शीर्षक: मोदीका पाँच सम्भावित मनसुबा\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

नेपाल यात्राको थालनी जनकपुरबाटै गर्नुको पछाडि केवल धार्मिक, सांस्कृतिक सम्बन्धलाई मुखरित गर्नु मात्र रहेको छैन।

मोदी सिधै जनकपुर आउने भएपछि संघीय सरकारको ध्यान पनि जनकपुरतिर मोडिएको छ।

यसपटक मोदी भ्रमणमा आउँदा नेपालमा नयाँ संविधान लागू भई सोही अनुसार तीनै तहका चुनाव सम्पन्न भइसकेको छ र प्रादेशिक संरचना खडा भएका छन्।

सिलसिला

भारतमा नरेन्द्र मोदी प्रधानमन्त्री भए लगत्तै १८ साउन २०७१ मा नेपाल भ्रमणमा आएका थिए।

त्यसअघिका १७ वर्षसम्म नेपालमा भारतीय प्रधानमन्त्रीको औपचारिक भ्रमण हुन सकेको थिएन।

पहिलो भ्रमणको चार महिनामै १८ औं सार्क शिखर सम्मेलनमा सहभागी हुन १० मंसिर २०७१ मै दोस्रो पटक काठमाडौं आएका थिए।

मोदीको तेस्रो नेपाल भ्रमण शुक्रवारबाट सुरु हुँदैछ।

यस अवधिमा नेपालका तर्फबाट चार पटक प्रधानमन्त्री तहमा भारतको भ्रमण भइसकेको छ।

नेपालमा संविधान निर्माणको क्रममा चिसिएको नेपाल-भारत सम्बन्ध सामान्य स्थितिमा फर्किएको सन्देश दिने उद्देश्यसहित मात्र भारतीय प्रधानमन्त्रीको भ्रमण भइरहेको छैन।

पाँच "प"

यस यात्रामा पारस्परिक भ्रमण, प्रान्तीयताप्रति नजर, पर्यटन प्रवर्द्धन, पानीमा पहुँच र प्रवुद्ध समितिको समीक्षा गरी पाँच "प" लाई विशेष प्राथमिकता दिएको बुझिन्छ।

प्रधानमन्त्री केपी शर्मा ओलीको भारत भ्रमणको दुई महिना नपुग्दै हुन लागेको मोदीको यो भ्रमणलाई जवाफी भ्रमणका रुपमा पनि हेरिएको छ।

पूरा नभएका मोदीका पाँच वाचा

'मोदी पटनाबाट सोझै जनकपुर आउने'

सीमावर्ती भारतीय राज्य बिहारको राजधानी पटनाबाट भारतीय वायु सेनाको हेलिकप्टरमार्फत जनकपुर उत्रिने मोदीले प्रान्तीय सरकारको अभ्यासलाई समर्थन गरेको अर्थमा समेत कतिपयले लिएका छन्।

जनकपुर अहिले प्रदेश २ को अस्थायी राजधानी हो।

यहाँका मुख्यमन्त्री मो. लालबाबु राउत गद्दीको नेतृत्वमा उनको नागरिक अभिनन्दन गर्ने तयारी भइरहेको छ।

अहिलेसम्म नेपाल-भारत सम्बन्धमा काठमाण्डू र दिल्लीले ठाउँ पाइराखेकोमा अब उप्रान्त भारतीय सीमासँग जोडिएका प्रदेशहरूका सरोकारहरूले पनि ठाउँ पाउने अर्थमा यसलाई लिइएको छ।

उनी सोझै दिल्लीबाट जनकपुर नआएर पटनाबाट आउनुलाई पछिल्ला समयमा दिल्ली संस्थापनले भारतका छिमेकी देशहरूको सम्बन्धमा आफ्ना सीमावर्ती राज्यहरूलाई महत्त्व दिने क्रम बढाउँदै गएको प्रस्टिन्छ।

पर्यटन

जनकपुर र मुक्तिनाथको भ्रमणले धार्मिक पर्यटन बढाउने अपेक्षा गरिएको छ।

त्यही क्रममा...


शीर्षक: मोदीका विशेष दूत काठमाण्डूमा\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

संविधान निर्माण प्रक्रियाबारे भारतले लगातार दिइरहेको अभिव्यक्ति प्रति कतिपयले असन्तुष्टी जनाएका छनु

शुक्रबार बिहान काठमाण्डू आइपुगेका भारतीय विदेशसचिव एस जयशंकरले आफ्नो एक दिने बसाइमा राष्ट्रपति र प्रधानमन्त्रीसहितका प्रमुख दलका शीर्ष नेतालाई भेट्ने कार्यक्रम छ।

साथै उनले असन्तुष्ट तराई केन्द्रित दलको नेतृत्वसंग पनि भेटवार्ता गर्ने अधिकारीहरुले बताएका छन्।

उनको भ्रमणको उद्देश्यबारे प्रष्ट नभएपनि संविधान निर्माण प्रक्रियामा असन्तुष्ट पक्षहरुलाई पनि सामेल गर्न सार्वजनिक आह्वान गर्दै आएको छिमेकी मुलुकबाट हुन लागेको पछिल्लो उच्चस्तरको भ्रमणलाई अर्थपूर्ण रुपमा हेरिएको छ।

सुझाव

असन्तुष्ट पक्ष, त्यसमा पनि खासगरी तराई केन्द्रित दललाई, साथमा नलिई संविधान निर्माण प्रक्रिया अघि बढाएको भन्दै दिल्ली नेपालका प्रमुख दलसंग त्यति खुशी देखिदैंन।

जुन कुरा केही दिनअघि भारतीय विदेशमन्त्रालयले जारी गरेको लामो वक्त्व्यमा पनि झल्कन्छ।

उक्त वक्त्वयमा संविधान निर्माण प्रक्रियाको स्वागत गरिए पनि असन्तुष्ट पक्षलाई समेत सामेल गरेरमात्रै अघि बढ्न भारतले प्रष्ट सुझाव दिएको थियो।

संविधानसभाका तीन चौथाइभन्दा बढी सभासद्को समर्थनमा नयां संविधान अनुमोदन गरेर उक्त भारतीय सुझावलाई प्रमुख तीन दलले लत्याएको जस्तो दृश्य देखिएको भोलिपल्ट भारतीय विदेशसचिव काठमाण्डू पठाउने निर्णय दिल्लीबाट आएको छ।

काठमाण्डूस्थित भारतीय दूतावासका प्रवक्ता अभय कुमारले भने, “विदेशसचिव एस जयशंकर प्रधानमन्त्री नरेन्द्र मोदीको विशेष दूतको रुपमा काठमाण्डू आउंदै हुनुहुन्छ।"

भारतीय विदेशसचिवको भ्रमणको उद्देश्यबारे प्रष्ट नभए पनि संविधान निर्माण प्रक्रियाबाहिर रहेका तराई केन्द्रित दललाई पनि साथै लिएर अघि बढ्न उनले सुझाव दिने कतिपयले आंकलन गरेका छन्।

प्रमुख दलका शीर्ष नेतासंगै असन्तुष्ट तराई केन्द्रित दलका नेतासंग पनि उनले भेट्ने पुष्टि गर्दै भारतीय दूतावासका प्रवक्ता अभय कुमारले भने, “विदेशसचिवले बहृत रुपमा भेटघाट गर्नुहुनेछ। असन्तुष्ट तराई केन्द्रित दलसंग पनि भेट्नुहुनेछ।”

अर्थपूर्ण

यसका अतिरिक्त राष्ट्रपति रामवरण यादवसंग पनि भेटघाटका लागि भारतीय पक्षले समय मागेको नेपालको परराष्ट्र मन्त्रालयले पुष्टि गरेको छ।

बिहीबार नै दिल्ली जानुअघि भारतीय राजदूत रणजीत रायले राष्ट्रपति यादवसंग भेटवार्ता गरेका थिए।

उनी दिल्ली पुगेर पछिल्लो अवस्थाबारे जानकारी गराएपछि विशेषदूतका...


शीर्षक: मोदीको नेपाल भ्रमण: 'प्रधान तीर्थयात्रीका रूपमा'\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

प्रधानमन्त्रीका रूपमा उनको यो तेस्रो नेपाल भ्रमण हो।

मोदी शुक्रवार बिहान भारतबाट सीधै जनकपुरधाम पुगेका थिए। प्रधानमन्त्री केपी शर्मा ओलीद्वारा स्वागत गरिएका उनले रामजानकी मन्दिरमा पूजाआजा गरे।

दुई देशका प्रधानमन्त्रीहरूले संयुक्त रूपमा जनकपुर-अयोध्या बस सेवाको शुभाराम्भ गरेका थिए।

पुरानो सम्बन्ध

त्यसपछि आयोजित नागरिक अभिनन्दन समारोहमा बोल्दै मोदीले भने, "यस पटकको नेपाल भ्रमण प्रधानमन्त्रीको रूपमा भन्दा पनि प्रधान तीर्थयात्रीको रूपमा रहनेछ।"

जनकपुरबाट उनी काठमाण्डू आएका छन्।

सन् २०१४ मा पहिलो पटक नेपाल आउँदा नेपालको संसद्‌मा सम्बोधन गर्दै मोदीले  "धेरै धेरै वर्षअघि एक पथिक यात्री र तीर्थालुको रूपमा म यहाँ आएको थिएँ" भनेका थिए।

भारतको गुजरात निवासी मोदीले युवावस्थामा हिमाली जिल्ला मुस्ताङस्थित मुक्तिनाथ क्षेत्रमा बसेर साधना गरेको हुनसक्ने केही विद्वान्‌हरूको मत छ।

उनको भ्रमण-तालिकामा मुक्तिनाथ र पशुपतिनाथ मन्दिरको दर्शन पनि संलग्न छ।

प्रदेश नं २ ले गरेको अभिनन्दनमा बोल्दै भारतीय प्रधानमन्त्रीले जनकपुर र आसपासका क्षेत्रको विकासका लागि 'एक अर्ब रुपैयाँ बराबरको सहयोग' प्रदान गर्ने घोषणा गरे।

तर ती परियोजना भने नेपालको केन्द्र र प्रदेश सरकारसँग सल्लाह गरेर छनोट गरिने उनले बताए।

'नेपालविना राम अधुरा'

सम्बोधनका क्रममा मोदीले नेपाल र भारतबीच पारिवारिक, सांस्कृतिक एवम् धार्मिक सम्बन्ध रहेकोको उल्लेख गर्दै भने,  "नेपालविना हाम्रो धाम अधुरो छ,  हाम्रा राम पनि अधुरा छन्।"

प्राचीन कालमा जनकपुरका राजा जनककी छोरी सीताको विवाह अयोध्याका राजा दशरथका छोरा रामसँग भएको पौराणिक मान्यता छ।

सीताका बहिनीहरूको विवाह पनि रामका भाइहरूसँग भएको थियो।

लुम्बिनीमा गौतम बुद्धको जन्म भएको विषयबारे पनि चर्चा गर्दै मोदीले बोधगया र रामेश्वर‌म्‌का तीर्थयात्रीका लागि समेत क्रमश: लुम्बिनी र पशुपतिनाथको महत्त्व रहेको उल्लेख गरे।

बौद्ध सर्किट र जैन सर्किटमा पनि नेपालका सम्पदा क्षेत्रहरूलाई समावेश गरिने उनले बताए।

मोदीले व्यक्ति र सरकार आउनेजाने भएपनि नेपाल र भारतबीचको सम्बन्ध 'अजर अमर' रहने बताएका थिए।

संविधानको प्रसङ्ग

अभिनन्दन समारोहमा बोल्दै प्रदेश नम्बर दुईका मुख्यमन्त्री मोहम्मद लालबाबु राउतले 'विभेदकारी संविधानविरुद्ध प्रदेश नम्बर दुईका जनताले सङ्घर्ष' गरिरहेको बताए।

उनले भने, "हामी सबैले क्षमताअनुसार अवसर पाउने...


शीर्षक: मोदीको नेपाल भ्रमण: 'संविधान संशोधनको वातावरण बन्ने आशा'\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

भारतीय प्रधानमन्त्री मोदीको यसपटकको नेपाल भ्रमण प्रदेश २ को राजधानी जनकपुरधामबाट सुरु हुँदैछ।

संविधान संशोधनको आफ्ना मागको सुनुवाइ हुने आशा आफूहरूमा रहेको राष्ट्रिय जनता पार्टी (राजपा) नेपालका अध्यक्ष मण्डलका सदस्य राजेन्द्र महतोले बताए।

केही नेताले भने यसलाई धार्मिक सद्‌भाव भ्रमण मात्र भनेका छन्।

मोदीको भ्रमणपूर्व नाकाबन्दीको चर्चा

तर्क

चुनावपछि तीन तहकै सरकार गठन भएयता भारतले विगतमा जस्तो तराई केन्द्रित दलहरूले उठाएको संविधान संशोधनको विषयमा चासो राखेको पाइँदैन।

तर भारतीय प्रधानमन्त्री नरेन्द्र मोदीको नेपाल भ्रमणले उक्त संविधान संशोधनको माग अब पूरा हुनेमा आशावादी हुने ठाउँ रहेको तराई केन्द्रित दलका कतिपय नेताहरूले बताएका छन्।

विगत केही दिनदेखि जनकपुरमा रहेका राजपा अध्यक्ष मण्डलका एकजना सदस्य राजेन्द्र महतोले भने, "यो भ्रमणले दुई देशका सरकारबीच केही न केही होला भन्ने अपेक्षा गरेका छौं। भारतले संविधान संशोधनको विषयमा आफ्नो धारणा पहिला नै राखिसकेको हो। सबै राजनीतिक दललाई यो विषय महसुस भइसकेको पनि छ। अब माग पूरा होला भन्ने विश्वासमा छौं"।

मोदीको स्वागतमा जनकपुर

विगतका धेरै आन्दोलनमा भारत 'साक्षी' रहेको भन्दै प्रदेश २ का मुख्यमन्त्री मोहम्मद लालबाबु राउतले तराई केन्द्रित दलहरूको आन्दोलनमा पनि भारत 'साक्षी' बस्नु स्वभाविक भएको बताए।

उनले प्रदेश २ तथा मुलुककै हितका लागि भारतसँग सद्‌भाव बढाउनुपर्ने बताए।

उनले भने, "तराई केन्द्रित दलहरूको आन्दोलनमा भारतले सद्‌भाव राख्यो भनेर उसलाई आरोप लगाउनु मात्र हो। विगतका आन्दोलनमा पनि भारत साक्षी बसेर धेरै सहमति गरेकै हो। यो भ्रमणले देश विकासमा टेवा पुग्छ भन्ने लाग्छ"।

'भारतीय प्रधानमन्त्री मोदीले दशकौंअघि मुक्तिनाथमा ध्यान/तप गरेका थिए'

फरक मत

कतिपय तराई केन्द्रित दलका नेताहरूले मोदीको जनकपुर यात्रालाई 'धार्मिक सद्‌भाव भ्रमण' भनेका छन्।

तीमध्येका एक हुन् संघीय समाजवादी फोरमको प्रदेश २ का सचिव शेषनारायण यादव।

उनले भने, "जनकपुरको भ्रमण राजनीतिक नभएर धार्मिक सद्‌भाव भ्रमण हो। यसले नेपाल र भारतको सम्बन्ध सुधार हुने अपेक्षा छ"।

भारतीय प्रधानमन्त्री मोदी शुक्रवार बिहान करिब सवा १० बजे जनकपुर अवतरण गर्नेछन्।

त्यसपछि रामजानकी मन्दिरमा पूजा गर्ने र बाह्रविघा क्षेत्रमा हुने नागरिक अभिनन्दन कार्यक्रममा सहभागी हुने कार्यक्रम रहेको मुख्यमन्त्री राउतले जानकारी...


शीर्षक: मोदीको नेपाल भ्रमण: सामाजिक सञ्जालमा नाकाबन्दीको चर्चा\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

#BlockadeWasCrimeMrModi अर्थात् 'नाकाबन्दी अपराध थियो मोदी' भन्ने ह्यासट्याग ट्वीटरमा धेरैले प्रयोग गरेका छन्।

कतिपयले मोदीलाई नेपालमा अभिनन्दन मात्र हैन स्वागत पनि गरिनुहुन्न भन्ने आशय व्यक्त गरेका छन्।

तीमध्ये केहीले तीन वर्षअघि भारतले नेपालविरुद्ध नाकाबन्दी लगाएको भन्दै मोदीले त्यसका लागि माफी माग्नुपर्ने तर्क अघि सारेका छन्।

जनकपुर र काठमाण्डूमा गर्न लागिएको नागरिक अभिनन्दनबारे पनि धेरैले प्रश्न उठाएका छन्।

नाकाबन्दी ताका आफूले भोगेका दु:खबारे पनि अनुभव साटिएका विवरण सामाजिक सञ्जालमा देख्न पाइन्छ।

तीमध्ये कतिपयले इन्धनका लागि लाम बसेका तस्बिर तथा खाना पकाउन दाउराको प्रयोग गरेका तस्बिर समेत राखेका छन्। औषधि नपाएको पीडा पनि केहीले साटेका छन्।

कतिपयले मोदीलाई स्वागत गर्ने तयारीलाई 'नेपाली उदारता'को रूपमा व्याख्या गर्दै व्याङ्ग्यात्मक शैलीमा समेत टिप्पणी गरेका छन्।

नाकाबन्दीबारे हाल बाङ्ग्लादेशमा रहेकी युरोपेली सङ्घकी नेपालस्थित पूर्वराजदूत रेन्सी टीरिन्कको ट्वीटरमा पनि टिप्पणी आएको थियो।

तर पछि उनको ट्वीटर 'ह्याक' भएको भन्ने ट्वीट आयो।

(पहिलेको ट्वीटमा 'यस्ता दृश्य सजिलै बिर्सिन सकिँदैन' भन्दै 'नाकाबन्दी अपराध थियो' भन्ने जनाउन प्रयोग गरिएको ह्याश्‌ट्यागसहित एउटा तस्बिर आएको थियो। यहाँसमेत प्रकाशित उक्त ट्वीट अहिले हामीले हटाएका छौं)

फरक मत

मोदीको नेपाल भ्रमणबारे जनमत

कतिपयले चाहिँ नाकाबन्दीको विषयलाई लिएर अहिले सामाजिक सञ्जालमा व्यक्त धारणाले नेपालीभित्रै एकआपसमा फुट ल्याउन सक्ने भन्दै सचेत गराएका छन्।

केहीले चाहिँ  तराई आन्दोलनमा सरकारी पक्षबाट दमन भएको भन्दै त्यसको विरोध गर्न चुनौती दिएका छन्।


शीर्षक: मोनालिसा: दृष्टिविहीन कलापारखीले यसरी चित्रकलाको मजा लिन्छन्\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

मोनालिसा वा अरू चित्रकलामा पनि यो नियम लागु हुन्छ।

तर दृष्टिविहीन कलापारखीलाई विचार गरेर केही प्रसिद्ध कलाकृतिका स्पर्श्य अर्थात् छुन मिल्ने प्रतिलिपि बनाइएको छ।

कसरी छोएर कलाको मजा लिन सकिन्छ त? हेर्नुहोस् यो भिडिओ।

अनि यो पनि


शीर्षक: मोनिका: अमेरिकी महिला सैनिक जसले इरानको लागि जासुसी गरिन्\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

सन् २०१३ मा इरान भागेको ठानिएकि मोनिका विटले विगतमा अमेरिकी प्रतिजासुसी अधिकृतको रूपमा काम गरेकी थिइन्।

विटका साथी अधिकृतहरूको कम्प्युटरमा जासुसी सफ्टवेयर जडान गर्ने प्रयास गरेको अभियोग अन्य चारजना इरानी नागरिकमाथि पनि लगाइएको छ।

संघीय जाँच ब्युरो एफबीआइका अनुसार विटलाई पछिल्लोपटक दक्षिणपश्चिम एसियामा जुलाई २०१३ मा देखिएको थियो।

इरानी क्रान्ति: अमेरिका र इरानबीच अविश्वास र शत्रुताको बीजारोपण कसरी भयो

अभियोजनकर्ताहरूका अनुसार विटलाई उच्चस्तरको सुरक्षासम्बन्धी अनुमति प्राप्त थियो र उनले अमेरिकी वायुसेनामा सन् १९९७ देखि २००८ सम्म काम गरेकी थिइन्।

यो जासुसी प्रकरणमा मुछिएको आरोपमा अमेरिकी अर्थमन्त्रालयले न्यू हराइजन अर्गनाइजेसन तथा नेट पेगार्ड सामाभाट कम्पनी नामक दुई इरानी कम्पनीविरुद्ध पनि आर्थिक प्रतिबन्ध लगाएको छ।

"अमेरिकाको निम्ति यो दुखद दिन हो जब उसको एक नागरिकले देशलाई धोका दिइन्," सहायक महान्यायाधिवक्ता जन डेमर्सले भने।

के छन् आरोप?

विटले अमेरिकी सरकारका गोप्यता भङ्ग गरेको आरोप लागेको छ। उनले सन् २०१२ को जनवरीदेखि नै एजेन्टहरूको नाम तथा तिनका कार्यका विवरण चुहाइदिएको आरोप छ।

आरोप पत्रमा अनुसन्धानकर्ताहरू लेख्छन्, ती ३९ वर्षीया महिलालाई अमेरिकाले गोप्य प्रतिजासुसी कार्यका निम्ति मध्यपूर्वका विभिन्न क्षेत्रमा खटाएको थियो।

इरान भाग्नु केही समय अगाडि ती महिलाले अमेरिकालाई गम्भीर क्षति पुर्‍याउने उद्देश्यले आफ्ना सहकर्मीहरूबारेका जानकारी हस्तान्तरण गरिदिएकी थिइन्।

अधिकारीहरूका अनुसार उनले सन् २०१२ मा आफ्ना इरानी सम्पर्कसूत्रलाई सन्देश पठाउँदै लेखेकी थिइन्, "मेरो काम म मन पराउँछु र मैले पाएको प्रशिक्षणलाई म असल नभइ खराब रूपमा प्रयोग गर्न चाहन्छु। मलाई अवसर दिएकोमा धन्यवाद।"

अनुसन्धानकर्ताहरूका अनुसार इरानी न्यासनल गार्डको कुड्स फौजका लागि काम गर्ने न्यूहराइजन अर्गनाइजेसनले आयोजना गरेको दुईवटा कार्यक्रममा भाग लिएपछि मोनिका विटलाई सहभागीहरूबारे जानकारी बटुल्न आग्रह गरेर जासुसी गर्न सुरु गराइएको थियो।

को हुन् मोनिका?

मोनिका एल्फ्रिड विट टेक्ससकी पूर्व बासिन्दा हुन्।

एक दशकसम्म काम गरेपछि सन् २००८ मा उनले अमेरिकी वायुसेना छाडिन्।

यसअघि एफबीआइले जारी गरेको हराइरहेका मानिसहरूबारेको जानकारीमा उनी अफगानिस्तान या ताजिकिस्तानमा अङ्ग्रेजी भाषा शिक्षिकाको रूपमा कार्यरत रहेको उल्लेख छ।

साथै हराउनुभन्दा एक...


