शीर्षक: पादरीबाट यौनशोषणमा परेकाप्रति पोपको सहानुभूति\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

पोप फ्रान्सिसले जारी गरेको वक्त्यव्यमा पीडितहरूप्रति सहानुभूति प्रकट गर्दै भ्याटिकनले यस्ता भयङ्कर घटनाको शृङ्खलालाई जरैदेखि उखेलेर फाल्न खोजिरहेको उल्लेख छ।

अमेरिकी क्याथलिक बिशपहरूका प्रमुख ड्यानियल डिनार्दोले यौन दुर्व्यवहारका घटनाहरू छानबिन गर्न भ्याटिकन अग्रसर हुनुपर्ने बताएका छन्।

अमेरिकाको पेन्सिल्भेनिया राज्यका वरिष्ठ पादरीहरूले कसरी क्याथलिक गिर्जाघरमा एक हजारभन्दा बढी बालबालिकाहरूको शोषण गरेका थिए भन्ने बृहत् अनुसन्धान प्रतिवेदन सार्वजनिक भएपछि भ्याटिकनले त्यसप्रति लाज र दु:ख व्यक्त गरेको हो।

तीन सयभन्दा बढी पादरीहरूलाई बाल यौनशोषणको आरोप लागेपछि भ्याटिकनले चाहिँ पोप फ्रान्सिस उक्त घटनाका पीडितहरूको पक्षमा रहेको जनाएको छ।

पीडितहरू

अमेरिकी अभियोजनकर्ताहरूले पेन्सिल्भेनिया राज्यमा वर्षौँदेखि यौनदुर्व्यवहार हुँदै गरेको पत्ता लगाएपछि यो विषय बाहिर आएको हो।

अमेरिकी क्याथलिक बिशपहरूको सङ्गठनले पनि भ्याटिकनको नेतृत्वमा तत्काल एउटा अनुसन्धानको आह्वान गरेको छ।

उक्त समूहका प्रमुख कार्डिनल ड्यानिएल डिनार्दोले उक्त प्रकरणलाई एपिस्कोपल नेतृत्वको विफलता भनेका छन्।

अमेरिकामा क्याथलिक गिर्जाघरमा भएको दुर्व्यवहारसम्बन्धी अहिलेसम्मकै ठूलो अनुसन्धान अनुसार पेन्सिल्भेनियाको बृहत् न्यायिक समितिले उक्त राज्यमा विगत ७० वर्षमा तीन सय एक  पादरीहरूले बाल यौनदुर्व्यवहार गरेको पत्ता लगाएको हो।

त्यसरी दुर्व्यवहार गर्नेहरू र त्यस्तो अपराध लुकाउनेहरूलाई पनि पछि गिर्जाघरमा बढुवा गरिएको समेत उक्त समितिले पत्ता लगाएको थियो।


शीर्षक: पानी लिन जाँदा पढाइ बिग्रने बालिकाको चिन्ता\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

त्यहाँका मानिस हिउँदमा पानीका लागि घन्टौँसम्म हिँडने गर्छन्। वर्षातको बेला भने आकासे पानीले केही भरथेग गर्ने गर्दछ।

मानिसहरूलाई न्यूनतम सेवा र सुविधा उपलब्ध भएपछि मात्र कुनै गाउँलाई नगरपालिका घोषणा गर्ने गरिन्छ।

तर दार्चुलाको महाकाली र शैल्यशिखर नगरपालिकाका मानिसहरू वर्षौँदेखिको पानी संकटबाट अझै मुक्त हुन सकेका छैनन्।

पीडा

शैल्यशिखर नगरपालिकाको वडा नम्बर ४, ६ र ८ का बासिन्दा कैयौँ घन्टासम्म पैदल हिँडेर पानी ओसार्ने गर्द्छन्।

हिउँदमा उनीहरूको दु:ख अझै बढ्छ भने वर्षातको समयमा उनीहरूलाई आकासे पानीमा भरपर्नुपर्ने बाध्यता रहेको छ।

दार्चुला: कैयौँ भागको भारतसँग सम्पर्क विच्छेद

सात कक्षामा अध्ययनरत छात्रा सरस्वती धामी शैल्यशिखर नगरपालिकाको वडा नम्बर ४ मा बसोबास गर्छिन्।

उनी भन्छिन्, "पानी ओसार्न जाँदा पढाइ छुट्छ। पानी ल्याउन धेरै समय लाग्ने हुँदा पढाइ लेखाइ बिग्रिने चिन्ता लाग्छ।"

यो नियती सरस्वती धामीले मात्रै होइन त्यो भेगका स्कुले सबैजसो छात्राले भोगिरहेका छन्।

दार्चुला भौगोलिक रूपमा विकट छ।

बस्ती नजिकै पानीको मुहान नहुँदा मानिसहरू कैयौँ किलोमिटर परसम्म पानी लिन जाने गरेका हुन्।

परी खोला जस्ता खानेपानी योजना सञ्चालन भए पनि पाइप लाइनहरू टुट्ने तथा पहिरो जाने लगायतका समस्या भएकाले बस्तीमा पानी नपुगेको अधिकारीहरू बताउँछन्।

शैल्यशिखर नगरपालिका वडा नम्बर ४ का वडा अध्यक्ष धनिदत्त भट्ट शुद्ध खानेपानीको व्यवस्थाका लागि पहल भइरहेको बताउँछन्।

उनका अनुसार रातापानी, सेतकला र जिम खोली भन्ने ठाउँमा पानीको मुहान तथा खोला भएकाले उक्त ठाउँमा लिफ्ट भनिने बेसीबाट लेकमा पानी तान्न प्रयोग हुने पद्दतीका लागि पहल भइरहेको छ।

त्यो पूरा नभएसम्म सरस्वती धामी जस्ता बालिकालाई पढ्न छोडेर पानी लिन जानुपर्ने बाध्यता हट्ने छैन।

महाकाली पारीका युवाहरूको हातेमालो


शीर्षक: पानीको विषयमा भारत-पाकिस्तान आमनेसामने\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

अन्ततः विश्व ब्याङ्कको मध्यस्थतामा दुई देशबीच सिन्ध-तास सम्झौतामा हस्ताक्षर भएपछि पानी विवाद नहुने अपेक्षा गरियो।

त्यसपश्चात् दुई देशबीच दुईवटा ठूलो युद्ध भयो भने कैयौँ पटक युद्धको स्थिति आयो। तर त्यो सम्झौतालाई कुनै असर परेन।

मतभेद अन्त्य गर्न अहिले पनि दुवै देश विश्व ब्याङ्कमाथि निर्भर हुने गर्छन्।

सशर्त

सिन्ध-तास सम्झौतामा सिन्धु जलाधार क्षेत्रका ६ वटा नदी र त्यसका सहायक नदीको पानीको उपभोग कसले र कसरी गर्ने भन्ने उल्लेख छ।

६ मध्ये तीन/तीनवटा नदी भारत र पाकिस्तानको पोल्टामा पर्‍यो।

तिनीहरूलाई पूर्वी र पश्चिमी नदीको रूपमा चिनिन्छ।

सिन्धु, झेलम र चिनाव पूर्वी नदी हुन् जसको पानीमा पाकिस्तानको अधिकार छ भने रावी, ब्यास र सतलज पश्चिमी नदी हुन् जसमाथि भारतको अधिकार छ।

सिन्ध-तास सम्झौता अनुसार भारतले पूर्वी नदीहरूको पानी पनि प्रयोग गर्न पाउँछ तर सशर्त।

भारतले पानीको बहावमा परिवर्तन न आउने गरी ती नदीमाथि विद्युत्‌का लागि आवश्यक संरचना पनि निर्माण गर्न पाउने बताइन्छ।

बाँधको आवश्यकता नपर्ने नदीको वहाव अर्थात 'रन अफ द रिभर' परियोजनाको निर्माण उसले गर्न पाउँछ।

किशनगङ्गा झेलमको एउटा सहायक नदी हो जसलाई पाकिस्तानमा नीलम नदीले चिनिन्छ।

उल्लंघन

भारतले सन् २००५ मा त्यसमाथि नियन्त्रण रेखादेखि धेरै नजिक किशनगङ्गा जलविद्युत् परियोजना बनाउने घोषणा गर्‍यो।

किशनगङ्गा झेलमको सहायक नदी भएकोले त्यसको पानीमाथि पाकिस्तानको अधिकार छ।

सो परियोजनामा भारतले करिब ६ हजार करोड भारू खर्च गरेको छ।

उक्त परियोजना भारत प्रशासित कश्मीरको गुरेज उपत्यकादेखि बांदीपोरासम्म फैलिएको छ।

त्यसका लागि किशनगङ्गाको पानीको प्रयोग गरिन्छ र छुट्टै सुरूङमार्फत ल्याएर वुलर जलाशयमा पानी छाडिन्छ जहाँबाट झेलमको पानीसँग पाकिस्तानतर्फ बग्छ।

क्रिकेट खेलाडीहरूबीच कश्मीर विवाद

तर पाकिस्तानले भारतीय परियोजनाबाट दुवै शर्त उल्लंघन भएको बताउने गरेको छ।

त्यसबाट नीलम नदीको पानी कम हुनुका साथै किशनगङ्गाको प्राकृतिक बहावमा परिवर्तन पनि आउने उसको तर्क छ।

पाकिस्तानले पनि सो नदीमा एउटा जलविद्युत् परियोजनाको निर्माण गरिरहेको छ जसको नाम नीलम-झेलम जलविद्युत् परियोजना दिइएको छ।

सिँचाइ

उक्त परियोजनाबाट एक हजार मेगावाट बिजुली उत्पादन हुनेछ। तर त्यसका लागि आवश्यक पानी पुग्ला त?

सिँचाइका लागि पनि पाकिस्तानलाई पानी निकै आवश्यक छ।

पाकिस्तानको तर्क छ उसले पाउनुपर्ने...


शीर्षक: पारमाणविक परीक्षण केन्द्र मेमा ‘बन्द गरिने’\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

एकजना प्रवक्ताले सार्वजनिक कार्यक्रमका माझ परीक्षण केन्द्र बन्द गरिने र हेर्नका लागि दक्षिण कोरियाली तथा अमेरिकी विज्ञहरूलाई निम्त्याइने बताए।

यसअघि शुक्रवार उत्तर कोरियाली नेता किम जङ-अन र दक्षिण कोरियाली राष्ट्रपति मून जे-इनले कोरियाली प्रायद्वीपलाई पारमाणविक अस्त्रमुक्त पार्न र सन् १९५३ मा युद्धविराममा टुङ्गिएको कोरियाली युद्धको औपचारिक अन्त्यका लागि मिलेर काम गर्ने सहमति गरेका थिए।

केही महिनाअघिको वाक्‌युद्धको स्थितिपछि दुई कोरियाबीच भएको शिखर बैठकमा त्यस्तो सहमति गरिएको थियो।

पारमाणविक र क्षेप्यास्त्र परीक्षण 'स्थगित'

किमले पारमाणविक परीक्षण अहिलेनै किन रोके?

भेटवार्ता

समाचार संस्था एएफपीका अनुसार राष्ट्रपति मूनका प्रवक्ताले पत्रकारहरूलाई भने, "शिखर बैठकमा किमले मेमा पारमाणविक परीक्षण केन्द्र बन्द गर्ने बताएका हुन्।"

पछिल्लो समाचार प्रकाशमा आएको केही घण्टाअघि मिशिगनमा आयोजित एउटा र्‍यालीमा अमेरिकी राष्ट्रपति डोनल्ड ट्रम्पले 'तीन अथवा चार हप्ताभित्र' कोरियाली प्रायद्वीपको निश्शस्त्रीकरणबारे उत्तर कोरियाली नेतृत्वसँग आफूले वार्ता गर्ने बताएका थिए।

के हो उत्तर कोरियाली संकट?

उत्तर कोरियाबारे जान्नुपर्ने ९ कुरा

दुई कोरियाली नेताहरूबीचको शिखर वार्तापछि ट्रम्पले दक्षिण कोरियाका राष्ट्रपति मूनसँग कुराकानी गरेका छन्।

उनले किमसँगको आफ्नो भेटवार्ताको समय र स्थानबारे तय भइरहेको बताए।

दबाब

अमेरिकी सञ्चारमाध्यमहरूका अनुसार ट्रम्प र किमबीच सिंगापुर वा मंगोलियामा भेटवार्ता हुने सम्भावना छ।

यद्यपि त्यसको पुष्टि भइनसकेको उनीहरूले जनाएका छन्।

इतिहास रचिएको क्षण

यसअघि शनिवार ट्रम्पले किमसँगको आफ्नो भेटवार्तामा सम्भव भए एउटा सहमति गर्नुपर्ने आफ्नो जिम्मेवारी भएको बताएका थिए।

उनले दुई कोरियाबीचको शुक्रवारको शिखर बैठक सफल भए पनि आफूले उत्तर कोरियामाथि अधिकतम दबाब जारी राख्ने उल्लेख गरे।


शीर्षक: पारमाणविक र क्षेप्यास्त्र परीक्षण 'स्थगित' गर्ने घोषणा\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

कोरियाली सेन्ट्रल न्यूज एजेन्सीले भनेको छ, "एप्रिल २१ बाट उत्तर कोरियाले पारमाणविक र अन्तरमहादेशीय बलिस्टिक क्षेप्यास्त्र परीक्षण बन्द गर्नेछ।"

सरकारी सञ्चारमाध्यमका अनुसार उक्त निर्णयको उद्देश्य शान्ति तथा आर्थिक वृद्धि हासिल गर्ने रहेको छ।

किमले आफ्ना दक्षिण कोरियाली समकक्षी मून जे-इनसँग आउने हप्ता भेटवार्ता गर्दैछन्।

अभूतपूर्व

उनले अमेरिकी राष्ट्रपति डोनल्ड ट्रम्पसँग पनि आउँदो जुनमा एउटा अभूतपूर्व शिखर बैठक गर्ने अपेक्षा गरिएको छ।

किमसँग सीआइए प्रमुखले भेटेको ट्रम्पद्वारा पुष्टि

किमले बेइजिङ भ्रमण गरेको पुष्टि

यदि त्यो भए बहालवाला अमेरिकी राष्ट्रपति र कोरियाली नेताबीच बैठक भएको पहिलो पटक हुनेछ।

क्षेप्यास्त्र परीक्षणहरू बन्द गर्ने किमको घोषणापछि ट्वीट गर्दै अमेरिकी राष्ट्रपति ट्रम्पले भनेका छन्, "यो उत्तर कोरिया र विश्वकै लागि एकदम सुखद खबर हो। ठूलो प्रगति!"

यसअघि बिहीवार ट्रम्पले उत्तर कोरिया "निश्शस्त्रीकरणमा गए उसका लागि उज्यालो बाटो उपलब्ध हुने" बताएका थिए।

बिहीवार नै दक्षिण कोरियाली राष्ट्रपति मूनले उत्तर कोरिया "पूर्ण रूपमा निश्शस्त्रीकरणका लागि तयार रहेको" बताएका थिए।

उनले दुई कोरियाबीच हुने शिखर बैठकले "ठूलो कल्पना गर्नुपर्ने र रचनात्मक समाधान खोज्नुपर्ने" बताए।

मूनले ट्रम्प र किमबीच तय भएको शिखर बैठक सफल हुने पनि बताए।


शीर्षक: पारमाणविक विधेयक: नामदेखि अन्तर्वस्तुसम्म सांसदहरूको विमति\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

पारमाणविक पदार्थको मामिलामा नेपालले अध्ययन तथा अनुसन्धान नै गर्न बाँकी रहेको पृष्ठभूमिमा पारमाणविक इन्धनचक्र सञ्चालन लगायतका विषयमा तत्काल ध्यान दिन आवश्यक नभएको उनीहरूको तर्क छ।

विधेयकमा पारमाणविक इन्धनचक्र सञ्चालन र त्यसका लागि निजी क्षेत्रलाई इजाजत दिन सकिनेसम्मको प्रस्ताव गरिएको छ।

सरकारले गत पुस ८ गते प्रतिनिधिसभामा दर्ता गराएको पारमाणविक तथा रेडियोधर्मी पदार्थको सुरक्षित तथा शान्तिपूर्ण प्रयोग सम्बन्धमा व्यवस्था गर्न बनेको विधेयक हाल संसदीय समितिमा सैद्धान्तिक छलफलको क्रममा छ।

संवेदनशील विषय

संसद्‌को शिक्षा तथा स्वास्थ्य समितिमा छलफलका क्रममा विचार राख्ने कतिपय सांसदले पारमाणविक पदार्थ संवेदनशील विषय भएकोले त्यसबारे नेपालले अहिल्यै सोच्नुपर्ने सुझाव दिएका छन्।

सत्तारूढ नेकपाकी सांसद बिन्दा पाण्डे पारमाणविक पदार्थसम्बन्धी नेपालले पहिला आवश्यक अध्ययन तथा अनुसन्धान नै गर्नुपर्ने सुझाउँछिन्।

"पहिला अध्ययन अनुसन्धान गरौँ। त्यसपछि मात्रै हामीले कसरी, कति उपयोग गर्ने र त्यसले नेपालीहरूलाई कसरी फाइदा पुर्‍याउन सक्छ भन्नेबारे विस्तृत अध्ययन प्रतिवेदन आएपछि थप कानुन बनाउँदा हुन्छ।"

राष्ट्रिय विज्ञान तथा प्रविधि प्रतिष्ठान (नास्ट) का वरिष्ठ वैज्ञानिक डा. बुद्धराम साहका अनुसार सही प्रयोगले पारमाणविक पदार्थ वरदान हुन्छ भने सही प्रयोग गर्न नसकिए यसले विनाश निम्त्याउँछ।

सुरक्षाबारे चासो

सांसदहरूले पनि पारमाणविक पदार्थको सुरक्षाबारे चासो व्यक्त गरेका छन्।

नेकपाकी अर्की सांसद विनाकुमारी श्रेष्ठ भन्छिन्,"हाम्रोमा त अहिले छैन तर जापानको अनि भारतकै भोपालमा भएको पारमाणविक दुर्घटनालाई लिन सक्छौँ। वर्षौँ पछिसम्म मान्छेहरूमा असर देखिरह्यो।"

त्यसबाहेक नेपाल सम्पन्न भइनसकेको अवस्थामा अरू मुलुकले प्रभावित पार्न सक्नेमा अर्की सांसद सरिता न्यौपानेको आशङ्का छ।

संशोधन

उनले विधेयकमाथि संशोधन दर्ता पनि गराएकी छन्।

विधेयकबाट पारमाणविक शब्द हटाउनुपर्ने धारणा राख्ने न्यौपाने त्यसको कारणबारे भन्छिन्,"भोलि दुरुपयोग हुन सक्छ भन्ने आशयका साथ नाम पनि परिवर्तन गरौँ।"

"अहिले पारमाणविक शब्द नराखेरै विधेयक आओस् र पछि आवश्यक पर्‍यो भने संशोधन गर्न नसकिने पनि होइन।"

सरकारी अधिकारीहरूका अनुसार नेपालमा कानुन नहुँदा पारमाणविक पदार्थ प्रयोग हुन सक्ने ठाँउमा पनि प्रयोग गर्न सकिएको छैन।

कानुन भए नेपालले अध्ययन अनुसन्धानका लागि...


शीर्षक: पारमाणविक विधेयक: बन्दैछ नेपालमा पनि नयाँ कानुन, आवश्यकताका कारण यस्ता\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

'पारमाणविक पदार्थ र आयनीकृत विकिरणको सुरक्षित र शान्तिपूर्ण प्रयोग, रेडियोधर्मी स्रोतहरूको सुरक्षा र संरक्षण, पारमाणविक पदार्थ, रेडियोधर्मी पदार्थ तथा संयन्त्रको अनधिकृत प्रयोग हुनबाट बचाई आयनीकृत विकिरणबाट पर्न सक्ने प्रतिकूल प्रभावबाट जीउधनको सुरक्षा र वातावरण संरक्षण गर्न' सो कानुन बनाउन लागिएको विधेयकमा उल्लेख छ।

संसद्‌को शिक्षा तथा स्वास्थ्य समितिमा सो विधेयकबारे छलफल पनि भयो। छलफलमा सांसद्हरूले पारमाणविक पदार्थ संवेदनशील विषय भएकोले त्यसबारे नेपालले अहिल्यै सोच्नुपर्ने सुझाव दिएका छन्।

यसै विधेयकको सेरोफेरोमा बीबीसी नेपाली सेवाले राष्ट्रिय विज्ञान तथा प्रविधि प्रतिष्ठान (नास्ट) का वरिष्ठ वैज्ञानिक डा. बुद्धराम साहसँग गरेको कुराकानीको आधारमा यो सामग्री तयार पारिएको।

पारमाणविक तथा रेडियोधर्मी पदार्थ के हो?

विकिरण निकाल्ने पदार्थ वा यन्त्र नै पारमाणविक तथा रेडियोधर्मी पदार्थ हुन्।

युरेनियम भनिने प्राकृतिक पदार्थ वा त्यसको मिश्रण भएका पदार्थ नै पारमाणविक पदार्थ हुन्। तिनले अविच्छिन्न रूपमा विकिरण उत्पादन गरिरहेका हुन्छन्।

रेडियोधर्मी स्रोत भनेको स्वास्थ्यक्षेत्रमा प्रयोग हुने एक्सरे वा क्यान्सर उपचारका लागि विकिरण उत्पादन गर्ने मशिनहरू हुन्।

नेपालमा पारमाणविक तथा रेडियोधर्मी पदार्थको प्रयोग हुन्छ?

नेपालमा एक्सरे मशिन सन् १९२३ मा नै आएको देखिन्छ।

त्यसयता नेपालमा स्वास्थ्य र अन्य क्षेत्रमा व्यापक रूपमा प्रयोग भएको देखिन्छ। तर पारमाणविक पदार्थ र रेडियोधर्मी स्रोतहरू कहाँ कति छन् भन्ने तथ्याङ्क छैन।

विकिरणको व्यापाक प्रयोग भइरहेको छ।

पारमाणविक तथा रेडियोधर्मी पदार्थको प्रयोग के केमा हुन्छ?

पारमाणविक तथा रेडियोधर्मी पदार्थको प्रयोग व्यापक छ।

कृषिमा बीउबिजनलाई सुधारेर उत्पादक बढाउन प्रयोग गर्न सकिन्छ। खाद्यपदार्थलाई लामो समयसम्म नकुहिने बनाउन सकिन्छ।

स्वास्थ्यमा रोग पहिचान र निदानमा यो वरदान नै सिद्ध भएको छ। जमिनमुनि पानीको स्रोत पत्ता लगाउन र पानीको शुद्धीकरणका लागि पनि प्रयोग हुन्छ।

पारमाणविक तथा रेडियोधर्मी पदार्थका खतरा के के हुन्?

