शीर्षक: भारत चीन सीमा विवाद: चिनियाँ सेनासँगको भिडन्तमा ज्यान गुमाउने भारतीय सैनिकको सङ्ख्या २० पुग्यो\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

भारतीय सेनाको पछिल्लो वक्तव्य अनुसार चिनियाँ सैनिकहरूसँग सोमवार भएको भिडन्तमा घाइते भएका थप १७ जना भारतीय सैनिकहरूको मृत्यु भएको छ।

वक्तव्यमा भनिएको छ: भारतीय र चिनियाँ सैनिकहरूबीच गलवान इलाकामा सङ्घर्ष विराम भएको छ, जहाँ दुवै पक्षबीच १५\१६ जुनको रातमा भिडन्त भएको थियो।

भिडन्त भएको स्थानमा कर्तव्य पालनाका क्रममा गम्भीर घाइते भएका १७ जना भारतीय सैनिकहरूको शून्य डिग्री सेल्सीअसभन्दा तलको तापक्रम र उच्च हिमाली क्षेत्रमा तिनीहरूलाई लागेको चोटका कारण मृत्यु भएको छ।

मङ्गलवार केही अघि भारतले गलवान क्षेत्रमा भएको भिडन्तमा सेनाका एक वरिष्ठ अधिकारीसहित तीन भारतीय सैनिकको ज्यान गएको पुष्टि गरेको थियो।

योसँगै उक्त घटनामा ज्यान गुमाउने भारतीय सैनिकहरूको सङ्ख्या २० पुगेको छ।

चीनको तर्फबाट भारतीय सेनासँग भएको हिंसात्मक भिडन्तमा आफ्ना कति सैनिक हताहत भए भन्नेबारे कुनै विवरण सार्वजनिक भएको छैन।

के भन्छ चीन?

लद्दाखमा भारतले निर्माण गरेको एउटा सडकबारे विवाद उत्पन्न भएको छ

चिनियाँ विदेश मन्त्रालयका प्रवक्ताले भारतीय सैनिकले सीमा नाघेर 'चिनियाँ सैनिकलाई आक्रमण गरेर दुई पक्षका सीमा सुरक्षा बलबीच गम्भीर शारीरिक सङ्घर्ष भएको' बताएको समाचारमा जनाइएको छ।

बेइजिङले आफ्नो पक्षमा भएको क्षतिको पुष्टि गरेको छैन। तर भारतीय सेनाले चिनियाँ सैनिकहरू पनि हताहत भएको दाबी गरेको छ।

भारतीय पक्षले यो घटनामा गोली नचलेको दाबी गरेको छ। केही समययता लद्दाखको गलवान क्षेत्रमा चिनियाँ सेना प्रवेश गरेकाले विवाद बढेको भारतीय पक्षको भनाइ छ।

चीनको ग्लोबल टाइम्स पत्रिकाका अनुसार चिनियाँ विदेशमन्त्रालयले विद्यमान विवादलाई वार्ताबाट समाधान गरिने र त्यसका लागि दुवै देश तयार भएको जनाएको छ।

विवाद कहिलेदेखि?

भारत र चीनबीच सीमामा लामो समयदेखि तनाव हुँदै आएको छ।

तर धेरैपछि सैनिकको मृत्यु हुनेगरी सङ्घर्ष भएको हो।

दुई देशबीच सन् १९६२ मा युद्ध भएको थियो। त्यसमा भारत नराम्ररी पराजित भएको थियो।

चिनियाँ र भारतीय सैनिक जवानको फाइल तस्बिर

सन् १९६२ मा भारत र चीनबीच युद्ध भएको थियो। Hulton Archive को तस्बिर

चीनले आफ्नो ३८,००० वर्ग किलोमिटर क्षेत्र ओगटेको भारतको आरोप छ। त्यसका लागि हजारौँ चिनियाँ सैनिक आएको उसको दाबी छ।

सीमाबारे दुई पक्षले तीन दशकमा पटकपटक वार्ता गरेका भए पनि कुनै समाधान फेला पारेका छैनन्।

गत मे महिनामा दुई देशका सेनाबीच सिक्किमको सीमामा...


शीर्षक: भारत चीन सीमा विवाद: सीमा भिडन्त 'नियोजित उक्साहट'- चीन\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

चिनियाँ सीमा नजिकै भारतीय फौज

चिनियाँ विदेश मन्त्रालयका प्रवक्ता लिजिएन झाओले भारतीय फौज चिनियाँ भूभागमा प्रवेश गरेर आक्रमण गरेपछि 'भीषण युद्ध' निम्तिएको बताए।

उनले चिनियाँ फौजको हताहतबारे भने विवरण दिएनन्।

शुक्रवार भारतीय प्रधानमन्त्री नरेन्द्र मोदीले कुनै पनि विदेशी सेना भारतीय क्षेत्रमा प्रवेश नगरेको र भारतीय भूमि नगुमेको बताएका थिए।

गलवान उपत्यकामा भएको भिडन्तमा बीस भारतीय सैनिक मारिएका थिए। भारतले भिडन्तमा दुवै पक्षको क्षति भएको बताएको छ।

चीन घटनाबारे के भन्छ?

एकपछि अर्को ट्वीट गर्दै झाओले गलवान उपत्यका चिनियाँ भूमिमा पर्ने बताए।

दुई आणविक शक्ति सम्पन्न यी दुई देशबीच यो क्षेत्रमा सीमा रेखा स्पष्ट छैन त्यसैले राम्रोसँग सीमाङ्कन नगरिएको लाइन अफ एक्चुअल कन्ट्रोल एलएसी मानिन्छ।

झाओले चिनियाँ र भारतीय अधिकारीबीच मे महिनामा सम्झौता भएपछि चिनियाँ क्षेत्रमा बनाएको संरचना भारतले भत्काएर सुरक्षा फौज फिर्ता लगेपछि तनाव घट्दै गएका बेला घटना भएको बताएका छन्।

झाओले भने, "गलवान उपत्यकामा स्थिति सामान्य बन्दै गएका बेला जुन १५ तारिखका दिन फेरि भारतीयहरूले नियन्त्रित सीमा रेखा (एलएसी) पार गरे।"

उनले भने, "सीमामा खटिएका भारतीय फौजले चिनियाँ अधिकारी र सिपाहीहरूमाथि हिंस्रक आक्रमण गरे त्यसपछि भिडन्त भयो र मानिसहरू मारिए।"

भारतीयहरूले गलवान उपत्यकामा एप्रिल यता नियन्त्रित सीमा रेखामा "सडकहरू पुलहरू र अरू संरचनाहरू" बनाइरहेको झाओले बताए।

मोदीले त्यसबारे के भने?

शुक्रवार टेलिभिजनमार्फत् दिइएको एउटा वक्तव्यमा भारतीय प्रधानमन्त्री नरेन्द्र मोदीले भारतीय भूभागको रक्षाका लागि भारतीय सशस्त्र फौजलाई "आवश्यक कदमहरू चाल्नका लागि अधिकार" दिइएको बताए।

"चीनले चालेका कदमहरूबाट पूरै देशले चित्त दुखाएको छ र आक्रोशित बनेको छ," उनले भने, "भारत आफ्नो सार्वभौमसत्तालाई शिरमा राखेर शान्ति र मित्रता चाहन्छ।"

सोमवारको झडपपछि बोल्दै मोदीले भने, "न कोही विदेशी हाम्रो भूभागमा छ न हाम्रो कुनै चौकी कब्जा भएको छ।"

अमेरिकाको प्रतिक्रिया

भारत र चीनबीचको विद्यमान तनावका माझ अमेरिकाले ढिला गरी प्रतिक्रिया जनाएको बताइएको छ।

अमेरिकाले जुन १९ तारिख शुक्रवार प्रतिक्रिया दिँदै भारतप्रति आफ्नो संवेदना प्रकट गरेको हो।

अमेरिकी विदेशमन्त्री माइक पोम्पेओले उक्त घटनाबारे प्रतिक्रिया दिँदै भने, "चीनसँगको सङ्घर्षका क्रममा भएको...


शीर्षक: भारत निर्वाचन परिणाम: जितपछि मोदीले मतदातालाई धन्यवाद दिँदै के भने\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

बिहीवार साँझ दिल्लीस्थित पार्टी मुख्यालयमा प्रवेश गर्दा उनलाई समर्थकहरूले गुलाफको फूल वर्षाएर स्वागत गरेका थिए।

"हामी सबै एक नयाँ भारत चाहन्छौँ। म नतमस्तक भई धन्यवाद भन्न चाहन्छु," भारतीय जनता पार्टी (भाजपा) का समर्थकहरूलाई सम्बोधन गर्दै उनले भने।

"आउने दिनहरूमा म नराम्रो अभिप्राय वा उद्देश्यले कुनै काम गर्नेछैन। काम गर्दैगर्दा गल्ती पनि हुन सक्छ। तर खराब नियतले केही गर्ने छैन। तपाईँहरूले ममाथि यत्रो भरोसा जनाउनुभएको छ, म आफ्नो लागि केही गर्नेछैन।"

मतगणना हुँदै गर्दा लोकसभाको ५४३ सीटमध्ये भाजपाले झन्डै ३०० सीट जित्ने प्रक्षेपण गरिएको छ। उसको गठबन्धनले  ३४० भन्दा धेरै सीट जित्न सक्छ।

सो दलले सन् २०१४ को निर्वाचनमा भन्दा धेरै मत प्राप्त गर्ने जित्ने देखिएको छ।

हार स्वीकार

भारतमा छ हप्तासम्म विभिन्न चरणमा भएको मतदानलाई मोदीको हिन्दू राष्ट्रवादी राजनीतिको जनमतसङ्ग्रहका रूपमा हेरिएको थियो।

मतदानमा कुल ९० करोडमध्ये ६० करोड मतदाताले सहभागिता जनाएका थिए।

भारतको प्रमुख प्रतिपक्षी दल कङ्ग्रेसका अध्यक्ष राहुल गान्धीले आफ्नो पार्टी पराजित भएको स्वीकार गरेका छन्।

दिल्लीमा आयोजित एउटा पत्रकार सम्मेलनमा बोल्दै उनले सन् २००४ देखि जित्दै आएको उत्तर प्रदेशको एउटा निर्वाचन क्षेत्र अमेठीमा पनि आफ्नो हार स्वीकार गरेका छन्।

उक्त निर्वाचन क्षेत्रमा दशकौँदेखि गान्धी परिवारको वर्चस्व थियो।

कङ्ग्रेसले नेतृत्व गरेको गठबन्धनले निर्वाचनमा एक सयभन्दा कम सीट जित्ने अपेक्षा गरिएको छ।

चुनावी हिसाब

कुनै पनि दल वा गठबन्धनलाई लोकसभामा बहुमत प्राप्त गर्न कम्तीमा २७२ सीट चाहिन्छ।

सन् २०१४ मा भाजपा एक्लैले २८२ सिट जितेको थियो जुन पछिल्लो तीन दशकमा कुनै पनि राजनीतिक दलले प्राप्त गरेको सबैभन्दा ठूलो जित थियो।

उक्त निर्वाचनमा भाजपाको गठबन्धनले संसद्‌मा कुल ३३६ सीट ओगट्न सफल भएको थियो।

सन् २०१४ मा कङ्ग्रेसले ४४ सीट जितेको थियो भने उसको गठबन्धनसहित जम्माजम्मी ६० सीट पुगेको थियो।

हालको निर्वाचनमा भाजपाले निकै महत्त्वपूर्ण मानिने उत्तर प्रदेश राज्यमा पनि ५० प्रतिशत सीट जित्ने आकलन गरिएको छ।

असी सिट भएको उक्त राज्यमा दुईवटा क्षेत्रीय दलहरू मिलेर भाजपाविरुद्ध उभिएका थिए।

त्यस्तै पश्चिम बङ्गालमा पनि भाजपाले निकै राम्रो प्रदर्शन गरेको छ।

भारतका पाँच राज्यमध्ये चार दक्षिणी राज्य आन्ध्र प्रदेश, तेलङ्गना, तमिलनाडू र केरलामा भने...


शीर्षक: भारत निर्वाचन: अलग राज्यको माग गर्ने नेपालीभाषीको आशा मोदीमाथि\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

कुनै पनि राजनीतिक दलसँग आबद्ध नरहेको बताउने दार्जिलिङस्थित साहित्यकार प्रेम प्रधान भारतका नेपालीभाषीको पहिचानको निम्ति छुट्टै राज्यको खाँचो देख्छन्

गोर्खाल्यान्ड राज्य निर्माणबाट त्यो सम्भव देख्नेमध्ये एक हुन्,   दार्जिलिङस्थित नेपालीभाषी साहित्यकार प्रेम प्रधान। भारतको सम्मानित मानिने साहित्य एकेडेमी पुरस्कार प्राप्त उनी नेपाली साहित्य सम्मेलनका भूतपूर्व अध्यक्ष हुन्।

भारतमा अहिले संसद्को तल्लो सदन लोकसभाका लागि प्रत्यक्ष रूप निर्वाचन हुँदैछ। गत एप्रिल ११ मा सुरु भएको मतदान मे १९ मा सकिँदैछ।

अन्तिम चरणतिर पुगेको निर्वाचनप्रति नेपालीभाषी भारतीयहरूको अपेक्षा र उनीहरूका मुद्दाबारे बीबीसी नेपाली सेवाका शरद केसीसँग साहित्यकार प्रधानले व्यक्त गरेको विचार यहाँ प्रस्तुत गरिएको छ।

चिनारीको आकाङ्क्षा

भारतीय नेपालीको मूल आकाङ्क्षा तीनवटा थिए। त्यसमध्ये दुईवटा माग पूरा भइसकेको छ।

पहिलो, साहित्य एकेडेमीद्वारा नेपाली भाषालाई भारतको आधुनिक भाषाको मान्यता दिइएको छ।

दोस्रो, सन् १९९२ सालमा नेपाली भाषाले भारतमा संवैधानिक मान्यता पाइसकेको छ।

अर्को चिनारीको आकाङ्क्षा हो। किनभने नेपाली भन्दा भारतमा नेपालका नेपाली भन्ने बुझ्ने गरिन्छ। नेपाली भन्नाले नेपाली राष्ट्रियता दर्शाउँछ। तर यहाँ हामी नेपाली जाति वा गोर्खा भन्छौँ, त्यसको अलग पहिचानको निम्ति चिनारीको ठूलो सङ्कट छ।

मोदीप्रति आशा

त्यसैले हामीले भारतभित्र छुट्टै राज्यको माग गर्दै आएका हौँ। त्यसको निम्ति लामो समयदेखि आन्दोलन भइरहेको छ।

तर त्यो माग गर्ने नेपालीभाषीको आवाज पश्चिम बङ्गाल सरकारले दबाउँदै आएको छ। राज्य भन्नेबित्तिकै धेरैलाई मुद्दा लगाइएको छ, जेल हालिन्छ। अप्रजातान्त्रिक ढङ्गले दमन भइरहेको छ।

भारतीय जनता पार्टी (भाजपा) ले अहिलेको चुनावी घोषणा पत्रमा गोर्खा समुदायको ११ वटा जातिलाई अनुसूचीमा राख्ने प्रतिवद्धता जनाएको छ।

पूरा नभएको लामो समयदेखको माग छुट्टै राज्यबारे राजनीतिक समाधान खोज्ने भनेको छ। भाजपाले साना प्रदेश निर्माणमा विश्वास गर्ने भएकाले उसले त्यो गर्छ भन्ने हाम्रो विश्वास छ।

यसपटक फेरि नरेन्द्र मोदीको सरकार बनेमा त्यसको राजनीतिक समाधान हुने हामीलाई आशा छ।

भाका फेर्ने नेता

पाँच वर्ष बहुमतको सरकार चलाएको भाजपाले अब गर्ला र? भन्ने प्रश्न पनि उठ्छ। हुन त राजनीतिज्ञहरूले बेलाबखत भाका पनि फेर्छन्।

तर यसअघिको चुनावमा उसको मूल मुद्दा राममन्दिर...


शीर्षक: भारत निर्वाचन: एक्जिट पोलमा देखिएको बीजेपीको अग्रता विपक्षीद्वारा खण्डन\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

एक्जिट पोल भनिने त्यस्ता अनौपचारिक प्रारम्भिक मत सर्वेक्षणहरूले सत्ताधारी  भारतीय जनता पार्टि आम निर्वाचनमा विजयी हुने बाटोमा देखिएको जनाएका छन्। पश्चिम बंगाल राज्यकी मूख्यमन्त्री तथा अल इण्डिया तृणमूल कंग्रेसकी नेतृ ममता ब्यानर्जीले एक्जिट पोलका नतिजालाई कोरा गफ भन्दै आफूले त्यसमा विश्वास नगर्ने भन्दै ट्वीट गरेकी छन्। उनले आफ्नो ट्वीटमा सबै विपक्षी पार्टिलाई एकताबद्ध हुन आह्वान पनि गरेकी छन्।

आइतबार सार्वजनिक भएका चार विभिन्न एक्जिट पोलहरूले बीजेपी नेतृत्वको गठबन्धन, न्याशनल डिमोक्र्याटिक एलाएन्स (एनडिए) ले ठूलो परिमाणमा जित हासिल गर्ने अनुमान गरेका थिए। ति पोलहरूका अनुसार उक्त गठबन्धनले २८० देखि ३१५ सम्म सिट जित्नसक्ने सम्भावना छ। त्यो विपक्षी कंग्रेस पार्टिको भन्दा निकै नै धेरै हुने बताइएको छ।

बीजेपीले त्यस्तो पूर्वानुमानको स्वागत गरेको छ र सो पार्टिका थुप्रै नेताहरूले सामाजिक सञ्जालमा आफ्ना कार्यकर्ताहरूको मेहनतलाई बधाइ दिएका छन्।

यस्को महत्व किन छ?

एक्जिट पोलका नतिजालाई सावधानीपूर्वक लिइनु पर्छ किनकी विगतमा ति गलत पनि सावित भएका छन्। यो तथ्यलाई केही विपक्षी नेताहरूले जोड दिएका छन्।

विपक्षी कंग्रेस आइका एकजना चर्चित नेता तथा भूतपूर्व मन्त्री शशी थरुर भन्छन् एक्जिट पोलहरू सबै गलत छन्। गत सप्ताहान्तमा अष्ट्रेलियाको आम निर्वाचनको नतिजाका बारे ५६ वटा विभिन्न एक्जिट पोलहरू गलत भएको उनले ट्वीटमा उल्लेख गरेका छन्। शशी थरुरले वास्तविकत नतिजाका लागि आफूले २३ मेसम्म प्रतिक्षा गर्ने पनि बताएका छन्।

आन्ध्र प्रदेशका मूख्यमन्त्री तथा तेलुगु देशम पार्टिका नेता एन चन्द्रबाबु नाइडुले ट्वीटरमा लेखेका छन्, "एक्जिट पोलहरूले बारम्बार जनताको धारणा प्रस्तुत गर्न चुकेका छन्। एक्जिट पोलहरू गलत सावित भएका छन् र थुप्रै घटनामा वास्तविकताभन्दा निकै परको पूर्वानुमानहरू भएका छन्।"

निर्वाचनका क्रममा बीजेपी र कंग्रेस तथा अन्य विभिन्न राज्यका केही क्षेत्रिय दलहरूबीच चर्को प्रतिस्पर्धा भएको थियो। तर प्रारम्भिक वैचारिक मत सर्वेक्षणहरूले विपक्षीको चुनावी रणनीति असफल भएको तर्फ संकेत गरेका छन्।

सबैभन्दा आश्चर्यजनक पूर्वानुमान अगुवा राज्य उत्तर प्रदेशबाट आएको देखिएको छ, जस्ले सबैभन्दा धेरै ८० सदस्यलाई केन्द्रीय संसदमा पठाउने गर्दछ।

त्यसैले यो राज्यको नतिजाले भावी सरकार कस्ले बनाउँछ भन्ने विषयमा मूख्य भूमिका खेल्ने गर्दछ।...


शीर्षक: भारत निर्वाचन: कहाँबाट उठ्दैछन् मोदी र अन्य ठूला नेता\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

भारतमा लोकसभाको चुनाव आउँदो एप्रिल ११ मा शुरू भई मे १९ मा सकिनेछ।

बिहीवार अबेर राति बीजेपीका वरिष्ठ नेता, केन्द्रीय मन्त्री र पार्टीको केन्द्रीय चुनाव समितिका सचिव जेपी नड्डाले १८४ जना उम्मेदवारबारे टुङ्गो लगाएका हुन्।

सूची सार्वजनिक गरिनुअघि बीजेपीका कैयौँ ठूला नेता त्यसमा नसमेटिने अड्कलबाजीहरू भइरहेका थिए।

अटेनन् आडवाणी

तर जेपी नड्डाले उम्मेदवारहरूको घोषणा गर्न थालेपछि पार्टी अध्यक्षको नाम आउँदा धेरैजना आश्चर्यमा परे। अध्यक्ष अमित शाह गान्धीनगरबाट चुनाव लड्नेछन्।

बीजेपीका वरिष्ठ नेता लालकृष्ण आडवाणी गान्धीनगरबाट निर्वाचित वर्तमान सांसद हुन्।

शाह राज्यसभाका सदस्य हुन् र पहिलो पटक उनी लोकसभाका लागि उठ्दैछन्।

उम्मेदवारहरूको सूचीमा आडवाणीको नाम छैन। नड्डाले त्यसबारे केही भनेनन्, तर आडवाणीलाई बीजेपीले पाखा लगाएको बुझ्न सकिन्छ।

वरिष्ठ नेता आडवाणीलाई नसमेटिएकोमा त्यसप्रति असन्तुष्टियुक्त एउटा ट्वीट विपक्षी कांग्रेस आईका प्रवक्ता रणदीप सिंह सुरजेवालाले गरेका छन्।

बीजेपीले उत्तर प्रदेशको कुल ८० सीटमध्ये अहिलेलाई २८ मा उम्मेदवार घोषणा गरेको छ। जसअनुसार बहालवाला छ जना सांसदलाई सूचीमा समेटिएको छैन।

त्यसमा वरिष्ठ नेता तथा पूर्वअध्यक्ष मुरली मनोहर जोशीको पनि नाम छैन। यसको अर्थ उनलाई पनि पाखा लगाइएको छ।

मोदी फेरि वाराणसीबाटै

प्रधानमन्त्री नरेन्द्र मोदीले फेरि पनि वाराणसीबाट प्रतिस्पर्धा गर्ने भएका छन्।

मोदीविरुद्ध भीम आर्मीका संस्थापक चन्द्रशेखर आजादले चुनावी प्रतिस्पर्धामा उत्रिने बताएका छन्।

उनले कांग्रेस आई र अरू पार्टीहरूलाई पनि समर्थनका निम्ति आह्वान गर्ने बताएका छन्।

हालै कांग्रेस आईकी महासचिव सोनिया गान्धीले आजादसँग भेटघाट गरेकी थिइन् र सो क्रममा उम्मेदवारीबारे पनि कुराकानी भएको थियो।

गृहमन्त्री राजनाथ सिंह लखनऊबाट, स्मृति ईरानी अमेठीबाट र विदेश राज्यमन्त्री जनरल वीके सिंह गाजियाबादबाट चुनावमा उठ्नेछन्।

स्मृति ईरानीको सामना कांग्रेस आईका अध्यक्ष राहुल गान्धीसँग हुनेछ। हेमा मालिनी मथुराबाटै उठ्नेछिन्।

केन्द्रीय संस्कृतिमन्त्री महेश शर्मालाई नोएडाबाटै उठाइएको छ। अर्का केन्द्रीय मन्त्री नितिन गडकरी नागपुरबाटै उठ्नेछन्।

जानकारहरूका अनुसार यसपटक सीटको बाँडफाँट विधानसभा चुनावको परिणामलाई ध्यानमा राखेर गरिएको छ। त्यस्तै नेताहरूको कामलाई पनि हेरिएको बताइएको छ।


शीर्षक: भारत निर्वाचन: के नरेन्द्र मोदीले जिते पाकिस्तानलाई फाइदा हुन्छ?\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

इमरान खानको तर्क छ - हिन्दू राष्ट्रवादी बीजेपीको तुलनामा विपक्षी कंग्रेस आई कश्मीर मुद्दाबारे कुरा गर्न हिच्किचाउँछ।

हुन त पाकिस्तानी प्रधानमन्त्रीको पछिल्लो अभिव्यक्तिलाई विभिन्न तरिकाले हेरिँदैछ।

कंग्रेसले "पाकिस्तानको भाषा बोल्ने" गरेको बीजेपीको आरोप रहिआएको छ, तर इमरान खनाको पछिल्लो अभिव्यक्तिले बीजेपी र पाकिस्तानबीच साठगाँठ छ भन्ने मौका कंग्रेसलाई पनि दिएको छ।

अतिवादी

एउटा तर्क यो पनि छ कि त्यस्तो अभिव्यक्ति दिएर पाकिस्तानी प्रधानमन्त्री इमरान खानले भारतका विपक्षी दलहरूलाई सहयोग गरेका छन्।

तर इमरान खानले जे भने त्यो कत्तिको साँचो छ र त्यसको अर्थ के हो?

