शीर्षक: भूकम्पपछिको पुनर्निर्माण: कसले बनाए एक कोठे घर\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

त्यस्ता घरहरू कतै कतै भण्डार कक्ष त कतै बाख्रा पाल्न समेत प्रयोग भइराखेको छ।

त्यस्ता घरहरू परिवारका लागि अपुग हुने भएकाले अन्य प्रायोजनमै प्रयोग भइरहेको र बसोबासका लागि भने परम्परागत तरिकाले नै बनेका घरहरू प्रयोग हुनु चिन्ताको विषय भएको जानकारहरू बताउँछन्।

राष्ट्रिय पुनर्निर्माण प्राधिकरणका अधिकारीहरूले आफूहरू एककोठे घर बनिरहेकोकोबारे जानकार रहेको भन्दै सङ्ख्याका विषयमा जिल्लाहरूबाट विवरण सङ्कलन गरिने बताएका छन्।

भूकम्प पीडितहरूमध्ये केहीले 'अनुदानको घोषणा हुँदासम्म घर बनाइसकेकाले' र केहीले 'महँगीले निम्त्याएको बाध्यताका कारण' अनुदान लिन त्यसो गर्नु परेको जनाएका छन्।

कारण

धादिङको रूभीभ्यालीका कुमार लामाको परिवारले भूकम्पको डेढ वर्षपछि मात्र घर बनाउन शुरू गरेको थियो। छ महिनाअघि मात्र उनको एककोठे घर बन्यो।

जिल्ला सदरमुकामबाट उत्तरतर्फको उनको गाउँ पुग्न हिँडेर पाँच दिन लाग्छ। जहाँ धेरैजसो सामान बोकेरै लग्नुपर्छ।

एककोठे घर बनाउँदा झण्डै छ लाख खर्च भएको बताउँदै उनी भन्छन्, "एक कोठे नै बनाउँदा पनि सरकारबाट पाइनेभन्दा दोब्बर खर्च भयो।"

अस्पष्टता

तीन किस्ते सरकारी अनुदान घर निर्माणका लागि सहयोग पुग्ने रकम मात्र भएकोमा थुप्रै परिवारले त्यसलाई नै सबै रकमको रूपमा बुझ्दा यस्तो समस्या आएको प्राधिकरणका अधिकारीहरू बताउँछन्।

मापदण्ड पूरा गरिएको हकमा कोठाहरू कतिवटा निर्माण गर्ने भन्ने निर्णय परिवारकै हुने भएकाले त्यसमा हस्तक्षेप गर्न नसकिने सरकारी बाध्यता देखिन्छ।

अनुदान घोषणा हुनु अघि मापदण्ड विना घर बनाइसकेकाले तीन लाखको सदुपयोग गर्न त्यति रकमले भ्याउने घर बनाएको पाइएको कतिपय स्थानीय अधिकारीहरू बताउँछन्।

त्यस्ता घरहरू कतै कतै भण्डार कक्ष त कतै बाख्रा पाल्न समेत प्रयोग भइरहेको पाइएको छ।

सिन्धुपाल्चोकको चौतारा साँगाचोकगढी नगरपालिकाकी उपप्रमुख जानुका पराजुली भन्छिन्, "मापदण्ड बमोजिम घर बनाउने कुरा सरकारले निकै पछि ल्यायो, त्यतिखेरसम्म कतिपय मानिसहरूले आफ्नै तरिकाले घर बनाइसकेका थिए।"

विकट भेगमा बढी

भूकम्पप्रभावित क्षेत्रभन्दा बाहिर समेत घर हुनेहरू र पुराना घर भत्काउन नचाहनेहरू समेत एककोठे घर बनाउनेहरूमा पर्छन्।

यस्ता समस्या नियमित सरकारी अनुगमन हुन नसकेका विकट भेगमा पाइएको पुनर्निर्माण प्राधिकरणका प्रवक्ता पिताम्बर घिमिरे बताउँछन्।

उनी भन्छन्, "यस्तो कुरा व्यापक रूपमै आएको छ। हामीले प्राविधिकहरू पठाउनुअघि...


शीर्षक: भूकम्पपीडितः निर्ब्याजी ऋण कहिलेसम्म?\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

निर्णय गरेको लामो समय भइसक्दा पनि अहिलेसम्म भूकम्पपीडितले निर्ब्याजी ऋण लिन सकेका छैनन्।

पुनर्निर्माण प्राधिकरणका अधिकारीहरूले चाहिँ ब्याङ्कहरूले अटेर गरिरहेकाले समस्या भएको बताउँछन्।

ब्याङ्क तथा वित्तीय संस्थाले पनि नपत्याउँदा र सरकारले दिने भनेको ऋण सहायता पनि नपाउँदा झनै समस्यामा परेको भूकम्प प्रभावितले बताएका छन्।

‘सुस्त’ पुनर्निर्माणबाट भूकम्पपीडित निराश

‘जब महिला डकर्मी हेर्ने भन्दै आउँछन्’

समस्या

दोलखा फस्कुका मोहन मोक्तान भन्छन्, "घर बनाउनलाई आर्थिक समस्या छ। सरकारले छिटो सहयोग गरे बनाउन हुन्थ्यो।"

कार्यविधि अनुसार इजाजत प्राप्त क, ख, ग र घ वर्गका ब्याङ्क तथा वित्तीय संस्थाले सामूहिक जमानी वा बन्दै गरेको घर धितो राखेर लाभग्राही सूचीमा परेका भूकम्पपीडितलाई बढीमा तीन लाख रुपैयाँ बिना ब्याज ऋण दिने व्यवस्था गोविन्द पोखरेल प्रमुख कार्यकारी अधिकृत हुँदाताका गरिएको थियो ।

तर अहिलेसम्म एकजना भूकम्पपीडितले किन त्यस्तो कर्जा लिन पाएका छैनन् त?

जवाफमा राष्ट्रिय पुनर्निर्माण प्राधिकरणका सह-प्रवक्ता भिष्मकुमार भुषालले भन्छन्, "राष्ट्र ब्याङ्क र अर्थ मन्त्रालयले त्यसम्बन्धी कार्यविधि बनाएका हुन्। हाम्रो क्षेत्राधिकारको विषय नभएकोले यसमा हामीले केही भन्नै सक्दैनौँ।"

प्रभावकारी

जिल्लास्थित पुनर्निर्माण प्राधिकरणका अधिकारीहरू पनि रकम अभावमा कतिपय पीडितले घर बनाउन नसकेकाले उक्त व्यवस्था छिटो लागू गरिएमा प्रभावकारी हुने बताउँछन्।

भारतीय ऋण, अनुदान कसरी खर्च हुँदैछ?

पुनर्निर्माण प्राधिकरण जिल्ला सचिवालय सिन्धुपाल्चोकका प्रमुख रूद्र मल्ल भन्छन्, "पैसा नभएर घर बनाउन नसकेको अवस्था हामीले बुझेका छौँ। तीन लाख रुपैयाँ निर्ब्याजी दिने कार्यविधि बनेको छ। तर सामूहिक जमानीसम्बन्धी केही चुनौती देखिएको छ।"

पुनर्निर्माण प्राधिकरणले यसबाहेक दुई प्रतिशत ब्याजदरमा शहरी क्षेत्रमा २५ लाख रुपैयाँ र ग्रामीण क्षेत्रमा १५ लाखसम्म सहुलियत ऋण उपलब्ध गराउने निर्णय गरे पनि प्रभावकारी रूपमा कार्यान्वयनमा आउन सकेको देखिँदैन।

पैसा हुनेले सरकारी किस्ताको रकम पाउनुअघि नै घर बनाउन थाले पनि रकम नहुने भूकम्पपीडितहरू अझै अलमलमा देखिन्छन्।


शीर्षक: भूकम्पपीडितलाई नयाँ ऋण योजनाले सघाउला?\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

यसअघि सामूहिक जमानीमा तीन लाख रूपैयाँसम्म निर्व्याजी ऋण दिने व्यवस्था गरिएको भनिएता पनि त्यो कार्यान्वयनमा नै आउन सकेको थिएन।

सरकारले हालै गरेको निर्णय अनुसार भूकम्पपीडितहरूलाई बैंकहरूले आफ्नो आधारभूत   ब्याजदरको आधारमा तीनलाख रुपैयाँसम्म ऋण प्रवाह गर्ने र सरकारले त्यस्तो ब्याजदरको  पाँच प्रतिशत रकम बेहोरिदिने व्यवस्था गरिएको छ।

यसअघि सामूहिक जमानीमा तीन लाख रुपैयाँसम्म  निर्ब्याजी ऋण दिने व्यवस्था गरिएको भनिएता पनि त्यो कार्यान्वयनमा नै आउन सकेको थिएन।

पैसाको अभावमा घर निर्माण थाल्न नै असमर्थ रहेका भूकम्पपीडितहरूसम्म पुग्नका लागि यो नयाँ व्यवस्थालाई राष्ट्रिय पुनर्निर्माण प्राधिकरणका अधिकारीहरूले व्यवहारिक कदम छन्।

विगत

यसअघि ब्याङ्क तथा वित्तिय संस्थाहरूले नेपाल राष्ट्र ब्याङ्कबाट शून्य प्रतिशत ब्याजदरमा पैसा लिएर दुई प्रतिशत ब्याजदरमा  भूकम्प प्रभावितहरूलाई ऋण निकासा गर्न सकिने भन्ने व्यवस्था थियो।

तर ब्याङ्कहरूले आफ्नो लगानीको सुरक्षामा सुनिश्चित हुन नसकिएको र उक्त ब्याजदरबाट आफ्नो व्यवस्थापकिय खर्च समेत धान्न नसकिने बताउंदै आएका थिए।

नयाँ व्यवस्थाले पुरानो अवस्था टरेको राष्ट्रिय पुनर्निर्माण प्राधिकरणका प्रमुख कार्यकारी सुशील ज्ञवाली दाबी गर्छन्।

उनी भन्छन्, "तीन लाख रुपैयाँका लागि पाँच प्रतिशत बराबरको ब्याजको अनुदान सरकारले उपलव्ध गराइदिने छ। यसले अहिलेसम्म पनि ऋणको प्रतिक्षा गरिराखेका भुकम्पपीडितहरूलाई राहत मिल्नेछ।"

सहज

पुनर्निर्माण प्राधिकरणका अनुसार अहिलेसम्म झण्डै ५ लाख भूकम्प पीडितले दोस्रो किस्ता लिइसकेका छन्।

नयाँ व्यवस्थासँगै घर बनाउन १५ लाख र २५ लाख रुपैयांसम्म ऋण लिन पाइने प्रावधान भने आश्विन मसान्तसम्म मात्र ऋण सम्झौता गरेकाको हकमा लागु हुने सूचना नेपाल राष्ट्र ब्याङ्ले जारी गरिसकेको छ।

अब ऋण वापत धितो लिन पाउने र कर्जाको बिमा समेत हुने भएकाले ब्याङ्कहरूलाई अघिल्लो व्यवस्थामा भन्दा सहज हुने नेपाल ब्याङ्कर्स एसोसिएसनका अध्यक्ष ज्ञानेन्द्रप्रसाद ढुंगाना बताउँछन्।

उनी भन्छन्, "पहिले निर्ब्याजी कर्जा दिने र त्यसको ब्याज सरकारले दिने भनेको थियो तर कर्जा फिर्ताको दायित्व ऋणिकै थियो। विना धितो समूहमै दिने भन्ने सम्भव नै थिएन। अहिले धितो लिएर, आयस्रोत हेरेर दिने र कर्जाको विमा हुने भनिएकाले हामीलाई सहज छ।"

फरक

यस्तो ऋण लिनेहरूको घर बनाउन पाइने तीन किस्ते अनुदानमा भने कुनै असर...


शीर्षक: भूकम्पले बनाइदिएको निको नहुने घाउ...\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

चोर्चामा बस्ने आशाकाजी र मोहनलक्ष्मी लाखाको परिवारमा भूकम्पले वज्रपात नै भयो। उनीहरूका दुई सन्तानसहित परिवारका पाँच जनाको ज्यान गयो।

तीन वर्ष बिते पनि वियोगको पीडा भने उस्तै छ। तर पछि जन्मिएकी छोरीको भविष्यबारे सोच्दै उनीहरू बिस्तारै आफ्नो लुगा सिलाउने पुरानो काममा फर्किन थालेका छन्।

(भिडिओ: मतिना त्वानावासु)


शीर्षक: भूपू गोर्खा सैनिक भन्छन् 'हाम्रो नागरिकता नखोसियोस्'\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

ब्रिटिस सरकारले उतै बसोबास गर्न चाहनेका लागि हाल उपलब्ध गराएको राहदानी सम्मानार्थ मात्र भएकाले आफ्नो नेपाली नागरिकतालाई निरन्तर मान्यता दिइनु पर्ने उनीहरूको माग छ।

तीन वर्षअघि जारी नयाँ संविधानले यस्ता ब्रिटिस गोर्खालाई समेत गैर आवासीय नेपाली सरहको नागरिकता उपलब्ध गराउने व्यवस्था गरेकाले त्यसलाई संशोधन गर्न उनीहरूले अनुरोध गरेका छन्।

नेपालको संविधानले ब्रिटिस राहदानी लिएर उतै बसोबास गरिरहेका हजारौँ भूपू गोर्खा सैनिकलाई समेत गैर आवासीय नेपालीकै वर्गमा राखेको भन्दै भूतपूर्व गोर्खाले त्यसको विरोध गरेका हुन्।

बसोबास

सन् २००९ मा ब्रिटिस सरकारले ब्रिटिस गोर्खाहरूलाई त्यहाँ बसोबासका लागि आवासीय अनुमति र राहदानी दिने निर्णय गरेको थियो।

त्यसपछि नेपालबाट ब्रिटेन गएर उतै बसोबास गरिरहेकाहरू र तिनका सन्तानले समेत वंशजका आधारमा नेपाली नागरिकता पाउनु पर्ने उनीहरूको माग छ।

त्यो माग पूरा होस् भन्दै उनीहरूले विभिन्न अभियान समेत अघि बढाएका छन्।

त्यस्तैमध्येको एक अभियानको नेपालमा संयोजन गर्दै आएका एकजना भूतपूर्व गोर्खा सैनिक हिमाल राई भन्छन्, "हाम्रा भावी सन्ततिलाई पाहुना बनाउनु नपरोस्। आफ्नो बाबु छोराछोरीलाई भेट्नका लागि भिसा लिनु नपरोस् भनेर यो नागरिकताको निरन्तरताको कुरा अघि बढाएका हौँ।"

'गोर्खा पेन्सनको बारेमा  विचार गर्न  आग्रह '

शाही विवाहमा निम्त्याइएका भूपू गोर्खा

ब्रिटिश गोर्खामा महिलालाई पनि भर्ना लिइने

ब्रिटिश गोर्खा: नेपाली महिला भर्तीबारे चासो

भेटघाट

भूतपूर्व ब्रिटिस गोर्खा सम्बद्ध विभिन्न संघसंस्थाहरूले आफ्नो माग बारे जानकारी गराइरहेका छन्। साथै संविधान संशोधनका लागि राजनीतिक दलका नेताहरूलाई भेटेर आग्रह समेत गरिरहेका छन्।

बिहीवार पनि उनीहरूले राजधानी काठमाण्डूमा विभिन्न दलका नेता र कानुनविद्लगायतलाई बोलाएर समस्या समाधानका लागि पहल गरिदिन आग्रह गरे।

त्यस कार्यक्रममा बोल्दै एकजना संविधानका जानकार वरिष्ठ अधिवक्ता चन्द्रकान्त ज्ञवालीले ब्रिटिस गोर्खाहरूलाई अन्य गैर आवासीय नेपाली सरह व्यवहार गरिनु नहुने बताए।

उनले संविधानमा गोर्खा र तिनका सन्ततिका लागि छुट्टै व्यवस्था गर्न सकिने अवस्था रहेको दाबी गरे।

व्यवस्था

ज्ञवालीले भने, "ब्रिटिस गोर्खाहरूलाई पनि गैर आवासीय नेपाली सरह नै संविधानको धारा १४ अनुसारको व्यवहार गरिने देखिएको छ। तर, धारा १४ को मात्र व्यख्या गरेर यो पर्याप्त हुँदैन।"

उनले...


शीर्षक: भूपू गोर्खाबारे प्रतिवेदन तयार, नेपाल र ब्रिटेनलाई बुझाइयो\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

भगीरथ योगी, बीबीसी नेपाली सेवा

बिहीवार अपराह्ण लण्डनस्थित रक्षा मन्त्रालयमा आयोजित एक संक्षिप्त समारोहमा उक्त प्रतिवेदन ब्रिटेनका रक्षा राज्यमन्त्री मार्क लाङ्कास्टर तथा ब्रिटेनका लागि नेपाली राजदूत डा. दुर्गाबहादुर सुवेदीलाई हस्तान्तरण गरिएको थियो।

झण्डै एक वर्ष लगाएर तयार गरिएको सो प्रतिवेदनमा गोर्खा सैनिकहरूले उठाउँदै आएका सबैजसो विषयहरू समेटिएको अधिकारीहरूले बताएका छन्।

समितिमा ब्रिटेनको रक्षा मन्त्रालयका प्रतिनिधि, लण्डनस्थित नेपाली दूतावासका प्रतिनिधि तथा भूतपूर्व गोर्खा सैनिकका विभिन्न संगठनका प्रतिनिधिहरू सदस्य रहेका थिए।

प्रतिवेदनमा के छ?

लण्डनस्थित नेपाली दूतावासका उपनियोग प्रमुख तथा प्रवक्ता शरदराज आरणले भने, "भूतपूर्व गोर्खा सैनिकहरूका पेन्सन, नेपाल राष्ट्र ब्याङ्कमा सीधै पैसा जानुपर्ने, ३० वर्ष कटेका सन्तानलाई पनि ब्रिटेन ल्याउन पाउनुपर्ने लगायतका विषयहरू प्रतिवेदनमा समेटिएका छन्।"

त्यस्तै प्राविधिक समितिका एकजना सदस्य तथा गोर्खा भूतपूर्व सैनिक संगठन (गेसो) का सभापति कृष्णकुमार राईले समितिको पाँचौँ चरणसम्म भएका वार्ताका निष्कर्षहरू समेटेर दुवै पक्षको सहमतिका आधारमा सो प्रतिवेदन तयार गरिएको बताए।

उनले भने, "प्रतिवेदनमा विशेष गरेर समान पेन्सन, कटौतीमा परेकाहरूलाई क्षतिपूर्ति सहित स्टेट पेन्सन, एकल महिलाहरू जो विधवा भएर बसेका छन् उनीहरूको ४० प्रतिशत पेन्सन कटौती गरेको छ। त्यो हुनुहुँदैन भन्ने छ।"

राईका अनुसार भूतपूर्व गोर्खा सैनिकहरू नेपाल जाँदा ९० दिनको छुट्टी घटाएर २८ दिनमा झारेकोमा फेरि ९० दिन नै गराउनुपर्ने, युद्धमा दिवंगत भएकाहरू, अपांग भएकाहरूलाई पेन्सन दिइनुपर्ने लगायत १३ वटा बुँदाहरू प्रतिवेदनमा समावेश गरिएका छन्।

घोषणा

सन् २००९ मा ब्रिटिश अभिनेत्री जोआना लम्ली तथा ब्रिटिश सांसदहरूको दबाबपछि तत्कालीन ब्रिटिश सरकारले ब्रिटिश सेनामा कम्तीमा चार वर्ष सेवा गरेका गोर्खा सैनिकहरूलाई आवासीय अधिकार दिने घोषणा गरेको थियो।

त्यसयता हजारौँ भूतपूर्व गोर्खा तथा तिनका परिवार ब्रिटेन आइसकेका छन्।

तर भूतपूर्व गोर्खा सैनिकका विभिन्न संगठनहरूले सन् १९९७ अघि ब्रिटिश सेनाबाट सेवा निवृत्त भएका भूतपूर्व गोर्खा सैनिकहरूलाई ब्रिटिश सैनिकसरह समान निवृत्तिभरण, क्षतिपूर्ति, १८ वर्ष नाघेका छोराछोरीलाई पनि बेलायत ल्याउन पाउनुपर्ने तथा नेपालमै रहेका भूतपूर्व गोर्खा र तिनका परिवारलाई औषधोपचारको प्रबन्ध...


शीर्षक: भूमिबाट मार हान्न सक्ने नयाँ क्षेप्यास्त्र प्रणाली निर्माण गर्ने रुसको घोषणा\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

तर उक्त सन्धिबाट अमेरिका र रुसले हात झिकेपछि रुसले अब नयाँ क्षेप्यास्त्र प्रणाली विकास गर्ने घोषणा गरेको हो।

रुसले उल्लंघन गरिरहेको भन्दै अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले गत साता उक्त सन्धिबाट अमेरिकालाई अलग्ग्याएका थिए।

लगत्तै, रुसले पनि त्यसै गर्‍यो।

के बनाउँदैछ रुस?

रुसका विदेशमन्त्री सेर्गेइ सोइगुले, मङ्गलवार, आफ्नो देशको लक्ष्य दुई वर्षभित्र भूमिबाट प्रहार गर्न सकिने नयाँ क्षेप्यास्त्र निर्माण गर्नु रहेको बताए।

आइएनएफ सन्धि अन्तर्गत त्यस्ता स्थल क्षेप्यास्त्र प्रतिबन्धित थिए तर समुद्र वा आकाशबाट मार हान्न सकिने क्षेप्यास्त्र भने प्रतिबन्धित थिएनन्।

सोइगुका अनुसार अमेरिकाले पहिल्यै देखि उक्त सन्धि उल्लंघन गरिरहेको छ। "उनीहरू पाँच सय किलोमिटर क्षमता भएका स्थल क्षेप्यास्त्र बनाउन सक्रिय रूपले लागिरहेका छन् जुन सो सन्धिको सीमा विपरित हो," सोइगुले भने।

"त्यसैले हाम्रा राष्ट्रपति पुटिनले जस्तालाई तस्तै प्रतिक्रिया जनाउन रक्षा मन्त्रालयलाई यो लक्ष्य दिएका छन्," उनले भने।

अमेरिकाले रुसको उक्त टिप्पणीको तत्काल प्रतिक्रिया जनाएको छैन।

अब के होला?

