शीर्षक: कोरोनाभाइरस: केही दिनमै सङ्क्रमितको सङ्ख्या १० लाख पुग्ने डब्लूएचओको चेतावनी\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

जोखिममा रहेका समुदायलाई खाद्यान्न र अन्य आधारभूत सेवा उपलब्ध गराइनुपर्ने डब्लूएचओले जनाएको छ

डब्लूएचओले सावधानीका उपाय बारेको आफ्नो सुझाव परिमार्जन गर्दै अनुहार ढाक्ने मास्कहरूको प्रयोगलाई प्रोत्साहन गर्ने विषयमा छलफल गर्न लागेको पनि जनाएको छ।

जोन्स हप्किन्स विश्वविद्यलायको तथ्याङ्क अनुसार पुष्टि भएका कोरोनाभाइरस सङ्क्रमणको संख्या ९ लाख ३७ हजार १७० रहेको छ भने ४७ हजार २ सयभन्दा बढीले ज्यान गुमाएका छन्।

कोरोनाभाइरसको सम्भावित जोखिमलाई ध्यान दिँदै विश्वभरि कुल जनसङ्ख्याको आधा मानिस कुनै किसिमको नियमनको अवस्थामा रहेको बताइएको छ।

चिन्ता

विश्व स्वास्थ्य सङ्गठन डब्लूएचओका प्रमुखले कोरोनाभाइरसका कारण ज्यान गुमाउनेहरू निकै उच्च गतिमा बढेर गत साता दोबरभन्दा बढी पुगेको भन्दै चिन्ता व्यक्त गरेका हुन्।

टेड्रस एड्हानोम गेहब्रेयससले भने, "आउँदा केही दिनमा सङ्क्रमण पुष्टि हुनेको सङ्ख्या विश्वमा दश लाख र मृत्यु हुनेको ५० हजार पुग्नेछ। यो विश्वको सबैजसो देश वा क्षेत्रमा पुगेको छ।"

यसअघि डब्लूएचओले बिरामी र स्वास्थ्यकर्मीले मात्रै मास्कको प्रयोग गर्नुपर्ने सुझाव दिँदै आएको थियो

यसैबीच डब्लुएचओ, विश्व ब्याङ्क र अन्तर्राष्ट्रिय मुद्रा कोषले विकासोन्मुख देशमा अर्थतन्त्र तहसनहस नहोस् भन्दै त्यहाँ ऋण सहायताको लागि आग्रह गरेका छन्।

डब्लुएचओ प्रमुखले सरकारहरूले जोखिममा रहेका समुदायलाई खाद्यान्न र अन्य आधारभूत सेवा उपलब्ध गराउनुपर्ने बताएका छन्।

अमेरिकामा स्वास्थ्य सामग्रीको अभाव

अमेरिकामा कोरोनाभाइरस महामारीसँग जुझ्नका लागि संघीय सरकारसँग मौजुद रहेका सुरक्षा र स्वास्थ्य सामग्रीहरू सकिन लागेको, द वासिङ्टन पोष्ट पत्रिकाले जनाएको छ।

होमल्याण्ड सेक्युरिटी मन्त्रालयका अधिकारीहरूलाई उद्धृत गर्दै पत्रिकाले बढ्दो मागका बीच-- संघीय सरकार एवं राज्यहरूबीच सुरक्षित रहने सामग्रीमा प्रतिस्पर्धा हुने अवस्था आएको जनाइएको छ र त्यसले नाफाखोरहरू मौलाएको बताइएको छ।

ट्रम्प प्रशासनले भने पर्याप्त सामग्रीहरू पाउन सक्ने अवस्थामा रहेको र त्यसका लागि १६ अर्ब डलर रकम छुट्याइएको दाबी गरेको छ।

पछिल्लो २४ घण्टामा अमेरिकामा झण्डै ९ सय जनाले कोभिड-१९ को कारण ज्यान गुमाएको एउटा तथ्याङ्कमा जनाइएको छ र त्यो हालसम्मकै एकदिनमा भएको सर्वाधिक मृत्युको संख्या हो।

कनेटिकटमा एकजना ६ हप्ताका नवजात शिशुको ज्यान गएको छ जसलाई कोभिड १९ का कारण अमेरिकामा...


शीर्षक: कोरोनाभाइरस: कोभिड-१९ का कारण मृत्यु हुने मानिसको सङ्ख्या ३,००० नाघ्यो, ६० देशमा सङ्क्रमण\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

कोभिड-१९ का मृत्यु हुनेमध्ये ९० प्रतिशतभन्दा बढी मानिस चीनको हुवे प्रान्तका हुन्। उक्त भाइरस गत डिसेम्बर महिना त्यहाँबाट फैलिएन थालेको थियो।

चीनबाहेक अन्य १० देशमा पनि मानिसहरूको मृत्यु भएको छ।

इरानमा अहिलेसम्म ५० जनाको मृत्यु भएको पुष्टि भएको छ। इटलीमा पनि ३० जनाभन्दा बढी मानिसको ज्यान गइसकेको छ।

विश्वभरि झन्डै ९०,००० जनामा सङ्क्रमण भएको पुष्टि भएको छ।

अहिले चीनबाहिर उक्त भाइरस तीव्र गतिमा फैलिरहेको छ।

कोरोनाभाइरस रोक्ने पाँच देशको प्रयास

तर सङ्क्रमण भएका अधिकांश मानिसमा सामान्य लक्षण देखिएको विश्व स्वास्थ्य सङ्गठनले आइतवार बताएको छ।

कोरोनाभाइरस सङ्क्रमण भएका दुईदेखि पाँच प्रतिशत बिरामीको मृत्यु हुन सक्ने उसले जनाएको छ।

मौसमी रुघाखोकीको औसत मृत्युदर ०.१ प्रतिशत हुन्छ र भाइरस अतिसङ्क्रामक हुन्छ। त्यसबाट प्रतिवर्ष चार लाख मानिसको मृत्यु हुने गरेको तथ्याङ्कले देखाउँछ।

सार्स र मेर्सजस्ता कोरोनाभाइरस परिवारका अन्य विषाणुका कारण हुने मृत्युको दर कोभिड-१९ भन्दा धेरै छ।

के छ विश्वको स्थिति?

अहिले चीनमा सङ्क्रमणको दर घटेको भए पनि अन्यत्र ह्वात्तै बढेको छ।

इटलीमा ४८ घण्टामा सङ्क्रमित मानिसको दर दोबर भएको त्यहाँको स्वास्थ्यसम्बन्धी निकायले आइतवार बताएको छ।

त्यहाँ कम्तीमा ३४ जनाको मृत्यु तथा झन्डै १७०० जनामा सङ्क्रमण भएको पुष्टि भएको छ।

यूकेमा ३६ जनामा सङ्क्रमण भएको पुष्टि भएपछि प्रधानमन्त्री बोरिस जोनसनले सोमवार आपत्कालीन बैठक बोलाएका छन्।

सङ्क्रमित व्यक्तिमध्ये एक जना स्वास्थ्यकर्मी भएको जानकारी एनएचएसले दिएको छ।

चीनबाहिर सर्वाधिक सङ्क्रमण देखिएको दक्षिण कोरियामा थप ४७६ जना सङ्क्रमित भेटिएका छन्।

त्यहाँ ४,२१२ मा सङ्क्रमण भएको सरकारी तथ्याङ्क छ। तीमध्ये ३,०८१ जना डेगु सहरका बासिन्दा हुन्।

डेगुमा सङ्क्रमण भएका ७३ प्रतिशत मानिहरू एउटा गिर्जाघरसँग सम्बन्धित छन्।

इरानमा सरकारी तथ्याङ्क थोरै भए पनि कोरोनाभाइरसका कारण कम्तीमा २१० जनाले ज्यान गुमाएको सूत्रहरूले बीबीसीलाई बताएका छन्।

कोरोनाभाइरसको प्रकोपपछि चीनको आकाश यस्तो देखिन्छ


शीर्षक: कोरोनाभाइरस: कोभिड-१९ को आशङ्कामा पाँच जना अस्पताल भर्ना, अहिलेसम्म २५० जनाबाट सङ्कलित नमुनाको परीक्षण\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

त्रिभुवन विमानस्थलमा सतर्कता बढाइएको छ

चीन र दक्षिण कोरियाबाट फर्किएका उनीहरू ज्वरो र रुघाखोकीजस्ता लक्षण देखिएपछि उपचारका लागि अस्पताल आएको केन्द्रका निर्देशक डा. वासुदेव पाण्डेले बताए।

उनीहरू "शङ्कास्पद बिरामी"को मापदण्डमा परेकाले निगरानीमा राखिएको डा. पाण्डेले बीबीसी न्यूज नेपालीलाई बताए।

सरकारले कोरोनाभाइरसको सम्भावित जोखिमलाई ध्यान दिँदै सचेतना अभियान अघि बढाउनुका साथै थप सतर्कताका उपाय अवलम्बन गर्न लागिएको जनाएको छ।

परीक्षण

नेपालमा झन्डै सात हप्ताअघि एक व्यक्तिमा कोरोनाभाइरस सङ्क्रमण भएको पुष्टि भएको थियो। तर त्यसपछि अरू कसैमा पनि सङ्क्रमण देखिएको छैन।

अहिलेसम्म टेकुमा रहेको सरुवा रोग अस्पतालमा मात्रै कोभिड-१९ भएको परीक्षण गर्ने  प्रयोगशाला छ।

केन्द्रका निर्देशक डा. पाण्डे भन्छन्, "चीन र कोरियाबाट आएका व्यक्तिहरूमा केही लक्षणहरू देखिएपछि अस्पतालमा भर्ना गरिएको हो।"

"उहाँहरू विमानस्थलबाट सोझै आउनुभए जस्तो मलाई लागेन। एक जना आज (सोमवार) आउनुभएको छ र हाम्रा चिकित्सकहरूले उहाँको जाँच गरिरहनुभएको छ। दुई जना अलि अस्ति र दुई जना हिजो अस्पतालमा भर्ना हुनुभएको हो।"

कोरोनाभाइरसको सङ्क्रमण भएको देशबाट फर्किएका र कडा रुघा र ज्वरोको लक्षण देखिएकाले भर्ना भएका व्यक्तिहरूलाई शङ्कास्पद बिरामी मानी निगरानीमा राखिएको उनले बताए।

जनस्वास्थ्यविज्ञहरूले कोरोनाभाइरससँग मिल्दोजुल्दो लक्षण देखिएपछि समाजिक क्रियाकलापबाट आफूलाई अलग राख्न र घरमा पनि एक्लै बस्न सुझाव दिँदै आएका छन्।

त्यसबाट सङ्क्रमण फैलिनबाट रोक्ने प्रयासलाई बल पुग्ने उनीहरूको भनाइ छ।

यसैबीच चीनबाट फर्किएपछि दुई हप्ताभन्दा बढी समय खरिपाटीमा  क्वारन्टीनमा राखिएका १७५ नेपालीहरूको र्‍यालका नमुना परीक्षणको निर्णय सोमवार आउने अधिकारीहरूले बताएका छन्।

डा. पाण्डेले साँझसम्म सबै रिपोर्ट आइसक्ने र त्यसपछि सङ्क्रमित नभएको पुष्टि भए सबैलाई घर पठाइने बताए।

उनले औपचारिक निर्णयका लागि प्रयोगशालाको रिपोर्ट कुरिरहेको भए पनि अहिलेसम्म क्वारन्टीनमा राखिएका १७५ जनामा कोरोनाभाइरसको कुनै लक्षण देखा नपरेको बताए।

नेपालमा अहिलेसम्म झन्डै २५० शङ्कास्पद व्यक्तिको परीक्षण गरिएको छ।

थप सतर्कता

संसारका ६० वटा देशमा कोरोनाभाइरसको सङ्क्रमण फैलिसकेको छ।

शनिवार कोरोनाभाइरसको प्रकोपसँग जुध्न उच्चस्तरमा तयारी अघि बढाउन नेपाल सरकारले उपप्रधानमन्त्री तथा...


शीर्षक: कोरोनाभाइरस: कोभिड-१९ को कारण आईफोन आपूर्ति प्रभावित हुने एपल कम्पनीको चिन्ता\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

उक्त प्रविधि कम्पनीले चीनमा उत्पन्न परिस्थितिका कारण आफ्ना सामग्रीको उत्पादन तथा विक्री प्रभावित भएको र "विश्वभरि आईफोन आपूर्ति अस्थायी रूपमा अवरुद्ध" हुने बताएको छ।

कोरोनाभाइरस महामारीका कारण आफ्नो अर्थव्यवस्थामा असर पुगेको बताउने एपल पहिलो महत्त्वपूर्ण अमेरिकी कम्पनी हो।

यो वर्षको पहिलो त्रैमासिकमा सर्वाधिक ६७ अर्ब अमेरिकी डलर आय हुने एपलको पूर्वानुमान थियो। तर उसले आफ्नो आय कति प्रभावित भएको छ भन्ने विवरण चाहिँ दिएको छैन।

"मार्च त्रैमासिकका लागि निर्धारित आयको लक्ष्य पूरा हुने अपेक्षा हामी गर्दैनौँ," एपलले एउटा विज्ञप्तिमा भनेको छ। उसका अनुसार सामान्य स्थितिमा फर्किने गति पनि सुस्त छ।

अधिकांश पसल बन्द

चीनमा अवस्थित अधिकांश पसलहरू बन्द भएका वा थोरै समय मात्रै सञ्चालन हुने गरेकाले आफ्ना उत्पादनको विक्रीवितरण घट्ने एपलले जनाएको छ।

आईफोन उत्पादन गर्ने आफ्ना साझेदारहरू हुबे प्रान्तबाहिर अवस्थित भए पनि ती पुन: खुल्दा काम भने अपेक्षा गरेभन्दा सुस्त हुन पुगेको एपलको भनाइ छ।

"चीनमा भएका हाम्रा सबै स्टोर र धेरै साझेदार स्टोरहरू बन्द छन्," एपल भन्छ, "खुलेका स्टोर पनि कम समय सञ्चालन हुन्छन् र आउने ग्राहक पनि कम छन्।"

"हामी बिस्तारै आफ्ना विक्रीकक्ष खोलिरहेका छौँ र यथाशक्य निरन्तर तथा सुरक्षित रूपमा त्यसो गरिरहन्छौँ।"

विज्ञहरूले सन् २०२० को पहिलो त्रैमासिकमा स्मार्टफोन उद्योग प्रभावित हुने अनुमान गरेका छन्

४० लाखआईफोनको वितरण यति सङ्ख्याले घट्ने अनुमान छ

३२% सन् २०२० को आरम्भमा आईफोन यति प्रतिशतले घट्न सक्छ

५%सन् २०२० मा चिनियाँ स्मार्टफोन यति प्रतिशतले घट्न सक्छ

विश्लेषकहरूका अनुसार नयाँ कोरोनाभाइरसको सङ्क्रमण फैलिएकाले चीनमा यो त्रैमासिकमा स्मार्टफोनको माग घट्न सक्छ। चीन हातमा बोकिने त्यस्ता साना विद्युतीय उपकरणको सबैभन्दा ठूलो बजार हो।

अर्थतन्त्रमा असर पर्ने

भाइरसका कारण सवारीसाधन उद्योग पनि प्रभावित भएको छ।

गत हप्ता ठूला उपकरण बनाउने कम्पनी जेसीबीले यूकेमा आफ्नो उत्पादन घटाउने घोषणा गरेको थियो।

चीनबाट आउने सामग्रीको अभाव भएकाले त्यसको गर्नुपरेको उसको भनाइ छ।

विगत १३ दिनयया हुबेप्रान्त बाहिर नयाँ सङ्क्रमण भएका बिरामीको सङ्ख्या घटिरहेको छ।

गत हप्ता सोमवार हुबेबाहिर ४५० नयाँ बिरामी फेला परेकोमा यो सोमवार त्यो सङ्ख्या ह्वात्तै घटेर ११५ पुगेको छ।

बिस्तारै उद्योग र पसलहरू सामान्य अवस्थामा...


शीर्षक: कोरोनाभाइरस: कोभिड-१९ देखा परेयता पहिलोपटक देशभित्र नयाँ सङ्क्रमण शून्यमा पुगेको चीनको भनाइ\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

चीनबाट सुरु भएको कोभिड-१९ लाई विश्व स्वास्थ्य सङ्गठनले 'विश्वव्यापी महामारी'को सङ्ज्ञा दिएको छ

तर बाहिरबाट चीन आएका व्यक्तिहरूमा बुधवार ३४ वटा नयाँ सङ्क्रमण देखा परेको थियो।

ज्यानुअरी यता चिनियाँ मूलभूमिमा ८१ हजारवटा भन्दा बढी कोरोनाभाइरसको सङ्क्रमण देखिएका छन्।

त्यसबाट ३ हजार २२५ जनाले ज्यान गुमाएका छन् भने ७० हजार भन्दा बढी निको भएका छन्।

अहिले पनि १० हजार भन्दा बढीमा सङक्रमण सक्रिय रहेको जनाइएको छ।

कठोर क्वारन्टीनको परिणाम

पछिल्ला दिनहरूमा चीनको प्रयास देशभित्र कोरोनाभाइरसलाई पुन: भित्रन नदिने रहदै आएको छ।

अधिकांश नयाँ घटना बाहिरबाट आएका आगन्तुकहरूले ल्याएका छन्।

सङ्क्रमण सबैभन्दा उच्च विन्दुमा पुग्दा चीनले कठोर क्वारन्टीन लागू गरेको थियो र भाइरस फैलनबाट रोक्न आवतजावत नियन्त्रणबारे कडा व्यवस्था लागु गरेको थियो।

यी कदमहरूको सफलताका कारण नयाँ सङ्क्रमितको सख्या घटेपनि चीनमा कोरोनाभाइरसको जोखिम नहटिसकेको विज्ञहरू बताउँछन्। त्यही भएर अधिकारीहरूले बाहिरबाट भित्रने मानिसहरूको कडा निगरानी गरिरहेका बताइएको छ।

यसैबीच बिहीवार दक्षिण कोरियामा १५२ वटा नयाँ घटनाहरू देखा परेका छन् तर ती मध्ये कति विदेशबाट भित्रिएका हुन् प्रष्ट भइसकेको छैन्।

सिङ्गापुरमा बुधवार ४७ वटा नयाँ सङ्क्रमण देखा परेका छन् जसमध्ये ३३ वटा आयातित थिए।

अहिले चीनमा सङ्क्रमणको दर घटेको छ

दक्षिण एसियाको अवस्था के छ?

यसैबीच भारतीय प्रधानमन्त्री नरेन्द्र मोदीले कोरोनाभाइरसको सङ्क्रमणबारे बिहीवार साँझ देशवासीका नाममा सम्बोधन गर्ने समाजिक सञ्जाल ट्विटरमार्फत बताएका छन्।

भारतमा हालसम्म कम्तीमा १६९ वटा कोरोनाभाइरस सङ्क्रमणका घटना देखा परेका छन् र देशभर सयौँको सङ्ख्यामा मानिसहरूलाई 'सेल्फ आइसोलेशन' वा 'क्वारन्टीन' केन्द्रमा राखिएको छ।

देशभर विद्यालय र कलेजहरू बन्द गरिएका छन् र धेरै राज्यहरूले भिडभाडमा प्रतिबन्ध लगाएका छन्।

तर विज्ञहरूले कोरोनाभाइरस फैलन नदिन भारतले अझ धेरै कदम चाल्नुपर्ने बताइरहेका छन्। हालसम्म भारतमा कोरोनाभाइरसका कारण तीन जनाको मृत्यु भएको जोन्स हपकिन्स विश्वविद्यालयले तयार पारेको विश्वव्यापी तथ्याङ्क  सङ्कलनमा उल्लेख छ।

पाकिस्तानमा कोरोनाभाइरस सङ्क्रमितहरूको सङ्ख्या ३०७ पुगेको छ र त्यहाँ सङक्रमणबाट दुई जनाको ज्यान गइसकेको छ।

श्रीलंकामा ५१ वटा, अफगानिस्तानमा २२ वटा, बाङ्ग्लादेशमा १४ वटा, माल्दिभ्समा १३ वटा, ...


शीर्षक: कोरोनाभाइरस: कोभिड-१९ नियन्त्रणका लागि खटाउने निर्णयपछि महिला स्वास्थ्य स्वयंसेविका के भन्छन्\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

फाइल तस्बिर

स्थानीय स्तरमा पनि कोरोनाभाइरस सङ्क्रमण फैलिएको पाइएपछि सरकारले ५०,००० भन्दा स्वास्थ्य स्वयंसेविका परिचालन गर्ने निर्णय गरेको हो।

सरकारको त्यस्तो निर्णय सुनेपछि झापाकी सीता आचार्यले आफू बस्ने भद्रपुर नगरपालिकाका अन्य स्वयंसेविकाहरूसँग छलफल गरिन्।

छलफलमा उठेका कुरा सुनाउँदै उनले भनिन्, "डाक्टर र नर्सलाई सुरक्षा सामग्री उपलब्ध गराउन नसकिराखेका बेला आफू असुरक्षित भएर कसरी हिँड्ने भन्नेमा सबै एकमत रह्यौँ।"

नुवाकोटकी अलिसा श्रेष्ठले अहिलेको अवस्थालाई असामान्य भन्दै स्वयंसेविकाहरूका मनोवैज्ञानिक र व्यावहारिक समस्या रहने बताइन्।

उनले भनिन्, "यतिखेर परिवारले घरबाट बाहिर निस्किन पनि नदिने अवस्था छ। किनकि यस रोगको सङ्क्रमण परिवारमा मात्र नभएर समुदायसम्मै सजिलै फैलिन सक्ने सबैलाई थाहा छ।"

सरकारले लकडाउनमा थप कडाइ गर्दै "आफ्नो घरमा अरूलाई नबोलाउन र अरूकोमा नजान" भनेको बेला स्वयंसेविकाबाट त्यस्तो अपेक्षा गर्नु सहज नहुने श्रेष्ठको भनाइ छ।

स्वास्थ्य स्वयंसेविकाको भूमिका कस्तो हुन्छ?