शीर्षक: मोबाइल इन्टरनेट: किन विश्वकै सबैभन्दा सस्तो मूल्यमा बेच्छन् भारतीय दूरसञ्चार सेवाप्रदायक\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

मूल्यहरूको तुलना गर्ने ब्रिटेनस्थित एउटा वेबसाइटलाई उद्धृत गर्दै बीबीसीले आफ्नो रिपोर्टमा जनाएअनुसार भारतमा एक जीबी मोबाइल डेटाको ०.२६ अमेरिकी डलर पर्छ भने संयुक्त राज्य अमेरिकामा १२.३७ डलर, ब्रिटेनमा ६.६६ र विश्वमा औसत ८.५३ डलर पर्छ।

तर धेरै भारतीय प्रयोगकर्ताहरू आफूले प्रतिजीबी ०.१० डलरभन्दा कम तिरिरहेका बताउँछन्।

अमेरिका र ब्रिटेनस्थित प्रयोगकर्ताले सर्वेक्षणमा भनिएको भन्दा आफूहरूले कम मूल्य तिर्ने गरेको बताएका छन्।

अन्तभन्दा धेरै सस्तो

वास्तविक मूल्य जे भए पनि के कुरा प्रस्ट भने भारतमा मोबाइलमा चलाइने डेटा अन्यत्रभन्दा सस्तो नै छ।

तर त्यो सधैँका लागि नहुन पनि सक्छ।

केही भन्छन् - मोबाइल सेवा प्रदायक ठूला कम्पनीहरू नयाँ ग्राहक पाउने प्रतिस्पर्धामा रहेकाले कम मूल्य केही समयका लागि मात्रै हुन सक्छ।

लन्डनस्थित एउटा लगानी कम्पनीमा काम गर्ने सौरभ सेनका अनुसार उनी आफ्नो मोबाइल सेवाका लागि प्रतिमहिना तीनदेखि चार कप कफीको मूल्य बराबर अर्थात् १३ डलर रकम तिर्छन्।

त्यति तिरेपछि उनी ईयूमा रोमिङ र तीन जीबी डेटासहित ब्रिटेनमा असीमित भ्वाइस र टेक्स्ट सेवा पाउँछन्। सबैतिर वाईफाई निःशुल्क पाइने भएकोले उनलाई त्योभन्दा बढी डेटा आवश्यक पर्दैन।

सस्तो दरमा उपलब्ध गराउने ब्रिटेनसँग केही योजना त छन्, तर सबैतिर वाईफाईको उपलब्धताले एशियासँगको वास्तविक तुलना गर्न गाह्रो भएको हो।

आफू भारत जाँदा झन्डै ६.६३ डलरमा प्रतिएमबी पाउने उनी बताउँछन्, जुन स्थानीय प्रयोगकर्ताले तिर्नेभन्दा ७० हजार गुणा बढी छ।

दिल्लीको बाहिरी भेगमा पर्ने गुडगाँवका रामनाथ मण्डल पेसाले सवारीचालक हुन्। असीमित निःशुल्क कलका लागि उनी प्रत्येक महिना तीन डलरभन्दा कम तिर्छन्।

त्यति तिरेपछि उनी फोरजी डेटाको ४२ जीबी डेटामध्ये प्रतिदिन डेढ जीबी पाउँछन्। त्यसको प्रयोग उनी भिडिओ हेर्न र बिहारमा रहेका आफ्ना परिवार एवम् साथीहरूसँग ह्वाट्सएपमा कुराकानी गर्छन्।

त्यो प्रतिजीबी छ सेन्ट पर्न आउँछ। यो रकम सेनले लन्डनमा फोरजीका लागि तिर्नेभन्दा ७० गुणाले सस्तो हो।

निःशुल्क परीक्षण सेवा

मण्डलले सेवा लिइरहेको रिलायन्स जियोबाट हो, यो कान्छो दूरसञ्चार सेवाप्रदायकले सस्तो, तीव्र गतिको मोबाइल डेटा र निःशुल्क कल सेवा उपलब्ध गराएर भारतीय बजारमा तहल्का मच्चाएको छ।

जियो सन् २०१६ को सेप्टेम्बरमा निःशुल्क परीक्षण सेवासहित आक्रामक रूपमा बजारमा आएको थियो।  ऊ छ महिनाभित्रै एक...


शीर्षक: मोबाइल फोन सेवा: यी हुन् नेपालमा मोबाइल कल गुणस्तरीय नहुनुका कारण\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

नेपालमा विभिन्न कम्पनीले तीन करोड ९१ लाखवटाभन्दा बढी सिम कार्ड बिक्री बेचेको सरकारी तथ्याङ्कले देखाउँछ

भक्तपुर, पोखरा, पृथ्वी राजमार्ग र बाग्लुङमा गरिएको गुणस्तर परीक्षणअनुसार अधिकांश नेपाली उपभोक्ता रहेका नेपाल टेलिकम र एनसेलजस्ता कम्पनीको सेवाको गुणस्तर कमजोर देखिएको हो। सो प्रतिवेदन गत हप्ता  सार्वजनिक भएको हो।

कल कायम हुन लाग्ने समय, कल सफलता दर र आफैँ कल काटिने दरलाई हेर्दा ती कम्पनीहरूले तोकिएका मापदण्डहरू पूरा गरेको देखिँदैन।

बारम्बार मोबाइल सेवाको गुणस्तर कमजोर रहेको भन्ने उपभोक्ताको गुनासो आइरहेका बेला प्राविधिक परीक्षणले पनि त्यसलाई पुष्टि गरेको अधिकारीहरूको दाबी छ।

यसले 'उपभोक्तालाई गुणस्तरीय सेवा दिन मोबाइल सेवाप्रदायक 'असफल भएका' र उनीहरूले 'तत्कालै सुधार गर्नुपर्ने' अधिकारीहरूको तर्क छ।

तर सबैभन्दा धेरै सेवाग्राही भएका कम्पनीहरूको गुणस्तर किन कमजोर देखियो भन्नेबारे भने उक्त प्रतिवेदनमा केही पनि उल्लेख छैन।

कारण के हुन्?

अधिकारी र विज्ञहरूका भनाइमा मोबाइल सेवाको गुणस्तर कमजोर देखिनुमा विभिन्न कारण छन्।

ती कारणमा टावर र अन्य पूर्वाधारमा कमसल उपकरणको प्रयोग हुनु, बढ्दो उपभोक्ता सङ्ख्याअनुसार क्षमता वृद्धि नगरिनु, नेटवर्क प्रवाहमा रोकावट गर्ने खालको भूगोल, गुणस्तर कायम गराउन कडा कारबाही नहुनु छन्।

प्राधिकरणका भूतपूर्व अध्यक्ष भेषराज कँडेल भन्छन्, "मर्मत-सम्भार र स्तरोन्नति नहुँदा नेपालमा मोबाइलको गुणस्तर सुधार नभएको हो। साँघुरो सडकबाट धेरै सवारी साधन कुदाउँदा जसरी सडक जाम हुन्छ त्यसरी नै अहिले मोबाइल सेवा पनि जाम हुन थालेको छ।"

उनी सरकारी स्वामित्वको नेपाल टेलिकमले झन्झटिला र पूरा गर्न लामो समय लाग्ने नियमहरूका कारण समयमा स्तरोन्नति नगरेको ठान्छन्।

त्यस्तै पुँजीगत लाभकर विवादपछि एनसेलले समेत खासै स्तरोन्नतिमा ध्यान नदिएको उनको दाबी छ।

कँडेल भन्छन्, "कम्पनीहरूले स्तरोन्नतिलाई महत्त्व नै दिएनन्। त्यसले गर्दा अहिलेको समस्या देखिएको हो।"

मापदण्डहरू विकसित मुलुकको आधारमा बनाउनु तर तदनुरूप पूर्वाधार विकास नगरिनु पनि उनी मोबाइलको गुणस्तर कमजोर देखिनुको एउटा कारण भएको उनको बुझाइ छ।

भक्तपुरमा देखिएको मोबाइल कलको अवस्था

के भन्छन् अधिकारीहरू?

प्राधिकरणका अधिकारीहरू कँडेलको भनाइलाई अस्वीकार गर्दैनन्।

विशेषत: सहरी क्षेत्रमा बढ्दो उपभोक्ता सङ्ख्यानुसार क्षमता बढाउन कम्पनीहरूले चासो नदेखाउँदा...


शीर्षक: मोबाइलको रोमिङ सेवामा उपभोक्ताको रुचि घट्दो, कारण यस्ता छन्\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

स्वदेशी सिमकार्डकै प्रयोग गरेर विदेशमा फोन उठाउन र गर्न सकिने यस्तो सेवामा मानिसहरूको रुचि भने निकै घटिरहेको अधिकारीहरू बताउँछन्।

उपभोक्तालाई आफ्नो सेवा प्रयोग गराइराख्ने नेपाल टेलिकमले यसअघि पोस्टपेडका लागि मात्र दिइएको यस्तो सेवा प्रिपेडमा सुरु गर्नुका साथै शुल्क पनि घटाएको छ।

टेलिकमका अधिकारीहरूले त्यसो गर्नुको उद्देश्य रोमिङको आवश्यकता र औचित्यबारे अब नयाँ ढङ्गबाट सोच्नुपरेको कारण बताउँछन्।

किन ल्यायो त नेपाल टेलिकमले नयाँ रणनीति? जान्नुहोस् यी कारण -

१. भ्वाइस मेसिजिङ सेवाको प्रभाव

इन्टरनेट प्रयोग गरेर स्काइप, भाइबर र ह्वाट्सएपजजस्ता एपबाट भ्वाइस-मेसिजिङ गर्न सकिन्छ। त्यसैले पहिलाको जस्तो मोबाइल फोनमा रोमिङ आवश्यक परिराख्दैन।

छोटो समयका लागि यात्रा गर्ने मानिसको प्राय: इन्टरनेटमा पहुँच हुने भएकाले भ्वाइस सेवामा प्रयोग बढी हुन्छ।

त्यसैले रोमिङको शुल्क घटाए पनि आम्दानी भने पहिलेको स्वरूपमा आउन नसक्ने विज्ञहरू बताउँछन्।

२. रोमिङको आम्दानीमा तीव्र ह्रास

इन्टरनेटका कारण फोनमा रोमिङ सेवा लिइराख्नुपर्ने आवश्यकता कम हुँदै गएको छ।

नेपाल दूरसञ्चार प्राधिकरणका वरिष्ठ निर्देशक आनन्दराज खनालका भनाइमा अब रोमिङलाई "पहिलेजस्तो विशेष देखाएर चर्को शुल्क लिनु" सेवाप्रदायककै लागि प्रत्युत्पादक हुँदैछ।

सस्तो र सहज बनाएर उपभोक्तालाई केही मात्रामा यो सेवामा प्रयोग गराउन सकियो भने त्यो उपलब्धि हुने ठानेर टेलिकमले नयाँ रणनीति बनाएको हुन सक्ने खनाल ठान्छन्।

३. मध्यम वर्गको घुम्ने मोह

भारतमा उपचार गर्न जानेहरू हुन् वा मध्यम खालका व्यवसायकै लागि चीनमा सामान किन्न जानेहरू अहिले छोटो समयका लागि विदेश आउजाउ गर्ने नेपालीहरूको सङ्ख्या बढेको छ।

केही दिनका लागि छुट्टी मनाउन भन्दै घुम्न निस्कनेहरू समेत बढेका छन्।

नेपाल टेलिकमकी प्रवक्ता प्रतिभा वैद्य भन्छिन्, "यस्तो लहर नेपालमा मात्र होइन विदेशमा समेत सबैतिर छ। त्यसैले हामीले सहकार्य गर्ने अन्य देशका दूरसञ्चार सेवाप्रदायकसँग समेत ठूलो छुटमा काम गर्न सहज भएको छ।"

सस्तोमा र इन्टरनेटबिनै निरन्तर सम्पर्कमा रहने आवश्यकतामा हुने सेवाग्राहीका लागि रोमिङका अबका रणनीति केन्द्रित हुने उनीजस्ता अधिकारीहरूको मत छ।

४. प्रिपेड र पोस्टपेड सेवामा फरक छैन

कुनै समय पोस्टपेड सेवा लिन ३० हजार रुपैयाँ धरौटी लिने टेलिकमले अहिले त्यसलाई १० हजार रुपैयाँमा झारेको छ।

टेलिकम प्रवक्ता...


शीर्षक: मोरक्को: विश्वकप २०३० का लागि राजाको निर्देशन\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

संयुक्त राज्य अमेरिका, क्यानडा र मेक्सिकोसँग सन् २०२६ को विश्वकप आयोजना गर्ने प्रतिस्पर्धामा मोरक्को पराजित भएपछि उनको यो निर्देशन आएको हो।

यसको पुष्टि विश्वकप २०२६ का लागि मोरक्कोले बनाएको समितिका एक जना सदस्यले गरेका हुन्।

मोन्सेफ बेल्खायाटले भने, "महाराज मोहम्मद छैठौँले मोरक्कोले विश्वकप २०३० का लागि प्रतिस्पर्धा गर्ने निर्णय लिनुभएकोमा म उत्साहित छु।"

छैँठौँ प्रयास

मोरक्कोले विश्वकप आयोजनाका लागि पाँचचोटि प्रयास गरिसकेको छ।

तर दुर्भाग्यवश कहिल्यै पनि उसका पक्षमा निर्णय भएको छैन।

यो उसको छैठौँ प्रयास हुनेछ।

रुसमा विश्वकप २०१८ सुरु हुने अघिल्लो दिन आयोजित मतदानमा तीन उत्तर अमेरिकी राष्ट्रको संयुक्त आयोजनाको प्रस्तावलाई फिफाका १३४ सदस्य राष्ट्रले समर्थन गरेका थिए।

तर दक्षिणपश्चिमी अफ्रिकी राष्ट्र मोरक्को भने ६५ मत मै सीमित भएको थियो।


शीर्षक: मौद्रिक नीति सार्वजनिक, कृषि क्षेत्रमा लगानी गर्नुपर्ने बाध्यकारी व्यवस्थामा थप कडाइ\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

सरकारको आर्थिक नीतिलाई सघाउ पुर्‍याउने उद्देश्यका साथ हरेक वर्ष मौद्रिक नीति सार्वजनिक हुन्छ।

बिहान सञ्चालक समितिले पारित गरेको मौद्रिक नीति शुक्रवार अपराह्ण राष्ट्र ब्याङ्कका गभर्नर महाप्रसाद अधिकारीले सार्वजनिक गरेका हुन्।

त्यसमा कृषि क्षेत्रलाई प्राथमिकतामा राखेको देखिन्छ।

यसअघि सरकारले कुल १४ खर्ब ७४ अर्ब ६४ करोड रुपैयाँ विनियोजित गर्दै बजेट प्रस्तुत गरेको थियो।

के छ मौद्रिक नीतिमा?

चालु आर्थिक वर्षमा कृषि क्षेत्रमा लगानी गर्नुपर्ने बाध्यकारी व्यवस्थालाई थप कडाइ गरिएको छ।

ब्याङ्कहरूले आफूले प्रवाह गर्ने कुल कर्जाको अनुपात कृषि क्षेत्रमा १० प्रतिशतबाट बढाएर १५ प्रतिशत कायम गरिएको छ।

कृषि क्षेत्रमा लगानीको अगुवाइ सरकारी स्वामित्व रहेको कृषि विकास ब्याङ्कले गर्नुपर्ने मौद्रिक नीतिमा उल्लेख गरिएको छ।

त्यस्तै नेपाल राष्ट्र ब्याङ्कले 'कृषि बन्ड' जारी गर्न सक्ने व्यवस्था मिलाइने बताइएको छ।

अरू उल्लेख्य कुरा के हुन्?

सरकारको ५,००० मेगावाट विद्युत् उत्पादनको लक्ष्यलाई सहयोग पुर्‍याउन ऊर्जा क्षेत्रमा ब्याङ्कहरूले १० प्रतिशत लगानी गर्नुपर्ने अधिकारीले बताए।

आवासीय घर कर्जाका हकमा पुरानै व्यवस्थालाई निरन्तरता दिइने उल्लेख गरिएको छ।

कोभिड-१९ महामारीका कारण अतिप्रभावित हवाई उड्डयन व्यवसाय, यातायात, होटल, रेस्टुराँलगायतका पर्यटन क्षेत्रको पुनरुत्थानका लागि चालु पुँजी कर्जा, सहुलियतपूर्ण कर्जा र पुनः कर्जा प्रवाहमा प्राथमिकता दिइने बताइएको छ।

वाणिज्य ब्याङ्कहरूले २०८१ असार मसान्तसम्म लघु, साना र मझौला उद्यमका क्षेत्रमा एक करोड रुपैयाँभन्दा कम रकमका कर्जाहरू आफ्नो कुल कर्जा लगानीको न्यूनतम १५ प्रतिशत हुने गरी प्रवाह गर्नुपर्ने व्यवस्था मिलाइएको उल्लेख छ।

मौद्रिक नीतिमा कोभिड-१९ प्रकोपलाई दृष्टिगत गर्दै सहुलियतपूर्ण कर्जाको व्यवस्था मिलाइने बताइएको छ। उत्पादन अभिवृद्धि, रोजगार सिर्जना र उद्यमशीलता विकासका लागि तोकिएका क्षेत्रका कर्जा ऋणीलाई पाँच प्रतिशत ब्याजदरमा उपलब्ध हुने उल्लेख छ।

के छ प्रतिक्रिया?

निजी क्षेत्रले सरकारले सार्वजनिक गरेको मौद्रिक नीतिले आफूहरूको अधिकांश माग सम्बोधन गरेको बताएका छन्।

नेपाल उद्योग वाणिज्य महासङ्घका वरिष्ठ उपाध्यक्ष शेखर गोल्छाले मौद्रिक नीतिको प्रशंसा गर्दै अब प्रभावकारी कार्यान्वयनको अपेक्षा गरेको लेखेका छन्।

महासङ्घका भूतपूर्व अध्यक्ष पशुपति मुरारकाले नीतिले केही...


शीर्षक: मौद्रिक नीति: विदेशी मुद्रा सञ्चितिमा चाप पर्न लागेको हो?\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

तर बजेटपछिको महत्त्वपूर्ण वित्तीय नीतिको सँगालो मौद्रिक नीतिका विशेषता बारे जानकारी राख्नु जरुरी हुन्छ।

हरेक वर्ष बजेट आएलगत्तै सरकारको प्रमुख आर्थिक सल्लाहकार मानिने केन्द्रीय ब्याङ्कले बजेटको उद्देश्य प्राप्तिमा सघाउ पुर्‍याउने किसिमको मौद्रिक नीति पेश गर्ने चलन छ।

साउनमा ल्याइने मौद्रिक नीतिलाई खासगरि वित्तीय कारोबार चलायमान बनाइ महँगी नियन्त्रणमा राख्ने औजारको रूपमा समेत बुझिन्छ।

यसपटक धेरैको ध्यान मौद्रिक नीतिले वर्षौँदेखि कचल्टिएको तरलताको सङ्कट अर्थात् ब्याङ्कहरूसँग लगानीयोग्य नगदको कमीको समस्यासँग जुझ्न कस्ता उपाय अघि सार्छ भन्नेमा थियो।

ब्याङ्कहरू गाभ्ने प्रक्रियालाई नीतिले कत्तिको कडाइका साथ अघि बढाउँछ भनेर समेत धेरैले हेरिरहेका थिए।

के मौद्रिक नीतिले ती मुद्दालाई समेटेको छ त? छ भने कत्तिको प्रभावकारी ढङ्गले समेटेको छ?

तरलता - छैन विश्वसनीय समाधान आधार

तरलता सङ्कटसँग जुझ्ने हिसाबले मौद्रिक नीतिले केही उपायहरू अघि सारेको छ।

पहिलो, ब्याङ्क तथा वित्तीय संस्थाले विदेशबाट ल्याएर यहाँ कर्जा लगानी गर्न पाउने स्रोतको दायरा विस्तार गर्दै ब्याङ्किङ्ग क्षेत्रका अतिरिक्त पेन्सन वा हेज फण्डबाट पनि ऋण ल्याउन सकिने नीतिमा उल्लेख छ।

तर हालसम्म ब्याङ्किङ्ग क्षेत्रबाट समेत आउन नसकेको त्यस्तो ऋण (केवल एनएमबी ब्याङ्कले केही ल्याएको) अब झन् जोखिमपूर्ण भएकाले महँगो पर्न सक्ने हेज फण्डबाट आउला भनेर मान्न कठिन देखिन्छ।

दोस्रो, त्यस्तो विदेशी ऋणको ब्याजदर लिबोरभन्दा ३ प्रतिशतमात्रै बढी हुन पाउने पुरानो प्रावधान संशोधन गरेर ४ प्रतिशतसम्म हुन पाउने गरिएको छ।

लिबोर भनेको सामान्य अर्थमा त्यस्ता ऋणका निम्ति लण्डनमा निर्धारित ब्याजदर हो। त्यसमा एक प्रतिशतको थप सुविधा दिइएको छ।

तेस्रो, पुनर्कर्जामा सुविधाको दायरा फराकिलो पारिएको छ। वाणिज्य ब्याङ्कहरूले निश्चित क्षेत्रमा दिएको कर्जाको साटो केन्द्रीय ब्याङ्कबाट पाउने पुनर्कर्जामा दिइएको सहुलियतले तरलतामा केही राहत पुर्‍याउन सक्ने ठानिन्छ।

तर कुल कर्जामा पुनर्कर्जाको योगदान एकदम थोरै हुने हुनाले राहत पनि सीमित नै हुन सक्छ।

चौथो, वाणिज्य ब्याङ्कहरूले २०७७ असार मसान्तभित्र आफ्नो चुक्ता पुँजीको न्यूनतम २५ प्रतिशत अनिवार्य रूपमा  ऋणपत्र जारी गर्नुपर्ने र त्यस्तो ऋणपत्रको शतप्रतिशत रकम कर्जा प्रवाहका लागि उपयोग गर्न सक्ने व्यवस्था गरिएको छ।

"ऋणपत्र निकाल्दैमा तरलतामा...


