शीर्षक: तरकारी: 'विषादीबारे अझै ढुक्क हुन सकिन्न'\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

नेपालमा तरकारी तथा फलफूलमा विषादीको प्रयोगमा कमी आउन थालेको कृषि विभागका अधिकारीहरूले बताएका छन्।

तर तीनको सबै खाले परीक्षण नहुने हुँदा अझै पनि ढुक्क भएर खान सक्ने स्थिति नभएको उपभोक्ता अधिकारवादीहरूले बताएका छन्।

बाली संरक्षण निर्देशनालयका अनुसार पछिल्लो ६ महिनामा काठमाण्डूको कालीमाटीमा परीक्षण गरिएका तरकारीका नमुनामा विषादीको प्रयोगमा कमी आएको पाइएको छ।

पछिल्लो वर्ष तुलनात्मक रूपमा कम हानिकारक विषादी नेपाल भित्रिने क्रम बढेकोले विषादीको अवशेषमा कमी आएको हुनसक्ने अधिकारीहरू बताउँछन्।

चिन्ताहरू

तर उपभोक्ता अधकारकर्मीहरूले भने सरकारले गर्ने तरकारीको परीक्षणले सबै क्षेत्र समेट्न नसकेको भन्दै त्यसमा ढुक्क नहुन सुझाएका छन्।

विषादी प्रयोगमा एग्रोभेटहरु पनि जिम्मेवार?

किसान किन विषादी प्रयोग गर्न वाध्य छन्?

तरकारीमा विषादीको जोखिम कति?

तरकारीमा प्रयोग भएको विषादीको मापन त्यसले मस्तिष्कबाट उत्पादन हुने कोलिनिस्टिरेस नामक इन्जाइम विकासमा कतिको रोक लगाउँछ भनेर हेरिने 'इन्हिबिसन' अर्थात् रोकाइको प्रतिशतका आधारमा गरिन्छ।

यदि तरकारी परीक्षण गर्दा त्यस्तो रोकाइको प्रतिशत ३५ प्रतिशतभन्दा कम पाइयो भने त्यस्तो तरकारी खान मिल्छ। तर ४५ प्रतिशतभन्दा बढी पाइयो भने त्यसको प्रयोगलाई प्रतिबन्ध लगाइन्छ।

परीक्षणमा पछिल्लो ६ महिनामा कालीमाटी स्थित देशको प्रमुख फलफूल तथा तरकारी केन्द्रको अवस्थाबारे निर्देशनालयका वरिष्ठ बाली संरक्षण अधिकृत मानबहादुर क्षेत्रीले भने, "विषादी भेटिन्छ भन्ने हिसाबले होला सायद पछिल्ला वर्षहरूमा पर्खने समय पार गरेर आएको होला त्यो कम छ। तर पुसयता चाहिँ हामीले एउटा पनि नमुनामा विषादी भेट्टाएका छैनौँ।"

तर उनले मेसिनले बजारमा धेरै पाइने दुई समूहका विषादीहरू अर्गानोफोस्फेट र कार्बामेट पत्ता लगाउन सक्ने तर फंगिसाइट र अन्य वर्गका विषादी पत्ता लगाउन नसक्ने बताए।

'सुधार'

राष्ट्रिय उपभोक्ता हित संरक्षण मञ्चका अध्यक्ष प्रेमलाल महर्जनले फलफूल र तरकारीमा विषादीको प्रयोगमा क्रमश: सुधार आउँदै गएको पाइए पनि अझै ढुक्क भएर खानसक्ने अवस्था नरहेको बताए।

उनले भने, "बाली संरक्षण निर्देशनालयले परीक्षण गरेको नमुना त हामीले पक्कै पनि खान पाएको छैनौँ। हरेक क्षेत्रबाट आउँछ त्यसैले विषादीमुक्त छ भन्ने अवस्था त पक्कै पनि छैन।"

सरकारले काठमाण्डूको कालीमाटीमा तरकारी तथा फलफूलमा विषादीको प्रयोग परीक्षण गर्न २०७१...


शीर्षक: तरकारीमा विषादी परीक्षणको नतिजा नै अविश्वसनीय\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

खाद्य सामग्रीमा विषादीको सही पहिचानका लागि खानेकुराको चरणबद्ध जाँच, भएकै विधिहरूको स्तरोन्नति र नमुनाका तुलना गर्ने क्षमतासहितका आधुनिक प्रयोगशाला आवश्यक रहेको बताइएको छ।

काठमाडौंको कालिमाटीसहित देशका सात ठाउँमा रहेका द्रूत विश्लेषण प्रयोगशालामा अहिले नेपालमा दुईवटा समूहका विषादी मात्र जाँच्न सकिन्छ। तर त्यसको नतिजा भरपर्दो नभएको विज्ञहरू बताउँछन्।

नेपाल केमिकल सोसाइटीका अध्यक्ष डा. निरञ्जन पराजुली भन्छन्: "त्यो [जाँच] पनि शङ्कास्पद छ।"

शङ्कास्पद किन?

काठमाण्डूको कालिमाटी तरकारी बजारमा विसं २०७१ देखि २०७६ जेठ १५ सम्म गरिएका ७,४४३ नमुना परीक्षणमा ६४ वटा खान अयोग्य पाइएका थिए भने ३५ वटा जाँचका लागि क्वारेन्टाइनमा पठाइएको केन्द्रीय प्रयोगशालाको तथ्याङ्क छ।

पराजुली भन्छन्: "त्यो शङ्कास्पद किन छ भने केही स्थानमा स्वतन्त्र रूपमा अध्ययन हुँदा विषादीका अवशेष तरकारीका सबैजसो नमुनामा पाइएका छन्।"

नेपालमा अहिले १७० एवम् भारतमा २३४ प्रकारका विषादी प्रयोग भइरहेका छन्।

पराजुली भन्छन्: "तर हाम्रो खाद्य विभागसँग २९ वटा विषादीको मात्र नमूना छ। तिनको पहिचान हुने अवस्थामा समेत मात्रा थाहा नहुने समस्या छ।"

८५ प्रतिशततरकारीमा प्रयोग

३९६ ग्रामप्रतिहेक्टर प्रयोग

२ समूह(९ समूहका विषादीमध्ये) मात्रै जाँच सम्भव

जाँच पूर्वाधार७ द्रूत प्रयोगशाला, १ केन्द्रीय प्रयोगशाल

धेरै प्रयोग हुने काउली, सिमी र गोलभेंडाजस्ता तरकारीमा प्रयोग भइरहेको साइपर मेथिनजस्ता विषादी अहिलेको क्षमताले जाँच गर्न भ्याउँदैन।

सरकारले सेवा र जिम्मेवारीका हिसाबले जाँच गर्ने प्रयोगशालासँगै विश्वविद्यालयहरूमा समेत अध्ययन प्रयोगशाला निर्माण गरिने अवस्थामा वास्तविक अवस्था थाहा हुन सजिलो हुने विज्ञहरू बताउँछन्।

समान क्षमता आवश्यक

नेपाल र भारत दुवै विश्व व्यापार सङ्गठन डब्लुटिओका सदस्य राष्ट्र भएकाले सामान्य अवस्थामा दुवै देशका नियामक निकायबीच समझदारीले समेत विषादीको समस्यासँग जुझ्न सकिने बताइन्छ।

खाद्य प्रविधि तथा गुणस्तर नियन्त्रण विभागका पूर्वनिर्देशक डा टिकाबहादुर कार्की भन्छन्, "आपसमा सम्झौताहरू भएर खाद्य सामग्री आउने ठाउँमै स्वच्छताको प्रमाणपत्र लिएर आउने प्रणालीको विकास गर्न सकिन्छ।"

"त्यस्तो अवस्थामा हाम्रो सक्रिय छड्के जाँच नै पर्याप्त हुन्छ। तर पहिले समान क्षमताका प्रयोगशाला दुवै देशमा हुन आवश्यक छ।"

त्यस्तो समझदारी हुँदा नेपालले समेत...


शीर्षक: तरकारीमा विषादी: सर्वोच्च अदालतको आदेशपछि तरकारी र फलफूलमा विषादीको अवशेष मापन पुनः सुरु\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

शुक्रवार अपराह्नदेखि विषादी मापन पुनः थालिएको विषादी अवशेष द्रुत विश्लेषण प्रयोगशालाकी प्राविधिक सहायक अञ्जु आचार्यले बताइन्।

उनले भनिन्, 'मन्त्रिपरिषद्‍ले विषादी मापन कार्य रोक्ने भनेपछि केही दिन नमुना आएन। सर्वोच्च अदालतले मापन गर्ने काम नरोक्नू भनेर आदेश दिएपछि शुक्रवारदेखि भन्सार कार्यालयहरूबाट विषादी मापनका लागि पुनः नमुना पठाउन थालिएको छ।'

दिनमा झन्डै ३० वटा नमुनाको परीक्षण भइरहेको आचार्यले बताइन्।

झापाको बिर्तामोडको कृषि थोक बजार परिसरमा रहेको विषादी अवशेष मापन द्रुत प्रयोगशालामा झापा, मोरङ र सुनसरीका नाकाबाट भारतबाट आयात गरिने तरकारीका नमुना विषादी मापनका लागि ल्याइने गरेको छ।

मापनपछि भन्सार पास

भारतबाट ल्याइने तरकारीका गाडी पहिला भन्सार कार्यालयका यात्रु शाखामा राख्ने गरिएको मेची भन्सार कार्यालय काँकरभिट्टाका प्रमुख भन्सार अधिकृत टेकबहादुर अर्यालले जानकारी दिए।

उनका अनुसार तरकारीका सवारी साधर भन्सार 'यार्ड'मा नभई यात्रु शाखामा राखिने गरेको छ।

यात्रु शाखाबाट भन्सारको पत्रसहित प्रयोगशालामा तरकारी तथा फलफूलका नमुना पठाइने गरिएको उनले बताए।

अर्यालले भने, 'प्रयोगशालाको रिपोर्ट नआउन्जेल हामी तरकारी तथा फलफूलका गाडी छोड्दैनौँ।'

भन्सारबाट बिहान आएका नमुनाको रिपोर्ट बेलुका र बेलुका आएका नमुनाको रिपोर्ट भोलिपल्ट बिहान दिने गरिएको प्रयोगशालाकी प्राविधिक सहायक आचार्यको भनाइ छ।

अहिलेसम्मको रिपोर्टमा भुइँकटहर र केरामा अलि बढी विषादीको प्रयोग भएको र केही दिन राखेर मात्र खान मिल्ने देखिएको उनले बताइन्।

'कार्बामेट' र 'अर्ग्यानोफोस्फेट'को जाँच

झापामा स्थापित प्रयोगशालाले कार्बामेट र अर्ग्यानोफोस्फेट समूहका विषादीको जाँच गरिने गरिएको पूर्व बाली संरक्षण अधिकृत राजेन्द्र खरेलले जानकारी दिए।

तर अन्य समूहका विषादीहरुको परीक्षण पनि त्यति नै आवश्यक रहेको उनले बताए।

खरेलका अनुसार 'सिन्थेटिक' र ढुसीनाशक विषादीको मापन पनि अत्यावश्यक छ।

उक्त समूहका विषादी मापनका लागि पनि उपकरणहरू ल्याइसकिएको र चाँडै जडानको प्रक्रियामा रहेको बताइएको छ।

'जानकारी गराइयोस्'

पहिला आफ्ना सागसब्जी पसलबाट र अहिले भन्सारबाट सोझै विषादी मापनको काम थालिएको भए पनि परीक्षणको परिणामबारे आफूहरूलाई कुनै जानकारी नदिइएको तरकारी व्यापारीहरूले बताएका छन्।

विषादीको अवशेषबारे आफूहरूलाई जानकारी गराए कुन तरकारी वा फलफूल नबेच्ने वा थोक...