सही प्रयोगले यो वरदान हुन्छ भने सही प्रयोग गर्न सकिएन भने यसले विनाश निम्त्याउँछ।

पारमाणविक तथा रेडियोधर्मी पदार्थका विकिरणले क्यान्सरको उपचार पनि गर्न सक्छ र यसले क्यान्सरको खतरा पनि पैदा गर्न सक्छ।

यसको प्रयोग बमजस्ता हतियार बनाउन पनि प्रयोग हुन्छ।...


शीर्षक: पारस खड्का: क्रिकेट सङ्घको नेतृत्वमा जानसक्छु\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

तर केही समय आफू खेलाडीकै रूपमा सक्रिय हुने उनले स्पष्ट पारेका छन्।

नेपालको क्रिकेट प्रशासन चर्को राजनीतिबाट प्रभावित भएर अन्तर्राष्ट्रिय क्रिकेट परिषद्बाट प्रतिबन्धित भएको परिस्थितिमा पनि राष्ट्रिय टोली भने कायम छ। खड्काले नै त्यसको नेतृत्व गर्दै आएका छन्।

के यी लगनशील कप्तानको अबको लक्ष्य नेपाल क्रिकेट सङ्घको अध्यक्ष बन्नु हो?

स्पष्ट वक्ताको रूपमा परिचित खड्का भन्छन्, "अब बन्ने सङ्घ वा बोर्डमा यस्ता मान्छे आउनु पर्‍यो जो क्रिकेटको विकासमा समर्पित होओस्। भोलिका दिनमा त्यो म पनि हुनसक्छु।"

खेल जीवनपछि प्रशिक्षण भन्दा प्रशासन आफ्नो रुचि रहेको तर क्रिकेट प्रशासनको संरचना कठिन रहेको उनको बुझाइ छ।

पारस खड्कासँग कुराकानी

तीस वर्षीय खड्का भन्छन्, "खेल्नुभन्दा प्रशासन गाह्रो छ भन्छन्। जिल्लाबाट आउनुपर्‍यो। जित-हारको कुरा भयो, राजनीति पनि हुने भयो। तर जीवन नै क्रिकेटमा समर्पण गरेपछि म कुनै न कुनै रूपमा क्रिकेट प्रशासनमा हुनेछु।"

उनका अनुसार त्यो भूमिका विकास निर्देशक, प्रमुख कार्यकारी अधिकृत वा पदाधिकारी जुन रूपमा पनि हुनसक्छ। राम्रो उद्देश्य राखे अरूको सहयोग पाउनेमा उनी विश्वस्त छन्।

'प्रशासकको गुण'

खेलमैदानमा उत्तरदायी नेता रूपमा परिचित खड्कामा कुशल प्रशासक बन्नसक्ने गुण भएको बताइन्छ। उनी हाल क्रिकेट खेलाडी सङ्घ इपानका महासचिव पनि हुन्।

खेलाडीविरुद्ध हुने अन्यायविरुद्ध आवाज उठाउँदै आएका खड्काले आफ्नै नेतृत्वमा क्यानविरुद्ध पटकपटक सङ्घर्ष गरेका छन्, राष्ट्रिय खेल बहिष्कार गरेका छन्।

कुनै बेला पुबुदु दशानायकलाई पुन: प्रशिक्षक नबनाइए क्रिकेट नखेल्ने घोषणा गरेका उनको आँटलाई कतिपयले नेतृत्व गर्नसक्ने गुणका रूपमा बुझ्ने गरेका छन्।

अन्तर्राष्ट्रिय क्रिकेट परिषद् आईसीसीबाट प्रतिबन्धित रहेको अवस्थामा हाल नेपाली क्रिकेटको नेतृत्व उनैले गर्दै आएको देखिन्छ।

शक्तिशाली

उनी अहिले मैदानभित्र कप्तान हुन् भने बाहिर राष्ट्रिय टोलीका एक छनोटकर्ता हुन्। उनी आईसीसीसँग पत्राचार गर्ने अघोषित समन्वयकर्ता हुन्।

विदेशी क्रिकेट टोलीहरूले उनीसँग छलफल गर्ने गरेको बताइन्छ।

के उनी नेपाली क्रिकेटको सबैभन्दा शक्तिशाली व्यक्ति हुन्?

खड्का भन्छन्, "म जिम्मेवार स्थानमा छु। एउटा खेलाडीको रूपमा राम्रो खेल्नु मेरो पहिलो जिम्मेवारी हो। तर क्रिकेट विकासको लागि आउने कुनै पनि काम गर्न म पछि हट्दिनँ। त्यो म इमान्दार भएर पूरा गर्न तयार...


शीर्षक: पारस खड्काको शतक, एकदिवसीय क्रिकेटमा नेपालको ऐतिहासिक जित\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

यूएईले बनाएको २५४ रन पछ्याउने क्रममा नेपालले ४४.४ ओभरमा ६ विकेट गुमाएर लक्ष्य पूरा गरेको थियो।

यो जितसँगै नेपालले यूएईविरुद्धको तीन खेलको एकदिवसीय शृङ्खला २-१ ले आफ्नो पक्षमा पारेको छ।

यो नेपालले आफ्नो पोल्टामा पारेको पहिलो एकदिवसीय शृङ्खलाको उपाधि हो।

अन्तर्राष्ट्रिय क्रिकेट परिषद्ले नेपाललाई विजयका लागि बधाई दिएको छ।

कप्तानी इनिङ

कप्तान खड्का एकदिवसीय क्रिकेटमा एक सय रन पूरा गर्ने पहिलो नेपाली खेलाडी बनेका छन्।

एक सय रन पूरा गर्ने क्रममा उनले ९२ बल खेले। कुल ११५ रन बनाएका खड्काले १०९ बलको सामना गर्दै १५ चौका र एक छक्का हाने।

प्रारम्भिक ब्याट्सम्यान विनोद भण्डारी पाँचौ ओभरमा नै आउट भएपछि मैदान छिरेका उनले उपकप्तान ज्ञानेन्द्र मल्लसँग मिलेर दोस्रो विकेटका लागि ६२ रनको साझेदारी गरे।

मल्लले ३१ रन बनाए भने नेपालको विजयका लागि योगदान गर्ने क्रममा सन्दीप जोराले १९, रोहित पौडेलले १६, आरिफ शेखले २१ र सोमपाल कामीले २६ रन बनाए।

यूएईको तर्फबाट इमरान हैदर र असफक अहमदले दुई-दुई विकेट लिएका थिए।

युएईको गतिलो स्कोर

यसअघि टस हारेर पहिलो ब्याटिङ गरेको यओएईले खराब सुरुवात गरे पनि मध्यक्रमका खेलाडीहरूको राम्रो खेलका कारण राम्रो स्कोर बनाउन सफल भएको थियो।

यूएईले निर्धारित ५० ओभरमा ६ विकेट गुमाएर २५४ रन बनाएको थियो।

दुई रनमा दुवै ओपनर खेलाडी गुमाएको यूएईले पहिलो आठ ओभरसम्म प्रत्येक रनका लागि सङ्घर्ष गरेको थियो।

नेपालका तेज गतिका बलर सोमपाल कामी र करण केसीले उत्कृष्ट बलिङ गरेका थिए।

तर साइमन अनवरले ७० बलमा ८७ रन बनाउँदै यूएईको इनिङलाई सम्हालेका थिए। मोहम्मद बूटा खेलको अन्त्यतिर आक्रामक ब्याटिङ गर्दै ३१ रनमा ५९ रन बनाएर अविजित रहे।

यूएईका लागि रन बनाउने अन्य खेलाडीहरूमा सीपी रिज्वान (४५), मोहम्मद उसमान (२६) र गुलाम शाब्बर (१८) रहे।

नेपाली बलरहरूमध्ये केसी र खड्काले दुई-दुई विकेट लिए भने सन्दीप लामिछाने र कामीले एक-एक विकेट लिए।

सन्दीपको डेब्यु

घरेलु क्रिकेटमा लोभलाग्दो प्रदर्शन गरेर राष्ट्रिय टोलीको ढोका ढक्ढक्याइरहेका युवा खेलाडी सुदूरपश्चिम प्रदेश, कञ्चनपुर जिल्लाको भीमदत्त नगरका सन्दीप जोरा नेपाली राष्ट्रिय क्रिकेट टोलीमा नयाँ सदस्यका रूपमा सोमवारदेखि प्रवेश गरेका छन्।

उनी सोमवार १७ वर्ष १०० दिनको भएका छन्।

यूएईमा जारी एकदिवसीय शृङ्खलाका सुरुको दुई खेल खेल्न नपाएका जोरालाई निर्णायक खेलमा मौका दिइएको...


शीर्षक: पारस शाह: पूर्वयुवराजले प्रहरीलाई दुर्व्यवहार गरेको आरोप, सामाजिक सञ्जालमा जुहारी\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

आइतवार सामाजिक सञ्जाल र वेबसाइटहरूमा उनीसँग सम्बन्धित एउटा भिडिओ प्रकाशित भएपछि उनी विवादमा परेका हुन्।

सामाजिक सञ्जालमा भाइरल बनेको उक्त भिडिओमा पूर्वयुवराज पारसले त्रिभुवन अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थलबाहिर एक प्रहरीलाई धकेलेको देखाइएको छ।

भाइरल बनेको भिडिओमा पारस आफ्नी आमा पूर्वमहारानी कोमललाई बिदाइ गर्न विमानस्थल गएको उल्लेख गरिएको छ। उनीसँगै उनका छोरा र भान्जा पनि विमानस्थल पुगेका र त्यस क्रममा उनीहरूमाथि प्रहरीले 'दुर्व्यवहार' गरेपछि पारसले प्रहरीलाई धकेलेको भन्ने खालका विवरणसहित समाचार प्रकाशित भएको छ।

उक्त भिडिओमा 'राजतन्त्र जिन्दावाद', 'हाम्रो राजा हाम्रो देश, प्राणभन्दा प्यारो छ' जस्ता नाराहरू पनि लागेको सुन्न सकिन्छ।

बहस

सामाजिक सञ्जालमा उक्त भिडिओ प्रकाशित भए पनि पूर्वयुवराज र प्रहरीको व्यवहारबारे बहस सुरु भयो।

केहीले उनको उक्त कार्यलाई 'उद्दण्ड' भनेका छन् भने केहीले चाहिँ प्रहरीकै दोष देखाएका छन्।

दामोदर गिरीले आइतबार साँझ प्रहरी प्रधान कार्यालयलाई मेन्शन गरी ट्विटरमा उक्त भिडिओ शेअर गर्दै पारस शाहलाई पक्राउ गर्न माग राखेका छन्।

पत्रकार जयसिंह महराले गणतन्त्रमा कसैलाई पनि काममा खटेका प्रहरीलाई हातपात गर्ने अधिकार नहुने बताएका छन्।

महरालाई प्रत्युत्तर दिँदै रमेश दाहालले चाहिँ आफू पारसको समर्थक नभए पनि "करिमा वेगमहरूलाई मात्र छ गणतन्त्रमा सिडिओ कुट्ने अधिकार!" भन्दै कटाक्ष गरेका छन्।

सन् २००९ को नोभेम्बर महिनामा तत्कालीन कृषि तथा सहकारी सहायकमन्त्री करिमा बेगमले पर्साका प्रमुख जिल्ला अधिकारी दुर्गाप्रसाद भण्डारीलाई हातपात गरेकी थिइन्।

एल नेम्वाङले पारसले प्रहरीमाथि दुर्व्यवहार गर्दा प्रहरी प्रमुख र गृहमन्त्री किन मौन भनेर प्रश्न गरेका छन्।

उमेश श्रेष्ठले अलि फरक खालको धारणा राखेका छन्।

उनी लेख्छन्, "पारसले सही गरे भनेर ७० प्रतिशतले भनेका छन्। गलत गरे भनेर ३० प्रतिशतले मात्र भनेका छन् किन होला? यस्तो अवस्था किन आयो? प्रहरी प्रशासन गम्भरीर हुन जरुरी छ।"

पारसको उक्त कार्यलाई राजसंस्था फर्कियोस् भन्ने चाहना राख्नेहरूले पनि विरोध गरेका छन्।

त्यस्तै मध्येका एकजना भरतकुमार श्रेष्ठले पारसलाई दिएको सुरक्षा व्यवस्था फिर्ता गर्न माग गरेका छन्।

पत्रकार विपेन्द्र कार्कीले प्रहरीले पूर्व राजपरिवारको सम्मान गर्नुपर्ने सम्झाएका छन्।

कतिपयले पारस पीडित हुन् कि क्या हो? भन्दै व्यङ्ग्य पनि...


शीर्षक: पार्टी एकता र सरकारबारे 'सोमवारबाट छलफल'\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

वाम गठबन्धनभित्र सरकार गठन तथा पार्टी एकीकरणलाई लिएर फाटो देखिएको भन्ने आशंकाहरुबीच आइतवार एमाले अध्यक्ष केपी ओली र माओवादी केन्द्रका अध्यक्ष प्रचण्डबीच भेटवार्ता भएको हो।

राति सकिएको भेटबारे ओलीले आफूलाई दिएको जानकारी उद्धृत गर्दै उनका प्रेस सहयोगी चेतन अधिकारीले बीबीसीसँग भने, "भोलि दुवै पार्टीको आन्तरिक बैठक बस्छ। पर्सि पार्टी एकीकरण संयोजन समितिको बैठक राख्ने निष्कर्षमा नेताहरु पुगेका छन्"।

पहल

तर पार्टी र सरकारको नेतृत्वको बाँडफाँट कसरी गर्ने भन्ने विषयमा शीर्षस्थ नेताहरु निचोडमा पुगे, नपुगेको भन्नेबारे चाहिँ प्रष्ट भइसकेको छैन।

एमाले अध्यक्ष ओली स्वास्थ्यउपचारका लागि केही दिनपछि ब्याङ्कक जान लागेकाले त्यसअघि नै वाम गठबन्धनभित्रका छलफलहरु तीव्र पार्न खोजिएजस्तो देखिन्छ।


शीर्षक: पार्टी सचिवालयमा महिला नपरेकोमा असन्तुष्टि\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

दुवै तर्फबाट गरेर नौ नेताहरू सम्मिलित सचिवालयमा एक जना पनि महिला छैनन्।

ठूलो दल बनाउँदा समावेशिताको मान्यतालाई अपेक्षा गरिएको भन्दै नेत्रीहरूले शीर्ष नेताहरूले आफ्नो सोचमा परिवर्तन गर्नुपर्ने टिप्पणी गरेका छन्।

तर पार्टी प्रवक्ता नारायणकाजी श्रेष्ठले भने एमाले र माओवादी केन्द्रको तत्कालीन सङ्गठनका आधारमा नै एकीकरण भएको हुनाले महिलाको उपस्थिति नदेखिएको तर्क गरेका छन्।

उनका अनुसार सचिवालयलाई पछि समावेशी बनाइने छ।

'ध्यान पुगेन'

मर्यादाक्रमअनुसार सचिवालयमा केपी शर्मा ओली, पुष्पकमल दाहाल प्रचण्ड, माधवकुमार नेपाल, झलनाथ खनाल, वामदेव गौतम, नारायणकाजी श्रेष्ठ, रामबहादुर थापा, ईश्वर पोख्रेल र विष्णु पौडेललाई राखिएको छ।

तीमध्ये श्रेष्ठ र थापा मात्र गैरब्राह्मण नेता हुन्।

तत्कालीन एमालेमा उपाध्यक्ष रहेकी अष्टलक्ष्मी शाक्यले भनिन्, "समावेशितामा ध्यान पुगेन भन्ने मलाई पनि लागेको छ। सच्चिनै पर्छ, समावेशी नभई एकपक्षीय ढङ्गले हुँदैन। यत्रो व्यवस्था परिवर्तन भइसक्यो, सोचमा परिवर्तन गरेर नेतृत्वले समावेशी सोच बोक्नैपर्छ।"

'उल्टो बाटो'

संविधानमा ३३ प्रतिशत महिलाको सहभागिता सुनिश्चित गरिएका बेला सरकारको नेतृत्व गरिरहेको पार्टीमा यस्तो अवस्था हुनुले समावेशिताको मान्यतालाई चुनौती दिइएको कतिपयको बुझाइ छ।

एकीकृत पार्टी समावेशिताको उल्टो बाटो गएको तत्कालीन माओवादी केन्द्रको कार्यालय समितिकी सदस्य जयपुरी घर्ती बताउँछिन्।

उनले भनिन्, "महिलाहरूको सहभागिता बढाउनैपर्छ। विगतको स्थिति भन्दा अलिकति पछाडि फर्किएको अनुभव भएको छ। सोचकै समस्या हो। अगाडि बढ्दै जाँदा ५१ प्रतिशत हुनुपर्छ भन्ने हाम्रो मुद्दा छ। अहिले तत्काल ३३ प्रतिशत लागु हुनुपर्छ भन्ने हो।  "

तर नारायणकाजी श्रेष्ठले भने यो प्राविधिक कुरा भएकाले छिट्टै सुधार हुने तर्क गर्छन्।

उनले भने, "मूलत: अहिले दुई समितिहरुको एकीकरण हो। त्यस कारणले समावेशिताको सीमा पूर्वपार्टीहरूमा जुन चरित्रको थियो त्यस्तै भएको हो। तर हामीहरू एकीकृत पार्टीलाई समावेशी ढङ्गले सङ्गठनका समितिहरू निर्माण गर्ने तर्फ लैजान्छौँ।"

हालकै संरचनाअनुसार एकीकृत पार्टीका समितिहरू निर्माण हुँदै गएमा ४५ जनाको स्थायी समितिमा पनि जम्मा तीन जना मात्रै महिला पर्ने बताइएको छ।

पोलिटब्युरो र केन्द्रीय समितिमा पनि महिलाहरूको उल्लेख्य उपस्थिति नहुने भएकाले नेतृत्वले फरक तरिकाले समावेशिताको योजना बनाउनु पर्ने...


शीर्षक: पार्टी सञ्चालन विधिमा प्रश्न उठेको छ: झलनाथ खनाल\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

आफूलाई उक्त भेटघाटबारे कुनै जानकारी नै नभएको भन्दै पूर्व प्रधानमन्त्री झलनाथ खनालले पार्टीको विदेश विभागलाई समेत थाहा भएको जस्तो नलागेको बताए।

"कसैलाई थाहा पत्तो नदिकन के सम्बन्ध राखेको हो मलाई अनौठो लागेको छ। यसले पार्टीको सञ्चालन विधिमा प्रश्न उठाउँछ। पार्टीको सञ्चालन विधिमा त्रुटीहरू छन् भन्ने यसले देखाउँछ," बीबीसी न्यूज नेपालीसँग कुरा गर्दै उनले भने।

प्रशिक्षण कार्यशाला पनि भनिएको वेबमार्फत गरिएको उक्त गोष्ठीमा नेकपाका एकजना अध्यक्ष प्रचण्ड तथा उपप्रधानमन्त्री एवं रक्षामन्त्री ईश्वर पोखरेलसहित दर्जनौँ नेता सहभागी थिए। तर नेकपाका विदेश विभाग प्रमुख माधवकुमार नेपाल उपस्थित थिएनन्।

चीनका तर्फबाट चिनियाँ कम्युनिस्ट पार्टीको अन्तर्राष्ट्रिय विभागका वरिष्ठ नेताहरू सहभागी भएको बताइएको छ।

भारतसँग नेपालको तिक्ततापूर्ण सम्बन्ध भइरहेको बेला अनि भारत र चीनबीच तनाव चुलिएको बेला यस्तो सम्मेलन आयोजना गरिनु अनुचित हुने कतिपयले टिप्पणी गरिरहेका छन्।

त्यसबारे सोधिएको प्रश्नमा उनले भने, "अब यो कसले आयोजना गरेको हो। यसको उद्देश्य के हो भन्ने नै थाहा नभएको बेला यसमा टिप्पणी गर्नु राम्रो हुन्छ जस्तो मलाई लाग्दैन। म पहिला बुझ्छु।"

"चिनियाँ कम्युनिस्ट पार्टी र नेपाल कम्युनिस्ट पार्टीबीच असल सम्बन्ध छ। तर त्यसको सञ्चालन सही ढङ्गले हुनुपर्छ भन्ने मलाई लाग्छ।"

बैठकमा के भने प्रचण्डले?

उक्त भर्चुअल भेटघाटमा आफूले राखेको मन्तव्य प्रचण्डले फेसबुकमार्फत् सार्वजनिक गरेका छन्।

"नेकपा चिनियाँ कम्युनिस्ट पार्टीसँग विकास, समृद्धि तथा शान्तिका लागि मिलेर काम गर्न इच्छुक छ। बेल्ट एन्ड रोड अभियानको एक अङ्ग भएकाले हामी यसले साझा विकासका निम्ति अवसरहरू ल्याउनेमा विश्वस्त छौँ," उनले मन्तव्यमा भने।

वर्तमान कोभिड-१९ सङ्कटबारे बोल्दै उनले विगतमा झैँ आगामी दिनमा पनि योसँग जुझ्न चीनको सहयोग महत्त्वपूर्ण हुने उल्लेख गरे।

नेपालले असंलग्न परराष्ट्रनीति अवलम्बन गर्दै आएको स्मरण गर्दै प्रचण्डले कुनै पनि मित्र देशले दिने विकास सहयोग नेपालको सार्वभौम स्वतन्त्रता तथा असंलग्न नीति अनुरूप भएमात्रै स्वागत गरिने बताए।

संविधानको विपरीत कुनै सुरक्षा गठबन्धनमा जोडिएको सहयोग कुनै हालतमा स्वीकार्न नसकिने उनले बताए।

उनले प्रस्ट नखुलाएपनि कतिपयले यो टिप्पणीलाई अमेरिकी सहयोग एमसीसीबारे जारी विवादसँग जोडेर हेरेका छन्।

सत्ताधारी दलकै कतिपय नेताले एमसीसी...


