तर्राष्ट्रिय अनुसन्धानकर्ताहरूको टोलीले सो क्षेप्यास्त्र ओसार्न प्रयोग भएका सबै गाडीहरू रुसी सशस्त्र फौजको भएको निष्कर्ष निकालेको थियो।

अनुसन्धान टोलीले पत्रकार सम्मेलनमा एक क्षतिग्रस्त क्षेप्यास्त्र प्रदर्शन गरेको छ।

पूर्वी युक्रेनस्थित विद्रोही नियन्त्रित क्षेत्रबाट सो क्षेप्यास्त्र प्रहार गरिएको थियो।

सो क्षेप्यास्त्र प्रहार गरिएपछि मलेसिया एअरलाइन्सको विमानमा सवार १९३ जना डच नागरिक, मलेसियाका ४३ तथा अस्ट्रेलियाका २७ जनाको ज्यान गएको थियो।

त्यस्तै इन्डोनेसिया, ब्रिटेन, बेल्जियम, जर्मनी, फिलिपिन्ससहित अन्य देशका मानिस पनि मारिएका थिए।

उल्लङ्घन

रुसको त्यस्तो कार्य, अन्तर्राष्ट्रिय कानुनको उल्लङ्घन भएको नेदरल्यान्ड्स तथा अस्ट्रेलियाले बताएका छन्।

एक विज्ञप्ति जारी गर्दै नेदरल्यान्ड्स सरकारले तथा अस्ट्रेलियाकी विदेशमन्त्री जुली बिशपले सो घोषणा गरेका हुन्।

तर कुनै पनि देशलाई अन्तर्राष्ट्रिय कानुनको उल्लङ्घन गरेकोमा जिम्मेवार ठहराउनका लागि 'एउटा जटिल कानुनी प्रक्रिया' आवश्यक हुने सो विज्ञप्तिमा जनाइएको छ।

अस्ट्रेलिया तथा नेदरल्यान्ड्स दुवैले पहलो कदमस्वरूप वार्तामा आउनका लागि रुसलाई आह्वान गरेका छन्। तर सो मुद्दालाई अन्तर्राष्ट्रिय अदालतमा पुर्‍याउने सम्भावना तत्कालका लागि उनीहरूले थाँती राखेका छन्।

त्यसको केही घण्टापछि नै युरोपेली सङ्घ (ईयू), उत्तर एट्लान्टिक सन्धि सङ्गठन (नेटो) तथा ब्रिटिश विदेशमन्त्री बोरिस जन्सनले पनि रुसलाई सो घटनाको जिम्मेवारी लिन आ-आफ्ना तर्फबाट आह्वान गरेका छन्।

रुसी पक्षधर पृथक्तावादीहरू तथा युक्रेनी...


शीर्षक: मलेसियाली विमान दुर्घटनाग्रस्त\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

मलेसियाली वायुसेवाको विमान पूर्वी युक्रेनमा जलिरहेको अवस्थामा पाइएको बताइएको छ

मलेसियाली वायुसेवाले बिहीबार एम्सटर्डमबाट क्वालालम्पुर तर्फ जाँदै गरेको उक्त विमान एमएच १७ युक्रेनको आकाशमा उडिरहँदा सम्पर्क विच्छेद भएको जनाएको थियो।

मस्कोस्थित वायुसेवासंग संबद्ध एक सूत्रले रोयटर्स समाचारसंस्थालाई उक्त विमान पूर्वी युक्रेनमा जलिरहेको अवस्थामा पाइएको बताएका छन्।

त्यस क्षेत्रमा पृथकतावादी विद्रोहीहरु युक्रेनका सरकारी सैन्यसंग भीडन्त गरिरहेका छन्।

प्रहार

युक्रेनको गृहमन्त्रीका एकजना सल्लाहकार एन्टोन गेराशेन्कोले भने, "१०,००० मिटरको उचाइमा उडीरहेका बेला बोइङ ७७७ लाई रुस समर्थित पृथकतावादीहरुले क्षेप्यास्त्र प्रहार गरेका थिए।"

डोनेस्कस्थित विद्रोही संगठनका नेताले ती आरोपहरुको खण्डन गरेका छन्।

मलेसियाका प्रधानमन्त्री नजीब रजाकले भनेका छन्, उनी विमान दुर्घटनाको समाचार सुनेर स्तब्ध भएका छन्।

उनले सो दुर्घटनाको तत्काल छानबीन गर्न आदेश पनि दिएका छन्।

ह्वाइट हाउसले भनेको छ, राष्ट्रपति ओबामाले आफ्ना सल्लाहकारहरुलाई सो दुर्घटनाबारे उनलाई अवगत गराइराख्‍न भनेका छन्।

क्षेप्यास्त्र

बीबीसीका एकजना संवाददाता भन्छन्, हालैका साताहरुमा युक्रेनका थुप्रै विमानहरु क्षेप्यास्त्र प्रहार गरी झारिएको छ।

युक्रेनले रुसमाथि विद्रोहीहरुलाई अत्याधुनिक क्षेप्यास्त्रहरु उपलब्ध गराएको आरोप लगाउँदै आएको छ।

युक्रेनी अधिकारीहरुले गत बुधबार उनीहरुको एक लडाकु विमानलाई खसालेको भनी रुसी वायु सेनामाथि दोष लगाएका थिए।

रुसले ती आरोपहरुको खण्डन गर्दै आएको छ।


शीर्षक: मसूद अजहर: जैश-ए-मोहम्मदका प्रमुखलाई आतङ्कवादी मान्न किन चाहँदैन चीन?\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

भारत प्रशासित कश्मीरको पुलवामामा हालै ४० जना भारतीय अर्धसैनिक बलका सदस्यको ज्यान जानेगरी ठूलो विस्फोटन गराएको जैश-ए-मोहम्मदका नाइके मसूद अजहर हुन्।

संयुक्त राष्ट्रसङ्घको सुरक्षा परिषद्समक्ष अजहरको सम्पत्ति रोक्का, यात्रा प्रतिबन्ध तथा हातहतियार प्रतिबन्ध लगाउने प्रस्ताव लगिएको थियो।

किन रोक्यो चीनले?

