शीर्षक: साउदी अरेबिया: महिलासँग बसेर खाना खाएका एक विदेशी पुरुष पक्राउ\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

सो भिडिओमा पूरै मुख ढाक्नेगरी बुर्का लगाएकी महिलासँगै बसेर इजिप्टेली लवजमा कुरा गर्ने ती पुरुषलाई बिहानको खाना खाँदै गरेको देखिन्छ।

धेरैले ती महिला साउदी अरेबियाकी नागरिक भएको अनुमान गरेका छन्।

साउदी अरेबियामा कार्यस्थल र खाजाघरहरूमा महिला र अविवाहित पुरुषहरू छुट्टाछुट्टै बस्नुपर्ने कानुनी प्रावधान छ।

त्यहाँ महिलाहरूलाई परिवारका पुरुष सदस्यसँग हुँदाबाहेक अरू बेला विभिन्न गतिविधि गर्न रोक छ।

साउदी अरेबियाको श्रम र समाज विकास मन्त्रालयले ती व्यक्तिलाई विभिन्न नियमहरू उल्लङ्घन गरेको र साउदी नागरिकहरूका लागि आरक्षित ठाउँमा बसेको आरोप लगाउँदै पक्राउ गरेको हो।

ट्विटरमा सांस्कृतिक विभाजनको चर्चा गर्दै सो घटनाबारे एक लाखभन्दा बढी सन्देशहरू लेखिएका छन्।

साउदी अरेबियामा कस्तो धारणा छ?

तीस सेकेन्ड लामो भिडिओमा ती महिला र पुरुषले अरूको अनुपस्थितिमा आफूहरूले मात्रै सँगै खाना खाएकाबारे ठट्टा गरेका छन्।

तर भिडिओको अन्तिमतिर ती महिलाले पुरुषलाई खुवाएको दृश्यले विवाद सिर्जना गरेको हो।

सामाजिक सञ्जालमा धेरै साउदीहरूले उनीहरू दुवैको आलोचना गरेका छन्। अधिकांशले ती महिलालाई नभएर पुरुषलाई चाहिँ किन दण्ड दिइयो भनेर आश्चर्य प्रकट पनि गरेका छन्।

मालक नाम गरेकी ट्विटर प्रयोगकर्ताले लेखेकी छन्, "किन महिलालाई नभएर पुरुषलाई मात्रै सधैँ दण्डित गरिन्छ भन्ने म बुझ्न चाहन्छु। म साउदी [महिला] हुँ र म उनी पनि ती पुरुषसँगै दण्डित होऊन् भन्ने चाहन्छु। हाँस्नु, कार्यस्थलमा खानु... तपाईँको सीमा के हो?"

तर केहीले भने कार्यगत सम्बन्ध लिङ्गको विषयभन्दा माथि जानुपर्ने धारणा व्यक्त गरेका छन्।

तारेक आब्द अल्अजिजले सहकर्मीहरूलाई हाँसखेल गर्न, सँगै खान र अन्य सबै मानवीय व्यवहार गर्न आग्रह गरेका छन्।

तर उनको धारणासँग सबै सहमत छैनन्। हमुद अल्दुहाइअनका अनुसार विदेशीसँगै साउदी महिलालाई काम गर्न दिनु भनेको परम्परा र रीति भङ्ग गर्नु जस्तै हो।

इजिप्टमा कस्तो धारणा छ?

इजिप्टमा धेरैले साउदी अरेबियामा भएको विरोधप्रति आश्चर्य प्रकट गेरका छन्। एउटा सामान्य भिडिओका लागि किन पक्राउ गरियो भन्ने उनीहरूको प्रश्न छ।

मानिसहरूले साउदी अरेबियामा भर्खरै महिला अधिकारको विषयमा भएका प्रगति र सो घटनाका बीच असङ्गतिहरू रहेको औँल्याएका छन्। साउदी अरेबियामा गत मे महिनादेखि महिलाहरूलाई गाडी चलाउन अनुमति दिइएको छ।

टेलिभिजन कार्यक्रम प्रस्तोता ओसामा गवीशले आफू त्यस...


शीर्षक: साउदी अरेबिया: राजकुमार खालिद ११ महिनापछि रिहा\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

राजकुमार खालिद बिन तलालका आफन्तले उनको स्वागत गरिरहेका तस्बिरहरू सामाजिक सञ्जालमा राखेका छन्।

ती तस्बिरहरू हप्ताको अन्त्यतिर लिइएको ठानिएको छ।

करिब एक वर्षअघि नियन्त्रणमा लिइएका राजकुमार खालिद साउदी राजा सलमानका भतिजा हुन्।

शक्तिशाली

खालिदका दाजु राजकुमार अलवालीद बिन तलालसहित दर्जनौँ राजकुमार तथा अरू शक्तिशाली व्यक्तिलाई भ्रष्टाचारविरुद्धको कारबाहीका क्रममा गत वर्ष पक्राउ गरिएको थियो।

पत्रकार जमाल खशोग्जीको हत्या प्रकरणलाई लिएर साउदी युवराज मोहम्मद बिन सलमानले व्यापक दबाब झेलिरहेका बेला यो समाचार प्रकाशमा आएको हो।

विश्लेषकहरूका अनुसार साउदी अधिकारीहरूले राजपरिवारभित्र बाट नै समर्थन बढाएर अहिलेको सङ्कट निवारण गर्न चाहेको देखिन्छ।

साउदी अरेबियाको यो ‘सुनौलो’ जेल

राजकुमार खालिदकी भतिजी राजकुमारी रीम बिन्त अलवालीदले सामाजिक सञ्जालमा अरू सदस्यहरूसँग उनको तस्बिर राख्दै लेखेकी छन्, "तपाईँको सुरक्षाका लागि ईश्वरलाई धन्यवाद छ।"

आफन्तहरूले राखेका अरू तस्बिरहमा रिहा भएका राजकुमारले कैयौँ वर्षदेखि कोमामा रहेका आफ्ना छोरालाई चुम्बन गर्दै गरेको देखिन्छ।

उद्देश्य

साउदी सरकारले राजकुमार खालिदलाई पक्राउ र रिहा गर्नुबारे कुनै औपचारिक जानकारी दिएको छैन।

तर वाल स्ट्रीट जर्नलका अनुसार गत वर्ष दुई सयभन्दा बढी राजकुमार, मन्त्री तथा व्यापारीलाई भ्रष्टाचारको आरोपमा पक्राउ गरिएकोमा राजकुमार खालिदले त्यसको आलोचना गरेका कारण उनलाई ११ महिना नियन्त्रणमा राखियो।

ती सबै जनालाई राजधानी रियादस्थित पाँचतारे होटल रिट्ज-कार्लटनलगायत र अन्य होटलमा राखिएको थियो।

विश्लेषकहरूका अनुसार युवराज मोहम्मद बिन सलमानले आफूमा शक्ति एकीकृत गर्ने प्रयासस्वरूप भ्रष्टाचारविरुद्धको कारबाही थालेका थिए।

भ्रष्टाचारविरुद्ध कारबाही थालेलगत्तै साउदी महान्यायाधिवक्ताले लामो अन्तरालमा १०० अर्ब डलरभन्दा बढी रकम बराबरको सङ्गठित भ्रष्टाचार भएको बताएका थिए।


शीर्षक: साउदी अरेबियाः कतारलाई थप एक्ल्याउँदै?\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

सन् २०१७ को जून महिनादेखि साउदी अरेबियाले कतारलाई अन्य खाडी मुलुकबाट एक्ल्याउन शुरू गरेको थियो।

जसमा बहराइन, संयुक्त अरब इमिरेट्स् र इजिप्टले उसलाई साथ दिए।

साउदी अरेबियाले कतारमाथि अर्काको आन्तरिक मामिलामा हस्तक्षेप गरेको, उग्रवादी संगठनहरूलाई सहयोग गरेको र इरानसँग निकटता बढाएको आरोप लगाएको थियो।

कतार विवादले पार्ने पाँच प्रभाव

उद्देश्य

तर साउदी नेतृत्वको बहिष्कारका बावजुद इरान र टर्कीसँग कारोबारका लागि नयाँ सम्बन्ध विस्तार गर्न कतार सफल रह्यो।

साउदी अरेबिया र कतारको सिमानामा प्रस्तावित सलवा नहर परियोजनाको समाचार अहिले खाडी देशका सञ्चारमाध्यममा निकै चर्चामा छ।

उक्त परियोजनाको उद्देश्य कतारलाई भौगोलिक दृष्टिकोणले अलग्याउनु रहेको बुझिएको छ।

के विश्वकपलाई लिएर कतार तनावमा छ?

साउदी अरेबियाको सबक पत्रिकाका अनुसार ७५ करोड डलर लगानीमा एक वर्षभित्र उक्त परियोजना पूरा गर्ने लक्ष्य लिइएको छ।

६० किलोमिटर लम्बाइ, २०० मिटर चौडाइ र १५ देखि २० मिटर गहिराइ हुने प्रस्तावित नहरले कतारलाई उसका दक्षिणी छिमेकी मुलुकहरूसँग छुट्ट्याइदिनेछ।

कतार नाकाबन्दी: इरानी विमानबाट खाद्यान्न

सुरक्षा

साउदी अरेबियाको सलवा र खव्र अल-उदायत क्षेत्रबीच बनाइने उक्त नहरका कारण कतारले स्थलमार्गबाट अरू मुलुकसँग गर्ने व्यापार पूर्ण रूपमा बन्द हुनेछ।

त्यो नहर परियोजनाले सामाजिक सञ्जाल ट्विटरमा पनि बहस निम्त्याएको छ।

कतारका मानिसहरूले साउदी अरेबियाले उक्साउने र 'खाडी संकट' लाई बढाउने कदम चाल्न लागेको रूपमा अर्थ्याएका छन्।

 कतारलाई बहिष्कार गर्ने मुलुकका नागरिकहरूले चाहिँ साउदी अरबको सत्ताले आफ्नो देशको सीमाको सुरक्षाका लागि त्यस्तो कदम चालेको तर्क गरिरहेका छन्।

फोर्ब्स म्याग्जिनको एउटा रिपोर्ट अनुसार साउदी नागरिकहरू चाहन्छन्, मरूभूमिमा एउटा नहर बनाइयोस् जसले कतारसँग सीमाको रूपमा काम गरोस्।


शीर्षक: साउदी अरेबियाका युवराजले गरे पाकिस्तानमा २० अर्ब डलर लगानी गर्ने सम्झौता\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

साउदी युवराज मोहम्मद बिन सलमान एशिया भ्रमणको सिलसिलामा पाकिस्तान पुग्दा ठूलो लगानीको घोषणा भएको हो।

चरम आर्थिक सङ्कट खेपिरहेको पाकिस्तानले आफ्नो स्थिति सुधार्न अन्तर्राष्ट्रिय सहयोग खोज्दै आएको छ।

सहमतिअनुसार आठ अर्ब डलर रकम बन्दरगाह सहर ग्वादारको खनिज तेल प्रशोधन केन्द्रमा लगानी गरिनेछ।

साउदी र पाकिस्तानी पक्षहरूले ऊर्जा, पेट्रोकेमिकल र खनिज क्षेत्रसँग सम्बन्धित विभिन्न सहमतिपत्रहरूमा हस्ताक्षर गरेका छन्।

साउदी युवराजले भने, "पहिलो चरणको लागि यो ठूलो [सहयोग] हो, र यो प्रत्येक महिना र वर्षमा बढ्नेछ। यसबाट दुवै देश लाभान्वित हुनेछन्।"

पाकिस्तानको वैदेशिक मुद्रासञ्चय  घट्दै गएको छ। हाल पाकिस्तानको राज्यकोषमा कुल आठ अर्ब डलर विदेशी मुद्रा मात्र छ।

अन्तर्राष्ट्रिय मुद्राकोषबाट कडा शर्तहरू मानेर सम्भवत: लिनुपर्ने विशेष सहयोगको रकम घटाउन पाकिस्तानका प्रधानमन्त्री इमरान खानले मित्रराष्ट्रहरूसँग सहायता खोजिरहेका छन्।

सन् १९८० को दशकको उत्तरार्धयता पाकिस्तानले आफ्नो उद्धारका लागि सहयोग खोजेको यो १३ औँ पटक हो। साउदी अरेबियाले यसअघि छ अर्ब डलर ऋण दिइसकेको छ।

युवराजको गन्तव्य

एमबीएस उपनामले परिचित साउदी युवराज विवादास्पद मानिन्छन्। उनले आफ्नो एशिया भ्रमण पाकिस्तानबाट सुरु गरे।

उनी मङ्गलवार भारत जानेछन् भने बिहीवार र शुक्रवार चीन।

गत अक्टोबर महिनामा पत्रकार जमाल खशोग्जीको टर्कीस्थित दूतावासमा हत्या भएपछि युवराज मोहम्मद बिन सलमानको अन्तर्राष्ट्रिय छवि बिग्रिएको थियो। अहिले उनी त्यो सुधार्ने प्रयासमा छन्।

जमाल खशोग्जीको हत्या भएको स्वीकार गर्नुअघि उनी 'खतरनाक इस्लामिस्ट' भएको दाबी मोहम्मद बिन सलमानले अमेरिकासँग गरेका विवरणहरू प्रकाशित भएका थिए।

अमेरिकी सञ्चारमाध्यमका लागि काम गर्ने साउदी नागरिक खशोग्जी साउदी शासकका आलोचक थिए।

युवराज मोहम्मद बिन सलमानको एशिया भ्रमण आफ्नो बिग्रिएको छवि सुधार्नका लागि भएको विश्लेषण गरिन्छ।

बीबीसीका अबिद हुसैनका अनुसार पैसा दिएर भरपर्दा साझेदारहरूसँग उनले आफ्नो सम्बन्ध सुदृढ  बनाउन खोजेका हुन्।

साउदी सहयोगले पाकिस्तानलाई र पाकिस्तानी सद्भावले साउदी अरेबियालाई लाभ पुग्छ।पाकिस्तान र साउदी अरेबियाबीच लामो समयदेखि सैन्य सम्बन्ध पनि छ।

युवराज मोहम्मद बिन सलमानको यो भ्रमण इरानको बढ्दो प्रभावसमेत एशियाको भूराजनीतिमा परिवर्तन हुँदै गर्दा भएको छ।

यो पनि पढ्नुहोस्


शीर्षक: साउदी तेल खानीमा भएको आक्रमणको नेपालद्वारा निन्दा, तेलको भाउमा यस्तो असर पर्न सक्छ\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

"व्यापारिक प्रतिष्ठानहरू समेत यस्ता संवेदनहीन आक्रमणको निसानामा पारिनु खेदजनक छ। राजनीतिक उद्देश्य प्राप्तिका निम्ति बल तथा हिंसाको प्रयोगको नेपाल भर्त्सना गर्दछ,"  परराष्ट्र मन्त्रालयले सोमवार साँझ जारी गरेको विज्ञप्तिमा उल्लेख छ।

शनिवार ड्रोन आक्रमणका कारण अब्काइक र खुरैस प्रशोधन केन्द्रमा तत्कालका लागि उत्पादन रोकिएको थियो।

यमनमा सक्रिय इरान समर्थित हूथी विद्रोही समूहले ती आक्रमण आफूले गरेको दाबी गरेको छ।

तर अमेरिकाले ती घटनामा इरान दोषी भएको आरोप लगाएको छ।

तेलको भाउमा कस्तो प्रभाव?

शनिवार ती आक्रमण भएपछि साउदी अरबले तेल र ग्यासको उत्पादनमा कटौती गरेको थियो। त्यसबाट विश्वभरि हुने आपूर्ति पाँच प्रतिशतले ले घटेको छ।

तेल खानी र प्रशोधन केन्द्रमा दुईवटा आक्रमण भएपछि पेट्रोलियम पदार्थको मूल्य चार महिनामा सर्वोच्च भएको छ।

शनिवार दुईवटा आक्रमण भएपछी साउदी अरबले तेल उत्पादन घटाएको छ

आक्रमणपछि व्यापार सुरु हुँदा ब्रेन्ट कच्चा तेल परिसूचकमा तेलको मूल्य १९% ले वृद्धि भई प्रतिब्यारल ७१.९५ अमेरिकी डलर पुगेको थियो। त्यसैगरी वेस्ट टेक्सस इन्टरमिडिएट भनिने अर्को परिसूचकमा कच्चा तेलको मूल्य १५% ले बढ्दा प्रतिब्यारल ६३.३४ डलर पुग्यो।

एक ब्यारलमा १५९ लिटर तेल हुन्छ।

अमेरिकी राष्ट्रपति डोनल्ड ट्रम्पले अमेरिकामा सञ्चित तेल वितरण गर्न अनुमति दिएपछि बढेको मूल्य केही घट्यो।

त्यसपछि ब्रेन्ट परिसूचकमा प्रतिब्यारल ६६.२८ अमेरिकी डलर मूल्य कायम भएको छ।

नेपालमा के होला?

अन्तर्राष्ट्रिय बजारमा तेलको मूल्य बढेको कारण नेपालमा पनि असर पर्न सक्ने आकलन गरिएको छ।

तर नेपाल आयल निगमका महाप्रबन्धक सुरेन्द्रकुमार पौडेलले तत्काल घरेलु बजारमा तेलको भाउ नबढ्ने बताए।

नेपाल आयल निगमले आफूलाई आवश्यक हुने पेट्रोलियम पदार्थ भारतीय आयल निगमबाट लिने गरेको छ।

भारतीय आयल निगमले प्रत्येक अङ्ग्रेजी महिनाको १ र १६ तारिख नयाँ मूल्यसूची पठाउने गर्छ।

"आज सोमवार नै आएको पछिल्लो मूल्यसूचीमा अन्तर्राष्ट्रिय बजारको उतारचढावको प्रभाव परेको छैन। अर्को मूल्यसूची अक्टोबर १ तारिखमा आउँदा त्यसको प्रभाव पर्न सक्छ," उनले बीबीसी न्यूज नेपालीसँग कुरा गर्दै बताए।

उनका अनुसार विद्यमान मूल्यसूचीका कारण आउँदो दुई सातासम्म घरेलु बजारमा त्यसको असरले मूल्य बढ्ने सम्भावना कमै छ।


शीर्षक: साउदी तेल प्रशोधन केन्द्र आक्रमण: इरान संलग्न भएको देखाउने स्याटलाइट तस्बिर सार्वजनिक\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

तर इरानले शनिवार साउदी अरबमा भएका हवाई आक्रमणमा आफ्नो संलग्नता भएको आरोप खण्डन गर्दै आएको छ।

यमनमा सक्रिय विद्रोही हूथी समूहले आफूले ती आक्रमणहरू गरेको दाबी गरेको छ। हूथीहरूलाई इरानको समर्थन छ।

तर अमेरिकी तथा अन्य अन्तर्राष्ट्रिय समाचारसंस्थासँग कुरा गर्दै नाम उल्लेख नगरिएका अमेरिकी अधिकारीहरूले जुन दिशाबाट र जुन क्षमतामा आक्रमणहरू भए त्यसबाट हूथीहरू संलग्न भएको पत्याउन नसकिने आशय व्यक्त गरेका छन्।

आक्रमणपछि साउदी अरबले तेल तथा ग्यास उत्पादनमा कटौती गरेको छ। फलस्वरूप तेलको आपूर्ति पाँच प्रतिशतले घटेको छ भने तेलको मूल्य बढेको छ।

के भन्छ अमेरिका?

अमेरिकाका विदेशमन्त्री माइक पोम्पेओले साउदी अरबमा भएको घटना इरानले गराएको आरोप लगाएका छन्।

तर तेहरानले उक्त आरोपको खण्डन गर्दै त्यसलाई अमेरिकाको "जालझेल" भनेको छ।

अमेरिकी राष्ट्रपति डोनल्ड ट्रम्पले सोझै इरानलाई दोषारोपण गरेका त छैनन् तर आइतवार ट्वीट गर्दै उनले दोषीमाथि सम्भावित सैन्य कारबाही गर्ने सङ्केत दिएका छन्।

न्यूयोर्क टाइम्स, एबीसी तथा रोएटर्सले नाम उल्लेख नगरीकन अमेरिकी अधिकारीलाई उद्धृत गरेका छन्।

एक अधिकारीले यमनबाट नभएर पश्चिम तथा पश्चिमोत्तर दिशाबाट आक्रमण भएको बताएका छन्। तर यमन साउदी अरबको दक्षिणमा अवस्थित छ।

त्यसैले उत्तरी खाडी, इरान वा इराकतिरबाट आक्रमण भएको हुन सक्ने उनीहरूको भनाइ छ।

न्यूयोर्क टाइम्सका अनुसार आक्रमणमा ड्रोन र क्रूज क्षेप्यास्त्र प्रयोग भएको हुन सक्ने अमेरकी अधिकारीहरूले बताएका छन्। तर ती सबै अब्काइकस्थित प्रशोधन केन्द्र र खुरैसस्थित तेल खानीसम्म पुगेनन्।

एबीसीले नाम उल्लेख नगरिएका एक अमेरिकी अधिकारीलाई उद्धृत गर्दै आक्रमणमा इरान संलग्न भएकोबारे ट्रम्पलाई थाहा भएको जनाएको छ।

तेल बजारमा के हुँदैछ?

बजारमा तेलको मूल्य बढेको छ।

अमेरिकी राष्ट्रपति डोनल्ड ट्रम्पले अमेरिकामा सञ्चित तेल वितरण गर्न अनुमति दिएपछि बढेको मूल्य केही घटेको थियो।

त्यसपछि ब्रेन्ट कच्चा तेल परिसूचकमा कच्चा तेलको मूल्य १०% ले वृद्धि भई प्रतिब्यारल ६६.२८ अमेरिकी डलर पुगेको छ। ब्लूमबर्गले सन् १९८८ यता एकैदिन पहिलो पटक त्यति उच्च वृद्धि भएको टिप्पणी गरेको छ।

त्यसैगरी वेस्ट टेक्सस इन्टरमिडिएट भनिने अर्को परिसूचकमा कच्चा तेलको मूल्य ८.९ % ले बढ्दा प्रतिब्यारल ५९.७५ डलर पुगेको छ।

इरान के भन्छ?

प्रमाण भएको अमेरिकाको दाबीबारे इरानले केही बोलेको छैन।...