सङ्क्रमण भएको शङ्का लागेका वा विदेशबाट आएका मानिसलाई क्वारन्टीनमा राख्ने काम अझ बढाउनुपर्ने भएकाले स्वास्थ्य स्वयंसेविकाहरूको भूमिका सबैभन्दा महत्त्वपूर्ण मानिएको अधिकारीहरूको भनाइ छ।

कोरोनाभाइरस महामारी नेपालमा दोस्रो चरणमा पुगेको बेला त्यसलाई  समुदायमा फैलिन रोक्नु अहिले सबैभन्दा ठूलो चुनौती मानिएको छ।

स्वास्थ्य मन्त्रालयका प्रवक्ता डा. विकास देवकोटा भन्छन्, "हरेकजसो वडामा महिला स्वास्थ्य स्वयंसेविकाहरू हुनुहुन्छ। वहाँहरूको भूमिका सचेतना, निगरानी र अस्पताल रिफर गर्नेसम्म हुन्छ।"

आफू कार्यरत समुदायको सूक्ष्म  जानकारी हुने हुँदा सङ्क्रमितहरू भेटिएका हकमा उनीहरूले त्यसअघि आउजाउ वा भेटघाट गर्ने ठाउँका मानिसहरू पहिचान गर्नु अत्यावश्यक हुने बताइन्छ।

त्यस्तो अवस्थामा सावधान हुन सिकाउने र आवश्यक परे लक्षणहरूको पहिचान गर्दै सही ठाउँमा पठाउन ती स्वयंसेविकाको भूमिका हुने प्रवक्ता देवकोटा बताउँछन्।

काममा पठाउनुअघि स्वयंसेविकाहरूकै जाँच हुनुपर्ने कुरा समेत उठेको छ। तर अहिलेसम्म त्यसबारे निर्णय नभएको मन्त्रालयका अधिकारीहरू बताउँछन्।

उनीहरूले पाउने सुविधा र बीमाबारे कार्ययोजना बनाएपछि मात्र निर्णय गरिने प्रवक्ता देवकोटाले बताए।

स्वास्थ्य स्वयंसेविका कति सुरक्षित होलान्?

सङ्क्रमणरोग विशेषज्ञ डा. अनुप सुवेदीका भनाइमा अहिले...


शीर्षक: कोरोनाभाइरस: कोभिड-१९ ले चीनको हुबे प्रान्तमा एकै दिनमा २४२ जनाको ज्यान लियो, बिरामीको सङ्ख्या पनि ह्वात्तै बढ्यो\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

त्यहाँ कोभिड-१९ नाम दिइएको उक्त रोगको प्रकोप फैलिएपछि एकै दिनमा मृत्यु हुने मानिसको यो सर्वाधिक सङ्ख्या हो।

नयाँ सङ्क्रमण भएका मानिसको सङ्ख्या पनि ह्वातै बढेको छ। त्यहाँ थप १४,८४० जनामा उक्त भाइरसको सङ्क्रमण भएको पुष्टि भएको छ।

यससँगै मृतकहरूको कुल सङ्ख्या १,३५० र सङ्क्रमण भएका बिरामीको सङ्ख्या झन्डै ६०,००० पुगेको छ।

मङ्गलवारसम्म नयाँ सङ्क्रमणको सङ्ख्या स्थिर भएको देखिएको थियो।

यसैबीच चिनियाँ कम्युनिस्ट पार्टीले हुबे प्रान्तका सचिवलाई हटाएर शाङ्घाईका पार्टी प्रमुखलाई त्यहाँ पठाएको सरकारी सञ्चारमाध्यमले जनाएका छन्।

हुबेमा कोरोनाभाइरसको प्रकोप फैलिएपछि पार्टी पदाधिकारीहरूमा गरिएको यो सबैभन्दा ठूलो परिवर्तन हो।

केही दिनअघि सरकारले स्वास्थ्यसेवाबाट केही अधिकारीहरूलाई पदमुक्त गरेको थियो।

रोग पुष्टि गर्ने नयाँ विधि

चीनभरि भएका सङ्क्रमित मानिसमध्ये ८० प्रतिशत हुबेका हुन्।

उक्त प्रान्तले अहिले चिकित्सकीय रूपमा रोग निदान भएका मानिसको सङ्ख्यालाई मात्र सङ्क्रमण पुष्टि भएको तथ्याङ्कमा समाविष्ट गर्ने थालेको छ।

अब न्यूक्लेइक एसिड परीक्षणमा मात्र निर्भर नभएर सङ्क्रमणका लक्षण तथा सीटी स्क्यान गर्दा फोक्सोमा परेको असर देखिए मात्र रोग लागेको पुष्टि गरिनेछ।

वुहानमा ज्यान गुमाउने २४२ मध्ये १३५ मा त्यसरी नै रोगको पुष्टि गरिएको थियो।

अर्थात् नयाँ परिभाषा अनुसरण नगर्दा पनि बुधवार १०७ जनाको मृत्यु भएको थियो।

नयाँ सङ्क्रमण भएका कुल १४,८४० मध्ये १३,३३२ जनामा नयाँ विधिबाट रोग लागेको पुष्टि भएको थियो।

अहिलेसम्म उक्त प्रान्तमा सङ्क्रमण भएको व्यक्तिको सङ्ख्या ४८,२०६ पुगेको छ।

विश्व स्वास्थ्य सङ्गठनको चिन्ता

मङ्गलवारसम्म नयाँ सङ्क्रमणको सङ्ख्या स्थिर भएको परिप्रेक्ष्यमा विश्व स्वास्थ्य सङ्गठनका प्रमुखले चीनमा देखा परेको उक्त प्रकोपलाई अतिसावधानीपूर्वक लिनुपर्ने बताएका थिए।

जिनिभामा भएको एउटा सम्मेलनमा बोल्दै टेड्रोस एड्हानोम गेहब्रेयससले व्यक्ति वा देशैविरुद्ध यसबारे भ्रम फैलाउँदा त्यसले प्रकोप न्यूनीकरणका लागि गरिएका प्रयासमा असर पार्ने बताए।

"यो प्रकोप अझै पनि जुनसुकै दिशामा जान सक्छ। सङ्क्रमितको सङ्ख्याबारे बताउने देशहरूको सङ्ख्या पनि फेब्रुअरी ४ यता परिवर्तन भएको छैन।"

गत डिसेम्बरदेखि फैलिएको उक्त भाइरसलाई परास्त गर्न सयौँको सङ्ख्यामा जनस्वास्थ्य अधिकारी, सरुवा रोग नियन्त्रणका अधिकारी र वैज्ञानिकहरूले...


शीर्षक: कोरोनाभाइरस: कोभिड-१९ विरुद्ध अग्रमोर्चामा खटिनेलाई फ्रान्सको नागरिकता\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

आन्तरिक मन्त्रालयले कोभिड-१९ को नियन्त्रण प्रयासमा खटिएका व्यक्तिहरूलाई द्रुत रूपमा उपलब्ध गराइने अङ्गीकृत नागरिकताका लागि निवेदन दिन भनेको हो।

अहिलेसम्म ७०० भन्दा बढीले नागरिकता पाएका छन् वा पाउने अन्तिम चरणमा रहेका छन्।

त्यसमा स्वास्थ्य क्षेत्रमा काम गर्ने पेसाकर्मी अनि सरसफाइ र पसलमा काम गर्ने कामदार रहेका छन्।

चिकित्सक र नर्सजस्ता अग्रमोर्चामा खटिने व्यक्तिहरू उच्च दरमा कोभिड-१९ को सिकार भएका थिए र कतिपयले ज्यान पनि गुमाएका थिए।

कोरोनाभाइरसबाट सबैभन्दा खराब अवस्थामा रहेको १० देशमध्ये फ्रान्स पनि एउटा हो।

त्यहाँ २५ लाखभन्दा बढीमा सङ्क्रमण पुष्टि भएको छ भने करिब ६२ हजारले ज्यान गुमाएका छन्।

गएको सेप्टेम्बरमा फ्रान्सले द्रुत रूपमा नागरिकता दिने अभियान घोषणा गरेका थियो। अहिलेसम्म ७४ जनाले फ्रान्सको राहदानी पाइसकेको र अरू ६९३ जना अन्तिम चरणमा रहेको बताइएको छ।

हालसम्म आवेदन दिनेको सङ्ख्या २,८९० रहेको छ।

फ्रान्समा अङ्गीकृत नागरिकताका लागि निवेदन दिने व्यक्ति त्यहाँ पाँच वर्ष बसेको हुनुपर्ने, स्थिर आम्दानी हुनुपर्ने र फ्रान्सेली समाजसँग राम्रोसँग भिजेको हुनुपर्ने व्यवस्था छ।

सम्मानका लागि नागरिकता

तर सरकारले कोभिड नियन्त्रणको क्षेत्रमा काम गरेका व्यक्तिहरूले उनीहरूले 'पुर्‍याएको महान् सेवा' लाई ध्यान दिँदै दुई वर्ष फ्रान्समा बसेकै आधारमा नागरिकताका लागि योग्य हुने उल्लेख गरेको छ।

सन् २०१७ मा फ्रान्सको जनसङ्ख्या ६४ लाख रहेको थियो जसमा उत्तर र पश्चिम अफ्रिकामा रहेका उसका पूर्व उपनिवेश भएका ठाउँका मानिसहरूको सङ्ख्या उल्लेख रहेको थियो।

फ्रान्समा नागरिकता पाउने प्रक्रिया अप्ठेरो र लामो रहेको ठानिन्छ।

सन् २०१९ मा त्यहाँ अघिल्लो वर्षको तुलनामा १० प्रतिशत कम मानिसलाई अङ्गीकृत नागरिकता दिइएको थियो।

फ्रान्सले बहादुरी र योगदान पुर्‍याए बापत् नागरिकतामार्फत सम्मान गरेको यो पहिलो घटना भने होइन।

सन् २०१८ मा मालीका एक जना व्यक्तिलाई प्यारिसमा कौशीबाट खस्न लागेका एक जना सानो बच्चालाई उद्धार गरेपछि फ्रान्सको नागरिकताले सम्मानित गरिएको थियो।


शीर्षक: कोरोनाभाइरस: कोभिड-१९ सङ्क्रमणको चर्चाका कारण नेपालमा छायामा परेका पाँच महत्त्वपूर्ण मुद्दा\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

रङ्गहरूको पर्व होलीमा समेत कोरोनाभाइरसको असर देखिएको छ। गृह मन्त्रालयले सकेसम्म ठूलो जमघट र भिडभाड नगर्न आग्रह गर्नुपर्‍यो।

शिक्षा मन्त्रालयले वार्षिक परीक्षाहरू बर्सेनि गरिँदै आएको समयभन्दा केही अगावै सञ्चालन गर्न विद्यालयहरूलाई निर्देशन दियो।

नेपालमा कोरोनाभाइरसको सङ्क्रमण भइरहेकै अवस्थामा कोही व्यक्ति नभए पनि प्रकोपको त्रास आम मानिसमा देख्न सकिन्छ।

यसअघि बजारमा सहज रूपमा पाइने गरेका मास्क, स्यानिटाइजर र हात पुछने 'वाइप' पाउन मुस्किल हुन थालेको उपभोक्ताहरू बताउँछन्।

ती सामान कतै पाइहाले पनि व्यापारीहरूले अस्वाभाविक रूपमा चर्को मूल्य असुलिरहेको सर्वसाधारणको गुनासो छ।

गृह मन्त्रालय र वाणिज्य, आपूर्ति तथा उपभोक्ता संरक्षण विभागले त उपभोग्य सामानको मूल्यवृद्धि र कृत्रिम अभाव सिर्जना गरिएको पाएमा खबर गर्न सार्वजनिक अपील नै गरेका छन्।

मानिसले दिनहुँ गर्ने क्रियाकलापदेखि कतिपय सामाजिक तथा धार्मिक गतिविधिमा समेत असर पारेको कोरोनाभाइरसका कारण राष्ट्रिय मुद्दा बनेका केही विषय ओझेलमा परेका छन्।

कोरोनाभाइरसको छायामा परेका नेपालका पाँच ठूला विषयलाई हामीले यहाँ प्रस्तुत गरेका छौँ।

१.बाँस्कोटा टेप काण्ड

स्विस कम्पनीका नेपालस्थित प्रतिनिधि भनिएका विजयप्रकाश मिश्रसँग भएको भनिएको संवादमा तत्कालीन सञ्चार तथा सूचना प्रविधिमन्त्री गोकुलप्रसाद बाँस्कोटाले प्रिन्टिङ प्रेस खरिद प्रक्रियामा घुस मागेको झन्डै साढे दुई मिनट लामो श्रव्य सामग्री तीन साताअघि हाम्राकुरा डट कमबाट सार्वजनिक भयो।

मिश्रले 'मन्त्री बाँस्कोटासँगको उक्त कुराकानी डेढ वर्षअघि नै भएको' बताउने गरेका छन्।

विवादास्पद अडिओ सार्वजनिक भएपछि सञ्चारमन्त्री गोकुल बाँस्कोटाले दिए राजीनामा

त्यो संवादलाई लिएर प्रमुख प्रतिपक्षी नेपाली कांग्रेसका नेतासहित कतिपयले त्यसबारे छानबिन गर्नुपर्ने र बाँस्कोटाले राजीनामा दिनुपर्ने माग गरे।

त्यतिबेला सरकारका प्रवक्ता समेत रहेका बाँस्कोटाले आफ्नो बारेमा प्रश्न उठेको भन्दै नैतिकताका आधारमा मन्त्री पदबाट राजीनामा दिएको सामाजिक सञ्जाल ट्विटरमार्फत् जानकारी गराए।

त्यसपछि त्यो टेपकाण्डबारे सरकारले अथवा सत्तारूढ नेपाल कम्युनिस्ट पार्टीले के गरिरहेको छ भन्नेबारे औपचारिक रूपमा केही भनिएको छैन।

प्रधानमन्त्री केपी शर्मा ओलीले चाहिँ हालै बाँस्कोटा दोषी नरहेको आशयको सार्वजनिक अभिव्यक्ति दिएका थिए।

अख्तियार दुरुपयोग अनुसन्धान आयोगले...


शीर्षक: कोरोनाभाइरस: कोभिड-१९ हुँदा मृत्यु हुने सम्भावना कति छ?\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

कोरोनाभाइरस अहिले झन्डै ७० वटा देशमा फैलिसकेको छ

यूकेका स्वास्थ्यमन्त्री म्याट ह्यान्ककका अनुसार सरकारले गरेको "सबैभन्दा उत्तम आकलन"मा मृत्युदर दुई प्रतिशत वा त्यो भन्दा कम देखिएको छ।

तर मृत्युदर विभिन्न कुरामा निर्भर गर्छ।

बिरामीको उमेर, लिङ्ग र सामान्य स्वास्थ्य तथा स्वास्थ्य प्रणालीमा पनि त्यो भर पर्छ।

मृत्युदर पत्ता लगाउन कति कठिन छ?

यो विद्यावारिधि तहजत्तिकै कठिन छ। सङ्क्रमणको गणना गर्न पनि निकै गाह्रो हुन्छ।

भाइरसले गर्ने अधिकांश सङ्क्रमणको गणना नै हुँदैन। किनभने मानिसहरू साधारण लक्षण देखिँदा चिकित्सककहाँ जाँदैनन्।

विश्वभरि भिन्न स्थानमा भिन्न मृत्युदर देखिएको छ। भाइरसका भिन्न संस्करणका कारण त्यस्तो हुने सम्भावना देखिँदैन।

देशहरूमा सङ्क्रमण पत्ता लगाउने र गणना गर्ने क्षमतामा एकरूपता नभएकाले मृत्युदर भिन्न देखिएको लन्डनस्थित इम्पीरीअल कलेजको अनुसन्धानले देखाएको छ।

तसर्थ जानकारीमा नआएका सङ्क्रमणका कारण मृत्युदरको अधिक गणना गर्न सहज हुन जान्छ। तर यो ठ्याक्कै उल्टो पनि हुन सक्छ।

कुनै पनि सङ्क्रमण निको हुन वा त्यसका कारण मृत्यु हुन समय लाग्छ।

सङ्क्रमणको पूर्ण चक्र पार नगरिसकेका सबै जनालाई गणना गर्दा मृत्युदर कम आकलन हुन जान्छ। किनभने अन्तत: मृत्यु हुने बिरामी छुट्न सक्छन्।

मृत्युदरको स्थिति बुझ्न वैज्ञानिकहरू प्रत्येक प्रश्नसँग सम्बन्धित सबै प्रमाणहरू एकीकृत गर्छन्।

उडानबाट फर्काइएका यात्रु, साधारण लक्षण देखा परेका र निकै कडा निगरानीमा राखिएका बिरामी तथा तोकिएको सानो समूहका मानिसको सङ्क्रमणको अनुपात गणना गरिन्छ।

तर त्यस्ता प्रमाणका अंशबाट आएको अलिकति फरक उत्तरले पनि समग्र चित्रमा ठूलो परिवर्तन गरिदिन सक्छ।

अन्यत्रभन्दा उच्च मृत्युदर भएको चीनको हुबे प्रान्तको मात्र तथ्याङ्क प्रयोग गर्ने हो भने समग्र मृत्युदर निकै नै खराब देखिन्छ।

त्यसैले वैज्ञानिकहरू एउटा सीमा बताउँछन् र विद्यमान सर्वोत्तम अनुमानित सङ्ख्या पनि।

तर त्यसले पनि सबै कुरा भन्दैन किनभने मृत्युदर एउटै मात्र छैन।

मजस्ता मानिसका लागि कस्तो खतरा छ?

कोरोनाभाइरस सङ्क्रमण हुँदा केही प्रकारका मानिसमा मृत्यु हुने सम्भावना अधिक हुन्छ। त्यस्ता व्यक्तिमा वृद्ध, अस्वस्थ र सम्भवत: पुरुष पर्छन्।

चीनका ४४,००० भन्दा बढी सङ्क्रमणको विश्लेषणसहित गरिएको पहिलो अनुसन्धानमा अधबैँसे उमेरका मानिसको तुलनामा वृद्ध मानिसको मृत्युदर १० गुना भएको...


शीर्षक: कोरोनाभाइरस: क्वारन्टीनबाट निरोगी भएर सकुशल घर फर्कन पाउँदा १७५ जना नेपाली 'एकदमै खुसी'\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

सोमवार कोरोनाभाइरस सङ्क्रमण नभएको पुष्टि भएपछि खरिपाठी क्वारन्टीनमा रहेका सबै घर फर्कने भएका छन्

भक्तपुरको खरिपाटीमा दुई साता क्वारन्टीनमा राखिएका १७५ जनालाई कोरोनाभाइरसको सङ्क्रमण नभएको पुष्टि भएपछि सोमवार उनीहरू बाहिर निस्कन स्वतन्त्र भएका हुन्।

दुई साताभन्दा अघि विशेष विमानमार्फत सरकारले चीनको वुहानबाट उद्धार गरेर ल्याएका उनीहरुमा सङ्क्रमण नभएको प्रयोगशाला परीक्षणमा पुष्टि भएको हो।

स्वास्थ्य मन्त्रालयका प्रवक्ता विकास देवकोटाले कसैमा पनि सङ्क्रमण नदेखिएकाले खरिपाटी क्वारन्टीनमा बसिरहेकाहरू सोमवार आफ्नो घर फर्कन सक्ने बताए।

क्वारन्टीनपछि घर

क्वारन्टीनमा बसेका बिराटचोक, मोरङका सौरभ लुइटेल घर फर्कन पाउँदा खुसी लागेको बताउँछन्।

उनले भने, "वुहानको जुन माहोलबाट आइयो [त्यसपछि] सबैजना निरोगी भएर सकुशल घर फर्कन पाउँदा एकदमै खुसी लागेको छ।"

"यहाँ [क्वारन्टीनमा] बस्दै गर्दा एउटा परिवार जस्तो मिलेर बस्न पायौँ।"

लुइटेल यसै वर्ष स्नात्तकोत्तर अध्ययन गर्न  चीनको वुहानको वाजोङ कृषि विश्वविद्यालयमा गएका थिए। संसार प्रकोप बनेको कोरोनाभाइरसको केन्द्रविन्दु उक्त सहर रहँदै आएको छ।

कोरोनाभाइरस सङ्क्रमणपछि वुहानमा बाहिर निस्कन पनि डरमर्दो अवस्था भएको उल्लेख गर्दै उनले नेपाल फर्किएपछि क्वारन्टीनमा बस्दा पारिवारिक वातावरण रहेको बताए।

"हामी सबै हुँदा एकदमै सहज भयो र मैत्रीपूर्ण वातावरण रह्यो," उनी भन्छन्।

चीनबाट फर्किएपनि कसैलाई सङ्क्रमण देखा पर्न सक्छ भन्ने चिन्ता भएपनि प्रयोगशाला परीक्षणमा सबै 'नेगेटिभ' देखिएपछि आफूलाई ढुक्क लागेको उनले बताए।

उनले खरिपाटीमा आफूहरूलाई सरकारले उचित रेखदेख र बसोबासको प्रबन्ध मिलाएको भन्दै सरकारको प्रशंसा गरेका छन्।

कोरोनाभाइरस प्रकरणले दिएको शिक्षा

एउटा नयाँ प्रकृतिको भाइरसको सङ्क्रमण फैलिएका कारण आफू बालीरोग अध्ययन गर्न पुगेको ठाउँबाट विस्थापित हुनुपरेको अनुभवले आफूलाई जीवनमा चुनौतीसँग जुध्न बलियो बनाएको लुइटेलले ठानेका छन्।

उनी भन्छन्, "जीवनमा हर कुराको अनुभव गर्नुपर्छ भन्ने आम भनाइ नै छ। त्यसले बलियो बनाउँछ भने जस्तै यस्तो अप्ठेरो अनुभव गर्न पाउँदा एक किसिमको शिक्षा पाएको जस्तो लागेको छ।"

उनले थपे, "यसरी पार पाइएला जस्तो लागेको थिएन। हामीलाई उद्धार गरेर ल्याइयो अनि हामीमध्ये कसैलाई पनि सङ्क्रमण देखिएन। यो नै सबैभन्दा ठूलो कुरा हो।"

चीन फर्कने...


शीर्षक: कोरोनाभाइरस: खरिपाटीवासीको चिन्ता, 'हावाले रोग ल्यायो भने के हामीले के गर्ने?'\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

भक्तपुरको खरिपाटीस्थित नेपाल विद्युत् प्राधिकरणस्थित तालिम केन्द्रसहित ती स्थानमा पूर्वाधार निर्माण तथा सरसफाइको काम भइरहेको स्वास्थ्य मन्त्रालयका अधिकारीहरूले जनाएका छन्।

तर खरिपाटीका स्थानीयवासीले सरकारले आफ्नो ठाउँमा "बिनाजनचेतना" कोरोनाभाइरसको प्रकोप  भएको क्षेत्रबाट आएका मानिसलाई ल्याएर राख्न लागेको भन्दै असन्तुष्टि व्यक्त गरेका छन्।

चीनमा मानिसहरूको मृत्यु भइरहेकोबाहेक कोरोनाभाइरसबाट कसरी जोगिने भन्ने आफूलाई थाहा नभएको उनीहरू बताउँछन्।

हेर्नुहोस् खरिपाटीस्थित विद्युत् प्राधिकरणको तालिम केन्द्रनजिकै घरखेत भएका केही स्थानीय बासिन्दासँग कुराकानी गरेर कमल परियारले बनाएको यो भिडिओ।

अनि यो पनि


शीर्षक: कोरोनाभाइरस: खोप कहिले बन्ला\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

अहिलेसम्म कोभिड-१९ बाट मानिसलाई बचाउने खोप बनेको छैन।

खोप कहिलेसम्म बन्ला त?