तर चीनले उक्त प्रस्तावबारे अध्ययन गर्न थप समय चाहिने भन्दै त्यसलाई स्थगित गराउन अनुरोध गर्‍यो।

उक्त स्थगन नौ महिनासम्म तन्कन सक्छ।

पाकिस्तानको निकट सहयोगी देश चीनले मसूद अजहरसम्बन्धी प्रस्तावलाई त्यसरी रोकिदिएको यो चौथो पटक हो।

पाकिस्तानको समर्थनमा चीनले त्यसरी प्रस्ताव स्थगन गराइदिने गरेको दिल्लीको बुझाइ छ।

भारतीय सरकारले अमेरिका, ब्रिटेन र फ्रान्सद्वारा अगाडि बढाइएको सो प्रस्तावलाई समर्थन जनाएका अन्य सदस्य राष्ट्रहरूलाई धन्यवाद दिएको छ।

एक वक्तव्य जारी गर्दै भारतले उसका नागरिकहरूविरुद्ध हमलामा संलग्न आतंककारी नाइकेहरूलाई न्यायको कठघरामा लग्न सबै उपलब्ध उपायहरू अपनाउने जनाएको छ।

राष्ट्रसंघका निम्ति चिनियाँ कूटनीतिक कार्यालयले पत्रकारहरूलाई उसले एक 'जिम्मेवारपूर्ण व्यवहार' को समर्थन गर्न खोजेको तथा उक्त मुद्दाबारे 'सम्बन्धित पक्षहरूसँग वार्तालापमार्फत' समाधान गर्न खोजेको बताएको एएफपी समाचार संस्थाले जनाएको छ।

सूत्रहरूले समाचार संस्थाहरूसँग कुरा गर्दै अजरलाई आतंकवादी घोषणा गर्ने पर्याप्त आधार भएको तथा यदि चीनले अवरोध गरिरहे 'अन्य बाटो' अपनाउन सकिने संकेत गरेका छन्।

के हो जैश-ए-मोहम्मद?

जैश-ए-मोहम्मदको शाब्दिक अर्थ मोहम्मदको सेना हुन्छ।

सन् १९९९ मा इन्डियन एअरलाइन्सको विमान अपहरणकर्ताहरूको मागबमोजिम यात्रुहरूलाई सकुशल छाडिदिने शर्तमा भारतले रिहा गरिदिएको मसूद अजरले नै उक्त समूहको गठन गरेका हुन्।

त्यतिखेर सो विमानलाई काठमाण्डूबाट अपहरण गरेर तालिवानशासित अफगानिस्तान पुर्‍याइएको थियो।

सो देशमा रहँदा अजहरले भूतपूर्व तालिवान नेता मुल्लाह ओमार तथा अल कायदाका नेता ओसामा बिन लादेनसँग भेटेको बताइन्छ।

दिल्लीस्थित भारतको केन्द्रीय संसद्‌मा सन् २००१ को डिसेम्बरमा आक्रमण गरेको दोष भारतले जैश-ए-मोहम्मदमाथि लगाएको छ।

उक्त घटनालगत्तै पाकिस्तानले औपचारिक रूपमा उक्त समूहमाथि प्रतिबन्ध लगायो। तर सो समूह अझै सक्रिय रहेको ठानिन्छ र बेलाबखत त्यसले अफजल गुरु गुट, अल-मुराबितुन तथा तेहरिक-ए-फुर्कानजस्ता विभिन्न नाममा...


शीर्षक: मसूद अजहर: राष्ट्रसङ्घको आतङ्कवादी सूचीमा, प्रतिबन्धहरू लाग्ने\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

मसूद अजहर जैश-ए-मोहम्मद समूहका प्रमुख हुन्, जुन समूहले गत फेब्रुअरीमा कश्मीरको पुलवामामा ४० जना भारतीय अर्धसैनिक बलका सदस्यको ज्यान जानेगरी ठूलो विस्फोटन गराएको थियो।

चीनले उक्त समूह बारेको आफ्नो अडान छाडेपछि संयुक्त राष्ट्रसङ्घले त्यस्तो निर्णय गरेको हो।

यसअघि चीनले उक्त प्रस्तावबारे अध्ययन गर्न थप समय चाहिने भन्दै त्यस्तो प्रस्ताव स्थगित गराउन अनुरोध गरेको थियो।

भारतले यसलाई आफ्नो कूटनीतिक जितको रूपमा हेरेको छ। यस निर्णयसँगै मसूदको सम्पत्ति रोक्का र यात्रा प्रतिबन्धहरू लाग्नेछन्।

"ठूला, साना सबै (देश) ले साथ दिएका छन। संयुक्त राष्ट्रसङ्घको प्रतिबन्ध सूचीमा मसूद अजहर आतङ्कवादी घोषित भएका छन्। सबैको सहयोगका लागि हामी कृतज्ञ छौँ," राष्ट्रसङ्घका लागि भारतीय राजदूत सैयद अकबरुद्दिनले ट्वीट गरेका छन्।

के हो मसूदको जैश-ए-मोहम्मद?

जैश-ए-मोहम्मदको शाब्दिक अर्थ मोहम्मदको सेना हुन्छ।

सन् १९९९ मा इन्डियन एअरलाइन्सको विमान अपहरणकर्ताहरूको मागबमोजिम यात्रुहरूलाई सकुशल छाडिदिने शर्तमा भारतले रिहा गरिदिएको मसूद अजहरले नै उक्त समूहको गठन गरेका हुन्।

त्यतिखेर सो विमानलाई काठमाण्डूबाट अपहरण गरेर तालिबानशासित अफगानिस्तान पुर्‍याइएको थियो।

सो देशमा रहँदा अजहरले भूतपूर्व तालिबान नेता मुल्लाह ओमार तथा अल कायदाका नेता ओसामा बिन लादेनसँग भेटेको बताइन्छ।

दिल्लीस्थित भारतको केन्द्रीय संसद्‌मा सन् २००१ को डिसेम्बरमा आक्रमण गरेको दोष भारतले जैश-ए-मोहम्मदमाथि लगाएको छ।

उक्त घटनालगत्तै पाकिस्तानले औपचारिक रूपमा उक्त समूहमाथि प्रतिबन्ध लगायो। तर सो समूह अझै सक्रिय रहेको ठानिन्छ र बेलाबखत त्यसले अफजल गुरु गुट, अल-मुराबितुन तथा तहरिक-ए-फुर्कानजस्ता विभिन्न नाममा आफ्ना गतिविधि सञ्चालन गर्ने गर्छ।

पछिल्लो समयमा भारतले सन् २०१६ को जेनुअरीमा पाकिस्तानी सीमानजिकै रहेको पठानकोटस्थित हवाई सैन्य अखाडामा भएको आक्रमणका निम्ति जैश-ए-मोहम्मदलाई जिम्मेवार ठहर्‍याएको छ। सो घटनामा तीन जना सुरक्षाकर्मी मारिएका थिए।

सन् २०१७ को डिसेम्बरमा भारतीय फौजले जैश-ए-मोहम्मदका कमान्डर नुर मोहम्मद तान्त्रेलाई मारिदिएपछि उक्त समूहलाई ठूलै धक्का लागेको ठानिएको थियो।

तर हिंसा रोकिएन। द प्रिन्ट नामक एक भारतीय सञ्चारमाध्यमका अनुसार गोप्य रूपमा प्राप्त पाकिस्तानी समर्थन नै सम्भवत: सो सङ्गठनको लगातार विस्तार भइरहनु पछाडिको कारण हो।

तर जैश-ए-मोहम्मदले...