प्रश्न उठ्छ- के इमरान खान साँच्चै नरेन्द्र मोदी दोस्रो पटक भारतीय प्रधानमन्त्री बनून् भन्ने चाहन्छन्?

पाकिस्तान एउटा इस्लामिक मुलुक हो भने भारत धर्मनिरपेक्ष। अर्कोतर्फ भारतमा बीजेपीले धर्मनिरपेक्षतालाई कमजोर बनाएको एउटा तप्काको बुझाइ छ।

यो पृष्ठभूमिमा के इमरान खानले शान्तिवार्ताको सम्भावनाका कारण मात्रै मोदी दोस्रो पटक प्रधानमन्त्री बनेको देख्न चाहेका हुन् त?

पाकिस्तानी इतिहासकार मुबारक अलीको नजरमा त्यहाँका सत्तारूढ दल र जिहादी समूहले भारतमा बीजेपी सत्तामा रहिरहोस् भन्ने चिताउनु कुनै आश्चर्यको कुरा होइन।

उनी भन्छन्, "पाकिस्तान र भारत दुवै देशमा अतिवादी छन्। पाकिस्तामा एउटा आमबुझाइ के छ भन्ने दुईवटा अतिवादी मिलेपछि सही निर्णय पनि गर्न सक्छन्।"

"पाकिस्तानलाई लाग्छ भारतमा अतिवादी शासक भएमा उसले लोकतान्त्रिक मूल्यलाई बेवास्ता गर्न सक्छ र नागरिकको विचारलाई उपेक्षा आफ्नो विचार लाद्न सक्छ।"

उनी थप्छन्, "पाकिस्तानका अधिकांश दल अतिवादी छन् र भारतविरोधी भावना जगाइराख्न भारतमा हिन्दू राष्ट्रवादी बीजेपी सत्तामा रहँदा उनीहरूलाई फाइदा पुग्छ।"

सत्तामा हुँदा बीजेपीले कश्मीर मुद्दामा वार्ताका लागि ठोस पहल गरेको यथार्थ हो जुन कंग्रेस सत्तामा रहँदा गर्न सकेन।

अटल बिहारी वाजपेयीको गठबन्धन सरकार हुँदा उनी बस चढेर पाकिस्तान पुगेका थिए।

वाजपेयीपछि १० वर्ष कंग्रेसले सरकार चलाए पनि प्रधानमन्त्री मनमोहन सिंह कहिल्यै पाकिस्तान गएनन्।

अर्कोतर्फ प्रधानमन्त्री बनेको एक वर्ष पनि नहुँदै विना कुनै घोषणा मोदी पाकिस्तान पुगेका थिए।

भावनाबीच ध्रुवीकरण

कश्मीरलाई लिएर दुई देशमा भावनाहरूबीच ध्रुवीकरण निकै बलियो छ। र, दुवै देशका सत्तारूढ दलका लागि यो ध्रुवीकरण फाइदाजनक...


शीर्षक: भारत निर्वाचन: के प्रियंका गान्धीको ‘जादु’ चल्ला?\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

खासगरि महिलाहरूका माझ प्रियंका गान्धी सहजै जोडिन सक्छिन्

फेब्रुअरीमा औपचारिक रूपमा राजनीतिमा जोडिएलगत्तै प्रियंका निरन्तर चुनाव प्रचार अभियानमा सामेल भइरहेकी छन्।

उनको प्रचारको केन्द्रमा उत्तर प्रदेश राज्य रहेको छ जहाँ बनारस पनि पर्छ।

तर के उनका यी प्रयत्नले जारी आमचुनावमा कंग्रेस पार्टीको भाग्यका कुनै फरक पार्ला?

प्रियंकाको बोली

कंग्रेस अध्यक्ष राहुल गान्धीकी बहिनी प्रियंका गत साता प्रतापगढ नगरको एक मञ्चमा उक्लिदा 'प्रियंका गान्धी जिन्दावाद'का नारा निकै बेर लागिरहे। उनलाई स्थानीय कंग्रेस नेताहरूले रातो गुलाफका माला तथा सुनौलो ताज पहिर्‍याइदिए।

प्रियंका मञ्चमा उक्लिएपछि उनको सिधा निशानामा प्रधानमन्त्री मोदी रहे। सन् २०१४ को चुनावमा गरिएका वाचा पूरा नगरेको आरोप लगाइन्।

मोदी सरकारले रोजगार श्रृजना गर्न नसकेको तथा नोटबन्दीका कारण गरिब तथा साना व्यवसायीको ढाड भाँच्चिएको भन्दै उनले किसानको अधिकार हनन् भएको आरोप पनि लगाइन्।

कंग्रेसले चुनाव जिते गरिबका निम्ति रोजगारका अवसर फराकिलो पारिने, ज्याला समयमा तिरिने अनि माध्यमिक शिक्षा नि:शुल्क पारिने उनले बताइन्।

खासगरि महिलाहरूका माझ प्रियंका गान्धी सहजै जोडिन सक्छिन्

सो र्‍याली नगरको केन्द्रमा रहेको सानो मैदानमा भएको थियो र भिड पनि सानै थियो। तर उपस्थितहरू निकै उत्साही थिए र उनले हिन्दीमा बोल्दा निरन्तर ताली बजिरह्यो। आफ्नो भाषणको अन्तिममा उनले मतदाताहरूलाई कंग्रेसलाई भोट दिन र परिवर्तनका पक्षमा उभिन आग्रह गरिन्।

भिडमा उपस्थित २१ वर्षीय विद्यार्थी मिथिलेशकुमार यादवले बताए कि एक युवाका रूपमा उनको चाहना पनि त्यही हो।

"प्रियंका गान्धी यहाँ परिवर्तन ल्याउन चाहन्छिन्। एक युवाका रूपमा म पनि परिवर्तन चाहन्छु। मोदीका नीतिले मानिसहरूलाई खराब प्रभाव परेको छ," उनले भने।

"प्रधानमन्त्री महत्त्वपूर्ण मुद्दाका बारे बोल्दैनन्। अपूरा वाचाबाट ध्यान अन्यत्र मोड्ने उनको प्रयास छ।"

कंग्रेस प्रवक्ता अखिलेशप्रताप सिंह भन्छन् दाईलाई सघाउ पुर्‍याउन तथा पार्टीलाई सशक्त बनाइ मोदीको भारतीय जनता पार्टी (भाजपा) लाई चुनौती दिन उनी अगाडि सरेकी हुन्।

सक्रिय राजनीतिमा आएदेखि प्रियंकाको तालिका व्यस्त रह्यो। गत तीन महिनामा मैले पनि ८० जना सांसद चुन्ने यो महत्त्वपूर्ण राज्यको धेरै भ्रमण गरेँ। कंग्रेसका समर्थकहरू किन गान्धी, खासगरि प्रियंकाका, पक्षमा लाग्छन् भनेर सोधेँ।

उनका र्‍याली तथा...


शीर्षक: भारत निर्वाचन: कोभिड महामारीबीच पश्चिम बङ्गालमा नरेन्द्र मोदीको दल पराजित\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

तृणमूल कांग्रेसका समर्थकहरू खुशियाली मनाइरहेका छन्

भारतीय जनता पार्टी (भाजपा) ले पश्चिम बङ्गाललाई आफ्नो चुनावी अभियानको मुख्य केन्द्र बनाएको थियो।

पश्चिम बङ्गालको २ सय ९२ सिटमध्ये २०८ तृणमूल कांग्रेसले जितेको बीबीसी हिन्दीले जनाएको छ।

मोदीको दल आसाममा विजयी भए पनि अन्यत्र उल्लेख्य उपलब्धि हासिल गर्न विफल भएको छ।

कोभिड सङ्कटको व्यवस्थापनलाई लिएर मतदाताले मोदीलाई दण्ड दिन्छन् कि दिँदैनन् भनेर चुनावलाई नजिकबाट हेरिएको थियो।

भारतमा लगातार १० दिन कोरोनाभाइरस सङ्क्रमण पुष्टि भएका दैनिक घटना ३ लाख भन्दा बढी छन्।

त्यहाँ आइतबार ३ हजार ६ हजार ८९ जनाको मृत्यु भएको थियो जुन एक दिनको सर्वाधिक उच्च मानवीय क्षति हो।

अस्पतालहरूले शय्या र अक्सिजनको चरम अभावको सामना गरिरहेका छन् र धेरै भारतीयहरूले सामाजिक सञ्जालमार्फत सहयोगको खोजी गरिरहेका छन्।

ममता बनर्जी मोदीकी कटु आलोचक हुन्

भारतमा चुनावी र्‍याली र मतदानलाई सङ्क्रमणका घटना वृद्धि हुनुको कारण मानिएको थियो।

प्रधानमन्त्री मोदी र उनका गृहमन्त्रीले पश्चिम बङ्गालमा दर्जनौँ सभाहरूमा सम्बोधन गरेका थिए र उनीहरूलाई महामारी भन्दा निर्वाचनमा केन्द्रित भएको आरोप लागिरहेको छ।

पश्चिम बङ्गालको परिणामको अर्थ

उक्त नतिजाले प्रधानमन्त्री मोदीकी कटु आलोचक  भारतको एक मात्रै महिला मुख्यमन्त्री ममता बनर्जीलाई तेस्रो पटक पश्चिम बङ्गालको नेताका रूपमा स्थापित गराएको छ।

जितले भारतलाई जोगाएको भन्दै उनले कोभिड-१९ को नियन्त्रण उनको पहिलो प्राथमिकता हुने बताएकी छन्।

नन्दीग्रामको सिटमा भाजपा प्रवेश गरेका आफ्ना एक जना पूर्व सहयोगीसँगको बनर्जीको पराजयले चुनावी परिणामलाई खल्लो बनाएको थियो।

तर उनले उक्त नतिजालाई अदालतमा चुनौती दिने बताएकी छन्। मुख्यमन्त्री बन्नका लागि उनले फेरी चुनाव भने लड्नुपर्ने अवस्था आउन सक्छ।

झन्डै ९ करोड जनसङ्ख्या रहेको र कोलकाता सहर अवस्थित रहेको पश्चिम बङ्गाल चुनावी पर्यवेक्षकहरूका लागि आकर्षण मान्ने गरिएको छ।

पश्चिम बङ्गालमा भाजपाले कहिले पनि सत्ता सम्हालेको छैन्

भारतको हिन्दू राष्ट्रवादी भाजपाले कहिल्यै पनि सत्ता नसम्हालेको थोरै राज्यमा पश्चिम बङ्गाल पनि पर्छ।

पराजित भए पनि भाजपाले झन्डै ८० सिट जितेर प्रमुख प्रतिपक्षी दलका रूपमा आफूलाई उभ्याएको छ।

सन् २०१६ मा उक्त दलले सो राज्यमा जम्मा ३ सिट जितेको थियो।

बनर्जीलाई बधाई दिँदै प्रधानमन्त्री मोदीले...


शीर्षक: भारत निर्वाचन: छैठौँ चरणको मतदान, अब एक चरण बाँकी\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

सबभन्दा धेरै पश्चिम बंगालमा ८० प्रतिशत मतदाता सहभागी भएका छन्। दिल्लीमा करिब ५५ प्रतिशत सहभागी भए।

छैठौँ चरणको चुनावमा उत्तर प्रदेशको १४, हरियाणाको १०, मध्य प्रदेशको ८, पश्चिम बंगालको ८, बिहारको ८, झारखण्डको ४ र दिल्लीको ७ सिटको लागि मतदान भएका छन्।

केन्द्रीय राजधानी समेत रहेकोले दिल्लीको चुनावको चासो निकै छ।

त्यहाँको कुल ७ लोकसभा सिटमध्ये प्रत्येकमा त्रिपक्षीय प्रतिस्पर्धा हुने बताइएको छ।

दिल्लीमा आम आदमी पार्टी तथा कांग्रेस पार्टीबीचको गठबन्धनको प्रयास विफल भएपछि त्यहाँ ती दुई र भारतीय जनता पार्टीबीच प्रतिस्पर्धा हुने भएको हो।

निर्वाचनमा कहाँ के हुँदैछ?

यो निर्वाचनबाट भारतीय संसद्को तल्लो सदन लोकसभाका लागि प्रत्यक्ष रूपमा नयाँ सांसद चुनिनेछन्।

बेरोजगारी एक प्रमुख चुनावी मुद्दा बनेको छ

लोकसभामा ५४३ स्थान छन्। बहुमत ल्याउन २७२ सांसद हुनुपर्छ।

अहिलेसम्म छ चरणको मतदान भइसकेको छ।

यसपालिको निर्वाचनको पहिलो चरण अप्रिल ११ मा भएको थियो।

अन्तिम एवं सातौँ चरणको मतदान मे १९ मा हुनेछ। मतगणना मे २३ मा हुनेछ।

निर्वाचनमा को बलियो?

मोदीको हिन्दू राष्ट्रवादी भारतीय जनता पार्टी सन् २०१४ को निर्वाचनमा विजयी भएको थियो।

भाजपाले यसपालि पनि बहुमत ल्याउने उद्देश्य राखेको छ।

तर बलिया क्षेत्रीय पार्टीहरू र राहुल गान्धीले नेतृत्व गरेको प्रमुख प्रतिपक्षी कंग्रेस पार्टीबाट उसले चुनौती खेप्नुपरेको छ।

राहुल गान्धीका बुवा राजिव गान्धी, हजुरआमा इन्दिरा गान्धी र जिजुहजुरबुवा जवाहरलाल नेहरू सबै नै भारतको प्रधानमन्त्री बनेका थिए। उनकी बहिनी प्रियङ्का गान्धी गत जेनुअरीमा राजनीतिमा प्रवेश गरेकी थिइन्।

प्रचारप्रसार निकै उग्र देखिएकोले केही पर्यवेक्षकहरूले यो मतदानलाई दशकौँको सबैभन्दा महत्त्वपूर्ण निर्वाचनका रूपमा हेरेका छन्।

आलोचना किन?

मोदी सत्तारूढ दलका लागि मत तान्ने प्रमुख व्यक्तिका रूपमा रहेका छन्।

तर आलोचकहरूले आर्थिक वृद्धि र रोजगारी सिर्जना गर्ने उनको वाचा पूरा हुन नसकेको बताएका छन्।

मोदीको नेतृत्वमा धार्मिक ध्रुवीकरण भएको भन्दै उनीहरूले आलोचना गरेका छन्।

यो निर्वाचनमा झन्डै ९० करोड योग्य मतदाताले देशभरिका एक लाख मतदान केन्द्रमा मतदान गर्नेछन्।

सन् २०१४ मा भएको निर्वाचनमा झन्डै ६६ प्रतिशत मतदाता सहभागी भएका थिए।

सन् २०१४ मा भएको निर्वाचनमा भाजपाले दुई सय ८२ स्थानमा जितेको थियो भने कंग्रेस पार्टी ४४ स्थानमा...


शीर्षक: भारत निर्वाचन: जया प्रदाको भित्रीवस्त्रबारे टिप्पणी गर्ने आजम खानको उम्मेदवारी खारेजीको माग\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

तर चुनावी प्रचार प्रसारका बेला निकै विवाद पनि भइरहेका छन्।

आफ्नो भित्री वस्त्रबारे टिप्पणी गरेको भन्दै भारतीय राजनीतिज्ञ तथा अभिनेत्री जया प्रदाले समाजवादी पार्टीका नेता आजम खानको कडा आलोचना गरेकी छन्।

उनले एएनआई समाचार संस्थालाई भनिन्, "म एक महिला हुँ र उनले के भने भनेर म दोहोर्‍याउन पनि सक्दिन। मैले उनलाई के गरेकी थिएँ र उनले मेरो बारेमा यस्ता कुरा गर्दैछन्?"

आजम खानले आइतवार उत्तर प्रदेशको रामपुरमा आयोजित चुनावी सभामा नाम नलिइकनै जया प्रदाबारे टिप्पणी गरेका थिए। उनले भनेका थिए, "रामपुरवासीहरूले जसलाई चिन्न १७ वर्ष लाग्यो। उनलाई मैले १७ दिनमैँ चिनिसकेको थिएँ। उनको भित्रीवस्त्रको रङ्ग खाकी हो।"

आजम खानको त्यस्तो टिप्पणीको भारतको राष्ट्रिय महिला आयोगदेखि लिएर विदेशमन्त्री सुषमा स्वराज लगायतका वरिष्ठ भारतीय महिला नेत्रीहरूले विरोध गरिसकेका छन्।

राष्ट्रिय महिला आयोगकी प्रमुख रेखा शर्माले आजम खानलाई एक सूचना जारी गर्दै त्यस विषयमा आयोगमा स्पष्टिकरण दिन भनिसकेकी छन्।

आजम खानले किन खाकी भित्रीवस्त्रको कुरा गरे?

समाजिक सञ्जालमा धेरै चर्चा पाएको एक भिडिओमा खानले जया प्रदाले "खाकी भित्रीवस्त्र" पहिरिएको आफूले थाहा पाएको बताए।

खाकी रङ्गको भित्रीवस्त्र भन्नाले सत्तारुढ भारतीय जनता पार्टीलाई वैचारिक रूपमा मार्गनिर्देशन गर्ने राष्ट्रिय स्वयमसेवक संघका सदस्यहरूले लगाउने खैरो रङ्गको हाफ पाइन्ट बुझिन्छ। खाकी वस्त्रलाई सोही विचारधारासँग जोडिदिने चलन छ।

खानले कसैको नाम नलिएपनि उनको भनाइ उत्तर प्रदेशको रामपुरबाट बीजेपीको टिकट पाएर चुनाव लड्न लागेकी अभिनेत्री जया प्रदातर्फ लक्षित रहेको रूपमा अर्थ्याइएको छ। चुनावी मैदानमा जया प्रदा र आजम खानबीच तीव्र प्रतिस्पर्धा हुने अनुमान गरिएको छ।

उत्तर प्रदेशको राजनीतिमा सक्रिय रहँदै आएको समाजवादी दलका नेता खानविरुद्ध प्रहरीमा उजुरी समेत हालिएको छ।

तर खानले आफ्नो भनाइ जया प्रदा प्रति लक्षित नभएको र आफूले कुनै पुरुषका विषयमा त्यस्तो टिप्पणी गरेको बताएका छन्।

समाजवादी दलका नेताहरू जया प्रदा विरुद्ध किन क्रुद्ध?

तर खान बारम्बार विवादमा आइरहने नेता हुन्।

सन् २०१४ मा निर्वाचन आयोगले खानले साम्प्रदायिक विभाजन ल्याउने खालको अभिव्यक्ति दिएको ठहर गर्दै उनलाई उत्तर प्रदेशको कुनै पनि चुनावी सभामा बोल्न नपाउने गरी प्रतिबन्ध लगाइदिएको थियो।

धेरै पर्यवेक्षकहरू भन्छन् पछिल्लो...