शीर्षक: तराई मधेशमा छठ पर्वको रौनक तथा चहलपहल\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

दीपावली सकिएपछि तराईका मानिसहरू छठ पूजाका सामग्री किनमेल गर्न व्यस्त हुन्छन्।

लक्ष्मीपूजाको ठिक चार दिनपछि अर्थात् कार्तिक शुक्ल पक्षको चौथी तिथिका दिनबाट छठ पर्व विधिवत् रूपमा आरम्भ हुन्छ।

तराईका बजारमा छठ पूजाका लागि अनिवार्य रूपमा चाहिने सामग्री, हरिया तरकारी र फलफूल किन्ने ग्राहकहरूको निकै भिडभाड देखियो।

खासगरी छठ पूजामा छठी मातालाई अर्पण गरिने प्रसादमा स्याउ, केरा, सुन्तला, पानी भएको नरिवल, उखु, हरियो बोडी, पानी सिङ्गडा, मूला, अदुवाको बोट पर्छन्। यो समय माटो तथा बाँसका सामग्री खरीद गर्नेको पनि भिडभाड हुने गरेको छ।

वीरगन्जमा छठको किनमेलका लागि बजारमा देखिएको चहलपहल

छठ पर्व मनाउनेहरू पोखरीको डिल र नदीतटको सरसफाइ गर्दै आफ्ना लागि पूजास्थल सुरक्षित बनाउन थाल्छन्।

तराईका जिल्लामा रहेका छठी घाटहरूमा लाखौँ रुपैयाँ खर्चेर सरसफाइ, सजावट र व्यवस्थापनका लागि कामहरू पनि भएका छन्।

स्थानीय एफएम रेडिओले पनि छठका गीत बजाउने गरेका छन्।

जनकपुरको गङ्गासागर, धनुषसागर अनि वीरगन्जको घडीअर्वा पोखरीजस्ता स्थानमा सूर्य देवता र छठी माताको पूजा आराधनाका लागि विशेष साजसज्जा गरिएको छ।

धनुषामा छठा लागि विशेष तयारी गरिएको छ

वीरगन्जको घडीअर्वा पोखरी छठका बेला यसरी सिँगारिन्छ

छठ पर्व मनाइने स्थल धनगढीको मोहना नदी किनारमा छठी माताको प्रतिमा तयार पार्दै भक्तजनहरू

छठ पूजाको महत्त्व

छठको व्रत बस्दा सफा र चोखो हुनुपर्ने व्रतालुहरू बताउँछन्।

छठ पूजाको विधि केही कठिन भएपनि यसको महत्त्व भने ठूलो हुने भक्तजनहरूको विश्वास छ।

सूर्य र जलको शक्ति र महत्त्व झल्काउने यस पर्वमा शुद्ध खानेकुरा खाने गरिन्छ। व्रतालुहरूले षष्ठीको दिन निराहार व्रत बस्ने चलन छ।

छठ पर्वमा विशेष गरी अस्ताउँदो र भोलिपल्ट बिहान उदाउँदो सूर्यलाई अर्घ्य दिने कुराको विशेष महत्त्व छ।

छठ पर्व मनाउन कठिन भएपनि यसको निकै महत्त्व रहेको भक्तजनहरूको विश्वास छ

छठलाई तराई मधेशमा धार्मिक एवं सांस्कृतिक रूपमा एकताको प्रतीक पनि बताइन्छ

सांस्कृतिक एकताको आधार बनेको यस पर्वमा तराईका जिल्लाहरूमा मधेशी समुदायले मात्र नभई अन्य समुदायले पनि आस्था र निष्ठाका साथ छठ पर्व मनाउने चलन बढेको देखिन्छ।

सूर्यको आराधना गरी मनाइने छठ पर्वको अवसरमा शनिवार दमौलीस्थित मादी नदी किनारमा पूजाअर्चना गर्दै महिलाहरू। छठको व्रत महिलाले मात्र नभएर पुरुषले पनि लिन्छन्

 तस्बिरहरूको सर्वाधिकार...


शीर्षक: तराईका शहरमा डुबान समस्या बढ्दो\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

नदी अतिक्रमण बढ्न थालेपछि पछिल्ला वर्षहरूमा डुबानको समस्या जटिल बन्दै गएको जानकारहरूले बताएका छन्।

उनीहरू भन्छन्, पानीको निकास राम्रो हुन नसक्दा डुबानको समस्या जटिल बन्दै गएको हो।

झापाको दमक केही दिनअघि एकै दिन परेको पानीले डुबानमा पर्‍यो।

समस्या

दिपिनी खोलामा अतिक्रमण भएका कारण पानीले उचित निकास नपाएपछि छेउछाउका बस्ती डुबानमा परे।

त्यस्तै झापाको विर्तामोड, सुनसरीको इटहरी, इनरुवा, मोरङका विराटनगर लगायत शहरका खोला अतिक्रमणमा परेपछि एक दिन वा एक रातको वर्षाले पनि शहरहरू डुबानमा पर्ने गरेका छन्।

विपद्संग जुध्न बजेट माग

विर्तामोडमा अन्दुवा खोलाको अतिक्रमणको उदाहरण दिँदै एकजना स्थानीयवासी प्रकाश सुवेदीले भने, "अतिक्रमणका कारण नदीहरू साँघुरा भएका छन्। पानी बग्नलाई पर्याप्त निकास चाहियो। पर्याप्त निकास नपाएपछि डुबान त हुने नै भयो नि।"

तराईका सप्तरी, सिरहा, धनुषा, महोत्तरी, सर्लाही, रौतहट, बारा, पर्सा लगायत पश्चिमका अन्य जिल्ला पनि अचेल पहिलाको भन्दा छिटो डुबानमा पर्ने गरेको सर्वसाधारण बताउँछन्।

शहरहरूमा पानी निकासको भरपर्दो व्यवस्था नहुनु अर्को कारण भएको बताइन्छ।

तर नगरपालिकाका अधिकारीहहरू शहर डुबानमा पर्नु नदी अतिक्रमण मुख्य कारण भएको बताउँछन्।

नियमन

त्यस्तैमध्येका एक हुन् तराईका विभिन्न नगरपालिकामा प्रमुख कार्यकारी अधिकृतको जिम्मा पाएका र हाल बर्दिवास नगरपालिकाका प्रमुख कार्यकारी अधिकृत अग्नि अधिकारी।

उनी भन्छन्, "तराईमा डुबान हुनुमा मुख्य कारण खोला, नदी अतिक्रमण नै हो। यो रोक्ने काम स्थानीय तहले मात्र सक्दैनन्। नदीले भेट्ने सबै स्थानीय तह, प्रदेश तथा केन्द्र सरकारले समेत यसको नियमन गर्नुपर्छ।"

जानकारहरू भन्छन्, वर्षायाममा मात्र डुबानको समस्याको चर्चा गर्दा समाधानको बाटो निस्किँदैन।

अहिलेको समस्या एउटा संरचना निर्माण गर्दा अर्को संरचनालाई असर गर्छ कि गर्दैन भनेर विचार नगरी काम गर्दाको परिणाम ठान्छन् पूर्व ऊर्जा सचिव राजेन्द्रकिशोर क्षेत्री।

बाढी पीडितका सहयोगीहरु

उनी भन्छन्, "संरचना बनाउँदा पानीको निकासलाई ध्यान दिनुपर्छ। तर अहिलेसम्म त्यो काम भएन। एउटा संरचना बनाउँदा अर्को संरचनालाई असर गर्छ कि गर्दैन भनेर हेर्ने काम भएन।"

भारतसँगको सीमा जोडिएका स्थानमा भने भारतले सीमामा बनाएका तटबन्धका कारण नेपाली भूमि डुबानमा पर्ने गरेकाले त्यसबारे सरकारले कुरा गर्नुपर्ने क्षेत्रीको सुझाव छ।


शीर्षक: तराईका सयौं गाउँमा भूमि वर्गीकरण\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

जमिनको उपयोगिता हेरेर त्यसको वर्गीकरण गर्ने उद्देश्यले बनेको भू-उपयोग नीति अनुसार शुरु गरिएको त्यस्तो काम आउने चार वर्षभित्र सकिने भू-उपयोग नीति आयोजनाका प्रमुखले बताएका छन्।

तर जारी स्थानीय तह पुनर्संरचनाका कारण भूमि वर्गीकरण कार्यान्वयनमा केही ढिलाइ हुने बताइएको छ।

लक्ष्य

उपलब्ध भूमि र त्यहाँ रहेका स्रोतको समुचित उपयोग गरी दीगो रुपमा सामाजिक, आर्थिक तथा वातावरणीय विकास तथा समृद्धि हासिल गर्न भन्दै सरकारले २०६९ सालदेखि भूमिको वर्गीकरण गर्ने काम थालेको थियो।

चार वर्ष बितिसक्दा पनि सो कार्य जारी रहेको र अहिले तराईका ग्रामीण क्षेत्रमा वर्गीकरणको काम भइरहेको भू-उपयोग आयोजनाका राष्ट्रिय प्रमुख प्रकाश जोशीले बताए।

उनले भने, "जम्मा गरेर ५७८ वटा सकिसक्यो। यसवर्ष हामी ८२५ गाविसमा काम पूरा गर्छौं र अर्को वर्ष नौ हिमाली जिल्लामा सक्छौं"।

दुई वर्ष अघि शुरु भएको वर्गीकरणको ढाँचा गतवर्ष गएको विनाशकारी भूकम्पपछि परिवर्तन भएको .बताइएको छ।

शुरुमा कृषि र औद्योगिक क्षेत्रमा केन्द्रित रहेर वर्गीकरण गरिएको थियो।

त्यस अन्तर्गत जमिनलाई कृषि, आवासीय, व्यवसायिक, औध्योगिक, खानी तथा खनिज, सार्वजनिक उपयोग तथा उत्खनन्, साँस्कृतिक तथा पुरातात्विक ,वन क्षेत्र, नदी तथा ताल तलैया, निर्माण सामग्री उत्खनन् क्षेत्र र आवश्यकता अनुसार अन्य क्षेत्र गरी ११ शीर्षकमा वर्गीकरण गरिएको आयोजनाले जनाएको छ।

उपयोगिता

आयोजना प्रमुख जोशीका अनुसार जमिनको बनावट र त्यसको उपयोगिता हेरेर वर्गीकरण गरिएको छ।

उनले भने, "त्यो क्षेत्रको माटोको क्षमता कस्तो छ भन्ने सूचना लिइन्छ र नक्सा बनाइन्छ। त्यसपछि भूमिका वर्गीकरण हुन्छ"।

प्राकृतिक र मानव सिर्जित प्रकोपजन्य जोखिमहरुको न्यूनिकरण गर्ने गरी जमिनको वर्गीकरण गरिने आयोजना प्रमुख जोशीले बताए।

अबको चार वर्रषमा देशभरिकै भूमिको वर्गीकरण गरिसक्ने आयोजनाले जनाएको छ।

भूमि वर्गीकरणलाई सहज बनाउन ल्याइएको एक विधेयकको मस्यौदा हाल कानून मन्त्रायलमा छलफलको क्रममा रहेको अधिकारीहरु बताउँछन्।

भूमि वर्गीकरण कार्यक्रम अन्तर्गत जमिनको नक्सांकन गरिएपनि भू-उपयोग नीति ऐनमा परिणत नभएसम्म यसको कार्यान्वयन हुन नसक्ने भएकोले त्यसमा पनि तदारुकताका साथ लाग्नुपर्ने अधिकारीहरु बताउँछन्।


शीर्षक: तराईमा उखु खेती नै लोप हुने चिन्ता\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

कुनैबेला चिनीमा आत्मनिर्भर हुनै लागेको नेपालले अहिले वर्षेनी १५ अर्ब रुपैयाँभन्दा बढी मूल्यको चिनी विदेशबाट आयात गर्नुपरिरहेको अधिकारीहरु बताउँछन्।

चिनी उद्योग र उखु उत्पादक किसानबीच मूल्य निर्धारण र भुक्तानीको तारतम्य मिल्न नसक्दा उखु खेतीबाट किसानहरुको आकर्षण लगातार घटिरहेको छ।

उखु किसान अन्य खेतीतर्फ आकर्षित हुन थालेपछि नेपालको तराई भेगमा रहेका चिनी उद्योग नै संकटमा पर्न सक्ने चिन्ता बढेको छ।

निराशा

खासगरी उखुको मुल्य र भुक्तानीसम्बन्धी समस्याले किसानहरु निराश भएको बताउँछन्।

प्रतापुरका जोहार यादवले भने, "धेरै समस्या छ। भुक्तानीको समस्याले अब किसानहरुले केरा खेती गर्न थालेका छन्।"

जोहारले जस्तै नाथुकुमार यादवले खेतमा लगाउने बाली परिवर्तन त गरिसकेका छैनन् तर भुक्तानीको झन्झटिलो प्रक्रियाका कारण उनी पनि निराश देखिन्छन्।