शीर्षक: पार्टीभित्र पूर्वमाओवादीहरूको अपमान भइरहेको छ: नेकपा नेता हरिबोल गजुरेल\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

आफूहरूको माग सुनुवाइ नभए पार्टीमा टुटफुट आउनसक्ने नेता हरिबोल गजुरेलले चेतावनी दिएका छन्।

दशैँ अगावै एकजना महिला बलात्कार प्रयासको अभियोगमा सभामुख कृष्णबहादुर महरा पक्राउ परेयता नयाँ सभामुखको चयन हुन सकेको छैन।

'भागबन्डामै चलिरहेको छ'

महरा पूर्वमाओवादी नेता भएकाले उनको स्थानमा सोही समूहका नेता छानिनु पर्ने प्रचण्ड निकटका नेता हरिबोल गजुरेलले बताए।

विवादका माझ हाल संसद्‌को बैठक आठ दिन पर सारिएको छ।

उपसभामुखले राजीनामा दिन नमान्दा दुई अध्यक्षबीच तनाव बढेको छ भन्ने चर्चा छ।

"त्यस्तो हो?" भन्ने बीबीसीको यो प्रश्नमा प्रचण्ड निकट नेता गजुरेलले भने: "तनाव त स्वत: हुने भयो। संसदका सबै कामहरू रोकिएका छन्। सत्तापक्षको कारणले संसद अवरुद्ध भयो भनेर प्रतिपक्षीले कुरा उठाइरहेका छन्।"

उनले अहिले सभामुखको विषयमा बहस हुनैनपर्ने बताए।

"एकताको निश्चित समयसम्म सहमति र सहकार्य गरेर जाने हो। भागबण्डा नै हुने हो," उनले भने।

'सभामुख पूर्वमाओवादीलाई'

दुई पार्टी अध्यक्षबीच पनि यसअघि कहिले आलोपालो गर्ने त कहिले एकजनाले प्रधानमन्त्री चलाउने र अर्कोले कार्यकारी अध्यक्ष चलाउने भन्ने सहमति भएर भागबण्डामै चलिरहेको उनले बताए।

सभामुख कसलाई बनाउने भन्ने विषयमा दुई अध्यक्षबीच कुराकानी भए पनि सहमति हुन नसकेको उनले बताए।

दुई अध्यक्षबीचको भागबण्डाको सहमति जस्तै सभामुख पनि कुनै अडानबिनै पूर्वमाओवादीलाई नै दिनुपर्ने उनले बताए।

उनले सभामुखकै विषयमा पनि पूर्व माओवादीलाई अपमान गर्न खोजिएको बताए।

"सभामुख को हुने भनेर त अपमान गर्न खोजेको त हो नि," उपसभामुखले नै राजीनामा दिन नखोजेको बेला यसले त परिस्थितिलाई थप जटिल बनाइदियो नि भन्ने प्रश्नमा प्रचण्ड निकट नेताले बीबीसीसँग भने, "यो उपसभामुखले उठाउनुभएको विषयमात्रै होइन। विभिन्न चलखेलहरू भइरहेका छन्। आफ्ना स्वार्थहरू कसरी पूरा हुने भन्नेबाट नै यी सबै कुराहरू भइरहेका छन्।"

उपसभामुखले राजीनामा दिन्न भन्ने उनको निर्णय नभएको नेता गजुरेलले बताए।

उनले भने: "उहाँले भन्नुपर्‍यो कि म उपसभामुख छँदैछु सभामुख चाहिँ प्रतिपक्षी वा अर्को कुनै दललाई दिउँ। होइन भने भोलि उहाँ नै हुने हो भने पनि राजीनामा नदिइ त हुँदैन।"


शीर्षक: पाल्माइरा: फर्केला त सिरियाको प्राचीन नगर पुरानै रूपमा?\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

सो अतिवादी समूहले त्यहाँ भएका पुरातात्त्विक महत्त्वका स्मारक एवम् अन्य वस्तुमा आक्रमण गरे र पाल्माइरालाई ध्वस्तजस्तै बनाइदिए।

सरकारी पक्षले सो स्थान आफ्नो नियन्त्रणमा लिएपछि युनेस्कोले प्राचीन पाल्माइरालाई पुरानै स्वरूपमा फर्काउने घोषणा गरेको छ।

के फेरि बन्ला त पाल्माइरा पर्यटकीय आकर्षणको केन्द्र? हेर्नुहोस् यो भिडिओ।

अनि यो पनि


शीर्षक: पासवर्ड अनुमान गरेरै 'अमेरिकी राष्ट्रपति डोनल्ड ट्रम्पको ट्विटर ह्याक'\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

तर "नैतिकतापूर्वक काम गरेकाले" भिक्टर गेभर्सलाई नेदरल्यान्ड्समा कारबाही नगरिने सरकारी अभियोजनकर्ताहरूको भनाइ छ।

अमेरिकामा राष्ट्रपतीय निर्वाचनको अन्तिम चरणताका गेभर्सले अक्टोबर २२ मा ट्रम्पको ट्विटरभित्र छिरेर लिएका स्क्रीनशटहरू सार्वजनिक गरेका थिए।

त्यतिबेला ह्वाइट हाउसले ह्याकसम्बन्धी दाबीको खण्डन गरेको थियो। ट्विटरले पनि त्यस्तो दाबी पुष्टि गर्ने कुनै प्रमाण आफूसँग नभएको बताएको थियो।

अहिले दुवैले थप प्रतिक्रिया दिएका छैनन्।

गेभर्सले पहिला सार्वजनिक गरेको यो स्क्रीनशटमा डोनल्ड ट्रम्पको ट्विटर प्रोफाइल सम्पादन गर्न लागेको देखिन्छ

गेभर्स साइबर सुरक्षाको क्षेत्रमा अनुसन्धान गर्छन्।

"यो मेरो मात्र कामको कुरा हैन, इन्टरनेटमा भएका कमजोर पक्षहरू हेर्ने सबै स्वयंसेवकको हो," उनले भने।

उनका अनुसार अमेरिकाको राष्ट्रपतीय निर्वाचनका बेला ठूला उम्मेदवारहरूको ट्विटर खाता आफूले बेलाबेलामा निगरानी गर्ने गरेका थिए।

त्यही क्रममा अक्टोबर १६ मा ट्रम्पको पासवर्ड मिलेको उनको भनाइ छ।

भिक्टर गेभर्स २२ वर्षदेखि साइबर सुरक्षाको क्षेत्रमा कार्यरत छन्

डच प्रहरीका अनुसार गेभर्स आफैँले उक्त घटनाबारे जानकारी दिएका हुन्।

"राष्ट्रपतीय निर्वाचनको मुखैमा उक्त ट्विटर अकाउन्ट हात पार्न सकिन्छ कि भनेर ठूलो चासो भएकाले आफूले त्यसको पासवर्ड कति सबल छ भनेर अनुसन्धान गरेको उनले पछि प्रहरीलाई बताए।"

डच प्रहरीले आफूसँग भएको जानकारी अमेरिकी निकायलाई पठाएको थियो।

गेभर्सले उक्त ह्याकिङबारे सरकारी अधिकारीहरूलाई आफूसँग थप प्रमाण भएको बताएका थिए।

सिद्धान्ततः उनले ट्रम्पका निजी तस्बिर र सन्देश, ट्रम्पले  मात्र देखिन सक्नेगरी बुकमार्क गरिएका ट्वीटहरू, अनि क-कसलाई ब्लक गरिएको छ त्यो देख्न सक्थे।

झन्डै ८.९ करोड फलोवर भएको ट्रम्पको ट्विटर अहिले सुरक्षित भइसकेको छ।

उक्त खातामा के अहिले थप सुरक्षा वा शङ्कास्पद प्रवेशबारे सङ्केत गर्ने लग छ भन्ने बीबीसी न्यूजको प्रश्नको ट्विटरले सीधा उत्तर दिन अस्वीकार गरेको छ।

यो वर्षको आरम्भतिर गेभर्सले आफू र अन्य साइबर सुरक्षा अनुसन्धाताहरूले सन् २०१६ मा पनि "yourefired" पासवर्ड प्रयोग गरेर ट्रम्पको ट्विटरभित्र छिरेको दाबी गरेका थिए।

ट्रम्पका अन्य सामाजिक सञ्जालहरूका पासवर्ड चुहाइएको एउटा घटनामा यो पनि सार्वजनिक भएको थियो।


शीर्षक: पीडित भन्छन्, 'भूकम्पले कसैको ज्यान नलिने गरी संरचना बनून्'\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

त्यहाँ अझै पनि धेरैजसो पीडितहरू अस्थायी ओतमै गुजारा गरिरहेका छन् भने कतिपय चाहिँ सरकारले दिने राहतको पर्खाइमा छन्।

भूकम्प गएको तीन वर्ष भइसक्दा पनि त्यस्तो पर्खाइमा रहेका सिन्धुपाल्चोकको चौताराका मानिसहरू भूकम्पपछिको अवस्थाबारे के भन्छन्?

कृष्णबहादुर श्रेष्ठ, ५१

भूकम्पबाट ज्यान त जोगियो तर त्यसपछि निकै दु:ख पाइयो। हिजो जस्तो लाग्छ तर तीन वर्ष बितिसक्यो। तर घर बनाउन सकिएको छैन। यही चैतबाट घर बनाउन सुरु गरेको छौं तर कहिले सकिने हो थाहा छैन। सरकारले दिएको केही लाख रुपैयाँ त लियौं तर त्यसले केही नि नहुँदो रहेछ। तर पनि खुसी नै छु, परिवारमा कसैलाई केही भएन, दु:खमा बाँच्न भूकम्पले सिकाएकै छ। अब चाहिँ भूकम्पका कारण कसैले ज्यान गुमाउनु नपरोस्। मेरो कामना छ।

मनकुमारी श्रेष्ठ, ५७

भूकम्पले मेरा श्रीमान्, जेठाजु, जेठानी सबैलाई पुर्यो। कैयौं दिनपछि लास निकालेको हो। अझै पत्यार पनि लाग्दैन त्यसरी आफन्त गुमाउनु पर्ला भनेर। म त सम्झिन पनि चाहन्न त्यो दिन। म नजिकैको माइती घरमा भएको बेलामा भूकम्प गयो, त्यहाँ कौसीबाट भाग्न सकेर ज्यान जोगिएको हो। बजारको (चौतारा) घरमा भएको भए भाग्न नसकेरै ज्यान जान्थ्यो। त्यो घर बनाएको दुई वर्षमात्र भएको थियो। नयाँ घर बनाउन सरकारले दिने पैसाले पुग्दैन। तत्काल घर बनाउन छोराछोरीको स्थायी जागिर पनि त छैन। जे होस् घर चाहिँ बलियो र भरपर्दो बनाउन सकियोस् भन्ने सोच छ तर कहिले कसरी भन्ने थाहा छैन।

ढिलाइप्रति दातृसंस्थाहरु चिन्तित

चित्रमाया सापकोटा, ७०

भूकम्प अब फेरि आउँछ भनेर बेलाबेला हल्ला हुन्छ। त्यति बेला मलाई रातभर निद्रा लाग्दैन। म मरे नि भर्खरैका नातिनातिनालाई केही नहोस् भन्ने लाग्छ। गाउँको घर भूकम्पले ढलाएपछि चौतारामा बसेर पढ्ने नातिनातिनाको हेरचाहका लागि यहीँ बसिरहेकी छु। गाउँमा भने पुरानै अवस्था छ। खासै परिवर्तन छैन। तर यहाँ बजारमा धेरै घर बनिसकेका छन्। यति छिटै चौतारा बजारमा रौनक आउला भनेर मैले सोचेकी पनि थिइनँ।

कृष्ण श्रेष्ठ, ४१

५५ लाख रुपैयाँ खर्च गरेर घर बनाएको दुई महिना मात्र भएको थियो। पहिलो भूकम्पमा अलिअलिमात्रै क्षति भएको घर दोस्रो भूकम्प आउँदा गर्ल्याम्मै ढल्यो। फलफूल दोकानसहितको त्यो घर आफ्नै अगाडि ढल्दा म कहाँ जाउँ के गरौं जस्तो भएको थियो। तर भाग्यले बाँचिएपछि हिम्मत बिस्तारै बढेर गयो। र, अहिले घर बन्ने क्रममा छ। पहिलो घरको ऋण तिर्नै छ तर फेरि ऋण लिएरै घर बनाउँदैछु।...


शीर्षक: पीडित भन्छन्ः नमुना बस्ती कागजमै सीमित\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

तोकबहादुर पहिन

राष्ट्रिय पुनर्निर्माण प्राधिकरण र वन तथा जमिनको बनोटसम्बन्धी विज्ञहरूले तीन वर्षयता पटक-पटक अध्ययन गरेर फर्के पनि आफूहरू टहरामै बस्न बाध्य भएको उनीहरूको दुखेसो छ।

तर सरकारी अधिकारी तथा स्थानीय जनप्रतिनिधिले त्यस्ता बस्तीको विकास गर्ने काम प्रक्रियामा रहेको भन्दै आफ्नो बचाउ गरेका छन्।

सिन्धुपाल्चोकमा सरकारीस्तरबाट नमुना बस्ती बनाउन हेलम्बु, बाँसखर्क, जरायोटार लगायतका स्थानमा एकीकृत नमुना बस्ती निर्माण गर्न सम्भाव्यता अध्ययन भएको सरकारी अधिकारीहरूले बताएका छन्।

'बस्ती सार्ने भन्दा रकम दिनेमा जोड'

निराश

तीमध्ये सदरमुकाम चौताराभन्दा उत्तरतर्फ पर्ने जुगल गाउँपालिकाको बाँसखर्कमा १५० घरधुरीका लागि नमुना बस्ती निर्माण हुने आसमा रहेका पीडितहरू झन् निराश बन्दै गएका छन्।

"नमुना गाउँ बनाउने भनेर भूकम्पपछि यहाँ ल्याएर राखियो। तर विचल्ली भएको छ। वर्षामा जुका र पानीले अनि जाडोमा हिउँ र तुसारोले हैरान छौँ," खस्रे-१ बाट सेलाङ्स्थित बाँसखर्क आएकी ९२ वर्षीया अम्मरकुमारी थापाले दुखेसो गरिन्।

उनको जस्तै पीडा नमुना बस्तीको रूपमा चित्रित बाँसखर्कमा भूकम्प आए लगत्तै बतासे, स्याउले, गोल्चे, नाम्फा, संजगाउँ लगायत आसपासका जोखिमयुक्त भनी पहिचान गरिएका बस्तीबाट आएकाहरूको छ।

'३० हजार परिवार अझै असुरक्षित आवासमा'

अम्मरकुमारी थापा

भौतिक पूर्वाधारसहितको व्यवस्थित हुने भनिएको उक्त बस्ती बसाउन मञ्जु देउराली सामुदायिक वनले समेत स्वीकृति दिइसकेको र केही दातृ निकायले समेत लगानी गर्ने प्रतिबद्धता गरे पनि सरकारी अधिकारीहरूले ढिलासुस्ती गरेको स्थानीयबासिन्दा बताउँछन्।

सेपगाँउबाट आएका ७१ वर्षीय तोकबहादुर पहिनले भने, "धुर्मुस-सुन्तलीले कता-कता नमुना बस्ती बनाए रे भन्ने सुन्छु। हाम्रो बस्ती त अहिलेसम्म जस्ता र त्रिपालका टहराले नमुना बनेको छ।"

बेवास्ता

उनको भनाइमा सहि थाप्दै आश्रित परिवार कोही नभएका ७० वर्षीय सोमबहादुर श्रेष्ठले पनि आफ्ना दुखेसो यसरी पोखे, "भूकम्पपछि गाउँले सबै लाखापाखा लागे। म एक्लै परेपछि यहाँ आएको हुँ। हावाहुरीले टहरो कैयौँ पटक उड्यो। खोइ मेरो बिचल्ली कसले बुझिदिने हो?"

आसपासका गाउँबाट बाँसखर्कमा बनाइने भनिएको नमुना बस्तीमा १५० भन्दा बढी घर बनाउन सम्भाव्यता अध्ययन भएको बताइएको छ।

सोमबहादुर श्रेष्ठ

पुनर्निर्माण प्राधिकरण मातहतको जिल्ला आयोजना कार्यान्वयन एकाइका प्रमुख माधवजंग कार्कीले नमुना बस्ती...


शीर्षक: पुटिनद्वारा आफ्ना एक प्रमुख रणनीतिकार बर्खास्त\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

राष्ट्रपतिमाथि उनको प्रभावलाई लिएर गुप्त रणनीतिकार सुर्कोफलाई रुसमा पर्दा पछाडिको शक्तिका रूपमा हेरिन्थ्यो।

पुटिनको शक्ति मजबुत पार्न सघाउने एक सहयोगीका रूपमा पनि सुर्कोफलाई हेरिन्थ्यो।

सुर्कोफले युक्रेन बारेको रुसी नीतिलाई पनि हेरेका थिए, तर पछि त्यससम्बन्धी केही जिम्मेवारीबाट उनलाई मुक्त गरिएको थियो।

पुटिनका अनुभवी तथा निकटवर्ती सहयोगी दिमित्री कोजाकलाई यसै महिनाको शुरूतिर युक्रेनी मामिला हेर्ने जिम्मेवारी दिइएको थियो।

रुसी राष्ट्रपतिको कार्यालय क्रेम्लिनले सुर्कोफलाई नयाँ जिम्मेवारी दिइने वा नदिइनेबारे स्पष्ट पारेको छैन।

क्रेम्लिनको वेबसाइटमा राखिएको एउटा वक्तव्यमा पनि सुर्कोफलाई बर्खास्त गर्नुको कुनै सङ्केत गरिएको छैन।

सुर्कोफबारे हामीले सुन्ने यो अन्तिम कुरा नहोला

गेब्रिएल गेटहाउस, अन्तर्राष्ट्रिय सम्पादक, बीबीसी न्यूजनाइट

व्यापक शक्ति भएको बेला एउटा समय थियो जब पर्दा पछाडि रहने भ्लादिस्लाफ सुर्कोफको भूमिकाविना रुसको राजनीतिमा केही हुँदैनथ्यो।

डुमामा राजनीतिक दलहरू तथा सडकमा पुटिन समर्थक युवा समूहहरूमाथि उनको नियन्त्रण हुन्थ्यो।

क्रेम्लिनका नीतिहरूप्रति विरोध जनाउने कलाकारहरूलाई उनले सहयोग गरे।

राजनीतिक विपक्षीहरूमाथि पनि उनले नियन्त्रण राखेको कतिपयको आशङ्का छ।

सन् २०११-१२ मा पुटिन शासनको विरोधमा भएका प्रदर्शनका क्रममा पहिलो पटक उनले समर्थन गुमाए।

सडकहरूमा भएका प्रदर्शनमाथि नियन्त्रण कायम गर्न नसकेकोमा धेरैले त्यसलाई उनको असफलताको रूपमा अर्थ्याए। त्यसभन्दा अझ नराम्रो भन्नुपर्दा त्यसलाई घातको रूपमा हेरियो।

पछि पूर्वी युक्रेनमा रुसी आक्रमणलाई सफलतापूर्व अघि बढाएपछि उनी पुनः उदाए। तर अब उनको त्यो शक्ति पनि गयो।

तर सुर्कोफलाई पदबाट बर्खास्त गरिएको यो पहिलो घटना चाहिँ होइन। यो अन्तिम नहुन पनि सक्छ।

को हुन् सुर्कोफ?

क्रेम्लिन प्रशासनका प्रथम उपप्रमुखका रूपमा सुर्कोफले संसद्‌मा राजनीतिक दलहरूलाई र चुनावी अभियानहरूलाई हेरे जसले पुटिनलाई जित दिलायो।

तर सन् २०११ मा उपप्रधानमन्त्री बनाइएपछि उनको प्रभाव कम हुन थाल्यो।

सन् २०१३ मा उनलाई रुसको युक्रेन सँगको सम्बन्ध तथा सोभियत सङ्घबाट छुट्टिएका देशहरू सँगको सम्बन्ध हेर्ने जिम्मेवारी दिइयो।

सन् २०१४ मा मस्कोले युक्रेनको दक्षिणी क्राइमिआ प्रायःद्वीपलाई रुसमा गाभ्यो र पूर्वी युक्रेनमा रुसीभाषी पृथकतावादीहरूलाई समर्थन गर्‍यो।


शीर्षक: पुटिनबारे बाइडनले त्यस्तो के भने जसले रुसी राजदूतलाई घर फर्कायो\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

रुसी राजदूतलाई मस्कोले अमेरिकासँगको सम्बन्धमा अगाडीको बाटो तय गर्न छलफलका लागि बोलाएको जनाएको छ

अमेरिकासँगको सम्बन्ध 'अँध्यारो गल्ली'को अवस्थामा पुगेको भन्दै रुसी सरकारले अनाटोली एन्टोनोभलाई मस्को बोलाएको हो।

अमेरिकी चुनावमा रुसले दखल दिएको आरोपकाबीच राष्ट्रपति जो बाइडनले भ्लादिमिर पुटिनले त्यसको 'मूल्य चुकाउनुपर्ने' भनेपछि मस्कोले यस कदम चालेको हो।

बाइडनले के भने?