पछिल्ला घटनाक्रमले अब नयाँ अस्त्र दौड वा होडबाजी निम्तने चिन्ता बढेको छ।

आइएनएफ नामक सन्धिमा शीतयुद्धका बेला सन् १९८७ मा हस्ताक्षर गरिएको थियो।

तत्कालीन सोभियत नेता मिखाइल गोर्बाचेभ र अमेरिकी राष्ट्रपति रोनाल्ड रेगनले सन् १९८७ मा आइएनएफ सन्धिमा हस्ताक्षर गरेका थिए।

त्यतिखेर अमेरिकी तथा तत्कालीन सोभियत क्षेप्यास्त्रहरू युरोपेली राजधानीहरूमा प्रहार गर्न सकिने गरि जडान गरिएका कारण उत्पन्न संकट समाधान गर्न उक्त सन्धि गरिएको थियो।

बीबीसीका रक्षा तथा कूटनीतिक सम्वाददाता जनाथन मार्कस भन्छन् विगतमा प्रतिबन्धित वर्गका क्षेप्यास्त्र निर्माणमा अब मस्को स्पष्ट रूपमा अगाडि देखा परेको छ।

कतिपय विवरणहरूका अनुसार रूसले करिब एक सयवटा जति त्यस्ता क्षेप्यास्त्र परिचालन नै गरिसकेको हुनसक्छ।

मार्कसका अनुसार रुसी नौसेनाले परिचालन गरेको कालिब्र नामक सफल मानिएको जल क्षेप्यास्त्रकै अर्को स्वरूपमा स्थल क्षेप्यास्त्र बनाउने बारे राष्ट्रपति पुटिनले चर्चा गर्ने गरेका छन्।

सामरिक क्षमता कस्तो होला?

साथै उनले आवाजको गतिभन्दा बढी वेगमा प्रहार गर्न सकिने अस्त्रका बारे पनि बोलिसकेका छन्।

त्यसैले, मार्कस भन्छन्, तत्काल एकदमै नयाँ केही हुनेवाला छैन।

उनको विश्लेषण छ - खासमा...


शीर्षक: भेनेजुएला प्रकरण: अलग अलग मञ्चबाट ओली-प्रचण्ड सवाल जवाफ\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

प्रधानमन्त्री ओलीले भेनेजुएला प्रकरणमा पार्टीका एक अध्यक्ष प्रचण्डको विज्ञप्ति 'चिप्लिएको' भन्दै अप्रत्यक्ष रूपमा कूटनीतिक गल्ती भएको स्वीकारेका छन्।

तर प्रधानमन्त्रीको त्यस्तो अभिव्यक्ति आएको केही घण्टापछि नै प्रचण्डले जवाफ फर्काएका छन्।

उनले ओली समेत सहभागी नेपाल कम्युनिष्ट पार्टीको सचिवालय बैठकले गत सोमवार जारी गरेको विज्ञप्ति अगाडि सार्दै भेनेजुएला मामिलामा आफ्नो अडान आधिकारिक नै भएको बताए।

चितवनमा सञ्चारकर्मीहरूसँग कुरा गर्दै प्रचण्डले भने, "अस्ति प्रधानमन्त्रीसमेत हामी सचिवालयको बैठक बसेर हस्तक्षेपको विरोधमा नै वक्तव्य जारी भएको हुनाले अब अरु कुराले केही अर्थ राख्दैन।"

कडा आपत्ति

सोमवार सचिवालयको विज्ञप्ति आयो, मङ्गलवार अमेरिकी राजदूत र्‍यान्डी बेरीले प्रधानमन्त्री ओलीसमक्ष नेपालको धारणालाई लिएर कडा आपत्ति प्रकट गरेको बताइन्छ।

'असंलग्न नीति भन्ने भेनेजुएलाको पक्ष लिने, नेपालीहरूका लागि लामो समयदेखि दिँइदै आएका फुलब्राइट छात्रवृत्तिदेखि हालै नेपालका लागि मिलेनियम च्यालेन्ज कर्पोरेशन अन्तर्गत ठूलो राशीको सहयोग अमेरिकाले दिने तर नेपालले दौत्य सम्बन्ध कायम समेत नभएको भेनेजुएलाको पक्ष लिने, नेपालमा आन्दोलन चल्दा तत्कालीन विपक्षी शक्ति अर्थात अहिलेका सत्तासीनहरूको पक्षमा बोल्दा अमेरिकी हस्तक्षेप नहुने अहिले भेनेजुएलामा उस्तै खाले आन्दोलनलाई समर्थन व्यक्त गर्दा हस्तक्षेप हुने?' भन्ने अमेरिकी प्रश्नहरूको प्रधानमन्त्री ओलीले सामना गर्नु परेको बताइन्छ।

अमेरिकी राजदूतसँग भेटेको भोलिपल्ट सरकार प्रमुखका हैसियतमा ओलीले त्यसबारे मुख खोलेपछि 'अन्तत: नेपाल आफ्नो अडानबाट पछि हटेको' रेकर्ड अमेरिकाले राख्न पाएको छ।

अमेरिकी समर्थन

अमेरिकाले भेनेजुएलामा जनवरीको अन्तिमतिर विकसित परिस्थितिबारे आफूले लिएको पक्षमा आउन अन्य मुलुकसमक्ष आग्रह गरेको थियो।

 भेनेजुएलाका विपक्षी नेता हुवान गुआइदोले गत जनवरी २४ तारिख एउटा सार्वजनिक समारोहमा आफूलाई राष्ट्रपति घोषणा गरेपछि उनलाई अमेरिकाले समर्थन गरेको थियो।

तर प्रचण्डले उनको पार्टी नेकपाको नाममा जनवरी २५ तारिखमा अमेरिकाको कडा आलोचना गर्दै 'अर्काको मुलुक अस्तव्यस्त तुल्याएको र हिंसा फैलाएको साम्राज्यवादी मुलुक' भनेर विज्ञप्ति जारी गरेका थिए।

क्राइमिया रुसमा गाभिँदा र म्यानमारमा लाखौं लाख रोहिंज्याहरूलाई देश निकाला गर्दा केही नबोलेका नेताहरूले भेनेजुएलामा विकसित घटनाक्रमबारे...


शीर्षक: भेनेजुएला मामिलामा सरकार र पार्टीको धारणा फरक हुनसक्छ: वाँस्कोटा\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

नेपाल कम्युनिस्ट पार्टीलेका अध्यक्ष पुष्पकमल दाहाल।

शुक्रवार उनले प्रधानमन्त्री तथा पार्टीका अर्का अध्यक्ष केपी शर्मा ओली स्वदेश फर्केपछि सरकारले आधिकारिक धारणा व्यक्त गर्ने बताए।

ओली शनिवार काठमाण्डू आइपुगेका छन्। तर त्यसबारे धारणा भने दिइसकेका छैनन्।

तर प्रचण्डको भनाइबारे सामाजिक सञ्जालमा विभिन्न पक्षबाट टिप्पणी भइरहेका छन्।

'चुनौती'

सत्तारूढ दलका एकजना अध्यक्ष प्रचण्डद्वारा जारी विज्ञप्तीमा भेनेजुएलाका विपक्षी दलका सांसद हुँवान गुएइदो राष्ट्रपति रहेको भनिएको स्वघोषित अन्तरिम सरकारलाई अमेरिका र उसका सहयोगी राष्ट्रहरूले समर्थन गर्नुलाई भेनेजुएलाको आन्तरिक मामिलामाथिको हस्तक्षेप भनिएको छ।

प्रचण्डले अमेरिकी कदमलाई संयुक्त राष्ट्रसङ्घीय बडापत्रमाथिको सीधा चुनौती भनेका छन्।

उनले कुनै पनि मुलुकको आन्तरिक मामिलामा हस्तक्षेप र साम्राज्यवादी सत्ताकब्जाको कोसिस स्वीकार्य नहुने धारणा विज्ञप्तिमा उल्लेख गरेका छन्।

सरकारका प्रवक्ता वाँस्कोटाले भने विश्व जनमत फरक रहेको अवस्थामा उक्त विषयबारे बुझाइ र मत फरक हुन सक्ने बताउँदै सरकारको मत पार्टीको भन्दा फरक हुनसक्ने जानकरी दिए।

''शब्दावलीको हकमा एउटा राजनीतिक दलले जे शब्द प्रयोग गर्छ सरकारले सत्तारुढ दल हुँदा पनि त्यहि नै प्रयोग गर्छ भन्ने हुँदैन,'' उनले भने। '

'तर दृष्टिकोणमा कहीँ न कहीँ समानता भेटिन सक्छन् र कहिलेकाहिँ कूटनीतिक विषयलाई कूटनीतिक हिसाबले नै व्याख्या गर्नुपर्ने हुन्छ।''

नेकपाले जारी गरेको विज्ञप्ति।

उनले पार्टीको उक्त धारणाले नेपाल र अमेरिकाबीचको दौत्य सम्बन्धमा कुनै असर नपर्ने दाबी गरे।

असंलग्न परराष्ट्र नीति अख्तियार गरेको मुलुकको सत्ता हाँकेको दलले सोही अनुरूप धारणा तय गरेका कारण उक्त विषयले दुई देशबीचको सम्बन्धमाअसर नपर्ने उनले दावी गरे।

सरकारले पार्टी र दलबीचको धारणा फरक हुनसक्ने बताइरहँदा सत्तारुढ दलका कतिपय नेताहरूले भने परराष्ट्र मामिलामा सरकारले पनि पार्टीकै नीतिलाई पछ्याउनुपर्ने ठान्छन्।

नेपाल कम्युनिष्ट पार्टीका प्रवक्ता समेत रहेका नेता नारायणकाजी श्रेष्ठले पार्टीकै नीतिमा सरकार सञ्चालन भएको अवस्थामा उक्त पार्टीको धारभन्दा सरकार फरक रूपमा जान नहुने बताउँछन्।

''पार्टी नीतिकै अनुरूप सरकार सञ्चालन भइरहेको छ। सरकारले स्वतन्त्र परराष्ट्र नीति अवलम्बन गरेकै छ। त्यस कारण सरकारले पनि यही नीति अवलम्बन गर्छ भन्ने विश्वास छ,'' उनले...


शीर्षक: भेनेजुएला संकट: मदुरो भन्छन् अमेरिकी हस्तक्षेपले भेनेजुएलालाई गृहयुद्धमा धकेलिदिन सक्छ\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

राष्ट्रपति निकोलस मडुरोले भेनेजुएलामा हस्तक्षेप गर्न खोजेको भन्दै अमेरिका र उसका मित्रशक्तिको कडा आलोचना गरेका छन्।

एक स्पेनी टीभीसँगको अन्तर्वार्तामा उनले अमेरिकी राष्ट्रपति डोनल्ड ट्रम्पले भेनेजुएलामा हस्तक्षेप गरेमा उनले रक्ताम्य हात लिएर ह्वाइट हाउस छोड्नु पर्ने चेतावनी दिएका छन्।

"यसको सजिलो जवाफ छैन। यो सबै उत्तरी सामाज्य र उसका मित्रशक्तिको पागलपन र बलमिच्याइँमा भर पर्छ। हामी त आफ्नो देशमा बस्छौँ र चाहन्छौँ कसैले हस्तक्षेप नगरोस्। तर हामी प्रतिरक्षा गर्न पनि तयार छौँ।" निकोलस मदुरोले भने।

त्यसअघि विपक्षी नेता हुवान गुआइदोले एक अन्तर्राष्ट्रिय गठबन्धन तयार पारेर देशभित्र मानवीय सहायता भित्र्याइने बताएका थिए।

उनले मदुरोलाई सत्ता छोड्न दबाव जारी राख्ने बताएका छन्।

भेनेजुएला: पैसाको अभाव धान्न ढुकुटीको सुन बेच्दै

भेनेजुएलामा सत्ताधारी पार्टी र विपक्षीबीचको झगडामा सेनाले कसलाई समर्थन गर्ला

सत्ता हत्याउने षड्यन्त्र

तर राष्ट्रपति निकोलस मदुरोले भेनेजुएलामा हस्तक्षेप गर्न खोजेको भन्दै अमेरिका र उसका मित्रशक्तिको कडा आलोचना गरेका छन्।

गत महिना गुआइदोले आफूलाई भेनेजुएलाको नेता घोषणा गरेपछि अमेरिकालगायत अन्य देशहरूको समर्थन जुटाएको थियो तर त्यसले भेनेजुएलामा सत्ताको लागि संघर्ष चुलिएको छ।

भेनेजुएलाका राष्ट्रपति निकोलस मडुरोले विदेशीको चलखेल गराएर गुआइदोले आफ्नो सत्ता हत्याउन खोजेको भनी आरोप लगाएका छन्।

उनले सहयोगको बहानामा सैन्य हस्तक्षेप गर्न खोजेको भनी अमेरिकाको सहयोग बहिस्कार गरेका हुन्।

कसको पल्ला भारी?

शनिवार राष्ट्रपति मडुरोका समर्थक र गुआइदोमा समर्थकहरूको बेग्लाबेग्लै प्रदर्शनहरू आयोजना भएका थिए।

मदुरोलाई भेनेजुएलाको समर्थन जारी छ।

तर शनिवारको प्रदर्शनमा भेनेजुएलाका एक उच्च सैन्य अधिकारी फ्रान्सिस्को यानेजले गुएइदोको समर्थनका लागि आह्वान गरेपछि गुआइदोको पल्ला भारी भएको छ।

मदुरोलाई सत्ताबाट हटाउन गुएइदोले सैन्य अधिकारीहरूसँग गोप्य भेटवार्ताहरू गरेको र मडुरोका मुख्य समर्थक मानिएको चीनसँग पनि सम्पर्क बढाएको बताएका छन्।


शीर्षक: भेनेजुएला संकटको "सैन्य" समाधान\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

न्यू योर्कमा एकजना संवाददाताको प्रश्नको जवाफ दिँदै ट्रम्पले भने, "अमेरिकाको सेना संसारभर छ, भेनेजुएला त्यति टाढा छैन।"

उनले भने, "भेनेजुएलामा मानिसहरु दुख पाइरहेका छन् र मारिइरहेका छन्। अमेरिकासँग समाधानका धेरै उपाय छन् त्यसमध्ये एक सैन्य उपाय पनि हो।"

भेनेजुएलाका राष्ट्रपति निकोलस मडुरोले गराएको नयाँ संविधान सभा निर्वाचनको विभिन्न क्षेत्रबाट आलोचना भएको छ

भेनेजुएलाका रक्षा मन्त्री भ्लादिमिर प्याड्रिनोले राष्ट्रपति ट्रम्पको भनाइलाई "पागलपनको उपज" भने।

आलोचना

राष्ट्रपति निकोलस मडुरोले बनाएको नयाँ संविधान सभालाई गैर प्रजातान्त्रिक भन्दै व्यापक आलोचना हुने गरेको छ।

अमेरिकाले हालै राष्ट्रपति मडुरोलाई अधिनायकवादी भन्दै विभिन्न प्रतिबन्ध लगाएको थियो।

ह्वाइट हाउसले पछि अमेरिकी राष्ट्रपतिसँग मडुरोले फोनवार्ता गर्न चाहेको बताएको थियो।

त्यसमा ट्रम्पको जवाफबारे ह्वाइट हाउसले भनेको छ, ट्रम्पले भेनेजुएलामा प्रजातन्त्र स्थापना भएपछि मात्रै आफ्ना भेनेजुयाली समकक्षीसँग खुशीसाथ कुराकानी गर्ने बताएका छन्।

यसैबीच भेनेजुएलाका रक्षा मन्त्री भ्लादिमिर प्याड्रिनोले यो महिनाको शुरुमा सैन्य अखडामा भएको आक्रमणका नाइके गिरफ्तार भएको बताएका छन्।

जनरल प्याड्रिनोले गिरफ्तार गरिएका व्यक्ति पूर्व नेशनल गार्ड क्याप्टेन उआन कागुवारिप्यानो र लेफ्टिनेन्ट जेफरसन गार्सिया रहेको बताए।

रक्षामन्त्रीले उनीहरुलाई कडा सजाय दिने बताए।

सैन्य कार्यालयमा आक्रमण भएका दिन कागुवारिप्यानोले भिडिओ मार्फत राष्ट्रपति निकोलास मडुरो विरुद्ध आन्दोलन गर्न आग्रह गरेका थिए।


शीर्षक: भेनेजुएला सङ्कट: अमेरिकाले भनेझैँ के 'मदुरोको दिनगन्ती' सुरु भएको हो\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

सीएनएनसँग बोल्दै विदेशमन्त्री पोम्पेओले भने, "यति नै दिन भनेर भन्न त गाह्रो छ। तर भेनेजुएलाका जनताले मदुरोको दिनगन्ती सुरु गराइदिनेमा म विश्वस्त छु।"

अमेरिका लगायतका देशहरूले पठाएको मानवीय सहायता छिमेकी ब्राजिल र कोलम्बियामा राखिएका छन्।

भेनेजुएलाको उत्तरी तटतर्फको समुद्री र हवाई सीमा समेत बन्द छ जसतर्फ रहेको एउटा डच टापु कुरासोमा समेत अमेरिकी राहत थुप्रिएको छ।

तर मदुरोले सीमा बन्द गर्दै तिनको प्रवेश अवरुद्ध पारिदिएका छन्।

अब के हुन्छ?

सोमवार त्यसको प्रतिक्रियास्वरूप बोगोटामा हुने एक बैठकमा सहभागी हुन लागेका अमेरिकी उपराष्ट्रपति माइक पेन्सले केही 'दरिला कदम' र 'कारबाही' चाल्न लागेको ह्वाइटहाउसका एक वरिष्ठ अधिकारीले बताएका छन्।

अमेरिकी राष्ट्रपति डोनल्ड ट्रम्पले समेत सैन्य कारबाहीको सम्भावनालाई अस्वीकार गरेका छैनन्।

अमेरिकाले राष्ट्रपति मदुरोविरुद्ध थप प्रतिबन्धहरू लगाउने तयारी गरिरहेको सङ्केत गरेको छ।

मदुरोले मानवीय सहायता सामग्री वितरण गर्ने नाममा अमेरिकाले भेनेजुएलामा सैनिक हस्तक्षेप गर्न खोजेको आरोप लगाउँदै आएका छन्

कोलम्बिया र ब्राजिलले समेत मदुरोमाथि सत्ता छाड्न बाध्य पार्नेगरी थप दबावपूर्ण रणनीति लिने बताएका छन्।

बैठकमा अमेरिकी उपराष्ट्रपति पेन्स, भेनेजुएलाका विपक्षी नेता ह्वान ग्वाइदो सहित लिमा समूहका १४ देशका नेताहरू सहभागी हुँदैछन्।

सैन्य पक्ष

भेनेजुएलाको सेनाको अधिकांश हिस्सा अझै राष्ट्रपति मदुरोको समर्थनमा रहेको बताइन्छ।

थोरै सङ्ख्यामा सेनाबाट विद्रोह गर्नेहरू पनि छन्। तिनैमध्येका एक सयभन्दा बढी भागेर अहिले कोलम्बिया पुगेको त्यहाँको अध्यागमनले जनाएको छ।

बीबीसीसँग कुरा गर्दै भागेर कोलम्बिया पुगेका भेनेजुएलाका सैनिकहरू

तर मदुरो सरकारले आफ्ना परिवारमाथि निसाना बनाउन सक्छ र देश फर्किए आफूहरूलाई समेत मारिदिन सक्छ भन्ने उनीहरूको चिन्ता छ।

उनीहरूमध्ये केहीलाई भेटेकी बीबीसी सम्वाददाताका अनुसार सैन्य नेतृत्व भ्रष्टाचारमा लिप्त छ र तिनकै भरमा मदुरो शक्तिमा रहन लडिरन्छन् भन्ने उनीहरूको बुझाइ छ।

तर आफ्नै जनताविरुद्ध हमला गर्नुपर्ने परिस्थिति आउन थालेपछि सेनामा 'मदुरोका विरोधी' बढिरहेको बताइएको छ।

सामाजिक सञ्जालमा हालै देखाइएको एउटा भिडिओमा चार सैनिकले 'अनिश्चितता र अन्यायले हद नाघेको' भन्दै मदुरोको साथ छाडेको बताएका थिए।

राहत भित्र्याउन खोजिरहेकाहरूलाई रोक्ने विषयमा सीमामा रहेका...


शीर्षक: भेनेजुएला सङ्कट: पक्राउ पर्नसक्ने जोखिमबीच स्वदेश फर्किएका ग्वाइदोका योजना\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

भेनेजुएलामा राजनीतिक र मानवीय सङ्कट चुलिएसँगै आफूलाई देशको अन्तरिम राष्ट्रपति घोषणा गरेका उनी आदेश उल्लङ्घन गरेका कारण पक्राउ पर्नसक्ने जोखिममाझ देश फर्केका हुन्।

दश दिनअघि उनी सीमापार जम्मा भइरहेका मानवीय सहायता भित्र्याउन भन्दै देशबाट निस्केका थिए र कोलम्बियामा आयोजित क्षेत्रिय नेता एवं अमेरिकी उपराष्ट्रपति सहभागी एक बैठकमा समेत सामेल भए।

फिर्ती

राजधानी कराकासस्थित साइमन बोलिभर अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थलमा उनलाई स्वागत गर्न अमेरिका र युरोपेली देशका कूटनीतिज्ञहरू पुगेका थिए।

कराकासका सडकमा हजारौं उत्साही समर्थकहरूले उनको नाम र 'हो हामी सक्छौं' भन्दै नाराबाजी गरेका थिए।

उक्त विशाल र्‍यालीलाई सम्बोधन गर्दै ग्वाइदोले भने, "उनीहरुले हामीलाई तर्साएका थिए, अब धम्कीबाट भेनेजुएलाका जनता तर्सन र मदुरोको आदेश पालना गर्न समेत छाडिसकेका छन्।"

कराकासमा रहेका बिबिसी सम्वाददाताका अनुसार मानिसहरूलाई ग्वाइदो देश फर्किनुले भन्दा पनि उनी फर्किएको शैलीले सबैभन्दा बढि प्रभावित पारेको देखिन्छ।

उनी मध्यरातमा कुनै कमजोर सीमाबाट लुसुक्क देश छिरेनन् बरु सिधै देशको प्रमुख विमानस्थलको अध्यागमनमार्फत् भित्रिए।

चिन्ता

ग्वाइदो स्वदेश फर्कनुअघि अमेरिकी उपराष्ट्रपति माइक पेन्सले ग्वाइदोको सुरक्षा सुनिश्चित हुनुपर्ने भन्दै मदुरो प्रशासनलाई सचेत गराएका थिए।

ग्वाइदोमाथि 'राष्ट्रघाती अभियान'को नेतृत्व गरेकोजस्ता अभियोगको सामना गर्नुपर्ने हुनसक्छ।

देशबाहिर रहँदा ग्वाइदोले सामाजिक सञ्जालहरुमार्फत् आफ्ना समर्थकहरूलाई प्रदर्शनका लागि आह्वान गरेका थिए।

आउँदो शनिवार देशब्यापी प्रदर्शनका लागि आह्वान गर्दै 'स्वतन्त्रता नपाउँदा सम्मको एकदिन पनि आराम नगर्ने' बताएका छन्।

के हो भेनेजुएला सङ्कट?