शीर्षक: साउदी दिदीबहिनी परिवार छोडेर भाग्नुका कारण\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

उनीहरूका बुवाले उनीहरूमाथि उत्पीडन भएको आरोप अस्वीकार गरेका छन्।

टर्कीमा बिदा मनाउँदा यी दुई साउदी दिदीबहिनी भागेका थिए।

हालैको दिनमा साउदी अरेबियामा महिलाहरूलाई थप स्वतन्त्रता दिने घोषणा गरेपनि त्यसले खासै परिवर्तन ल्याउन नसक्ने चिन्ता व्यक्त हुन थालेका छन्।

हेर्नुहोस् यो भिडिओ।

अनि यो पनि


शीर्षक: साउदी महिला पहिलोपटक सार्वजनिक पदमा निर्वाचित\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

उक्त चुनावमा झन्डै ६ हजार पुरुष र एकहजार महिलाले उम्मेद्वारी दिएका थिए

त्यहाँको निर्वाचन आयोगले मक्का प्रान्तको नगर परिषदमा सल्मा विन्त हिजाब अल ओतेबी निर्वाचित भएको जनाएको छ।

देशका अन्य क्षेत्रहरुबाटसमेत महिला चुनिएको खबरहरु आएका छन्।

पछिल्लो उपलब्धिलाई साउदी महिलाहरुले हासिल गरेको एउटा अर्को प्रगतिका रुपमा हेरिएको छ।

अवसर

राज परिवार र प्रबुद्ध धार्मिक वर्गले देशलाई नियन्त्रण गर्ने साउदी अरेबीयामा चुनावको खासै राजनीतिक महत्व रहँदैन।

तर नगर परिषदको चुनावमा जीत हासिल गरेका प्रत्येक महिला सामू साउदी समाजमा महिलाहरुको भूमिका अझ देखिने गरि प्रस्तुत गर्ने अवसर छ।

पछिल्लो उपलब्धिलाई महिला अधिकारवादीहरुले थप परिवर्तनको पक्षमा आवाज उठाउने मौकाको रुपमा प्रयोग गर्ने देखिन्छ।

कैयौँ नाम चलेका महिलाहरु चुनावमा सहभागी भएका थिए।

तर विगतमा खासै नाम नसुनिएकी सल्मा विन्त हिजाब अल ओतेबीले देशको पहिलो जननिवार्चित महिला प्रतिनिधि हुने अवसर पाएकी छन्।

साउदी अरेबीयाको मात्र नभई सम्पूर्ण मुसलमानहरुको आस्थाको केन्द्र रहेको मक्का प्रान्तमा उनले सातजना पूरुषहरुलाई हराउँदै जीत हासिल गरेकी हुन्।

पहिलो पटक महिलाहरुलाई मतदान गर्न र उम्वेदवार बन्ने अवसर दिइएको उक्त चुनावलाई पुरातनवादी साउदी अरेबियाको एउटा कोशेढुंगाका रुपमा हेरिएको छ।

अहिले पनि सार्वजनिक जीवनमा कयौँ बन्देज खेपिरहेका साउदी महिलाहरुलाई सवारी साधन चलाउनेसमेत अनुमति छैन।

उक्त चुनावमा झन्डै ६ हजार पुरुष र एक हजार महिलाले उम्मेदवारी दिएका थिए।

सहभागिता

शनिबारको चुनावका लागि १३ लाख ५० हजार पुरुष र १ लाख ३५ हजार महिला मतदाताका रुपमा दर्ता भएका थिए।

साउदी अरेबियामा कुनै पनि प्रकारका चुनाव विरलै हुने गर्छन् र शनिबारको चुनाव देशको इतिहासकै तेश्रो हो।

सन् १९६० देखि सन् २००५ सम्म ४० वर्ष त्यहाँ कुनै चुनाव भएन।

महिलालाई चूनावमा भाग लिन दिने निर्णय दिवंगत राजा अब्दुल्लाहले गरेका थिए र त्यसलाई उनको विरासतको महत्वपूर्ण अंग मान्ने गरिएको छ।

सुधारहरु घोषणा गर्ने क्रममा राजा अब्दुल्लाहले साउदी अरेबीयाका महिलाहरुले “सहि विचार र सुझाव राख्नसक्ने क्षमता व्यक्त गरेको” बताएका थिए।

गएको जेनवरीमा ज्यान गुमाउनु अघि उनले देशको प्रमुख सल्लाहकार परिषदमा ३० जना महिलालाई निर्वाचित गरेका थिए।

शनिबार २१ सय नगर परिषदका सिटमा चुनाव गराइएको थियो र थप १ हजार ५० सिटका प्रतिनिधिको मनोनयन राजाको...


शीर्षक: साउदी महिलाका लागि ‘ऐतिहासिक दिन’\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

स्थानीय समय अनुसार मध्यरात एउटा शाही घोषणामार्फत उक्त प्रतिबन्ध हटाइएको घोषणा गरिएको थियो।

रूढिवादले जरो गाडेको साउदी अरेबियामा सवारी चलाउन लगाइएको प्रतिबन्ध हटाउने घोषणाले महत्त्वपूर्ण सुधारको शुरूवात गरेको एकजना बीबीसी संवाददाता बताउँछन्।

यसलाई राजकुमार मोहम्मद बिन सलमानले नेतृत्व गरिरहेको देशलाई आधुनिकीकरणतर्फ डोर्‍याउने एउटा महत्त्वपूर्ण कदमका रूपमा लिइएको छ।

घोषणा

पछिल्लो परिवर्तनको घोषणा अघिल्लो सेप्टेम्बर महिनामा गरिएको थियो।

साउदी अरेबियाले यसै महिनाको शुरूमा पहिलो पटक महिलाको नाममा सवारी चालक अनुमतिपत्र जारी गरेको थियो।

यसअघि विश्वमा महिलाहरूलाई सवारी साधन चलाउन नदिने साउदी अरेबिया एकमात्रै देश थियो।

परिवारहरूले महिला नातेदारका लागि निजी गाडी भाडामा लिने अभ्यास त्यहाँ रहेको थियो।

झण्डै ३० लाख महिलाले नयाँ स्वतन्त्रताको उपभोग गर्ने अपेक्षा गरिएको छ।

बीबीसीका एक मध्यपूर्व विश्लेषक भन्छन् उक्त अधिकारको पक्षमा वकालत गर्ने धेरै महिला अधिकारकर्मीहरूलाई अघिल्लो महिना थुनामा राखिएकाले सवारी साधन चलाउन पाउने अधिकारको कार्यान्वयन शुरूमै छायामा परे जस्तो देखिन्छ।

अधिकारवादी संस्था एमनेस्टी इन्टरनेश्नलका अनुसार कम्तीमा आठजना महिलाहरू थुनामा छन् र उनीहरूलाई प्रतिआतंकवादसम्बन्धी अदालतमा अभियोग दायर गरिनसक्छ।

ऐतिहासिक

अवाज उठाएबापत उनीहरूलाई लामो जेल सजाय समेत हुनसक्ने अधिकारवादी संस्थाहरू बताउँछन्।

एमनेस्टीले हालपनि पुरूष अभिभावकत्वको प्रथा कायम रहेको साउदी अरेबीयामा अरू बृहत् सुधारका कदमहरू चाल्न पनि भनेको छ।

महिलाहरूलाई सवारी चलाउनुपर्ने अधिकार दिइनुपर्ने मागसहित अधिकारवादी समूहरूले वर्षौँयता साउदीमा अभियानहरू चलाएका थिए।

सवारी चलाएकोमा सन् १९९० मा रियादबाट दर्जनौँ महिलाहरूलाई पक्राउ गरिएको थियो।

केही महिलाहरूले आफूले सवारी चलाएका भिडिओहरू सन् २००८ र सन् २०११ देखि सन् २०१४ को बीचमा पोष्ट गरेका थिए।

अब हजारौँ महिलाले सडकमा सवारी साधन गुडाउने ठानिएको छ।

अपेक्षा

साउदीकी एकजना टेलिभिजन प्रस्तोता सबिका अल दोसारीले एएफपी समाचार संस्थालाई भनिन्, "यो प्रत्येक साउदी महिलाका लागि ऐतिहासिक दिन हो।"

उनले सवारी चलाउन प्रतिबन्ध खुलेको केही मिनेटभित्रै आफूले गाडी चलाएको पनि बताइन्।

जुन ५ तारिखमा १० जना महिलाहरूलाई पहिलो पटक साउदी अरेबियाले सवारी चालक अनुमतिपत्र जारी गरेको थियो।

यो...


शीर्षक: साउदी राजाका अङ्गरक्षकको आफ्नै साथीद्वारा गोली हानी हत्या\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

जेनरल फागम (पछाडि) साउदी राजा सलमानका विश्वासपात्र अङ्गरक्षक थिए

शनिवार राति एकजना साथीलाई भेट्न जाँदा जेनरल अब्देल अजिज एल फागमको माम्दूह बिन मेशाल अल अलीसँग विवाद भएको बताइएको छ।

प्रहरीका अनुसार अली जेद्दाहस्थित घरबाट निस्किए र पछि बन्दुक लिएर फर्किए।

फागमलाई गोलीलाई साङ्घातिक आक्रमण गरेका ती व्यक्तिले आत्मसमर्पण नगरेकाले गोली हानिएको र पछि उनको मृत्यु प्रहरीले जनाएको छ।

गोली लागेका फागमको मृत्यु अस्पतालमा भयो।

ती व्यक्तिले अन्धाधुन्ध चलाएकाले सात जना घाइते भएको बताइएको छ।

घाइते हुनेमा दुई जना फागम गएको घरमा रहेका व्यक्ति र पाँचजना सुरक्षाकर्मीहरू रहेको बताइएको छ।

जेनरल फागम साउदी अरबमा निकै प्रख्यात थिए। उनी राजा सलमानसँग नजिक थिए। उनले राजा अब्दुल्लाहको पनि अङ्गरक्षकका रूपमा काम गरेका थिए।

सामाजिक सञ्जालमा उनलाई 'नायक' का रूपमा चित्रित गरिएको छ।

सलमानको राज्यारोहण सन् २०१५ मा भएको थियो। त्यति बेला उनी ७९ वर्षका थिए।

तर धेरैलाई राजा मोहम्मदका छोरा युवराज मोहाम्मद बिन सलमान बढी शक्तिशाली भएको लाग्छ।

यो पनि पढ्नुहोस्


शीर्षक: साउदीद्वारा यमनसँगको सिमाना बन्द\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

शनिबार साउदी राजधानी रियादलाई निशाना बनाई हुथी विद्रोहीले क्षेप्यास्त्र प्रहार गरेपछि पछिल्लो निर्णय भएको बताइन्छ।

साउदी नेतृत्वको गठबन्धनले हुथी विद्रोहीविरुद्धको लडाईंमा यमनको सरकारलाई समर्थन दिंदै आएको छ।

शनिबार रियादलाई निशानामा पारि हुथी विद्रोहीले क्षेप्यास्त्र प्रहार गरेपछि तनाव चर्किएको छ।

साउदी अरेबियाले ती अस्त्र हुथीहरुलाई इरानले दिएको दोष लगाएको छ।

तेहरानले भने ती आरोप भड्काउपूर्ण र अन्यायपूर्ण भनेको छ।

मानवीय संकट

साउदी अरेबियाले हालका निम्ति विद्रोहीहरुले थप अस्त्र तस्करी गर्न नपाउन् भनेर यमनका सीमा बन्द गरिदिएको बताएको  छ।

तर उसले मानवीय सहायताका कार्यमा भने अवरोध नगर्ने बताएको छ।

भोकमरीको डिलमा पुगेको यमनमा त्यस्ता मानवीय सहायता अत्यन्त आवश्यक छ।

अढाई वर्षदेखि त्यहाँ भइरहेको लडाईंका कारण यमन ध्वस्त भएको छ।

त्यहाँका एक करोड असी लाख मानिसलाई कुनै न कुनै प्रकारको मानवीय सहायताको आवश्यकता रहेको बताइएको छ।


शीर्षक: साउदीमा अब महिलाले पनि गाडी चलाउन ‘पाउने’\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

महिलाले पनि गाडी चलाउन पाउने नियम सन् २०१८ को जुन महिनादेखि लागू हुने त्यहाँको सरकारी समाचार संस्थाले जनाएको छ।

साउदी प्रेस एजेन्सीका अनुसार मन्त्रालयहरुले त्यससम्बन्धी ३० दिनभित्र प्रतिवेदन तयार पार्नेछन्।

महिलालाई पनि गाडी चलाउने अनुमति दिनुपर्ने माग गर्दै महिला तथा अधिकारवादी संस्थाहरुले लामो समयदेखि अभियान चलाउँदै आएका थिए।

जरिवाना

विश्वमा साउदी अरेबिया एकमात्र मुलुक हो जहाँ महिलाले गाडी चलाउने अनुमति पाउँदैनन्।

विद्यमान कानून अनुसार त्यहाँ पुरुषले मात्रै सवारी चालक अनुमतिपत्र पाउने गर्छन्।

गाडी चलाउन नपाउने सरकारी नीतिको अवज्ञा गरेको आरोपमा केही महिलाहरुले जरिवाना तिर्नुका साथै जेल समेत जानुपरेको थियो।

गत हप्ता एकजना धर्मगुरुले महिलाहरुले गाडी चलाउन नसक्ने बताएपछि विवाद निम्तिएको थियो।

'महत्त्वपूर्ण कदम'

संयुक्त राज्य अमेरिकाले महिलालाई पनि गाडी चलाउने दिने साउदी राजाको आदेश मानवअधिकारको दिशामा एउटा 'महत्त्वपूर्ण कदम' भएको प्रतिक्रिया दिएको छ।

गाडी चलाएकै कारण विगतमा जेल गएकी एकजना महिला अभियानकर्मी मनाल अल-शरिफले साउदी अरेबिया अब 'फेरि पहिला जस्तो नहुने' भन्दै ट्वीट गरेकी छन्।

अर्की अभियानकर्मी सहर नासिफले जेद्दाहमा बीबीसीलाई भनिन्, "म धेरै नै उत्साहित छु र खुशीले झुमिरहेकी छु।"

उनले अब आफूले कालो र पहेंलो रंगको कार किन्ने बताइन्।


शीर्षक: साउनदेखि लागु हुने सामाजिक सुरक्षा कोष के हो? के होइन?\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

योगदानमा आधारित सामाजिक सुरक्षा कार्यान्वयन गर्न आठ वर्ष अगाडि स्थापित कोषले २०७४ मा पारित ऐन बमोजिम तयारी गरेको हो।

तर योसँगै यसभन्दा पहिले सञ्चय कोष वा नागरिक लगानी कोषमा जम्मा रकमका बारेमा आशङ्का व्याप्त छ।

ती रकम र कोषको हकमा अब के हुने अनि ती कोषले प्रदान गरेकै जस्ता सुविधा सामाजिक सुरक्षा कोषले देला कि नदेला भन्ने प्रश्नहरू उठेका छन्।

यसै सन्दर्भमा बीबीसी नेपाली सेवाका सञ्जय ढकालले सामाजिक सुरक्षा कोषका कार्यकारी निर्देशक श्यामराज अधिकारीसँग भेटेर कुराकानी गरेका थिए।

सामाजिक सुरक्षा कोष भनेको खासमा के हो?

वास्तवमा निजी क्षेत्रको पेन्सन तथा बीमा जस्ता विषय जुन थिएन त्यसलाई व्यवस्थापन गर्नको लागि र श्रम ऐनले श्रमिकका लागि तोकेका सुविधा व्यवस्थापन गर्न सामाजिक सुरक्षा कोष स्थापना भएको हो।

यसको उद्देश्य भनेको जसरी अहिले विभिन्न रोजगारदाताहरूले छुट्टाछुट्टै आफ्ना कर्मचारीको सामाजिक सुरक्षाबारे व्यवस्था गरिरहेका छन् तिनको त्यो दायित्वलाई सरकारले सामाजिक सुरक्षा कोषमार्फत सञ्चालन गर्न सुरु गरेको हो।

कतिपय निजी संघसंस्थाले त विद्यमान कर्मचारी सञ्चय कोष वा नागरिक लगानी कोषमार्फत नै गराइराखेका पनि छन्। तिनको हकमा यो सामाजिक सुरक्षा कोष भनेको साटोमा आउने हो वा परिपूरक हो?

अहिले सञ्चय कोष वा लगानी कोषमा स्वैच्छिक रूपमा त्यसरी जम्मा भएका छन्। तर सामाजिक सुरक्षा कोष भनेको अनिवार्य हो।

अहिले करिब एक लाख निजी क्षेत्रका श्रमिकको रकम सञ्चय कोषमा जम्मा भएको छ। हामी दुईवटा संस्था बसेर त्यो कोषको व्यवस्थापनबारे छलफल गरिरहेका छौं। र, अब साउनदेखि यो कोषले सञ्चय कोषको सबै रकम लिन थाल्नेछ।

जहाँसम्म पहिलेको ऋण सापटी वा सञ्चयकर्ताहरूले पाइरहेका सुविधा अनि उनीहरूको त्यहाँ जम्मा भएको रकमको प्रश्न छ त्यसबारे चाहिँ हामी संस्थागत रूपमै छलफल गरेर समाधान निकाल्छौँ।

अहिलेको प्रावधान अनुसार सामाजिक सुरक्षा कोषमा आबद्ध भइसकेपछि नागरिक लगानी कोषमा उपदानको पैसा जम्मा गर्ने र सञ्चय कोषमा पैसा जम्मा गर्नु पर्दैन।

आधार (बेसिक) तलबको ३१% रकम - जसमा श्रमिकहरूले आफ्नो तर्फबाट सञ्चय कोषमा जम्मा गर्ने १०% रकम, रोजगारदाताले राखिदिने १०% अनि श्रम ऐन अनुसारको काम सुरु गरेदेखिकै उपदानका लागि कटाइने ८.३३% गरेर २८.३३% रकम, अहिलेसम्म सामाजिक सुरक्षाको लागि तिरेको १% गरि हुन आउने २९.३३% को साथमा रोजगारदाताले थप्ने १.६७% गरि पुग्ने ३१%...


शीर्षक: सात दशकदेखि तालाचाबी बनाउँदै नकर्मी परिवार\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

बाजे कृष्णबहादुर नकर्मीले असनमा थालेको साँचो पसल उनका बुवा पुरुषोत्तम नकर्मीले काठमाण्डूको महाँकालमा सारे। साँचो हरायो भने वा जगेडा साँचो चाहियो भने बनाउन मानिसहरू उनको पसलमा आइपुग्छन्।

उपत्यकामा मात्र झन्डै ५०-६० वटा त्यस्ता पसल सञ्चालित छन्।

दैनिक सात हजार रुपैयाँसम्म कमाउने उनी घरका दराज, व्यावसायिका सेफ र ब्याङ्क लकरका साँचो बनाउँदा उनी बढी सचेत बन्छन्।

हेर्नुहोस् कमल परियारले बनाएको यो भिडिओ।

अनि यो पनि


शीर्षक: सात प्रदेशमा बजेट: 'सांसद रिझाउन सबै अघि'\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

यस्तै प्रदेश नम्बर १ ले निर्वाचन क्षेत्र पूर्वाधार विकास कार्यक्रमअन्तर्गत प्रत्येक निर्वाचन क्षेत्रका लागि २.५ करोड रुपैयाँ दिने घोषणा गरेको छ।

प्रदेश नम्बर २ ले पनि आफ्नो  बजेटमा प्रदेशसभाका निर्वाचित ६४ सदस्यलाई तीन/तीन करोड रुपैयाँ बाँड्ने व्यवस्था गरेको छ।

सांसद्हरूलाई बजेट

त्यसमध्ये प्रत्येक सांसदले एक करोड रुपैयाँ स्वविकेकको योजनामा खर्च गर्न पाउनेछन् भने र बाँकी दुई करोड रुपैयाँ संसदीय विकास कार्यक्रमअन्तर्गत राखिएको छ। तर समानुपातिक सांसदहरूले भने एक/एक करोड बजेट पाउनेछन् ।

सुदूरपश्चिम प्रदेशले आफ्ना प्रत्येक सांसदलाई निर्वाचन क्षेत्रमा खर्च गर्न तीन करोड रुपैयाँ दिने व्यवस्था बजेटमा घोषणा गरेको छ।

प्रदेश नम्बर पाँचले उही शीर्षकमा बजेट विनियोजन गरेको छैन। तर बजेटमा 'प्रदेश सभाका सदस्यहरूले छनोट गरेका कार्यक्रमहरुको कार्यान्वयनमा सहयोग पुग्नेगरी सबै स्थानीय तहहरूलाई ससर्त अनुदान उपलब्ध गराउन' भन्दै बजेट विनियोजन गरिएको छ।

'सङ्घीयताको भावनाविपरीत'

यसरी सांसदहरूलाई उनीहरूको निर्वाचन क्षेत्रमा खर्च गर्न बजेट छुट्याउनु सङ्घीयताको भावनाविपरीत भएको अर्शशास्त्री कुसुम शाक्य बताउँछिन्।

 "मुलुकमा तीन तहको सरकार भइसकेको अवस्थामा सांसदहरूलाई यसरी पैसा दिनु उचित भएन। सानादेखि ठूला कार्यक्रम सञ्चालन गर्न यी तीनवटै सरकार सक्षम छन्। सांसदले त ऐनकानुन बनाउने हो।"

यस्तै सातवटै प्रदेशले यस पटकको बजेटमा धेरैजसो गत वर्षकै कार्यक्रमलाई निरन्तरता दिएको विश्लेषकहरू बताउँछन्।

यसपटक पनि प्रदेशहरूले मोनोरेल, केबलकार, सुरुङमार्ग जस्ता महत्त्वाकाङ्क्षी योजना अघि सारेका छन्।

 महत्त्वाकाङ्क्षी योजना

प्रदेश सरकारको बजेटमा झन्डै दुई साताअघि केन्द्र सरकारले प्रस्तुत गरेको बजेटको झल्को दिएको जानकारहरू बताउँछन्।

प्रादेशिक बजेट पनि पनि कृषि, भौतिक पूर्वाधार र सामाजिक विकासका कार्यक्रमहरूमा केन्द्रित भएको देखिएको छ।

प्रदेश नम्बर १ ले प्रधानमन्त्री केपी शर्मा ओलीले भन्दै आएका जलयातायात  र सुरुङमार्ग निर्माण जस्ता महत्त्वाकाङ्क्षी योजनालाई पुनः बजेटमा समावेश गरेको छ।

पुराना कार्यक्रमलाई निरन्तरता

प्रदेश नम्बर २ ले जनकपुर अञ्चल अस्पताललाई प्रादेशिक अस्पतालमा स्तरोन्नति गर्ने, प्रदेशमा सर्पको विष सङ्कलन केन्द्र स्थापना गर्ने योजना र पर्यटनमा जोड दिएको छ।

प्रदेश नम्बर ३ ले सडक पूर्वाधारतर्फ पुष्पलाल चक्रपथ र पोस्टबहादुर...