एबीसी न्यूजसँगको एउटा अन्तर्वार्तामा अमेरिकी राष्ट्रपतिले रुसले अमेरिकी चुनावी अभियानलाई कमजोर पार्ने प्रयास गरेको निष्कर्ष निकालेको एउटा अमेरिकी गुप्तचर प्रतिवेदनबारे प्रतिक्रिया जनाएका हुन्।

बाइडनले त्यसक्रममा पुटिन एउटा क्षति पुर्‍याउने व्यक्ति अर्थात् 'किलर' रहेको आफूलाई लागेको धारणा पुष्टि गरेका थिए।

जसमा पुटिनले चुनावी हस्तक्षेपका लागि अनुमति दिएको जनाइएको छ।

उक्त प्रतिवेदनमा बाइडनलाई बदनाम गर्न र डोनल्ड ट्रम्पलाई प्रोत्साहन गर्नेगरी थुप्रै उपायहरू अपनाएको उल्लेख छ।

ती उपायहरूमा मतदान प्रणालीप्रतिको विश्वास कमजोर गराउने र अमेरिकामा विभाजनलाई थप चर्काउने सम्मका रहेको जनाइएको छ।

मस्कोले ती आरोपहरू अस्विकार गरेको छ।

उक्त प्रतिवेदनको निष्कर्षमा रुस वा अन्य कुनै देशले मतदान वा मतगणना प्रभावित पारेको कुनै प्रमाण नभएको जनाइएको छ।

मस्कोको प्रतिक्रिया

पुटिनका प्रवक्ता दिमित्री पेस्कोभले 'त्यस्ता आरोपहरूको प्रमाण नभएको र त्यसले दुई देशबीचको सम्बन्धमा थप क्षति पुर्‍याउने' बताएका छन्।

उक्त प्रतिवेदनको निष्कर्षका आधारमा अमेरिकाले अर्को सातासम्ममा रुसमाथि प्रतिबन्धहरू लगाउने ठानिएको छ।

रुसले अमेरिकी चुनावमा बाइडनलाई बदनाम गर्न र डोनल्ड ट्रम्पलाई प्रोत्साहन गर्नेगरी थुप्रै उपायहरू अपनाएको एक अमेरिकी प्रतिवेदनमा उल्लेख छ।

आफ्ना राजदूतलाई स्वदेश बोलाइएको बारे रुसी विदेश मन्त्रालयले भनेको छ, "हाम्रा लागि सबैभन्दा महत्वपूर्ण कुरा भनेको कठिन मोडबाट गइरहेको रुस-अमेरिका सम्बन्धलाई सच्याउने बाटो पहिचान गर्नु हो। वास्तविकताका आधारमा भन्नुपर्दा वासिङ्टनले त्यसलाई एउटा अँध्यारो गल्लीमा ल्याइदिएको छ।"

बाइडनले एबीसीसँगको अन्तर्वार्तामा गत ज्यानुअरीमा पुटिनसँग भएको वार्तामै चुनावी दखलका बिषयमा सम्भावित जबाफबारे चेतावनी दिएको बताएका छन्।


शीर्षक: पुतली २० करोड वर्षअघि अस्तित्वमा\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

त्यो विगतमा वैज्ञानिकहरूले अनुमान गरे भन्दा ७ करोड वर्ष बढी हो।

जर्मनीको चट्टानमा वैज्ञानिकहरूले धुलोको कणको आकारको पुतलीको जीवाश्म फेला पारेपछि यो तथ्य बाहिर आएको हो।

पछिल्लो अध्ययनबाट पुतलीको उत्पत्ति भएको भनिएको समय थप पर धकेलिएको वैज्ञानिकहरू बताउँछन्।

पुतलीको प्रारम्भिक अवस्थाबारे अध्ययन गरेर उनीहरूका संरक्षणबारे थप ज्ञान हासिल हुनसक्ने बताइएको छ।

डाइनोसर युग

प्राचीन चट्टानमा फेला परेका पुतलीका पखेटाहरूका सूक्ष्म जीवाश्मको अध्ययनपछि यो निष्कर्ष सार्वजनिक गरिएको हो।

'साइन्स एडभान्सेज' नामक जर्नलमा प्रकाशित उक्त लेखले पुतलीहरू कसरी अन्टार्टिका महादेश बाहेक सर्वत्र पुग्न सफल भए भन्नेबारे विभिन्न जानकारीहरू समेटेको छ।

वैज्ञानिकहरूले पछिल्लो खोजले पुतलीहरू शुरुवाती चरणका डाइनोसरहरूसँगै पृथ्वीमा रहेको र डाइनोसर लोप हुँदा समेत उनीहरू बाँच्न सफल भएको पुष्टि गरेको उल्लेख गरेका छन्।

यो अध्ययनले पुतलीहरूले वासस्थान लोप हुने र जलवायु परिवर्तन जस्ता आधुनिक चुनौती कसरी खप्न सक्छन् भन्नेबारे थप अध्ययन गर्न मद्दत पुर्याउने वैज्ञानिकहरूको विश्वास छ।

पुतलीहरूलाई एकदमै कमजोर प्रकृतिका जीव मानिन्छ त्यसको अर्थ जीवाश्म फेला पर्नु अति नै दुर्लभ मानिन्छ।


शीर्षक: पुनर्निर्माण कार्यको गतिप्रति चौतर्फी निराशा\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

नेपालको राष्ट्रिय मानवअधिकार आयोगदेखि संयुक्त राष्ट्रसंघसम्मले पुनर्निर्माण कार्यमा तीव्रता दिनुपर्ने खाँचो औंल्याएका छन्।

पुनर्निर्माण कार्यमा देखिएको ढिलासुस्तीको चर्को आलोचना भइरहँदा राष्ट्रिय पुनर्निर्माण प्राधिकरणका वर्तमान र पूर्व प्रमुख कार्यकारी अधिकृतले सरकारी निकायबीचको समन्वय, स्रोत परिचालन र प्राधिकरण अधिकार सम्पन्न नभएका कारण पनि अपेक्षा गरिएजस्तो उपलब्धि हासिल हुन नसकेको बताएका छन्।

विनाशकारी भूकम्प गएपछि सरकार तथा राजनीतिक दलहरुले भूकम्पलाई विकास र नवनिर्माणका अवसरको रुपमा उपयोग गर्ने सार्वजनिक अभिव्यक्ति दिएका थिए।

असन्तुष्टि

तर भूकम्प गएको आज दुई वर्ष पूरा हुँदा राज्य र राजनीतिक दलका ती अभिव्यक्ति केवल बोलीमा सीमित हुन पुगेका छन्।

अधिकांश भूकम्पपीडित अझै अस्थायी टहरामा बस्न बाध्य रहेको पृष्ठभूमिमा राष्ट्रिय मानवअधिकार आयोगले पुनर्निर्माणमा भइरहेको ढिलाइप्रति असन्तुष्टि व्यक्त गरेको छ।

आयोगकी प्रवक्ता मोहना अन्सारीले भनिन्, "भूकम्प प्रभावितहरुको घर निर्माण नहुनु एउटा दुःखद पाटो। अर्को कुरा पहिलो किस्ता पाइसकेका पीडितले दोस्रो किस्ता पाउन फेरि पहिला जस्तै समस्या झेल्नुपरेको र वास्तविक भूकम्पपीडितहरु अझै भौँतारिरहेको अवस्था छ।"

पुनर्निर्माण कार्यमा देखिएको ढिलासुस्तीप्रति अन्तर्राष्ट्रिय निकायहरुको पनि उस्तै चिन्ता र चासो देखिन्छ।

संयुक्त राष्ट्रसंघले जारी गरेको एउटा विज्ञप्तिमा अझै पीडितहरुले सहायता पाउन नसकेको र उनीहरुका निम्ति पुनर्निर्माण कार्यले यथेष्ठ गति नपाएको उल्लेख गरिएको छ।

विज्ञप्तिमा भनिएको छ, "हामी उनीहरुको निराशा बुझ्छौँ, हामी पनि निराश छौँ र पुनर्निर्माण प्रक्रियालाई तीव्र गतिमा बढाउनुपर्ने हामीले महसुस गरेका छौँ।"

प्राधिकरणका अधिकारीहरुले पनि पुनर्निर्माण कार्य अपेक्षा अनुसार अघि बढ्न नसकेको स्वीकार्दै आएका छन्।

चुनौती

तर त्यसो हुनुमा अनेकौं पक्ष जिम्मेवार रहेको फेहरिस्त सुनाउँदै प्राधिकरणका प्रमुख कार्यकारी अधिकृत गोविन्द पोखरेलले भने, "समन्वयको पनि ठूलो चुनौती देखिएको छस सबै काम प्राधिकरणले गर्दैन। प्राधिकरणले नीति, बजेट र कार्यक्रम मात्रै बनाउँछ। अहिलेको संयन्त्र त्यस्तो बनाइएको छ।"

सन्तोषजनक काम गर्न नसकेको भन्दै वर्तमान सरकारले पदबाट हटाएका पूर्व कार्यकारी प्रमुख सुशील ज्ञवाली पनि त्यसमा सहमत देखिन्छन्।

स्रोत परिचालनमा प्राधिकरणको स्वायत्ता नभएको...


शीर्षक: पुनर्निर्माण प्राधिकरणको एकीकृत बस्ती योजना: ढिलो भएन?\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

प्रमुख कार्यकारी अधिकृतमा सुशील ज्ञवाली पुर्ननियुक्त भएपछि बुधबार पहिलोपटक बसेको राष्ट्रिय पुनर्निर्माण  प्राधिकरणको कार्यकारी समितिको बैठकले जोखिमयुक्त बस्तीहरूलाई स्थानान्तरण गरी बनाइने एकीकृत बस्तीको प्रारम्भिक योजनालाई स्वीकृत गरेको छ।

अधिकारीहरूका अनुसार शुरूवाती चरणदेखि नै एक सयभन्दा बढी एकीकृत बस्तीका आग्रहहरू आएका थिए।

तर बल्ल यो क्रम शुरू गरिएको छ।

ढिलो

कतिपय पीडितहरूले भने ढिलो गरी यस्तो निर्णय हुँदा कैयौंले खर्च गरेर जोखिमयुक्त ठाउँमै घर बनाइसकेको अवस्था रहेको बताएका छन्।

भूकम्पबाट पीडित त्यस्तैमध्येकी एक हुन् काभ्रेपलाञ्चोक जिल्लाको चुरीथुम्का घर भएकी सुशीला कार्की ।

उनको परिवार र आसपासका गाउँलेले पनि एकीकृत बस्तीको सपना देखेका पनि त्यतिबेलै ठोस नीति र कार्यक्रम कतैबाट नआउँदा त्यसले मूर्त रूप पाउन सकेन।

उनी भन्छिन्, "शुरुमा कुरा त गर्यौं तर कता केही थाहा भएन। एकीकृत बस्ती भएको भए पानी एकै ठाउँमा हुन्थ्यो। अहिले ठाउँठाउँमा छ। कहिले धारामा पानी नै आएको हुँदैन।"

'प्रोत्साहन'

बुधबार पुनर्निर्माण  प्राधिकरणले योजना स्वीकृत गरेका ५ एकीकृत बस्तीमध्ये थोरैमा १० र बढिमा ७० घरधुरीसम्म रहेका छन्।

यस्ता बस्ती घोषणा अझै केही सङ्ख्यामा हुने प्राधिकरणका प्रमुख कार्यकारी सुशील ज्ञवालीले बताए।

उनले भने, "हामीहरूले प्रोत्साहन गर्न खोजेका हौं। आफ्नो जग्गा भएको ठाउँमै जान चाहनुभयो भने त्यसमै सघाइनेछ, स्थानान्तरण गर्नुपर्ने अवस्थामा सरकारले स्थान उपलव्ध गराउँछ।"

एकीकृत बस्ती भनिएता पनि त्यहाँ घर चाहिँ स्थानीयले नै स्वयं बनाउनु पर्नेछ।

त्यसको डिजाइन र खानेपानी, बाटोघाटोजस्ता सार्वजनिक सुविधाहरूमा भने प्रोत्साहन स्वरूप सरकारले सघाउने अधिकारीहरूले बताएका छन्।

महत्व

भूकम्प मात्र नभएर अन्य थुप्रै विपत् झेलिरहने सिन्धुपाल्चोकजस्ता जिल्लाका लागि यस्तो अभ्यासको महत्त्व झन् बढी हुने त्यहाँकी सहायक प्रमुख जिल्ला अधिकारी दुर्गा बञ्जाडेले बताइन्।

उनले भनिन्, "भूकम्पमा टोलटोल मिलेर बसेजस्तै यस्तो अभ्यास भावी सन्ततिको भविष्यको लागि उपहार हुनेछ। सरकारी सेवा र आधुनिक सुविधा पुर्याउन समेत सजिलो हुनेछ।"

प्राधिकरणले एकीकृत बस्ती विकास बढाउने भनिरहँदा अर्कोतर्फ भने निजी आवासतर्फको काम यो वर्ष सक्ने सरकारी योजना नै चुनौतिपूर्ण देखिन्छ।

पीडितमध्ये एक तिहाइ जतिले मात्र घर निर्माणको अन्तिम किस्ता लिनु त्यसको...


शीर्षक: पुनर्निर्माण: 'घरहरू सबल बनाउन डकर्मी तालिम'\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

प्राधिकरणले दातृ राष्ट्रको सहयोगमा १२ हजार डकर्मीलाई तालिम दिन लागिएको र उनीहरुलाई भूकम्प प्रभावित ३१ जिल्लामा खटाइने प्राधिकरणका प्रमुख कार्यकारी अधिकृतले बताएका छन्।

झन्डै २५ हजार पीडितहरु घर प्रबलीकरण अर्थात 'रेट्रोफिटिङ' गर्ने सूचीमा रहेपनि त्यसका लागि आवश्यक पर्ने प्राविधिकहरू नहुँदा मर्मतको काम हुन सकेको थिएन।

त्यसैले अब १२ हजार डकर्मीलाई प्रबलीकरणबारे तालिम दिन लागिएको प्राधिकरणले जनाएको छ।

प्रबलीकरण

‘जब महिला डकर्मी हेर्ने भन्दै आउँछन्’

विद्यालय पुनर्निर्माण गर्न श्रोत अभाव

यसले नयाँ घर निर्माणमा सूचीकृत भएका तर रकम अभावका कारण घर बनाउन नसकेका परिवारहरू समेत कम खर्चिलो प्रबलीकरण प्रविधिका लागि सूचीकृत हुन सक्ने अपेक्षा पुनर्निर्माण प्राधिकरण छ।

प्राधिकरणका प्रमुख कार्यकारी अधिकृत युवराज भूसाल भन्छन्, "पहिला द्विविधा भएर नयाँ घर बनाउन रोजेका परिवारहरू पनि अब प्रबलीकरणमा आउन सक्ने हुनाले 'रेट्रोफिटिङ' रोज्नेहरूको संख्या दोब्बर हुनसक्छ। अझ बढी हुन सक्छ भन्ने हाम्रो अनुमान छ। प्राधिकरणको उद्देश्य बलियो घर बनोस् भन्ने हो। त्यो प्रबलीकरणबाट पनि हुनेछ। "

प्राधिकरणले तीनवटा दातृ राष्ट्रको सहयोगमा २ हजार प्राविधिक र १२ हजार डकर्मीहरुलाई दिइने तालिम ६ हप्ताको हुने बताइएको छ।

तालिम लगत्तै उनीहरूलाई भूकम्प प्रभावित ३१ जिल्लाका खटाइने छ।

तालिमको सिलसिलामा एक हजार विपन्न परिवारका घरहरू सित्तैमा निर्माण गर्न लागिएको पनि प्राधिकरणले जनाएको छ।

तर बाँकी प्राविधिकहरु नि:शुल्क उपलब्ध नहुने स्पष्ट पार्दै प्राधिकरणका प्रवक्ता यमलाल भूसालले प्रबलीकरणका लागि छानिएका पीडितहरुले तोकिएको १ लाख रुपैयाँ पाउने बताएका छन्।

रोजाइ

उनले भने, "प्रबलीकरण गर्नेले एक लाख रुपैयाँ अनुदान पाउने हो। अनुदान संझौता भएपछि पहिलो किस्ता स्वरूप ५० हजार र प्रबलीकरण सम्पन्न भइसकेपछि दोस्रो किस्तामा ५० हजार पाउने व्यवस्था हो।"

घर प्रबलीकरणका निम्ति एक लाख रुपैयाँ तथा नयाँ निर्माणका लागि ३ लाख रूपैयाँ प्राप्त हुने भएपछि कतिपयले प्रबलीकरणको सट्टा नयाँ निर्माण रोजेको अधिकारीहरू बताउँछन्।

उनीहरुले प्रबलीकरण रोजेमा नयाँ निर्माण हुने घरको संख्या घट्ने र समयमा नै घर बन्न सक्ने छ।

प्राधिकरणका अनुसार निजी घर बाहेक कतिपय अस्पताल, स्वास्थ चौकी, विद्यालय र सम्पदाहरू पनि प्रबलीकरण प्रणालीमार्फत् मर्मत भइरहेको छ।


शीर्षक: पुनर्निर्माण: दातृ निकाय घचघच्याउँदै प्राधिकरण\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

दातृ सम्मेलनमा करिब ४ खर्ब १० अर्ब रुपैयाँ सहयोग गर्ने प्रतिबद्धता पाएको नेपालले हालसम्म करिब अढाई खर्ब रुपियाँ मात्र प्राप्त गरेको प्राधिकरणका अधिकारीहरूले जनाएका छन्।

अधिकारीहरूका अनुसार पुर्ननिर्माणमा अहिलेसम्म दुई खर्ब रुपियाँ खर्च भएको छ।

यो आर्थिक वर्षमा पुर्निनर्माणका लागि १ खर्ब ५० अर्ब रुपियाँ छुट्टयाइएको छ।

'स्मरण'

रानीपोखरी पुनर्निर्माणमा प्राधिकरणको चासो

पुनर्निर्माणमा विलम्ब नगरौँ: प्रधानमन्त्री

एकीकृत बस्ती योजना: ढिलो भएन?

‘सुस्त’ पुनर्निर्माणबाट भूकम्पपीडित निराश

तर भुकम्पले क्षति पुर्‍याएका संरचनाको पुर्ननिर्माणमा करिब ६ खर्ब रुपैयाँ अपुग हुने प्राधिकरणको अनुमान छ।

अपुग रकम जुटाउन शुक्रवार दातृ निकायका अधिकारीहरूसँग बैठकमा दाताहरूलाई प्रतिबद्धताबारे स्मरण गराइएको राष्ट्रिय पुर्ननिर्माण प्राधिकरणका प्रमुख कार्यकारी अधिकृत सुशील ज्ञवालीले बताए।

उनले भने, "अहिलेसम्म हामीले २६२ अर्ब रुपियाँ बराबरको रकम पाउने गरी नेपाल सरकारसँग सम्झौता भइसकेको अवस्था छ। त्यहाँ बाहेक उहाँहरूले अन्तर्राष्ट्रिय दातृ सम्मेलनमा प्रतिबद्धता जनाएअनुसारको रकम प्राप्त होस् भनेका हौँ।"

प्राधिकरणका अनुसार दातृ सम्मेलनका बेला ४ सय १० अर्ब रुपियाँको प्रतिबद्धता आएको थियो।

त्यसमध्ये केहि रकम उद्धार र राहतमा खर्च भएकाले पुर्ननिर्माणकै लागि करिब साढे तीन खर्ब पाउने नेपालको आशा थियो।

आलोचना

पाँच वर्षका लागि बनाइएको प्राधिकरणले तीन वर्ष पूरा गर्दा निजी आवास निर्माणको ३६ प्रतिशत काम मात्र सकेको छ।

यस्तो स्थितिमा उ आफूले गरेको कामको मध्यावधि समीक्षा र मूल्याङ्कन गर्न जुटेको छ।

तर उसको काम सन्तोषजनक नदेखिएको योजना आयोगका पूर्व उपाध्यक्ष दिपेन्द्रबहादुर क्षेत्रीको मूल्याङ्कन छ।

उनी भन्छन्, "भूकम्प गएको तीन वर्ष बितिसक्दा अझै पनि पीडितहरू टहरामै बस्नुपर्ने अवस्था छ भनेपछि हामीले आशा गरेको अनुसार काम भएको छैन। हामी त्यती गम्भीरताका साथ अघि बढेका छैनौँ भने दाताहरूले यसलाई नीच मार्ने कुराहरू स्वाभाविकै हुन्छ जस्तो लाग्छ।"

तीन वर्षमा पाँच पटक प्रमुख कार्यकारी अधिकृत फेरिएको प्राधिकरणमा देखिएको राजनीतिकरण र विभिन्न सरकारी निकायसँग देखिएको समन्वयको अभावका कारण दाताहरू उसको कामप्रति विश्वस्त हुन नसकेको कतिपय जानकार बताउँछन्।


शीर्षक: पुनर्निर्माण: दोलखामा दक्ष कामदार अभाव\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

गाउँमा तालिम लिने युवाहरु नभेटिंदा थप दक्ष कामदार ल्याउन नसकिएको अधिकारीहरुले बताएका छन्।

निर्माण क्षेत्रमा जनशक्ति कम भएकै कारण निर्माणको लागत बढ्नुका साथै तोकिएको समयमा गुणस्तरीय घर निर्माणमा ढिलाइ भइरहेको उनीहरु बताउँछन्।

तर गाउँमा तालिम लिने युवाहरु नभेटिंदा थप दक्ष कामदार ल्याउन नसकिएको अधिकारीहरुले बताएका छन् भने गाउँका कतिपय युवाले तालिमको अभावमा कामविहीन हुनुपरेको गुनासो गरेका छन्।

पहिलो किस्ताको अनुदानस्वरुप ५० हजार रुपैयाँ पाएकी दोलखा मेलुङ गाउँपालिकाकी विमला आचार्यले घडेरीको माटो सम्याएको करिब तीन महिना भइसक्यो।

अधुरै

तर निर्माण सामाग्रीसँगै दक्ष कामदार नपाउँदा अहिलेसम्म घर बनाउन शुरु गर्न सकेकी छैनन्।

उनको जस्तै दोलखाका धेरै भूकम्पपीडितले घर बनाउन शुरु गरेपनि दक्ष कामदारको अभावमा घर निर्माण गर्न नसक्दा यो बर्खामा समेत घरभित्र बस्ने सपना अधुरै हुने भन्दै चिन्तित देखिन्छन्।

मापदण्ड अनुसारको घर निर्माणका लागि गाउँमा भएका तालिमप्राप्त दक्ष कामदार कम भएका कारण पालो गरेर घर बनाउनुपर्ने बाध्यता रहेको उनीहरु बताउँछन्।

एक भूकम्प पीडित जगत नेपालीले भने, "छ महिना भइसक्यो खोइ काम गर्ने मान्छे नै पाइँदैन। जग हालिसकेपछि तालिमप्राप्त मान्छे चाहिन्छ भन्छन् तर कोही पाइँदैन।"

निजी आवास निर्माणदेखि पुल, सडक, विद्यालय लगायत संरचना पुनर्निर्माणका लागि आवश्यक दक्ष कामदारको माग बढेको छ।

शहरी विकास तथा भवन निर्माण विभाग डिभिजन कार्यालय दोलखाका अनुसार अरुलाई सीप सिकाउन सक्ने खालको तालिमप्राप्त डकर्मी मात्र जिल्लामा ८ हजारभन्दा बढी आवश्यक पर्छ तर अहिले करिब ३ हजारमात्र उपलब्ध छन्।

अभाव

पुनर्निर्माण प्राधिकरण जिल्ला समन्वय समितिका सचिवालय दोलखाका प्रमुख सागर आचार्य वैदेशिक रोजगारीमा गएका कारण गाउँमा युवाहरु नपाइने हुँदा थप दक्ष कामदार ल्याउन समस्या भएकाले पुनर्निर्माणको काम निकै प्रभावित बनेको बताउँछन्।

उनले भने, "गाउँमा खाली वृद्ध वृद्धा मात्र भेटिन्छन्, तालिम दिनका लागि युवा खोज्दा गाउँमा कोही पनि पाइँदैन।"

देशमै रोजगारीका अवसर नहुँदा युवा जनशक्ति विदेश पलायन हुने क्रम नरोकिएको कतिपय युवाको तर्क छ।

तर दक्ष तथा अर्धदक्ष जनशक्तिलाई स्वदेशमै पुनर्निनिर्माण कार्यमा रोजगरी दिन सकिन्छ भन्ने ग्यारेन्टी राज्यले दिन नसक्दा युवा जनशक्ति विदेश पलायन हुने क्रम नरोकिएको कतिपय युवाको तर्क छ।

दोलखाको उत्तरी...


