शीर्षक: हेइटी: यौन दुर्व्यवहारपछि अक्सफामलाई स्थायी प्रतिबन्ध\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

हेइटीको सरकारले भनेको छ, अक्सफामले उसको देशको कानुन मिचेको छ र मानिसहरूको आत्मसम्मानको सिद्धान्तमाथि गम्भीर रूपमा प्रहार गरेको छ।

अक्सफामले एउटा विज्ञप्ति जारी गर्दै हेइटीका नागरिकहरूसँग माफी मागेको छ र केही पूर्वकर्मचारीका व्यवहार अस्वीकार्य  भएको दोहोर्‍याएको छ।

अघिल्लो वर्ष ती आरोप सतहमा आएपछि ब्रिटेनमा अक्सफाममाथिको निगरानी थप कडा पारिएको छ।

प्रतिबन्ध

हेइटी सरकारले गएको फेब्रुअरीमा नै अक्सफामविरुद्ध अस्थायी प्रतिबन्ध लगाएको थियो।

पछिल्लो निर्णयलाई अक्सफामले आफूले बुझेको र आफ्ना केही कर्मचारीको काम पूर्ण रूपमा अस्वीकार्य रहेको दोहोर्‍याएको छ।

अक्सफामले आफ्ना इटली, स्पेन र कुवेतमा रहेका कार्यालयमार्फत् हेइटीको काम गरिरहने पनि उल्लेख गरेको छ। सन् १९७८ देखि अक्सफाम हेइटीमा कार्यरत छ र सन् २०१० को भूकम्पपछि उसले त्यहाँ आफ्ना गतिविधि बढाएको थियो।

तर यसै बर्षको फेब्रुअरीमा अस्थायी प्रतिबन्धपछि अक्सफामका कर्मचारीहरू हेइटीमा छैनन्।

नोक्सान

यौन दुर्व्यवहारका आरोपबारेका विवरण सबैभन्दा पहिला 'द टाइम्स' पत्रिकाले बाहिर ल्याएको थियो जसमा एक जना पूर्वप्रमुखले हेइटीमा रहँदा देह व्यापारमा संलग्न महिलाहरूसँग सम्बन्ध राखेको भनिएको थियो।

चार जना कमर्चारीलाई गम्भीर गल्ती गरेको भन्दै बर्खास्त गरिएको थियो भने पूर्व प्रमुख रोलान्ट भ्यान होवरमायरनलाई उक्त परोपकारी संस्था छाड्न दिइएको थियो।

होवरमायरनले गल्ती गरेको स्वीकार गरेका छन् तर रकम तिरेर यौनसम्बन्ध नराखेको उल्लेख गरेका छन्। फेब्रुअरीमा अक्सफामले हेइटीसँग माफी मागेको थियो।

तर यो विवाद बाहिर आएपछि हजारौँ मानिसहरूले उक्त संस्थालाई चन्दा दिन बन्द गरेका छन्।


शीर्षक: हेलामा फक्रिएको प्रेमका दुई थुङ्गा\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

कुष्ठरोगका कारण आफ्नै घरपरिवार र समाजबाट टाढिएका उनीहरूको भेट ललितपुरस्थित आनन्दवन अस्पतालमा झन्डै पाँच वर्षअघि भएको थियो।

अस्पतालमै उनीहरूले एकअर्कालाई मन पराए र अन्तत: बिहे गर्ने निर्णय गरे।

आफ्नी छोरीको उज्ज्वल भविष्यका लागि उनीहरू दम्पती अहिले काठमाण्डूमा सङ्घर्ष गर्दैछन्।

हेर्नुहोस् कमल परियारले बनाएको यो भिडिओ।

अनि यो पनि


शीर्षक: हेलिकप्टर आपत्‌कालीन अवतरणबारे उड्डयन प्राधिकरणको प्रश्न\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

बीबीसी न्यूज नेपालीसँग कुरा गर्दै प्राधिकरणका महानिर्देशक राजन पोखरेलले प्रश्न सोध्नुको अर्थ उनीहरूले गरेको अवतरणमाथि प्रश्न उठाउनु नभइ भविष्यमा थप सजग रहन सुझाव दिनु रहेको बताएका छन्।

सोलुखुम्बु, रामेछाप, सिन्धुली र काभ्रेपलाञ्चोक जिल्लाका विभिन्न ठाउँमा रोकिएका ती सबै हेलिकप्टर अहिले काठमाण्डू  आइसकेको वायुसेवा सञ्चालक सङ्घ-नेपालले जनाएको छ।

मौसमको खराबी

मौसमको खराबीका कारण सगरमाथा क्षेत्रको प्रवेशद्वार मानिने लुक्ला विमानस्थल मङ्गलवार पनि नखुलेपछि हेलिकप्टरहरूले केही तलको उचाइमा पर्ने सुर्केबाट उडान गरेका थिए।

झन्डै तीन हजार मिटरको उचाइमा रहेको लुक्लाबाट उड्दा डाँडा काट्नुपर्ने भएकाले हेलिकप्टरहरू दुधकोशी खोला पछ्याउँदै सुर्केबाट उडेका थिए।

मङ्गलवार गरिएका अवतरण सुरक्षाका दृष्टिले पाइलटहरूको सही निर्णय भएपनि उनीहरूलाई भविष्यमा यस्तो बेला थप सचेत हुन भनिएको प्राधिकरणका महानिर्देशक पोखरेलले बताए।

पोखरेलले भने: "पाइलटहरूले आज जे गरे त्यो सही निर्णय थियो।"

"तर 'पोस्ट मनसुन'जस्तो अहिलेको अवस्थामा भविष्यमा यस्तो जोखिम उठाउनु हुँदैन भनेर हामीले सचेत गरायौँ। किनकि विगतमा यस्तो मौसमको बेला धेरै दुर्घटनाहरू भएका छन्।"

हेलिकप्टर उडानका लागि एक हजार पाँच सय मिटर र जहाजका लागि पाँच किलोमिटरसम्म 'भिजिबिलिटी' चाहिने भएपनि लुक्लामा त्यो निकै कम रहेको बताइएको थियो।

लुक्लामा चाप

शनिवारदेखि लुक्ला विमानस्थलमा उडान हुन नसकेपछि त्यहाँका होटलमा भार परेको व्यवसायीहरूले बताएका छन्।

सल्लेरीस्थित बीबीसी संवाददाता सुजता तामाङ् भन्छिन्, "वर्षमा थुप्रै दिन मौसमी प्रतिकूलताका कारण लुक्ला विमानस्थल बन्द हुन्छ।"

"तर त्यहाँ अझै सडक सञ्जाल नजोडिएकाले पर्यटकहरूले बारम्बार सास्ती खेप्नेगरेका छन्।"

"अहिले वर्षाको समय भएकाले लुक्लाबाट पैदल हिँडेर सदरमुकाम सल्लेरी आउन समेत तीनदिन लाग्छ।"

मङ्गलवार बिहान ७ बजेतिर केहीबेर मौसम सफा हुँदा लुक्लामा रोकिएका दुईवटा हेलिकप्टर र रूम्जाटारबाट आएका आठवटा हेलिकप्टरले खुम्बु पासाङल्हामु गाउँपालिकाको सुर्केबाट ५० भन्दा बढी पर्यटकहरु काठमाण्डू लगेका थिए।

अधिकारीहरूका अनुसार आपत्‌कालीन अवतरणहरू गरिनुअघि बिहान ती हेलिकप्टरहरूले केही उडान पूरा गरेका थिए।

वायुसेवा सञ्चालक सङ्घका अध्यक्ष पवित्र कार्कीले यी अवतरणहरू सुरक्षा मापदण्ड पालना गर्ने क्रममा भएका सामान्य उड्डयन अभ्यास भएकोले ठूलो...


शीर्षक: हेलिकप्टर चढेर काममा जान थालेपछि इमरान खानको आलोचना\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

उनले आफ्नो निजी निवासबाट १५ किलोमिटर पर रहेको प्रधानमन्त्री कार्यालय जान हेलिकप्टर प्रयोग गर्न थालेका छन्।

कर्मचारीतन्त्र र नेताहरूलाई मितव्ययी बनाउन गरेको वाचासँग यो महँगो तरिका अमिल्दो रहेको भन्दै धेरैले खानको आलोचना गरेका छन्।

सूचनामन्त्री फवाद चौधरीले प्रधानमन्त्री खानको प्रतिरक्षामा गरेको टिप्पणीको पनि सामाजिक सञ्जालमा खिसी गरिएको छ।

एउटा पत्रकार सम्मेलनमा बोल्दै उनले हेलिकप्टर प्रयोग महँगो नभएको र प्रतिकिलोमिटर जम्मा ५५ रुपैयाँ पर्ने दाबी गरेका थिए।

उनले खर्चको त्यस्तो हिसाब किताब गुगलमा देखेको बताएका थिए।

हेलिकप्टरको प्रयोग त्यति सस्तो हुन्छ भनेर मानिसहरूले पत्याएनन्।

सोमवारदेखि #Helicopter लेखेर मन्त्री चौधरीको दाबीको खिसी गर्दै हजारौँ ट्वीटहरू गरिएका छन्।

खर्च कति लाग्छ त?

सूचनामन्त्रीको आलोचना युक्तिसङ्गत छ कि छैन होला?

संक्षिप्त उत्तर दिनुपर्दा - हो, छ।

बीबीसी उर्दूले गरेको खोजका अनुसार खानले प्रयोग गर्ने अगस्टा वेस्ट्ल्यान्ड एडब्ल्यू१३९ हेलिकप्टरलाई प्रतिकिलोमिटर चाहिने इन्धनको १३ डलर अर्थात् १६ सय पाकिस्तानी रुपैयाँ पर्छ।

यो रकम चौधरीले दाबी गरेको भन्दा कैयौँ गुणा धेरै हो। फेरि यो सामान्य गणनामा हेलिकप्टर प्रयोग गर्दा हुने अन्य खर्च संलग्न गरिएको छैन।

प्रधानमन्त्री खानको यातायात खर्चबारे उनका समर्थकहरूले भने विभिन्न तर्क गरेका छन्।

सुरक्षाको दृष्टिकोणबाट हेलिकप्टर प्रयोग उपयुक्त रहेको बेहोराको यो ट्वीट धेरैले शेअर गरेका छन्।

मन्त्री चौधरीले भनेका थिए, "हामीसँग प्रधानमन्त्रीको यात्राका लागि दुईवटा विकल्प थिए - ट्राफिक अवरोध गराउने गरी गाडीको लस्करबाट वा हेलिकप्टरबाट।"

भीआईपी संस्कार र सुरक्षा विधिबीच यही फरक रहेको उनको भनाइ थियो।

क्रिकेटका नायकबाट राजनीतिज्ञ: इमरान खानको यात्रा


शीर्षक: हैजा: गर्मी र वर्षामा फैलिन सक्ने यो सरुवा रोगबाट कसरी जोगिने?\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

यो वर्ष पनि शुक्रराज ट्रपिकल तथा सरुवा रोग अस्पतालले गत साता राजधानी काठमाण्डूमा एक व्यक्तिलाई हैजाको सङ्क्रमण भएको पुष्टि गरेको छ।

हैजा पानीजन्य सरुवा रोग हो र यो दूषित पानी वा खाद्य पदार्थ  सेवन गर्दा सर्छ। गर्मी बढेसँगै राजधानीमा पानीको अभाव देखिने गरेको छ।

हैजाको बिरामी फेला परेपछि यो रोगको प्रकोप फैलिन्छ कि भन्ने त्रास देखिएको भए पनि चिकित्सकहरूले भने अहिलै नै महामारीको अवस्था नरहेको बताएका छन्।

इपिडिमियोलोजी तथा रोग नियन्त्रण महाशाखाका प्रमुख डाक्टर विवेककुमार लालका अनुसार हैजा भएका ती व्यक्ति उपचारपछि स्वस्थ भएर घर फर्किसकेका छन्।

डा. लाल भन्छन्, "उनको घरपरिवार र छरछिमेक कहीँ पनि हैजा देखिएको छैन। त्यसैले अवस्था सामान्य छ।"

डा. लालका अनुसार ती व्यक्तिले प्रयोग गर्ने धारा र इनारको पानी दूषित भएको पाइए पनि त्यसमा हैजा गराउने भिब्रिओ कोलरी नामक ब्याक्टेरिया भने भेटिएन। अर्थात् ती व्यक्तिमा कसरी हैजाको जीवाणु सर्‍यो त्यो पत्ता लागेन।

हैजा महामारीका रूपमा फैलिन सक्ने भएकाले अन्य झाडापखालाको समस्या हुँदाभन्दा यसमा बढी सावधानी अपनाउनु पर्ने बताइन्छ।

के हो हैजा?

(स्रोत: विश्व स्वास्थ्य सङ्गठन)

के हुन् लक्षण?

अन्य झाडापखालाझैँ हैजा हुँदा पनि पातलो दिसा र बान्ता हुन्छ।

तर हैजा लागेको व्यक्तिले तारन्तार पातलो चौलानी पानीजस्तो दिसा गर्ने र वमन गर्ने चिकित्सकहरूको भनाइ छ।

सार्वजनिक धारामा खानेपानी कम आउन थालेपछि जुम्लाको तिला गाउँपालिका रारा गाउँको धारामा पानी आउने समय भन्दा अघि नै पानीको भाडा लिएर पालो कुर्दै स्थानीय बालबालिका

"जसका कारण छिट्टै शरीरमा जलवियोजन हुने खतरा हुन्छ त्यसैले शरीरमा पानीको मात्रा कम हुन दिनुहुँदैन र दिसा नरोकिए तुरुन्त अस्पताल जानु बेस हुन्छ," डा लालले बताए।

जलवियोजनका कारण मांसपेसी बाउँडिने पनि उनी बताउँछन्।

सामान्य झाडापखाला लागेको र एकदुई पटक दिसा भएको हो भने त्यो व्यक्तिले घरमै जीवनजल खाएर स्वास्थ्य अवस्था कस्तो हुन्छ त्यो विचार गर्नुपर्ने हुन्छ।

तर तारन्तर चौलानी पानीजस्तो पातलो दिसा भयो भने नजिकैको स्वास्थ्य चौकी जाने सुझाव चिकित्सकहरूको छ।

यसको उपचारका लागि शरीरबाट घटेको पानी तथा लवणतत्त्व सेलाइनमार्फत् दिइन्छ र एन्टिबायोटिकको पनि प्रयोग हुन्छ।

कसरी हुन्छ सङ्क्रमण?

हैजाको जीवाणुले सानो आन्द्रामा आक्रमण गर्छ।

गर्मी र वर्षाको समयमा पानीको स्रोतमा हैजाको...


शीर्षक: हैजाः२०३० सम्म ९० प्रतिशत कम गर्ने लक्ष्य\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

सरकारहरु, विश्व स्वास्थ्य संगठन (डब्ल्यूएचओ) र अन्तर्राष्ट्रिय सहायता संस्थाहरुबाट यस्तो खालको प्रतिबद्धता सार्वजनिक हुन लागेको यो पहिलो पटक हो।

पछिल्लो समय हैजाको निकै डरलाग्दो महामारीको शिकार यमन भएको छ।

युद्धका कारण सरसफाईको अवस्था बिग्रिंदा र खानेपानी वितरण प्रणाली अवरुद्ध हुँदा त्यहाँ हैजाको महामारी फैलिरहेको छ।

भयावह

यमनमा ७ लाख ७० हजारभन्दा बढी मानिस हैजाबाट संक्रमित भएका छन् भने २ हजार जनाको मृत्यु भइसकेको छ।

फोहोर पानीबाट फैलिने हैजा रोगबाट विश्वभर बर्सेनि करिब एक लाख मानिसले ज्यान गुमाउने गरेका छन्।

तीमध्ये अधिकांश अफ्रिका र एसिया महादेशका हुन्छन्।

'भाब्रिओ कोलरा' नामक जीवाणु मिसिएको खाना वा पानीबाट हैजा हुने गर्छ र धेरै भीडभाड तथा फोहोर भएको स्थानमा यो छिटै फैलिन्छ।

सामना

पुनर्जलीय झोल दिएर हैजा लागेको बिरामीको उपचार गर्न सकिन्छ र स्वच्छ पानी एवं सफा शौचालयको प्रयोगले हैजा लाग्नबाट जोगिन सकिने विज्ञहरु बताउँछन्।

उनीहरु भन्छन्, खासगरी द्वन्द्व र प्राकृतिक विपद्का बेला हैजाको सामना गर्न त्यसको औषधि यथाशीघ्र उपलब्ध गराउनुपर्छ।

डब्ल्यूएचओका अनुसार विश्वभर २ अर्ब मानिसको स्वच्छ पानीमा पहुँच छैन र उनीहरु सम्भवतः हैजाबाट संक्रमित हुने जोखिममा छन्।

हैजासम्बन्धी डब्ल्यूएचओको कार्यक्रमका प्रमुख डोमिनिक लेग्रोले भने, "हामीले हरेक वर्ष व्यापक रुपमा हैजा फैलिएको हेरेर बस्न सक्दैनौँ। हामीसँग त्यसलाई रोक्ने उपाय छ र त्यसको प्रयोग गर्नुपर्छ।"


शीर्षक: होप मिशन: संयुक्त अरब एमिरेट्सको मङ्गल ग्रह जाने पहिलो ऐतिहासिक यानको सफल प्रक्षेपण\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

The Hope probe successfully launched from a spaceport in Japan

जापानमा रहेको तनेगसिमा अन्तरिक्ष केन्द्रबाट एचटू-ए रकेटमार्फत प्रक्षेपण भएको होप नामक उक्त मिशनले झण्डै ५० करोड किलोमिटर दूरी तय गरेपछि मङ्गलग्रहको मौसम र जलवायुबारे अध्ययन गर्नेछ।

यसअघि प्रक्षेपणका दुईवटा प्रयास गत साता खराब मौसमका कारण स्थगित गरिएको थियो।

सन् २०२१ को फेब्रुअरीमा होप मङ्गलग्रह पुग्नेछ। त्यो त्यही मिति हो जतिबेला युएई स्थापनाको ५० औ वार्षिकोत्सब हुन्छ।

यही महिना मङ्गलग्रहमा जान लागेका तीनवटा मिशनमध्ये यूएईको होप मिशन एक हो।

अमेरिका र चीन दुवै आफ्नो मिसन पठाउन अन्तिम चरणको तयारीमा छन्।

यूएई किन मङ्गल जाँदैछ?

अन्तरिक्षयानको नमुना र निर्माण दुवैमा यूएईको सीमित अनुभव छ।

तर पनि अमेरिका, रुस, युरोप र भारतले मात्रै सफलता हासिल गरेको काममा उसले प्रयास गर्दैछ।

यसले चुनौती लिने आँट गर्नुपर्छ भन्ने एमिरेट्सको महत्त्वाकाङ्क्षा देखाउँछ।

अमेरिकी विज्ञको अनुभवी परामर्श पाएका यूएईका इन्जिनियरहरूले जम्मा छ वर्षमा एउटा परिष्कृत यान उत्पादन गरेका छन्।

र यो भूउपग्रह मङ्गल ग्रहको कक्षमा पुगेपछि यसले ग्रहको वातावरणले कसरी काम गर्छ भन्ने ताजा विवरणहरूको खुलासा गर्नेछ।

उक्त ग्रहको सतहभन्दा झण्डै २२ हजार देखि ४४ हजार किलोमिटर माथि रहेर यो भूउपग्रहले अध्ययनहरू गर्नेछ।

खासगरी, वैज्ञानिकहरूले मङ्गलग्रहमा हावा र पानी के कारणले कम भयो भन्ने बुझाइमा थप जानकारी दिने बताएका छन्।

एमिरेट्स र पूरै अरब क्षेत्रमा होपले युवाहरूलाई उच्च शिक्षा र विज्ञानमा आकर्षित गर्ने विश्वास गरिएको छ।

तेल र ग्यासमा निर्भर रहेको देशलाई त्यसबाट माथि उठाएर ज्ञानमा आधारित अर्थतन्त्र बनाउने थुप्रै परियोजनामध्ये भूउपग्रह एउटा सङ्केतका रुपमा रहेको यूएई सरकारले बताएको छ।

तर मङ्गलग्रह भएकोले खतरा पनि निकै धेरै छ।

उक्त ग्रहमा पठाइएका सबै मिशनमध्ये आधाजसो विफल भएका छन्।

होप प्रोजेक्टका निर्देशक ओमरान शराफले खतराहरूको ख्याल गर्दै आफ्नो देशको प्रयास सही रहेकोप्रति आश्वस्त पारे।

"यो अनुसन्धान र विकासको मिशन हो र विफलता एउटा विकल्प हो," उनले बीबीसी न्यूजलाई भने।


शीर्षक: होली: एक अङ्ग्रेज शासक जो हिन्दूको मन जित्न खेल्थे होली\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

दिल्लीमा त्यसबखतका वरिष्ठ अधिकारी सर थोमस मेटकाफले होली खेलेको विषय अलि अनौठो लाग्न सक्छ। किनभने उनी कुनै मामुली अधिकारी थिएनन्। उनी  हिन्दूस्तानमा कम्पनी सरकारका उच्च अधिकारी थिए। ब्रिटिश सामन्ती खानदानका उनी सदस्य थिए।

तर यदि दिवंगत श्रीमति एभरेटले सुनाएका कथा साँचो हुन् भने तत्कालीन मुगल दरबारमा ब्रिटिस रेजिडेन्ट वा दूत उनी रङ्गहरूको पर्वमा होमिन तयार रहन्थे।

खालि उनको आदेश के रहन्थ्यो भने रङ्गसँगको त्यो क्रियाकलाप बाहिर बगैँचामा सीमित होस् ताकि नेपोलियनको मूर्ति समेत सजाएर राखिएको उनको बैठक कोठामा कुनै खराबी नहोस्।

उनले बसन्त ऋतुसँगसँगै जस्तो आउने फागुन महिनालाई स्वागत गर्नका निम्ति होली मनाएको भन्ने त उल्लेख भएको पाइँदैन तर पुराना कहानी अनुसार उनले दिल्लीका हिन्दू समुदायको मन जित्ने रणनीति अन्तर्गत होली खेल्थे। मुगल संस्कृतिप्रतिको आफ्नो व्यक्तिगत लगावका कारण सन्तुलन मिलाउन उनले होली खेललाई प्रयोग गर्थे।

यही लगावका कारण मेटकाफ दिल्लीको अत्यधिक गर्मी मौसममा पनि मेहरौलीस्थित मोहम्मद कुली खाँको समाधिस्थललाई परिवर्तित गरेर बनाइएको घरमा बस्थे। त्यहाँ सर्नु अघि भने उनी जाडो मौसम मेटकाफ हाउसमा गुजार्थे। स्थानीय मानिसहरूले त्यसलाई मट्का कोठीको नाम दिएका थिए।

कसरी मनाउँथे उनी होली?