वैज्ञानिकहरूले खोप विकास गरिसकेका छन् र त्यसलाई जनावरमाथि परीक्षण गरिरहेको छन्।

जनावरमाथिको परीक्षण सफल भयो भने यो वर्षको अन्त्यसम्ममा मानिसमाथि पनि परीक्षण हुनसक्छ।

तर यो वर्षको अन्त्य अगाडिनै पनि वैज्ञानिकहरूले खोप पत्ता लगाएको दाबी गरेपनि त्यसलाई ठूलो सङ्ख्यामा बनाउन समय लाग्नेछ।

यसको अर्थ सबैभन्दा छिटो खोप उपलब्ध हुने समय भनेको सन् २०२१ को बीचतिर मात्रै हो।

तर खोप विकासको सबै कुरा सहज नहुन सक्छ जसले यसलाई ढिलो बनाउन सक्छ।

मानिसमा अहिले चार प्रकारको कोरोनाभाइरस सङ्क्रमण छ। सबैले रुघाखोकी लगाउँछ र हामीसँग कुनैको पनि खोप छैन।

के खोपले सबै उमेरका मानिसलाई बचाउँछ?

खोप बनेपनि यो वृद्ध मानिसहरूमा कम सफल हुनेछ।

यस्तो खोपका कारणले नभई वृद्ध मानिसहरूको रोग प्रतिरोधी क्षमता कम हुने कारणले हो।

सिटामोलसहित सबै औ‍षधिहरूको साइड इफेक्ट हुन्छ। तर खोपको परीक्षण राम्ररी नगरी यसको साइड इफेक्टहरूबारे थाहा हुन सक्दैन।

खोप नबनेसम्म के उपचार छ त?

खोपले सङ्क्रमणबाट जोगाउँछ र खोप लिने सही समय सङ्क्रमण अगाडि स्वस्थ अवस्थामा नै हो।

नयाँ कोरोनाभाइरसको सङ्क्रमण भएको छ भने धेरै मानिसहरूमा यसको असर सामान्य हुन्छ।

केही एन्टीभाइरल औषधिहरू परीक्षण भइरहेका छन् तर त्यो कहिले तयार हुन्छ भन्ने अहिल्यै भन्न सकिन्न।

खोप कसरी बन्छ?

खोपले थोरै सङ्ख्यामा भाइरसलाई हाम्रो शरीरमा पठाउँछ जसले हाम्रो शरीरले त्योसँग लड्न सिक्छ।

र त्यसपछि कुनै बेला त्यो भाइरस हाम्रो शरीरमा आयो भने शरीरलाई त्योसँग कसरी जुध्ने भन्ने थाहा हुन्छ।

खोपमा कमजोर बनाइएका भाइरसहरू प्रयोग गरिन्छ जसले शरीरमा पुरै सङ्क्रमण गर्न सक्दैनन्।

तर नयाँ कोरोनाभाइरसको लागि खोप बनाउन वैज्ञानिकहरूले फरक विधि प्रयोग गरिरहेका छन्। यसको अनुवांशिक कोड थाहा भएको भएर वैज्ञानिकहरूले यो भाइरस 'निर्माण' गर्न सक्छन्।

केही वैज्ञानिकहरूले कोरोनाभाइरसको कोडलाई अर्कै हानिरहित भाइरसमा हालेर परीक्षण गरिरहेका छन्। यदि यो विधि सफल भयो भने शरीरमा हानिरहित भाइरस पठाएर कोरोनाभाइरसविरुद्ध प्रतिरोधी क्षमता विकास गर्न सकिन्छ।

अन्य वैज्ञानिकहरूले भने यसको डीएनएलाई प्रयोग गरेर शरीरमा भाइरल प्रोटिन बनाउने र शरीरको प्रतिरोधी क्षमता विस्तार गर्ने विधिमा खोप विकास गर्न खोजिरहेका छन्।


शीर्षक: कोरोनाभाइरस: खोपको साझा विकास र वितरण अभियानमा १५६ देश सहभागी\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

तर उक्त अभियानमा अमेरिका र चीन सामेल छैनन्।

सो अभियानका लागि पर्याप्त स्रोत जुटि नसकेको पनि बताइएको छ।

साझा अभियान

कोभ्याक्स नामक उक्त सुविधाले भावी खोप वितरणमा गरिब मुलुकहरूलाई सहजीकरण गरिदिनेछ।

कोभ्याक्स अन्तर्गत अर्को वर्षको अन्त्यसम्म दुई अर्ब मात्राको खोप उपलब्ध गराइने आशा गरिएको छ तर अझैपनि उसले पर्याप्त स्रोत जुटाइसकेको छैन।

डब्लूएचओका महानिर्देशक टेड्रस एडह्यानम गेहब्रेयससले सबै देशका केहीलाई खोप लगाउनु उत्तम रणनीति हुने बताए।

महामारीबाट सबभन्दा छिटो पार पाउने हो भने कुनै देशका सबैलाई खोप लगाउने तरिका सही नहुने उनले बताए।

"यो सबै देशको उत्तम स्वार्थसँग मिल्छ। या त हामी सबै सँगै डुब्छौँ या सबै सँगै पौडेर पार पाउँछौँ। यो महामारीबाट उम्कने र तीव्र आर्थिक सुधारमा लाग्ने छोटो बाटो भनेको कुनै देशका सबैलाई खोप लगाएर होइन कि सबै देशका केहीलाई खोप लगाएर हो," उनले भने।

कोभ्याक्स अन्तर्गत स्वास्थ्यकर्मी, वृद्धवृद्धा तथा पुरानो रोग रहेका र जोखिममा रहेकाहरूलाई खोपमा प्राथमिकता दिइने बताइएको छ।

अधिकांश धनी देश सामेल भएपनि अमेरिका र चीनले भने कोभ्याक्समा सहभागिता जनाएका छैनन्।

अमेरिकाले द्वीपक्षीय लेनदेनमा रुचि देखाउँदै आफ्नै जनतालाई आपूर्ति गर्नमा ध्यान केन्द्रित गर्ने भनेको छ।

चीनले चाहिँ डब्लूएचओसँग कुराकानी भइरहेको बताएको छ।

कोभिड-१९ हुँदा मान्छेको शरीरमा के हुन्छ?


शीर्षक: कोरोनाभाइरस: गन्ध वा स्वाद थाहा नपाउनु के मुख्य लक्षण हो?\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

लण्डनस्थित द किङ्स कलेजको एउटा समूहले कोभिड-१९ को लक्षण देखिएको विवरण एउटा एपमार्फत् व्यक्त गरेका ४ लाखभन्दा बढी मानिसको जवाफको अध्ययन गरेको थियो।

तर गन्ध वा स्वाद थाहा नपाउनु, रुघाखोकीजस्ता श्वासप्रश्वाससम्बन्धी अन्य सङ्क्रमणको पनि लक्षण हो।

विज्ञहरूले सबैभन्दा बढी ध्यान दिनुपर्ने र कदम चाल्नुपर्ने लक्षण चाँहि ज्वरो र खोकी भएको उल्लेख गरेका छन्।

यदि तपाईँ वा तपाईँसँगै बसिरहेका कोहीमा निरन्तर खोकी वा उच्च ज्वरो देखिएको छ भने कोरोनाभाइरसको सङ्क्रमणको जोखिम नियन्त्रणका लागि घरभित्रै बस्न सुझाव दिइएको छ।

अध्ययनले के फेला पार्‍यो?

द किङ्स कलेजका अनुसन्धानकर्ताहरूले कोरोनाभाइरसका सम्भावित लक्षणबारे विज्ञहरूलाई बुझ्न थप मद्दत पुगोस् भन्ने उद्देश्यले आफ्नो अध्ययन केन्द्रित गरेका थिए।

कोभिड सिम्पटप ट्रायकर एपका अनुसार सम्भावित लक्षण रहेको भनिएका व्यक्तिहरूले निम्न धारणा राखेका थिए:

अध्ययनमा सहभागी चार लाख मानिसमध्ये १७ सय २ जनाले कोभिड-१९ को परीक्षण गराएका थिए। त्यसमध्ये ५७९ जनामा कोभिड- १९ देखिएको थियो।

कोरोनाभाइरसको सङ्क्रमण देखिएकामध्ये प्रत्येक पाँच जनामध्ये तीन जनाले स्वाद वा गन्ध थाहा नपाएको धारणा राखेका थिए।

के स्वाद वा गन्ध थाहा नपाउनुलाई अब प्रमुख लक्षण मान्नुपर्छ?

विज्ञहरूले अझै पनि पर्याप्त प्रमाण नरहेको जनाएका छन्।

पब्लिक हेल्थ इङ्ग्ल्याण्ड र वर्ल्ड हेल्थ अर्गनाइजेशनले तिनीहरूलाई सूचीमा राखिसकेका छैनन्।

नाक, कान र घाँटीका चिकित्सकहरूको समूह ईएनटी यूकेले कोरोनाभाइरसको सङ्क्रमण देखिएका केही बिरामीमा यी लक्षण देखिनु आश्चर्यजनक नभएको जनाएको छ। तर ती लक्षणहरू कोभिड-१९ मा मात्रै सीमित छैनन्।

द किङ्स कलेजका अनुसन्धानकर्ताहरूले स्वाद वा गन्ध थाहा नपाउनुलाई थप लक्षणका रूपमा ध्यान दिनु उपयुक्त हुनसक्ने भनेका छन्।

तर त्यसलाई मात्रै नभई त्यो भन्दा महत्त्वपूर्ण ज्वरो र रुघालाई बढी प्राथमिकता दिन उनीहरूले सुझाएका छन्।

प्रमुख अनुसन्धानकर्ता टिम स्पेक्टर भन्छन्, "जब अरू लक्षणहरूसँग जोडेर हेरिन्छ, स्वाद वा गन्ध थाहा नपाउने व्यक्तिहरूमा कोभिड-१९ को सङ्क्रमण भएको सम्भावना तीन गुणा बढी भएको हाम्रो तथ्याङ्कले देखाएको छ।"

"त्यही भएर त्यस्ता व्यक्तिले सङ्क्रमण फैलने अवस्था कम गर्न आफूलाई सात दिन एक्ल्याएर राख्नुपर्छ।"


शीर्षक: कोरोनाभाइरस: गरिबीको रेखामुनि दशौँ लाख रहने विश्व ब्याङ्कको प्रक्षेपण\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

उसले सबै देशमा कोरोनाभाइरसको सङ्क्रमणका कारण उत्पन्न परिस्थितिको उल्लेख्य आर्थिक प्रभाव पर्ने बताएको छ।

विश्व ब्याङ्कले सबैभन्दा बढी जोखिममा भाइरसको प्रभावको असर देखिने उद्योगमा आश्रित परिवारहरू रहेको उल्लेख गरेको छ।

उसका अनुसार थाइल्याण्ड र प्यासिफिक आइल्याण्डको पर्यटन क्षेत्रमा प्रभाव पर्नेछ भने भियतनाम र कम्बोडियाको उत्पादनमूलक उद्योगहरू प्रभावित हुनेछन्।

विश्व ब्याङ्कले स्वास्थ्य सेवाको विस्तार र स्वास्थ्य उपकरणको उद्योगमा लगानी गर्न उक्त क्षेत्रलाई अनुरोध गरेको छ।

परिवारहरूलाई मद्दत गर्न बिरामी विदाको सहुलियत उपलब्ध गराउन प्रस्ताव गर्न उसले भनेको छ।

विश्व ब्याङ्कले महामारीको प्रभावले पूर्वी एशिया र प्रशान्त क्षेत्रका दुई करोड ४० लाखभन्दा कम मानिस गरिबीको रेखाबाट बाहिर जाने उल्लेख गरेको छ।

सबैभन्दा खराब अवस्थामा उक्त सङ्ख्या तीन करोड ५० लाख पुग्ने र त्यसमध्ये दुई करोड ५० लाख चीनमा गरिबीको रेखामुनि रहन बाध्य हुने उल्लेख गरिएको छ।

विश्व ब्याङ्कले दैनिक साढे पाँच डलर वा सोभन्दा कम आम्दानी हुनेलाई गरिबको परिभाषामा राखेको छ।

बीबीसीकी एशिया व्यापार संवादददाता भन्छिन्, विश्व ब्याङ्कको प्रक्षेपण निराश बनाउने खालको छ। यो वर्ष पूर्वी एशियाका सबै देशमा उल्लेख्य नकारात्मक असरहरू टार्न नसकिने उसको निचोड छ।

गरिबहरू थप गरिब हुनेछन् अनि धनी देशहरूले पनि व्यापारलाई सही अवस्थामा राख्न सङ्घर्ष गर्नेछन्।

कोरोनाभाइरस शुरू भएको चीनमा आर्थिक वृद्धि घटेर २ दशमलव ३ प्रतिशतमा सीमित हुनेछ। अघिल्लो वर्ष वृद्धि ६ दशमलव १ प्रतिशत थियो।

महामारी थप खराब नभएको अवस्थामा अहिलेको प्रक्षेपण गरिएको हो। यदि यो अझ खराब भयो भने वृद्धि शून्य दशमलव १ प्रतिशत मात्रै हुनेछ।

स्वास्थ्यमा समस्या देखिँदा र आम्दानी गुम्दा त्यसले गरिबीको रेखामा रहेकालाई सिधा असर गर्ने विश्व ब्याङ्कको भनाइ छ।

अनौपचारिक क्षेत्रमा काम गर्ने बढी प्रभावित हुनेछन् र उनीहरूले बढी सहायता खोज्नेछन्।

पछिल्लो दशकमा मुख्यगरी चीन विश्वको आर्थिक वृद्धिको मुख्य इन्जिन रहेको थियो।

बीबीसीकी एशिया व्यापार संवाददाताका अनुसार कोरोनाभाइरसको माहामारीले उक्त वृद्धिको रफ्तारलाई रोकिदिएको छ र अर्थतन्त्र सुधारको भावी बाटो कठिन र लामो हुनेछ।


शीर्षक: कोरोनाभाइरस: चिनियाँ व्यापारी ज्याक माले नेपाललाई कोभिड-१९ सँग जुझ्न स्वास्थ्य सामग्री दिने\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

शनिवार बिहान एउटा ट्वीट गर्दै उनले १८ लाख मास्क, २१०,००० टेस्ट किट, ३६,००० सुरक्षित पोसाक (प्रोटेक्टिभ सुट), केही भेन्टिलेटर र थर्मोमिटर दिने बताएका हुन्।

"यो चाँडै पुर्‍याउन सहज छैन। तर हामीले यो सम्पन्न गर्ने छौँ," उनले ट्वीटमा लेखेका छन्।

कुन मुलुकलाई कुन सामान कति परिमाणमा दिइने हो भन्ने कुरा भने ट्वीटमा खुलाइएको छैन।

सहयोग दिइने मुलुकमा अफगानिस्तान, बङ्गलादेश, कम्बोडिया, लाओस, माल्दि, म्यान्मार, पाकिस्तान र श्रीलङ्का पनि छन्।

ज्याक माले अमेरिकासहित अन्य विभिन्न मुलुकलाई सहयोग गर्ने यसअघि नै घोषणा गरिसकेका छन्।

नेपाल सरकारले कोरोनाभाइरस टेस्ट किटसहित अन्य सामग्रीको अभाव रहेको बताउँदै आएको छ।

अधिकारीहरूका अनुसार काठमाण्डूमा १५५ वटा भेन्टिलेटरसहितका सघन उपचार कक्ष छन्।

त्यसबाहेक थप २३५ भेन्टिलेटर खरिद गर्ने प्रक्रिया बढाइएको र पुराना पनि मर्मत गर्ने तयारी थालेको बताइएको छ।


शीर्षक: कोरोनाभाइरस: चीन र हङ्‍कङबाट आउने उडान प्रभावित, अन्यत्रबाट आउने यथावत\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

प्राधिकरणका प्रवक्ता देवचन्द्र लाल कर्ण भन्छन्, "ज्यानुअरीको सुरुमा हप्तामा ६५ चिनियाँ विमानको उडान भइरहेकोमा अहिले ६/७ वटामात्रै आउने गरेको छ। हङ्‍कङबाट पनि महिनामा ३५ वटा आउने गरेकामा पाँचवटा उडान रद्द गरिएको छ।"

चीनबाट आउने चाइना इस्टर्न, चाइना साउदर्न, सिचुवान, हिमालयन एअरलाइन्स र एअर चाइनालगायत सबै वायुसेवाको उडान प्रभावित भएको बताइएको छ।

कर्णले अन्य देशबाट आउने उडानहरू भने अहिलेसम्म प्रभावित नभएको बीबीसी न्यूज नेपालीलाई बताए।

चीनको वुहान सहरमा डिसेम्बर महिनाको अन्तिममा देखा परेको  नयाँ कोरोनाभाइरस कोभिड-१९ बाट मङ्गलवारसम्म ७३ मुलुक प्रभावित भइसकेको विश्व स्वास्थ्य सङ्गठनले जनाएको छ।

चीनबाहेक दक्षिण कोरियामा सबैभन्दा धेरै सङ्क्रमण देखिए पनि त्यहाँबाट आउने कुनै पनि उडान भने अहिलेसम्म प्रभावित नभएको कर्णले बताए।

उनले भने, "यात्रुहरू भए मात्रै एअरलाइन्सहरूले पनि उडान गर्ने हो। अहिले उताबाट आउँदा ६५/७० जना यात्रुलाई लिएर आउँछन् अनि यताबाट पनि त्यस्तै सङ्ख्यामा यात्रु लिएर जान्छन्।

"उडान राखे पनि यात्रु नभएपछि विमान आउँदैन। त्यसैले विमानको सङ्ख्या घट्दै गएको छ।"

उनका अनुसार ज्यानुअरीमा चीनबाट प्रतिहप्ता चाइना साउदर्नको १४ वटा, एअर चाइनाको सातवटा, चाइना इस्टर्नको ११ वटा, हिमालय एअरलाइन्सको नौवटा, तिब्बत एअरलाइन्स नौवटा, सिचुवानको नौवटा आइरहेका थिए।

सर्वोच्चको आदेश

यसैबीच सर्वोच्च अदालतले कोरोनाभाइरसको सङ्क्रमण विभिन्न देशमा देखिरहेका बेला आवश्यकता परे केही दिन वा महिनाका लागि अन्तर्राष्ट्रिय उडान रोक्न सरकारका नाममा अन्तरिम आदेश जारी गरेको थियो।

नेपाल प्रवेश गर्ने स्थलमार्ग र अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थलमा कडाइका साथ स्वास्थ्य जाँच गर्न सरकारका नाममा सर्वोच्चले आदेश दिएको हो।

सोमवार न्यायाधीश तेजबहादुर केसीले दिएको अन्तरिम आदेशमा उल्लेख छ, "कोरोना भाइरसको गम्भीर सङ्क्रमण फैलिएका देशहरू सोझै वा ट्रान्जिट भएर त्रिभुवन अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थलमा अवतरण हुने अन्तर्राष्ट्रिय उडानको अवस्था र परिस्थितिको गम्भीरताको सूक्ष्म मूल्याङ्कन गरी आमजनताको स्वास्थ्यसम्बन्धी राष्ट्रिय हितलाई ध्यानमा राखी केही दिन र महिनाका लागि अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थलमा अवतरण हुने अन्तर्राष्ट्रिय उडानमा रोक लगाउनु।"

उक्त आदेशबारे आफूहरूले सञ्चारमाध्यमबाटमात्रै थाहा पाएको भन्दै त्यसबारे अहिलेसम्म कुनै निर्णय भइनसकेको प्राधिकरणले...


शीर्षक: कोरोनाभाइरस: चीनका नेपालीको प्रश्न, 'यस्तो बेला देश र देशवासीले साथ नदिए कसले दिन्छ?'\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

नेपाली विद्यार्थीहरूलाई उद्धार गरेर नेपालका चार स्थानमा दुई हप्ता निगरानीमा राख्ने सरकारको तयारी छ।

तर भक्तपुरको खरिपाटीका स्थानीय बासिन्दाहरू भने नजिकै नेपाल विद्युत् प्राधिकरणको तालिम केन्द्रमा उनीहरूलाई राख्ने कुराको विरोध गरिरहेका छन्।

चीनमा रहेका नेपाली विद्यार्थीहरूले भने विरोधले आफूहरू निकै 'निराश, चिन्तित र भावुक बनाएको' भन्दै आफूलाई कोरोनाभाइरसको सङ्क्रमण नभएको बताइरहेका छन्।

किन स्थानीय बासिन्दाहरूले यसको विरोध गरिरहेका छन् र चीनका नेपाली के भन्छन् त?

बीबीसी न्यूज नेपालीले चीनको प्रभावित क्षेत्र हुबेमा रहेका एक नेपाली विद्यार्थी र खरिपाटीमा आन्दोलनरत स्थानीय बासिन्दासँग कुराकानी गरेको छ।

'हामी मानव बम होइनौँ'

मेरो नाम अमित श्रीवास्तव हो। म चीनको हुबे यूनिभर्सिटी अफ मेडिसिनमा 'इन्टर्नल मेडिसिन'मा स्नातकोत्तर गर्दैछु।

म वुहान सहरबाट द्रुत गतिको रेलमा दुई घण्टा लाग्ने स्थानमा बस्छु।

हामी यहाँ अहिले क्वारन्टीनमा छौँ। तर नेपालमा कोरोनाभाइरसबारे गलत कुराहरू फैलिरहेका छन्।

त्यही कारणले होला भक्तपुरमा विरोध भएको हामीले समाचार पढिरहेका छौँ।

म आफैँ पनि चिकित्सक हुँ। यहाँ अस्पतालमै काम गर्नुपर्छ।

कोरोनाभाइरस हावाबाट सर्ने रोग होइन। यो श्वासप्रश्वासजन्य रोग भए पनि हावामा भाइरस गएपछि त्यो अर्को व्यक्तिसम्म पुग्दैन।

खासमा यो सर्ने भनेको बिरामीको खकार, थुक, र्‍याल र रगतबाट हो।

कसैले खोकी लागेको बेला हात मुखमा लगेको छ र त्यही हातले समातेको वस्तु अर्को व्यक्तिले पनि समात्यो भने भाइरस सर्न सक्छ।

हावाबाट फैलिने भएको भए त यहाँ हामी कोठामा बसे पनि रोगी भइसक्थ्यौँ नि।

नेपालमा विशेषगरी भक्तपुरका मानिसहरूले हामी बिरामी भएर त्यहाँ आउँदै गरेका होइनौँ भन्ने बुझ्नुभएको छैन। हामी स्वस्थ रूपमै आउने हौँ।

वुहानबाट उद्धार गर्न सरकारसँग गुहार

कसैलाई सङ्क्रमण भएको रहेछ भने नसरोस् भनेर १४ दिनको समय राखिएको हो।

नेपाल आउँदा हामीलाई चीनले स्वास्थ्य जाँच गराएर मात्र पठाउँछ। बिरामी भेटिए त नेपाल जान दिँदैन।

अहिले चीनका विभिन्न स्थानमा यो फैलिसकेको छ। तर त्यहाँबाट नेपालमा पर्यटकहरू गइरहेका छन्।

खासमा त उनीहरूबाट पो डराउनु पर्ने हो सरकार। हामीसँग किन डराइरहेको छ?

कोरोनाभाइरस प्रकोपको केन्द्रबिन्दुमा गुन्जियो एकताको गीत

हामी 'मानव बम' होइनौँ, न त रोगी नै हौँ। यस्तो बेलामा पनि सरकार र नेपालीहरूले साथ नदिने भए...