२०५९/०६० सालतिर करिब ५८ लाख क्विन्टलसम्म उखु उत्पादन हुने नवलपरासी जिल्लामा अहिले मुस्किलले १३/१४ लाख क्विन्टल मात्र उखु उत्पादन हुदै आएको बताइन्छ।

यस्तो समस्या उखु उत्पादन हुने तराईका प्रायः सबै जिल्लामा देखिएको छ।

उखु उत्पादक महासंघका सदस्य प्रेमचन्द गुप्ताका अनुसार नगदेबाली भनिने उखु 'उधारो बाली'को रुपमा परिणत गरिएपछि नेपालमा चिनी उत्पादनको अधोगति शुरु भएको हो।

सञ्चालन

उनी भन्छन्, "एक त सरकारले समयमै मूल्य निर्धारण गर्दैन र पछि गरे पनि समयमा भुक्तानी हुँदैन। उखु खेती लोप हुने अवस्थामा पुग्दैछ।"

उखु उत्पादन घट्दै गएपछि चिनी मिलहरु पनि पूर्णरुपमा सञ्चालन हुन सकेका छैनन्।

अहिले देशभरी करिब एक दर्जन चिनी मिलहरु सञ्चालनमा छन् र ती मिलहरु क्षमता अनुसार सञ्चालन हुने हो भने नेपाल चिनीमा आत्मनिर्भर हुने बताइन्छ।

पूर्णरुपमा स्वदेशी कच्चा पदार्थबाट सञ्चालन हुने चिनी उद्योगको अवस्था खस्किंदै जानुका पछाडि उखुको मूल्य निर्धारणमा सरकारी रवैया व्यावहारिक नभएको जानकारहरु बताउँछन्।

हाल देशमा करिब दुई लाख २५ हजार मेट्रिक टन चिनीको माग हुने गरेकोमा करिब डेढ लाख मेट्रिक टन मात्र यहाँ उत्पादन हुन्छ भने बाँकी चिनी मुख्य गरी भारतबाट आयात गरिन्छ।


शीर्षक: तराईमा थुप्रैतिर डुबान, ठूला नदीमा खतराको सङ्केत\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

त्यहाँ सचेत भएर बस्न र सुरक्षित स्थानमा जानका लागि भन्दै दशौँ हजार मोबाइलमा एसएमएस पठाइसकिएको थियो।

अहिलेसम्म सुनसरीमा १०० र उदयपुरमा झण्डै ४५० जना मानिसहरूलाई सुरक्षित स्थानमा सारिएको प्रदेश नम्बर १ का प्रहरी प्रमुख ठाकुर ज्ञवालीले बताए।

शनिवार बेलुकीसम्म देशभरमा बाढी पहिरोका कारण ४३ जनाले ज्यान गुमाउनुका साथै २४ जना हराइरहेको गृह मन्त्रालयले जनाएको छ। बाढी-पहिरोबाट देशभरमा दुई हजारभन्दा बढी मानिसहरू विस्थापित हुन पुगेको गृह मन्त्रालयले जनाएको छ।

बाढीको तह घटाउनका लागि कोशी ब्यारेजका कुल ५६ मध्ये ३६ वटा ढोका खोलिएको र थप ढोकाहरू खोल्नका लागि द्विपक्षीय संयन्त्रसँग छलफल भइरहेको सुनसरीका सहायक प्रमुख जिल्ला अधिकारी चिरन्जिवी गिरीले बीबीसीलाई बताए।

प्रदेश १ का प्रहरी प्रमुख ज्ञवाली भन्छन्: "नदीको सतह बढे पनि बाढीको तत्काल ठूलो जोखिम देखिएको छैन। तर डुबानले धेरै परिवारलाई असर पारेको छ।"

बाढीको त्रास

वाग्मती, दूधकोशी, सुनकोशी, तमोर र सप्तकोशी नदीमा राखिएका मापन केन्द्रमा जलसतह खतराको जनाउ दिने विन्दुमा पुगेपछि कम्तीमा भोलिसम्मका लागि आसपासका मानिसहरूलाई सुरक्षित राख्ने प्रयास भएको अधिकारीहरूको भनाइ छ।

पूर्वी राप्ती, पश्चिम राप्ती, कन्काई, कमला लगायतका नदी आसपासका मानिसहरूलाई समेत सचेत हुन आह्वान गरिएको बताइएको छ।

भोजपुरमा पहिरोले पुरिँदा तीनजना हराइरहेका छन्।

"थुप्रै मानिसहरू पहिल्यै पहिचान भएका विद्यालयजस्ता सार्वजनिक स्थानमा गएर बस्न थालेका छन् भने कति घरमा पानी छिरेपनि अवस्था सुध्रने आसमा निस्केका छैनन्," सुनसरीका सहायक प्रजिअ गिरीले भने।

"यस जिल्लामा मात्र कम्तीमा एक हजार परिवार प्रभावित भएको हाम्रो प्रारम्भिक आकलन छ।"

शुक्रवार सबैभन्दा बढी पानी परेको भए पनि आइतवारसम्म सतर्क रहन आग्रह गरिएको मौसमविद्हरूले बताएका छन्।

जल तथा मौसम विज्ञान विभागले शनिवार विहान जारी गरेको बुलेटिनमा सोमवारसम्म नै पानी नरोकिने जनाएको छ।

"खहरे खोलाहरूको पूर्वानुमान गर्न सकिँदैन। तर ठूला खोलामा बाढी आउँदा खहरेहरूतर्फ पनि त्यसको प्रभाव भइरहेको देखिन्छ," जल तथा मौसम विज्ञान विभागका वरिष्ठ जलस्रोतविद् विक्रम श्रेष्ठले बताए।

मझौला र ठूला नदीमा बाढी आएपछि कम्तीमा एक दिनसम्म नघट्ने सम्भावना हुने विज्ञहरू बताउँछन्।

प्रदेश दुईमा धेरै प्रभाव

रौतहट जिल्लाको गौरमा समेत डुबान बढेर पाँच फिटसम्म पुगेकोमा बैरगनिया...


शीर्षक: तराईमा दाइजोको समस्या : 'जति पढ्यो त्यति बढी दाइजो लिन्छन्'\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

उनीहरूको भनाइमा प्रदेश २ का विभिन्न स्थानका महिलाले दाइजोको कारण विभिन्न समस्या भोग्ने क्रम रोकिएको छैन।

उनीहरूको भनाइमा तराई भेगमा "छोरीले जति धेरै पढ्यो उती धेरै दाइजो दिने" पीडा अभिभावकहरूको छ।

दाइजोविरुद्ध कानुन भए पनि उजुरी नपर्ने र त्यसैले दाइजोजन्य विकृतिको अवस्था "भयावह" भइरहेको छ।

नेपाल प्रहरीका अनुसार यो आर्थिक वर्षमा ६ हजार भन्दा बढी घरेलु हिंसाका घटना दर्ता भएका छन्।

तर ती मध्ये कति दाइजोसँग जोडिएका र तराई क्षेत्रमा दर्ता भएका हुन् त्यो प्रष्ट छैन।

'घरेलु हिंसा कोट्याउँदा दाइजोजन्य उत्पीडन'

नेपाल प्रहरीबाट अवकास प्राप्त भएपछि महिला हिंसाविरुद्धका कार्यमा सक्रिय सुभद्रा आलेले घरेलु हिंसा कोट्याउँदा दाइजोजन्य उत्पीडन देखिने गरेको बताउँछिन्।

उनले भनिन्, "दाइजो रोक्न भन्दै कडा कानुन आएको छ। तर दाइजो भनेर उजुरी आउँदैन।"

महिला अधिकारको क्षेत्रमा कार्यरत सर्लाही जिल्लाकी सुभद्रा देवीको अनुभव पनि उस्तै छ। गोप्य वा खुला रूपमा भए पनि दाइजो लेनदेन विवादको मुद्दा कमै दर्ता हुने गरेको उनी बताउँछिन्।

उनी भन्छिन्, "दाइजो भित्रभित्रै लिइरहेका छन् र खुलेर पनि लिइरहेका छन्। दिने क्रम घटेको छैन तर मुद्दा दिन कोही पनि आइरहेको छैन।"

जनकपुरधाम उपमहानगरपालिकाकी उपमेयर रिता मिश्रले महिला हिंसा सम्बन्धी उजुरीहरू न्यायिक समितिमा आउने गरे पनि दाइजोको कारण किटानी नहुने गरेको बताउँछिन्।

उनले भनिन्, "स्थानीय तहमा जनप्रतिनिधिहरू जितेर आएपछि दाइजो कम हुनुपर्ने भए पनि अहिले त्यो बढिरहेको छ। भित्र भित्रै दबाव दिने र हिंसा गर्ने क्रम रोकिएको छैन।"

"जति पढ्यो त्यति बढी दाइजो दिनुपर्ने"

देशका अन्य भूभागमा जस्तै तराईमा पनि छोरीहरूलाई विद्यालय पठाउने क्रम बढेको छ।

तर "जति पढ्यो त्यति बढी दाइजो दिनुपर्ने अवस्था" रहेको अधिकारकर्मीहरू बताउँछन्।

"कथित ठूला बडाहरूका लागि दाइजो प्रतिष्ठाको विषय" बनेको अधिकारकर्मी लिला यादवको कथन छ।

उनले भनिन्, "पहिला नपढेको मानिसहरूमा यो समस्या देखिन्थ्यो। अहिले शिक्षित केटा र केटीहरूबीच विवाह गर्दा पनि दाइजो लिने र दिने क्रम एकदमै बढेको छ।"

'दाइजोकै कारण आत्महत्या पनि'

सिरहाकी रेणु कर्णको भनाइमा दाइजोजन्य उत्पीडनका कारण आत्महत्या गर्ने दर पनि बढिरहेको छ।

उनले भनिन्, "दाइजोका कारण हुने हिंसा एकदमै गम्भीर भइरहेको अवस्था छ। दाइजोको कारण आत्महत्या हुने क्रम पनि बढिरहेको...


शीर्षक: तस्करी गरी नेपाल ल्याइएका वनमान्छे फिर्ता गर्न नाइजिरियाको पहल\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

'चिम्पू' र 'चम्पा' नामका ती चिम्पान्जी फिर्ता लैजान नाइजिरियाले कूटनीतिक पहल गरेको बताइएको छ।

तर राष्ट्रिय निकुञ्ज तथा वन्यजन्तु संरक्षण विभागका अनुसार चिम्पान्जी फिर्ता पठाउन वन्यजन्तु तथा वनस्पतिको अन्तर्राष्ट्रिय व्यापार नियन्त्रण साइटिस महासन्धिका मापदण्ड पूरा गर्नुपर्ने हुन्छ।

ती फिर्ता पठाउँदा लाग्ने सम्पूर्ण खर्च तथा हालसम्म पालनपोषण, रेखदेख तथा औषधोपचार लगायतका खर्च समेत नाइजिरियाले बेहोर्नुपर्ने विभागका महानिर्देशक गोपालप्रकाश भट्टराईले बताए।

अत्यन्त दयनीय अवस्थामा नेपालबाट उद्धार गरिएका चिम्पान्जी अहिले स्वस्थ र ठूला भएका छन्।

तस्करीमा संलग्न एक नेपालीसहित एक पाकिस्तानी र तीन भारतीय नागरिकलाई काठमाण्डू जिल्ला अदालतले जेल चलान गरेको थियो।

नाइजिरियाले फिर्ता नलगे उक्त चिम्पान्जीहरूलाई नेपालमै थप व्यवस्थित ढङ्गले राखिने विभागले जनाएको छ।

हेर्नुहोस् कमल परियारले बनाएको यो भिडिओ।

अनि यो पनि:


शीर्षक: तस्बिरबाट महिलाको वस्त्र हटाउने एप बन्द\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

पचास अमेरिकी डलर मूल्य राखिएको डीपन्यूड एपमाथि मदरबोर्ड नामको वेबसाइटमा लेख छापिएपछि यसको आलोचना भएको थियो।

रिभेन्ज पोर्न अर्थात् प्रतिशोधको भावनाले अन्य व्यक्तिको नग्न तस्बिर वा भिडिओ वेबसाइटमा राख्ने कार्यविरुद्ध अभियान चलाएकाहरूले सो एपलाई 'खतरनाक' भनेका थिए।

निर्माताहरूले विन्डोज र लाइनक्समा चल्ने एपका लागि संसार तयार नभएको भन्दै वेबसाइटबाट यसलाई निकालेका छन्।