शीर्षक: भारत निर्वाचन: नतिजा प्रभावित गर्न लाटोकोसेरोको प्रयोग\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

तर यसपटक कर्नाटक राज्यका अधिकारीहरूले गत शुक्रवार स्थानीय चुनाव भएको छिमेकी राज्य तेलङ्गानामा लाटोकोसेरोको तस्करी रोक्न निकै प्रयास गर्नु पर्‍यो।

तेलङ्गानासँग सिमाना जोडिएको सेडमबाट ६ जनालाई पक्राउ गरिएको थियो।

सो क्षेत्रबाट चराहरूको तस्करी हुने गरेको छ र पक्राउ गरिएकाहरूले लाटोकोसेरोको अहिले "उच्च माग" रहेको अनुसन्धानकर्तालाई बताएका छन्।

तर भारतको वन्यजन्तु संरक्षण ऐन अनुसार गैरकानूनी रूपमा लाटोकोसेरो राख्नु र त्यसको किनबेच गर्नु दण्डनीय छ।

टुनामुना

नाम नखुलाउने शर्तमा एक प्रहरी अधिकारीले बीबीसी हिन्दीलाई बताए अनुसार यो सन्दर्भमा फरक कुरा के छ भने लाटोकोसेरोलाई चुनावी उपहारका रूपमा प्रयोग गरिँदैछ।

उनले भने, "प्रतिद्वन्द्वी उम्मेदवारका लागि लाटोकोसेरोको कुनै पनि अङ्गलाई अलच्छिन मान्ने गरिन्छ।"

कर्नाटकस्थित एक वन अधिकारी रामकृष्ण यादवले भने, "पक्राउ गरिएका सन्दिग्धहरूले बताए अनुसार तेलङ्गानाबाट एकजनाले फोन गरी प्रतिद्वन्द्वी उम्मेदवारमाथि टुनामुनाका लागि लाटोकोसेरोको माग गरेका थिए।"

"विपक्षी खेमामा मनोवैज्ञानिक डर पैदा गर्नका लागि पनि लाटोकोसेरोको प्रयोग गर्ने गरेको देखिन्छ। यो गर्नुको मुख्य उद्देश्य प्रतिद्वन्द्वीको मनोबल गिराउनु पनि रहेको देखिन्छ।"

अर्का अधिकारीले बीबीसी हिन्दीलाई भने, "सन्दिग्धहरूको कुनै राजनीतिज्ञसँग सम्बन्ध रहे वा नरहेको पत्ता लगाउनु ठूलै काम हुनेछ।"

"राजनीतिज्ञ आफैँले त्यसो चाहेका हुन् अथवा उनीहरूका समर्थकले त्यस्तो चाहेका हुन् त्यो हामीलाई थाहा हुन सकेको छैन।"

उच्च माग

भारतमा ३० प्रजातिका लाटोकोसेरो पाइन्छन्। तिनीहरूमध्ये दुई प्रकारका निकै लोकप्रिय छन्- इन्डियन इगल र बार्न।

यी दुई थरी लाटोकोसेरोको माग बजारमा अहिले उच्च छ। तिनीहरूको प्रयोग अन्धविश्वास र टुनामुनासँग जोडिएका कुरामा हुन्छ।

वन्यजन्तुको कानूनी तथा गैरकानूनी व्यापारसम्बन्धी मामिला हेर्ने 'ट्राफिक इन्डिया' नामक संस्थाका प्रमुख डा. सकेत बडोलाले गैरकानूनी विक्रीको स्तर थाहा पाउने कुनै संयन्त्र नभएको बीबीसी हिन्दीलाई बताए।

बडोलाले भने, "तर अनौपचारिक रूपमा हामीलाई प्राप्त जानकारी अनुसार लाटोकोसेरोको व्यापक मात्रामा किनबेच हुने गरेको छ। उत्तरी राज्यहरूमा निकै बढी छ तर दक्षिणी भारतमा पनि हुने गरेको छ। तान्त्रिक विद्यामा विश्वास गर्नेहरूले त्यसको प्रयोग गर्छन्।"

"दिपावलीका बेला लाटोकोसेरोको माग उच्च हुन्छ। तिनीहरूले...


शीर्षक: भारत निर्वाचन: नरेन्द्र मोदी नेतृत्वको भाजपा विजयी, बाँकी विश्वमा त्यसको कस्तो प्रभाव पर्ला\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

भारत  विश्वको सबैभन्दा प्रदूषित शहरहरू भारतमा हुनेछन् र उक्त देश विश्वको पाँचौँ ठूलो अर्थतन्त्रको रूपमा  विकसित हुन अघि बढ्नेछ।

कट्टर हिन्दु राष्ट्रवादी धारको नेतृत्व गर्दै मोदीले विश्वको दोस्रो ठूलो मुस्लिम जनसङ्ख्याको समेत नेतृत्व गर्ने छन्। र भारतले विश्वका दुई प्रमुख द्वन्द्वग्रस्त क्षेत्र कश्मीर र साउथ चाइना सी रहेको क्षेत्रमा आफ्नो प्रभाव बढाउन खोज्ने छ।

भारी मतका साथ दोस्रो पटक चुनावी जित हात पारेका नरेन्द्र दामोदरदास मोदीले भारतलाई अविश्वसनीय अवसरकाबीच नेतृत्व गर्ने छन् सम्भवत: चुनौतीपूर्ण समयको समेत सामना गर्दै।

लोकसभामा बहुमत हासिल गर्ने बाटोमा रहेका मोदी प्रधानमन्त्री हुँदै गर्दा किन यस बारे ध्यान दिन जरुरी छ भन्ने पाँच विभिन्न कारण बारे यहाँ चर्चा गरिएको छ।

निर्वाचन परिणाम

मोदीको भारतीय जनता पार्टीले लोकसभा निर्वाचनमा बहुमत प्राप्त गर्दै अर्को पाँच वर्षका लागि जनमत प्राप्त गरेको छ।

अहिलेसम्मको मत परिणाममा भाजपाले कूल ५४३ मध्ये लगभग ३०० सिट जित्ने पक्का भएको छ।

तर एक जना प्रवक्ता जयवीर सेरगिलले बीबीसीसँग कुरा गर्दै निर्वाचन परिणाम अप्रत्याशित भएको बताएका छन्।

"हामीले यस्तो हारको अपेक्षा गरेका थिएनौँ," उनले भने. "हामी चुनावी वाचाहरू राम्रोसँग सञ्चार गर्न सकेनौँ।"

नेपालमा भारतको निर्वाचन परिणामप्रति किन धेरै चासो

यसरी हुन्छ भारतमा लोकसभा चुनावको मतगणना

भारतका आर्थिक चुनौती

यसै वर्ष दुनियाँको पाँचौँ ठूलो अर्थतन्त्रको रूपमा ब्रिटेनलाई उछिन्न तयार, भारत, एक विशाल युवा जनसङ्ख्याका साथ, विश्व आर्थिक विकाशको प्रमुख संवाहक मध्य एक हुन सक्ने सम्भावना छ।

भारतको खुला अर्थनीतिमाथि आशावादी विदेशी लगानीकर्ताहरूले भारतीय कम्पनीहरूमा गत आर्थिक वर्षमा मात्रै करिब ४४ अर्ब अमेरिकी डलर लगानी गरेका छन्।

त्यस बाहेक अन्य प्रगति पनि भएका छन् - सडकको सङ्ख्यामा वृद्धि, ग्रामीण पूर्वाधार निर्माण, गरिबहरूका लागी सस्तोमा खाना पकाउने ग्यास,  गाउँमा शौचालय, समान बिक्री कर,  ५० करोड परिवारलाई फाइदा पुर्‍याउन सक्ने आशा गर्न लायक स्वास्थ्य बिमा योजना।

तर खस्कँदो माग, घट्दो आय र पछिल्लो चार दशकमा सबैभन्दा खराब बेरोजगारी दर का साथ भारत अझैपनि एउटा समस्याग्रस्त अर्थतन्त्र हो।

बढ्दो अर्थतन्त्रको मागलाई धान्न र आफ्नो युवा जनसंख्यालाई दिग्भ्रमित हुन नदिन भारतले प्रत्येक महिना दश लाख नयाँ रोजगारीका अवसरहरू श्रृजना...


शीर्षक: भारत निर्वाचन: नरेन्द्र मोदी र डोनल्ड ट्रम्पको 'व्यक्तिप्रधान राजनीति' मा समानता\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

मोदी जस्तै ट्रम्पको चुनावी नारा "मेकिङ् अमेरिका ग्रेट अगेन" अर्थात् अमेरिकालाई फेरि महान बनाउने भन्ने अवधारणामा तयार पारिएको थियो।

सो निर्वाचनको प्रचारप्रसार गर्न प्रधानमन्त्री नरेन्द्र मोदीले धेरै दौडधुप गरे। दोस्रो कार्यकालको अपेक्षामा रहेका उनी १४० भन्दा बढी चुनावी कार्यक्रममा सहभागी भए। सन् २०१६ मा अमेरिकामा भएको निर्वाचनमा डोनल्ड ट्रम्पले पनि त्यति नै सङ्ख्यामा चुनावी सभामा सहभागिता जनाएका थिए। बीबीसीकी रजनी वैद्यनाथनले यी दुई नेताको व्यक्तिप्रधान राजनीतिक प्रवृत्तिमा देखिएका समानताबारे विश्लेषण गरेकी छन्।

भारतको राजधानी नयाँ दिल्लीमा एउटा गर्मी र धुलाम्मे साँझ। रामलीला मैदानमा ठुलो भिड जम्मा भएको छ।

मैदाननजिकै सडकमा मोदीका विशाल प्रतिमा लहरै राखिएका छन्। मैदानबाहिर बाजा बजाउने टोलीले भारतमा हुने विवाह समारोहमा जस्तै बलिउडका गीतको धुन बजाउँदैछन्।

मोदीको भारतीय जनता पार्टी (भाजपा) का समर्थकहरू मैदान प्रवेश गर्न जम्मा हुँदैछन्।

उनीहरूमध्ये केही नाच्दै र गाउँदै छन् भने केही "मोदी मोदी" भन्दै नारा लगाइरहेका छन्।

प्रचारात्मक सामग्री बिक्री गर्ने व्यक्तिहरू त्यहाँ एक्कासि देखा पर्छन्।

"तपाईँलाई भाजपा छाता चाहिन्छ?" भाजपाको प्रतिनिधित्व गर्ने हरियो र सुन्तला रङ्ग भएको छाता खोल्दै उनले मलाई सोधे।

यस्तो किसिमको राजनीतिक उन्मादले मलाई सन् २०१६ मा डोनल्ड ट्रम्पको चुनावी सभामा देखेको ऊर्जाको स्मरण गराउँछ।

मोदीजस्तै ट्रम्पको चुनावी नारा "मेकिङ अमेरिका ग्रेट अगेन" अर्थात् अमेरिकालाई फेरि महान् बनाउने भन्ने अवधारणामा तयार पारिएको थियो।

सत्ताइस वर्षका अरुण वंसलले "नमो अगेन" अर्थात् फेरि पनि नरेन्द्र मोदी लेखिएको पहिरन लगाएका छन्।

"राष्ट्रिय सुरक्षा र पाकिस्तान यस पालिको चुनावका महत्त्वपूर्ण मुद्दा हुन्," भाजपाका एक कार्यकर्ताले मलाई भने।

सन् २०१६ को अमेरिकी निर्वाचनलाई छिमेकी राष्ट्र मेक्सिकोप्रति ट्रम्पको कडा धारणाका रूपमा अर्थ्याउने हो भने भारतीय निर्वाचनलाई कैयौँ आधारमा भारत-पाकिस्तान सम्बन्धका विषयमा आफू कडा र उपयुक्त पात्र भएको मोदीले आभास गराउन खोजेको भन्न सकिन्छ।

मैदानभित्र प्रवेश गर्नै लाग्दा मोदीकै जस्तो भेष बनाएका कैयौँ मानिसमध्ये एक जनासँग मेरो भेट भयो। उनका अभिभावकले "लिटल मोदी" भनेर बोलाउने अत्रि सात वर्षका छन्। उनले चुनावी सभाहरूमा चार वर्षको उमेरबाटै सहभागिता जनाउन थालेका हुन्।

मेरो...


शीर्षक: भारत निर्वाचन: नरेन्द्र मोदीको नेतृत्वका कारण मुस्लिम समुदाय आफ्नो भविष्यप्रति चिन्तित\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

शौकत अलीलाई आसाम राज्यमा भिडले घेरेको थियो

यो घटना अहिले भइरहेको निर्वाचनमा पहिलो चरणमा मतदान हुनभन्दा केही दिनअगाडि भएको हो।

भारतको पूर्वोत्तर राज्य आसामका एक मुसलमान व्यापारी आफ्नो कामका लागि निस्कँदै गर्दा भिडको घेरामा परे। एक समूहले शौकत अलीलाई हिलोमा घुँडा टेक्न लगाएर आक्रमण गर्‍यो।

"तिमी बाङ्ग्लादेशी हो?" भिडबाट एउटाले उनको भारतीय नागरिकताप्रति प्रश्न चिह्न उठाउँदै सोध्यो।

"किन यहाँ गाईको मासु बेचेको?" अर्कोले औँला उज्याउँदै सोध्यो।

वरपरको भिड सहयोग गर्न अघि सरेन। बरु मानिसले मोबाइलमा त्यसको भिडिओ खिचे।

'मेरो सम्पूर्ण आस्थामाथिको आक्रमण'

एक महिनापश्चात् अलीलाई अझै पनि हिँडडुल गर्न कठिन छ। मैले उनलाई उनको घरमा गएर भेटेँ। बजारभन्दा अलिकति पर, वरपर हरियाली तथा धानखेत रहेको ठाउँमा उनको घर रहेछ।

जब आफूमाथि परेको आपत्‌को बेलीविस्तार लगाउन खाटमा पलेँटी मारेर बसे, ती ४८ वर्षीय पुरुषको आँखा रसाएर आयो।

"उनीहरूले मलाई लट्ठीले हिर्काए। मुखमा लात्तीले हाने," आफ्नो टाउको तथा करङमा लागेको चोट देखाउँदै उनले भने।

दशकौँदेखि उनका परिवारले आफ्नो सानो पसलमा गाईको मासुको परिकार बेच्ने गर्थ्यो। तर यसअघि उनीहरूले कहिल्यै समस्या भोगेका थिएनन्। भारतमा केही राज्यले गाईको मासु बिक्रीमा प्रतिबन्ध लगाएको छ किनकि हिन्दूहरूले गाईलाई पवित्र मान्छन्। तर आसाममा यसको बिक्री प्रतिबन्धित छैन।

शौकत अलीलाई केवल शारीरिक चोट मात्र लागेन - उनको मर्यादा नै खण्डित भयो। भिडले ती पक्का मुसलमानलाई सुँगुरको मासु खुवाइदियो - चपाउन र निल्न समेत बाध्य बनायो।

"मलाई बाँचिरहने अब कुनै कारण छैन," रुँदै उनले भने। "यो मेरो सम्पूर्ण आस्थामाथिको आक्रमण हो।"

हामीले भेटेको दिन उनको घरमा उनको हालचाल बुझ्न स्थानीय मुसलमान समुदायका दर्जनौँ सदस्य जम्मा भएका थिए। उनको कथा सुन्दै गर्दा कतिपय रुन थाले र अब आफूहरूपनि खतरामा परेको अनुभूति गरे।

घटनापछि अलीलाई ढाडस दिन गाउँलेहरू आएका थिए

सत्र करोड २० लाख मुसलमान अल्पसङ्ख्यक जनसङ्ख्या भएको भारत कति समावेशी भन्ने जस्ता प्रश्न यो चुनावको बेला उठिरहेको छ।

गाईको मासु बिक्री गरेको वा बिक्री गरेको शङ्कामा आक्रमणमा परेकाहरूको लम्बिँदै गएको पछिल्लो सूचीमा शौकत अली परेका छन्।

मानव अधिकारवादी संस्था ह्युमन राइट्स वाचको सन् २०१९ फेब्रुअरीको प्रतिवेदनअनुसार भारतका १२ राज्यमा सन् २०१५ को मे र सन् २०१८ को डिसेम्बरका बीच...


शीर्षक: भारत निर्वाचन: नेपालमा चुनावको नतिजाप्रति किन धेरै चासो\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

सात चरणमा करिब छ हप्ताको समयावधिमा मतदान भएको लोकसभाका कुल ५४२ सिटको प्रारम्भिक नतिजा प्रधानमन्त्री नरेन्द्र मोदीको भारतीय जनता पार्टी बीजेपीका लागि उत्साहजनक देखिएको छ।

मोदीका लागि जनमतसङ्ग्रहका रूपमा हेरिएको चुनावको प्रारम्भिक नतिजाको अर्थ सत्ताको बागडोर अर्को पाँच वर्षका लागि हिन्दू राष्ट्रवादी  बीजेपीको हातमा आउने छ।

निर्वाचनको नतिजाले नेपाललाई पार्नसक्ने प्रभावका कारण भारतीय चुनावप्रतिको नेपालीहरूको चासोलाई विज्ञहरू स्वभाविक मान्छन्।

स्वाभाविक कि अस्वाभाविक?

भारतीय निर्वाचनप्रतिको चासोलाई कतिपयले स्वाभाविक रूपमै लिने गरेका छन् भने कतिपयले आवश्यकताभन्दा बढी नै चासोको रूपमा अर्थ्याउने गरेका छन्।

पत्रकार सुधीर शर्मा भारतीय चुनाव र त्यसको परिणामप्रति नेपालीहरूको चासो हुनुलाई अस्वाभाविक मान्दैनन्।

उनी भन्छन्, "अरू देशमा हुने चुनावप्रति पनि अलिअलि चासो हुन्छ नै।"

"तर भारत एकदमै नजिक भएकोले चुनावी परिमाण के कसो हुन्छ भनेर आमस्तरमा चासो हुन्छ र नीतिगत बदलाव आउँछ कि भनेर अलि बुझ्ने तहमा हुन्छ।"

तर के सरकार फेरिँदैमा नेपाल हेर्ने स्थायी नीति परिवर्तन हुन्छ?

स्थायी नीतिमा अहिले परिवर्तन नदेखिए पनि कुन कुरालाई प्राथमिकता दिने वा नदिने भन्ने कुरामा राजनीतिक नेतृत्वको भूमिका हुने उनी बताउँछन्।

शर्मा थप्छन्, "मोदी दोस्रो पटक सत्तामा आउँदा पहिलाभन्दा फरक हुन्छ कि, नेपालमा कतिपय धार्मिक मुद्दा उठ्ने गरेका छन् त्यसमा कुनै असर पर्छ कि, नेपालमा धर्मनिरपेक्षताका बारेमा बहस भइरहेको छ।"

"यस्ता कुरा र समग्र भारतको नीतिमा परिवर्तन हुन्छ कि भनेर चासो राख्नु स्वाभाविक नै हो।"

आफ्नो पाँच वर्षे कार्यकालमा भारतीय प्रधानमन्त्री नरेन्द्र मोदीले दुई पटक नेपाल भ्रमण गरेका छन्

मोदीकै कार्यकालमा भारतले विनाशकारी भूकम्प लगत्तै नेपालमाथि नाकाबन्दी लगाएको थियो। सो घटनापछि धेरै नेपाली मोदीका आलोचक भएका थिए।

त्यसअघि आफ्नो पहिलो भ्रमणका क्रममा नेपालको संसद्‌मा सम्बोधन गरेका र काठमाण्डूको सडकमा गाडीबाट ओर्लेर सर्वसाधारणसँग हात मिलाएका मोदीले व्यापक प्रशंसा पाएका थिए।

भारतका लागि नेपालका पूर्वराजदूत दिपकुमार उपाध्यायको विचारमा भारतीय चुनाव र त्यसको नतिजाप्रति चासो राख्नु एक किसिमको प्रचलनजस्तै भएको छ।

भारतीय चुनावी नतिजामा धेरै चासो राख्नुभन्दा आफ्ना आन्तरिक मामिला र मुद्दामै ध्यान दिँदा राम्रो हुने उनको तर्क छ।

भारतको...


शीर्षक: भारत निर्वाचन: नौ राज्यमा चौथो चरणको मतदान सम्पन्न\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

झन्डै ९० करोड मतदाता भएको भारतमा सात चरणमा मतदान सम्पन्न हुनेगरी एप्रिल ११ मा निर्वाचन सुरु भएको हो।

सोमवार महाराष्ट्रका १७, उत्तर प्रदेश र राजस्थानका १३-१३ पश्चिम बङ्गालका आठ, मध्य प्रदेश तथा ओडिशाका छ-छ, बिहारका पाँच, झारखण्डका तीन र जम्मू-कश्मीरका एक संसदीय क्षेत्रमा मतदान भएका हुन्।

भारतको आर्थिक राजधानी मानिने मुम्बईमा पनि मतदान सम्पन्न भएको हो।

यसअघि तीन चरणमा गरेर कुल ३०२ क्षेत्रमा मतदान भइसकेको छ। अन्तिम चरणको मतदान मे १९ मा भएपछि मे २३ देखि मतगणना हुनेछ।

यो चरणको मतदान सत्तारूढ भारतीय जनता पार्टीका लागि महत्त्वपूर्ण मानिएको छ।

प्रधानमन्त्री नरेन्द्र मोदी दोस्रो कार्यकालका लागि निर्वाचित हुन खोजिरहेका छन्। यो निर्वाचनलाई उनका लागि जनमतसङ्ग्रहका रूपमा हेरिएको छ।

चौथो चरणमा भाजपाले पहिला जितेका स्थान जोगाउन सके फेरि सरकार बनाउने उसको लक्ष्य पूरा गर्न सहयोग पुग्ने बताइन्छ।

को हुन् उम्मेदवार?

यो चरणमा कुल ९४३ उम्मेदवारहरूले प्रतिस्पर्धा गरिरहेका छन्।

मोदी नेतृत्वको सरकारका केही मन्त्रीहरू गिरिराज सिंह, सुभाष भाम्रे, एसएस अहलूवालिया र गजेन्द्र सिंह शेखावत पनि आजको निर्वाचनमा उम्मेदवार छन्।

मुम्बईका क्षेत्रमा पनि चर्चित व्यक्तित्वहरू प्रतिस्पर्धा गर्दैछन्।

भाजपाका दिवङ्गत नेता प्रमोद महाजनकी छोरी पूनम महाजन दिवङ्गत अभिनेता तथा कंग्रेस नेता सुनित दत्तकी छोरी प्रिया दत्तसँग प्रतिस्पर्धा गर्दैछिन्।

बलिउड अभेनेत्री उर्मिला मातोन्डकर भाजपाका गोपाल शेट्टीविरुद्ध उठेकी छन्।

चर्चित विद्यार्थी नेता कन्हैया कुमारले बिहारको बेगुसरायमा भाजपाका गिरिराज सिंहलाई चुनौती दिएका छन्।

कहाँ के हुँदैछ?

बेरोजगारी एक प्रमुख चुनावी मुद्दा बनेको छ

यो निर्वाचनबाट भारतीय संसद्को तल्लो सदन लोकसभाका लागि प्रत्यक्ष रूपमा नयाँ सांसद चुन्नेछ।

लोकसभामा ५४३ स्थान छन्। बहुमत ल्याउन २७२ सांसद हुनुपर्छ।

गत एप्रिल ११ मा पहिलो चरणमा उत्तरप्रदेश, बिहार, पश्चिम बङ्गालसमेत १८ राज्य र दुई केन्द्रशासित क्षेत्रमा मतदान भएको थियो।

पहिलो चरणमा मतदान भएका स्थानमा ९१ सांसद निर्वाचित हुनेछन् भने दोस्रो चरणको मतदानबाट ९५ सांसद छानिनेछन्।

दोस्रो चरणमा असम, बिहार, छत्तीसगढ, जम्मू-कश्मीर, कर्नाटक, महाराष्ट्र, मणिपुर, ओडिशा, पुद्दुचेरी, तमिलनाडु, त्रिपुरा, उत्तर प्रदेश तथा पश्चिम बङ्गालका निर्वाचन क्षेत्रमा मतदान भएको थियो।

तेस्रो चरणमा...