भेनेजुएलामा सङ्कट चुलिएसँगै अहिले ३० लाखभन्दा बढी नागरिकले खाद्यान्न र औषधिको खोजीमा देश छाडेको राष्ट्रसङ्घीय शरणार्थी नियोगले बताएको छ।

त्यहाँको महँगी लाखौँ गुणा बढेको छ। जसकै कारण पेट्रोलियम पदार्थमा धनी देश भईकन पनि त्यहाँ ऊर्जा र दैनिक उपभोग्य वस्तुहरूको अभाव उत्कर्षमा पुगेको छ।

तर मदुरोले आफ्नो देशमा सङ्कट रहेको स्वीकारेका छैनन् र मानवीय सहायता सामग्री वितरण गर्ने नाममा अमेरिकाले उनको देशमा सैनिक हस्तक्षेप गर्न खोजेको आरोप लगाउँदै आएका छन्। मदुरोको पक्षमा रुस, चीन र क्युबाजस्ता देशहरू छन्।

आफूलाई देशको अन्तरिम राष्ट्रपति घोषणा गरेका...


शीर्षक: भेनेजुएला सङ्कट: पानीको सङ्कटमा कराकस\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

देशमा विद्युत् आपूर्ति अवरुद्ध हुने गरेको छ र राजधानी कराकसमा पानीको अभाव भएको छ।

यसबाट प्रभावित राजधानीवासी क्रुद्ध बनेका छन्।

कसरी पानीको आवश्यकता जोहो भइरहेको छ त कराकसमा? हेर्नुहोस् यो भिडिओ।


शीर्षक: भेनेजुएला सङ्कट: मदुरोलाई हटाउन अमेरिकाले सेना खटाएको क्युबाको आरोप\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

क्युबाका अनुसार गत साता क्यारेबियन क्षेत्रमा रहेका प्योर्तो रिको, डोमिनिकन रिपब्लिक र अन्य रणनीतिक स्थानहरूमा अमेरिकी सैन्य विमानहरू ओर्लेका थिए।

अमेरिका भेनेजुएलाका विपक्षी नेता हुवान गुआइदोलाई अन्तरिम राष्ट्रपतिको मान्यता दिने ५० भन्दा बढी राष्ट्रहरूमध्ये एक हो।

अमेरिकाले क्युबाले लगाएको आरोपबारे कुनै प्रतिक्रिया दिइसकेको छैन।

ह्युगो चाभेजको शासनकालमा भेनेजुएला र क्युबाबीच बलियो सम्बन्ध स्थापित भएको थियो।

उनले क्युबाका राष्ट्रपति फिडेल क्यास्ट्रोसँग घनिष्ठ सम्बन्ध बनाएका थिए।

क्युबा-भेनेजुएला सम्बन्ध

चाभेज र क्यास्ट्रोबीच घनिष्ठ सम्बन्ध थियो

बीबीसीकी वाशिंगटनस्थित सम्वाददाता बार्बरा प्लेट-अशर भन्छिन्, "भेनेजुएलाका लागि अमेरिकी विशेष दूतलाई यस विषयमा प्रश्न सोधिएको थियो।तर उनले त्यो आरोप मिथ्या रहेको बताएका थिए।"

"अघिल्लो साता पनि भेनेजुएलामा सैन्य हस्तक्षेपको सम्भावनाबारे सोधिएको प्रश्नको उत्तर दिने क्रममा उनले त्यहाँ मानवीय सहायता लैजाने र राजनीतिक तथा कूटनीतिक दबाव दिने अमेरिकी नीति भएको बताएका थिए।"

यसैबीच काराकासमा भेनेजुएलाका महान्यायाधिवक्ता तारेक साबले सरकारी तेल कम्पनीमा नयाँ बोर्ड गठन गर्ने विपक्षी नेता गुआइदोको कदमको छानबिन सुरु गरेका छन्।

के हो भेनेजुएलाको सङ्कट?

चरम आर्थिक सङ्कट खेपिरहेको भेनेजुएलामा राजनीतिक सङ्कट पनि थपिएको छ।

केही साताअघि अमेरिका र अन्य पश्चिमा राष्ट्रहरूले हुवान गुएइदोलाई अन्तरिम राष्ट्रपतिको रूपमा मान्यता दिएपछि त्यहाँको राजनीतिक सङ्कट झन् जटिल बनेको हो।

चाभेजको मृत्युपछि राष्ट्रपति निर्वाचित मदुरोको यो दोस्रो कार्यकाल हो। तर उनको नेतृत्वमा भेनेजुएलाको अर्थतन्त्र धराशायीजस्तै हुन पुगेको छ।

चर्को मुद्रास्फीति, ऊर्जा र दैनिक उपभोग्य वस्तुहरूको अभाव त्यहाँका मुख्य समस्या हुन्।

राष्ट्रपति मदुरोले आफ्नो सत्ता हत्याउने प्रपञ्च गरिरहेको भन्दै विपक्षी दलविरुद्ध आपराधिक अनुसन्धान थाल्न सर्वोच्च अदालतलाई आदेश दिएका थिए। भेनेजुएलाका सैन्य फौजले मदुरोलाई आफ्नो समर्थन रहने प्रतिबद्धता जनाएका छन्।

अमेरिका र अन्य पश्चिमा राष्ट्रहरूले हुवान गुआइदोलाई अन्तरिम राष्ट्रपतिको रूपमा मान्यता दिएका छन्

भेनेजुएलाभरि लाखौँ मानिसहरूले प्रदर्शन चर्काएपछि राष्ट्रिय सभाका प्रमुख गुआइदोले आफूलाई निमित्त नेता घोषणा गरेका हुन्।

मदुरोले भेनेजुएलामा हस्तक्षेप गर्न खोजेको भन्दै अमेरिका...


शीर्षक: भेनेजुएला सङ्कट: लुटेराको तारोमा कराकसका चिहान\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

त्यहाँका चिहानमा लुटपाट हुने क्रम बढेको छ।

लग सान्टेरिया नामक धार्मिक समूहको रीतिरिवाजमा मान्छेको हड्डी प्रयोग हुने भएकाले चिहानबाट मानव अस्थिपञ्जरको चोरी र बिक्री हुन्छ। आपराधिक समूहहरू चिहानमा सुनको दाँत र मूल्यवान् आभूषण पनि खोज्छन्।

सन् २०१६ मा सरकारले चिहानको सुरक्षाका लागि प्रहरी गस्ती बढाइएको बताएको थियो। हेर्नुहोस् भिडिओ।

अनि यो पनि


शीर्षक: भेनेजुएला सङ्कट: सर्वोच्च अदालतद्वारा विपक्षी नेता गुआइदोलाई देश छोड्न प्रतिबन्ध\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

गत साता गुआइदोले आफूलाई देशको अन्तरिम नेता घोषणा गरेका थिए

भेनेजुएलाका महान्यायाधिवक्ता तारेक विलियम शाबले गुआइदोमाथि प्रतिबन्धको आह्वान गरेका थिए जसको पक्षमा त्यहाँको सर्वोच्च अदालतले निर्णय सुनाएको छ।

गत साता गुआइदोले आफूलाई देशको 'निमित्त नेता' घोषणायता भेनेजुएलामा सत्ताको लागि सङ्घर्ष चुलिएको थियो।

त्यसपछि सर्वोच्च अदालतको यस्तो आदेश आएको हो।

'सैन्य हस्तक्षेप अस्वीकार'

दक्षिण तथा उत्तर अमेरिकी राज्यहरूको एउटा समूहले तत्काल कुनै पनि सैन्य हस्तक्षेप स्वीकार्य नहुने बताएका छन्।

पेरूका विदेशमन्त्री नेस्टर पोपोलिजियोले भेनेजुएलामा जारी सङ्कटको शान्तिपूर्ण समाधान खोज्न सन् २०१७ मा बनेको क्यानडासहित १४ देशहरूको एउटा समूह लिमाले सैन्य हस्तक्षेपको विरोध गर्ने बताएका छन्।

मडुरोले दोस्रो कार्यकालको शपथ ग्रहण गरेपछि देशभरि विरोध प्रदर्शनहरू भए

अमेरिकी अधिकारीहरूले सङ्कट समाधानका विभिन्न उपायहरूबारे छलफल गर्न आफूहरू तयार भएको बताएका छन्।

गुआइदोलाई अन्तरिम राष्ट्रपतिको मान्यता दिने देशहरूको अग्रपङ्क्तिमा अमेरिका रहेको छ।

त्यस्तै राष्ट्रपति निकोलस मडुरोलाई पनि रुसजस्ता मित्र शक्तिहरूले समर्थन छ।

सर्वोच्च अदालतले के भन्यो

राष्ट्रपति मडुरोको पक्षमा रहेको सर्वोच्च अदालतले महान्यायाधिवक्ता तारेक विलियम शाबले विपक्षी नेता गुआइदोमाथि लगाउनु पर्ने प्रतिवन्धहरूको आह्वान गरेपछि मङ्गलवार तुरुन्तै तिनको अनुमोदन गरेको हो।

विपक्षी नेता गुआइदोले देशमा शान्ति र सुव्यवस्थामा खलल पुर्‍याएका कारण पछिल्लो अवस्थाबारे प्रारम्भिक अनुसन्धान पूर्ण नहुन्जेल देश छाड्न नपाउने महानन्यायाधीश माइकेल मोरेनोले आदेश दिएका छन्।

संसद्‌मा उपस्थित भइसकेपछि पत्रकारहरूसँग बोल्दै विपक्षी नेता गुआइदोले अदालतको सो कदम नयाँ नभएको बताएका छन्।

ह्वाँ गुआइदोलाई भेनेजुएलास्थति अमेरिकी ब्याङ्क खाताहरू नियन्त्रणको जिम्मा घोषणा गरेपछि उनीमाथि प्रतिवन्धका विषय उठाइएका हुन्।

गुआइदोमाथि प्रतिबन्धका खबर बाहिर आएपछि त्यसको प्रतिक्रिया दिँदै अमेरिकी राष्ट्रिय सुरक्षा सल्लाहकार जन बोल्टनले भेनेजुएलाका महान्यायाधिवक्ता शाबलाई 'पूर्व महान्यायाधिवक्ता' बताउँदै गुआइदोमाथि कुनै किसिमको हानि गर्नेले गम्भीर परिणाम भोग्न पर्ने चेतावनी दिएका छन्।

भेनेजुएलाले लामो समयदेखि चरम आर्थिक सङ्कट भोगिरहेको छ

देशभरि प्रदर्शन

भेनेजुएलाले लामो समयदेखि चरम आर्थिक...


शीर्षक: भेनेजुएला सङ्कटः नेपाल-अमेरिकी सम्बन्धमा भूकम्पीय धक्का, कस्तो क्षति पुग्न सक्छ\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

पछि नेपाल सरकारले दिएको विज्ञप्ति र अमेरिकाले देखाएको प्रतिक्रियाको कूटनीतिक तथा व्यावहारिक अर्थ के हुन्?

यस विषयमा पूर्वकूटनीतिज्ञ डा. जयराज आचार्यको यो विशेष लेख -

सत्तारूढ नेकपाका अध्यक्ष प्रचण्डले दिएको भेनेजुएलासम्बन्धी कडा वक्तव्यले नेपाल-अमेरिका सम्बन्धलाई सन् २०१५ को महाभूकम्पले नेपालमा धेरै नराम्रो क्षति पुर्‍याएजस्तै क्षति पुर्‍याएको छ।

त्यो वक्तव्य अनावश्यक, अपरिपक्व र नेपालको राष्ट्रिय हितलाई हानि गर्ने खालको थियो भन्ने प्रतिक्रिया कूटनीति एवम् अन्तर्राष्ट्रिय सम्बन्ध बुझेका र अन्य विश्लेषकहरूको मुखबाट सुनियो।

अन्तर्राष्ट्रिय सम्बन्धलाई यथार्थवादी, आदर्शवादी र मार्क्सवादी दृष्टिकोणबाट हेर्न सकिन्छ।

अरू पनि विभिन्न दृष्टिकोण हुन सक्छन्। तर नेपालले चाँहि यथार्थवादी दृष्टिकोणले नै हेर्नुपर्छ - मार्क्सवादी दृष्टिले होइन।

अमेरिकासँग नेपालको सम्बन्ध

सीधा र साधारण प्रश्न छ - नेपाललाई अमेरिकासितको सम्बन्ध महत्त्वपूर्ण छ कि भेनेजुएलासितको? अमेरिकामा कति नेपाली बस्छन्? भेनेजुएलामा कति?

अमेरिकाले त झन्डै एक लाख भुटानी शरणार्थी पनि लगेर राखिदिएको छ।

परराष्ट्र सम्बन्धको मुख्य उद्देश्य भनेको आफ्नो राष्ट्रिय हितको सम्वर्धन र संरक्षण गर्नु हो।

नेपालले सोच्नुपर्छ - विश्वशक्ति अमेरिकालाई चिढ्याएर हामीले आफ्नो राष्ट्रिय हितलाई कसरी सम्वर्धन गर्छौँ?

नेपाल-अमेरिका कूटनीतिक सम्बन्ध सन् १९४७ अप्रिल २५ तारिखका दिन स्थापना भएको हो।

दोस्रो विश्वयुद्ध समाप्त भएपछि नेपाल र अमेरिकाले एक-अर्काको महत्त्व बुझेर यो कूटनीतिक सम्बन्ध स्थापना गरेका हुन्।

यो ऐतिहासिक सन्दर्भ र महत्त्वलाई हामीले अहिले पनि गहिरिएर बुझ्नुपर्छ।

अमेरिका नेपालको ठूलो दातृराष्ट्र हो।

कूटनीतिक सम्बन्ध स्थापना भएदेखि अमेरिकाले औलो उन्मूलनदेखि स्वास्थ्य, शिक्षा, जनसङ्ख्या, वातावरण, प्रजातन्त्र,  मानवाधिकार, प्राकृतिक प्रकोपसम्म अनेक क्षेत्रमा निरन्तर सहयोग गर्दै आएको छ।

सुरुदेखि आजसम्म नेपाललाई अमेरिकी सहयोग क्रमिक रूपमा वृद्धि भइरहेको छ। कुनै वर्ष पनि त्यो घटेको छैन, बढिरहेकै छ।

हाल आएर त अमेरिकाले मिलेनियम च्यालेन्ज कर्पोरेशनअन्तर्गत 'नेपाल कम्प्याक्ट' कार्यक्रम चलाएको छ। त्यसका लागि पाँच वर्षमा नेपालको ऊर्जाक्षेत्र, क्षेत्रीय ऊर्जासञ्जालमा सुधार र परिवहनमा हुने खर्चमा नियन्त्रण गर्न सहयोग पुर्‍याउने उद्देश्यले ५० करोड...


शीर्षक: भेनेजुएला सङ्‍कट: किन लगाइयो विपक्षी नेता ग्वाइदोलाई '१५ वर्षको प्रतिबन्ध'\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

गत साता मात्रै ग्वाइदोका प्रमुख सहयोगी रोबर्टो मर्रेरो (बायाँ) लाई योजनाबद्ध रूपमा विध्वंश मच्चाएको आरोपमा पक्राउ गरिएको थियो।

एल्भिस अमोरोसोले ग्वाइदोको आर्थिक विवरणहरू अस्वभाविक देखिएको भन्दै सरकारी निर्णयको बचाउ गरेका छन्। त्यस्तो प्रतिबन्ध भेनेजुएलाको कानुनी व्यवस्था अनुसार सबैभन्दा बढी हो।

ग्वाइदोले गत ज्यानुअरीमा आफूलाई देशको अन्तरिम राष्ट्रपति घोषणा गरेसँगै अमेरिकासहितका ५० बढी देशले उनलाई मान्यता दिएका थिए।

जसले गर्दा त्यहाँ राजनीतिक र मानवीय सङ्‍कट चुलिएको थियो।

ग्वाइदोले के भने?

ग्वाइदोले निर्णयप्रति प्रतिक्रिया जनाउँदै एल्भिस अमोरोसो महालेखापरीक्षक नै नभएको बताएका थिए।

उनले आधिकारिक राष्ट्रिय परिषद्सँग मात्र महालेखापरीक्षक नियुक्त गर्न सक्ने शक्ति हुने बताउँदै उक्त निर्णयलाई आफूले अस्वीकार गरेको बताएका छन्।

कराकासमा रहेका बिबिसी संवाददाता विल ग्रान्ट भन्छन्- "यसलाई गत महिना सुरु भएको भनिएको अनुसन्धानको निर्णय बताइए पनि त्यसले कुनै आश्चर्य भने सृजना गरेको छैन। यो मदुरो सरकारको पुरानै शैली हो।"

गत साता मात्रै ग्वाइदोका एकजना प्रमुख सहयोगी रोबर्टो मर्रेरोलाई योजनावद्ध रूपमा विध्वंस मच्चाएको आरोपमा पक्राउ गरिएको थियो।

उनको घरमा छापा मारिदा हतियार र थुप्रै विदेशी मुद्रा भेटिएको आरोप उनीमाथि थियो।

घटनाक्रम

मदुरो र ग्वाइदो दुवैले आफूलाई देशको संवैधानिक राष्ट्रपति दाबी गर्छन्।

ग्वाइदोले आफूलाई अन्तरिम राष्ट्रप्रमुख घोषणा गरेसँगै उनको सम्पत्ति रोक्का गरिनुका साथै देश छाड्न समेत प्रतिबन्ध लगाइएको थियो।

तर उनी त्यसलाई उल्लङ्‍घन गर्दै मानवीय सहायता भित्र्याउन र मदुरो

शन्दोलनका लागि समर्थन जुटाउन भन्दै ल्याटिन अमेरिकी देशको भ्रमणमा गएका थिए।

त्यहाँ राजनीतिक सङ्‍कट गहिरी रहँदा हालै रुसले त्यहाँ सैन्य विमानहरु पठाएपछि त्यसमा प्रतिक्रिया जनाउँदै अमेरिकी राष्ट्रपति ट्रम्पले 'रुस भेनेजुएलाबाट निस्कनुपर्ने' बताएका थिए।

रुसको विदेश मन्त्रालयकी प्रवक्ताले त्यसलाई 'अन्तर्राष्ट्रिय स्तरमा असभ्यता प्रदर्शन गरेको' बताएकी थिइन्।

के हो भेनेजुएला सङ्‍कट?

भेनेजुएलामा सङ्‍कट चुलिएसँगै अहिले ३० लाखभन्दा बढी नागरिकले खाद्‍यान्न र औषधिको खोजीमा देश छाडेको राष्ट्रसङ्घीय शरणार्थी नियोगले बताएको छ।

त्यहाँको महँगी धेरै गुणा बढेको छ। जसका कारण पेट्रोलियम पदार्थमा धनी देश भएर पनि त्यहाँ ऊर्जा र दैनिक उपभोग्य...


शीर्षक: भेनेजुएला: आक्रमणहरू झेल्दै सीमा काट्नेहरूको बढ्दो लर्को\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

भेनेजुएलामा बढेको आर्थिक संकट छल्न ब्राजिल पस्ने आप्रवासीहरूको संख्या निकै बढेको ब्राजिलका अधिकारीहरूले बताएका छन्।

केहीदिनअघि सीमा क्षेत्रमा बनाइएका भेनेजुएलालीहरू बसेका अस्थायी शिविरहरूमा आक्रमण भएका थिए। तर त्यसले आप्रवासीलाई सीमा पार्न गर्न नरोकेको बताइएको छ।

ब्राजिलको सेनाका प्रवक्ताका अनुसार आइतवार ८ सय जना भेनेजुएलाली आप्रवासीहरू होराइमा राज्य पुगेका थिए।

बीबीसीका उत्तर अमेरिका सम्पादक लिओनार्दो रोसा भन्छन्, "आप्रवासीहरू भोकै भएको र भेनेजुएलामा ओषधि उपचारको सुविधा नभएको उनीहरूको भनाइ छ।"

'मानवीय दायित्व'

भेनेजुएला संकटको "सैन्य" समाधान

भेनेजुएला: प्रतिस्पर्धी रिहाइको प्रशंसा

ब्राजिलको प्रान्तीय अधिकारीहरुले त्यहाँको उच्च उदालतसँग केही समयका लागि सीमानाका बन्द गर्न आदेश दिन अनुरोध गरेका छन्।

तर ब्राजिलका सुरक्षा मन्त्री सर्जियो एचेगोएनलेले शरण लिन आफ्नो देश पस्ने मानिसहरूलाई सहयोग गर्नु कानुनी र मानवीय दायित्व भएको जवाफ दिएका छन्।

भेनेजुएलाले केहि समययता चरम आर्थिक संकट भोगिरहेको छ।

अन्तराष्ट्रिय मुद्रा कोषका अनुसार भेनेजुएलाको मुद्रास्फीति दर एकदमै धेरै बढ्ने क्रम अझै बढेर यो वर्ष त्यो दर दश लाख प्रतिशत पुग्न सक्छ। भेनेजुएलामा प्रत्येक २६ दिनमा बस्तु र सेवाको मूल्य दुई गुणाले बढिरहेको छ।

चर्को आर्थिक संकटको मार भोगिरहेका भेनेजुएलालीहरू देश छोडेर ब्राजिलका अतिरिक्त कोलम्बिया, एक्वेडर, पेरू र चिले तर्फ पनि लागिरहेका विवरण प्राप्त भइरहेका छन्।


शीर्षक: भेनेजुएला: के मदुरोले भनेजस्तै अमेरिकी सेना अतिक्रमण योजनामा छ?\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

ठूलो परिमाणमा त्यस्ता सामग्री बोकेका अमेरिकी सैनिक विमान सिमानामा रहेको कोलम्बियाली नगरमा ओर्लिएका छन्।

विपक्षी नेता ह्वान ग्वाइदोले अर्को शनिवारदेखि ती सामग्री देशभर वितरण गर्न ६ लाख स्वयंसेवक खटाउने घोषणा गरेका छन्।

तर राष्ट्रपति मदुरो चाहिँ यी सामग्री वितरण बहाना मात्र भएको र यो केवल अमेरिका र कोलम्बियाको युद्ध योजनाको एउटा पाटो रहेको ठान्छन्।

अमेरिकाले सैन्य अतिक्रमण गर्न लागेको उनी बताउँछन्।

शुक्रवार उनले अमेरिकी 'युद्ध योजना' तिर औँल्याउँदै सेनालाई उच्च सतर्कतामा रहन आह्वान गरे।

अमेरिकाले भने हाल उसले त्यहाँ मानवीय संकट रहेकोले राहत सामग्री पठाउनु परेको बताएको छ।

तर केही समयअघि राष्ट्रपति डोनल्ड ट्रम्पले भेनेजुएलाबारे अमेरिका सामु सैनिक विकल्प सहित थुप्रै विकल्पहरू रहेको बताएका थिए।