शीर्षक: पुनर्निर्माण: नेतृत्व परिवर्तनप्रति चिन्ता र चासो\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

पीडित सात लाखभन्दा बढी परिवारमध्ये ६२ हजार परिवारले मात्र निजी आवास निर्माण गरेको प्राधिकरणको भनाइ छ।

राष्ट्रिय योजना आयोगका पूर्व उपाध्यक्ष शंकर शर्माले पुनर्निर्माणमा सरोकारवाला गम्भीर नभएमा नेपाल असफलताको अर्को उदाहरण हुन सक्ने चेतावनी दिएका छन्।

सरकार परिवर्तन संगै प्रमुख कार्यकारी अधिकृत अर्थात सीईओ पनि परिवर्तन हुने गरेकोप्रति नेपालका विकास तथा योजनाविद्हरुले आफ्ना चिन्ता सार्वजनिक गरिरहेको बेला, पुनर्निर्माणमा सघाइरहेको एक प्रमुख दातृ निकाय विश्व ब्याङ्कका विपद् व्यवस्थापन विशेषज्ञ अवनिमणि दीक्षितले प्राधिकरणको सीईओ पटक-पटक फेरिने क्रमप्रति दातृ निकायको निकै चासो रहेको बताए।

"पुनर्निर्माण प्राधिकरणको सीईओ फेरिएको विषयमा दाताहरुको पनि चासो छ। दातृ निकायहरुले नेपालको पुर्नर्निर्माणमा धेरै रकम लगानी गरिरहेका छन्।"

२०७२ सालको विनाशकारी भूकम्पपछि पुनर्निर्माणमा करिब ९ खर्ब रुपैयाँ आवश्यक पर्ने प्रारम्भिक आकलन गरिएको थियो।

प्रतिबद्धता

विश्व ब्याङ्क, एसीयाली विकास ब्याङ्क लगायत विभिन्न बहुपक्षीय र दुईपक्षीय दाताले पुनर्निर्माणमा सहयोग गर्ने प्रतिबद्धता भूकम्प लगत्तै सार्वजनिक गरेका थिए।

विश्व ब्याङ्कले सन् २०२० सम्ममा खासगरी निजी आवास पुर्निर्माणमा २० अर्ब रुपैंया भन्दा बढी रकम ऋण सहयोग गर्ने प्रतिबद्धता जनाइसकेको छ।

तर अढाई वर्ष बितिसक्दा पनि पीडित सात लाखभन्दा बढी परिवार मध्ये ६० हजारभन्दा केही बढी परिवारले मात्र निजी आवास निर्माण गरेको प्राधिकरणको भनाइ छ।

राष्ट्रिय योजना आयोगका पूर्व उपाध्यक्ष शंकर शर्माका विचारमा सीईओ मात्र बदलिने र कामले ठोस गति नलिने अहिलेको अवस्थामा तत्काल सुधार नभए नेपाल भविष्यमा असफलताको अर्को उदाहरण हुन सक्छ।

उनले भने, "विदेशी दातृ संस्थाहरुले पनि पैसा कम गरि सके। सबै गम्भीर भएर काम गर्न सके अगाडी जान सक्छ। होइन भने हेइटीको जस्तो नहोस् भनेर भनिन्थ्यो तर हामीकहाँ पनि त्यस्तै होला जस्तो देखिन थालिसक्यो।"

प्राधिकरणका नयाँ सीईओ नियुक्त भएलगत्तै पूर्वसचिव युवराज भुसालले सोमबार साँझ बीबीसीसँग कुरा गर्दै आगामी माघ १ गतेसम्म सबैले देख्न सक्ने गरी पुनर्निर्माणलाई तीव्रता दिने बताएका थिए।

तर अहिले करिब दुई लाख भूकम्प पीडित परिवारले घर बनाउने सुरसार गरेको भनिए पनि अधिकांशले तेस्रो हिउँद पनि अस्थायी टहरामैं बिताउनु पर्ने अवस्थाप्रति सार्वजनिक रुपमा आक्रोश व्यक्त भइरहेका छन्।


शीर्षक: पुनर्निर्माण: भारतीय ऋण, अनुदान खर्च गर्ने नेपाली योजना के छ?\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

विनाशकारी भूकम्पले क्षति पुर्‍याएका ऐतिहासिक भवनहरुको निर्माण कार्यले पनि अपेक्षाकृत गति लिन सकेको छैन।

२५ अर्ब रुपैयाँको भारतीय अनुदान प्रयोग गर्ने योजनाहरुबारे प्रधानमन्त्रीको भारत भ्रमणमा सम्झौता भइसकेका बेला, सहुलियत ऋण खर्चिने क्षेत्रबारे पनि टुंगो लागेको विवरण आएका हुन्।

भारतले भूकम्पपछिको पुनर्निर्माणका लागि १ खर्ब रुपैयाँ सहयोग गर्ने घोषणा गरेको थियो जसमध्ये २५ अर्ब अनुदान र बाँकी ७५ अर्ब सहुलियत ऋण हो।

अनुदान खर्चगर्ने क्षेत्रबारे भारतसँग हालै चारवटा समझदारीपत्रमा हस्ताक्षर भइसकेका छन्। तर सहुलियत ऋण उपयोगबारे भने नेपाली पक्ष लामो समयसम्म योजना पहिचान गर्न नसकेर अलमलमा थियो।

विद्यालय पुनर्निर्माण गर्न श्रोत अभाव

प्रक्रिया

तर अहिले उक्त अलमल टुंगिएको राष्ट्रिय पुनर्निर्माण प्राधिकरणका सहायक प्रवक्ता भीष्म भुसाल बताउँछन्।

उनले भने, "सहयोगको ठूलो हिस्सा आवास अनुदानमा पठाउने, त्यसपछि शहरी विकास मन्त्रालयको सरकारी भवनहरुमा, विद्यालयहरुमा र त्यसका साथै विपद् पूर्व तयारीको लागि आधारभूत आधारशिला तयार गर्नमा त्यो रकम खर्च गर्ने भनेर निर्णय भएको छ।"

भारतीय सहयोगको हकमा नेपाली पक्षले आफूले पहिचान गरेका क्षेत्रमा पहिले आफैंले खर्च गरेपछि दिल्लीले पछि भुक्तानी दिने प्रक्रिया अपनाइएको छ।

सहुलियत ऋणमध्ये ५२ अर्ब रुपैयाँ, प्राधिकरणको यस वर्षको करिब साढे १ खर्ब बराबरको बजेट खर्चको अंशको रुपमा परिसकेको पनि बताइएको छ।

यो सँगै भारतसहितका दाताबाट प्राप्त अनुदान तथा सहुलियत ऋणको प्रतिवद्धतामध्ये दुई-तिहाइभन्दा बढीको सम्झौता भइसकेको अधिकारीहरुले जनाएका छन्।

पुनर्निर्माण कार्यको गतिप्रति चौतर्फी निराशा

ढिलासुस्ती

प्राधिकरणका प्रमुख कार्यकारी अधिकृत गोविन्द पोखरेल भन्छन्," सहुलियत ऋणहरु झन्डै साढे चार खर्ब जति हो। अहिलेसम्म ३ खर्ब २० अर्ब बराबरको ऋण सम्झौता नै भइसकेको छ। अब केही बाँकी छ, त्यसमा हामी लागिरहेका छौं।"

भूकम्पलगत्तै आयोजित अन्तर्राष्ट्रिय पुनर्निर्माण सम्मेलनमा दाताहरुबाट व्यक्त प्रतिवद्धताअनुसारको रकम दुई वर्षभन्दा बढी भइसक्दा अझै पनि पूर्ण रुपमा प्राप्त वा उपयोग हुन सकेको छैन।

प्राधिकरणको प्रमुख कार्यकारी अधिकृत नियुक्तिमा भएको राजनीतिकरण तथा सम्बन्धित सरकारी निकायको ढिलासुस्तीका कारण सहयोग उपयोगमा उल्झन आएको आलोचकहरु बताउँछन्।


शीर्षक: पुनर्स्थापना केन्द्रको अँध्यारो कुनादेखि सगरमाथाको शिखरसम्म\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

उनले जीवनको अमूल्य २० वर्ष लागु औषध दुर्व्यसनमा खेर फालेका उनले कुलतबाट निस्केको १८ महिनामा नै सगरमाथाको सफल आरोहण गरेका छन्।

उनी अब अबका दिनमा आफूजस्तै अन्य युवाहरूका लागि प्रेरणाको श्रोत बन्न चाहन्छन्।

हेर्नुस् सृजना श्रेष्ठले बनाएको यो भिडिओ।

अनि यो पनि:


शीर्षक: पुराना गाडी थन्किँदा पहाडमा यातायात प्रभावित\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

कच्ची बाटोमा गुड्न नयाँ सवारी साधनहरू गाह्रो हुने भएकाले त्यस्ता पुराना सवारी साधन नै चल्तीमा थिए।

पहाडी क्षेत्रमा त्यस्तो समस्या आए पनि नीति कार्यान्वयनको विकल्प नभएको सरकारी अधिकारीहरू बताउँछन्।

केही दिनअघि नेकपा एमालेका वरिष्ठ नेता झलनाथ खनालले प्रतिबन्धित २० वर्षभन्दा पुराना गाडीमध्येको एउटा ल्याण्डरोभर गाडी चढेर इलामको सन्दकपुर पुगे।

विकल्प

त्यहाँसम्म पुग्नका लागि दुर्गम पहाडी क्षेत्रमा वर्षौंदेखि  चलिरहेका तिनै ल्याण्डरोभर गाडी बाहेक अन्य विकल्प थिएन।

इलाम, पाँचथर, ताप्लेजुङ, तेह्रथुम, भोजपुर, संखुवासभा लगायत पहाडी जिल्लाका दुर्गम स्थानमा चल्ने २० भन्दा पुराना गाडी प्रतिबन्धका कारण थन्किएपछि त्यस्ता ठाउँमा यातायात नै प्रभावित भएको यातायात व्यवसायीहरू बताउँछन्।

चैनपुर यातायात व्यवसायी संघ संखुवासभाका अध्यक्ष आशिष शाक्यले भने, "संखुवासभामा ९० किलोमिटर बाटो मात्र कालोपत्रे छ। बाँकी कच्ची छ। त्यस्मा पनि देहाततिर जाने गाडी ल्याण्डरोभर नै थिए। ती पनि थन्किएपछि यातायात बन्द छ।"

त्यस्ता पुराना तर गुडिरहेका सवारी साधन पूर्वी पहाडमा मात्र करिब पाँच सयको संख्यामा रहेको व्यवसायीहरू बताउँछन्।

देशभरका दुर्गम पहाडी जिल्लाहरूको यातायात प्रभावित भएको व्यवसायीहरू बताउँछन्।

उपाय

प्रदूषण जाँचको वैज्ञानिक उपाय अवलम्बन गरेर पुराना सवारी साधन सडकमा गुड्न रोक लगाउनुपर्ने वातावरणविद्हरू बताउँछन्।

पहाडी इलाकामा गुड्ने सवारी साधनका लागि विशेष व्यवस्था गरिनुपर्ने एकजना वातावरणविद् भूषण तुलाधरले बताए।

उनले भने, "प्रदूषण जाँच गरेर प्रतिबन्ध लगाएको भए राम्रो हुने थियो। म पनि पुराना गाडी चढेको छु। उहाँहरूले राम्ररी नै चलाउनु भएको छ त्यस्ता गाडी। अरू गाडी गुड्न नसक्ने स्थानका लागि भनेर विशेष व्यवस्था गर्न जरुरी छ।"

दुई वर्षअघि नै गरेको निर्णयको कार्यान्वयनबाट अबपछि हट्न नसकिने भौतिक पूर्वाधार तथा यातायात मन्त्रालयका प्रवक्ता राजेन्द्रराज शर्माको भनाइ छ।

शर्माले भने, "हामीलाई वातावरण क्षेत्रबाट दबाब छ। अब अहिलेलाई त नीति कार्यान्वयनबाहेक अर्को विकल्प नै छैन।"

दुर्गम पहाडी इलाकामा पुराना सवारी साधन गुड्न नपाउँदा सुत्केरी महिला लगायत अन्य बिरामीहरू ट्याक्टरमा राखेर अस्पतालसम्म पुर्‍याउनुपर्ने बाध्यता रहेको स्थानीयबासी बताउँछन्।


शीर्षक: पुराना साधनमा प्रतिबन्ध, निजीबारे निर्णय 'पछि'\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

देशभरबाटै बीस वर्ष पुराना सार्वजनिक सवारी साधन हटाइने सरकारले बताएको छ

सार्वजनिक सवारी हटाइसकेपछि लाखौंको संख्यामा रहेका पुराना निजी साधनबारे निर्णय लिइने अधिकारीहरुले बताएका छन्।

बीस वर्ष पुराना ट्याक्सी स्वत: हट्ने नियम छँदैछ; नयाँ नियमले बीस वर्ष पुराना बस, ट्रक, टेम्पोजस्ता सवारी साधनमाथि प्रतिबन्ध लाग्नेछ।

नियन्त्रण

यसले ध्वनी र वायु प्रदूषण कम गर्न सघाउ पुग्ने तर्क गर्छन् यातायात व्यवस्था विभागका प्रवक्ता तोकराज पाण्डे।

उनी भन्छन्, "२०७३ साल फागुन १७ गतेदेखि कानूनी रुपमा चल्न अयोग्य हुन्छ सवारी साधन। कसैले जोर जबर्जस्ती गरेर सडकमा सञ्चालनमा ल्याउँछ भने हामी ट्राफिक प्रहरीको मद्दतबाट हामी नियन्त्रणमा ल्याउँछौं। त्यस्ता सवारी साधन देख्दैमा पनि चिनिन्छ। ब्लुबुकले पनि प्रमाणित गर्छ।"

त्यसरी हट्नुपर्ने सवारी साधनको संख्या सरकारले अहिले संकलन गरिरहेको र त्यस्तो संख्या अनुमानत: काठमाण्डूमा दुई हजार र राजधानी बाहिर थप दुई हजारजति हुनेछ।

वातावरणवीद भूषण तुलाधार त्यसले प्रदूषण कम गर्न सहयोग पुग्ने बताउँछन्।

उनी भन्छन्, "पुरानो प्रविधिले बनेका दिनरात गुडिरहने सार्वजनिक गाडिहरुले तुलनात्मक रुपमा धेरै प्रदूषण गर्छन। दोश्रो धेरै चलेपछि घिस्रेर पनि बढि धुवाँ फाल्ने हुन्छन्। त्यसले केही हदसम्म प्रदूषण नियन्त्रण गर्ला तर त्यतिले मात्रै काठमाण्डूको प्रदूषण ह्वात्तै घट्दैन।"

नयाँ नियम हाललाई निजी सवारीमा भने लगाइने छैन।

निजीलाई 'पछि'

काठमाण्डूमा मात्र करिब चार लाख बीस वर्षभन्दा पुराना निजी सवारी साधन रहेको अनुमान छ।

सार्वजनिक सवारी साधनमा प्रतिबन्धपछि निजीलाई के गर्ने भन्ने निर्णय गरिने यातायात व्यवस्था विभागका प्रवक्ता तोकराज पाण्डेले बताए।

उनले भने, "यसले कस्तो  फिडब्याक दिन्छ त्यो अनुसार क्रमश हामी कार्यान्वयन गर्दै जान्छौं। त्यसको अर्थ हो सुधार निरन्तर जारी छ। १५ वर्ष हुन्छ कि २५ वर्ष उपयुक्त हुन्छ अध्ययन गरेर निश्चित गर्छौं।"

जति नयाँ भयो त्यति कम प्रदुषण गर्ने साधन उत्पादन गर्ने प्रयत्न भइरहेकाले प्रदूषण नियन्त्रण गर्नकै लागि पनि धेरै मुलुकमा निश्चित वर्ष नाघेका सवारी साधन सञ्चालनमा प्रतिबन्ध लगाउने गरिएको छ।

पुराना साधनमा प्रतिबन्धसँगै विकसित मुलुकले जस्तै बिजुली जस्ता वातावरण मैत्री उर्जाबाट चल्ने र एकैपटकमा धेरै यात्रु बोक्न सक्ने ट्राम, ट्रलीबस, रेल वा ठूला बस सञ्चालन गरे...


शीर्षक: पुरानो टीभीले १८ महिना पूरै गाउँको ब्रोडब्यान्ड इन्टरनेट अवरुद्ध\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

सेन्ट्रल वेल्सस्थित आबेर्होसान गाउँमा बस्ने एक व्यक्ति उनको पुरानो टीभीले पूरै गाउँको इन्टरनेट अवरोध गर्ने एक किसिमको सङ्केत उत्सर्जन गर्छ भन्नेबारे अनभिज्ञ थिए।

पूरै तार फेर्दा पनि इन्टरनेटको समस्या यथावत् भएपछि इन्जिनियरहरूले अनुसन्धान सुरु गरेको थिए।

तर त्यतिबेलासम्म १८ महिना भइसकेको थियो।

ती घरधनीले उक्त टीभी प्रयोग नगर्ने वाचा गरेका छन् र त्यो गाउँमा इन्टरनेट सेवा स्थिर बनेको छ।

ओपनरीच कम्पनीका इन्जिनियरहरू लगातार उत्पन्न समस्याबाट चकित थिए र त्यसको कारण पत्ता लगाउन जुटे।

एउटा मोनिटरिङ उपकरणको प्रयोगबाट उनीहरूले समस्या कहाँ छ भन्ने कुरा पत्ता लगाए।

ती घरधनी प्रत्येक दिन बिहान ७ बजे आफ्नो टेलिभिजन खोल्थे र त्यसबाट उत्पन्न हुने विद्युतीय तरङ्गले ब्रोडब्यान्ड इन्टरनेटको सिग्नलमा अवरोध पुर्‍याइदिन्थ्यो।

"लज्जित"

परिचय खुलाउन नचाहेका ती घरधनी आफ्नो टेलिभिजनका कारण समस्या उत्पन्न भएको विषयमा "लज्जित" रहेको ओपनरीचले जनाएको छ।

टीभी

"उनीहरू तत्काल टीभी बन्द गर्न र कहिल्यै नखोल्न सहमत भए," इन्जिनियर माइकल जोन्सले भने।

समस्या कहाँ छ भन्ने पत्ता लगाउन इन्जिनियरहरूले "इलेक्ट्रिकल नोइज" पत्ता लगाउनका लागि स्पेक्ट्रम एनलाईजर भनिने उपकरण बोकेर गाउँमा हिँड्न थाले।

"बिहान ७ बजे त्यस्तो हुन्थ्यो," जोन्सले भने। अवरोधको कारण पत्ता लागेपछि उक्त समस्या नदोहोरिएको उनले बताए।

अन्य के कारण ब्रोडब्यान्डमा समस्या उत्पन्न हुनसक्छ?

ओपनरीचकी सुज्यान रदरफर्डका अनुसार घरबाहिर जडान गरिएका बत्तीदेखि माइक्रोवेभजस्ता विद्युतीय साधनले ब्रोडब्यान्ड इन्टरनेटमा समस्या पार्न सक्ने सम्भावना रहन्छ।

"हामी सर्वसाधारणहरूलाई आफ्ना विद्युतीय उपकरण राम्रोसँग प्रमाणित भएको र त्यसले हालका मापदण्ड पूरा गरेको सुनिश्चित गर्न सुझाव दिन चाहन्छौँ," उनले भनिन्।

"अनि तिनमा समस्या देखिए आफ्नो सेवा प्रदायकलाई रिपोर्ट गर्नुहोस् । त्यसो गर्दा हामीले त्यसबारे अनुसन्धान गर्न सक्छौँ।"


शीर्षक: पुरुषको स्तन र अन्य पाँच 'प्रयोगहीन' अङ्ग\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

उक्त अङ्ग मानवजातिको क्रमविकास हुँदै जाँदा प्रयोगहीन भएर अवशेषका रूपमा शरीरमा बाँकी छ।

तर के तपाईँलाई हाम्रो शरीरका केही अन्य अङ्ग र भाग पनि प्रयोगहीन छन् भन्ने थाहा छ?

हेर्नुहोस् छ वटा त्यस्ता अङ्गबारे बनाइएको यो भिडिओ।

अनि यो पनि


शीर्षक: पुरुषभन्दा महिला बढी बाँच्ने तीन कारण यस्ता छन्\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

महिलाहरूको औसत उमेर नेपालसहित संसारभरनै पुरुषभन्दा बढि छ

विश्व स्वास्थ्य सङ्गठनका अनुसार सन् २०१६ मा जन्मिने मानिसहरू ७२ वर्षको औसत आयु लिएर जन्मिएका थिए।

यो तथ्याङ्क लिङ्गका आधारमा औसत आयु छुट्टाउँदा भने महिलाको ७४ वर्ष दुई महिना र पुरुषको ६९ वर्ष आठ महिना थियो।

पुरुषभन्दा महिला एक सय वर्षभन्दा बढी जिउने सम्भावना ज्यादा हुन्छ

सन् २०१० को अमेरिकी जनगणनामा अमेरिकाका एक सय वर्षभन्दा माथि उमेरका ५३,३६४ जना थिए। उनीहरूमध्ये ९,१६२ जना पुरुष र ४४,२०२ जना महिला थिए।

किन पुरुषभन्दा महिला बढी बाँच्छन् त? उनीहरूलाई केले पुरूषभन्दा लामो जिउन सहयोग गर्छ?

प्रमुख तीन कारण यस्ता छन्:

१. जीन

मानव मृत्युदरका बारेमा ४० देशका तथ्याङ्क उपलब्ध छन्। ती मध्ये स्वीडेन र फ्रान्सका क्रमश: सन् १७५१ र १८१६ देखिका तथ्याङ्क छन्।

तर जापान र रुसमा बीसौं शताब्दीको मध्यबाटको तथ्याङ्क मात्रै उपलब्ध छ।

महिलाहरूमा दुई सेट एक्स क्रोमोजोम हुन्छ

तथ्याङ्क भएका ती सबै देशमा प्रत्येक वर्ष महिलाहरूको औ‍सत उमेर पुरुषहरूको भन्दा बढी छ। त्यसैले महिलाको तुलनामा पुरुषलाई प्रकृतिले नै जिउन कम उमेर दिएको देखिन्छ।

भ्रूणहरू

युनिभर्सिटी कलेज लण्डनका प्राध्यापक डेभिठ जेम्स भन्छन्, "पुरुष भ्रूणहरू महिला भ्रूणभन्दा बढी खेर जान्छन्।"

यसको एउटा कारण चाहिँ लिङ्ग निर्धारण गर्ने क्रोमोजोमका कारण हुनसक्छ।

महिलाहरूमा दुई एक्स तथा पुरुषहरूमा एक्स र वाई क्रोमोजोम हुन्छन्।

क्रोमोजोमा जीन हुन्छ। एक्स क्रोमोजोममा आयु लामो बनाउने धेरै नै क्रोमोजोम हुन्छ।

पुरुष चरामा दुई एक्स क्रोमोजोम हुन्छ

बीबीसी रेडियोसँग कुरा गर्दै जेम्सले भने, "यदि तपाईँको एक्स क्रोमोजोमको कुनै समस्या छ र तपाईँ महिला हो भने तपाईँसँग अर्को एउटा एक्स क्रोमोजोम रहन्छ। तर तपाईँ पुरुष हो भने तपाईँसँग अर्को एक्स क्रोमोजोम हुन्न।"

"पुरुषहरू गर्भावस्थामै मर्ने सम्भावना २० देखि ३० प्रतिशत बढी हुन्छ," एक्टर विश्वविद्यालयकी लोर्ना ह्यारिसले भनिन्।

भाले चराहरूमा भने दुई एक्स क्रोमोजोम हुन्छ र उनीहरू पोथी चराभन्दा बढी बाँच्छन्।

२. हर्मोन

किशोरावस्थामा किशोर किशोरीहरूमा हर्मोन परिवर्तन हुन्छ।

युद्धमा पुरुषहरू महिलाहरूभन्दा धेरै मर्छन

धोक्रो आवाज र छातीमा रौंजस्ता पुरुषजन्य विशेषताका लागि टेस्टस्टोरोन नामक हर्मोन जिम्मेवार हुन्छ।

किशोरावस्थाको अन्तिमतिर पुरुषहरूमा ह्वात्तै टेस्टस्टोरोन बढ्छ। यही...