उत्तर दिल्लीस्थित उनको महलमा राजा, नवाफ, जमिन्दार तथा सेठहरूको ताँती लाग्थ्यो। ती मध्ये चाँदनी चोकका धनीमानीले लाठ साहेबलाई दल्न भनेर रातो गुलाल पाउडर बोक्थे। साहेब चाहिँ होली मनाउन कुर्ता पाइजामामा सजिएर उपस्थित हुन्थे।

तर सन् १८५७ को सिपाही विद्रोहपश्चात् धेरै चीजबीज परिवर्तन भए।

त्यो बेला स्थानीय घुमन्ते गुर्जर समुदायका मानिसहरूले मेटकाफ हाउसमा लुट मच्चाएर ध्वंस गरिदिएका थिए। आफ्ना पितापुर्खाका जमिनलाई सस्तोमा हत्याएर त्यहाँ मेटकाफ हाउस बनाइएको उनीहरूको विश्वास थियो।

तर त्यो घटना हुनु अगावै सर थोमस मेटकाफ वितिसकेका थिए। उनलाई तत्कालीन मुगल सम्राट बहादुर शाह जफरकी प्रिय रानी जिनत महलले विष ख्वाएको आरोप लाग्ने गर्छ।

उक्त विद्रोहताका थोमसका उत्तराधिकारी सर थियोफिलस मेटकाफले निकै अपमान सहनुपर्‍यो।

अर्धनग्न हालतमा उनलाई दिल्लीका गल्लीहरूमा लखेटिएको थियो। पहाडगञ्जस्थित एक प्रहरी थानेदारलाई दया लागेपछि बल्ल उनले एउटा घोडामा चढेर राजपूतानातर्फ भाग्न पाएका थिए।

त्यो घटनापश्चात् सर थियोफिलसका निम्ति दिल्लीबासी दुस्मन बने।...


शीर्षक: होली: कमसल रङ्ग प्रयोग गरिरहँदा क्यान्सर र मिर्गौला रोगको सम्भावना\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

राजधानी काठमाण्ठूमा होलीको रमाइलो गर्दै महिलाहरू

उनको अनुमानमा होली खेलेकै कारण यस्तो समस्या लिएर आउने महिलाको सङ्ख्या बर्सेनि वृद्धि भइरहेको छ।

उनी भन्छिन्, "१५ वर्षको मेरो अनुभवमा होली खेलेरै अनुहार बिग्रियो भन्दै आउनेको सङ्ख्या बढेको दुई-तीन वर्ष जति भयो होला। त्यस अघि यस्तो समस्या त्यत्ति धेरै आउदैन थियो।"

महतका भनाइमा होली खेल्न प्रयोग गरिएको रङ्गका कारण अनुहारमा चाया पोतो आएको, छाला डढेको, दाग लागेको, चिलाएको र स-साना फोकाहरू आएको समस्या लिएर महिलाहरू आउने गरेका छन्।

सावधानी

"उनीहरूको समस्या हेर्दा होली खेल्दा जुन पायो त्यही रङ्ग प्रयोग गरिएको र आवश्यक सावधानी नअपनाएको जस्तो देखिन्छ," उनी भन्छिन्।

"कतिपयले चाँहि सावधानी अपनाउँदा पनि रङ्गको गुणस्तर कमजोर भएर त्यस्तो भएको हुनसक्छ।"

बुधवार काठमाण्डू उपत्यका सहित देशका पहाडी भागमा, बिहीवार तराई र शुक्रवार मिथिला क्षेत्रमा मनाइने होलीलाई रङ्गहरूको पर्व भनिन्छ।

यस पर्वमा रातो अबिरसहित विभिन्न खाले रङ्गहरू प्रयोग हुने गर्छन्।

बजारमा विभिन्न गुणस्तरका अबिर उपलब्ध रहेको व्यवसायी र प्रयोगकर्ता बताउँछन्।

तर पछिल्ला वर्षहरूमा सस्तो मूल्यमा पाइने धेरै रसायन मिसिएका अबिर र अन्यखाले रङ बजारमा आएको प्रयोगकर्ताहरू बताउँछन्।

'रसायन हुनसक्छ'

आफ्नै अनुभव सुनाउँदै सौन्दर्य व्यवसायी महत भन्छिन्, "बुधवार मैले नै किनेको रङ्ग त्यस्तै परेछ। साँझ घरमा आएर मैले कति सफा गर्दा पनि गएको छैन।"

महतकै जस्तो अनुभव छ, अर्की सौन्दर्य व्यवसायी दीपा बनको।

उनी भन्छिन्, "संवेदनशील छालाका लागि अहिले बजारमा उपलब्ध रङ्गहरू ठीक छैनन्। त्यस्तो छाला हुनेहरूमा धेरै खाले समस्या देखिन्छन्।"

होली खेल्दा प्रयोग गरिएको रङ्गका कारण छालामा समस्या लिएर आउनेहरूलाई विभिन्न उपाय अपनाएर 'ट्रिटमेन्ट' गरिने उनी बताउँछिन्।

त्यस्तो रङ्गले अनुहार मात्र नभई शरीरभर छालामा विभिन्न समस्या हुने गरेको पाइएको चिकित्सकहरूको अनुभव छ।

चाया पोतो देखि घाउ खटिरासम्म

धुलिखेल अस्पतालको छाला रोग विभागका प्रमुख डाक्टर धर्मेन्द्र कर्णका अनुसार पछिल्ला वर्षहरूमा होलीपश्चात् विभिन्न छाला सम्बन्धी रोग लिएर आउनेहरू बढेका छन्।

उनी भन्छन्, "रङ्गको प्रयोग गर्दाखेरि चिलाउने, दुख्ने घाउ खटिरा बढ्ने र पहिले देखि नै भएको रोगहरू बल्झने गरेको देखिएको छ।"

कर्णले रङ्गका कारण छालाको एलर्जी, घामको एलर्जी, डन्डिफोर र कत्ले...


शीर्षक: ह्यारी र मेगनः दुई जनाको भावी भूमिकासम्बन्धी वार्तामा 'प्रगति'\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

बैठकहरू सकारात्मक ढङ्गले अघि बढिरहेको बताइएको छ।

ह्यारी र मार्कलले आफूले राजपरिवारको 'वरिष्ठ सदस्य' को भूमिका परित्याग गर्ने र बाँकी समय यूके तथा उत्तर अमेरिकामा बिताउने घोषणा गरिसकेका छन्।

वार्ताहरू जारी रहँदा मेगन क्यानडा फर्केर छोरा आर्चीसँग बसिरहेकी छन्।

शाही भूमिकाबाट छ साता बिदा लिएर मङ्गलवार यूके फर्कनुअघि यो परिवारले क्रिस्मस क्यानडामा मनाएको थियो।

राजकुमार ह्यारी र मेगन मार्कलको शाही जिम्मेवारी त्याग्ने घोषणा, राजपरिवार 'दु:खी'

महारानीले समाधान खोज्दै गर्दा मेगन मार्कल क्यानडा फिर्ता

बीबीसीका शाही संवाददाता निकोलस विचलका अनुसार महारानी, प्रिन्सेस अफ वेल्स र ड्यूक अफ केम्ब्रिजले ससिक्स दरबारमा कार्यरत वरिष्ठ कर्मचारी तथा सरकारलाई केही दिनभित्रै समाधान खोज्न भनेका छन्।

ड्यूक र डचिसबारे कुरा गर्दै एउटा स्रोतले पीए समाचारसंस्थालाई भन्योः "अरूलाई जस्तै उहाँहरूलाई पनि यसको समाधान ढिलोचाँडो निस्कने विश्वास रहेको छ।"

"समाधान सबैको हितमा छ र त्यो छिट्टै होओस्। तर नतिजा निकाल्नैका लागि सम्झौता गर्न नपरोस्।"

यसैबीच यी दम्पतीको आधिकारिक इन्स्टाग्राम खातामा उनीहरूका तस्वीर सार्वजनिक गर्न थालिएको छ।

पश्चिमी लन्डनको केन्सिङ्गटनस्थित एउटा सामुदायिक भान्सामा पुगेका दम्पतीको एउटा तस्वीर सार्वजनिक भएको छ।

सो भान्सामा ग्रेनफल टावरमा भएको आगलागीका कारण विस्थापित भएका मानिसहरूका लागि खाना बनाउने गरिएको छ।

बुधवार जारी गरेको एउटा वक्तव्यमा ड्यूक र डचिसले सञ्चारमाध्यमसँग कुराकानी गर्न र सामाजिक सञ्जाल इन्स्टाग्राम चलाउन परिमार्जित शैली अपनाउने बताएका थिए। इन्स्टाग्राममा उनीहरूका एक करोडजति फलोअर छन्।

ह्यारी र मेगनको घोषणाका कारण राजपरिवार "आहत" भएको बताइएको छ।

बीबीसीका शाही संवाददाता जोनी डाइमन्डका अनुसार जे घोषणा भयो त्योभन्दा पनि विनापरामर्श भएकाले राजपरिवार बढी दु:खित भएको हुन सक्छ।

बुधवार साँझ आफ्नो वक्तव्यमा उनीहरूले भनेका थिए, "हामी राजपरिवारका 'वरिष्ठ' सदस्यको भूमिका त्याग्न र आर्थिक रूपमा स्वतन्त्र हुन काम गर्न चाहन्छौँ। यद्यपि हामी महारानीलाई निरन्तर पूर्ण समर्थन गरिरहनेछौँ।"

महारानी, कमनवेल्थ र आफू संरक्षक भएका संस्थासँग सम्बन्धित कर्तव्य निर्वाह गर्दै यूके र उत्तर अमेरिकामा समय व्यतीत गर्ने आफ्नो योजना भएको उनीहरूले बताएका छन्।

"यो भौगोलिक सन्तुलनले हामीलाई हाम्रा छोरालाई शाही परम्पराको सम्मान...


शीर्षक: ह्यारी र मेगनः ब्रिटिश राजदरबारले 'गलत समाचार फैलाएको' मेगन मार्कलको आरोप\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

ह्यारी र मेगन। फाइल तस्बिर।

उनी महारानी एलिजाबेथकी कान्छी नातिनी बुहारी हुन्।

प्रसिद्ध अमेरिकी टेलिभिजन कार्यक्रम प्रस्तोता ओप्रा विन्फ्रेलाई दिएको एक भिडिओ अन्तर्वार्ताको एक अंशमा डचिस् मेगन मार्कलले ब्रिटिश राजपरिवारले उनी चुप लागेर बस्छिन् भन्ने अपेक्षा नगरेपनि हुने बताएकी छन्।

उक्त अन्तर्वार्ता प्रसारण हुनअघि उनको त्यस्तो अभिव्यक्त रहेको भिडिओ क्लिप सार्वजनिक गरिएको छ।

मेगन मार्कलले उनी केन्सिङ्गटन राजदरबारमा बस्दा त्यहाँका कर्मचारीहरूलाई डरधम्की देखाएको भन्ने आरोपका सम्बन्धमा छानबिन गरिने शाही अधिकारीहरूले बुधवार मात्र बताएका थिए। ओप्रा विन्फ्रेसँगको अन्तर्वार्ता रेकर्ड भैसकेपछि मात्रै मेगन मार्कल विरुद्ध लगाइएको अभियोगबारेका विवरणहरू सार्वजनिक भएका हुन्।

ड्यूक र डचिस् हाल क्यालिफोर्नियामा बस्छन्

अन्तर्वार्ता

अमेरिकामा आइतवार र यूकेमा सोमवार प्रसारण हुने भनिएको उक्त अन्तर्वार्तामा ह्यारी र मेगनले ब्रिटिश राजपरिवारको सकृय सदस्यका रूपमा विताएको छोटो समयको अनुभवबारे बताउने अनुमान गरिएको छ।

सीबीएस टेलिभिजनले सार्वजनिक गरेको उक्त कार्यक्रमको ३० सेकेन्ड लामो अंशमा ओप्राले सोध्छिन्:"तपाईँले आफ्नो बारेमा आज सत्यतथ्य बताएको कुरा सुनेर राजदरबारले कस्तो प्रतिक्रिया देला भन्ने लाग्छ?"

जबाफमा मेगन भन्छिन्: " द फर्म (राजदरबार) ले हाम्राबारेमा नभएका कुराहरू फैलाउनमा सक्रिय भूमिका खेलिरहेको अवस्थामा यतिका समय बितिसक्दा पनि हामी त्यतिकै चुप लागेर बस्नेछौँ भनेर तिनीहरूले कसरी अपेक्षा गर्न सक्छन् र?"

सन् २०२०को मार्चा महिनामा ड्यूक र डचिस् अफ ससिक्सले ब्रिटिश राजपरिवारका सक्रिय वरिष्ठ सदस्यका रूपमा आफ्नो जिम्मेवारी परित्याग गरेका थिए।

राजकुमार ह्यारी र मेगन मार्कल हाल आफ्ना छोरा आर्चीसहित अमेरिकामा बसोबास गर्दछन्।

समाचार

ब्रिटेनको टाइम्स समाचारपत्रमा बुधवार प्रकाशित समाचारमा मेगन मार्कलले राजपरिवारको सक्रिय सदस्यको हैसियतमा रहेका बेला उनले आफ्ना कर्मचारीलाई डरधम्की देखाएको भन्ने आरोप लागेको भनिएको छ।

सन् २०१८ को मे महिनामा भएको विवाहपछि ह्यारी र मेगन केन्सिङ्गटन दरबारमा बसेका बेला त्यही वर्षको अक्टोबर महिनामा डचिसको व्यवहार विरुद्ध उजुरी परेको समाचारमा उल्लेख छ।

राजकुमार ह्यारी र मेगनले त्यस्तो आरोपको खण्डन गरेका छन्। र मेगनको प्रवक्ताले सो समाचारका सम्बन्धमा एक वक्तव्य जारी गर्दै "उनको...


शीर्षक: ह्यारी र मेगनको चर्चित अन्तर्वार्ता किन विवादास्पद\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

अहिले अमेरिकामा बसिरहेका उनीहरू आफ्नो जिम्मेवारीबाट औपचारिक रूपमा अलग भएका छन् र टेलिभिजनमा एउटा लामो अन्तर्वार्ता दिएका छन्।

किन ओप्रा विन्फ्रेसँगको सो अन्तर्वार्ता अहिले चर्चामा छ? के उनीहरू अझै राजपरिवारका सदस्य हुन्?

ह्यारी र मेगनको अन्तर्वार्ताको विषय के हो?

सन् २०१८ मा ह्यारी र मेगनको विवाह समारोहमा ओप्रा विन्फ्रे सहभागी भएकी थिइन् र अहिले क्यालिफोर्नियामा उनीहरूनजिकै बस्ने बताइन्छ।

यो अन्तर्वार्ता आइतवार अमेरिकामा र सोमवार यूकेमा प्रसारण हुँदैछ।

अन्तर्वार्तामा उनीहरू अमेरिका सर्नुअघि राजपरिवारका सदस्यको रूपमा अनुभवको विस्तृत विवरण हुने मानिएको छ।

अहिले सार्वजनिक भएको एउटा अंशमा मेगनले भनेकी छन्: "मलाई थाहा छैन यो सबै समयपछि पनि राजपरिवारले हाम्रा बारेमा गलत कुराहरू फैलाइरहँदा पनि कसरी उनीहरू हामी चुप लागेर बस्छौँ भनेर सोच्छन्।"

अन्तर्वार्ता किन विवादास्पद?

यो अन्तर्वार्ताको प्रसारण समय राजपरिवारका लागि अप्ठेरो अवस्थासँग जुधेको छ।

ह्यारीको हजुरबुबा राजकुमार फिलिप मुटुको उपचारका लागि अस्पतालमा छन्।

अन्तर्वार्ता प्रसारण हुने समयभन्दा केही दिनअगाडि द टाइम्स समाचारपत्रमा प्रकाशित सामग्रीका अनुसार मेगन राजपरिवारको सक्रिय सदस्य रहँदा उनीमाथि कामदारमाथि गलत व्यवहार गरेको आरोप लगाइएको छ।

आरोपीले उनलाई दुई व्यक्तिगत सहयोगीलाई घरबाट निकालेको र तेस्रोको आत्मविश्वासलाई गिराउने काम गरेको आरोप लगाएका छन्।

मेगनको प्रवक्ताका अनुसार चरित्रमाथि गरिएको पछिल्लो आक्रमणबाट उनी दुःखी भएकी छिन्।

दरबारले यो विषयमा अनुसन्धान गरिरहेको जनाएको छ।

महारानीले आफ्नो व्यक्तिगत विषयमा विरलै सार्वजनिक रूपमा बोल्ने हुँदा यसअघि पनि राजपरिवारका सदस्यहरूले आफ्नो व्यक्तिगत जीवन र पारिवारिक कुराहरू बोल्दा दरबारलाई मन नपरेका उदाहरण छन्।

नेपाली दूतावासमा राजकुमार ह्यारी

ह्यारी र मेगनको सुरुदेखि नै ब्रिटिश सञ्चारमाध्यमसँग राम्रो सम्बन्ध छैन।

मेगनले हालै मेल अन सन्डे पत्रिकाविरुद्ध आफ्नो पितालाई लेखेको पत्र प्रकाशित गरेर आफ्नो गोपनीयता भङ्ग गरेको भन्ने बारेको मुद्दा जितेकी छन्।

के ह्यारी र मेगन अझै राजपरिवारका सदस्य हुन्?

हुन्। तर उनीहरू सक्रिय छैनन्।

राजपरिवारका वरिष्ठ सदस्यहरूले महारानीको तर्फबाट केही औपचारिक जिम्मेवारीहरू पूरा गर्नुपर्छ।

ती भनेका विदेश यात्रामा श्रीपेचको प्रतिनिधित्व गर्ने, राष्ट्रिय कार्यक्रमहरूको...


शीर्षक: ह्यारी र मेगनको शाही उपाधि र उत्तरदायित्व समाप्त\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

अब ह्यारी र मेगनले औपचारिक रूपमा महारानीको प्रतिनिधित्व पनि गर्ने छैनन्।

ब्रिटिश राजपरिवारका शाही उपाधिप्राप्त सदस्यहरूलाई 'रोयल हाइनेस' भन्ने चलन छ।

दरबारद्वारा जारी वक्तव्यका अनुसार "ड्यूक र डचिस अफ ससिक्स अब राजपरिवारका औपचारिक सदस्य नरहने र उनीहरूले शाही उपाधि प्रयोग गर्ने छैनन्।"

हालै ह्यारी र मेगनले आफूले राजपरिवारको 'वरिष्ठ सदस्य' को भूमिका परित्याग गर्ने र आफ्नो समय यूके तथा उत्तर अमेरिकामा बिताउने घोषणा गरेका थिए।

राजपरिवारको एउटा छलफलपछि ब्रिटेनकी महारानी एलिजाबेथले मञ्जुरी दिएकी थिइन्।

नयाँ व्यवस्था यसै वर्षको वसन्त ऋतुदेखि लागु हुने दरबारले जनाएको छ।

ह्यारी र मेगनले ब्रिटेनस्थित आफ्नो घर 'फ्रोगमोर कटेज'को मर्मतसम्भारका लागि खर्च भएको करदाताको २४ लाख पाउन्ड रकम फिर्ता गर्न चाहेको बताएका छन्।

महारानीले भनेकी छिन्, "ह्यारी, मेगन र आर्ची (उनीहरूका छोरा) सधैँ हाम्रो परिवारका प्रिय सदस्य रहनेछन्।"

"मलाई लाग्छ पछिल्ला दुई वर्षमा कडा निगरानीका कारण उनीहरूले चुनौतीको सामना गर्नुपर्‍यो। म उनीहरूको थप स्वतन्त्र जीवन जिउने चाहनाको समर्थन गर्छु।"

यद्यपि बकिङ्घम दरबारले यी दम्पतीको आउने दिनमा कस्तो सुरक्षा व्यवस्था हुनेछ भन्नेबारे टिप्पणी नगर्ने जनाएको छ।

दरबारका अनुसार उनीहरूको शाही उपाधि हटेपछि उनीहरूले पाउने सैन्य पद पनि हट्ने जनाएको छ।

वक्तव्यमा भनिएको छ, "ससिक्सका ड्यूक तथा डचेसले महारानीको औपचारिक प्रतिनिधित्व नगर्ने बताए पनि उनीहरू सधैँ मर्यादाको ख्याल गरेर नै अघि बढ्नेछन्।"


शीर्षक: ह्यारी र मेगनलाई ब्रिटिश महारानी एलिजाबेथको समर्थन\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

भावी भूमिकासम्बन्धी टुङ्गोमा पुग्नुअघि ड्युक र डचिस अफ ससिक्सलाई 'केही समय' दिनेबारे महारानी सहमत भएकी छन् जुन समयमा यी दम्पती क्यानडा तथा यूकेमा बस्नेछन्।

महारानी एलिजाबेथले नयाँ भूमिकासम्बन्धी उनीहरूको चाहनाप्रति आफ्नो "पूर्ण रूपमा" समर्थन रहेको बताइन्।

यद्यपि उनले भनेकी छन्, म चाहन्थेँ राजपरिवारको सदस्यको पूर्णकालीन भूमिकामा भए राम्रो हुन्थ्यो।

शाही वार्ता

ह्यारी र मार्कलको भावी भूमिकाबारे राजपरिवारका वरिष्ठ सदस्यहरू वार्तारत छन्।

केही दिनअघि यी दम्पतीले राजपरिवारको वरिष्ठ सदस्यको भूमिका परित्याग गर्ने र बाँकी समय यूके तथा उत्तर अमेरिकामा बिताउने घोषणा गरेका थिए।

एउटा वक्तक्यमार्फत् महारानीले जनाए अनुसार प्रिन्स अफ वेल्स र ड्यूक अफ क्रेम्ब्रिज समेत सहभागी वार्ता "निकै रचनात्मक" रह्यो।

उनले भनेकी छन्, "मेरो परिवार र म कान्छो परिवारका रूपमा एउटा नयाँ जीवन शुरूवात गर्ने ह्यारी र मेगनको चाहनालाई पूर्ण समर्थन गर्छौँ।"

महारानीले जटिल विषयहरूलाई आफ्नो परिवारले सल्टाउनुपर्ने र अझै केही काम गर्न बाँकी रहेको भन्दै केही दिनभित्रै अन्तिम निर्णय लिन भनेको बताएकी छन्।

बीबीसीका शाही संवाददाता जोनी डाइमन्ड भन्छन्, महारानीको तर्फबाट यो एकदमै स्पष्ट तथा अनौपचारिक र करिब व्यक्तिगत वक्तव्य हो।

उनी थप्छन्, ह्यारी र मेगनको कदमप्रति दुःख मनाउ गर्नु स्वाभाविक छ किनभने यी दम्पती विद्यमान भूमिकामै रहून् भन्ने उनको चाहना थियो।