शीर्षक: कोरोनाभाइरस: चीनको वुहान नगरमा सबै उडान, रेल तथा बस सेवा बन्द\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

कोरोनाभाइरसको सङ्क्रमणबाट चिनियाँ सहर वुहानबाट अन्यत्र फैलिइसकेको छ। पाँच सयभन्दा बढी मानिसहरू प्रभावित भइसकेका छन् भने कैयौँको ज्यान गइसकेको छ।

कोरोनाभाइरसको पछिल्लो सङ्क्रमण चीनको वुहान सहरको एक बजारमा जनावरबाट सुरु भएको अधिकारीहरूको भनाइ छ।

अहिले चिनियाँ अधिकारीहरूले वुहान सहरका दशौँ लाख बासिन्दालाई जरुरी काम नभई शहर नछोड्न निर्देशन दिएका छन्।

नयाँ वर्षको बिदा

त्यहाँ बिहीवार बिहानदेखि लागु हुने नयाँ नियम चिनियाँ नयाँ वर्षको बिदाको अवसरमा कार्यान्वयनमा आउन लागेको छ। यो बेला दशौँ लाख चिनियाँहरू आफ्नो जन्मथलो फर्कने गर्छन्।

कोरोनाभाइरसको सङ्क्रमणका कारण अहिलेसम्म १७ जनाको ज्यान गइसकेको बताइएको छ।

विश्व स्वास्थ्य सङ्गठन डब्लूएचओका महानिर्देशक टेड्रोस एड्हनोम गुब्रोहयसोसले चिनियाँ कदमको स्वागत गरेका छन्।

'जनस्वास्थ्य आपतकाल'बारे थप छलफल

उनले भने, "जनस्वास्थ्य आपतकाल घोषणा गर्ने कि नगर्ने भन्ने निर्णयलाई म निकै गम्भीर मान्छु। सबै प्रमाणहरूबारे विचारविमर्श नगरी त्यसो गर्नु उचित हुँदैन।"

उनले अहिले एक टोलीले चीनमा आवश्यक प्रमाणहरू जुटाइरहेको बताए।

कोरोनाभाइरसले उत्पन्न गरेको चिन्ताबीच त्यो समस्यासँग जुझ्न विश्वव्यापी जनस्वास्थ्य आपतकाल घोषणा गर्ने कि नगर्ने भन्ने विषयमा डब्लूएचओले बिहीवार दोस्रो बैठकको आयोजना गरेको छ।

त्यसका सङ्क्रमितहरू चीन र उसका छिमेकी देशका अतिरिक्त अमेरिकामा पनि भेटिइसकेका छन्।


शीर्षक: कोरोनाभाइरस: चीनद्वारा अमेरिकामाथि 'षड्यन्त्रहरू' फैलाएको आरोप\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

डब्ल्यूएचओको काम र चीनविरूद्ध उसले प्रकोप लुकाएको आरोपमा मुद्दा लगाउनेजस्ता कुरालाई लिएर ट्रम्प र बेइजिङबीच पछिल्ला सातामा आरोप-प्रत्यारोप भएको छ।

आइतवार पत्रकारहरूसँग कुरा गर्दै वाङ यीले अमेरिका 'राजनीतिक भाइरस'ले सङ्क्रमित भएका कारण त्यहाँका केही नेताले बारम्बार चीनमाथि हमला गरिरहेको बताए।

विदेशमन्त्री वाङ्ले अमेरिकालाई कोभिड-१९ को महामारीमा काम गर्दै 'समय खेर नफाल्न र मूल्यवान जीवनहरू बचाउन' आग्रह गरे।

आरोप/प्रत्यारोप

भाइरस फैलन थालेसँगै वासिङ्टन र बेइजिङ्बीच तनाव चुलिएको थियो।

अमेरिकी राष्ट्रपति डोनल्ड ट्रम्पले चीनलाई भाइरसको प्रकोप लुकाउन खोजेको आरोप लगाएका छन्।

यो वर्ष हुने निर्वाचनमार्फत् राष्ट्रपतिमा पुनर्निर्वाचित हुन खोजिरहेका ट्रम्पको भाइरस नियन्त्रण प्रयासलाई लिएर आलोचना भइरहेको छ।

कोरोना भाइरसः लकडाउन खुलेपछि जनजीवन कस्तो होला

तर आइतवार विदेशन्त्री वाङ्ले चीनले विश्वको जनस्वास्थ्य सुरक्षित पार्नका लागि सुरुदेखि नै जिम्मेवार भएर काम गरेको बताए।

कोरोनाभाइरस सबैभन्दा पहिले चिनियाँ शहर वुहानमा सन् २०१९ को डिसेम्बर महिनामा देखा परेको थियो।

'सम्बन्ध बन्धक बनाउने प्रयास'

चीनको संसदीय सत्र चलिरहँदा आयोजित पत्रकार सम्मेलनमा वाङ्ले 'अमेरिकामा रहेका केही राजनीतिक शक्तिले चीन-अमेरिका सम्बन्धलाई बन्धक बनाएको' बताए।

उनले ती शक्तिहरू को हुन् भन्ने चाहीँ स्पष्ट पारेनन्।

चिनियाँ विदेशमन्त्री वाङ् यी: 'अमेरिकामा रहेका केही राजनीतिक शक्तिले चीन-अमेरिका सम्बन्धलाई बन्धक बनाएका छन्।'

तर उनले भने: "तिनले दुई देशलाई एउटा नयाँ शीतयुद्धको संघारमा धकेल्न चाहन्छन्।"

'राजनीतिक भाइरस'को प्रयोग चीनमाथि हमला र उसलाई बदनाम गर्ने अवसरको रूपमा लिइएको उनले बताए।

"केही राजनीतिज्ञले पूर्ण रूपमा आधारभूत तथ्यलाई नजरअन्दाज गर्दै चीनलक्षित थुप्रै झुटहरू बनाउँछन् र त्यति नै धेरै षड्यन्त्र खडा गर्छन्।"

डब्ल्यूएचओको बचाउ

विश्व स्वास्थ्य सङ्गठन (डब्ल्यूएचओ)को काम र चीनविरूद्ध उसले प्रकोप लुकाएको आरोपमा मुद्दा लगाउनेजस्ता कुरालाई लिएर ट्रम्प र बेइजिङबीच पछिल्ला सातामा आरोप-प्रत्यारोप भएको छ।

चीनमाथि मुद्दा चलाउने विषयलाई वाङ यीले 'दिवास्वप्न' को संज्ञा दिए।

कोरोनाभाइरस परीक्षण किन महत्त्वपूर्ण

गतसाता ट्रम्पले विश्व स्वास्थ्य सङ्गठनलाई चीनको 'कठपुतली' भएको भन्दै उक्त संस्थालाई अमेरिकाले दिँदै आएको आर्थिक योगदान...


शीर्षक: कोरोनाभाइरस: चीनबाट आएका सामग्री 'वितरण गर्न सुरु', बुटवलमा मृत्यु भएका बिरामीको नमुना परीक्षण हुन बाँकी\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

उनीहरूका अनुसार ती सामग्री आइतवारदेखि नै विभिन्न प्रदेशलाई वितरण गर्न थालिएको छ।

प्रयोगशालाको विस्तार गरेर कोरोनाभाइरस परीक्षण क्षमता बढाउन आवश्यक सामग्रीका साथै उपचार र निगरानीमा खटिने स्वास्थ्यकर्मीले व्यक्तिगत सुरक्षामा प्रयोग गर्ने परिधान (पीपीई) को माग बढेको बेला मन्त्रालयले ती सामग्री पाएको हो।

सरकारले खरिद गरेका सामान सम्बन्धित कम्पनीले मन्त्रालयलाई बुझाएका छन्। चीनको सहयोगमा आएका सामग्री चिनियाँ राजदूत होउ याङ्छीले नेपालका स्वास्थ्यमन्त्री तथा अन्य अधिकारीहरूलाई हस्तान्तरण गरेकी छन्।

शनिवार राति आएको विमानमा चीनको सिचुवान प्रान्त सरकार, सिचुवान इन्भेस्टमेन्ट ग्रूप र बेइजिङस्थित नेपाली दूतावासमा प्राप्त सामान थियो।

सोही उडानमा चीनको प्रख्यात प्रविधि कम्पनी अलिबाबाको फाउन्डेशन र ज्याकमा फाउन्डेशनले पठाएको सामग्री रहेको बताइएको छ।

नेपालले किनेको सामग्री कहिले आउँछ?

नेपालले चीनको एक कम्पनीबाट किनेको एक करोड तीन लाख अमेरिकी डलर बराबरको सामग्रीमध्ये केही समान मात्रै आएको र बाँकी सामान यो साता (एप्रिल २ र ५ तारिखमा) ल्याइने बताइएको छ।

चीनबाट ल्याइएका समान १९ प्रकारका छन्।

तिनमा मेडिकल उपकरण, कोरोनाभाइरस जाँच गर्ने किट र स्वास्थ्यकर्मीले व्यक्तिगत सुरक्षामा प्रयोग गर्ने परिधान (पीपीई) तथा मास्क लगायतका सामान रहेको बताइएको छ।

मन्त्रालयले ती सामान नेपाली सेनाको सहयोगमा सबै प्रदेशमा पठाइने जनाएको छ।

सरकारले खरिद गरेका सामग्री र त्यसको मूल्यलाई लिएर अनेक टीकाटिप्पणी भइरहेका छन्। कतिपयले बढी मूल्यमा सामान खरिद गरिएको र त्यसमा अनियमितता भएको आशङ्का गरेका छन्।

स्वास्थ्य मन्त्रालयको नियमित पत्रकार सम्मेलनमा बोल्दै स्वास्थ्य सेवा विभागका महानिर्देशक महेन्द्र श्रेष्ठले खरिद मूल्यमा कुनै अनियमितता नभएको दाबी गरे।

उनले हाल विश्व बजारमा स्वास्थ्य सामग्रीको अभाव रहेको र त्यसको असर मूल्यमा पनि देखिएको बताए। चिनियाँ दूतावासले सहयोग गरेको सामग्रीको बिल देखाउँदै उनले त्यसमा भन्दा आफूले खरिद गरेको मूल्य सस्तो परेको दाबी गरे।

के छ नेपालको स्थिति?

अहिलेसम्म सीमित परीक्षण किट र एउटा मात्रै प्रयोगशाला प्रयोगमा थिए।

स्वास्थ्य मन्त्रालयका अनुसार आइतवार अपराह्णसम्म ९१७ वटा नमुना परीक्षण गरिएको छ। तीमध्ये पाँच जनामा सङ्क्रमण पुष्टि भएको छ।

अहिले सरकारले नेपालभित्रै कोरोनाभाइरस परीक्षण क्षमतालाई विस्तार गरेर दुई...


शीर्षक: कोरोनाभाइरस: चीनबाट उद्धार गरिएका यात्रु चढेका गाडीहरूमा युक्रेनमा भयो आक्रमण\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

ती मानिसहरूलाई नोभी सान्जारीस्थित एउटा अस्पतालमा १४ दिन क्वारन्टीनमा राख्न लगिँदै थियो।

राष्ट्रपति भोलोदिमिर जेलेन्स्कीले प्रदर्शनकारीहरूलाई सहानुभूतिपूर्वक व्यवहार गर्न आग्रह गरेका छन्।

युक्रेनको सुरक्षा निकायका अनुसार रक्षा मन्त्रालयलाई उद्धृत गरिएको एउटा इमेलमा उद्धार गरिएका केही मानिसमा कोभिड-१९ अर्थात् कोरोनाभाइरसको सङ्क्रमण भएको मिथ्या दाबी गरिएको थियो।

सुरक्षा सेवाका अधिकारीहरूले त्यसबारे छानबिन गरिरहेको एउटा विज्ञप्तिमा उल्लेख छ।

कसको भएको थियो उद्धार?

चीनको वुहानबाट ४५ युक्रेनी र २७ विदेशी नागरिकलाई विमान चढाएर पूर्वी युक्रेनको हार्किभ क्षेत्रमा ल्याइएको थियो।

उनीहरूलाई छवटा बसमा राखेर अस्पताल लग्दै गर्दा प्रदर्शनकारीहरूले बाटोमा आगो बालेर तथा ढुङ्गा हानेर विरोध गरेका थिए।

स्वास्थ्यमन्त्रीले बसमा भएका कोही पनि बिरामी नभएको बताएका छन्।

युक्रेनको कूटनीतिक नियोगका अनुसार तीन युक्रेनी र एक कजाकस्तानी नागरिकलाई ज्वरो आएको पाइएपछि चीनमै छोडिएको थियो।

तनाव बढेपछि प्रधानमन्त्री, स्वास्थ्यमन्त्री र आन्तरिक मामिलामन्त्रीले उक्त नगरको भ्रमण गरेका थिए।

स्थानीय सञ्चारमाध्यममा प्रकाशित एउटा भिडिओमा आन्तरिक मामिलामन्त्रीले प्रदर्शनकारीहरूलाई सङ्क्रमित व्यक्तिहरूलाई नल्याइएको भनेर आश्वस्त बनाउन खोजेको देखिन्छ।

राष्ट्रपति जेलेन्स्कीले देशवासीलाई करुणा देखाउन र विरोधप्रदर्शन नगर्न आग्रह गरेका छन्।

"अधिकांश यात्री ३० वर्षमुनिका छन्। हामी धेरैका लागि उनीहरू सानै छन्," उनले विज्ञप्तिमा भनेका छन्।

"तर एउटा खतराबारे म उल्लेख गर्न चाहन्छु। हामी सबै मानव भएको र हामी सबै युक्रेनी भएको बिर्सिने खतरा। महामारी फैलिएको बेला वुहान पुगेका समेत हामी सबै।"

अहिलेसम्म ७६,००० भन्दा बढी मानिसमा कोभिड-१९ भएको पुष्टि भएको छ भने २,२४७ जनाको मृत्यु भएको छ।

अधिकांश सङ्क्रमण र मृत्युका घटना चीनमा भएका छन्।


शीर्षक: कोरोनाभाइरस: चीनबाट उद्धार गरिने नेपालीलाई 'क्वारन्टीन'मा राख्न चार स्थान चयन\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

सरुवा रोग फैलिएको स्थानबाट आउने मानिसलाई निश्चित अवधिका लागि चिकित्सकीय निगरानीमा अलग्गै राख्ने कामलाई क्वारन्टीन भनिन्छ।

प्रस्तावित केही स्थानमा आवश्यक पूर्वाधार पनि नरहेको तथा कतिपय स्थानमा स्थानीयवासीको अवरोध रहेका कारण सरकार अन्तिम टुङ्गोमा पुग्न सकेको थिएन।

प्रधानमन्त्रीका प्रेस सल्लाहकार सूर्य थापाका अनुसार शिवपुरीस्थित नेपाली सेनाको तालिम केन्द्र, इचङ्गुनारायणस्थित सुकुम्बासीका लागि बनाइएको अपार्टमेन्ट, कृषि तालिम केन्द्र सूर्यविनायक र भक्तपुरस्थित खरीपाटीमा रहेको विद्युत् प्राधिकरणको तालिम केन्द्रसहित चार स्थानमा क्वारन्टीनस्थल व्यवस्थित गर्न प्रधानमन्त्रीले निर्देशन दिएका हुन्।

५६३जनाको मृत्यु

१,१५३जना निको

२८,०१८जनामा सङ्क्रमण भएको पुष्टि

२४,७०२जनामा सङ्क्रमण भएको आशङ्का

१,८६,३५४जना चिकित्सकीय निगरानीमा

स्वास्थ्य, गृह, रक्षा, परराष्ट्र मन्त्रीसहित विभिन्न सरोकारवाला मन्त्रालयका अधिकारीहरूसँगको छलफलपछि प्रधानमन्त्री केपी शर्मा ओलीले त्यस्तो निर्देशन दिएका हुन्।

यसअघि खरीपाटीमा रहेको विद्युत् प्राधिकरण तालिम केन्द्रमा उद्धार गरिएका नेपालीहरूलाई राखिने बताइएको थियो।

तर स्थानीय स्तरबाट भएका विरोध वा अवरोध चिन्ताको विषय भएको स्वास्थ्य मन्त्रालयका प्रवक्ता महेन्द्रप्रसाद श्रेष्ठले बताएका छन्।

कोरोनाभाइरसको सङ्क्रमणबारे पर्याप्त जानकारी नहुनाले अनावश्यक भय फैलाइएको र त्यसैका कारण विरोध समेत भएको उनको बुझाइ छ।

विरोध

प्रवक्ता श्रेष्ठले भने, ''सबैले बुझ्नुपर्‍यो कि क्वारन्टीन गर्ने भनेको स्वस्थ मानिसलाई सुरक्षित स्थलमा राख्ने हो, बिरामीलाई राख्ने होइन।"

"प्रभावित क्षेत्रबाट आउने भएकोले रोग सर्ने अवधिभरि लक्षण देखिइहाल्छ कि भनेर सुरक्षित स्थानमा राख्ने हो। तर यहाँ गलत बुझाइ छ।''

वुहानबाट नेपाल फर्किन इच्छुक भएका सबै नेपालीहरू पूर्ण सुरक्षित वा स्वस्थ रहेको प्रवक्ता श्रेष्ठको भनाइ छ।

उनीहरूलाई नेपालमा ल्याएर क्वारन्टीनमा राखेर निगरानी गर्ने र कुनै लक्षण नदेखिए घर पठाइने सरकारको योजना छ।

सरुवा रोग विशेषज्ञ अनुप सुवेदी भन्छन्, "आफ्नै नेपाली दाजुभाइलाई क्वारेन्टाइनमा राख्न चयन भएको सम्भावित स्थानबारे हाल भइरहेको विरोध अशोभनीय छ। किनकि सङ्क्रमित भएको लक्षण देखिएको मान्छे नेपाल फर्कनै पाउँदैन।"

अनेक सावधानी अपनाइने कार्ययोजना रहेको हुनाले क्वारन्टीन गरिने ठाउँका स्थानीयमा सङ्क्रमण फैलिने...


शीर्षक: कोरोनाभाइरस: चीनबाट नेपाल फर्कन पाउँदाको खुशी\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

शनिवार हुबेको राजधानी वुहानबाट नेपाल वायुसेवा निगमको चाटर्ड विमानले आइतवार सबेरै १७५ नेपालीहरूलाई काठमाण्डू ल्याएको हो।

बिहान ३:३८ मा त्रिभुवन विमानस्थलमा अवतरण भएको विमानमा १७५ जना नेपाली रहेका थिए जसमा १७० जना विद्यार्थी, एकजना त्यहाँ रोजगार गरिरहेका व्यक्ति, दुईजना पर्यटक एवम् दुई बालबालिका रहेको बताइएको छ।

उद्धार गरिएका विद्यार्थी सौरभ लुइटेलले ट्विटरमा लेखेका छन्: "यस्तो भयावह अवस्थामा घर फर्कन पाउनुको खुसी व्याख्या गर्न सकिँदैन।"

उद्दार हुनेमा १३४ जना पुरूष र ४१ जना महिलाहरू रहेको नेपाली अधिकारीहरूले बीबीसीलाई बताएका छन्।

'खुसीको क्षण'

नेपाल फर्केका अशोक शाहले ट्विटरमा राखेको एउटा भिडियोमा विमानभित्र सबैले ताली पिटेर खुसीयाली मनाएको देखिन्छ।

घर फर्कन पाउँदाको परिवेश देखाउन खोजिएको उक्त भिडिओसँगै शाहले लेखेका छन्: "अन्धकारबीचको खुसी, शून्यताबाट खुसीतर्फ।"

नेपाल फर्कनका लागि सुरुमा १८५ जनाले निवेदन दिएका भएपनि चार जनाले अन्तिम अवस्थामा उतै बस्ने निर्णय गरेका थिए।

चार जनालाई भने उड्ने बेलामा ज्वरो देखिएका कारण रोकिएको बताइएको छ। उनीहरूलाई उतै परीक्षण गरिने स्वास्थ्य मन्त्रालयले बताएको छ।

थप दुईजना उनीहरूकै आफन्त भएकाले उनीहरू समेत नेपाल नफर्किएको जनाइएको छ।

दुई हप्ते क्वारन्टीन बास

आइतवार बिहान उनीहरूलाई बसमा राखेर विमानस्थलबाट सिधै क्वारन्टीनस्थल पुर्‍याइएको थियो।

विश्व स्वास्थ्य सङ्गठनको मापदण्डलाई आधार मानेर उद्धार गरिएकाहरूसँग काम गर्ने मानिसहरूले पालना गर्नुपर्ने नियमको प्रारूप समेत तयार पारिएको स्वास्थ्य मन्त्रालयका प्रवक्ताले बताएका छन्।

काठमाण्डू विमानस्थलमा समेत उनीहरूको स्वास्थ्य जाँच गरिएको थियो।

हुबेका छवटा विभिन्न सहरहरूबाट बेइजिङस्थित नेपाली दूतावासको पहलमा राजधानी वुहानमा भेला पारेर उनीहरूलाई नेपाल ल्याइएको बेइजिङस्थित नेपाली दूतावासले जनाएको छ।

चीनबाट ल्याइएका नेपालीहरूलाई भक्तपुरको खरिपाटीस्थित नेपाल विद्युत प्राधिकरणको तालिम केन्द्रका चार भवनमा क्वारन्टीनमा राखिएको स्वास्थ्य मन्त्रालयका प्रवक्ता महेन्द्रप्रसाद श्रेष्ठले बताए।

श्रेष्ठले भने: "आइतबार दश बजेबाट उनीहरूको खरिपाटीमा थप स्वास्थ्य परीक्षण हुँदैछ।"


शीर्षक: कोरोनाभाइरस: चीनबाट नेपाली विद्यार्थीको गुहार, 'हामी टुहुराजस्तै भयौँ, सरकारले वास्ता गरेन'\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

वुहानबाट बीबीसीको सम्पर्कमा आएका नेपाली विद्यार्थीहरूले नेपाल सरकारले हालसम्म आफूहरूको उद्धारका लागि कुनै कदम नचालेको र आफूहरू अलपत्र परेको भन्दै निराशा व्यक्त गरेका छन्।

वुहानस्थित ह्वाङ्जुङ यूनिभर्सिटी अफ साइन्स एन्ड टेक्नोलजी (हस्ट) मा इन्जिनीयरिङमा स्नातकोत्तर गरिरहेका नेपाली विद्यार्थी सम्पत न्यौपानेले भने, "हामी शारीरिक रूपमा सुरक्षित छौँ, तर आफ्नै कोठावरपर भएका साथीहरू गइसके।"

"सुरुमा अमेरिका र फ्रान्सले उनीहरूका नागरिक लग्दा हामीलाई डब्ल्यूएचओको भन्दा उच्च मापदण्ड भएका देशले मात्र उद्धार गरेका हुन् जस्तो लागेको थियो," उनी भन्छन्, "तर अहिले भारत, बाङ्ग्लादेश, श्रीलङ्काजस्ता देशले पनि लान थाले।"

टुहुरो महसुस

आफ्नै छात्रावासमा बस्ने अन्य देशका विद्यार्थी स्वदेश फर्केपछि नेपालीहरू चरम मानसिक तनावमा परेको न्यौपानेले बताए।

उनले भने, "बेइजिङस्थित नेपाली राजदूतज्यूसँग हाम्रो कुराकानी भएको थियो। उहाँ अभिभावकत्व लिन्छु भन्नुहुन्छ, तर हामीलाई यहाँ टुहुरा बच्चाजस्तो महसुस भइरहेको छ।"

"हामीलाई चाँडो भन्दा चाँडो नेपालमा लगेर आइसोलेशन गरेर राखियोस्।"

सोही विश्वविद्यालयमा बायोकेमिस्ट्रीमा विद्यावारिधि गर्दै गरेका सरोज खनाल पनि नेपालका छिमेकी मुलुक र नेपालजस्तै गरिब भनिएका देशले पनि आफ्ना नागरिकलाई उद्धार गर्दा नेपालले बेवास्ता गर्दा मानिसक तनाव उत्पन्न भएको बताए।

"हामीले चीन सरकारले बस्न र खान दिएन भनेर त भनेकै होइनौँ नि! तर कम्तीमा सरकारले हाम्रो कुरा सुनोस् र हामीलाई नेपालमा लगेर आइसोलेशनमा राखोस् भन्ने चाहेका हौँ," उनले भने, "त्यस्तो गरे कम्तीमा हामीलाई मानसिक तनाव कम त हुन्थ्यो।"

शङ्का

नेपाल सरकारले बेवास्ता गर्नुमा दूतावासले सही सूचना उपलब्ध नगराएको हुन सक्ने नेपाली विद्यार्थीहरूको शङ्का छ।

खनालले भने, "हामीलाई यहाँ जेलमा बसेको जस्तो महसुस भइरहेको छ। तर सरकारले किन बाङ्लादेश, श्रीलङ्का र माल्दिभ्सजस्ता देशले आफ्ना नागरिकको उद्धार गर्दा पनि हामीलाई वास्ता गर्दैन?"