शीर्षक: महँगो कुकुर पाल्ने सोख: 'मेरो छोरा जस्तै हो'\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

काठमाण्डूका अमन तामाङले चीनबाट साढे दुई लाख रुपैयाँमा मगाएको यो कुकुरको रेखदेख पनि उत्तिकै खर्चिलो छ।

उसको खानामा मात्र मासिक ३५ हजारसम्म खर्च हुने तामाङ बताउँछन्।

तर तामाङको लागि यो कुकुर एउटा जनावरभन्दा बढी परिवारको सदस्य हो।

हेर्नुहोस् सृजना श्रेष्ठले बनाएको यो भिडिओ।

अनि यो पनि:


शीर्षक: महत्वाकांक्षी चिनियाँ परियोजनाबारे छलफल\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

सो छलफलको आधारमा दुबै पक्षका उच्चस्तरीय निकायको परामर्शमा ठोस प्रस्ताव तयार गरिने परराष्ट्र मन्त्रालयको भनाइ छ।

चीनले पर्यटन विस्तारका विषयमा पनि चासो देखाएको बताइएको छ।

चार वर्ष पछि नेपालले आयोजना गरेको नेपाल चीन परामर्श संयन्त्रको ११औं बैठकमा नेपालले हालै हस्ताक्षर गरेको चिनियाँ परियोजना बेल्ट एण्ड रोड इनिसिएटिभका बारेमा छलफल भएको बताइएको छ।

समिक्षा

साथै केपी शर्मा ओली नेतृत्वको सरकारले चीनसंग गरेको पारवहन तथा यातायात लगायतका सम्झौता बारे समीक्षा भएको बैठकमा नेपालको नेतृत्व गरेका परराष्ट्र सचिव शंकर दास बैरागीले बताए।

उनले भने, " विगतमा सम्पन्न भएका सम्झौता र सहमति कार्यान्वयन गर्ने र हालै नेपालले हस्ताक्षर गरेको बेल्ट एण्ड रोड इनिसिएटिभको सम्झौता भएको ढाँचा अन्तर्गत ती विषयलाई कसरी कार्यान्वयनमा जाने भन्ने विषयमा छलफल भएको थियो। यसको आधारमा सम्बन्धित निकायसंग बसेर ठोस प्रस्ताव बनाएर फेरि अगाडी बढाउनु पर्छ।"

सिंहदरवारमा मंगलबार बिहान करिब साढे दुई घण्टा चलेको बैठकमा चिनको नेतृत्व त्यहाँको विदेश मन्त्रालयका सहायक विदेशमन्त्री क्वाङ् स्वन युले गरेका थिए।

सम्बन्ध विस्तार

सचिव बैरागीका अनुसार छलफल मूलत: दुई मुलुकबीचको राजनीतिक र व्यापारिक सम्बन्ध विस्तार गर्ने विषयमा केन्द्रित रहेको थियो।

काठमाण्डू र चीनका प्रमुख शहरहरुबीच सिधा हवाइ सम्पर्क कायम गर्ने विषय पनि बैठकमा उठेको थियो।

साथै दुई छिमेकी राष्ट्रबीच पर्यटन विस्तार गर्ने बारे चीनले विशेष चासो देखाएको परराष्ट्र सचिव बैरागीले बताए।

उनले भने, "यसपटक छलफलमा पर्यटनको क्षेत्रमा सकारात्मक र महत्वपूर्ण छलफल भएको छ खासगरी नेपालको पर्यटन विकासमा चीनबाट हुनसक्ने सहयोग, चिनियाँ पर्यटकलाई नेपाल भित्र्याउन गर्न पर्ने प्रयासका बारेमा कुराकानी भएको छ।"

लामो समयसम्म बस्न नसकेको बैठक चार वर्ष पछि सम्पन्न हुनुलाई पनि उपलब्धिको रुपमा हेर्नु पर्ने कतिपय जानकारहरु बताउँछन्।

तर दुई देशबीच भएका सम्झौता र सम्बन्ध विस्तार जस्ता गहन विषयमा अरु धेरै गृहकार्य गर्नुपर्ने उनीहरुको भनाइ छ।


शीर्षक: महरा प्रकरण: प्रहरी अनुसन्धानमा 'शङ्का उब्जिएपछि' मानव अधिकार आयोगले अनुगमन गर्ने\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

आयोगका निर्देशकको नेतृत्वमा गठन भएको तीन सदस्यीय उच्चस्तरीय अनुगमन टोलीले प्रहरीले अहिलेसम्म गरेका काम कारबाहीको जानकारी माग गरेको छ।

उक्त समितिमा रहेका व्यक्तिहरूको नाम भने आयोगले सार्वजनिक गरेको छैन।

आयोगले शुक्रवार नै पीडित र त्यस घटनाबारे सबैभन्दा पहिले समाचार लेख्ने पत्रकारको सुरक्षाबारे भएका व्यवस्थाको पत्राचारमार्फत् प्रहरीसँग जानकारी माग गरेको छ।

आवश्यकता

आयोगको उक्त समितिले प्रहरी अनुसन्धानको अनुगमन गर्ने बताइएको छ।

आयोगका एकजना निर्देशक टीकाराम पोखरेल भन्छन्: "आफैँले अनुसन्धान गर्ने कार्यादेश हामीसँग छैन। हामीले प्रहरी र सरकारी अङ्गहरूले निष्पक्ष र कानुन बमोमिज अनुसन्धान गरे/नगरेको हेर्ने हो।"

अनुसन्धान प्रक्रिया र विकसित घटनाक्रमबारे थुप्रैतिर बाट सन्देह र आलोचना भएपछि आयोगले यसबारे अनुगमन समिति गठन गरेको बताएको छ।

"राज्यका अपराधसम्बन्धी काम हेर्ने सधै प्रहरीले नै हो। उसले पीडितको गुनासोको समयमै सम्बोधन गरेको भए वा अन्य विभिन्न कोणहरूबाट शङ्का-उपशङ्का उत्पन्न नहुनेगरी काम गरेको भए यस्तो समिति गठनको आवश्यकता नै पर्दैनथ्यो," आयोगका निर्देशक टिकाराम पोखरेलले भने।

"हामीले सबै बलात्कारका घटनामा अनुगमन समिति बनाउने गरेका पनि छैनौँ।"