तर उनले के स्पष्ट पारेकी छन् भने ह्यारी र मेगन थप आत्मनिर्भर दम्पती हुने भए पनि उनीहरूले राजपरिवारका सदस्यका रूपमा महत्त्व पाइरहने छन्।

भूतपूर्व अभिनेत्री मेगन अमेरिकी नागरिक हुन्।

अमेरिकी टेलिचलचित्र 'सूट्स'मा अभिनय गर्दा उनी क्यान्डाको टोरन्टो बस्थिन्।

राजपरिवारको वरिष्ठ भूमिका परित्याग गरेपछि ब्रिटेनमा राजपरिवारका सदस्यको खर्च व्यहोर्ने कोष 'सोभ्रिन ग्र्यान्ट'बाट पैसा नलिने घोषणा ह्यारी र मेगनले गरेका छन्।

औपचारिक शाही उत्तरदायित्व वहन गर्दा राजपरिवारका सदस्यलाई सोभ्रिन ग्र्यान्ट भनिने सार्वजनिक कोषबाट रकम उपलब्ध गराइन्छ।

ह्यारी र मेगनको सम्बन्ध


शीर्षक: ह्वाइट हाउसले यसरी गर्नेछ नयाँ अमेरिकी राष्ट्रपति जो बाइडनलाई स्वागत\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

जो बाइडन (दायाँ) ले अमेरिकाको ४६औँ राष्ट्रपतिको शपथ लिनेछन्

गत साता एक साँझ ट्रम्प प्रशासनका एक केन्द्रीय अधिकारी एवं नीति सल्लाहकार स्टीभन मिलर वेस्ट विङमा फुर्सदिला भेटिएका थिए।

मिलरले ट्रम्पको राष्ट्रपतिका रूपमा प्रारम्भिक दिनदेखि उनका भाषणहरू लेखेका थिए अनि नीतिहरू मस्यौदा गरेका थिए। उनी राष्ट्रपति ट्रम्पको त्यो सानो समूहमा पर्छन् जो चार वर्षदेखि अन्त्यसम्म साथ रह्यो।

भित्तामा अडेस लगाउँदै उनी सहकर्मीसँग त्यसै दिन अबेर हुने एउटा बैठकबारे कुरा गर्दै थिए। उनी त्यहाँबाट फर्किने कुनै हतारमा देखिएका थिएनन्।

सामान्यतया वेस्ट विङ निकै व्यस्त देखिन्छ तर त्यतिखेर लगभग सुनसान थियो। फोनहरू बन्द थिए। रित्ता कार्यालयहरूमा कागजपत्रका चाङ अनि नखोलिएका चिठीपत्रका रास थिए। यस्तो लाग्थ्यो त्यहाँका कर्मचारी हतारमा हिँडेका थिए र अब फर्किनेवाला थिएनन्। ज्यानुअरी ६ को क्यापिटल दङ्गापश्चात् दर्जनौँ वरिष्ठ अधिकारीहरूले कार्यालय छाडेका थिए। मिलरजस्ता थोरै विश्वासपात्रहरू मात्र बाँकी थिए।

जब उनको सहकर्मीसँगको वार्तालाप सकियो उनी त्यहाँबाट विस्तारै निस्किए। जब मैले उनलाई अब कता जाँदै हुनुहुन्छ भनेर सोधेँ, उनी मुस्कुराए। "कार्यालयमा फर्कँदैछु," भन्दै उनी हलबाट सुस्तरी हिँडे।

'निकै उतारचढाव छ'

बाइडनको शपथको दिन मिलरको कार्यालय कोठा पनि खाली भइसकेको हुनेछ। बाइडनको टोली आउँदा त्यहाँ पहिले उनी वा उनका कोही सहकर्मी थिए भन्ने कुनै चिह्न बाँकी रहनेछैन।

वेस्ट विङका कार्यालयहरू खाली गर्ने अनि दुई राष्ट्रपतिको आउजाउको कार्य निकै पुरानो परम्पराको एउटा पाटो हो। अनि यो प्रक्रिया सधैँ हार्दिकताले परिपूर्ण पनि हुँदैन।

सन् १८६९ महाभियोग लागेका डेमोक्र्याट राष्ट्रपति एन्ड्रू जनसनले नयाँ राष्ट्रपति युलिसेस एस ग्रान्टलाई स्वागत गरेनन् र शपथ कार्यक्रममा पनि सहभागी भएनन्। जनसनलाई हटाउने काममा समर्थन जनाएका ग्रान्टलाई खासै आश्चर्य पनि लागेन।

कर्मचारीहरूले कागजपत्र तथा चित्रहरू ह्वाइट हाउसबाट लैजाँदैछन्

यो वर्षको राष्ट्रपतीय सङ्क्रमण असाधारण रूपमा तिक्ततापूर्ण बनेको छ। सामान्यतया यो प्रक्रिया निर्वाचनलगत्तै सुरु हुने गर्छ। तर ट्रम्पले पराजय अस्वीकार गरेकाले यस पटक यो काम हप्तौँपछि मात्र सुरु हुन सक्यो। अनि राष्ट्रपति ट्रम्पले बाइडनको शपथ कार्यक्रममा भाग नलिने भनिसकेका छन्। सम्भवत: उनी ह्वाइट हाउसबाट सोझै फ्लोरिडास्थित मार-आ-लागो क्लब...


शीर्षक: ह्वाट्सएप: प्राविधिक कमजोरी पत्ता लगाएर 'जासुसी आक्रमण'\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

फेसबुकको स्वामित्वमा रहेको ह्वाट्सएपका अनुसार सो आक्रमणले केही निश्चित प्रयोगकर्तालाई लक्षित गरेको र यो काम कुनै दक्ष साइबर विज्ञले गरेको हो।

ह्वाट्सएपले विद्यमान  कमजोरीलाई हटाउन सो एपको अपडेट उपलब्ध गराएको छ। उसले आफ्ना सबै एक अर्ब ५० करोड प्रयोगकर्तालाई एप अपडेट गर्न भनेको छ।

फाइन्यान्शल टाइम्सले लेखेअनुसार सो कार्य इजरायलमा आधारित एनएसओ समूहले गरेको हो।

सो आक्रमणबारे पहिलो पटक मे महिनामा थाहा भएको थियो।

ह्वाट्सएपले कति प्रयोगकर्ता प्रभावित भए भनेर भन्न सकिने अवस्था नभएको भन्दै यो आक्रमणको लक्ष्यमा निश्चित व्यक्तिहरू परेको हुन सक्ने बताएको छ।

कसरी आक्रमण भयो?

आक्रमण गर्ने व्यक्तिले ह्वाट्सएपको भ्वाइस कल सुविधा प्रयोग गरेर निसानामा भएको व्यक्तिलाई घण्टी दिने गर्थे।

फाइन्यान्शल टाइम्सका अनुसार त्यसो गर्दा कल नउठे पनि जासुसी गर्ने उद्देश्यले बनाएको सफ्टवेअर निसानमा रहेको स्मार्टफोनमा स्वत: जडान भइदिन्थ्यो। तर कलको विवरण भने त्यो फोन वा अन्य डिभाइसमा बस्दैनथ्यो।

ह्वाट्सएपका अनुसार उसको सुरक्षा टोलीले सो कमजोरी पत्ता लगाएको थियो। उसले मानव अधिकार समूह, केही सुरक्षा प्रविधि समूह र अमेरिकी न्याय मन्त्रालयलाई त्यसबारे जानकारी दिएको बताएको छ।

मङ्गलवार तेल अभिभस्थित एउटा अदालतमा एनएसओ समूहको प्रविधि निर्यातको अनुमति खारेज गर्ने सम्बन्धमा सुनुवाइ हुँदैछ।

सप्टवेअर कसले बनाएको हो?

इजरायली कम्पनी एनएसओ समूहले सो सफ्टवेअर विकसित गरिएको अनुमान छ।

एनएसओलाई "साइबर हतियार विक्रेता" का रूपमा चिनिन्छ।

यसको प्रमुख सफ्टवेअर पेगाससले फोनको माइक्रोफोन र क्यामरा प्रयोग गरेर स्थान तथा स्थितिको जानकारी जासुसी गर्न सक्ने बताइएको छ।

एक विज्ञप्तिमा समूहले भनेको छ, "हाम्रो प्रविधि सरकारी निकायहरूलाई अपराध र आतङ्कवादविरुद्ध लड्ने उद्देश्यको हो।

"कम्पनीले यो प्रविधि सञ्चालन गर्दैन र सुरक्षा निकायहरूले सार्वजनिक सुरक्षाका कार्यमा यसलाई कसरी प्रयोग गर्ने भन्ने निर्क्योल गर्छन्।"


शीर्षक: ह्वावेइ काण्ड: चीनका लागि क्यानडेली राजदूत बर्खास्त\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

पक्राउ परेकी ह्वावेइकी वरिष्ठ अधिकृतको अमेरिका सुपुर्दगीसम्बन्धमा विवादास्पद अभिव्यक्ति दिएलगत्तै ती राजदूतले जागिर गुमाएका हुन्।

के हो विवाद?

चीनका निम्ति क्यानडाका राजदूत जन म्याककुलमले चिनियाँ विशाल टेलिकम ह्वावेइका वरिष्ठ अधिकारीको सुपुर्दगीबारे विवादास्पद टिप्पणी गरेका थिए।

प्रधानमन्त्री ट्रुडोले उनले म्याककुलमलाई पदबाट हट्न भनेको बताए।

तर कारण भने खुलाएनन्।

अमेरिकाको अनुरोधमा मङ्ग वान्जूलाई पक्राउ गरेयता चीनको क्यानडासँगको सम्बन्ध बिग्रिएको छ।

उनीमाथि अमेरिकाले इरानसँग सम्बन्धी आर्थिक प्रतिबन्धका प्रावधान उल्लंघन गरेको आरोप लगाएको छ।

तर ती आरोप उनले र ह्वावेइले अस्वीकार गरेका छन्।

म्याककुलमले मङ्गलवार सार्वजनिक रूपमै अमेरिकाले गरिरहेको सुपुर्दगीको अनुरोधमा गम्भीर त्रुटी रहेको टिप्पणी गरेपछि पछिल्लो विवाद उत्पन्न भएको थियो।

अर्को दिन उनले विज्ञप्ति जारी गर्दै आफूले गलत बोलेको भन्दै दु:ख व्यक्त गरेका थिए।

तर फेरि शुक्रवार उनले अमेरिकाले उक्त अनुरोध त्यागे क्यानडालाई आनन्द हुने बताएका थिए।

तिक्तता

चीन र क्यानडाबीचको सम्बन्ध बिग्रँदै गर्दा चीनले यसै महिना एक क्यानडेली पुरुषलाई मृत्युदण्ड सुनाएको छ।

त्यहाँ अदालतले उनलाई यसअघि सुनाइएको १५ वर्षको कैद सजाय अपुग भन्दै त्यसो गरेको हो।

अन्य दुई क्यानडेलीलाई पनि पक्राउ गरिएको छ।

चीनबारे जानकारहरू भन्छन् यी पक्राउ मङ्गको पक्राउको बदलास्वरूप गरिएका हुन्।

तर बेइजिङ्गले त्यसलाई अस्वीकार गरेको छ।

यसबीच मङ्गको सुपुर्दगीसम्बन्धी अमेरिकाले औपचारिक निवेदन गर्न लागेको ठानिएको छ।

चिनियाँ अधिकारीहरूले अमेरिकालाई त्यसो नगर्न भनिरहेका छन्।

गत महिना एक क्यानडेली अदालतले मङ्गलाई जमानतमा रिहा गरिदिएको थियो।


शीर्षक: ह्वावेइ प्रमुख मङ्ग वान्जू: 'सुनको पिँजडा' मा कैद चिनियाँ उद्यमी\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

घरको अगाडि एउटा होचो पर्खाल छ, जसभित्र राम्रोसँग व्यवस्थित गरिएको बगैँचा छ।

पहिलो नजरमै, यो घर अन्य वरपरको घरभन्दा फरक देखिन्छ।

तर मुख्य ढोकाको बाहिर त्यहाँ सुरक्षाकर्मी छन्। र, बाहिर सडकमा  रहेकाहरू एउटा कालो रङ्गको महङ्गो गाडीबाट घरको निगरानी गरिरहेका छन्।

आकर्षक घर

यो मङ्ग वान्जूले भ्यानकुभरमा किनेको दुई मध्ये एउटा घर हो। मङ्ग ह्वावेइकी आर्थिक मामिलासम्बन्धी प्रमुख हुन्।

उनी डिसेम्बरमा भ्यानकुभरस्थित विमानस्थलमा पक्राउ परेकी थिइन्।

उनी पक्राउ भएसँगै चीन र क्यानडाबीचको कूटनीतिक सम्बन्ध निकै तनावपूर्ण भएको थियो।

बेइजिङ्गले वान्जू पक्राउ परेपछि प्रतिशोध साँध्न खोजेको भनेर क्यानडालाई आरोप लगाएको थियो।

यसले विश्वलाई विरलै देखिने एउटा झल्को दिएको छ: चिनियाँ सम्भ्रान्त वर्गका मानिसहरूको व्यक्तिगत जीवनबारे।

'एक शान्त र विनम्र व्यक्ति'

मङ्ग अहिले धरौटीमा छुटेकी छन्।

उनी अर्को महिना फेब्रुअरी छ तारिखमा अदालत उपस्थित हुनेछन्, जहाँ क्यानडाले उनलाई अमेरिका सुपुर्दगी गर्ने वा नगर्ने भन्ने विषयमा सुनुवाइ हुने ठानिएको छ।

अमेरिकाले इरानमाथि लगाएको प्रतिबन्धको प्रतिकूल हुने गरी टेलिकमसम्बन्धी सामानहरू बेच्ने एक कम्पनीसँगको सम्बन्धलाई ढाकछोप गरेको आरोप उनीमाथि लागेको छ।

उनलाई धरौटीमा छोड्दा केही शर्तहरू तोकिएका छन्।

उनविरुद्ध ११ बजे रातीबाट बिहान छ बजेसम्म कर्फ्यू लगाइएको छ र खुट्टामा 'इलेक्ट्रोनिक ट्याग' अर्थात विद्युतीय उपकरण लगाएर निरन्तर निगरानीमा राखिएको अवस्थामा उनी त्यही खरानी रङ्गको घरमै बस्नुपरेको छ।

धरौटीमा भएका सबै खर्चहरू उनी आफैँले बेहोर्नुपर्छ।

सुरक्षाकर्मी र उनका सहकर्मीहरू मङ्ग वान्जूले क्यानडाबाट भाग्न कोसिस गर्ने छैनिन् भन्ने पक्का गर्न त्यहाँ बसेका हुन्।

तर उनीहरूले बाहिरी विश्वको आँखाबाट पनि उनलाई जोगाउने भूमिका खेलिरहेको जस्तो देखिन्छ।

"मलाई माफ गर्नुहोला, मैले तपाईँलाई यहाँभित्र प्रवेश गर्न दिनसक्दिनँ," ड्यूटीमा रहेका एक मानिसले बीबीसीलाई भने।

उनले ह्वावेइकी वित्तिय कार्यकारी मङ्ग घरमै छन् की बाहिर भन्ने पनि खुलाएनन्।

धरौटीमा रहँदा, मङ्गले भ्यानकुभरका धेरैजसो भागमा यात्रा गर्न भने अनुमति पाएकी छन्।

मङ्गले आफ्नो गोपनीयताको रक्षा गर्न निकै चाहिरहेको देखिन्छ। जब बीबीसी त्यहाँ पुग्यो, झ्यालका पर्दाहरू लागेका थिए र घरभित्र हेर्न असम्भव थियो।

तर त्यहाँ मानिसहरू बसिरहेका छन्...


शीर्षक: ह्वावेइ विवाद: ब्रिटेनका मन्त्रीहरूद्वारा सूचना चुहाइएको गुनासो\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

सुरक्षा जोखिमका चेतावनी दिइएको भएतापनि त्यहाँको सरकारले नयाँ फाइभ जी डेटा नेटवर्कका निम्ति ह्वावेइका उपकरण आपूर्तिका लागि सहमति जनाएको छ।

मङ्गलवार बसेको राष्ट्रिय सुरक्षा परिषदको बैठकमा सो सहमति भएको विश्वास गरिन्छ।

एकजना मन्त्रीले भने परिषदको बैठकको सूचना चुहाइनु 'कदापि मान्य नहुने' बताएका छन्।

ती वरिष्ठ मन्त्रीले बीबीसीकी राजनीतिक सम्पादक लरा क्युन्सबर्गलाई भने अनुसार परिषदमा भएका कुराकानी 'असाधारण' हुन् र तिनको गोपनीयताको ख्याल गरिनुपर्ने संकेत गर्दै उनले ती '….पवित्रभन्दा पनि अति पवित्र' सूचना भएको बताए।

बैठकमा उक्त चिनियाँ कम्पनीसँग साथ मिलेर काम गर्ने बारे निकै चिन्ता प्रकट भएको उनले बताए।

कस्तो सूचना चुहाइएको थियो?

मन्त्रीहरूले नयाँ फाइभ जी भनिने पछिल्लो पुस्ताको सञ्चार प्रणालीका निम्ति ह्वावेइका उपकरण प्रयोग गर्न दिने कि नदिने बारे निर्णय गर्दै थिए। यो निर्णयको राष्ट्रिय सुरक्षामा दीर्घकालीन असर हुन सक्थ्यो।

चिनियाँ कम्पनीलाई महत्त्वपूर्ण भूमिका दिँदा ब्रिटेनको सञ्चार सञ्जाल जासुसी गर्नेहरूका लागि खुला हुन सक्ने चिन्ता व्यक्त गरिएका छन्।

तर ह्वावेइले भने उसका उपकरण र प्रणालीमा जासुसी वा ध्वंस हुने कुनै खतरा नरहेको भनेको छ। आफूलाई चिनियाँ सरकारले नियन्त्रण नगर्ने पनि उसले बताएको छ।

डेली टेलिग्राफका अनुसार ह्वावेइलाई ब्रिटेनको फाइभ जी नेटवर्कका केन्द्रीय बाहेकका एन्टेनाहरू बनाउने जस्ता प्रणाली विकासमा सहभागी गराइनेछ।

प्रधानमन्त्री टरिजा मेले अध्यक्षता गरेको परिषदको मङ्गलबारको बैठकले त्यस्तो निर्णय गरेको विश्वास गरिएको छ।

फाइभ जी नेटवर्कमा ह्वावेइको भूमिकाबारे कुनै आधिकारिक पुष्टि गरिएको छैन। प्रधानमन्त्रीको कार्यालयले यसबारे अन्तिम निर्णय बसन्त यामको अन्ततिर लिइने बताएको छ।

किन यो चुहावट गम्भीर भयो?

राष्ट्रिय सुरक्षा परिषदमा सुरक्षाका जिम्मेवारी भएका वरिष्ठ मन्त्रीहरूले भेटघाट र छलफल गर्छन्। यसमा भएका कुराकानी गोप्य मानिन्छन्।

बीबीसीको क्युन्सबर्ग भन्छिन् परिषदमा भएको कुराकानी चुहिएकोमा 'साँच्चिकै रिस' उठेको देखिएको छ।

एक वरिष्ठ मन्त्रीले पूर्ण छानबिनको माग गर्दै जिम्मेवारलाई पदबाट हटाउन समेत आवश्यक भएको बताए।

एकजना सूत्रले क्युन्सबर्गसँग कुरा गर्दै चारजना क्याबिनेट मन्त्रीले सुरक्षामा सम्झौता हुन सक्ने भन्दै ह्वावेइको विरुद्ध बोलेका थिए।

ह्वावेइप्रति किन मानिसहरू चिन्तित?

कम्तीमा...


शीर्षक: ह्वावेइ सङ्कट के एउटा नयाँ शीतयुद्धको शुरूवात हो?\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

केही हप्ता अघिसम्म चिनियाँ कम्पनी ह्वावेइ विश्वकै सबैभन्दा ठूलो टेलिकम नेटवर्क उपकरण कम्पनीको रूपमा स्थापित थियो।

उक्त कम्पनीसँग विश्वभरिका देशलाई फाइभ जी नेटवर्क उपलब्ध गराउनका लागि सम्झौता थियो।

ह्वावेइकी उत्तराधिकारी मङ्ग वान्जूको विवादास्पद जीवनशैली

ह्वावेइकी मङ्गलाई रिहा गर्न क्यानाडा र अमेरिकामाथि दबाब

तर वाशिङ्गटनले चीनलाई इरानमाथि लगाइएको प्रतिबन्ध तोडेको र पश्चिमा सरकारी एजेन्सीहरूले ह्याकिङ गरेकोजस्तो सङ्‌गीन आरोप लगाएपछि उक्त अनुबन्धन अमेरिका, अस्ट्रेलिया र न्युजिल्याण्ड जस्ता विश्वका केही महत्त्वपूर्ण देशले तोडेका छन्।

ब्रिटेन र क्यानडाले पनि सोही बाटो अपनाउन सक्ने सम्भावना छ।

र, यसले चीनको ''ग्लोबल टेक प्लेयर'' बन्ने महत्त्वाकांक्षामाथि क्षति पुर्‍याउन सक्छ जसकारण बेइजिङ उक्त घटनाक्रमको विरोध गर्ने मनसायमा देखिन्छ।

चिनियाँ उपभोक्ताहरूले समेत अमेरिकी सामानमाथि प्रतिबन्ध लगाइनुपर्ने माग राखेका छन्।

उनीहरू यसको शुरूवात एप्पलको फोन र ट्याबलेटबाट होओस् भन्ने चाहन्छन् ।

जसबारे अमेरिकी मिडियाले समेत ''अमेरिकाले अघोषित रूपमा गोप्य युद्ध शुरू गरेको हो कि'' भन्नेबारे आश्चर्यमा परेका छन्।

''चीन र अमेरिका- शीतयुद्ध २.०''

ह्वावेइ कम्पनीको मुख्य वित्तीय अधिकारी तथा उक्त कम्पनीका संस्थापककी छोरी मङ्ग वान्जूको क्यानडामा 'आश्चर्यजनक' गिरफ्तारीका कारण दुई देशबीचको विवाद झन् बढेको थियो।

उक्त कम्पनीलाई चिनियाँ अधिकारीहरूको नजिक रहेको र इरानलाई टेलिकम उपकरण बेचेको आरोप लगाएको अमेरिकाले मङ्गको सुपुर्दगीको माग गरेको छ।

दोषी पाइए उनलाई ३० वर्षसम्मको कारावास सजाय सुनाइन सक्छ।

''उक्त परिस्थिति जेसुकै भए पनि यसले चीनलाई आफूविरुद्धको नयाँ शीतयुद्धको थालनीको जनाउ घण्टीको रूपमा लिएको छ,'' ग्राहाम एलिसनले बीबीसीलाई बताए।

चिनियाँ अधिकारीहरूले हालको घटनाक्रमलाई अमेरिकाले विश्वव्यापी रूपमा शुरू गरेको टकरावका रूपमा हेरेको बताउँछन् हार्वर्ड केनेडी स्कुलको बेलिस् सेन्टर फर साइन्स एन्ड इन्टरनेशनल अफेयर्सका निर्देशक एलिसन।

एशियाली, युरोपेली र अमेरिकी प्रविधि टिप्पणीकारहरूले समेत अमेरिका र चीनको बीचमा हाल भइरहेको घटनाक्रमलाई नयाँ शीतयुद्धको संज्ञा दिइरहेका छन्।

मङ्गले कुनै पनि किसिमको गलत काम नगरेको बताएकी छन्।

तर उनको नजरबन्दले भने बेइजिङ र वाशिङ्गटनबिच भइरहेको तिक्तता उजागर गरेको छ।

एलिसनका अनुसार...