शीर्षक: मौसम: गर्मी हुने बेलामा पनि चिसो नघट्नुका कारण कस्ता छन्\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

फाइल तस्बिर

अघिल्ला वर्षहरूका तुलनामा यसपालि चैत-वैशाखमा नै धेरै वर्षा पनि भएको छ।

राजधानी काठमाण्डूसहित देशका विभिन्न भागहरूमा केही सातादेखि केहीबेर वर्षा हुने र फेरि घाम लाग्ने गर्दै मौसम बदलिरहेको छ।

जल तथा मौसम विज्ञान विभाग मौसम पूर्वानुमान महाशाखाका अनुसार बिहीवारसम्म मौसमको यस्तै अवस्था रहनसक्ने सम्भावना छ।

वर्षा बढी, तापक्रम कम

मौसम विज्ञान विभागका अनुसार यसपालि नेपालका अधिकांश भागहरूमा एप्रिल र मे महिनाको सुरुमा अरू वर्षको औसतभन्दा बढी वर्षा भएको छ।

त्यस्तै तापक्रम पनि अरू वर्षको औसतभन्दा कम देखिएको छ।

विभागले विगतका ३० वर्षको मौसमको तुलना गरेर यस्तो वार्षिक औसत निकाल्ने गर्छ।

मौसम पूर्वानुमान महाशाखाकी वरिष्ठ मौसमविद् शान्ति कँडेलका अनुसार यस वर्ष मार्च र एप्रिल महिनामा देशका अधिकांश भागमा औसतभन्दा बढी वर्षा भएको छ।

उनले भनिन्, "हाम्रा स्टेशनमध्ये मार्च महिनामा काठमाण्डू र ताप्लेजुङ बाहेक अन्यत्र औसतभन्दा बढी वर्षा भएको छ। एप्रिलमा दिपायल, धनगढी, विराटनगर र ताप्लेजुङबाहेक अन्यत्र बढी वर्षा भएको थियो।"

उनले एप्रिल र मे महिनाको सुरुवातमा नेपालमा अधिकांश भागमा औसत तापक्रमको तुलनामा तापक्रम पनि कम देखिएको छ।

उनले भनिन्, "यसबेला पहिले नेपालगञ्ज, धनगढीतिरको तापक्रम ४० डिग्री सेल्सियसको हाराहारी पुगिसकेको हुन्थ्यो यसपालि निकै कम छ।"

फाइल तस्बिर

गर्मी हुने बेलामा चिसो हुनुको कारण

मौसमविद्हरूका अनुसार यसपालि पश्चिमी वायुको प्रभाव ढिलोसम्म कायम रहँदा नेपालमा गर्मी हुने बेलामा पनि चिसो कायम रहेको हो।

जल तथा मौसम विज्ञान विभागका पूर्व उप-महानिर्देशक राजेन्द्र श्रेष्ठले पश्चिमी वायुको प्रभाव कम नभएकैले एप्रिल र मे महिनामा पनि नियमित वर्षा भइरहेको बताए।

उनले भने, "पहिले पहिले यो बेलासम्म पश्चिमी वायु उत्तरतर्फ लागिसकेको हुन्थ्यो। यसपालि अझै उत्तरतिर नलागेकाले वर्षा भइरहेको छ। त्यसैको प्रभावले चिसो पनि जारी छ।"

"भारतको दिल्लीमै पनि एप्रिल महिनामा धेरै वर्षपछि तापक्रम कम भएको पाइएको छ। त्यो भनेको पश्चिमी वायुकै प्रभाव हो।"

चारथरी वायु सक्रिय

जल तथा मौसम विज्ञान विभागका अनुसार हाल नेपालमा चारथरी वायुको प्रभाव कायम छ।

विभागले हाल पश्चिमी वायुको सामान्य प्रभाव बाँकी रहेको जनाएको छ।

त्यस्तै स्थानीय वायु तथा पूर्वी  भू-भाग नजिक बनेको न्यूनचापिय क्षेत्रको प्रभाव हुनुको साथै बङ्गालको खाडी र...


शीर्षक: मौसमी रुघाखोकी र ज्वरोबाट बच्ने उपाय\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

यो समयमा मौसमी बिमारीहरू नियमित देखिने भएपनि यसपटक भने बिरामीको सङ्ख्या पहिलेभन्दा बढेको उनीहरूको भनाइ छ।

स्वास्थ्य मन्त्रालयका अनुसार सहरी क्षेत्रमा यस्ता रोगका बिरामीहरु बढी देखिएका छन्।

तर महामारीको रूपमा फैलिएको डेङ्गीको नियन्त्रणमा केन्द्रित रहेको कारण अन्य रोगको रोकथामका लागि धेरै काम हुन नसकेको जनाइएको छ।

मौसमी बिमारी कहिले हुन्छ?

नेपालमा वर्षमा दुईपटक जाडो याम सकिएपछि चैत्र बैशाखतिर र बर्खा सकिने भदौतिर भाइरसका कारण हुने बिमारी बढ्ने गरेको छ।

यसपटक रूघाखोकी लगायत भाइरस र ब्याक्टेरीयाका कारण हुने सङ्क्रमणका बिरामीहरू ठूलो मात्रामा अस्पताल पुगेको शुक्रराज ट्रपिकल तथा सरूवा रोग अस्पतालका डा. शेरबहादुर पुन बताउँछन्।

मौसमी भाइरल ज्वरो र डेङ्गीका धेरै लक्षणहरू मिल्ने भएकाले रोग पहिचान गर्न सतर्क हुनुपर्ने उनी बताउँछन्।

डा. पुन भन्छन्: "बिरामीलाई रुघाखोकी लाग्ने, ज्वरो आउने र टाउको दुख्ने जस्ता लक्ष्ण देखिन्छन।"

"धेरैले डेङ्गीकै शङ्का गर्छन् तर हामीकहाँ आएका धेरै बिरामीलाई भाइरल ज्वरोले सताएको, टाइफाइड वा स्क्रब टाइफस लागेको भेटिएको छ।"

मौसमी ज्वरो आए के गर्ने?

डा. पुन भन्छन्: "यस्तो बिरामीको सङ्ख्या अघिल्ला वर्षहरूमा भन्दा बढेको छ। काठमाण्डू बाहिर पनि उत्तिकै बढेको छ।"

भाइरल इन्फेक्सन भयो भने स्वासप्रश्वासमा समस्या आउने डा. सृजना प्रधानाङ्ग बताउँछिन्।

डा. प्रधानाङ्ग भन्छिन्: "रोगसँग लड्न नसक्ने बिरामीहरूलाई भने झाडापखाला पनि लाग्न सक्छ।"

"समयमै निको भएन भने  निमोनियानै पनि हुनसक्छ। त्यसैले समयमै उपचार गराउन जरुरी छ।"

अरू कस्ता लक्षण देखा पर्छन्?

टाइफाइडका बिरामीलाई चाहिँ ज्वरो आउने चिकित्सकहरु बताउँछन्।

डा. प्रधानाङ्ग भन्छिन्: "टाउको दुख्ने, वाकवाकी लाग्ने र कसैकसैलाई कब्जियत वा पखाला पनि लाग्न सक्छ।"

सरकारी आँकडा अनुसार डेङ्गी युवाहरूमा बढी देखिएपनि मौसमी रुघाखोकी भने जेष्ठ नागरिक र बालबालिकामा बढी देखिएको छ।

बच्नका लागि मौसमी रुघाखोकी लागेका व्यक्तिसँग धेरै सम्पर्कमा नरहन चिकित्सहरूले सुझाव दिएका छन्।

बच्ने उपाय के छ?

चिकित्सकहरू हिँड्दा मास्क लगाएर हिँड्न र रुघाखोकीबाट हुने सङ्क्रमणबाट बच्न वर्षमा एकपटक खोप लगाउन सुझाव दिन्छन्।

"खोप लगाएपछि रुघाखोकीनै लाग्न नदिने भन्नै होइन, तर यसले पार्ने नकारात्मक असरलाई भने न्यूनीकरण गर्छ।"

यस्तै टाइफाइडबाट बच्न सफा खानेकुरा खाने र...


शीर्षक: मौसमी रुघाखोकी: बिरामीको सङ्ख्या बढेपछि सावधानी अपनाउन आग्रह\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

काठमाण्डू उपत्यका र केही जिल्लामा मौसमी रुघाखोकी गराउने 'टाइप ए इन्फ्लुएन्जा' नामक भाइरसका बिरामी देखापरेको भन्दै सर्वसाधारणलाई सावधानी अपनाउन चिकित्सकहरूले आग्रह गरेका छन्।

स्वास्थ्य मन्त्रालयअन्तर्गत रहेको इपिडिमियोलोजी तथा रोग नियन्त्रण महाशाखाका प्रमुखले विश्वमा सबैतिर मौसम परिवर्तनका बेला देखापर्ने सङ्क्रमण सामान्य रुघाखोकीजस्तो देखिने भए पनि हेलचेक्य्राइँ गरिए जोखिम बढ्ने सक्ने बताए।

एकै स्थानमा थुप्रै बिरामी देखा नपरे पनि काठमाण्डू उपत्यकासहितका केही जिल्लाका विभिन्न अस्पतालहरुमा 'टाइए ए इन्फ्लुएन्जाका' को सङ्क्रमण भएका बिरामीहरू देखिन थालेको इपिडिमियोलोजी तथा रोग नियन्त्रण महाशाखाले जनाएको छ।

जोखिम कसरी बढ्छ?

सामान्य औषधिले नै ठिक हुने तर लापर्बाही गर्दा ज्यानै जाने हुनाले मौसम परिवर्तन हुने यो बेलामा सतर्क रहन इपिडिमियोलोजी तथा रोग नियन्त्रण महाशाखाका प्रमुख डाक्टर विवेककुमार लालले आग्रह गरेका छन्।

उनी भन्छन्, "सास फेर्न गाह्रो हुने, लगातार ज्वरो आउने लक्षण देखिन्छ। सानो बच्चा यदि दूध नै खान नसक्ने अवस्था छ भने तुरुन्त नजिकैको स्वास्थ्य संस्थामा गएर स्वास्थ्यकर्मीको सल्लाह लिनुपर्छ।"

इपिडिमियोलोजी तथा रोग नियन्त्रण महाशाखाले प्रत्येक हप्ता सरुवा रोगबारे अध्ययन गर्ने क्रममा यसै हप्ता सो भाइरस फैलिरहेको पत्ता लगाएको हो।

मधुमेह, दम र अन्य दीर्घरोग भएका रा कमजोर व्यक्तिरूमा भने यसले तुरुन्तै आक्रमण गर्न सक्ने बताइएको छ।

महाशाखाका अनुसार गतवर्ष पनि 'इन्फ्लुएन्जा टाइप बी'को सङ्क्रमणका कारण थुप्रै मानिसहरू बिरामी परेका थिए।

सावधानी कसरी?

अहिले देखिएको 'फ्लु टाइप ए' भाइरसबाट जोगिन भने सामान्य सावधानी नै पर्याप्त रहेको महाशाखा प्रमुख लालको भनाइ छ।

उनी भन्छन्, "व्यक्तिगत सरसफाइ सबैभन्दा महत्त्वपूर्ण हुन्छ। जस्तै खोक्दा र हाच्छ्युँ गर्दा रुमालले मुख छोप्ने, भिडमा नबस्ने र तुरुन्त साबुन पानीले हात धुने। यी सामान्य तर एकदमै प्रभावकारी उपाय हुन्। अर्को कुरा रुघाखोकी लागेको छ भने झोल भएको खानेकुरा खानमा जोड दिनु पर्छ।"

इपिडिमियोलोजी तथा रोग नियन्त्रण महाशाखाले 'फ्लु टाइप-ए'को सङ्क्रमण बढेको देखिएकोले सतर्कता अपनाउन राजधानी र अन्य जिल्लाका स्वास्थ्य शाखाहरूलाई सचेत गराइसकिएको जनाएको छ।

इन्फ्लुएन्जा रोकथामका लागि के प्रयास भइरहेको छ?

इन्फ्लुएन्जा भाइरस के हो?

इन्फ्लुएन्जा भाइरस चार प्रकारका...


शीर्षक: म्यानमार कूः त्यहाँ के भैरहेको छ र किन?\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

सेनाले जननिर्वाचित नेत्री आङ सान सू ची सहित उनको दल न्याशनल लिग फर डिमोक्रेसीका नेताहरू र अन्य सयौँ मानिसहरूलाई गिरफ्तार गरेको छ।

पछिल्लो विरोध प्रदर्शन सुरु भएपछि म्या थ्वे थ्वे काइङ प्रहरीको गोली लागेर ज्यान गुमाउने पहिलो व्यक्ति हुन्

म्यानमारमा भएको के हो र किन?

म्यानमारमा सेनाले शासन सत्ता आफ्नो हातमा लिएको छ र एक वर्ष लामो सङ्कटकालको घोषणा गरेको छ। आङ सान सू ची को एनएलडी पार्टीले ठूलो विजय हासिल गरेको आम निर्वाचनपछि गत फेब्रुअरी महिनामा सेनाले सत्ता कब्जा गरेको हो। सेनाले विपक्षीहरूलाई समर्थन गरेको थियो र तिनीहरूले निर्वाचनमा ठूलो धाँधली भएको आरोप लगाउँदै पुनःनिर्वाचनको माग गरेका थिए।

देशको निर्वाचन आयोगले चुनावमा धाँधली भएको भन्ने दावीलाई पुष्टि गर्ने कुनै प्रमाण नभएको बताएको थियो।

नयाँ निर्वाचित संसद्को बैठक आरम्भ हुन लाग्दा त्यहाँ सैनिक कू भएको हो।

घरमै नजरबन्दमा राखिएकी र भिडिओ-लिङ्क मार्फत अदालतमा उपस्थिति जनाएकी नेत्री आङ सान सू ची लाई गैरकानुनी रूपमा वाकीटकी यन्त्र राखेको, गत वर्षको निर्वाचन प्रचारका क्रममा कोभिड-१९ सम्बन्धी सुरक्षा प्रतिबन्धहरू उल्लंघन गरेको र देशमा " चिन्ता तथा डर फैलाउने" जानकारीहरू सार्वजनिक गरेको लगायतका अभियोग लगाइएको छ।

एनएलडीका अन्य नेताहरूलाई पनि गिरफ्तार गरिएको छ।

देशको नेतृत्वमा को छन्?

प्रधानसेनापति मिन आङ लाइङ ले सत्ताको बागडोर आफ्नो हातमा लिएका छन्।

उनले पहिलेदेखि नै उल्लेखनीय राजनीतिक प्रभावको अभ्यास गर्दै आएका थिए र देश प्रजातन्त्रतर्फ अघि बढेको भएपनि म्यानमारको सेनामा उनले बलियो नियन्त्रण कायम राखेका थिए।

देशका जातीय अल्पसङ्ख्यक समुदायहरूमाथि सेनाले गरेको आक्रमणमा रहेको भनिएको उनको भूमिकाका निम्ति उनलाई अन्तर्राष्ट्रिय रूपमा आलोचना गरिनुका साथै विभिन्न प्रतिबन्धहरू पनि लगाइएको छ।

सैनिक कूपछिको उनको पहिलो सार्वजनिक टिप्पणीमा जेनरल लाइङले सत्ता कब्जा गर्ने कदमको औचित्य सावित गर्ने प्रयास गरेका थिए। उनले सेना जनताको पक्षमा रहेको भन्दै छिटै नै "सच्चा र अनुशासित प्रजातन्त्र" गठन गरिने बताएका थिए।

सङ्कटकालको अन्त्यभएपछि देशमा "स्वतन्त्र र निष्पक्ष" निर्वाचन गराइने सेनाले बताएको छ।

जनताले कस्तो प्रतिक्रिया जनाएका छन्?

सेनाले कू गरेपछि देशमा सन् २००७ मा भएको केशरी आन्दोलन भनिएको विरोध प्रदर्शनहरू यता सबैभन्दा ठूला प्रदर्शनहरू भएका छन्। त्यसबेला...


शीर्षक: म्यानमार दशैँ: दशकौँ पछि म्यानमारका नेपालीले दशैँ मान्ने चलन कसरी\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

त्यस संस्थाको धार्मिक विभागका उप प्रमुख मोहन भट्टराईले अक्टुबर १४ मा नेपाल पञ्चाङ्ग निर्णायक समितिलाई एक निवेदन पठाए।

उनले दुई, ढाई लाख नेपाली गोर्खालीहरू म्यानमारमा रहेको दाबी निवेदनमा गरे पनि म्यानमारको सरकारी तथ्याङ्क अनुसार यहाँ एक लाख पनि नेपालीभाषी छैनन्।

तर विभिन्न कारणले जनगणनामा छुटेका समेतलाई गणना गर्दा सवा लाख जति नेपालीभाषी पुग्ने सामाजिक अगुवाहरू बताउँछन्।

यो निवदेन परेको पाँच दिनपछि अन्तर्राष्ट्रिय पञ्चाङ्ग निर्णायक समितिले बर्मामा दशैँ टिकाको साइत अक्टुबर २६ सोमबार बिहान १० बजेर १५ मिनेटमा उपयुक्त हुने भन्ने सन्देश पठायो।

त्यसपछि म्यानमारमा दशैँको साइत निश्चित गरेर सामाजिक सञ्जालमा सन्देश प्रवाह गरियो।

नेपालमा झैँ गरी म्यानमारमा पनि नेपालीभाषीले दशैँ मनाउँछन्।

गोर्खालीका जति बाक्लो बस्ती भयो उति रमाइलो गरी दशैँ मनाउने चलन यहाँ छ। बाक्लो बस्ती भएका ठाउँमा केही वर्ष अगाडिसम्म पिङ हाल्ने,  सप्तमीमा धुमधामका साथ फूलपाती भित्र्याउने,  अष्टमीमा मौलामा बलि दिने, कालरात्रिमा रातभर जाग्राम बसी भजन किर्तन गर्ने र टिकाका दिन मान्यजनको हातबाट टिका थाप्दै हिँड्ने चलन थियो।

त्यस्तै युवा विभाग, साँस्कृतिक विभागले नेपालीभाषी बाक्लो भएको बस्तीमा फूलपाती वा त्यसको वरपर राम चरित्रका नाटक, दुर्गा कवच, गीत सङ्गीत र हास्यव्यङ्ग्य सहितका प्रहसन पनि गर्दथे।

बलि बन्देज

यी मध्ये मन्दिरमा बलि दिने चलन १५ वर्ष यता पूर्ण बन्देज छ। कुनै कुनै शहर र गाउँमा दुई, तीन दशक अगाडि देखि नै बलि दिन छाडिएको नेपालीभाषाका अग्रज साहित्यकार ठाकुरप्रसाद गुरागाईंले जानकारी दिए।

'बलि प्रथा त्यसै पनि राम्रो हैन। त्यसमाथि करिब ९० प्रतिशत बौद्धमार्गी भएको देशमा नेपालीभाषीले मन्दिरमा बलि दिन्छन् भन्दा राम्रो सन्देश जाँदैनथ्यो। त्यसैले गोर्खाली सङ्घले निर्णय गरेरै बलि प्रथा रोकेको हो,' गुरागाईंले भने।

पूजारी समेत रहेका भट्टराई म्यानमारको १४ वटा प्रदेशमध्ये कचिन प्रदेशको राजधानी मेचिनाका हुन्। मेचिनामा करिब २५ हजार नेपालीभाषी छन्। उनले गोर्खालीका मन्दिरमा दशैँका बेला बलि दिइने मौलाहरू उखेलेर नदीमा लगेर बिसर्जन गरिएको बताए।

हिजोआज केहीकेही बाँकी रहेका मौलामा केराको काँगियो, चिउरा र जमरा चढाउने चलन छ। कसैकसैले कुभिन्डोलाई छेस्काका खुट्टा हालेर बलि दिने पनि गर्दा रहेछन्।

'घटस्थापनाको दिन साइत हेरेर जमरा राखिन्छ। मन्दिरमा...


शीर्षक: म्यानमार: डेढ वर्षयता जेलमा परेका रोयटर्सका दुई पत्रकार रिहा\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

३३ वर्षीय वा लोन र २९ वर्षीय ज स ऊ राष्ट्रपतिको आममाफीबाट रिहा भएका हुन्। उनीहरूले याङ्गुनको बाहिरी भेगमा पाँच सयभन्दा बढी दिन जेलमा बिताएका थिए।

गोपनीयतासम्बन्धी ऐन अन्तर्गत उनीहरू गत वर्षको सेप्टेम्बरमा दोषी ठहरिएका थिए। उनीहरूलाई सात वर्ष जेल सजाय हुने फैसला सुनाइएको थियो।

उनीहरूलाई जेलमा हाल्ने निर्णय प्रेस स्वतन्त्रतामाथिको प्रहार भएको भन्दै म्यानमारको लोकतन्त्रबारे थुप्रै प्रश्न उब्जिएका थिए।

उत्साही

जेल छोड्दै गर्दा पत्रकार वा लोनले आफूले  समाचार लेखन जारी राख्ने वाचा गरे। उनले आफू अन्तर्राष्ट्रिय समाचार संस्थामा फर्किएर काम गर्न आफू उत्साही भएको बताए।

बीबीसीसँग उनले भने, "म मेरो परिवार र सहकर्मीहरूलाई भेट्न निकै खुशी र उत्साही छु। म मेरो समाचारकक्षमा जानका लागि व्यग्र छु।"

म्यानमारमा दुईजना पत्रकारलाई किन जेल

'म्यानमार नरसंहारमा सैन्य अधिकारीलाई मुद्दा'

दुवै पत्रकारका छोराछोरीसहितको परिवार छ। वा लोनकी श्रीमती प्यान इ मोनले आफ्ना श्रीमान् पक्राउ परेपछि आफू गर्भवती भएको थाहा पाएकी थिइन्।

उनले जेलमा भेट्न आएका बेला केही पटक मात्रै आफ्नी श्रीमतीलाई भेट्न पाएका थिए।

यी पत्रकारहरू आममाफी अन्तर्गत अन्य हजारौँ कैदीसँगै रिहा भएका हुन्। म्यानमारमा नयाँ वर्षको सेरोफेरोमा प्रत्येक वर्ष आममाफी दिने गरिन्छ।

रोयटर्सका प्रधानसम्पादकले गत महिना प्रतिष्ठित पुलिट्जर प्राइज जितेका पत्रकारहरू प्रेस स्वतन्त्रताको प्रतीक भएको बताए।

"हाम्रा साहसी पत्रकारहरू रिहा भए विषयले हामीलाई औधी खुशी बनाएको छ," एउटा विज्ञप्तिमा स्टेफन एड्लरले भनेका छन्।

यी पत्रकारहरू जेलमा परेको समाचारले म्यानमारमा प्रेस स्वतन्त्रताको विषयलाई लिएर चौतर्फी आलोचना भएको थियो।

आफैँ पहिला राजनीतिक बन्दी रहेकी नेतृ आङ साङ सू ची पनि पत्रकारहरू जेलमा परेको विषयमा गरेको बचाउका कारण आलोचित बनेकी थिइन्।

घटना

रोहिंज्या सङ्कटबारे समाचार लेखेकै कारण यी दुई पत्रकार जेल परेपछि यसले म्यानमारमा अन्य पत्रकारमा त्रास फैलाएको थियो।

पत्रकारहरू आफू पनि जेलमा परिन्छ कि भनेर कतिपय समाचार लेख्न डराउने गरेको बताइन्थ्यो।

यी दुई पत्रकारले सन् २०१७ को सेप्टेम्बरमा उत्तरी रखाइन राज्यस्थित इन दिन गाउँमा सेनाले १० जना रोहिंज्याको हत्या गरेको प्रमाणहरू सङ्कलन गरिरहेका थिए।

तर त्यससम्बन्धी समाचार छापिनुअघि नै उनीहरू पक्राउ परेका थिए। प्रहरी अधिकारीहरूले दिएका...