कहाँ आए सामग्री

सहायता सामग्री निरीक्षण गरिँदै

भेनेजुएलाका लागि मानविय सहायता सामग्री बोकेका अमेरिकी सेनाका विमानहरु कोलम्बियन सीमा शहर कुकुटा आइपुगेका छन्।

ती सामग्री गत महिना आफूलाई भेनेजुएलाको अन्तरिम राष्ट्रपति घोषणा गरेका विपक्षी नेता ह्वान ग्वाइदोको आग्रहमा त्यहाँ पुर्‍याइएको हो।

ग्वाइदोले आगामी शनिवार भेनेजुएलाका स्वयंसेवकहरूले ती सामग्रीलाई सीमा कटाएर देशमा भित्र्याउने बताएका छन्।

कुकुटामा आयोजित एक पत्रकार सम्मेलनमा बोल्दै अमेरिकी सहायता नियोग युएस एडका प्रमुख मार्क ग्रिनले भने— बढ्दो मानवीय संकटको चपेटामा रहेको भेनेजुएलाका लागि ग्वाइदोले यस्तो सहायता मागेका हुन्।

उनले भनेका छन्—बालबालिकाहरु भोका छन् र भेनेजुएलाका झण्डै सबैजसो अस्पतालले औषधी अभावको ठूलो समस्या खेपिरहेका छन्।

३० लाख भेनेजुएलाका जनता छिमेकी देशमा गएको भन्दै उनले उक्त संकटले क्षेत्रिय स्वरूप लिएको समेत बताए।

ग्वाइदोका एकजना प्रतिनिधिले ब्राजिल र क्यारेबियनमा थप सहायता संकलन केन्द्रहरु खोलिएको बताएका छन्।


शीर्षक: भेनेजुएला: प्रतिस्पर्धी रिहाइको प्रशंसा\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

काराकासस्थित उनको घरबाहिर जम्मा भएका समर्थकहरुले लोपेज रिहाइ भएकोमा खुशी प्रकट गरेका थिए

तीन वर्ष कारागारमा बिताएका लोपेसलाई उनकै घरमा नजरबन्दमा सारिएको छ।

काराकस नजिकै रहेको कारागारबाट शनिबार बाहिरिएपछि उनको परिवारसँग पुनर्मिलन भएको थियो।

सन २०१४ मा सरकार विरोधी प्रदर्शनमा हिंसा फैलाएको आरोपमा उनलाई १४ वर्षको जेल सजाय दिइएको थियो जुन आरोप उनले सधैँ अस्वीकार गर्दै आएका थिए।

'स्वास्थ्य'

सर्वोच्च अदालतले स्वास्थ्यका कारण उनलाई कैदमुक्त गरिएको बताएको छ।

परिवारसँगको पुनर्मिलनमा हर्षित विपक्षी नेता लोपेज

मदुरोले सर्वोच्च अदालतको निर्णयको 'सम्मान' र 'समर्थन' गर्ने भन्दै देशमा शान्ति र मेलमिलापका लागि आह्वान गरे।

मुक्त भएको केही घण्टापछि विपक्षी नेता लोपेसले आफ्ना समर्थकहरुलाई राष्ट्रपति मदुरो विरोधी प्रदर्शन जारी राख्न आग्रह गरेका थिए।

विपक्षीले निर्वाचन र पछिल्ला वर्षमा जेलमा पारिएका आफ्ना नेताहरुको रिहाइको माग गर्दै भेनेजुएलामा प्रदर्शन गर्दै आएका छन्।


शीर्षक: भेनेजुएला: प्रधानमन्त्री ओली भन्छन् 'म यहीँ भएको भए त्यस्तो वक्तव्य आउने थिएन'\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

उनले जनतासँग प्रधानमन्त्री भन्ने टेलिभिजन कार्यक्रममा अन्तरवार्ता दिँदै बुधवार भने, "त्यो अलिकति 'स्लीप' (चिप्लिएको) भएको हो। म भोलिपल्ट आउँदै थिएँ अघिल्लै दिन वक्तव्य नदिइ नहुने केही कारण परेको थिएन। दिनुपर्ने जरुरी विषय पनि थिएन। जुन भाषा प्रयुक्त भयो त्यो अलि उपयुक्त भाषा पनि भएन।"

उनले आफु सरहका अर्का अध्यक्ष प्रचण्डको भूमिका कम आँकेको देखिनेगरी भने "कोइ एकजना साथीले एउटा वक्तव्य दिनुभयो, अब त्यसकै पछाडि देश देशका बीचका सम्बन्धहरू अडेको त हुँदैन।"

कार्यक्रममा  प्रस्तोताले तपाईँ देशमै रहेको भए भेनेजुएलाबारे त्यस्तो वक्तव्य आउने थियो? भनेर सोधेको प्रश्नको जवाफ दिँदै उनले भने, "आउने थिएन। हाम्रा सुस्पष्ट नीतिहरू छन्। स्थिर नीतिहरू छन्। त्यसकारणले गर्दा त्यस्तो हुने थिएन।"

अमेरिकी आक्रोश

प्रधानमन्त्रीले भने झैं  भेनेजुएला प्रकरणमा एउटा वक्तव्यको मात्र कुरा थिएन। प्रचण्डको नेकपा पार्टीका अध्यक्षका हैसियतमा पार्टीको लेटर प्याडमा विज्ञप्ति, त्यसपछि सरकारको विज्ञप्ति, त्यसपछि प्रचण्डको दोश्रो भनाइ र पार्टीका तर्फबाट पार्टीका  विष्णु पौडेलले हस्ताक्षर गरेको विज्ञप्ति जारी भएका थिए।

ती सबैको अन्तर्य एउटै रहेको बुझाइ अमेरिकीहरूको छ र उनीहरू नेपाली शैलीबाट छुब्ध भएका छन्।

प्रधानमन्त्री ओलीको यो स्वीकारोक्ति अमेरिकी राजदूत र्‍याण्डी बेरीसँग गम्भीर बैठक भएको भोलिल्पट आएको छ।

मङ्गलबार प्रधानमन्त्री ओलीसँग अमेरिकी राजदूत बेरीले कडा आपत्ति जनाएको समाचार श्रोतले जनाएको छ।

भेनेजुएलामा सत्तारुढ निकोलस मदुरोको नेतृत्वको साटो विपक्षी नेता ह्वान गुएइदोलाई अमेरिकाले समर्थन गरेकोप्रति विरोध जनाउँदै नेकपाको वक्तव्य प्रधानमन्त्री ओली स्वीट्जर्ल्याण्डको डाभोसबाट फर्कँदै गर्दा जारी भएको थियो।

तर उनी फर्किसकेपछि पनि लगत्तै परराष्ट्र मन्त्रालयले जारी गरेको वक्तव्यप्रति पनि अमेरिका असन्तुष्ट रहँदै आएको छ।

पार्टीप्रति स्पष्ट विमति जनिने धारणा राख्दै प्रधानमन्त्रीले त्यसलाई शब्दमा भएको त्रुटिपूर्ण छनोट वा स्लिपका रूपमा लिन आग्रह गरेका छन्।

सानाको चाहिँ चित्त दुख्दैन?

ओलीले कार्यक्रममा दोहोर्‍याएर भने, "त्यो अलिकति स्लीप भएकै हो, त्यसैमा अल्झिरहनु बाञ्छनीय हुँदैन।"

भेनेजुएला प्रकरणमा एक हदसम्म त्रुटि भएको मान्दामान्दै प्रधानमन्त्री ओलीले त्यस किसिमका विषयमा अल्झिरहन नहुने पनि बताए।

"अमेरिकाजस्तो विशाल देशले यस्ता...


शीर्षक: भेनेजुएला: विपक्षी नेतामाथि सरकारद्वारा सैन्य विद्रोहको आरोप\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

यसअघि  विपक्षी नेता ख्वान ग्वाइदोले आफू राष्ट्रपति निकोलास मदुरोको शासनलाई समाप्त गर्ने "अन्तिम चरण" मा रहेको घोषणा गरेका थिए।

सैनिक पोशाक लगाएका मानिसहरूसँग देखिएका ग्वाइदोले आफूलाई सेनाको समर्थन रहेको बताएका थिए।

ग्वाइदोले गत ज्यानुअरी महिनामा आफूलाई अन्तरिम राष्ट्रपति घोषणा गरेका थिए र बढी भन्दा बढी सैनिकहरूले उनलाई समर्थन गरेर राष्ट्रपति मदुरोले हत्याएको सत्ताको अन्त्य गर्न सघाउन आह्वान गरेका थिए।

ग्वाइदोसँगको मुठभेडमा सेनाले सामान्यतया राष्ट्रपति मदुरोलाई नै समर्थन गरिरहेको छ।

दुवै पक्षका समर्थकहरू राजधानी कराकसका  विभिन्न स्थानमा भेला भैरहेका छन्।

ग्वाइदोका समर्थक र सैनिकहरूबीच झडपहरू भैरहेका छन्।  प्रदर्शनकारीहरूले ढुँगा प्रहार गरिरहेका र तिनीहरूलाई अश्रु ग्यास र पानीको फोहराले धपाउने प्रयास भैरहेको देखिन्छ।

भेनेजुएलाका रक्षामन्त्री भ्लादिमिर पाद्रोनोले सरकारी टेलिभिजनमा बोल्दै सेना राष्ट्रपति मदुरोको पक्षमा रहेकोमा जोड दिएका थिए।

उनले केही सैनिकहरूले गर्न खोजेका विद्रोहलाई आंशिक रूपमा पराजित गरिएको तर रक्तपात हुने सम्भावना बलियो रहेको चेतावनी दिएका छन्।

अन्तिम चरणको प्रयत्न

भेनेजुएलाका विपक्षी नेता ख्वान ग्वाइदोले राष्ट्रपति मदुरोको शासनकाल अन्त्य गराउन अन्तिम चरणको प्रयत्न गर्ने घोषणा गरेका छन्।

उनले आफूलाई सेनाको समर्थन रहेको पनि दाबी गरेका छन्।

हवाई फौजको एउटा अखडामा रेकर्ड गरिएको र सामाजिक सञ्जालमा पोस्ट गरिएको एउटा भिडिओमा उनी सैनिक पोशाकमा भएका मानिसहरूसँग देखिन्छन्।

ग्वाइदोले राष्ट्रपति मदुरोको "अवैध" शासनको अन्त्यमा सघाउन सेनालाई आह्वान गरेका छन्।

अस्वीकार

सेनाले अहिलेसम्म मदुरोलाई समर्थन गरिरहेको छ र ग्वाइदोलाई समर्थन गर्न अस्वीकार गरेको छ।

गत ज्यानुअरीमा ग्वाइदोले आफूलाई अन्तरिम राष्ट्रपति घोषणा गरेका थिए।

र, उनलाई संयुक्त राज्य अमेरिका तथा अधिकांश ल्याटिन अमेरिकीसहितका दर्जनौँ देशहरूको समर्थन प्राप्त छ।

स्पेन सरकारकी एकजना प्रवक्ताले भेनेजुएलाको "रक्तपात" विरुद्ध चेतावनी दिएकी छन्।

भेनेजुएलामा जारी सङ्कटको "शान्तिपूर्ण" समाधान खोज्न आग्रह गर्दै उनले भनेकी छन्, "स्पेनले कुनै सैनिक कूलाई सघाइरहेको छैन।"

कोलम्बियाका राष्ट्रपति इभान डुकेले ग्वाइदोलाई समर्थन गर्न त्यहाँको सेनालाई आग्रह गरेका छन्।

"बहादुर सैनिकहरू"

ह्वाइट हाउसको प्रेस मामिला हेर्ने एकजना...


शीर्षक: भेनेजुएला: सयौँको गैरन्यायिक हत्या भएको राष्ट्रसङ्घको दाबी\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

राष्ट्रसङ्घका मानवाधिकार निकायका प्रमुखले त्यस्ता हत्याका निम्ति कसैलाई कारबाही नगरिएको बताएका छन्।

राष्ट्रसङ्घको प्रतिवेदनमा सुरक्षा फौजले गरिबहरूको बस्तीमा छिरेर खासगरी युवकहरूलाई गोली हानी मार्ने गरेको र त्यसलाई झडपमा मारिएकोजस्तो देखाउने गरेको उल्लेख छ।

राष्ट्रसङ्घका मानवाधिकार निकायका प्रमुख जेइद राद अल हुसेनले सो देशमा कानुनको शासन लगभग नरहेको बताएका छन्।

सङ्कट

विगतमा भेनेजुएलाको सरकारले मानवाधिकारको अवस्थाबारे गरिएका चित्रणलाई झुटो प्रचार भन्ने गरेको थियो।

त्यहाँ हाल लामो समयदेखि राजनीतिक तथा आर्थिक सङ्कट रहेको छ।

गत वर्ष त्यहाँ भएका सरकारविरोधी प्रदर्शनहरूका क्रममा भएका झडपमा दर्जनौँ मारिएका थिए।

प्रदर्शन

धेरै महँगी तथा खाद्यान्न अभावका विरोधमा ती प्रदर्शन भएका थिए।

विपक्षीले भाग नलिएको मे महिनामा भएको चुनावबाट राष्ट्रपति निकोलास मदुरो पुनर्निर्वाचित भएका थिए।

राष्ट्रसङ्घका अनुसार सन् २०१५ को जुलाई देखि २०१७ को मार्चको बीचमा त्यहाँ पाँच सयभन्दा धेरैको हत्या गरिएको छ।

अपराध न्यूनीकरण गर्ने निहुँमा तिनको गैरन्यायिक हत्या भएको उसले उल्लेख गरेको छ।


शीर्षक: भेनेजुएला: सैनिक हस्तक्षेपको त्रास देखाउँदै मदुरोले गरे सिमाना बन्द\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

क्याराकसबाट कोलम्बिया सीमामा पुग्ने झण्डै १३ घण्टा लामो मोटर यात्रामा विपक्षीले थुप्रै प्रहरी चेकपोष्टहरू सामना गर्नुपर्नेछ।

त्यहाँको एक टेलिभिजनमा त्यस्तो घोषणा गरिरहँदा उनले कोलम्बियासँगको सीमा बन्द गर्नेबारे समेत सोचिरहेको बताएका थिए।

देशका लागि आइरहेको मानवीय सहायता सामग्री बाँड्ने विपक्षीको प्रयास रोक्न मदुरोले त्यस्तो कदम चालेका हुन्।

यसअघि नै उसले आफ्तो उत्तरी तटतर्फको समुद्री र हवाई सीमा बन्द गरिसकेको थियो। त्यसतर्फ रहेको एउटा डच टापु कुरासोले अमेरिकाले दिने राहत भित्र्याउन सघाउने भनेपछि त्यसो गरिएको थियो।

मदुरोले मानवीय सहायता सामग्री वितरण गर्ने नाममा अमेरिकाले उनको देशमा सैनिक हस्तक्षेप गर्न खोजेको आरोप लगाउँदै आएका छन्।

कोलम्बियासँगको सिमानामा रहेको नगर कुकुटामा गत साता अमेरिकी सेनाका जहाज राहत सामग्री बोकेर ओर्लिएपछि मदुरोले उनको भनाइ दोहोर्‍याए।

सहायता रोक्ने प्रयास

ब्राजिलको सरकार विपक्षी नेता ग्वाइदोलाई अन्तरिम राष्ट्रपतिको मान्यता दिनेमध्येको एक हो।

उसले समेत भेनेजुएलासँगको आफ्नो सिमानामा सहायता सामग्री पठाएर सघाउने बताएको थियो।

अहिले विपक्षी नेता ह्वान ग्वाइदो भने स्वयंसेवक एवं समर्थकले भरिएका गाडीका लस्करको नेतृत्व गर्दै राजधानी क्याराकसबाट कोलम्बियासँगको सीमातर्फ लागिसकेका छन्।

राष्ट्रपति निकोलास मदुरोले देशमा संकट रहेको कुरालाई अस्वीकार गर्दै आएका छन्। उनी त्यसलाई अमेरिकी योजनाको एउटा पाटो भन्छन्।

त्यसक्रममा उनीहरूले सुरक्षाकर्मीबाट छिटफुट रुपमा अवरोध सामना गरिरहेका छन्।

तर उनीहरू अघि बढ्ने क्रम भने रोकिएको छैन।

क्याराकसमा रहेकी बीबीसी संवाददाता केटी वाट्सन भन्छिन्, "प्रहरीले राजमार्गको एक ठाउँमा बाटो अवरुद्ध गर्न खोजेको थियो र उसले सञ्चारमाध्यममाथि मानव लस्करको दृश्य खिच्न समेत रोकिरहेको छ। बाटोमा झडपका घटना समेत भएका थिए।"

क्याराकसबाट सीमामा पुग्न लाग्ने झण्डै १३ घण्टा लामो मोटर यात्रामा उनीहरूले अन्य थुप्रै प्रहरी चेकपोष्टहरूको सामना गर्नुपर्नेछ।

कोलम्बियाको सीमा सहर कुकुटा क्याराकसबाट झण्डै ९ सय किलोमिटर टाढा छ।

मदुरोको राहत

सन् २०१३ यता त्यहाँको सत्तामा रहेको मदुरोले देशमा संकट रहेको कुरालाई अस्वीकार गर्दै आएका छन्।

उनी त्यसलाई अमेरिकी योजनाको एउटा पाटो भन्छन्।

तर यसैसाता उनले आफ्नो साझेदार रुसबाट ३०० टन सहायता सामग्री भेनेजुएला भित्र्याउने घोषणा गरेका...


शीर्षक: भेनेजुएलाः 'ड्रोन हमलामा जोगिए राष्ट्रपति'\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

विस्फोटमा उनलाई कुनै चोटपटक नलागे पनि सातजना सैनिक घाइते भएका छन्।

सञ्चारमन्त्री खोर्खे रोड्रिगेजले राष्ट्रपतिको ज्यान लिने उद्देश्यका साथ विस्फोट गराइएको बताएका छन्।

खुला मैदानमा आयोजना गरिएको कार्यक्रममा राष्ट्रपति मडुरोले भाषण गरिरहँदा उनीसहित कार्यक्रममा सहभागी अरूले अचानक माथि हेरे र उनीहरू तर्सिए। त्यसपछि टेलिभिजन प्रसारणमा आवाज बन्द भयो।

आरोप

टेलिभिजनको प्रसारण बन्द हुनुअघि दर्जनौँ सैनिकहरू भागिरहेको दृश्य देखिएको थियो।

पछि भेनेजुएलाको एनटीएन २४ टीभी च्यानलले भिडिओ फूटेज पोस्ट गरेको थियो जसमा राष्ट्रपति मडुरोको आवाज काटिएको र झ्यार्र आवाज आएको थियो।

भेनेजुएलामा मतदातामाथि गोली प्रहार

सञ्चारमन्त्री रोड्रिगेजका अनुसार सेनाको ८१ औँ स्थापना दिवसका अवसरमा आयोजित कार्यक्रममा राष्ट्रपति सहभागी थिए।

सञ्चारमन्त्री रोड्रिगेजले विपक्षी दक्षिणपन्थीहरूले आक्रमण गराएको आरोप लगाएका छन्।

उनले भने, "चुनावमा हारेकाहरू फेरि पराजित भए।"

रोड्रिगेजले गत मेमा सम्पन्न राष्ट्रपतीय चुनावतर्फ इङ्गित गरेका हुन्, जुन चुनावमा राष्ट्रपति मडुरो अर्को ६ वर्षे कार्यकालका लागि निर्वाचित भएका थिए।


शीर्षक: भेनेजुएलाको सेनाले राष्ट्रपति मडुरोलाई सहयोग गर्ला वा अमेरिकासमर्थित विपक्षी नेतालाई?\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

अमेरिकाले भेनेजुएलाका विपक्षी नेतालाई अन्तरिम राष्ट्रपतिको मान्यता दिएपछि तनाव बढेको छ। त्यहाँका सत्तासीन राष्ट्रपति निकोलास मडुरोले डोनल्ड ट्रम्पले भेनेजुएलामा सत्ता हत्याउने प्रयत्न गरेको गरेको भन्दै आक्रोश व्यक्त गरेका छन्।

भेनेजुएलामा विगत २५ वर्षमा तीन पटक सत्ता खोस्ने प्रयासहरू भइसकेका छन्।

समकालीन इतिहासमा सबैभन्दा नराम्रो आर्थिक सङ्कट भोगिरहेको भेनेजुएलामा अमेरिकी हस्तक्षेपको चिन्ता बढ्दै गर्दा सबैको दृष्टि अहिले भेनेजुएलाको सेनामा परेको छ।

प्रश्न उठ्न थालेको छ - सेनाले मडुरोको सरकारप्रति निष्ठा राख्ला कि विपक्षी नेता गुएइदोलाई समर्थन गर्ला?

मडुरो आफू नै देशको वैधानिक नेता भएको दाबी गर्दैछन्। तर उनको भविष्य अनिश्चित देखिएको छ।

हुन त उनका रक्षामन्त्री पाद्रिनो लोपेजले सेनाको भूमिकाबारे उठेको प्रश्न आधारहीन भएको बताएका छन् र सेनाको समर्थन आफूतिर तान्न खोज्ने विपक्षी नेता गुएइदोको आह्वानको भर्त्सना गरेका छन्।

लोपेजले ट्विटरमा लेखेका छन्, "हाम्रो देशको सेनाले न त नराम्रो नियत भएका शक्तिहरूले थोपरेको राष्ट्रपतिलाई स्वीकार्छ, न त कानुनविपरीत स्वघोषितलाई स्वीकार्छ।"

सरकारसँग बलियो सम्बन्ध

मडुरोको मन्त्रिपरिषद्‍का एकतिहाइ सदस्य कि त सेनामा बहालवाला अधिकारी छन् कि त ती सैनिक पृष्ठभूमिका छन्।

भेनेजुएलाको संविधानले सेना राजनीतिमा संलग्न हुनुहुन्न भनेपनि रक्षामन्त्री लोपेज आफ्नो वक्तव्यमा रहने विशेष वाक्यांशका लागि प्रख्यात छन्। तीनमा लेखिएको हुन्छ: "चाभेज जीवितै छन्, मातृभूमि अघि बढ्दै छ। स्वतन्त्र र समाजवादी मातृभूमि।"

पाद्रिनो लोपेज सेनाको कर्नेल थिए र उनी सन् २००२ को विफल सत्ता हत्याउने प्रपञ्चका बेला ह्युगो चाभेज सरकारलाई समर्थन गरे।

त्यसपछि उनी संयुक्त रक्षाप्रमुख भए र भेनेजुएलाका सबै सैन्य फौजहरूका प्रमुख बने। उनी सन् २०१४ मा मडुरोद्वारा रक्षामन्त्री बनाइए।

उनको व्यावसायिक जीवन अन्य उच्च सैनिक अधिकारीहरूको भन्दा फरक छैन। उनको निष्ठा कतातिर ढल्किन्छ भन्ने कुराले भेनेजुएलाका भावी नेताको भविष्य निर्धारण गर्नेछ।

सेना कता ढल्किएला त?