शीर्षक: ह्वावेइ: को हुन् ती महिला जसलाई समात्दा दुई महाशक्तिको तनाव बढ्यो\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

मङ्गलाई शनिवार भ्यान्कुभर विमानस्थलमा समातिएको थियो।

उनलाई शनिवार भ्यान्कुभर विमानस्थलबाट समातिएपछि अमेरिका र चीनबीच तनाव बढेको ठानिएको छ भने विश्वका प्रमुख सेयर बजारमा पनि त्यसको प्रभाव परेको छ।

आखिर को हुन् त मङ्ग वान्जू?

मङ्ग वान्जू चीनको अग्रणी टेलिकम कम्पनी ह्वावेइकी आर्थिक मामिलासम्बन्धी प्रमुख र सोही कम्पनीका संस्थापककी छोरी हुन्।

ह्वावेइ सञ्चार सामग्री र सेवा प्रदान गर्ने संसारकै सबैभन्दा ठूलो त्यस्तो कम्पनी हो।

हालै मात्र उसले एप्पल कम्पनीलाई उछिनेर स्मार्टफोन उत्पादनमा सामसङपछि विश्वकै दोस्रो ठूलो कम्पनी बनेको छ।

मङ्ग १ डिसेम्बरमा भ्यानकुभरबाट पक्राउ परेकी थिइन् जुन दिन अमेरिकी राष्ट्रपति डोनल्ड ट्रम्प र चिनियाँ राष्ट्रपति सि जिङपिनबीच जी२० सम्मेलनको अवसरमा आर्जेन्टिनामा दुईपक्षीय व्यापारबारे कुराकानी हुँदै थियो। उनीहरूले व्यापारिक तनाव कम गर्न एक उल्लेख्य सम्झौता पनि गरेका थिए।

तर अब उनको पक्राउको लगत्तै चीनले आक्रोशपूर्ण प्रतिक्रिया दिएको छ।

बीबीसी सम्वाददाता करिस्मा बासवानीका अनुसार क्यानाडामा मङ्ग समातिनुको सङ्केत र गम्भीरता निकै धेरै छ।

ह्वावेइ चिनियाँ प्रविधि क्षेत्रको एक मुकुट नै मानिने र मङ्ग त्यसको राजकुमारी मानिने उनी बताउँछिन्।

उनका अनुसार पक्राउको कारण स्पष्ट भइसकेको छैन। तर यसलाई एक जना महिला समातिएको वा एउटा कम्पनीलाई नियन्त्रण गर्न खोजिएको भन्ने अर्थमा मात्र सीमित गर्न नसकिने उनको ठम्याइ छ।

अब पर्दा उघ्रिएको र विषयले नाटकीय मोड लिने उनले बताइन्।

किन पक्राउ परिन् उनी?

उनको पक्राउको विस्तृत कारण खुलाइएको छैन।

अमेरिकामा सुपुर्दगीको अनुरोधको आधारमा उनलाई क्यानाडाको भ्यान्कुभरबाट समातिएको बुझिएको छ।

क्यानाडाका प्रधानमन्त्री ट्रुडोले उनको गिरफ्तारीमा उनको सरकारले कुनै राजनीतिक हस्तक्षेप नगरेको भन्दै उचित कानुनी निकायहरूले आफ्ना कारबाही गर्ने सन्दर्भमा सो पक्राउ गरिएको बताए।

उनले क्यानाडामा स्वतन्त्र न्यायपालिका रहेको भन्दै यो प्रकरणमा राजनीतिक संलग्नता वा हस्तक्षेप नभएको भनेका थिए।

तर त्यहाँको कानुन अनुसार मुद्दा चलेको विषयमा आफूले यो भन्दा बढी टिप्पणी गर्न नमिल्ने उनले बताए।

शुक्रवार त्यहाँको अदालतमा उनको जमानतसम्बन्धी सुनुवाई हुँदैछ।

अधिकार हनन्

चीनले उनको पक्राउलाई मानव अधिकारको उल्लंघन भन्दै तत्काल रिहाइको माग गरेको छ।

चिनियाँ विदेशमन्त्रालयका एकजना...


शीर्षक: ह्वावेइकी अधिकारीको पक्राउपछि आक्रोशित चीनले मुख खोल्यो\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

चीनको अग्रणी टेलिकम कम्पनी ह्वावेइका संस्थापककी छोरी वान्जू १ डिसेम्बरमा भ्यानकुभरबाट पक्राउ परेकी थिइन् र उनलाई अमेरिका सुपुर्दुगी गराउनेसम्बन्धी एउटा सुनुवाई यहि शुक्रवार हुँदैछ।

पक्राउको विस्तृत कारण खुलाइएको छैन तर अमेरिकाले इरानमाथि लगाइएको प्रतिवन्धहरूको खिलाफ हुनेगरी ह्वावेइले काम गरेकोबारे अनुसन्धान गरिरहेको बताएको छ।

चीनले उनको रिहाईको माग गर्दै उक्त गिरफ्तारी अधिकारको दूरूपयोग हुनसक्ने ठानेको बताएको छ।

प्रतिकृया

चीनियाँ विदेशमन्त्रालयका एकजना प्रवक्ताले संवाददाताहरूसँग कुरा गर्दै भनेका छन्: "कुनै कारण नखुलाई व्यक्तिको गिरफ्तारी हुनुले उसको मानव अधिकार हनन भएको ठहर्छ।"

"हामीले क्यानाडा र अमेरिकालाई गिरफ्तारीको कारण स्पष्ट पार्न आग्रह गर्दै आफ्नो गम्भीर चासो दर्शाएका छौं र उनको कानुनी अधिकार संरक्षण हुनेगरी तत्काल रिहाईको माग गरेका छौं।"

एउटा हवाई उडानबाट अर्को हवाई उडानका लागि गइरहेका बेला उनलाई नियन्त्रणमा लिइएको सो कम्पनीले बताएको छ।

हिरासतमा लिइएकोबारे प्रकाशनमा रोक लगाउनेसम्बन्धी मङ्गले गरेको आग्रह र अदालतहरूको आदेश भन्दै मङ्गलाई हिरासतमा लिइएको विषयबारे क्यानडाका न्यायमामिला मन्त्रालयका प्रवक्ताले थप खुलाउन अस्वीकार गरेका छन्।

उल्लंघन

चीनले मङ्गलाई तत्कालै रिहा गर्न माग गरेको छ।

ओटावास्थित चिनियाँ दूतावासले उनले कुनै पनि अमेरिकी वा क्यानेडेली कानुनको उल्लंघन नगरेको बताएको छ।

अमेरिकी सञ्चारमाध्यममा आएका विवरणहरूका अनुसार ह्वावेइले इरानमाथि लगाइएका अमेरिकी प्रतिबन्धहरूको उल्लंघन गरेको हुनसक्ने भन्दै उसमाथि छानबिन चलिरहेको छ।

गत एप्रिलमा ह्वावेइका गतिविधिहरूमाथि अनुसन्धान भइरहेको घोषणा अमेरिकी अधिकारीहरूले गरेका थिए।

चीनले यसरी दर्शाइरहेको चासोले बेइजिङ्गको मानव अधिकार स्थितिबारे आलोचना गरिराखेका अभियानकर्ताहरूलाई आश्चर्यमा पारेको छ। एम्नेस्टी इन्टरनेसनलले भनेको छ, चीनमा 'मानवअधिकार संकटमा छ' र 'अख्तियारीमा रहेकाहरू विरूद्ध बोल्नेहरूले कठोर यातना, पक्राउ र थुनछेक झेल्नुपरिरहेको छ।'

जासुसी

अमेरिकी सांसदहरूले ह्वावेइका उत्पादनहरू चिनियाँ सरकारद्वारा जासुसीका लागि प्रयोग भएको हुन सक्ने बताउँदै सो कम्पनी अमेरिकाको राष्ट्रिय सुरक्षाका लागि एउटा खतरा भएको बारम्बार बताउँदै आएका छन्।

एउटा विज्ञप्तिमा ह्वावेइले आफू कार्यरत देशका सबै कानुन तथा नियमहरूको पालना गरेको बताउँदै संयुक्त...


शीर्षक: ह्वावेइकी मङ्गलाई रिहा गर्न क्यानाडा र अमेरिकामाथि दबाब\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

क्यानाडास्थित अदालतमा सुपुर्दगी सम्बन्धी सुनवाइको सामना गरिरहेकी मङ्ग वान्जूको स्केचचित्र

चीनले आफ्नो देशको मोबाइलफोन कम्पनी ह्वावेइकी कार्यकारी मङ्ग वान्जूलाई रिहा गर्न क्यानडालाई आग्रह गर्दै अन्यथा गम्भीर परिणामहरू हुने चेतावनी दिएको छ।

एउटा वक्तव्यमा जनाइएअनुसार चीनका उपविदेशमन्त्री ल युचङ्ले मङ्गको पक्राउलाई लिएर क्यानडाका राजदूतलाई बोलाएर कडा विरोध जनाएका छन्।

मन्त्रालयले मङ्गको गिरफ्तारीलाई 'निकै खराब' कदमको रूपमा ठम्याएको छ।

आरोप

ह्वावेइका संस्थापकका छोरी पनि रहेकी मङ्ग उक्त कम्पनीकी आर्थिक मामिला प्रमुख हुन्।

उनलाई इरानमाथि अमेरिकाले लगाएको प्रतिबन्धको उल्लङ्घन गरेको आरोप लगाइएको छ।

गत डिसेम्बर १ मा क्यानडाको भ्यानकुभरबाट ह्वावेकी आर्थिक मामिलासम्बन्धी प्रमुख मङ्ग नियन्त्रणमा लिइएकी हुन्।

जहाज परिवर्तन गर्न लाग्दा भएको गिरफ्तारी उनको अधिकारको गम्भीर उल्लङ्घन भएको टिप्पणी चिनियाँ विदेश मन्त्रालयले गरेको रोयटर्स समाचार संस्थाले जनाएको छ।

माग

बेइजिङले अमेरिकी राजदूतलाई बोलाएर क्यानडामा पक्राउ गरिएकी चिनियाँ कम्पनी ह्वावेकी कार्यकारी अधिकारीविरुद्धको पक्राउ आदेश फिर्ता लिन वासिङ्ग्टनसँग माग गरेको छ।

अमेरिकी प्रतिक्रियाका आधारमा आफूले आगामी कदम चाल्ने पनि चीनले बताएको छ।

दुई देशबीच देखिएका व्यापारसम्बन्धी विवादहरू समाधान गर्न खोजिरहेका अमेरिका तथा चीनबीचको सम्बन्ध मङ्गको गिरफ्तारीले बिग्रिन पुगेको देखिएको छ।

क्यानाडाका प्रधानमन्त्री जस्टिन ट्रुडोले उनको गिरफ्तारीका पछाडि कुनै पनि राजनीति नरहेको बताएका छन्।

सुपुर्दगी

चीनका विदेश मन्त्रालयको विज्ञप्तिमा भनिएको छ, "चीनले गिरफ्तार व्यक्तिको तत्काल रिहाईको निम्ति क्यानाडासँग जोडदार आग्रह गर्दछ। अन्यथा क्यानाडाले गम्भीर परिणामको सामना गर्नुपर्ने कारणको पूर्ण जिम्मेवारी लिनुपर्नेछ।"

मङ्गले अमेरिका सुपुर्दगी हुनेसम्बन्धी सुनुवाईको सामना गर्नुपरेको छ। यदि अमेरिकामा दोषी प्रमाणित भएमा उनले ३० वर्षसम्म जेल सजाय भोग्नुपर्ने हुनसक्छ।  उनले कुनै पनि कानुन उल्लङ्घन नगरेको कुरामा चीनले जोड दिँदै आएको छ।

शुक्रवार क्यानाडाको अदालतसमक्ष उपस्थित गराइएकी मङ्गलाई जमानतमा रिहा गर्न अनुमति दिने वा नदिने भन्ने सुनुवाईको निर्णय सोमबारसम्मको निम्ति स्थगित गरिएको छ।

उनको गिरफ्तारीले अमेरिका र चीनको सम्बन्धमा थप तनाव सिर्जना गरेको छ।

'जासुसी'

अमेरिकी...


शीर्षक: ह्वावेई प्रकरण: चिनियाँ मोबाइल कम्पनीविरुद्ध अमेरिकामा मुद्दा, दुई देशबीच तनाव चर्किने सम्भावना\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

अमेरिकाको न्याय मन्त्रालयले ह्वावेई र उसको मुख्य वित्तीय अधिकारी मङ वान्जूविरुद्ध मुद्दा दायर गरेको छ

विश्वको दोस्रो ठूलो स्मार्ट्फोन निर्माता कम्पनी ह्वावेईले ब्याङ्कमा ठगी गरेको, न्यायमा वाधा उत्पन्न गरेको र अमेरिकी कम्पनी टी मोबाइलबाट प्रविधि चोरेको दाबी गरिएको छ।

मङ वान्जूलाई गत महिना अमेरिकाको  अनुरोधमा छिमेकी देश क्यानडाको भ्यान्कुभरको विमानस्थलबाट नियन्त्रणमा लिइएको थियो।

उनलाई  इरानमाथि अमेरिकाले लगाएको प्रतिबन्ध उल्लङ्घन गरेको आरोप पनि लगाइएको छ।

तनाव बढ्दै

इरानसँग व्यापार गर्न ह्वावेईले उनका दुई सहायक कम्पनीहरू ह्वावेई डिभाइस यूएस र स्काइकम टेकसँगको आफ्नो सम्बन्धबारे अमेरिका र विश्व ब्याङ्कलाई ढाँटेको भन्ने अभियोग ह्वावेईमाथि लागेको छ।

ह्वावेईका संस्थापककी छोरी वान्जूलाई क्यानडामा गत महिना समातिएको थियो

सन् २०१५ को परमाणु सम्झौतापछि हटेको इरानमाथिको प्रतिबन्ध राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पको प्रशासनले हालै अरू कडा शर्तहरूसहित पुनः लागु गरेको छ।

ह्वावेईका संस्थापककी छोरी वान्जूलाई क्यानाडामा नियन्त्रणमा लिएयता चीन, क्यानडा र अमेरिकाबीचको अन्तर्देशीय सम्बन्ध झन् तनावपूर्ण बनेको छ।

मङ र ह्वावेई कम्पनी दुवैले आफूमाथिका आरोपहरू अस्वीकार गर्दै आएका छन्।

वाशिङ्टनस्थित बीबीसीकी रजनी वैद्यनाथन भन्छिन्, "ह्वावेईविरुद्ध दुई प्रकारका मुद्दा लगाइएका छन्। पहिलो मुद्दामा ह्वावेईविरुद्ध गोप्य व्यापारिक सूत्रहरू चोरेको आरोप लगाइएको छ। दोस्रोमा चाहिँ ह्वावेईले इरानविरुद्ध लगाइएको अमेरिकी प्रतिबन्धविपरीत काम गरेको अभियोग लगाइएको छ।"

अमेरिकाले ह्वावेईविरुद्ध २३ वटा अभियोग दर्ता गराएको छ

'सुरक्षा खतरा बढाउँदै ह्वावेई'

टी मोबाइलको ट्याप्पी भनिने प्रविधिले स्मार्ट्फोनको परीक्षणका लागि मानिसहरूको औँलाको नक्कल गर्छ।

अमेरिकाले ह्वावेईविरुद्ध २३ वटा अभियोगहरू दर्ता गराएको छ।

अमेरिकी अनुसन्धान ब्यूरो एफबीआईका निर्देशक क्रिस्टोफर रेले ती मुद्दाहरू अमेरिकाको कानुनी मर्यादा र विश्वव्यापार अभ्यासको मानक उल्लङ्घनविरुद्ध भएको बताएका छन्।

ह्वावेईजस्तो कम्पनीले आर्थिक र राष्ट्रिय सुरक्षा दुवैमा चुनौती थप्ने उनले बताए।

यस्तै विभिन्न आरोपहरूका कारण अन्य राष्ट्रहरूले पनि सुरक्षा चासो देखाउँदै ह्वावेइका उत्पादनहरू नकिन्न आफ्ना कम्पनीहरूलाई निर्देशन दिएका छन्।


शीर्षक: ह्वावेई विवाद: अबदेखि नयाँ स्मार्टफोनमा फेसबुक, ह्वाट्सएप र इन्स्टाग्राम एप नहुने\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

त्यस्तो प्रतिबन्ध फेसबुकको मुख्य एपमा मात्र नभएर कम्पनीका भगिनीसंस्थाका रूपमा परिचित ह्वाट्सएप र इन्स्टाग्रामका एपमा पनि लागु हुनेछ।

गत मे महिनामा अमेरिकाले आफ्ना देशका कम्पनीहरूलाई सुरक्षा जोखिम रहन सक्ने बताउँदै विदेशी दूरसञ्चार प्रदायकहरूसँग सहकार्य नगर्न निर्देशन दिएको थियो।

फेसबुकले यस्तो कदम उठाउनुको प्रमुख कारण उक्त निर्देशन नै रहेको बुझिएको छ।

पुरानो फोनमा के हुन्छ?

नयाँ फोनमा फेसबुकका एपहरू समावेश नगरिने भए पनि सर्वसाधारणले प्रयोग गरिरहेका ह्वावेई फोनमा भएका एपमा भने समस्या हुनेछैन।

तर पुराना ह्वावेई फोनमा सफ्टवेअर अद्यावधिक गर्ने सुविधा उपलब्ध गराउने फेसबुकले जनाएको छ।

फेसबुकको यो निर्णयबारे ह्वावेईले केही टिप्पणी गरेको छैन।

फेसबुकका एप ह्वावेई फोनमा 'प्रि-इन्स्टल' नहुने भए पनि प्रयोगकर्ताहरू आफैँले भने एप डाउनलोड गर्न सक्नेछन्।

तर अर्को अमेरिकी कम्पनी गुगलले प्ले स्टोरबाट ह्वावेईको पहुँच हटाइदिएपछि प्रयोगकर्ताहरूले फेसबुक र अन्य एप डाउनलोड गर्न पाउनेछैनन्।

अहिले सबै प्रयोगकर्ताले प्ले स्टोर तथा गुगल एप प्रयोग गर्न सक्ने भए पनि गुगलले मध्य अगस्टदेखि ह्वावेईलाई महत्त्वपूर्ण एन्ड्रोइड सफ्टवेअरहरू प्रयोग गर्न नदिने घोषणा गरिसकेको छ।

ह्वावेईका फोन र उपकरणको प्रयोगमा विभिन्न राष्ट्रहरूले प्रतिबन्ध लगाएका छन्।


शीर्षक: ह्वावेई विवाद: आफ्ना उत्पादनमा प्रतिबन्ध लगाएको भन्दै अमेरिका सरकारविरुद्ध मुद्दा\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

गू पिङ्

अमेरिकाले त्यस्तो प्रतिबन्धको औचित्य पुष्टि गर्न नसकेको भन्दै ह्वावेईले आफ्नो सम्बन्ध चिनियाँ सरकारसँग नभएको दोहोर्‍याएको छ।

अमेरिकाले आफ्ना राष्ट्रिय सुरक्षाबारे चासो रहेको भन्दै ह्वावेईको उत्पादनहरूमाथि प्रतिबन्ध लगाएको थियो।

उसले आफ्ना साझेदारहरूसँग ह्वावेईलाई एक्ल्याउनेबारे पहल गरिरहेको छ।

ह्वावेई विश्वको एउटा प्रमुख दूरसञ्चार उपकरण र सेवा प्रदायक कम्पनी हो।

आफूविरुद्ध लागेका आरोपको खण्डन गर्दै ह्वावेईले कानुनी उपचार खोज्ने बाटको रोजेको हो।

"अमेरिकी संसद् ह्वावेईका उत्पादनमाथि प्रतिबन्ध लगाउनुपर्ने कारण बताउन पटकपटक विफल भएको छ। जसका कारण अन्तिम उपायको रूपमा कानुनी प्रक्रियामा जान हामी बाध्य भयौँ," ह्वावेईका अध्यक्ष गु पिङले बताए।

"त्यो प्रतिबन्ध गैरकानुनी मात्र छैन यसले ह्वावेईलाई निष्पक्ष प्रतिस्पर्धामा संलग्न हुनबाट समेत रोकेको छ। र, त्यसको सबैभन्दा बढी असर अन्तत: अमेरिकी सेवाग्राहीहरूलाई नै पर्नेछ।"

अभियोगले के भन्छ?

ह्वावेईले संविधानको राष्ट्रिय प्रतिरक्षा ऐनअन्तर्गत रहेको एउटा व्यवस्थालाई चुनौती दिएको छ।

उक्त मुद्दा टेक्ससस्थित अमेरिकी सङ्घीय अदालतमा दायर गरिएको  छ।

एउटा विज्ञप्तिमा ह्वावेईले आफ्नो कम्पनीमा चिनियाँ सरकारको 'स्वामित्व, नियन्त्रण वा प्रभाव' केही नरहेको उल्लेख गरेको थियो।

अस्ट्रेलिया, न्यूजिल्यान्ड लगायतका थुप्रै देशले सुरक्षा कारण बताउँदै आफ्ना दूरसञ्चार कम्पनीहरूलाई 'फाइभ जी' सञ्जालमा ह्वावेईका उपकरण प्रयोग गर्न रोक लगाएका छन्।

Australia's former Prime Minister Malcolm Turnbull on why Huawei was barred from 5G network

विवादका अन्य विषय के हुन्?