शीर्षक: म्यानमार: लडाइँ चर्किएपछि हजारौँले छाडे कचिन राज्य\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

उक्त स्थान चीनसँगको सीमासँग जोडिएको छ।

एप्रिल महिनाको सुरुवातदेखि झण्डै ४ हजार मानिस उनीहरूको घरबाट धपाइएको संयुक्त राष्ट्रसंघले जनाएको छ।

'कचिन इन्डिपेन्डेन्स अर्गानाइजेसन' (केआइओ) तथा सरकारी फौजबीच लामोसमयदेखि चल्दै आएको द्वन्द्व चर्किएपछि त्यहाँ तनावपूर्ण स्थिति उत्पन्न भएको हो ।

चिन्ता

म्यानमारको सेनाले विद्रोहीहरूमाथि हवाई हमला तथा तोप प्रहार गरिरहेको बताइएको छ।

हजारौँ जना विस्थापित भइरहेका बेला धेरैजना चीनको सीमानजिक रहेका द्वन्द्वग्रस्त क्षेत्रहरूमा फसेको हुन सक्ने डरहरु पनि व्यक्त भएका छन्।

मानवीय मामिला समन्वयसम्बन्धी संयुक्त राष्ट्रसंघीय कार्यालयका प्रमुख मार्क कट्सले गर्भवती महिला, वृद्धवृद्धा, बालबालिका तथा अपांगता भएका मानिससहित अन्य गैरसैनिकहरुको सुरक्षाबारे सबैभन्दा ठूलो चिन्ता रहेको एएफपी समाचार संस्थालाई बताएका छन्।

ती गैरसैनिकहरुको सुरक्षाको प्रत्याभूति हुनुपर्ने उनले बताए।

को हुन् कचिन विद्रोहीहरू?

बर्मा पनि भनेर चिनिने म्यानमारको पश्चिमी क्षेत्रमा जारी रोहिंज्या संकटसँगै देशको उत्तरपट्टि झडपहरू भएका छन् जसमा अन्य जातिगत अल्पसंख्यक समुदाय संलग्न छन्।

कचिन समुदायका प्रायःजसो मानिस इसाई धर्म मान्छन्।

बौद्धमार्गी बहुल म्यानमारमा सन् १९६१ देखि कचिनहरू बृहत् स्वायतत्ताका लागि लडिरहेका छन्।

बीबीसीका दक्षिण एसिया सम्पादक जनाथन हेड भन्छन्- म्यान्मारको सरकारले विगत छ वर्षदेखि अन्य धेरै जातिगत विद्रोही समूहका फौजसँग शान्ति सम्झौता गर्दै आएको छ।

तर तुलनात्मक रूपमा धेरै अस्त्र रहेको ठानिने केआइओविरुद्धको लडाइँ भने जारी नै छ र सो समूह सबैभन्दा शक्तिशाली विद्रोही समूहहरूमध्येको एक रहिआएको हो।

हिंसामा वृद्धि

सन् २०११ मा केआइओ तथा सेनाबीच भएको युद्धविराम भंग भएपछि छिटपुट लडाइँ भइरहेको छ।

विश्वव्यापी ध्यान रोहिंज्या संकट केन्द्रित भइरहेका बेला म्यानमारको सेनाले विद्रोहीहरूविरुद्धको उसको सैन्य अभियान चर्काएको अधिकारकर्मी समूहहरू बताउँछन्।

सैन्य कारबाहीबाट बच्न झण्डै ७ लाख रोहिंज्याहरू भागेर छिमेकी देश बांग्लादेश पुगेका छन्।

मानव अधिकारसम्बन्धी संयुक्त राष्ट्रसंघीय निकायले गत महिना सार्वजनिक गरेको एक प्रतिवेदनमा मानवअधिकार उल्लंघन र दुर्व्यवहारहरूका साथै गैरन्यायिक हत्या, यातना तथा यौन हिंसामा तीव्र वृद्धि भएको जनाइएको छ।

अन्तर्राष्ट्रिय प्रतिक्रिया

म्यानमारमा भएका मानव अधिकार...


शीर्षक: म्यानमार: ‘सामूहिक चिहानका विवरणमा जातीय सफायाको संकेत’\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

म्यानमारबाट भागेर लाखौं रोहिंज्याहरु बांग्लादेश पुगेका छन्

म्यानमारकालागि राष्ट्रसंघका विशेष दूत याङही लीले चिहानबारे समाचार संस्था एपीले प्रकाशित गरेको विवरणमाथि अनुसन्धान गरिनुपर्ने उल्लेख गरेकी छन्।

हजारौं रोहिंज्या “एक महिनामा मारिए”

रोहिंज्या संकटः राष्ट्रसंघमाथि प्रश्न

एपीले गत अगस्टमा भएको सैन्य आक्रमणको समयमा रखाईन राज्यको गु दर पीएनमा नरसंहार भएको प्रमाण भेटिएको जनाएको छ।

भूउपग्रहबाट खिचिएका फोटोहरुलाई भिडिओ फुटेजसँग तुलना गर्दा अनि भागेर छिमेकी देश बांग्लादेश पुगेका स्थानीयबासिन्दाहरुसंग कुराकानी गर्दा ती चिहानमा ४ सयभन्दा बढीको शव हुन सक्ने एपीले जनाएको छ।

"सेनाले गाउँमा आक्रमण गरे, सबैलाई गोली हाने र घरहरु जलाई दिए," बाँचेका मानिसले एपीलाई भनेका छन्।

म्यानमारको सरकारले सामूहिक हत्या बारेको उक्त प्रतिवेदन अस्वीकार गरेको छ।

कसले जलाउँदैछन् रोहिंज्या बस्ती?


शीर्षक: म्यानमारबाट किन भाग्दैछन् हिन्दू?\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

ती मध्ये अधिकांश मानिसले बांग्लादेशको कुटुप्लोङग शरणार्थी शिविर नजिक बनेको एउटा मन्दिरमा शरण लिएका छन्।

बौद्ध बहुल म्यानमारमा रोहिंज्या मुसलमानमाथि कयौं किसिमका प्रतिबन्ध लगाइएको छ।

त्यहाँ कयौं वर्षदेखि रोहिंज्या र बौद्धमार्गीबीच संघर्ष चलिरहेको छ।

बाध्यता

उक्त संघर्षका कारण दशौं हजार रोहिंज्या मुसलमान ज्यान जोगाउँदै भागेर  बांग्लादेश पुगेका छन्।

कुटुप्लोङ्ग शरणार्थी शिविरमा शरण लिएर बसेका रोहिंज्या हिन्दूले आफूहरु घर छाडेर भाग्न बाध्य हुनुको कारण बीबीसीलाई बताएका छन्।

शरणार्थी हिन्दूले फकीराबजार नामक गाउँमा सबैभन्दा धेरै हिंसा भएको जानकारी दिए।

उक्त गाँउमा घर भएकी दर्बाहालाका अनुसार उनको घरमा आगो लगाउनुका साथै कयौंलाई मारिएको छ।

त्यसै कारण उनी घर छाडेर भाग्न बाध्य भइन्।

दुर्बाहालाका अनुसार उनको गाउँमा करिब चार सय हिन्दूको बसोबास थियो, ती सबैले गाउँ छाडिसकेका छन्।

नकाबधारी

फकीराबजारभन्दा केही किलोमिटर टाढाको चिआंगछारीमा अर्की शरणार्थी बाकुबालाको घर छ।

उनकी छोरीको बिहे फकीराबजारमा भएको छ। बाकुबालाका पति छोरी भेट्न फकीराबजार गएका थिए, फर्किन पाएनन्।

बाकुबालाका अनुसार उनका पति, छोरी र नातिको हत्या गरिएको छ।

के बाकुबाला ती आक्रमणकारीलाई चिन्छिन? उनी भन्छिन्, "हामी भाग्नुअघि आएका सबै आक्रमणकारीले कालो कपडाले अनुहार घोपेका थिए। आँखा मात्रै देखिन्थ्यो। बर्मेली भाषा बोल्ने उनीहरु कहिले काँही बंगाली भाषा पनि बोल्थे। उनीहरुसँग धारिलो हतियार पनि थियो।"

रिक्ता गाउँ र चिआंगछारीका हिन्दू पनि घर छाडेर बांग्लादेश जान बाध्य भएका छन्।


शीर्षक: म्यानमारमा दुईजना पत्रकारलाई किन जेल\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

रोहिंज्यामाथिको हिंसाबारे अनुसन्धान गर्ने क्रममा उनीहरूले गोपनीयतासम्बन्धी ऐनको उल्लङ्घन गरेको अदालतको ठहर छ।

प्रहरी अधिकारीहरूले दिएका दस्तावेज लिइरहेका बेला पत्रकारद्वय वा लोन र ज स ऊलाई पक्राउ गरिएको थियो।

निर्दोष भएको भन्दै दुवैजनाले आफूहरूलाई प्रहरीले फसाएको बताएका छन्।

परीक्षण

उक्त मुद्दालाई म्यानमारमा प्रेस स्वतन्त्रताको एउटा परीक्षणको रूपमा हेरिएको छ।

अदालतको आदेशपछि पत्रकार वा लोनले भने, "मलाई कुनै डर छैन। मैले केही गलत गरेको छुइनँ। म न्याय, लोकतन्त्र र स्वतन्त्रतामा विश्वास राख्छु।"

परिवारमा स-साना बच्चा भएका ती दुवै पत्रकार सन् २०१७ को डिसेम्बरदेखि जेलमा छन्।

रोयटर्सका प्रधान सम्पादक स्टेफन एड्लरले भने, "आज म्यानमार, रोयटर्सका पत्रकारहरू वा लोन र ज स ऊ तथा प्रेस स्वतन्त्रताका लागि एउटा दुःखद दिन हो।"

प्रमाण

दुवैजना म्यानमारका नागरिक हुन्, जसले अन्तर्राष्ट्रिय समाचार संस्थाका लागि काम गर्दै आएका छन्।

फैसला सुनाएका रङ्गुनस्थित अदालतका न्यायाधीशले दुवै पत्रकारले राज्यको हितमा असर पुर्‍याउन चाहेको बताए।

उनले भने, "र, त्यो कारणले उनीहरू राज्यको गोपनीयतासम्बन्धी कानून अनुसार दोषी पाइएका हुन्।"

३२ वर्षीय वा लोन र २८ वर्षीय ज स ऊले उत्तर रखाइन राज्यमा पर्ने एउटा गाउँमा सेनाले १० जना पुरुषको हत्या गरेकोबारे प्रमाण सङ्कलन गरिरहेका थिए।

कसले जलाउँदैछन् रोहिंज्या बस्ती?


शीर्षक: म्यान्मार अपडेट: आङ सान सू चीविरुद्ध विभिन्न अभियोगहरू दर्ता\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

फाइल तस्बिर।

प्रहरी दस्तावेजहरूका अनुसार फेब्रअरी १५ तारिखसम्म उनी हिरासतमा रहनेछिन्।

नेत्री सूचीमाथि आयात तथा निर्यातसम्बन्धी कानुनहरूको उल्लङ्घन गरेको र सञ्चारका अवैध उपकरणहरू राखेको लगायतका अभियोग लगाइएको छ।

सैन्य कूपश्चात् सेनाले नियन्त्रणमा लिएपछि उनलाई कहाँ राखिएको छ भन्ने कुरा अझै स्पष्ट हुन सकेको छैन।

तर कतिपय विवरणहरूमा जनाइएअनुसार राजधानी नेपिद्‌अस्थित निवासमै सूचीलाई नजरबन्दमा राखिएको छ।

पदबाट हटाइएका राष्ट्रपति विन मिनविरुद्ध पनि प्रहरीले अभियोग दर्ता गरेको छ।

उनीमाथि कोरोनाभाइरस महामारीबीच भेलासम्बन्धी नियमहरू उल्लङ्घन गरेको अभियोग लगाइएको छ।

हिरासत

मिनलाई पनि दुई साताका लागि हिरासतमा राखिएको छ।

सोमवार सखारै सेनाले कू गरेपश्चात् नेत्री सूची अथवा मिनको तर्फबाट कुनै अभिव्यक्ति आएको सुनिएको छैन।

सेनाले एक वर्षका लागि सङ्कटकाल लागु गरेको छ र निर्वाचित सरकारलाई सत्ता हस्तान्तरण गरिने बताएको छ।

तर जननिर्वाचित सरकारलाई च्युत गरेकोमा अन्तर्राष्ट्रिय समुदायबाट सेनाको निन्दा भइरहेको छ।

यसैबीच सू चीका समर्थहरूले सोमवार सत्ता हत्याएको सैनिक सरकारविरुद्ध नागरिक अवज्ञाको अभियान सञ्चालन गर्न आह्वान गरेका छन्।

अवज्ञा

थुप्रै स्वास्थ्यकर्मीहरूले सैनिक अधिकारीहरूसँग सहकार्य नगर्ने घोषणा गरेका छन्।

देशको व्यापारिक राजधानी याङ्गुनका बासिन्दाले रातको समयमा मोटरकारका हर्न बजाएर र घरका भाँडाकुँडा बजाउँदै चर्को आवाज निकालेर सैनिक सरकारप्रति अवज्ञा जनाएका थिए।

म्यान्मारमा सङ्कटकाल लागु गरिएपछि हाल ११ सदस्यीय सैनिक कमिटीले देशमा शासन गरिरहेको छ।

सेनाले भूतपूर्व सत्ताधारी दल न्याश्नल लीग फर डिमोक्रेसीका केही गैरसैनिक राजनीतिज्ञलाई हिरासत मुक्त गर्न शुरू गरेको छ।


शीर्षक: म्यान्मार आन्दोलन : भूमिगत नेताले गरे सैन्य शासनविरुद्ध 'क्रान्ति' जारी राख्ने वाचा\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

गत माघ १९ गते सेनाले देशको शासनसत्ता आफ्नो हातमा लिएपछि पहिलो पटक सार्वजनिक सम्बोधन गर्दै नेता मान विन खाइन थानले भनेः "यो देशका लागि सबैभन्दा अँध्यारो क्षण हो अनि  बिहानी आउन लागेको बेला हो।"

भूमिगत रहेर नै उनले सैन्य कू स्वीकार गर्न नमान्ने सांसदहरूको एउटा समूहको नेतृत्व गरिरहेका छन्।

शनिवार म्यान्मारमा १२ जना प्रदर्शनकारीहरूको मृत्यु भएको छ।

सेनाले सत्ता हातमा लिएर न्याश्नल लीग फर डेमोक्र्यासी (एनएलडी)की नेत्री आङ सान सू चीलाई नियन्त्रणमा लिएपछि म्यान्मारमा आन्दोलन भइरहेको छ।

गत वर्षको निर्वाचनमा एनडीएल बहुमतसहित विजयी भएको थियो। तर सेनाले उक्त निर्वाचनमा धाँधली भएको आरोप लगाएको छ।

मान विन खाइन थान अहिले भूमिगत छन्

सेनाले पक्राउ गर्नुअघि नै भाग्न सफल एनडीएलका सांसदहरूले सीआरपीएच नाम एउटा समिति गठन गरेका थिए। मान विन खाइन थान त्यसका प्रमुख हुन्।

सीआरपीएचले म्यान्मारको आधिकारिक सरकारका रूपमा अन्तर्राष्ट्रिय स्तरमा मान्यता प्राप्त गर्न खोजिरहेको छ।

स्वतन्त्र अन्तर्राष्ट्रिय पर्यवेक्षकहरू भने सन् २०२० को नोभेम्बरमा भएको निर्वाचनमा धाँधली  भएको सेनाको दाबीसँग असहमत छन्।

उनीहरूले निर्वाचनका क्रममा कुनै पनि किसिमको अनियमितता नपाएको जनाएका छन्।

गत हप्ता सेनाले सू चीले गैरकानुनी रूपमा छ लाख अमेरिकी डलर अनि ११ किलो सुन स्वीकार गरेको आरोप लगाएको थियो।

त्यसको कुनै प्रमाण भने उपलब्ध गराइएको थिएन। एनडीएल नेत्रीले उक्त आरोपको अस्वीकार गरेकी छन्।

विगत पाँच सातादेखि सेनाको नियन्त्रणमा रहेकी सू चीलाई कहाँ राखिएको छ भन्ने खुलाइएको छैन।

म्यान्मारमा 'स्वतन्त्रताका लागि' आन्दोलन चर्किँदै


शीर्षक: म्यान्मार आन्दोलन: सैन्य कूपछिको एउटा 'रक्तपातपूर्ण दिनमा ५० प्रदर्शनकारीको मृत्यु'\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

द एसिस्टेन्स एशोसिएसन फर पोलिटिकल प्रिजनर्स (एएपीपी)ले मुख्य सहर याङ्गुनको एउटा औद्योगिक क्षेत्रमा भएको झडपमा धेरै प्रदर्शनकारीहरू मारिएको जनाएको छ।

बाँकी मृत्यु देशका विभिन्न भागमा भएका हुन्।

याङ्गुनमा प्रदर्शनकारीहरूले लाठी र छुरीको प्रयोग गरेपछि सुरक्षा फौजले गोली चलाएको थियो।

सैन्य कानुन लागु

त्यहाँको एक औद्योगिक क्षेत्रमा चिनियाँ व्यवसायमाथि हमला भएपछि याङ्गुनको धेरै भागमा सैन्य कानुन लागु गरिएको जनाइएको थियो।

चीनले म्यान्मारको सेनालाई सहयोग गरिरहेको प्रदर्शनकारीहरूले विश्वास गरिरहेका छन्।

औद्योगिक क्षेत्रमा सुरक्षा फौजले प्रदर्शनकारीमाथि गोली प्रहार गरेका थिए।

बेइजिङले फलामे डन्डी, बन्चरो र पेट्रोल बोकेका मानिसहरूले १० वटा चिनियाँ कारखानामा आगो लगाइदिएको जनाइएको छ।

क्षति पुग्नेमा धेरैजसो लुगा उत्पादन गर्ने कम्पनी र तिनका भण्डारणहरू रहेको जनाइएको छ।

एउटा चिनियाँ होटलमा समेत हमला भएको बताइएको छ।

चिनियाँ दूतावासले के भन्यो?

आफ्नो फेसबुक पृष्ठमा चिनियाँ दूतावासले 'केही उद्योगहरूमा लुटपाट गर्दै क्षति पुर्‍याइएको र चिनियाँ कामदारहरू घाइते हुनुका साथै त्यहाँ अड्किएको' जनाएको छ।

दूतावासले म्यान्मारलाई 'हिंसा रोक्न थप प्रभावकारी उपायहरू अपनाउँदै दोषीलाई कानुन अनुसार कारबाही गर्न र म्यान्मारमा रहेका चिनियाँ नागरिक एवम् सम्पत्तिको सुरक्षा सुनिश्चित गर्न' आग्रह गरेको थियो।

फेब्रुअरी १ मा सेनाले शक्ति हातमा लिएयता म्यान्मारमा प्रदर्शनहरू भइरहेका छन्।

यaङ्गुनको अर्को एक भागमा साँझपख यसरी समेत प्रदर्शन भएको थियो।

नेत्री तथा न्याश्नल लीग फर डेमोक्रेसी (एनएलडी) पार्टीकी प्रमुख आङ सान सू ची नजरबन्दमा छन्।

त्यसलाई अस्वीकार गर्ने कतिपय सांसद्हरूले भूमिगत रहेर आन्दोलन अगाडि बढाइरहेका छन्।

'क्रान्ति'

तिनै भूमिगत सांसद्हरूको नेतृत्व गरिरहेका नेता मान विन खाइन थानले पहिलो पटक सार्वजनिक सम्बोधन गर्दै 'क्रान्ति'लाई निरन्तरता दिइने बताएका छन्।

उनले भने, "यो देशको लागि अँध्यारो क्षण हो। विद्रोहले जित्नैपर्छ।"

कूपछि म्यान्मारमा सेनाले एक वर्ष लामो सङ्कटकाल घोषणा गरेको छ।

मान विन खाइन थान यतिखेर भूमिगत छन्

एनएलडी पार्टीले ठूलो विजय हासिल गरेको आम निर्वाचनपछि सेनाले सत्ता कब्जा गरेको हो।

सेनाले विपक्षीहरूलाई समर्थन गरेको थियो र तिनीहरूले निर्वाचनमा ठूलो धाँधली भएको आरोप लगाउँदै पुनःनिर्वाचनको...


शीर्षक: म्यान्मार आन्दोलनः प्रदर्शनकारीहरूलाई जोगाउन खोज्दा इसाई भिक्षुणीले भनिन्, ‘कसैलाई मार्नैपर्छ भने मलाई गोली ठोक’\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

क्याथोलिक सिस्टर एन रोज नु टङले प्रदर्शनकारीमाथी गोली नहान्न सुरक्षाकर्मीलाई अनुरोध गरेको तस्बिर भाइरल भएको छ

बौद्ध धर्मावलम्बीहरूको बाहुल्य रहेको देशमा यी इसाई भिक्षुणीले सशस्त्र सैनिकहरूको सामना गर्दै देशको उत्तरी सहर मियीचिन्हामा प्रदर्शनकारीहरूको ज्यान जोगाएकी थिइन्।

साहसपूर्वक उनले अरूको प्राणरक्षा गरेको तस्बिरहरू भाइरल भए भने विश्वभरि उनीबारे समाचार प्रकाशित भएको छ।

भुइँमा टेकेर आफ्ना हातका पाखुरा फिजाउँदै सिस्टर एन रोजले बर्मेली सैन्य अधिकारीहरूलाई गिर्जाघरको हाताबाट बाहिर जान अनुरोध गरेकी थिइन्।

"तपाईँहरू नगएसम्म म उठ्नेछैन," उनको भनाइ थियो।

दुई अधिकारीहरू पनि भुइँमा बसेर प्रार्थना गरे जस्तै गरी हात जोडेर आफूले आफ्नो कर्तव्य निर्वाह गर्नुपर्ने बताएका थिए।

"साँच्चिकै तपाईँहरूले ज्यान लिनुपर्छ भने कृपया मलाई गोली ठोकिदिनुहोस्, म मेरो ज्यान दिनेछु," उनले अधिकारीहरूलाई भनिन्।

दक्षिणपूर्वी एशियामा पर्ने म्यान्मारमा भएको निर्वाचनमा अनियमितता भएको भन्दै गएको गत माघ १९ गते सेनाले सत्ता हातमा लिएयता प्रदर्शनहरू भइरहेका छन्।

सैनिक शासनको अन्त्य र गिरफ्तार गरिएका आङ साङ सू चीसहितका निर्वाचित नेताहरूको रिहाइको माग गर्दै भइरहेका प्रदर्शनहरूमा दर्जनौँ मानिसले ज्यान गुमाएका छन्।

सेनाले निर्वाचित नेताहरूलाई आफ्नो नियन्त्रणमा राखेको छ।

बालबालिकाको सुरक्षा

बीबीसी बर्मिजसँग मियीचिन्हामा भएको घटनापछि सिस्टर एन रोजले त्यो बेला आफ्नो मनमा उठेको कुराबारे बताएकी छन्।

उनले भनिन्, "मैले उनीहरूलाई 'यदि तिमीहरूले मार्नु नै छ भने म ज्यान दिन तयार छु; भनेँ। त्यसपछि उनीहरू गए।"

"त्यहाँ घेराबन्दीमा परेका बच्चाहरू थिए र उनीहरूलाई कता भाग्ने थाहा थिएन। उनीहरू एकदमै डराइरहेका थिए। मलाई लाग्यो मैलै त्याग गर्नै‍पर्छ।"

"त्यसपछि ती केटाकेटीहरू मेरो वरिपरि जम्मा भए। उनीहरू भोकाएका, तिर्खाएका र डराएका थिए र उनीहरू घर गएर जोखिम मोल्न चाहँदैन थिए।"

तर सैनिक अधिकारीहरूले त्यस क्षेत्रमा रहेका कूविरोधी प्रदर्शनकारीहरूमाथि निरन्तर गोली प्रहार गरिरहे।

उनले भनिन्, "मलाई लाग्यो संसार नै ढलिरहेको थियो। त्यहाँ गोली चलेको एकदमै आवाज आइरहेको थियो र म चर्चतिर दगुरेँ।"

"मैले मानिसहरूलाई 'तल बस' भनेर चिच्याइरहेकी थिएँ, तर त्यो बेला कसैले पनि मलाई सुनिरहेका थिएनन्।"

म्यान्मारमा सेनाले सत्ता हातमा लिएयता आन्दोलन चर्किएको...