शीर्षक: सातवटै प्रदेशमा सरकारी मेडिकल कलेज\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

तीनवटा प्रदेशमा जग्गा छनोट भइ सिफारिस गरिसकिएको र एउटाको निर्माण प्रक्रिया नै शुरू भएको उनीहरूको भनाइ छ।

सरकारले चार वटा नयाँ मेडिकल कलेज स्थापना गर्ने र बाँकी भएकै मेडिकल कलेजलाई क्षमता विकास गर्ने योजना बनाएको छ।

चिकित्सा शिक्षामा सबैको पहुँच नपुगेको भन्दै डा. गोविन्द केसीले १० पटक सम्म अनशन नै बसे।

प्रतिबद्धता

उनको अनशन तोडाउँदा सरकारले देशका सबै प्रदेशमा कम्तीमा एउटा सरकारी मेडिकल कलेज स्थापना गर्ने प्रतिबद्धता जनाएको थियो।

सरकारी प्रतिबद्धता अनुसारको मेडिकल कलेज निर्माणको काम अघि बढेको सरकारका मन्त्रीहरूले बताएका छन।

जसअनुसार प्रदेश नम्बर २ को बर्दिबासमा, प्रदेश नम्बर ५ को रुपन्देहीमा, प्रदेश नम्बर ६ को सुर्खेतमा र प्रदेश नम्बर ७ को कैलाली गेटामा सरकारी मेडिकल कलेज खोलिनेछन्।

ती सबै मेडिकल कलेजको निर्माणको प्रक्रिया समेत अघि बढाइसकिएको शिक्षा मन्त्री धनीराम पौडेलले बताए।

उनले भने, "प्रतिवेदन मन्त्रालयमा आइसकेको छ। प्राविधिक रुपमा त्यसको निरीक्षण गर्न जानका लागि मन्त्रालयको प्राविधिक शिक्षा महाशाखाले गृहकार्य गरिरहेको छ।"

जग्गा प्राप्तिको प्रक्रियालाई छिट्टै टुङग्याउने र यही आर्थिक वर्षभित्रै भौतिक पूर्वाधार निर्माणको काम शुरू गर्ने सरकारी योजना रहेको छ।

कैलालीको गेटामा बनाउन लागिएको मेडिकल कलेजको भौतिक पूर्वाधार निर्माणका लागि बोलपत्र आह्वान गरिसकिएको मन्त्री पौडेलले बताए।

बहुवर्षीय आयोजनाको रुपमा निर्माण गर्न लागिएकाले बजेटको समस्या नरहेको उनको भनाइ छ।

शुरु

अन्य प्रदेशमा भने नयाँ मेडिकल कलेज नबनाउने र हाल भएकै मेडिकल कलेजको विकासको काम गर्न लागिएको स्वास्थ्यमन्त्री गगन थापाले बताए।

उनले भने, "पाटन स्वास्थ्य विज्ञान प्रतिष्ठानमा यसै वर्षबाट स्नातकोत्तरको पढाइ शुरू गर्ने तयारीमा छौँ। कर्णाली स्वास्थ्य विज्ञान प्रतिष्ठानमा भौतिक पूर्वाधारको निर्माणलाई गति दिने अनि पोखरा स्वास्थ्य विज्ञान प्रतिष्ठानमा आगामी वर्षबाट पढाइ शुरू गराउने गरि काम भइरहेको छ।"

आगामी चैतदेखि भौतिक पूर्वाधार भएका अञ्चल अस्पतालहरूमा समेत चिकित्सा शिक्षा पढाइको शुरूवात गर्ने गृहकार्य भइरहेको मन्त्री थापाले बताए।

नयाँ निर्माण गर्न लागिएका केही मेडिकल कलेजमा सरकारी अस्पताल पनि निर्माण गर्नुपर्ने भएकाले सञ्चालनमा आउन भने केही समय लाग्ने बताइएको छ।

यसरी बनाइने मेडिकल कलेजबाट सरकारी अस्पतालहरूमा आवश्यक पर्ने...


शीर्षक: साताका तस्बिरः अस्ट्रेलियन टेनिसदेखि नेपालको महिला मार्चसम्म\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

अस्ट्रेलियन ओपन टेनिस प्रतियोगिताका बेला जापानी खेलाडी नाओमी ओसाकाको अनुहारमा एउटा पुतली आएर बसिदिएपछि केही बेर खेल रोकियो

अमेरिकी गायिका ब्रिट्ने स्पेर्सको कानुनी अभिभावकत्वसम्बन्धी मुद्दा चल्दै गर्दा लस एन्जलसस्थित अदालतसामु गायिका स्पेर्सका समर्थकहरू उनको स्वतन्त्रताको वकालत गर्दै। गायिका स्पेर्सको आर्थिक मामिलामा थप नियन्त्रणका लागि उनका पिता ज्यामीले दिएको निवेदनलाई न्यायाधीशद्वारा अस्वीकार गरिएको छ।

जाकार्ताको बाहिरी भेगमा रहेको ट्याङ्गेराङमा चिनियाँ नयाँ वर्षको पूर्वसन्ध्यामा सुकाउन राखिएका धूपहरूको चाङमा एउटा बिरालो

यो साता यूक्रेनको कीएभमा जस्तै युरोपका धेरै भागमा धेरै हिमपात भयो

यूकेको ग्लास्गोस्थित भिक्टोरिया पार्कमा हिउँबाट बनाइएको स्नोम्यान हेर्दै एक बालक

थाईल्यान्डको राजधानी ब्याङ्ककमा महामारीका कारण लगाइएका यात्रा प्रतिबन्ध तथा बन्देजले गर्दा पर्यटकहरू ओसार्न प्रयोग हुने टुकटुक भनिने सवारीसाधन त्यतिकै थन्किएका छन्

आनुवंशिक कारणले गर्दा हात गुमाएकी १६ वर्षीया नर्तकी भिटोरिया ब्युनो ब्रजिलको इनाटेल नाट्यशालामा आफ्नो साथीलाई खुट्टाले शृङ्गार गरिदिँदै

जर्मनीको आल्टेनबर्गमा आयोजित आईबीएसएफ स्केलेटन विश्व प्रतियोगितामा जर्मनीकी ज्याकलिन लोलिङ प्रतिस्पर्धा गर्दै

आयरल्यान्डको गाल्वेमा २०० वर्ष पुरानो कटेजको छानो मर्मत गर्दै कालीगड माइकल फाही

म्यान्मारको मन स्टेटको माउलामिनमा सैन्य कूविरुद्ध प्रदर्शन गरिरहेका एक व्यक्तिलाई पक्राउ गर्दै प्रहरी

महिलाको बलात्कार, हत्या तथा घरेलु हिंसाविरुद्ध नेपालको राजधानी काठमाण्डूमा निकालिएको महिला मार्चमा साङ्केतिक रूपमा निकालिएको शवयात्रामा सहभागीहरू

सबै तस्बिरको प्रतिलिपि अधिकार माथि उल्लेख गरेअनुसार सुरक्षित


शीर्षक: सान फ्रान्सिस्कोमा जडान गरिएको 'संसारको सबैभन्दा पुरानो वेबक्याम' बन्द गरिने\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

सन् १९९४ मा जडित वेबक्यामले पुरानो वेबपेजकै शैलीमा चित्र देखाउँछ

सन् १९९४ मा उक्त 'फग क्याम' जडान गरिएको थियो। त्यसको उद्देश्य सान फ्रान्सिस्कोको स्टेट युनिभर्सिटी क्याम्पसमा मौसम कसरी परिवर्तन भइरहन्छ भनेर अवलोकन गर्नुथियो।

त्यसपछि उक्त वेबक्यामले नियमित मर्म सम्भारको बेलाबाहेक निरन्तर प्रसारण गरिरह्यो।

यसका निर्माताहरूले अब उक्त वेबक्याम राख्ने उपयुक्त स्थान नभएकाले बन्द गर्न लागिएको बताएका छन्।

ड्यान वङसँग मिलेर उक्त वेबक्याम जडान गरेका जेफ स्वार्जले अगस्ट ३० मा बन्द हुने बताए।

"हामीलाई लाग्यो अब यो बन्द गरिनुपर्छ," स्वार्जले एसएफ गेट पत्रिकालाई भने।

वेबसाइट भने चलिरहने

सो फगक्याम बन्द गरिएपनि यसले प्रसारण गर्ने भिडिओ देखाउने वेबसाइट भने चलिरहनेछ।

स्वार्जका अनुसार सन् १९९३ मा केम्ब्रिज विश्वविद्यालयमा राखिएको संसारकै पहिलो लाइभ-क्यामबाट प्रेरित भई उक्त वेबक्याम उनले जडान गरेका हुन्। केम्ब्रिजको सो लाइभ-क्याम सन् २००१ मै बन्द भएको थियो।

सन् १९९४ ताका स्वार्ज र वङ उदाउँदा प्रोगामर थिए। वेबक्याम प्रोजेक्टलाई उनीहरूले कोडिङको अभ्यास गर्न र प्राम्भिक चरणको वेब प्रविधि बुझ्न प्रयोग गरेका थिए।

"यो सानो पहल थियो तर यसको आफ्नै जीवनजस्तो बन्यो," उनले पत्रिकालाई भने। "मानिसहरूले रुचाएका कारण हामीले यसलाई चलाइरह्यौँ।"

"हाम्रो वेबक्याम इन्टरनेटका प्रारम्भिक दिनहरू सम्झाउने प्रतीक पनि हो," स्वार्जले भने।

यो पनि पढ्नुहोस्


शीर्षक: साफ च्याम्पियनशिप: श्रीलङ्कालाई हराउँदै नेपाली महिला फुटबल टोली फाइनलमा\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

विराटनगरको शहीद मैदानमा खेलाडी पुनम जर्घामगर, अनिता बस्नेत, सावित्रा भण्डारी र रेखा पौडलले गोल गरेका हुन्।

विराटनगरको गर्मीमा घरेलु दर्शकका माझ सहज ठानिएको खेल जित्न भने निकै सङ्घर्ष गर्नुपर्‍यो।

अपेक्षित रूपमा बलियो मानिएको नेपालविरुद्ध श्रीलङ्काले बलियो रक्षा रणनीति बुनेको थियो।

विपक्षीविरुद्ध हावी

श्रीलङ्काको रणनीति भङ्ग गर्न नेपाली खेलाडीलाई ४२ मिनेट समय लागेको थियो।

तर खेल सकिने बेलामा भने नेपाल विपक्षीविरुद्ध हावी भएको देखियो।

नेपालले एकपछि अर्को गोल थपिरह्यो।

मध्यान्तर हुन तीन मिनेट बाँकी हुँदा विपक्षी पोस्टभित्र कप्तान निरू थापाले दिएको पासमा गोल लाइननजिक रहेकी पुनमले 'फाइनल टच' दिएर नेपालको अग्रताको सुरुआत गरेकी थिइन्।

सतहत्तरौँ मिनेटमा अनिताले गरेको गोल दर्शनीय थियो।

डी-बक्समा बल खोसाखोसको स्थिति चलिरहेको बेला डी-बक्सबाहिर फर्केको बललाई उनले 'सेकेन्ड बार' च्यापेर पोस्टमा प्रहार गरेकी थिइन्।

खेल सकिन सात मिनेट बाँकी रहेको बेला सावित्रा भण्डारीले टाउकोले बल प्रहार गरेर गोल गरेकी हुन्।

योसँगै उनको गोल सङ्ख्या २५ पुगेको छ।

उनले यसअघि जमुना गुरुङले बनाएको दोस्रो उच्च गोल सङ्ख्याको बराबरी गरेकी छिन्।

नेपाल र श्रीलङ्का आमुन्नेसामुन्ने भएको यो छैटौँ पटक हो।

नेपालले सबै खेलमा श्रीलङ्कालाई हराएको छ।

सन् २०१० मा ढाकामा भएको सागमा ८-० तथा २०१२ र २०१४ को साफमा नेपालले श्रीलङ्कालाई ३-० ले हराएको थियो।

त्यस्तै सन् २०१६ को चौथो भेटमा ४-० तथा सोही वर्ष भएको साफ च्याम्पियनशिपमा नेपालले १-० ले हराएको थियो।

नेपालले अब बुधवार नै हुने भारत र बाङ्ग्लादेशका विजेतासँग उपाधिका लागि खेल्नेछ।


शीर्षक: साबुनपानी कि स्यानिटाइजर: कोरोनाभाइरस मार्न कुन बढी प्रभावकारी\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

हामी धेरैले यो शारीरिक आवश्यकता झैँ दिनमा कयौँपटक गर्ने गर्छौँ।

पछिल्लो छ महिनामा जसरी यिनीहरूको आवश्यकता यसअघि कहिल्यै खड्किएको थिएन।

कोरोनाभाइरस विश्वव्यापी सङ्कटका रूपमा देखिएपछि मनतातो पानीमा कम्तीमा २० सेकेन्ड साबुन लगाएर हात धुने कुरा धेरै दोहोर्‍याइएको छ।

विश्व स्वास्थ्य सङ्गठनले हात धुने ठीक तरिका भन्दै विभिन्न सामग्रीहरू तयार पनि पारेको थियो।

किन २० सेकेन्ड?

इथियोपियामा गरिएको एउटा अध्ययनको प्रारम्भिक नतिजामा अस्पताल पुग्ने १,००० जनामध्ये एक प्रतिशतभन्दा कमले मात्र सही तरिकाले हात धुने देखाइएको छ।

अमेरिकाको नर्थईस्टर्न युनिभर्सिटीका सहप्राध्यापक थोमस गिलभर्टका अनुसार कोरोनाभाइरसको रसायनिक संरचनालाई विथोल्न साबुन र तातो पानीले जस्तो अरू केही कुराले सक्दैन।

"यो भाइरसको आणुवंशिक पदार्थलाई घेर्ने एकखाले झिल्लीहरू हुन्छन्। तिनको संरचना चिल्लो हुन्छ," गिलभर्ट भन्छन्।

"यो त्यस्तो संरचना हो जसलाई साबुन र पानीले कमजोर पार्छ।"

साबुनपानीले हात राम्री धुने गर्दा भाइरसको आणुवंशिक संरचना अर्थात् आरएनए मर्न जान्छ र यो मानिसमा विकास हुन सक्दैन।

गिलभर्टको भनाइ छ: "हात धुने समय घटाउने बाहेक मैले यसबारे केही गुनासो सुनेको छैन। बीस सेकेन्ड भनेको हातमा साबुन दल्न र मिच्नका लागि हो।"

"यो समय साबुन र भाइरसको झिल्लीबीच रसायनियक अन्तरक्रिया हुने पर्याप्त समय समेत हो। तातो पानीले यो प्रकियालाई केही छिटो बनाइदिन्छ।"

'साबुन अत्त्यावश्यक'

ब्रिटेनको यूनिभर्सिटी अफ केन्टकका प्राध्यापक मार्टिन मिकएलिसले पानी एक्लैले भने भाइरसलाई निस्तेज पार्न नसक्ने बताउँछन्।

उनले भने: "खाना पकाउँदा जसरी हातमा तेल लागेमा पानीले मात्र धुँदा जाँदैन र साबुन लगाउनुपर्छ, कोरोनाभाइरसको हकमा समेत त्यस्तै हो।"

स्यानिटाइजरहरूको व्यापक प्रयोगले हात धुने कामको प्रभावकारिता भने केही छायामा परेको छ।

गिलबर्ट भन्छन्, "तपाईँ दिनभर घरमै हुनुहुन्छ र आसपासमा मानिसहरूको आउजाउ छैन भने चर्पी गएपछि वा खान पकाउनुअघि बाहेक अन्य समयमा हात धोइरहनु आवश्यक पर्दैन।"

"स्यानिटाइजरको आवश्यकता साबुनपानी उपलब्ध नहुने ठाउँका लागि मात्र हो।"

त्यसो भए हामीले कति समयको अन्तरालमा हात धुने गर्नुपर्छ?

महामारीको सुरुतिर धेरैजसो मानिसहरू घरभित्रै भएपनि यूके सरकारका वैज्ञानिकहरूको सुझाव प्रत्येक केही घण्टामा हात धुनु भन्ने थियो।

कोभिड-१९ का बिरामीको रेखदेखमा...


शीर्षक: सामाजिक सञ्जाल चाहन्छ तपाईँ कम इन्टरनेट चलाउनुहोस्\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

के तपाईँ आफ्नो फोनमा धेरै नै आश्रित हुनुहुन्छ?

यदि त्यस्तो गर्नुहुन्छ भने त्यो बानीका लागि सामाजिक सञ्जाल कम्पनीहरूलाई दोष दिनुपर्छ भन्ने राय प्रविधि विज्ञहरूको छ।

मानिसहरूले जति इन्टरनेट चलायो उति नाफा हुने सम्भावना भएकोले कम्पनीहरूले जानीजानी आफ्नो सामाजिक सञ्जालको सेवालाई लत नै लाग्ने खालको गरी बनाउँछन्।

तर अहिले फेसबुक र गुगलजस्ता कम्पनीहरूले तपाईँलाई सामाजिक सञ्जाल कम समय चलाउन लगाएर प्रविधिको लतबाट  छुटकारा दिने उपायहरू अपनाउन थालेका छन्।

किन? त्यस्तो के भयो जसले गर्दा यी कम्पनीहरू पुर्नर्विचार गर्न थाले?

"खासै केही परिवर्तन भएको छैन," प्रविधि सल्लाहकार तथा स्ट्यानफर्ड विश्वविद्यालयका एकजना अध्यापक निर इयल भन्छन्।

उनी भन्छन् यी कम्पनीहरू आफ्नो प्रयोगकर्ताहरू यो बानीमा नराम्री फस्नुभन्दा अगाडि नै प्रयोग समय घटाउन सके भने फाइदामा हुनेछन्।

प्रविधि कम्पनीहरूले हाम्रो मनोविज्ञानमा खेलेर आफ्नो सामाजिक सञ्जाल प्रयोग गर्ने बानी बसाउँछन्

दीर्घकालिक रणनीति

"यो अमेरिकामा कार निर्माता कम्पनीहरूले प्रयोगकर्ताहरू के चाहान्छन् भन्ने सोचेर कानुन बन्नुभन्दा १९ वर्ष अगाडि नै सिटपेटी राखेजस्तै हो।"

"दीर्घकालिन हिसाबले जुन कार निर्माताले सुरक्षित कार बनायो उसैले धेरै कार बेच्न सक्यो।"

गएको वर्ष प्रविधिका ठूला कम्पनीहरूले लगभग एकै समयमा आफ्नो 'सुरक्षा जालो' निकाले।

गुगलले नयाँ भर्सनको एन्ड्रोइडमा प्रयोगकर्ताले कुन कुन एपमा कति समय बिताएको हेर्न मिल्ने र निश्चित समयमात्रै चलाउन मिल्ने बनाउन सकिने सुविधा थप्यो।

आलोचकहरू भन्छन् प्रविधिले अहिले हाम्रो सोच र समाजलाई अपहरण गरिरहेछ

एपलले पनि आइ‍ओएस १२ मा त्यस्तै सुविधा थप्यो।

फेसबुक र इन्स्टाग्रामले समय र सूचना व्यवस्थित गर्न त्यस्तै सुविधा ल्यायो।

यी सुविधाहरूले हामीलाई अत्यधिक समय स्क्रिनमा हेर्नबाट बचाउँछन्। तर त्यस्तो गर्न सघाउने एपहरू बजारमा वर्षौँ अघिदेखि नै थिए। किन ठुला कम्पनीहरू ढिलासम्म चुप लागेर बसे त?

किन ढिला?

वेडबुस सेक्युरिटिजका प्रबन्ध संचालक डानियल इभ्सका अनुसार यसको कारण स्क्रिन कुलतको बारेमा हाल बढ्दो रूपमा भैरहेको बहस हुनसक्छ।

"गएको १२ देखि १८ महिनामा बहसमा रहेको विषय भनेको स्क्रिन समयले हामीलाई पार्ने नकारात्मक असर रहेको छ र सो बहसले ठूला कम्पनीहरूलाई दबाब पारेको छ।"

मानिसले सबैभन्दा धेरै इन्टरनेट चलाउने उपकरण स्मार्टफोन भएकोले यसका...


शीर्षक: सामाजिक सञ्जाल चुनावमय\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

त्यस्ता प्रतिक्रियाहरुमा जारी चुनावहरुले नेपालमा वर्षौयता कायम राजनीतिक संक्रमणकालको अन्त्य गर्ने अपेक्षा गरिएका छन्।

तर कतिपय प्रतिक्रियामा नेपाललले अहिले अपनाएको चुनाव प्रणालीले देशलाई स्थिरतातर्फ डोर्याउन नसक्ने टिप्पणी पनि गरिएका छन्।

दश वर्षे सशस्त्र द्वन्द्व अन्त्य भएपछि शुरु भएको शान्ति प्रकिया अन्तर्गत दुई वर्षअघि संविधानसभाले जारी गरेको नयाँ संविधान कार्यान्वयनको दिशामा यी चुनावलाई महत्त्वपूर्ण भनिएको छ।

आशा

सामाजिक सञ्जालमा ट्वीटरमा व्यक्त आफ्नो प्रतिक्रियामा सत्य निरुपण तथा मेलमिलाप आयोगकी सदस्य मञ्चला झाले लेखेकी छन्, "आजको चुनावपछि मुलुकले विधिवत् रुपमा नै संघीय प्रणालीको अभ्यास गर्नेछ। सधैँ केन्द्रीकृत शासन प्रणालीमा अभ्यस्त नेपालका लागि निश्चय नै यो नयाँ प्रयोग हो। यसको सफलता मुलुकको सफलतासँग जोडिएकाले सचेत भएर मतदान गरी देशलाई जिताऔँ।"

पूर्व प्रशासक विद्याधर मल्लिकले पनि चुनावमार्फत सहभागितामूलक राजनीतिक अभ्यास शुरु हुने अपेक्षा गरेका छन्।

उनले ट्वीटरमा लेखेका छन्, "दलहरुलाई अभिमतप्रति उत्तरदायी बन्न शुभकामना, पक्ष प्रतिपक्ष असन्तुष्ट पक्षसँगै बसेर लोकको सम्मान र समृद्धिको बाटो कोर्न सकून्।"

देशमा प्रतिकूलताका माझ संविधान जारी भएको र त्यसका कारण अहिलेको चुनाव सम्भव भएको प्रसङ्गलाई पनि सामाजिक सञ्जालमा स्मरण गरिएको छ।

नागरिक अगुवा कनकमणि दीक्षितले लेखेका छन्, "नेपालका शीर्षस्थ नेताहरुबारे यतिका नकारात्मक टिप्पणी हुँदै गर्दा यति भनौँ- अत्यन्त विषम परिस्थिति र विदेशी हस्तक्षेपमाझ संविधान पारित गर्न सफल हुँदै भविष्यको बाटो पहिल्याउन सम्भव बनाइदिएको कुरा नबिर्सौँ।"

अर्का सामाजिक सञ्जाल प्रयोगकर्ता मनिष झाले लेखेका छन्, "साँच्चिकै अब यो संक्रमणको अन्त्य होस्, लोकतन्त्र र निर्वाचन स्वीकार्ने सबैको जय होस्।"

'उकुसमकुस'

पत्रकार सरला गौतमले चुनावले देशले हालैका वर्षमा भोगेका उकुसमुकस अन्त्य गर्ने अपेक्षा गरेकी छन्।

उनले ट्वीटरमा लेखेकी छन्, "उकुसमुकस भएका नेपालीका सपना नदी सरी बग्नेछन्, व्यवधान छिचोलेर!!  जय चुनाव!"