एक जना निर्माताले ट्विटरमा लेखेका छन्, "यसको दुरुपयोगको सम्भावना धेरै बढी छ। हामी यसरी पैसा कमाउन चाहदैनौँ।"

सो एप किनेकाहरूले पैसा फिर्ता पाउने र अब यसपश्चात् सो एपको कुनै नयाँ प्रारूप नबनाउने उनीहरूले बताएका छन्।

उनीहरूले यो एप भएका मानिसहरूलाई त्यो शेअर नगर्न अनुरोध गरेका छन्।

प्रतिशोध

निर्माता समूहले सो एप मनोरञ्जनका लागि केही महिना अगाडि बनाएको बताएका थिए। त्यसका लागि आर्टफिशल इन्टेलिजन्स अर्थात् यान्त्रिक चातुर्य प्रयोग गरिएको थियो।

सो सफ्टवेअर वेबसाइटमार्फत् दुई भर्जनमा उपलब्ध थिए। नि:शुल्क उपलब्ध भर्जनमा निर्माण गरिएको तस्बिरमाथि ठूलो वाटरमार्क हुन्थ्यो भने किनिएको भर्जनमा एउटा कुनामा 'फेक' लेखिएको सानो छाप हुन्थ्यो।

आफ्नो विज्ञप्तिमा निर्माताहरूले भनेका छन्, "साँच्चै भन्नुपर्दा त्यसको काम गज्जब थिएन र निश्चित प्रकारको तस्बिरमा मात्रै काम गर्थ्यो।"

मदरबोर्डमा लेख छापिएपछि एपको वेबसाइटमा आउने मानिसहरूको सङ्ख्या ह्वात्तै बढेको थियो।

मदरबोर्डसँग कुरा गर्दै रिभेन्ज पोर्नविरुद्धको अभियान ब्याडयासका संस्थापक क्याटलिन बाउडेनले सो एपलाई 'डरलाग्दो' भनेकी थिइन्।

"अब कहिल्यै नग्न तस्बिर नखिचेका जो कोही पनि रिभेन्ज पोर्नबाट पीडित हुनसक्छ। यस्तो प्रविधि सार्वजनिक रूपमा उपलब्ध हुनुहुँदैन।"

यो पनि पढ्नुहोस्


शीर्षक: तस्बिरमा युरोपको प्रचण्ड गर्मी\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

गर्मीका कारण आईफल टावरको अगाडि रहेका पानीका फोहराहरू पर्यटक र स्थानीयका लागि प्रिय बनेका छन्

साहारा मरुभूमिबाट आएको तातो हावाका कारण बढेको गर्मीले विद्यालयको परीक्षा स्थगित गरिएको छ।

विज्ञहरूका अनुसार फ्रान्स, जर्मनी, स्विट्जरल्यान्ड र बेल्जियमले सबैभन्दा गर्मी जून महिना अनुभव गर्न सक्नेछन् भने तापक्रम अझ बढ्ने देखिएको छ।

स्पेनमा शुक्रवारको तापक्रम ४५ डिग्री सेल्सियस पुग्ने अनुमान गरिएको छ भने फ्रान्स र स्विट्जरल्यान्डमा बिहीवार ४० डिग्री सेल्सियस पुग्ने अनुमान छ।

रोममा छाता घामबाट बच्ने लोकप्रिय साधन बनेको छ

फ्रान्सको नीस सहरमा सोमवारको तापक्रम ३३ डिग्री सेल्सियस पुगेको थियो

स्विट्जरल्यान्डमा युवाहरूले जिनेभा तालको चिसो पानीको मज्जा लिएका छन्

डेनमार्कको कोपेनहेगनमा बालकहरूले पानीमा रमाइलो गरेका छन्

फ्रान्सका बालकहरूले पनि पानीमा रमाउने मौका पाएका छन्

स्पेनको राजधानी मड्रिडमा भने बालबालिकाले पानीको फोहरामै चित्त बुझाएका छन्

जर्मनीको बर्लिनमा रहेको चिडियाखानामा हात्तीलाई गर्मीबाट बचाउन नुहाइदिने गरिएको छ

अस्ट्रियामा मानिसहरूसँगै नौका विहार गर्ने अवसर एउटा बिरुवाले पनि पाएको छ

लन्डनमा भने मौसम त्यति गर्मी भएको छैन

फ्रान्सको चिडियाखानामा जनावरहरूलाई बरफका टुक्रा दिइएको छ

बर्लिनमा पानीको फोहरामा भिड लागेको छ

स्पेनको बढ्दो तापक्रमबाट राहत पाउन थुप्रै मानिसहरू समुद्र किनारमा जम्मा हुन थालेका छन्

सबै तस्बिरहरूको सर्वाधिकार सुरक्षित छ।


शीर्षक: तस्बिरमा यो साता: उत्कृष्ट समाचार तस्बिरहरू\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

निधनको खबर सुनेपछि आर्जेन्टिनाको ब्यूनस एरिजमा दिवंगत फूटबल स्टार डिएगो म्यराडोनाको भित्तेचित्रअगाडि रुदै गरेकी एक महिला। म्याराडोनालाई सर्वकालीन महान् फुटबल खेलाडीमध्ये एकको रूपमा विश्वले चिन्छ।

इथियोपियाको हुमेरामा आक्रमणले क्षति पुगेको कोठामा उभिएकी एक महिला। टिग्रे क्षेत्रमा नेताहरूप्रति वफादार फौज र राष्ट्रिय सेनाबीच भएको लडाइँमा सयौँ मानिस मारिएका छन् भने हजारौँ विस्थापित भएका छन्।

अमेरिकाको भर्जिनियास्थित ब्ल्याक फ्राइडेको अवसरमा किनमेलका लागि एउटा कम्प्युटर गेम स्टोरअगाडि कुर्दै गरेका क्रेताहरू।

प्यारिसमा प्रदर्शनकारीमाथि फोहोरा हान्दै गरेका प्रहरी। काममा रहेका प्रहरीको भिडिओ खिच्न नमिल्ने लगायत प्रावधान सहितका एउटा विवादास्पद सुरक्षा विधेयकको विरोध हुँदै आएको छ।

ह्वाइट हाउसमा 'थ्याङ्क्स गिभिङ्ग' चाडका अवसरमा आयोजित कार्यक्रममा सहभागी अमेरिकी राष्ट्रपति डोनल्ड ट्रम्प र उनकी श्रीमती मेलानिया।

गत मङ्गलवार चीनले प्रक्षेपण गरेको मानवरहित चाङ'ए-५ यानलाई हेर्दै चिनियाँ नागरिकहरू। उक्त यानले चन्द्रमाबाट केही नमुना ल्याउने अपेक्षा गरिएको छ।

कलाकार बू पेटर्सनले कलात्मक फेस शिल्ड देखाउँदै। प्यारिस फेशन हाउसका कर्मचारीहरूले मेडिकल पीपीई लगाएको देखेपछि उनले कलात्मक फेस शिल्ड बनाएकी हुन्।

नेपालको राजधानी काठमाण्डूमा दूरी काम गर्दै मास्क लगाएर कक्षा १२ को परीक्षा दिइरहेका विद्यार्थीहरू।

ब्रिस्टल यूकेमा आराम गरिरहेको हरिण र उसको छालाको रौँ कोट्ट्याइरहेको एक चरो

यूकेको स्टाफोर्डशायरमा क्रिस्मस ट्री बोकेका एक व्यक्ति। परिवारसँग क्रिस्मस मनाउनका लागि भन्दै पाँच दिनका लागि यूकेमा प्रतिबन्धात्मक कदमहरू खुकुलो पारिँदैछ।

सबै तस्बिरको सर्वाधिकार उल्लेख गरिएअनुसार सुरक्षित।


शीर्षक: तस्बिरमा राजकुमार ह्यारी र मेगनको प्रेमजीवन\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

राजकुमार ह्यारी र उनकी पत्नी मेगनले अब यूके र उत्तर अमेरिकामा बराबर समय व्यतीत गर्ने र 'आर्थिक रूपमा आत्मनिर्भर' बन्ने लक्ष्य राखेको बताएका छन्।

राजकुमार ह्यारी र मेगानको सम्बन्धका छानिएका तस्बिरहरू:

सन् २०१६ मा केन्सिङ्टन प्यालेसले ह्यारी र अमेरिकी अभिनेत्री मेगन मार्कल केही महिनादेखि प्रेम सम्बन्धमा रहेको वक्तव्य निकाल्यो। सन् २०१७ मा उनीहरूलाई टोरन्टोमा पहिलो पटक सँगै देखिएको थियो।

त्यसपछि ज्यानुअरीमा क्यानडा हाउसमा उनीहरूको तस्बिर खिचिएको थियो।

उनीहरूले त्यसको केही समयपछि उनीहरूले विवाह गर्न निर्णय गरेका थिए।

ह्यारी दम्पती सन् २०१८ को फेब्रुअरीमा ड्यूक र डचिस अफ केम्ब्रिजसँगै देखिएका थिए। रोयल फाउन्डेशनमा मेगन आबद्ध भएपछि ह्यारीले चार जना सँगै भएको बताएका थिए।

सन् २०१८ को मे १९ मा उनीहरूको विवाह भएको थियो।

केही समयपछि मेगन गर्भवती भइन्। ह्यारी र मेगन अस्ट्रेलिया, न्यूजील्यान्ड, फिजी र टोङ्गाको भ्रमणमा निस्किएका थिए।

सन् २०१९ को मे ६ मा मेगनले छोरालाई जन्म दिइन्।

सन् २०१९ को जुनमा उनीहरूले ड्यूक र डचिस अफ केम्ब्रिजको फाउन्डेशनसँग छुट्टिएको र आफ्नो छुट्टै परोपकारी संस्था सुरु गर्ने घोषणा गरेका थिए।

क्रिस्मसको बेलामा बिदा लिएर छोरा आर्चीसहित ह्यारी र मेगन क्यान्डा गएका थिए।

सबै तस्बिरको सर्वाधिकार माथि उल्लेख गरिएअनुसार सुरक्षित।


शीर्षक: तस्बिरमा: युरोपको पर्वत विस्फोट हुँदा झलमलाएको रात्रि आकाश\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

एट्ना पर्वत रातिको समयमा विस्फोट हुँदै

यो साताको सुरुमा विस्फोट सुरु भएको थियो, र त्यसयता एट्ना पर्वतमा सुन्तला रङ्गको ज्वाला र धुँवाको मुस्लो त्यहाँको आकाशमा दखिएको छ।

एट्ना युरोपको एकदमै सक्रिय ज्‍वालामुखी पर्वत हो र यो तुलनात्मक रुपमा धेरै विस्फोट भइरहन्छ। पछिल्लोपटक सन् १९९२ मा त्यहाँ ठूलो विस्फोट भएको थियो।

यो पर्वतमा हुने विस्फोटहरूले बिरलै क्षति गराएका छन् र अधिकारीहरू यो विस्फोटनलाई पनि अनौठो मान्दैनन्।

एट्ना पर्वत नजिकैको सहर क्याटनियास्थित न्याश्नल इन्स्टिट्युट फर जियोफिजिक्स एण्ड भोल्क्यानोलोजीका प्रमुखले इटलीको समाचार संस्था एजीआइलाई यो साताको सुरुमा भनेका थिए: "हामीले यो भन्दा नराम्रो देखेका छौँ।"

दिउसोको समयमा देखिएको एट्ना पर्वत

एट्ना पर्वत विस्फोट हुँदा

मुख्य गिर्जाघरको पृष्ठभूमिमा देखिएको ज्वालामुखीको लप्का

एट्नामा विस्फोट भएपछि सुन्तला रङ्गको धुवाँसहित ज्वाला आकाशमा देखिएको थियो

एट्ना पर्वत विस्फोट भएको नजिकैको नगरबाट देखिएको थियो

नजिकबाट देखिएको ज्वालामुखी

सबै तस्बिरको सर्वाधिकार सुरक्षित।


शीर्षक: तातोपानी नाका 'छिट्टै खुल्ने' नेपालको आशा\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

भूकम्पले तातोपानी क्षेत्रमा दुई देशबीचको सीमा जोड्ने 'मितेरी पुल'मा समेत क्षति पुर्‍याएको बताइएको छ।