अमेरिकाले ह्वावेई र उसकी वरिष्ठ अधिकारी मङ वान्जूमाथि आपराधिक अभियोगहरू समेत लगाएको छ।

ह्वावेईका संस्थापक रेन जेङ्फीकी छोरी वान्जू वाशिङ्टनको आग्रहमा गत वर्ष डिसेम्बरमा क्यानडामा पक्राउ परेकी थिइन्।

उनीविरुद्ध ब्याङ्क खाता हिनामिनादेखि इरानविरुद्ध अमेरिकाले लगाएको प्रतिबन्धविरुद्ध हुने कामहरू गरेको अभियोग छन्।

त्यसैलाई आधार बनाएर अमेरिकाले उनलाई आफ्नो देशमा मुद्दा चलाउन चाहेको छ र क्यानडालाई सुपुर्दगीको औपचारिक आग्रह पनि गरेको छ।

मङ वान्जू

ह्वावेईका प्रमुख रेन जेङ्फीले आफ्नी छोरीलाई राजनीतिक दुराशयका कारण पक्राउ गरिएको बताएका छन्।

आफ्नो कम्पनीले सधैँ निजी व्यवसायको चरित्रअनुसार काम गरेको उनले बीबीसीलाई बताएका...


शीर्षक: ह्वावेई विवाद: एन्ड्रोइडसँग सम्बन्धविच्छेद, प्रयोगकर्तालाई कस्तो असर पर्ला\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

एन्ड्रोइडको सफलता ह्वावेइको स्मार्टफोनको सफलतासँग जोडिएको छ

लन्डन अनर ट्वेन्टी सिरिजको स्मार्टफोन सार्वजनिक गर्ने कार्यक्रममा सो कम्पनीले विश्वभरिका सञ्चारमाध्यमलाई निम्त्याएको छ।

बीबीसीले थाहा पाएअनुसार नयाँ मोबाइल सेटमा गुगलको एप स्टोरसहित पूर्ण 'एन्ड्रोइड अपरेटिङ सिस्टम' उपलब्ध हुनेछ।

तर अमेरिकी सरकारसँगको विवाद समाधान नभएको खण्डमा ह्वावेईले एन्ड्रोइड प्रयोग गरिरहने निर्णय गरेमा आगामी सेटहरूमा गुगलका थोरै सेवाहरूमात्र उपलब्ध हुनेछन्।

अब के होला?

हाललाई अमेरिकाले वर्तमान ग्राहकहरूलाई सहज पार्ने उद्देश्यले ह्वावेईविरुद्ध प्रविधि हस्तान्तरणसम्बन्धी कडा नियम लागु गर्ने कार्य तीन महिनाले पछि सारेको छ।

वाणिज्य मन्त्रालयले ह्वावेईको सञ्जाल सञ्चालन तथा उसको मोबाइलका सफ्टवेअर अपडेटजस्ता सेवा अस्थायी रूपमा पुनर्स्थापित गरिदिएको छ।

तर त्यो सहुलियत तीन महिनापछि के हुन्छ भन्ने स्पष्ट छैन।

विश्वकै दोस्रो ठूलो स्मार्टफोन निर्माता कम्पनीसँग गुगल सम्बन्ध तोड्न चाहँदैन। ह्वावेईले हाल ५० करोड मनिसहरूले आफ्नो फोन प्रयोग गर्ने बताएको छ।

सिद्दान्तत: अमेरिकी वाणिज्य मन्त्रालयले गुगललाई ह्वावेईसँगको सम्बन्ध कायम राखिराख्न अनुमति दिनसक्छ वा अहिलेको प्रतिबन्धलाई स्थगित गर्नसक्छ।

तर प्रतिबन्ध कायम भएको अवस्थामा के हुनसक्छ त?

गुगल के गर्दैछ?

अमेरिकी प्रविधि कम्पनीले ह्वावेइसँगका सरसामान आदानप्रदान र प्राविधिक सेवाजस्ता सबै 'गैरसार्वजनिक' व्यापारिक क्रियाकलापलाई स्थगित गरेको छ।

यसको अर्थ ह्वावेई फोनमा एन्ड्रोइड हराउछ भन्ने होइन किनभने एन्ड्रोइड स्मार्टफोन निर्माताहरूले चाहेअनुरुप परिवर्तन गर्न सकिने ओपन सोर्स सफ्टवेयर हो।

तर अभ्यासमा भने धेरै निर्माताहरू गुगलले दिने सेवामा भर पर्छन्। र गुगलले यसका निम्न कुराहरूमा नियन्त्रण राख्छ:

अहिले चलिरहेका ह्वावेईका सेटमा के हुन्छ?

ह्वावेई वा अनर फोन बोक्नेहरूका लागि भने अचानक एप राख्न नमिल्ने वा अद्यावधिक नहुने भन्ने हुनेछैन्।

यसको कारण भनेको अहिले चलनचल्तीमा रहेका सेटहरू प्रमाणित भइसकेका हुन् तर त्यसमा नयाँ भर्सन दिन वा एप डाउनलोड गर्न दिन गुगलले ह्वावेईसँग सम्बन्ध राखिरहनुपर्दैन।

एन्ड्रोइडको विकल्प भएको ह्वावेईले जनाएको छ

तर सुरक्षा अप्डेटहरूका विषयमा भने यो फरक हुनसक्छ।

गुगलले कुनै सुरक्षा खतरा देखेको अवस्थामा एक महिना पहिले निर्माता कम्पनीहरूलाई जानकारी दिएर मात्रै...


शीर्षक: ह्वावेई विवाद: किन यो विशाल चिनियाँ कम्पनी समस्यामा परेको छ\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

यो चिनियाँ कम्पनी थुप्रै ठाउँमा विवादमा परेको छ। यो कम्पनीले आफ्नो प्रविधि प्रयोग गरेर मानिसहरूको गुप्तचरी गरिरहेको आरोप लाग्ने गरेको छ।

तर ह्वावेईले त्यस्ता आरोप पूर्ण रूपमा अस्वीकार गर्दै आएको छ।

अहिले अमेरिकामा ह्वावेईविरुद्ध अदालतमा मुद्दा चलिरहेको छ।

विश्वका अन्य देशमा पनि सुरक्षाको चासोका कारण यो विशाल कम्पनीमाथि रहेको विश्वास घट्दो छ।

एउटा प्रविधि व्यवसाय गर्ने कम्पनीमा के भइरहेको छ भन्नेबारे तपाईँलाई धेरै चासो नहुन पनि सक्छ।

तर तपाईँले नयाँ ह्वावेई फोन किन्ने कि नकिन्ने भनेर द्विविधा हुन सक्छ। त्यसैले के भइरहेको छ भन्नेबारे यो विवरण।

ह्वावेई के हो?

ह्वावेई कम्पनीले संसारभरि एपलको आईफोनभन्दा बढी फोन बेच्छ। सबभन्दा बढी साम्सङ बिक्छ, दोस्रोमा ह्वावेई।

ब्रिटेनमा सन २०१८ मा पी२०प्रो आएपछि ह्वावेई ह्यान्ड्सेटको बिक्री ह्वात्तै बढेको थियो।

ह्वावेईले सन २०१८ मा पी२०प्रो सार्वजनिक गरेको थियो

थुप्रै समीक्षकहरूका अनुसार पी२०प्रो सामसङ र आईफोनको मुख्य प्रतिस्पर्धी बनेको छ।

फोन मात्रै बेच्ने होइन ह्वावेईले अरू फोन कम्पनीहरूलाई उनीहरूकै ह्यान्ड्सेट बनाउन प्रविधि पनि बेच्छ र वाईफाई नेट्‌वर्क पनि बेच्छ। वास्तवमा ह्वावेई जताततै छ।

किन सबै जना ह्वावेईबारे कुरा गरिरहेका छन्?

ह्वावेईले बेचेका लाखौँलाख मोबाइल फोन र प्रविधिबारे केही चासोहरू छन्।

केही देशलाई चिनियाँ सरकारले ह्वावेईको प्रयोग गरेर गुप्तचरी गरिरहेको छ कि भन्ने चिन्ता छ।

ह्वावेई स्थापना गरेका रेन जेङ्फी सन १९८० को  आरम्भतिर चिनियाँ पिपल्स आर्मीसँग आबद्ध इन्जिनियर थिए।

चिनियाँ नेताहरूप्रति अविश्वास गर्ने थुप्रै व्यवसायी र सरकारहरूका लागि यो तथ्य चिन्ताको विषय रहँदै आएको छ।

चिनियाँ पिपल्स लिबरेशन आर्मी चिनियाँ कम्युनिस्ट पार्टीको सशस्त्र अङ्ग हो जसले चीनमा सन १९२१ देखि शासन गर्दै आएको छ।

ह्वावेईले चिनियाँ सरकारसँग आफ्नो सम्बन्ध नरहेको र आफू स्वतन्त्र कम्पनी रहेको बताउँछ।

चीनभित्र ह्वावेई र त्यसका वरिष्ठ अधिकारीहरूप्रति ठूलो समर्थन रहेको छ

तर ह्वावेई अमेरिकाका लागि सुरक्षा खतरा रहेको चेतावनी सन २०१२ देखि दिँदै आइएको छ।

ब्रिटेनमा सन् २०१८ मा तयार पारिएको एक रिपोर्टले ह्वावेईको ब्रोड्ब्यान्ड इन्टर्नेट सेवा र मोबाइल सेटहरू राष्ट्रिय सुरक्षामा खतरा छैनन् भन्नेबारे "सीमित मात्र आश्वस्त हुन सकिने" भनेको थियो। त्यसले पनि...


शीर्षक: ह्वावेई विवाद: चिनियाँ दूरसञ्चार कम्पनी 'जासुसी हुन नदिने' सहमतिमा हस्ताक्षर गर्न तयार\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

ह्वावेईका उत्पादनमार्फत् चीनले जासुसी गर्न सक्छ भन्ने आशङ्का केही देशहरूले व्यक्त गरेपछि यो घोषणा आएको हो।

सो चिनियाँ कम्पनीले आफ्ना उत्पादनहरू सुरक्षित भएका र तिनबाट जासुसी वा क्षतिको जोखिम नभएको दाबी गर्ने गरेको छ।

उसले आफू स्वतन्त्र कम्पनी भएको र चीन सरकारसँग सम्बन्ध नभएको बताउने गरेको छ।

तर केही देशहरूले सुरक्षाको कारण देखाउँदै ह्वावेईलाई आफ्नो देशको 5G (फाइभजी) सेवामा संलग्न हुन रोक लगाएका छन्।

ह्वावेईका उत्पादन प्रयोग गर्ने कि नगर्नेबारे विवाद हुँदै गर्दा यूकेले भने आफ्नो फाइजजी सञ्जालमा उसका उपकरण सीमित रूपमा प्रयोग गर्ने सङ्केत आएको छ।

गत मङ्गलवार लन्डनमा आयोजित एउटा भेलामा दोभासेको सहायतामा बोल्दै लियाङ ह्वाले "जासुसी तथा जस्केलो हुन नदिने मापदण्डअनुकूल हाम्रा उपकरण बनाउने प्रतिबद्धता गर्न" आफूहरू यूके तथा अन्य देशका सरकारहरूसँग "सहमतिमा हस्ताक्षर गर्न इच्छुक" भएको बताइएका थिए।

निसानामा ह्वावेई

ह्वावेई दूरसञ्चारको क्षेत्रमा प्रयोग हुने उपकरण निर्माण गर्ने संसारको सबैभन्दा ठूलो कम्पनी हो। तर फाइभजी मोबाइल नेटवर्कका लागि उसले बनाएका उपकरणहरूको सुरक्षाका सम्बन्धमा पश्चिमा देशहरूमा गम्भीर चासो उत्पन्न भएको छ।

अस्ट्रेलिया तथा न्यूजील्यान्डले ह्वावेईका उपकरणलाई आफ्नो फाइभजी नेटवर्कमा प्रयोग गर्न रोक लगाएका छन्।

अमेरिकाले पनि आफ्ना सरकारी कार्यालयहरूमा ह्वावेईका उत्पादन प्रयोग गर्न रोक लगाएको छ। उसले आफ्ना साझेदार राष्ट्रहरूलाई पनि ह्वावेईका उत्पादन प्रयोग नगर्ने दबाव दिने गरेको छ।

बिहीवार अमेरिकी राष्ट्रपति डोनल्ड ट्रम्पले राष्ट्रिय सुरक्षाको लागि जोखिम पुर्‍याउन सक्ने ठानिएका दूरसञ्चार उपकरण अमेरिकी कम्पनीहरूले प्रयोग गर्न बन्देज लगाउँदै एउटा कार्यकारी आदेशमा हस्ताक्षर गरेका छन्।

सो आदेशमा कुनै कम्पनीको नाम नलिइएको भए पनि चिनियाँ कम्पनी ह्वावेईलाई निसाना बनाउन खोजिएको हो।

चीन-अमेरिका द्वन्द्व

यो अमेरिकी निर्णय अमेरिका र चीनबीच व्यापारिक द्वन्द्व चर्किँदै गरेको बेला आएको छ।

अमेरिकी वाणिज्य मन्त्रालयले ह्वावेई र ऊसँग सम्बन्धित ७० वटा कम्पनीहरूलाई कालोसूचीमा राख्न लागिएको बताएको छ।

अब ती कम्पनीहरूलाई अमेरिकी कम्पनीहरूसँग कारोबार गर्न झनै बढी कठिन हुन सक्छ।

गत शुक्रवार अमेरिकाले चिनियाँ सामानमा लगाइँदै आएको कर दुई गुणाभन्दा बढीले बढाइदिएपछि प्रतिक्रियास्वरूप चीनले पनि अमेरिकी उत्पादनहरूमा...


शीर्षक: ह्वावेई विवाद: पश्चिमा विश्व चिनियाँ कम्पनीसँग झस्किनुका पाँच कारण\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

यो चिनियाँ कम्पनी विश्वकै ठूला प्रविधि कम्पनी मध्येको एक हो

गत महिना अमेरिकी राष्ट्रपति डोनल्ड ट्रम्पले अमेरिकी कम्प्युटर सञ्जाललाई 'विदेशी प्रतिद्वन्द्वी'बाट जोगाउन राष्ट्रिय सङ्कटकाल घोषणा गरेपछि गुगलले ह्वावेईका उत्पादनमा आफ्ना एप नचल्ने बनाउने निर्णय गरेको हो।

ट्रम्पको उक्त निर्णय विशेषत: चिनियाँ प्रविधि कम्पनीप्रति लक्षित रहेको विश्लेषकहरू ठान्छन्।

ह्वावेई स्मार्टफोन उत्पादनका लागि चिनिएको भए पनि उसले सञ्चारसम्बन्धी अरू उपकरण पनि बनाउँछ।

त्यस्ता उपकरणको बिक्रीमाथि अमेरिकामा प्रभावकारी रूपमा प्रतिबन्ध लगाइए पनि विश्लेषकहरूले विश्वभरि ४० देखि ६० प्रतिशत सञ्जालमा नियन्त्रण गर्ने आकलन गरेका छन्।

उसोभए ती देशहरू किन चिन्तित भएका हुन् त?

आरोपहरूको एउटा जटिल शृङ‍्खलामा अन्तर्राष्ट्रिय गुप्तचर निकायहरू, चोरिएको रोबोटिक उपकरण, हीराको जलप लगाइएका बलिया सिसा र इरानसँगको शङ्कास्पद गोप्य सम्झौता रहेका छन्।

फाइभजी: निकै छिटो, तर कति सुरक्षित?

मोबाइल फोन सञ्जालको अर्को क्रान्तिको रूपमा हेरिएको फाइभजी प्रविधि आपूर्ति गर्नका लागि ह्वावेई विश्वभरिका देशहरूसँग छलफलमा छ।

फाइभजीले हामीले फोनमा जे गरिरहेका छौँ त्यसमा र अन्य उपकरणहरूमा क्रान्ति ल्याउनेछ

तीव्र गतिको सो प्रविधि चालकबिना चल्ने कार र अन्य धेरै नयाँ प्रणालीमा पनि प्रयोग हुने ठानिएको छ।

कुनै देशको फाइभजी आधारभूत संरचनामा ह्वावेई भए त्यस्तो दूरसञ्चार सञ्जालबाट जासुसी गरेर पछि व्यवधान उत्पन्न गराउन सक्ने दाबी अरू देशहरूको रहेको छ।

अमेरिकी राष्ट्रपतिको कार्यकारी आदेश आउनुभन्दा अघि नै अमेरिकाले आफ्ना पश्चिमा साझेदारलाई सो चिनियाँ कम्पनीसँग सहकार्य नगर्न दबाव दिने गरेको थियो।

त्यस्तो दबाव अमेरिकाले आफू पनि संलग्न तथाकथित "फाइभ आइज" समूहका यूके, क्यानडा, अस्ट्रेलिया र न्यूजिल्यान्डलाई दिएको थियो। सो समूहका गुप्तचर निकायबीच घनिष्ठ सम्बन्ध छ र उनीहरूबीच विशेषत: गोप्य विद्युतीय सूचना आदानप्रदान हुन्छ।

फाइभजी सञ्जालमा ह्वावेईका उपकरण जडान गर्ने अङ्ग्रेजीभाषी देशसँग त्यस्ता सूचना नबाँड्ने अमेरिकाले बताएको छ।

ह्वावेईको उपकरण आफ्नो सूचनाप्रणालीमा प्रयोग गर्ने देशसँग सूचना नबाँड्ने चेतावनी अमेरिकी विदेशमन्त्री माइक पोम्पेओले दिएका छन्।

एनएसएजस्ता अमेरिकी गुप्तचर निकायले आफ्ना साझेदारलाई गुप्तचरसम्बन्धी सूचना नदिन धम्की दिएको छ

ह्वावेईले बारम्बार आफूले...


शीर्षक: ह्वावेई विवाद: फाइभ जीबारे सूचना चुहाएको भन्दै ब्रिटिश रक्षामन्त्रीलाई पदबाट हटाइयो\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

प्रधानमन्त्री टरिजा मेका अनुसार उनले सूचना चुहाएकोबारे बलिया प्रमाण फेला परेका र उनले छानबिनमा समेत असहयोग गरेका थिए।

विलियम्सनले सबै आरोप अस्वीकार गरेका छन्।

उनले आफूलाई बिनाप्रक्रिया हठात् पदबाट हटाइएको बताए।

प्रधानमन्त्री कार्यालयका अनुसार पेनी मोर्डन्टले रक्षामन्त्रीको भूमिका निर्वाह गर्नेछन्।

विपक्षी दलहरूले उनले आधिकारिक गोपनीयतासम्बन्धी कानुन उल्लङ्घन गरेकोबारे उनीविरुद्ध आपराधिक छानबिन हुनुपर्ने माग गरेका छन्।

उक्त राष्ट्रिय सुरक्षा परिषद्को बैठकले चिनियाँ कम्पनी ह्वावेईलाई ब्रिटेनको फाइभ जी नेटवर्क निर्माणमा सहभागी गराउने कि नगराउने भन्ने विषयमा छलफल गरेको थियो।

कस्तो सूचना चुहाइएको थियो?

प्रधानमन्त्री टरिजा मेले अध्यक्षता गरेको राष्ट्रिय सुरक्षा परिषद्को बैठकमा फाइभ जी भनिने पछिल्लो पुस्ताको सञ्चार प्रणालीका निम्ति ह्वावेईका उपकरण प्रयोग गर्न दिने कि नदिनेबारे छलफल हुँदै थियो।

परिषद्को निर्णयबाट राष्ट्रिय सुरक्षामा दीर्घकालीन असर पर्न सक्थ्यो।

तर बैठकमा भएको छलफलको विषय सञ्चारमाध्यममा चुहियो।

राष्ट्रिय सुरक्षामा खतरा पुग्न सक्ने सम्भावनाबारे आएका चेतावनीमाझ यूकेले ह्वावेईलाई ब्रिटेनको नयाँ फाइभ जी नेटवर्क सञ्चालन गर्न सीमित पहुँच दिएको विवरण गत साता द डेली टेलिग्राफले छापेको थियो।

ब्रिटेनको निजामती सेवाका प्रमुख तथा राष्ट्रिय सुरक्षा सल्लाहकार सर मार्क सेड्विलले ह्वावेईबारे भएको छलफलको जानकारी चुहिएकोबारे सोधपुछमा सहयोग गर्न मन्त्रीहरूलाई आह्वान गरेका थिए।

सर सेड्विलले परिषद्‌मा सहभागी मन्त्रीहरू तथा तिनका सल्लाहकारहरूलाई त्यसबारे पत्र लेखेका थिए।

ह्वावेईलाई अनुमति दिने निर्णयको विरोधमा आवाज उठाएका भनिएका पाँच मन्त्रीमा धेरैको ध्यान केन्द्रित भएको थियो। तर उनीहरूले आफू दोषी नभएको जनाउ सार्वजनिक रूपमा वा आफ्ना सहयोगीमार्फत् दिएका थिए।

किन ह्वावेईसम्बन्धी विवाद?

ह्वावेई विश्वको एउटा प्रमुख दूरसञ्चार उपकरण र सेवाप्रदायक कम्पनी हो।

सो चिनियाँ कम्पनीलाई महत्त्वपूर्ण भूमिका दिँदा ब्रिटेनको दूरसञ्चार सञ्जाल जासुसी गर्नेहरूका लागि खुला हुन सक्ने चिन्ता केहीले व्यक्त गरेका छन्।

तर ह्वावेईले भने उसका उपकरण र प्रणालीमा जासुसी वा ध्वंस हुने कुनै खतरा नरहेको दाबी गरेको छ। आफूलाई चिनियाँ सरकारले नियन्त्रण नगर्ने पनि उसले बताएको छ।

अमेरिका, अस्ट्रेलिया, न्यूजिल्यान्ड र अन्य देशले सुरक्षाको...