वुहानमै यूरोसर्जरीमा विद्यावारिधि गर्दै गरेका डा. गौरव पोखरेल नेपाली विद्यार्थीहरूमा मानसिक तनाव निकै बढेको बताउँछन्।

वुहानमा पहिला पुष्टि भएका ४२५ सङ्क्रमणमा आधारित

५९ वर्षसङ्क्रमित व्यक्तिको औसत उमेर

८९%सङ्क्रमण भएको कम्तीमा पाँच दिनसम्म अस्पताल भर्ना भएनन्

५६%सङ्क्रमित व्यक्ति पुरुष

५५%नयाँ वर्षअघि भएका सङ्क्रमणको समुद्री...


शीर्षक: कोरोनाभाइरस: चीनबाट नेपालीको उद्धारमा यसकारण भइरहेको छ ढिलाइ\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

सरकारले तीन दिनअघि हुबेमा रहेका नेपाली नागरिकहरूलाई उद्धार गर्ने निर्णय गरेको थियो।

तर उनीहरूलाई नेपालमा ल्याएर दुई सातासम्म स्वास्थ्य निगरानीमा राख्ने स्थान तय हुन नसक्दा हालसम्म कहिले उद्धार गर्ने भन्ने टुङ्गो नलागेको अधिकारीहरूले बताएका छन्।

तीन दिनअघि सरकारले एउटा विशेष विमान पठाएर हुबेमा रहेका नेपाली नागरिकहरूको उद्धार गर्ने निर्णय गरेको थियो।

१८० जनाको आवेदन

सोही निर्णय अनुसार बेइजिङस्थित नेपाली दूतावासले त्यहाँ रहेका नागरिकहरूलाई आवेदन दिन आह्वान गरेको थियो।

आवेदनका लागि चिनियाँ समय अनुसार आइतवार बिहान ९ बजेसम्मको समय दिइएकोमा १८० जनाले आफूहरूलाई उद्धार गरिदिन आग्रह गरेको दूतावासले जनाएको छ।

तर नागरिकहरूको उद्धार गर्ने निर्णय भएको तीन दिनसम्म पनि नेपालमा ल्याएर उनीहरूलाई कहाँ राख्ने भन्ने टुङ्गो लाग्न सकेको छैन।

उद्धार र त्यसपछि उनीहरूलाई नेपालमा स्वास्थ्य निगरानीमा राख्नेबारे प्रधानमन्त्री तहबाटै निर्णय भए पनि विभिन्न निकायबीच समन्वय नहुँदा समस्या देखापरेको कतिपय जानकारहरू बताउँछन्।

स्वास्थ्य मन्त्रालयका अधिकारीहरू भने हाल उद्धार गरिएकाहरूलाई सुरक्षितरूपमा राख्ने स्थानको खोजी भइरहेको बताउँछन्।

मङ्गलवारसम्ममा निर्णय

मन्त्रालयका प्रवक्ता महेन्द्रप्रसाद श्रेष्ठले भने, "आज (सोमवार) पनि पाँचवटा टोलीले विभिन्न स्थानहरूमा गएर निरीक्षण गरेको छ। अब भोलि (मङ्गलवार) बिहान उहाँहरूले छलफल गर्नुहुनेछ। अनि भोलि (मङ्गलवार) बेलुकासम्ममा निर्णय गर्ने मन्त्रीज्यूबाट निर्देशन भएको छ।"

जनस्वास्थ्य विज्ञहरूका अनुसार कोरोनाभाइरस सङ्क्रमित क्षेत्रबाट उद्धार गरिने व्यक्तिहरूलाई उक्त भाइरस लागेकै छ भन्ने नभए पनि दुई सातासम्म निगरानीमा राख्नुपर्ने हुन्छ।

त्यसका लागि स्वास्थ्यकर्मीको सुविधासहित सुरक्षित स्थानमा राख्ने र अन्य व्यक्तिहरूसँग सम्पर्क हुन नदिने व्यवस्था मिलाउनु जरुरी हुन्छ।

तर त्यसैलाई कारण देखाएर सरकारले आफ्नै निर्णय कार्यान्वयन गर्न ढिलाइ गर्नु निकै चिन्ताजनक अवस्था भएको उनीहरू बताउँछन्।

यो आपत्‌कालीन अवस्था भएकाले सरकारले आफ्नो निर्णयलाई तत्कालै कार्यान्वनय गराउनुपर्ने उनीहरूको धारणा छ।

विज्ञको भनाइ

त्यस्तैमध्येकी एक चिकित्सक समेत रहेकी पूर्व स्वास्थ्य सचिव डाक्टर किरण रेग्मी भन्छिन्, "कि त निर्णय नै गर्नु हुँदैनथियो। जब हामी गर्छौँ भनेपछि त यसलाई तुरुन्तै सल्ट्याउनुपर्‍यो नि। किनकि...


शीर्षक: कोरोनाभाइरस: चीनबाट फर्किन १८० जनाको आवेदन, नेपालमा विशेष निगरानीमा राख्ने ठाउँबारे निर्णय हुन बाँकी\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

शनिवार मात्र बेइजिङस्थित नेपाली दूतावासले चीनस्थित कोरोनाभाइरस अतिप्रभावित हुबे प्रान्तमा रहेका नेपालीहरूको उद्धारका लागि प्रक्रिया अघि बढाएको थियो।

स्वदेश फर्किन चाहने नेपाली नागरिकलाई आइतवार बिहानसम्म आवेदन भर्न समय तोकिएकोमा १८० जनाले त्यसो गरेको बेइजिङस्थित नेपाली दूतावासका उपप्रमुख सुशील लम्सालले बीबीसी न्यूज नेपाली बताए।

आवेदकहरूलाई लिन नेपाल वायुसेवा निगमको विशेष विमान पठाउने सरकारको योजना छ।

त्यसरी उद्धार गरेर नेपाल ल्याइएकाहरूलाई कम्तीमा दुई साता निगरानीमा राख्नुपर्ने भएकाले त्यसका लागि कुन स्थान उपयुक्त हुन्छ भनेर विभिन्न विकल्प प्रस्तुत गरिएको अधिकारीहरूले बताए।

स्वास्थ्य तथा जनसङ्ख्या मन्त्रालयका प्रवक्ता महेन्द्रप्रसाद श्रेष्ठले बीबीसीसँग भने, "हामीले उपत्यकाभित्र र आसपासका विभिन्न स्थानहरूको विकल्प अघि सारेका छौँ। अब त यो विषय स्वास्थ्य मन्त्रालयको मात्र रहेन। त्यसैले कुन स्थानमा राख्ने भन्ने निर्णय उच्च तहबाटै हुनेछ।"

स्वास्थ्य मन्त्रालयले अघि सारेका विकल्प

श्रेष्ठका अनुसार मन्त्रालयले नेपाली सेना, सशस्त्र प्रहरी र नेपाल प्रहरीका तालिमकेन्द्र वा कुनै ब्यारेकमा चीनबाट ल्याइएका मानिसहरूलाई राख्न सकिने एउटा विकल्प अघि सारेको छ।

उनका अनुसार नेपाली सेनाको पाँचखालस्थित तालिमकेन्द्र, सशस्त्र प्रहरीको मातातीर्थ वा ककनीस्थित तालिमकेन्द्रलाई सम्भावित स्थानका रूपमा हेरिएको छ।

त्यस्तै अर्को विकल्पमा इचङ्गुनारायणस्थित सुकुम्बासीका लागि बनाइएका दुई भवन छन्।

इचङ्गुमा चार रोपनीभन्दा बढी क्षेत्रफल भएको जग्गामा बनाइएका भवनमा झन्डै १३० वटा फ्ल्याट भएको बताइन्छ।

त्यहाँ अहिलेसम्म सरकारले सुकुम्बासीलाई बसाउन सकेको छैन।

खाली नै रहेकाले ती अपार्टमेन्टमा चीनबाट उद्धार गरेर ल्याइने मानिसलाई राख्न सकिने श्रेष्ठले बताए।

अर्को विकल्पका रूपमा भक्तपुरको खरिपाटीस्थित नेपाल विद्युत् प्राधिकरणको तालिमकेन्द्रलाई अघि सारिएको छ।

त्यस्तै अन्य विकल्पमा बोडेस्थित कृषि विकास ब्याङ्कको तालिमकेन्द्र, जावलाखेलस्थित स्टाफ कजेल, कीर्तिपुस्थित आयुर्वेदिक तालिमकेन्द्रजस्ता स्थान छन्।

तीबाहेक केही विद्यालय र कलेजका छात्रावासलाई पनि विकल्प मानेर छलफल भइरहेको श्रेष्ठले जानकारी दिए।

निर्णय हुन बाँकी

स्वास्थ्यमन्त्री भानुभक्त ढकालका अनुसार अहिले नै चीनबाट उद्धार गरिएकाहरूलाई कहाँ राख्ने भन्ने निर्णय गरिसकिएको छैन।

आइतवार...


शीर्षक: कोरोनाभाइरस: चीनबाट फैलिएको नयाँ भाइरसले कसरी उपयुक्त नाम पाउला\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

चीनको हुनान प्रान्तमा भाइरसको सङ्क्रमण फैलिन नदिन एउटा रेल स्टेशनमा औषधि छर्दै स्वयंसेवीहरू

तर यसले अहिलेसम्म एउटा उपयुक्त नाम पाएको छैन।

यसलाई केवल 'कोरोनाभाइरस' भनिएको छ। तर यो नाम त यो भाइरससहित विभिन्न भाइरस अर्थात् विषाणुहरू समाविष्ट एउटा समूहलाई जनाउने शब्द हो।

तत्कालका लागि 2019-nCoV पनि भन्ने गरिएको छ। तर त्यो नाम एकदमै क्लिष्ट छ।

वैज्ञानिकहरूको एउटा समूहले उक्त भाइरसलाई उपयुक्त नाम दिन बृहत् छलफल गरेका छन्। उनीहरूले आफूहरूले छिट्टै नयाँ नाम घोषणा गर्ने बीबीसीलाई बताएका छन्।

नाम जुराउन किन यति लामो समय लाग्यो त?

"नयाँ भाइरसको नामकरण गर्न प्राय: ढिलो हुन्छ। अनि अहिलेसम्म जनस्वास्थ्यसम्बन्धी काममा ध्यान थियो," जन हप्किन्स सेन्टर फोर हेल्थ सिक्युरिटीका वरिष्ठ प्राज्ञ क्रिस्टल वाट्सनले भनिन्।

तर नामकरण पनि प्राथमिकतामा पर्नुमा विभिन्न कारण भएको उनी बताउँछिन्।

यो भाइरसको भेद निर्धारण गर्न वैज्ञानिकहरूले यसलाई नोभल अर्थात् नयाँ कोरोनाभाइरस भन्दै आएका हुन्।

सूक्ष्मदर्शक यन्त्रबाट हेर्दा तिनमा मुकुटजस्ता गुच्छा देखिने भएका भाइरसलाई कोरोनाभाइरस भन्ने गरिएको छ।

कोरोनाभाइरसको रूप यस्तो देखिन्छ

विश्व स्वास्थ्य सङ्गठनले अस्थायी नाम 2019-nCoV प्रयोग गर्न सिफारिस गरेको छ। यसमा पत्ता लागेको साल २०१९, नयाँ जनाउन एउटा अक्षर n र कोरोनाभाइरसका लागि CoV लेखिएको छ। तर यो नाम त्यति चलेको छैन।

"यसको अहिलेको नाम प्रयोग गर्न सजिलो छैन तथा सञ्चारमाध्यम र सर्वसाधारणले यो भाइरसका अन्य नाम प्रयोग गरिरहेका छन्," डा. वाट्सनले भनिन्।

"आधिकारिक नाम नहुँदा मानिसहरूले 'चाइना भाइरस' जस्ता पदावली प्रयोग गर्न सक्ने खतरा हुन्छ। अनि यसले केही समुदायलाई अप्ठ्यारो पार्न सक्छ।"

सामाजिक सञ्जालका कारण अनौपचारिक नामहरू चाँडै स्थापित हुने र तिनको प्रयोग कम गर्न गाह्रो हुने उनको बुझाइ छ।

उक्त भाइरसको औपचारिक नामकरण गर्ने उत्तरदायित्व 'इन्टर्न्याश्नल कमिटी अन ट्याक्सनमी अफ भाइरसेज (ICTV)' को हो।

कोरोनाभाइरस सङ्क्रमणले अहिलेसम्म चीनमा ४९० जना र अन्यत्र दुई जनाको मृत्यु भएको पुष्टि भएको छ

यसअघि फैलिएका भाइरसको नामकरण गर्दा उक्त समूहले केही पाठ सिकेको छ। सन् २००९ मा H1N1 भाइरसलाई "स्वाइन फ्लू" भनियो। उक्त भाइरस सुँगुरले नभएर मानिसले फैलाउने भए पनि इजिप्टमा भएका सबै सुँगुर मारियो।

औपचारिक नामले पनि समस्या पर्न सक्छ। विश्व स्वास्थ्य...


शीर्षक: कोरोनाभाइरस: चीनबाट फैलिएको महामारी वन्यजन्तुका लागि यसरी वरदान बन्न सक्छ\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

त्यो बजारमा सर्प, दुम्सीआदि जीवलाई पिँजडामा राखेर खाना वा औषधिको रूपमा प्रयोग गर्न बेच्ने गरिन्थ्यो।

तर त्यस क्षेत्रमा पशुस्वास्थ्यको जाँच सुरु भएसँगै त्यो क्रम रोकिएको छ।

चीन वैध र अवैध वन्यजन्तुजन्य उत्पादनका लागि सबैभन्दा ठूलो उपभोक्ता हो।

अस्थायी प्रतिबन्ध

विश्व स्वास्थ्य सङ्गठनका अधिकारीहरूका अनुसार चमेराहरू कोरोनाभाइरसका मुख्य स्रोत हुन सक्छन्।

तर मानिसमा सर्नुअघि त्यो भाइरस चमेराबाट अन्य जीवमा सरेको हुन सक्छ। तर त्यसको पहिचान भइसकेको छैन।

चीनमा धेरै वन्यजन्तुका उत्पादनहरू स्वादका लागि खाने गरिन्छ। केहीलाई औषधिका रूपमा पनि प्रयोग गर्ने परम्परा रहेको छ।

चीनका कैयौँ स्थानमा रेस्टुराँहरूमा चमेराको मासुको सूप तथा बाघको अण्डकोषको सूपजस्ता परिकार बेच्ने गरिन्छ।

कतैकतै गोमन सर्प, भालुका पन्जाका परिकार र बाघको हाड हालिएका रक्सी पाइन्छ।

साना बजारमा चाहिँ मुसा, बिराला र सङ्कटमा परेका विभिन्न पक्षीका परिकार पाइन्छ।

चीनमा धेरै अध्ययन गरेका एक अन्तर्राष्ट्रिय अनुसन्धान संस्थाका एक अनुसन्धानकर्ता भन्छन्: 'येवेई' (अर्थात् चिनियाँ भाषामा जङ्गली स्वाद) शब्द चीनभरि नै चलनचल्तीमा रहेको छ। त्यसको सांस्कृतिक अर्थ साहस, कौतूहल र सम्मानको मिश्रण हुन्छ।

वन्यजन्तुबाट बनाइएका परिकार खानाले नपुंसकता तथा बाथ रोग निको हुने चिनियाँ विश्वास रहिआएको छ।

लोपोन्मुख

कत्लालाई औषधिको रूपमा प्रयोग गरिने सालकको माग बढेपछि त्यो जनावर चीनबाट लोप भइसकेको छ।

अरू देशहरूमा पनि सालकको चोरीसिकार बढेको छ।

गैँडाको सिङलाई चिनियाँ औषधिमा प्रयोग गरिएकाले त्यो वन्यजीव पनि सङ्कटग्रस्त भइसकेको छ।

मानिसमा हुने नयाँनयाँ सङ्क्रमण वन्यजन्तुबाटै सर्ने गरेको बताइन्छ।

अहिलेको सङ्क्रमणले फेरि चीनको वन्यजन्तु व्यापारतर्फ संसारको ध्यान खिचिदिएको छ।

अहिले चीनले वन्यजन्तुको व्यापारमा अस्थायी प्रतिबन्ध लगाएको बेला संरक्षणकर्मीहरूले त्यसलाई स्थायी प्रतिबन्धमा बदल्न दबाव दिइरहेका छन्।

के चीनले सुन्ला?

विज्ञहरूका अनुसार त्यो निकै चुनौतीपूर्छ हुनेछ।

सार्स र मेर्सजस्ता भाइरस पनि चमेराबाट सिभेट बिरालो र उँट हुँदै मानिसमा सरेको बताइन्छ।

विश्व स्वास्थ्य सङ्गठनको पोषण तथा खाद्यसुरक्षा विभागका डा. बेन एम्बरेक भन्छन्, "हामी यसअघि कहिल्यै सम्पर्कमा नआएका वन्यजन्तु र तिनको वासस्थानसँगको सम्पर्कमा आइरहेका छौँ। त्यसैले नयाँनयाँ भाइरस,...


शीर्षक: कोरोनाभाइरस: चीनबाट फैलिएको सङ्क्रमणका कारण 'विश्वव्यापी स्वास्थ्य सङ्कटकाल' घोषणा\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

दुई सय जनाभन्दा बढीको ज्यान लिइसकेको सो सङ्क्रमणलाई विश्वव्यापी सङ्कट घोषणा गर्नुपर्नाको मुख्य कारण चीनबाहिर त्यसको सम्भाव्य फैलावट रहेको बताइएको छ।

चिनियाँ अधिकारीहरूले उक्त सङ्क्रमणका कारण मृत्यु हुनेको सङ्ख्या २०० नाघेको बताउँदै गर्दा विश्व स्वास्थ्य सङ्गठन (डब्ल्यूएचओ) ले नयाँ कोरोनाभाइरसका कारण विश्वव्यापी स्वास्थ्य सङ्कटकाल घोषणा गरेको हो। अहिलेसम्म कम्तीमा २१३ जनाको मृत्युको भएको पुष्टि भइसकेको छ।

डब्ल्यूएचओका महानिर्देशक टेड्रोस एड्हानोम गेहब्रेयससले उक्त घोषणा गर्नुका पछाडि मुख्य कारण चीनबाहिर यसको अवस्थालाई लिएर भएको बताएका छन्।

हाल उक्त सङ्क्रमण चीनबाहिर पनि फैलिसकेको छ। चीनबाहेक अन्यत्र नेपालसहित १८ देशमा ९८ जनामा सङ्क्रमण भएको पाइएको छ।

तर चीनबाहिर यसका कारण कसैको ज्यान गएको छैन।

कमजोर देशमा फैलिने चिन्ता

विश्व स्वास्थ्य सङ्गठनले कमजोर स्वास्थ्य प्रणाली भएका मुलुकहरूमा यो भाइरस फैलिन सक्ने त्रास रहेको बताए।

बीबीसीका स्वास्थ्य तथा विज्ञान संवाददाता जेम्स गालाहरका अनुसार अहिले ९९ प्रतिशत सङ्क्रमणका घटना चीनभित्र नै पाइएको र चीनले तिनलाई नियन्त्रण गर्नेमा डब्ल्यूएचओ विश्वस्त रहेको पाइएको छ।

तर कमजोर स्वास्थ्य प्रणाली भएका मुलुकमा फैलिएमा अवस्था बदलिन सक्छ।

त्यसैले उनी भन्छन्, "पछिल्लो घोषणापछि डब्ल्यूएचओले निम्न तथा मध्यम आय भएका मुलुकहरूमा सङ्क्रमणको निरीक्षण र नियन्त्रणमा उसले सघाउन सक्नेछ।"

यो घोषणाको अर्थ अब सबै देशलाई सङ्क्रमण फैलिन रोक्न कडिकडाउ नियन्त्रणका उपाय अपनाउन आह्वान गरिएको जस्तै हो।

डब्ल्यूएचओले चीनले अपनाएका उपायको प्रशंसा गर्दै उसले सङ्क्रमण नियन्त्रण गर्न असाधारण उपाय अपनाइरहेको बताएको छ।

जिनिभास्थित संवाददाता इमोजेन फोल्क्स भन्छिन्, "एक साताअगाडि १७ जनाको मृत्यु र ५०० जनामा रहेको सङ्क्रमण अहिले दशगुना धेरैको मृत्यु र ८,००० जनामा सङ्क्रमण पुगेको सन्दर्भमा डब्ल्यूएचओका सामु यो घोषणा गर्नुबाहेक अरू विकल्प थिएन।"

विदेशीको उद्धार

यसबीच सङ्क्रमणको केन्द्रमा रहेको वुहानबाट विदेशी नागरिक उद्धार गर्न विशेष चार्टर्ड गरिएका थप विमान शुक्रवार त्यहाँबाट उड्दैछन्।

कोरोनाभाइरसको खोप बनाउन अहोरात्र काम

दुई सय ब्रिटिश नागरिक त्यहाँबाट प्रस्थान गर्नेछन्। उनीहरूलाई उत्तरी आयरल्यान्डको एक अस्पतालमा दुई साता अलग्याएर छुट्टै राखिनेछ।

दुई सयजना फ्रेन्च नागरिक बोकेको विमान...