नेपालको एक उत्तरी सीमा नाका तातोपानी क्षेत्रमा चिनियाँ पक्षले सुक्खा बन्दरगाह निर्माणको काम थालेसँगै नेपाली अधिकारीहरू 'अब तातोपानी नाका छिट्टै खुल्ने छ' भन्ने अपेक्षाका साथ उत्साहित भएका छन्।

२०७२ सालको भूकम्पले नराम्रो क्षति पुगेपछि तिब्बतको खासा बजार जोड्ने तातोपानी नाका बन्द हुन पुगेको हो।

फलस्वरूप त्यसक्षेत्रबाट वर्षौंदेखि हुने गरेको हिमालय सीमापार व्यापार व्यवसाय ठप्प हुन पुग्यो।

पूर्वाधार

अहिले तातोपानी क्षेत्रमा पूर्वाधार पुनर्निर्माणको काम शुरू भए पनि उक्त व्यापारिक नाका खोल्ने विषयमा चिनियाँ अधिकारीहरूले औपचारिक जानकारी गराइसकेका छैनन्।

चिनियाँ पक्षले अहिले तीन वर्षदेखि रोकिएको तातोपानी स्थित लार्चामा रहेको सुक्खा बन्दरगाह निर्माणको काम थालेको छ।

सांसद अग्नि सापकोटाले त्यहाँ भइरहेका कामको निरीक्षण गरेका छन्।

उनले भने, "खासातिर पनि बाटो सुधारको, बाटो निर्माणको काम तीव्र गतिमा भइरहेको छ। बन्दरगाह पनि बनिरहेको छ। बाह्रबिसेदेखि तातोपानी सम्मको सडक खण्डको कामको लागि पनि मन्त्रालयमा सम्झौता भइसकेको छ।"

'ढिलो या चाँडो'

'नेपालतर्फ पूर्वाधार बन्नै बाँकी'

‘रसुवागढी नाका जोड्ने सडक विस्तार तीव्र’

‘तातोपानी जोड्ने सडकको पुनर्निर्माण शुरु’

उनले समय नतोकेपनि "ढिलो या चाँडो" नाका भने खुल्ने बताए।

चिनियाँ सहयोगमा बन्दरगाहको काम थालिनुका साथै चिनियाँ क्षेत्रमा सुरक्षा चौकी र बाटो निर्माण गरिनुलाई नाका खुल्ने महत्त्वपूर्ण संकेत भएको सिन्धुपाल्चोकका प्रमुख जिल्ला अधिकारी असमान तामाङको भनाइ छ।

चीनबाट सामग्री ढुवानी गर्ने मुख्य नाका भएपनि भूकम्पले निकै क्षति पुगेपछि चिनियाँ पक्षले आफ्नो ध्यान रसुवाको केरूङ नाकातर्फ केन्द्रित गर्न पुग्यो।

फलस्वरूप तातोपानी क्षेत्रका व्यवसायी र तीनमा आश्रित व्यक्ति विस्थापित हुन पुगे।

भूकम्पको जोखिम भन्दै तिब्बतपट्टिको खासा बजारको बस्ती समेत चीनले हटाएपछि सो नाका सदाको लागि बन्द हुने हो कि भन्ने चिन्ताहरू व्यक्त भएका थिए।

तर हालै दुई देशबीच सीमानाकाहरूको स्तरोन्नति गर्ने विषयमा सहमति भएपछि चिनियाँ पक्ष सक्रिय भएको बताइएको छ।

संकेत

तातोपानी नाका पुग्ने मुख्य मार्ग बाह्रबिसेदेखि तातोपानीसम्मको सडक निर्माणमा दुई देश सहमत भइसकेको बताउँदै भौतिक पूर्वाधार तथा...


शीर्षक: तातोपानी नाका कहिले खुल्ला?\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

अरु बेला ट्रक र गाडीका हर्न अनि मान्छेका ओहोरदोहोरका चर्का आवाज सुनिने सीमामा रहेको मितेरी पुल र आसपास उभिँदा अचेल भोटेकोशी नदी सुसाएको मात्रै सुनिन्छ।

नेपाल चीन व्यापारको मुख्य केन्द्र मानिने उक्त नाका वैशाखमा गएको विनाशकारी भूकम्प यता सञ्चालनमा आउन सकेको छैन।

मितेरी पुलबाट चीनतिर हेर्दा त्यहाँ केही चिनियाँ सुरक्षाकर्मी त देखिन्छन् तर भन्सार तथा अध्यागमनका कार्यालय खालि नै रहेको भान हुन्छ।

चिन्ता

नाका नखुल्दा भूकम्पमा ज्यान बचाएर बिस्तारै गाउँ फर्कन थालेका मानिसहरु निराश बन्दै गएका छन्।

मिस्त्रीको काम गर्दै आएका पासाङ तामाङले सीमा नाका बन्द हुँदा आफू र सामान बोक्ने ट्रक चलाउने आफ्ना दुई छोराहरु बेरोजगार भएको बताए।

"यहाँको सीमाना नखुल्दा अहिले धेरै बेरोजगार भएर बसेका छौं। बाहिरका संस्थाहरुले दिएको राहत खाएर मात्रै हामी बसिरहेका छौं।"

सीमा नाका सञ्चालन नभएपछि चीनबाट सामान भित्र्याउने ठूला व्यापारी देखि स्थानिय स्तरमा व्यापार गरिरहेका साना व्यवसायी बेचैन बनिरहेका छन्।

दोलखाबाट तातोपानी आएर तीन वर्ष यता होटल चलाइरहेकी छिरिङ लामु शेर्पाले भनिन्, "नाका नखोलेपछि भाडा तिर्नै समस्या भइरहेको छ। गाउँ जाउँ भने पनि गाडी चलेको छैन अनि गाडी भाडा पनि निकै महंगो छ। यही बसौं भने वर्षामा कोही नबस्ने भन्छन्।"

भूकम्प गएलगत्तै पछि राजधानी गएकी उनी छोराछोरीको विद्यालय पुन सञ्चालनमा आउने भएपछि असोजमा गाउँ फर्किएकी हुन्।

तर भूकम्पले अधिकांश घरहरु नराम्ररी भत्काएकाले धेरैजना अझै गाउँ फर्कनसकेका छैनन्।

सुनसान

मुल बजारकै कैयौँ घरहरुमा ताल्चा झुन्डिएको देखिन्छ।

विक्रम सम्वत् २०२० को दशकमा अरनिको राजमार्ग सञ्चालन आए यता रुपरङ्ग फेरेको तातोपानी बजारका धेरैजनाले राजधानीमासमेत सम्पत्ती जोडेको चर्चा गरिन्छ।

चीनबाट हुने व्यापार एवं पर्यटन यहाँका मानिसहरुको आम्दानीको मुख्य श्रोत रहँदै आएको छ।

तर भूकम्प यता चीनबाट सामान बोकेर आउनपर्ने झन्डै ३ सय कन्टेनर उतै रोकिएका छन्।

जसका कारण नेपालतिरको भूभागमा पनि सवारी साधनको चहलपहल एकदमै न्यून छ।

भूकम्पका कारण सिन्धुपाल्चोकको लार्चामा चीनको सहयोगमा निर्माणाधीन सुख्खा बन्दरगाहको भविष्य समेत अन्यौलमा परेको छ।

झन्डै ८५ प्रतिशत निर्माण सकिएको उक्त सुख्खा बन्दरगाह अवस्थित जमीनको भौगर्भिक अध्ययनपछि मात्र पुनर्निर्माण सुरु गर्न सकिने चिनियाँ पक्षले बताएको अधिकारीहरु बताउँछन्।

तर भूकम्पका कारण...


शीर्षक: तापक्रम वृद्धिले कसरी अन्नबालीमा असर पुर्याउँछ\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

जलवायु परिवर्तनले चिसो क्षेत्रमा हुने गहुँ र मकै उत्पादनमा २० देखि ५० प्रतिशतसम्म कमी आउने अनुमान गरिएको छ।

वाशिङ्टन र भर्मन्ट विश्वविद्यालयका वैज्ञानिकहरूले उच्च तापक्रम भएका क्षेत्रमा किराफट्याङ्ग्राको वृद्धि तीव्र रूपमा विकास हुने र तिनीहरूले धेरै बाली नष्ट गर्ने बताएका छन्।

तापक्रम वृद्धिले अब सबैभन्दा बढी चिसो क्षेत्रहरू प्रभावित हुने बताइएको छ।

त्यहाँ हुने गहुँ र मकै उत्पादनमा २० देखि ५० प्रतिशतसम्म कमी आउने अनुमान गरिएको छ।

समाधान

गर्मी क्षेत्रमा भने अहिले नै किराफट्याङ्ग्राको उल्लेख्य वृद्धि भएको र त्यसले बालीमा चरम असर गरेको अनुसन्धानमा संलग्न वैज्ञानिकहरूले बताएका छन्। ती क्षेत्रमा तापक्रम वृद्धिको असर कम देखिनेछ।

‘मानवीय गतिविधिकै कारण जलवायु परिवर्तन’

नाटकीय रुपमा किराको संख्या घटेकोमा चिन्ता

विश्वभरि बर्सेनि करोडौँ टन अन्न किराफट्याङ्ग्राले नष्ट गर्ने बताइन्छ।

वाशिङ्टन विश्वविद्यालयका एकजना अनुसन्धानकर्ताले बीबीसीलाई भने, "अहिले १२ वटा पाउरोटीमध्ये एउटा पाउरोटी बनाउन चाहिने बराबरको बाली नष्ट गर्छ किराफट्याङ्ग्राले। तर यदि जलवायु परिवर्तन यसैगरी भइरह्यो भने यो शताब्दीको अन्त्यसम्ममा किराफट्याङ्ग्राले १२ मध्ये दुईवटा पाउरोटी बराबरको पिठो नष्ट गर्नेछ।"

अनुवांशिक रूपमा संशोधन गरिएको बाली लगाएर, बालीको चक्र परिवर्तन गरेर र कीटनाशक विषादीको प्रयोग गरेर किराफट्याङ्ग्रा र तिनले गर्ने असर न्यूनीकरण गर्न सकिन्छ।


शीर्षक: तापमान वृद्धि: खाद्य सुरक्षाको चिन्ता\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

सुदूर पश्चिम नेपालमा पनि बालीनालीमा तापमान वृद्धिका असर तीव्र भइरहेको अधिकारीहरुले बताएका छन्।

आँप नफल्ने ठाउँमा फल्न थालेको तथा स्याउ फल्ने ठाउँमा नफल्ने जस्ता जलवायु परिवर्तनका विविध प्रभाव किसानहरुले बेहोर्न परिरहेको अधिकारीहरुले जनाएका छन्।

हाल नेपालको औसत तापक्रम वर्षेनी ०.०५६ डिग्री सेल्सियस्‌ले बढ्दै गएकोले त्यसको असर देखा पर्न थालेको कृषि विकास मन्त्रालयले जनाएको छ।

पश्चिम नेपालको अछाममा केही वर्षयता स्वाभाविक मानिने समयभन्दा अघिपछि नै फलफूल पाक्न थालेको त्यहाँका किसानहरुको अनुभव छ।

परिवर्तन

स्थानीय शिक्षक शकुन्तला औजीको भनाइमा यो वर्ष पनि थुप्रै किसिमका फलफूल साबिकभन्दा अघि नै पाकेको थियो।

उनले भनिन्, "यहाँको तिरखुला भन्ने साना दाना भएको फल यसपाली कहिले फल्यो थाहै भएन। कुनै फल छिटो पाक्ने कोही नपाकेर ढिलो पाक्ने भएको छ।"

छेउको पहाडी जिल्ला डोटीमा भने थुप्रै वर्षदेखि जाडो याममा हुने केही फलफूल फाप्न छोडेपछि स्याउका केही प्रजाती नरोप्ने सिफारिस समेत गर्न थालिएको जिल्ला कृषि कार्यालयका वरिष्ठ कृषि विकास अधिकृत तपेन्द्रबहादुर शाहले बताउछन्।

उनको भनाई छ, "निकै चिसोमा फल्ने प्रकारका स्याउ उत्पादन गर्न चाहिँ अब गाह्रो भईसक्यो। पहिला पहिला यसको माथिल्लो भेगमा खेती हुन्थ्यो। अब त्यसको ठाँउमा ओखर लगाइएको छ। पहाडी भेक भएपनि आँपलाई भने प्राथमिकता दिएका छौं।"

औसत तापक्रम बढ्दा गर्मी ठाउँमा हुने बोटबिरुवा पनि विगतमा तुलनात्मक रुपमा चिसो मानिने ठाउँमा समेत लगाउने क्रम देशभर नै देखिन थालेको कृषि विकास मन्त्रालयले जनाएको छ।

खाद्य सुरक्षा, कृषि व्यवसाय प्रवर्द्धन तथा वातावरण महाशाखाका प्रमुख सुरेशबाबु तिवारी भन्छन्, "गोर्खाबाट प्राप्त एउटा रिपोर्ट अनुसार १५ सय मिटर उचाई सम्म धान खेती हुन थालेको छ। जुन विगतमा हुँदैनथ्यो। पहिला मुस्ताङको लेटेमा स्याउ हुन्थ्यो। अहिले तापक्रम नपुग्दा बोट सुक्न थालेको छ।"

वृद्धिदर

नेपालको औसत तापमान वृद्धिदर संसारको औसतभन्दा करीब दुइ गुणा बढी भएको बताइन्छ। विभिन्न अन्तर्राष्ट्रिय अनुसन्धानले नेपाल जलवायु परिर्वतनका कारण अति जोखिममा रहेका प्रमुख देश मध्येको एक भएको देखाएको छ।

यस्तो वातावरणीय परिवर्तनले कृषिमै आधारित भएर हातमुख जोर्ने सामान्य कृषकको जीवनमा कस्तो असर परिरहेको छ?