शीर्षक: पुरुषले सेवन गर्ने गर्भनिरोधक चक्की बजारमा आउन किन विलम्ब\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

दैनिक एक चोटि सेवन गर्नुपर्ने सो चक्कीमा शुक्रकीटको उत्पादन रोक्ने हर्मोन हुन्छ।

पुरुषहरूका लागि परिवार नियोजनका लागि कन्डम र भ्यासेक्टमी मात्रै रहेको अवस्थामा यो चक्की एउटा स्वागतयोग्य साधन हुनेछ।

तर एन्डोक्राइन सोसाइटीको वार्षिक सम्मेलनमा सो चक्की बजारमा उपलब्ध हुन अझै एक दशक लाग्न सक्ने बताइएको छ।

यौन इच्छा

यूकेमा ५० वर्षभन्दा अगाडि महिलाहरूले सेवन गर्ने गर्भनिरोधक चक्की उपलब्ध भएको थियो। तर किन पुरुषले सेवन गर्ने चक्की बन्न गाह्रो भएको होला?

कसैले सामाजिक र व्यापारिक रुचि कम भएका कारण नबनाइएको दाबी गरे पनि सर्वेक्षणहरूमा धेरै पुरुषले उपलब्ध भए त्यस्तो चक्की प्रयोग गर्ने इच्छा व्यक्त गरेका छन्।

महिलाहरूले पुरुषले चक्की खाएको कुरा पत्याउँछन् कि पत्याउँदैन्न भन्ने अर्कै विषय हो।

सन् २०११ मा यूकेमा गरिएको एक अध्ययनमा झन्डै आधा महिलाले त्यस्तो चक्की उपलब्ध भएमा आफ्ना पुरुष साथीले त्यो खाए वा नखाएकोमा चिन्ता लाग्ने बताएका थिए।

पुरुषले सेवन गर्ने चक्की बनाउन सबैभन्दा ठूलो चुनौती भनेको त्यसले यौन इच्छा वा उत्तेजनामा असर नपार्ने बनाउनु हो।

शुक्रकीट उत्पादन

पुरुषको अण्डकोषमा नियमित शुक्रकीट उत्पादन हुन्छ। त्यसमा हर्मोनको विशेष भूमिका हुन्छ।

हर्मोनको मात्रा नघटाई अरू कुनै नकारात्मक प्रभावबिना नै शुक्रकीटको उत्पादन अस्थायी रूपमा रोक्नु प्रमुख चुनौती हो।

हाल एलए बायोमेड र वाशिङ्टन विश्वविद्यालयमा अनुसन्धान भइरहेको उक्त चक्कीले भने सोचिएको लक्ष्य प्राप्त गर्न सक्ने अनुसन्धाकर्ताहरूको भनाइ छ।

उनीहरूले चालीस पुरुषमा भएको प्रारम्भिक सुरक्षापरीक्षण उत्साहवर्धक रहेको एन्डोक्राइन सोसाइटीको सम्मेलनमा बताए।

२८ दिन चलेको अध्ययनका क्रममा:

एन्ड्रजन हर्मोनमा आधारित चक्की सेवन गरेकाहरूमा शुक्रकीट उत्पादनका लागि आवश्यक हर्मोनको स्तर नक्कली चक्की सेवन गरेकाको तुलनामा निकै कम रहेको थियो भने परीक्षण सम्पन्न भएपछि सामान्य अवस्थामा फर्केको थियो।

उत्तेजनामा कमी

उक्त चक्कीको दुष्प्रभाव निकै कम र मन्द देखियो।

पाँच पुरुषले चक्कीको प्रयोगपछि यौन इच्छामा कमी आएको बताएका थिए भने दुई जनाले लिङ्गमा हुने उत्तेजनामा कमी आए पनि यौन क्रियाकलापमा भने असर नपरेको जानकारी दिए।

अनुसन्धानमा संलग्न भएका सबै सुरक्षापरीक्षणमा उत्तीर्ण भए भने दुष्प्रभावका कारण कसैले पनि उक्त चक्की सेवन गर्न छोडेनन्।

अनुसन्धानमा संलग्न रहेकी प्राध्यापक...


शीर्षक: पुष्पकमल दाहाल प्रचण्डः ओली सरकार ढाल्छु भन्ने माओवादी केन्द्रले किन अझै समर्थन फिर्ता लिएको छैन\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

तर एक महिना हुन लाग्दा पनि प्रधानमन्त्री ओलीको सत्ता डगमगाएको छैन। उनी ढुक्क देखिन्छन्।

विश्वासको मत फिर्ता लिएमा वा अविश्वासको प्रस्ताव दर्ता गरेमा त्यसको सामना गर्ने बताइरहेका छन्।

प्रचण्डले आखिर किन उनलाई हटाउने अग्रसरता लिइरहेका छैनन् त?

संविधानविद् भीमार्जुन आचार्यका अनुसार सर्वोच्च अदालतले नेकपा एमाले र नेकपा माओवादी केन्द्रको अस्तित्व ब्युँताइदिएपछि वर्तमान सरकार संविधानको धारा ७६ को उपधारा २ अन्तर्गतको सरकारमा रूपान्तरण भएको छ।

ती दुई दल एक भएपछि उपधारा १ अनुसारको बहुमतको सरकार बनेको थियो।

एउटा बाटो: विश्वासको मत फिर्ता

यस्तो बेला प्रचण्डसँग सरकार हटाउन विश्वासको मत फिर्ता लिनुपर्ने वा अविश्वास प्रस्ताव पारित गराउने पर्ने दुईवटा विकल्प छन्।

नेकपा माओवादी केन्द्रका नेता देव गुरुङ भन्छन्, "प्रधानमन्त्री ओलीले नैतिकताको आधारमा राजीनामा दिनुपर्नेमा नदिएर बसेका छन् र विधिको कुरा प्रधानमन्त्रीको निम्ति गौण बन्न सक्छ।"

संविधानविद् आचार्यका भनाइमा नेकपा माओवादी केन्द्रले विश्वासको मत फिर्ता लिएमा प्रधानमन्त्रीले एक महिनाभित्र विश्वासको मत लिनुपर्छ र विश्वास प्राप्त गर्न सके कम्तीमा अर्को एक वर्षको निम्ति सरकार जोगिन्छ र गुमाएमा राजीनामा दिनुपर्छ।

उनी भन्छन्, "तर त्यसपछि सबैभन्दा ठूलो दलको हैसियतमा ओली नै प्रधानमन्त्री बन्ने अवस्था आउँछ।"

कतै धारा ७६ को उपधारा ३ अनुसारको सरकार बन्ने सम्भावना देखेरै नेकपा माओवादी केन्द्रले विश्वासको मत फिर्ता नलिएको हो?

प्रधानमन्त्री ओली आफू राजीनामा नदिने मनस्थितिमा भएको बताइन्छ

दोस्रो बाटो: अविश्वास प्रस्ताव दर्ता

उक्त दलका नेता एवं पूर्वमहान्यायाधिवक्ता मुक्ति प्रधानले भने, "त्यो होइन, त्यसपछि पनि विश्वासको मत लिन सक्नुपर्‍यो नि। त्यसबेला अरू पार्टी चुप लागेर त बस्दैनन्। सबै ओलीको विकल्प खोज्नुपर्ने निष्कर्षमा पुगिसकेका छन्।"

उनले भने जस्तो ओलीको विकल्प खोज्न नेपाली कांग्रेस, नेकपा माओवादी केन्द्र र जनता समाजवादी पार्टीबीच गठबन्धन बन्न आवश्यक छ।

त्यो अवस्थामा विश्वासको मत फिर्ता लिनेभन्दा अविश्वासको प्रस्तावबाटै प्रधानमन्त्री फाल्ने प्रक्रिया छरितो हुने बताइन्छ।

नेता देव गुरुङ, "प्रधानमन्त्रीको यो प्रवृत्तिलाई संरक्षण गर्दै लैजाने हो भने संविधान पनि गुम्छ र संसद् पनि गुम्छ।"

तर पनि प्रचण्ड ओलीको विकल्प खोज्न अग्रसर देखिँदैनन्। यद्यपि प्रधानमन्त्री पद...


शीर्षक: पूरा नभएका भारतीय प्रधानमन्त्री मोदीका पाँच वाचा\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

कैयौं, दुई मुलुकको संयुक्त वक्तव्यमा लिपिबद्ध छन् त कति, तत्कालीन संविधानसभामा सम्बोधन गर्दा वा अन्य औपचारिक संवादका क्रममा उनले प्रतिबद्धता व्यक्त गरेका हुन्।

यही शुक्रबार उनी नेपालको राजकीय भ्रमणमा आउँदै गर्दा समीक्षा गर्ने हो भने ती वाचामध्ये अधिकांश पूरा भएका छैनन्।

प्रस्तुत छ, पूरा नभएका मोदीका पाँच वाचाहरू।

पेचिलो पञ्चेश्वर

तत्कालीन संसद्‌मा सम्बोधन गर्दै बहुचर्चित पञ्चेश्वर परियोजनाबारे मोदीले भनेका थिए, "म ठान्दछु कि, एक वर्षभित्र ५ हजार ६ सय मेगावटको यो योजनाको काम सुरु हुनेछ र त्यसबाट नेपालको कति ठूलो सेवा हुनेछ भनेर तपाईँले कल्पना गर्न सक्नुहुन्छ। नेपालसँग अहिले जति बिजुली छ त्यसको पाँच गुणा…त्यो भनेको सानो कुरा होइन।"

दुई देशका प्रधानमन्त्रीको संयुक्त वक्तव्यमा समेत परेको उक्त वाचा चार वर्ष भइसक्दा पनि पूरा हुन सकेको छैन।

त्यो सपना झण्डै २२ वर्षअघिकै हो जुन मोदीको आगमनले विपनामा बदलिने अपेक्षा थियो तर त्यो पनि पानी बाँडफाँडको पुरानै झमेलामा अल्झिरहेको छ।

विस्तृत योजना प्रतिवेदनको उक्त विवादबारे उर्जा, जलस्रोत तथा सिँचाइ मन्त्रालयका प्रवक्ता दिनेश घिमिरे भन्छन्, "महाकाली सन्धिको व्याख्यामा विवाद छ। तल्लो शारदा ब्यारेजले प्रयोग गरेको पानीसमेत आफूले पाउनुपर्ने माग भारतीय पक्षको छ।"

"हामीले चाहिँ त्यो मानेका छैनौं। नदीले छुट्याएको सिमानामा रहेको शारदा ब्यारेजबाट नेपाल र भारतले उपयोग गरिरहेको पानीलाई असर नपारौं भन्ने हाम्रो अडान छ। तल्लो शारदा ब्यारेज त यो विन्दुभन्दा १६० किलोमिटर तल छ।"

मोदीले शुक्रवार नेपाल आएकै दिन प्रधानमन्त्री ओलीसँग भेटवार्ता गर्दैछन्

सुस्त प्रहरी प्रतिष्ठान

लामो समयदेखि छलफलको विषय बनेको प्रस्तावित प्रहरी प्रतिष्ठानको मोदीको पहिलो भ्रमणमा पनि विशेष चर्चा भयो।

त्यसबेला समझदारीपत्रमा छिट्टै हस्ताक्षर गर्ने भनी दुवै प्रधानमन्त्री सहमत भए।

त्यसअनुसार डेढ महिनापछि मोदी सार्क सम्मेलनमा भाग लिन आउँदा समझदारीपत्रमा हस्ताक्षर भयो।

'भारतीय प्रधानमन्त्री मोदीले दशकौंअघि मुक्तिनाथमा ध्यान/तप गरेका थिए'

तर परामर्शदाता कुन मुलुकको हुने भन्नेबारेको विवादले निर्माण कार्य अघि बढ्न सकेन।

विक्रम सम्वत् २०५० सालमै भारतीय पक्षले बनाइदिने भनी सहमति भएको प्रतिष्ठान जग्गा खरिदसम्बन्धमा नेपाल प्रहरीभित्रको खिचलोले अगाडि बढ्न सकेन।

तर त्यो टुंगिएर समझदारीपत्रमा हस्ताक्षर भएपछि भारतको...


शीर्षक: पूर्व रूसी जासुस ब्रिटेनमा गम्भीर बिरामी\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

६६ वर्षीय सेर्गेइ स्क्रिपाललाई सन् २०१० मा रूस र अमेरिकाबीच जासुसी गरेको आरोप लागेपछि ब्रिटेनमा शरण दिइएको थियो।

स्क्रिपाल र ३३ वर्षीय महिला आइतवार सोल्सबरीस्थित किनमेल केन्द्रको एउटा बेन्चमा अचेत अवस्थामा भेटिएका थिए।

प्रहरीको सावधानीपछि सोलोजबरीको एउटा रेस्टुरेन्ट बन्द भएको छ।

ब्रिटेन इयु छोड्ने प्रक्रिया अघि बढाउँदै

अनुसन्धान

ती जासुस जुन पदार्थले गम्भीर विरामी भए त्यो के हो भन्ने पहिचान भएको छैन।

तर ब्रिटेनको जनस्वास्थ्य संस्थाले त्यसले सर्वसाधारणको स्वास्थमा कुनै खतरा नगर्ने जनाएको छ।

विल्टशायरको प्रहरीले  उक्त घटनालाई महत्वपूर्ण भनि व्याख्या गरेको छ र थुप्रै संस्थाहरूले त्यसबारे अनुसन्धान गरिरहेका छन्।

प्रहरीले त्यो जोडीले कुनै अपराध गरेको छ कि भनेर पनि अनुसन्धान गरिरहेको छ।

उपचार

किनमेल केन्द्रमा फेला परेको त्यो जोडीमा देखिने कुनै चोटहरू नभएको बताइएको छ।

प्रहरीले यसलाई आतंकवादी घटना नभएको भने पनि त्यसबारे पनि अनुसन्धान भने जारी रहेको जनाएको छ।

युरोपमा भूमिगत रहेका रूसी जासुसहरूको पहिचान ब्रिटेनको गुप्तचर सेवा एमआइसिक्सलाई उपलब्ध गराएको अभियोगमा उनलाई दोषी ठहराइएको थियो।

पछि सन् २०१० मा उनलाई ब्रिटेनमा शरण दिइएको हो।

उनी र उनीसँगै अचेत अवस्थामा फेला परेकी महिलालाई सोल्सबरीस्थित अस्पतालको सघन कक्षमा उपचार गराइएको छ।


शीर्षक: पूर्व सहकर्मी नेताको नजरमा प्रचण्डको दल: ‘कम्युनिस्ट वा वामपन्थी होइन, कांग्रेस सरह’\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

त्यस्तो टिप्पणी गर्ने नेता सीपी गजुरेल सशस्त्र सङ्घर्षका बेला तत्कालीन माओवादीका प्रमुख नेतामध्ये एक थिए।

उनले बीबीसीसँग भने, "नेकपाको विभाजनप्रति हामीलाई न हर्ष छ, न विस्मात।"

तर उनका भनाइमा 'विचार र सिद्धान्तको समानताका आधारमा थोरै पार्टी हुनु राम्रो' हो। त्यसका साथै नेकपाको विभाजनले राष्ट्रिय राजनीतिमा पनि असर गर्नेछ।

पूर्व एमालेभित्रको फाटो

नेकपा फुटेपछि बन्ने केपी शर्मा ओली र प्रचण्डको नेतृत्वका दुई वामपन्थी दलसँग अन्य साना वामपन्थी पार्टीहरूको एकता हुने सम्भावना बढ्ने कतिपयको ठम्याइ पाइन्छ।

'भारतले जुन चाहेको थियो, त्यही गर्न पुगिएछ'

त्यसमा पनि धेरैलाई चासो प्रचण्ड नेतृत्वको दलले पूर्व माओवादीलाई सङ्गठित गर्न सक्छ कि सक्दैन भन्नेमा चासो पाइन्छ।

प्रचण्डमाथि 'क्रान्तिलाई धोका दिएर एमालेसँग मिसिएको' आरोप उनका पूर्ववर्ती माओवादीले लगाउने गरेका छन्।

तर नेकपा विभाजनको बेला कतिपय पूर्व माओवादीका नेताले ओलीलाई साथ दिएको देखिए पनि उनले पूर्व एमालेभित्र ठूलै फाटो ल्याएर उच्च नेताहरूलाई आफ्नो पक्षमा पारेको देखिन्छ।

पूर्वएमालेलाई प्रचण्डले ताने कि तानिए?

यसलाई प्रचण्डले पूर्व एमालेको ठूलो हिस्सालाई आफ्नो 'राजनीतिक पथ'मा तान्न सफल भएको अर्थ लगाउन मिल्दैन?

नेता सीपी गजुरेलले हाँस्दै प्रश्न गरे, "प्रचण्डले तान्नु भएको हो कि तानिनु भएको हो?"

उनले प्रचण्ड नेतृत्वको पार्टीलाई नेपाली कांग्रेसभन्दा फरक रूपमा हेरेका छैनन्।

उनी भन्छन्, "उहाँको दल पनि कांग्रेस जस्तै हो, उहाँहरूले भनेको समाजवाद पनि एउटै हो, दुवै पुँजीपतिको पार्टी हो। उहाँहरूको दललाई हामीले कम्युनिस्ट वा वामपन्थी पार्टी नै मान्दैनौँ।"

त्यसैले प्रचण्डको नेतृत्वको दलसँग आफ्नो पार्टीको एकताको सम्भावना नरहेको उनले बताए।

व्यवस्था परिवर्तनमा एकमत, विकल्पमा भिन्न मत

तर लिम्पियाधुरासम्मको भूमि फिर्ता लिन ओलीले अग्रसरता नदेखाएको भन्दै उनले एमसीसीको विषयमा पनि प्रचण्ड पक्षको अडान उचित रहेको मूल्याङ्कन सुनाए।

प्रचण्डको दलबाट छुट्टिएर मोहन वैद्यको नेतृत्वमा बनेको दलमा रामबहादुर थापा लगायतका नेताहरू पनि थिए।

तर उनीहरू पछि प्रचण्डको पार्टीसँग एकता गरे तर वैद्यलाई छाडेका नेत्रविक्रम चन्द अझै अलग छन्।


शीर्षक: पूर्व-पश्चिम राजमार्ग चार लेनको बनाइँदै\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

मध्य नेपालको नारायणगढदेखि पश्चिमको बुटवलसम्म चार लेन बनाउन एसियाली विकास ब्याङ्कसँग सम्झौता भएपछि सडक निर्माण गर्ने कम्पनीको छनौट थालिएको सडक विभागले जनाएको छ।

पूर्वी नेपालको कांकडभिट्टादेखी पथलैयासम्मको सडक स्तरोन्नतिका लागि विश्व ब्याङ्कसँग कुरा भइरहेको बताइन्छ।

दशकौं अघि निर्माण भएको एक हजार किलोमिटर भन्दा लामो पूर्व-पश्चिम राजमार्ग कयौँ खण्ड साघुँरो बन्दै गएपछि सडक विस्तारको योजना अघि बढाइएको हो।

सरकारले पाँच वर्षभित्र उक्त सडकका अधिकांश खण्ड फराकिलो बनाउने लक्ष्य लिएको छ।

संकेत

दशकौं अघि निर्माण भएको साघुँरो पूर्व पश्चिम राजमार्गले विस्तारै कांचुली फेर्ने संकेतहरु देखिएका छन्।

नारायणगढदेखि बुटवलसम्मको १ सय १५ किलोमिटर सडकलाई चौडा गर्दै चार लेनको हुने गरी निर्माण प्रारम्भ गर्न निर्माण कम्पनीहरुबाट बोलपत्र आह्वान गरिएको छ।

सो सडक चौडा गर्ने जिम्मेवारी पाएको सडक विभागको आयोजना निर्देशनालयका इन्जिनियर प्रदीपराज शाक्यले सडक स्तरोन्नतिका लागि आह्वान गरिएका बोलपत्रबारे निर्णय गरी प्रकिया थाल्न अझै चार, पाँच महिना लाग्ने बताए।

हालै एसियाली विकास ब्याङ्कले नेपालको १६० किलोमिटर रणनैतिक तथा क्षेत्रीय सडक विस्तार गर्नका लागि १८ करोड अमेरिकी डलर ऋण दिने घोषणा गरेको थियो।

त्यो ऋणमध्ये करिब १९ अर्ब रुपैयाँको लागतमा बुटवल-नारायणगढ सडक खण्ड चौडा गर्न लागिएको इन्जिनियर शाक्यले बताए।

उनका अनुसार जेठसम्ममा निर्माण कम्पनी छनौट गरिसक्ने र निर्माणको काम दुई खण्डमा विभाजन गरेर अघि बढाउने योजना छ।

उनले भने, "नारायणगढबाट दाउन्नेसम्म र दाउन्नेबाट बुटवलसम्म सडकको दायाँ बायाँ दुवैतर्फ दुई, दुई लेनको सडक बनाउन लागेका छौँ।"

नवलपरासीको दाउन्ने पहाडी क्षेत्रमा भने प्राविधिक कठिनाइका कारण सो सडक तीन लेनको मात्र बनाउने सडक विभागको भनाइ छ।

सडक विस्तारको क्रममा साना पुलहरु भत्काएर नयाँ बनाउने र ठुला पुलहरु थप्ने योजना छ।

बेलैमा काम शुरु भए नारायणगढ-बुटवल खण्ड विस्तारको काम सक्न चार वर्ष लाग्ने अधिकारीहरुको भनाइ छ।

मेचीदेखि महाकाली जोड्ने पूर्व पश्चिम राजमार्गमा दैनिक हजारौं सवारी साधन आवतजावत गर्छन्।

लक्ष्य

सडक विभागका उपमहानिर्देशक संजय श्रेष्ठले पूर्व-पश्चिम राजमार्गका सबै खण्डलाई पाँच वर्षभित्रै चार लेनको बनाउने लक्ष्य राखिएको बताए।

उनले भने, "पूर्वको कांकडभिट्टादेखी पथलैयासम्म सडकलाई चार लेनको विस्तार गर्न...