शीर्षक: ह्वावेई विवाद: यूकेमा फाइभ जी नेटवर्कबारे विवाद हुँदा चीनद्वारा ह्वावेईको बचाउ\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

अमेरिका, अस्ट्रेलिया, न्यूजिल्यान्ड र अन्य देशले सुरक्षाको कारण देखाउँदै आफ्ना दूरसञ्चार कम्पनीहरूलाई 'फाइभ जी' सञ्चालनमा ह्वावेईका उपकरण प्रयोग गर्न रोक लगाएका छन्।

अमेरिकाले आफ्ना राष्ट्रिय सुरक्षाबारे चासो रहेको भन्दै ह्वावेईका उत्पादनमाथि प्रतिबन्ध लगाएको थियो।

ह्वावेई विश्वको एउटा प्रमुख दूरसञ्चार उपकरण र सेवाप्रदायक कम्पनी हो।

विवरण

तर द सन्डे टेलिग्राफ पत्रिकामा प्रकाशित एउटा लेखमा राजदूत लियु शियाओमिनले ब्रिटेनले अन्य राष्ट्रबाट आएको दबावको प्रतिरोध गर्नुपर्ने भनेका छन्।

जोखिमलाई गम्भीरतापूर्वक लिनुपर्ने भन्दै उनले सुरक्षाको विषयमा उक्त कम्पनीको छवि राम्रो रहेको तर्क गरेका छन्।

राष्ट्रिय सुरक्षामा खतरा पुग्न सक्ने सम्भावनाबारे आएका चेतावनीमाझ यूकेले ह्वावेईलाई ब्रिटेनको नयाँ 'फाइभ जी' नेटवर्क सञ्चालन गर्न सीमित पहुँच दिएको विवरण गत साता द डेली टेलिग्राफले छापेको थियो।

उक्त पत्रिकाले विभिन्न मन्त्रीहरूले उक्त योजनाबारे चासो व्यक्त गरेको समाचार पनि छापेको थियो।

स्वतन्त्रतापूर्वक

तर ह्वावेईको प्रतिरक्षा गर्दै राजदूत लियुले भने, "संसारभरि प्रभाव पार्न सक्ने यूकेजस्ता राष्ट्रले स्वतन्त्रतापूर्वक र आफ्नो राष्ट्रिय स्वार्थअनुरूप निर्णय लिन्छन्।"

"नयाँ फाइभ जी नेटवर्कको स्थापनाको सन्दर्भमा यूके त्यही गर्न सक्ने स्थितिमा छ दबावको प्रतिरोध गरेर, अवरोध हटाउन तर्फ लागेर र स्वतन्त्रतापूर्वक सही निर्णय लिएर तथा विकासको दीर्घकालीन आवश्यकतालाई दृष्टिगत गरेर।"

यसैबीच ब्रिटेनको निजामती सेवाका प्रमुख तथा राष्ट्रिय सुरक्षा सल्लाहकार सर मार्क सेड्विलले राष्ट्रिय  सुरक्षा परिषद्‌मा ह्वावेईबारे भएको छलफलको जानकारी चुहिएकोबारे सोधपुछमा सहयोग गर्न मन्त्रीहरूलाई आह्वान गरेका छन्।

सर मार्क सेड्विल

पुष्टि

उक्त बैठकका विवरण सञ्चारमाध्यममा आएपछि सर सेड्विलले परिषद्‌मा भएका मन्त्रीहरू तथा तिनका सल्लाहकारहरूलाई त्यसबारे पत्र लेखेका छन्।

ह्वावेईले अनुमति दिने निर्णयको विरोधमा आवाज उठाएका भनिएका पाँच मन्त्रीहरूप्रति धेरैको ध्यान केन्द्रित भएको छ।

तर उनीहरूले आफू दोषी नभएको जनाउ सार्वजनिक रूपमा वा आफ्ना सहयोगीमार्फत् दिएका छन्।


शीर्षक: ह्वावेई: 'हामी संसारको अगाडि नाङ्गै उभिएका छौँ'\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

उक्त कम्पनीका साइबर-सुरक्षाप्रमुख जोन सफिकले सांसदहरूलाई चीन वा अरू कुनै देशले ह्वावेईलाई कहिल्यै पनि "कुनै अवाञ्छित काम" गर्न नभनेको बताए।

बाहिरका विशेषज्ञलाई आफ्ना उत्पादनको विश्लेषण गर्न र तिनमा कुनै प्राविधिक त्रुटि रहेको भए त्यो पत्ता लगाउन दिन ह्वावेई तयार रहेको उनले बताए।

"हामी संसारको अगाडि नाङ्गै उभिएका छौँ। तर हामी त्यसो गर्न दिन चाहन्छौँ किनभने त्यसले हामीलाई हाम्रा उत्पादनमा सुधार गर्न सघाउँछ," उनले भने।

अरूले त्रुटि पत्ता लगाए आफूलाई लज्जाबोध नहुने उनको भनाइ थियो।

ब्रिटेनको संसद्‌को विज्ञान तथा प्रविधि समितिले ह्वावेईलाई बोलाएर उसका उपकरणको सुरक्षा तथा चीन सरकारसँग सो कम्पनीको सम्बन्धबारे सोधेको थियो।

चीन सरकारले ह्वावेईका उपकरणमार्फत् जासुसी गर्न सक्ने भन्दै अमेरिकाले आफ्ना साझेदार राष्ट्रलाई ह्वावेईलाई फाइभजी सञ्जालमा प्रतिबन्ध लगाउन दबाव दिने गरेको छ।

"उत्पादनको सुरक्षा कमजोर बनाउनेगरी हामीलाई चीन सरकार वा अरू कुनै सरकारले कहिल्यै पनि केही गर्न भनेको छैन," सफिकले भने।

सांसदहरूले चीनमा हुने मानवाधिकार उल्लङ्घनको विषयमा चासो व्यक्त गरेका थिए। त्यसमा शिन्जियाङ प्रान्तमा झन्डै १० लाख मुस्लिमलाई हिरासतमा राखिएको भन्ने प्रसङ्ग पनि थियो।

सन् २०१७ मा चीनमा जासुसीसम्बन्धी नयाँ कानुन बनेको परिप्रेक्ष्यमा ह्वावेईले शिन्जियाङ प्रान्तमा उपकरण आपूर्ति गरेको छ कि छैन भनेर पनि सांसदहरूले सोधेका थिए। सो कानुनले व्यक्ति तथा संस्थाहरूलाई चिनियाँ गुप्तचर निकायहरूलाई सघाउन बाध्य बनाउँछ।

सफिकले सो विषयमा ह्वावेईले चीन सरकारसँग स्पष्टीकरण मागेको र कुनै कम्पनीले त्यसो गर्नु नपर्ने स्पष्ट पारिएको बताए।

"हामीले हाम्रा वकिलबाट यसको पुष्टि गराएका छौँ र पुन: क्लिफोर्ड चान्सबाट... हाम्रा कानुनी परामर्शदाताका अनुसार  सुरक्षाको विषयमा ह्वावेईको मान्यता कमजोर हुनेगरी कहेी पनि गर्नुपर्दैन।"

क्लिफर्ड चान्स लन्डनमा मुख्यालय रहेको बहुराष्ट्रिय कानुनी परामर्शदाता हो।

परबाट पहुँच?

सांसदहरूले के आफ्ना उपकरणमार्फत् यूकेको फाइफजी मोबाइल नेटवर्कमा ह्वावेईको परबाटै पहुँच हुन्छ भनेर सोधेका थिए।

उत्तर दिँदै सफिकले ह्वावेईले मोबाइल सञ्जाल सञ्चालकहरूलाई दूरसञ्चार उपकरण मात्र उपलब्ध गराउनेमा जोड दिए।

"हामी सञ्जाल सञ्चालन गर्दैनौँ र हामीले सञ्जाल सञ्चालन नगर्ने हुँदा हाम्रो पहुँच सो सञ्जालमा हुने डेटामा हुँदैन," उनले ...


शीर्षक: ह्वावेई: पश्चिमा विश्व किन यो विशाल चिनियाँ कम्पनीसँग डराउँछ?\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

अमेरिकाले चिनियाँ सरकारसँग उसको रहेको सुमधुर सम्बन्ध र अर्को पुस्ताको मोबाइल प्रविधि मानिएको फाइभ जीमा विश्वभर आधिपत्य जमाउने उसको योजनालाई जोडेर सो कम्पनीलाई शङ्काको घेरामा ल्याएको छ।

उसले ठान्छ- यसले बेइजिङ्लाई पश्चिमा नागरिक, संस्था र सरकारहरूका सूचना संकलन गर्न सघाउनेछ।

वासिङ्टनले ह्वावेईलाई 'राष्ट्रिय सुरक्षा खतरा' मान्दै आफ्ना संघीय सरकारी अङ्गका बोलपत्रमा सहभागी हुन प्रतिबन्ध लगाएको छ।

उसले आफ्ना साझेदारहरूलाई समेत उसको फाइभ जी मोबाइल नेटवर्क प्रयोग नगर्न दबाब दिँदै आएको छ।

वासिङ्टनले त्यसमा अटेरी गर्दै 'अविश्वसनिय विक्रेता'को प्रयोग गर्ने देशहरूमाथि आफ्ना सूचना साझेदारीमा समेत कडाई गर्ने भन्दै तर्साएको छ।

तर के ह्वावेईमाथि लागेका आरोपहरू पुष्टि भएका छन्? उक्त कम्पनीले आफू चिनियाँ सरकारलाई सूचना बाँड्नुपर्ने दबाबमाा रहेको भन्ने आरोपलाई बारम्बार अस्वीकार गर्दै आएको छ र अमेरिकी प्रतिबन्धलाई चुनौति दिनेगरी ऊविरुद्ध मुद्दा दायर गरेको छ।

संस्थापक रेन जेङ्फीले सीएनएनसँग कुरा गर्दै आफूहरूविरुद्धको अमेरिकी अभियान 'आधारहीन' रहेको बताएका छन्।

"विश्वभर सबैले साइबर सुरक्षाबारे कुरा गरिरहेका छन् र उनीहरूले ह्वावेईलाई अलग गर्न खोजिरहेका छन्। त्यसो भए इरिक्सनको के छ? सिस्कोको के छ? के उनीहरूसँग साइबर सुरक्षा मुद्दा छैनन्?"- उनले भने।

यो विवादले अमेरिका र चीनबिचको व्यापारका मुद्दामा तनाव बढाएको छ।

यो विवाद के हो भनेर हामीले यहाँ पाँच विभिन्न विषयलाई हेर्दैछौँ।

सूचनामा अवरोध

ह्वावेई चीनको सबैभन्दा ठूलो प्रविधि कम्पनी हो र विश्वमै दोस्रो ठूलो स्मार्टफोन उत्पादनकर्ता। गतवर्ष मात्र यसले विश्वभर २० करोड मोबाइल फोनहरू बेचेको थियो।

चिनियाँ सैनासँग रहेको यस कम्पनीको नजिकको सम्बन्धले अमेरिकालाई सबैभन्दा बढी असहज बनाएको छ।

रेन जेङ्फी चिनियाँ कम्युनिष्ट पार्टीका सदस्य मात्र नभई चिनियाँ सेनाका इन्जिनियर समेत हुन्। चीनमा यो कुनै असामान्य पृष्ठभूमि त होइन तर अमेरिका र पश्चिमा विश्वमा यसैले संशयहरू सिर्जना गरिरहेको छ।

अमेरिकाको दाबी छ- यदि चीनले उक्त कम्पनीले संकलन गर्ने सूचना माग गर्‍यो भने ह्वावेई त्यो दिन बाध्य हुनुपर्छ।

गोपनियता नियन्त्रणको मामिलामा अमेरिकी प्रतिस्पर्धी कम्पनीजस्तो चिनियाँ कम्पनीहरू नहुने वासिङ्टनको भनाइ छ।

सन् २०१२ अघि अमेरिकी संसदको एक जाँचबुझ समितिले जारी गरेको एक प्रतिवेदन अनुसार...


शीर्षक: ह्वावेकी वित्तीय कार्यकारीलाई क्यानडामा धरौटीमा छोड्न आदेश\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

अमेरिकाले सुपुर्दगी गर्न अनुरोध गरेपछि गत डिसेम्बर १ तारिखमा उनी भ्यान्कुबरमा पक्राउ परेकी थिइन्। त्यो कदमले कूटनैतिक तनाव बढाएको थियो।

४६ वर्षीया मङ्ग ह्वावेकी संस्थापककी छोरी हुन्। उनीविरुद्ध प्रतिबन्धहरूको बेवास्ता गर्दै इरानलाई टेलिकम सामान बेच्ने एक कम्पनीसँगको सम्बन्ध ढाकछोप गरेको आरोप लगाइएको छ।

मङ्गले ती आरोपहरू अस्वीकार गर्दै आएकी छन्। उनलाई अमेरिका सुपुर्दगी गर्ने योजना बनाइएको छ।

क्यानडका न्यायाधीशले उनीबाट ७५ लाख डलर धरौटी लिने र खुट्टामा 'इलेक्ट्रोनिक ट्याग' अर्थात विद्युतीय उपकरणसहित उनी निरन्तर निगरानीमा रहनुपर्ने आदेश दिएका छन्।

उनलाई अमेरिका सुम्पने प्रक्रिया पूरा हुन वर्षौं लाग्न सक्छ।

उनी पक्राउ परेपछि चीनमा आक्रोशहरू व्यक्त भएका थिए। उनलाई नछोडिए गम्भीर परिणामहरू हुने चेतावनी चीनले दिएको थियो।

ह्वावेइकी मङ्गलाई रिहा गर्न क्यानाडा र अमेरिकामाथि दबाब

अमेरिकाले व्यापार युद्ध थाल्योः चीन

व्यापार युद्ध चाहन्नौँ,  थोपरिए तर्सन्नौँ: चीन

चीनमा क्यानडाली पक्राउ

अर्कोतिर क्यानाडाली प्रधानमन्त्री जस्टिन ट्रुडोले चीनमा एक पूर्व क्यानडाली कूटनीतिज्ञलाई हिरासतमा लिइएको सम्बन्धमा आफूले बेइजिङबाट जबाफहरू खोजिरहेको बताएका छन्।

माइकल कोभ्रिङ इन्टरन्याशनल क्राइसिस ग्रुप नाम गरेको नीति अनुसन्धान संस्थामा काम गर्दछन्।

क्यानडाका एक मन्त्रीले उनको गिरफ्तारी र मङ्ग वान्जू पक्राउ पर्नुबीच सीधा सम्बन्ध भए नभएको अझै प्रष्ट भइसकेको छैन।

अमेरिकी विदेश मन्त्रालयले पनि कोभ्रिङलाई नियन्त्रणमा लिने कदमप्रति चिन्ता व्यक्त गर्दै चीनलाई मानिसहरूलाई जथाभाबी पक्रिने क्रम रोक्न आह्वान गरेको छ।

अमेरिका-चीन व्यापार युद्ध, पीडित बाँकी विश्व पनि


शीर्षक: ह्वीलचेअरमा बसेर सरिता थुलुङ यसरी नाच्छिन्\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

उनी ह्वीलचेअरमा बसेर हिँडडुल गर्छिन्, ह्वीलचेअरमै बसेर नाच्छिन् र अरूहरूलाई नाच्न पनि सिकाउँछिन्।

उनी भन्छिन्,"ह्वीलचेअरमै बसेर भएपनि आफूमा भएको कला प्रस्तुत गर्न पाउँदा खुसी लाग्छ।"

"पोलियोले मेरो खुट्टा थल्यायो, मेरो मनोबल हैन।"

हेर्नुहोस् यो भिडिओ।

(भिडिओ: सृजना श्रेष्ठ)


शीर्षक: ह्वेलले सी लायन निलेको तस्बिर खिच्ने जीवविद् भन्छन्: जीवनकालकै दुर्लभ दृश्य\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

सत्ताइस वर्षीय फोटोग्राफर एवम् समुद्री जीवविद् डेकर क्यालिफोर्नियाको मोन्टेरे खाडीमा ह्वेल हेर्नेहरूले भरिएको डुङ्गामा थिए।

उनले त्यो घटनाको तस्बिर जुलाई २२ मा खिचेका हुन्।

"त्यो निकै ठूलो समूह थिएन, जम्मा तीन हम्पब्याक ह्वेल र झण्डै दुई सय सी लायनहरू थिए," डेकरले रेडियो वान न्यूजबिटसँग भने।

"हामीले एक सयवटासम्म ह्वेल तीन हजार वटा सी लायनसँग देखेका छौँ। त्यसैले यो अपत्यारिलो दृश्य हो।"

ह्वेल आउनुअघि ती जनावरहरू एकखाले छिद्रे माछा खाइरहेका थिए। तर अचानक ती मध्येको एक ह्वेलको मुखमा पुग्यो।

"हामीले थुप्रैबेरसम्म त्यो दृश्य हेर्यौं। यसलाई मैले जीवनकालमा देखिने एउटा दुर्लभ दृश्यलाई विश्वास गर्न सकिरहेको छैन," डेकरले भने।

उनी विश्वस्त छन् कि त्यो सी लायन ह्वेलको मुखमा पुगेपछि सिङ्गै निलिए।

मुखभित्र तिखा काँडाहरू भएपनि हम्पब्याक ह्वेलको दाँत हुँदैन।

ह्वेलले सामान्यतया एक पटकमा पाँच सेकेन्डभन्दा कम पानीमाथि निस्केर खाना खानेगर्छ। तर यो घटनामा भने १५ सेकेन्डसम्म मुख खोलेर सी लायनलाई लखेटेको थियो।

चेस डेकरले हम्पब्याक ह्वेलले एउटा सी लायनलाई 'निलेको' आफूले खिचेको तस्बिर पहिलोपटक क्यामेरामा कैद भएको दाबी गरेका छन्

डेकरका अनुसार ह्वेल, सी लायन, डल्फिन र सार्कजस्ता समुद्रका शिकारीहरू एकैखालै माछा एकसाथ शिकार गर्छन्।

त्यसैले उनी ह्वेलको मुखमा पर्ने घटना दुर्लभ घटना भएको मान्छन्।

न्युजबिटसँग कुरा गर्दा डेकर ह्याम्मब्याक ह्वेलसँग पौडी खेल्ने प्रकृतिप्रेमीसँग टोङ्गातर्फ गइरहेका थिए। तर उनले त्यहाँ मानिसहरूका लागि कुनै जोखिम नभएको बताए।

"हामी हम्पब्याक्सहरूसँग पौडी खेल्छौं तर त्यो प्रजनन हुने क्षेत्र हो जहाँ उनीहरूले खाना खाँदैनन्," उनले भने।

"धेरैजसो त्यहाँ हुँदा उनीहरूले मुखै खोल्दैनन्।"


शीर्षक: १० वर्ष एक्लै रहेपछि यो दुर्लभ जातको भ्यागुतोले यसरी पोथी भेट्टायो\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

Romeo (L) is to meet Juliet (R)

बोलिभियामा भेटिएको रोमियो नामक सो भ्यागुतोलाई १० वर्ष एउटा अक्वेरियममा एक्लै राखिएको थियो। उसलाई संसारको सबैभन्दा एक्लो भ्यागुतो मानिएको थियो।

वैज्ञानिकहरूले बोलिभियाको दुर्गम जङ्गलको यात्रा गर्दा उसका लागि सोही प्रजातिकी पोथी भ्यागुतो फेला पारे। उसको नाम जुलियट राखिएको छ।

ती दुर्लभ भ्यागुताको प्रजनन गराउने र पुन: प्राकृतिक वासस्थानमा छोड्ने उद्देश्य राखेर उनीहरूले एउटा खोलाबाट पाँचवटा 'सेह्वन्कास वाटर फ्रग' समाते।

टेरेसा कामाचो बाडानी कोचाबाम्बा सिटीस्थित प्राकृतिक सङ्ग्रहालयसँग आबद्ध छिन्। उनले सो टोलीको नेतृत्व गरेकी थिइन्।

जुलियट: सेह्वन्कास जातकी पोथी भ्यागुतो हो

भाले र पोथी भ्यागुताहरू पनि एकअर्काप्रति आकर्षित हुने उनको विश्वास छ।

बीबीसीसँग कुराकानी गर्दै उनी भन्छिन्, " रोमियो शान्त स्वाभावको छ र खासै हिँडडुल गर्दैन।"

"ऊ स्वस्थ छ र खान मन पराउँछ। तर ऊ अलि लज्जालु र ढिलो छ।"

तर जुलियटको स्वभाव रोमियोको भन्दा भिन्न छ।

"ऊ फुर्तिली छे र धेरै पौडी खेल्छे। ऊ धेरै खान्छे र कहिलेकाहीँ भाग्न खोज्छे।"

जङ्गलमा भेटिएका भ्यागुतामा तीनवटा भाले र दुईवटा पोथी छन्। एक दशकपछि प्राकृतिक वासस्थानमा सेह्वान्कास जातका भ्यागुता भेटिएको यो पहिलो चोटि हो।

सो प्रजाति सङ्कटमा परेको आकलन गर्दै जीवशास्त्रीहरूले रोमियोलाई १० वर्षअघि समातेका थिए। तर उसले यति लामो समय एक्लै बस्नुपर्ला भन्ने उनीहरूलाई लागेको थिएन।

पोहोर उसका लागि पोथी खोज्न थालिएपछि रोमियोको चर्चा संसारभरि भयो।

समातिएका भ्यागुताहरूलाई सङ्ग्रहालयको संरक्षण केन्द्रमा राखिएको छ। त्यहाँ सो प्रजातिलाई लोप हुन नदिन काम हुँदैछ।

जुलियटलाई हातमा लिँदै टरेजा कामाको बाडानी

सेह्वन्कास वाटर फ्रगबारे

यो पनि पढ्नुहोस्


शीर्षक: १०० किलो सुनको सिक्का चोरी: सन्दिग्धहरूविरुद्ध जर्मनीमा मुद्दाको सुनुवाइ\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

एक सय किलो तौल भएको र २४ क्यारेट शुद्धताको उक्त क्यानेडेली सिक्काको तत्कालीन मूल्य ४३ लाख डलर रहेको थियो।

अपराध अनुसन्धानकर्ताहरूले अझैसम्म पनि उक्त सुनको सिक्का फेला पार्न सकेका छैनन्।

त्यसलाई कि त काटेर टुक्रा पारेर कि त पगालेर बेचिएको हुनसक्ने अनुमान गरिएको छ।

उक्त सिक्का क्यानडाको सरकारी टक्सारले टकमरी गरेको पाँचवटा सिक्कामध्ये एक थियो।

दान

त्यो सिक्का एकजना अज्ञात दाताले बर्लिनस्थित उक्त सङ्ग्रहालयलाई दान दिएका थिए।

सरकारी अभियोजनकर्ताहरूका अनुसार चार अभियुक्तमध्ये तीन जना एकअर्काका नातेदार भएका र सङ्गठित अपराधसँग सम्बन्ध भएको भनिएको लेबननी बर्लिन परिवारका सदस्य छन्।

तिनीहरूले गोली नछिर्ने सिसा फुटाएर त्यसको पछाडि राखिएको उक्त सिक्का चोरी गरी एकपाङ्ग्रे ठेला र स्केट बोर्डको मद्दतले त्यसलाई गुडाएर बाहिर निकालेका हुनुपर्ने अनुमान गरिएको छ।

चौथो अभियुक्त उक्त सङ्ग्रहालयमा सुरक्षाकर्मीका रूपमा कार्यरत थिए।

उनले उक्त सिक्का राखिएको ठाउँ र त्यससँग सम्बन्धित सुरक्षा व्यवस्थाबारे चोरहरूलाई जानकारी उपलब्ध गराएका हुनसक्ने ठानिएको छ।

युवा

तिनीहरूलाई युवाहरूको अपराध हेर्ने अदालतसमक्ष प्रस्तुत गरिएको छ र थुनामा राखिएको छैन।

दोषी ठहरिएमा उनीहरूलाई १० वर्षसम्म जेल सजाय हुनसक्छ। आगामी मार्च महिनाको २८ तारिखमा मुद्दाको फैसला हुने अनुमान गरिएको छ।

अदालतमा प्रतिवादी वकिलले ती अभियुक्तहरूले उक्त विशाल सुनको सिक्का चोरेका भन्ने देखाउने कुनै पनि प्रमाण प्रहरीले प्रस्तुत गर्न नसकेको बताएका छन्।

अभियुक्तहरू भने मौन बसेका थिए।

सिक्का चोरी भएको रात सुरक्षा क्यामराहरूले उक्त सङ्ग्रहालयनजिकै अनुहारमा मुकुन्डो लगाएका र टोपी भएको लुगा लगाएका तीन पुरुषहरूको दृश्य कैद गरेका छन्।

यो पनि पढ्नुहोस्


शीर्षक: ११ महिने शिशुमा आफ्नै बुबाको कलेजोको टुक्रा प्रत्यारोपण, आमा हर्षित\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

शल्यक्रियामा संलग्न प्राध्यापक डा. रमेशसिंह भण्डारीका अनुसार ती बालकलाई 'बिलिअरी अट्रिजिया' भन्ने समस्या थियो। उनलाई जन्डिस देखिएको थियो र उनको कलेजो कामै नलाग्ने अवस्थामा पुगेको थियो।

यो कसरी गरियो र यसलाई किन विशेष मानिएको छ ?