यसैबारे महिला तथा मानव अधिकारका क्षेत्रमा क्रियाशील झण्डै डेढ दर्जन सामाजिक सङ्घसंस्थाले बिहीवार एक संयुक्त विज्ञप्तिमार्फत् यस घटनालाई गम्भीर रूपमा लिन सरकारलाई आग्रह गरेका थिए।

संयुक्त विज्ञप्ति जारी गर्नेमध्ये एक सिविन नेपालकी कार्यकारी निर्देशक सुम्निमा तुलाधर भन्छिन्: "पैसा र शक्तिका आडमा विगतदेखि नै थुप्रै घटनामा पीडित र उनका आफन्तका बयान फेरिने गरेका घटना पाइएका छन्।"

"त्यसैले यस घटनामा महत्त्वका साथ निष्पक्ष अनुसन्धान गरेर राज्य यस्ता हिंसाका घटनामा कति धेरै संवेदनशील छ भन्ने सन्देश दिन आवश्यक छ।"

घटनाक्रम

यस प्रकरणमा नाटकीय मोड लिने गरी ती महिलाले एक दिनको अन्तरालमा आफ्नो भनाई फेर्दै महरामाथि त्यस्ता आरोप नलगाएको भनी दिएको भिडिओ अन्तर्वार्ता सार्वजनिक भएको थियो।

महराले आफूमाथि लागेको आरोपलाई 'निराधार' भन्दै खण्डन गरिसकेका छन्।

'एक दिनकै अन्तरालमा आएका दुईवटा अन्तर्वार्तामा महिलाले पूर्ण रूपमा आफ्नो भनाइ परिवर्तन गर्नु आफैँमा गम्भीर अनुसन्धानको विषय भएको' बिहीवार सार्वजनिक उक्त संयुक्त विज्ञप्तिमा भनिएको छ।

शुक्रवार नै महिला तथा मानव अधिकारका...


शीर्षक: महाकालीमा हामफालेर देश भित्रिएका इन्द्रसिंह खत्री: ‘भोकले छट्पटिएपछि अर्थोक सोचिनँ’\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

सीमानाकामा रोकिएका उनीहरूले आफ्नो देश प्रवेश गर्न पाउनु पर्ने भन्दै हारगुहार गरिरहेको विवरणहरू सार्वजनिक भइरहेका छन्।

तमाम प्रयासका बाबजुद आफूहरूले नेपाल प्रवेश पाउने अवस्था नदेखेपछि केहीले त दुई देशको सीमा महाकाली नदी आफैँ तरेका छन्।

तिनैमध्ये एक हुन् बैतडीको डिलासैनी गाउँपालिकाका इन्द्रसिंह खत्री।

भारतको धार्चुलाबाट नेपालको दार्चुला पुग्दा जाँघेमात्रै लगाएका उनलाई प्रहरीले नियन्त्रणमा लिएको तस्बिरले देशैभर चर्चा पाएको छ।

बुधवार साँझ बैतडीस्थित आफ्नो गाउँ पुगेका खत्रीसँग बीबीसी न्यूज नेपालीका नेत्र केसीले कुरा गरेका थिए।

पढौँ उनको कहानी उनकै शब्दमा:

किन ज्यान जोखिममा हाले इन्द्रसिंहले?

भारतमा मालिकले दिएको खर्च पनि सिद्धियो। खान पाइएन।

त्यही भएर अब घरतिर जानु पाइन्छ कि भनेर आएको हो। तर पुलिसले रोक्यो।

एक रुपैयाँपनि साथमा थिएन। भोकले छटपटियौँ।

नदीमा हाम फाल्न डर लागेन?

सानातिना नदी पहिले पनि तरेको बानी थियो।

तर के गर्ने भोकले आत्तियौँ।

हाम फाल्ने योजना कसको?

त्यहाँ हामी डेढ-दुई सयजना थियौँ। हामीले मिलेर योजना बनाएका थियौँ।

तर नदी तर्ने बेलामा हामी तीनजना मात्रै भयौँ। अरू अन्यत्रै गए।

हामी सबै जाने भनेका थिए तर मलाई अगाडि लगाए। अरू आएनन्।

के गरे प्रहरीले?

मलाई केही पनि गरेनन्। मसँग केही पनि थिएन।

भएका पुराना लुगाफाटा उता छाडेरै हाम फालेको थिएँ।

एकजना प्रहरीले प्यान्ट दिए अर्कोले ज्याकेट अनि अर्कोले जुत्ता दिए।

चाउचाउ र खानेकुरा खान दिए। किन यसरी नमानेर यता आएको भनेर सोधे। हल्काफुल्का सम्झाए।

अब क्वारन्टीनमा बसेको हो?

त्यो क्वारन्टीनमा बस्ने आज्ञा मानेर आएको हुँ।

घरका अरूसँग पनि नभेट्नु, क्वारन्टीन तोकेको स्थानमा बस्नु भनेका छन्।

म त्यसै गर्छु। चौध दिनपछि घरभित्र जान्छु।


शीर्षक: महाभियोग सुनुवाइमा अमेरिकी राष्ट्रपति डोनल्ड ट्रम्प उपस्थित नहुने\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

संसद्‍को न्यायपालिकासम्बन्धी समितिलाई लेखेको पत्रमा कानुनी सल्लाहकार प्याट सिपोलोनीले निष्पक्षताको अपेक्षा राखेका राष्ट्रपतिले त्यसमा भाग लिन नसक्ने बताएका हुन्।

अघिल्लो हप्ता समितिका अध्यक्ष जेरोल्ड नाड्लरले राष्ट्रपति ट्रम्पले सुनुवाइमा भाग लिनु पर्ने या गुनासो गर्न बन्द गर्नुपर्ने बताएका थिए।

ह्वाइट हाउसले राष्ट्रपति ट्रम्पले दोस्रो पटकको सुनुवाइमा भाग लिने वा नलिने विषयमा भने खुलाएको छैन।

अहिलेसम्म मिति तय नभइसकेको उक्त सुनुवाइबारे अलग्गै प्रतिक्रिया जनाउने ह्वाइट हाउसले जनाएको छ।

पत्रमा के उल्लेख छ?