शीर्षक: कोरोनाभाइरस: चीनबाट सामग्री खरिद गरिएको विषयमा प्रकाशित समाचार 'मेटिएपछि' उब्जिएका पाँच प्रश्न\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

नेपाल सरकार, ब्याङ्क तथा वित्तीय संस्था र अन्य क्षेत्रले सङ्कलन गरेका नागरिकका डेटाको सुरक्षा व्यवस्था कमजोर रहेको भन्दै आलोचना भइरहेका बेला उक्त घटनाले अझ जटिल खतराको सङ्केत गरेको उनीहरूको भनाइ छ।

केही समयअघि भएका साइबर आक्रमणका कारण नेपाल साइबर अपराधीहरूको निसानामा रहेको हुन सक्ने ती घटनाको अनुसन्धान गरेका अधिकारीहरूले चेतावनी दिँदै आएका छन्।

तर यसै साता भएको उक्त नौलो घटनाले डेटा सुरक्षाका हकमा नेपाल थप संवेदनशील बन्नुपर्ने देखिएको उनीहरू बताउँछन्।

के भएको थियो?

गत मङ्गलवार साँझ काठमाण्डूप्रेसले कोरोनाभाइरससँग सङ्घर्ष गर्न चीनबाट मेडिकल सामग्री खरिदबारे एउटा समाचार प्रकाशित गरेको थियो।

बुधवार बिहान ११ बजेतिर अचानक उक्त समाचार वेबसाइटबाट हट्यो। त्यसपछि सामाजिक सञ्जालमा काठमाण्डूप्रेस डटकमले "गलत समाचार लेखेर मेटाएको" भन्दै आलोचना भयो।

तर उक्त समाचार आफूले मेटाएको नभई "कसले मेटाएकोबारे अनुसन्धान गरिरहेको" भन्दै काठमाण्डूप्रेस डटकमले बुधवारै पुन: त्यसलाई प्रकाशित गर्‍यो।

बिहीवार उक्त डिजिटल पत्रिका प्रधान सम्पादक कसमस विश्वकर्माले प्रेस वक्तव्यमार्फत् वेबसाइट डेभलप र डिजाइन गरेको कम्पनी शिरान टेक्नोलजीजले समाचार पोर्टलमै "छिरेर समाचार हटाइदिएको" जनाए। समाचार मेटाउनुअघि उक्त समाचार हटाइदिन उक्त कम्पनीका सञ्चालकहरूले आग्रह गरेको पनि उनले वक्तव्यमा उल्लेख गरेका छन्।

प्रकाशित समाचारमा आरोप लगाइएकामध्ये एक जना पनि उक्त कम्पनीको सञ्चालक रहेकाले उक्त कम्पनीले त्यस्तो गरेको भन्दै सामाजिक सञ्जालमा आलोचना भयो।

नेपाल पत्रकार महासङ्घले पनि वक्तव्यमार्फत् उक्त घटनाले संविधानप्रदत्त अभिव्यक्ति तथा प्रेस स्वतन्त्रता हनन भएको जनाएको थियो।

बिहीवार साँझ शिरान टेक्नोलजीजले पनि वक्तव्य प्रकाशित गर्दै उक्त प्रकरणमा गल्ती भएको भन्दै माफी मागिसकेको छ।

तर सामाजिक सञ्जालमा धेरैले उक्त घटनामा दोषीलाई कानुनअनुसार कारबाही हुनुपर्ने माग गरिरहेका छन्।

उक्त घटनाले नेपालको डेटा सुरक्षाबारे थुप्रै खतराहरूको सङ्केत गरेको विज्ञहरूले बीबीसीलाई बताएका छन्।

उनीहरूले औँल्याएका पाँच प्रमुख खतरा यी हुन् -

१. वेब डेभलपरबाटै बदमासी हुने सम्भावना

बाह्य आक्रमणकारीबाट मात्र नभई विभिन्न व्यक्तिगत र संस्थागत कार्यका लागि बनाइएका साइबर प्रणालीका डेभलपरबाटै पनि बदमासी हुन सक्ने यो घटनाले देखाएको जानकारहरू बताउँछन्।

साइबर कानुनका...


शीर्षक: कोरोनाभाइरस: चीनबाहिर पहिलो पटक फिलिपिन्समा एक जनाको मृत्यु\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

तर फिलिपिन्समा मृत्यु हुने ती ४४ वर्षीय व्यक्ति चिनियाँ नागरिक हुन् र उनी कोरोनाभाइरस सङ्क्रमणको केन्द्रबिन्दु मानिएको चीनको वुहानबाट फिलिपिन्स गएका थिए।

विश्व स्वास्थ्य सङ्गठनका अनुसार फिलिपिन्स आउनुअघि नै उनमा सङ्क्रमण भएको सङ्केत देखिन्थ्यो।

अहिलेसम्म कोरोनाभाइरसको महामारीमा १४,००० भन्दा बढी व्यक्ति सङ्क्रमित भएका छन् भने ३०० जनाभन्दा बढीको मृत्यु भएको पुष्टि भएको छ। अधिकांश बिरामीहरू चीनको हुबे प्रान्तमा छन्।

विश्व स्वास्थ्य सङ्गठनले कोरोनाभाइरसका कारण विश्वभरि सङ्कट उत्पन्न भएको बताएको छ।

अमेरिका, अस्ट्रेलिया र अन्य देशहरूले चीनबाट विदेशी नागरिकहरूलाई आफ्नो देशमा आउन प्रतिबन्ध लगाएका छन् भने आफ्ना नागरिकलाई अलग्गै राख्ने व्यवस्था मिलाएका छन्।

कोरोनाभाइरसको खोप बनाउन अहोरात्र काम

फिलिपन्समा मृत्यु भएका व्यक्तिबारे के थाहा छ?

मृत्यु हुने ती पुरुष हङ्‌कङको बाटो हुँदै एक ३८ वर्षीया महिलासँग फिलिपिन्स आएको त्यहाँको स्वास्थ्य विभागले जनाएको छ। ती महिलामा पनि सङ्क्रमण भएको पुष्टि भएको छ।

ती पुरुषलाई मनिलास्थित एउटा अस्पतालमा भर्ना गरिएको थियो। त्यहाँ उनलाई गम्भीर खालको न्युमोनिया भयो।

फिलिपिन्सस्थित विश्व स्वास्थ्य सङ्गठनका प्रतिनिधि रवीन्द्र अभयसिङ्घेले सर्वसाधारणलाई विचलित नहुन आग्रह गरेका छन्।

वुहानमा पहिला पुष्टि भएका ४२५ सङ्क्रमणमा आधारित

५९ वर्षसङ्क्रमित व्यक्तिको औसत उमेर

८९%सङ्क्रमण भएको कम्तीमा पाँच दिनसम्म अस्पताल भर्ना भएनन्

५६%सङ्क्रमित व्यक्ति पुरुष

५५%नयाँ वर्षअघि भएका सङ्क्रमणको समुद्री खाद्यपदार्थसँग सम्बन्ध

चीनबाहिर पहिलो पल्ट कोरोनाभाइरसका कारण कसैको ज्यान गएको पुष्टि भएको भन्दै उनले भने, "हामीले के बुझ्नुपर्छ भने यो स्थानीय रूपमा भएको सङ्क्रमण हैन। ती बिरामी महामारीको केन्द्रबिन्दु भएको ठाउँबाट आएका थिए।"

स्थानीय समाचारपत्र र्‍याप्लरले देशका स्वास्थ्यसचिवलाई उद्धृत गर्दै मृत्यु भएका व्यक्ति स्थिर अवस्थामा भएको र उनमा सुधारको सङ्केत देखिएको भए पनि २४ घण्टामा उनको स्थिति बिग्रिएको उल्लेख गरेको छ।

फिलिपिन्सका स्वास्थ्यसचिवका अनुसार भाइरस नफैलियोस् भनेर मृतकको दाहसंस्कार गरिनेछ

स्वास्थ्यसचिव फ्र्यान्सिस्को डुकेले रोग नियन्त्रण गर्न कसरी राष्ट्रिय तथा अन्तर्राष्ट्रिय मापदण्डअनुसार शव व्यवस्थापन गर्ने भन्ने विषयमा चिनियाँ दूतावाससँग छलफल भइरहेको बताए।

उनका अनुसार ती चिनियाँ...


शीर्षक: कोरोनाभाइरस: चीनभन्दा बाहिर ४७ जनालाई सङ्क्रमण\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

नेपालसहित कम्तीमा एक दर्जन देशमा सो सङ्क्रमण फैलिएको छ।

चीनमा सो सङ्क्रमणबाट मारिनेको सङ्ख्या ८२ पुगेको छ।

सो भाइरसको सङ्क्रमण पछिल्लोपटक क्यानडामा पनि फेला परेको छ।

मृत्यु छैन

हालसम्म चीनभन्दा बाहिर कोरोनाभाइरसको सङ्क्रमणबाट कसैको मृत्यु भने भएको छैन।

विश्व स्वास्थ्य सङ्गठन तथा राष्ट्रिय निकायहरूका अनुसार चीन बाहिर कम्तीमा ४७ सङ्क्रमणका घटना पुष्टि भएका छन्।

चिनियाँ प्रधानमन्त्री सोमवार वुहानको भ्रमणमा पुगेका थिए

वुहानको अवस्था

सोमवार चीनको राजधानी बेइजिङ्‌मा एकजना पचास वर्षीय पुरुषको कोरोनाभाइरस सङ्क्रमणका कारण ज्यान गएको छ।

चीनमा फैलिरहेको कोरोनाभाइरसको सङ्क्रमणमा राजधानीमा ज्यान गएको यो पहिलो घटना हो।

सङ्क्रमणको केन्द्रमा रहेको वुहान शहर रहेको हुबेइ प्रान्तमा मात्र ७६ जनाको ज्यान गइसकेको छ।

बाँकी छ जनाको चीनका अन्य भागमा ज्यान गएको हो।

आवागमनमा कडाइ

वुहान तथा कैयौँ अरू शहरमा आवतजावत कडाइपूर्वक नियन्त्रण गरिएको छ।

एक करोड दश लाख जनसङ्ख्या भएको वुहान शहरमा यातायात आवागमनमा निकै कडाइ गरिएको छ।

अनावश्यक गाडीहरूलाई सडकमा निषेध गरिएको छ।

वुहानको अस्पतालहरूमा भिड लागेको छ

हुबेइ प्रान्तको सिमानामा त्यहाँभित्र जान खोज्ने मानिसहरूको ज्वरो नाप्न थालिएको छ।

स्थानीय सरकारका अनुसार बितेको चार दिनमा वुहानबाट कोही पनि चीन बाहिर गएको छैन।

बिदा थपियो

वुहानका करिब ४,०९६ बासिन्दा अहिले देश बाहिर छन्।

साथै, पचास लाख बासिन्दा चाहिँ नयाँ वर्षको उत्सवका निम्ति त्यहाँ कडाइ गरिनु अगावै चीनका अन्य भागमा घुम्न गएका थिए।

शाङ्घाइ शहरमा फेब्रुअरी १० तारिखसम्म बिदा भनिएको छ।

व्यावसायिक निकायहरूमा त्यतिञ्जेल मानिसहरू काममा नआउन भनिएको छ।

उक्त प्रतिबन्ध सरकारी सेवा प्रदायक संस्था तथा औषधि र उपचारसम्बन्धी संस्था अनि सुपरमार्केटहरूमा भने लागु नहुने बताइएको छ।


शीर्षक: कोरोनाभाइरस: चीनमा कोभिड-१९का कारण मृत्यु हुने मानिसको सम्झनामा मौनधारण\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

कोरोनाभाइरसका कारण ज्यान गुमाउनेहरूको सम्झनामा चीनमा देशैभरिका मानिसहरूले रोकिएर आफ्नो शिर झुकाएका छन्। त्यतिबेला साइरन तथा हर्न पनि बजाइएको थियो।

चीनमा गत डिसेम्बर महिनामा कोरोनाभाइरसको सङ्क्रमण सुरु भएयता कोभिड-१९ का कारण अहिलेसम्म ३,३०० जनाभन्दा बढी मानिसको ज्यान गइसकेको छ।

देशव्यापी मौनधारण कोरोनाभाइरसविरुद्ध सङ्घर्षका क्रममा ज्यान गुमाएका १४ जना स्वास्थ्यकर्मीलाई सम्मान गर्ने अवसर पनि भएको चीनले बताएको छ।

वुहानका चिकित्सक

श्वासप्रश्वाससम्बन्धी एउटा नौलो सङ्क्रामक रोग लगाउने कोरोनाभाइरस फैलिरहेको ठहर गरी आफ्ना सहकर्मीहरूलाई सचेत गराउने प्रयास गरेका वुहानमा कार्यरत चिकित्सक लि वेन्लियाङ तथा अन्य स्वास्थ्यकर्मीहरूले पनि कोरोनाभाइरस सङ्क्रमणका कारण ज्यान गुमाए।

ती चिकित्सकलाई चुप लगाउन उच्च अधिकारीहरूले दबाव दिएका विवरणहरू बाहिरिएका थिए।

यसैबीच दिवङ्गत मानिसको सम्झना गरिने चिन्मिङ पर्वका अवसरमा धेरै मानिसहरूले मृत्यु भएका आफ्ना आफन्तजनलाई डिजिटल प्रविधिको प्रयोग गर्दै सम्मान अर्पण गरेका विवरण प्राप्त भएका छन्।

अमेरिकाको अवस्था

अमेरिकामा भाइरस सङ्क्रमणपछि मृत्यु हुने मानिसको सङ्ख्या बढेपछि राष्ट्रपति डोनल्ड ट्रम्पले सङ्क्रमण फैलिन नदिन नयाँ निर्देशन जारी गर्न स्वास्थ्य अधिकारीहरूलाई अह्राए।

त्यसपछि अमेरिकामा सबैलाई सार्वजनिक स्थलमा अनुहार छोप्न निर्देशन दिइएको छ। तर ट्रम्प आफैँले त्यस्तो निर्देशन अनिवार्य नहुने भन्दै आफूले त्यसलाई पालना नगर्ने बताएका छन्।

अमेरिकामा एकै दिनमा कोरोनाभाइरसका कारण ज्यान गुमाउनेको सङ्ख्या १,३०० पुगेको छ। त्यो विश्वमै २४ घण्टाको अवधिमा अहिलेसम्म अभिलेख राखिएको सर्वोच्च मृत्युदर हो।

कोभिड-१९ का कारण न्यूयोर्क राज्य अतिप्रभावित रहेको छ।

त्यहाँका प्रमुख प्रशासकले देशका अन्य भूभागबाट सहयोगका लागि अनुरोध गरेका छन्। उनका अनुसार न्यूयोर्कमा अहिलेसम्म झन्डै ३,००० बिरामीको ज्यान गइसकेको छ।

कोरोनाभाइरसबाट जोगिन दुई मिटर दूरी कसरी राख्ने?


शीर्षक: कोरोनाभाइरस: चीनमा फैलिएको महामारीबारे फैलिएका अफवाह र मिथ्या समाचारको चिरफार\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

अन्य एक दर्जनभन्दा बढी देशका १५० भन्दा बढी मानिसमा पाइएको सङ्क्रमणमा चीनबाहिर फिलिपिन्समा एक र हङ्‌कङमा एक जनाको मृत्यु भएको छ।

तर चीन र अन्य देशमा भाइरस मात्र फैलिएको छैन, धेरै गलत सूचना पनि फैलिएको छ।

महामारी सुरु भएपछि धेरै अफवाह फैलिएको छ। चमेरोको सुरुवाबारे एउटा भिडिओबारे त तपाईँले थाहा पाइसक्नुभयो होला।

बीबीसीले ती अफवाहको मूल खोज्ने प्रयास गरेको छ।

चमेरोको भिडिओ

सुरुदेखि नै अन्लाइनमा मानिसहरूले कोरोनाभाइरसको उत्पत्तिबारे विभिन्न अडकल गर्न थाले।

महामारी फैलिएका बेला चमेरोको मासुको झोल खाएको भिडिओले त्यस्तो अनुमानलाई झन् प्रोत्साहन दियो।

एउटा भिडिओमा क्यामरामा एक चिनियाँ महिलाले चमेरोको मासु 'कुखुराको मासुजस्तो स्वादिलो' भनेर टिप्पणी गरेको सुनिन्छ।

त्यस्ता भिडिओले अन्लाइनमा आक्रोशपूर्ण प्रतिक्रियाहरू निम्त्याए।

कतिपय प्रयोगकर्ताहरूले भाइरसको प्रकोप फैलिनुमा चिनियाँहरूको यस्तै खानपानसम्बन्दी व्यवहार भएको आरोप लगाए।

तर न त्यो भिडिओ वुहानमा खिचिएको थियो न त चीनकै अन्य भागमा नै।

सन् २०१६ मा चर्चित ब्लगर एवं यात्रा कार्यक्रम प्रस्तोत्री मेङ्युन वाङले पश्चिमी प्रशान्त सागरको पलाउ टापुको भ्रमणका बेला त्यो भिडिओ खिचेकी थिइन्।

अन्लाइनमा त्यसरी फैलिएपछि उनले क्षमायाचना गर्दै भनिन्, "मैले खालि स्थानीय मानिसहरूको जीवनशैली देखाउन खोजेकी थिएँ।"

उनले चमेरोले भाइरस बोक्न सक्छ भन्ने आफूलाई थाहा नभएको बताइन्। अहिले उक्त भिडिओ अन्लाइनबाट हटाइएको छ।

नयाँ कोरोनाभाइरस गैरकानुनी रूपमा व्यापार गरिने वन्यजन्तुमार्फत् वुहानको समुद्री खाद्यपदार्थ बजारबाट फैलिएको अनुमान गरिएको छ।

चमेरो पनि भाइरसको सम्भावित स्रोतको भएको चीनमा गरिएको एउटा अध्ययनले देखाएको छ।

तर त्यो त्यहाँ सहजै पाइने परिकार भने होइन। त्यसैले वास्तविकता पहिचान गर्ने काम अझै जारी छ।

'योजनाबद्ध' प्रकोप

अमेरिकामा पनि यसको घटना पाइएसँगै थुप्रै प्याटन्टसम्बन्धी कागजपत्र फेसबुक र ट्विटरमा सार्वजनिक हुन थाले।

तिनले विज्ञहरूलाई उक्त भाइरसबारे वर्षौँदेखि जानकारी भएको सङ्केत गर्थे।

त्यस्तो आशङ्कापूर्ण धारणा सार्वजनिक गर्ने प्रारम्भिक व्यक्तिमध्ये युट्युबर जोर्डन साथर हुन्।

हजारौँ पटक रिट्वीट गरिएका उनका शृङ्खलाबद्ध ट्वीटमा साथरले सन् २०१५ को एउटा प्याटेन्टबारे लेखेका छन्।

इङ्ग्ल्यान्डस्थित पर्ब्राईट इन्स्टिट्यूट इन सरीले दर्ता गराएको उक्त...


शीर्षक: कोरोनाभाइरस: चीनमा फैलिएको रोगले पायो औपचारिक नाम, अबदेखि कोभिड-१९ भनिने\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

"हामीसँग अब उक्त रोगको नाम छ," सङ्गठनका प्रमुख टेड्रोस एड्हानोम गेहब्रेयससले जिनिभामा संवाददाताहरूलाई भने, "त्यो कोभिड-१९ हो।"

संयोगवश चीनमा उक्त भाइरसका कारण मृत्यु हुने मानिसको सङ्ख्या एक हजार नाघेको भोलिपल्ट उक्त रोगको नामकरण भएको हो।

हजारौँ मानिसहरूमा उक्त भाइरसले सङ्क्रमण गरेको पुष्टि भएको छ। तर नयाँ सङ्क्रमण भएका बिरामीको सङ्ख्या घटिरहेको अधिकारीहरूले बताएका छन्।

डा. गेहब्रेयससले उक्त भाइरसलाई परास्त गर्न यथासम्भव प्रयास गर्न सबैलाई आग्रह गरेका छन्।

कोरोनाभाइरस पदावलीले एउटा भाइरसलाई मात्रै नभएर अहिले फैलिएको समेत विभिन्न विषाणुको समूहलाई जनाउँछ।

इन्टर्न्याश्नल कमिटी अन ट्याक्सनमी अफ भाइरसेसले नयाँ भाइरसलाई सार्स-कोभ-२ नामकरण गरेको छ।

नयाँ कोरोनाभाइरसले फोक्सोमा आक्रमण गर्ने चिकित्सकहरू बताउँछन्

यसअघि कसैकसैले उक्त भाइरसलाई 2019-nCoV भन्ने गरेका थिए।

सन् २००२ र २००३ मा फैलिएको सार्स रोगपछि जनस्वास्थ्यको क्षेत्रमा चीनले खेप्नुपरेको यो ठूलो सङ्कट हो।

यो सङ्कट नियन्त्रण गर्न सघाउन विश्व स्वास्थ्य सङ्गठनले पठाएको चिकित्साशास्त्रीहरूको टोली बेइजिङ पुगेको छ।

अनुसन्धानकर्ताहरूले नामका कारण कुनै देश वा समुदायलाई अप्ठ्यारो नपरोस् भनेर उक्त भाइरस र त्यसले गराउने रोगको नाम सरल हुनुपर्ने औँल्याएका थिए।

"हामीले कुनै भौगोलिक स्थान, जीव, व्यक्ति वा समुदायलाई इङ्गित नगर्ने तर उच्चारण गर्न सकिने र रोगसँग पनि सम्बन्धित नाम जुराउनुपर्ने थियो,"  डा. गेहब्रेयससले भने।

नयाँ नाम तीनवटा शब्द कोरोना, भाइरस र डिजीज (रोग) र साल २०१९ को संयोजनमा बनाइएको हो।

विश्व स्वास्थ्य सङ्गठनले डिसेम्बर ३१, २०१९ मा उक्त रोग फैलिएको औपचारिक सूचना पाएको थियो।

चीनमा अहिलेसम्म ४२,००० भन्दा बढी मानिसमा कोभिड-१९ भएको पुष्टि भइसकेको छ।

सोमवार एकैदिन १०३ जनाको मृत्यु भएपछि चीनले हुबे प्रान्तका वरिष्ठ अधिकारीहरूलाई कारबाही गरेको थियो।

विश्वभरिका वैज्ञानिकहरू यो रोगको प्रकोप नियन्त्रण गर्ने उपायबारे छलफल गर्न जिनिभामा भेला भएका छन्।


शीर्षक: कोरोनाभाइरस: चीनमा यसरी बन्यो १० दिनमा अस्पताल\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

उक्त अस्पतालमा १,००० वटा शय्या भएको अधिकारीहरूले बताएका छन्।

ज्यानुअरी २४ मा निर्माण सुरु भएको उक्त अस्पताल फेब्रुअरी ३ मा सञ्चालनमा आएको हो।

कसरी निर्माण गरिएको थियो त त्यत्रो ठूलो संरचना? हेर्नुहोस् यो टाइमल्याप्स भिडिओ।

अनि यो पनि


शीर्षक: कोरोनाभाइरस: चीनमा रहेका नेपालीका अभिभावकको प्रश्न, 'हाम्रा छोराछोरी बिरामी बनून् भनेर कुरेको?'\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

बिहीवार स्वास्थ्य तथा जनसङ्ख्या मन्त्रालय पुगेर उनीहरूले आक्रोश व्यक्त गरेका हुन्।

मन्त्रालयमा पुग्नेमा अधिकांश चीनको हुबेमा अध्ययनरत नेपाली विद्यार्थीका अभिभावक र आफन्त रहेका छन्।

स्वास्थ्यमन्त्री भानुभक्त ढकाल र स्वास्थ्य सचिव खगराज बराललाई भेट्न खोजे पनि उनीहरूले समय नदिएपछि अभिभावकहरूले स्वास्थ्य राज्यमन्त्री नवराज रावतलाई भेटेका थिए।

उनले पनि पुरानै कुरा दोहोर्‍याएको भन्दै अभिभावकहरूले निराशा व्यक्त गरे।

निराश

एक अभिभावक दिनेश श्रेष्ठले भने, "उहाँहरूले खाली पुरानै कुरा दोहोर्‍याउनुभयो। हामी आशावादी भएर आएका थियौँ, झन् निराश भयौँ।"

अर्का अभिभावक भगवतीलाल कक्षपतिले सरकारले 'यस्तै आलटाल गरिराखे' ठूलो जनदबाव दिने बताए।

उनले भने, "हामीले बल्लबल्ल राज्यमन्त्रीलाई भेट्न पायौँ। यस्तो दु:ख परेका बेलामा पनि हामीले आफ्ना मन्त्रीलाई भेट्न नपाउने? यो कस्तो पारा हो?"