तिवारी भन्छन्, "भइरहेको बाली नहुने, किराहरु प्रकोपको रुपमा आउने पाइएको छ।"

तापमान...


शीर्षक: ताप्लेजुङ हेलिकप्टर दुर्घटनाः बिहीवार राष्ट्रियशोक, राजकीय सम्मानका साथ मन्त्री रवीन्द्र अधिकारीको अन्तिम संस्कार गरिने\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

ऊर्जामन्त्री वर्षमान पुनका अनुसार दिवङ्गत मन्त्री अधिकारीको राजकीय सम्मानका साथ अन्तिम संस्कार गर्ने र उच्चस्तरीय छानबिन आयोग गठन गर्ने निर्णय समेत मन्त्रिपरिषद्ले गरेको छ।

यसअघि मन्त्री अधिकारी चढेको हेलिकप्टर पूर्वी नेपालको ताप्लेजुङमा दुर्घटनाग्रस्त हुँदा त्यसमा सवार सबै सात जनाको मृत्यु भएको त्रिभुवन अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थलका प्रमुख राजकुमार क्षेत्रीले पुष्टि गरेका थिए।

पहिला एपीवन टेलिभिजनसँग कुरा गर्दै उद्धारमा खटिएको सिम्रिक एयरका पाइलटले आफूले शवहरू देखेको बताएका थिए।

एयर डाइनेस्टीको सो हेलिकप्टरमा चालकसहित सात जना भएको सो हेलिकप्टर कम्पनीका प्रबन्धक बालकृष्ण पण्डितले बताए।

सम्भाव्यता

मन्त्री अधिकारीलाई लिएर सो हेलिकप्टर काठमाण्डूबाट बुधवार एउटा विमानस्थलको सम्भाव्यता अध्ययन गर्न ताप्लेजुङ गएको बताइएको थियो।

त्यहाँबाट हेलिकप्टर प्रसिद्ध तीर्थस्थल पाथीभरा मन्दिरतिर गएको थियो।

हेलिकप्टर दुर्घटना पाथीभरानजिकै भएको स्थानीयवासीहरूले बताएका छन्।

ठूलो आवाज आएको र आगो लागेको सूचना स्थानीय बासिन्दाहरूबाट पाएको प्रहरीले बताएको छ।

हेलिकप्टरमा को को थिए?


शीर्षक: ताप्लेजुङ हेलिकप्टर दुर्घटनाः मन्त्री रवीन्द्र अधिकारीले आफ्नो अन्तिम भाषणमा के भने\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

दुर्घटनास्थल प्रसिद्ध तीर्थस्थल पाथीभरानजिकै रहेको अधिकारीहरूले बताएका छन्।

नेपाल नागरिक उड्ययन प्राधिकरणका वरिष्ठ अधिकारीहरू भएको एउटा टोलीसहित उनी तेह्रथुमको चुहानडाँडामा एउटा कार्यक्रममा सहभागी भएका थिए।

सो टोली त्यहाँ निर्माणाधीन एउटा आन्तरिक विमानस्थल हेर्न गएको थिए।

मन्त्री अधिकारीले त्यहाँ सम्बोधन पनि गरेका थिए।

आफूहरू चुहानडाँडामा विमानस्थल बनाउन भनेर हेर्न र बुझ्न आएको भन्दै उनले एउटा नक्सा पनि देखाएका थिए।

सो विमानस्थलको लागत पहिला २९ करोड रुपैयाँ हुने भनिएको भए पनि निर्माणका लागि ८७ करोड रुपैयाँ खर्च हुने अनुमान गरिएको उनले बताएका थिए।

दुर्घटनाको सूचना पाएपछि काठमाण्डूमा मन्त्रिपरिषद्को बैठक बस्यो।

मन्त्रीहरू र विभिन्न राजनीतिक दलका नेताहरूले हेलिकप्टर दुर्घटनामा मन्त्री अधिकारीको मृत्यु भएको दु:ख प्रकट गरेका छन्।

कसरी भयो दुर्घटना?

तेह्रथुमको चुहानडाँडाबाट सो टोली ताप्लेजुङमा पर्ने पाथीभरा मन्दिरको दर्शन गर्न गयो।

तर पाथीभराबाट काठमाण्डू उडेको हेलिकप्टर केही छिनमै दुर्घटनामा पर्‍यो।

गृहमन्त्रालयका प्रवक्ता रामकृष्ण सुवेदीले सो दुर्घटना खराब मौसमका कारण भएको हुन सक्ने बताएका छन्।

हेलिकप्टर एउटा विकट भीरमा ठोकिएको र त्यसपछि त्यसमा आगो लागेको थियो।

स्थानीयवासीहरूका अनुसार पहिला ठूलो आवाज आएको सुनिएको र पछि आगो लागेको देखिएको थियो।

हेलिकोप्टर जलेर नष्ट भएको प्रहरीले जनाएको छ।

मौसम राम्रो नभएकाले हेलिकप्टर केही समय रोकिको र पछि उडेको मन्दिरका मूलपूजारी  डिल्ली आचार्यले बताए।

उनले भने, "उहाँहरू आउँदा मौसम सफा थियो। पछि मौसम बिग्रियो र हतारहतार पूजा सक्नुभयो र हामी सँगसँगै तल फर्कियौँ।"

हावा चलेकाले मन्त्रीको टोली हेलिकप्टरभित्र  १५-२० मिनेटजति बसेको र चिया खाएको उनले बताए।

"हेलिकप्टर उडेको केही छिनमै भयङ्कर ठूलो हावा चल्यो र सायद त्यसकै कारण [दुर्घटना] भयो।"

कस्तो स्थितिमा छन् शव?

सबै सात जनाको शव फेला पारिसकिएको गृह मन्त्रालयका प्रवक्ताले  बताएका छन्।

प्रवक्ता सुवेदीका अनुसार सात जनामध्ये मन्त्री अधिकारी र उनका अङ्गरक्षकको शव मात्र चिनिने अवस्थामा छ।अरू शव पूरै जलेका छन् र चिन्न सकिने अवस्थामा छैनन्।

खोजीका लागि गएको सिम्रिक एयरको हेलिकप्टरबाट खिचिएको दुर्घटनास्थलको तस्बिर

मन्त्री अधिकारीसहित चार जनाको शव हेलिकप्टरबाट सुकेटार विमानस्थल ल्याइएको छ भने अरू तीनवटा शव सङ्कलन...


शीर्षक: तालिबान नेता ओमारको ‘निधन भइसक्यो’\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

महिनौंदेखि मुल्लाह ओमारको अवस्थाबारे हल्ला चलेका थिए।

ती हल्लाकै माझ अफगान सरकारले ती समूहसंग शान्तिवार्ता गर्न ठोस प्रयास थालेको थियो।

केही खबरहरुका अनुसार भने ओमारको निधन भएको केही वर्ष वितिसकेको छ।

सार्वजनिकरुपमा खासै नदेखिने गरेका ओमारको निधन दुई देखि तीन वर्ष पहिले भइसकेको अफगान सरकार तथा गुप्तचर स्रोतहरुले जनाएका छन्। थप विवरण प्राप्त भएका छैनन्।

बीबीसीले सम्पर्क गरेको एक तालिबान प्रवक्ताका अनुसार उनीहरुले चाँडै विज्ञप्ति जारी गर्नेछन्।

विगतमा पनि मुल्ला ओमारको निधन भएका अपुष्ट खबरहरु थुप्रै आउने गर्थे। तर यसपटक पहिलोचोटि अफगान सरकारका उच्च स्रोतले त्यसको पुष्टी गरेका छन्।


शीर्षक: तालिबानः वार्ता रद्द गर्ने निर्णयका कारण सबैभन्दा बढी अमेरिकालाई नै घाटा\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

अफगानिस्तानमा १८ वर्षदेखि जारी युद्ध अन्त्य गर्ने प्रयासस्वरूप दुई पक्षबीच वार्ता भइरहेको थियो।

एउटा वक्तव्य जारी गर्दै तालिबान समूहले वार्ताको अन्तिम समयसम्म राम्रो भइरहेको जनाएको छ।

अमेरिकी राष्ट्रपति डोनल्ड ट्रम्पले आइतवारका लागि क्याम्प डेविडमा तालिबान नेताहरूसँग बोलाइएको बैठक रद्द गरिएको कुरा शनिवार राति शृङ्खलाबद्ध ट्वीटमार्फत् जनाएका थिए।

अफगानिस्तानबाट सयौँ सैनिक फिर्ता गर्न अमेरिका-तालिबान सहमति

तालिबानसँगको शान्ति सम्झौता रद्द: डोनल्ड ट्रम्प

एकजना अमेरिकी सैनिकको ज्यान जाने गरी हालै गरिएको एउटा हमलाको तालिबान समूहले जिम्मेवारी लिएपछि आफूले वार्ता रद्द गर्ने निर्णय गरेको ट्रम्पको भनाइ छ।

के योजना थियो?

एउटा अनपेक्षित कदम चाल्दै ट्रम्पले मेरील्याण्ड रिट्रीटमा तालिबानका शीर्षस्थ नेता र अफगान राष्ट्रपति अशरफ गनीसहितको बैठकको चाँजोपाँजो मिलाएका थिए।

तालिबान समूहले अफगान सरकारलाई अमेरिकी कठपुतली भन्दै ऊसँग वार्ता नगर्ने बताउँदै आएकोले ट्रम्पले बोलाएको बैठकलाई गोप्य राखिएको जस्तो देखिएको थियो।

सन् २००१ मा अमेरिकाले अफगानिस्तानमा अतिक्रमण गर्दै तालिबान सरकारलाई सत्ताबाट च्युत गरेको थियो।

सेप्टेम्बर ११ को हमलाका लागि योजना बनाउन तत्कालीन तालिबान सरकारले अल-कायदा समूहलाई सुरक्षित आश्रयस्थल दिएको भन्दै अमेरिकाले अफगानिस्तानमा अतिक्रमण गरेको थियो।

बचाउ

आइतवार फोक्स न्यूजसँगको कुराकानीका क्रममा अमेरिकी विदेशमन्त्री माइक पोम्पेओले अमेरिकी भूमिमा तालिबान समूहसँग वार्ता आयोजना गर्ने निर्णयको बचाउ गरेका थिए।

खाडी मुलुक कतारको राजधानी दोहामा तालिबान समूह र अमेरिकाबीच नौ चरणको वार्ता भइसकेको छ।

गत सोमवार अमेरिकी प्रमुख वार्ताकारले तालिबानसँग 'सैद्धान्तिक रूपमा' शान्ति सम्झौता भएको घोषणा गरेका थिए।

त्यसको एउटा हिस्साको रूपमा २० हप्ताभित्र ५,४०० अमेरिकी सेना फिर्ता लग्ने र तालिबानले अफगानिस्तानलाई फेरि आतङ्कवादका लागि प्रयोग हुन नदिने कुराको सुनिश्चितता गर्नुपर्ने सहमति भएको थियो।


शीर्षक: तालिबानद्वारा तीन वर्षदेखि बन्धक बनाइएका दुईजना विदेशी मुक्त\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