राजनीतिक टिप्पणीकार विष्णु सापकोटा धनी मुलुकहरुभन्दा पनि 'लोकतान्त्रिक र स्वच्छ ढंङ्गले' नेपालले चुनाव गराइरहेको उल्लेख गरेका छन्।

तर अर्का टिप्पणीकार राजेन्द्र महर्जनले चुनावी प्रकियामा रहेका त्रुटिका कारण यसपटकको चुनावले पनि मतदाताका हक अधिकार सुनिश्चित गर्न नसक्ने...


शीर्षक: सामाजिक सञ्जाल: क्युबाका सरकार सञ्चालित थुप्रै ट्विटर खाता बन्द\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

क्युबाका राष्ट्रपति मिगेल डिआस-कनेल ट्विटरका नियमित प्रयोगकर्ता हुन्

बन्द भएका धेरैजसो खाता सरकारी सञ्चारमाध्यमका पत्रकारहरू रहेको बताइएको छ।

ट्विटरको प्रयोग नियम उल्लङ्घन गरेको बताइएको छ।

तर कम्पनीका प्रवक्ताले त्यस्तो उल्लङ्घन कहाँ र कसरी गरियो भन्ने ठोस कारण खुलाएका छैनन्।

कदम

ट्विटरले लगाएको प्रतिबन्धमा कम्युनिष्ट पार्टीका नेता राउल क्यास्ट्रोकी छोरीको खाता पनि छ।

क्युबाका राष्ट्रपति मिगेल डिआस-कनेलले टेलिभिजनमार्फत बजारमा हुन सक्ने इन्धनको अभावबारे वक्तव्य दिएपछि ट्विटरले त्यस्तो कदम चालेको बताइएको छ।

क्यास्ट्रोपछिको क्युबा

उनले भेनेजुएलामाथि अमेरिकाले लगाएको प्रतिबन्धका कारण आफ्नो राष्ट्रमा इन्धन अभाव हुन सक्ने बताउँदै आगामी हप्तादेखि सर्वसाधारणहरूले घरबाटै काम गर्नुपर्ने हुन सक्ने बताएका थिए।

ट्विटर नियमित प्रयोग गर्ने राष्ट्रपति डिआस-कनेलको खाता भने निलम्बनमा परेको छैन्।

नीति

सरकारको समर्थन गर्ने पत्रकारहरुको सङ्गठनले उक्त कदमको विरोध गर्दै जारी गरेको विज्ञप्ति डिआस-कनेलले आफ्नो ट्विटरमा राखेका छन्।

सो विज्ञप्तिमा भनिएको छ: "साइबर युद्धको सङ्केत गर्नेगरी यस कदमले स्पष्ट रूपमा योजनाबद्ध ढङ्गले क्युबाका संस्था र निकायको अभिव्यक्ति स्वतन्त्रतालाई सीमित पार्न खोजिएको देखिएको छ।"

"यहाँको आन्दोलनका नेताहरूलाई मौन राख्ने नियत देखिन्छ।"

ट्विटरले आफ्नो मञ्च प्रयोग गरेर कुनै विषयलाई अप्राकृतिक बढवा दिने वा छलफलमा अवरोध पुर्‍याउन फरक-फरक खाता प्रयोग गरेर गरिने गतिविधिलाई निषेध गर्ने नीति रहेको बताएको छ।

प्रयोगकर्ताहरूलाई भने सम्पर्क गरेर प्रतिबन्धमा पर्नुको कारण बताइएको ट्विटरले जनाएको छ।

ट्विटरका प्रमुख कार्यकारी एवम् संस्थापक ज्याक डोर्सी हालै क्युबा भ्रमणमा गएका थिए।

हवानामा रहेका बीबीसीका विल ग्रान्टका अनुसार त्यसबेला विदेश मन्त्रालयका अधिकारीहरूले उनीबाट प्रतिबन्ध लगाउनुको कारण माग गरेका थिए।


शीर्षक: सामाजिक सञ्जाल: फेसबुककै ट्विटर र इन्स्टाग्राम ह्याक\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

ह्याकिङ समूह आवरमाइन (OurMine) ले 'फेसबुक पनि ह्याक गर्न सकिन्छ' भन्ने सन्देश फेसबुकको आधिकारिक ट्विटर र इन्स्टाग्राममा पोष्ट गरेका थिए।

ती खाताहरू अहिले पुन:स्थापित गरिएका छन्।

आवरमाइनले उसको आक्रमण साइबर कमजोरी प्रष्ट देखाइदिने प्रयत्न भएको बताएको दाबी गरेको छ।

गत ज्यानुअरीमा उसले यूए न्याशनल फुटबल लिगका एक दर्जनभन्दा बढी खाताहरू आफ्नो नियन्त्रणमा लिएको थियो।

उक्त समूहले फेसबुकको ट्वीटर ह्यान्डलमा लेखेको थियो, "हेलो, हामी आवरमाइन हौँ। फेसबुक पनि ह्याक गर्न सकिन्छ तर कम्तीमा फेसबुकको सुरक्षा व्यवस्था ट्वीटरको भन्दा राम्रो छ।"

ट्विटरद्वारा पुष्टि

उसले फेसबुकको इन्स्टाग्राम खाता र मेसेन्जर खाता आफ्नो नियन्त्रणमा लिएर आवरमाइनको लोगोको फोटो पोष्ट गरिदिएको थियो।

फेसबुकको आफ्नै वेबसाइट भने ह्याक गरिएको थिएन।

ट्विटरले तेश्रो पार्टीले ह्याक गरेको पुष्टि गरेको छ र त्यसबारे थाहा पाएपछि प्रभावित खाताहरू बन्द गरिएको जनाएको छ।

"त्यस्तो भएको जानकारी पाएपछि हामीले समस्यामा परेका खाताहरू बन्द गर्‍यौँ र फेसबुकस्थित हाम्रा सहकर्मीहरूसँग तिनलाई यथास्थितिमा पुर्‍याउन काम गरिरहेका छौँ," ट्विटरले एउटा विज्ञप्तिमा भनेको छ।

फेसबुकमा भएको आक्रमण यसअघि न्याशनल फुटबल लिगमा जस्तै रहेको ठानिएको छ। यी खाताहरूमा खोरोज भनिने तेस्रो समूहमार्फत पुगिएको जस्तो देखिन्छ।

खोरोज भनेको व्यापारिक समूहले  सामाजिक सञ्जालमा आदानप्रदान गर्ने सन्देशका लागि प्रयोग गरिने एउटा माध्यम हो।

आवरमाइनको ह्याकिङ श्रृङ्खला

यस्ता माध्यमहरूको उनका उपभोक्ताका लगईन सूचना र पासवर्डहरूमा पहुँच हुन्छ। बीबीसीले प्रतिक्रिया माग्दा खोरोजले कुनै प्रतिक्रिया जनाएन।

आवरमाइन भनेको दुबइमा रहेको ह्याकिङ समूह हो, जसले  यसअघि पनि विभिन्न समूह र उच्चपदस्थ व्यक्तिका खाता ह्याक गरेको थियो।

उक्त समूह ट्विटर संस्थापक ज्याक डर्सी र गुगलका प्रमुख कार्यकारी सुन्दर पिचाईका सामाजिक सञ्जाल खातामा पनि पुगेको थियो।

त्यसैगरी नेटफ्लिक्स र ईएसपीएनका कर्पोरेट खातामा पनि पुगेको थियो।

यो समूहले सुरक्षा व्यवस्थामा रहेको कमजोरी देखाउने आफ्नो आक्रमणको उद्देश्य रहेको बताउँछ।

यसले पीडितहरूलाई सुरक्षा व्यवस्था बलियो बनाउन आफ्ना सेवा लिन पनि आग्रह गर्छ।


शीर्षक: सामाजिक सञ्जालः अत्यधिक प्रयोगले किशोरकिशोरीको 'मानसिक स्वास्थ्यमा दुष्प्रभाव'\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

एडुकेशन पलिसी इन्स्टिट्यू ट र द प्रिन्स ट्रस्टको अध्ययनले प्राथमिक विद्यालयमा बालबालिकामा मानसिक स्वास्थ्य र आत्मसम्मानको अवस्था समान देखिएको छ।

तर १४ वर्षको उमेर पुगेपछि किशोर र किशोरीको मानसिक स्वास्थ्यमा असर गर्ने र किशोरीको अझ धेरै बिग्रिने अध्ययनले देखाएको छ।

अध्ययनका अनुसार यसको अर्को कारण व्यायामको अभाव पनि हो जुन कोभिड महामारीका कारण अझ विकराल बनेको छ।

अध्ययनका अनुसार:

केटा र केटी दुवैको अवस्था किशोरावस्थामा घट्ने तर केटीमा अझ बढी घट्ने अध्ययनले बताएको छ।

यद्यपि अध्ययनले केटीहरूको आत्मसम्मान र मानसिक स्वास्थ्य उमेर बढ्दै जाँदा स्थिर हुँदै जाने तर केटाहरूको खस्किन जारी हुने देखाएको छ।

कोरोनाभाइरस महामारी: मानसिक स्वास्थ्यका राम्रो बनाउन के-के खाने?

'एकान्त कि समुदाय'

अत्यधिक सामाजिक सञ्जालको प्रयोग नकारात्मक मानसिक स्वास्थ्य र आत्मसम्मानसँग जोडिने एवं धेरै किशोरीहरूले अवसाद (डिप्रेशन) र निराशा महसुस गर्ने देखिएको छ।

“यसरी नराम्रो महसुस गर्नेहरू एक्लो हुन वा समुदाय खोज्न सामाजिक सञ्जालमै जान चाहन्छन्,” केम्ब्रिज विश्वविद्यालयकी डा. एमी ओर्बेन भन्छिन्।

यो अध्ययन इङ्ग्ल्यान्डमा सन् २००० पछि जन्मिएका ५,००० व्यक्तिमा गरिएको हो।

नोभेम्बरमा ती किशोरकिशोरीमा कोरोनाभाइरस महामारीले पारेको असर बुझ्न समूहगत छलफल पनि गरिएको थियो।

परिवारको आयले पनि किशोरकिशोरीको मानसिक स्वास्थ्यमा असर पारेको अध्ययनको निष्कर्ष छ।

तर नियमित व्यायामले उनीहरूमा सकारात्मक प्रभाव पार्ने अध्ययनले बताएको छ।


शीर्षक: सामाजिक सञ्जालको 'गैरजिम्मेवार' प्रयोगप्रति चिन्ता\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

बीबीसीसँग कुरा गर्दै ओबामाले समाजिक सञ्जालको गैरजिम्मेवार तरिकाले प्रयोग गर्नाले जटिल विषयप्रति मानिसहरुको बुझाइमा असर परिरहेको बताए।

उनका विचारमा त्यसले नागरिक बहसलाई प्रभावित तुल्याउँदै समाजमा गलत हल्लाहरु फैलाइरहेको छ।

ओबामाले आफूपछिका अमेरिकी राष्ट्रपति डोनल्ड ट्रम्पको नाम लिएनन्।

'होसियारी'

तर उनले नेतृत्वमा रहेका मानिसले समाजिक सञ्जालमा सन्देशहरु प्रवाह गर्दा होसियारी अपनाउनु पर्नेमा जोड दिए।

उनले भने, "इन्टरनेटको एउटा खतरा के हो भने मानिसहरुले बुझेको वास्तविकता एकदमै फरक हुनसक्छ। उनीहरुलाई आफ्नो पुर्वाग्रह सुहाउँदो जानकारीमात्र दिने वातावरण बनाइन सक्छ।"

उनले विविध आवाजहरु अभिव्यक्त हुन पाउने गरी यो प्रविधिको विकास हुनु पर्नेमा जोड दिए।

ओबामाले ब्रिटेनका राजकुमार ह्यारीसँगको कुराकानीमा समाजिक सञ्जालको सही प्रयोग गर्नु पर्ने धारणा राखेका हुन्।

राजकुमार ह्यारी बीबीसी रेडियोको 'टुडे' नामक कार्यक्रमका लागि बुधवार अतिथि सम्पादकको रुपमा काम गर्दैछन्।


शीर्षक: सामाजिक सञ्जालको कुलत: प्रयोगकर्तासम्बन्धी तथ्याङ्क कम्पनीले दिनुपर्ने डाक्टरहरूको माग\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

प्रविधि कम्पनीहरूलाई तिनीहरूसँग रहेका प्रयोगकर्तासम्बन्धी तथ्याङ्क अनुसन्धानकर्तालाई उपलब्ध गराउन र महत्त्वपूर्ण अनुसन्धानहरूका लागि खर्च जुटाउनका लागि कर तिर्नुपर्ने बनाउन जरूरी भइसकेको ती मनोचिकित्सकहरूले भनेका छन्।

इन्टरनेटको अनियन्त्रित प्रयोगले प्रयोगकर्ताको मानसिक स्वास्थ्यमा क्षति पुर्‍याउने गरेको प्रमाण बढ्दो रूपमा देखिँदै आएको छ।

अनुसन्धान

तर त्यसबारेमा पर्याप्त अनुसन्धान हुन नसकेको ती मनोचिकित्सकहरूले तयार पारेको एक प्रतिवेदनमा उल्लेख छ।

यूके सरकारले अनलाइन सुरक्षालाई नियमन गर्ने एकजना स्वतन्त्र नियमनकर्ता नियुक्त गर्ने योजना भने बनाएको छ।

ब्रिटेनमा मनोचिकित्सकहरूको एक प्रतिष्ठित संस्था- रोएल कलेज अफ साइकियाट्रिस्ट्सले उक्त प्रतिवेदन तयार पारेको हो।

उक्त प्रतिवेदनले त्यस्ता नियमनकर्ताले मानिसहरूले कति समय अनलाइनमा बिताउँछन् भन्ने मात्रै होइन कि बालबालिका वा नवयुवाहरूले कसरी इन्स्टाग्राम, फेसबुक र ट्वीटरजस्ता सेवाको प्रयोग गरिरहेका छन् भन्ने जानकारी दिन्छ।

जसकै कारण ती विवरण सामाजिक सञ्जाल कम्पनीहरूबाट प्राप्त गर्न आवश्यक रहेको उसको भनाइ छ।

त्यसरी प्राप्त हुनुपर्ने तथ्याङ्क बेनामे वा प्रयोगकर्ताको परिचय नखुल्ने प्रकारको हुनुपर्नेमा पनि उक्त प्रतिवेदनले जोड दिएको छ।

मागको समर्थन

आफ्नी १४ वर्षीया छोरीले आत्महत्या गर्नुपछाडि आंशिक रूपमा इन्स्टाग्रामको प्रयोग पनि कारक हो भन्ने विश्वास गर्ने इयन रसेलले पनि उक्त प्रतिवेदनले गरेको मागलाई समर्थन गरेका छन्।

उनले बीबीसी रेडियो फोरको टुडे कार्यक्रममा बोल्दै उनकी छोरीले आत्महत्या गर्नुअघि सामाजिक सञ्जालमा जस्तो प्रकारका तस्बिरहरू हेर्ने गर्थिन् जसले डिप्रेसनबाट पीडितहरूले "अन्ततोगत्वा आत्महत्या नै गर्ने" भन्ने सन्देशहरू दिने गर्दथे।

इयन रसेल भन्छन्- सोसल मिडिया कम्पनीहरूबाट प्राप्त गरिने तथ्याङ्कको प्रयोग गरेर हुने अनुसन्धान बिना "सामाजिक सञ्जालका विषयबस्तुले कसरी हाम्रा बालबालिका र नवयुवाहरूलाई आत्मघात र अझ दु:खद रूमा आफ्नै ज्यान लिने जस्ता कदम चाल्न प्रेरित गर्दा रहेछन्" भन्ने बुझ्न सकिने छैन।

मनोचिकित्सकहरू भन्छन्, "बालबालिकाले इन्टरनेट प्रविधिको प्रयोग गर्दा त्यसका धेरै फाइदाहरू छन्। जस्तै अनलाइन सहयोग प्राप्त गर्न सक्छन्, साथीहरूसँग तत्काल कुराकानी गर्न सक्छन्, विभिन्न सूचना तथा जानकारीहरू प्राप्त गर्न सक्छन्।"

"तर स्क्रिनमा हेरेर धेरै...


शीर्षक: सामाजिक सञ्जालमा ख्याति कमाएकाहरूलाई 'मोटो रकमसहित यौन प्रस्ताव'\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

"यो त अब धेरै धनी मानिस सामेल भएर निकै धेरै रकम खर्च गरिने वेश्यावृत्ति जस्तै भएको छ। कसैले मलाई त्यस्तो प्रस्तावसहित सन्देश पठायो होला भनेर सोच्न पनि डर लाग्छ। उनीहरूले इन्स्टाग्रामका हजारौँ सुन्दरी केटीहरूलाई त्यस्तै सन्देश पठाइसकेको हुन सक्छ," टाइन-लेक्सी क्लार्सन भन्छिन्।

टाइन-लेक्सी क्लार्सनलाई इन्स्टाग्राममा लाखौँ मानिसले पछ्याइरहेका छन्। उनी भन्छिन् उनलाई २० हजार पाउन्ड (झन्डै ३० लाख नेपाली रुपैयाँ) सहित साँझको खाना र पेय पदार्थको लागि आउन भन्दै कसैले सन्देश पठाउँदा उनी १९ वर्षकी थिइन्।

लभ आइल्यान्ड भन्ने टेलिभिजन कार्यक्रमको दोस्रो भागमा काम गरिसकेपछि उनलाई एउटा एजेन्सीले दुबईमा पाँच रात बिताउनका लागि ५० हजार पाउन्ड (झन्डै ७५ लाख रुपैयाँ) दिने प्रस्ताव गर्‍यो। त्यसमा के के काम हुनेछ भन्ने विवरण गोप्य राख्नु पर्ने एउटा सर्त पनि थियो।

टाइन-लेक्सी भन्छिन् उनले त्यो प्रस्ताव अस्वीकार गरिन्। तर उनको चिन्ता छ कि उदाउँदै गरेका  'इन्फ्लुएन्सर'हरू आफूलाई चाहिने विलासी सामग्री खरिद गर्न र आफ्नो "आवरण तथा भेषभूषा चुस्त दुरुस्त राख्नका लागि" त्यस्ता कारोबारहरूमा फस्न सक्ने जोखिम रहिरहन सक्छ।

"केही मानिसका लागि त्यो एकदमै धेरै पैसा हो, त्यो जीवन नै बदलिदिन सक्ने परिमाणको पैसा हो।"

'महत्त्वपूर्ण कारोबार'

लभ आइल्यान्ड भन्ने टेलिभिजन कार्यक्रमको तेस्रो भागमा काम गरेकी रोजी विलियम्स् भन्छिन् उनलाई दुबईको एक पुरुषले आफ्नी मित्र बनिदिए बापत एक वर्षमा एक लाख पाउन्ड (झन्डै डेढ करोड रुपैयाँ) र सबै कपडा र झोलाहरू किनिदिने प्रस्ताव गरेका थिए।

उनले आफूलाई दुबई शहरमा रहेको बताउने एक पुरुषबाट आफूलाई प्राप्त एक सन्देश हामीलाई देखाइन्। त्यो सन्देशमा ती पुरुषले "एक महत्त्वपूर्ण कारोबार"बारे कुरा गर्ने उल्लेख गरेका छन्। रोजीका अनुसार त्यस्ता सन्देशहरूमा यस्ता शब्दावाली सामान्य हुन्।

तर उनी भन्छिन् जत्ति नै पैसाको प्रस्ताव गरिएपनि उनी कुनै प्रलोभनमा पर्ने छैनन्।

रोजी भन्छिन् सामाजिक सञ्जालमा चर्चित हुनाको एउटा बेफाइदा यही हो: "तपाइँलाई मानिसले जिस्क्याउने वा उडाउने ट्रोलिङ प्रवृत्तिबारे चेतावनी दिइएको हुन्छ। तपाइँलाई जीवन नाटकीय रूपमा बदलिन सक्छ भन्नेबारे चेतावनी दिइएको हुन्छ। तर तपाइँलाई पुरुषहरूले खरिद गर्न पनि सक्छन् भन्ने बारेमा कहिल्यै कसैले सजग गराइएको हुँदैन।"

उनी भन्छिन् यस्ता विषयमा 'इन्फ्लुएन्सर'हरूको...


शीर्षक: सामाजिक सञ्जालमा प्रसिद्ध व्यक्तिको आय ह्वात्त बढ्यो\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

मार्केटिङ संस्था आईजीयाका अनुसार सन् २०१४ मा इन्स्टाग्राममा एउटा औसत प्रायोजित तस्बिरको १३४ अमेरिकी डलर पर्ने गरेकोमा सन् २०१९ मा त्यसको औसत मूल्य १,६४२ डलर पुगेको छ।

बीजनेश इन्साइडर पत्रिकाको अनुसार प्रायोजित पोस्ट, भिडिओ, कथा र ब्लगका लागि व्यापारिक संस्थाहरू राम्रो पैसा तिर्न उत्सुक देखिएका छन्।

तर एक विज्ञका अनुसार यो तथ्याङ्कको अर्थ परम्परागत विज्ञापनको समय सकिएको भने होइन।

"डिजिटल व्यापार प्रवर्धन भनेको मानिसबीचको कुराकानी जस्तै हो तर विज्ञापनको कुरामा जहिले पनि यसको र परम्परागत विज्ञापनको संमिश्रण रहन्छ," सोसलबेकर नामक सामाजिक सञ्जाल मार्केटिङ वेबसाइटका प्रमुख कार्यकारी युभाल बेन-इट्जाक भन्छन्।

सो प्रतिवेदनले सन् २०१४ देखि सन् २०१९ सम्म फेसबुक, यूट्युब, इन्स्टाग्राम र ब्लगमा प्रायोजित सामग्री राख्न तिरिएको शुल्कको अध्ययन गरेको हो।

सामाजिक सञ्जालमा माइक्रो इन्फ्यूअन्सर भनिने एक लाखभन्दा कम फलोअर भएका व्यक्तिदेखि चर्चित व्यक्तिहरू सबैका लागि त्यहाँ आयको राम्रो अवस्था रहेको सो प्रतिवेदनले जनाएको छ।

प्रतिवेदनका केही तथ्याङ्कहरू यस्ता छन्:

कानुनको अड्चन?