ती शिशुकी आमा र शल्यक्रियाको नेतृत्व गरेका चिकित्सकसँग भेटेर सृजना श्रेष्ठले तयार पारेको यो भिडिओ हेर्नुहोस्।


शीर्षक: ११ वर्षपछि राष्ट्रिय एकता दिवस\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

राष्ट्रिय एकता दिवसको समारोहमा राष्ट्रपति विद्यादेवी भण्डारी पनि सहभागी भइन्। (फोटो: वर्षा शाह)

राजधानीमा आयोजित एउटा औपचारिक कार्यक्रममा राष्ट्रपति र प्रधानमन्त्रीसमेत सहभागी भएर पृथ्वीनारायण शाहको सालिकमा फूलमाला चढाए।

२०६२/६३ को आन्दोलनपश्चात् काटिएको एकता दिवस एवम् पृथ्वी जयन्तीका दिन सार्वजनिक बिदा दिने चलनलाई यसपालि ब्युँताउँदै सरकारले निर्वाचनअघि नै पुस २७ गते सार्वजनिक बिदा दिने निर्णय गरेको थियो।

तोडफोड

२०६२/६३ सालको आन्दोलनका बेला देशका विभिन्न भागमा भएका पृथ्वीनारायण शाहका सालिकहरू समेत तोडफोड गरिएका थिए।

बिदा कटौतीको निर्णयसँगै सरकारले त्यतिखेरदेखि नै पृथ्वी जयन्ती र राष्ट्रिय एकता दिवसका अवसरमा औपचारिक कार्यक्रम आयोजन गर्न छोडेको थियो।

तर झन्डै ११ वर्षपछि बिहीवार गणतन्त्र नेपालकी राष्ट्रपति विद्यादेवी भण्डारी, प्रधानमन्त्री शेरबहादुर देउवालगायत अन्य मन्त्रीहरूले समेत सिंहदरबारको मुख्य प्रवेशद्वारअगाडि रहेको पृथ्वीनारायण शाहको सालिकमा पुगेर फूलमाला चढाएका छन्।

सरकारी स्तरमै कार्यक्रम गर्नुका कारणबारे उपप्रधानमन्त्री कमल थापाले भने, "नेपाल र नेपालीको नाम र पहिचान दिने पृथ्वीनारायण शाह भएकाले बिहीवार राष्ट्रिय एकता दिवस मनाउने निर्णय भएको हो। वर्तमान सरकारले पहिलेको परम्परालाई फेरि सुरु गरेको हो।"

उक्त कार्यक्रममा अन्य राजनीतिक दलहरूलाई पनि निम्तो दिइएको बताइए पनि उनीहरू भने कार्यक्रममा देखिएनन्।

यसका अतिरिक्त नागरिक स्तरबाट र कतिपय राजनीतिक दलहरूले समेत देशका विभिन्न भागमा कार्यक्रमहरू आयोजना गरेका छन्।

इतिहासको अपव्याख्या गरेर नेपाल एकीकरणकर्ताको जन्म दिनलाई  बिर्साउने गरी भएको गल्तीलाई सरकारले अब सच्याएको मान्नुपर्ने  धारणा इतिहासविद् ज्ञानमणि नेपालको छ।

उनले भने, "पृथ्वीनारायण शाहको जन्मजयन्ती नमनाउनु भनेको हाम्रो राष्ट्रिय दिवसलाई नमनाउनु जस्तै हो। राष्ट्रपिता को हो भन्दा उनी नै हुन्। अर्को त कोही छैन। एकता दिवस बनाएर सरकारले गर्नै पर्ने काम गर्‍यो।"

विरोध

तर कतिपय आदिवासी जनजाति संस्थाका अगुवाले भने सरकारी कदमको आलोचना गर्दै बिदाको निर्णय फिर्ता लिन माग गरेका छन्।

उनीहरूले यो दिन 'एकता दिवस' हैन, 'दमन दिवस' भएको बताएका छन्।

नेपाल आदिवासी जनजाति महासङ्घका अध्यक्ष जगत्‌राम बरामले भने, "सङ्घीय लोकतान्त्रिक गणतन्त्र स्थापित भएर संविधान कार्यान्वयनका बेला राजा महाराजाका नाममा...


शीर्षक: १३ औँ दक्षिण एशियाली खेलकुद: कराते र तेक्वान्दोबाट मात्रै १४ स्वर्ण\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

कराते र तेक्वान्दोमा मात्रै कुल १४ स्वर्ण पदक जितेको नेपालले ट्रायथलनमा समेत ऐतिहासिक स्वर्ण पदक जितेको छ।

पछिल्लो पटक तेक्वान्दोमा नेपालका स्वस्तिमा तामाङ, निशा दर्नाल र सञ्जिला तिमल्सिनाले स्वर्ण जितेका हुन् ।

त्यसअघि करातेमा अनु अधिकारी एवम् कुसुम खड्काले दुई र तेक्वान्दोमा आयशा शाक्य एवम् सन्जीवकुमार ओझाको जोडीले एउटा स्वर्ण पदक जितेको हो।

शाक्य र करातेका मण्डेकाजी श्रेष्ठ दुई-दुई स्वर्ण जितेका छन्।

करातेकी अधिकारीले ५० केजी तौल समूहको फाइनलमा श्रीलङ्काली खेलाडीलाई ८-० ले पराजित गरेकी हुन्।

खड्काले बाङ्ग्लादेशी खेलाडीलाई हराएर ४५ केजी तौल समूहमा जितेकी हुन्।

शाक्य र ओझाले भने २९ वर्षभन्दा माथिको जोडीको विधामा स्वर्ण जितेका हुन्।

करातेका विप्लवलाल श्रेष्ठ र लक्ष्मण तामाङ अनि तेक्वान्दोकी शाक्य र पार्वती गुरुङले यसअघि सोमवार अपरान्ह स्वर्ण जितेका हुन्।

श्रेष्ठले पाकिस्तानी खेलाडीलाई हराएर ८४ केजीभन्दा माथि तौल समूहमा स्वर्ण पदक जितेका हुन्।

तेक्वान्दोमा सात स्वर्ण

तेक्वान्दोमा पुम्सेतर्फ नेपालले सात स्वर्ण जितेको हो।

महिला एकलमा आयशा शाक्यले २९ वर्षभन्दा माथिको विधामा, पार्वती गुरुङले २३ देखि २९ वर्षसम्मको विधामा र सीना मादेनले २३ वर्षमुनिको विधामा स्वर्ण जितेका छन्।

स्वस्तिमा, निशा र सञ्जिलाको समूहले पनि २३ वर्ष मूनिको पुम्सेमा स्वर्ण जितेको हो।

कराते महिला टिम कातामा स्वर्ण पदक नेपालले जितेको छ

मादेनले सागअगाडि बीबीसीसँग भनेकी थिइन्: "हामी सक्छौँ... स्वर्णका लागि योग्य छौँ।"

त्यस्तै २३ देखि २९ वर्ष उमेर समूहको एकल पुम्से विधामा नेपालका कमल श्रेष्ठले स्वर्ण पदक जितेका हुन्।

उनले भारतका राहुल जैनलाई हराएर स्वर्ण जितेका हुन्।

मण्डेकाजी श्रेष्ठको दुई स्वर्ण

श्रेष्ठले स्वर्ण जितेपछि नेपालले करातेबाट पहिलो स्वर्ण पदक प्राप्त गरेको थियो।

पुरुष एकल कातामा मण्डेकाजी श्रेष्ठले फाइनलमा सोमवार पाकिस्तानी खेलाडी नियमातुल्लाहलाई पराजित गरेका हुन्।

श्रेष्ठले २६.७२ अङ्क प्राप्त गरे भने नियमातुल्लाहले २४.९२ अङ्क प्राप्त गरेका थिए।

उनले महसुस तामाङ र प्रविन महर्जन सम्मिलित टिमबाट पनि स्वर्ण जिते।

करातेमा महिला टिम कातामा नेपालले स्वर्ण जितेको हो।

करातेको महिला टिम कातामा स्वर्ण जित्ने टोलीमा निर्मला तामाङ, सङ्गीता मगर र सरु कार्की रहेका छन्।

लामो प्रतिक्षा

जितपछि ३४ वर्षीय श्रेष्ठले भने, "मेरो...


शीर्षक: १३ औँ दक्षिण एशियाली खेलकुद: गौरिका सिंहले जितिन् चौथो स्वर्ण पदक\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

यो १७ वर्षीया सिंहको १३ औँ दक्षिण एशियाली खेलकुद सागमा चौथो स्वर्ण पदक हो।

यो पदकसँगै उनी यो क्षेत्रीय खेलकुदको एकै संस्करणमा चार स्वर्ण पदक जित्ने पहिलो नेपाली खेलाडी बनेकी छन्।

साथै उनले सागमा सबैभन्दा धेरै स्वर्ण जित्ने तेक्वान्दोको दीपक विष्टको कीर्तिमान पनि बराबरी गरेकी छन्।

गौरिकाको चौथो स्वर्ण पदक

सोमवार सातदोबाटोस्थित पौडी पोखरीमा भएको स्पर्धामा सिंहले १०० मिटर फ्रि-स्टाईल ५८.१३ सेकेन्डमा पूरा गरिन्।

उनले भारतीय शिवाङ्गी शर्माले ०.०२ सेकेन्डले पछाडि पारिन्।

यो पदकसँगै नेपालको स्वर्ण पदक सङ्ख्या ४९ पुगेको छ।

बक्सिङमा दुई स्वर्ण

नेपालले १३औँ सागको बक्सिङमा सोमवार दुईवटा स्वर्ण पदक जितेको छ।

भुपेन्द्र थापा मगरले भारतका मनिष कौशिकलाई ६४ केजी तौल समूहमा अङ्कका आधारमा हराउँदै नेपालको ४७ औँ स्वर्ण पदक जितेका हुन्।

यसअघि महिलातर्फ ५४ केजी तौल समूहमा मिनु गुरुङले भारतकी शिक्षालाई फाइनलमा ५-० अङ्कले हराएर स्वर्ण पदक जितेकी हुन्।

त्यस्तै सोमवार जुडोमा ७८ केजी मुनिको तौल समूहमा पुनम श्रेष्ठले स्वर्ण पदक जितेकी छन्।

उनले फाइलनमा बङ्ग्लादेशकी फरिना खनोम पराजित गरेकी हुन्।

तीन फाइनलमा भारतसँग पराजित

सोमवार नेपाल तीन खेलका फाइनलमा भारतसँग पराजित हुँदै रजत पदकमा सीमित भयो।

महिला फुटबलमा पोखरा रङ्गशालामा भएको खेलमा भारत २-० ले विजयी भयो।

भारतका लागि बाला देवीले पहिलो र दोस्रो हाफमा एक-एक गोल गरिन्।

इतिहास रच्दै सागको इतिहासमा पहिलो पटक फाइनलमा पुगेको नेपाली महिला कबड्डी टोली पनि भारतसँग पराजित भएको छ।

काठमाण्डूमा भएको फाइनलमा ५०-१३ ले पराजित भएको हो।

त्यस्तै काठमाण्डूमै भएको थ्री बाई थ्री बास्केटबलमा नेपालको पुरुष टोली भारतसँग २०-१५ ले पराजित भयो।

सागको पदक-तालिकामा भारत शीर्ष स्थानमा छ भने नेपाल दोस्रो स्थानमा छ।


शीर्षक: १३ औँ दक्षिण एशियाली खेलकुद: महिला क्रिकेटमा अञ्जली चन्दको विश्व कीर्तिमान, माल्दिभ्स पराजित\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

१३ औँ दक्षिण एशियाली खेलकुद अन्तर्गत पोखरा रङ्गशालामा भएको खेलमा नेपालले माल्दिभ्सलाई १० विकेटले हराएको हो।

माल्दिभ्सलाई नेपालले १०.१ ओभरमा १६ रनमा अलआउट गरेको थियो।

त्यसपछि जितका लागि आवश्यक रन नेपालले जम्मा पाँच बल खेलेरै हासिल गर्‍यो।

काजल श्रेष्ठ १३ रन बनाएर नटआउट रहिन्।

चन्दको कीर्तिमानी बलिङ

टी २० अन्तर्राष्ट्रिय महिला क्रिकेटमा पहिलो खेल खेलिरहेकी नेपालकी अञ्जली चन्दले २.१ ओभर बलिङ् गर्दै कुनै रन नदिई छ विकेट लिएकी छन्।

"प्लेअर अफ द म्याच" घोषित चन्दको यो बलिङ् प्रदर्शन टी २० अन्तर्राष्ट्रिय महिला क्रिकेटमा सबैभन्दा उत्कृष्ट  हो।

उनले आफ्नो दोस्रो बलमै विकेट लिएकी थिइन् र पहिलो ओभरमा ३ विकेट हात पारिन्।

आफ्नो दोस्रो ओभरको अन्तिम दुई बल र तेस्रो ओभरको पहिलो बलमा विकेट लिएर उनले ह्याट्रिक पनि पूरा गरिन्।

हालसम्म टी २० अन्तर्राष्ट्रिय महिला क्रिकेटमा छजना खेलाडीले एकै खेलमा ६ विकेट लिएका छन्।

चन्दको प्रदर्शन अगाडि उत्कृष्ट प्रदर्शन मलेशियाकी मास इलिसाको थियो जसले चीनविरुद्ध गएको जनवरीमा भएको खेलमा ३ रन दिएर ६ विकेट लिएकी थिइन्।

आफ्नो पहिलो खेलमा उत्कृष्ट बलिङ गरेको बोत्स्वानाकी बोत्सोगो एमपेडीको ८ रन दिएर ६ विकेट लिएको कीर्तिमान पनि पछाडि पारिन्।

माल्दिभ्सको कमजोर खेल

सोमवारको खेलमा माल्दिभ्सले टस जितेर ब्याटिङ रोजेको थियो।

माल्दिभ्सको रन सङ्ख्या टी २० अन्तर्राष्ट्रिय महिला क्रिकेटमा छैटौँ सानो स्कोर हो।

पाँच बलमा जित चाहिँ विश्व कीर्तिमान होइन। यसै वर्ष जुन महिनामा रुवाण्डाले मालीलाई आठ  रनमा अलआउट गर्दै चार बलमा र तान्जानियाले मालीलाई ११ रनमा अलआउट गर्दै ४ बलमै जित हासिल गरेको थियो।

नेपालको तर्फबाट करुणा भण्डारीले २ विकेट लिइन्।

माल्दिभ्सका नौजना शून्य रनमै आउट भएका थिए। हाम्जा नियाजले नौ र हाफ्सा अब्दुलाहले चार रन बनाएका थिए।


शीर्षक: १३ खर्ब १५ अर्ब रुपैयाँको बजेट प्रस्तुत\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

गत आर्थिक वर्षमा नेपाली कांग्रेसको नेतृत्वमा रहेको पूर्ववर्ती  सरकारले प्रस्तुत गरेको बजेट १२ खर्ब ७८ अर्ब रुपैयाँको थियो।

सरकारले आठ खर्ब ३१ अर्ब रुपैयाँ राजस्व उठाउने लक्ष्य राखेको छ भने बाँकी अनुदान अनि आन्तरिक र विदेशी ऋणबाट उठाउने जनाइएको छ।

अघिल्लो वर्ष सात प्रतिशतमा उक्लिएको आर्थिक वृद्धिदर चालु आर्थिक वर्षमा ६ प्रतिशतभन्दा कम हुने जनाएको सरकारले बजेटमा आगामी वर्ष आर्थिक वृद्धि दर ८ प्रतिशतमा उक्लने जनाएको छ।

विकासका लागि पूँजीगत भनिने खर्च तीन खर्ब १३ अर्ब रुपैयाँ छुट्ट्याइएको छ भने चालु खर्चको शीर्षकमा आठ खर्ब ४५ अर्ब रुपैयाँ राखिएको छ।

स्थानीय, प्रादेशिक र सङ्घीय गरी सबै तहमा निर्वाचन गराएर बनेको बहुमतको सरकारले प्रस्तुत गरेको बजेटमा एक तिहाई रकम प्रदेश र स्थानीय तहका लागि छुट्ट्याइएको छ।

नयाँ संविधानले जेठ १५ गते संसद्‌मा बजेट प्रस्तुत गर्नुपर्ने व्यवस्था गरेको छ। गत वर्ष पनि तदनुरूप नै बजेट प्रस्तुत भएको थियो।

तर आर्थिक वर्ष भने साउन १ गतेदेखि सुरु हुनेछ।

यसअघि प्रधानमन्त्रीको अध्यक्षतामा बसेको मन्त्रिपरिषद्को बैठकले बजेट पारित गरेको थियो।

गत हप्ता सोमवार राष्ट्रपति विद्यादेवी भण्डारीले संसद्‌मा सरकारको नीति तथा कार्यक्रम पेस गरेकी थिइन्। त्यसैका सेरोफेरोमा बजेट तयार पारिएको हो।

सङ्ख्यामा बजेट

(स्रोत: अर्थ मन्त्रालय)


शीर्षक: १३ तस्बिरमा १३ औँ दक्षिण एशियाली खेलकुद\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

शनिवार अपरान्हसम्ममा नेपाल ४२ स्वर्ण पदक जितेर पदक तालिकाको दोस्रो स्थानमा रहेको छ। पहिलो स्थानमा भारत छ।

सात देशका सात हजार खेलकर्मी समावेश सागका तस्बिरहरूबाट हामीले छानेका १३ राम्रा तस्बिरहरू यहाँ प्रस्तुत गरिएका छन्।

करातेमा नेपालका लागि स्वर्ण पदक जितेपछि भावुक हुँदै सुनीता महर्जन।

पौडीको २०० मिटर ब्याकस्ट्रोकमा स्वर्ण पदक जितेकी गौरिका सिंह। उनले शुक्रवारसम्म पौडीमा दुई स्वर्ण जितिसकेकी छन्।

गल्फमा सुवास तामाङले एकल र टिम स्पर्धामा दोहोरो स्वर्ण जितेका छन्।

उसुको सन्सौ विधाको ५६ केजी तौल समूहमा स्वर्ण जितेपछि खुसी मनाउँदै नेपालकी जुनु राई।

दशरथ रङ्गशालामा फुटबल खेलको बेला दर्शकको बाक्लो उपस्थिति रहेको छ।

मिलिसेकेन्डको फरक: १०,००० मिटर दौडमा स्वर्ण पदक जितेकी नेपाली खेलाडी सन्तोषी श्रेष्ठ भारतीय खेलाडीभन्दा १० मिलिसेकेन्डले अगाडि रहेकी हुन्।

नेपाल र माल्दिभ्सबीचको महिला फुटबल खेलमा गोल गरेपछि खुशी मनाउँदै नेपालकी सावित्री भण्डारी। सो खेलमा उनले तीन गोल गरेपछि नेपाल ३-० ले विजयी भएको हो।

पोखरामा भइरहेको महिला फुटबलमा भारत र माल्दिभ्सबीचको खेलमा भारत ५-० ले विजयी भएको छ।

म्याराथनका पदक विजेताहरू: नेपालका किरण सिंह बोगटीले स्वर्ण जितेको स्पर्धामा भारतका रशपाल सिंह र शेर सिंहले रजत र काश्य पदक जिते।

क्रसकन्ट्री साइक्लिङमा नेपालका लागि बुद्धिबहादुर तामाङले स्वर्ण जितेका छन्।

भारतसँगको भलिबल प्रतिस्पर्धामा नेपालले राम्रो प्रदर्शन गरेपछि उपराष्ट्रपति र खेलकुदमन्त्रीले खुशी साटेका थिए। सो खेलमा नेपाल अन्तिम सेटमा पराजित भएको हो।

महिला भलिबलमा श्रीलङ्कालाई हराएर फाइनलमा पुगेपछि नेपाली खेलाडीहरूको खुसी। नेपाल फाइनलमा भारतसँग ३-२ ले पराजित भएर रजत पदकमा सीमित भएको छ।

काठमाण्डूको दशरथ रङ्गशालामा डिसेम्बर १ मा १३ औँ दक्षिण एशियाली खेलकुदको उद्घाटन गरिएको हो।

सबै तस्बिरहरूको सर्वाधिकार सुरक्षित छ।


शीर्षक: १३ सन्तानको अधिकार जापानी बुवालाई\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

ती बालबालिकालाई साढे तीन वर्षयता थाइ सरकारले हेर्दै आएको थियो।

थाइ महिलाहरूलाई कोख भाडामा लगाए बापत विदेशीहरूले रकम तिर्ने गरेको र कोख भाडामा लगाउने व्यवसाय व्यापक रूपमा विस्तार भएको खुलासा भएपछि अधिकारीले हस्तक्षेप गरेका थिए।

डिएनए परीक्षणहरूले प्रविधि क्षेत्रका एक जना अर्बपतिका छोरा मित्सुतोकी सिगेताले कोख भाडामा लिएर कम्तीमा १६ सन्तान जन्माएको देखाएको थियो।

प्रयोगशालामै मानव डिम्ब उत्पादन

अनुसन्धान

तीन वर्षअघि मित्सुतोकी सिगेता एक जना नवजात शिशु सहित थाइल्याण्डबाट बाहिरिन लागेको एउटा धमिलो तस्वीर प्रकाशित भएपछि उनले कोख भाडामा लिएर किन यति धैरै सन्तान जन्माइरहेका छन् भनेर आशंकाहरू व्यक्त गरिएका थिए।

कतिपय शिशुहरू कम्बोडिया लगिसकिएका थिए र थाइ प्रहरीले सम्भावित मानवतस्करीको आरोपमा उनीविरूद्ध अनुसन्धान अघि बढाएको थियो।