शीर्षक: भारत निर्वाचन: पत्रकार युवराज घिमिरेका दृष्टिमा नरेन्द्र मोदी फेरि प्रधानमन्त्री बन्छन्, तर कसरी?\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

आइतवार अन्तिम चरणको मतदान भएपछि मे २३ तारिखमा निर्वाचनको मतपरिणाम घोषणा हुँदैछ। कसले जित्ला त निर्वाचन?

यसै परिप्रेक्ष्यमा भारतीय राजनीतिमा दखल राख्ने नेपाली पत्रकार युवराज घिमिरेसँग बीबीसी नेपाली सेवाका शरद केसीले कुराकानी गरेर भारतीय राजनीति र यो निर्वाचनका विविध आयाम बुझ्न खोजेका छन्।

लामो समय भारतमा पत्रकारिता गरेका देशसञ्चार अन्लाइन पत्रिकाका सम्पादक घिमिरे यस पटक भारतीय निर्वाचनको रिपोर्टिङ गर्न नेपालसँग जोडिएको बिहार राज्य गएका थिए। प्रस्तुत छ घिमिरेको आकलन -

मैले पहिलेका चुनावको पनि रिपोर्टिङ गरेको थिएँ। अहिलेको चुनावमा मतदाताको मनस्थिति जाँच्न गाह्रो जस्तो पर्‍यो।

हुन त पहिले पनि चरणबद्ध चुनाव त हुने गरेका थिए। यस पटक सात चरणमा पाँच हप्ता लामो चुनावका क्रममा एउटा क्षेत्रमा चुनावी माहोल देखिन्छ। त्यसैसँग जोडिएको क्षेत्रमा तीन हप्तापछि चुनाव छ। त्यहाँ केही पनि माहोल देखिन्न।

तर जनताको राजनीतिक नाडी छाम्न सक्ने भनेर कतिपय मान्छेहरू मानिन्छन्। सामान्यता उनीहरूले अनुमान पनि सत्यनजिक हुन्छन्।

त्यस्ता मान्छे विभिन्न दलहरूमा पनि हुन्छन्। उनीहरूसँग कुरा गर्दा चुनावपछिको परिदृष्यको एक किसिमको आकलन गर्न सकियो।

ती विश्वसनीय स्रोतहरूसँग कुरा गरेपछि निर्वाचनबाट फेरि पनि नरेन्द्र मोदीकै सरकार बन्नेमा म निकै आश्वस्त छु।

किन मोदी अघि?

हुन त सत्ताधारी प्रतिको विकर्षण र असन्तुष्टिको पक्ष पनि हुन्छ। तर पनि मोदी किन अघि छन् भन्ने कुरालाई दुई-तीनवटा पक्षसँग जोडेर हेर्नुपर्ने हुन्छ।

एउटा - मोदी नेतृत्वको गठबन्धन विरुद्धको भारतीय कंग्रेस नेतृत्वको गठबन्धनका नेता राहुल गान्धीले त्यति परिपक्व हिसावले मोदीलाई टक्कर र चुनौती दिन सकेनन्।

दोस्रो- २३० वटा क्षेत्रमा कंग्रेस चुनाव लडेको छ। त्यसले गर्दा गठबन्धनभित्र पनि कंग्रेसको नेतृत्व पक्का भएको देखिन्न।

तेस्रो - अर्को धारमा विभिन्न क्षेत्रीय र प्रान्तीय राजनीतिक दलहरूको गठबन्धन छ। भारतीय मतदाता प्रजातन्त्र र सुशासनको मामिलामा अभ्यस्त छन्। उनीहरूले सम्भवत: ती प्रान्तीय र क्षेत्रीय गठबन्धनले दिल्लीमा शासन गरून् भन्ने चाहना राख्दैनन्।

भयको वातावरण

भारतीय चुनावको दौरानमा मोदीले भयको वातावरण पनि सृजना गरेका छन्। त्यसको निम्ति उनले 'भारतमा आक्रमण हुनसक्छ तर सुरक्षाप्रति नेताहरू उत्तरदायी  छैनन्' भन्दै कंग्रेसलाई लक्षित गर्दै उनीहरूले सेनालाई पनि निश्शस्त्र बनाउँछन् भन्ने...


शीर्षक: भारत निर्वाचन: बनारसमा प्रधानमन्त्री नरेन्द्र मोदीलाई किन चुनौती दिँदैछन् पूर्वसैनिक तेजबहादुर यादव?\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

आफूले सेनालाई बलियो बनाएको र स्वतन्त्र राखेकाले सेना 'सर्जिकल स्ट्राइक' र हवाई आक्रमणमा सफल भएको दाबी मोदीले प्राय: दोहर्‍याइरहन्छन्।

तर बनारसको चुनावी मैदानमा उनै मोदीलाई एक पूर्वसैनिकले चुनौती दिएका छन्।

सात चरणमा मतदान सम्पन्न हुनेगरी भारतमा एप्रिल ११ मा मतदान सुरु भएको हो।

उत्तर प्रदेशको बनारसमा मतदान हुन बाँकी नै छ।

भाइरल भिडिओ र फौज

मोदीविरुद्ध उठेका पूर्वसैनिकको नाम हो तेजबहादुर यादव हो।

दुई वर्षअघि सीमा सुरक्षा बल (बीएसएफ) का जवान तेजबहादुरको एउटा भिडिओ सामाजिक सञ्जालमा भाइरल भएको थियो। त्यसमा उनले फौजका जवानलाई दिइने खानाको गुणस्तरबारे प्रश्न उठाएका थिए।

अधिकृतहरूसँग त्यसबारे गुनासो गर्दा पनि केही नभएको र गृह मन्त्रालयमा चिट्ठी लेख्दा पनि सुनुवाइ नभएको उनको भनाइ थियो।

त्यो भिडिओले सैनिक र राजनीतिक क्षेत्रमा हलचल केही दिन हलचल नै मच्चाइदियो।

सेनाले त्यसबारे छानबिनको आदेश दियो। पछि उनी पदमुक्त भए।

मोदीविरुद्ध किन?

हरियाणाका बासिन्दा तेजबहादुरले आखिर बनारसको चुनावी मैदान किन रोजे त?

सेनालाई लिएर राजनीति गर्ने व्यक्तिलाई हराउन त्यसो गरेको उनको तर्क छ।

उनी भन्छन्, "म काशी विश्वनाथको आशीर्वादले नक्कली चौकीदारलाई हराउन चाहन्छु जसले सेनामाथि राजनीति गर्छन्। उनले हाम्रो सेनाको नाम बदनाम गरे, जसले गर्दा जवानको आत्मविश्वास कमजोर भएको छ।"

उरी आक्रमणपछि सेनाको तर्फबाट गरिएको 'सर्जिकल स्ट्राइक' र यस वर्ष पुलवामामा भएको आक्रमणपछि वायुसेनाले पाकिस्तानतर्फ गरेको आक्रमणको श्रेय भारतीय जनता पार्टीका नेता र कार्यकर्ताले प्रधानमन्त्री नरेन्द्र मोदीलाई दिन्छन्।

कतिपय सन्दर्भमा प्रधानमन्त्री मोदी विगतका सरकारले सेनालाई छुट नदिएका कारण देशभित्र आक्रमण भएको आरोप लगाउँछन्।

त्यसबारे तेजबहादुर यादव भन्छन्, "त्यस्तो होइन। सेनाले यसअघि पनि आक्रमण गर्थ्यो। तर त्यसलाई लिएर राजनीति हुँदैनथ्यो। वर्तमान सरकारले सेनाको कामलाई लिएर राजनीति गरिरहेकाले त्यसको उत्तर दिन म निर्वाचनमा उठेको हुँ।"

उनको भनाइ छ, "आजसम्म हामीले सिमानाको रक्षा गर्‍यौँ। तर जबसम्म देशको जवान संसद्‍मा पुग्दैन तबसम्म यो देशको सुरक्षा सुनिश्चित हुँदैन।"

'पुलवामा आक्रमण कसरी भयो?'

प्रधानमन्त्री मोदी र भाजपा नेता चुनावी सभामा मोदी नेतृत्वमा भारत निकै बलियो बनेको दाबी गर्छन्।

तेजबहादुर यादव भने भारत त्यति बलियो बनेको भए पुलवामा आक्रमण कसरी भयो...


शीर्षक: भारत निर्वाचन: भाजपाको र्‍यालीमा भएको सन्दिग्ध माओवादी आक्रमणमा विधायक सहित पाँचको मृत्यु\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

छत्तीसगढका डीआईजी पी सुंदरराजले पत्रकारहरूलाई बताएअनुसार आक्रमणमा सत्तारूढ भारतीय जनता पार्टीका दन्तेवाडाका विधायक भीमा मंडावी, उनका चालक र तीनजना सुरक्षाकर्मी मारिएका छन्।

भीमा मंडावी

एक स्थानीय अधिकारीका अनुसार त्यहाँको साप्ताहिक बजारमा विधायक मंडावी चुनाव प्रचारका लागि पुगेका थिए।

प्रधानमन्त्री नरेन्द्र मोदीले एक ट्वीट गर्दै घटनाको भर्सना गरेका छन्।

त्यहाँको दन्तेवाडा-सुकमा सडकमा भएको हमलामा र्‍यालीमा रहेको बुलेटप्रुफ गाडीमा ठूलो क्षति पुगेको देखिएको त्यहाँस्थित बीबीसी सम्वाददाताले जनाएका छन्। उक्त गाडी उछिट्टिएर दुई सय मिटर पर पुगेको थियो।

छत्तीसगढमा भारतीय निर्वाचनको पहिलो चरण अन्तर्गत एप्रिल ११ मा चुनाव हुँदैछ।

खनिज पदार्थको धनी राज्य छत्तीसगढले तीन दशकयता माओवादी सशस्त्र द्वन्द्व झेलिरहेको छ।

त्यहाँ बारम्बार सुरक्षाकर्मीमाथि हमला हुनेगरेको छ।

भारतमा निर्वाचन

भारतमा माओवादी विद्रोह

छत्तीसगढमा भएका ठूला आक्रमण

यो पनि पढ्नुहोस्


शीर्षक: भारत निर्वाचन: मतगणनाको अन्तिम नतिजा घोषणा\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

लोकसभाका कुल ५४३  भाजपा ३०३ निर्वाचन क्षेत्रमा विजयी भयो भने कङ्ग्रेस पार्टी ५२ मा सीमित भयो।

भाजपाको गठबन्धनले ३५० क्षेत्रमा जित्यो।

एप्रिल ११ देखि मे १९ सम्म मतदाताहरूले लोकसभाका ५४२ सदस्य चयन गर्नका लागि मतदान गरेका थिए। एक स्थानमा मतदान स्थगित भएको थियो।

देशभरिका ९० करोड मतदातालाई निर्वाचनमा सहभागी गराउन विभिन्न सात चरणमा मतदान भएको थियो। बिहीवार बिहानदेखि मतगणना सुरु भएको थियो।

                                                विजेता

नरेन्द्र मोदी

                                                हार

राहुल गान्धी

                                                विजेता

स्मृति ईरानी

                                                विजेता

सोनिया गान्धी

                                                हार

कन्हैया कुमार

                                                विजेता

शशि थरुर

                                                विजेता

अमित शाह

                                                विजेता

राजनाथ सिंह

                                                हार

राज बब्बर

                                                विजेता

साक्षी महाराज

                                                हार

उर्मिला मातोंडकर

                                                विजेता

हेमा मालिनी

                                                विजेता

एमके कनिमोझी

                                                विजेता

वरुण गान्धी

                                   ...


शीर्षक: भारत निर्वाचन: यसपालि नरेन्द्र मोदीका नयाँ अस्त्र काम लाग्लान्?\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

प्रधानमन्त्री नरेन्द्र मोदीले महाराष्ट्र र गुजरातका विभिन्न चुनावी सभालाई सम्बोधन गरे भने राहुल गान्धी नेपालसँग सीमा जोडिएको उत्तर प्रदेशका चुनावी र्‍यालीमा सहभागी बने।

उत्तर प्रदेशबाट भारतको तल्लो सदन लोकसभामा सबैभन्दा बढी सांसदको प्रतिनिधित्व हुन्छ।

विभिन्न राज्यमा एक पटकभन्दा धेरै चरणमा मतदान भइरहेको छ।

तर धेरैको चासो प्रधानमन्त्री मोदीतर्फ केन्द्रित छ।

मङ्गलवार १४ राज्य तथा केन्द्रशासित स्थानमा गरेर कुल ११५ निर्वाचन क्षेत्रमा मतदान हुँदैछ।

जादु कति बाँकी?

यसअघि दुई चरणमा मतदान भएका अधिकांश क्षेत्रमा क्षेत्रीय दलको उपस्थिति पनि बलियो रहेको बताइन्छ।

मङ्गलवार मतदान हुन लागेका मध्य प्रदेश, राजस्थान, गुजरात, झारखण्ड र हरियाणा जस्ता प्रदेशमा भाजपा अघिल्लो चुनावमा बलियो थियो। जहाँ कंग्रेससँग उसको टक्कर हुने ठानिएको छ।

मोदीको प्रमुख प्रतिस्पर्धीको रूपमा कंग्रेसका राहुल गान्धी छन्।

पाँच वर्षअघि धेरैलाई आश्चर्यमा पार्नेगरी लामो समयपछि बहुमतको सरकार बनाउने हैसियत सिद्ध गरेको भाजपामा उसबेलाको 'जादु' बाँकी छ?

कैयौँले त्यसप्रति आशङ्का गरिरहेका बेला पाँच वर्षअघि रहेको आफ्नो 'लोकप्रियता' ढल्नबाट जोगाउने चुनौतीपूर्ण अवसर पनि हो नरेन्द्र मोदीका लागि यो निर्वाचन।

सात चरणमा हुने निर्वाचन गत एप्रिल ११ मा सुरु भएको थियो। अन्तिम चरणको मतदान मे १९ मा भएपछि मे २३ देखि मतगणना हुनेछ।

मोदीले दिल्लीमा देशको सत्तामाथि अधिकार जमाउनुअघि उनको व्यक्तित्व गुजरातको मुख्यमन्त्रीको रूपमा प्रान्तीय राजनीतिमा सीमित थियो।

त्यहाँबाट फड्को हानेर उनी सीधै राष्ट्रिय राजनीतिको शीर्ष स्थानमा पुगेका हुन्।

धेरैलाई उनको नेतृत्वको गुजरातको 'विकासको कथा' बाँकी भारतको निम्ति 'लोभलाग्दो' सपनाको रूपमा प्रचारित थियो।

विशुद्ध धार्मिक मुद्दाको भरिया भनेर चित्रित भाजपाको चुनावी रथ हाँक्ने अवसर पाएपछि मोदीले विकासको सपनालाई मुद्दा बनाए।

पुराना मोदी

गत निर्वाचनमा तुलनात्मक रूपमा कतिपय प्रदेशभन्दा पछि परेका र बेथितिले गाँजेको भनिने तर संसद्‍मा प्रतिनिधित्व धेरै रहेका उत्तर प्रदेश र बिहारसम्म टाढाको प्रदेश गुजरातमा चलेको "मोदी-मन्त्र"को प्रभाव देखियो।

भारतमा एउटा वृत्तले अधिकांश मुस्लिम मारिएको गुजरातको धार्मिक दङ्गालाई मोदीको जीवनको कालो धब्बाको रूपमा हेर्छ।

तर सयौँ मानिस मारिएको उक्त दङ्गालाई हिन्दू तीर्थालु चढेको रेलमा गरिएको आगजनीको...


शीर्षक: भारत निर्वाचन: यसरी हुन्छ लोकसभा चुनावको मतगणना\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

लोकसभाको कुल ५४२ स्थानका लागि सात चरणमा मतदान भएको थियो।

निर्वाचनमा पहिलो पटक भीभीप्याट अर्थात् भोटर भेरिफिएबल पेपरअडिट ट्रायलको प्रयोग गरिएकोले परिणाम आउन केही समय लाग्न सक्छ।

मतगणना आरम्भ हुनुभन्दा अघि कैयौँ विपक्षी दलले धाँधली हुने आशङ्का व्यक्त गर्दै विद्युतीय मतदान उपकरण ईभीएमबारे चिन्ता व्यक्त गरेका छन्। कसरी हुन्छ त मतगणना?

भीभीप्याटसम्बन्धी विपक्षी दलहरूले गरेको एउटा माग सर्वोच्च अदालत र निर्वाचन आयोगले खारेज गरिदिएका छन्।

केही विपक्षी दलले राज्यहरूमा सुरक्षाविनै ईभीएमहरू पुर्‍याइएको आरोप लगाएका थिए जसलाई निराधार भन्दै निर्वाचन आयोगले खण्डन गरेको छ।

ईभीएममार्फत् गराइएको मतदानको गणना प्रक्रिया कसरी हुन्छ? आउनुहोस् त्यसबारे चर्चा गरौँ।

मतदान प्रक्रिया

मतगणनामा सबैभन्दा पहिला निर्वाचन अधिकृत तथा उनीहरूका सहयोगीहरू सबैका सामु गोपनीयताको शपथ लिन्छन्।

मतगणना सुरु हुनुभन्दा पहिला निर्वाचन अधिकृतहरूको उपस्थितिमा सबै ईभीएमको जाँच गरिन्छ।

राजनीतिक दलका उम्मेदवारहरूलाई आफ्ना गणकप्रतिनिधिहरूसँग मतगणनाकेन्द्रमा बस्न पाउने अधिकार हुन्छ। ती प्रतिनिधिहरूले गणना हेर्न पाउँछन्।

सबैभन्दा पहिला सुरक्षानिकाय र कूटनीतिक सेवामा रहेका व्यक्तिले मत दिएको "पोस्टल मतपत्र" गणना गरिन्छ र त्यसपछि ईभीएमको गणना सुरु हुन्छ।

मतदानकेन्द्र अनुसार एउटा क्रममा राखिएका ईभीएमलाई 'अन' गरेपछि त्यसमा दिइएका कुल मत र त्यसपछि छुट्टाछुट्टै उम्मेदवारले पाएका मतलाई दर्ता गरिन्छ।

त्यसपछि सबै मतदान केन्द्रका ईभीएमको आँकडालाई आपसमा जोडिन्छ।

अन्त्यमा पत्र मिलान

निर्वाचन आयोगका अनुसार ईभीएमको गणना सकिएपछि भीभीप्याटपत्रसँग मिलान गरिन्छ।

यो कामका लागि प्रत्येक मतगणना केन्द्रमा छुट्टै भीभीप्याट बुथ हुन्छ।

कुनै प्रकारको विवाद वा प्राविधिक अवरोध सिर्जना भएको स्थितिमा निर्वाचन अधिकृतले निर्वाचन आयोगलाई त्यसबारे तत्काल जानकारी गराउनुपर्ने हुन्छ।

निर्वाचन आयोगले अवस्था हेरी मतगणना जारी राख्न, स्थगित गर्न वा पुनः मतदान गराउन आदेश दिन सक्छन्।

कुनै प्रकारको उजुरीविना मतगणना पूरा भएमा वा निर्वाचन आयोगको तर्फबाट  कुनै निर्देशन आएन भने मतदान अधिकृतले नतिजा घोषणा गर्न सक्छन्।


शीर्षक: भारत निर्वाचन: यस्ता छन् ठूला दलले नेपालीभाषीलाई गरेका चुनावी वाचा\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

ठूला राजनीतिक दलहरूले भारतमा बसोबास गर्ने नेपालीभाषीसँग सम्बन्धित विषयलाई समेत घोषणापत्रमा समेटेका छन्।

भारतका विभिन्न राज्यमा बसोबास गर्ने नेपालीभाषीसँग प्रत्यक्ष वा अप्रत्यक्ष सरोकार भएका ती विषयमा उनीहरूको चासो रहने गरेको छ।

सोमवार आफ्नो घोषणापत्र जारी गरेको सत्तारूढ भारतीय जनता पार्टीले  'गोर्खासँग सम्बन्धित मुद्दाहरूको राजनीतिक समाधान' भन्ने छुट्टै शीर्षक नै राखेर नेपालीभाषीको समस्या समाधान गर्ने प्रतिबद्धता जनाएको छ।

त्यस्तै आफ्नो घोषणापत्रमा गोर्खा वा नेपाली शब्द उल्लेख नगरेका दलहरूले पनि नेपालीभाषीलाई सीधा प्रभाव पार्ने कतिपय विषयहरूलाई घोषणापत्रमा समावेश गरेका छन्।

भारतमा पूर्वोत्तर राज्यहरू तथा उत्तराखण्डमा नेपालीभाषीको बसोबास धेरै रहेको छ।

अन्य राज्यमा पनि नेपालीभाषीको बसोबास छ। राजनीतिक दलहरूले नेपालीभाषीको जनसङ्ख्या धेरै भएका राज्यमा उनीहरू सहित विभिन्न भाषाभाषी र जातीय मतदातालाई प्रभावित पार्ने खालका विषयहरू घोषणापत्रमा राखेका छन्।

त्यस्तै नेपालीभाषी मतदाता रहेको क्षेत्रका क्षेत्रीय दलहरूले त नेपाली भाषामा पनि घोषणापत्र प्रकाशित गरेको पाइएको छ।

गोर्खाल्यान्ड आन्दोलन समेत भएको पश्चिम बङ्गालको सत्तारूढ दल तृणमूल कङ्ग्रेसले नेपाली भाषामा पनि आफ्नो घोषणापत्र ल्याएको छ।

के छ भारतीय जनता पार्टीको घोषणापत्रमा?

सत्तारूढ भाजपाले विशेषगरी पूर्वोत्तर भारतका नेपालीभाषी मतदाता लक्षित विषयलाई घोषणापत्रमा राखेको देखिन्छ।

पश्चिम बङ्गालको दार्जेलिङ आदि क्षेत्रमा बसोबास गर्ने नेपालीहरूले त्यहाँ छुट्टै पहिचान र राज्यको माग गर्दै आएका छन्।

भाजपाले यो विषयलाई आफ्नो घोषणापत्रमा राखेको देखिन्छ।

भाजपाले अनुसूचित जातजातिको सूचीमा नरहेका ११ गोर्खा उपजातिहरूलाई त्यस्तो सूचीमा सामेल गर्ने घोषणापत्रमा उल्लेख गरेको छ।

भारतमा यस्तो सूचीमा रहेकाहरूलाई आरक्षण दिइन्छ।

त्यस्तै उसले सिक्किमको विधानसभामा लिम्बू र तामाङ जातिलाई आरक्षण दिने घोषणा पनि गरेको छ।

छुट्टै गोर्खाल्यान्ड माग गर्दै आएका दार्जेलिङका नेपालीभाषीसहित सिलगुडी र डुवर्स क्षेत्रका मुद्दाहरूलाई राजनीतिक रूपमा समाधान खोज्ने पनि भाजपाको प्रतिबद्धता छ।

उसले कैयौँलाई अनागरिक बनाउन सक्ने भन्दै विवादित बनेको नागरिका संशोधन ऐनलाई पारित गराउने उल्लेख गरेको छ।

भारतको छिमेकी मुलुकहरूबाट समस्यामा परेर आएका हिन्दू, बौद्ध, जैन र सिखहरूलाई उक्त ऐनअनुसार...