सेनालाई के के सेवा सुविधा वा प्रलोभनले आफ्नो झुकाव बदल्न प्रेरित गर्ला?

सन् १९९९ को संविधानलाई संशोधन गरेका भूतपूर्व स्वर्गीय राष्ट्रपति ह्युगो चाभेजले सेनालाई अझै शक्तिशाली बनाइदिएका थिए। उनले सेनालाई राजनीतिक भूमिका पनि दिएका थिए।

त्यसैले पनि सेनाले लिने...


शीर्षक: भेनेजुएलामा 'बाह्य हस्तक्षेप'को विरोध गरेर के नेपालले अमेरिकाविरुद्ध अडान लिएको हो\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

दक्षिण अमेरिकाको 'बोलिभरियन गणतन्त्र' भनिने भेनेजुएलामा केही समयदेखि गहिरिएको आर्थिक संकटबीच चर्किँदो सडक प्रदर्शनमाझबाट उदाएका एक युवा नेतामाथि पश्चिमा देशहरूको नजर पर्‍यो।

राष्ट्रपति मदुरोको कट्टर आलोचक ३५ वर्षीय नेता हुवान गुआइदोले आफूलाई देशको निमित्त कार्यकारी घोषणा गर्ने बित्तिकै उनलाई संयुक्त राज्य अमेरिकाका राष्ट्रपति डोनल्ड ट्रम्पले "अन्तरिम राष्ट्रपति"को मान्यता दिए।

केही दक्षिण अमेरिकी र युरोपेली देशहरूले समेत गुआइदोलाई समर्थन गरेपछि मदुरो क्रुद्ध हुन पुगे। उनले आफ्नो देशमा भएको "विदेशी हस्तक्षेपविरुद्ध" अडान लिए।

नेपाल किन हतारियो भेनेजुएलाबारे टिप्पणी गर्न?

भेनेजुएलामा भूराजनीतिक तनाव जारी रहँदा निकै परको देश नेपालबाट मदुरोको पक्षमा आवाज उठ्यो।

दक्षिण एशियाको शिरमा अवस्थित हिमाली संघीय गणतन्त्र नेपालको सत्तारुढ दल नेपाल कम्युनिस्ट पार्टीका एक अध्यक्ष पुष्पकमल दाहाल प्रचण्डले जनवरी २५ मा वक्तव्य निकाल्दै "भेनेजुएलाको सार्वभौमिकता र प्रजातान्त्रिक पद्धतिबाट निर्वाचित राष्ट्रपति मदुरो"को जोडदार समर्थन गरे।

तर प्रचण्डले भेनेजुएलामा "सत्ता हत्याउन"को लागि हुन सक्ने "साम्राज्यवादी हस्तक्षेप अस्वीकार्य हुने" टिप्पणी गरे। सो बेला नेकपाका अर्का अध्यक्ष एवं प्रधानमन्त्री केपी ओली स्विटजरल्याण्डको डाभोसमा जारी विश्व आर्थिक मञ्चको भ्रणममा थिए।

त्यसैले त्यो वक्तव्यबारे स्वाभाविक रूपमा काठमाण्डूस्थित संयुक्त राज्य अमेरिकाको राजदूतावासले परराष्ट्र मन्त्रालयसँग नेपालको औपचारिक धारणा माग्यो। मंगलबार नेपालले भेनेजुएला सङ्कटबारे आफ्नो औपचारिक धारणा सार्वजनिक गरेको छ।

परराष्ट्रको वक्तव्य प्रचण्डको वक्तव्य भन्दा फरक छ। शब्दावली फरक छन्। तर दुवै वक्तव्य एउटा मानेमा समान छन्। दुवै वक्तव्यले भेनेजुएलामा "बाह्य हस्तक्षेप" हुन नहुनेमा जोड दिएका छन्।

परराष्ट्र मन्त्रालयको वक्तव्य

प्रचण्डको वक्तव्य आएको चार दिनपछि जनवरी २९ तारिखमा परराष्ट्र मन्त्रालयले जारी गरेको वक्तव्यमा भनिएको छ, "नेपाल सरकारले बोलिभरियन गणतन्त्र भेनेजुएलामा हालै भएका राजनीतिक घटना क्रमलाई नजिकबाट नियालीरहेको छ। कुनै पनि देशको आन्तरिक समस्याको समाधान त्यो देशको संविधानमा निर्दिष्ट नियम अनुसार गरिनु पर्दछ र त्यो बाह्य हस्तक्षेहरूबाट मुक्त रहनु पर्दछ। त्यो हाम्रो सिद्धान्तमा आधारित धारणा हो।"

"आफ्नो देशको राजनीतिक र संवैधानिक बाटोबारे...


शीर्षक: भेनेजुएलामा मतदातामाथि गोली प्रहार\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

राष्ट्रपति निकोलास मडुरोलाई चुनौती दिन विपक्षीहरुले अनौपचारिक जनमत संग्रह आयोजना गरेका हुन्।

राष्ट्रपति निकोलास मडुरोलाई चुनौती दिन विपक्षीहरुले अनौपचारिक जनमत संग्रह आयोजना गरेका हुन्।

टेलिभिजनमा देखिएका तस्वीरमा डराएको भीड र मानिसहरु भाग्न खोजिरहेका दृश्य कैद गरिएका छन्। बन्दुक चलेको अवाज पनि सुनिन्छ।

उक्त घटना कराकासको पश्चिममा अवस्थित एउटा विपन्न मानिस बस्ने क्षेत्रमा भएको थियो।

गोली लागेर ६१ वर्षिया एक महिलाको ज्यान गएको बताइएको छ। उनी मतदान गर्न लामबद्ध थिइन्।

तीन जना घाइते भएका छन्।

आरोप

विपक्षीहरुले राष्ट्रपति मडुरोसँग सम्बन्धित सशस्त्र समूह उक्त आक्रमणका लागि जिम्मेवार भएको आरोप लगाएका छन्।

अभियोजनकर्ताहरुले घटनाबारे छानबिन गर्ने प्रतिबद्धता जनाएका छन्।

भेनेजुएला र विदेशमा रहेका मतदान केन्द्रहरुमा आइतबार केही आशावादी एवं सकारात्मक वातावरण रहेपनि गोली चलेको घटनाले भेनेजुएलाको राजनीति अहिले कति तातिरहेको छ भन्ने स्मरण गराएको छ।

पछिल्लो तीन महिनायता भेनेजुएलामा दैनिक प्रदर्शनहरु भइरहेका छन्। तीनले बारम्बार हिंसात्मक रुप लिएका छन्।

आइतबारको मतदान साङ्केतिक रहेको थियो र त्यसले जुलाई ३० तारिखका लागि तय गरिएको संविधानसभाको चुनावअघि सरकारमाथि दबाब श्रृजना गर्ने लक्ष्य राखेको थियो।

चुनावबाट निर्वाचित हुने संविधानसभाले हाल अलोकतान्त्रिक भनेर आलोचना गर्ने गरिएको भेनेजुएलाको संविधानलाई पुनर्लेखन गर्न सक्नेछ।


शीर्षक: भैँसी पालेर मासिक ६ लाख आम्दानी गर्ने रामहरी घिमिरे\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

उनको मासिक आम्दानी ६ लाख रुपैयाँ छ र  उनी प्रतिदिन २२ हजार रुपैयाँ बराबरको दूध उत्पादन गर्छन्।

मलेसियामा कामदार रहँदा उनको कमाइ ३० हजार जति मात्र रहने गरेको उनले बताएका छन्।

सोफा बनाउने काम गर्दा खाएको गाली उनलाई सैह्य भएन र नेपालमै केही नयाँ गर्ने सोच बनाएर फर्केको उनको भनाइ छ।

घर फर्केसँगै परिवारको सहभागितामा हाल उनले ३५ गाईभैसी पालेका छन्।

ब्याङ्कको ऋण पनि चुक्ता गरेर आम्दानीबाटै काठमाण्डूमा उनले जग्गा समेत किनेको बताए।

नेपालमा वार्षिक झण्डै ९४ अर्ब रुपैयाँ बराबरको दूध उत्पादन हुने कृषि मन्त्रालयको भनाइ छ।

हेरौँ कमल परियारले बनाएको यो भिडिओ।


शीर्षक: भोजपुरमा मारिएका विप्लवको दलका नेता राईकी पत्नीको आग्रह, 'हिंसा बन्द होस्'\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

नेत्रविक्रम चन्द विप्लवको दलले औपचारिक रूपमा सशस्त्र सङ्घर्षको घोषणा नगरे पनि देशका विभिन्न ठाउँमा भइरहेका हिंसाको जिम्मेवारी लिने गरेको छ

उक्त घटनामा चन्दको दलका एकजना जिल्ला नेता निरकुमार राई पनि मारिएका छन्।

प्रहरी प्रधान कार्यालयले सार्वजनिक गरेको विवरण अनुसार भोजपुर नगरपालिका वडा नम्बर ७ स्थित हटियालाईनमा हतियार सहित केही व्यक्तिहरु लुकीछिपी बसेको सूचनाको आधारमा अनुसन्धानमा खटिएको प्रहरीमाथि हतियारधारी समूहले एक्कासी गोली प्रहार गरेपछि घटना भएको हो।

को-को मारिए?

प्रहरी जवान सहित दुईजनाको जिल्ला अस्पताल भोजपुरमा उपचारको क्रममा मृत्यु भएको प्रहरीले जनाएको छ। मारिएका प्रहरी संजिव राई जिल्ला प्रहरी कार्यालयमा कार्यरत थिए।

प्रहरीले 'हतियारधारी समूहका करिब ३५ वर्षीय निरकुमार राईको साथबाट ठूलो चिनियाँ पेस्तोल र त्यसको म्याग्जिन एक-एक थान र उक्त पेस्तोलमा लाग्ने गोली छ राउण्ड बरामद भएको' जनाएको छ।

घटनामा अन्य दुईजना प्रहरी जवान समेत घाइते भएका छन्।

उनीहरूको जिल्ला अस्पताल भोजपुरमा उपचार भइरहेको र अवस्था सामान्य रहेको प्रहरीको भनाइ छ।

विप्लवको दलका अन्य ४/५ जना व्यक्तिहरू फरार भएको र उनीहरूको खोजतलास गर्नुका साथै घटना सम्बन्धमा प्रहरीले थप अनुसन्धान गरिरहेको प्रहरी प्रधान कार्यालयले सार्वजनिक गरेको विवरणमा उल्लेख छ।

यसअघि विप्लवको दलले सुरक्षाकर्मीलाई आक्रमण गर्ने कुनै नीति नरहेको बताएको थियो।

तर उसले राजधानी उपत्यका लगायत देशका विभिन्न ठाउँमा भएका कैयौं हिंसात्मक घटनाको जिम्मेवारी लिएको थियो। ती घटनामा सर्वसाधारण र उसकै कार्यकर्ता पनि मारिएका छन्।

प्रहरी मारिएको भने यो पहिलो घटना हो। सरकारले उक्त दलका गतिविधिमाथि प्रतिबन्ध लगाएको छ।

मृतककी पत्नीको भनाइ

घटनाबारे विप्लवको दलको प्रतिक्रिया यो समाचार तयार पारुन्जेल आइसकेको छैन।

मृतक निरकुमार राईकी पत्नी इन्द्रकला राईले आफ्ना पति आफूहरूलाई भेट्न बिहान पाँच बजेतिर डेरामा आएको र करिब एक घन्टापछि गएको बताइन्।

बीबीसीसँग टेलिफोनमा कुरा गर्दै उनले भनिन्, "त्यसको एक घन्टापछि एकजना दिदीले बोलाउनु भयो। म सानो बच्चा लिएर त्यता जाँदै थिएँ, प्रहरीले बाटो बन्द गरेका थिए। के भयो भनेर सोध्दा प्रहरीले विप्लवका कार्यकर्तासँग भिडन्त भएको र मान्छेहरू मारिएको बताए।"

"त्यसपछि ती दिदी कहाँ पुग्दा यो मान्छे चिन्छ्यौं भनेर अनुहार घोप्टो परिरहेको मान्छेको फोटो देखाइन्। फोटोमा...


शीर्षक: भोलिदेखिको पेसी म तोक्छु: मिश्र\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

आइतवार उनी अदालत आउने वा नआउने र मुद्दाको पेसी कसले तोक्ने भन्ने अन्योल रहेका बेला वरिष्ठतम न्यायाधीश ओमप्रकाश मिश्रले कामु प्रधानन्याधीश जोशी बिदामा बस्ने र आफूले पेशी तोक्ने बताएका हुन्।

बीबीसीसँग कुरा गर्दै उनले भने, "आइतवारको पेसी तोक्ने जिम्मेवारी मलाई आएको छ। दीपक (राज जोशी) श्रीमान् भोलिबाट बिदामा बस्नुहुन्छ।"

सर्वोच्च अदातलमा भावि प्रधानन्याधीशका लागि योग्यता पुगेका न्यायाधीशहरूमध्ये वरिष्ठता आधारमा जोशीपछि मिश्र र त्यसपछि चोलेन्द्रशमशेर जबरा छन्।

'सचिवालयले सिफारिस गर्छ'

भावि प्रधानन्यायाधीशको नियुक्ति प्रक्रिया फेरि अघि बढाउन न्याय परिषद्ले संवैधानिक परिषद्‍मा सूची पठाउनुपर्ने हुन्छ।

न्यायपरिषद्‍को अध्यक्ष कामु प्रधानन्याधीश जोशीले बैठक नबोलाएमा त्यो प्रक्रिया अवरुद्ध हुनसक्ने कतिपय संविधानविद्को भनाइ छ।

तर वरिष्ठतम् न्यायाधीश मिश्रले त्यसका लागि बैठक बस्नै नपर्ने बताए।

उनले भने, "बैठक बस्नैपर्छ भन्ने छैन। न्याय परिषद् सचिवालयले वरिष्ठताक्रम हेरेर पठाउनसक्छ।"

नयाँ सिफारिस हुने प्रधानन्याधीशले पनि संसदीय सुनुवाइ समितिको सामना गर्नुपर्नेछ।


शीर्षक: भ्यागुताको यौन सम्बन्धबाट लोपोन्मुख प्रजातिको भविष्यबारे जागेको आशा\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

तर लामो समयपछि सोही प्रजातिका अरू भ्यागुताहरू फेला परे।

वैज्ञानिकहरूले रोमियोको मिलन तीमध्येकी एउटी पोथीसँग गराइदिए। उसलाई जुलियट नाम दिइएको छ।

पहिलो पटक भेट गरेपछि रोमियो र जुलियटले धेरै चोटि यौन सम्पर्क गरेका छन्।

उनीहरूको यो घनिष्ठताले लोप हुन लागेको सो प्रजातिको भविष्यबारे वैज्ञानिकहरू केही आशावादी देखिएका छन्।

हेर्नुहोस् यो भिडिओ।

अनि यो पनि:


शीर्षक: भ्रमण वर्ष२०२०: "ठूला पूर्वाधारमा समस्या छ, आवासमा छैन"\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

कार्यक्रम सुरु हुन धेरै समय नरहेको अवस्थामा पूर्वाधार विकास र प्रचार प्रसारमा अपेक्षित ढङ्गबाट काम हुन नसकेको उनीहरूको भनाई छ।

पर्यटनलाई देशको अर्थतन्त्रको प्रमुख र बलियो खम्बाका रूपमा अर्थ्याइएको भए पनि आवश्यकता अनुसार लगानी र नीतिगत व्यवस्था पारित गर्न समय लगाइएकाले भ्रमण वर्ष सफल हुने वा नहुने विषय पेचिलो बन्दै गएको जानकारहरू बताउँछन्।

सन् २०२० लाई नेपाल भ्रमण वर्षका रूपमा मनाउने घोषणा गरेको सरकारले २० लाख पर्यटक भित्र्याउने लक्ष लिएको छ।

सरकारी अधिकारीहरू हाल सम्मको अवस्था हेर्दा करिब १४ देखि १५ लाख पर्यटक भित्राउन समस्या नपर्ने बताउँछन्।

उनीहरूका अनुसार सरकारको चुनौती भनेको बाँकी पाँच देखि छ लाख पर्यटक भित्राउनु रहेको संस्कृति, पर्यटन तथा नागरिक उड्डयन मन्त्रालयका सचिव केदार बहादुर अधिकारीले बीबीसी न्यूज नेपालीलाई जानकारी दिए।

"अहिले हामिकहाँ आवेदन हालेका वायुसेवाहरूलाई स्वीकृति दिने हो भने करिब पौने दुई लाख सिट थपिने अवस्था छ जसले त्यो खाडल पुर्न सहयोग गर्नेछ," उनले थपे।

पूर्वाधार

भ्रमण वर्षको पूर्व सन्ध्यामा सबै भन्दा पेचिलो विषय मुख्य पर्यटकीय गन्तव्यहरूमा देखिएको पूर्वाधारको दुरावस्था रहेको व्यवसायीहरु बताउँछन्।

हाल सम्मको अवस्था हेर्दा तेस्रा मुलुकबाट त्रिभुवन अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थल उत्रने पर्यटकलाईनै सम्हाल्न मुस्किल पर्ने जानकारहरू बताउँछन्।

"सामान्य चाप रहेको बेला समेत विमानस्थल हुनुपर्ने जति व्यवस्थित हुन सकेको छैन," पर्यटन व्यवसायी साजन शाक्यले भने। "काठमाण्डूका बाटाघाटा समेत व्यवस्थित बन्न सकेका छैनन्। प्रदूषण र ट्राफिक व्यवस्थापनमा समस्या त छँदै छन्।"

अधिकारीहरू भने हाल सक्रिय रहेको मनसुन सक्किना साथ सडक सुधार गर्ने गरी भौतिक पूर्वाधार तथा यातायात मन्त्रालयसँग सहकार्य भइरहेको बताउँछन्।

त्यस्तै त्रिभुवन विमानस्थलको मर्मत सम्भारको कार्य आगामी डिसेम्बर महिनासम्म सम्पन्न हुने र भ्रमण वर्षलाई लक्षित गरेर काम गरिएको हुँदा सन् २०२० को सुरुवात देखिनै समस्या नहुने सचिव अधिकारीले दाबी गरे।

विश्व पर्यटन दिवसको अवसर पारेर शुक्रवार राजधानीमा झाँकी प्रदर्शन गरिएको थियो

"सन् २०२० को मार्च बाट भैरहवा स्थित गौतम बुद्ध अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थल पनि सञ्चालनमा आउने छ। सुरुवाती वर्ष भएकाले त्यसले त्रिभुवन अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थलको चाप कम गर्ने धेरै योगदान नगरे पनि कुनै न कुनै हिसाबले...


शीर्षक: भ्रमणले नेपाल-भारत सम्बन्ध अझ बलियो: मोदी\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

सामाजिक सञ्जाल ट्विटर र फेसबुकमा सन्देश राख्दै उनले भनेका छन्, "आपसी फाइदा, सद्‌भाव र समझदारीको आधारमा नेपालसँगको जनताकेन्द्रित साझेदारीलाई मेरो भ्रमणले थप बलियो पार्नेछ।"

मोदी दुईदिने नेपाल भ्रमणका लागि शुक्रवार आउँदैछन्।

प्राथमिकता

आफूले प्रधानमन्त्रीका रूपमा तेस्रोपटक नेपालको भ्रमण गर्न लागेको उल्लेख गर्दै मोदीले त्यसबाट 'नेपालप्रति भारतले देखाएको उच्च प्राथमिकता झल्कने' टिप्पणी गरेका छन्।

प्रधानमन्त्री केपी ओलीले भारतको भ्रमण गरेको एक महिनापछि हुन लागेको आफ्नो भ्रमणबारे उनले लेखेका छन्, "यस्ता खाले उच्चस्तरीय र नियमित कुराकानीले 'छिमेक पहिलो'प्रति मेरो सरकारको प्रतिवद्धता दर्शाउँछ।"

ओली र आफूबीच नयाँ दिल्ली भएका बृहत् कुराकानीलाई अगाडि लैजान मौका आफ्नो भ्रमणले दिएको उनले उल्लेख गरेका छन्।

विकासका विषय

दर्शनार्थ जनकपुर र मुक्तिनाथ समेत जान लागेका उनले लेखेका छन्, "नेपाल र भारतबीचको पुरातन र बलियो सांस्कृतिक तथा धार्मिक सम्बन्धका यी जीवित उदाहरण हुन्"।

मोदीको नेपाल भ्रमणबारे जनमत

विगतमा पटकपटक संविधान र तराईको मुद्दाहरू उठाउने गरेका मोदीले यसपटक नेपालको राजनीतिक मामिलाबारे कुनै टिप्पणी गरेका छैनन्।

उनले नेपाल लोकतन्त्रको उपलब्धि संस्थागत गर्ने र तीव्र आर्थिक वृद्धि तथा विकास हासिल गर्ने युगमा प्रवेश गरेको भन्दै 'समृद्ध नेपाल, सुखी नेपाली'को नेपालको अवधारणा कार्यान्वयन गर्न भारत विश्वासिलो सहयात्री बन्ने जनाएका छन्।

'भारतीय प्रधानमन्त्री मोदीले दशकौंअघि मुक्तिनाथमा ध्यान/तप गरेका थिए'


शीर्षक: भ्रष्टाचार सूची: नेपाल १२२ औं स्थानमा\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

१ सय ८० वटा देश समेटिएको उक्त प्रतिवेदनले विश्वभर भ्रष्ट्राचार नियन्त्रणका लागि एकदमै न्यून स्तरमा कदम चाल्ने गरिएको भन्दै चिन्ता जनाएको छ।

यसअघि सन् २०१६ को प्रतिवेदनमा नेपाल २९ अंक सहित १ सय ३१ औं स्थानमा थियो।

राजनीति, न्यायमा पहुँच, वित्तिय अनुशासन सहित ६ वटा मापदण्डमा गरिएका अनुसन्धानका आधारमा प्राप्त अंकहरूको औसत निकालेर उक्त सुचकांक तयार पारिने बताइन्छ।

प्रगति

पछिल्लो प्रतिवेदनले सन् २०१६ को तुलनामा गएको वर्ष नेपाल ९ स्थान माथि उक्लिएको र दुई अंक बढी प्राप्त गरेको देखिएको छ।

ट्रान्सपरेन्सी इन्टनेश्नल नेपालका अध्यक्ष श्रीहरी अर्यालले बीबीसीसँग भने, "अहिलेसम्म नेपालले प्राप्त गरेको सबैभन्दा बढी अंक ३१ हो, ३१ बाट बढेर हाम्रो ३२ हुनसकेको छैन। अझै पनि हाम्रो अवस्था भ्रष्टाचार नियन्त्रणको क्षेत्रमा एकदमै नाजुक छ।"

सन् २०१३ को यस्तै सूचकांकमा नेपाल ३१ अंक सहित १ सय १६ औं स्थानमा रहेको थियो।

'भ्रष्टाचार मुद्दा हेर्न अख्तियारलाई समस्या छैन'

किन पर्छ वैदेशिक रोजगार विभाग निशानामा?