पोलिटिकोले छापेको उक्त पत्रमा संसद्‍को समितिले अनुसन्धानका क्रममा पूर्णरूपमा नियमित प्रकियालाई पालना नगरेको र आधारभूतरूपमा निष्पक्षता सुनिश्चित नगरेको उल्लेख गरिएको छ।

ह्वाइट हाउसले सुनुवाइको तयारी गर्न पर्याप्त समय नदिइएको र प्रत्यक्षदर्शीबारे पनि जानकारी नदिइएको समेत बताएको छ।

बुधवार महाभियोगसम्बन्धी सुनुवाइ दोस्रो चरणमा पुग्नेछ।

त्यो सुनुवाइ राष्ट्रपति ट्रम्प र युक्रेनी राष्ट्रपति भोल्दिमिर जेलेन्स्कीबीच जुन महिनामा भएको टेलिफोन कुराकानीबारे केन्द्रित हुनेछ।

जो बाइडनका छोरा (बायाँ) ले युक्रेनको एउटा ऊर्जा कम्पनीमा आकर्षक सुविधाका साथ काम गर्थे

उक्त फोन कुराकानीमा ट्रम्पले जेलेन्स्कीलाई डेमोक्र्याटका अग्रपङ्क्तिका उम्मेदवार जो बाइडन र विगतमा युक्रेनको एउटा ऊर्जा कम्पनीमा काम गरेका उनका छोरा हन्टरविरूद्ध अनुसन्धान गर्न आग्रह गरेका थिए।

ट्रम्पले आफूले गल्ती नगरेको र आफूविरुद्ध प्रतिशोध साँधिएको बताउने गरेका छन्।

अबको प्रक्रिया?

अघिल्लो हप्ता संसद्‍को गुप्तचरी हेर्ने समितिले प्रत्यक्षदर्शीहरूसँगको गोप्य बयान र दुई हप्तादेखि भइरहेका सार्वजनिक सुनुवाइहरूलाई टुङ्गोमा पुर्‍याएको थियो।

के ट्रम्पलाई राष्ट्रपतिबाट हटाउन सम्भव छ?

त्यसबारेको प्रतिवेदन डिसेम्बर ३ मा सार्वजनिक गरिने छ।

न्यायपालिकासम्बन्धी समितिले राष्ट्रपतिले गरेका गलत कामहरू समेटिएको महाभियोगसम्बन्धी दफाहरू डिसेम्बरको सुरुबाट मस्यौदा गर्न थाल्ने ठानिएको छ।

सुरुमा डेमोक्र्याटहरूको कब्जामा रहेको तल्लो सदनमा मतदान गरेपछि यसबारेको प्रस्ताव रिपब्लिकनहरूको नियन्त्रण रहेको सिनेटमा पेस हुनेछ।

सिनेटमा दुई तिहाइ बहुमतबाट उनी दोषी ठहर भए ट्रम्प महाभियोग प्रक्रियाबाट पदबाट हट्ने पहिलो अमेरिकी राष्ट्रपति हुनेछन्।

तर त्यस्तो परिणामको...


शीर्षक: महाभियोगबारे छानबिनको नेतृत्व गरिरहेकालाई पक्राउ गर्नुपर्छः ट्रम्प\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

कुनै प्रमाणविनै संसद्‌को तल्लो सदनको जासुसीसम्बन्धी समितिका अध्यक्ष डेमोक्र्याटिक नेता एड्म सीफले अमेरिकी तथा युक्रेनी राष्ट्रपतिबीचको फोन कुराकानीको लिखित स्वरूप झूटो रूपमा प्रस्तुत गरेको ट्रम्पले आरोप लगाए।

ट्रम्पले उनलाई पदबाट हटाइए गृहयुद्ध हुने भनी एकजना प्यास्टरले फक्स न्यूजलाई बताएको कुरा पनि उद्धृत गरेका छन्।

ट्रम्पविरुद्ध महाभियोग लगाउने विषयमा छानबिन शुरू गराउने एकजना उजुरीकर्ताका वकिलहरूले राष्ट्रपतिका भनाइले उनी खतरामा परेको बताएका छन्।

बयान

युक्रेनी राष्ट्रपतिसँगको टेलिफोन कुराकानीको लिखित स्वरूप बाहिर आइसकेपछि ट्रम्पले उजुरीकर्तालाई सार्वजनिक गरिनुपर्ने बताएका छन्।

डेमोक्र्याटहरूले पहिचानको रक्षा गरिने सुनिश्चित भएपछि उजुरीकर्तालाई "छिट्टै" बयान लिइने बताएका छन्।

ट्रम्पले आफ्ना विपक्षीहरू राज्यद्रोहको आरोपमा पक्राउ पर्न सक्ने बताएका छन्।

डेमोक्र्याट सभामुख न्यान्सी पेलोसीले ट्रम्पविरुद्धको महाभियोगसम्बन्धी अनुसन्धानको अगुवाइ गरेकी छन्

युक्रेनी राष्ट्रपतिसँगको कुराकानीमा ट्रम्पले सन् २०२० को राष्ट्रपतीय चुनावमा उनका सम्भावित डेमोक्र्याटिक प्रत्याशी जो बाइडेन र उनका छोरामाथि भ्रष्टाचारको आरोपबारे छानबिन गर्न भनेको विवरण सार्वजनिक भइसकेको छ।

उक्त टेलिफोन संवाद अमेरिकी राष्ट्रपतिमाथि महाभियोग लगाउने कुराको केन्द्रमा रहिआएको छ।

यद्यपि त्यसका लागि रिपब्लिकन पार्टीका सदस्यहरू ट्रम्पविरुद्ध उभिनुपर्ने हुन्छ।

वकिलहरूले के भनेका छन्?

उजुरीकर्ताको कानुनी टोलीका सदस्यले राष्ट्रिय गुप्तचर निकायका कार्यवाहक निर्देशक जोसेफ मग्वायरलाई पठाएको पत्र शनिवार सार्वजनिक गरिएको हो।

वकिल एन्ड्र्यु बकाजले पत्रमा लेखेका छन्, "हाम्रा सेवाग्राहीको पहिचान खुलाउने गत हप्ताको कुराले हाम्रो चिन्ता बढाएको छ र त्यसले उनलाई खतरामा पार्नेछ।"

उजुरीकर्ताको पहिचान सार्वजनिक रूपमा खुलाउनुपर्ने ट्रम्पको आह्वानबारे तोकेरै भनिएको छ।

पत्रमा ट्रम्पका दुईजना समर्थकले उजुरीकर्ताबारे जानकारी दिनेलाई ५० हजार डलर पुरस्कार दिन घोषणा गरेकोबारे पनि उल्लेख गरिएको छ।

ट्रम्प हटाइने सम्भावना कति?

यदि महाभियोग अघि बढ्यो भने कुनै पनि अभियोगमाथि तल्लो सदन प्रतिनिधिसभामा मतदान हुनेछ र त्यहाँ डेमोक्र्याटहरूको बहुमत रहेकाले सहजै पारित हुनसक्छ।

तर त्यसपछि त्यो माथिल्लो सदन सिनेटमा पुग्नेछ। रिपब्लिनहरूको पकड रहेको सिनेटमा दुई तिहाइ...