शीर्षक: भारत निर्वाचन: राजीव गान्धीबारे गरेको टिप्पणी 'तथ्य' भएको नरेन्द्री मोदीको दाबी\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

उत्तर प्रदेशको लखनऊमा आयोजित एउटा चुनावी सभामा सम्बोधन गर्दै  मोदीले पूर्वप्रधानमन्त्री गान्धी देशको सबैभन्दा ठूलो भ्रष्टाचारी भएको टिप्पणी गरेका थिए।

प्रतिपक्षी दल कांग्रेसका अध्यक्ष तथा राजीव गान्धीका छोरा राहुल गान्धीप्रति कटाक्ष गर्दै उनले भनेका थिए, "तपाईँका पितालाई उनका भारदारले मिस्टर क्लीन बनाइदिए। तर उनको जीवनकाल भ्रष्टाचारी नम्बर १ का रूपमा समाप्त भयो।"

त्यसअघि राहुल गान्धीले मोदी रोजगारी र किसानको स्थितिबारे प्रत्यक्ष  बहस गर्न डराएको बताएका थिए।

राजीव गान्धीको सन् १९९१ मा एउटा चुनावी र्‍यालीमा भएको एउटा आत्मघाती बम विस्फोटनमा परेर मृत्यु भएको थियो।

मोदीले गरेको टिप्पणीको कांग्रेस पार्टीले मात्र नभएर अरू विपक्षी दलहरूले पनि आलोचना गरेका छन्।

तर एउटा अन्तर्वार्तामा मोदीले आफूले "तथ्य" भनेको भन्दै आफ्नो भनाइको प्रतिरक्षा गरेका छन्।

यसले के फरक पार्ला?

प्रधानमन्त्री मोदीको आक्रामक टिप्पणीप्रति धेरै जना आश्चर्यचकित भएका छन्।

क्षेत्रीय दल , राजनीतिक टिप्पणीकार र राजीव गान्धीका विपक्षीहरूले पनि मोदीको भनाइको आलोचना गरेका छन्।

सन् १९८९ मा राजीव गान्धीविरुद्ध निर्वाचनमा उठेका राजमोहन गान्धीले इन्डिएन एक्स्प्रेस पत्रिकामा लेख्दै भनेका छन्, "यदि १९९१ मा कसैले भारतमा राजीव गान्धी भारतका सबैभन्दा भ्रष्ट व्यक्ति हुन् भन्ठानेका थिए भने मैले तिनलाई भेटेको छैन। सत्तारूढ वा विपक्षी कुनै सांसदले पनि व्यक्तिगत रूपमा राजीवलाई भ्रष्ट मानेजस्तो लाग्दैन।"

मोदीको भनाइको निन्दा गर्दै दिल्ली विश्वविद्यालयका दुई सयभन्दा बढी प्राध्यापकले एउटा पत्रमा हस्ताक्षर गरेका छन्।

केही विश्लेषकका अनुसार मोदीले आफ्नो दल भारतीय जनता पार्टीले निर्वाचनमा राम्रो गर्न नसक्ने देखेर आत्तिएर त्यस्तो टिप्पणी गरेको बताएका छन्। तर केहीले भने फेरि उठ्न लागेको कांग्रेसविरुद्ध जनमत विभाजित गरिदिन र आफ्नो दलको जितलाई सघाउन मोदीले त्यसो भनेको हुन सक्ने बताएका छन्।

कारण जे भए पनि मोदी आफ्नो भनाइमा दृढ देखिएका छन्। उनले कांग्रेस पार्टीलाई जारी निर्वाचनमा बाँकी दुई चरणको मतदानमा राजीव गान्धी र भ्रष्टाचारको मुद्दा उठाउन चुनौती दिएका छन्।

मोदीको भनाइप्रति राहुल गान्धीले ट्विटरमा एउटा प्रतिक्रिया मात्रै लेखे। टिप्पणीकारहरूले यसको प्रशंसा गरेका छन्।

राहुल गान्धीले मोदीलाई सम्बोधन गर्दै लेखेका छन्, "मोदीजी, युद्ध सकियो। तपाईँको कर्मले तपाईँको...


शीर्षक: भारत निर्वाचन: लोकसभाको ५१ सिटको लागि मतदान\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

त्यसक्रममा हिमाली प्रदेश जम्मू-कश्मीरदेखि मध्यप्रदेश र राजस्थानसम्मका सात राज्यमा मतदान सुरु भइसकेका विवरण प्राप्त भएका छन्।

पाँचौ चरणको मतदानको दिन सोमवार मतदाताहरूले कांग्रेस पार्टीका अध्यक्ष राहुल गान्धी, यूपीए गठबन्धनकी प्रमुख सोनिया गान्धी, गृहमन्त्री राजनाथ सिंह, केन्द्रीय मन्त्री स्मृती ईरानी, राज्यवर्धन सिंह राठौड र महबूबा मुफ्ती जस्ता चर्चित नेताहरूको भाग्यको फैसला गर्दैछन्।

सबै ५१ सिटहरूमा ६७४ उम्मेदवार चुनावको मैदानमा छन्। यो चरणसँगै लोकसभाको ४२५ सिटका लागि मतदान पूरा हुनेछ।

पाँचौँ चरणको चुनावमा करिब ८.७५ करोड मतदाताले आफ्नो मताधिकार प्रयोग गर्दैछन्। ती मध्ये ४.६३ करोड मतदाता पुरुष छन् भने ४.१२ करोड मतदाता महिला रहेका छन्।

चुनावको दिन अपाङ्गता भएका र ज्येष्ठ नागरिक, र अन्य अशक्त मतदाताहरूका लागि विभिन्न सुविधाहरू रहेको भारतीय निर्वाचन आयोगले जनाएको छ।

भारतीय चुनावमा नेपालीको सक्रियता किन

भारतीय निर्वाचनबारे जान्नैपर्ने पाँच कुरा

आपराधिक मुद्दा

चुनाव पर्यवेक्षण गर्ने एक संस्थाका अनुसार सोमवार चुनावी मैदानमा उत्रिएका उम्मेदवारहरू मध्ये १४ उम्मेदवारहरू विरुद्ध गम्भीर आपराधिक मुद्दा लागेका छन्।

सोमबार परीक्षा हुन लागेका उम्मेदवारहरू मध्ये २८ उम्मेदवार करोडपति छन्। ती उम्मेदवारहरूको औसत सम्पत्ति करिब २.५७ करोड रहेको बताइएको छ।

पाँचौ चरणमा सबैभन्दा धनी उम्मेदवारको सूचीमा पूनम सिन्हाको नाम सबभन्दा माथि छ। उनीसँग १९३ करोड रुपैयाँ भन्दा बढीको सम्पत्ति भएको उल्लेख छ।

पूनम सिन्हा समाजवादी पार्टीको तर्फबाट लखनऊ लोकसभा क्षेत्रबाट चुनावी मैदानमा उत्रिएकी छन्।

उनले त्यो क्षेत्रमा भाजपाका वरिष्ठ नेता राजनाथ सिंहलाई चुनौती दिँदै छिन्।

यो पनि पढ्नुहोस्:


शीर्षक: भारत निर्वाचन: विश्वकै सबैभन्दा ठूलो चुनावपछि अब के\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

झन्डै ९० करोड  मतदाता भएको देशमा भएको यो निर्वाचनलाई संसारकै सबैभन्दा ठूलो प्रजातान्त्रिक अभ्यास मानिन्छ।

निर्वाचन गराउन लाखौँ कर्मचारी तथा सहयोगीलाई खटाइएको थियो।

मतदान सम्पन्न भइसकेपछि अब के हुन्छ? हेर्नुहोस् भिडिओ।


शीर्षक: भारत निर्वाचन: १२ राज्यमा दोस्रो चरणको मतदान\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

यो चरणमा तमिलनाडुसहित १२ राज्य र एक केन्द्रशासित प्रदेशमा १६ करोड मानिस मतदानका लागि योग्य छन्।

संसद्को तल्लो सदन लोकसभाका लागि भएको यो निर्वाचन अन्तर्गत मे १९ तारिखसम्म सात चरणमा मतदान हुनेछ।

सबैतिर मतदान सकिएपछि मतगणना २३ तारिखमा सुरु हुनेछ।

प्रधानमन्त्री नरेन्द्र मोदी दोस्रो कार्यकालका लागि निर्वाचित हुन खोजिरहेका छन्। यो निर्वाचनलाई उनका लागि जनमतसङ्ग्रहका रूपमा हेरिएको छ।

यद्यपि रोजगारी सिर्जना गर्ने र किसानको समस्या सम्बोधन गर्नेजस्ता आफ्ना वाचा सरकारले पूरा गर्न नसकेको विपक्षीहरूको आरोप छ।

कहाँ के हुँदैछ?

यो निर्वाचनबाट भारतीय संसद्को तल्लो सदन लोकसभाका लागि प्रत्यक्ष रूपमा नयाँ सांसद चुन्नेछ।

लोकसभामा ५४३ स्थान छन्। बहुमत ल्याउन २७२ सांसद हुनुपर्छ।

गत एप्रिल ११ मा पहिलो चरणमा उत्तरप्रदेश, बिहार, पश्चिम बङ्गालसमेत १८ राज्य र दुई केन्द्रशासित क्षेत्रमा  मतदान भएको थियो।

पहिलो चरणमा मतदान भएका स्थानमा ९१ सांसद् निर्वाचित हुनेछन् भने दोस्रो चरणको मतदानबाट ९५ सांसद् छानिनेछन्।

दोस्रो चरणमा असम, बिहार, छत्तीसगढ, जम्मू-कश्मीर, कर्नाटक, महाराष्ट्र, मणिपुर, ओडिशा, पुद्दुचेरी, तमिलनाडु, त्रिपुरा, उत्तर प्रदेश तथा पश्चिम बङ्गालका निर्वाचन क्षेत्रमा मतदान हुँदैछ।

तमिलनाडुकका ३८ क्षेत्र तथा त्रिपुरा, मणिपुर र पुद्दुचेरीमा एक-एक क्षेत्रमा  मतदान हुँदैछ।

तमिलनाडुमा भेलोरमा हुनुपर्ने मतदान अनियमितताको आशङ्कामा स्थगित भएको छ।

निर्वाचनमा को बलियो?

मोदीको हिन्दू राष्ट्रवादी भारतीय जनता पार्टी सन् २०१४ को निर्वाचनमा विजयी भएको थियो।

भाजपाले अहिलेको जस्तै बहुमत कायम राख्न निर्वाचन अभियान चलाएको छ।

तर बलिया क्षेत्रीय पार्टीहरू र राहुल गान्धीले नेतृत्व गरेको प्रमुख प्रतिपक्षी कंग्रेस पार्टीबाट उसले चुनौती खेप्नुपरेको छ।

राहुल गान्धीका बुवा राजिव गान्धी, हजुरआमा इन्दिरा गान्धी र जिजुबुवा जवाहरलाल नेहरू सबै नै भारतको प्रधानमन्त्री बनेका थिए।

उनकी बहिनी प्रियङ्का गान्धी गत जेनुअरीमा राजनीतिमा प्रवेश गरेकी थिइन्।

प्रचारप्रसार निकै उग्र देखिएकोले केही पर्यवेक्षकहरूले यो मतदानलाई दशकौँको सबैभन्दा महत्त्वपूर्ण निर्वाचनका रूपमा हेरेका छन्।

आलोचना

मोदी सत्तारूढ दलका लागि मत तान्ने प्रमुख व्यक्तिमा रूपमा रहेका छन्। तर आलोचकहरूले आर्थिक वृद्धि र रोजगारी सिर्जना गर्ने उनको वाचा पूरा हुन नसकेको बताएका छन्।...


शीर्षक: भारत निर्वाचन: २४ पटक हारेर पनि थाकेका छैनन् यी व्यक्ति\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

पुणे सहरको शिवनगरमा विजयप्रकाश कोन्डेकरलाई प्राय: सबैले चिन्छन्। त्रिहत्तर वर्षीय कोन्डेकर विगत दुई महिनादेखि निर्वाचन प्रचारप्रसारमा सक्रिय छन्।

"संसारको सबैभन्दा ठूलो प्रजातान्त्रिक देशमा दलगत राजनीति मात्र गर्नुपर्छ भन्ने छैन भन्ने म सर्वसाधारणलाई देखाउन चाहन्छु," उनी भन्छन्।

"म आफूजस्तै स्वतन्त्र उम्मेदवार दिन चाहन्छु। यही नै भ्रष्टाचार हटाउने उपाय हो।"

यसपालि फेरि संसदीय निर्वाचनमा कोन्डेकर उठेका छन्। उनी उठेको क्षेत्रमा तेस्रो चरणमा एप्रिल २३ मा मतदान हुँदैछ।

नब्बे करोड मतदाता रहेको भारतमा एप्रिल ११ मा निर्वाचन सुरु भयो।

सात चरणमा हुने मतदान मे १९ मा सकिएपछि मे २३ देखि मतगणना सुरु हुनेछ।

उनको लक्ष्य के हो?

स्वतन्त्र उम्मेदवार कोन्डेकरको लक्ष्य प्रधानमन्त्री बन्ने हो।

आफू प्रधानमन्त्री भए प्रत्येक भारतीय नागरिकलाई १७,००० भारतीय रुपैयाँ दिने उनी बताउँछन्।

सरकारले अन्य किसिमका खर्च कम गर्ने हो भने त्यसो गर्न सकिने उनको धारणा छ।

सन् १९८० को दशकसम्म उनी महाराष्ट्र राज्यको विद्युत् बोर्डमा काम गर्थे। अहिले उनी एउटा साइनबोर्ड र ठेला लिएर पुणेका सडकमा हिँडिरहेका हुन्छन्।

पहिलेपहिले उनले ठेलामा एउटा चन्दा बाकस पनि राख्ने गरेको स्थानीय व्यक्तिहरू बताउँछन्।

आफ्नो चुनाव चिह्न बूट भएको साइनबोर्डसहित उनी मत माग्दै हिँड्छन्। त्यो देखेर पनि धेरैले वास्ता गर्दैनन्, तर केहीले सेल्फी खिच्न अनुरोध गर्छन्।

बिना कुनै लगानी सामाजिक सञ्जालबाट आफ्नो प्रचार हुने भएर उनी त्यस्ता अनुरोध सहर्ष स्वीकार्छन्।

स्वतन्त्र उम्मेदवारलाई कति सजिलो छ?

फुलिसकेको सेतो लामो कपाल र दाह्री पालेका दुर्बल व्यक्तिलाई एप्रिल महिनाको गर्मीमा भोट माग्दै हिँडेको देख्दा केही उनीप्रति व्यङ्ग्य गर्छन्।

कोन्डेकर अहिलेसम्म २४ पटक विभिन्न निर्वाचनमा उम्मेदवार भएको थाहा नपाउनेहरूले मात्र त्यसो गर्छन्।

सन् २०१४ मा भारतमा झन्डै तीन स्वतन्त्र उम्मेदवार थिए।

सन् १९५७ को निर्वाचनमा ४२ जना स्वतन्त्र उम्मेदवार सांसद निर्वाचित भएका थिए।

सन् १९५२ मा भएको पहिलो निर्वाचनयता कुल ४४,९६२ स्वतन्त्र उम्मेदवारहरू संसदीय निर्वाचनमा सहभागी भएका छन्।

तर त्यसमध्ये २२२ जना मात्र विजयी भएका छन्।

राजनीतिक दलको तुलनामा निकै कम स्रोत र साधन हुने हुँदा स्वतन्त्र उम्मेदवारले निर्वाचन जित्ने सम्भावना निकै कम हुन्छ।

त्यसमाथि भारतमा राजनीतिक दलको कमी छैन।...


शीर्षक: भारत निर्वाचन: ५४२ स्थानमा मतदान सम्पन्न, एक्जिट पोलका नतिजामा मोदी अगाडि\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

मोदीको निर्वाचन क्षेत्र रहेको वाराणसी लगायत क्षेत्रमा आइतवार अन्तिम चरणको मतदान सम्पन्न भएको हो।

सातौँ चरणको निर्वाचनमा साँझ पाँच बजेसम्म ६१ प्रतिसतले मतदान गरेका थिए।

जसमा चन्डीगढ र सात राज्यका ५९ सीटका लागि मतदान भएका थिए।

एक महिनाभन्दा बढी समय लगाएर भारतका दश लाख मतदान केन्द्रमार्फत् मतदान भएका थिए।

निर्वाचनको परिणाम मे २३ तारिखका दिन अर्थात् आगामी बिहीवार घोषणा हुने बताइएको छ।

एक्जिट पोलमा के देखियो?

यस चुनावमा मोदीको दल भारतीय जनता पार्टीले नेतृत्व गरेको न्याश्नल डेमोक्र्याटिक एलाइन्स (एनडिए) र राहुल गान्धीको दल भारतीय राष्ट्रिय कंग्रेस नेतृत्वको युनाइटेड प्रोग्रेसीभ एलाइन्स (युपीए)बीच मुख्य प्रतिस्पर्धा भएको थियो।

विभिन्न चार एक्जिट पोलमा एनडिए गठबन्धनले २८० देखि ३१५ बीचमा सीटहरू जित्ने अनुमान गरिएको छ। जुन युपीएभन्दा निकै बढी छ।

रिपब्लिक/सी भोटरको एक्जिट पोलका अनुसार एनडिएको २८७ सीट र युपीएको १२८ सीट र अन्यले १२७ सीट ल्याउन सक्ने देखिएको छ।

जबकी टाइम्स नाओ/बीएमआरका अनुसार एनडिएको ३०६ सीट र युपीएको १३२ सीट र अन्यको १०४ सीट पुग्न सक्ने देखाएको छ।

रिपब्लिक/जनका अनुसार एनडिए- ३०५, युपीए- १२४ र अन्यले ११३ ल्याउने देखिएको छ।

न्युज नेशनका अनुसार एनडिए- २८२ देखि २९० बीचमा, युपीए ११८ देखि १२६ सम्म र अन्यले १३० देखि १३८ सम्म सीट जित्ने ठानिएको छ।

भारतको लोकसभामा सरकार बनाउनका न्यूनतम २७२ सांसद आफ्नो पक्षमा पार्न सक्नुपर्छ।

तर विगतमा एक्जिट पोलका नतिजाहरू नमिलेका घटनाहरू रहेको भन्दै विश्लेषकहरूले सचेत गराएका छन्।

प्रतिस्पर्धा

यस निर्वाचनमार्फत् भारतीय मतदाताहरूले हिन्दू राष्ट्रवादी प्रधानमन्त्री नरेन्द्र मोदीले थप पाँच वर्ष शासन गर्न पाउने वा नपाउनेबारे निर्णय दिनेछन्।

धेरैले यसलाई मोदीको जनमतसङ्ग्रहका रूपमा हेरेका छन्।

यसपटक मोदीको टक्कर विपक्षी कंग्रेस नेता राहुल गान्धीसँग भएको थियो।

सन् २०१४ मा भएको पछिल्लो निर्वाचनमा मोदीको दल भारतीय जनता पार्टी भाजपाले २८२ सिट जितेको थियो भने गान्धीको कंग्रेसले केवल ४४ सिट जितेको थियो।

कति भरपर्दा हुन्छन् 'एक्जिट पोल'हरू?

यो मतदान गरेर निस्कनेहरूसँग गरिने एक सर्वेक्षण हो। पछिल्ला थुप्रै निर्वाचनमा यस्ता सर्वेक्षणका नतिजा गलत पनि सावित भएका छन्।

यसलाई कुनै तरिकाले पनि वास्तविक नतिजा नै भएको प्रमाणित गर्न नसकिने विज्ञहरू बताउँछन्।

सबैजसो...


शीर्षक: भारत पाकिस्तान द्वन्द्व: जब युद्धस्तरमा मिडिया उत्रन्छ\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

खासगरि टेलिभिजन च्यानलहरूमा देशभक्तिको लहर चलेको देखिन्छ।

चाँडो से चाँडो प्रभावकारी ढङ्गले अनि सदृश्य समाचार पस्कने होडबाजीमा अधिकांश लाग्छन्।

यी सबका माझ पत्रकारिताको भूमिका कस्तो रहन्छ त? हेर्नुहोस् भिडिओ।

अनि यो पनि...