तर उनका वकिलले उनले एउटा ठूलो परवार चाहेको र एकजना धनाढ्य जापानी व्यापारीको छोरा भएको हैसियतमा उनले तिनीहरूलाई राम्रोसँग ख्याल राख्न सक्ने तर्क गरेका थिए।

अहिले बैंककको एउटा अदालतले उक्त तर्कमा सहमति जनाएको छ।

अधिकार

थाइ अधिकारीहरूले आफूहरू कम्बोडिया र जापान गएको र उनीसँग त्यहाँ हाल थाइल्याण्डको सरकारी निकायले स्याहार गरिरहेका बच्चाहरूलाई हेरविचार गर्ने राम्रो तयारी र पूर्वाधार रहेको पाएको जवाफ दिएका थिए।

ती बच्चाहरू जन्माउने आमाहरूले उनीहरूमाथि दाबी गर्न छाडिसकेका छन्।

सन् २०१५ मा नै उनले ३ सन्तानलाई स्याहार सुसार गर्ने अधिकार पाएका थिए।

सन् २०१४ मा कोख भाडामा दिने व्यवसायबारे पहिलो पटक समाचारहरू आएपछि थाइल्याण्डले विदेशीहरूलाई कोख भाडामा दिने व्यवसायमाथि प्रतिबन्ध लगाउने कानून पारित गरेको छ।


शीर्षक: १३ औँ दक्षिण एशियाली खेलकुद: गौरिकाले दिलाइन् पौडीमा तेस्रो स्वर्ण\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

उनले आइतवार चार सय मिटर फ्री स्टाइल पौडीमा स्वर्ण जितेकी हुन्।

सिंहले पौडीको चार सय मिटर फ्री स्टाइल चार मिनेट २५ दशमलव २८ सेकेन्डमा पूरा गरी उक्त कीर्तिमान बनाएकी हुन्।

उनले भारतीय खेलाडी शिवाङ्गी शर्मालाई पछि पार्दै यस्तो कीर्तिमान बनाइन्।

शर्माले चार मिनेट २६ दशमलव २२ सेकेन्ड समय लगाएकी थिइन्।

१३औँ दक्षिण एशियाली खेलकुदमा गौरिका सिंहले दुई सय मिटर ब्याक स्ट्रोकमा शुक्रवार स्वर्ण पदक जितेकी थिइन्।

उनले त्यसबेला बीबीसीसँग प्रतिक्रिया दिँदै आफ्नो आगामी लक्ष्य समूहगत प्रतिस्पर्धामा पदक जित्ने रहेको बताएकी थिइन्।

त्यसअघि बिहीवार सिंहले दुई सय मिटर फ्री स्टाइलमा स्वर्ण पदक जित्दै पौडीको व्यक्तिगत विधामा स्वर्ण पदक जित्ने पहिलो खेलाडीको इतिहास रचेकी थिइन्।

त्यस्तै आज भएको जुडो प्रतियोगितमा देवकी खड्काले स्वर्ण पदक जितेकी छन्।

यो सँगै नेपालको कुल स्वर्ण पदक संख्या ४५ पुगेको छ।

दोस्रो स्वर्ण पदक जितेपछि गौरिका सिंहले यसो भनिन्


शीर्षक: १३औँ दक्षिण एशियाली खेलकुद: नेपाललाई कराते, उसु, साइक्लिङ र तेक्वान्दोमा स्वर्ण पदक\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

तेक्वान्दो

नेपालले बुधवार साइक्लिङ, उसु, कराते र तेक्वान्दोमा स्वर्ण पदक जितेको हो।

तेस्रो दिनसम्म नेपालले कुल २९ स्वर्ण पदक जितेको छ।

तेक्वान्दोको ६२ केजी मुनि तौल समूहमा संगीता बस्याल र ८७ केजी मुनि तौल समूहमा सक्षम कार्कीले स्वर्ण जितेका हुन्।

दीपक हमालले उसुमा र अनुपमा मगरले करातेमा एक-एकवटा स्वर्ण पदक जितेका छन्।

साइक्लिङको पुरुष तथा महिला डाउनहिल प्रतिस्पर्धामा नेपाली खेलाडीहरूले स्वर्ण तथा रजत पदक जिते।

अहिलेसम्म नेपाल पदक-तालिकाको शीर्ष स्थानमा छ।

हमालले उसुको पुरुष नान क्वानमा भारतका साजन लामालाई पराजित गरेका थिए। पाकिस्तानका मोहम्मद दाउदले कांस्य पदक जिते।

मगरले ६८ किलो तौल समूहमा पाकिस्तानी खेलाडीलाई पराजित गरेर स्वर्ण पदक हात पारेकी हुन्।

दीपक हमालले उसुमा स्वर्ण पदक जिते

साइक्लिङमा स्वर्ण र रजत

गोकर्णमा साइक्लिङको एक किलोमिटर दूरीको डाउनहिलमा राजेश मगर प्रथम र नीरव श्रेष्ठ द्वितीय भए।

मगरले एक मिनेट ४९ सेकन्डमा उक्त दूरी पूरा गरे।

महिलातर्फ निश्मा श्रेष्ठले स्वर्ण र जमुना थापाले रजत पदक जिते।

अनुपमा मगरले करातेमा स्वर्ण पदक जितिन्

अहिलेसम्म नेपाली खेलाडीहरूले  तेक्वान्दो, एथलेटिक्स, उसु, ट्रायथलन, कराते र साइक्लिङमा स्वर्ण पदक जितेका छन्।

मङ्गलवार नेपाली महिला भलिबल टोली भारतसँग पराजित भएर रजत पदकमा सीमित भएको थियो।


शीर्षक: १३औँ दक्षिण एशियाली खेलकुद: स्वर्ण पदक जित्ने केही नेपाली महिला खेलाडीहरू पहिला परिवारसँग लुकेर अभ्यास गर्थे\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

राम्रो प्रशिक्षण र नियमित अभ्यासका कारण सागमा महिला खेलाडीहरूको प्रदर्शन उत्साहजनक देखिएको राष्ट्रिय खेलकुद परिषद्का अधिकारीहरू बताउँछन्।

तर स्वर्ण जितेका कैयौँ महिला खेलाडीहरूले परिवारसँग लुकेर, समाजको घृणा खेपेर र गरिबी सहेर पनि आफू खेलकुदमा सहभागी भएको अनुभव सुनाउँछन्।

नेपालमा महिला खेलाडीहरूले परिवार र समाजको सङ्कीर्ण सोच र व्यवहारको घेराबाट उम्कन गर्नुपर्ने सङ्घर्ष अन्त्य नभएको उनीहरूले बताएका छन्।

'केटीमान्छे भएर पनि के कुदेको?'

नेपाली महिला खेलाडीहरूको उपलब्धिले राष्ट्रलाई नै गौरवान्वित बनाइरहेको भए पनि ती खेलाडीहरूको यहाँसम्मको यात्रामा गर्नुपरेको सङ्घर्ष सम्झँदै कतिपय खेलाडीहरू भावुक बनेका छन्।

दश हजार मिटरको दौडमा स्वर्ण पदक जित्ने प्रथम नेपाली धाविकाको कीर्तिमान बनाउन सन्तोषी श्रेष्ठ सफल भइन्।

श्रेष्ठ भन्छिन्, "मैले पहिलादेखि सुन्दै आएको कुरा यही हो - केटीमान्छे भएर नि के कुदेको?"

"त्यसो भनेको सुन्दा मलाई झन् छिटो कुद्न मन लाग्थ्यो। आमा भोलि बिहे गरी अर्काको घर जानु पर्ने मान्छे कुदेर स्वास्थ्य बिग्रन्छ र गाह्रो हुन्छ भनिरहनुहुन्छ।"

सुरुका दिनमा परिवारबाटै कठिनाइ भोग्न परेको उनी सुनाउँछिन्। जिल्लास्तरीय हुँदै राष्ट्रिय स्तरका खेलमा सहभागी भई जित्दा पनि उनलाई परिवारको दरिलो साथ मिलेन।

"कुदेर पैसा पाइँदैन, किन कुद्छेस्?" भन्ने सुन्न बानी परिसकेको बताउने श्रेष्ठ सागमा दौडिने रहरले डेढ वर्षदेखि जागिरै त्यागेर मेहिनेत गरेको सुनाउँछिन्।

'परिवारसँग लुकेर खेल्थेँ'

नेपालकी सञ्जु चौधरीले १३औँ सागअन्तर्गत भारोत्तोलन प्रतियोगितामा स्वर्ण पदक जितिन्। महिलातर्फ ५९ केजी तौल समूहमा उनले श्रीलङ्काका खेलाडीलाई पराजित गरेकी थिइन्।

उनी सागमा भारोत्तोलनमा स्वर्ण जित्ने प्रथम नेपाली महिला खेलाडी हुन्। तर उनले यो उपलब्धि त्यति सजिलै पाएकी हैनन्।

चौधरी भन्छिन्, "मलाई परिवारको साथ कत्ति पनि मिलेन। सुरुको एक वर्ष त लुकेरै खेलेँ।"

"प्रतियोगिता जितेर आएपछि अरूले सम्झाएपछि अलि सम्झनुभयो। खेल्न छुट दिनुभयो।"

"तर खेलेअनुसार खानलाउन भने कुनै पनि किसिमको सहयोग मिलेन। खेल्नको लागि आवश्यक पर्ने सबै कुरा आमाले खाजा खान दिएको पैसा जोगाएर मिलाउँथे।"

घरमा माग्यो भने खेल्न नपाइएला भन्ने पीर भएकाले पनि १३औँ सागसम्मको आफ्नो यात्रा सकसपूर्ण रहेको उनले बताइन्।

महिलालाई विद्यालयस्तरमा भारोत्तोलन खेल नखेलाइने भएकाले...


शीर्षक: १३ औँ दक्षिण एशियाली खेलकुद: क्रिकेटमा श्रीलङ्काले नेपाललाई ६ विकेटले हरायो\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

दीपेन्द्रसिंह ऐरीको फाइल तस्बिर

जितका लागि १७३ रनको लक्ष्य पाएको श्रीलङ्काले १९.१ ओभरमा चार विकेट गुमाएर लक्ष्य प्राप्त गरेको थियो।

उपकप्तान दीपेन्द्रसिंह ऐरीले नटआउट ७२ रन बनाएपछि नेपालले २० ओभरमा पाँच विकेट गुमाएर १७२ रन बनाएको थियो।

सागको क्रिकेट प्रतियोगितामा श्रीलङ्काको २३ वर्षमुनिका खेलाडीहरूको टोलीले भाग लिइरहेको छ।

असानको विजयी इनिङ

श्रीलङ्काले सुरुदेखि नै आक्रामक खेलेको थियो। पहिलो विकेटका लागि तीन ओभरमा ३६ रन जोडेपछि लगातार तीन विकेट गुमाएर केही दबावमा देखिएको थियो।

पवन सर्राफ, सोमपाल कामी र सुसन भारीले एक-एक विकेटले लिएपछि श्रीलङ्का ४९ रनमा तीन विकेटको स्थितिमा पुगेको थियो।

तर निशान फर्नान्डो र शम्मु असानले अविस्मरणीय ब्याटिङ् गरे।

फर्नान्डोले ४६ बनाए भने असानले ४४ बलमा नटआउट ७२ बनाए।

नेपालको ब्याटिङ

काठमाण्डूको कीर्तिपुर रङ्गशालामा भएको खेलमा श्रीलङ्काले टस जितेर नेपाललाई ब्याटिङ गर्ने निम्तो दिएको थियो।

पूर्वकप्तान पारस खड्का एक रनमै आउट भएपछि कप्तान ज्ञानेन्द्र मल्ल र आरिफ शेख केही बेर टिकेका थिए।

मल्लले २१ र शेखले १९ रन बनाए।

उपकप्तानको भव्य इनिङ

उपकप्तान ऐरीले सानदार ब्याटिङ गर्दै ४४ बलमा चार चौका र तीन छक्कासहित ७२ रन बनाए। उनले ३४ बलमा अर्धशकत बनाए।

उनलाई विनोद भण्डारी र पवन सर्राफले साथ दिएका थिए।

भण्डारीले २१ र सर्राफले १३ बलमा २२ रन बनाए।

श्रीलङ्काका लागि कामिन्डु मेन्डिसले दुई विकेट लिए।


शीर्षक: १३ औँ दक्षिण एशियाली खेलकुद: नेपालले भुटानलाई १४१ रनले हरायो, टी२० अन्तर्राष्ट्रिय क्रिकेटमा नयाँ कीर्तिमान\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

कप्तान ज्ञानेन्द्र मल्लले शतक बनाए (फाइल तस्बिर)

कीर्तिपुर मैदानमा १३ औँ दक्षिण एशियाली खेलकुदअन्तर्गत प्राप्त गरेको विजय नेपालले हालसम्म प्राप्त गरेको सबैभन्दा ठूलो विजय हो।

कप्तान ज्ञानेन्द्र मल्लले कीर्तिमानी १०७ रन बनाएपछि नेपालले २० ओभरमा तीन विकेट गुमाएर २३६ रन बनाएको थियो।

भुटानले भने २० ओभरमा छ विकेट गुमाएर ९६ रन मात्रै बनाउन सक्यो।

नयाँ कीर्तिमान

भुटानविरुद्ध बनाएको रन नेपालले टी२० अन्तर्राष्ट्रिय क्रिकेटमा सबैभन्दा उच्च स्कोर हो।

यसअघि नेपालको टी२० अन्तर्राष्ट्रिय क्रिकेटमा उच्च स्कोर मलेशियाविरुद्ध गत जुलाईमा बनाएको १७३ रन थियो।

बिहीवार मल्लले ५५ बलमा १०७ रन बनाए जुन नेपाली खेलाडीले बनाएको सबैभन्दा उच्च स्कोर हो।

नेपालका लागि रनको हिसाबले यो सबैभन्दा ठूलो जित हो।

यसअघि नेपालको सबैभन्दा ठूलो जितको कीर्तिमान हङ्‍कङलाई सन् २०१४ को टी२० विश्वकपमा ८० रनले हराउँदा बनाएको थियो।

पारस खड्काले चौथो अर्धशतक बनाए र दुई विकेट लिए (फाइल तस्बिर)

भुटानको कमजोर ब्याटिङ

ठूलो लक्ष्य पाएको भुटानले सुरुदेखि नै कमजोर ब्याटिङ गरेको थियो।

भुटानी खेलाडीहरूको उद्देश्य खेल जित्नेभन्दा पनि २० ओभर पूरा खेल्ने देखिएको थियो।

रन्जुङ दोर्जीले २३ बलमा २७ रन बनाए पनि अन्य खेलाडीले धेरै रन बनाउन सकेनन्।

नेपालका तर्फबाट पारस खड्काले दुई एवम् करण केसी, ललितनारायण राजवंशी र पवन सर्राफले एक-एक विकेट लिए।

कप्तानी इनिङ्स

यसअघि पारस खड्काले सिङ्गापुरविरुद्ध बनाएको अविजित शतक नेपाली खेलाडीले बनाएको सर्वोच्च स्कोर थियो।

खड्काले राजीनामा दिएपछि कप्तान बनाइएका मल्लले राम्रो ब्याटिङ गर्न सकेका थिएनन्।

तर कीर्तिपुर मैदानमा कमजोर भुटानसँग मल्लले सानदार ब्याटिङ गरे।

मल्लसँगै आएका प्रारम्भिक ब्याट्स्म्यान खड्काले २८ बलमा नौ चौका र एक छक्काको सहयोगमा ५७ बनाए। यो खड्काको टी२० अन्तर्राष्ट्रिय क्रिकेट चौथो अर्धशतक हो।

खड्का आउट भएपछि मल्लले आक्रमण ब्याटिङ गरे र २७ बलमा दुई चौका र पाँच छक्का प्रहार गरेर अर्धशतक पूरा गरे।

नेपालको उच्च स्कोर

मल्लले १७.४ ओभरमा ५३ बलमा शतक बनाए। उनी टोब्देन सिङे्को बलमा क्याचआउट भए।

नेपालका लागि दीपेन्द्रसिंह ऐेरीले २७ बलमा चार चौका र दुई छक्का प्रहार गर्दै अविजित ४५ रन बनाए।

आरिफ शेख चार रनमा अविजित रहे। रोहित पौडेले छ रन मात्रै बनाए।

भुटानका सबैभन्दा सफल बलर कर्मा दोर्जी भए। उनले दुई विकेट...


शीर्षक: १३ औँ दक्षिण एशियाली खेलकुद: स्वर्ण पदक विजेतालाई नौ लाख पुरस्कार घोषणा\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

प्रधानमन्त्री केपी शर्मा ओलीले बुधवार स्वर्ण पदक जित्ने खेलाडीलाई नौ लाख, रजत पदक जित्नेलाई छ लाख र काश्य पदक जित्नेलाई तीन लाख पुरस्कार दिने घोषणा गरेका छन्।

एकभन्दा बढी स्वर्ण पदक जित्ने खेलाडीलाई ११ लाख रुपैयाँ प्रदान गर्ने घोषणा गरिएको छ।

नेपाल सरकारले खेलाडीहरूलाई प्रदान गर्ने घोषणा गरेको यो अहिलेसम्मकै सबैभन्दा ठूलो पुरस्कार रकम हो।

सागमा एकभन्दा बढी स्वर्ण पदक जित्ने खेलाडीहरूमा पौडीकी गौरिका सिंह (चार स्वर्ण), करातेका मन्डेकाजी श्रेष्ठ, तेक्वान्दोकी आयशा शाक्य र गल्फका सुभाष तामाङ (दुई स्वर्ण) छन्।

त्यस्तै समूहगत खेलमा स्वर्ण जित्ने खेलाडीहरूले जनही पाँच लाख रुपैयाँ पाउने राष्ट्रिय खेलकुद परिषदका सदस्य सचिव रमेशकुमार सिलवालले बताएका छन्।

त्यस्तै प्रशिक्षकलाई पनि पाँच लाख रुपैयाँ दिइने बताइएको छ।

दोस्रो स्वर्ण पदक जितेपछि गौरिका सिंहले यसो भनिन्

तर समूहगत खेलमा रजत र काश्य पदक विजेताले पाउने रकम भने खुलाइएको छैन।

टीम व्यवस्थापक र सङ्घलाई कति दिने भन्ने विषयमा भने अझै स्पष्ट पारिएको छैन।

सदस्य सचिव सिलवालले भने, "अन्य कुराहरू कार्यविधि बनाएर तयार गरिनेछ। "

नेपालले १३ औं दक्षिण एशियाली खेलकुदमा ५१ स्वर्ण, ६० रजत र ९५ काश्य पदक जितेको छ।

जितपछि फुटबल खेलाडी: ‘यो जित सारा नेपालीलाई खुसी बनाउन'


शीर्षक: १३औँ दक्षिण एशियाली खेलकुद: एथलेटिक्समा ऐतिहासिक स्वर्ण; नेपालको स्वर्ण पदकको सङ्ख्या २३\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

करातेमा सुनिता महर्जनले ६८ तौल समूहमा स्वर्ण जितेकी हुन्

बीरबहादुर महराले पाकिस्तानका खेलाडी मोहमद फाहिमलाई ६८ केजी ग्यारोगी विधामा हराएर स्वर्ण जितेका हुन्।

महिला ४६ केजी मुनिको तौल समूहमा काजल श्रेष्ठले फाइनलमा पाकिस्तानी खेलाडीलाई ५०-१४ अङ्कले हराएकी हुन्।

उनले सेमीफाइनलमा भारतीय खेलाडीलाई पराजित गरेकी थिइन्।

उनको पदक नेपालले मङ्गलवार जितेको सातौँ पदक हो।

करातेको  कुमितेतर्फ ६८ केजी तौल समूहको फाइनलमा सुनिता महर्जनले पाकिस्तानी खेलाडीलाई पराजित गर्दै स्वर्ण जितेकी छन्।

सन्तोषीको ऐतिहासिक पदक

एथलेटिक्समा महिलाहरूको १० हजार मिटर दौडमा सन्तोषी श्रेष्ठले ३५ मिनेट ७.९४ सेकेन्डमा दौड पूरा गरेर जितेकी हुन्।

एथलेटिक्सको १० हजार मिटर दौडमा सन्तोषी श्रेष्ठले ऐतिहासिक स्वर्ण दिलाएकी छन्

उनी भारतकी कविता यादवभन्दा मिलिसेकेन्डले मात्रै अगाडि रहेकी थिइन्।

नेपाली महिला एथलेटिक्समा दक्षिण एशियाली स्तरको स्वर्ण जितेको यो पहिलो पटक हो।

यसअघि नेपालको यस विधामा उत्कृष्ट प्रदर्शन कान्छीमाया कोजुले सन् २००६ को श्रीलङ्का सागमा जितेको रजत पदक थियो।

मङ्गलवार नै नेपालले उसुमा दुई, ट्रायथलन र करातेमा एक-एक स्वर्ण पदक जितिसकेको छ।

पोखरामा भएको ट्रायथलनको डुआथलन विधामा हिमाल टमाटाले स्वर्ण र लक्ष्मण मल्लले रजत पदक जितेका हुन्।

डुआथलनमा सडक दौड, साइकल दौड र फेरि सडक दौड समावेश हुन्छ।

करातेमा नवीन रसाइलीले ६७ केजी तौल समूहको फाइनलमा पाकिस्तानी खेलाडीलाई पराजित गरेका हुन्।

जितपछि रसाइलीले भने: "मैले स्वर्ण जित्दा यहाँसम्म आइपुग्न विगतमा गरेको सङ्घर्ष सम्झेँ।"

लगनखेलमा आयोजित उसुको थाउलु छान्क्वानमा पुरुषतर्फ विजय सिञ्जाली र महिलातर्फ सुस्मिता तामाङले स्वर्ण पदक जितेका हुन्।

तरबारसहित कला प्रदर्शन गरिने विधामा सिञ्जालीले ९.४८ अङ्क प्राप्त गरेर बाङ्ग्लादेशको मोहम्मद ओमार र श्रीलङ्काको सौम्य प्रभाकरलाई पछाडि पारे।

ओमारले ९.३४ र प्रभाकरले ९.१३ अङ्क प्राप्त गरेका थिए।

तामाङले भने सहजै विजय प्राप्त गरिन्।

उनले ९.४४ अङ्क प्राप्त गरिन् भने रजत पदक विजेत बाङ्ग्लादेशकी नूर बहार बेगमले ८.५५ अङ्क प्राप्त गरिन्।

श्रीलङ्काली खेलाडी थाग बाग्सालाले ७.५३ अङ्कका साथ कास्य जितिन्।

स्वर्ण पदक जितेपछि तामाङले भनिन्: "यो दिनको प्रतिक्षामा थिएँ।आफूमाथिको विश्वास र अरुले गरेको आशा पूरा गरेँ।"

यो पनि हेर्नुहोस्

खेल छाडेका महिलालाई...