शीर्षक: म्यान्मार कू: 'सबै ठिक हुन्छ' भन्दै म्यान्मारको आन्दोलनमा उत्रिएकी एक किशोरीले गोली लागेर ढल्नुअघि के-के गरिन्\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

एन्जल भनेर चिनिने क्याल सीन गोली लागेर ढल्दा उनको टिसर्टमा लेखिएको थियो, "सबै कुरा ठिक हुनेछ।"

सामाजिक सञ्जालहरूमा उनलाई व्यापक रूपमा श्रद्धाञ्जली दिइएको छ। कैयौँले उनलाई 'हिरो' भनेका छन्।

गत माघ १९ गते सेनाले सैनिक कू गरेयता म्यान्मारमा सैनिक शासनको अन्त्य र बन्दी नेताहरूको रिहाइको माग गर्दै ठूला प्रदर्शनहरू भइरहेका छन्।

अहिलेसम्म ५४ जनाभन्दा धेरै प्रदर्शनकारीहरू मारिएको राष्ट्रसङ्घको मानव अधिकार कार्यालयले जनाएको छ।

बुधवार मात्रै त्यहाँ विभिन्न स्थानमा ३८ जना प्रदर्शनकारी मारिएका थिए।

मृतकको सन्देश भाइरल

राष्ट्रसङ्घको मानव अधिकार उच्चायुक्त मिचेल ब्याचलेटले सुरक्षा फौजलाई 'शान्तिपूर्ण प्रदर्शनकारीहरूविरुद्ध क्रूर कारबाही रोक्न' आग्रह गरेकी छन्।

अहिलेसम्म दर्जनौँ देशहरूले म्यान्मारको हिंसाको निन्दा गरेका छन् तर कूका नेताहरूले त्यसलाई बेवास्ता गरिरहेका छन्।

बिहीवार एन्जलको अन्त्येष्टि प्रक्रियामा सहभागी हुन मानिसहरू लाइन लागेका थिए।

समाचारसंस्था रोयटर्सका अनुसार शोकमग्न मानिसहरूले क्रान्तिका गीत गाउनुका साथै कूविरुद्ध नारा लगाएका थिए।

ज्यान गुमाउँदा किशोरीले लगाएको 'एभ्रिथिङ्ग वील बी ओके' अर्थात् 'सबै कुरा ठिक हुनेछ' लेखिएको टिसर्टको तस्बिर भाइरल भएको छ।

प्रदर्शनमा भाग लिनु खतरनाक भएको जानकार उनले फेसबुकमा आफ्नो मृत्युपश्चात् अङ्गदान गरिदिन आग्रह गरिएको सन्देश लेखेकी थिइन्।

म्याट थू बुधवारको प्रदर्शनमा उनीसँगै थिए।

उनका अनुसार एन्जलले प्रदर्शनकारीले अश्रुग्यासको पिरोपना पखाल्न सकून् भनेर पानीको पाइप खोल्न त्यसमा खुट्टाले हानिन्।

प्रसन्न केटी

म्याट थूले समाचारसंस्था रोयटर्सलाई बताए अनुसार प्रहरीले गोली चलाउन थालेपछि एन्जलले उनलाई सहयोग गर्ने प्रयास गरेकी थिइन्।

"उनले मलाई बस्, नत्र तिमीलाई गोली लाग्छ भनिन्," त्यो क्षण सम्झिँदै उनले सुनाए, "उनले अरू प्रदर्शनकारीको ख्याल गरिन् र सुरक्षा गरिन्।"

उनका अनुसार एन्जलमाथि सुरुमा प्रहरीले अश्रुग्यास प्रहार गर्‍यो र त्यसपछि गोली हानेको थियो।

म्याट थूले गत चुनावमा पहिलो पटक भोट खसालेकी एन्जल एक 'प्रसन्न केटी' भएको बताए।

"उनले परिवारलाई र परिवारले उनलाई निकै माया गर्थे," उनले भने, "हामी युद्धमा छैनौँ। सर्वसाधारणमाथि गोली चलाउनुपर्ने कुनै कारण छैन।"

मानिसहरूले एन्जललाई सामाजिक सञ्जालमा पनि श्रद्धाञ्जली दिएका छन्।

एकजना साथीले फेसबुकमा लेखेका छन्:...


शीर्षक: म्यान्मार कू: निषेधाज्ञा तोड्दै विरोध प्रदर्शन जारी, प्रहरीद्वारा 'बल प्रयोग'\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

हजारौँको सङ्ख्यामा म्यान्मारवासीहरू सडकमा उत्रेर सैनिक शासनको विरोध गरेका छन् र नेतृ आङ सान सू चीसहित सैनिक नियन्त्रणमा रहेका सबैको रिहाइको माग गरिहरेका छन्।

सोमवार अपराह्नसम्म १३४ जना सैनिक नियन्त्रणमा रहेको भनिएता पनि सोमवार साँझदेखि मङ्गलवार अपराह्नसम्म पनि गिरफ्तारी जारी रहेकाले थप अधिकारकर्मी, नेता र प्रदर्शनकारी प्रहरी नियन्त्रणमा पुगेको प्रमुख पार्टी न्याश्नल लीग फर डेमोक्रेसी एनएलडीले जनाएको छ।

गत नोभेम्बरमा भएको चुनावमा एनएलडीले ८३ प्रतिशत मत ल्याए पनि सेनाले त्यो चुनावमा अनियमितता भएको भन्दै स्वीकार नगर्ने बताएको छ।

सैनिक प्रमुख मीन आङ लाइङले सोमवार राति सैनिक टेलिभिजनमार्फत देशवासीलाई सम्बोधन गर्दै देशलाई सही मार्गमा लग्न सेनाले संविधान अनुसारै शासनभार ग्रहण गरेको र यसमा सबैलाई समर्थन गर्न आव्हान गरे।

उनले नोभेम्बरमा भएको चुनावमा भएका धाँधली र अनियमितताको छानबिन गरिने बताएका छन्।

त्यस्तै एक वर्षमा चुनाव गरी नयाँ सरकारलाई सत्ता हस्तान्तरण गरिने भनेका छन्।

भइरहेका विरोध प्रदर्शनमा युवाहरूको ठूलो सहभागिता छ।

म्यान्मारमा मङ्गलवार पनि प्रदर्शनहरू भएका छन्

सैनिक शासनको नागरिक अवज्ञा पनि शुरू भएको छ।

चिकित्सकहरूले शुरू गरेको नागरिक अवज्ञामा मन्त्रालय र विभागका हजारौं कर्मचारीले सहभागिता जनाएका छन्।

उनीहरूले काममा नजाने भनेका छन्।

म्यानमारमा मङ्गलवारको प्रदर्शनमा सहभागी नागरिकहरू

सरकारी सञ्चारमाध्यममा काम गर्ने केही सञ्चारकर्मीले पनि स्वेच्छाले काममा नजाने बताएका छन्।

नागरिक अवज्ञा अन्तर्गत काममा नजानेहरूलाई सरकारले जागिरबाट निकाले तिनलाई आर्थिक सहयोग गर्नका लागि कोषको व्यवस्था गरिएको छ।

कोषमा करोडौँ रुपैयाँ जम्मा भइसकेको अधिकारकर्मीले बताएका छन्।

मङ्गलवारको राजधानीमा भएको प्रदर्शनमा एक प्रहरी अधिकारी नागरिक अवज्ञा गर्दै प्रदर्शनकारीसँग मिल्न गएका छन्।

फेब्रुअरी ८ मा भएको प्रदर्शन

सैन्य मुख्यालय अगाडिको विरोधमा प्रहरीले भीडलाई तितरबितर पार्न पानीको फोहरा प्रयोग गरिरहेको बेला उनले आफू प्रजातन्त्रका लागि प्रदर्शनकारीसँग मिलेको बताए।

पानीका फोहराले लागी घाइते भएकाहरूलाई उपचारका लागि अस्पतालमा भर्ना गरिएको छ।

याङ्गुनमा विश्वविद्यालयका प्राध्यापक र विद्यार्थीले युनिभर्सिटी एवेन्यू रोडमा रहेको अमेरिकी दूतावासको अगाडि सैनिक सरकारको विरोधमा प्रदर्शन गरिरहेका छन्।

फेब्रुअरी ८...


शीर्षक: म्यान्मार कू: प्रदर्शनकारीहरूलाई २० वर्षसम्म जेल सजाय हुन सक्ने\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

सैन्य नेतृत्व प्रति "घृणा वा अवहेलना" फैलाएको पाएमा उनीहरूलाई लामो जेल सजायका साथै जरिवाना समेत गराइने सेनाले जनाएको छ।

म्यान्मारका विभिन्न सहरहरूमा हतियार सहितका गाडीहरू गुडिरहेका बेला कानुनमा भएका परिवर्तनको घोषणा गरिएको हो।

सेनाले गरेको उक्त कू विरुद्ध पछिल्ला दिनहरूमा विभिन्न सहरहरूमा हजारौँ सर्वसाधारणहरू प्रदर्शनमा उत्रिएका छन्।

उनीहरूले आफ्नै निवासमा नजरबन्दमा रहेकी नेत्री आङ सान सू चीको रिहाइ र प्रजातन्त्रको पुर्नबहालिको माग गरिरहेका छन्।

सोमवार सू चीका वकिलले उनलाई थप दुई दिन हालकै अवस्थामा राखिने जानकारी दिए।

म्यान्मारमा 'स्वतन्त्रताका लागि' आन्दोलन चर्किँदै

उनीमाथि गैरकानुनी रूपमा आफ्नो सुरक्षार्थ खटिएका कर्मचारीहरूले प्रयोग गर्ने वाकिटकी राखेको लगायतका आरोप लगाइएको छ।

बीबीसी बर्मीजसँग कुरा गर्दै एउटा दूरसञ्चार प्रदायकले म्यान्मारमा लगातार दोस्रो रात इन्टरनेट सेवा अवरुद्ध पारिएको बताएको छ।

 नयाँ व्यवस्था

सेनाले बोलेर, लेखेर वा साङ्केतिक सहित जुनसुकै रूपमा आफूहरूप्रति घृणा बढाउने काम गरेको पाए लामो जेल सजाय सहित जरिवानाको व्यवस्था गरिएको जनाएको छ।

आफ्नो वेबसाइटमा प्रकाशन गरिएको विज्ञप्तिमा उसले सुरक्षा निकायको काम कारबाहीमा अवरोध खडा गरेमा २० वर्ष सम्म जेल सजाय हुन सक्ने उल्लेख गरेको हो।

त्यस्तै सर्वसाधारणहरूमा डर वा अशान्ति पैदा गर्न खोजेको पाइएमा तीन देखि सात वर्षसम्म जेल सजाय हुन सक्ने बताइएको छ।

सैन्य सरकारले पक्राउ गर्न सक्ने, खोजतलास गर्न सक्ने र मानिसहरूलाई अदालतको आदेश बिनै २४ घण्टासम्म पक्राउ गर्न सक्ने अधिकार शनिवार आफैलाई प्रत्यायोजन गरेको छ।

सञ्चारकर्मीहरूलाई सेनाको कदमलाई कू का रूपमा व्याख्या नगर्न भनिएको छ।

नेपाल आउँदा सू चीले ‘म प्लेन नै लिएर आएको तपाईँलाई लिएर जान्छु’ भनेकी धम्मावती गुरुमा सम्झिन्छिन्।


शीर्षक: म्यान्मार कू: राष्ट्रसङ्घका प्रमुखद्वारा सैन्य कू विफल पार्न आह्वान\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

केही वासिन्दाहरूले याङगुन सहरमा भाँडा बजाएर विरोध जनाएका थिए

उनले चुनावलाई उल्ट्याउनु "अस्वीकार्य" भएको बताउँदै कू गर्नेहरूलाई देशमा शासन गर्ने तरिका यो होइन भनेर बुझाउनैपर्ने बताएका छन्।

संयुक्त राष्ट्रसङ्घको सुरक्षा परिषद्ले सम्भाव्य वक्तब्यबारे छलफल गर्दैछ, तर कूको निन्दा हुने कुनैपनि शब्द चीनले रोक्ने ठानिएको छ।

सेनाले सत्ता हातमा लिनुअघि निर्वाचित नेत्री आङ सान सू चीलाई गिरफ्तार गरेको थियो।

सूचीविरुद्ध अभियोग दर्ता

म्यान्मारको प्रहरीले सू ची विरुद्ध विभिन्न अभियोगहरू लगाएको छ र फेब्रुअरी १५ तारिखसम्म उनी हिरासतमा रहनेछिन्।

सत्ता हातमा लिइएपछि सू ची र राष्ट्रपति विन मिन दुवैका तर्फबाट कुनै किसिमका प्रतिक्रियाहरू आएका छैनन्।

एक वर्षका लागि सङ्कटकाल लागु गरेको सेनाले निर्वाचित सरकारलाई सत्ता हस्तान्तरण गरिने बताएको छ।

गत नोभेम्बरमा भएको चुनावमा धाँधली भएको आरोप सेनाले लगाएको छ। उक्त चुनावमा सू चीको न्याश्नल लिग फर डेमोक्रेसीले अत्यधिक मत ल्याएको थियो।

सेनाले फेसबुकलाई बन्द गर्न निर्देशन दिएको खबरहरू आएका छन्। सामाजिक सञ्जालहरूले "स्थायित्वको पुनर्स्थापनामा बाधा पुर्‍याएको" भन्दै सेनाले त्यस्तो निर्देशन दिएको हो।

बिहीवार प्रयोगकर्ताहरूले सामाजिक सञ्जालमा पहुँच नभएको बताएका थिए। कूको विपक्षमा बनाइएको फेसबुक पेजमा दशौँ हजार लाइकहरू आएका छन्।

आङ सान सू चीविरुद्धको अभियोगपत्र

'पूर्ण रुपमा अस्वीकार्य'

संयुक्त राष्ट्रसङ्घका महासचिवले म्यान्मारमा संवैधानिक व्यवस्था पुनर्स्थापित गर्न आह्वान गरेका छन्। उनले यो विषयलाई लिएर सुरक्षा परिषद्‌मा एकता हुने आशा रहेको बताए।

"यो कू विफल बनाउन म्यान्मारमाथि पर्याप्त दबाब दिनका लागि अन्तर्राष्ट्रिय समुदायका प्रमुखहरूलाई परिचालन गर्न आवश्यक सबै हामी गर्नेछौँ," उनले भने।

"जनचाहना र चुनावको परिणामलाई उल्ट्याउनु पूर्ण रुपमा अस्वीकार्य छ।"

"म आशा गर्छु कि म्यान्मारको सेनालाई देश चलाउने तरिका यो होइन भनेर बुझाउन सम्भव छ।"

पश्चिमा देशहरूले कू को निन्दा गरेका छन् तर समान धारणा राखेर वक्तब्य निकाल्न भने चीनले नमानेपछि सुरक्षा परिषद्को प्रयास विफल भएको छ।

भिटो अधिकार प्रयोग गर्नसक्ने परिषद्का पाँच स्थायी सदस्य देशमध्ये चीन पनि एउटा हो।


शीर्षक: म्यान्मार कू: लगातार दोस्रो दिन हजारौँ मानिस सडक प्रदर्शनमा\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

याङ्गोनमा प्रदर्शनकारीहरूलाई सडकमा रहेका मानिसहरूले पनि समर्थन जनाए

मुख्य शहर याङ्गोनमा प्रदर्शनकारीहरूले सैन्य तानाशाहको विरोधमा अनि प्रजातन्त्रको पक्षमा नाराबाजी गरेका छन्।

प्रदर्शनमा सहभागी कतिपय मानिसहरूले नेतृ आङ्ग सान सू चीको नेशनल लिग फर डिमोक्रेसी दलको रातो झन्डा तथा बेलुनहरू बोकेका थिए।

सोमवार सैन्य नेतृत्वले सत्ता कब्जा गरे लगत्तैदेखि नेतृ सू चीको अवस्था अज्ञात छ।

शहरको अवस्था के छ?

दङ्गा नियन्त्रणका लागि आवश्यक बन्दोबस्तीका साथ उत्रिएका प्रहरीहरूले शहरको केन्द्र भागमा जाने बाटाहरू छेकेका छन्।

एउटा पर्यवेक्षक समूह नेटब्लक्सक इन्टरनेट अब्जरभेटरीका अनुसार म्यान्मारमा अहिल इन्टरनेट लगभग पूर्ण अवरुद्ध पारिएको छ।

सामान्य समयको तुलनामा त्यहाँ कनेक्टीभिटी केवल १६ प्रतिशतमा झारिएको उसले जनाएको छ।

मानिसहरूलाई विरोध प्रदर्शनमा भेला हुनबाट रोक्न सेनाले ट्विटर तथा इन्स्टाग्राममा पहिले पहुँच रोकिदिएको थियो। फेसबुक त झन् एक दिन अगाडिदेखि नै बन्द गराइएको थियो।

दङ्गा प्रहरीले बाटो छेकेको छ

इन्टरनेट बन्द

कैयन् प्रयोगकर्ताहरूले सामाजिक सञ्जालमा लगाइएका प्रतिबन्धबाट उम्कन भर्चुअल प्राइभेट नेटवर्क भीपीएनको उपयोग गरेका थिए।

तर इन्टरनेटमा आमनिषेध गरिएपछि भीपीएनको प्रयोग समेत निकै प्रभावित भएको छ।

नागरिक समाजका सङ्गठनहरूले इन्टरनेट सेवा प्रदायक तथा मोबाइल नेटवर्कहरूलाई इन्टरनेट बन्द गराउने आदेशलाई चुनौती दिन आह्वान गरिरहेको रोयटर्स समाचार एजेन्सीले जनाएको छ।

मानव अधिकार समूह एमनेस्टी इन्टरनेशनलले इन्टरनेट बन्द गराउने कार्यलाई 'कठोर अनि लापरबाहीपूर्ण' भन्दै त्यसले म्यान्मारका मानिसहरूलाई मानव अधिकार हनन् हुने जोखिममा पार्ने चेतावनी दिएको छ।

सेनाको प्रतिक्रिया के छ?