सामाजिक सञ्जालमा चर्चित बनेर पैसा कमाउन धेरै मानिसहरू आकर्षित हुन थालेपछि नियामकहरूको नजरमा पर्न थालेको छ।

गएको महिना तीनजना इनस्टाग्राममा प्रसिद्ध व्यक्तिहरूले यूकेमा विज्ञापन गर्न प्रतिबन्ध लगाइएको खाद्य सामग्रीको बारेमा तस्बिर हालेपछि धेरैले उनीहरूलाई गैरजिम्मेवार भने।

सन् २०१९ को सुरुमा यूकेको कम्पीटिशन एन्ड मार्केट्स अथोरीटीले विज्ञापन नलेखी प्रायोजित तस्बिर राख्दा उपभोक्ता कानुन तोडिने सूचना जारी गरेको थियो।

त्यसपछि १६ जना प्रसिद्ध व्यक्तिहरूले आफूले प्रायोजित सामग्री पोस्ट गर्ने तरिका परिवर्तन गर्ने बताएका थिए।

सोसलबेकरका अनुसार व्यापारिक संस्थाहरूले सामाजिक सञ्जालको विज्ञापनमा अझै पैसा खर्च गर्नेछन्।

उसको अध्ययन अनुसार गत वर्ष प्रायोजित सामग्रीहरू १५० प्रतिशतले वृद्धि भएको थियो।

सोसलबेकरले सन् २०२० मा सामाजिक सञ्जालको विज्ञापन बजार १० अर्ब डलरको पुग्ने अनुमान गरेको छ।


शीर्षक: सामाजिक सञ्जालमा मानिस किन नकारात्मक र आक्रोशित देखिन्छन्?\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

सामाजिक सञ्जालमा दार्शनिक पात्रदेखि रमाइला व्यक्ति र निकै ज्ञानवान् मानिसदेखि भ्रममा बाँच्नेहरूसम्म भएकाले सामाजिक सञ्जाल चाखलाग्दो भएको उनको टिप्पणी थियो।

ज्ञवालीको ट्वीटमा धेरैले प्रतिक्रिया जनाए।

प्रतिक्रिया जनाउनेमध्येकी एक निर्मला ढकाल पनि थिइन्। उनले  मन्त्री ज्ञवालीलाई यति धेरैले गाली गर्दा पनि मनोरञ्जन गर्न सक्नु भएकोमा बधाई भन्दै जबाफ फर्काइन्।

मन्त्री ज्ञवालीले रचनात्मक आलोचना ऐनाजस्तै भएको र मानिसले आफूसँग जे छ त्यही दिने भन्दै तत्काल प्रतिक्रिया लेखे।

अर्का व्यक्ति कृष्ण घिमिरेले ज्ञवालीको बुझाइको प्रशंसा  गर्दै सही रूपमा बुझ्न सके आलोचना सकारात्मक विषय रहेको र आलोचनालाई नकारात्मक सम्झेर प्रतिक्रिया जनाउने प्रवृत्ति रहेको भन्दै आलोचनाप्रति सहिष्णु बन्नु र पाठ सिक्नु श्रेयस्कर रहेको प्रतिक्रिया जनाए।

ट्विटर मात्र नभएर फेसबुक र अन्य विभिन्न सामाजिक सञ्जालमा प्राय: प्रयोगकर्ता नकारात्मक प्रतिक्रिया वा टिप्पणी दिने प्रवृत्ति हाबी रहेको विभिन्न अन्तर्राष्ट्रिय अध्ययनहरूले देखाएको पाइन्छ।

कारण

सामाजिक सञ्जालमा आखिर किन नकारात्मक मनोवृत्ति देखिन्छ?

त्रिभुवन विश्वविद्यालय केन्द्रीय मनोविज्ञान विभागका प्राध्यापक डाक्टर शिशिर सुब्बा सञ्चारका अधिकांश माध्यमले सकारात्मक खबरको तुलनामा नकारात्मक सामग्रीलाई प्रोत्साहन गर्ने हुँदा सर्वसाधारणले पनि त्यसैमा बढी विमर्श गर्ने बताउँछन्।

"मानिसले जे सुन्यो त्यही विषयमा कुरा गर्ने हो," सुब्बाले बीबीसी नेपाली सेवासँग भने, "र यो नेपालको मात्र हैन विश्वव्यापी रूपमै देखिएको समस्या हो।"

नेपालको हकमा भने राजनीतिक व्यवस्थामा रहेका व्यक्तिहरूले गल्ती नस्वीकार्ने हुँदा मानिसहरू थप "प्रतिक्रियावादी" हुँदै गएको उनको अनुभव छ।

सही गलत जे भए पनि सरकारी स्तर वा जिम्मेवार व्यक्तित्वहरूले विधिको शासनको सम्मान गर्दै आफ्नो कार्य गर्ने हो भने त्यसैले जनमानसमा भएको निराशा केही हद सम्म कम हुने सुब्बाको विश्वास छ।

सोचाइको 'प्रतिविम्ब'

ज्ञवालीको ट्वीटमा प्रतिक्रिया जनाएकी समाजशास्त्री निर्मला ढकाल सामाजिक सञ्जालमा एउटा वर्गको एउटा उमेर समूहको व्यक्तिहरूको सोचाइ कस्तो छ भन्ने कुराको प्रतिविम्ब देखिने बताउँछिन्।

मुलुकमा व्याप्त भ्रष्टाचार, राजनीतिक अस्थिरता र सञ्चारमाध्यममा आउने खबरका कारण पनि यस्तो अवस्था सिर्जना भएकोमा उनको पनि सहमति छ।

"उच्चमाध्यमिक तहदेखि स्नातकोत्तर...


शीर्षक: सामाजिक सञ्जालमा व्यंग्य: ‘मेयरभन्दा पहिले मेट्रो रेल?’\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

२० वर्षपछि भएको स्थानीय तहको चुनावलाई ऐतिहासिक भनिएको थियो र करिब ७३ प्रतिशत मतदाताले चुनावमा मत हालेको निर्वाचन आयोगले तथ्यांक दिएको थियो।

तर मतदानको 'उल्लासमय' माहौल सकिन नपाउँदै पट्यारलाग्दो हिसाबमा एकदमै धीमा गतिमा मतगणना भइरहेको भन्दै समाजिक सञ्जालमा प्रतिक्रियाहरु व्यक्त भइरहेका छन्।

एक जना निर्वाचन आयुक्त ईश्वरी पौडेलले तीव्र गतिमा मतगणना प्रक्रिया अघि बढाउन कर्मचारी थप्न निर्वाचन अधिकृतहरुलाई निर्देशन दिइएको सोमबारसाँझ बीबीसीलाई बताएका छन्।

'रेल पहिला कि मेयर?'

समाजिक सञ्जालमा मतगणनाको ढिलाईप्रति कटाक्ष भइरहेका छन् र त्यसलाई लिएर चुनावी मैदानमा उत्रिएका दल र तीनका घोषणापत्रहरुलाई व्यंग्य गरिएका छन्।

लेखक खग्रेन्द्र संग्रौलाले मतगणनाले नेपालको परम्परागत सोच र प्रशासन संयन्त्रको कार्यक्षमतालाई उदांगो पारेको भनेर व्यग्यं गरेका छन्।

उनले लेखेका छन्, "हाम्रो नोकरशाहीको कार्यक्षमता र कार्यगति-हरे! सात दिनमा नी मतगणना नसकिने भो। अन्तरिक्ष युगको यो गोरुगाढा, यो अगस्ती अजिङगर! धिक्कार!"

‘मतगणनामा तीव्रता दिन आयोगको निर्देशन’

मतदाता शिक्षामा विशेष ध्यान दिइने

कतिपय प्रतिक्रियाहरुमा मतगणना नसकिएसम्म सञ्चारकर्मीहरुले सास्ती खेप्नुपर्ने वा सञ्चारमाध्यमहरुले सजिलो गरि समाचारहरु पाइरहने टिप्पणी पनि गरिएका छन्।

पत्रकार नारायण अमृत ट्विटरमा लेख्छन्, "यही तालको मतगणना हो भने त काठमाण्डूबाट हिँडेरै बटौली-नौतुना घुमेर आउँदा पनि परिणाम नआउने भो। सबैभन्दा गाह्रो त हामी सञ्चरमाध्यमलाई।"

'चुनाव एक कहानी'

दोस्रो चरणको मतदान प्रभावित हुने भन्दै प्रमुख विपक्षी नेकपा एमालेले एकैपटक मतगणना गर्नुपर्ने माग गरेको थियो।

कतिपय समाजिक सञ्जाल प्रयोगकर्ताले दोस्रो चरणको चुनावसम्ममा मतगणना सकिने अपेक्षा गरेका छन्।

अहिलेकै गतिमा मतगणना हुने हो भने कैयौं नगरहरुको मतपरिणाम आउन महिनौं लाग्ने खालका धारणा सामाजिक सञ्जालमा व्यक्त भएका छन्।

संगिता आचार्यले ट्विटरमा लेखेकी छन्, "यसरी मतगणना हुँदा काठमाण्डूको नतिजा आउन २७७ दिन अर्थात एउटा बच्चा जन्मन लाग्ने अवधि लाग्ने देखियो, यो सिङगो प्राविधिक युगको उपहास होइन त?

कतिपय प्रयोगकर्ताले घरायासी कामकाजमा खेप्ने झन्झटसँग जारी मतगणनालाई तुलना गरेका छन्।

गौतम नानुले ट्विटरमा लेखेकी छन्, "निर्वाचन आयोगको मतगणना प्रकिया र आर्जन विलियम न्यौपानेको गृहकार्य गराइ उस्तै लाग्यो, स्कुल...


शीर्षक: सामाजिक सुरक्षा योजना: ओलीप्रति व्यङ्ग्य र समर्थनका तरङ्ग\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

'सामाजिक सुरक्षा कोष, नेपाल'को औपचारिक घोषणा गर्ने दिन राजधानी काठमाण्डूबाट बिहान प्रकाशित हुने सबै राष्ट्रिय दैनिकका पहिलो र दोस्रो पृष्ठमा प्रधानमन्त्री ओली र श्रम, रोजगार, तथा समाजिक सुरक्षामन्त्री गोकर्ण बिष्टका तस्बिरसहित विज्ञापन छापिएको थियो।

सरकारले सो योजनालाई 'नयाँ युगको शुरुवात' का रूपमा प्रस्तुत गर्दै काठमाण्डूका विभिन्न स्थानमा प्रधानमन्त्रीको तस्बिर भएको पोस्टर पनि टाँगेको छ।

त्यसैप्रति कटाक्ष गरेर धेरैले ओलीलाई नयाँ उपनाम दिएका छन्।

पत्रकार विजयकुमार पाण्डेले उक्त योजनाको  प्रचारप्रति व्यङ्ग्य गर्दै  सबैलाई 'बधाई' दिएका छन्।

पत्रिकामा तस्बिर छापिएपछि फेरि अर्को नाम दिनुपर्ने हो कि भनेर ठट्टा पनि गरिएको छ।

तर सामाजिक सञ्जालमा सरकारले ल्याएको सामाजिक सुरक्षा योजनाले सर्वसाधारणलाई फाइदा पुग्ने टिप्पणी पनि देखिएका छन्।

कसैकसैले सरकारको आलोचना गर्नेलाई व्यङ्ग्य पनि गरेका छन् र दुई पक्षबीच जुहारी पनि चलेको छ।

एक जनाले त यो प्रचार भ्रष्टाचार पो हो कि भन्ने संशय व्यक्त गरेका छन्।

प्रमुख प्रतिपक्षी दलका एक नेताले प्रधानमन्त्री ओलीलाई उनले अघिल्लो कार्यकालमा तुइन हटाउने घोषणा सम्झाउन खोजेका छन्।

पूर्वसचिव मधुरमण आचार्यले यो प्रचारबाजीलाई 'अहमत्याइँ' र 'शक्ति दुरुपयोग'को रूपमा अर्थ्याएका छन्।

सामाजिक सुरक्षा योजनाबारे केही उल्लेख नगरीकनै सत्तारूढ दल नेपाल कम्युनिस्ट पार्टीका नेता योगेश भट्टराईले अर्थपूर्ण रूपमा 'उद्देश्यको पवित्रतासँगै साधनको पवित्रता भयो भने सुनमा सुगन्ध हुनेछ' भनेर लेखेका  छन्।

उक्त योजनालाई उचित मान्ने विवेकशील साझा पार्टीका नेता तथा पूर्वाधारविज्ञ सूर्यराज आचार्यलाई प्रचारबाजी भने चित्त बुझेको छैन।


शीर्षक: सामान जफत विमानस्थलमा, आक्रोश सामाजिक सञ्जालमा\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

फेब्रुअरीको पहिलो हप्तादेखि त्रिभुवन अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थल हुँदै विदेशबाट आउने यात्रुले ल्याउने सामानमा भन्सार विभागले कडाइ गर्दै तोकेभन्दा बढी ल्याइएका सामान जफत गर्न थालेको हो।

यस सम्बन्धमा विदेशमा रहेका र नेपाल आउने यात्रुहरूले सामाजिक सञ्जालमा विभिन्न खाले अनुभव र विचारहरू व्यक्त गरेका छन्।

बीबीसी नेपाली सेवाले सामाजिक सञ्जाल फेसबूक र ट्विटरमा पाठकहरूलाई यस सम्बन्धमा उनीहरूको धारणा सोधेको थियो।

फेसबुकमा लगभग छ सय र ट्विटरमा एक सयभन्दा बढी पाठकहरूले आफ्नो विचार व्यक्त गरेका छन्। यसरी विचार व्यक्त गर्ने धेरैले यो कदमको विरोध गरेका छन्।

विरोध गर्नेहरूमध्ये धेरैले विदेसिएका नेपालीले पठाएको रेमिट्यान्सले देशको अर्थतन्त्र धानिरहेको अवस्थामा उनीहरूले कोसेली ल्याएको सामान जफत गरेर 'ज्यादती' गरेको आरोप लगाएका छन्।

फेसबूकमा दुर्गा पौड्यालले लेखिन्: "सामानहरूको वर्गीकरण गरी नियमानुसार जफत गर्नु र कर लगाउनु स्वाभाविक हो। राजस्व असुलीका नाममा वैदेशिक रोजगारबाट फर्कने सर्वसाधारणका उपभोग्य वस्तुहरू नियम र ऐन देखाउँदै जफत गर्ने कुरा सानालाई ऐन ठूलालाई चैन भनेजस्तै हो।"

रमेश चापागाईँले भने परिवारका लागि चिनो ल्याउनु अपराध नभएको भन्दै लेखेका छन्, "सरकारका यस्ता कदमविरुद्ध आवाज उठाउनुपर्छ। हाम्रा श्रमिक दाजुभाइ यो देशका गौरव हुन्।"

विदेशमा बसेका नेपालीले देशको अर्थतन्त्रलाई टेको दिएको भन्दै उमेश चौंलागाईँले लेखेका छन्, "उनीहरूको यो अपमान हो... विगतमा मैले पनि विमानस्थलको भन्सारका कर्मचारीबाट पीडा पाएको छु। सोझासाझालाई अनाहकमा दु:ख दिने काम जनताको सरकारले रोक्नुपर्छ।"

रामप्रसाद शर्माले यस कार्यलाई तुरुन्त सच्याउन माग गरेका छन्। "विदेशको तातोमा रगत पसिना बगाएर ल्याएको झिटीगुण्टामा गिद्धे नजर लगाएर धरपकड गर्नु राम्रो होइन, महापाप हो।"

अन्योलको अवस्था

यस्तो कडाइले विदेशमा बस्ने नेपालीहरू के के सामान लग्न पाइन्छ भन्नेमा स्पष्ट नभएर मर्कामा परेका छन्।

मनु क्षेत्रीले लेखेकी छन्, "एकजना भाईले सोधे: अहिले विमानस्थलमा सामान जफत गर्छ, हरेक कुरा एउटा मात्र लग्न पाइन्छ रे। मैले घरमा बाबाका लागि दुइटा वैशाखी किनेको छु, लैजान मिल्छ होला? म अवाक र नाजवाफ थिए। मैले भनेँ लिएर जानू, जफत गर्‍यो भने सरकारले लिलामी गर्दा फिरी किन्नू है।"

सुप्रभा लुईंटेलले के केमा कडाइ हो जान्न मन लाग्यो भन्दै चकलेटसम्बन्धी नियमका बारेमा प्रश्न...


शीर्षक: सामुदायिक विद्यालयको स्तर सुधार्ने कार्यक्रममा अन्योल\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

विद्यालय शिक्षा स्थानीय तहको अधिकारक्षेत्रमा परे पनि अहिले उक्त अभियान स्थानीय तह वा प्रादेशिक तह कसले सञ्चालन गर्ने भन्ने छलफल भइरहेको शिक्षा मन्त्रालयका एक अधिकारीले बताएका छन्।

नमुना विद्यालय कार्यक्रममा सहभागी हुन इच्छा व्यक्त गर्दै दुई सयभन्दा बढी विद्यालयले निवेदन दिइसकेको बताइएको छ।

अब नमुना विद्यालयहरूको निर्माण र सञ्चालनको जिम्मा प्रदेश वा स्थानीय तह कसलाई दिने हो भन्ने विषयमा छलफल भइरहेको शिक्षा मन्त्रालयको भनाइ छ।

अवधारणा

कक्षा कोठा, पुस्तकालय, कार्यशाला र उपचारकेन्द्र जस्ता पूर्वाधार निर्माण गर्न स्थानीय तहको सहयोगको प्रतिबद्धता आवश्यक रहेको अधिकारीहरू बताउँछन्।

शिक्षा मन्त्रालयले तीन वर्षअगाडि नमुना विद्यालयको अवधारणा अघि सारेको थियो।

तर संविधानअनुसार विद्यालय शिक्षा स्थानीय तहको अधिकारक्षेत्रमा परेकोले अब उक्त अभियान कुन निकायले सम्हाल्ने भन्ने विषयमा बहस लम्बिएको हो।

शिक्षा मन्त्रालयका प्रवक्ता तथा योजना महाशाखाका प्रमुख वैकुण्ठ अर्यालले भने, "नमुना विद्यालयहरू प्रदेश सरकार अन्तर्गत राख्ने वा स्थानीय तहलाई जिम्मा दिने भन्ने विषयमा छलफल भइरहेको छ। हामी त्यसको टुङ्गोमा पुगिसकेका छैनौँ।"

एक हजार विद्यालयलाई नमुना विद्यालय बनाउने अभियानमा अहिलेसम्म दुई सय २२ विद्यालयले आवेदन दिइसकेको शिक्षा मन्त्रालयले जनाएको छ।

सरकारले नमुना विद्यालय सञ्चालन गरेर देशभरिका २८ हजार सामुदायिक विद्यालयलाई स्तर सुधार गर्न उत्प्रेरित गर्ने लक्ष्य लिएको अधिकारीहरूको भनाइ छ।

तर कार्यक्रमको लागि बजेटको समेत टुङ्गो लाग्न नसकेको प्रवक्ता अर्यालले बताए।

चिन्ता

उनले भने, "गत वर्ष गुरुयोजना लागि बजेट छुट्याइएको थियो। यो वर्ष पूर्वाधारमा खर्च गर्ने कार्यक्रम छ। तर बजेट कति दिने भन्ने निर्णय भइसकेको छैन।"

प्रस्तावित नमुना विद्यालय हाल सार्वजनिक शैक्षिक गुठीमार्फत् चलिरहेका काठमाण्डूको बुढानीलकण्ठ स्कूलजस्तै ठूलो स्वरूपको हुने विश्वास कतिपय विद्यालयका अधिकारीहरूको छ।

तर केही शिक्षाविद्हरूले भने केही मात्र विद्यालयलाई सुविधा दिँदा अन्य विद्यालयमा भने नकारात्मक असर पर्न सक्ने चिन्ता व्यक्त गरिरहेका छन्।

शिक्षाविद् केदारभक्त माथेमा भन्छन्, "नमुना विद्यालय भनेपछि अरू सामुदायिक विद्यालयले पनि त्यसको नक्कल गर्न सकून् भन्ने हो। त्यसको लागि सबै विद्यालयहरूलाई बजेट छुट्याउनुपर्छ भन्ने मेरो भनाइ हो।"

सामुदायिक...


शीर्षक: सारेगमप लिटल च्याम्प्समा तेस्रो भएका प्रीतमको अनुभव कस्तो रह्यो?\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

उनी झापाको काँकरभिट्टा आइपुग्दा उनका आफन्त, सङ्गीतप्रेमी तथा उनका विद्यालयका साथीहरूले उनलाई फूलमालाले स्वागत गरेका थिए।

सारेगमप लिटल च्याम्प्स २०१९ मा उनीसँग फाइनल राउन्डमा अन्य पाँचजना प्रतिस्पर्धी थिए।

नेपालका अर्का बालक आयुष केसी पनि उनका प्रतिस्पर्धी थिए। फाइनल राउन्डमा आचार्य तेस्रो घोषित भएका थिए।

फाइनल राउन्डको कार्यक्रम भारतीय समय अनुसार आइतबार साँझ ८ बजे प्रशारण भएको थियो।

माधुरी दीक्षितको माया

बाल गायक प्रीतम आचार्यले करिब पाँच महिना मुम्बइमा बलिउडका कलाकारहरूसँग सङ्गत गर्ने मौका पाए।

उनका अनुसार बलिउडमा धेरै कलाकारहरूसँग उनको भलाकुसारी भयो। धेरैले प्रीतमको गायनकलाको प्रशंसा गरे।

प्रीतमका अनुसार सबैभन्दा माया उनले बलिउड अभिनेत्री माधुरी दीक्षितबाट पाए।

उनले भने, "कार्यक्रम रेकर्डिङ भएका बेला खाना खाने समयमा मलाई छेउमा बोलाएर तिमी धेरै राम्रो गाउँछौ, तिमी र म एकचोटी अवश्य काम गर्छौँ भन्नुभयो।"

उनले कार्यक्रमका प्रायः शोहरूमा गायक उदितनारायण झाको नाम लिन्थे।

एक पटकको कार्यक्रम रेकर्डिङमा गायक झालाई नै पाहुना निर्णायकको रुपमा पाउँदा खुशी पनि भएको उनले सुनाए।

तर उनलाई कता कता डर पनि भयो। त्यो दिन उनकै गीत गाउनुपर्ने थियो 'जादु तेरी नजर….।'

प्रीतमले भने, "तर हिम्मत राखेर मज्जाले गाइदिएँ। राम्रो पनि भयो।"

दिल्ली र दक्षिण अफ्रिकामा कन्सर्ट

बाल गायक प्रीतम आचार्यले भारतको दिल्ली र दक्षिण अफ्रिकाको कन्सर्टका लागि आफूलाई प्रस्ताव आइसकेको बताए।

ती कन्सर्टका लागि दुई महिनापछि भारत जाने उनले सुनाए।

जसको आम्दानीको ६० प्रतिशत जी टिभी र ४० प्रतिशत आफ्नो हुने उनले बताए।

उनले भने, "जी म्युजिकबाट एउटा गीत पनि रेकर्डिङ गराउने योजना छ।"

आफ्नो खास साङ्गीतिक जीवन भारतबाट सुरु भएकाले नेपाली गीतका लागि पहिला उच्चारण सुधार्ने प्रीतमको भनाइ छ।'

नेपालको याद

लामो समय मुम्बई बसाइका क्रममा नेपालको धेरै याद आएको उनले सुनाए।

त्यसमा पनि नेपालको डाँडाकाँडा, खोलानाला, स्कूलका साथी तथा परिवारका सदस्यको अति नै याद आएको प्रीतमले बताए।

एक पटक आफ्नी आमा राधिका आचार्यले बिहान सुतिरहेका बेला छोडेर हिँड्नुपर्दा त्योबेला आमालाई निकै 'मिस' गरेको अनुभव उनले सुनाए।

उनले भारतमा सङ्गीत क्षेत्रको धेरै विकास भएको आफूले देखेर आएको बताए।

प्रीतमले भने, "भारतमा साउन्ड सिस्टम, बाजागाजा तथा लाइटिङ सिस्टम अति राम्रो रहेछ। नेपालमा...