शीर्षक: महाभियोगमा सफाइ पाएपछि खुसीयाली मनाउँदै ट्रम्पले दिए रोषपूर्ण प्रतिक्रिया\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

झण्डै एक घण्टा चलेको कार्यक्रमलाई ट्रम्पले मन्तव्य वा पत्रकार सम्मेलन केही नभइ सीर्फ 'विजय उत्सव' भनेका थिए।

ह्वाइट हाउसको इस्ट रूममा आफ्ना समर्थक एवं मन्त्रिमण्डलका अधिकारीहरूमाझ बोलेका उनले त्यहाँ बरिष्ठ डेमोक्र्याटहरूलाई 'दुष्ट, स्वार्थी र बेकार'का मानिसहरू भनेका छन्।

झण्डै एक घण्टा चलेको कार्यक्रमलाई ट्रम्पले मन्तव्य वा पत्रकार सम्मेलन केही नभइ सीर्फ 'विजय उत्सव' भनेका थिए।

ट्रम्पले के भने?

"मैले जीवनमा गलत कामहरू पनि गरेको छु, मैले स्वीकार्नेछु… तर यो अन्तिम नतिजा हो," ट्रम्पलाई सफाइ शीर्षक राखिएको एउटा पत्रिका देखाउँदै राष्ट्रपतिले भने।

"हामीहरू अन्यायपूर्ण ढङ्गबाट नर्क अनुभूति गर्नुपर्यो। हामीले केही गलत गरेका थिएनौँ।"

ह्वाइट हाउसमा उनले भने: "त्यो दुष्टता थियो, त्यो बेइमानी थियो।"

"अहिले हामीसँग त्यो ओजपूर्ण शब्द छ। मलाई कहिल्यै लागेको थिएन कि त्यो त्यतिधेरै राम्रो लाग्नेछ।"

"त्यसलाई भनिन्छ- पूर्ण रूपबाट सफाइ।"

कस्तो कार्यक्रम?

बीबीसी संवाददाता ड्यारिओ डोनोघ्युका भनाइमा त्यो आफ्नो औचित्य, कुन्ठा र चिढ्याइ दर्शाउँदै आत्मप्रशंसा गर्ने र आफ्नो बाटोमा आउने राजनीतिक प्रतिद्वन्द्वीलाई अपमानजनक व्याख्या गर्ने कार्यक्रम थियो।

रिपब्लिकनहरूको बाहुल्य रहेको सिनेटले महाभियोगमा दिएको सफाइलाई ट्रम्पले आफूमाथिको पूर्ण अनुमोदनको रूपमा अर्थ्याए।

रिपब्लिकनहरूको बाहुल्य रहेको सिनेटले महाभियोगमा दिएको सफाइलाई ट्रम्पले आफूमाथिको पूर्ण अनुमोदनको रूपमा अर्थ्याए।

आफ्ना विरोधीहरूको अपमान गर्दै ट्रम्पले ती 'क्षुद्र, घिनलाग्दा र खराब' मानिसहरू रहेको बताए।

सफाइ पाएपछिको उनको उत्सव सन् १९९९ मा राष्ट्रपति बिल क्लिन्टनले त्यस्तै सन्दर्भमा गरेको भन्दा फरक थियो।

त्यसबेला महाभियोग सामना गरेका क्लिन्टनले अमेरिकी जनतासामु मलिन ढंगले माफी मागेका थिए।

'एउटा ठूलो झूट'

रिपब्लिकन पार्टीको बहुमत रहेको माथिल्लो सदन सिनेटमा बुधवार भएको मतदानमार्फत् ट्रम्पले शक्तिको दुरूपयोग र अमेरिकी संसद्लाई अवरुद्ध तुल्याएको अभियोगमा सफाइ पाएका थिए।

तर महाभियोग सुनुवाइका क्रममा त्यहाँ साक्षी र थप प्रमाण झिकाउने माग भने पूरा भएको थिएन।

जसलाई सिनेटमा डेमोक्र्याटहरूका नेता चक सुमरले ट्रम्पको महाभियोगलाई वाटरगेट प्रकरण यताकै सबैभन्दा ठूलो झूटको संज्ञा दिए।

अमेरिकामा हालसम्म ट्रम्पबाहेक अन्य दुई जना राष्ट्रपतिले महाभियोगको सामना गरेका...


शीर्षक: महाशिवरात्रि पर्वबाट नेपालले लिन सक्ने तीन फाइदाहरू यी हुन्\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

तर पशुपतिनाथको भिडको गाथा अर्कै छ। अरु मठ मन्दिरमा हुने भिडसँग महाशिवरात्रिको बेला पशुपति क्षेत्रमा हुने भिडको तुलना हुन नसक्ला।

आनादि कालदेखि नै अस्तित्वमा रहँदै आएको  विश्वास गरिने पशुपतिनाथको मन्दिर ईशाको पहिलो वा दोस्रो शताब्दीतिर सुपुष्प देव राजाको पालामा स्थापित भएको मानिन्छ।

पशुपतिनाथको मन्दिरमा महाशिवरात्रि पर्व मनाउने प्रचलन र परम्परा पनि त्यति नै पुरानो हुनसक्ने जानकारहरू बताउँछन्। पछिल्लो कालखण्डमा विक्रम सम्बत् २००७ सालअघि बाहिरी विश्वको लागि बन्द रहने नेपाल महाशिवरात्रिको बखत मात्र खुल्ने गरेको संस्कृतिविद् डाक्टर गोविन्द टण्डन बताउँछन्।

उनी भन्छन्, "महाशिवरात्रिको बेलामा आठ दिन नेपाल खुल्ने गर्दथ्यो। त्यहिबेला भारतीय र अन्य देशका हिन्दू तीर्थयात्रीहरू पशुपतिनाथको दर्शन गर्न आउने गर्दथे।"

२००७ सालको राजनीतिक परिवर्तनपछि परिदृश्य बदलियो। नेपाल बाहिरी विश्वका लागि खुल्ला भएपछि नेपालमा विदेशी आउने क्रम बढ्यो। पशुपतिनाथमा पनि भारतीय र अन्य देशका तीर्थालु आउने क्रम बढ्यो।

संस्कृतिविद् डाक्टर गोविन्द टण्डन पशुपति क्षेत्र विकास कोषका पूर्व सदस्य सचिव पनि हुन्। उनको विचारमा महाशिवरात्रि पर्वबाट नेपालले मूलत: तीन किसिमको लाभ लिन सक्छ।

आर्थिक फाइदा

पशुपतिनाथको मन्दिरमा ओइरिने तीर्थयात्री तथा अन्य पर्यटकहरूले नेपालभित्र प्रत्यक्ष वा अप्रत्यक्ष रूपमा पैसा भित्र्याइरहेका हुन्छन्। उनीहरूको बढ्दो संख्याले देशको पर्यटन उद्योगलाई आर्थिक फाइदा पुर्‍याउने नै भयो।