सेनाले कुनै प्रतिक्रिया दिएको छैन।

शनिवार बिहानैदेखि कारखानाका मजदुर एवम् विद्यार्थी सहितका प्रदर्शनकारीहरूले सेनाले हिरासतमा राखेका सू चीलगायत अन्यलाई रिहा गर्न माग गरेका थिए।

याङ्गोन शहरमा उनीहरूले प्रदर्शन गरिरहँदा नगर बसहरूले हर्न बजाएर समर्थन जनाएका थिए।

सडकमा रहेका अन्य मानिसहरूले पनि प्रदर्शनकारीहरूप्रति समर्थन जनाएका थिए भने मानिसहरूले आफ्नो घरघरमा ताली बजाएर तथा भाँडा ठटाएका थिए।

कतिपय घरहरूमा सू चीको दलको समर्थनमा रातो स्टिकर टाँसेको देखिएको बीबीसी बर्मिजका सम्पादक सो विन थानले जनाएका छन्।


शीर्षक: म्यान्मार कू: सेना विरुद्ध याङ्गुनमा प्रदर्शन, सवारी आवागमन ठप्प\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

याङ्गुनमा सवारी चालकहरूले गाडी तेर्साएर सडक अवरुद्ध पारेका छन्। अवज्ञाका कार्यक्रम अन्तर्गत त्यहाँ सडक जाम गरी प्रदर्शन गरिएको छ।

म्यान्डलेमा सुरक्षा अधिकारीहरूले रेलवे स्टेसन नजिकै गोली चलाएका छन् जसमा कम्तीमा एक जना घाइते भएको बताइएको छ।

प्रदर्शनकारीहरूले नेत्री आङ सान सू ची सहित अन्य जन निर्वाचित नेताहरूको रिहाइको माग गरिरहेका छन्।

सू ची माथि मङ्गलवार नयाँ आपराधिक अभियोग लगाइएको थियो।

सेनाले त्यहाँ फेरि निर्वाचन गराउने वाचा दोहोर्‍याएको छ तर कैयौँ प्रदर्शनकारीहरूले भने संशय व्यक्त गरेका छन्।

संयुक्त राष्ट्रसङ्घको म्यान्मारका लागि विशेष प्रतिवेदकले त्यहाँ सेना हिंसामा उत्रन सक्ने जनाएसँगै पछिल्ला घटनाक्रमहरू अघि आएका छन्।

म्यान्डलेमा सुरक्षा अधिकारीहरूले रेलवे स्टेसन नजिकै गोली चलाएका छन्

बुधवार म्यान्मारमा ठूला अप्रिय घटना नघटेको विवरण प्राप्त भए पनि सामाजिक सञ्जालमा देखा परेको एउटा भिडिओमा सुरक्षाकर्मीहरूले म्यान्डले रेलवे स्टेसनमा कैयौँ राउन्ड गोली चलाएको देखिएको छ।

प्राप्त विवरण अनुसार प्रदर्शनकारीहरूले सेनाको सामान बोकेको रेललाई अघि बढ्नबाट रोक्ने प्रयास गरेका थिए।

रेलवेका कर्मचारीहरूले भने आफूहरूलाई बन्दुक ताकेर अघि बढ्न बाध्य पारिएको बताएका छन्।

म्यान्मारका अन्य सहरहरूमा पनि प्रदर्शनहरू भएका छन्। राजधानी नेपिद्‌अमा इन्जिनियर, चिकित्सक तथा शिक्षकहरू सेना विरुद्ध आफ्नो ऐक्यवद्धता  देखाउन आयोजना गरिएका कार्यक्रममा सहभागी भएका थिए।

अवरुद्ध सडक

बुधवार आयोजना गरिएका प्रदर्शनले याङ्गुनको ट्राफिक व्यवस्थालाई लगभग निष्क्रिय पारिदिएको थियो।

सामाजिक सञ्जालमा जानाजान सडक अवरुद्ध पार्न गरिएको आह्वानले बुधवार बिहानैबाट बल पाउन थालेको थियो।

सरकारी कर्मचारीलाई कार्यालय जान अनि सुरक्षा निकायहरूको हिँडडुल प्रभावित पार्ने उद्देश्यका साथ उक्त कार्यक्रमको आयोजना गरिएको थियो।

"रोड ब्लकिङ् डे" भनिएको विरोध कार्यक्रमका क्रममा सवारी साधनका बोनट खोलिएको र ठाउँ ठाउँमा गाडी तेर्साएको देख्न सकिन्छ।

म्यान्मार प्रदर्शनः सैन्य कूको विरुद्ध नेपालीभाषी यसकारण सडकमा


शीर्षक: म्यान्मार कू: सेना सडकमा, इन्टरनेट सेवा अवरुद्ध\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

सैन्य कू पछि पहिलो पटक याङ्गुनमा बख्तरबन्द गाडीहरू सडकमा देखिएका छन्

सबैभन्दा ठूलो सहर याङ्गुनमा सैन्य अधिकारीहरू सडकमा उत्रेको विवरण आइरहेका बेला म्यान्मारस्थित पश्चिमा राष्ट्रहरूका दूतावासहरूले भने हिंसाको प्रयोग नगर्न आग्रह गरेका छन्।

स्थानीय समय अनुसार दिनको १ बजेदेखि त्यहाँ इन्टरनेट सेवा पूर्ण रूपमा बन्द गरिएको छ।

संयुक्त राष्ट्र सङ्घका एकजना अधिकारीले सेनाले जनताविरुद्ध "युद्धको घोषणा गरेको" आरोप लगाएका छन्।

म्यान्मारका लागि संयुक्त राष्ट्र सङ्घका विशेष प्रतिवेदक टम एन्ड्रीउजले सैन्य जनरलहरूले "हतोत्साहको सङ्केत" देखाइरहेको र उनीहरूलाई जबाफदेही बनाइने बताएका छन्।

युरोपेली संघ (इयू), अमेरिका र यूकेले हस्ताक्षर गरेको एउटा वक्तव्यमा भनिएको छ, "हामी सुरक्षा निकायहरूलाई वैध सरकार हटाइए विरुद्ध भइरहेको प्रदर्शनमा सहभागी भएकाहरू माथि हिंसा नगर्न आग्रह गर्छौँ।"

म्यान्मारमा भएको सैन्य कू ले नेत्री आङ सान सू चीले नेतृत्व गरेको सरकार अपदस्थ गरिदिएको थियो।

नेत्री सू चीको न्याश्नल लीग फर डेमोक्र्यासी (एनएलडी) ले ठूलो बहुमतका साथ जित हासिल गरेको थियो।

तर सेनाले भने चुनावमा धाँधली भएको बताउँदै आएको छ।

सू ची हाल आफ्नै निवासमा नजरबन्दमा छिन्। सयौँ अधिकारवादी र नेताहरूलाई पक्राउ गरिएको छ।

दमनका अन्य सङ्केत के छन्?

पानीको फोहराबाट जोगिन मङ्गलवारको प्रदर्शनमा मानिसहरूले प्लास्टिक ओढेका थिए

म्यान्मारमा सेनाविरुद्ध देशव्यापी रूपमा लगातार नवौँ दिन हजारौँ प्रदर्शनकारीहरूले विरोध कार्यक्रम गरेका छन्।

कचीन राज्यमा भएको प्रदर्शनमा सुरक्षा अधिकारी र प्रदर्शनकारीहरूबीच भएको झडपका क्रममा स्वचालित हतियार चलाइएको सुन्न सकिन्थ्यो।

त्यसक्रममा रबरको गोली चलाइएको हो वा गोली नै चलाइएको हो भन्ने कुरा भने प्रस्ट हुन सकेको छैन।

म्यान्मारमा 'स्वतन्त्रताका लागि' आन्दोलन चर्किँदै

पाँचजना पत्रकारहरूलाई पक्राउ गरिएको छ।

सैन्य कू पछि पहिलो पटक याङ्गुनमा हतियार चलाउन सकिने गाडीहरू सडकमा देखिएका थिए।

दूरसञ्चार सेवा प्रदायकहरूका अनुसार उनीहरूलाई स्थानीय समय अनुसार आइतबार १ बजे देखि सोमवार ९ बजेसम्म इन्टरनेट सेवा बन्द गर्न निर्देशन दिइएको छ।

नेपिद्‌अस्थित एक चिकित्सकका अनुसार सुरक्षा अधिकारीहरूले रातको समयमा घरहरूमा छापा मारिरहेका छन्।


शीर्षक: म्यान्मार कू: सेनालाई शक्तिशाली बनाउने रहस्यमय व्यापार साम्राज्य\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

याङ्गोनको लोकप्रिय इन्डोर स्काइडाइभिङ केन्द्रमा आगन्तुकहरूले विमानबाट खुला आकाशमा हाम फालेको जस्तो रोमाञ्चक अनुभव सुरक्षित रूपमा एक किसिमको ठाडो सुरुङमा प्राप्त गर्न सक्छन्।

तर यो अनुभव गर्नेमध्ये थोरै मानिसलाई मात्र थाहा हुनसक्छ कि यो संरचना सेनाद्वारा सञ्चालित विशाल व्यापार साम्राज्यको एउटा हिस्सा हो जुन अहिले त्यहाँको राष्ट्रिय जीवनको अभिन्न पाटो भइसक्यो।

आलोचकहरू भन्छन् यस्तै नाफाजनक सञ्जालकै कारण म्यान्मारमा सैनिकाले कू गर्न सम्भव भएको हो।

गैरसैनिक व्यापारमा लागेकाहरू एक किसिमको 'माफियातन्त्र' को कुरा गर्छन् भने अभियानकर्मीहरू 'सेनालाई ब्यारेक फिर्ता' पठाएपछि मात्र प्रजातान्त्रिक सुधारहरू हुन सक्ने ठान्छन्।

सेनालाई भरथेग गर्ने दुई विशाल सञ्जाल

तात्मादव पनि भनिने म्यान्मारको सेनाले व्यापारमा हात हालेको सन् १९६२ मा ने वीनले समाजवादी कू गरेपछि नै हो।

वर्षौँसम्म सेनाका बटालियनहरूलाई आत्मनिर्भर हुन आवश्यक बनाइयो र तिनलाई स्थानीय व्यापारमा हात हाल्न प्रोत्साहन गरियो।

सन् १९९० ताका जब सरकारले राज्यका उद्योगहरूलाई निजीकरण गर्न थाल्यो तब सेना-सञ्चालित दुई वटा कम्पनी स्थापना गरियो।

म्यान्मार इकोनोमिक कर्पोरेशन एमईसी र म्यान्मार इकोनोमिक होल्डिङ्स लिमिटेड एमईएचएल अहिले सेनाका निम्ति सम्पत्तिको प्रमुख स्रोत बनेका छन्।

तिनले ब्याङ्किङ्देखि खनिज उत्खनन् अनि सुर्तीदेखि पर्यटन व्यवसायसम्म हात हालेका छन्। एमईएचएलले सेनाको पेन्सन कोष पनि सञ्चालन गर्छ।

सेनाले गरेका कैयन् लगानीमध्ये याङ्गोनस्थित इन्डोर स्काइडाइभिङ् केन्द्र एक हो (फाइल तस्बिर)

कैयन् सैनिक नेता तथा तिनका परिवारको सघन व्यापारिक स्वार्थहरू छन् जसलाई विगतमा आर्थिक प्रतिबन्ध पनि लगाइयो।

कूको नाइके जनरल मिन आङ् लाइङ्का छोरा आङ् प्या सोन समुद्र तटका रिजोर्टसहित कैयन् कम्पनीका मालिक हुन्।

राष्ट्रिय टेलिकम माइटेलमा पनि उनको बहुमत स्वामित्व छ।

यी व्यापारिक स्वार्थहरूको यकिन परिमाण थाहा पाउन कठिन छ। तर विज्ञहरू भन्छन् पछिल्ला प्रजातान्त्रिक सुधारका बाबजुद सेनाको व्यापारिक प्रभाव निकै धेरै छ।

यिनै वित्तीय स्वार्थ रक्षाका निम्ति कू गरिएको हुन सक्ने समेत बताइन्छ।

जबाफदेहिताको अभाव

सेनाको वित्तीय सञ्जालबारे पछिल्ला वर्षहरूमा मात्र केही जानकारी बाहिर आएको हो।

सन् २०१९ मा म्यान्मारले रोहिन्ज्या शरणार्थीमाथि दमन गरेपछि राष्ट्रसङ्घले निकालेको प्रतिवेदनमा...


शीर्षक: म्यान्मार कू: सेनाविरुद्ध प्रदर्शन हुँदा इन्टरनेट बन्द, प्रहरीलाई गुलाफको फूल\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

निगरानी समूह नेटबल्क्स इन्टरनेट अब्जरभेटरीका अनुसार इन्टरेनटमा करिब पूर्ण अवरोध छ र सामान्य अवस्थाको इन्टरनेट सम्पर्क सेवा १६ प्रतिशतमा झरेको छ।

देशको मुख्य सहर याङ्गुनमा भिडले सैन्य शासकको विपक्ष र प्रजातन्त्रको पक्षमा नाराबाजी गरेका छन्।

दङ्गा प्रहरीहरूले सहरको मुख्य भागमा मुख्य मार्गहरू बन्द गरेका छन्।

अवज्ञाको आग्रह

प्रदर्शनका निम्ति मानिसहरू परिचालन गर्न नदिन सेनाले इन्स्टाग्राम र ट्विटरमा रोक लगाइएको केही घण्टापछि इन्टरनेट सेवा बन्द गरिएको हो।

एक दिनअघि फेसबुकमा प्रतिबन्ध लगाइएको थियो।

कैयौँ मानिसले भर्चूअल प्राइभेट नेटवर्क (भीपीएन) को प्रयोग गर्दै सामाजिक सञ्जालमाथिको प्रतिबन्ध छलेका छन्।

तर अन्यथा सबैजसो सेवा गम्भीर रूपमा अवरुद्ध भएको छ।

म्यान्मार कू: नेपालीभाषीलाई कस्तो असर पर्ला?

फूल दिँदै समर्थन माग्दै

समाचारसंस्था रोयटर्सका अनुसार नागरिक समाजका सङ्गठनहरूले अवरोध निर्देशनको अवज्ञा गर्न इन्टरनेट सेवा प्रदायक र मोबाइल सेवालाई आग्रह गरेका छन्।

मानवाधिकारवादी समूह एम्नेस्टी इन्टरन्याश्नलले सेवा अवरोधलाई "घृणित र धृष्ट"  कदम भनेको छ।

सेनाले अवरोधबारे कुनै टिप्पणी गरेको छैन।

उसले फेब्रुअरी १ मा भएको कूसँगै इन्टरनेट सेवामा आंशिक रोक लगाएको थियो।

शनिवार उद्योगका श्रमिक र विद्यार्थीसहित प्रदर्शनकारीहरूले सेनाद्वारा बन्दी बनाइएका निर्वाचित नेत्री आङ सान सू ची र अन्यलाई रिहा गर्न माग गरेका छन्।

याङ्गुन सहरका सडहरूमा र्‍याली भइरहँदा नगरबसहरूले हर्न बजाएर त्यसमा समर्थन जनाएका थिए।

एरोबिक्स गर्दागर्दै म्यान्मारमा सैन्य कू

दर्शकहरूले तीनवटा औँला उठाउँदै अभिवादन गरेका थिए।

त्यसरी गरिने हङ्गर गेम्स सलूट उक्त क्षेत्रमा तानाशाहविरुद्धको साङ्केतिक अवज्ञा बन्न पुगेको छ।

प्रदर्शनकारीहरूले प्रहरीहरूलाई गुलाफको फूल र पिउने पानी दिएर नयाँ शासकलाई नभई जनतालाई समर्थन गर्न आग्रह गरेका थिए।

"हामी यहाँ अर्को पुस्ताको निम्ति लड्न आएका छौँ, सैन्य तानाशाहबाट उनीहरूलाई स्वतन्त्र पार्न," र्‍यालीमा सहभागी एक महिलाले समाचार संस्था एएफपीसँग भनिन्, "अब हामीले त्यसको अन्त्य गर्नुछ।"

सू चीकी नेपाली गुरुआमा के भन्छिन्?


शीर्षक: म्यान्मार कू: सैनिक शासनविरुद्धको आन्दोलनमा एक नेपालीभाषी बर्मेलीको मृत्यु\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

उत्तरी म्यान्मारको एउटा सहरमा सरकारी पक्षले पक्राउ गरेको पाँच दिनपछि ४२ वर्षीय सानोभाइ विश्वकर्माको शव उनको परिवारलाई बुझाइएको छ। प्रदर्शनकारीहरूले उनको हत्या भएको आरोप लगाएका छन्।

विश्वकर्मालाई सुरक्षाकर्मीले पाँच दिनअघि गिरफ्तार गरेका थिए। त्यसपछि नेपालीभाषी समुदायका प्रतिनिधिहरूले प्रहरी चौकीमा पुगेर पटकपटक विश्वकर्माबारे सोधखोज गरेको जानकारी म्यान्मारस्थित नेपाली पत्रकार ज्ञानबहादुर थापा बगालेले जानकारी दिएका छन्।

सोधखोजको क्रममा विश्वकर्मालाई पक्राउ नगरिएको सुरक्षाकर्मीहरूले दाबी गरेका थिए। तर आइतवार सुरक्षाकर्मीले उनको शव परिवारलाई बुझाएको थियो।

म्यान्मारको उत्तरी प्रान्त शानको मुसे सहरमा करिब १०० को सङ्ख्यामा नेपालीभाषी छन्।

गत माघ १९ गते सेनाले देशको शासनसत्ता आफ्नो हातमा लिएपछि अन्य भागमा जस्तै चीन र म्यान्मारको व्यापारिक नाका मुसेमा पनि दैनिक विरोध प्रदर्शन भइरहेको छ।

शवसँगै सुरक्षाकर्मीले विश्वकर्माको न्याश्नल लीग फर डिमोक्रसी (एनएलडी) को सदस्यताको परिचयपत्र पनि परिवारलाई बुझाएको छ। आङ सान सू चीको दल एनएलडी बर्माको सबैभन्दा ठूलो राजनीतिक दल हो। उक्त दलले तीन महिना अगाडि सम्पन्न निर्वाचनमा ८३ प्रतिशत मत पाएको थियो।

चुनावमा धाँधली भएको भन्दै सेनाले म्यान्मारमा सैनिक शासन लगाएको छ।

म्यान्मारको कूले त्यहाँका नेपालीभाषीलाई कस्तो असर पर्ला?

सुनको गहना बनाउने काम गर्दै आएका मृतक विश्वकर्माका श्रीमती र पाँच छोरा छन्।

परिवारलाई बुझाइएको शवमा धेरै घाउचोट भएकाले सुरक्षाकर्मीले नियन्त्रणमा लिएपछि उनलाई कुटपिट गरेर हत्या गरेको आरोप प्रदर्शनकारीले लगाएका छन्।

पत्रकार बगालेका अनुसार प्रहरीथानाभित्रै विश्वकर्माको मृत्यु भएको हुनुपर्छ। विश्वकर्माजस्तै म्यान्मारका विभिन्न स्थानमा पक्राउ परेका अन्य प्रदर्शनकारीको पनि प्रहरीले केही दिनपछि आफन्तलाई शव बुझाउने गरेको छ।

खिन माङ लाटको अन्तिम संस्कार आइतवार गरियो

यागुन पेबेडानमा एनएलडीका स्थानीय नेता खिन माङ लाटको त्यसरी नै प्रहरी हिरासतमा हत्या गरिएको आरोप एनएलडीले लगाएको छ। शनिवार राति पक्राउ गरिएको खिन माङ लाटको शव आइतवार उनको परिवारलाई बुझाइएको थियो।

विश्वकर्माको जन्म मुसेनजिकै अवस्थित गाउँ नाम्टुमा भएको हो। त्यहाँ नेपालीभाषीको बाक्लो बस्ती छ। विगतमा फलाम खानीको लागि प्रख्यात नाम्टुमा काम गर्न नेपालीहरू १०० वर्षदेखि नै बर्मा आउने गर्थे।

मुसेमा...


शीर्षक: म्यान्मार कूः सैन्य शासनविरोधी अभियानकर्मी भन्छन्, 'तानाशाहीविरुद्ध जीवन नै दाउमा'\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

प्रदर्शन गर्न नपाइने आदेशको अवज्ञा गर्दै म्यान्मारमा हजारौँ मानिसले सैन्य कूविरुद्ध प्रदर्शन गर्दै आएका छन्

यी शब्द म्यान्मारमा सैन्य कू भएयता सुरुदेखि सडकमा भइरहेका प्रदर्शनहरूको नेतृत्व गर्दै आएका तेजार सानका हुन्।

गत नोभेम्बर महिनामा सम्पन्न निर्वाचनमा धाँधली भएको भन्दै फेब्रुअरी १ तारिखमा म्यान्मारमा सेनाले देशको शासन आफ्नो हातमा लियो।

निर्वाचनमा नेत्री आङ सान सू चीको न्याश्नल लीग फर डेमोक्र्यासी (एनएलडी) ले ठूलो बहुमतका साथ जित हासिल गरेको थियो।

सैन्य कूसँगै सू ची नजरबन्दमा छिन् भने एनएलडीका अरू नेता पनि सेनाको नियन्त्रणमा छन्।

तर नाम नबताउने सर्तमा पत्रकारसँग कुरा गर्न चाहने अरू मानिसहरू जस्तो नभई फरार अवस्थामा हुँदाहुँदै सानले आफ्नो पूरै नाम खुसीका साथ बताउन चाहे।

उनी को हुन् भन्ने कुरा प्रहरीलाई थाहा छ र सान बस्ने मान्डले सहरमा प्रहरीले उनलाई खोजिरहेका छन्।

मङ्गलवार प्रदर्शनकारीहरूलाई तितरबितर पार्ने क्रममा सुरक्षाकर्मीले पानीको फोहरा, रबरको गोली प्रहार तथा ताकेर गोली चलाएका थिए

तर सान लोकतन्त्रका लागि लडाइँ गर्दा हुने जोखिमबारे आफूलाई थाहा भएको बताउँछन्।

"मलाई लाग्छ मैले आफ्नो जीवन सैन्य कू र निरङ्कुशताको विरोध गर्नमा लगाउनुपर्छ," बीबीसीको न्यूजडे कार्यक्रमलाई उनले भने।

"अतः मैले आफ्नो परिवार तथा नजिकका साथीभाइसँग सरसल्लाह गरेँ र प्रदर्शनको नेतृत्व गर्ने निर्णयमा पुगेँ।"

प्रदर्शन

प्रदर्शनमाथि सरकारले लगाएको प्रतिबन्धको अवज्ञा गर्न दशौँ हजारको सङ्ख्यामा मानिसहरू सडकमा निस्किएका छन्।

प्रदर्शनमा चिकित्सकदेखि विद्यार्थी, खेलाडी र महिलासम्म सहभागी भइरहेका छन्। पूर्वी किया राज्यमा दर्जनौँ प्रहरी अधिकारीले पनि प्रदर्शन गरे।

तर भिडलाई तितरबितर पार्न प्रहरीले रबरका गोली प्रहार गर्ने, पानीको फोहरा हान्ने र ताकेर गोली चलाउने गरेका छन्।

पानीको फोहराबाट जोगिन मङ्गलवारको प्रदर्शनमा मानिसहरूले प्लास्टिक ओढेका थिए

राजधानी नेपिद्‌अमा प्रहरीको गोली लागेर घाइते भएकी एक महिलाको गम्भीर अवस्थामा उपचार भइरहेको छ।

अहिलेसम्म मानिसहरू गम्भीर घाइते भएका विवरण आएका छन्। कसैको मृत्यु भएको खबर छैन।

"हामीलाई थाहा छ कि सैनिकहरू सङ्गठित छन्, तर म्यान्मारका हामी जनताहरू खासगरी युवा पुस्ताले सैनिक निरङ्कुशता मन पराउँदैन। हामी त्यसलाई 'जेनेरेशन जेड' भन्छौँ," सानले भने।

"म हाम्रा नागरिकको शक्ति, शक्तिहीनहरूको...


शीर्षक: म्यान्मार चुनाव: देशभित्र सू चीको लोकप्रियता 'बढ्यो'\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

राष्ट्रपति प्रणाली भएको म्यान्मारमा अब एनएलडीले राष्ट्रपतिको चयन र नयाँ सरकार गठन गर्नेछ।

एनएलडीलाई राष्ट्रपति चयनका लागि प्रतिनिधि सभा र राष्ट्रिय सभा गरी ३२२ सदस्य आवश्यक पर्नेमा एनएलडीले ३६१ स्थानमा विजय प्राप्त गरिसकेको छ।

मतगणना जारी रहेको ९५ निर्वाचन क्षेत्रमा पनि एनएलडीका उम्मेदवार अन्य उम्मेदवारभन्दा अगाडि छन्।

सू चीको लोकप्रियताको मापन

म्यान्मारभित्र र बाहिर यो चुनावलाई सू चीको लोकप्रियता मापनको रूपमा हेरिएको थियो।

रोहिन्ज्या प्रकरणपछि विश्वभर नै सू चीको आलोचना भएको थियो। सू चीले प्रजातन्त्रको लागि सङ्घर्ष गर्दा पाएका कतिपय सम्मान र पुरस्कार उनीबाट खोसियो पनि तर यसपटकको चुनावी परिणामले देशभित्र भने उनको लोकप्रियता थप बढेको देखियो।

हालसम्मको मत परिणामलाई हेर्दा उनको पार्टीले सन् २०१५ मा भन्दा धेरै मत र संसदमा धेरै सिट जित्ने पक्का छ। सन् २०१७ मा म्यान्मारको रखाइन राज्यमा भएको हिंसापछि लाखौँको सङ्ख्यामा रोहिन्ज्या शरणार्थीहरू देशबाट भागेका थिए।

गम्भीर प्रकृतिको मानव अधिकार हनन् भएको भन्दै म्यानमारबाट सात लाखभन्दा धेरै रोहिन्ज्या शरणार्थी बाङ्ग्लादेश पुगेपछि सू चीले राष्ट्रसङ्घीय अन्तर्राष्ट्रिय अदालत द हेगको यात्रा पनि गर्न पर्‍यो।

'नागरिकको प्रजातन्त्रप्रतिको रुझान'

म्यान्मारको राजनीति र इतिहासबारे जानकार लेखक थान्ट मिन्ट यु सू चीको यो विजय बर्मेली नागरिकको प्रजातन्त्रप्रतिको रुझान हो भन्छन्।

"यो निर्वाचनलाई पनि मतदाताले आङ साङ सू चीको सेनासँगको सङ्घर्षको रूपमा लिए," थान्ट मिन्ट युले भने, "बर्मेली मतदाताको लागि प्रजातन्त्र महत्वपूर्ण हो भन्ने सन्देश चुनावले दिएको छ।"

म्यान्मारको दोस्रो ठूलो दल युनियन सोलिडारिटी एन्ड डेभलपमेन्ट पार्टी युएसडिपी सेना समर्थित दल हो।

पहिलो ठूलो दल एनएलडी र दोस्रो ठूलो युएसडीपीबीच धेरै मतमतान्तर छ। अहिलेसम्म युएसडीपीले जम्मा २१ स्थानमा मात्र विजय हासिल गरेको छ।

अमेरिकामा गत साता भएको चुनावका कारण संसारभर म्यान्मारको यो पटकको चुनाव भने छायाँमा पर्‍यो।

राष्ट्रपति प्रणालीमा अमेरिका र म्यान्मार दुबै देशमा राष्ट्रपति भन्ने प्रत्यक्ष मतदानबाट चुनिने हैनन्। अमेरिकामा इलेक्टरल कलेज मार्फत राष्ट्रपति चुनिन्छन् भने म्यान्मारमा संसद्‌को दुबै सदनको बहुमत सांसदको मतदानबाट राष्ट्रपति चुनिन्छन्।

अमेरिकामा जस्तै म्यान्मारमा पनि दुबै सदनका सदस्य भने प्रत्यक्ष...