ट्रान्सपरेन्सी इन्टरनेश्नलले ४० भन्दा कम अंक ल्याउने देशलाई एकदमै भ्रष्ट देशको सूचीमा राख्ने गर्छ।

अर्यालले सन् २०१७ मा भएका तीन तहका चुनावका कारणले राजनीतिक क्षेत्रमा केही स्थिरता हासिल भएको अपेक्षासाथ नेपालले उक्त सूचकांकमा केही प्रगति गरेको बताए।

उनी भन्छन्, "हाम्रो विगतको अनुसन्धानले नेपालमा राजनीतिक क्षेत्रमा सबैभन्दा बढी भ्रष्टाचार व्याप्त रहेको देखाएको थियो, पोहोर साल राजनीतिक क्षेत्रमा नेपालले एक सयमा जम्मा २१ अंक प्राप्त गरेको थियो। संविधान बन्यो। चुनावहरू भयो त्यसकारण अस्थिरता, अराजकताबाट केही प्रगति गरेको भनेर यस वर्ष राजनीतिमा पनि राम्रै अंक प्राप्त गरेको छ।"

उक्त प्रतिवेदनले भ्रष्टाचार नियन्त्रणका लागि विश्वव्यापी स्तरमा नै सुस्त ढंगले कदमहरू चालिएको भन्दै चिन्ता जनाएको छ।

सूची

सन् २०१७ को सूचकांकमा दक्षिण एशियाली मुलुकहरू मध्ये भुटान ६७ अंक सहित २६ औं स्थानमा रहेको छ।

भारत ८१ औं, श्रीलंका ९१ औं र माल्दिभ्स ११२ औं स्थानमा रहेका छन्।

११७ औं स्थानमा पाकिस्तान रहेको छ भने बांग्लादेश १४३ औं स्थानमा छ।

अफ्गानिस्तानले जम्मा १५ अंक प्राप्त गरेको छ र १ सय ८३ वटा देशमध्ये १७७ औं स्थानमा रहेको छ।


शीर्षक: भ्लादिमिर पुटिन: २० तस्बिरमा रुसी शासकका २० वर्ष\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

सन् १९९९ डिसेम्बर ३१ मा केजीबीका पूर्वगुप्तचर पुटिन राष्ट्रपति बन्दा अमेरिकामा बिल क्लिन्टन राष्ट्रपति थिए। त्यसपछि २० वर्षमा अमेरिकामा थप तीन व्यक्ति राष्ट्रपति बनेका छन् भने यूकेमा पाँच प्रधानमन्त्री बनिसकेका छन्।

उनी राष्ट्रपति बन्दा नेपालका प्रधानमन्त्री कृष्णप्रसाद भट्टराई थिए र त्यसयता नेपालमा १३ जना प्रधानमन्त्री भइसकेका छन्।

पुटिन शक्तिमा रहँदाको समय प्रतिविम्बित गर्ने २० तस्बिर यहाँ प्रस्तुत गरिन्छ।

सन् १९९९ अगस्टमा भ्लादिमिर पुटिन प्रधानमन्त्री भएका थिए। सोही वर्ष डिसेम्बरमा उनले बोरिस यल्त्सिनबाट राष्ट्रपतिको पद लिए

सन् १९९९ को अक्टोबरमा दोस्रो चेचन युद्ध सुरु हुँदा पुटिन प्रधानमन्त्री बनिसकेका थिए।

उनको राष्ट्रपतिकालको आरम्भ चेचेन्यासँगको द्वन्द्वबाट भयो। रुसी सेनाले चेचन्याको राजधानी ग्रोन्जीमाथि कब्जा गर्‍यो र सन् २००३ मा संयुक्त राष्ट्रसङ्घले ग्रोन्जीलाई पृथ्वीको सबैभन्दा ध्वस्त सहर मान्यो।

पुटिन सन् २००० को मार्चमा चेचेन्यामाथि एउटा युद्धक विमानमा उडेका थिए

राष्ट्रपति पुटिनले चेचेन्यासँगको द्वन्द्व सन् २००९ सम्म कायम राखे।

सन् २००४ मा एउटा विद्यालयमा भएको आक्रमणमा मारिएका ३३० जनाप्रति मन्त्रिपरिषद्‌मा समवेदना प्रकट गर्दै पुटिन र उनका मन्त्रीहरू

सन् २००० को मार्चमा भएको राष्ट्रपतीय निर्वाचन पुटिनले जिते र त्यसको केही महिनामै उनलाई अर्को सङ्कट आइलाग्यो।

कुर्स्क पनडुब्बी काण्डमा ११८ जनाको मृत्यु भयो।

पुटिनले कुर्स्कमा मृत्यु भएका व्यक्तिको परिवारसँग भेटेका थिए

कुर्स्क सन् २००० को अगस्टमा डुबेको थियो र रुसले धेरै दिनपछि मात्रै मृतकका परिवारलाई सूचित गरेको थियो।

पुटिन त्यतिबेला बिदामा थिए। तुरुन्तै काममा नफर्केको भनेर उनको आलोचना भएको थियो।

अमेरिकी राष्ट्रपति जर्ज डब्ल्यू बुशले सन् २००१ मा पुटिनलाई अमेरिका भ्रमणमा निम्त्याएका थिए

शासनको पहिलो १० वर्ष पुटिनको पश्चिमा नेताहरूसँग सहज र राम्रै सम्बन्ध थियो।

इटलीको प्रधानमन्त्री सिल्भियो बेर्लुस्कोनीले सन् २००३ मा रुस भ्रमण गरेका थिए

यूकेकी महारानीको निम्तोमा सन् २००३ मा पुटिनले यूकेको राजकीय भ्रमण गरेका थिए

रुसले सन् २००६ मा जीएट बैठक आयोजना गरेको थियो।

रुसको संविधान मान्दै पुटिन सन् २००८ मा तेस्रो पटक राष्ट्रपति बनेनन्। तर उनी चार वर्षका लागि प्रधानमन्त्री बने।

प्रधानमन्त्रीका रूपमा पुटिन

तर जोर्जियाले सन् २००८ मा दक्षिण...


शीर्षक: भ्लादिमिर पुटिनः एउटा निर्वाचन जसले रुसमा एक व्यक्तिलाई ३६ वर्षसम्म सत्तामा राख्न सक्छ\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

अनि यस्तै विचार प्रतिध्वनित हुन्छ ती लाखौँ रुसीहरूमा, जसले वर्षौँदेखि पुटिनलाई राष्ट्रपति वा प्रधानमन्त्रीका रूपमा शक्तिमा रहिरहनका लागि मतदान गरिरहेका छन्।

देशको संविधान संशोधनका लागि जुलाई १ मा हुने देशव्यापी मतदानपछि सम्भवत: त्यो विश्वास पुन: नवीकरण हुनेछ।

त्यसले पुटिनलाई फेरि दुई पटक राष्ट्रपतिको प्रतिस्पर्धी बन्न बाटो खोलिदिनेछ। रुसमा राष्ट्रपतिको कार्यकाल छ वर्षको हुन्छ।

सन् २०२४ मा सकिने हालको कार्यकालपछि पनि राष्ट्रपतीय निर्वाचनमा सहभागी हुने सम्भावनालाई ६७ वर्षीय पुटिनले अस्वीकार गरेका छैनन्।

उनी फेरि चुनाव लडेर सन् २०३६ सम्म सत्तामा बसिरहन सक्छन्।

नात्सी जर्मनीविरुद्ध सोभियत सङ्घको विजय तथा दोस्रो विश्वयुद्ध अन्त्यको अवसरमा बुधवार मस्कोको रेड स्क्वाएरमा ७५ औँ विजय दिवस परेड भएको एक दिनपश्चात् बिहीवारदेखि जनमतसङ्ग्रहको मतदान सुरु भएको छ।

किन गरिँदैछ जनमतसङ्ग्रह?

यसैवर्ष ज्यानुअरीमा पुटिनले लोकप्रिय मतदानमार्फत् संविधान संशोधनको प्रस्ताव राखेका थिए।

यो चुनाव गराउनुको एउटा प्रमुख कारण राष्ट्रपति पुटिनलाई पुन: दुई पटक राष्ट्रपतिका लागि चुनाव लड्न बाटो खुला गरिदिनु हुनसक्छ।

यो जनमतसङ्ग्रह खासमा २२ एप्रिलमा गर्ने तय भएको थियो। तर कोरोनाभाइरस सङ्क्रमणका कारण लगाइएको लकडाउनका कारण यसलाई जुलाई १ मा गर्ने निर्णय भएको हो।

तर कोरोनाभाइरसको महामारीका कारण भिड नहोस् भनेर एक साताअघि नै मतदानकेन्द्र खुला गरिएको छ।

रुसी सांसद भेलेन्टिना तेरेस्कोभा लामो समयका लागि पुटिन राष्ट्रपति भइरहनुपर्ने मान्छिन्

पुटिनको योजना के छ?

एक्काइसौँ शताब्दीको रुसले केवल भ्लादिमिर पुटिनलाई मात्र शीर्ष नेताका रूपमा चिन्छ।

रुसीहरूले उनलाई सन् १९९९ मा प्रधानमन्त्रीमा नियुक्त भएपश्चात् सन् २००० देखि २००८ सम्मका लागि राष्ट्रपति चुनिएको र फेरि सन् २००८ देखि २०१२ सम्म प्रधानमन्त्री बनेको र सन् २०१२ मा पुन: राष्ट्रपति बनेको देखिसकेका छन्।

पुटिनले यो कार्यकाल सकिएपछि फेरि चुनावमा उठ्ने बताएका छैनन् तर उनले त्यसलाई अस्वीकार पनि गरेका छैनन्।

त्यसैले उनका आलोचकहरू उनले संविधान संशोधन जीवनभरिका लागि वा कम्तीमा पनि सन् २०३६ सम्म सत्तामा रहिरहनका लागि गर्न लागेको बताउँछन्।

उनकी कट्टर समर्थक रुसी सांसद भेलेन्टिना तेरेस्कोभा लामो समयका लागि पुटिन राष्ट्रपति भइरहनुपर्ने मान्छिन्।

पुटिनलाई ठूलो जनसमर्थन छ। सन् २०१८ मा भएको चुनावमा...


शीर्षक: भ्लादिमिर पुटिनः जो बाइडनले 'हत्यारा' भन्दै आफ्नो आलोचना गरेपछि रुसी राष्ट्रपतिले दिए यस्तो जबाफ\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

रुसी टेलिभिजनमा बोल्दै पुटिनले आफूसँग खुला रूपमा कुरा गर्न चेतावनी दिँदै "त्यस्तो जान्नका लागि आफू त्यस्तै हुनुपर्छ" भनेका छन्। अमेरिकी राष्ट्रपतिले पुटिनलाई आफूले 'हत्यारा' ठानेको बताएका थिए।

पुटिनले आफ्ना सुरक्षा निकायहरूले विपक्षी नेता एलेस्की नभाल्नीलाई मार्ने प्रयास गरेको भन्ने आरोपलाई अस्वीकार गरेका छन्।

बाइडनले एबीसी न्यूजसँगको एउटा अन्तर्वार्तामा सन् २०२० को अमेरिकी निर्वाचनमा रुसले दिएको भनिएको हस्तक्षेपको पुटिनले "मूल्य तिर्नुपर्ने" बताएका थिए।

त्यसपछि रुसले वाशिङ्टनमा रहेका आफ्ना राजदूतलाई अमेरिकासँगको "अपरिवर्तनीय क्षति" हुन नदिन भन्दै परामर्शका लागि फिर्ता बोलाएको थियो।

पुटिनले अरू के भने?

बाइडनका आरोपहरू अस्वीकार गर्न पुटिनले विद्यालयका बालबालिकाले खेलका बेला प्रयोग गर्ने भनाइको सहारा लिए।

उनले भने, "बाल्यावस्थामा हामी खेल मैदानमा बहस गर्दा भन्ने गरेको सम्झन्छु- त्यस्तो जान्नका लागि आफू त्यस्तै हुनुपर्छ।"

"अनि त्यो संयोग होइन, ठट्टा वा बालबालिकाले भन्ने कुरा मात्र पनि होइन। त्यसको गहिरो मनोवैज्ञानिक अर्थ छ। हामीले सधैँ आफ्ना लक्षण अरूमा देख्छौँ र उनीहरू आफूजस्तै ठान्छौँ। फलस्वरूप उसका कामको समीक्षा गर्दै आकलनहरू गर्छौँ।"

पुटिनले अमेरिकालाई अमेरिकीहरूविरुद्ध नरसंहार गरेको र दोस्रो विश्वयुद्धमा हिरोशिमा र नागासाकीमा आणविक बम खसालेर नागरिकहरूको हत्या गरेको आरोप लगाए।

त्यसअघि नै पुटिनका प्रवक्ता दिमित्री पेस्कोभले "त्यस्ता आरोपहरूको प्रमाण नभएको र त्यसले दुई देशबीचको सम्बन्धमा थप क्षति पुर्‍याउने" बताएका थिए।

बीबीसीकी मस्को संवाददाता सारा रेन्स्फर्ड भन्छिन्ः यहाँका सरकारी सञ्चारमाध्यमहरूले आक्रोशित भएर अमेरिकी राष्ट्रपतिले पराकाष्ठा नाघेको टिप्पणी गरेका छन् भने विश्लेषकहरूले त्यसलाई 'अपमान' मानेका छन्।

अमेरिकी गुप्तचर प्रतिवेदनमा के थियो?

रुसले अमेरिकी चुनावी अभियानलाई कमजोर पार्ने प्रयास गरेको निष्कर्ष निकालेको एउटा अमेरिकी गुप्तचर प्रतिवेदनबारे बाइडनले एबीसीको अन्तर्वार्तामा टिप्पणी गरेका थिए।

मङ्गलवार सार्वजनिक १५ पृष्ठको उक्त प्रतिवेदनमा पुटिनले निर्वाचनमा  हस्तक्षेपका लागि अनुमति दिएको जनाइएको छ।

त्यससमा बाइडनलाई बदनाम गर्न र डोनल्ड ट्रम्पलाई प्रोत्साहन गर्न धेरै उपायहरू अपनाएको उल्लेख छ।

ती उपायमा मतदान प्रणालीप्रतिको विश्वास कमजोर गराउने र अमेरिकामा विभाजनलाई थप...


शीर्षक: भ्लादिमिर पुटिनः राष्ट्रपतिको कार्यकाल थप लम्ब्याउन सक्नेगरी संविधानमा परिमार्जनको प्रस्ताव 'चुनावबाट अनुमोदन'\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

राष्ट्रपति भ्लादिमिर पुटिनको कार्यकाल लम्ब्याउने बाटो खुला गरिदिने लगायतका बुँदा परिमार्जनमा प्रस्तावित थिए।

निर्वाचन अधिकारीहरूका अनुसार संविधान परिमार्जनको प्रस्तावमा भएको चुनावको मतगणना करिब ९० प्रतिशत भइसकेको छ। र, ती मध्ये ७७ प्रतिशतले प्रस्तावको पक्षमा मतदान गरेका छन्।

जनमतको निम्ति राखिएको प्रस्तावको एउटा मुख्य बुँदामा राष्ट्रपति पुटिनलाई थप दुई कार्यकाल शक्तिमा रहने बाटो खुला गरिदिने प्रस्ताव गरिएको थियो।

'पुटिनको दाउपेच'

संविधानमा गरिने परिमार्जनसँगै सन् २०२४ सम्म कार्यकाल बाँकी रहेका ६७ वर्षीय पुटीन त्यसपछि पनि छ-छ वर्षका दुईवटा कार्यकाल राष्ट्रपतिको उम्मेदवार बन्न सक्छन्। अर्थात्  चुनावमा उठे र जितेमा उन‍ले सन् २०३६ सम्म रुसको नेतृत्व गर्न सक्छन्।

विपक्षीहरूले संविधान परिमार्जनलाई आजीवन राष्ट्रपति बन्ने पुटिनको दाउपेच भनेका छन्। पुटिनले भने त्यो आरोप अस्वीकार गरेका छन्।

पुटिनका मुख्य विपक्षी एलेक्से नभाल्नीले चुनावलाई ठूलो झूटको भन्दै त्यसले रुसी नागरिकको वास्तविक धारणाको प्रतिनिधित्व नगर्ने बताए।

मतदानविरुद्ध प्रदर्शनहरू पनि भएका थिए

चुनावमा ६४ प्रतिशत मत खसेको अधिकारीहरूले जनाएका छन्।

कोरोनाभाइरसको सङ्क्रमण फैलिन नदिन यसअघि एक दिन गर्ने भनिएको मतदान एक हप्तासम्म चलेको थियो।

तर त्यसको स्वतन्त्र परीक्षण भएको छैन। मतदानविरुद्ध देशका कतिपय ठाउँमा प्रदर्शनहरू पनि भएका छन्।

यसअघि पनि चुनावको मिति प्रस्ताव गरिएपछि विरोध र्‍यालीहरू आयोजना गरिएका थिए तर अधिकारीहरूले लकडाउनसम्बन्धी नियम देखाउँदै त्यसमा प्रतिबन्ध लगाइदिए।

संसद्‍द्वार पहिल्यै स्वीकार

मतदानविरूद्ध हस्ताक्षर अभियान चलाइएको वेबसाइट अदालतहरूले बन्द गरिदिएका थिए।

पुटिनले गत ज्यानुअरीमा राखेको सन् १९९३ को रूसी संविधान परिमार्जनको प्रस्ताव संसद्को दुवै सदनले स्वीकार गरिसकेका छन्।

तर राष्ट्रपतिले नागरिक मतदानले ती परिवर्तनलाई वैधानिकता दिने बताएपछि सुरुमा मतदान गत एप्रिल महिनामा गर्ने भनिएको थियो तर कोरोनाभाइरसको सङ्क्रमणका कारण ढिलो भएको हो।

राष्ट्रपति पुटिनले प्रधानमन्त्री र राष्ट्रपतिको रूपमा दुई दशकदेखि रुसको नेतृत्व गरिरहेका छन्।

उनले आफ्नो कार्यकाल अन्त्य हुने वर्ष सन् २०२४ पछि फेरि उम्मेदवार हुनेबारे केही बताएका छैनन्।

उनले आफ्नो निम्ति त्यो एउटा विकल्प हुने टिप्पणी यसअघि गरेका थिए।

संशोधनका अन्य प्रस्तावहरूमा कारागारको...


शीर्षक: म आधुनिक राष्ट्रपति: ट्रम्प\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

एमएसएनबीसी टीभीका दुईजना प्रस्तोताबारे उनले गरेका टिप्पणीपछि उत्पन्न विवादका माझ  ट्रम्पले त्यस्तो बचाउ गरेका हुन्।

शनिबार उनले ट्वीट गरेका छन्, "मैले राष्ट्रपतिको हैसियतमा सामाजिक सञ्जालको प्रयोग गरिरहेको छैन्, मैले त आधुनिक राष्ट्रपतिको जस्तो काम गरेको हुँ।"

यसै हप्ताको शुरुतिर ट्रम्पले मिका ब्रिजिन्स्की र जोए स्कारब्रोलाई व्यक्तिगत सुनिने गरी कडा आलोचना गरेका थिए।

निन्दा

ह्वाइट हाउसको बचाउका बावजुद ट्रम्पका ट्वीटहरुको डेमोक्र्याट तथा रिपब्लिकन दुवै थरीले निन्दा गरेका थिए।

ट्रम्पका सहयोगीहरुले यसअघि पनि उनका ट्वीटहरुलाई लिएर चिन्ता व्यक्त गरेका थिए।

तर शनिबार ट्रम्पले मूलधारका सञ्चारमाध्यमदेखि पर बस्न र जनतासँग प्रत्यक्ष रुपमा जोडिन सामाजिक सञ्जालले आफूलाई अवसर दिएको बताएका थिए।

उनले मूलधारका सञ्चारमाध्यमले "झुटा समाचार दिने गरेको" आरोप लगाउने गरेका छन्।

जालसाजी

ट्रम्पले मिका ब्रिजिन्स्की र जोए स्कारब्रोलाई व्यक्तिगत सुनिने गरी कडा आलोचना गरेका थिए।

"झुटो बोल्ने र जालसाजी गर्ने सञ्चारमाध्यमले मैले सामाजिक सञ्जालको प्रयोग गर्नुहुँदैन भनेर रिपब्लिकन र अरुलाई विश्वासमा लिन खोज्दैछन्, तर स्मरण रहोस् मैले अन्तर्वार्ता, भाषण र सामाजिक सञ्जालकै प्रयोगका कारण सन् २०१६ को चुनाव जितेको हुँ।"

अमेरिकी कंग्रेसले गरिरहेको छानबिनको दायरमा आफ्ना एक सहयोगी पनि परेको भन्ने एउटा लेख सीएनएन र युएस न्यूज नेटवर्कले हटाएपछि ट्रम्पले त्यसको पनि आलोचना गरेका छन्।

त्यसबारे उनले ट्वीट गरेका थिए, "मलाई एकदम खुशी लागेको छ कि सीएनएन अन्ततः झुटा खबर दिने र फोहोरी पत्रकारिताको रुपमा उदाङ्गिएको छ। यो समयको कुरा न हो।"

आन्तरिक छानबिनपछि वेबसाइटबाट हटाइएको भनिएको उक्त समाचारका कारण सिएनएनका तीनजना पत्रकारले राजीनामा दिनुपरेको थियो।

त्यसरी राजीनामा दिनेमा उक्त सञ्चारमाध्यमका खोज पत्रकारिता सम्पादक टमस फ्र्याक, र खोज पत्रकारिता विभाग हेर्ने पुलिट्जर पुरस्कार विजेता एरिक लिच्ट्ब्लाउ र लेक्स ह्यारिस थिए।


शीर्षक: म महिला हुँ त के भो: 'पुरुषसरह बक्सिङ खेल्छु'\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

व्यवहार नरम र स्वभाव लजालु। खेलकुदको यो चुनौतीपूर्ण विधामा भने नितान्त भिन्न रूप।

यही विरोधाभासलाई आफ्नो परिचय बनाएर रावल सात वर्षदेखि निरन्तर बक्सिङ खेलिराखेकी छन् र राम्रो अन्तर्राष्ट्रिय खेलाडीका रूपमा स्थापित पनि भएकी छन्।

अहिले उनी आसन्न एशियाली खेलकुद प्रतियोगितामा सहभागी हुन छानिएकी छन् र त्यसैका लागि तयारी गर्दैछिन्।

उपहास र सम्मान

विकट बाजुराकी यी चेलीलाई खेलकुदमा आफ्नो भविष्य बनाउन त्यति सहज थिएन। त्यसमाथि बक्सिङ खेल्न थालेको थाहा पाएर घरगाउँलेले उपहास पनि गरेका थिए।

उनी भन्छिन्, "पहिला कतिले पागल भन्थे। अहिले गाउँमा मात्र हैन, पूरा देशमै सम्मान पाइएकी छु।"

पुनम भन्छिन् पुरुष सहकर्मी र अभिभावकको राम्रो साथ छ।

सङ्घर्ष

गाउँमा बक्सिङ प्रशिक्षक योगेन्द्र थापाले उनलाई बक्सिङको आधारभूत प्रशिक्षण दिएका थिए।

राष्ट्रिय प्रतियोगिताको रूपमा रहेको लुम्बिनी च्याम्पियनशिपमा नेपाली सेनाकी खेलाडीविरुद्ध उत्कृष्ट प्रदर्शन गरेपछि उनलाई सेनामै भर्ना हुने निम्तो आयो।

त्यो आकर्षक निम्तो थियो। त्यसैले आफ्नो बक्सिङ करिअरलाई नै नयाँ मोड दिएको रावल बताउँछिन्।

"यसले केही गर्न सक्छे भनेर आँट र हिम्मत सेनाका अभिभावकहरूले सधैँ दिनुहुन्थ्यो। त्यसले मेरो आत्मविश्वास बढाउन महत्वपूर्ण भूमिका खेल्यो," उनी भन्छिन्।

बक्सिङमा महिला खेलाडीहरु कम तर आँटिला छन्

'कम छैनौँ'

शारीरिक शक्ति अत्यन्त आवश्यक पर्ने अनि कुट्ने र कुटाइ खानुपर्ने बक्सिङ खेलको प्रकृति कतिले महिला सुहाउँदो मान्दैनन्।

तर रावल त्यो मान्यतासँग विमति राख्छिन्।

भन्छिन्, " हामी महिला कुनै कुरामा पुरुष भन्दा कम छैनौँ। उनीहरू जति दौडिन्छन्, हामी पनि त्यति नै हो। प्रशिक्षण बराबरी नै हो। शक्तिमा पनि हामी कम छैनौँ।"

रावलका अनुसार बक्सिङ खेल्दा पुरुष र महिला खेलाडीबीच प्रशिक्षणका बेला वा अरू व्यवहार र सुविधामा कुनै भेदभाव हुँदैन।

सबैबाट सहयोग पाएको बताउँछिन्। भन्छिन्, "हामीलाई प्रशिक्षणमा सघाएकै छन्। कमजोरीहरू खुट्याइदिन्छन्।"

लक्ष्य

कुट्ने र कुटाइ खाने अनुभव बारे उनको भनाइ पनि रोचक छ।

भन्छिन्, "बक्सिङ खेलाडी भएर पनि अलिअलि कुटाइ सहन सकिएन भने के बक्सिङ खेलाडी? अनि कुट्ने बेला माया गर्न थाल्यो भने कसरी जित्ने?"