शीर्षक: भारत पुगेको नवौं गैंडाको सफल उद्धार\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

दुई देशका संरक्षणकर्मीको सहकार्यले गर्दा नेपालबाट बगाएर भारत पुगेका गैंडा फर्काएर ल्याउन सम्भव भएको अधिकारीहरुको भनाइ छ।

बिहीबार दिउसो भारतको मदनपुरमा समातिएको गैंडालाई शुक्रबार निकुञ्जको सौरहा क्षेत्रमा छाडिएको अधिकारीहरुले बताएका छन्।

भारतको बिहार र उत्तर प्रदेश राज्यको सीमावर्ती क्षेत्रमा पर्ने मदनपुर र पिपरासी क्षेत्रमा दुईवटा दुर्लभ एक सिंगे गैंडा रहेको खबर भारतको वाल्मिकी टाइगर रिजर्वका अधिकारीहरुले चितवन राष्ट्रिय निकुञ्जमा खबर गरेपछि प्राविधिक टोलीहरु त्यता गएर गैंडा नेपाल ल्याइएको हो।

बाढीले बगाएर लगेका मध्ये छुटेका गैंडाहरुको उद्धार गरी ल्याउने काम भएको राष्ट्रिय निकुञ्ज तथा वन्यजन्तु विभागका महानिर्देशक मनबहादुर खड्काले बताए।

"त्यतिखेर हामीले देखिएको ल्यायौं। अहिले फेरि फेला परेर खबर आएपछि ल्याउन सम्भव भएको हो।"

उद्धार

गएको भदौ महिनामा पनि भारतका विभिन्न स्थानबाट पटक- पटक गरी १ बच्चा र ७ वयस्क गैंडा उद्धार गरी ल्याइएको उनले बताए।

भारतको वाल्मिकीनगरदेखि करिब ४० किलोमिटर दक्षिण पिपरासीमा अझै एक गैंडा रहेको र त्यसलाई पनि ल्याउने प्रयास भइरहेको बताइएको छ।

निकुञ्जबाट यति धेरै गैंडा बगेर जानुको कारणबारे महानिर्देशक खड्काले भने, "अधिकांश  पोथी गैंडा बगाएर भारत पुगेको हामीले पाएका छौं। आफ्ना बच्चा बगाएपछि उनीहरु पनि पछिपछि बगेर गएका हुन सक्छ।"

भारत पुगेका गैंडा उद्धारका लागि राष्ट्रिय प्रकृति संरक्षण कोष र निकुञ्ज बाट ४ हात्तीबाहेक वन्यजन्तु चिकित्सक र प्राविधिक कर्मचारीहरु समेत झण्डै ४० जना खटिएका थिए।

दुई देशका संरक्षण अधिकारीबीचको निरन्तर समन्वय र सहकार्यले गर्दा नेपालबाट भारत पुगेका गैंडा फर्काएर नेपाल ल्याउन सम्भव भएको अधिकारीहरुको भनाइ छ।


शीर्षक: भारत र अमेरिकाबीच भएको 'बेका' सम्झौता के हो?\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

अमेरिकाका रक्षामन्त्री मार्क एस्पर (बायाँबाट) र विदेशमन्त्री माइक पोम्पेओले भारतका रक्षामन्त्री राजनाथ सिंह र विदेशमन्त्री एस जयशङ्करसँग भेटवार्ता गरेका छन्

त्यस्तो डेटाको सहयोग क्षेप्यास्त्र, ड्रोन तथा अन्य निशानाहरूमा ठीक निशाना लगाउन महत्त्वपूर्ण हुने बताइएको छ।

दिल्लीमा भएको '२+२' उच्चस्तरीय भेटवार्तापश्चात् मङ्गलवार उक्त सम्झौताको घोषणा गरिएको छ।

अमेरिकाका विदेशमन्त्री माइक पोम्पेओ र रक्षामन्त्री मार्क एस्परले भारतका विदेशमन्त्री एस जयशङ्कर र रक्षामन्त्री राजनाथ सिंहसँग भेटवार्ता गरेका हुन्।

के हो 'बेका' सम्झौता?

बेसिक एक्सचेन्ज एन्ड कोअपरेशन एग्रिमेन्ट अन जियोस्पाचियल कोअपरेशन वा छोटकरीमा बेका सम्झौता अन्तर्गत भारतलाई सैन्य विकल्पहरूमा सघाउन आवश्यक सम्वेदनशील जियोस्पाचियल तथा एअरोनटिकल डेटा अमेरिकाले उपलब्ध गराउनेछ।

दुई पक्षले परमाणु ऊर्जा, भू-विज्ञान तथा वैकल्पिक औषद्योपचारसम्बन्धी अन्य सम्झौता पनि गरेका छन्। तर सबभन्दा महत्त्वपूर्ण बेका सम्झौता मानिएको छ।

यो सम्झौता अन्तर्गत अमेरिकाले भारतलाई प्रदान गरेका सैन्य विमानहरूमा नेभिगेशन तथा एभियोनिक्ससम्बन्धी अत्याधुनिक सुविधा राखिने एकजना भारतीय रक्षा सूत्रले रोयटर्स समाचार संस्थालाई बताए।

चीनप्रति संशय

भारत र अमेरिकाबीचको पछिल्लो सैन्य सम्झौता त्यतिखेर भएको छ जतिखेर हिमाली लद्दाख क्षेत्रमा भारत र चीनबीच सिमाना विवाद चर्किएको छ।

गत जुनमा भएको झडपमा २० जना भारतीय सैनिकको ज्यान गएको थियो।

भारत र चीनबीच महिनौँदेखि सिमानामा तनाव कायम छ

महिनौँ यता भएका विभिन्न चरणका कूटनीतिक तथा सैन्य वार्ताले पनि स्थिति सहज भइसकेको छैन।

यही समयमा अमेरिका र चीनबीच पनि सम्बन्ध विग्रिएको छ। राष्ट्रपति ट्रम्पले बेइजीङको कोरोनाभाइरस व्यवस्थापनको चर्को आलोचना गरेका छन्।

भारत र अमेरिकाबीचको सैन्य सम्बन्धमा पछिल्लो सम्झौता थप एक कदम मानिएको छ।

भारत विश्वकै सबभन्दा ठूलो रक्षा सामग्री आयातकर्तामध्ये पर्छ। तर उसका ६०-७०% रक्षा सामग्री तथा हातहतियार रुसबाट आयात गरिन्छ।


शीर्षक: भारत र चीनको आर्थिक वृद्धि घट्दा नेपाली पर्यटन व्यवसायी चिन्तामा\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

अन्नपूर्ण आधार शिविरबाट फर्किँदै गरेका रुसी पर्यटकहरू

भारत र चीनको आर्थिक वृद्धिदरमा आएको कमीको असर दक्षिणपूर्वी एशियाली मुलुकहरूको पर्यटन व्यवसायमा परेको खबरहरू आइरहेका बेला उनीहरूले चिन्तित देखिएका हुन्।

तर सरकारी अधिकारीहरू भने ती दुवै मुलुकबाट नेपालमा आउने र दक्षिणपूर्वी एशियाली मुलुकहरूमा जाने पर्यटकको उद्देश्य फरक हुने गरेकाले त्यत्ति धेरै असर नपर्ने बताउँछन्।

सन् २०२० लाई पर्यटन वर्षका रूपमा मनाउने तयारी गरिरहेको नेपालले भारत र चीनबाट अहिलेभन्दा धेरै पर्यटक आउने अपेक्षा राखेको अधिकारीहरूले बताउँदै आएका छन्।

तर पछिल्ला महिनाहरूमा भारत र चीन दुवै देशको आर्थिक वृद्धिदर कम भएको भन्दै ती मुलुकहरूमा नै चिन्ताहरू व्यक्त भइरहेका छन्।

असर

चीनले गत महिना पनि अपेक्षा गरिएभन्दा कम आर्थिक वृद्धि भएको विवरण सार्वजनिक गरेको थियो। त्यस्तै भारतमा पनि आर्थिक वृद्धिदर घटेको खबरहरू आएका छन्।

यस्तो अवस्थामा नेपालमा पनि प्रत्यक्ष असर पर्नसक्ने र पर्यटन वर्षका लागि   राखिएको २० लाख पर्यटक भित्र्याउने लक्ष्यमा असर पुग्नसक्ने पर्यटन व्यवसायीहरूको तर्क छ।

उनीहरूले छिमेकी मुलुकहरूमा देखिएको आर्थिक वृद्धिदरको कमीलाई लक्षित गरी नेपाल सरकारले पनि कदम चाल्नुपर्ने सुझाव दिएका छन्।

त्यस्तैमध्येका एकजना पर्यटन व्यवसायी विक्रम पाँडे भन्छन्, "यस्तो मन्दी आउँदा खेरि सबै हवाई सेवाप्रदायक र पर्यटन व्यवसायीलाई राखेर कसरी हुन्छ पर्यटकलाई आकर्षित गर्ने खाले काम गर्नुपर्‍यो नि!"

उनी नेपालमा चीन र भारत दुवै तिरबाट मध्यम वर्गका पर्यटक नेपाल आउने गरेकाले त्यहाँको अर्थतन्त्र जस्तो छ त्यसैका आधारमा नेपालमा पर्यटक भित्रने गरेको बताउँछन्।

आमाबुवाको नाममा पर्यटन पूर्वाधार

पाँडे भन्छन्, "मध्यम वर्गका पर्यटक भनेको उनीहरूले बचत गरेको पैसामा घुम्न आउने हो। त्यसले गर्दा चीनको अर्थतन्त्र जस्तो देखिन्छ त्यसैका आधारमा पर्यटक पनि बढ्छन् अनि भारतको पनि त्यस्तै हो। दुवै देशमा अर्थतन्त्र कमजोर भयो भने उनीहरू अर्को वर्ष घुम्म जाऔँ भनेर भन्न सक्छन्।"

समाधान

होटल सङ्घ नेपालकी अध्यक्ष सिर्जना राणा भने भारत र चीनको आर्थिक अवस्थाले नेपालको पर्यटन व्यवसायमा केही असर गरे पनि त्यसलाई विभिन्न उपाय लगाएर कम गर्न सकिने बताउँछिन्।

उनी भारत र चीनबाट भ्रणममा विदेश जानेमध्ये एकदमै सानो संख्या मात्र नेपाल आउने गरेको बताउँछिन्।

त्यो संख्या बढाउनका लागि...


शीर्षक: भारत र चीनबीच एक अर्कालाई दोषारोपण\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

यो घटनाबारे भारतीय विदेश मन्त्रालयका प्रवक्ता अनुराग श्रीवास्तवले पत्रकारहरूको प्रश्नको जबाफ दिँदै भनेका छन्, "६ जुनमा वरिष्ठ कमाण्डरहरूबीच राम्रो कुराकानी भएको थियो र त्यसमा तनाव कम पार्ने प्रक्रियामा सहमति भएको थियो। त्यसपछि त्यहाँस्थित कमाण्डरहरूको बैठकका सिलसिलापनि चलेको थियो ताकि सो सहमतिलाई लागु गराउन सकियोस्।"

"हामीलाई आशा थियो सबै सहज हुनेछ तर चिनियाँ पक्ष यो सहमतिबाट पछि हट्यो।"

चिनियाँ पक्षले एकतर्फी रूपमा मौजुदा स्थिति बदल्न खोजेपछि १५ जुनको बेलुकी एउटा हिंसक झडप भएको उनले भनेका छन्।

"दुवै तर्फ हताहती भएका छन् जुन यदि चिनियाँ पक्षले उच्चस्तरमा बनेको सहमति पालना गरेको भए रोक्न सकिन्थ्यो," उनले भने।

चीनले लगायो भारतलाई दोष

उक्त घटनालाई लिएर चिनियाँ पक्षले भारतीय पक्षलाई दोष लगाएको छ।

चिनियाँ पत्रिका ग्लोबल टाइम्सका अनुसार एकजना चिनियाँ सैन्य प्रवक्ताले भारतीय सेनाले 'वाचा तोडेर' सोमवार बेलुकी गाल्वान उपत्यकामा सिमानाको वास्तविक नियन्त्रण रेखा नाघेको अनि उक्साहटपूर्ण हमला गरेका कारण झडप र हताहती भएको मङ्गलबार बताएका छन्।

चिनियाँ जनमुक्ति सेनाको पश्चिम क्षेत्रीय कमाण्डका प्रवक्ता कर्नेल जाङ् शुइलीले गाल्वान उपत्यका क्षेत्रमा सधैँ चीनको सार्वभौमसत्ता रहेको भन्दै भारतीय सिमा फौजले दुवै देशबीच भएको सहमतिको गम्भीर उल्लंघन गरेको, सैन्य कमाण्डर तहमा भएको सहमति तोडेको तथा दुई सेनाको सम्बन्ध र दुई देशका जनताको भावनामा नोक्सानी पुर्‍याएको उल्लेख गरेका छन्।

उनले भारतले सबै किसिमका उक्साहटपूर्ण काम रोक्नुपर्ने र चिनियाँ पक्षसँग 'आधाबाटोमा मिल्नुपर्ने' अनि वार्तामार्फत् समस्या समाधानको सही मार्गमा फर्कनुपर्ने बताएका छन्।


शीर्षक: भारत र चीनबीच तनाव किन ?\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

दुई पक्षले दिएका वक्तव्यबाजी चेतावनीपूर्ण र खतरनाक सुनिन्छन्। दिल्लीको एउटा अखबारले अहिले देखिएको तनाव एउटा पूर्णस्तरको द्वन्द्वमा बदलिनसक्ने चेतावनी नै दिएको छ। अर्को अखबारले त्यस्तै धारणा राख्दै लेखेको छ, "तनावका माझ चिनियाँ अडान अझै कडा बन्दै गएको छ।"

बेइजिङमा चाहिँ सरकारले चलाएको सञ्चारमाध्यमले भारतलाई सन् १९६२ मा सीमा क्षेत्रमा भएको युद्धमा उसले भोगेको पराजय सम्झाउन थालेका छन्। उनीहरुले पुराना समाचार र त्यसबेलाका द्वन्द्वका तस्वीरहरु समेत छापेका छन्।

ग्लोबल टाइम्स अखबार विशेष गरी आक्रामक देखिएको छ। शुरुमा उसले भारतले सडक परियोजनामा हस्तक्षेप गरेर भुटानको सार्वभौमसत्तालाई अवमूल्यन गरेको आरोप लगायो। त्यसपछि भारतले विभिन्न सीमा क्षेत्रहरुमा तनावलाई बढावा दिए उसले चीनसँग पूर्ण स्तरको मुठभेडको सामना गर्नुपर्ने चेतावनी दियो।

दोक्लाम

पछिल्लो तनाव मध्य जुनमा शुरु भएको हो। त्यसबेला भारतमा दोक्लाम र चीनमा दोङलाङ भनेर चिनिने पठार क्षेत्रमा चीनले सडक बनाउने प्रयास गरेकोमा भारतले विरोध गर्यो।

चीन, उत्तरपूर्वी भारतीय राज्य सिक्किम र हिमालय अधिराज्य भुटानको त्रिदेशीय सीमा विन्दु नजिक पर्ने उक्त भूभागलाई लिएर बेइजिङ र थिम्पुबीच विवाद रहेको छ। भारतले उक्त भूभागमाथिको भुटानको दाबीलाई समर्थन गरिरहेको छ।

उक्त सडकको निर्माण पूरा हुदाँ त्यसले चीनलाई सामरिक महत्व बोकेको एउटा जोखिमपूर्ण 'चिकेन्स नेक' भनिने कुखुराँको घाँटी जस्तो आकारको साँघुरो मार्गमा पहुँच दिने भारतीय चिन्ता रहेको छ। उक्त २० किलोमिटर फराकिलो मार्गले उत्तरपूर्वी भारतका सातवटा राज्यलाई भारतको मुख्यभूमिसँग जोड्दै आएको छ। तनाव शुरु भएयता दुवै पक्षले आफ्ना फौजहरुलाई तमतयार अवस्थामा राखेका छन् र अर्को पक्षलाई पछि हट्न भनिरहेका छन्।

जसरी दुईपक्षीय तनाव बढिरहेको जस्तो देखिन्छ त्यसले विगतका डरलाग्दा परिस्थितिको सम्झना गराइरहेको छ। राम्रोसँग निर्धारण नगरिएको सीमा क्षेत्र र बेला बेला हुने सीमा अतिक्रमणलाई लिएर दुई छिमेकीहरुबीच विवाद देखिएको यो पहिलो घटना होइन। दुई देशबीच सन् १९६७ मा युद्ध नै भएको थियो।  सन् १९८६-८७ सम्म अरुणाञ्चल प्रदेशको सीमा क्षेत्रमा लामो समय तनाव देखिएको थियो र सुरक्षाबलहरु व्यापक रुपमा खटाइएका थिए।

यसरी भयो सिक्किम भारतमा विलय

पछिल्लो विवादमा नयाँ दिल्लीले भुटानप्रति व्यक्त गरिरहेको प्रतिबद्धतालाई चीनले जाँचिरहेको एक जना विश्लेषक...


शीर्षक: भारत र पाकिस्तान उच्चतम जल सङ्कट क्षेत्र, नेपाल पनि खतरामा\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

चेन्नईमा पानी बोक्दै मजदुरहरू

विश्वका झण्डै ४०० क्षेत्रका मानिसहरू 'उच्च जल सङ्कट'को अवस्थामा बाँचिरहेका वाशिङ्टनस्थित वर्ल्ड रिसोर्सेस इन्स्टिट्युट, डब्ल्यूआरआई,को नयाँ प्रतिवेदनमा जनाइएको छ।

पानीको कमीको कारण लाखौँ मानिसहरू विस्थापित हुनसक्ने र द्वन्द्व एवम् राजनीतिक अस्थिरताको कारण हुनसक्ने बताइएको छ।

मेक्सिकोदेखि चिलीसम्म, अफ्रिकाका भूभाग र दक्षिण युरोपका पर्यटकीय गन्तव्यहरूमा जल सङ्कटको अवस्था चिन्ताजनक छ।

डब्ल्यूआरआईले उपलब्ध जलस्रोतको अनुपातमा जमिनमुनि र माथिबाट लिइने पानीको मात्राका आधारमा जल सङ्कटको अवस्था विश्लेषण गर्छ।

विश्वव्यापी समस्या

विश्वको झण्डै एक तिहाइ जनसङ्ख्या अर्थात दुई अर्ब ६० करोड मानिसहरू उच्च जल सङ्कटको अवस्थामा रहेका छन्। डब्ल्यूआरआईका अनुसार ती मध्ये १७ देशमा एक अर्ब ७० करोड मानिसहरू उच्चतम जल सङ्कटको अवस्थामा रहेका छन्।

ती मध्ये एक दर्जन राष्ट्रहरू मध्यपूर्वको सुख्खा क्षेत्रमा रहेका देशहरू हुन्।

भारतले भने 'स्वास्थ्यदेखि आर्थिक विकाससम्म असर पर्ने गरी पानीको प्रयोग र व्यवस्थापनको गम्भीर चुनौती भोगिरहेको प्रतिवेदनमा उल्लेख छ।

पाकिस्तान, तुर्कमेनिस्तान र बोत्स्वाना पनि उच्चतम जल सङ्कटमा रहेको मानिएको छ।

'नराम्रो र राम्रो आश्चर्यहरू'

यो तथ्याङ्क डब्ल्यूआरआईको प्रतिवेदनमा आधारित हो। डब्ल्यूआरआईले उपलब्ध जलस्रोतको अनुपातमा जमिनमुनि र माथिबाट लिइने पानीको मात्राका आधारमा जल सङ्कटको अवस्था विश्लेषण गर्छ।

त्यो अनुपात ८० प्रतिशतभन्दा बढी भएमा उच्चलम जल सङ्कट भएको मानिन्छ र ४० देखि ६० प्रतिशत भएमा उच्च जल सङ्कट भएको मानिन्छ।

"तथ्याङ्कमा काम गर्ने व्यक्ति भएकोले म सङ्ख्याका बारेमा निष्पक्ष रहन्छु तर यो पटक भारतमा अति खराब अवस्थाले म चकित छु," प्रतिवेदनका मूल लेखक रुट्गर होफ्स्टेले बताए।

दक्षिण एशियाको अवस्था

दक्षिण एशियामा उच्चतम जल सङ्कट भएका राष्ट्रहरूमा भारत र पाकिस्तान रहेका छन्। भारत विश्वको १३औं स्थानमा छ भने पाकिस्तान एक स्थान पछाडी रहेको छ।

अफगानिस्तान (२७) र नेपाल (४०) दुवै उच्च जल सङ्कट भएको देशका रूपमा रहेका छन्।

श्रीलङ्कालाई भने ७७औं स्थानमा न्यून-मध्यम जल सङ्कट भएको देश भनिएको छ।

कतार | इजरेल | लेबनान | इरान | जोर्डन | लिबिया | कुवेत | साउदी अरेबिया | इरेट्रीआ | यूएई | सान मारिनो | बहराइन | भारत | पाकिस्तान | तुर्कमेनिस्तान | ओमान | बोत्स्वाना

१ अर्ब ७०...


शीर्षक: भारत र पाकिस्तानका खेलाडीहरू कश्मीर विवादमा\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

पाकिस्तानका पूर्वकप्तान शाहिद अफ्रिदी र भारतका पूर्वप्रारम्भिक ब्याट्स्‌म्यान गौतम गम्भीरले ट्विटरमा कश्मीरबारे वादविवाद र घोचपेच गरेका छन्।

मङ्गलवार अफ्रिदीले भारतको अधीनमा रहेको कश्मीरमा परिस्थिति "भयावह र कष्टप्रद" रहेको बेला राष्ट्रसङ्घ कता छ भन्ने आशयको ट्वीट गरेका थिए।

प्रतिक्रयास्वरूप गम्भीरले अफ्रिदीको 'केटाकेटी बुद्धि' भन्दै "उनको शब्दकोषमा उनले युएनलाई क्रिकेटमा जस्तै १९ वर्षमुनि उमेर भनी बुझेको" भन्दै कटाक्ष गरे।

सत्तरी वर्षअघि भारत र पाकिस्तानको विभाजन भएदेखि नै दुवै देशले पूरै कश्मीरमाथि आफ्नो अधिकार हुनुपर्ने दावी गर्दै आएका छन्।

त्यसैका लागि उनीहरूबीच दुई चोटि युद्ध भइसकेको छ।

अफ्रिदीले भारतमा "दमनकारी शासनव्यवस्था" भन्दै भारतप्रशासित कश्मीरमा भएको पछिल्लो हिंसा रोक्न संयुक्त राष्ट्रसङ्घलाई आग्रह गरेपछि खेलाडीहरूबीच विवाद सुरु भएको हो।

गत आइतवार दक्षिणी श्रीनगरमा भएको गोली हानाहानमा कम्तीमा तीन भारतीय सैनिक र १३ सन्दिग्ध लडाकुहरू मारिएका थिए।

भिडन्तपछि सुरु भएको विरोधप्रदर्शनहरूमा चार गैरसैनिकको मृत्यु भएको थियो भने २०० भन्दा बढी घाइते भएका थिए।

तर गम्भीरले अफ्रिदीले कश्मीरको परिस्थिति नबुझेको भन्दै खण्डन गरे।

प्रत्युत्तरमा अफ्रिदीले भारतीय प्रशंसकहरूसँग खिचेको आफ्नो तस्बिरसहित लेखे -"हामी सबैलाई सम्मान गर्छौँ। र यो एउटा खेलाडीको उदाहरण हो। तर मानवाधिकारको सन्दर्भमा  हामी निर्दोष कश्मीरीहरूका लागि उस्तै अपेक्षा गर्छौँ।"

पछिल्लो समयमा कश्मीरका बारे अरू पाकिस्तानी खेलाडीहरूले पनि टिप्पणी गरेका छन्।

पूर्वखेलाडी एवम् राजनीतिज्ञ इमरान खानले सोमवार एउटा ट्वीट लेख्दै राष्ट्रसङ्घलाई हस्तक्षेप गर्न आग्रह गरेका छन्।

आरोप

भारतमा गैरसैनिकहरूको हत्या भएको भन्दै उनले पाकिस्तानी जनता कश्मीरीहरूको आत्मनिर्णयका लागि प्रजातान्त्रिक सङ्घर्षको पक्षमा भएको जनाएका छन्।

कश्मीरको प्रसङ्ग उठ्दा दुवै देशबाट कडा प्रतिक्रियाहरू आउने गरेका छन्।

सन् १९८० को दशकको उत्तरार्धदेखि पृथकतावादीहरूले भारतविरुद्ध हिंसात्मक अभियान चलाएपछि दशौँ हजार मानिसहरूले ज्यान गुमाइसकेका छन्।

प्राय: भारतीय सुरक्षाफौजलाई प्रदर्शनकारीहरूविरुद्ध अनावश्यक बल प्रयोग गर्ने गरेको आरोप लाग्ने गरेको छ। तर भारतीय पक्षले त्यसको खण्डन गर्दै आएको छ।

कश्मीर विवाद के हो?