शीर्षक: सारेगमप: फाइनलमा पुगेका आयुष केसी र प्रीतम आचार्यबारे निर्णायकले के भने?\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

केसी भक्तपुरको ठिमी र आचार्य सुनसरीको इटहरीका बासिन्दा हुन्।

प्रतिस्पर्धीहरूको साङ्गीतिक प्रस्तुतिपछि निर्णायक र दर्शकको मतका आधारमा आइतवार केसी र आचार्यसहित छ जना फाइनलका लागि चयन भएका हुन्।

सेमिफाइनलमा नौ जना सहभागी थिए। उक्त रियालिटी शो जी टीभीमा हरेक शनिवार र आइतवार बेलुका प्रसारण हुँदै आएको छ।

अन्तिम चरण

गत फेब्रुअरी ९ बाट सुरु भएको साङ्गीतिक प्रतिस्पर्धामा पाँचदेखि १४ वर्षसम्मका बालबालिकाहरूलाई सहभागी गराइएको छ।

उनीहरू डिजिटल राउन्ड, विभिन्न स्थानमा भएका अडिशन, मेगा अडिशन हुँदै अहिले फाइनल राउन्डमा पुगेका हुन्।

फाइनल प्रतिस्पर्धा यसै साता प्रसारण हुने बताइएको छ।

के भन्छन् परिवारका सदस्य?

विभिन्न राउन्ड हुँदै दुई नेपाली बालक भारतीय टेलिभिजनको रियालिटी शोको फाइनलमा पुगेकोमा उनीहरूका अभिभावकहरूले आफू ज्यादै हर्षित बनेको प्रतिक्रिया दिएका छन्।

उनीहरूका अनुसार प्रतिस्पर्धाको 'प्लेटफार्म' ठूलो र प्रतिस्पर्धीहरू पनि अब्बल भएकाले उनीहरूले ज्यादै मेहनेत गरेर फाइनलको यात्रा तय गरेका हुन्।

आयुष केसीका बुवा रामकृष्ण केसीले दुई बालकले नेपालकै इज्जत राखेको प्रतिक्रिया दिए।

यो पनि पढ्नुहोस्

उनले भने, 'धेरै मेहिनेत गरेर बच्चाहरू अन्तिम प्रतिस्पर्धामा पुगे। यो सबैको सद्भाव र उनीहरूको परिश्रमको फल हो। उनीहरूले नेपालको नाक राखेका छन्।"

प्रीतम आचार्यकी आमा राधिका आचार्यले पनि आफ्नो छोरा फाइनलमा पुगेकोमा हर्ष व्यक्त गरिन्।

उनले भनिन्, "प्रीतमले फाइनल जित्छ भन्ने आशा छ। तर प्रतिस्पर्धा हो। हामी सबै खुसी छौँ।"

आयुष केसीकी आमारोइन्

सेमिफाइनलमा आफ्नो छोराले गीत गाउँदा रीता केसी धरधरी रोएकी थिइन्।

छोराले गाइरहँदा निर्णायकहरू मञ्चमै पुगेपछि उनी भक्कानिएकी थिइन्।

नेपालीमा बोल्दै उनले आफ्नो छोरा तीन/चार हप्तादेखि बिरामी भएको बताइन्।

उनले भनिन्, "आयुष एकदम बिरामी थियो। मैले उसलाई हौसला दिइरहेँ। त्यही हौसलाले यो परिणाम आएको हो। सारेगमप स्टेजलाई धैरैधेरै धन्यवाद दिन चाहन्छु।"

शतप्रतिशत अङ्क

आइतवार भएको सेमिफाइनलको प्रतिस्पर्धाको प्रस्तुतिमा केसी र आचार्यले शत प्रतिशत अङ्क पाए।

त्यतिमात्र होइन कार्यक्रमका निर्णायकहरूले उनीहरू दुवै जनालाई जुरुक्कै बोकेका थिए।

प्रीतम आचार्यको प्रस्तुति हेरिसकेपछि बलिउड सङ्गीतकार आनन्दराज आनन्दले 'स्मरणयोग्य प्रस्तुति' भन्दै प्रोत्साहन दिएका थिए।

दुई साताअघिको प्रस्तुतिमा...


शीर्षक: सारेगमप: भारतीय साङ्गीतिक रियालिटी शोमा चम्किँदै दुई नेपाली बालक\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

प्रितम आचार्य

भारतीय गायिका ऋचा शर्मा तथा गायकद्वय शान तथा अमाल मल्लिक उनको गीत सुनेर निकै हौसिएका थिए।

निर्णायकहरूको ठूलो समूह 'ग्रान्ड ज्युरी'ले प्रितमलाई शतप्रतिशत अङ्क दियो।

त्यसको अघिल्लो दिन शनिवार सिन्धुपाल्चोक स्थायी घर भई  हाल भक्तपुरको नयाँ ठिमीमा बसोबास गर्ने अर्का प्रतियोगी १२ वर्षीय आयुष केसीले 'कुछ ना कहो…' बोलको गीत गाएका थिए।

निर्णायक शानले आयुषको प्रस्तुतिको मुक्तकण्ठले प्रशंसा गरे।

बच्चाहरूको सङ्गीतिक प्रतिभा प्रस्तुत गरिने जी टीभीको सो प्रतियोगितात्मक कार्यक्रमको २०१९ को संस्करणमा दुई नेपाली बालक प्रितम आचार्य र आयुष केसी प्रतिस्पर्धामा छन्।

उनीहरू डिजिटल राउन्ड, विभिन्न स्थानमा भएका अडिशन, मेगा अडिशन हुँदै अहिले उत्कृष्ट १६ मा पुगेका छन्।

नेपाली गायकगायिका के भन्छन्?

प्रितम र आयुषका लागि अबको प्रतिस्पर्धा त्यति सहज नहुने नेपाली गायकगायिकाहरू बताउँछन्।

नेपालकै एउटा सङ्गीतिक रियालिटी शोमा निर्णायकको भूमिका निर्वाह गरिसकेका र अहिले प्रितम र आयुषको प्रस्तुतिलाई नजिकबाट हेरिरहेका गायक प्रमोद खरेल अबका दिनमा उनीहरूले अझै मेहनत गर्नुपर्ने बताउँछन्।

उनले भने, "अब सबै उत्कृष्ट रहेकाले प्रस्तुतिमा सानो त्रुटिले पनि उनीहरू प्रतियोगिताबाट बाहिरिन सक्छन्। त्यसैले दह्रो मेहनत गर्नुपर्छ।"

गायिका आस्था राउतले उनीहरूलाई अन्तर्राष्ट्रिय मञ्चमा सक्दो प्रयास गर्न सुझाव दिएकी छिन्। गीतको शब्दमा डुबेर गाउनुपर्ने सल्लाह उनले दिइन्।

"निकै ठूलो प्रतिस्पर्धामा डुबेर गाउन सकेनन् भाइहरूले भने गाह्रो हुन्छ अबको प्रतिस्पर्धा।"

आमाबुवासँग आयुष केसी

आमाबुवाका नजरमा

प्रितमकी आमा राधिकाले आफ्नो छोराको प्रस्तुतिले आफूलाई गौरवान्वित बनाएको बताइन्।

"बाबुले राम्रो गरिरहेको छ। एउटा प्रस्तुतिमा बाहेक सबै प्रस्तुतिमा शतप्रतिशत अङ्क ल्याइरहेको छ। हामी हर्षित छौँ।"

आयुषका बुबा रामकृष्णले आफ्नो छोराले राम्रो प्रस्तुतिका लागि सक्दो प्रयास गरिरहेको बताए।

"छोराले सुरुदेखि नै राम्रो गर्ने प्रयास गरिरहेको छ। अहिले ऊ नेपालकै छोरा भएको छ।"

प्रितम र आयुष साथी हुन्। उनीहरू करिब तीन वर्षअघि नेपालमै आयोजना गरिएको 'सुरशाला जुनियर आइडल'का प्रतियोगी थिए।

प्रितम

त्यसबेला आयुष पहिलो र प्रितम दोस्रो भएका थिए।

हाल जी टिभीको सारेगमप लिल च्याम्प्सका यी दुई प्रतियोगी बालकमा अस्वाभाविक प्रतिभा भएको परिवारका सदस्यले...


शीर्षक: सारेगमपः फाइनलमा पुगेका आयुष र प्रीतम साई भजन गाउँथे\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

अहिले उनीहरू उक्त प्रतियोगितामा अन्य चारजना भारतीय बच्चाहरूका साथ फाइनल प्रतियोगितामा उत्रेका छन्।

उक्त प्रतियोगिताको फाइनलमा पुगेका ६ जना बालबालिकाको प्रस्तुति टेलिभिजनबाट प्रसारण गरिएको थियो भने आइतबार अन्तिम परिणाम सार्वजनिक हुँदैछ।

आयुष केसी सिन्धुपाल्चोकको सुनकोशी गाउँपालिका १ ठोकर्पा स्थायी घर भइ भक्तपुरको ठिमीमा अस्थायी रुपमा बस्छन् भने प्रीतम आचार्य सुनसरीको इटहरी उपमहानगरपालिका ५ का बासिन्दा हुन्।

प्रतिस्पर्धीहरूको साङ्गीतिक प्रस्तुतिपछि निर्णायक र दर्शकको मतका आधारमा एक साता अघि केसी र आचार्यसहित छ जना फाइनलका लागि चयन भएका हुन्।

सेमिफाइनलमा नौ जना सहभागी थिए।

प्रीतमले फेसबुकमा आफ्नी आमा प्रेरणाको श्रोत रहेको बताएका छन्

गत फेब्रुअरी ९ बाट शुरु भएको साङ्गीतिक प्रतिस्पर्धामा पाँचदेखि १४ वर्षसम्मका बालबालिकाहरूलाई सहभागी गराइएको छ।

उनीहरू डिजिटल राउन्ड, विभिन्न स्थानमा भएका अडिशन, मेगा अडिशन हुँदै अहिले फाइनल राउन्डमा पुगेका हुन्।

सेमिफाइनल राउन्डमा निर्णायक शानले फाइनल राउन्डका लागि सबभन्दा पहिला प्रीतमको नाम लिएका थिए भने निर्णायक अमाल मल्लिकले आयुषको नाम अन्तिममा लिएका थिए।

फाइनलमा पुगेका प्रतियोगीहरूले शनिवार राति भारतीय  समय अनुसार ९ बजे साङ्गीतिक प्रस्तुति दिएका थिए।

उनीहरूले पहिलाका राउन्डमा गाएका गीत गाएका थिए।

आयुष र प्रीतमका साथमा भारतीय बालिकाहरू अनुष्का पात्रा, सुगन्धा दाते, आस्था दास तथा भारतीय बालक महम्मद फैज प्रतिस्पर्धामा छन्।

आयुष

आयुष २०६३ साल साउन ८ गते जन्मेका हुन्।

उनले तीन बर्षको उमेरदेखि सङ्गीत सिक्दै गरेको उनका बाबु रामकृष्ण केसीले बताएका छन्।

२०७३ सालमा उनी नेपालमै आयोजना गरिएको सुरशाला जुनियर आइडलमा विजेता बनेका थिए।

आयुषका दिदीहरु पनि सङ्गीतमा दख्खल राख्ने भएकाले उनलाई सङ्गीतमा लाग्न प्रेरणा मिलेको रामकृष्णले बताए।

उनले भने, "आयुषलाई दिदीहरुले पनि सङ्गीतमा लाग्न सहयोग गरे।"

बुबा रामकृष्णका अनुसार खाना अरुले खुवाइदिनुपर्ने उमेरमा पनि आयुषलाई गीत नसुनाइ खाना खुवाउन सकिँदैन थियो।

जब उनी गीत सुन्न थाल्थे अनि खाना खान्थे।

पछि उनले साई बाबाको भजन गाउन थाले।

अहिले उनी विद्यालयमा पनि सङ्गीत सिक्छन् भने छुट्टै सङ्गीतको शिक्षकको पनि व्यवस्था गरिएको बताइएको छ।

सङ्गीतकर्मीहरू राज सिग्देल, क्षितिज कुलुङ, अमृत क्षेत्री, हेमन्त शर्मा, जुना प्रसाईं लगायतको पनि उनले...


शीर्षक: सार्क देशका कामदारले खाडीमा समान ज्याला पाउलान्?\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

आगामी सार्क शिखर सम्मेलनले अनुमोदन गरेपछि त्यसले औपचारिक स्वरूप ग्रहण गर्ने बताइएको छ।

तर भारत र पाकिस्तानबीचको कटुताका कारण उक्त सम्मेलन कहिले हुने भन्नेबारे अन्योल देखिन्छ।

श्रम, रोजगार तथा सामाजिक सुरक्षा मन्त्रालयका सचिव महेशप्रसाद दाहालले उक्त कार्ययोजनाको मस्यौदामा सदस्य मुलुकहरू लगभग सहमत भइसकेको बताए।

प्राविधिक

सार्कको अध्यक्षका रूपमा नेपालले तयार पारेको कार्ययोजनालाई अढाइ महिनापछि काठमाण्डूमा हुने सहसचिवस्तरीय प्राविधिक समितिको बैठकले अन्तिम रूप दिने दाहालको भनाइ छ।

उनका अनुसार सार्क क्षेत्रबाट वैदेशिक रोजगारीमा जानेहरूका लागि एकै खालको नियम लागु गराउन कार्यविधिको मस्यौदा तयार गरेर सदस्य मुलुकबीच छलफल गरिएको र सबैको सहमति भएपछि अघि बढाउन लागिएको हो।

उनले भने, "आउँदो बैठक सेप्टेम्बरको १४ मा प्रस्ताव गरिराखेका छौँ। प्राविधिक समितिबाट पारित भएपछि प्रक्रिया अर्को सार्क सम्मेलनसम्ममा टुङ्ग्याउने हाम्रो उद्देश्य हो।"

उक्त कार्ययोजनाको मस्यौदामा सार्क सदस्य मुलुकका कामदारका लागि एकै खालको न्यूनतम पारिश्रमिक निर्धारण गर्ने उल्लेख रहेको बताइएको छ।

यसैगरी कामदारको दक्षता अभिवृद्धिका लागि साझा खाका बनाउने, रोजगार सम्झौताका क्रममा एउटै मापदण्ड अपनाउने, अप्ठ्यारोमा परेका कामदार उद्धारमा एकअर्कालाई सहयोग गर्ने र खाडी मुलुकहरूसँग कामदारका विषयमा सामूहिक आवाज उठाउनेलगायतका विषय पनि मस्यौदामा समेटिएको अधिकारीहरूले जनाएका छन्।

करिब साढे तीन वर्षअघि काठमाण्डूमा भएको १८ औँ सार्क सम्मेलनमा सदस्य राष्ट्रहरू, वैदेशिक रोजगारीमा जाने कामदारको हितका लागि सामूहिक रूपमा आवाज उठाउन सहमत भएका थिए।

त्यसबेला जारी भएको घोषणापत्रकै आधारमा वैदेशिक रोजगारसम्बन्धी कार्ययोजना अघि बढाइएको सचिव दाहालले बताए।

फाइदा

सो कार्ययोजना लागु भएपछि नेपालसहित अन्य सार्क देशका कामदारको हकहित संरक्षण हुने कतिपय विज्ञको तर्क छ।

त्यस्तै तर्क राख्नेमध्येका एक श्रम विज्ञ सोम लुइँटेल यो समझदारीले स्वच्छ ढङ्गको भर्ना प्रक्रियालाई प्रवर्धन गर्ने बताउँछन्।

उनले भने, "एउटै न्यूनतम तलब भयो भने गन्तव्य राष्ट्रहरूले कहिले नेपालीलाई, कहिले बाङ्ग्लादेशीलाई त कहिले पाकिस्तानीलाई देखाएर कम तलबमा काम लगाउने कुरामा पनि परिवर्तन आउनेछ।"

यसैगरी युद्ध वा अन्य खाले अप्ठ्यारोमा परेका कामदारलाई उद्धार गर्न सार्क क्षेत्रका दूतावासबीचमा सहकार्य हुँदा...


शीर्षक: सार्क सक्रिय बनाउने नेपालको पहल किन 'नतिजाविहीन'\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

मुलभूत रूपमा भारत र पाकिस्तानबीचको आपसी द्वन्द्वका कारण आठ देशहरूको सो क्षेत्रीय सहयोग संगठन केही वर्ष यता निष्क्रिय जस्तो देखिएका बेला प्रधानमन्त्री ओलीले राष्ट्रस‌घंको महासभा जस्तो अन्तर्राष्ट्रिय मञ्चबाट उक्त धारणा राखेका हुन्।

राष्ट्रस‌ंघको मुख्यालय न्यूयोर्कमा स्थानीय समयअनुसार बिहीवार साँझ महासभालाई सम्बोधन गर्दै ओलीले सार्कलाई महत्त्वपूर्ण क्षेत्रीय स‌ंगठनका रूपमा नेपालले हेरेको बताए।

सार्कको अध्यक्ष राष्ट्रको हैसियतमा नेपालका परराष्ट्रमन्त्री प्रदीप ज्ञवालीले सदस्य राष्ट्रका विदेशमन्त्रीहरूको बैठक पनि बिहीबारै आयोजना गरेका छन्।

बिम्स्टेक र सार्क

सार्क-बिम्स्टेक किन प्रभावहीन?

खाडीमा सार्कका कामदारलाई समान ज्याला?

भारत-पाकिस्तान तिक्तताका कारण सन् २०१६ का लागि इस्लामावादमा हुने भनी निर्धारित सार्कको शिखर सम्मेलन अनिश्चितकालका लागि पर सरेको छ।

भारतले पछिल्ला वर्षहरूमा बढेको तनावपूर्ण सम्बन्धका कारण पाकिस्तानलाई थप एक्लो बनाउने हिसाबले सार्क भन्दा बढ्ता प्राथमिकता अन्य क्षेत्रीय अवधारणाहरूलाई दिएको भन्ने आरोप खेप्ने गरेको छ।

सन् २०१४ मा काठमाण्डूमा सार्क शिखर सम्मेलन गरेको नेपालले गएको अगष्टमा दक्षिण तथा दक्षिण पूर्वी एशियाका सात देश सम्मिलित बिम्स्टेकको शिखर बैठक समेत आयोजना गरिसकेको छ।

राष्ट्रस‌ंघको महासभामा बोल्दा ओलीले बिम्स्टेकको पनि चर्चा गरे। उनले भने, "क्षेत्रीय सहकार्यलाई बढावा दिने हाम्रो विदेश नीतिको मर्म अनुसार हामीले हालै बिम्स्टेकको चौथौ शिखर बैठकको आयोजना गर्‍यौँ। हामी महत्त्वपूर्ण क्षेत्रीय स‌ंगठनका रूपमा सार्क पुन:सक्रिय भएको हेर्न चाहन्छौँ।"

अनिश्चय

तीन दशक भन्दा लामो इतिहास बोकेको सार्कको आगामी शिखर सम्मेलन आयोजना गर्ने जिम्मेवारी पाकिस्तानले पाएको छ भने नेपाल हाल उक्त संगठनको अध्यक्ष छ।

सन् २०१६ को नोभेम्बरमा सम्मेलन गर्ने भनेर मिति घोषणा गरिए पनि आफ्नो एउटा सैनिक ब्यारेकमा भएका हमलामा पाकिस्तानको हात रहेको आरोप लगाउँदै भारतले मिति तय भइसकेको सम्मेलन बहिष्कार गरेको थियो।

त्यसबेला अफगानिस्तान, बांग्लादेश र भूटानले पनि सार्क शिखर सम्मेलनमा जान नसक्ने बताए र त्यसयता सार्कको शिखर सम्मेलन अनिश्चित रहँदै आएको छ।

प्रधानमन्त्री ओलीले सत्ता सम्हाले लगत्तै पाकिस्तानका तत्कालीन प्रधानमन्त्री शाहिद खकान अब्बासीले नेपालको भ्रमण गरी सार्कलाई सक्रिय बनाउन सहयोग गर्न...