शीर्षक: पूर्वपश्चिम रेल: चीन र भारत जोड्ने रेलमार्गको ठूलो चर्चा, तर नेपालभित्रैको योजनालाई बजेट छैन\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

हाल निर्माणका लागि छुट्याइएको वार्षिक झन्डै तीन अर्ब रुपैयाँ बजेटलाई बढाएर एक खर्ब पुर्‍याइएमा मात्रै पाँच वर्षमा निर्माण सकिने उनीहरूको भनाइ छ।

पूर्वाधारविज्ञहरूले यो परियोजनाको निर्माण स्वदेशी लगानीमै सम्भव नभएको भन्दै वैदेशिक सहायताको आवश्यकता औँल्याएका छन्।

नेपाललाई उत्तरतिर चीन र दक्षिणतिर भारत जोड्ने रेलमार्गको चर्चा राजनीतिक तहमा भइराख्छ। त्यस्तै काठमाण्डू उपत्यकामा मोनोरेलदेखि मेट्रोरेलसम्म निर्माण गर्न सकिने चर्चा हुन्छ।

तर नेपालभित्रै पूर्व र पश्चिमलाई जोड्ने परियोजनाले भने प्राथमिकता नपाएको देखिन्छ।

अहिलेको स्थिति

विस्तृत परियोजना प्रतिवेदन डीपीआर तयार भइसकेको पूर्वपश्चिम रेल परियोजना अहिले ३० किलोमिटर पटरीसम्म बिछ्याउन मिल्ने स्थितिमा छ।

विसं २०६९ सालमा निर्माण सुरु गरिएको ९४५ किलोमिटर लामो उक्त रेलमार्गको थप ४० किलोमिटर आगामी दुई वर्षमा निर्माण सक्नेगरी काम भइरहेको रेल विभागले जनाएको छ।

प्रत्येक वर्ष छुट्याइने थोरैथोरै रकमबाट सकेजतिको निर्माणको काम गर्नुपर्ने अवस्था रहेको रेल विभागका अधिकारीहरू बताउँछन्।

वार्षिक डेढ खर्ब रुपैयाँ आवश्यक

त्यसैले उक्त परियोजनाका लागि उल्लेखनीय बजेटमा विनियोजन हुनु आवश्यक भएको उनीहरू बताउँछन्।

अर्को योजना: काठमाण्डूलाई भारतसँग जोड्ने प्रस्तावित रेलमार्गको लागत दुई अर्ब अमेरिकी डलरभन्दा भएको बताइएको छ

रेल विभागका महानिर्देशक बलराम मिश्रले भने, "लगानी नभएर अड्किएको हो, किनभने ठूलो लगानी चाहिन्छ।"

"आठदेखि १० खर्ब रुपैयाँ ठूलै रकम हो। एक वर्षमै त चाहिँदैन वार्षिक डेढ खर्ब वार्षिक खर्च गर्दा पाँचदेखि छ वर्षमा सकिन्छ। नीतिगत तहमै कसरी अगाडि बढाउने निर्णय गर्नुपर्ने हुन्छ।"

पूर्वपश्चिम रेलको पूर्वयोजनामा चितवन राष्ट्रिय निकुञ्ज क्षेत्र परेकाले त्यसलाई निकुञ्ज नपर्नेगरी छुट्टै विस्तृत परियोजना प्रतिवेदन डीपीआर तयार पार्नुपर्नेछ।

कैयौँ ठाउँमा जग्गाको मुआब्जा र वनक्षेत्रको स्वीकृतिजस्ता काम गर्नुपर्ने हुन्छ।

हालकै बजेटबाट दुई वर्षमा निजगढसम्म मात्रै भारतीय रेल ल्याउन सकिने मिश्र बताउँछन्।

उनले भने "बर्दिबाससम्म भारतीय रेल आउँदासम्म यसलाई पनि हामीले तयार पार्ने कोसिस गरिरहेका छौँ। जुन रेल निजगढसम्म पुर्‍याउन सकिन्छ। विभिन्न जटिलता हुँदाहुँदै पनि जग्गा अधिग्रहण गरेर वनको समस्या सल्टाएर सबै काम अगाडि बढाइएको छ।"

उक्त सञ्जाल १४० किलोमिटरको हुने जानकारी...


शीर्षक: पूर्वप्रधानमन्त्री शरिफ र उनकी छोरी गिरफ्तार\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

अबुधाबीबाट शुक्रवार राति लहोर विमानस्थलमा ओर्लिएका शरिफ र उनकी छोरीलाई भ्रष्टाचार नियन्त्रणसम्बन्धी निकाय न्याशनल एकाउन्टिबिलिटी (एनएबी) का अधिकारीहरूले हिरासतमा लिएका हुन्।

बीबीसी संवाददाता ताहिर इमरानका अनुसार शरिफले कार चढेर जान अस्वीकार गरेका थिए।

त्यसपछि उनलाई र उनकी छोरीलाई विमानमार्फत रावलपिण्डीस्थित अडियाला जेल पुर्‍याइएको थियो।

आदेश

सरकारी वकिलहरूले शरिफ र मरियमलाई अदालतमा उपस्थित नगराइकन जेल पठाउन पाउने आदेश लिएका थिए।

बीबीसी संवाददाता फरहत जावेदका अनुसार शरिफलाई अहिले अडियाला जेलमै राखिने छ भने स्वास्थ्य परीक्षण र अरू औपचारिकतापछि मरियमलाई इस्लामाबादस्थित प्रहरी प्रतिष्ठान लगिने छ।

मरियमका लागि त्यहीँ बस्ने व्यवस्था गरिने अधिकारीहरूले बताएका छन्।

लहोरमा शरीफका समर्थक र सुरक्षाकर्मीबीच झडप भएका विवरण प्राप्त भएका छन्।

अबुधाबीबाट पाकिस्तानका लागि प्रस्थान गर्नुअघि बीबीसीसँग कुरा गर्दै शरिफले राजनीतिक पूर्वग्रह राखी सत्तापक्षले आफूलाई फसाएको आरोप लगाए।

सरकारले व्यापक धरपकड गरिरहेको आरोप लगाउँदै उनले आसन्न आमनिर्वाचन विश्वसनीय हुन नसक्ने दावी समेत गरे।

मुख्य घटनाक्रम


शीर्षक: पूर्वराजा ज्ञानेन्द्र कतै खबर गरेर पुग्छन् त कतै आकस्मिक रूपमा\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

विभिन्न गीतको तालमा पाहुनाहरू झुमिरहेका बेला क्लबको 'फ्रन्ट डेस्क'मा केही व्यक्तिहरू आएर केही बेरमा त्यहाँ पूर्वराजा ज्ञानेन्द्र आउन लागेको जानकारी दिए।

"उहाँहरू पूर्वराजाको सुरक्षाकर्मी हुनुहुँदो रहेछ। म फ्रन्ट डेस्क भएकाले उहाँहरूले मसँगै कुराकानी गर्नुभयो," त्यसबेला त्यहाँ ड्युटीमा रहेका क्लबका कर्मचारी सहदेव सेढाईले बीबीसीसँग भने।

त्यसपछि कर्मचारीहरू हतारहतार क्लबमा रहेका अति विशिष्ट व्यक्तिहरूका लागि छुट्ट्याइएका पाँचवटा टेबलतर्फ दौडिए।

"हामीले चारवटा भीभीआइपी (अति विशिष्ट) टेबलहरू पहिले नै अन्य व्यक्तिहरूलाई दिइसकेका थियौँ कुनापट्टिको एउटा भने खाली थियो," सेढाईले भने।

"सुरक्षाकर्मीले जानकारी गराएको केही बेरमै पूर्वराजाको परिवारका सदस्यहरू आइपुग्नु भयो।"

पूर्वराजा ज्ञानेन्द्र सहित उनीहरूका परिवारका सदस्यहरूलाई क्लबका कर्मचारीहरूले त्यही कुनातिरको टेबलतर्फ लिएर गएको उनी बताउँछन्।

नाचगान

त्यसक्रममा त्यहाँ उपस्थित कतिपयले नाच्न अनुरोध गरेको क्लबका कर्मचारीहरूले बताए।

त्यसपछि पूर्वराजा ज्ञानेन्द्र सहित परिवारका सदस्यहरूले त्यहाँ नाचगान गरे।

उनीहरू नाच्दा "रातो र चन्द्र सूर्य…." बोलको गीत बजेको भिडिओ सामाजिक सञ्जालमा आइतवारदेखि नै चर्चाको विषय बनेको छ।

क्लबका कर्मचारीका अनुसार केही समयअघि ज्ञानेन्द्रका नाति हृदयन्त्रको जन्मोत्सव उक्त क्लबमा मनाइएको थियो।

त्यसक्रममा ज्ञानेन्द्र शाह भने उपस्थित थिएनन्। नातिनी पूर्णिकाले 'उक्त क्लब राम्रो रहेछ' भन्ने जानकारी दिएकाले शनिवार आएको पूर्वराजाले त्यहाँका कर्मचारीलाई बताएको सेढाईले जानकारी दिए।

"आउँदा-आउँदै पनि उहाँले तपाईंहरूको क्लबबारे धेरै चर्चा सुनेकाले हेर्न आएको भन्नु भएको थियो," उनी भन्छन्।

चर्चा

करिब साढे ११ बजे उक्त क्लबमा पुगेका पूर्वराजा ज्ञानेन्द्र करिब दुई घण्टा त्यहाँ बसेर फर्केका थिए।

अन्य कतिपय सदस्यहरू भने त्यसपछि पनि त्यहाँ बसेर बियर पिएको उनले जानकारी दिए।

सामाजिक सञ्जालमा धेरै चर्चा बटुल्न सफल उक्त भिडिओमा कतिपय व्यक्तिहरूले पूर्व राजपरिवारका सदस्यहरूसँग सेल्फी खिँचेको पनि देखिन्छ।

क्लबले आफ्नो फेसबुक पेजमा अकस्मात् पूर्वराजपरिवारका सदस्यहरू क्लबमा आइपुगेको उल्लेख गर्दै उक्त भिडिओ बाँडिएको छ।

सामाजिक सञ्जालमा पूर्व राजपरिवारका सदस्यहरू रात्री क्लबमा गएको र नाचेको भिडिओबारे पक्ष र विपक्षमा टिप्पणीहरू पनि भइरहेका छन्।...


शीर्षक: पूर्वराजा ज्ञानेन्द्रको गतिविधिप्रति प्रचण्डको संशयबारे के भन्छन् सामाजिक सञ्जाल प्रयोगकर्ता\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

तर धेरै मानिसहरू लोकतन्त्रमाथि पूर्वराजाबाट होइन, राजनीतिक दल र तिनका नेताहरूको अकर्मण्यताबाट खतरा रहेको अनुभव गर्छन्।

विसं  २०६५ सालमा नारायणहिटी दरबार छोडेर सामान्य नागरिकका रूपमा जीवन बिताउन थालेका शाह सार्वजनिक गतिविधिमा सहभागी हुनेबित्तिकै प्रचण्ड उनीप्रति आक्रामक हुने गरेका छन्।

पश्चिम नेपालको बुटवलमा आइतवार आयोजित एउटा कार्यक्रममा पूर्वराजाप्रति लक्ष्य गर्दै प्रचण्डले 'पूर्वशासकहरू जनतालाई कमजोर पार्ने, उक्साउने र आफ्नो गुमेको शासन पुनर्स्थापित गर्न निरन्तर अभ्यासमा लागेका' भनेका थिए।

बीबीसी नेपाली सेवाले सामाजिक सञ्जालमा के पूर्वराजा ज्ञानेन्द्र कम्युनिस्ट सरकारका लागि खतरा बन्न सक्छन् भनेर नेपाली पाठकहरूको विचार सोधेको थियो।

हाम्रो प्रश्नमा आफ्नो विचार राख्ने पाठकहरूमध्ये प्रचण्डको संशय उचित छ भनेर मान्नेको सङ्ख्या न्यून छ।

केही पाठक लोकतन्त्र स्थापना गर्न नागरिकहरूले भूमिका खेलेको सम्झना गर्दै नेपाली नागरिकले राजतन्त्र फिर्ता हुन नदिने विश्वासमा छन् ।

धेरै पाठकहरूले हालको राजनीतिक नेतृत्वका कारण नै लोकतन्त्रलाई खतरा रहेको विचार व्यक्त गरेका छन्।

केहीले राजतन्त्रका विषयमा जनमत सङ्ग्रह गर्नुपर्ने धारणा समेत राखेका छन्।


शीर्षक: पूर्वराजा ज्ञानेन्द्रलाई बारम्बार आक्रमण गरेर प्रचण्ड के हासिल गर्न चाहन्छन्?\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

हजारौँ जनाको ज्यान गएको एक दशक लामो सशस्त्र द्वन्द्व हुँदै नेपालको मूलधारको राजनीतिमा स्थापित भएका यी पूर्वमाओवादी नेता बुटवलमा आइतवार आयोजित एउटा कार्यक्रममा पनि उद्विग्न देखिए।

पूर्वराजाप्रति लक्ष्य गर्दै उनले भने, "पूर्वशासकहरू कुनै न कुनै रूपले जनतालाई कमजोर पार्ने, उक्साउने र आफ्नो गुमेको शासन पुनर्स्थापित गर्न निरन्तर अभ्यासमा लागेका छन्।"

प्रमुख प्रतिपक्ष नेपाली कांग्रेसको हालै सम्पन्न महासमिति बैठकमा सो दलभित्र रहेका केही नेताहरूले हिन्दूराष्ट्र पुनर्स्थापनाको पक्षमा हस्ताक्षर सङ्कलन गरेका थिए। सो विषयमा कांग्रेसले अनौपचारिक छलफल गर्न थालेको छ।

राष्ट्रिय प्रजातन्त्र पार्टीले समेत फागुन पहिलो हप्तादेखि हिन्दूराष्ट्र पुनर्स्थापनालाई प्रमुख मुद्दा बनाएर देशव्यापी 'जनसङ्घर्ष' आरम्भ गर्ने बताएको छ।

यिनै घटनाक्रमबीच प्रचण्डको आक्रोश राजाप्रति बढेको देखिन्छ। उनले कांग्रेस र राप्रपाको पनि कटु आलोचना गरेका छन्।

प्रतिक्रिया आवश्यक छ?

बुटवलमा उनले राजनीतिक नेतृत्वले दृढ कदम चाल्न नसक्दा बिस्तारै पुराना र नयाँ विचारको द्वन्द्व हुनसक्ने जोखिम देखिएको बताएका थिए।

उनको संशय थियो, "पुरानो शक्ति हावी हुने खतरा देखिँदै आएको छ।"

जनतालाई सचेत र स्पष्ट पारिएन भने परिणाम 'घातक' हुनसक्ने चेतावनी उनले दिँदै आएका छन्।

काठमाण्डूमा जाडो बढ्दै गर्दाको मङ्सिरको एक साँझ पूर्वराजा ज्ञानेन्द्र एउटा रेस्टुराँमा आफ्ना नातेदार राजीव शाहको जन्मदिन मनाउन पुगेको थिए। त्यहाँ उनी नाच्दै गरेको तस्बिर सार्वजनिक भएको थियो।

ज्ञानेन्द्रले त्यहाँ  कुनै राजनीतिक अभिव्यक्ति दिएका थिएनन्।

तर त्यसको केही दिनपछि कास्कीको सिक्लेस पुगेका प्रचण्डले मुख थाम्न सकेनन्।

उनले भनेका थिए, "निरङ्‌कुश  शासकहरूलाई बिर्सेका छैनौँ। अहिले उनीहरू नाच्दै हिँडेका छन् रे होटल होटलमा! केका लागि नाचेका हुन्?"

राप्रपाका अध्यक्ष कमल थापाले धनगढी पुगेर प्रचण्डलाई जवाफ फर्काए, "राजा ज्ञानेन्द्र शाह नाच्दा हल्लिने यो कस्तो गणतन्त्र हो?"

कतै प्रचण्ड आवश्यकता भन्दा बढी नै राजासँग त्रस्त भएका त होइनन्?

राजनीतिशास्त्री कृष्ण पोखरेलका विचारमा यी सबै 'त्रास' जडित अभिव्यक्तिको जड सरकारले आफूले सोचेजसरी दिन नसकिरहेको परिणामसँग जोडिएको छ।

"जनता बहकिने जोखिम त सधैँ हुन्छ। ठूलै अस्थिरताको अवस्थामा मात्र पूर्वराजाहरू फर्कन सक्ने जोखिम हुन्छ।"

तर बाह्य शक्तिको...


शीर्षक: पूर्वलडाकुको बन्दुकदेखि सुईसम्मको यात्रा\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

मोरङमा जन्मिएकी ३४ वर्षीया मेनुका दाहाल अहिले झापाको बुद्धशान्ति गाउँपालिकास्थित शान्तिनगर स्वास्थ्य चौकीकी प्रमुख छिन्। तर यो भूमिका र स्थानसम्म आइपुग्न उनले जीवनमा धेरै सङ्घर्ष र आफैँसँग अन्तर्सङ्घर्ष गर्नुपर्‍यो।

उनी भन्छिन्, "विगत सम्झँदा दुःख लाग्छ।"

उन्नाइस वर्षको उमेरमा 'क्रान्ति' र 'जनमुक्ति' का कुराले उनलाई लट्ठ्यायो। त्यतिखेर देशमा सशस्त्र द्वन्द्व चल्दै थियो र उनी माओवादी बनिन्।

एक वर्षमै बन्दुक बोकेर २०६१ सालदेखि उनी माओवादी लडाकुका रूपमा विभिन्न स्थानमा आक्रमण गर्न गइन्। रक्तपात र मृत्यु नजिकैबाट देखिन्।

नयाँ सङ्घर्ष

समयले कोल्टे फेर्‍यो, शान्तिसम्झौता भयो।

क्यान्टोन्मेन्टमा हुँदा प्लाटुन कमान्डर बनेकी मेनुकाको सहकर्मी प्रकाश अधिकारीसँग सैनिक पोसाकमै बिहे भयो। तर परिवर्तनको मोहमा पढाइ छोडेकी मेनुका दाहालको आफ्नै जीवनमा परिवर्तन आवश्यक भयो। उनले स्वेच्छिक अवकाश लिइन्।

त्यसपछि सुरु भयो उनको जीवनमा नयाँ सङ्घर्ष।

भविष्यको चिन्ताले राम्रो सीपको आवश्यकता महसुस भयो। उनी स्वास्थ्य सहायक (हेल्थ असिस्टेन्ट) को प्राविधिक शिक्षा लिन थालिन्।

छोरी जन्मेको १२ दिनमै पहिलो वर्षको परीक्षा दिनुपर्‍यो। रक्तस्राव हुँदा पनि उनले हिम्मत हारिनन्।

"अरूलाई परीक्षा कसरी पास गर्ने भन्ने चिन्ता हुन्थ्यो। मलाई चाहिँ सुत्केरी भएपछि परीक्षा भइदिए हुन्थ्यो भन्ने लाग्थ्यो।"

जागिर

तेस्रो वर्षको परीक्षामा उत्तीर्ण भएपछि उनले प्राविधिक खरदारको पदका लागि लोकसेवा आयोगको परीक्षा दिन तयारी थालिन्।

यता घरपरिवार र सानी छोरी, उता भविष्यको चिन्ता। मेनुका भन्छिन्, "त्यो बेला मलाई एकदमै गाह्रो भयो। सानो छोरी थिइन्।"

लोकसेवा आयोगको परीक्षामा उत्तीर्ण हुन त्यति सजिलो मानिँदैन। तर उनले नाम निकालिन्।

धनकुटामा खटिएको नौ महिनामै एक तह माथि प्राविधिक सुब्बाको परीक्षाको तयारी थालेको उनी बताउँछिन्। त्यसमा पनि उनी उत्तीर्ण भइन्।

सरकारले उनलाई सोलुखुम्बु पठायो।

सोही पदमा सरुवा भएर हाल उनी झापामा कार्यरत छिन्।

आफ्ना दिदीबहिनी र श्रीमान्‌को सहयोगविना यो अवस्थामा आइपुग्न असम्भव थियो भन्ने उनलाई लाग्छ।

अनुभव

द्वन्द्वकालमा बन्दुक बोकेर लड्न गएको अनुभव सुनाउँदै उनले भनिन्, "यिनै हात हुन् बन्दुक बोक्ने पनि।"

के कुराले उनलाई स्वास्थ्य सेवामा तान्यो त?

झापाको सुरुङ्गा तथा इलाका प्रहरी कार्यालय अनारमनीमा आक्रमण गर्दा घाइते भएका...


शीर्षक: पूर्वाधार विकास ब्याङ्कबाट ठूलो आयोजनामा लगानी\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

नयाँ ब्याङ्कले विकासका योजनामै ध्यान दिनुपर्ने राष्ट्र ब्याङ्कले जनाएको छ

नेपालकै सबैभन्दा बढी चुक्ता पुँजी हुने उक्त ब्याङ्कले सुरुङमार्ग, सडक, जलविद्युत्, सहर निर्माण, रेलमार्ग जस्ता क्षेत्रको विकासमा लगानी गर्ने उक्त ब्याङ्कका अध्यक्ष विमल कोइरालाले बताएका छन्।

पूर्वाधार विकास ब्याङ्कमा सर्वसाधारणको ४० प्रतिशत शेयर रहने प्रावधान छ।

ब्याङकहरूमा चुक्ता पुँजी आठ अर्ब रुपैयाँ हुने प्रावधान रहेका बेला नेपाल राष्ट्र ब्याङकले पहिलो पटक २० अर्ब चुक्ता पुँजी भएको ब्याङ्क खोल्ने अनुमति दिएको छ।

लगानी

निजी क्षेत्रलाई पूर्वाधार विकासको क्षेत्रमा लगानी गर्न प्रेरित गर्ने उद्देश्यले अनुमति पाएको उक्त ब्याङ्कले विकास निर्माणका काममा लगानी गर्ने बताइएको छ।

प्रारम्भिक चरणमा सरकारले नगरेका र निजी क्षेत्रले गर्न सक्ने आयोजनामा लगानी गरिने ब्याङ्कका अध्यक्ष कोइरालाले बताए।

उनले भने, "लगानी बोर्डले पनि केही योजनाहरू राखेको छ, योजना आयोगसँग पनि छन्। निजी क्षेत्रले केही योजना बनाएको छ, तिनै योजनामा लगानी गरेर सुरुवात गर्छौँ।"

ब्याङ्कले बिस्तारै आफैँले पनि सम्भावित योजनाको छनोट गर्ने र त्यसमा लगानी गर्ने बताइएको छ।

विकास योजना

लगानीका क्षेत्रहरू के के हुनेछन् त?