शीर्षक: म्यान्मार चुनाव: सू चीको बहुमत आएको चुनाव परिणाम सेना समर्थित दलले नमान्ने घोषणा\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

चुनावमा मतदान गर्दै नेतृ सू ची

साठी वर्षभन्दा बढी म्यान्मारमा शासन गरेको सेनाको समर्थन प्राप्त दल युनियन सोलिडारिटी एन्ड डेभलपमेन्ट पार्टी यूएसडीपीले चुनावमा धाँधलीको आरोप लगाउँदै पुन: निर्वाचनको माग गरेको हो।

यस पटकको चुनावी परिणामले आङ सान सू चीको दल न्याश्नल लीग फर डेमोक्रेसीले सन् २०१५ को भन्दा पनि बढी मत पाएको छ भने संसद्‌मा दुई तिहाइभन्दा धेरै सिटमा विजय प्राप्त गरेको छ।

हालसम्म घोषित परिणाम अनुसार एनएलडीले ३९१ स्थानमा विजयी हुँदा यूएसडीपीले २१  स्थानमा मात्र विजय हासिल गरेको छ।

सन् २०१५ को निर्वाचनमा एनएलडीले ३९० स्थानमा विजयी भएको थियो भने यूसडीपीले ४१ सिटमा विजय प्राप्त गरेको थियो।

मतगणना जारी रहेका अन्य ५० सिटमा पनि यूएसडीपीभन्दा एनएलडी धेरै मतले अगाडि देखिन्छ।

निर्वाचन आयोग के भन्छ

केन्द्रीय संसद्‌को लागि ४७७ सिटमा भएको यो निर्वाचनमा १३ स्थानमा भने क्षेत्रीय दलहरूले विजय प्राप्त गरिसकेको निर्वाचन आयोगले जनाएको छ।

म्यान्मारको आम निर्वाचनमा तीन नेपाली भाषी उम्मेदवार थिए तर विजयी हुन सकेनन्

कोरोनाभाइरस महामारीका कारण आयोगले व्यवस्था गरेको 'अग्रिम भोटिङ'मा अनियमितता भएको आरोप यूएसडीपीले लगाएको छ।

यूएसडीपीले सेनाको सहभागितामा निर्वाचन आयोगले फेरि चुनाव गर्नुपर्ने माग राखेको हो।

निर्वाचन आयोगले भने प्रमुख प्रतिपक्षी दल यूएसडीपीले लगाएको आरोपलाई खण्डन गर्दै फेरि चुनावको सम्भावना नभएको बताएको छ।

"कहीँ कतै अनियमितता भएको भए वा कसैलाई चित्त नबुझे कानुनी प्रकिया अनुसार अगाडि बढ्न सबैलाई खुला छ," आयोगका प्रवक्ता मिन्ट नैङले भनेका छन्।

"निर्वाचन ऐन अनुसार हरेक गुनासाको अनुसन्धान हुन्छ र अनियमितता पाइएको खण्डमा कारबाही हुन्छ।"

भोटिङको पाँच दिनअघि मात्र सेना प्रमुख मिन आङ लेङले वक्तव्य र अन्तर्वार्तामार्फत् चुनावमा अनियमितता भएको बताएका थिए। उनले एनएलडी सरकारले गठन गरेको निर्वाचन आयोगलाई असक्षमको आरोप पनि लगाएका थिए।

आइतवार भोट खसालेपछि भने संवाददाताको प्रश्नमा सेना प्रमुखले चुनावी परिणामलाई सेनाले स्वीकार गर्ने बताएका थिए।

यूएसडीपीको पछिल्लो वक्तव्यपछि भने उनले कुनै प्रतिक्रिया दिएका छैनन्।

निर्वाचन पर्यवेक्षण गरेका राष्ट्रिय तथा अन्तरर्राष्ट्रिय संस्थाले स्वतन्त्र र शान्तिपूर्ण रूपमा चुनाव सम्पन्न गराएकोमा म्यान्मारको प्रशंसा गरेका थिए।

निर्वाचन पर्यवेक्षण गरेको द कार्टर...


शीर्षक: म्यान्मार द्वन्द्व: को हुन् 'बौद्धमार्गी बिन लादेन'?\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

५१ वर्षीय अशिन विराडु म्यान्मारकी नेत्री आङ साङ सू चीविरुद्ध अभिव्यक्ति दिएपछि अहिले समस्यामा परेका छन्

वर्षौँसम्म म्यान्मारले विश्वकै सबैभन्दा विवादित बौद्धभिक्षु अशिन विराडुलाई संरक्षण गर्‍यो जसले गर्दा उनलाई कटु भाषा बोल्न प्रोत्साहन मिल्यो।

तर नोबल शान्ति पुरस्कार पाएकी आङ साङ सू चीविरुद्ध कडा अभिव्यक्ति दिएपछि अदालतले उनले सीमा नाघेको निष्कर्ष निकाल्दै राजद्रोहको कानुनअन्तर्गत पक्राउ गर्न आदेश दिएको छ।

कटु भाषणका कारण चर्चित भएका यी भिक्षु को हुन्?

सुरुका वर्ष

विराडु सन् २००१ मा मुसलमानका कार्यक्रमहरू बहिष्कार गर्ने अभियानको नेतृत्व गरेर पहिलो पटक चर्चामा आएका थिए।

सन् २०१७ मा हिंसा भड्किएपछि हजारौँ रोहिंज्या मुसलमानहरू म्यान्मार छोडेर भागेका थिए

उनलाई सन् २००३ मा पक्राउ गरी २५ वर्षको जेलसजाय दिइएको थियो तर क्षमादान पाएर सन् २०१० मा उनी जेलबाट बाहिर निस्किए।

जेलमा बसे पनि अल्पसङ्ख्यक मुसलमानविरुद्ध उनको रिस कम भने कम भएन।

उनका भाषणमा राष्ट्रियताको सशक्त बोलीसहित बौद्ध दृष्टान्तहरू समेटिएका हुन्छन्।

उनी पत्रकारहरूसँगको अन्तर्वार्तामा शान्त र स्पष्ट सुनिन्छन्। तर सार्वजनिक भेलाा बोल्दा निकै भावुक र जोसिना बन्छन्।

प्राय: उनको भाषणमा मुसलमानविरुद्ध घृणाको भाव झल्काउने शब्दहरू सुनिन्छ।

उनले मुसलमान पुरुषले बौद्ध महिलालाई विवाह गर्न रोक लगाउने कानुन बनाउन अभियानसमेत चलाएका थिए।

"सर्प सानो छ भनेर तपाईँ बेवास्ता गर्न सक्नुहुन्न। मुसलमानहरू त्यस्तै हुन्," उनी भन्छन्।

प्रतिबन्ध

देशमा मुसलमानको जनसङ्ख्या बढिरहँदा त्यसले बौद्ध संस्कृति दबाउन लागेको भन्ने खालका सन्देश उनले सामाजिक सञ्जालमार्फत् फैलाउन सुरु गरे।

विराडुले मुस्लिमविरोधी सन्देशहरू फैलाउनका लागि सामाजिक सञ्जाललगायत पुस्तक र सीडीजस्ता परम्परागत माध्यम पनि प्रयोग गरे

अन्तत: फेसबुकले उनलाई सन् २०१८ को जेनुअरीमा देशका अल्पसङ्ख्यक रोहिन्ज्या मुसलमानलाई लक्षित गरी घृणायुक्त सन्देश लेखेको भन्दै कालोसूचीमा राख्यो।

विराडुले आफू कालोसूचीमा परेपछि वैकल्पिक माध्यमहरू खोज्ने बताए।

"जब फेसबुकले मलाई बन्द गरायो, म युट्युबको भर परेँ। युट्युब त्यति धेरै मानिससम्म नपुग्ने भएपछि म राष्ट्रवादी कामलाई निरन्तरता दिन ट्विटरको प्रयोग गर्छु," उनले भने।

उनले आफ्ना भिडिओहरू रुसी सामाजिक सञ्जाल र मिडिया साइट भीकेबाट पनि शेअर गर्छन्।

तर केवल फेसबुकले...


शीर्षक: म्यान्मार द्वन्द्व: रखाइन प्रान्तमा सेनाले फेरि 'युद्ध अपराध' गरेको एमनेस्टीको आरोप\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

हालै सार्वजनिक गरिएको एउटा प्रतिवेदनमा बौद्धमार्गी छापामार समूहमाथि भइरहेको कारबाहीका क्रममा सेनाले गैरन्यायिक हत्या गरेको तथा यातना दिएको र मनोमानी ढङ्गले मानिसहरूलाई पक्राउ गरेको उल्लेख छ।

सेनाले गरेको गतिविधिलाई एमनेस्टीले युद्ध अपराधको सङ्ज्ञा दिएको छ।

सेनाले भने उक्त आरोप अस्वीकार गरेको छ।

यस अघि सन् २०१७ मा म्यान्मारको सेनाले रोहिन्ज्या मुस्लिममाथि ठूलो दमन गरेको तथा मानवाधिकार उल्लङ्घन गरेको आरोप लगाएको थियो।

अल्पसङ्ख्यक जातीय समूह माथिको कारबाहीका कारण ७० हजारभन्दा बढीले म्यान्मार छोडेका थिए।

अराकन आर्मी रिबेल्स नामक समूहलाई परास्त गर्न सरकारले आदेश दिएपछि सेनाले यस वर्ष नयाँ कारबाही अघि बढाएको हो।

म्यान्मारको पश्चिमी प्रान्त रखाइनमा धेरै अल्पसङ्ख्यक जातीय समूहहरू बस्छन्। त्यसमध्ये बौद्धमार्गी रखाइन सबैभन्दा ठूलो समूह हो।

एमनेस्टीले बुधवार सार्वजनिक गरेको रिपोर्टका अनुसार 'अन्धाधुन्ध आक्रमण' मा सर्वसाधारणहरू मारिएका र घाइते भएका छन्।

हिंसा फैलिएको क्षेत्रका दर्जनौँ स्थानीय बासिन्दासँगको कुराकानी र त्यहाँको तस्बिर, भिडिओ र स्याटलाइट तस्बिरको अध्ययन गरेपछि एमनेस्टीले त्यस्तो आरोप लगाएको हो।

एमनेस्टीले तयार पारेको प्रतिवेदनमा सातवटा गैरकानुनी आक्रमणमा परेर १४ जना सर्वसाधारण मारिएको र २९ जना घाइते भएको बताइएको छ।

हिरासतमा रहेका छजना नि:शस्त्र व्यक्तिको गत महिना हत्या गरिएको अभियोग भने म्यान्मारको सेनाले स्वीकार गरेको छ।

सैन्य हतियार प्राप्त गर्न खोजेपछि उनीहरूको हत्या गरिएको सेनाले दाबी गरेको छ।

तर सेनाका एक प्रवक्ताले एमनेस्टीले लगाएको आरोप भने अस्वीकार गरेका छन्। एएफपी समाचारसंस्थासँग कुरा गर्दै उनले सेनाले कानुनको परिधिमा रहेर काम कारबाही अघि बढाएको र "नागरिकलाई असर पार्नबाट जोगिएको" बताएका छन्।

"यो कारबाही आतङ्कवादीहरूलाई निमिट्यान्न पार्न गरिएको हो। कुनै पनि किसिमको युद्ध अपराध नगर्न हामी सजग थियौँ," उनले भने।

एमनेस्टीले अराकान आर्मीमाथि पनि अपहरण गरेको त नागरिकलाई दु:ख दिएको गरेको आरोप लगाएको छ।

तर सो समूहका प्रवक्ताले आरोपको खण्डन गरेका छन्।

म्यान्मारमा सुरक्षानिकाय र विद्रोहीहरूबीच भइरहेको सङ्घर्षका कारण ३० हजारभन्दा बढी मानिस विस्थापित भएका छन्।


शीर्षक: म्यान्मार प्रदर्शन: बीबीसीका पत्रकार आङ् थुरा पक्राउ\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

राजधानी नेपिद्अमा एउटा अदालतबाहिर रहेर समाचार सङ्कलन गरिरहेका बेला उनलाई सादा पोशाकमा आएका पुरुषहरूले लिएर गएका हुन्।

बीबीसीद्वारा चिन्ता व्यक्त

उनलाई पक्राउ गरिएकोप्रति बीबीसीले गम्भीर चिन्ता व्यक्त गर्दै अधिकारीहरूलाई उनको खोजखबरमा सहयोग गर्न आग्रह गरेको छ।

देशका कैयन् भागमा भइरहेका पछिल्ला विरोध प्रदर्शनहरूका क्रममा कम्तीमा आठ जनाको ज्यान गएको बताइएको छ।

आङ् थुरासँगै स्थानीय समाचार निकाय मिजिमाका पत्रकार थान आङ्लाई पनि पक्राउ गरिएको बताइएको छ।

नम्बर नखुलेको भ्यानमा सवार मानिसहरूले स्थानीय समयअनुसार दिउँसो उनीहरूलाई खोज्दै आएका थिए। त्यसपछि आङ् थुरासँग बीबीसीले सम्पर्क गर्न सकेको छैन।

"बीबीसीले म्यान्मारस्थित आफ्ना सबै कर्मचारीको सुरक्षालाई गम्भीरताका साथ लिएको छ र आङ् थुरालाई खोज्न हरसम्भव प्रयास गरिरहेको छ," बीबीसीले एक वक्तव्यमा भनेको छ।

"हामी अधिकारीहरूलाई उनको खोजीमा सघाउन र उनी सकुशल रहेको पुष्टि गर्न आग्रह गर्छौँ।"

म्यान्मारमा फेब्रुअरीमा सेनाले कू गरेयता ४० जना पत्रकारहरू पक्राउ परिसकेका छन्।

१६ जना पत्रकार अझै हिरासतमा रहेका छन् भने सेनाले पाँचवटा सञ्चार कम्पनीको अनुमतिपत्र खारेज गरिदिएको छ।

यसबीच शुक्रवार सुरक्षा फौजको गोली लागी आङ्गबान शहरमा आठजनाको ज्यान गएको छ।

"सुरक्षा फौजले तगाराहरू हटाउन खोजेको थियो तर मानिसहरूले प्रतिवाद गरेपछि उनीहरूले गोली चलाए," एकजना प्रत्यक्षदर्शीले रोयटर्स समाचार संस्थालाई बताएका छन्।

म्यान्मारमा 'स्वतन्त्रताका लागि' आन्दोलन चर्किँदै


शीर्षक: म्यान्मार रत्न खानीः कचिन प्रान्तमा पहिरोले पुरेर ज्यान गुमाउने मानिसको सङ्ख्या १६० नाघ्यो\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

कचिन प्रान्तमा हराइरहेका व्यक्तिहरूको खोजी कार्य जारी छ।

ठूलो वर्षापछि माटो बग्दा उक्त खानीमा बहुमूल्य रत्न 'जेड' खोज्न गएका मानिसहरूलाई पुरेको आपत्कालीन उद्धार गर्ने निकायले बताएको छ।

ठूलो वर्षापछि उक्त स्थानमा पहिरो गएको थियो।

म्यान्मार जेडको प्रमुख स्रोत हो। तर त्यहाँका खानीहरूमा बारम्बार दुर्घटनाहरू हुने गरेका छन्।

म्यान्मारको फायर सर्भिस डिपार्टमेन्टका अनुसार बिहीवार साँझसम्ममा १६२ वटा शव फेला परेको थिए।

घाइते भएका ५४ जनालाई अस्पताल लगिएको छ। पहिरोमा परेर हराइरहेका व्यक्तिको सङ्ख्या खुलाइएको छैन।

खानीमा जेड खोज्न गएका मानिसहरूलाई माटो र हिलोले पुरेको अधिकारीहरूले बताएका छन्।

'सुनामीजस्तै'

घटनाको एउटा भिडिओमा ठूलो पहिरो एउटा ताल वा पानी भरिएको खाल्डोतिर ओइरिएको देखिन्छ।

खानीमा काम गर्ने एक ३८ वर्षीय पुरुषले समाचारसंस्था रोएटर्सलाई आफूले घटनास्थलमा देखेको कुरा बताएका छन्। उनका अनुसार माटोको थुप्रो बग्न थालेपछि मानिसहरू चिच्याउँदै भाग्न थालेका थिए।

"एक मिनेटभित्रै [डाँडाको ] फेदमा भएका मानिसहरू हराए।... माटोमा गुहार मागिरहेका मानिसहरू थिए तर कसैले पनि सहयोग गर्न सकेन," उनले भने।

कचिन प्रान्तका सामाजिक मामिलामन्त्री डासी ला सेङले बीबीसी बर्मिजलाई भने, "अकस्मात् वर्षाको भेलसँगै ठूलो मात्रामा माटो खाल्डोतिर खनियो। त्यो सुनामीजस्तै थियो।"

म्यान्मारले प्रत्येक वर्ष ३० अर्ब डलरभन्दा बढी रकमको जेड कारोबार गर्छ। तर त्यहाँका खानीहरूमा बारम्बार दुर्घटनाहरू हुने गरेका छन्।

म्यान्मारका खानीमा गत वर्ष भएका दुर्घटनाहरूमा १०० जनाभन्दा बढीको मृत्यु भएको थियो।

जेड खानीको फोहोरमा बहमूल्य रत्न भेटिने आशा


शीर्षक: म्यान्मार सैनिक कू: सुरक्षा फौजद्वारा 'बिना चेतावनी गोली प्रहार', '३८ जनाको मृत्यु'\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

म्यान्मारका लागि राष्ट्रसङ्घीय दूत क्रिस्टिन श्नारन बूर्गनरले निकै भयावह दृश्य समेटिएका भिडिओ फूटेजहरू बाहिर आइरहेको बताइन्।

बुधवारको घटनापछि ब्रिटेनले शुक्रवार राष्ट्रसङ्घीय सुरक्षा परिषद्को बैठकको माग गरेको छ भने अमेरिकाले म्यानमारको सेनाविरुद्ध थप कदम चाल्ने बताएको छ।

सुरक्षा फौजले विभिन्न सहरहरूमा ठूलो सङ्ख्यामा भेला भएका प्रदर्शनकारीहरूमाथि गोली चलाएको बताइएको छ।

गत माघ १९ गते सेनाले सत्ता हातमा लिएपछि म्यान्मारभरी सामूहिक प्रदर्शन र नागरिक अवज्ञा भइरहेका छन्।

मारिनेमा किशोरहरू पनि

म्यान्मारका छिमेकीहरूले संयम अपनाउन आग्रह गरेको एक दिनपछि त्यस्तो घटना भएको छ।

राष्ट्रसङ्घीय दूत बूर्गनरले सेनाले शासन सम्हालेयता कम्तीमा ५० जना मारिएको र कैयौँ घाइते तुल्याइएको बताइन्।

उनका अनुसार एउटा भिडिओ क्लिपमा प्रहरीले निसशस्त्र स्वास्थ्य स्वयमसेवकको टोलीलाई पिटिरहेको देखिन्छ।

त्यस्तै अर्कोमा सडकमा प्रदर्शनकारीमाथि गोली चलाइएको र सम्भवत: मारिएको देखिन्छ।

"म केही हतियारविज्ञहरूलाई आग्रह गर्छु र उनीहरूले पुष्टि गर्नसक्छन्, स्पष्ट छैन तर प्रहरीको हतियार नौ एमएमको सबमेशिनगन जस्तो देखिन्छ," उनले भनिन्।

सेभ द चिल्ड्रेनका अनुसार बुधवार मारिनेमा १४ र १७ वर्षका किशोर छन्। एकजना १९ वर्षीया युवती पनि मारिएको बताइएको छ।

थोरै साथीसँग हिड्ने

कूपछि नेत्री आङ सान सू ची सहित निर्वाचित सरकारका नेताहरूलाई हटाएर बन्दी बनाइएको छ। प्रदर्शनकारीहरूले उनीहरूको रिहाइ र सैनिक शासनको अन्त्यको माग गरिरहेका छन्।

सेनाले नोभेम्बर महिनामा भएको चुनावमा धाँधली भएको भन्दै शक्ति हातमा लिएको छ। उक्त चुनावमा सू चीको दल न्याश्नल डेमोक्र्याटिक पार्टीले ठूलो जित हासिल गरेको थियो।

सेनाले चुनावमा भएको भनिएको धाँधलीको प्रमाण भने दिएको छैन। उसले निर्वाचन आयोगमा हेरफेर गरेको छ र यही वर्ष ताजा चुनाव गराउने वाचा गरेको छ।

अन्तर्राष्ट्रिय रूपमा बढ्दो निन्दाकाबीच सेनाले सडक प्रदर्शनविरुद्धको कदम बढाएको छ र बुधवार थुप्रै ठाउँहरूमा हिंसात्मक झडपहरू भएका छन्।

सेनाले बाह्य प्रतिबन्धहरूको सामना गर्न तयार रहेको बताएको छ। राष्ट्रसङ्घीय दूत बूर्गनरले सैनिक जर्नेलहरूविरुद्ध कडा कदम उठाउन राष्ट्रसङ्घलाई आग्रह गरिन्।

उनले म्यान्मार सेनाका उपप्रमुखसँगको कुराकानीमा दण्डनीय कदम उठाउने चेतावनी दिएकी थिइन्।

न्यूयोर्कमा संवाददाताहरूसँग उनले भनिन्, "हामी थौरै...