शीर्षक: सार्वजनिक यातायात दर्तामा ‘मनोमानी’\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

नेपालमा सार्वजनिक यातायात क्षेत्रमा रहेको व्यवसायीहरुको मनोमानी तोड्न सरकार अझै विफल देखिएको छ।

त्यसका कारण 'सिण्डिकेट' भनिने यातायात व्यवसायीहरुको मनोमानी अझै कायम रहेको गुनासो बढेको छ।

व्यवसायीहरुले उक्त नियम व्यवहारिक नभएको भन्दै त्यसले झनै धेरै विकृती ल्याउन सक्ने भन्दै विरोध गरेका छन्।

गृह मन्त्रालयले देशभर रहेको झन्डै २३० भन्दा बढी यातायात समितिको नविकरण नगर्न जिल्ला प्रशासन कार्यालयलाई गत वर्ष परिपत्र जारी गरेको थियो।

विरोध

नाफा कमाउने व्यवसाय कम्पनीमा दर्ता हुनुपर्ने र व्यक्तिगत रुपमा गाडी संचालन गर्न नपाइने उक्त नियम व्यवसायीहरुको विरोधका कारण कार्यान्वयन हुन सकेको देखिंदैन।

नेपाल यातायात व्यवसायी राष्ट्रिय महासंघका कार्यवाहक अध्यक्ष डोलनाथ खनाल भन्छन्,"हामी कम्पनीमा जान सम्भव नै हुंदैन। हामीसंग पुराना, नयाँ, विभिन्न मोडलका, विभिन्न वर्गका सवारी साधन छन्। तिनलाई मूल्यांकन गर्ने मापदण्ड छैन।"

उनले यातायात व्यवसायीहरुले नियम नमिचेको र सरकारलाई राजश्व तिर्दै आएको जनाए।

गृह मन्त्रालयका अनुसार यातायात क्षेत्रलाई व्यवस्थित बनाउन र समस्याको रुपमा देखिएको 'सिन्डिकेट' प्रणालीलाई हटाउन उक्त निर्णय गरिएको हो।

विरोधका माझपनि कम्पनीमा दर्ता गर्नेहरु भने विस्तारै बढ्न थालेको यातायात व्यवस्था विभागका प्रवक्ता वसन्त अधिकारी बताउँछन्।

उनको भनाई छ,"धमाधम कम्पनी दर्ता गर्नेहरु पनि देखिन थालेका छन् वा कतिपयले कम्पनीमा दर्ता गर्नुपर्छ भन्ने सोचको विकास निजी क्षेत्रमा वढिरहेको छ।"

कम्पनी

तर यातायात क्षेत्रमा संस्थागत भइसकेको भनिएको सिन्डिकेट प्रणाली हटाउन सरकारले ठोस पहल नगर्नु नै मुख्य समस्या रहेको कतिपय व्यवसायीहरु नै बताउँछन्।

भर्खरै काठमान्डूको चक्रपथमा महानगर यातायातका नाममा नयाँ र ठूला बसहरु संचालनमा ल्याएको कम्पनीका एक संचालक सन्तोष खतिवडा नियमन गर्न सरकारले पहलकदमी लिनुपर्ने धारणा राखे।

उनी भन्छन्, "हामी जस्ता निजी क्षेत्रलाई सरकारले प्रोत्साहन गर्दैनन् अनि सरकार आफैले लगानी गरेर यातायात क्षेत्रमा नजाने भएपछि कसरी यो 'सिन्डिकेट' हट्छ? सरकारसंग इच्छाशक्ती नै छैन।"

यातायात व्यवस्था विभागले जनाए अनुसार आगामी असार मसान्तमा जिल्ला प्रशासन कार्यालयले ती संस्थाहरुको नविकरण गर्छ वा गर्दैन त्यसले यो विवादको अन्त्य गर्नेछ।


शीर्षक: सार्वजनिक विदा नदिएकोप्रति मुसलमान समुदायको असन्तुष्टि\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

महिनाभरको कठिन ब्रतपछिको यो उत्सवको पर्वमा उनीहरूमा खुसीसँगै असन्तुष्टि पनि देखिएको छ।

उक्त पर्वमा सार्वजनिक बिदा नदिएको भन्दै कतिपयले हातमा कालोपटी बाँधेर नमाज पढेका थिए।

इद अल-फित्रका बेला खाइने लोकप्रिय परिकार

विशेषता

इद उल फित्रको दिन विराटनगर-६ की केकशा कौशरलाई बिहानैदेखि भ्याइनभ्याइ थियो।

इद अल फित्रमा खाइने सेवई लगायतका परिकार बनाउन उनी बिहानैदेखि व्यस्त थिइन्।

उनले भनिन्, "इदको दिन हामी बिहानै उठेर नुहाइधुवाइ गरेर सेवई बनाउछौं। थरीथरीका परिकारहरू बनाउँछौं। हाम्रो श्रीमान् छोराहरू नमाज पढेर आइसकेपछि। हामी एकदमै उत्साहका साथ पूरा परिवार आफन्तहरूसँग भेटघाट गर्न पनि जान्छौं।"

परिवार तथा आफन्तका साथ रमाइलो र एक आपसमा अंगालो मारेर शुभकामना आदानप्रदान गर्दै यो पर्व मनाइन्छ।

गरिब तथा असहायहरूलाई सहयोग गर्नु पनि उक्त पर्वको अर्को विशेषता हो।

इदको खुसीसँगै  मुस्लिम समुदायमा केही निराशा पनि देखियो।

मुसलमान समुदायले मनाउने गरेका इद उल फित्र, बकर इद र मोहमद डेका दिन विगतका वर्षहरुमा सार्वजनिक बिदा दिने गरिएपनि यसपटक सरकारले  ती पर्वमा मुसलमान समुदायलाई मात्र बिदा दिने निर्णय यसअघि नै गरेको थियो।

असन्तुष्टि

सम्बन्धित धर्म , संस्कृति, भौगोलिक क्षेत्र र स्थान विशेषका लागि मात्र दिइने बिदाको सूचीमा इद अल फित्र पनि परेपछि मुसलमान समुदायले असन्तुष्टि जनाएका हुन्।

रमजानको समापन गर्न मदरसा र इदगाहमा भेला भएका मुस्लिम समुदायले सरकारको उक्त कदमको विरोध गर्दै हातमा कालोपटी बाँधेर नमाज पढेको एकजना मुस्लिम अगुवा साहेव अहमद गुडडु बताउँछन्।

उनले भने, "यदि आज पनि मुसलमानहरूलाई मात्रै बिदा दिने हो भने यो गणतन्त्र के को लागि हो र धर्म निरपेक्षता के को लागि हो?"

गृहमन्त्रालयका प्रवक्ता रामकृष्ण सुवेदीले भने मन्त्रिपरिषदको निर्णयले उक्त पर्वका दिन सार्वजनिक बिदा कटौती गरिएको तर मुस्लिम समुदायलाई भने बिदा दिइएको बताए।

उनले भने, "मन्त्रिपरिषद्ले गरेको हो यो निर्णय। हामीले त्यही अनुसार परिपत्र गरेका हौं। अन्य समुदायलाई चाहिँ बिदा दिइएको छैन।"

सार्वजनिक विदा कटौती गरेर  सरकारले आफूहरूलाई निराश बनाएको मुसलमान समुदायको गुनासो छ।


शीर्षक: सावित्रा भण्डारी: भारतीय लिगमा उत्कृष्ट 'डेब्यु' गरेकी नेपाली खेलाडीको रोमाञ्चक यात्रा\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

मैदान छिरेको २८ सेकेन्डमा नै चर्चित नेपाली स्ट्राइकर सावित्रा भण्डारीले गोल गरिन्।

चार गोल गरेकी भण्डारी 'विमन अफ द म्याच' भइन् र आफ्नो टोली सेथु क्लबलाई प्रतिद्धन्दी मणिपुर पुलिस स्पोर्ट्स क्लबविरुद्ध ६-४ को विजय दिलाउन सहयोग गरिन्।

पहिलो पटक नेपाली महिला फुटबल खेलाडीले विदेशबाट खेल्न सुरु गरेको यो प्रदर्शन उच्चस्तरको भएपनि भण्डारीको खेलयात्रा बुझ्नेहरूका लागि यो अचम्मको प्रदर्शन भने होइन।

छोटो समयमा तीव्र गति

पाँच वर्ष अगाडिसम्म उनी फुटबल बुट कहिले लाउन पाउने होला भनेर कल्पिन्थिन्। लमजुङको गाउँमा लुकेर बसेको उनको प्रतिभा तीन वर्ष अगाडि सशस्त्र प्रहरी बल एपीएफमा जागिरेको रूपमा सुरु भएपछि खुल्यो।

चितवनमा खेलेको राष्ट्रिय प्रतियोगिताको पहिलो खेलमै आठ गोल गरेपछि त उनले राष्ट्रिय टोलीको ढोका खोलिन्।

अनि पहिलो अन्तराष्ट्रिय खेलमा भुटानविरुद्ध आठ गोल गरेपछि उनको चर्चा चुलियो।

खेलाडी जीवनको छोटो यात्रामा उनले तीव्र गतिमा फड्को मारेकी छन्।

'साम्बा'को चिनारी

लमजुङ पामचोककी यी २३ वर्षिया खेलाडीले यो सफलताका लागि संघर्षको लामो यात्रा तय गरेकी छन्।

एक महिलाको रुपमा घरमा र गाउँमा उनी नमुना बनेकी छन्। एउटा खेलाडीको रुपमा राष्ट्रिय टोलीसम्म आइपुग्दा बेग्लै परिचय बनाएकी छन्।

कपाल रङ्ग्याएर पहेंलो बनाएकी 'साम्बा' मैदानमा अरूभन्दा अलग देखिन्छिन्। उनले गरेको गोलहरू, हेयर स्टाइल र पोर्चुगलका खेलाडी रोनाल्डो जस्तै गोलको खुशी मनाउने शैलीले उनलाई मैदानमा भिन्न बनाउँछ।

गाउँमा भण्डारी हलो जोत्थिन्, खेतमा पुरुषले झैँ आली लगाउँथिन्। घरमा पुरुष बराबर भूमिका थियो।

उनको स्वभाव पनि त्यस्तै थियो। छोटो कपाल पाल्ने र कुर्ता सारी नलाउने। फुटबल खेल्नु उनको 'सपना' थियो।

उनी भन्छिन्: "महिलाको टिम थिएन। खेल्न असाध्यै मनपर्ने। अनि पुरुषसँगै खेल्थेँ। उनीहरुसँगै झगडा गर्थेँ।"

खुलेको ढोका

एउटा बल प्रहार गर्ने आशमा उनी पुरुष टोली खेलेको पोस्ट पछाडि घण्टौँ बस्थिन्। आठ कक्षापछि चौर भएको अमर उच्च माध्यमिक विद्यालयमा भर्ना भएकी थिइन्।

छिमेकी गाउँ घनपोखरामा महिला फुटबल हुँदैछ भन्ने थाहा पाएपछि रातारात त्यहाँ पुगेर श्रृजनशील युवा क्लबको तर्फबाट खेल्दै पाँच गोल गरेको क्षण उनी अझै सम्झन्छिन्।

२०७२ वैशाखमा घले गाउँमा भएको प्रतियोगिता खेल्न जाँदा उनको खेल जीवनले नयाँ मोड लियो।

अरु सामान्य खेलाडी भन्दा भिन्न 'केटा जस्तै...


शीर्षक: साहित्यतर्फ दुई वर्षको नोबेल पुरस्कार एकै पटक\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

उनको पुस्ताको नेतृत्वदायी उपन्यासकार भनेर चिनिने तोकाचुकलाई सन् २०१८ को पुरस्कार प्रदान गर्न लागिएको हो।

पुरस्कार प्रदान गर्ने द स्विडिश अक्याडमीमा भएको एउटा आर्थिक र यौन उत्पीडनसम्बन्धी विवादका कारण यस वर्षसम्मका लागि स्थगित गरिएको थियो।

सन् २०१९ को साहित्यतर्फको नोबल पुरस्कार भने पिटर हान्कले पाउनेछन्।

विशेषता

अक्याडमीले जनाए अनुसार ७६ वर्षीय अस्ट्रियन नाट्यकार सरल भाषामा मानव अनुभवको परिधिलाई उजागर गर्न सिपालु मानिन्छन्।

आफ्नो समयका व्यावसायिक रूपमा अत्यधिक सफल लेखकमा गनिने ५७ वर्षीय पोलिस लेखक तोकाचु‌कले जीवनको परिधिहरूभन्दा माथि गएर कथात्मक परिकल्पना गर्न सक्ने उनको क्षमताको आधारमा पुरस्कार दिइएको बताइएको छ।

उनलाई गत वर्ष म्यान बुकर अन्तर्राष्ट्रिय पुरस्कार पनि दिइएको थियो।

अक्याडमीकी एक सदस्य कट्रीना फ्रास्टेसनका पति ज्याँ क्लाँ अर्नाविरुद्ध यौन उत्पीडनको आरोप लागेपछि गत वर्षको साहित्य पुरस्कार स्थगित गरिएको थियो।

बलात्कारको सो अभियोगमा दोषी प्रमाणित भएपछि उनलाई दुई वर्षको जेल सजाय सुनाइएको थियो।


शीर्षक: सि जिनपिङ माओपछिकै ‘शक्तिशाली नेता’\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

पार्टीको महाधिवेशनको अन्तिम सत्रले विधान संशोधन गर्दै अध्यक्ष सिको राजनीतिक विचारलाई 'नयाँ युगको चिनियाँ विशेषतासहित समाजवादबारे सि जिनपिङको विचार'  भन्ने नारा समाविष्ट गरेको छ।

चीनमा हालसम्म त्यस्तो सम्मान कम्युनिष्ट पार्टीका संस्थापक नेता माओलाई र सन् १९८० को दशकमा चीनमा आर्थिक सुधार ल्याएका देङ सिआओपिङलाई मात्रै दिइएको छ।

बीबीसीकी चीन सम्पादक क्यारी ग्रेसी भन्छिन्, "कम्युनिष्ट चीनमा यो तेस्रो चरणको विकासले पार्टीको महत्त्वाकांक्षालाई देशभित्रै र विदेशमा सशक्त रुपमा लागू गराउने संकेत गरेको छ।"

‘सि जिनपिङको नाममा राजनीतिक सिद्धान्त’

चीनले आफ्ना नेता कसरी चयन गर्छ?

कमजोर

पार्टीको विधानमा गरिएको अन्य संशोधनले राष्ट्रपति सिलाई थप शक्तिशाली बनाएको छ भने उनका प्रतिद्वन्द्वीलाई कमजोर तुल्याएको छ।

सन् २०१२ मा नेता भएपछि सिले क्रमिक रुपमा सत्तामाथि आफनो नियन्त्रण बढाउँदै लगेका छन्।

पछिल्लो संशोधनको अर्थ राष्ट्रपति सिलाई दिइने कुनै पनि चुनौतीलाई कम्युनिष्ट पार्टीको शासनका निम्ति खतराको रुपमा लिइनेछ।

गत हप्ता राष्ट्रपति सिको तीन घण्टा लामो भाषणबाट कम्युनिष्ट पार्टीको महाधिवेशन शुरु भएको थियो।

‘चीन विश्वको केन्द्रमा रह्ने बेला आयो’

मजबुत

त्यसबेला उनले पार्टीमा आफ्नो हैसियत थप मजबुत बनाउँदै आफ्नो छुट्टै राजनीतिक सिद्धान्त प्रस्तुत गरेका थिए।

चिनियाँ कम्युनिष्ट पार्टीको महाधिवेशनलाई चीनमा सबैभन्दा ठूलो राजनीतिक घटना मानिन्छ।

बीबीसीकी चीन सम्पादकका अनुसार चिनियाँ कम्युनिष्ट पार्टीको नयाँ नारा उच्चारण गर्न खासै सहज हुनेछैन।

तर चिनियाँ कम्युनिष्ट पार्टीका ९ करोड सदस्यका साथै विद्यालय एवं कलेजका विद्यार्थी तथा सरकारी कारखानाका कर्मचारीले पनि अब 'नयाँ युगको चिनियाँ विशेषतासहित समाजवादबारे सि जिनपिङको विचारधारा' पढ्नेछन्।

अनुशासित

'नयाँ युग' ले आधुनिक चीनको तेस्रो चरणलाई इंगित गर्दछ।

पहिलो चरणमा संस्थापक अध्यक्ष माओले गृहयुद्धले क्षतविक्षत भएको देशलाई एकढिक्का बनाए भने दोस्रो चरणमा देङ सिआओपिङले चीनलाई समृद्ध बनाए।

यो नयाँ युगमा सिले देशलाई थप एकढिक्का र समृद्ध बनाउनुका साथै देशभित्र अनुशासित बनाएका छन् भने देशबाहिर सशक्त रुपमा प्रस्तुत गरेका छन्।

एक हप्ता लामो महाधिवेशनबाट दुई हजारभन्दा बढी प्रतिनिधिले प्रान्तीय प्रमुख, गभर्नर र सरकारी स्वामित्वका उद्योगहरुका प्रमुख चयन गरेका छन्।


शीर्षक: सिंह र चितुवाबाट जोगिने उपाय\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

हालै गरिएको एउटा अध्ययनले विश्वको सबैभन्दा तीव्र गति भएको जनावर र उसको सिकारबीच हुने जीवन मरणको संघर्षबारे विश्लेषण गरेको हो।

अनुसन्धानकर्ताहरूले कसरी जेब्रा र मृग जस्ता सिकारहरूले सिंह र चितुवाबाट अफ्रिकी घाँसे मैदानहरूमा आफूलाई जोगाउन सक्छन् भन्ने अध्ययन गरेका थिए।

उनीहरूका अनुसार कम गतिले सिकारी जनावर भन्दा सिकारमा पर्न लागेकोलाई फाइदा गर्छ र उनीहरूलाई आफूलाई जोगाउने मौका पनि बढी दिन्छ।

उपाय

"शिकारको अन्तिम चरणमा, तीव्र गतिको कुनै अर्थ नै हुँदैन,"युनिभर्सिटी अफ लण्डन अन्तर्गतको रोयल भेटिनिररी कलेजका एलन विल्सन भन्छन्।

उनले थपे, "यदि आहार बनाइन लागिएको जीव एकदमै तीव्र गतिमा कुद्यो भने त्यो खराब निर्णय हुन्छ, किनभने सिकारी जन्तु अझ तेज दगुर्नसक्छ र उसले एकदमै चाँडो आफ्नो गति बढाउन सक्छ त्यही भएर उ सिकारीको पञ्जामा परिहाल्छ।"

उनका अनुसार चलाखीपूर्वक अन्तिम समयमा सामान्य अवस्थामा भन्दा विस्तारै तर एकदमै बाङ्गो टिङ्गो हिँड्दा शिकार हुन लागेका जनवारहरूलाई फाइदा हुन्छ।

अफ्रिकी घाँसे मैदानहरूमा कसरी जंगली जनावरहरूले जिउनका लागि प्रतिस्पर्धा गर्छन् भनेर ठम्याउन वैज्ञानिकहरुले सिंह र चितुवाको दौडिने क्षमताको उनीहरूको सबैभन्दा प्रिय आहार रहेका जेब्रा र इम्पाला भनिने एकप्रकारको अफ्रिकी मृगसँग तुलना गरेका थिए।

बिहीवार प्रसिरित बीबीसी वानको डकुमेन्ट्री बिग क्याट्समा उक्त अध्ययनलाई समावेश गरिएको थियो।

वैज्ञानिकहरूले विशेष रूपमा डिजाइन गरिएका रेडियो कोलारहरू प्रयोग गरी ती जनवारहरूका गति, गतिको वृद्धि र गतिको कमी अनि कति चाँडै उनीहरू घुम्न सक्छन् भनेर हेरेका थिए।

उनीहरूले मांशपेशीको सानो अंश निकालेर ती जीवहरूका मांशपेशीको शक्तिबारे पनि विश्लेषण गरेका थिए।

गति

अध्ययनले शिकारी जनवारहरू उनीहरूका आहार भन्दा उल्लेख्य रूपमा गतिवान् र बढी शक्तिशाली रहेको देखाएको छ।

तर गति कम हुँदा उनीहरूले जेब्रा र मृगसँग प्रतिस्पर्धा गर्न नसकेको र त्यसबेला ती जनावारहरूको भाग्ने सम्भावना रहेको पाइएको छ।

अध्ययनमा संलग्न प्राध्यापक विल्सन भन्छन्, "आहारले लखेटाइलाई निर्धारण गर्न सक्छ, उसले कहिल्यै अर्को दिशातर्फ जाने र कति चाँडो दगुर्ने भनेर निर्णय लिन सक्छ, त्यही भएर शिकारी भन्दा उ जहिल्यै पनि एक कदम अघि हुन्छ।'

चितुवाको गति प्रति घण्टा १ सय किलोमिटर भन्दा बढी रहेको छ।

चितुवा भन्दा शक्तिशाली भए पनि सिंह त्यति वेगले दगुर्न...