अध्यक्ष कोइरालाले भने "सुरुङमार्ग, सडक, जलविद्युत्, रेलमार्ग, साना खालको सहर निर्माण लगायतका विकास योजनाहरूलाई लिन्छौँ।"

निजी क्षेत्र, सरकार र सर्वसाधारणको लगानी रहने उक्त ब्याङ्कमा अन्य ब्याङ्क जस्तो सर्वसाधारणको खाता नखोलिने र विकासका योजनामै त्यसले ध्यान दिनुपर्ने राष्ट्र ब्याङ्कले जनाएको छ।

राष्ट्र ब्याङ्कका डेपुटी गभर्नर चिन्तामणि शिवाकोटीले भने, "बीस प्रतिशत शेयर सर्वसाधारणलाई छुट्याउने, ५० प्रतिशत निजी क्षेत्रको र १० प्रतिशत सरकारको हुने छ। उक्त ब्याङ्कले सर्वसाधारणको खाता खोलेर जम्मा गर्न तथा कर्जा दिन पाउँदैन। ठूला ठूला कारोबार मात्र गर्ने हो र राष्ट्रिय महत्त्वका परियोजनामा लगानी गर्ने हो। "

सरकारले पूर्वाधार निर्माणमा १ सय ५० अर्ब रूपैयाँको हाराहारीमा लगानी गरिरहेका बेला यो ब्याङ्कको स्थापनाले निजी क्षेत्र र सर्वसाधारणको त्यही हाराहारीको लगानी पूर्वाधार निर्माणमा आउने अपेक्षा अधिकारीहरूले गरेका छन्।


शीर्षक: पृथ्वी 'प्लास्टिकको ग्रह' बन्दै\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

फालिएको प्लास्टिकको केही हिस्सा जीवहरुको खाद्य चक्रमा प्रवेश गरिसकेको र प्लास्टिकले समुद्रहरुलाई समेत प्रदूषित तुल्याइरहेको पाइएको छ।

प्लास्टिकको व्यवसायिक उत्पादन शुरु भएको धेरै समय भएको छैन; करिब ६५ वर्षयता विश्वमा प्लास्टिकको उत्पादन भइरहेको छ।

अमेरिकी अनुसन्धानकर्ताहरुका अनुसार सन् १९५० मा प्लास्टिकको व्यवसायिक उत्पादन थालिएयता विश्वमा कुल ८ दशमल ३ अर्ब टन प्लास्टिकका विभिन्न सामाग्री बनाइसकिएको छ।

त्यो भनेको एक अर्ब हात्तीको तौल बराबर हो।

क्यालिफोर्निया विश्वविद्यालका वैज्ञानिकहरुका अनुसार कूल उत्पादनको आधा प्लास्टिक विगत १३ वर्षको अवधिमा उत्पादन गरिएको थियो। त्यसको निकै कम परिमाण मात्र पुन: प्रयोगमा ल्याइएको छ।

सो अध्ययनका प्रमुख अनुसन्धानकर्ता प्राध्यापक रोलन्ड गेयरको भनाइमा पृथ्वी तीव्र गतिमा 'प्लास्टिकको ग्रह'मा परिणत भइरहेको छ।

'प्रदूषित'

चिन्ताको विषय के छ भने फालिएको प्लास्टिकको केही हिस्सा जीवहरुको खाद्य चक्रमा समेत प्रवेश गरिसकेको छ। प्लास्टिकले समुद्रहरुलाई समेत प्रदूषित तुल्याइरहेको छ।

विश्वमा प्लास्टिक थुप्रिनुको प्रमुख कारण यो हो: प्लास्टिकका सरसामान निकै कम समयका लागि मात्रै प्रयोग गरिन्छ; त्यसपछि तिनलाई फालिन्छ।

अहिलेसम्म प्रयोग गरिएका प्लास्टिकमध्ये ७० प्रतिशत प्लास्टिक फोहरमैलाका रुपमा 'ल्याण्डफील' अर्थात पुर्ने ठाउँमा पुर्‍याइसकिएको छ। त्यसका अतिरिक्त धेरै प्लास्टिक समुद्रहरुमा पनि पुगिसकेको छ।

अनुसन्धानको नेतृत्वकर्ता प्राध्यापक रोलन्ड गेयरले बीबीसीसँग भने, "हामी तीव्र गतिमा 'प्लास्टिकको ग्रह' बनाउने दिशामा अघि बढिरहेका छौं। हामी त्यस्तो संसार चाहाँदैनौं भने हामीले तुरुन्तै प्लास्टिक प्रयोग गर्ने आफ्ना तौरतरिकाबारे पुनर्विर्चार गर्न थाल्नुपर्छ।"

स्यान्टा बार्बरास्थित युनिभर्सिटी अफ क्यालिफोर्नियाका वैज्ञानिक तथा उनीहरुका सहयोगीले तयार पारेको एक प्रतिवेदन 'साइन्स एडभान्सेस् जर्नल'मा प्रकाशित भएको छ।

यसलाई प्लास्टिकको उत्पादन, प्रयोग र विसर्जनबारेको पहिलो विश्वव्यापी आकलन भनिएको छ।


शीर्षक: पृथ्वीका सबै देशको भ्रमण गर्ने लक्ष्य लिएका एक दृष्टिविहीन यात्री\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

टोनी जाल्जले एक सय ३० वटा देशको भ्रमण गरिसकेका छन्

टोनी जाल्ज आँखा देख्दैनन् र कान पनि सुन्दैनन्। तर उनको घुम्ने चाहनाले उनलाई एक सय ३० देश पुर्‍याइ सकेको छ।

"केही मानिसले घुम्ने कुरामा मलाई उग्र भन्छन्। म विश्वलाई वैकल्पिक माध्यमबाट पनि हेर्न सकिन्छ भन्ने देखाइरहेको छु," ४१ वर्षीय ब्रिटिश नागरिकले भने।

बीबीसी ट्राभल सोले उनीसँग इथियोपियाको भ्रमणमा रहेका बेला भेटेको छ।

महसुस गर्छु

यात्राले आफ्ना भावनाहरूबाट भाग्न मद्दत गर्ने जाल्ज बताउँछन्

"म मानिसहरूले बोलेको सुन्छु। म पहाड उक्लन्छु र ओर्लन्छु। म मेरो खुट्टा र छालाले महसुस गर्न सक्छु। म त्यसै गरी देश हेर्छु," उनले भने।

जाल्जले विगत २० वर्ष यात्रा गरेर बिताए।

एउटा यात्राकै क्रममा एकजना केटी साथी भेटे। ग्रीसकी उनी पनि आँखा देख्दिनन्।

गतवर्ष तिनै केटी साथीसँग जाल्ज रुस गए र उनीहरूले विश्वकै ठूलो देशको वारपार ट्रेनबाटै गरे।

तर धेरैजसो यात्रा जाल्स एक्लै यात्रा गर्छन।

नयाँ उत्साह

आफ्नो बुवाको निवृत्तिभरणको पैसाले उनको यात्राको खर्च जुटाउँछ। आफूले गर्ने यात्राको योजना पनि उनी समयमै राम्ररी गर्छन्।

हवाईयात्राको लागि टिकट काट्न उनलाई आमाले मद्दत गर्छिन्। धेरैजसो एअरलाइन्सका वेबसाइटले दृष्टिविहीनका लागि राम्रो सेवा नदिने उनी बताउँछन्।

टोनी जाल्जका लागि नयाँ मानिस भेट्नु एउटा साहसिक काम हो

उनी आफूलाई यात्राका क्रममा मद्दत गर्ने मानिसहरूसँग इन्टरनेटको माध्यमबाट सम्पर्कमा पनि रहन्छन्।

"म कुनै पुस्तिका झिकेर यो ठाउँ जाउँ वा त्यो ठाउँ भनेर निधो गर्न सक्दिनँ त्यसैले यात्रा गर्नुअघि जाने ठाउँबारे मलाई ज्ञान हुनुपर्छ।"

"मेरो स्मरणशक्ति एकदम राम्रो छ," उनले भने।

यात्रामा अपरिचित सहरमा बाटो पहिल्याउने कुराले उनलाई रोमाञ्चित बनाउँछ।

"कतिपय बेला मलाई म कोसँग भेट्दैछु र के हुँदैछ भन्ने थाहा हुन्न। मेरा लागि त्यो नै साहसिक काम हो।

विकृत इन्द्रिय

जाल्ज नौ महिनाका मात्रै हुँदा उनको आँखामा समस्या भएको पत्ता लाग्यो। १० वर्षको हुँदा उनले आँखाको ज्योति गुमाए।

त्योभन्दा पहिला छ वर्षकै उमेरमा उनी कान राम्ररी सुन्दैनन् भन्ने थाहा भयो। उनी श्रवणयन्त्र प्रयोग गर्छन् तर पनि उनले सबै ध्वनिहरू सुन्न सक्दैनन्।

"आँखाको कुरालाई लिएर म मेरा किशोरावस्थामा धेरै घोत्लिरहन्थेँ।"

उनले एउटा विशेष खालको विद्यालयमा पढे जहाँ उनले अर्को देशको यात्रा अनुभव बटुल्न पाए। १६ वर्षको...


शीर्षक: पृथ्वीनारायण शाह: मृत्युको कारण 'बाघको आक्रमण' कि रोग?\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

तत्कालीन गोरखा राज्यमा विसं १७७९ पुस २७ गते जन्मिएका शाह २० वर्षको उमेरमा राजा बने।

साना राज्यको एकीकरण अभियानमा लागेका शाहले काठमाण्डू उपत्यकाका तीन राज्य सहित धेरै राज्यलाई एकीकरण गरेका थिए।

उनको मृत्यु ५२ वर्षको उमेरमा नुवाकोटको देवीघाटमा भयो।

तर उनको मृत्युको कारणबारे इतिहासकारहरू एकमत छैनन्।

बडामहाराजधिराज पनि भनिने पृथ्वीनारायण शाहको मृत्यबारे कस्ता धारणा देखिएका छन् र प्रामाणिक तथ्यहरूले के भन्छन्?

इतिहासकार दिनेशराज पन्तको विश्लेषण

नेपाल एकीकरणको उद्देश्य लिएर राज्य विस्तारमा लागेका पृथ्वीनारायण शाहले विसं १८०१ आश्विन १५ गते नुवाकोट विजय गरेर उपत्यका प्रवेशको बाटो खोलेका थिए।

उनले त्यसपछि क्रमश: काठमाण्डू खाल्डोमा रहेका मल्ल राजाहरूद्वारा शासित तीनवटा राज्यलाई आफ्नो राज्यमा मिलाउन सफलता पाए।

त्यसअघि उनले आफ्नो ससुराली राज्य मकवानपुरलाई समेत आफ्नो राज्यमा मिलाइसकेका थिए।

उपत्यका विजयको केही समयपछि नै शाहले आफ्ना पूर्वज द्रव्य शाहले विसं १६१६ सालमा गोर्खा राज्य स्थापना गर्दा कायम गरेको पश्चिमपट्टिको सीमा चेपे-मर्स्याङ्दीपारि रहेका चौबीसे राज्यहरूमा आक्रमण गरे।

केही समयमा उनले ती राज्यमाथि विजय पनि प्राप्त गरे। तर चौबीसे राज्यको संयुक्त सेनासँग टिक्न सकेनन्।

केयरसिंह बस्न्यातजस्ता भारदार मारिए र वंशराज पाँडेजस्ता भारदार शत्रुराज्यद्वारा समातिए।

गोर्खाली सेना आफ्नो राज्यमा फर्कन बाध्य भयो।

चौबीसे राज्यसँग पराजय खेपेपछि उनले पूर्वतिर एकीकरण अभियान थाले।

इतिहासकार दिनेशराज पन्त

अभियान

पूर्वतिरको अभियान भने केही सहज देखियो।

पृथ्वीनारायणको सेना सजिलै अहिले नेपालको सीमा रहेको मेची नदीपारि परैसम्म पुग्यो।

यो सफलताले उत्साहित बनेका उनी फेरि पश्चिमतर्फ आक्रमण गर्नुपर्‍यो भनी नुवाकोट पुगेका बेला अकस्मात् बिरामी परेको ऐतिहासिक लिखतहरूले देखाउँछन्।

उनको मृत्यु विसं १८३१ माघ १ गते भएको थियो।

प्रमाण

उनको मृत्युबारे पर्वतका राजाले भारदारलाई लेखेको पत्रमा 'गोर्खाका राजा हामी माथि दागा राखी दगा गर्न नुवाकोट आयाथ्या भगवत् इच्छा त आफैँ हेलिया' अर्थात् 'गोर्खाका राजा हामीलाई सिध्याउन आएका थिए तर भगवान्‌को इच्छाले आफैँ सिध्यिए' भन्ने उल्लेख छ।

अरू लिखतमा पनि उनी बितेको कुरा पाइन्छ।

नेपालेश्वर उपन्यासमा पृथ्वीनारायणको मृत्युबारे वर्णन गरिएको छ

तर कुन रोग वा के कारणले उनको मृत्यु भएको...


शीर्षक: पृथ्वीबाट डाइनसोर नै लोप हुनेगरी महाप्रलय भएको दिन\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

त्यही घटनाक्रममा गल्फ अफ मेक्सिकोमुनिबाट उत्खनन गरिएको १३० मिटर लामो चट्टानको स्वरूप बनेको थियो।

तलको तस्बिरमा भएको पत्थरमा एउटा विशाल क्षुद्रग्रह पृथ्वीमा बजारिएको केही सेकेन्डदेखि घण्टाभित्र थुप्रिएका थिगरहरू छन्।

उक्त प्रलयकारी घटनाकै कारण पृथ्वीबाट डाइनसोरहरू विलुप्त भएका र स्तनधारी जीवको वृद्धि भएको धारणा अनुन्धानकर्ताहरूको छ।

उक्त घटनाका कारण बनेको खाडलको वास्तविकता यूके र अमेरिकाका अनुसन्धानकर्ताहरूले नेतृत्व गरेको एउटा टोलीले पत्ता लगाएको छ।

सन् २०१६ मा ड्रिल गरेर उनीहरूले क्षुद्रग्रह बजारिएपछि बनेको खाडलको अवशेषको हप्तौँ अध्ययन गरेका थिए।

चिक्शुलुब खाडलबाट सङ्कलित यो चट्टानले एउटा कथा भन्छ

झन्डै २०० किलोमिटर फराकिलो उक्त संरचना अहिले मेक्सिकोको युकाटान प्राय:द्वीपमुनि छ। यसको सबैभन्दा संरक्षित केन्द्रीय भाग चाहिँ चिक्शुलुब बन्दरगाहबाट पर तटीय क्षेत्रमा छ।

अनुसन्धानकर्ताको समूहले चट्टानको गर्भमा रहेको एउटा लामो र विशाल खण्ड बाहिर निकाल्यो। त्यसमध्ये १३० मिटर लामो एउटा भागले भूगर्भशास्त्रीहरूले भन्ने गरेको  सिनजोइक युग अर्थात् स्तनधारीहरूको युगको पहिलो दिनको वृत्तान्त समेटेको छ।

चिक्शुलुब खाडल: जीवनमा परिवर्तन

त्यो विशाल खाडलमाथि कमजोर चुनढुङ्गा भएको क्षेत्रमा सेनोटे भनिने यस्ता खाल्डा बनेका छन्

उक्त खण्डमा चकनाचुर भएका वस्तुहरू थुप्रिएका छन्। तर ती वस्तुहरू यसरी मिलेर बसेका छन् कि त्यसबाट वैज्ञानिकहरू एउटा स्पष्ट निष्कर्ष निकाल्न सक्छन्।

पीँधको २० मिटरतिर सिसाजस्तो अवशेष छ। क्षुद्रग्रह बजारिँदा उत्पन्न ताप र चापको प्रभावले यो चट्टान पग्लियो। तत्काल त्यो खाडलको पीँधभरि फैलियो।

विस्फोटका कारण बनेको तातो पदार्थमा पानी परेपछि क्रमिक रूपमा पग्लिएर जमेको चट्टानका टुक्राहरू बने।

त्यो पानी त्यतिबेला अस्तित्वमा रहेको कम गहिरो सागरबाट गएको थियो। विशाल आकाशीय पिण्ड पृथ्वीमा खस्दा पानी अन्यत्र सरेको थियो, तर पुन: त्यस स्थानमा आएर उम्लिरहेको चट्टानको सम्पर्कमा पुग्दा बलशाली प्रतिक्रिया उत्पन्न भयो।

ज्वालामुखीभित्र बनेको लेदो र समुद्रको पानीको अन्तर्क्रिया हुँदा त्यस्तै किसिमको प्रतिक्रिया देखिन्छ।

यो चरण सुरुका केही मिनेटदेखि एक घण्टासम्म जारी रह्यो। तर पानी निरन्तर आइरह्यो र त्यसले खाडलको मुख पुरियो। मूल भागको माथिल्लो ८०-९० मिटर लामो खण्ड पानीमा भएका भग्नावशेषले बन्यो। अन्तत: त्यो क्रम...


शीर्षक: पृथ्वीबाहिर जीव खोज्न गम्भीर हुनुपर्ने खगोलशास्त्रीको भनाइ\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

आकाशको कोही छ? सरकारले यो प्रश्नको जवाफको लागि लगानी गरेको छैन

डा एन्थोनी बिस्लेले बीबीसीलाई दशकौँसम्म सरकारको अनुसन्धान बजेटको प्राथमिकतामा नपरेको यो क्षेत्रमा काम गर्न सरकारी सहयोग चाहिने बताएका हुन्।

उनको भनाइले हालसम्म विज्ञानको एउटा सानो क्षेत्र मानिएको पृथ्वीबाहिर जीव खोज्ने कामका बारेमा मानिसहरूको सोच परिवर्तन हुनसक्ने बताइएको छ।

यूएस न्याश्नल रेडिओ एस्ट्रोनोमी अभ्जरभेटरीको निर्देशक डा बिस्लेले अब सो खोजलाई अन्धकारबाट बाहिर ल्याएर खगोलशास्त्रका सबै क्षेत्रमा संलग्न गर्नुपर्ने समय आएको बताएका हुन्।

यो पनि पढ्नुहोस्:

उनको यो भनाइ न्यू मेक्सिकोको भेरी लार्ज एरे भीएलए अभ्जरभेटरीले पृथ्वीबाहिरको जीवनको सङ्केतहरू पत्ता लगाउन प्रयास गर्ने बताएको समयमा आएको हो।

भीएलए धेरै अन्टेना भएको संसारकै सबैभन्दा राम्रो टेलिस्कोपमध्ये एक मानिन्छ।

क्यालिफोर्निया विश्वविद्यालयका डा एन्ड्रयु सेमिअनका अनुसार भीएलएको सो घोषणापछि पृथ्वीबाहिर जीवन पत्ता लगाउने सम्भावना '१० वा अझ १०० गुणा बढेको छ'।

"हामी अब आकाशमा हालसम्मकै सबैभन्दा व्यापक [पृथ्वीबाहिरको जीवनको] खोज गर्न तयार भएका छौँ," उनले बीबीसीलाई बताए।

उनका अनुसार भीएलएको संलग्नताले यो कार्यको विश्वसनीयता पनि बढाएको छ।

यो पनि पढ्नुहोस्:

नासाले कुनैबेला यस कार्यको लागि वार्षिक एक करोड डलर बजेट खर्च गर्थ्यो तर सन् १९९३ मा सो बजेट खारेज गरियो।

सीनेटर रिचार्ड ब्रायनले पैसाको फजुल खर्च भएको भन्दै संसद्‍मा कानुन ल्याएपछि उक्त बजेट खारेज भएको थियो।

"यसले करदाताको पैसामा मङ्गलमा खोज गर्ने कार्य रोकिने छ," उनले त्यतिबेला भनेका थिए।

त्यसयता अमेरिका वा अन्यत्र सो कार्यका लागि धेरै पैसा छैन।

अहिलेसम्म ब्रम्हाण्डमा ४,००० भन्दा बढी ग्रहहरू पत्ता लागिसकेका छन्।

डा सेमिअन भन्छन्: "जबदेखि मानिसले आकाशमा हेर्न थाले, त्यतिबेलै देखि सोचेको कुरो हो: के त्यहाँ कोही छ?"

"हामीसँग अब त्यो प्रश्नको उत्तर दिने बेला छ र सायद मानव इतिहासकै सबैभन्दा ठूलो खोजको सम्भावना छ।"


शीर्षक: पृथ्वीलाई पुनर्जीवन दिने कार्यमा पुरस्कार दिने राजकुमार विलियम र राजकुमारी केटको घोषणा\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

सन् २०१९ को अक्टोबरमा ड्यूक र डचिस अफ केम्ब्रिज एउटा हिमनदी हेर्न पाकिस्तान गएका थिए

सन् २०२१ देखि सन् २०३० सम्म 'द अर्थशट प्राईज' का प्रत्येक वर्ष पाँच विजेता हुनेछन्।

सो नगद पुरस्कार पर्यावरणीय समस्याको समाधानको अवधारणा ल्याउने व्यक्ति वा संस्थालाई प्रदान गरिनेछ।

राजकुमार विलियमले संसारसँग कि यो ग्रहलाई पुनर्जीवन दिनै नसकिनेगरी हानि पुर्‍याउने कि नेतृत्व लिएर नयाँ सिर्जनामार्फत् समस्या समाधान गर्ने विकल्प रहेको बताएका छन्।

राजकुमार विलियम र राजकुमारी केटले यो घोषणा सामाजिक सञ्जालमा प्रेषित एउटा भिडिओमार्फत् गरेका हुन्।

यो पुरस्कार सन् २०२० मा औपचारिक रूपमा घोषणा गरिनेछ।

सन् २०२० को फेब्रुअरीमा चीनमा जैविक विविधताको सम्मेलन र नोभेम्बरमा ग्लास्गोमा जलवायु सम्मेलन हुँदैछ।

अर्थशट पुरस्कारका लागि जलवायु परिवर्तन र वायु प्रदूषणजस्ता 'संसारका सबैभन्दा ठूला समस्या' समाधान गर्न कम्तीमा ५० वटा उपाय खोज्न आह्वान गरिनेछ।

यो पुरस्कारको योजना गर्दा ६० भन्दा बढी संस्था र विज्ञसँग सुझाव लिइएको थियो।

यो पुरस्कार सुरुमा द रोयल फाउन्डेशन अफ द ड्यूक र डचिस अफ केम्ब्रिजले सञ्चालन गर्ने र पछि एउटा स्वतन्त्र संस्था बन्ने बताइएको छ।

यो योजनालाई मनकारी चन्दादाता र संस्थाहरूले सहयोग गर्नेछन्।

शाही जोडीले सोमवार एउटा ट्वीट गर्दै केही महत्त्वपूर्ण घोषणा गर्न लागेको सङ्केत गरेका थिए।

उक्त पुरस्कारको नाम भूतपूर्व अमेरिकी राष्ट्रपति जोन एफ केनिडीको 'मूनशट' परियोजनाबाट अभिप्रेरित भएर राखिएको हो।

केनिडीले सन् १९६१ मा अमेरिकी अन्तरिक्षयात्रीहरूलाई एक दशकभित्र चन्द्रमामा अवतरण गराउने लक्ष्य राख्दा उक्त परियोजनाको नाम मूनशट राखेका थिए।

राजकुमार विलियमले भने, "पृथ्वी गम्भीर बिन्दुमा छ र हामीसँग दुइटा विकल्प छन्: हामी जुन स्थितिमा छौँ त्यसैलाई निरन्तरता दिने अनि हाम्रो ग्रहलाई फेरि यथास्थितिमा ल्याउनै नसकिनेगरी क्षति पुर्‍याउने वा मानवजातिका रूपमा आफूसँग भएको विशेष शक्ति एवम् नेतृत्व, नवप्रवर्तन तथा समस्या समाधान गर्ने अविच्छिन्न क्षमता सम्झिने।"