राष्ट्रिय च्याम्पियन रावलसँग केही अन्तर्राष्ट्रिय प्रतियोगिताको अनुभव छ।

भारतबाट गएको वर्ष उनले कास्य पदक जितेकी थिइन्।

उनको अबको...


शीर्षक: म महिला हुँ त के भोः प्रथम महिला पाराग्लाइडर\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

शुरू-शुरूमा पाराग्लाइडिङ पाइलट विदेशबाट आउँथे।

उनीहरूको स्थान क्रमशः नेपाली पुरूषले  र सानो संख्यामा महिलाहरूले पनि लिएका छन्।

३२ वर्षीया प्रतिभा भुजेल बोगटी सम्भवतः नेपालकै पहिलो व्यावसायिक महिला पाराग्लाइडर पाइलट हुन्।

अनुभव

यो पेशामा उनी संलग्न भएको नौ वर्ष भएको छ।

सानैदेखि आकाशमा  ग्लाइडर उडेको देखेर उड्ने रहर लागेको र छोरी मान्छेले पनि सक्छन् भन्ने लागेर यो पेशा अपनाएको उनी बताउँछिन्।

अभिभावकहरूले सजिलै अनुमति दिए त? भन्ने प्रश्नमा उनले भनिन्, "शुरूमा त छोरा मान्छेले गर्ने काम किन रोजेको होला भनेर उहाँहरूले भन्नुभयो।"

तर उडान शुरू गरेपछि विस्तारै घरमा बुझ्न थालेको उनले अनुभव सुनाइन्।

यात्रु लिएर पहिलो उडान गर्दाको अनुभवबारे उनले भनिन्, "पहिलो त प्रशिक्षकको रेडियो सन्देशमा ध्यान दिएँ, दोस्रो पहिलो पटक यात्रु लिएर उडेकोमा खुशी महसुस गरेँ।"

विभिन्न खाले यात्रुबारे उनी भन्छिन्, "कोही एकदम डराउने गर्छन् भने कोही दिनभर उड्न पाए हुन्थ्यो भन्छन्। कोही मज्जाले उड्न नपाउँदै ओरालिदिन भन्छन्।"

आत्मविश्वास

कसै-कसैको हात, खुट्टा बाउँडिने, कसै-कसैले बान्ता गर्ने पनि भएकोले सबैलाई  सम्हालेर उडाउनुपर्ने अवस्थाको सामना दैनिक रूपमा गर्नुपर्ने प्रतिभाले बताइन्।

साढे चार घण्टासम्म एक्लै उडान गरेकी उनले गर्न चाहे जसले पनि सक्ने  आत्मविश्वास व्यक्त गरिन्।

हाल ६ जना महिला पाइलट रहेको र सिक्न इच्छुक महिलालाई सघाउन आफू तयार रहेको उनी बताउँछिन्।

कतिपय क्षेत्रमा महिला र पुरूषबीच पारिश्रमिकमा विभेद रहे पनि यो क्षेत्रमा त्यस्तो भेदभाव नरहेको उनले गर्वका साथ सुनाइन्।

तर बढ्दो अस्वस्थ प्रतिस्पर्धाका कारण यो पेशा पहिलाजस्तो आकर्षक नरहेको उनी बताउँछिन्।


शीर्षक: म सामाजिक सञ्जालमा किन बोल्छु?\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

अहिले नेकपाबाट संसद्‍को सदस्य हुन् तर उनको स्वभाव उस्तै छ। उनले आफूलाई चित्त नबुझेका कुराहरू सामाजिक सञ्जालमा लेख्ने गरेकी छन्।

उनी किन बोल्छिन्? अनि के कुरामा चाहिँ उनी बोल्दिनन्?

हेर्नुहोस् सृजना श्रेष्ठले उनीसँग कुराकानी गरेर बनाएको यो भिडिओ -

अनि यो पनि:


शीर्षक: मंगल ग्रहको खाल्डोको नाम लाङटाङ\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

मंगल ग्रहको एउटा खाल्डोको नाम लाङटाङ राखिएको छ

गत वर्षको भूकम्पका कारण लाङटाङ क्षेत्रमा हिमपहिरो गएपछि विदेशी पदयात्रीहरुसहित २०० भन्दा बढीले ज्यान गुमाएका थिए।

अन्तर्राष्ट्रिय खगोलशास्त्र संघ (आइएयु) ले मंगल ग्रहको ९.८ किलोमिटर चौडा एक खाल्डोको नाम लाङटाङ राखेको हो।

एकजना अनुसन्धानकर्ता जालिङ दे हासले भने, "उक्त नेपाली गाउँको स्मृतिमा सो नामाकरण गरिएको हो।"

अध्ययन

दि नेदरल्याण्ड्सको उल्त्रेख्त विश्वविद्यालयमा मंगलग्रहको भौतिक भूगोलबारे अध्ययन गरिरहेका डा. हासले उनका एकजना साथीले लाङटाङ क्षेत्रमा हिमनदीहरुको अध्ययन गरेकाले आफुले सो खाल्डोको नाम लाङटाङ राखेको बीबीसीलाई बताए।

 "मेरो साथीले त्यहाँ निकै लामो समय बिताएको थियो। त्यसैले उक्त खाल्डोको नाम लाङटाङ राख्‍नु उपयुक्त हुने हामीलाई लाग्यो," उनले भने।

 डा. हासले उक्त खाल्डोको माथिल्लो भागमा देखिएका चिन्हहरु संभवत: पानीको बहावको संकेत हुनसक्ने पनि बताए।

 उनले मंगल ग्रहकै अर्को खाल्डोको नाम बुन्निक राखेका छन्।

 बुन्निक उल्त्रेख्त नजीकैको उनको गृहनगर पनि हो।

 अन्तर्राष्ट्रिय खगोलशास्त्र संघको ग्रह प्रणाली नामाकरण संबन्धी कार्यटोलीले ती दुबै नामहरुलाई अनुमोदन गरेको थियो।


शीर्षक: मंगल ग्रहमा 'पानी'\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

नेपाली मूलका एकजना युवा  वैज्ञानिक लुजेन्द्र ओझासमेत संलग्न अनुसन्धानबाट निकालिएको त्यस्तो निचोडलाई मंगल ग्रहबारे भएको अनुसन्धानमा महत्वपूर्ण उपलब्धि समेत मानिएको छ।

अमेरिकी अन्तरिक्ष निकाय नासाको भूउपग्रहबाट प्राप्त तथ्यांकहरुले सतहमा देखिएको त्यस्तो चरित्र त्यहां रहेका नुनको थुप्रोहरुसंग सम्बन्धित रहेको देखाउंछ।

त्यस्तो नुनले पानीको चिसिने र बाफ बन्ने विन्दुहरु परिवर्तन गर्नसक्ने र त्यसका कारण पानी बग्न सक्ने अवस्थामै रहिरहने विश्वास गरिएको छ।

जीवनको संकेत

नेपाली मूलका वैज्ञानिक लुजेन्द्र ओझा र उनका साथीहरुले पानीको तरल अवस्था अर्थात् 'लिक्विड वाटर'सम्बन्धी उक्त विवरणहरु नेचर जियोसाइन्स भन्ने जर्नलमा प्रकाशित गरेका छन्।

पानी हुनुको अर्थ हुनेछ त्यहां जीवाणुको पनि सम्भावना छ जसले मंगल ग्रहमा जीवनको संकेत गरेको ठानिएको छ।

जर्जिया इन्स्टिच्युट अफ टेक्नोलोजीमा विद्यावारिधी गरिरहेका ओझाले नासाको मार्स रिकनसेन्स अर्बिटर भनिने अन्तरिक्ष यानबाट प्राप्त तथ्यांकहरु प्रस्तुत गरेका छन्।

उक्त यानमा क्रिजम भनिने उपकरण छ जसले सतहमा भएका पदार्थहरुको चरित्र पत्ता लगाउन सक्छ।

त्यसले, मंगलको गर्मी याममा, गाडा धर्साहरु आउने जाने गर्ने चारवटा स्थानहरु हेरेको थियो।

रिकरिङ स्लोप लिनिया भनिने ती धर्साहरु मंग्रह ग्रहबारे अध्ययन गरिरहेका वैज्ञानिकहरुलाई नौलो विषय होइन तर त्यो बग्ने पानीसंग सम्बन्धित होला भन्ने पुष्टि भने भइसकेको थिएन।

ओझाका अनुसार, पहिलेका अनुसन्धानबाट पनि ती धर्साहरु मंगलमा रहेको थाहा भए पनि त्यसको रासयनिक चरित्रबारे पत्ता लाग्न सकेको थिएन जुन काम अहिले भएको छ।


शीर्षक: मकै किसानको प्रश्नः अब ऋण कसरी तिर्ने?\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

सयौँ बिघा जग्गामा लगाइएको मकैका घोगामा दाना नलागेपछि लगानी पनि उठ्न नसक्ने देखिएकोले उनीहरूले उचित क्षतिपूर्तिको माग गरेका छन्।

पर्सा, बारा, रौतहट, सर्लाही लगायत जिल्लाका किसानले लगाएको उन्नत जातको मकैको घोगामा दाना नलागेपछि उनीहरू चिन्तित बनेका हुन्।

हेर्दा मकैको बोट र घोगा राम्रो देखिए पनि दाना नलागेको किसानहरू बताउँछन्।

'बाँझो जग्गा उपयोग गर्न सके आयात घट्छ'

सूचीकृत

कार्तिकभन्दा पहिले लगाइएको मकैका घोगामा दाना नलागेपछि किसानहरूले बोट नै उखेलेर फाल्नुपरेको सर्लाहीका वरिष्ठ कृषि विकास अधिकृत काशीराज हमालले बताए।

उनले भने, "धेरै किसानले हिउँदे मकैका घोगामा दाना नलागेको बताएका छन्। दाना नलागेपछि बाली नै काटेर फाल्नुपर्ने अवस्था आएको छ।"

प्रत्येक वर्ष सरकारले जानकारी दिए अनुसारकै सूचीकृत बीउ लगाउने गरेकोमा यस वर्ष पनि सिफारिश गरिएकै बीउ रोपेको किसानहरू बताउँछन्।

सरकारले बीउ बेच्ने जथाभावी अनुमति दिएका कारण नोक्सानी बेहोर्नुपरेको किसानहरूको आरोप छ।

ऋण लिए रोपेको मकैका घोगामा दाना नलागेपछि आर्थिक संकटमा परेको बताउँदै बारा सिमराका किसान ऋषि सापकोटा आफू उचित राहतको आशामा बसेको बताउँछन्।

बाली बिमा

उनी भन्छन्, "ऋण लिएर बाली लगाइयो, अब ऋण चाहिँ कसरी तिर्ने होला? सरकारबाट केही सहयोग पाइन्छ कि भन्ने आशा छ।"

बारामा १३ हजार ६ सय हेक्टरमा मकै खेती गरिएको जिल्ला कृषि विकास कार्यालय बाराले जनाएको छ।

जिल्ला कृषि विकास कार्यालय बाराका प्रमुख शिवरत्न साह किसानहरूले बाली बिमा गराउने बानी बसाले क्षतिपर्ति पाउनुका साथै उनीहरूलाई क्षतिका कारण तनाव पनि नहुने बताउँछन्।

गाउँकै मुहार फेरेको नमुना कृषि

उनी भन्छन्, "यस्तै समस्या आउन सक्ने भएर सरकारले बाली बिमाको व्यवस्था गरेको छ। किसानहरूले बाली बिमा गराए ७५ प्रतिशत क्षति सरकारले बेहोरिदिन्छ।"

प्रतिकूलता

मौसमको प्रतिकूलताका कारण मकै बालीमा समस्या देखिएको कृषि प्राविधिकहरूले बताएका छन्।

मकैमा दाना नलागेपछि किसानहरूले भोग्नुपरेको समस्या समाधानका लागि प्रदेश सरकार लागि परेको प्रदेश नं. २ का कृषिमन्त्री शैलेन्द साहले भने, "केन्द्रबाट आएको टोली निरीक्षण गरेर फर्किसकेको छ। किसानहरूलाई उचित क्षतिपूर्ति दिलाउन हामी पहल गर्छौँ।"

किसानहरूले सिफारिश गरिएका उन्नत जातका मकैबा बीउ रोपेको बताए पनि बारामा ४ हजार हेक्टरभन्दा बढी क्षेत्रफलको मकै खेती नष्ट भएको जनाइएको छ।

त्यस्तै...


शीर्षक: मक्केन्जी बेजोस: सम्बन्धविच्छेद गरेपछि बनिन् विश्वकी तेस्री धनी महिला\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

सम्बन्धविच्छेद गर्दा उनले पत्नी मक्केन्जी बेजोसलाई झन्डै ३५ अर्ब अमेरिकी डलर दिने सहमति गरेका छन्।

यति सम्पत्ति हुँदा मक्केन्जी विश्वकी तेस्री धनी महिला बनेकी छन्।

उनीहरूले विवाह गरेको एक वर्षपछि जेफले सन् १९९४ मा सियाटलमा सो कम्पनी खोलेका थिए। मक्केन्जी  त्यहाँ काम गर्न थाल्ने पहिलामध्येकी एक कर्मचारी थिइन्।

अब मक्केन्जी बेजोससँग एमेजन कम्पनीमा चार प्रतिशत हिस्सा हुनेछ।

धनी महिलाको सूचीमा लोरिआल ब्रान्डकी उत्तराधिकारी फ्राँस्वाज बेताँकूर मायर्स पहिलो स्थानमा छिन् भने दोस्रो स्थानमा वालमार्टको संस्थापककी छोरी एलिस वाल्टन छिन्।

अनि यो पनि


शीर्षक: मङ्गल अभियान: यूएई, चीन र अमेरिकाका अन्तरिक्षयानहरू किन एकै समयमा 'रातो ग्रह'मा?\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

रातो ग्रह पनि भनिने मङ्गलको कक्षमा मङ्गलवार संयुक्त अरब एमिरेट्स र बुधवार चीनले आफ्ना अन्तरिक्ष यान पठाएका छन् भने अमेरिकाले पनि यसै महिना आफ्नो यान पठाउन लागेको छ।

यी अन्तरिक्ष अभियानको उद्देश्य मङ्गल ग्रहको भूबनोट तथा वायुमण्डलबारे अध्ययन गर्ने र प्राचीन सूक्ष्मजीवको अस्तित्वका सम्भावित सङ्केतहरू पत्ता लगाउने रहेको छ।

यूएईले आफ्नो यान पठाएको भोलिपल्ट चीनको तिआन्वेन-१ यान मङ्गल ग्रहको कक्षमा प्रवेश गरेको छ भने अमेरिकी अन्तरिक्ष संस्था नासाको पर्सभीअरन्स अभियान फेब्रुअरी १८ तारिखमा त्यहाँ पुग्नेछ।

यी अभियानहरूले मङ्गल ग्रह र पृथ्वीबीचको दूरी कम भएको अवसरको सदुपयोग गरिरहेका छन्। यी दुई ग्रहबीचको दूरी निरन्तर परिवर्तन भइरहन्छ किनकि तिनको सूर्यको परिक्रमा गर्ने गति फरक हुन्छ।

तर अरू मङ्गल अभियानहरूमा जस्तै यी तीनवटा यानले पनि "सेभन मिनट्स अफ टेरर" अर्थात् मङ्गल ग्रहको माथिल्लो वायुमण्डलबाट सतहमा यान अवतरण गर्दा लाग्ने समयसहितका कठिन चुनौतीहरूको सामना गर्नुपर्नेछ।

विगतमा मङ्गल ग्रहलक्षित आधाभन्दा बढी अन्तरिक्ष अभियान विफल भएका छन्।

उसोभए यसपटक वैज्ञानिकहरूले के गरिरहेका छन् र उनीहरूले यी अभियानमार्फत् के पत्ता लगाउने योजना बनाइरहेका छन्?

यूएईको होप अभियान

यूएईको मङ्गल ग्रहसम्बन्धी ऐतिहासिक अभियान गत वर्षको जुलाई महिनामा जापानबाट सुरु भएको थियो।

पृथ्वीबाट झन्डै ५० करोड किलोमिटर यात्रा गरेको यूएईको यान मङ्गलवार मङ्गल ग्रहको गुरुत्वाकर्षण क्षेत्रमा प्रवेश गरिसकेको छ।

अरब जगत्‌को यो पहिलो अन्तरिक्ष अभियान हो।

होप अर्थात् विश्वास नामक अभियानअन्तर्गत सो यानले मङ्गल ग्रहको मौसमको प्रवृत्तिबारे विवरणहरू सङ्कलन गर्नेछ।

यो अभियानअन्तर्गत मङ्गलको वायुमण्डलबारे ती कुराहरू पत्ता लगाउने प्रयास गरिनेछ जुन कुरा अघिल्ला अभियानले गरेका थिएनन्।

खासगरी मङ्गल ग्रहले आफूसँग भएको अधिकांश वायु कसरी गुमाउन पुग्यो भन्नेबारे यसले हामीलाई थप कुरा बुझ्न सघाउनेछ।

आउँदो सेप्टेम्बर महिनादेखि त्यहाँबाट पृथ्वीमा विवरणहरू आउन थाल्नेछन्।

बीबीसीका विज्ञान संवाददाता जोनाथन एमोस यूएईको होप अभियान वैज्ञानिक प्रयासभन्दा अझ बढी कुरा भएको बताउँछन्।

"यसलाई उत्प्रेरणाको एउटा वाहनको रूपमा हेरिएको छ जसले यूएईका थप युवाहरूलाई विद्यालय तहदेखि उच्च तहसम्मको शिक्षामा विज्ञानप्रति आकर्षित गर्नेछ," उनले भने।

यसअघि संयुक्त राज्य अमेरिका, भारत,...