ती पश्चिमा देशका बन्धकहरूलाई मुक्त गरिएको अधिकारीहरू र तालिबान स्रोतले जनाएको हो।

काबुलमा मुक्त गरिएका तीन वरिष्ठ तालिबान कमान्डरहरू कतार पुगेको पुष्टि भएपछि अमेरिकी केभिन किङ्ग र अस्ट्रेलियाली टिमोथी विक्स मुक्त भएका हुन्।

काबुलस्थित अमेरिकी विश्वविद्यालयका प्रोफेसर रहेका ती दुईलाई तीन वर्षअघि बन्दुक देखाएर अपहरण गरिएको थियो।

विश्लेषकहरूका अनुसार यो बन्दी आदानप्रदानलाई तालिबान विद्रोही र अफगान सरकारबीच वार्ता खुलाउने दिशामा सकारात्मक पाइलाको रूपमा हेरिएको छ।

यसअघि राष्ट्रपति असरफ गनी र तालिबानले बन्दी आदानप्रदान अस्वीकार गरिरहेका थिए।

राष्ट्रपति गनीले गत साता उक्त निर्णय एउटा "धेरै कठिन तर महत्त्वपूर्ण" र "मानवीयताको आधारमा चालिएको कदम" भनेका थिए।


शीर्षक: तालिबानले 'महान् लडाकु' भनेको जलालुद्दिन हक्कानी को थिए?\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

जलालुद्दिन हक्कानी अफगानिस्तानका एक महत्त्वपूर्ण विद्रोही नाइके थिए।

उनको तालेबान र अल-कायदा दुवैसँग नजिकको सम्बन्ध रहेको थियो।

आक्रमण

सन् २००१ मा हक्कानीका छोराले उक्त सञ्जालको नेतृत्व लिएको विश्वास गरिन्छ।

पछिल्ला वर्षमा अफगान र नेटो सैन्यमाथि भएका थुप्रै समन्वयकारी आक्रमणहरू हक्कानी सञ्जालले गराएको बताइन्छ।

तालिबानले जारी गरेको वक्तव्यमा हक्कानीको निधनको मिति वा स्थानबारे विस्तृत विवरण उल्लेख गरिएको छैन।

अफगान तालिबानको एउटा वक्तव्यमा हक्कानीले आफू जवान र स्वस्थ रहेका बेला 'अल्लाहको धर्मका' लागि ठूलो कठिनाइ सहनुपरेको जनाइएको छ।

पछिल्ला वर्षहरूमा उनले लामो समयसम्म रोगसँग जुध्न परेको पनि वक्तव्यमा उल्लेख गरिएको छ।

छापामार

हक्कानीको निधनबारे वर्षौंदेखि हल्लाहरू फैलिएका थिए।

सन् २०१५ मा उक्त समूहसँग नजिक रहेका स्रोतहरूले कम्तीमा एक वर्ष पहिलेनै उनको निधन भएको बीबीसीलाई बताएका थिए।

तर त्यसको पुष्टि भएन।

सन् १९८० मा सोभियत सैन्यले अफगानिस्तान कब्जा गरेका बेला लडाइँ गरेका जलालुद्दिन हक्कानी अफगानी छापामर नेता थिए।

त्यति बेला उनले अमेरिकाको केन्द्रीय गुप्तचर निकाय सीआईएको निम्ति काम गरेको अमेरिकी अधिकारीहरूले स्वीकार गरेका छन्।

सन् १९९६ मा अफगानिस्तानमा तालिबानले सत्ता कब्जा गरेपछि उनले तालेबानसँग गठबन्धन गरेका थिए।

वक्तव्यमा तालिबानले जलालुद्दिन हक्कानी 'महान् लडाकु' भएको र यस युगको महान् जिहादी व्यक्तित्वहरूमध्ये रहेको उल्लेख गरिएको छ।

अफगानिस्तानमा अमेरिकी नेतृत्वको सैन्य अभियानपछि अफगान-पाकिस्तान सीमामा रहेको जनजातीय क्षेत्रमा सक्रिय थुप्रै लडाकु समूहहरूमध्ये हक्कानी सञ्जाल पनि थियो।

पाकिस्तानबाट सञ्चालन भइरहेको भनी आरोपित सञ्जालमाथि सन् २०१७ मा अफगानिस्तानको काबुलमा १५० जनाको ज्यान जाने गरी भएको एउटा ट्रक बम विस्फोटसहित केही ठूला आक्रमणहरू गराएको आरोप छ।


शीर्षक: तालिबानसँग वार्ता: अफगानिस्तानमा शान्ति कायम गर्ने मस्यौदामा 'सहमति', अब के हुन्छ\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

अमेरिका सहभागी भएको सङ्घर्षमध्ये अफगानिस्तानमा भएको सङ्घर्ष सबैभन्दा लामो हो

अमेरिकी टोलीले तालिबानसँग गत हप्ता कतारमा वार्ता गरेको थियो।

अफगानिस्तानका राष्ट्रपतिले तालिबानलाई प्रत्यक्ष वार्तामा आउन नयाँ आह्वान गरेका छन्। तर अफगान सरकारलाई अमेरिकाको "कठपुतली" भन्दै तालिबानले वार्तामा जान अस्वीकार गर्ने गरेको छ।

तालिबानले सन् १९९६ देखि २००१  सम्म अफगानिस्तानमा शासन गरेको थियो। अहिले अफगानिस्तानमा सक्रिय विद्रोही समूहमध्ये तालिबान सबैभन्दा ठूलो हो।

अल-कायदाले सन् २००१ को सेप्टेम्बरमा अमेरिकामा आक्रमण गरेपछि अमेरिकाले अफगानिस्तानमा कारबाही गरेर तालिबानलाई सत्ताबाट हटाएको थियो।

अब के हुन्छ?

अमेरिका र तालिबानबीच केही विषयमा सैद्धान्तिक सहमति भए पनि विधिवत् शान्ति सहमति गर्न भने वर्षौँ लाग्न सक्ने विश्लेषकहरू ठान्छन्।

तालिबानसँग भएको वार्ताबारे अफगान सरकारलाई जानकारी दिन अमेरिकाका विशेष प्रतिनिधि जाल्माई खलिलजादले गत हप्ता काबुल भ्रमण गरेका थिए।

एउटा अन्तर्वार्तामा उनले न्यू योर्क टाइम्सलाई भने, "हामीसँग एउटा मस्यौदा छ, सहमति हुनुअघि त्यसलाई पूर्ण रूप दिनुपर्नेछ।"

उनका अनुसार सहमति भएपछि तालिबानले अफगानिस्तानमा आतङ्कवादी गतिविधि हुन नदिने वाचा गर्नेछ।

डोनल्ड ट्रम्पको नेतृत्वमा रहेको अमेरिकी सरकारको तालिबानलाई अफगान सरकारसँग वार्ता गर्न दबाव दिने रणनीति छ।

अमेरिकाले तालिबानले युद्धविरामसहित प्रत्यक्ष वार्ताप्रति वचनबद्धता व्यक्त गरे अफगानिस्तानबाट आफ्नो सेना फिर्ता गर्नेबारे विचार गरेको छ।

तालिबानले अमेरिकी सेना फिर्ता जाने मितिमा सहमति भएपछि मात्रै आफू सरकारसँग वार्तामा बस्ने भन्दै आएको छ।

अफगानिस्तानमा १७ वर्षदेखि जारी द्वन्द्वले ठूलो मानवीय क्षति भएको छ।

संयुक्त राष्ट्रसङ्घका अनुसार सन् २००९ पछि प्रत्येक वर्ष  छ हजार देखि ११ हजार गैरसैनिकहरू मारिएका छन्।

खलिल्जाद (पछाडि देब्रे) ले अफगान राष्ट्रपतिलाई आइतवार भेटर तालिबानसँग अमेरिकाले गरेको वार्ताबारे जानकारी दिए

वार्तामा सहभागी एक तालिबान प्रतिनिधिले बीबीसीलाई बताएअनुसार दुवै पक्षले छुट्टाछुट्टै समिति बनाएर सैद्धान्तिक सहमति गरिएका विषयलाई कसरी कार्यान्वयन गर्ने भनेर विस्तृत योजना बनाउनेछन्। ती विषय हुन्:

नाम उल्लेख नगर्ने शर्तमा ती तालिबान अधिकारीले भने, "समितिहरूले (फौज) फिर्ता हुने बाटो र त्यसका लागि कति समय लाग्छ त्यो पहिल्याउने ...


शीर्षक: तालीबानी नेता मारिएपछि पाकिस्तान आक्रोशित\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

मेहसुदले उनी पाकिस्तानी सरकारसित गम्भीर वार्ता गर्ने विषयमा खुला रहेका बीबीसीलाई बताएका थिए

गृहमन्त्री चौदरी निसार अली खानले हकिमुल्लाह मेहसुदको मृत्युले उग्रवादीहरूसित पाकिस्तानी सरकारले गर्न खोजेको शान्तीवार्ताको प्रयास बिथोलिएको बताएका छन्।

पाकिस्तानी सरकारको एक प्रतिनिधिमण्डलले ती तालीबानी नेतासित वार्ता गर्न उत्तरी वाजिरिस्तानको भ्रमण गर्नै लागेको बेला सो आक्रमण भएको बताइएको छ।

प्रधानमन्त्री नवाज शरीफले तालीबानको हिंसात्मक अभियानको अन्त्य गर्ने प्रयासमा सो विद्रोही समुहसित वार्ता गर्ने प्रतिबद्धता व्यक्त गरेका थिए।

तालीबानको हिंसाका कारण पाकिस्तानमा हजारौंको ज्यान गएको छ।

'आक्रमणको उद्धेश्य'

गृहमन्त्री खानले ड्रोन प्रयोग गरी भएको सो आक्रमणको उद्धेश्य तालीबानसित पाकिस्तानले शान्तीवार्ता गर्न नपाओस भन्ने रहेको बताए।

अमेरिकी राष्ट्रपतिको राष्ट्रिय सुरक्षा परिषदका एक प्रवक्ताले मेहसुद मारिनुमा अमेरिकाको कुनै भूमिका रहेनरहेकोबारे टिप्पणी गर्न अस्वीकार गरिन्।

तालीबानका एक वरिष्ठ नेताले बीबीसीलाई बताए अनुसार, शुक्रवार भएको सो आक्रमणमा मेहसुद लगायत चार अन्य उग्रवादीहरू मारिएका थिए।

सो घटनापछि पाकिस्तानका सुरक्षाबलहरूलाई उच्च सतर्कतामा राखिएको छ।

विगतमा तालीबानका अन्य उच्च कमाणडरहरू मारिएपछि उग्रवादीहरूले जवाफी आक्रमणहरू गरेका थिए।

दुई हप्ताअघि बीबीसीलाई विरलै दिएका अन्तरवार्तामा मेहसुदले उनी पाकिस्तानी सरकारसित गम्भीर वार्ता गर्ने विषयमा खुला रहेका बताएका थिए।

मेहसुदले विद्रोह‌लाई उत्तरी वाजिरिस्तानबाट नेतृत्व दिएका थिए।

उनी हजारौंको मृत्युकालागि जिम्मेवार भएका आरोप लागेको थियो।

उनलाई जिवित वा मृत पकड्नेलाई अमेरिकी सरकारले ५० लाख डलर पुरस्कार दिने घोषणा गरेको थियो।


शीर्षक: तालु खुइलिने समस्याको सम्भावित उपचार\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

इयन वेस्टब्रुक, स्वास्थ्य रिपोर्टर, बीबीसी न्युज

अनुसन्धानकर्ताहरूका अनुसार प्रयोगशालामा गरिएको एक अध्ययनका क्रममा उक्त औषधिले कपालको जरामा रहेका ग्रन्थिमा नाटकीय प्रभाव पार्दै कपाल बढ्नमा सहयोग पुर्‍याएको देखिएको छ।

उक्त औषधिमा भएको यौगिकले मानिसको कपाल बढ्ने प्रक्रियालाई रोकिदिने र तालु खुइलिने समस्या उत्पन्न गराउने एक प्रकारको प्रोटिनलाई नष्ट गरिदिन्छ।

परिवर्तन

यो अनुसन्धान परियोजनाका निर्देशक म्यानचेस्टर विश्वविद्यालयका डा. नेथन हकशोका अनुसार नयाँ नतिजाले कपाल झर्ने र तालु खुइलिने समस्या भएका मानिसहरूको जीवनमा ठूलै परिवर्तन ल्याइदिन सक्छ।