अर्की अभिभावक विमला श्रेष्ठले वुहानमा रहेका आफ्ना छोराले खाना र पानी पनि अभाव भएको बताएको सुनाइन्।

५६३जनाको मृत्यु

१,१५३जना निको

२८,०१८जनामा सङ्क्रमण भएको पुष्टि

२४,७०२जनामा सङ्क्रमण भएको आशङ्का

१,८६,३५४जना चिकित्सकीय निगरानीमा

आक्रोश

श्रेष्ठले भनिन्, "यस्तो डरलाग्दो अवस्थमा हाम्रा बच्चाहरू बसिरहेका छन्। सरकारले छिटोभन्दा छिटो ल्याओस्, अहिले निरोगी छन्। के सरकारले रोग लागोस् भनेर कुरेको हो?"

अर्की अभिभावक हस्न ताम्राकारले आफ्नो छोरीको पीडा सम्झेर निकै चिन्तित भएको बताइन्।

उनले भनिन्, "अहिले छोरीको अवस्थाले हामीलाई न राती निद्रा लाग्छ न दिउँसो निद्रा लाग्छ। सरकारले गर्छु गर्छु भन्छ खै त गरेको?"

वुहानबाट उद्धार गर्न सरकारसँग गुहार

आफ्ना मागहरू सुनुवाइ नभएको भन्दै अभिभावकहरूले वसन्तबहादुर भण्डारीको संयोजकत्वमा एउटा सङ्घर्ष समिति समेत बनाएको बताएका छन्।

भण्डारीले सरकारको कछुवाको गतिमा मात्र काम गरेको भन्दै हुबेमा रहेका आफ्ना आफन्तको तत्काल उद्धार नगरिए आन्दोलन समेत गर्न सक्ने चेतावनी दिए।

उनीहरूले वुहान सहरमा रहेका नेपाली विद्यार्थीहरू कस्तो अवस्थामा बसिरहेका छन् भनेर भिडिओ कल गरेर पनि अधिकारीहरूलाई देखाएको उक्त भेटमा सहभागी एक विद्यार्थीकी आफन्त सोमिला कक्षपतिले बताइन्।

सरकारको भनाइ

नेपाल सरकारका प्रवक्ता गोकुल बाँस्कोटाले भने चीनमा रहेका नेपालीहरूको अभिभावकत्व सरकारले लिने आश्वासन दिएका छन्।

मन्त्रिपरिषद्‌का निर्णयहरू...


शीर्षक: कोरोनाभाइरस: चीनमा रहेका नेपालीका आफन्तको गुनासो 'सरकार उद्धार गर्ने मनस्थितिमा देखिएन'\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

बिहीवार र शुक्रवार गरी एकजना राज्यमन्त्री र दुईजना मन्त्रीहरूसँगको भेटघाट तथा प्रधानमन्त्री कार्यालयमा ज्ञापनपत्र बुझाएपछि अभिभावकहरूले त्यस्तो बताएका हुन्।

उनीहरूले बिहीवार स्वास्थ्य राज्यमन्त्री नवराज रावतलाई भेटेका थिए भने शुक्रवार गृहमन्त्री रामबहादुर थापा र परराष्ट्रमन्त्री प्रदीप ज्ञवालीलाई भेटेका छन्।

हुबेमा रहेका नेपालीका आफन्तले निराशा व्यक्त गरिरहेका बेला सरकारका प्रवक्ताले चाहिँ त्यहाँबाट नेपालीहरूको उद्धार गर्नका लागि सरकारी संयन्त्रहरू सक्रिय रहेको बताएका छन्।

हुबेमा रहेका आफ्ना छोराछोरीको अवस्थाबारे चिन्ता व्यक्त गर्दै आएका अभिभावकहरूले बिहीवार स्वास्थ्य राज्यमन्त्रीलाई भेटेर नेपालीहरूलाई सङ्क्रमित हुनु अघि नै उद्धार गर्न माग गरेका थिए।

'ल्याउने मनस्थिति देखिएन'

शुक्रवार गृह र पराराष्ट्रमन्त्रीसँगको भेटमा सहभागी एकजना नेपाली अभिभावक मोहन खतिवडाले भने, "धेरै ढिलो हुँदा केही दुखान्त खबर पनि सुन्नुपर्ने अवस्था आउनसक्छ भनेर हामीले खबरदारी गर्न खोजेका थियौँ। हामीलाई प्रत्येक पटक निराश बनाइदैँछ।"

बीबीसीको सम्पर्कमा आएका चीनको वुहानमा अध्ययनरत नेपाली विद्यार्थीहरूले अरू देशका साथीहरू स्वदेश फर्केपछि आफूहरूलाई झन् मनोवैज्ञानिक त्रास भएको बताउने गरेका छन्।

बेइजिङस्थित नेपाली दूतावासले स्वदेश फर्कन चाहनेहरूसँग गत शनिवार आवेदन माग गरेको थियो।

आइतवारसम्मका लागि समय दिएर आवेदन माग गरिएकोमा हुबे प्रान्तमा रहेका १८० जना नेपालीहरूले स्वेदश फर्किनका लागि निवेदन दिएका थिए।

तर सरकारले उनीहरू फर्किने समयको टुङ्गो नलाउँदा छटपटी भएको वुहानमा रहेका नेपालीहरूले बताएका छन्।

'सरकार गम्भीर छैन'

त्यहाँ दैनिक उपभोग्य वस्तुको अभाव भइरहेकाले त्यसबाट आफूहरू निकै चिन्तित रहेको नेपालमा रहेका आफन्तहरूले बताइरहेका छन्।

शुक्रवार गृहमन्त्री र परराष्ट्रमन्त्रीलाई भेटेकामध्ये अर्की एकजना अभिभावक विमला श्रेष्ठले भनिन्, "हामी लिएर आउँदैछौँ, गर्दैछौँ भन्नुभएको छ, खै! उहाँहरूले त्यस्तो गम्भीररूपमा लिएको जस्तो नै लागेन।"

सरकारी अधिकारीहरूले चाहिँ चीनमा रहेका नेपालीहरूलाई लिएर आफूहरू संवेदनशील रहेको भन्दै अभिभावकहरूलाई आश्वस्त पार्ने प्रयास गर्दै आएका छन्।

वुहानमा पहिला पुष्टि भएका ४२५ सङ्क्रमणमा आधारित

५९ वर्षसङ्क्रमित व्यक्तिको औसत उमेर

८९%सङ्क्रमण भएको कम्तीमा पाँच दिनसम्म अस्पताल भर्ना भएनन्

५६%सङ्क्रमित...


शीर्षक: कोरोनाभाइरस: चीनमा रहेका नेपालीलाई 'उद्धारका लागि तयार बस्न' दूतावासको सन्देश\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

दूतावासले पठाएको सन्देशमा नेपालीहरूलाई उद्धारका लागि तयारी अवस्थामा रहन आग्रह गरिएको छ।

चिनियाँ नागरिक उड्डययन निकायबाट उडान अनुमति आउने बित्तिकै कोरोनाभाइरसबाट प्रभावित हुबेमा रहेका झन्डै दुई सय नेपालीहरूको उद्धारका लागि अन्य व्यवस्थापन गरिने दूतावासले जनाएको छ।

दूतावासका उपनियोग प्रमुख सुशील लम्सालले हुबेमा रहेका नेपालीहरूलाई वीच्याटमार्फत् सन्देश पठाउँदै त्यस्तो जानकारी गराएका हुन्।

लम्सालले त्यहाँस्थित नेपालीहरूलाई पठाएको सन्देशमा उडानको अनुमति पाउने बित्तिकै "हुबेका विभिन्न स्थानमा रहेका नेपालीलाई वुहानमा भेला गर्नका लागि सवारीसाधन लगायतको व्यवस्थापन गरिने र त्यसका लागि समय पनि तोकिने" उल्लेख छ।

बीबीसी न्यूज नेपालीसँग कुरा गर्दै लम्सालले यसअघि चिनियाँहरूले तीन दिनजतिको समय राखेर पूर्वजानकारी दिनुपर्ने भनेको बताए।

तर अहिले दुई दिनमै उद्धारका लागि सबै कुरा सम्पन्न गर्नुपर्ने अवस्था रहेको उनको भनाइ छ।

उनले भने, "अब हामीले चाँडै अनुमति पाएर शनिवारसम्म नेपालीहरूको उद्धार गरिसक्छौँ भनी तयारी गरेर बसेका छौँ।"

सर्तनामा

हुबेमा रहेका नेपालीहरूलाई नेपाल ल्याउनका लागि दूतावासले उनीहरूसँग सर्तनामा गराएको बीबीसीको सम्पर्कमा रहेका नेपालीहरूले जनाएका छन्।

उनीहरूका अनुसार सर्तनामामा विभिन्न बुँदाहरू समावेश छन्। विद्यार्थीहरूले दिएको जानकारी अनुसार उक्त सर्तनामामा निम्न कुराहरू समावेश गरिएका छन्।

यस्तो छ नेपालमा तयारी

हुबेमा रहेका नेपालीहरूलाई शनिवार स्वदेश फर्काउने निर्णय गरेसँगै त्यसका लागि विभिन्न तयारी भइरहेको अधिकारीहरूले बताएका छन्।

मङ्गलवारको मन्त्रिपरिषद् बैठकले हुबेमा रहेका नेपालीहरूलाई वुहानमा भेला गरेर नेपाल ल्याउने निर्णय गरेको हो।

नेपाल फर्कन चाहनेहरूलाई सरकारले आवेदन दिन आह्वान गरेकामा १८७ जनाले निवेदन दिएका लम्सालले बताए।

उनीहरूलाई नेपाल वायुसेवा निगमको जहाजबाट एकैपटकमा नेपाल ल्याउन लागिएको स्वास्थ्य मन्त्रालयका अधिकारीहरूले बताए।

संसद्‌मा जानकारी

मङ्गलवार प्रतिनिधि सभाको शिक्षा तथा स्वास्थ्य समितिमा स्वास्थ्य तथा जनसङ्ख्यामन्त्री भानुभक्त ढकालले सांसदहरूलाई सरकारको तयारीबारे जानकारी गराएका थिए।

उनले नेपाल ल्याएर चिकित्सकीय निगरानीमा राखिने ठाउँसम्मको प्रक्रियामा संलग्न हुने मानिसहरूलाई सुरक्षित रहने तालिम दिइएको जानकारी गराए।

स्वास्थ्य मन्त्रालयका सहायक प्रवक्ता सागर...


शीर्षक: कोरोनाभाइरस: चीनमा रोग फैलिँदा नेपाली अर्थतन्त्र प्रभावित, सुनदेखि लसुनसम्म महँगो\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

नेपालमा अहिलेसम्म केवल एक जनामा मात्र कोभिड-१९ अर्थात् कोरोनाभाइरसको सङ्क्रमण भएको पुष्टि भएको छ। चीनमा सङ्क्रमण फैलिएपछि धेरै नेपालीहरू स्वदेश फर्किएका छन्। वुहानबाट उद्धार गरेर ल्याइएका १७५ जना अहिले पनि क्वारन्टीनमै छन्।

नेपाल आउने चिनियाँ पर्यटकको सङ्ख्या घट्दा नेपाली अर्थतन्त्र विभिन्न किसिमले प्रभावित हुने देखिएको छ।

त्यसबाहेक चीनमा फैलिएको सङ्क्रमणका कारण नेपालमा सुनदेखि लसुनसम्म महँगो भएका छन्।

व्यापारमा तनाव

चीन विश्वकै व्यापार महाशक्ति राष्ट्र मानिन्छ। नेपालको पनि कुल आयातको झन्डै २० प्रतिशत चीनबाटै हुन्छ।

त्यसमा पनि औद्योगिक कच्चा पदार्थदेखि लिएर लत्ताकपडा उतैबाट आउँछन्।

तर गएको केही सातायता त्यो व्यापार ठप्प भएको छ।

लगानी गर्न सुरक्षित क्षेत्रको खोजीमा रहेका लगानीकर्ताले सुनलाई रुचाएको बताइएको छ

"चिनियाँ नयाँ वर्षको बिदा सुरु भएपछि जबदेखि त्यहाँ कोरोनाभाइरस सङ्क्रमण फैलियो तबदेखि आयात निर्यात ठप्पजस्तै छ," नेपाल चीन उद्योग व्यापार सङ्घका अध्यक्ष त्रिभुवनधर तुलाधरले बताए।

स्थलमार्गबाट व्यापार हुने मुख्य नाका केरुङ होस् वा समुद्री र हवाईमार्गबाट हुने व्यापार सबै ठप्प जस्तै रहेको उनले बताए।

त्यसको सोझो असर बिस्तारै बजारमा देखा पर्न थालेको छ।

लसुन र सुन दुवैको भाउ बढ्यो

चीनमा फैलिएको कोरोनाभाइरस प्रकोपले नेपालको अर्थतन्त्रमा पार्ने व्यापक असर बुझ्न दुईवटा मात्रै सामग्रीको अध्ययन गरे पनि पुग्ने देखिन्छ।

तरकारीमा लसुन अनि सांस्कृतिक महत्त्व पनि भएको बहुमूल्य धातु सुन दुवैको मूल्यमा यसको असर परेको छ।

कालीमाटी फलफूल तथा तरकारी बजार विकास बोर्डको तथ्याङ्कले डेढ महिनामा चीनबाट आयातीत लसुनको मूल्य अढाइगुनाले बढेको देखाउँछ।

केही समयअगाडि भारतका कारण प्याज महँगो भएको बताइएको थियो भने अहिले चीनका कारण लसुन महँगो भएको भनिएको छ

नयाँ वर्ष लाग्दा सुकेको चिनियाँ लसुनको भाउ प्रतिकिलो २४० रुपैयाँ थियो भने अहिले त्यो ६०० भन्दा बढी छ। अझ स्थानीय तरकारी बजारमा त त्यति मूल्यमा पाउन पनि गाह्रो भएको बताइन्छ।

सुनको समीक्षा गर्दा कोरोनाभाइरसले चीनको अर्थतन्त्र र व्यापारमा पर्ने सक्ने प्रभावको आकलन गर्दै अन्तर्राष्ट्रिय बजारमा सुरक्षित तत्त्वको खोजीमा रहेका लगानीकर्ताका कारण बढेको मागका बीच यसको भाउ बिहीवार सात वर्षयताकै उच्च बिन्दुमा पुग्यो।

अन्तर्राष्ट्रिय बजारमा ज्यानुअरी १ देखि अहिलेसम्म आइपुग्दा...


शीर्षक: कोरोनाभाइरस: चीनमा सङ्क्रमणबाट १०६ जनाको मृत्यु, बिरामीको सङ्ख्या ह्वातै बढ्यो\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

सोमवारसम्म २,८३५ व्यक्ति उक्त भाइरसबाट पीडित भएको तथ्याङ्क थियो। तर मङ्गलवार कम्तीमा ४,५१५ जनामा कोरोनाभाइरस सङ्क्रमण भएको पुष्टि भएको छ।

उक्त भाइरस रोकथाम गर्ने प्रयासमा केही सहरमा यात्रा गर्न प्रतिबन्ध लगाइएको छ भने सार्वजनिक स्थलमा अनिवार्य रूपमा मास्क लगाउनुपर्ने नियम लागु गरिएको छ।

वुहान तथा हुबे प्रान्तका अधिकांश स्थान सुनसान देखिन्छन्।

हुबे प्रान्तको वुहान सहरबाट उक्त भाइरस फैलिएर अहिले अन्यत्र पुगिसकेको छ।

कोरोनाभाइरस फैलिएको हुबे प्रान्त

चीनका केही मुख्य सहरमा सार्वजनिक यातायात बन्द गरिएको छ र नयाँ वर्षको बिदा तीन दिन थपिएको छ।

अमेरिकाले आफ्ना नागरिकहरूलाई आफ्नो चीन यात्राबारे पुर्नविचार गर्न र हुबे प्रान्तमा यात्रा नगर्न सुझाव दिएको छ।

अन्य थुप्रै देशले चीनमा यात्रा नगर्न सुझाव दिनुका साथै त्यहाँ फसेका आफ्ना नागरिकलाई फिर्ता ल्याउन योजना बनाएका छन्।

चीनभन्दा बाहिर भने अहिलेसम्म कोरोनाभाइरसको सङ्क्रमणका कारण कसैको मृत्यु भएको छैन।

कहाँकहाँ फैलिएको छ?

कोरोनाभाइरस चीनबाट अन्यत्र पनि फैलिसकेको छ। कोरोनाभाइरसबाट सङ्क्रमित व्यक्ति एशिया, अस्ट्रेलिया, युरोप तथा अमेरिकामा पनि भेटिएका छन्।

तर प्रभावित व्यक्तिको सङ्ख्या कम छ।

मङ्गलवारसम्म चीनबाहेक १६ देशमा ४७ व्यक्ति सङ्क्रमित भएको पुष्टि भएको छ।

सङ्क्रमित सबैजसो व्यक्ति वुहानबाट फर्किएको बताइएको छ।

के हो कोरोनाभाइरस?

कोरोनाभाइरस रुघाखोकी लगाउने भाइरसहरूको परिवारको एउटा सदस्य हो।

तर अहिले फैलिएको यो भाइरस पहिला देखिएको थिएन। त्यसैले यो नयाँ भाइरसलाई 2019-nCov नामकरण गरिएको छ।

अन्य पशुपक्षीबाट सरेपछि नयाँ भाइरसहरू मानिसमा सामान्य बन्छन्।

चमेरोबाट बिरालोजस्तो देखिने सिभिट र त्यसपछि मानिसमा भाइरस सरेपछि सन् २००३ मा श्वासप्रश्वासम्बन्धी रोग सार्सको प्रकोप फैलिएको थियो।

यो नयाँ भाइरसले पनि श्वासप्रश्वास प्रणालीमा गम्भीर खालको सङ्क्रमण गराउँछ।

ज्वरो आउनु, त्यसपछि सुक्खा खोकी लाग्नु र केही हप्तापछि सास फेर्न गाह्रो हुनु यो रोगका लक्षण हुन्। सङ्क्रमण भएका केही बिरामीलाई अस्पताल लगेर उपचार गर्नुपर्ने स्थिति उत्पन्न हुन्छ।

यो रोगको छुट्टै औषधि वा खोप छैन।

कोरोनाभाइरसको सङ्क्रमण भएका एकचौथाइ मानिसलाई मात्रै गम्भीर समस्या हुने बताइन्छ।

मृत्यु हुनेमा अधिकांश वृद्धावस्थाका वा स्वास्थ्यसम्बन्धी अन्य समस्या भएका व्यक्ति छन्।

चिनियाँ...