शीर्षक: मङ्गल ग्रह: अमेरिकी अन्तरिक्ष यान पर्सिभिअरन्स अवतरण\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

नेपाली समयानुसार शुक्रवार बिहान करिब २:४० बजे पर्सिभिअरन्स रोभरले मङ्गल ग्रहको सतहमा अवतरण गरेको हो।

सफल अवतरणसँगै क्यालिफोर्नियास्थित कन्ट्रोल सेन्टरमा अमेरिकी अन्तरिक्ष निकाय नासाका वैज्ञानिकहरूले हर्षोल्लास मनाएका थिए।

"हामीले गर्‍यौँ। हामी त्यहाँ पुग्यौँ," उनीहरू खुसी हुँदै चिच्याइरहेका थिए। त्यसको केही समयमै रोभरले कैद गरेको तस्बिर सार्वजनिक गरिएको थियो।

सर्फेस मिसन म्यानेजर जेसीका स्याम्युएल्सका अनुसार अब पर्सिभिअरन्सका सबै कुरा सञ्चालन गर्न सकिने अवस्थामा छ/छैन भनेर हेरिने छ।

उक्त रोभरले रातभर आफ्नो ब्याट्री चार्ज गर्ने छ।

यदि उचित वातवारण पाए जीवन ब्युँतिन्छ कि भन्ने प्रश्नको जवाफ खोजिनेछ

यो सन् १९७०को दशकको भाइकीङ् मिसनपछि मङ्गल ग्रहमा जीवनको सम्भावनाबारे अध्ययन गर्ने नासाको सबैभन्दा महत्त्वाकाङ्क्षी परियोजना हो।

एउटा कार जत्रो आकार रहेको अन्तरिक्ष यानमा जीवावशेष अध्ययन गर्नका लागि आवश्यक पर्ने वैज्ञानिक उपकरणहरू राखिएको छ।

छवटा पाङ्ग्रा भएको उक्त रोभर सात महिनाको यात्रामा ४७ करोड किलोमिटर यात्रा गरेर मङ्गल ग्रहनजिक पुगेको हो।

मङ्गल ग्रहको सतहमा सुरक्षित अवतरण गर्नुलाई यो मिशनको सबैभन्दा कठिन चुनौतीका रूपमा हेरिएको थियो।

हेलिकप्टरबाट अध्ययन

पर्सिभिअरन्समा राखिएको इन्जेन्युइटी नाम दिइएको हेलिकप्टरलाई भोलिबाट चलाइने वरिष्ठ वैज्ञानिक तथा हेलिकप्टर परियोजनाकी संयोजक मीमी अङ्गले बताइन।

आगामी ३० दिनमा पाँच वटा उडान भर्ने मिशन तय गरिएको र त्यसले सम्भवतः मङ्गल ग्रहको सतहको उच्च गुणस्तरको तस्बिर उपलब्ध गराउने ठानिएको छ।

एउटा ग्रहमा बसेर अर्कोमा उडान गरिने यो पहिलो फ्लाइट हो।

रोभर व्यवस्थापन टोली

अर्बौँ वर्ष अघि मङ्गल ग्रहको जेजेरो भनिने स्थानमा एउटा ताल रहेको र त्यसले जीवहरूलाई बाँच्न सहयोग गरेको हुन सक्ने ठानिएको छ।

पर्सिभिअरन्स रोभर जेजेरो क्रेटरमा नै अवतरण गरेको हो।

हालसम्म मङ्गल ग्रहमा १४ मिशनले अवतरण गर्ने प्रयास गरेकोमा आठ प्रयास सफल भएका छन्। ती सबै अमेरिकी अभियान हुन्।

अमेरिकी प्रयास एकपटक मात्रै सन् १९९९ मा विफल भएको छ।

यो पनि पढ्नुहोस्

मङ्गल ग्रहमा अवतरण: कुनै सफल कुनै असफल


शीर्षक: मङ्गल ग्रह: नासाको पर्सिभिअरन्स रोभरले पठाएका मनमोहक तस्बिरहरू\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

त्यसयता अवतरण गरेको स्थान जेजेरो क्रेटरबाट उक्त रोभरले कैयौँ अद्‌भुत तस्बिरहरू पठाएको छ।

विगतमा मङ्गल ग्रहमा रहेको ठानिएको सूक्ष्मजीवाणुको जीवाशेष खोजी गर्ने क्रममा पर्सिभिअरन्सले पठाएका तस्बिरबाट छानिएका केही तस्बिर यहाँ प्रस्तुत गरिएको छ जसले मङ्गल ग्रहको भूगर्भ, पूर्वमौसम र मङ्गल ग्रहको चट्टान देखाउँछन्।

नासाको रिकनियसन्स् अर्बिटरमा रहेको क्यामेराले खिचेको क्यामेराले खिचेको पर्सिभिअरन्स रोभरको पहिलो तस्बिर।

रोभर अवतरण गरिसकेपछि क्यामेराहरूले खिचेको रोभरको तलपट्टिको भूभागको पहिलो रङ्गीन तस्बिर।

पर्सिभिअरन्स अवतरण गरेको ६ दिनपछि टाढाबाट खिचिएको तस्बिर।

पर्सिभिअरन्स्मा अत्याधुनिक वैज्ञानिक उपकरणहरू जडिएका छन्। ती उपकरणले त्यहाँको भौगर्भिक बनोट, वायुमण्डल र वातावरणीय स्थितिबारे सूचना सङ्कलन गर्नेछ। यो तस्बिर खिच्ने क्यामरा रोभरको माथिल्लो भागमा जडिएको छ।

रोभरको एक भाग जहाँ जडेको उपकरण मङ्गलमा रहेका रासायनिक तत्त्व पत्ता लगाउन प्रयोग गरिनेछ।

यसमा एउटा क्यामेरा पनि जडित छ जसले चट्टान र माटोको तस्बिर नजिकबाट खिच्नेछ।

यो रोभरमा जडेको जूम गर्न मिल्ने क्यामेराले खिचेको पहिलो ३६० डीग्री प्यानोरामा तस्बिर हो। यो तस्बिर पृथ्वीमा आइपुगेका १४२ तस्बिर जोडेर बनाइएको हो।

'हार्बर सील' नाम दिइएको चट्टान। हावाले खियाउँदै लगेको चट्टानको तस्बिरले क्यामेरा प्रणालीले कति मिहिन विवरण आउने गरी फोटो खिच्दो रहेछ भन्ने देखाउँछ।

माथिबाट खिचिएको जेजेरो क्रेटरको तस्बिर।

यो तस्बिर मास्टक्याम जेडको 'बायाँ आँखा'ले खिचेको हो। दायाँ र बायाँ क्यामेराहरू एकअर्काबाट नजिकै छन् र दुवैले मानव आँखाले जसरी हेर्छ त्यसैगरी हेरेर तस्बिर खिच्ने गरी मिलाइएको छ।

केही दिनअघि उही क्यामेरा प्रयोग गरेर खिचिएको फोटो। यो क्यामेरालाई धेरै दर्शकले रोजेपछि पर्सिभिअरन्स् रोभर मिसन अवतरण भएका बखत साताको सबैभन्दा मन पराइएको फोटो बनेको थियो।

यो तस्बिरमा मास्टक्याम-जेडको 'दायाँ आँखाले' जूम इन गरेर जेजेरोको एउटा सतह हेरिएको छ। प्राचीन जीवाशेषको सम्भाव्यता अध्ययनका लागि यसमा भएको थिग्र्यानको अध्ययन पनि पर्सिभिअरन्स रोभरको एउटा लक्ष्य रहेको छ।

रोभर अवतरण गर्न मङ्गलको सतहमा झरिरहेका बेला खिचिएका तस्बिर नै सबैभन्दा पहिले पठाइएका तस्बिरहरू थिए। यहाँ पर्सिभिअरन्स रोभरलाई तीनवटा नाइलनका डोरीको सहायतामा तल झारिँदैछ।

यो तस्बिर पनि अवतरणका बेला खिचिएको हो। यसबेला...


शीर्षक: मङ्गल ग्रह: नासाद्वारा पर्सिभिअरन्स अवतरण गर्दै गरेको अद्भुत भिडिओ सार्वजनिक\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

उक्त भिडियोमा गत साता मङ्गल ग्रहमा पर्सिभिअरन्स रोभर अवतरण गर्दाको अन्तिम क्षणलाई देखाइएको छ।

त्यसमा रोबटका चक्काले मङ्गल ग्रहको सतहमा टेक्दासम्मको दृश्य समेटिएको छ।

उक्त भिडिओमा धुलोको फन्का देखिन्छ र मोटर गाडीझैँ देखिने रोबट अवतरण नजिक पुग्दा धुलोका कणहरू उछिट्टिएर उसतर्फ आएको देखिन्छ।

पर्सिभिअरन्सलाई रकेटले झुलाउँदै जेजेरो क्रेटर नाम दिइएको मङ्गल ग्रहको सतहमा राखेको हो।

उक्त यन्त्र जेजेरो क्रेटर नाम दिइएको मङ्गल ग्रहको एउटा लक्षित सतहमा अवतरण गरेको हो।

पर्सिभिअरन्समा क्यामेराहरू बाँधेर पठाइएको थियो। तीमध्ये सात वटा क्यामेरा उसको अवतरणको रेकर्डिङका लागि खटाइएका थिए।

ती क्यामेराका तस्बिरहरूले इन्जिनियरहरूका लागि महत्त्वपूर्ण सुझाव दिनेछन्।

त्यसले उक्त रातो ग्रहको सतह अध्ययनका लागि थप प्रविधि सुधारमा सहयोग गर्नेछ।

नासाको मङ्गल मिसनको नियन्त्रण केन्द्र रहेको क्यालिफोर्नियास्थित जेट प्रोपल्सन ल्याबरोटरीका निर्देशक माइक वाट्किन्स यी भिडिओहरूमा उक्त रोभरको कार्य हेरेर आफूहरूले केही कुरा सिक्ने बताउँछन्।

नासाले पर्सिभिअरन्स मङ्गलमा अवतरण गरेको यो भिडिओ सार्वजनिक गरेको छ

त्यसमा जडान गरिएका क्यामेराहरूलाई मुख्य घटनाहरूको पूर्ण रेकर्ड गर्न सकिने गरेर राखिएको थियो।

यो भिडिओले रोभरले मङ्गल ग्रहको सतहमा अवतरण गर्ने अन्तिम सात मिनेटमध्येमा पनि सबैभन्दा पछिल्ला चार मिनेटको जानकारी दिएको थियो।

एक हजार किलोग्राम वजन भएको उच्च प्रविधियुक्त रोभरमा सातवटा उपकरण, कैयौँ क्यामेरा, माइक्रोफोन र एउटा ठूलो खन्ने उपकरण जडित छ

उक्त ल्याबरोटरीका क्यामेराको काम हेर्ने नेतृत्वकर्ता डेभ ग्रुएलका अनुसार उनीहरूले मङ्गलको सतहमा अवतरण हुँदै गर्दाको ३० गिगाबाइट्स सूचना र २३ हजार वटाभन्दा बढी तस्बिरहरू सङ्कलन गरेका छन्।

प्यारासुटतर्फ खिच्ने तीनमध्ये एक क्यामेरा असफल भए पनि अन्य ६ वटा क्यामेराहरूले कुनै पनि त्रुटीविना काम सम्पन्न गरेका थिए।

नासाले अवतरणको आवाज पनि रेकर्ड हुने आशा राखेको भए पनि त्यो चाहिँ सफल हुन सकेन।

यद्यपि उक्त समूहले सतहमा एउटा माइक सञ्चालन गर्न सफल भएकाले आगामी दिनमा पर्सिभिअरन्सको कामलाई सुन्न सकिने सम्भावना रहेको छ।

एउटा कार जत्रो आकार रहेको अन्तरिक्ष यानमा जीवावशेष अध्ययन गर्नका लागि आवश्यक पर्ने वैज्ञानिक उपकरणहरू राखिएको छ।

छ वटा पाङ्ग्रा भएको उक्त रोभर सात महिनाको यात्रामा ४७ करोड किलोमिटर...


शीर्षक: मङ्गल ग्रह: पर्सिभिअरन्स रोभरले रातो ग्रह छुनुअघिका केही अद्‍भुत तस्बिरहरू पृथ्वी आइपुगे\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

मङ्गल ग्रहको सतह छुनुअघि खिचिएको रोबटको तस्बिर

बिहीवार खिचिएको उक्त तस्बिरमा मोटर गाडीझैँ देखिने रोबट अवतरणका लागि मङ्गल सतहमा झर्दै गरेको देखिन्छ।

उक्त तस्बिर रोबटलाई झुलाउँदै सतहमा राख्ने रकेट क्रेडलले पठाएको हो।

पर्सिभिअरन्सले आफूसँग ठूलो परिमाणमा विवरणहरू सङ्कलन गरेको छ जुन उसले क्रमैसँग पृथ्वीमा पठाउनेछ।

अन्य तस्बिरहरूमध्ये एउटा भूउपग्रहबाट खिचिएको छ जसले प्यारासुटमार्फत् अवतरणको अवस्था देखाउँछ।

७ सय किलोमिटर पर रहेको भूउपग्रहबाट खिचिएको प्यारासुटमार्फत् अवतरणको अवस्था देखाउने तस्बिर

यसले प्रविधिको अद्‍भुत सफलता देखाउँछ किनकि 'द मार्स रिकनेसन्स अर्बिटर' नामको भूउपग्रह तस्बिर खिच्ने बेला पर्सिभिअरन्सभन्दा झण्डै ७ सय किलोमिटर पर थियो।

र त्यो प्रतिसेकेन्ड ३ किलोमिटरका दरले मङ्गल ग्रहलाई घुमिरहेको थियो।

मङ्गल ग्रहमा रोभरको अग्रभागबाट देखिएको दृश्य जसमा रोबटको एउटा हाते भागको छायाँ देखिन्छ।

माथिको यो तस्बिर रोभरले मङ्गल ग्रहको सतह छुनुभन्दा झण्डै दुई मिटरजति माथिबाट खिचिएको हो।

इञ्जिनियरहरूले पर्सिभिअरन्सको अवस्था राम्रो रहेको विवरण आफूहरूले पाएको बताएका छन्।

पर्सिभिअरन्स रोभर जेजेरो क्रेटर नाम दिइएको मङ्गल ग्रहको एउटा लक्षित सतहमा अवतरण गरेको हो।

जहाँ अर्बौँ वर्षअघि एउटा ताल रहेको र त्यसले जीवहरूलाई बाँच्न सहयोग गरेको हुन सक्ने ठानिएको छ।

जेजेरो क्रेटरको विस्तृत तस्बिरहरू भने अर्को साता आउनेछ जतिखेर पर्सिभिअरन्सले आफ्नो बाटो पहिल्याउने उपकरण ठड्याउने छ जसमा मुख्य वैज्ञानिक क्यामेराहरू राखिएका छन्।

एक हजार किलोग्राम वजन भएको उच्च प्रविधियुक्त रोभरमा सातवटा उपकरण, कैयौँ क्यामेरा, माइक्रोफोन र एउटा ठूलो खन्ने उपकरण जडित छ

एउटा कार जत्रो आकार रहेको अन्तरिक्ष यानमा जीवावशेष अध्ययन गर्नका लागि आवश्यक पर्ने वैज्ञानिक उपकरणहरू राखिएको छ।

छवटा पाङ्ग्रा भएको उक्त रोभर सात महिनाको यात्रामा ४७ करोड किलोमिटर यात्रा गरेर मङ्गल ग्रहनजिक पुगेको हो।

नासाले आउँदा केही दिनमा थप विवरणहरू सार्वजनिक गर्ने वाचा गरेको छ।


शीर्षक: मङ्गल ग्रह: रातो ग्रहका ज्वालामुखी र घाटीहरूका तस्बिर खिच्ने क्यामेराले कसरी काम गर्छ? त्यसले कस्ता तस्बिर खिचेको छ?\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

क्यासिसले मङ्गलको मार्थ भ्यालिस क्षेत्रस्थित यहाँ देखाइएको ज्वालामुखी लगायतका तस्बिर खिचेर पठाएको छ

यो महिना रातो ग्रह नयाँ वर्षमा प्रवेश गरेको छ।

पृथ्वी र मङ्गल ग्रहको घुम्ने गतिमा रहेको फरकपनका कारण यी दुई ग्रहबीचको दूरी निरन्तर परिवर्तन भइरहन्छ।

त्यसैले मङ्गल ग्रह सम्बन्धी कुनै लक्ष्य शुरू गर्न हरेक २६ महिनामा एकपटक मात्र सम्भव हुन्छ।

त्यसबेला यी दुई ग्रहहरू एकअर्काको नजिक आइपुगेका हुन्छन्।

कैयौँले नासाको पर्सिभेरेन्स रोभर- जुन अहिलेसम्म मङ्गल ग्रहमा पठाइएको सबभन्दा जटिल प्रविधियुक्त यान हो- १८ फेब्रुअरीमा त्यहाँ अवतरण गर्ला भन्ने आशा गरिरहेका छन्।

सन् २०१६ मा पठाइएको एउटा उपकरण 'कलर एन्ड स्टेरियो सर्फेस इमेजिङ सिस्टम (क्यासिस)'को सहायतामा यो ग्रहको सतहबारे वैज्ञानिकहरूले विभिन्न जानकारी पाइरहेका छन्।

यो क्यामेरा युरोपेली अन्तरिक्ष निकाय इसाको एक्जोमार्स ट्रेस ग्यास अर्बिटरसँग यात्रा गरिरहेको छ।

यसले मङ्गलको वायुमण्डलमा रहेको मिथेन र अरू दुर्लभ ग्यासहरूको अध्ययन गरिरहेको छ।

यो क्यामेराको प्राविधिक लक्ष्य भविष्यका अन्तरिक्ष यानहरूका लागि अवतरण गर्न मिल्ने स्थान खोज्नु हो।

इसाको एउटा त्यस्तै यान सन् २०२२ मा पठाउने लक्ष्य राखिएको छ।

तर यो क्यामराले त्यहाँ पाइने विभिन्न खनिज, घाटी, ज्वालामुखी र अन्य भूगर्भीय तथ्यहरूको पनि अवलोकन गरिरहेको छ।

प्राप्त तस्बिरलाई वैज्ञानिकहरूले विभिन्न प्रविधि प्रयोग गरेर अध्ययन गर्ने गर्छन्

बर्न विश्वविद्यालय स्विट्जरल्यान्डका प्राध्यापक निकोलस थोमसले यो आयोजनाको नेतृत्व गरिरहेका छन्।

यो क्यामेराले अहिलेसम्म मङ्गलको २० हजार तस्बिर खिचिसकेको छ।

त्यहाँ हामीले पहिल्यै थाहा पाइसकेका कुराहरू पनि छन्।

तर यो क्यामेराले थुप्रै नयाँ जानकारीहरू पनि पठाइरहेको छ।

यो पनि पढ्नुहोस्

उनले बीबीसी न्यूजलाई भने- कुनै स्थानका थाक लागेका तहहरूको तस्बिर निश्चित रूपमा असाध्यै रुचिकर छन्।

"त्यसबाहेक मङ्गल ग्रहको सतहका थप तस्बिरहरू पनि पठाएको छ जुन हामीले यस अघिका उपकरणले पठाएका थिएनन्।"

गएका केही हप्तामा यो क्यामेराले हरेक हप्ता ३०० वटासम्म तस्बिरहरू खिचेको छ।

यो उपकरणको रङ सम्बन्धी क्षमता बलियो छ।

यसले पठाएका तस्बिरहरू नासाका तस्बिरसँग भिडाएर हेर्ने पनि गरिएको छ।

क्यासिसले जेभेन्टे चास्मा जस्ता सेडिमेन्टरी बेड्स अर्थात थिग्र्यानबाट बनेका तहको तस्बिर...


शीर्षक: मङ्गल ग्रह: हिजोआज किन धेरै ठूलो र चम्किलो देखिन्छ\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

मङ्गलग्रहको हालै खिचिएको तस्बिर

पृथ्वी सँगसँगै सूर्यको एकैतर्फ देखा परेको मङ्गल हिजोआज सबैभन्दा ठूलो र चम्किलो देखिएको छ।

हरेक २६ महिनामा पृथ्वी र मङ्गलको यो जोडी एक अर्कासँग सबैभन्दा नजिक आइपुग्छन् अनि फेरि आ-आफ्नै कक्षमा घुम्दै टाढिँदै जान्छन्।

मङ्गलवार राति त्यो खास क्षण आउनेछ जसलाई खगोलशास्त्रीहरूले 'अपोजिसन' अर्थात् आमनेसामने भन्ने गरेका छन्।

यी तीनवटै ग्रह जीएमटी २३:२० मा एक सीधा लाइनमा हुनेछन्।

"तर त्यो हेर्न मध्यरात कुर्नै पर्दैन। रातमा आकाशमा त्यो देखिइहाल्छ। तपाईँ झुक्किनु हुनेछैन। त्यो अति चम्किलो तारा जस्तो वस्तु आकाशमा देखिन्छ," खगोल फोटोग्राफर ड्यामियन पीचले बीबीसीलाई भने, "आकाशमा देखिने यो चम्किलो ताराजस्तो ग्रह सजिलै देखिन्छ।"

यो हप्ता एकअर्काको आमनेसामने देखिने भए पनि गत हप्ताको मङ्गलवार मङ्गल र पृथ्वी २६ महिनापछि सबैभन्दा नजिक भएका थिए।

तिनीहरू अहिले ६२ करोड ६९ लाख ५७० किलोमिटरको दूरीमा छन्। सन् २०३५ सम्म सबैभन्दा कम दूरी यहीँ नै हुनेछ।

यो भन्दा अघि सन् २०१८ मा आमनेसामने हुँदा पृथ्वी र मङ्गल जम्मा ५८ करोड किलोमिटर टाढा थिए।

तर खगोल फोटोग्राफरहरूका लागि यस पटकको मङ्गलको दृष्य विशेष छ किनभने यसको अवस्थितिको उचाइ फोटो खिच्नका लागि उपयुक्त छ।

ड्यामियनजस्ता अनुभवी फोटोग्राफरले 'लक्की इमेजिङ भन्ने तरिका प्रयोग गरेर राम्रो फोटो खिच्छन्।

उनीहरूले धेरैवटा फोटो खिच्छन् र सफ्टवेयर प्रयोग गरेर सबैभन्दा राम्रो फोटो निकाल्छन्।

यो रिपोर्टको शुरूमा राखिएको ड्यामिनको तस्बिरमा मङ्गल ग्रहका विभिन्न कुरा देखिएका छन् त्यसमध्ये त्यहाँको पहाड र समथर मैदान देखिन्छ। दक्षिण र उत्तरी ध्रुवको फरक पनि प्रस्ट देखिएको छ।

दक्षिणी ध्रुवको कार्बन डाइअक्साइडको हिउँको थुप्रो पनि प्रष्ट देखिएको छ। यो तस्बिर १४ इञ्च सेलेस्ट्रोन टेलिस्कोप प्रयोग गरेर खिचिएको हो।

"त्यो विशेष उपकरण हो," ड्यामियन भन्छन्।

"तर त्यो भन्दा आधा कम क्षमताको टेलिकोस्पमा पनि मङ्गलका विवरणहरू देख्न सकिन्छ।"

पृथ्वी र मङ्गल आमनेसामने हुने समय पारेर विभिन्न मुलुकले पृथ्वीबाट मङ्गलग्रहतिर अन्तरिक्ष यानहरू पठाउने गर्छन्।

अहिले पनि यस्ता तीन यान मङ्गलग्रहतर्फ पठाइएका छन्।

सबै यानहरू जुलाई महिनामा पठाइएका हुन्। पहिलो युनाइटेड अरब एमिरेट्सका होप अर्बिटर, चीनको तीयानवेन अर्बिटर तथा रोवर र अमेरिकाको पर्सिभेरेन्स रोवर।

युरोप...


शीर्षक: मङ्गल ग्रहः कुनै अवतरण सफल, कुनै असफल\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

अमेरिकी पर्सिभिअरन्स फेब्रुअरी १८ वरपर र चिनियाँ तियान्वेन-१ मे वा जुनमा अवतरण गर्ने अपेक्षा गरिएको छ।

पर्सिभिअरन्स सफल भए त्यो अर्को ग्रहमा पुग्ने सबैभन्दा ठूलो र परिष्कृत वाहन हुनेछ।

तर मङ्गलमा अवतरण गर्न गरिएका सबै प्रयास सफल भएका छैनन्।

कस्तो छ त मङ्गल ग्रहमा अवतरणको इतिहास?