शीर्षक: सिक्किमको सीमावर्ती नाकुला क्षेत्रमा भारतीय र चिनियाँ सेनाबीच हात हालाहाल\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

फाइल तस्बिर

भारतको सीमावर्ती राज्य सिक्किमस्थित नाकुला क्षेत्रमा भएको विवादमा सात चिनियाँ र चार भारतीय सैनिक घाइते भएको एक सैन्य अधिकारीले बताएका छन्।

शनिवारको उक्त घटना स्थानीय सैन्य कमान्डरहरूले आपसी समझदारीका आधारमा विवाद समाधान गरेको बताइएको छ।

झन्डै ३,४०० किलोमिटर लामो सीमा क्षेत्रमा दुवै देशको आआफ्नो दाबी छ।

कहिलेकाहीँ त्यस्ता विवादमा सेनाहरूले एकअर्कासँग छाती जुझाउने, धकेल्ने र ढुङ्गा हानाहान गर्ने गरेको बीबीसीका दक्षिण एशिया सम्पादक अन्वरासन इथिराजन बताउँछन्।

केही वर्षअघि दोक्लम विवादले दुई देशको सम्बन्ध चिसिएपछि भारत र चीनका शीर्षस्थ नेताबीच वार्ता भएको थियो

यो तनाव समुद्री सतहभन्दा ५,००० मिटरको उचाइमा अवस्थित विकट नाकुला क्षेत्रमा भएको हो।

भारत र चीनबीच सन् १९६२ मा युद्ध भएको थियो।

सन् २०१७ मा पनि चीनले उक्त सीमावर्ती क्षेत्रमा बाटो विस्तार गर्न सुरु गरेपछि दुई देशबीच समस्या उत्पन्न भएको थियो।

बेलाबेला यस्ता किसिमका घटना भइरहने भए पनि चार दशकमा गोली प्रहार भएको छैन।


शीर्षक: सिड्नीमा प्रचण्ड गर्मी, हजारौं प्रभावित\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

प्रचण्ड गर्मीका बेला विद्युत आपूर्ति बन्द भएका कारण हजारौं मानिस प्रभावित भएका छन् भने कल्याणकारी संस्थाहरुले घरबारविहीन मानिसलाई पानी वितरण गरेका छन्।

यसअघि सिड्नीमा सन् १९३९ मा सबैभन्दा बढी गर्मी महसुस गरिएको थियो।

त्यतिबेला उक्त शहरको तापक्रम ४७.८ सेल्सियस् मापन गरिएको थियो।

प्रभाव

गर्मीका कारण एक अन्तर्राष्ट्रिय टेनिस प्रतियोगिता समेत स्थगित गरिएको छ।

सिड्नी क्रिकेट ग्राउन्डमा टेस्ट म्याच खेलिरहेका इङल्याण्डका ब्याट्सम्यानहरुले  अत्यधिक गर्मीका कारण खेल खेल्न निकै संघर्ष गरेका थिए।

प्रचण्ड गर्मीका बेला आगलागीका घटना हुनसक्ने भन्दै अधिकारीहरुले ग्रेटर सिड्नी क्षेत्रमा बासिन्दाहरुलाई सचेत गराएका छन्।

गर्मीयाममा अष्ट्रेलियाका वन जंगलमा डढेलोका घटना दोहोरिने गरेका छन्।

शनिवार दक्षिण अष्ट्रेलियाको भिक्टोरियामा कैयौं स्थानमा आगलागी भएको अधिकारीहरुको भनाइ छ।


शीर्षक: सिद्धबाबा प्रकरण: बलात्कार मुद्दा यसरी पुग्यो उच्च अदालतमा\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

मुलुकी फौजदारी कार्यविधि संहिता २०७४ ले थुनछेक वा तोकिएको धरौटी, जमानत वा ब्याङ्क जमानतमा चित्त नबुझ्ने पक्षले एक तहसम्म्म पुनरावेदनका लागि अदालतमा निवेदन दिन सक्ने कानुनी व्यवस्था छ।

दुवै पक्ष असन्तुष्ट

एउटै मुद्दाका वादी र प्रतिवादीले अलग-अलग माग राखेर निवेदन दर्ता गरेपछि उच्च अदालत विराटनगरका मुख्य न्यायाधीश तिलप्रसाद श्रेष्ठको इजलासले मुद्दा पेशीमा राख्न आदेश दिएको उच्च अदालत विराटनगरका रजिस्ट्रार जितेन्द्रबाबु थपलियाले बताए।

उक्त मुद्दाको पेशी आगामी बिहीवारका लागि तोकिएको  छ।

पेशीमा परेपछि वादी र प्रतिवादी दुवै पक्षका कानुन व्यवसायीहरुले थुनछेक बहस गरेपछि प्रारम्भिक आदेश ठीक भए नभएको बारे उच्च अदालतले अन्तरकालीन आदेश दिन्छ।

"तर त्यो आदेश अन्तिम निर्णय हुँदैन," रजिस्टार थपलियाले भने। "उक्त  मुद्धामा पनि नियमित सुनुवाइको प्रकृया अनुसार नै चल्छ।"

गत पुस १४ गते जिल्ला अदालत सुनसरीका न्यायाधिश राधाकृष्ण उप्रेतीको इजलासले गिरीसँग तीन लाख रुपैयाँ धरौटी माग गरेको थियो।

एक महिला अनुयायीमाथि बलात्कारको अभियोग लागेका ४६ वर्षीय गिरीलाई धरौटीमा छाड्ने जिल्ला अदालतको आदेशविरुद्ध सरकारी वकिलको कार्यालयले समेत उच्च अदालत विराटनगरमा पुस १६ गते निवेदन दिएको थियो।

सरकारी वकिल के भन्छन्?

उच्च सरकारी वकिलको कार्यालयले गिरीलाई धरौटीमा छाडने जिल्ला अदालत सुनसरीको आदेश आफूहरूलाई चित्त नबुझेको बताउँदै उनलाई थुनामा राखेर मुद्दाको अनुसन्धान गर्न निवेदन दिएको जनाएको छ।

उक्त निवेदनका आधारमा मुख्य न्यायाधीश तिलप्रसाद श्रेष्ठको इजलासले पुस १८ गते मिसिलसहितको कैफियत प्रतिवेदन झिकाउने आदेश दिएको थियो।

कैफियत प्रतिवेदन माग्नु भनेको प्रारम्भिक आदेश न्यायसम्मत छ कि छैन भनेर मुद्दाका आधार र प्रमाणको परीक्षण गर्ने प्रक्रिया हो।

उक्त  मुद्दाको कैफियत प्रतिवेदन उच्च अदालत विराटनगरमा आइसकेको बताइएको छ ।

'सिद्धबाबा'लाई पनि चित्त बुझेन आदेश

प्रतिवादी गिरीले पनि पुस २२ गते आफू साधारण तारेखमा बसेर मुद्दाको छिनोफानो होस् भन्दै उच्च अदालत विराटनगरमा निवेदन दायर गरेका थिए।

गिरी पक्षले पनि धरौटी लिने जिल्ला अदालतको आदेश खारेज गर्नुपर्ने माग निवेदनमा गरेको छ ।

एक २९ वर्षीया महिलामाथि बलात्कार गरेको आरोपमा सुनसरी प्रहरीमा उजुरी दिएपछि गत मंसिर पहिलो साता गिरी विराटनगरस्थित एक निजी अस्पतालमा भर्ना भएका थिए।

मुटुसम्बन्धी...


शीर्षक: सिनोभ्याक: ब्रजिल परीक्षणमा चिनियाँ कोभिड खोप ५० प्रतिशत मात्रै प्रभावकारी\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

नयाँ तथ्याङ्कले यसअघिको तथ्याङ्कभन्दा यो खोप एकदमै कम प्रभावकारी रहेको देखाएको छ। खोप स्वीकृत हुनका लागि कम्तीमा ५० प्रतिशत प्रभावकारी हुनुपर्ने प्रावधान छ।

ब्रजिलको सरकारले कोभिडविरुद्ध देशभर लगाउन तयार राखेको दुई खोपमध्ये सिनोभ्याक एक हो।

बेइजिङको सिनोभ्याकले कोरोनाभ्याक नामक खोप बनाएको हो। यसले मृतप्राय: कोरोनाभाइरसलाई शरीरमा प्रवेश गराएर मानिसमा रोगप्रतिरोधी क्षमतालाई लड्न सिकाउँछ।

यो खोप किन्न इन्डोनेसिया, टर्की र सिङ्गापुर तयार रहेका छन्।

गत साता ब्रजिलमा परीक्षण गरिरहेको बुटानटान इन्स्टिच्युटका अध्ययनकर्ताहरूले खोप कोभिड-१९ का मध्यमदेखि गम्भीर खालका अवस्थामा ७८ प्रतिशत प्रभावकारी रहेको बताएका थिए।

तर मङ्गलवार उनीहरूले सो तथ्याङ्कमा उपचार आवश्यक नपर्ने सामान्य मध्यम खालका सङ्क्रमण भएका व्यक्तिहरूको तथ्याङ्क समावेश नगरिएको बताएका छन्।

त्यो तथ्याङ्क पनि राख्दा यसको प्रभावकारिता ५०.४ प्रतिशतमा झरेको थियो।

कोरोनाभाइरसको खोप कहिले तयार हुन्छ?

बुटानटान इन्स्टिच्युटले भने सो खोप उपचार आवश्यक पर्ने मध्यम सङ्क्रमणमा ७८ प्रतिशत र गम्भीर सङ्क्रमणमा शतप्रतिशत प्रभावकारी भएको दाबी गरेको छ।

सिनोभ्याकको परीक्षणमा फरक देशमा फरक नतिजा देखिएको छ।

गत महिना टर्कीका अध्ययनकर्ताहरूले यो ९१.२५ प्रतिशत प्रभावकारी रहेको बताएका थिए भने इन्डोनेसियामा यो ६५.३ प्रतिशत प्रभावकारी पाइएको बताइएको थियो।

यी दुवै अन्तिम अवस्थाका परीक्षणका अन्तरिम नतिजा हुन्।

कसरी बन्यो भाइरसविरुद्ध पहिलो खोप


शीर्षक: सिरिया आक्रमण: अमेरिकासँग वार्ता गरेपछि टर्की 'युद्धविराम' गर्न सहमत\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

डोनल्ड ट्रम्पले एउटा ट्वीटमार्फत् टर्कीले युद्धविराम गर्ने सार्वजनिक गरेका थिए

अङ्करामा उपराष्ट्रपति पेन्स र टर्कीका राष्ट्रपति रेजेप ताइयिप एर्दोआनबीच छलफल भएपछि यस्तो भनाइ बाहिर आएको हो।

सम्पूर्ण सैन्य कारबाही पाँच दिनको लागि रोकिएको छ र अमेरिकाले कुर्दहरूलाई व्यवस्थित ढङ्गबाट फिर्ता गर्न सघाउनेछ।

सीमा क्षेत्रमा टर्कीले आफ्नो '"सुरक्षित क्षेत्र" बनाउन चाहेको ठाउँबाट अमेरिकाले कुर्दहरूलाई हटाउनेछ।

ट्रम्पको ट्वीट

टर्कीले युद्धविराम गर्ने कुरा उपराष्ट्रपति पेन्सले भन्दा पहिले राष्ट्रपति डोनल्ड ट्रम्पले एउटा ट्वीटमार्फत् बताएका थिए।

उनले दशौँ लाख मानिसको जीवनरक्षा हुने आशय व्यक्त गरेका थिए।

त्यसको केहीपछि उनले भने: "यस्तो सम्झौता तीन दिनअघि कसैगरी हुन सक्दैनथ्यो। यसो हुनका लागि केही 'चर्को' प्रेमको खाँचो पर्‍यो। सबैलाई राम्रो भयो। सबैप्रति गर्व गर्छु।"

यसअघि टर्कीले आक्रमण सुरु गरेकै दिन ट्रम्पले टर्कीका राष्ट्रपति रेजेप ताइयिप एर्दोआनलाई लेखिएको एउटा पत्र सार्वजनिक भएको थियो।

त्यसमा ट्रम्पले एर्दोआनलाई "कडा र मूर्ख व्यक्ति नहुन" सन्देश दिएका थिए।

पेन्सले आफ्नो घोषणाको बेला त्यसको श्रेय डोनल्ड ट्रम्पको "बलियो नेतृत्व"लाई दिँदै राष्ट्रपतिले "युद्धविराम चाहेको र हिंसा रोक्न चाहेको" बताएका थिए।

'अन्त्य होइन'

टर्कीका विदेशमन्त्री मेभलुट चाभुसोग्लुले पत्रकारहरूसँग कुरा गर्दै सिरियन डेमोक्र्याटिक फोर्सेस (एसडीएफ)ले सीमा क्षेत्र छाडेपछि मात्र सैन्य कारबाही स्थायी रूपमा रोकिने बताए।

"हामीले कारबाही रोकेका हौँ, अन्त्य गरेका होइनौँ," उनले भने।

"त्यस क्षेत्रबाट (कुर्द फौज) पूर्ण रूपमा पछाडि हटेपछि मात्र हामी आक्रमण अन्त्य गर्छौँ।"

चाभुसोग्लुले कुर्द नेतृत्वका लडाकुका ठूला हतियार र तिनका आधार शिविर नष्ट पार्ने आफ्नो उद्देश्य सुरक्षित गरिएको बताए।

वाशिङ्टन र अङ्कराबीच भएको वार्तामा एसडीएफको प्रतिनिधित्व थिएन।

बीबीसीकी बार्बरा प्लेट असर भन्छिन्, "धेरै विश्लेषकहरूले यस सम्झौतालाई एर्दोआनको जितका रूपमा हेरेका छन्। किनकि यसले उनले खोजेका धेरैजसो कुरा पूरा गरिदिएको छ। खासगरी टर्कीको सेनाले कुर्दहरूलाई हटाउँदै सुरक्षित क्षेत्रमा नियन्त्रण राख्ने कुराको मान्यता यसले दिएको छ।"

प्रतिबन्ध फुकुवा

आक्रमण रोक्ने बताएसँगै राष्ट्रपति ट्रम्पले तीन दिनअघि टर्कीविरुद्ध लगाएका अमेरिकी प्रतिबन्धहरू हटाएका छन्।

तर...


शीर्षक: सिरिया आक्रमण: राष्ट्रसङ्घ सुरक्षा परिषद्को आपत्कालीन बैठक\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

बैठकको आरम्भमा संयुक्त राष्ट्र सङ्घका महासचिव एन्टोनियो गुटेरेसले सिरियाको द्वन्द्वको राजनीतिक समाधान खोज्नका लागि आह्वान गरेका थिए।

उनले सिरियामा त्यहाँका मानिसहरू रासायनिक अस्त्रको प्रयोग लगायतका विभिन्न भयावह घटनाहरूमाझ जीवन बिताउन बाध्य रहेका बताए।

रुसका राजदूतले सिरियामा भएका हमलाहरूले अन्तर्राष्ट्रिय कानुनको ठाडो उल्लङ्घनलाई दर्शाएका बताए।

पेन्टागन

त्यसअघि अमेरिकी रक्षा मन्त्रालयले सिरियामा गरिएको संयोजित हमलाले उक्त देशको रासायनिक अस्त्र कार्यक्रमलाई आगामी वर्षहरूमा पुन: सञ्चालनमा आउन नसक्ने तुल्याइदिएको बताएको थियो।

अमेरिकी राष्ट्रपति ट्रम्पले सिरियामा गरिएको हमलालाई लक्षित गर्दै त्यहाँ "उद्देश्य पूरा" भएको सन्देश ट्विटरमा लेखेका थिए।

उता सिरियाका राष्ट्रपति बशर अल असदले भने ती हमलाबाट आफू आफ्ना विपक्षीहरुलाई पराजित गर्न झन् दृढ भएको बताएका थिए।

रुसी विदेशमन्त्री सेर्गेइ लाभ्रोभले  हमलाहरू कानुनविपरीत गरिएको भन्दै अस्वीकार्य भएको बताएका थिए।

सिरियामा गरिएको हमलामा  झन्डै एक सय वटा क्षेप्यास्त्रहरु प्रहार गरिएका थिए। तिनमध्ये १२ वटा फ्रान्सेली र आठ वटा ब्रिटिश क्षेप्यास्त्र थिए।

दावी

प्रत्यक्षदर्शीहरूले सिरियाली राजधानीमा ठूलो विस्फोटको आवाज सुनेको र धूँवाको मुस्लो उडेको देखेको बताएका थिए।

रुसको प्रतिरक्षा मन्त्रालयका अनुसार सिरियाली हवाई प्रतिरक्षा प्रणालीले तीमध्ये दुईतिहाइलाई बीचैमा रोकी खसालिदिएको दावी गरेको छ। तर उसले त्यसका लागि कुनै प्रमाण भने प्रस्तुत गरेको छैन।

ब्रिटेनकी प्रधानमन्त्री टरिजा मेले सिरियाविरुद्ध सैनिक कदम चाल्नु कानुनसम्मत र उचित भएको बताउँदै त्यसबाट सिरियामा थप मानवीय सङ्कट हुन नदिन र रासायनिक अस्त्रको प्रयोग निरुत्साहित हुने बताएकी छन्।

फ्रान्सका राष्ट्रपति एमानुएल माक्रोँले त्यस्ता अस्त्रहरूको प्रयोगलाई सामान्य ढङ्गले लिने व्यवहार आफूले सहन नगर्ने बताएका छन्।

त्यसै गरी टर्कीका राष्ट्रपतिले ती क्षेप्यास्त्र हमलालाई उचित ठहर्‍याएका छन्।

तर इरानका सर्वोच्च धर्मगुरु आयातोल्लाह अलि खामेनइले अमेरिका, ब्रिटेन र फ्रान्सका नेताहरूलाई "अपराधीहरु" भन्दै ती हमलाबाट तिनीहरूलाई कुनै लाभ नहुने दावी गरेका छन्।


शीर्षक: सिरिया युद्ध: भुक्तभोगीको हृदयविदारक अनुभव - 'यो हो स्वतन्त्रताको निम्ति हामीले तिर्नुपरेको मूल्य'\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

दशौँ हजार मानिस मारिएको र लाखौँ विस्थापित भएको बताइन्छ।

यो घर छाड्न बाध्य भएका र भागेर विदेश गएकाहरू त्यस्तै केहीको कथा हो।

यसमा उनीहरूमाथि युद्धले पारेको प्रभावको बयान छन्।

'मैले थुप्रै साथी गुमाएँ'

घयाथ अबु अहमद, ३०, स्वतन्त्र पत्रकार

मेरो गृह नगर डराय्यामा प्रदर्शन सुरु हुँदा म विद्यार्थी थिएँ। टाढैबाट क्यामराको लेन्सबाट हेर्थेँ, फोटो खिच्थेँ, सिरियामा त्यस्तो होला भन्ने कहिल्यै कल्पना गरेको थिइन।

हामी ट्यूनिशिया र इजिप्टको प्रदर्शनबाट प्रेरित थियौँ तर हामीले पनि त्यस्तो आवाज उठाउने धृष्टता गर्न सकौँला भन्ने सोचेकै थिएनौँ।

अकस्मात् हाम्रो सपनाको अकाल मृत्यु भयो जब सन् २०१२ मा डराय्यामा सैयौँ मानिस मारिए। दुई दिनभित्रै मैले मेरा थुप्रै साथीहरू र छिमेकी गुमाएँ।

पुरै १० वर्ष मेरो निम्ति निकै कठिन समय बन्न पुग्यो। चार वर्ष म बन्दी जस्तै भएर अलग बसेँ।

सन् २०१६ मा बाध्य भएर डराय्या छाडेर इडलिब जानुपर्दा म पूर्ण रूपमा हराइसेको थिएँ, पानीबाट झिकेको माछा जस्तै महसुस भएको थियो।

मेरा अभिभावक बन्दी बनाइए र भाइ मारियो। त्यो स्वतन्त्रताको निम्ति हामीले तिरेको मूल्य थियो।

क्रान्तिमा सहभागी भएकोमा मलाई कहिल्यै पछुतो भएन। मैले जे गुमाए त्यसका निम्ति क्रान्तिलाई दोष दिन्न, केवल सिरियाली सत्तालाई दिन्छु जसले अक्षम्य अपराधहरू गरेको छ।

क्रान्ति अहिलेसम्म पूर्ण भएको छैन तर हामीले यसअघि कहिल्यै नपाएको केही मात्र भए पनि स्वतन्त्रता पाएका छौँ।

अहिले म स्वतन्त्र पत्रकार छु। आफ्ना मनका कुरा विश्वसामु बाँड्छु।

'मसँग भविष्यको कुनै सपना छैन'

नूर अल-शाम, २८, मानवीय सहायताकर्मी

दक्षिणी इडलिबस्थित घरमा स्वतन्त्रता बाहेक हामीलाई आवश्यक सबै कुरा थियो।

अहिले म मरुभूमिमा साधारण टेन्टमुनि जीवन काटिरहेको छु। अन्य हजारौँ टेन्टहरू पनि छन् जहाँ जाडोमा ठूलो माटोको पोखरी बन्छ र गर्मीमा किराहरूको आक्रमण र धुलोले ढाकिन्छ।

मसँग मेरो भविष्य वा छोराको भविष्यको सपना छैन। म क्याम्पभित्रको जीवनबाट उसको ध्यान मोड्ने प्रयास गर्छु।

मैले उसलाई युद्धको बारेमा केही भन्दिन जसले गर्दा सानै उमेरमा उसलाई बोझ बनोस्।

मेरो पति कामको निम्ति हामीलाई छाडेर टर्की जानु पर्‍यो र त्यसपछि कहिल्यै मैले उहाँलाई देख्न पाएकी छैन।

पढाइ सक्ने मेरो सपना थियो जुन अहिले असम्भव छ। म प्रदर्शनमा सहभागी हुँदा एलेप्पो विश्वविद्यालयको विद्यार्थी थिएँ।...


शीर्षक: सिरिया सिमानामा टर्कीको सैन्य गतिविधि तेज\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

उत्तरपूर्वी सिरियाबाट अमेरिकी फौज फिर्ता गरिए लगत्तै सो क्षेत्रमा टर्कीले दर्जनौँ सैन्य गाडी पठाएको छ।

अमेरिकी राष्ट्रपति डोनल्ड ट्रम्पले फौज फिर्ता ल्याउने निर्णयको बचाउ गर्दै कुर्दहरूलाई भने नत्यागेको बताए।

गतिविधि बढ्यो

उनको विवादास्पद निर्णयको अमेरिकाभित्र र बाहिर निकै आलोचना भएको छ।

टर्कीले कुर्दिश मिलिसियालाई आतंकवादी मान्छ। ती मिलिसिया सिरियामा इस्लामिक स्टेट आइएस समूहविरुद्ध लडेको अमेरिका-समर्थित एसडिएफको मुख्य समूह हो।

अमेरिकाले कुर्दिश समूह रहेको इलाकाबाट आफ्नो फौज फिर्ता लगेर उनीहरूमाथि टर्कीको हमलाका लागि बाटो खोलिदिएको कतिपय ठान्छन्।

मङ्गलवार राति बख्तरबन्द गाडी तथा ट्याङ्कहरूको लश्कर टर्कीको सीमा नगर अक्काकेलतर्फ लागेका थिए।

सरकारी सञ्चार संस्था अनाडोलुले तिनको तस्बिर प्रसारण गरेको थियो।

धोका भएको दाबी

कुर्दिश फौजले राष्ट्रपति ट्रम्पको निर्णयलाई धोकापूर्ण भनेका छन्।

आइएसलाई पराजित गर्न अमेरिकालाई सघाएका ती फौजले 'पीठमा छुरा' प्रहार गरिएको प्रतिक्रिया दिएका छन्।

तर राष्ट्रपति ट्रम्पले भने आफ्नो निर्णयका कारण सिरियामा तैनाथ १ हजार अमेरिकी सेनामध्ये केवल ५० जना मात्र फर्काइने सङ्केत गरे।

साथै ट्वीट गर्दै उनले कुर्दिश फौजको प्रशंसा गरे।

उक्त निर्णयलगत्तै ट्रम्पले टर्कीलाई त्यसको गलत फाइदा नउठाउन भन्दै नत्र उसको अर्थतन्त्र ध्वस्त पारिदिने चेतावनी दिएका थिए।

तर पछि फेरि ट्वीट गर्दै उनले टर्कीलाई व्यापार साझेदार तथा नेटो सहयोगी भन्दै उसको प्रशंसा गरे।

टर्कीले भनेको छ उसले सिरियासँगको सिमानामा ४८० किलोमिटर लामो तथा ३० किलोमिटर भित्रसम्म फैलिएको 'सुरक्षित क्षेत्र' बनाउन चाहेको छ ताकि हाल टर्कीमा रहेका ३७ लाखमध्ये २० लाख सिरियाली शरणार्थीलाई त्यहाँ राख्न सकियोस्।

यसबीच टर्कीका राष्ट्रपति रेजेप ताय्यिप अर्दोआन राष्ट्रपति ट्रम्पको निम्तोमा नोभेम्बर १३ मा अमेरिका भ्रमणमा आउने ह्वाइट हाउसले पुष्टि गरेको छ।