शीर्षक: कोरोनाभाइरस: चीनमा सङ्क्रमित मानिसका आफन्तलाई क्वारन्टीनमा राखिएको होटल भत्कियो, १० जनाको मृत्यु\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

च्वान्जू नगरस्थित उक्त पाँचतले होटल शनिवार साँझ भत्किँदा भग्नावशेषमा ७१ जना फसेका थिए।

उनीहरूमध्ये ५८ जना क्वारन्टीनमा राखिएका मानिस भएको बताइएको छ।

उद्धारकर्मीहरूले भग्नावशेषमा खोजी हराएका मानिसको खोजी जारी राखेका थिए।

भवन भत्किनुको कारण अझै स्पष्ट भएको छैन।

उक्त घटना स्थानीय समयानुसार शनिवार अपराह्ण ७:३० बजे भएको थियो।

कोरोनाभाइरस सङ्क्रमण नियन्त्रण गर्ने उद्देश्यले सङ्क्रमित व्यक्तिहरूसँग प्रत्यक्ष सम्पर्कमा आएका तिनका आफन्तलाई त्यहाँ अलग्गै निगरानीमा राखिएको थियो।

उक्त होटल सन् २०१८ मा खुलेको र त्यसमा ८० वटा अतिथिकक्ष भएको बताइन्छ।

आफ्ना आफन्त र परिवारका सदस्यलाई त्यहाँ क्वारन्टीनमा राखिएको बताउने एक महिलाले बेइजिङ न्यूज वेबसाइटसँग भनिन्, "मेरो उहाँहरूसँग सम्पर्क हुन सकेको छैन। उहाँहरूले फोन उठाइरहनुभएको छैन।"

"म पनि [अर्को होटलमा] क्वारन्टीनमा छु र मलाई धेरै चिन्ता लागेको छ। के गर्ने त्यो मलाई थाहा छैन," उनले भनिन्, "उहाँहरू स्वस्थ हुनुहुन्थ्यो, दिनैपिच्छे तापक्रम पनि जाँच्नुहुन्थ्यो। अनि सबै परीक्षणले सबै सामान्य भएको देखाएका थिए।"

शुक्रवारसम्म फुजिएनमा झन्डै ३०० जनामा सङ्क्रमण भएको पुष्टि भएको थियो।

त्यहाँ  झन्डै ११,००० जनालाई निगरानीमा राखिएको थियो।

शनिवार चीनमा सङ्क्रमण पुष्टि हुने मानिसको सङ्ख्या ४४ मा सीमित भयो। अघिल्लो दिन कुल ९९ जनामा नयाँ सङ्क्रमण भएको पुष्टि भएको थियो।

विश्व स्वास्थ्य सङ्गठनका अनुसार विश्वभरि सङ्क्रमित मानिसको सङ्ख्या एक लाख नाघिसकेको छ। कोभिड-१९ भएर मृत्यु हुने बिरामीको सङ्ख्या पनि ३,००० कटेको छ।

अधिकांश सङ्क्रमण र मृत्यु चीनको हुबे प्रान्तमा भएको तथ्याङ्कले देखाउँछ।

यो पनि हेर्नुहोस्

कोरोनाभाइरस: नधोइएका फोहोर हातमा कीटाणु कसरी फैलिन्छन्


शीर्षक: कोरोनाभाइरस: चीनमा सङ्क्रमित व्यक्तिको सङ्ख्या बढ्यो, ८१ जनाको मृत्यु भएको पुष्टि\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

अहिलेसम्म झन्डै ३,००० जनामा उक्त भाइरसको सङ्क्रमण भएको पुष्टि भएको छ।

चीनको सरकारी सञ्चारमाध्यमका अनुसार हुबे प्रान्तमा ३०० सय जनाभन्दा धेरै मानिस सो भाइरसका कारण गम्भीर न्युमोनियाको सिकार भएका छन्।

अधिकारीहरूले उक्त प्रान्तमा ७६ जनाको मृत्यु भएको सोमवार बताएका छन्। यसअघि त्यहाँ ५६ जनाको मृत्यु भएको थियो।

मृत्यु हुने अन्य पाँच व्यक्ति अरू ठाउँका हुन्।

सङ्क्रमणको केन्द्रमा रहेको उक्त प्रान्तको वुहानमा २,००० शय्याका दुईवटा अस्पतालको निर्माण हुँदैछ।

स्वास्थ्यसेवाका पाँच लाख कर्मचारीलाई उक्त भाइरसको रोकथाम, नियन्त्रण र उपचार गर्न परिचालित छन्।

थप मास्क तथा सुरक्षित पोसाक बनाउन कारखानाहरूमा तीव्र गतिमा काम भइरहेको छ।

सरकारले कोरोनाभाइरसको सङ्क्रमण नियन्त्रण गर्न नयाँ वर्षको बिदा लम्ब्याउने घोषणा गरेको छ।  ज्यानुअरी ३० सम्म रहेको चिनियाँ नयाँ वर्षको बिदा अब फेब्रुअरीको दोस्रो सातासम्म लम्ब्याइएको छ।

यसअघि अधिकारीहरूले सङ्क्रमण पहिलेभन्दा चाँडो फैलिरहेको चेतावनी दिएका थिए।

लक्षण देखिनुअघि नै मानिसले यो सङ्क्रमण अरू मानिसमा सार्न सक्ने भएकाले यसलाई नियन्त्रण गर्न थप कठिन हुने बताइएको छ।

बीबीसी संवाददाता रुपर्ट विङ्फिल्ड हेयज भन्छन्, "यो कोरोनाभाइरस मानिसबाट मानिसमा सजिलै सर्ने देखिन्छ। जसले गर्दा यो चीनभरि र अन्यत्र अझ फैलने सम्भावना छ।"

तर उनका अनुसार उक्त भाइरसको सङ्क्रमण हुँदा ज्यान जाने सङ्ख्या कम भएको देखिन्छ। सङ्क्रमित व्यक्तिमध्ये २ देखि ३ प्रतिशतको मात्र ज्यान गएको बताइएको छ।

कोरोनाभाइरसको सङ्क्रमणबारे कुराकानी गर्न विश्व स्वास्थ्य सङ्गठनका महानिर्देशक टेड्रोस एड्हानोम गहब्रहयसस बेइजिङ जाँदैछन्।

चीनका राष्ट्रपति सी जिन्पिङले घातक कोरोनाभाइरस तीव्र गतिमा फैलिरहेको चेतावनी दिएका छन्।

चिनियाँ नयाँ वर्षका दिन बिदाको बेलामा आयोजित एउटा उच्चस्तरीय बैठकपछि उनले वरिष्ठ चिनियाँ अधिकारीहरूलाई देश "गम्भीर परिस्थिति" मा रहेको बताएका थिए।

कोरोनाभाइरस के हो?

कोरोनाभाइरस रुघाखोकी लगाउने भाइरसहरूको परिवारको एउटा सदस्य हो।

तर अहिले फैलिएको यो भाइरस पहिला देखिएको थिएन। त्यसैले यो नयाँ भाइरसलाई 2019-nCov नामकरण गरिएको छ।

अन्य पशुपक्षीबाट सरेपछि नयाँ भाइरसहरू मानिसमा सामान्य बन्छन्।

चमेरोबाट बिरालोजस्तो देखिने सिभिट र त्यसपछि मानिसमा भाइरस सरेपछि सन् २००३ मा श्वासप्रश्वासम्बन्धी रोग सार्सको प्रकोप...


शीर्षक: कोरोनाभाइरस: चीनमा स्वास्थ्य सङ्कटका माझ राष्ट्रपति सीले गरे अस्पतालको भ्रमण\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

विश्व स्वास्थ्य सङ्गठनका महानिर्देशक टेड्रोस एड्हानोम गेहब्रेयससले सही प्रश्नको जवाफ खोज्नका लागि चिनियाँ विज्ञहरूलाई उक्त टोलीले सघाउने बताए।

उनले थप विज्ञहरू जति सक्दो चाँडो आइपुग्ने पनि आशा व्यक्त गरे।

तर उक्त सङ्गठनका प्रमुखले चीनमा नपुगेका मानिसहरूमा पनि उक्त भाइरस सरेको विषयमा चिन्ता व्यक्त गरे।

साना सङ्ख्यामा देखिएका सङ्क्रमणका यी घटनाले पनि ठूलो रूप लिनसक्ने भन्दै साझा समस्यासँग जुध्नका लागि एक हुनुपर्ने बताए।

अस्पतालको भ्रमण

यसैबीच चिनियाँ राष्ट्रपति सी जिन्पिङले कोरोनाभाइरसबाट सङ्क्रमित बिरामीहरूको बेइजिङमा उपचार गरिरहेका कर्मचारीलाई भेटेका छन्।

कोरोनाभाइरसको खोप बनाउन अहोरात्र काम

प्रकोपका माझ उनले दुर्लभ खालको सार्वजनिक उपस्थिति जनाएका हुन्।

राष्ट्रपति सीले मुखमा मास्क लगाएर सामुदायिक स्वास्थ्य केन्द्रको पनि भ्रमण गरे।

कोरोनाभाइरसका कारण अहिलेसम्म एक हजारभन्दा बढी मानिसको ज्यान गइसकेको छ जुन यसघि सन् २००२-३ मा भएको सार्सको महामारीका कारण देखापरेको स्वास्थ्य सङ्कटको बेलामा भन्दा बढी हो।

आफ्नो भ्रमणका क्रममा सीले भाइरससँग जुध्नका लागि "थप निर्णायक उपायहरू" चाल्न अपिल गरे।

आलोचना

कोरोनाभाइरसको प्रकोप खराब हुँदै गएका बेला विगतका साताहरूमा राष्ट्रपति सीले यस्ता भ्रमणहरू गरेका थिएनन्।

पहिलोपटक भाइरस देखापरेको वुहानमा भने उनले भ्रमण गर्न बाँकी नै छ।

कोरोनाभाइरस कसरी सर्छ र यसबाट कसरी जोगिने?

भाइरसबारे आफ्ना सहकर्मीलाई सचेत गराउने कोसिस गरेका तर पछि चुप लगाइएका डाक्टरको गत साता मृत्यु भएपछि त्यसले सामाजिक सञ्जालमा सरकारी निकायहरूप्रति थामिनसक्नु आक्रोश र शोक व्यक्त भएका थिए।

त्यस्ता आक्रोशहरू धेरैजसो सीको सरकारविरुद्ध नै पोखिएको थियो।

चिनियाँ नेतृत्वले यसअघि भाइरसको जोखिमलाई कम आँकेको र सुरुमा त्यसलाई गोप्य राख्न खोजेको भनेर आलोचना खेपिसकेको छ।

सरकारले "कमीकमजोरी" स्वीकारिसकेको छ तर विश्वस्वास्थ्य सङ्गठनले भने भाइरस नियन्त्रणका लागि गरिएका प्रयासहरूको प्रशंसा गरेको छ।

मास्कको माग बढ्दो, तर भाइरसबाट जोगिन कति प्रभावकारी


शीर्षक: कोरोनाभाइरस: चीनमा ६ दिनमा अस्पताल कसरी बन्ला?\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

६ दिनमा काम सक्ने गरी अस्पताल निर्माणको काम सुरु भएको छ

अहिलेसम्म चीनमा ८३० जनामा कोरोनाभाइरस लागेको पुष्टि भएको छ, जसमध्ये कम्तीमा ४१ जनाको मृत्यु भइसकेको छ।

१ करोड १० लाख जनसङ्ख्या भएको वुहानबाट यो सङ्क्रमण सुरु भएको थियो।

यो शहरका अस्पतालमा चिन्ताग्रस्त मानिसहरूको भिड लागेको छ र औषधि पसलहरूमा औषधिको अभाव भएको छ।

राज्य नियन्त्रित सञ्चारमाध्यमका अनुसार नयाँ अस्पतालमा १ हजार शैय्या हुनेछन्।

कोरोनाभाइरस: नेपाल जोखिममा छ?

बेइजिङको अनुसरण

चिनियाँ राज्य नियन्त्रित सञ्चारमाध्यमले प्रकाशित गरेको भिडिओ फुटेजमा २५,००० वर्ग मीटर क्षेत्रफल रहेको अस्पताल निर्माण क्षेत्रमा डिगरहरू देखाइएका छन्।

सन् २००३ मा सार्स भाइरस सङ्क्रमणका बेला बेइजिङमा यस्तै खालको अस्पताल बनाइएको थियो। त्यसैका आधारमा नयाँ अस्पताल बनाइने बताइएको छ।

"यो सङ्क्रमणजन्य रोग लागेका मानिसलाई छुट्टै राखेर उपचारको प्रक्रिया अपनाइने र विभिन्न खाले सावधानी अपनाइने किसिमको अस्पताल हो" हार्भर्ड मेडिकल स्कुलमा ग्लोबल हेल्थ एन्ड सोसल मेडिसिनकी लेक्चरर जोआन काउफम्यानले भनिन्।

चीनले ६ दिनमै कसरी अस्पताल निर्माण गर्न सक्छ?

सार्स उपचारपछि बेइजिङमा बनाइएको अस्पताल छोडेकी एक महिला

काउन्सिल अन फरेन रिलेसन्समा वरिष्ठ सदस्य यानझोङ हुआङले भने "चीनमा यस्ता किसिमका आयोजना एकदम छिटो सम्पन्न हुने गरेको रेकर्ड छ।"

उनले बेइजिङमा एउटा अस्पताल सात दिनमा सम्पन्न गरेको भन्दै अहिले सम्भवत त्यो रेकर्ड तोड्ने गरी छ दिनमा बनाउने प्रयत्न गर्न लागिएको हुनसक्ने बताए। बेइजिङको जस्तै यो अस्पताल पनि प्रिफ्याब वस्तुबाट बनाइनेछ।

"निरङ्कुश मुलुकमा यसप्रकारको माथिबाट तल परिचालन गर्ने प्रकिया अपनाइन्छ। त्यसले गर्दा प्रशासनिक र आर्थिक झमेलाबाट पार पाइन्छ र सबै खाले स्रोत परिचालन गर्न पाइन्छ।"

हुआङले भने- समयमै योजना सम्पन्न गर्न देशका विभिन्न भू-भागबाट इन्जिनियरहरू ल्याइनेछन्।

"चीनमा इन्जिनियरिङ कार्य राम्रो छ। त्यहाँ एकदम द्रुत गतिमा अग्ला भवन बनाइएको रेकर्ड पनि छ। यो पश्चिमाहरूका लागि अकल्पनीय छ। त्यो गर्न सकिन्छ," उनले भने।

औषधिजन्य पदार्थ भने वुहानले अरू अस्पताल वा फ्याक्ट्रीबाट सजिलै ल्याउन सक्नेछ।

शुक्रवार द ग्लोबल टाइम्सले चिनियाँ सेनाका १५० जना स्वास्थ्यकर्मी वुहान आइपुगेको पुष्टि गरेको थियो। तर तिनले नयाँ अस्पतालमा काम गर्ने हुन् कि होइनन् भन्ने...


शीर्षक: कोरोनाभाइरस: चीनसँग स्पष्ट सम्बन्ध नभईकनै सङ्क्रमण फैलिँदा विश्व स्वास्थ्य सङ्गठन चिन्तित\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

कोभिड-१९ का कारण इरानमा थप दुई जनाको मृत्यु भएपछि विश्व स्वास्थ्य सङ्गठनका प्रमुख डा. टेड्रोस एड्हानोम गेहब्रेयससले यसबारे प्रतिक्रिया दिएका हुन्। इरानमा यसअघि पनि दुई जनाको मृत्यु भएको थियो।

उनले उक्त भाइरस नियन्त्रण गर्ने अवसर "साँघुरिँदै गएको" टिप्पणी गरे।

इरानी अधिकारीहरूका अनुसार इरानका सबै सहरहरूमा उक्त भाइरस फैलिसकेको हुन सक्छ।

अहिलेसम्म चीनबाहिर कुल २६ देशमा नयाँ कोरोनाभाइरसको सङ्क्रमण भएको पुष्टि भएको छ। तीमध्ये आठ जनाको मृत्यु भइसकेको छ।

कोरोनाभाइरसका कारण दक्षिण कोरियामा थप दुई जनाको मृत्यु भएको छ। त्यहाँ शनिवारसम्म सङ्क्रमित व्यक्तिको सङ्ख्या ४०० नाघेको छ।

चीन र जापानको तटनजिकै क्वारन्टीनमा राखिएको एउटा पानीजहाजबाहेक अन्यत्र दक्षिण कोरियामा कोभिड-१९ भएका मानिसको सङ्ख्या सर्वाधिक छ।

इटलीमा एक ७८ वर्षीय वृद्धको मृत्यु भएको शुक्रवार चिकित्सकहरूले बताएका थिए। त्यहाँ थप १६ जनामा सङ्क्रमण भएको पुष्टि भएको छ।

प्रभावित क्षेत्रहरूमा विद्यालय र कार्यालय बन्द गरिने तथा खेलकुदका गतिविधि स्थगित हुने स्वास्थ्यमन्त्रीले बताएका छन्।

चीनमा अहिलेसम्म ७६,०००  जनाभन्दा बढीमा सङ्क्रमण भएको पुष्टि भएको छ। तीमध्ये २,३४५ जनाको मृत्यु भइसकेको छ।

के भने विश्व स्वास्थ्य सङ्गठनका प्रमुखले?

डा. गेहब्रेयससले चीनबाहिर कोरोनाभाइरस सङ्क्रमण भएका मानिसको सङ्ख्या तुलनात्मक रूपमा कम भए पनि सङ्क्रमणको तरिका चिन्ताजनक भएको बताएका छन्।

प्रभावित क्षेत्रको यात्रा गरेको वा सङ्क्रमित व्यक्तिको सम्पर्कमा भएको जस्ता रोगसँग कुनै स्पष्ट सम्बन्ध नभएका बिरामीको सङ्ख्याका कारण आफूहरू चिन्तित भएको उनले बताए।

उनका अनुसार इरानमा भएका मृत्यु र सङ्क्रमणका नयाँ घटना धेरै चिन्ताका विषय हुन्।

तर उनले चीन र अन्य देशले रोग नियन्त्रण गर्न अवलम्बन गरेका उपायका कारण उक्त भाइरसलाई थप फैलिन नदिने सम्भावना भएको टिप्पणी गरे।

सम्भावित महामारीसँग सङ्घर्ष गर्न उनले देशहरूलाई थप स्रोत परिचालन गर्न आग्रह गरे।

इरानमा कस्तो छ स्थिति?

राजधानी तेहरानभन्दा दक्षिणमा अवस्थित कोम सहरमा कोभिड-१९ फैलिएको छ। उक्त सहर शिया मुस्लिमहरूको तीर्थस्थल हो।

उक्त सहरमा बिहीवार दुई र शुक्रवार दुई गरी चार जनाको मृत्यु भयो।

इरानभरि कुल १८ जनामा सङ्क्रमण भएको पुष्टि भएको छ।

कोमबाट बेरुत फर्किएकी एक अधबैँसे महिलामा पनि कोरोनाभाइरस भएको पुष्टि भएको छ। उनी लेबननमा...


शीर्षक: कोरोनाभाइरस: जनचासोका ११ महत्त्वपूर्ण प्रश्न र तिनका उत्तर\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

पाठकहरूका प्रश्नहरूमध्ये ११ वटाको जवाफ यहाँ प्रस्तुत गरिएको छ।

१. कोरोनाभाइरसको सङ्क्रमण थाहा नहुने अवधि के हो? - जिलियान गिब्स

वैज्ञानिकहरूका अनुसार यसले सरदर पाँच दिनपछि लक्षण देखाउन थाल्छ। तर केही मानिसमा त्योभन्दा निकै ढिलो लक्षण देखिन सक्छ।

विश्व स्वास्थ्य सङ्गठन (डब्ल्यूएचओ) ले लक्षण नदेखिने अवधि बढीमा १४ दिनसम्म हुने जनाएको छ। तर केही अनुसन्धानकर्ताहरू त्यो अवधि २४ दिनसम्म हुन सक्ने ठान्छन्।

त्यो अवधिबारे जान्नु र बुझ्नु निकै महत्त्वपूर्ण हुन्छ। त्यसले भाइरसको सङ्क्रमणको प्रकोप थप प्रभावकारी ढङ्गले नियन्त्रण गर्न चिकित्सक तथा स्वास्थ्य अधिकारीहरूलाई अवसर दिन्छ।

२. कोरोनाभाइरस लागेर सन्चो भएपछि त्यसबाट पूर्ण रूपमा मुक्त भइन्छ?  -रुबीरेड, ट्वीटर

त्यसो भनिहाल्नु निकै हतार हुन्छ। यो भाइरस डिसेम्बर महिनाको अन्त्यदेखि मात्र देखिएको हो। तर कोरोनाभाइरस र अन्य भाइरस बारेका अनुभवले तपाईँमा रोगप्रतिरोधक क्षमता हुनुपर्छ जसले सङ्क्रमणबाट जोगाउँछ।

सार्स र अन्य कोरोनाभाइरसहरूबाट हामीले पुन: सङ्क्रमण भएको देख्नुपरेको छैन। चीनमा अस्पतालबाट फिर्ता पठाइएकाहरूमा पनि फेरि सङ्क्रमण देखिएका समाचारहरू आएका छन्।

तर ती परीक्षणहरूबारे निश्चिचिन्त भएर केही भन्न सकिने अवस्था छैन।

मुख्य कुरा उनीहरूमा अहिले सङ्क्रमित छैनन्।

३. कोरोनाभाइरस र फ्लुबीच के फरक छ? -ब्रेन्ट स्टार,ओरेगन, अमेरिका

कोरोनाभाइरस र फ्लुका कैयौँ मिल्दाजुल्दा लक्षण हुन्छन्। परीक्षणविना त्यो पत्ता लगाउन गाह्रो हुन्छ।

मुख्य रूपमा कोरोनाभाइसको सङ्क्रमणमा ज्वरो र खोकी देखिन्छ। फ्लुमा सामान्यता अन्य लक्षण पनि हुन्छन्। जस्तो स्वर भासिने। जबकि कोरोनाभाइरसका कारण सास फेर्न गाह्रो हुन्छ।

४. अलग बस्दा के गर्ने? - एलान गेल,चेशायर

सेल्फ आइसोलेसन भनेको १४ दिनका निम्ति घरमा अलग भएर एक्लै बस्नु हो। काम, स्कूल वा सार्वजनिक स्थालमा नजाने र ट्याक्सी वा सार्वजनिक यातायात प्रयोग गर्नु हो। घरभित्रै पनि अन्य व्यक्तिबाट छुट्टै बस्नुपर्छ।

केही सामानको खाँचो परेमा घर-कोठाको सङ्घारसम्म मगाउन सकिन्छ। तर कसैसँग भेट्नु हुँदैन।

घरपालुवा जनावरबाट पनि टाढै रहनुपर्छ। यदि त्यो सम्भव नभए तीनलाई छुनुअघि र पछि हात धुनुपर्छ।

५. दम भएका मानिसका निम्ति कोरोनाभाइरस कति खतरनाक हुन्छ? - लेस्लीएयान, यूके

कोरोनाभाइरस जस्ता श्वासप्रवासको सङ्क्रमणले दमको असर झन् बढाउन सक्छ।

आज्मा यूकेको...


शीर्षक: कोरोनाभाइरस: जापानको तटनजिकै रोकिएको क्रूज पानीजहाजमा सङ्क्रमण भएका दुई यात्रुको मृत्यु\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

ती दुई व्यक्ति ८० वर्षभन्दा धेरै उमेरका जापानी नागरिक थिए र उनीहरू पुराना रोगबाट पनि पीडित थिए।

कोभिड-१९ भएको पाइएपछि उनीहरूलाई बाहिर अस्पताल लगिएको थियो।

उक्त पानीजहाजमा भएका यात्रुमध्ये कम्तीमा ६२१ जनामा कोरोनाभाइरस सङ्क्रमण पुष्टि भएको थियो। त्यहाँ चीनबाहिर एकै ठाउँमा सबैभन्दा ठूलो सङ्ख्यामा मानिसहरूलाई सङ्क्रमण भएको हो।

जापानको आलोचना

उक्त पानीजहाजमा ३,७०० मानिस सवार थिए।

परीक्षणमा सङ्क्रमण नभएको पाइएका यात्रुलाई १४ दिने क्वारन्टीनपश्चात् बुधवारबाट बाहिर जान दिइएको छ।

बिहीवार पनि यात्रुहरू उक्त जहाजबाट बाहिरिने क्रम जारी छ।

सो पानीजहाजमा सङ्क्रमण फैलिएपछि जापानले त्यसबारे गरेको व्यवस्थापनको आलोचना भइरहेको छ।

चीनमा सङ्क्रमण घट्दो

यसबीच चिनियाँ अधिकारीहरूले कोभिड-१९ फैलिएको हुबे प्रान्तमा नयाँ सङ्क्रमणको सङ्ख्या ह्वात्तै घटिरहेको विवरण दिएका छन्।

दक्षिण कोरियामा कोरोनाभाइरस सङ्क्रमणको सङ्ख्या बढेको छ

बुधवार केवल ३४९ नयाँ सङ्क्रमण भेटिएको जनाइएको छ।

मङ्गलवार त्यस्तो नयाँ सङ्क्रमणको सङ्ख्या १,७०० बताइएको थियो।

सङ्ख्यामा आएको उक्त कमी रोग निदानमा अपनाइएका फरक विधिका कारण हो कि होइन भन्ने प्रस्ट भएको छैन।

बुधवार सङ्क्रमणबाट मृत्यु हुनेको सङ्ख्या १०८ बताइएको छ। अधिकांश मृत्यु हुबेको राजधानी वुहानमा भएको छ।

एशियामा अन्यत्र भने दक्षिण कोरियामा सङ्क्रमितको सङ्ख्या निकै बढेको छ। त्यहाँ कोरोनाभाइरस सङ्क्रमितको सङ्ख्या ३० बाट ८२ पुगेको छ।

कोरोनाभाइरसबारे थाहा पाउनुपर्ने पाँच कुरा