शीर्षक: म्यान्मार सैन्य कू: 'प्रजातन्त्रकी प्रतिमूर्ति' आङ सान सू चीको प्रतिष्ठा कसरी ओरालो लाग्यो\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

नवनिर्वाचित संसद्को पहिलो सत्र सुरु हुनुभन्दा केही घण्टाअघि म्यान्मारको सेनाले आङ सान सू चीलगायत अन्य वरिष्ठ नेताहरूलाई गिरफ्तार गरेको छ

विवादित चुनावलाई लिएर सू चीको सरकार र सेनाबीच तनाव बढिरहेका बेला म्यान्मारमा सैन्य कू भएको हो।

गत वर्ष नोभेम्बरमा भएको निर्वाचनमा सू चीको न्याश्नल लीग फर डेमोक्रेसी (एनएलडी) ले सरकार गठनका लागि पर्याप्त सीट जितेको थियो।

सोमवार नवनिर्वाचित संसद्को पहिलो सत्र बस्नुअघि सेनाले "निर्वाचनमा धाँधली" भएको भन्दै सत्ता सेनाप्रमुखलाई सुम्पन लागेको बताएको थियो।

सेनाको टीभीले सत्ता सेनाको हातमा गएको र एक वर्षका लागि देशमा सङ्कटकाल लगाइएको घोषणा गरेको थियो।

आङ सान सू चीले आफ्ना समर्थकहरूलाई "यसलाई अस्वीकार गर्न" र "कूविरुद्ध प्रदर्शन" गर्न भनेकी छन्।

बर्मा पनि भनिने म्यान्मारमा सन् २०११ मा प्रजातान्त्रिक सुधार हुनुअघि सेनाले शासन चलाएको थियो।

सन् २०१५ मा दशकौँपछि खुला प्रतिस्पर्धाको पहिलो चुनाव भएपछि त्यसमा आङ सान सू चीले उल्लेख्य मतसहित चुनाव जितिन् र सत्तामा पुगिन्। सेनाका जेनरलहरूको कठोरतालाई चुनौती दिन उनले आफ्नो स्वतन्त्रता त्यागेको भन्दै उनलाई प्रजातन्त्रकी प्रतीकको रूपमा हेरिन्थ्यो।

बौद्ध धर्मावलम्बीको बाहुल्य भएको देशमा उनी व्यापक रूपमा लोकप्रिय छिन्।

तर रोहिन्ज्या सङ्कटका बेला उनको प्रतिक्रियालाई लिएर अन्तर्राष्ट्रिय रूपमा उनको छवि गुम्यो।

सत्ताको बाटो

आङ सान सू चीले सन् १९८९ देखि सन् २०१० सम्म झन्डै १५ वर्ष नजरबन्दमा बिताइन्।

सन् १९९१ मा उनलाई घरमै नजरबन्दमा रहेका बेला नोबेल शान्ति पुरस्कारले सम्मानित गरियो। उनलाई "शक्तिहीनहरूको शक्तिको अद्भुत उदाहरण" मानिन्थ्यो।

प्रजातान्त्रिक सुधारहरू भएपछि ओबामा प्रशासनले म्यान्मारमाथिका प्रतिबन्धहरू हटाएको थियो

त्यतिबेलाको सैन्य शासनका बेला थिचोमिचोको सामना गर्दै प्रजातन्त्र ल्याउनका लागि उनले गरेको व्यक्तिगत सङ्घर्षले उनलाई अन्तर्राष्ट्रिय रूपमा शान्तिपूर्ण प्रतिरोधको प्रतीक बनायो।

सन् २०१५ मा भएको चुनावमा उनले नेतृत्व गरेको एनएलडी पार्टीले बहुमत ल्याएको थियो। उक्त चुनाव २५ वर्षमा भएको पहिलो खुल्ला प्रतिस्पर्धात्मक चुनाव थियो।

उनका सन्तान विदेशी नागरिक भएकाले म्यान्मारको संविधानअनुसार उनी राष्ट्रपति बन्न पाउँदिनन्। तर ७५ वर्षीया सू ची पदमा नरहे पनि सत्ता उनैबाट निर्देशित भएको मानिन्थ्यो।

आधिकारिक रूपमा भने उनी स्टेट...


शीर्षक: म्यान्मार सैन्य कू: देशमा एक वर्षको लागि सङ्कटकाल घोषणा\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

चुनावमा मतदान गर्दै नेत्री सू ची

नेत्री आङ सान सू ची लगायतका नेताहरूलाई पक्राउ गरको केही घण्टापछि सेनाले उक्त जानकारी दिएको हो।

नागरिक सरकार र सेनाबीच हालैको चुनावलाई लिएर उत्पन्न विवादकाबीच सैनिक कूको खबर आएको छ।

सेनाको टेलिभिजनले एक वर्षको निम्ति सङ्कटकाल घोषणा गरिएको जनाएको छ।

सडकमा सेना

शासन सत्ता हातमा लिएका सेना प्रमुख मिन ओङ ह्लाइङ यसअघि सन् २०१७ को डिसेम्बरमा नेपाल भ्रमणमा आएका थिए

सन् २०११ मा प्रजातान्त्रिक सुधारअघिसम्म बर्मा भनेर परिचित म्यान्मारमा सेनाले शासन गर्दै आएको थियो।

गत नोभेम्बर महिनामा भएको चुनावमा सू चीको पार्टी न्याश्नल लीग फर डेमोक्रेसी (एनएलडी) ले सरकार गठन गर्ने बहुमत प्राप्त गरेको थियो।

सेनाले उक्त चुनावमा धाँधली भएको आरोप लगाउँदै आएको छ।

नयाँ निर्वाचित तल्लो सदनको पहिलो बैठक पहिलो पटक सोमवार (आज) बस्ने योजना थियो।

तर सेनाले उक्त बैठक अहिलेलाई स्थगित गर्न माग गर्दै आएको थियो।

बीबीसीका दक्षिण पूर्व एशिया संवाददाता जोनाथन हेडले राजधानी र मुख्य सहर यान्गुनका गल्लीहरूमा सेनाहरूको उपस्थिति देखिएको बताएका छन्।


शीर्षक: म्यान्मार सैन्य कू: नेत्री आङ सान सू ची र उनलाई थुन्ने सेनाप्रमुखबारे नेपाली नेताको अनुभव\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

दुवै जनाले केही वर्षअघि नेपालको भ्रमण गरेका थिए र नेपाली नेता तथा अधिकारीहरूसँग भेटवार्ता पनि गरेका थिए।

छ वर्षअघि सू चीले वीपी चिन्तन प्रतिष्ठानको कार्यक्रममा सहभागी हुन काठमाण्डू आउँदा दशकौँअघि नेपाल आएको सम्झना सुनाएकी थिइन्।

सू ची नेपाल आउँदा नेपालका प्रधानमन्त्री सुशील कोइराला थिए। जानकारहरूका अनुसार उनले नै म्यान्मार गएका बेला सू चीलाई नेपाल भ्रमणको निम्तो दिएका थिए।

त्यस बेला प्रधानमन्त्री कोइराला र सू चीबीचको भेटवार्तामा नेता शशाङ्क कोइराला पनि सहभागी थिए।

दशकौँपछि नेपालमा सू ची

नेता शशाङ्क कोइरालाका अनुसार भेटमा निकै भावनात्मक कुराकानी भएको थियो। बीपी कोइराला हुँदाका पुरानादेखि भविष्यका कुराहरू भएका थिए।

प्रधानमन्त्रीले म्यान्मारलाई माथि उठाउन तपाईँमा जिम्मेवारी आउँछ भन्दा म आफ्नो देशलाई सही दिशा दिन सक्दो प्रयास गर्छु भनेर सू चीले जबाफ दिएको उनले सुनाए।

सू चीकी आमा सन् १९६० मा नेपाल समेत हेर्नेगरी दिल्लीमा राजदूत थिइन्। उनले त्यही बेला आमासँग नेपाल आएको सुनाएकी थिइन्।

कोइराला भन्छन्, "उस बेलाको काठमाण्डूको हरियाली सहरी विकासले मासिएको भन्दै दुःखी पनि सुनिनुभएको थियो।"

शशाङ्क कोइरालाका भनाइमा उनका बुवा बीपी कोइराला र सू चीका बुवा दुवै समाजवादी नेताको नाताले दुवैबीच घनिष्ठ सम्बन्ध थियो।

जनता-प्रजातन्त्रप्रति प्रगाढ आस्था

"बीपीले क्रान्ति गर्छु भनेर उहाँसँग हतियार सहयोग मागेको मलाई सम्झना छ, उहाँहरूको सम्बन्ध त्यति घनिष्ठ थियो," कोइराला भन्छन्।

उनले हतियार प्राप्त गरे वा नगरेको आफूलाई जानकारी नभएको बताए। तर नेपाली कांग्रेसकै कतिपय नेताहरूले विगतमा म्यान्मारबाट कांग्रेसले हतियार पाएको उल्लेख गरेका थिए।

आफ्नो देशमा लामो सैनिक शासन बेहोरेकी सू चीले काठमाण्डू आएका बेला नेपाली सेनाको भूमिकाको प्रशंसा गरेको विवरणहरू त्यतिबेला आएका थिए।

उनलाई गिरफ्तार गरेर फेरि सेनाले 'कू' गर्नुलाई कांग्रेस महामन्त्री कोइरालाले 'दुर्घटना' को सङ्ज्ञा दिए र त्यसले आफूहरूलाई स्तब्ध पारेको सुनाए।

सुशील कोइरालासँग सू चीले राखेको धारण स्मरण गर्दै उनी भन्छन्, "मलाई स्पष्ट सम्झना छ, उहाँले राष्ट्रको सम्पत्ति भनेको जनता हो भन्नु भएको थियो, प्रजातन्त्रमा उहाँको एकदमै विश्वास छ।"

सेना प्रमुखको नेपाल भ्रमण

सत्ता हत्याएका म्यान्मारका सेना प्रमुख मिन ओङ ह्लाइङ तीन वर्षअघि नेपाल भ्रमणमा आएका थिए।

नेपालले रोहिन्ज्या...


शीर्षक: म्यान्मार सैन्य कूः नेपाली मूलका प्रदर्शनकारी भन्छन्, 'देश नै ठूलो जेलजस्तो'\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

सैनिक सरकारले जारी गरेको निषेधाज्ञाको अवहेलना गरी हजारौँ नागरिकहरूले दिनहुँ प्रदर्शन गरिरहेका छन्।

म्यान्मारमा रहेका नेपाली पत्रकारसँग प्रदर्शनमा सहभागी एक नेपालीभाषी बर्मेली लक्ष्मण न्यौपानेसँग गरिएको कुराकानीमा आधारित एक भिडिओ सामग्री।

अनि यो पनि


शीर्षक: म्यान्मारमा रोहिंज्याको मानव अधिकार हननबारे राष्ट्रसङ्घमा नेपाल अस्पष्ट\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

राष्ट्रसङ्घ महासभाका प्रस्ताव कानुनी रूपमा बाध्यकारी नहुने भए पनि त्यसले विश्वको धारणाको प्रतिनिधित्व गर्ने ठानिन्छ।

सरकारी अधिकारीहरू भने त्यसलाई कुनै राष्ट्र विशेष जोडिने विषयमा पक्षधरता नलिने नेपालले मानिआएको एउटा नीतिकै निरन्तरता बताउँछन्।

राष्ट्रसङ्घका लागि पूर्व नेपाली राजदूत मधुरमण आचार्य भने हाल मानव अधिकार परिषद्को सदस्य रहँदा समेत त्यसरी मौन बस्नुले नेपालमाथि नैतिक प्रश्न सिर्जना गरेको ठान्छन्।

उनी भन्छन्: "यो विषय कुनै देशहरू जोडिएको भनेर हेर्नु भन्दा पनि मानव अधिकार मुद्दाको दृष्टिले हेर्नुपर्ने बिषय थियो। यो बाङ्लादेशको पक्ष वा म्यानमारको विपक्ष नभई मानव अधिकार पक्षधरताको विषय हो।"

राष्ट्रसङ्घका एक सय ९३ सदस्यमध्ये एक सय ३४ देशले प्रस्तावको पक्षमा मतदान गरेका थिए। नौ देशले विपक्षमा मतदान गरे भने नेपाल सहित २८ देशहरू मतदानका बेला तटस्थ रहे।

नेपाललाई कस्तो असर

राष्ट्रसङ्घ सहितका अन्तर्राष्ट्रिय मञ्चमा कुनै देशको नाम तोकेर वा आलोचना गर्दै नउत्रने भन्ने नेपालको नीति रहेको परराष्ट्र मन्त्रालयका अधिकारीहरू बताउँछन्।

त्यसैले नेपालले अन्तर्राष्ट्रिय मामिलामा गुणदोष केलाउनु भन्दा तटस्थ रहने गरेका उदहारण धेरै पाइन्छन्।

"तर हामी शरणार्थी सम्बन्धी महासन्धीको पक्षधर राष्ट्र नभए पनि त्यसको समस्या खेपेका देश हौँ," कूटनीति मामिलाविज्ञ दिनेश भट्टराई भन्छन्।

"मानव अधिकार परिषद्‍मा अर्कोपटक पनि जाने खोजेको नेपालका लागि यस विषयमा स्पष्ट हुन नसक्नुको मार फेरि मत माग्ने क्रममा खेप्नुपर्ने हुनसक्छ।"

तीन सयभन्दा बढि रोहिंज्याहरू काठमाण्डूमा शरण लिइरहेका छन्।

त्यसैले कूटनीतिज्ञ एवं जानकारहरूले नेपालले आफ्नो नीतिलाई नयाँ परिवेशमा पुनरवलोकन गर्दै नयाँ आधारहरू बनाउन आवश्यक रहेको बताउँछन्।

"मानव अधिकारका विषयमा कमजोर छवि भएका म्यानमार, कम्बोडिया, भियतनामजस्ता देशसँग हिमचिम बढाउने र अन्तर्राष्ट्रिय छवि सुधार्न खोज्ने काम एकसाथ सम्भव छैन," पूर्व परराष्ट्रसचिव समेत रहेका मधुरमण आचार्य भन्छन्।

"१३४ राष्ट्रले मानव अधिकार हनन भएको भनेर स्वीकार्दा र अन्तर्राष्ट्रिय रूपमा घटनाक्रमले छर्लङ्ग देखाउँदा पनि नबोल्ने हो भने हामी केका लागि मानव अधिकार परिषद्‍मा जानुपर्‍यो त!"

बचाउ

परराष्ट्र मन्त्रालयका एक अधिकारी कुनै मुलुक लक्षित प्रस्तावहरूमा नेपाल तटस्थ रहने परम्परा नै म्यानमारमाथिको प्रस्तावमा अवलम्बन गरिएको...


शीर्षक: म्युलर प्रतिवेदनः ट्रम्पले 'विशेष अनुसन्धानकर्तालाई हटाउने प्रयास गरेका थिए'\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

अनुसन्धानले आफ्नो कार्यकालको अन्त्य गराउन सक्ने ट्रम्पको विश्वास रहेको पनि प्रतिवेदनले खुलासा गरेको छ।

ट्रम्पको चुनावी अभियान र रुसबीच साठगाँठ भएको भन्नेबारे कुनै प्रमाण नभेटिएको म्युलरले बताएका छन्, तर न्याय प्रक्रियामा अवरोध पुर्‍याउने काम गरिएको थियो वा थिएन भन्ने खुला प्रश्न प्रतिवेदनले छाडिदिएको छ।

म्युलरले भनेका छन्, उनको प्रतिवेदनले राष्ट्रपतिले न अपराध गरेको फेला पारेको छ न उनलाई सफाइ नै दिएको छ।

प्रमाण

अमेरिकी महान्यायाधिवक्ताले सन् २०१६ को राष्ट्रपतीय निर्वाचनमा रुसी साठगाँठ भएको भन्नेबारे विशेष अनुसन्धानकर्ता म्युलरले त्यसमा कुनै अमेरिकी वा ट्रम्प अभियानका कोहीले पनि षड्यन्त्र गरेको वा मिलेमतो गरेको कुनै प्रमाण फेला नपारेको बताएका छन्।

म्युलर प्रतिवेदन सार्वजनिक गर्नुअघि महान्यायाधिवक्ता विलियम बारले एउटा पत्रकार सम्मेलन गरेका थिए।

सीडीमा राखेर म्युलरको प्रतिवेदन अमेरिकी कंग्रेसमा बुझाइएको थियो

उनले भने, "विशेष अनुसन्धानकर्ताले रुसी साठगाँठमा ट्रम्पको चुनावी अभियानमा जोडिएका कसैसँग मिलेर अमेरिकी कानुन तोड्ने कुनै षड्यन्त्र भएको प्रमाण फेला पारेनन्।"

बारले उक्त चुनावमा डेमोक्र्याटिक पार्टीकी उम्मेदवार हिलरी क्लिन्टनका इमेल विकिलिक्स वेबसाइटमा प्रकाशन गर्नुमा ट्रम्प अभियानका कसैको पनि गैरकानुनी भूमिका भएको प्रमाण नभएको बताए।

ट्रम्पको आरोपबारे बारले के भने?

ट्रम्पले राष्ट्रपति पदमा भएको आफ्नो जितलाई अवमूल्यन गर्न विपक्षीले षड्यन्त्र गरेको र त्यसै क्रममा यो अनुसन्धान थालिएको बताए पनि मामिला त्यस्तो नभएको बारले बताए।

पत्रकार सम्मेलनमा बोल्दै विलियम बारले ट्रम्पको चुनावी अभियान र रुसबीच कुनै साठगाँठ भएको नपाइएकोमा जोड दिए।

ट्रम्पकी प्रतिस्पर्धी हिलरी क्लिन्टन र विकिलिक्स वेबसाइटले सार्वजनिक गरेका गोप्य इमेलमा समेत त्यसको कुनै प्रमाण नपाइएको उनको भनाइ छ।

उनले प्रतिवेदन सार्वजनिक गर्ने निर्णय आफ्नै भएको बताए।

प्रतिवेदन अनुसार ट्रम्पले पनि अनुसन्धानको क्रममा बयान दिने क्रममा पनि आफू कुनै गोप्य भेटघाटहरूमा संलग्न भएको आफूलाई स्मरण नभएको बताएका छन्।

डेमोक्र्याटहरूले कसरी प्रतिक्रिया जनाइरहेका छन्?

डेमोक्र्याटहरूले म्युलर प्रतिवेदनले औँल्याएका तथ्यहरू राष्ट्रपति ट्रम्पको बेहोराबारे गम्भीर आरोप भएको बताएका छन्।

हाउस अफ रेप्रेजेन्टेटिभ्सको गुप्तचर समितिका प्रमुख एडम स्किफले राष्ट्रपति...


शीर्षक: म्युलर प्रतिवेदनः महान्यायाधिवक्ताविरुद्ध अवहेलना लगाउने पक्षमा संसदीय समितिमा मतदान\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

गत राष्ट्रपतीय निर्वाचनमा रुसी हस्तक्षेपको विषयमा गरिएको अनुसन्धानको प्रतिवेदन उपलब्ध गराउन नमानेपछि कंग्रेसको न्यायिक समितिले महान्यायाधिवक्ता विलियम बारविरुद्ध दुर्लभ मानिने कदम उठाएको हो।

उक्त समितिमा रहेका २४ जना विपक्षी डेमोक्र्याट सांसदको मत प्रस्तावको पक्षमा परेको थियो। सत्तारूढ रिपब्लिकन पार्टीका १६ जना सांसद त्यसको विपक्षमा उभिएका थिए।

महान्यायाधिवक्ताले उक्त प्रतिवेदनको सम्पादन नगरिएको पूर्ण पाठ दिन अस्वीकार गरेपछि समितिले बिरलै लिने कदम उठाएको हो।

संवैधानिक सङ्कट

राष्ट्रपति डोनल्ड ट्रम्पले यसअघि कार्यकारी अधिकार प्रयोग गरेर प्रतिवेदनको पूर्ण पाठ प्रकाशनमा रोक लगाएका थिए।

ह्वाइट हाउस र कंग्रेसले एकअर्कामाथि शक्तिको दुरुपयोग गरेको आरोप लगाएका छन्।

अब अवहेलनाको प्रस्ताव तल्लो सदन हाउस अफ रिप्रिजेन्टेटिभको पूर्ण बैठकमा पठाइनेछ।

समितिका अध्यक्ष डेमोक्र्याटिक पार्टीका जेर्रोल्ड नाड्लरले अब देश संवैधानिक सङ्कटमा परेको बताए।

तल्लो सदनमा विपक्षी दलको बहुमत छ।

आत्मामाथि आक्रमण

आंशिक रूपमा प्रकाशित प्रतिवेदनमा सन् २०१६ को राष्ट्रपतीय निर्वाचन प्रभावित तुल्याउन ट्रम्पको निर्वाचन अभियान र रुसबीच आपराधिक षड्यन्त्र रहेको कुनै प्रमाण फेला परेको उल्लेख छैन।

तर रोबर्ट म्युलरले प्रतिवेदनमा राष्ट्रपतिले अनुसन्धानमा अवोरोध खडा गर्न गरेका सम्भावित प्रयासका दशवटा उदाहरणहरू प्रस्तुत गरेका छन्।

त्यसको पूर्ण विवरण आफूहरूले हेर्न चाहेको डेमोक्र्याटहरूको भनाइ छ।

न्यायिक समितिका अध्यक्ष नाड्लरले मतदान गम्भीर र महत्त्वपूर्ण कदम भएको बताएका छन्।

उनले भने, "संसद्लाई प्रतिवेदन उपलब्ध नगराउने ट्रम्प प्रशासनको कदम हाम्रो प्रजातन्त्रको आत्मामाथिको एउटा आक्रमण हो।"

बयान देलान्?

तर ह्वाइट हाउसले विपक्षीमाथि शक्तिको घृणित दुरुपयोग गरेको आरोप लगाएको छ।

महान्यायाधिवक्ता बुधवार मन्त्रिपरिषद्को बैठकमा प्रवेश गर्दा उठेर उनको स्वागत गरिएको थियो।

न्यायिक समितिले प्रतिवेदन तयार गरेका रोबर्ट म्युलरलाई बयानको निम्ति आमन्त्रण गरिसकेको छ। तर समय तोकेको छैन।

उनी अझै पनि न्याय विभागका कर्मचारी छन्। त्यसकारण उनलाई महान्यायाधिवक्ताले रोक्न सक्छन्।

यसअघि महान्यायाधिवक्ताले म्युलर बयानको निम्ति गएमा आफूलाई आपत्ति नहुने बताएका थिए।

तर ट्रम्पले म्युलर सांसद्हरूसमक्ष उपस्थित हुनु नहुने बताएका छन्।