तीर्थालु तथा पर्यटकहरूले पशुपतिनाथको मन्दिरमा पनि भेटीघाटी, दान दक्षिणा, दस्तुर वा अन्य स्वरूपमा आर्थिक फाइदा पुर्‍याइरहेका हुन्छन्। यो शिवरात्रिको अवसरमा करिब १० लाख तीर्थालु पशुपतिनाथ पुग्ने अनुमान गरिएको छ।

उनीहरू मध्ये थुप्रै तीर्थालु छिमेकी भारत, मलेशिया, इन्डोनेशिया, मरिसस अन्य देशबाट आएको अनुमान गरिएको छ। यो महाशिवरात्रिको अवसरमा कति भेटीघाटी मन्दिरमा चढाइएला? त्यो प्रष्ट छैन।

तर पशुपतिनाथमा वर्षेनी करोडौँ रूपैयाँ नगद र सुनचाँदी जस्ता बहुमूल्य धातु भक्तजनहरूले चढाउने गरेको टण्डन बताउँछन्। पशुपतिनाथ आउने यात्री नेपालका अन्य मठमन्दिरमा पनि आकर्षित हुने गरेका छन्। उनीहरूको नेपाल बसाइ लम्ब्याउन सकिन्छ।

उनी भन्छन्, "हामीले नेपालमा यातायात र मन्दिर क्षेत्रमा अन्य सेवा सुविधा विस्तार गर्न सकेमा त्यो अझै बढ्छ। त्यो देशको आम्दानीको अन्य...


शीर्षक: महासभामा डोनाल्ड ट्रम्पले के के भने?\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

ट्रम्पले आफ्नो देशलाई धम्की दिइरहे उत्तर कोरियालाई पूर्ण रुपमा नष्ट गरिदिने चेतावनी दिएका छन्।

उनले इरान, भेनेजुएला लगायतका देशका शासकहरुको आलोचना गर्दै क्षेत्रिय अस्थिरताका लागि उनीहरु जिम्मेवार रहेको आरोप लगाए।

ट्रम्पले आफ्नो सम्बोधनमा उच्चारण समेत नगरेको जलवायु परिवर्तनका कारण दशौँ लाख मानिसहरु जोखिममा परिरहेको धारणा संयुक्त राष्ट्रसंघका महासचिव एन्टेनियो गुटेरस र फ्रान्सका राष्ट्रपति एम्मानुएल माक्रोंले राखेका छन्।

आक्रोश

महासभामा ट्रम्पले राष्ट्रसंघको सुरक्षा परिषदका प्रतिबन्धहरुका वावजुद क्षेप्यास्त्र परीक्षणलाई कायम राखेको उत्तर कोरियाविरुद्ध आफ्नो आक्रोश पोखेका थिए।

उनले उत्तर कोरियाली नेता किम जोङ अनलाई 'आत्महत्याको पथमा अघि बढिरहेका रकेट म्यान' को संज्ञा दिए।

उत्तर कोरियाको परमाणु कार्यक्रमबाट विश्वलाई जोखिम रहेको बताउँदै उनले भने, 'संयुक्त राज्य अमेरिकासँग अथाह शक्ति र धैर्य रहेको छ तर यदी आफ्नो र आफ्ना साझेदारको रक्षा गर्न वाध्य पारियो भने हामीसँग उत्तर कोरियालाई पूर्ण रुपले नष्ट गरिदिनु बाहेकको विकल्प हुनेछैन।'

उनले उत्तर कोरिया विरुद्ध सुरक्षा परिषदबाट लगाइएका प्रतिबन्धलाई लिएर रुस र चीनलाई धन्यवाद दिए।

सुरक्षा परिषदको निर्णयप्रति प्रतिक्रिया जनाउँदै उत्तर कोरियाले थप प्रतिबन्ध र दबाबले आफ्ना परमाणु कार्यक्रमलाई अझ अघि बढाउन सघाउ पुर्‍याउने चेतावनी दिएको थियो।

पछिल्लो पटक उत्तर कोरियाले जापानी आकाशसम्म पुग्ने गरी शुक्रबार क्षेप्यास्त्र परीक्षण गरेको थियो।

महासभाको शुरुमा बोल्दै राष्ट्रसंघका महासचिव एन्टेनियो गुटेरसले उत्तर कोरियाको परमाणु कार्यक्रमको निन्दा गरेका थिए र सुरक्षा परिषदको एकताले मात्रै उत्तर कोरियालाई परमाणु अस्त्रबाट निरस्त्रीकरण गर्न सक्ने बताएका थिए।

करिब पौने एक घण्टा लामो आफ्नो सम्बोधनका क्रममा ट्रम्पले इरान सरकारले आंतकवादीहरुलाई समर्थन गरिरहेको भन्दै आफ्ना पूर्ववर्ती बराक ओबामाले परमाणु कार्यक्रमबारे इरानसँग गरेको सहमति लज्जास्पद किसिमको भएको बताए।

त्यसबाहेक भेनेजुएलामा पूर्ण प्रजातन्त्र बहाली हुनुपर्ने र त्यहाँ प्रजातन्त्रका लागि भएका आन्दोलन विरुद्ध सरकारबाट भएका दमनलाई अमेरिकाले हेरेर नबस्ने उल्लेख गरे।

सुधार

अमेरिकाले राष्ट्रसंघको बजेटको २२ प्रतिशत रकम उपलब्ध गराइरहेको भन्दै ट्रम्पले राष्ट्रसंघमा सुधार ल्याउनुपर्ने बताए।

'१ सय ९३ सदस्य राष्ट्रमध्ये...


शीर्षक: महिला आविष्कारकहरू किन निकै कम छन्\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

तर विश्वले अझै महिलाहरूको नवीन सोचको फाइदा उठाउन असफल भइरहेको एउटा प्रतिवेदनले देखाएको छ।

ब्रिटेनको बौद्धिक सम्पत्तिसम्बन्धी कार्यालय आइपीओका अनुसार महिलाहरूका नाममा विश्वभर १३ प्रतिशत मात्र प्याटन्ट जारी भएका छन्। यसको अर्थ प्रत्येक सातजना पुरुष आविष्कारकमध्ये एकजना मात्र महिला छन्।

उनीहरूबीचको अनुपात कम हुँदै गइरहेको भएपनि बराबर हुन अहिलेकै गतिमा सन् २०७० सम्म लाग्न सक्ने सो प्रतिवेदनले बताएको छ।

महिलाहरू किन कम?