भारत र पाकिस्तान ब्रिटेनबाट अगस्ट १९४७ मा स्वतन्त्र हुनुपूर्व नै...


शीर्षक: भारत र रुसबीच पाँच अर्ब डलरको अस्त्र सम्झौता हुने\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

क्रेमलिनका प्रवक्ता युरी उषाकोफले रुसले भारतलाई "S-400" नामक विमानभेदक क्षेप्यास्त्र प्रतिरक्षा प्रणाली आपूर्ति गर्ने सहमति जनाएको बताएका छन्।

विश्लेषकहरूका अनुसार सो सम्झौताअन्तर्गत ३० वटा क्षेप्यास्त्र प्रहार गर्ने प्रणाली तथा छ हजारवटा क्षेप्यास्त्र तीन वर्ष लगाएर आपूर्ति गरिनेछ।

ती अस्त्र भारतले चीन तथा पाकिस्तानसँगको उसको सीमाक्षेत्रमा तैनाथ गर्न सक्नेछ।

वाशिङ्टनमा चिन्ता?

यो सम्झौताले रुसविरुद्ध अमेरिकी प्रतिबन्धमा भारतको स्थान के हो भन्ने वाशिङ्टनको चिन्ता बढाउने ठानिएको छ।

खासगरी रुससँगको अस्त्रको निर्भरता भारतले घटाउँदै लगेको अमेरिका हेर्न चाहन्छ।

बढ्दो तनावका माझ रुस र अमेरिकाबीचको सम्बन्ध खराब बनिरहेको छ।

साथै अमेरिकाले सन् २०१७ मा पारित गरेको क्याटसा नामक कानुनले अन्य देशहरूलाई रुसी अस्त्र किन्नबाट निरुत्साहित गर्छ। र, किनेमा त्यस्ता देशविरुद्ध पनि आर्थिक प्रतिबन्ध लगाउन सक्छ।

तर भारत र रुसबीचको सम्बन्ध पनि निकै पुरानो हो।

भारत स्वतन्त्र भएयता देखि नै दिल्ली र तत्कालीन सोभियत सङ्घबीच गहिरो मित्रता रहँदै आएको छ।


शीर्षक: भारत स्वतन्त्रता दिवस: कश्मीरको 'पुरानो गौरव फेरि स्थापित गर्ने' भारतीय प्रधानमन्त्री नरेन्द्र मोदीको घोषणा\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

भारतीय स्वतन्त्रता दिवसको अवसरमा भाषण गर्दै उनले भने, "हामी कश्मीरको पुरानो गौरव फेरि स्थापित गर्नेछौँ र यसले देशको विकासमा महत्त्वपूर्ण भूमिका खेल्नेछ।"

कश्मीरलाई विशेष मान्यता दिने भारतीय संविधानको धारा ३७० ले केवल भ्रष्टाचारलाई प्रश्रय दिएको उनको तर्क थियो।

नयाँ दिल्लीको निर्णयपछि गत हप्तादेखि कश्मीर बन्दको अवस्थामा छ र त्यहाँ फोन र इन्टरनेट पनि अवरुद्ध छन्। तर मोदीले सो स्थितिबारे कुनै टिप्पणी गरेनन्।

दिल्लीस्थित लालकिलामा आयोजित समारोहमा बिहीवार बिहान उनी डेढ घण्टा बोलेका थिए।

सन् १९४७ मा ब्रिटिश शासनबाट मुक्त भएको भारतको यो ७३औँ स्वतन्त्रता दिवस हो।

प्रतिक्रिया दिएनन्

भारतबाट विभाजन भएको पाकिस्तानले आफ्नो स्वतन्त्रता दिवस एक दिनअघि अगस्ट १४ मा मनाउने गरेको छ।

पाकिस्तानका प्रधानमन्त्री इमरान खानले बुधवार आफ्नो भाषणमा कश्मीरमा भारतीय हस्तक्षेपको चर्को आलोचाना गरेका थिए।

"विश्वको आँखा कश्मीर र पाकिस्तानमा छ। कर्फ्यू लगाएर भारतद्वारा जे गरियो त्यसका लागि म अन्तर्राष्ट्रिय समुदायलाई त्यसका लागि 'तिमीहरू उत्तरदायी छौ' भन्नेछु।"

भारतीय प्रधानमन्त्री नरेन्द्र मोदीले भारत-प्रशासित कश्मीरको विशेष मान्यता खारेज गरेर 'ठूलो रणनीतिक त्रुटि' गरेको भन्दै खानले यदि युद्ध भए पाकिस्तान पूर्ण रूपमा तयार भएको बताए।

"तपाईँको ईँटको जबाफ हामी पत्थरले दिन्छौँ," उनले मोदीतर्फ इङ्गित गर्दै भनेका थिए।

तर मोदीले खानको टिप्पणीमा कुनै प्रतिक्रिया दिएनन्। बरु धारा ३७० खारेजको विरोध गर्नेहरूले "राजनीति गरिरहेको" उनको भनाइ थियो।

'साहसिक कदम'

आँट नभएको र राजनीतिक भविष्यबारे चिन्ता रहेकाले पूर्ववर्ती सरकारहरूले आफ्नोजस्तो साहसिक कदम लिन नसकेको उनको दाबी थियो।

कश्मीरमा हजारौँ सुरक्षाकर्मी परिचालित छन्

"म मेरो राजनीतिक भविष्यबारे चिन्तित छैन। मेरा लागि मेरो देशको भविष्य पहिलो स्थानमा आउँछ।"

विगत एक हप्ताभन्दा बढी समयदेखि कश्मीर बन्द छ। सरकारले लगाएका प्रतिबन्धका कारण मानिसहरू भेला हुन पाउँदैनन्।

तर हिन्दूबहुल क्षेत्रमा परिस्थिति केही सहज भएको बुधवार सरकारी अधिकारीहरूले बताएका छन्।

सुरक्षामा कडाइ गरिएको भए पनि श्रीनगर तथा अन्य स्थानमा भारत सरकारको निर्णयविरुद्ध प्रदर्शन भएको छ। शुक्रवारको प्रार्थनापछि हजारौँ मानिसहरूले मुसलमानबहुल कश्मीर उपत्यकामा प्रदर्शन गरेका थिए।

अन्य घोषणा

आफ्नो भाषणमा मोदी  कश्मीरको विषयमा...


शीर्षक: भारत-अयोध्या: भारतीय प्रधानमन्त्री नरेन्द्र मोदीद्वारा राम मन्दिरको भूमिपूजनका साथै शिलान्यास\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

मोदीले चाँदीले निर्मित पाँचवटा ईँटा दिउँसो १२ बजेर ४४ मिनेटको साइतमा मन्दिरको जगमा स्थापना गरेका हुन्।

भारतको उत्तर प्रदेश राज्यमा पर्ने भगवान रामको जन्मभूमि मानिएको अयोध्यामा सन् १९९२ मा हिन्दू भिडले मध्ययुगिन बाबरी मस्जिद भत्काएको थियो। त्यो मस्जिद पहिले त्यहीँ रहेको राम मन्दिर भत्काएर बनाइएको उनीहरूको दाबी थियो।

दशकौँसम्म सो स्थानको स्वामित्वका लागि भारतमा  हिन्दू र मुस्लिम स‌ंगठनबीच विवाद रहे पनि गत वर्ष भारतको सर्वोच्च अदालतले सो स्थान हिन्दूहरूको हुने निर्णय गरेको थियो।

राम मन्दिरको शिलान्यास भारतमा कोरोनाभाइरसको सङ्क्रमणमा ह्वात्तै वृद्धि भइरहेको समयमा भएको छ।

उत्तर प्रदेशका मुख्यमन्त्री योगी आदित्यनाथले शिलान्यासपछि भने, "५०० वर्ष लामो र कडा सङ्घर्ष लोकतान्त्रिक र संविधानसम्मत तरीकाले सम्पन्न भएको छ।"

अयोध्यामा भव्य गुरूकुल बनाउछौँ: रामदेव

भूमिपूजा कार्यक्रममा भाग लिन पुगेका योगगुरू रामदेवले अयोध्यामा एउटा भव्य गुरुकुल बनाउने घोषणा गरेका छन्।

रामदेवले भने, "राम मन्दिर निर्माणको कार्यक्रम देख्न पाउनु  भारतको सौभाग्य हो।"

"देशमा रामराज्य स्थापित गर्न पतञ्जलि योगपीठले अयोध्यामा एउटा भव्य गुरुकुल बनाउने छ।"

"संसारभरबाट आध्यात्म र आयुर्वेदका लागि त्यहाँ मानिसहरूले अध्ययन गर्न आउन सक्नेछन्।"

कम्युनिस्ट पार्टीको 'विरोध'

कम्युनिस्ट पार्टी अफ इन्डिया (मार्क्सवादी-लेनिनवादी) ले प्रधानमन्त्री मोदी और मुख्यमन्त्री योगी आदित्यनाथले भूमिपूजा कार्यक्रममा भाग लिएकोमा प्रश्न उठाएको छ।

आधिकारिक ट्विटरमा उसले राज्यलाई धर्मबाट अलग राखिने भारतीय संविधानको भावनालाई सम्मान गर्न आग्रह गरेको छ।

ट्वीटमा लेखिएको छ: "भारतको संविधानमा धर्म र राजनीतिलाई मिसाउन नहुने उल्लेख छ तर किन भारतको प्रधानमन्त्री र उत्तर प्रदेशको मुख्यमन्त्रीले एउटा मन्दिरको भूमिपूजा समारोहबाट राजनीतिक लाभ लिने प्रयास गरिरहेका छन्?"

अदालतको फैसला

गत वर्ष नोभेम्बर ९ मा भारतको सर्वोच्च अदालतले अयोध्याको विवादित स्थलमा राम मन्दिर बनाउन बाटो खोल्ने फैसला गरेपछि त्यहाँ भव्य मन्दिर निर्माणका योजनाले थप गति लिएको थियो।

अदालतले बाबरी मस्जिदको गुम्बज भएको स्थान हिन्दू पक्षलाई दिइने फैसला सुनाएको थियो।

सन् १९९२ मा मस्जिद भत्काइएको एक दशकपछि यसअघि सन् २००२ मा उक्त विवाद इलाहाबाद उच्च अदालतमा दर्ता भएको थियो।

त्यसको आठ वर्षपछि सेप्टेम्बर २०१० मा...


शीर्षक: भारत-चीन को बलियो?\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

यी तीनवटै देश परमाणु शक्तिसम्पन्न राष्ट्र हुन र तीनवटै मुलुकबीच युद्धको अवस्था बेलाबखत देखिन्छ।

यदि यी मुलुकहरु परमाणु युद्धमा गए भने विश्वको ४० प्रतिशत जनसंख्या समस्यामा पर्नेछ।

विशेषज्ञहरुका अनुसार चीन-भारतबीच युद्ध भएमा पाकिस्तान तटस्थ नबस्न सक्छ।

पहिला प्रयोग नगर्ने नीति

यस्तो अवस्थामा उसको भूमिका महत्त्वपूर्ण हुन सक्छ।

परमाणु सिद्धान्त अन्तर्गत भारत र चीनले परमाणु अस्त्र पहिले प्रयोग नगर्ने नीति मान्दछन्।

यसको अर्थ यीमध्ये एउटा मुलुकले परमाणु अस्त्रको प्रयोग गर्‍यो भने अर्कोले पनि गर्नेछ।

यद्यपि गत वर्षको नोभेम्बरमा भारतका तत्कालीन रक्षामन्त्री मनोहर पर्रिकरले भारतले परमाणु अस्त्रबारे 'नो फर्स्ट युज' अर्थात् पहिले प्रयोग नगर्ने नीतिबारे पुनर्विचार गर्नुपर्ने बताएका थिए।

पर्रिकरले भनेका थिए, भारत एउटा जिम्मेवार परमाणु शक्ति सम्पन्न देश मुलुक हो र त्यसको उपयोग गैरजिम्मेवार ढंगले गर्नेछैन।

यद्यपि पहिले प्रयोग नगर्ने नीतिबारे पुनर्विचार गर्नुपर्ने धारणा व्यक्तिगत भएको उनले बताएका थिए।

भारत र पाकिस्तानबीच तनाव बढिरहेका बेला उनले त्यस्तो धारणा राखेका थिए।

गत जुन महिनाको १६ तारिखदेखि दोक्लाम सीमालाई लिएर चीन र भारतबीच विवाद चलिरहेको छ।

दुई मुलुकबीच वाकयुद्ध जारी छ।

चिनियाँ शहरलाई निशाना

भारतले गत डिसेम्बरमा अग्नि-पाँच क्षेप्यास्त्रको सफल परीक्षण गरेको थियो। त्यो अन्तरमहादेशीय क्षेप्यास्त्र हो।

उक्त क्षेप्यास्त्रले ५५०० देखि ५८०० किलोमिटर दूरीसम्म मार हान्न सक्छ।

त्यसको तौल ५० हजार किलोग्राम र लम्बाई साढे १७ मिटर छ।

उक्त क्षेप्यास्त्रले परमाणु अस्त्र बोक्न सक्छ र चीनका कैयौँ शहरलाई निशाना बनाउन सक्छ।

चीनसँग पहिल्यैदेखि त्यस्तो प्रकृतिको क्षेप्यास्त्र छ।

दुई देशबीच जसरी तनाव जारी छ र उनीहरुसँग जस्ता अस्त्र छन् त्यसबाट युद्धले निम्त्याउने अवस्थाबारे सजिलै अनुमान गर्न सकिन्छ।

'फेडेरेशन अफ अमेरिकन' को प्रतिवेदन अनुसार शीतयुद्धपछि परमाणु अस्त्रको संख्यामा भारी गिरावट आएको छ।

उसको प्रतिवेदन अनुसार सन् १९८६ मा विश्वमा करिब ७० हजार ३०० परमाणु अस्त्र थिए जुन संख्या घटेर सन् २०१७ मा १४ हजार ९०० मा सीमित भएको छ।

सरकारहरुले विद्यमान अस्त्र नियन्त्रण सम्झौता अनुसार संख्या बताउने गर्छन्।

परमाणु अस्त्र तम्तयार अवस्थामा

सन् १९९० को दशकदेखि परमाणु अस्त्रको संख्यामा गिरावट आएको हो।

शीतयुद्ध परमाणु...


शीर्षक: भारत-चीन तनाव: चिनियाँ सेनासँग लडाइँ गर्न भारतीय सेनाको गुप्त एकाइमा भर्ती भएका तिब्बती शरणार्थीहरू\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

केही दिनअघि ५१ वर्षीय सैनिक नीमा तेन्जिनको लद्दाखको प्याङ्गोङत्सो तालनजिकै भएको बम विस्फोटमा मृत्यु भयो। सो क्षेत्र हालै चिनियाँ र भारतीय सेनाबीच तनाव भएको क्षेत्र हो। सैन्य स्रोतका अनुसार उनको मृत्यु भारत र चीनबीच सन् १९६२ मा युद्ध हुँदा बिच्छ्याइएको बम विस्फोट हुँदा भएको हो।

"अगस्ट ३० को राति साढे १० बजेतिर उनी घाइते भएको सूचना पाएँ," तेन्जिनका दाजु नाम्दाखले भने। "मलाई उनको मृत्यु भएको बताइएन। पछि एकजना साथीले उनको मृत्यु भएको जानकारी दिए।"

परिवारका अनुसार तेन्जिन स्पेशल फ्रन्टीअर फोर्स एसएफएफका सदस्य थिए। सो एकाइमा ३,५०० जति सैनिक रहेको र तीमध्ये धेरैजसो तिब्बती शरणार्थी रहेको बताइन्छ।

तेन्जिन शरणार्थी थिए र उनले सेनामा ३० वर्षभन्दा बढी सेवा गरेको उनको परिवार बताउँछ।

भारतीय सेनाले सार्वजनिक नगरेको एसएफएफको बारेमा धेरै कुरा थाहा छैन। तर यो सैनिकहरू, परराष्ट्रनीतिका विज्ञ र सो क्षेत्रका पत्रकारहरूलाई थाहै नभएको कुरा पनि होइन।

तेन्जिनको मृत्युले भने भारतीय सेनामा पहिलो पटक तिब्बती शरणार्थीहरूको भूमिकालाई उजागर गरिदिएको छ।

तेन्जिन बस्ने लद्दाखको राजधानी लेहका स्थानीय बासिन्दा र तिब्बती समुदायका मानिसहरू २१ तोपको सैन्य सम्मानसहित साथ गरिएको उनको अन्तिम संस्कारमा सहभागी भए।

सत्तारूढ भारतीय जनता दलका नेता राम माधव सहभागी पनि उनको अन्तिम संस्कारमा सहभागी भए। तेन्जिनको शवलाई भारतीय र तिब्बती झण्डा ओढाएर सैन्य ट्रकमा राखिएको थियो।

माधवले ट्वीट गर्दै तेन्जिन एसएफएफको सदस्य रहेको र भारतीय सीमाको रक्षा गर्दै वीरगति प्राप्त गरेका तिब्बती भएको लेखेका थिए। उनले भारत-चीन लेख्नुपर्नेमा भारत-तिब्बत सीमा लेखेको ट्वीट पछि मेटे।

भारत सरकार र सेनाले आधिकारिक रूपमा केही नभने पनि तेन्जिनको अन्तिम संस्कारको समाचार राष्ट्रिय पत्रपत्रिकामा आएको थियो जसलाई भारतले चीनलाई दिएको कडा सन्देशको रूपमा व्याख्या गरिएको छ।

"अहिलेसम्म एसएफएफ गुप्त थियो तर अब यसका बारेमा लेखिएको छ र म धेरै खुसी छु," नाम्दाखले भने।

"हामीले सन् २९७१ मा लड्यौँ जुन गोप्य राखियो र सन् १९९९ मा पाकिस्तानविरुद्ध कारगिलमा लड्यौँ, त्यो पनि गोप्य राखियो। अहिले पहिलो पटक यसको अस्तित्वलाई स्वीकारिएको छ।"

विज्ञहरूका अनुसार एसएफएफ सन् १९६२ को भारत-चीन युद्धपछि गठित फौज हो।

"यसको लक्ष्य भारत आएका तिब्बती र उचाइमा लड्ने अनुभव भएकाहरूलाई वा सन् १९६० सम्म चिनियाँ...


शीर्षक: भारत-चीन द्वन्द्वको छायाँमा आइपीएलको प्रायोजन\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

भिभोले पाँच वर्षसम्म आइपीएलको मुख्य प्रायोजक बन्न सन् २०१८ मा झन्डै ३० करोड अमेरिकी डलर खर्च गरेको थियो

भिभोले पाँच वर्षसम्म आइपीएलको मुख्य प्रायोजक बन्न सन् २०१८ मा झन्डै ३० करोड अमेरिकी डलर खर्च गरेको थियो।

चिनियाँ कम्पनी विरुद्ध रोष

जुनमा हिमाली सीमा क्षेत्रमा भारतीय र चिनियाँ फौजबीच भएका झडपपश्चात् भारतमा चिनियाँ कम्पनी विरुद्ध भावना बलियो हुँदै गएको बेला भिभोको प्रायोजन स्थगनबारे भारतका क्रिकेट अधिकारीहरूले छोटो विज्ञप्ति जारी गरे।

यसअघि भिभोको प्रायोजन जारी राखेकोमा भारतीय क्रिकेट बोर्डको चर्को आलोचना भएको थियो।

वर्तमान कठिन आर्थिक वातावरणमा तत्कालै भिभोको साटो नयाँ प्रायोजक पाउन कठिन हुने हुनाले भिभोलाई निरन्तरता दिइएको थियो।

भिभोको प्रायोजन स्थगन गरिएपनि पेटिएम, स्वीग्गी तथा ड्रीम इलेभनजस्ता आइपीएलका अन्य सहप्रायोजकहरू पनि चिनियाँ इन्टरनेट कम्पनीहरूसँग जोडिएका छन्।

जुन महिनामा सीमाक्षेत्रमा भएका झडपमा २० जना भारतीय सैनिकको ज्यान गएको थियो भने चिनियाँ हताहतीबारे जानकारी गराइएको छैन।

यसअघि भारतले टिकटक तथा अन्य ५८ वटा चिनियाँ एपमाथि प्रतिबन्ध लगाएको थियो।

महामारीले प्रभावित प्रतियोगिता

कोरोनाभाइरस महामारीका कारण यो वर्ष मार्च २९ मा हुनुपर्ने आइपीएल स्थगन गरिएको थियो।

अझैपनि भारतमा कोरोनाभाइरस महामारी फैलँदै गरेकाले यसपालीको आइपीएल अब संयुक्त अरब इमिरेट्समा सेप्टेम्बर १९ देखि सुरु हुँदैछ।

५३ वटा खेल हुने प्रतियोगिताको फाइनल नोभेम्बर १० मा खेलिनेछ।

ती खेलहरू दुबई, शारजहा तथा अबुधाबीमा खेलिनेछन्।

आइपीएल विश्वकै एक महँगो प्रतियोगितामध्ये पर्छ जसमा खेलका ठूल्ठूला हस्ती सामेल हुन्छन्।

आइपीएलका टोलीहरू अगुवा व्यापारी तथा बलिवुडका हस्तीहरूको स्वामित्वमा छन्। उनीहरूले आफ्नो टोलीमा दशौँ लाख डलर खर्च गरेर राम्रा खेलाडीको किनबेच गर्छन्।


शीर्षक: भारत-चीन विवाद: सैन्य वार्तापछि के निस्कियो निचोड\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

उक्त वार्ता लद्दाखको सीमाक्षेत्र नजिकै भएको थियो।

सो वार्ताको नतिजाबारे भारतीय विदेश मन्त्रालयले प्रेस विज्ञप्तिमार्फत आइतवार जानकारी दिएको छ।

वार्तापछि के भयो?