अध्ययनहरूले विज्ञान, प्रविधि, इन्जिनियरिङ् र गणितजस्ता सङ्कायमा काम गर्ने महिलाहरू कम हुनुलाई उनीहरू आविष्कारक नहुनुको एउटा कारण मानेको छ।

इन्टलेक्चुअल प्रोपर्टी ल फर्म पावेल एन्ड गिलबर्टका पेनी गिलबर्टका अनुसार यो सामान्य रूपमा त्यहाँ पुग्ने बाटोमै रहेको समस्या हो।

"यदि हामीले पेटेन्टका लागि बढि महिलाले निवेदन दिएको हेर्न चाहन्छौँ भने धेरै महिलाहरू विश्वविद्यालयमा ती विषयहरू रोज्ने र अध्ययन अनुसन्धानमा व्यवसायिकता खोजेको देख्नुपर्छ," उनले भने।

अहिले ब्रिटेनमा अग्रणी उद्योगहरूमा व्यावसायिक रूपमा काम गर्ने मानिसहरू एक चौथाइ मात्र महिलाहरू छन्।

पुरुषमय

प्याटन्टहरू कुनै आविष्कारको मालिकलाई दिइन्छ। जसले गर्दा त्यसलाई अरू कसैले आफ्नो भन्दै दुरूपयोग गर्न पाउँदैन।

'आविष्कार' ठहरिन योग्य हुनेगरि प्याटन्ट लिनका लागि त्यसको निवेदनमा त्यो किन नवीन र उपयोगी छ प्रमाणित हुनुपर्छ।

त्यस्तो निवेदन व्यक्तिगत वा सामूहिक दिन सकिन्छ।

आविष्कारकबीचको लैङ्गिक असमानता बढि हुनुको एउटा कारण महिलाहरूले पुरुषहरू धेरै भएको समूहमा प्याटन्ट लिन खोज्नु पनि हो।

दुई तिहाइ प्याटन्ट  कि त सबै पुरुषहरू मात्र भएको समूह वा पुरुषको नाममा छ।

छ प्रतिशत प्याटन्ट मात्र महिलाहरूको एकल नाममा छ।

सबै महिलाहरू मात्र भएका समूह त छैन भने पनि हुन्छ।

येल युनिभर्सिटीका अध्ययनकर्ताहरूले गरेको अमेरिकी प्याटन्ट निवेदनहरूको एउटा अध्ययनले प्याटन्टको निवेदन दिँदा समेत महिलाहरूको हकमा स्वीकृत हुने दर निकै कम रहेको देखाएको छ।

बायोटेकमा लैङ्गिक समानता

सन् १९९१ मा अन टुकामोटोले मूल कोशिकाहरूलाई तटस्थ राख्ने तरिका विकास गरिन्।

उनको अन्वेषणले क्यान्सरका विरामीहरूको रक्तप्रणाली बुझ्न र त्यसको निदानसम्म गर्नका लागि ठूलो सफलताको काम गर्‍यो।

डा. टुकामोटोले अहिले त्यसैसम्बन्धी थप अध्ययन गरिरहेकी छन। र उनी सात अन्य अन्वेषणहरू...


शीर्षक: महिला ओसारपसार: नेपाल 'ट्रान्जिटका रूपमा प्रयोग'\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

तर आकर्षक रोजगारीको प्रलोभनमा विदेश हिँडेका दक्षिण एशियाली महिलाहरूको तस्करी भएको प्रमाण जुटाएर कारबाही गर्न भने गाह्रो देखिएको छ।

नेपाल प्रहरीका प्रवक्ता शैलेश थापा क्षेत्री भन्छन्, "यसरी आउने महिलालाई दलालहरूले धेरै कुरा सिकाएर 'ब्रेनवाश' गरेर ल्याउने भएकाले उनीहरूको तस्करी हुँदैछ भन्ने थाहा पाउन निकै कठिन छ।"

उनका अनुसार गन्तव्य मुलुकमा समस्यामा परेर कुरा खोलेपछि मात्र नेपाल ट्रान्जिटका रूपमा उपयोग भएको रहेछ भन्ने थाहा हुने गरेको छ।

उद्धार

केही महिनाअघि तीन श्रीलङ्काली महिलाहरूलाई काठमाण्डूबाट उद्धार गरेर उनीहरूका परिवारसँग पुर्नमिलन गराएको शक्ति समूहकी सुनिता दनुवारले बताइन्।

उनका अनुसार उनीहरूलाई दलालहरूले ठमेलको एउटा होटलमा अलपत्र छाडेर भागेपछि प्रहरी र नेपालस्थित श्रीलङ्काली दूतावासको सहयोगमा उद्धार गरिएको थियो।

उनीहरूलाई क्यानडा लग्ने लोभ देखाएर लाखौँ असुलेर नेपाल ल्याइपुर्‍याइएको अनुसन्धानले देखायो।

त्यसैगरी भारतका महिलाहरूलाई ललितपुरको एउटा घर भाडामा लिएर यौनकर्ममा लगाएको फेला पारेपछि प्रहरीको सहयोगमा भारत फर्काइएको उदाहरण पनि दनुवारले दिइन्।

यस्ता घटनाले नेपाल मानव बेचविखनको स्रोत मुलुकका रूपमा मात्र नभई ओसारपसारका लागि 'ट्रान्जिट मुलुक' रूपमा समेत प्रयोग भएको सङ्केत गरेका छन्।

विशेष एकाइ

नेपालको एक मात्र अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थल हुँदै अन्य मुलुक जाने र नेपाल-भारत खुला सीमा हुँदै भारत प्रवेश गर्ने दुईथरी मानिसले ट्रान्जिटका रूपमा प्रयोग गरेको पाइएको बताइन्छ।

तर समस्यामा नपरुन्जेल यसरी आउने महिलाहरूले तस्करबारे केही कुरा नखोल्ने र उनीहरूसँगै श्रीमान् या साथीभाइ का रूपमा यात्रा गर्ने भएकाले कसैमाथि शङ्का गर्न या पक्राउ गरिहाल्न सम्भव नभएको प्रहरी प्रवक्ता क्षेत्रीले बताए।

अमेरिकी विदेश मन्त्रालयले  सन् २०१७ मा प्रकाशित गरेको नेपालसम्बन्धी एउटा रिपोर्टमा नेपाल महिला बेचबिखनका लागि स्रोत मुलुक र ट्रान्जिटका रूपमा  समेत उपयोग हुँदै आएको उल्लेख गरिएको छ।

अमेरिकी सरकारको उक्त रिपोर्ट प्रकासित भएपछि त्यस्ता विषयबारे काम गर्न प्रहरी प्रधान कार्यालयमा विशेष एका गठन गरिएको क्षेत्री बताउँछन्।

मानव बेचबिखनका लागि नेपालको प्रयोग स्रोत मुलुक र ट्रान्जिट मुलुकका रूपमा भइरहेको देखिएकाले यसको नियन्त्रणका लागि सरकार गम्भीर बन्नुपर्ने सरोकारवालाहरू बताउँछन्।