भारतीय विदेश मन्त्रालयका अनुसार दुवै पक्षबीच वार्ता निकै सकारात्मक रह्यो।

भारत तथा चीन दुवै देशका अधिकारीहरू विवादित सीमा क्षेत्रमा उत्पन्न सैन्य गतिरोध समाधान गर्न प्रतिबद्ध रहेको उसले उल्लेख गरेको छ।

विवाद समाधान गर्न हालैका साताहरूमा चीन र भारतले स्थापित कूटनीतिक तथा सैन्य माध्यमहरूबाट सञ्चार सम्पर्क बनाइराखेको मन्त्रालयले बताएको छ।

यसै परिप्रेक्ष्यमा शनिवारको वार्ता भएको हो।

वार्ता सौहार्दपूर्ण एवं सकारात्मक वातावरणमा भएको अनि दुवै पक्ष सीमामा कायम अवस्थाको शान्तिपूर्ण तरिकाबाट समाधान गर्न सहमत भएको मन्त्रालयको विज्ञप्तिमा उल्लेख छ।

गत महिना उक्त क्षेत्रमा दुवै पक्षको सैनिक गतिविधिका माझ झगडा भएको थियो।

चिन्ता

एसियाका यी दुई विशाल देशबीच लामो समयदेखि सीमा विवाद जारी छ।

सन् १९६२ मा दुईबीच लडाइँ पनि भएको थियो। हालैका वर्षहरूमा पनि दुईबीच कैयन् गतिरोध तथा झडप भएका छन्।

तीन वर्षअघि दोक्लाम क्षेत्रमा पनि दुई देशका सेनाबीच तनाव उत्पन्न भएको थियो।

त्यसयता भारतीय प्रधानमन्त्री नरेन्द्र मोदी तथा चिनियाँ राष्ट्रपति सी जिनपिङ्बीच चीनको वुहान अनि भारतको चेन्नइमा रणनीतिक वार्ताहरू भएका छन्।

दुवै देश विश्वको सबभन्दा धेरै जनसङ्ख्या भएका देश हुन्। दुई देशबीच आपसी आर्थिक र व्यापारिक सम्बन्ध पनि प्रगाढ छ।

साथसाथै, दुईबीच सामरिक द्वन्द्व पनि विद्यमान रहेको बताइन्छ।

केही सातायता दुई छिमेकी देशबीच लद्दाख देखा परेको सीमा विवादका कारण दक्षिण एसिया तथा विश्वभरिनै चिन्ता बढिरहेको थियो।


शीर्षक: भारत-चीन सीमा विवाद: 'पाँच भारतीय नागरिक चिनियाँ सेनाले कब्जामा लिएको' आरोप\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

दुई दिनअघि अरुणाञ्चल प्रदेशका एकजना सांसदले ट्वीट गर्दै पहिलो पटक त्यस्तो आरोप लगाएका थिए।

त्यसपछि एक भारतीय मन्त्रीले चिनियाँ सेनालाई "हटलाइन सन्देश" पठाइएको बताएका छन्।

चिनियाँ विदेश मन्त्रालयका एक प्रवक्ताले घटनाबारे जानकार नरहेको प्रतिक्रिया दिएका छन्। तर यो घटनाले दुई देशबीच तनाव थप बढ्नसक्ने ठानिएको छ।

सांसद तापिर गाओले ट्वीट गर्दै सेप्टेम्बर ३ मा सीमाक्षेत्र नजिकै पाँच नागरिकको अपहरण भएको आरोप लगाएका हुन्। उनले त्यसबारे थप विवरण दिएका छैनन्।

एक पत्रकारले मन्त्री किरण रिज्जुलाई उक्त ट्वीटबारे सोधेपछि उनले भारतीय सेनाले उक्त घटनाबारे चिनियाँ पक्षको जबाफ पर्खिरहेको बताए।

भारतले चीनले सीमाक्षेत्रमा सैन्य तनावका लागि उक्साउने काम गरिरहेको आरोप लगाएको छ। भारतले अगस्टको पहिलो सातामा दुई पटक यस्तो आरोप लगाएको हो।

तर चीनले ती दुवै आरोपलाई अस्वीकार गरेको छ।

तनाव कम हुने आशा

भारतीय रक्षामन्त्री राजनाथ सिंहले दुई दिनअघि मस्कोमा चिनियाँ समकक्षीलाई भेटेका थिए।

त्यसले चाँडै तनाव कम गराउन सम्वाद अघि बढाउने ठानिएकोमा उल्टै 'वाक्‌युद्ध' सुरु भएको छ।

चीनले सीमामा देखिएको तनाव "पूर्ण रूपमा" भारतको गल्तीका कारण भएको र आफूले "एक इन्च पनि आफ्नो भूमि नछाड्ने" बताएको छ।

भारतले चाहिँ चिनियाँले "ठूलो सङ्ख्यामा सैनिकहरू सीमाक्षेत्रमा ल्याएको, उनीहरूले आक्रामक व्यवहार देखाएको र यथास्थितिमा राख्नुपर्ने क्षेत्रमा एकतर्फीरूपमा प्रवेश गरेको" आरोप लगाएको छ।

यद्यपि सीमाक्षेत्रमा नयाँ हिंसाको कुनै पनि घटना बाहिर आएको छैन। विश्लेषकहरूले जुनदेखि सीमाक्षेत्रमा सम्वेदनशील अवस्था रहेको बताउने गरेका छन्।

गत जुनमा भएको एउटा हिंसात्मक झडपमा २० भारतीय सैनिकहरू मारिएका थिए। त्यस घटनामा कति चिनियाँ मारिए भन्ने प्रष्ट छैन।

दुवै देशले बारम्बार एकअर्कालाई हिमालय क्षेत्रको लद्दाखमा सीमा पार गरेर उक्साउने गरको आरोप लगाउने गरेका छन्।

धेरैवटा सैन्य र कूटनीतिक वार्ता भए पनि परमाणु हतियारसम्पन्न दुई छिमेकीले सीमामा देखिएको समस्या समाधान गर्न सकेका छैनन्।


शीर्षक: भारत-चीन सीमा विवाद: गलवान उपत्यकाको स्वामित्वमा चिनियाँ दाबी भारतद्वारा अस्वीकार\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

सन् १९६२ को युद्धपछि सोमवार राति भारत र चीनबीच पहिलो पटक सैनिकहरूको ज्यान जानेगरी भिडन्त भएको हो

सोमवार राति त्यहाँ भारतीय र चिनियाँ सैनिकबीचको भएको सङ्घर्षमा कम्तीमा २० भारतीय सैनिकको मृत्यु भएको थियो।

उक्त घटनापछि दुई एशियाली शक्तिबीच तनाव चर्किएको छ।

भारतीय विदेश मन्त्रालयले गलवान क्षेत्रमा चीनको दाबीलाई 'अतिरञ्जित र समर्थन गर्न नसकिने' भएको बताएको छ।

दुवै पक्षले विकट हिमाली क्षेत्रको विवादास्पद सीमामा भएको घटनाका सम्बन्धमा आ-आफ्नो विरोध जनाइसकेका छन्।

आरोप-प्रत्यारोप

चीनले आफ्नो क्षतिका बारेमा बताएको छैन तर भारतीय सञ्चारमाध्यमहरूले कम्तीमा ४० चिनियाँ सैनिकको ज्यान गएको दाबी गरेका छन्।

भारतका केही सैनिकहरू हराइरहेको बताइएको छ। बुधवार चीनले एउटा सैन्य विज्ञप्तिलाई इङ्गित गर्दै गलवान उपत्यका आफ्नो भएको बताएको छ।

भारतीय विदेश मन्त्रालयका प्रवक्ता अनुराग श्रीवास्तवले दुवै देशका विदेशमन्त्रीहरूले फोनवार्ता गरेका र 'स्थितिलाई जिम्मेवार तरिकाले व्यवस्थापन गर्न सहमत भएको' बताएका छन्।

प्रेस ट्रस्ट अफ इन्डियाले श्रीवास्तवले 'अतिरञ्जित र अस्वीकार्य  दाबी सहमतिविपरीत भएको' बताएको उल्लेख गरेको छ।

दुई देशका विदेशमन्त्रीको वार्तापछि जारी प्रेस विज्ञप्तिमा भारतले चीनले रणनीतिक रूपमा महत्त्वपूर्ण गलवान उपत्यकाको सीमामा चीनले निर्माण गर्न प्रयास गरेपछि सङ्घर्ष भएको दाबी गरेको छ।

भारतले त्यसलाई 'हिंसा र मानवीय क्षतिका लागि जिम्मेवार योजनाबद्ध कार्य' भन्दै चीनलाई यसलाई सच्याउन भनेको छ।

तर चिनियाँ विज्ञप्तिमा विदेशमन्त्री वाङ यीको भनाइ राख्दै लेखिएको छ: "चीनले घटनाका सम्बन्धमा विरोध जनाउँदै भारतलाई विस्तृत अनुसन्धान गर्न... र यस्ता घटना दोहोरिन नदिन उत्तेजित बनाउने कार्य नगर्न माग गरेको छ।"

लद्दाख जाने राजमार्गमा खटिएका एक भारतीय सुरक्षाकर्मी

बुधवार लद्दाखतिर जाँदै भारतीय सेनाका गाडीहरू

उच्च हिमाली क्षेत्रमा अवस्थित लद्दाखमा हिउँदमा तापक्रम -२० डिग्रीसम्म पुग्छ


शीर्षक: भारत-चीन सीमा विवाद: गलवान उपत्यकामा दुई छिमेकीबीच भएको भिडन्तबारे नेपाल बोल्यो\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

छिमेकी दुई ठूला राष्ट्रबीच दशकौँपछि भएको त्यस्तो भिडन्तबारे पाँच दिनपछि नेपालले पहिलोपटक आफ्नो भनाइ सार्वजनिक गरेको हो।

नेपालको परराष्ट्र मन्त्रालयद्वारा जारी विज्ञप्तिमा भनिएको छ, "दुवै छिमेकी देशहरूले असल छिमेकीको भाव बोक्दै आपसी मतभेदलाई शान्तिपूर्ण रूपबाट द्विपक्षीय, क्षेत्रीय र विश्व शान्ति र स्थायित्वको पक्षमा हुनेगरी सुल्झाउनेछन् भन्नेमा नेपाल विश्वस्त छ।"

घटना र प्रतिक्रिया

शनिवार नै चीनले पहिलो औपचारिक प्रतिक्रिया दिँदै दुई देशको सीमा क्षेत्रमा भारतीय र चिनियाँ सुरक्षाकर्मीबीच भएको भिडन्तलाई भारतीय सुरक्षाकर्मीको 'नियोजित उक्साहट' भनेको छ।

चिनियाँ विदेश मन्त्रालयका प्रवक्ता लिजिएन झाओले भारतीय फौज चिनियाँ भूभागमा प्रवेश गरेर आक्रमण गरेपछि 'भीषण युद्ध' निम्तिएको बताए।

उनले चिनियाँ फौजको हताहतबारे भने विवरण दिएनन्।

शुक्रवार भारतीय प्रधानमन्त्री नरेन्द्र मोदीले कुनै पनि विदेशी सेना भारतीय क्षेत्रमा प्रवेश नगरेको र भारतीय भूमि नगुमेको बताएका थिए।

गलवान उपत्यकामा भएको भिडन्तमा बीस भारतीय सैनिक मारिएका थिए।

भारतले भिडन्तमा दुवै पक्षको क्षति भएको बताएको छ।

शुक्रवार नै अमेरिकाले प्रतिक्रिया दिँदै भारतप्रति आफ्नो संवेदना प्रकट गरेको थियो।

भारतले भिडन्तमा दुवै पक्षको क्षति भएको बताएको छ।


शीर्षक: भारत-चीन सीमा विवाद: गलवानमा भएको घटनाका लागि आफू जिम्मेवार नभएको चीनको दाबी\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

चीनको परराष्ट्र मन्त्रालयका प्रवक्ता झाओ लिजियानले उक्त घटना लाइन अफ एक्चुअल कन्ट्रोल अर्थात् सीमाको वास्तविक नियन्त्रणरेखामा चिनियाँ क्षेत्रपट्टि भएको दाबी गर्दै कसको गल्ती हो भन्ने स्पष्ट भएको टिप्पणी गरेका छन्।

मङ्गलवार सार्वजनिक भएको घटनामा २० जना भारतीय सैनिकको मृत्यु भएको पुष्टि भारतीय पक्षले गरिसकेको छ।

चिनियाँ सैनिकहरू पनि हताहत भएको भारतको दाबी छ। तर बेइजिङले त्यसबारे केही स्पष्ट पारेको छैन।

चिनियाँ सेनापट्टि भएको क्षतिबारे सोधिएको प्रश्नमा झाओले सोझो उत्तर नदिई सीमा सुरक्षाका लागि खटिएका टोलीहरूले संयुक्त रूपमा विवाद समाधान गर्न खोजिरहेका तथा भारत-चीन सीमामा समग्रमा स्थिर अवस्था भएको बताए।

'सीमासम्बन्धी नियम उल्लङ्घन'

गलवान उपत्यकाको सार्वभौमसत्ता सधैँ चीनसँग भएको दाबी गर्दै झाओले भारतीय सैनिकहरूले सीमासम्बन्धी नियम उल्लङ्घन गरेको आरोप लगाएका छन्।

तर उनले चीनले सङ्घर्ष नचाहेको बताए।

उनले भारत र चीनबीच कूटनीतिक र सैनिक माध्यमबाट कुराकानी भइरहेको जानकारी दिएको चिनियाँ समाचारपत्र ग्लोबल टाइम्सले ट्विटरमा लेखेको छ।

विकट हिमाली क्षेत्रमा भएको भिडन्तमा गोली प्रहार नभएको बुझिएको छ।

तर दुई देशका सैनिकहरू ढुङ्गा, ब्याट र किला गाडिएका लट्ठीहरू प्रयोग गरेर घातक रूपमा भिडेको बताइएको छ।

भारत-चीन सीमामा झन्डै ४५ वर्षयता पहिलो पटक सैनिकहरूको ज्यान जानेगरी सङ्घर्ष भएको हो।

तर चीनले भारतीय पक्षले चिनियाँ सेनालाई उत्तेजित पार्ने र आक्रमण गर्ने काम गरेको दाबी गरेको छ।

ग्लोबल टाइम्सका अनुसार झाओले भारतीय सैनिकहरूले दुई चोटि सीमा नाघेर गैरकानुनी गतिविधि गरेको र चिनियाँ पक्षलाई उत्तेजित पारेपछि भिडन्तको स्थिति उत्पन्न भएको मङ्गलवार बताएका थिए।

जुन ६ मा भएको सहमतिको भारतीय पक्षले उल्लङ्घन गरेको उसको भनाइ छ।

लद्दाखमा भारतले निर्माण गरेको एउटा सडकबारे विवाद उत्पन्न भएको छ

किन विवाद?

भारत र चीनबीच सीमामा लामो समयदेखि तनाव हुँदै आएको छ।

दुई देशबीच सन् १९६२ मा युद्ध भएको थियो। त्यसमा भारत नराम्ररी पराजित भएको थियो।

चीनले आफ्नो ३८,००० वर्ग किलोमिटर क्षेत्र ओगटेको भारतको आरोप छ। त्यसका लागि हजारौँ चिनियाँ सैनिक आएको उसको दाबी छ।

सीमाबारे दुई पक्षले तीन दशकमा पटकपटक वार्ता गरेका भए पनि कुनै समाधान फेला पारेका छैनन्।

गत मे महिनामा दुई देशका सेनाबीच सिक्किमको सीमामा हात हालाहाल भएको थियो।


शीर्षक: भारत-चीन सीमा विवाद: चिनियाँ भूमिमा हराएका ‘पाँच भारतीय नागरिक मुक्त’\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

चीनसँगको सीमावर्ती राज्य अरुणाचलका ती युवाहरू यसै महिनाको सुरुदेखि बेपत्ता थिए।

भारतले ती मानिसहरू सिकारी भएको र उनीहरू झुक्किएर चिनियाँ भूमिमा प्रवेश गरेको जनाएको छ।

तर उनीहरू मुक्त भएको विषय चीनले पुष्टि गरेको छैन।

जुन महिनामा भारत र चीनबीच विवादित भूमिबारे द्वन्द्वको अवस्था सिर्जना भएको छ।

भारत र चीनले के भने?

शनिवार एउटा विज्ञप्ति जारी गर्दै भारतीय सेनाका एक प्रवक्ताले अरुणाचल प्रदेशका पाँच युवकहरू 'सिकार गर्दैगर्दा थाहै नपाईकन सीमापारि पुगेको' जनाएका थिए।

ती प्रवक्ताका अनुसार दुई देशबीचको लामो र सङ्केतरहित सीमा भएकाले त्यसो हुनु असामान्य घटना होइन।

चीनको कुनै औपचारिक भनाइ नआए पनि त्यहाँको सरकारी मुखपत्र ग्लोबल टाइम्स पत्रिकाले एक गोप्य सुरक्षा स्रोतलाई उद्धृत गर्दै उक्त समूह 'सिकारीको भेषमा रहेका जासुसहरू'भएको दाबी गरेको थियो।

उक्त स्रोतका अनुसार ती पुरुषहरूले नियोजित रूपमा सीमा पार गरेका कारण चिनियाँ सेनाले उनीहरूलाई 'नियन्त्रणमा लिएर सचेत र शिक्षित गराइएको' उल्लेख छ।

उक्त समूह चिनियाँ नियन्त्रणमा परेको समाचारसँगै गत साताको सुरुमा भारतीय सेनाले एउटा सैन्य हटलाइन सेवा सुरु गरेको छ।

चीनको विदेश मन्त्रालयका प्रवक्ता झाओ लिजिआन त्यसबेला उक्त घटनाको कुनै विवरण दिएनन्।

तर उनले 'कथित अरुणाचल प्रदेशलाई आफूहरूले कहिल्यै मान्यता नदिएको र त्यो दक्षिणी तिब्बतमा पर्ने' बताए।

किन विवाद?

जुन महिनामा विवादित लद्दाखको सीमामा झडप हुँदा कम्तीमा २० भारतीय सैनिकहरूको ज्यान गएको थियो।

चीनतर्फ पनि कति जना हताहत भए भन्ने विषयमा बेइजिङले  कुनै प्रतिक्रिया दिएको छैन।

त्यसयता गत साता भारत र चीनका विदेशमन्त्रीहरूले वार्ता गर्दै साझा सीमामा तनाव घटाउने सहमति गरेका थिए।

दुवै देशले लद्दाखमा बारम्बार एकअर्कालाई सीमारेखा उल्लङ्घन गरेर झडप सुरु गरेको आरोप लगाउने गरेका छन्। हिमाली भेगको उक्त भूभागमा जटिल भूबनोटका कारण सीमारेखा निकै अस्पष्ट छ।

दुई देशबीच सैन्य र कूटनैतिक तहमा कैयौँ वार्ताहरू भए पनि आणविकशक्तिसम्पन्न यी छिमेकीहरूले अहिलेसम्म आफ्नो सीमा विवाद समाधान गर्न सकेका छैनन्।


शीर्षक: भारत-चीन सीमा विवाद: दुई ठूला राष्ट्रबीच खतरनाक सैन्य भिडन्त किन भयो?\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

मङ्गलवार यो सङ्कट चुलियो। बन्दुक प्रयोग नगरिएको भिडन्तमा भारतीय सेनाले २० भारतीय सैनिकको ज्यान गएको बताएको छ।

भारतीय सञ्चारमाध्यमले चिनियाँ पक्षका ४३ जनालाई घाइते बनाइएको समाचार प्रकाशन गरेका छन्। चीनले मृत्यु र घाइते भएकाहरुको सङ्ख्या पुष्टि गरिसकेको छैन।

एशियाका दुई ठूला राष्ट्रबीच सीमा क्षेत्रमा भएको विवादका कारण पछिल्लो चार दशकमा मानवीय क्षति हुने गरी भएको यो पहिलो घटना हो।

पछिल्लो तनाव कसरी सुरु भयो र यसको कारण के हो?

तनावपूर्ण स्थितिको सिर्जना

मङ्गलवारको झडप लद्दाखस्थित गलवान क्षेत्रमा दुई देशबीचको लाइन अफ एक्चुअल कन्ट्रोलमा भएको हो। यो विवादास्पद कश्मीर क्षेत्रमा पर्छ जहाँ व्यापक रूपमा सेना परिचालन गरिएको छ।

भारत, पाकिस्तान र चीनको उक्त भूभागबारे आआफ्नै किसिमका दाबीका कारण उक्त क्षेत्रमा तनाव भइरहन्छ।

गलवान क्षेत्रमा भारतीय र चिनियाँ गस्ती टोलीबीच धेरै घटनाहरू भएका छन्। गत एप्रिल महिनादेखि गलवान उपत्यकानजिकै दुवै पक्षले हतियार र सैनिकको सङ्ख्या बढाएका छन्।

त्यहाँ परिचालित सैनिकलाई हेलिकप्टर र लडाकु विमानहरूले बल दिएका छन्।

मे महिनाको सुरुमा भारतले आफ्नो दाबी गर्दै आएको भूमिमा चिनियाँ फौजले टेन्ट गाड्ने, खाल्डो खन्ने र निर्माण कार्यमा प्रयोग हुने सवारीसाधन प्रयोग गरेसँगै तनाव बढेको भारतीय सञ्चारमाध्यमहरूले जनाएका छन्।

भारतले सन् २००८ बाट उच्च हिमाली भेगमा पुनः सञ्चालनमा ल्याएको हवाई शिविरसम्म पुग्नका लागि सयौँ किलोमिटर लामो सडक निर्माण गरेसँगै चीनले त्यस्तो कदम चालेको हो।

पछिल्लो घटनाक्रमका लागि भने भारतले चीनलाई दोष दिएको छ।

"गलवान उपत्यकामा चलिरहेको तनाव कम गर्ने प्रक्रियाका क्रममा हिजो राति हिंसात्मक अवस्था सिर्जना भयो जसमा दुवै पक्षका अधिकारीहरू हताहत भएका थिए," भारतीय सेनाले जारी गरेको विज्ञप्तिमा भनिएको छ।

चीनले भने भारतलाई "तनाव बढाउने गरी एकपक्षीय रूपमा कदम नचाल्न" भनेको छ।

चिनियाँ विदेश मन्त्रालयका प्रवक्ता झाओ लीजीयनले भारतले सीमा पार गरेको र चीनको सेनालाई उत्तेजित पार्नुका साथै आक्रमण गरेको बताएका छन्।

विवादको पृष्ठभूमि

यो टकराव उत्पन्न हुनुका धेरै कारण छन्। तर प्रतिस्पर्धी रणनीतिक उद्देश्य यसको जड हो।

विवादित क्षेत्रमा रहेको एउटा ताल

भारत र चीनबीच ३,४४० किलोमिटर लामो सीमा छ र विभिन्न स्थानका भूभागलाई लिएर आ-आफ्नै दाबी छ।

सन् १९५० देखि नै चीनले ब्रिटिश...