तालु खुइलिने समस्या भएकाहरूका निम्ति हाल दुई प्रकारका औषधिमात्र उपलब्ध छन्:

ती दुवै थरी औषधि विभिन्न देशमा सहज रूपमा उपलब्ध छैनन् र तिनका साइड इफेक्ट पनि हुने गर्छन्। फेरि ती औषधि सधैँजसो प्रभावकारी नहुने हुँदा तिनको प्रयोगको बदलामा मानिसहरूले प्राय: कपाल प्रत्यारोपण विधि अपनाउने गरेका छन्।

पीएलओस बायोलोजी शोध पत्रिकामा प्रकाशित उक्त अनुसन्धान विवरणका अनुसार कपाल प्रत्यारोपण उपचार गराएका चालीस पुरुषहरूको कपालको जराको ग्रन्थिका नमुनाहरूमाथि प्रयोगशालामा विभिन्न परीक्षणहरू गरिएका थिए।

'थप परीक्षण आवश्यक'

बीबीसीसँग कुरा गर्दै डा. हकशोले भने, "मानिसहरूमा यो उपचार विधि प्रभावकारी र सुरक्षित हुन्छ कि हुँदैन भनेर क्लिनिकल परीक्षणहरू गर्न आवश्यक छ।"

चर्मरोग विशेषज्ञहरूको ब्रिटिश सङ्गठनका एक जना प्रवक्ताले बीबीसीलाई भने, "यो एकदमै चाखलाग्दो अनुसन्धान हो।"

"अनुसन्धानकर्ताहरूले भने झैँ कपाल झर्नु एक सामान्य प्रकृतिको समस्या हो तर त्यसबाट पीडितको मानसिक स्वास्थ्यमा ठूलै नकारात्मक प्रभाव पर्न सक्छ। पीडितको आत्मविश्वास र आत्मसम्मानको भावनामा नै असर पर्ने गर्छ।"

"तालु खुइलिने समस्याबाट पीडितहरूका लागि प्रभावकारी उपचार उपलब्ध छैन। हाल उपलब्ध समाधानले सधैँ काम गर्छ नै भन्ने छैन।"

केश

"यसकारण पनि नयाँ उपचार उत्साहजनक हुने गर्छन् किनकि त्यसबाट प्रभावकारी उपचार सम्भव हुन सक्ने विकल्प मानिसहरूका सामु उपलब्ध हुन सक्छन्।"


शीर्षक: तालेबानविरुद्ध अफगान सरकारको नयाँ रणनीति\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

अफगान रक्षा मन्त्रालयले सुरक्षाफौजलाई नगर तथा शहरहरुको सुरक्षाअवस्था बलियो पार्न परिचालन गरिने जनाएको छ

नयाँ रणनीति अन्तर्गत विकट तथा जनघनत्व निकै कम भएका क्षेत्रहरूबाट सैनिकहरू फिर्ता बोलाइनेछ र शहरी क्षेत्रहरूको सुरक्षाका लागि उनीहरूलाई खटाइनेछ।

अफगानिस्तानमा ठूलो क्षेत्रमा फैलिएका ग्रामीण भेगहरूमा तालेबानको बलियो प्रभाव छ र राजनीतिक समाधानमार्फ देशभित्रको हिंसालाई सम्बोधन गर्ने नयाँ प्रयासस्वरुप पछिल्लो कदम चालिएको बताइएको छ।

हाल सो नयाँ रणनीति अफगानिस्तानका सातवटा प्रान्तहरूमा कार्यान्वयन गरिएको र अब त्यो चाँडै देशका अन्य भागहरूमा पनि लागू गरिने अफगान रक्षा मन्त्रालयका एकजना प्रवक्ताले बताए।

चिन्ता

अफगान रक्षा मन्त्रालयका अनुसार विकट क्षेत्रहरूबाट सुरक्षाफौजलाई फिर्ता बोलाइने कदमपछि अब उनीहरुलाई नगर तथा शहरहरुको सुरक्षाअवस्था बलियो पार्न परिचालन गरिनेछ।

धेरैजसो अफगान नागरिकहरू ग्रामीण भेगमा बसोबास गर्ने गर्छन् र सुरक्षा एउटा चिन्ताको विषय रहँदै आएको छ।

ती क्षेत्रमा रहँदै आएका जाँचचौकीहरूमाथि पनि लडाकुहरुले प्रायः जसो हमला गर्ने गरेका छन्।

अफगान सरकारले सुरक्षा कार्यमा प्रहरीलाई सघाउनका लागि नयाँ अर्धसैन्य बल गठन गरिने जनाएको छ।

रक्षा मन्त्रालयअन्तर्गत हुने त्यस्तो अर्धसैन्य बललाई अफगान सरकारले क्षेत्रीय सेना भनी व्याख्या गरेको छ।


शीर्षक: तिब्बती शरणार्थीबारे अमेरिकाको चासो, नेपाल-चीन सुपुर्दगी सन्धि नगर्न सांसदहरूको आग्रह\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

अमेरिकास्थित नेपाली राजदूतलाई पत्र लेख्दै अमेरिकी कंग्रेसको टम ल्यान्टस ह्यूमन राइट्स कमिशनका दुई सहअध्यक्ष तथा अन्य छ सांसदले नेपालमा बसिरहेका तिब्बतीहरूको मानवाधिकार पूर्ण रूपमा सुनिश्चित गर्न आग्रह गरेका हुन्।

उनीहरूले शरणको खोजीमा नेपाल प्रवेश गर्ने तिब्बतीहरूलाई नेपाली सुरक्षा निकायले चिनियाँ सुरक्षा निकायलाई बुझाइदिएको पनि उल्लेख गरेका छन्।

तर काठमाण्डूस्थित गृह मन्त्रालयका प्रवक्ताले तिब्बती समुदायलाई हेर्ने नेपाल सरकारको नीतिमा कुनै परिवर्तन नभएको र शरणार्थीहरूलाई पक्राउ नगरिएको बीबीसीलाई बताएका छन्।

अमेरिकी सांसदहरूको पत्रमा के छ?

अघिल्लो साता मानवाधिकारसम्बन्धी विषय हेर्ने उक्त निकायका दुई सहअध्यक्षले लेखेको पत्रमा कंग्रेसका अन्य छ सदस्यको पनि हस्ताक्षर छ।

हस्ताक्षर गर्नेमा अमेरिकी संसद्को परराष्ट्र मामिलासम्बन्धी समितिका अध्यक्ष र एक सदस्य तथा लोकतान्त्रिक साझेदारी हेर्ने समितिका अध्यक्ष र सहअध्यक्षहरू पनि छन्।

वाशिङ्टनस्थित नेपाली राजदूत अर्जुनकुमार कार्कीलाई लेखिएको पत्रमा वस्तुत: तिब्बती शरणार्थी र तिब्बती समुदायको मानवाधिकारको संरक्षणमा ध्यान दिन नेपाल सरकारलाई आग्रह गरिएको छ।

उक्त पत्रमा गत सेप्टेम्बर पहिलो साता हुम्लाको सिमीकोटमा नेपाल-तिब्बत सीमा पार गरेर नेपाल प्रवेश गरेका छ तिब्बतीलाई प्रहरीले नियन्त्रणमा लिई त्यही साँझ चिनियाँ सीमा प्रहरीलाई बुझाइएको उल्लेख छ।

उक्त कदमले शरण खोज्दै नेपाल प्रवेश गर्ने तिब्बतीलाई तेस्रो मुलुक जान सुरक्षित मार्ग (ट्रान्जिट) उपलब्ध गराउन नेपालले गरेको 'भद्र सहमति' उल्लङ्घन गरेको उनीहरूको भनाइ छ।

विगतमा पनि अमेरिकी अधिकारीहरूले नेपाल प्रवेश गरेका तिब्बती शरणार्थीलाई काठमाण्डूमा रहेको तिब्बती शरणार्थी केन्द्रसम्म पहुँच दिएर भारत प्रवेश गर्न दिइनुपर्ने सार्वजनिक रूपमा नै बताएका थिए।

अमेरिकी सांसदहरूले सन् २००३ मा नेपालले १८ जना तिब्बती शरणार्थी चीनलाई हस्तान्तरण गरेपछि नेपाली गार्मेन्ट उद्योगसम्बन्धी विधेयक सिनेटबाट फिर्ता गराइएको प्रसङ्ग पनि आफ्नो पत्रमा उल्लेख गरेका छन्।

उक्त पत्रमा गत महिना भएको चिनियाँ राष्ट्रपतिको नेपाल भ्रमण र त्यसको सेरोफेरोमा उठेको नेपाल र चीनबीच सुपुर्दगी सन्धि हुने विषयलाई मुख्य रूपमा उठाइएको छ।

त्यस्तो सन्धिमा राष्ट्रपति सीको भ्रमणका क्रममा हस्ताक्षर नभएकोमा स्वागत गर्दै नेपाल र चीनले जारी गरेको संयुक्त...


शीर्षक: तियानआन्मेन नरसंहार: चीनमा यसरी विकसित भएको थियो रक्तपातपूर्ण घटनाक्रम\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

तीन दशकअघि चीन सरकारले बेइजिङमा विरोधप्रदर्शन गरिरहेका विद्यार्थीहरूमाथि रक्तपातपूर्ण दमन गर्‍यो। सो घटनाको नालीबेली

सन् १९८९ को विद्यार्थी आन्दोलनको झलक

                            हु याओबाङको मृत्यु

एप्रिल १५

सीपीसीका ७३ वर्षीय भूतपूर्व महासचिव हु याओबाङको मुटुरोगका कारण निधन हुन्छ। थुप्रै कलेजका विद्यार्थीहरू शोक व्यक्त गर्न र चीनमा सुधारको सुस्त गतिप्रति आफ्नो असन्तुष्टि व्यक्त गर्न तियानआन्मेन स्क्वाएरमा भेला हुन थाल्छन्।

हु याओबाङलाई पार्टीभित्र  सुधारवादीका रूपमा चिनिन्थ्यो र उनलाई उदारवादी बुद्धिजीवी र विद्यार्थीहरूले रुचाउने गर्थे। उनलाई सन् १९८७ मा राजीनामा दिन बाध्य बनाइएको  थियो।

                            विरोध प्रदर्शनको विस्तार

एप्रिल १७ देखि २१

एप्रिल १७ मा बेइजिङमा भेला भइरहेका प्रदर्शनकारीहरूको सङ्ख्या हजारौँ पुग्छ। पिकिङ विश्वविद्यालय र रेन्मिन विश्वविद्यालयका विद्यार्थीहरू ग्रेट हल अफ द पीपलअगाडि धर्ना बस्छन्। तिनीहरू हु याओबाङबारे पुन:समीक्षा गर्न र प्रजातान्त्रिक सुधारको गतिलाई तीव्रता दिनका लागि सरकारसमक्ष निवेदन दर्ता गर्न चाहन्छन्। विरोधप्रदर्शनहरू बिस्तारै देशका अन्य सहरमा पनि फैलिन्छन्।

१९ तारिखको दिन केन्द्रीय सरकारी मुख्यालयको मुख्य प्रवेशद्वारअगाडि धर्ना दिने कार्यक्रम आयोजना गरिन्छ।

                            हुको स्मृतिसभा

एप्रिल २२

बेइजिङले हु याओबाङको राजकीय अन्तिम संस्कार गर्छ। विद्यार्थीहरूले तियानआन्मेन स्क्वाएरमा रहेको छेकबार भत्काइदिन्छन्। तिनीहरू आफ्नो  निवेदन दर्ता गर्न चाहन्छन् र तत्कालीन प्रधानमन्त्री  ली पेङसँग भेट गर्न चाहन्छन् तर  तिनीहरूको माग अस्वीकृत हुन्छ।  शिआन र चाङ्शामा भएका ठूला विरोध प्रदर्शनहरू पनि दङ्गामा परिणत हुन्छन्।

                            विद्यार्थी युनियनको स्थापना

एप्रिल २३

बेइजिङमा रहेका २० वटाभन्दा बढी  विश्वविद्यालयका विद्यार्थीले अस्थायी विद्यार्थी युनियनको स्थापना गर्न थाल्ने बताउँछन् र सरकारले थालेको समाचारमाथिको  नियन्त्रण विरुद्ध अनिश्चितकालीन हडलको घोषणा गर्छन्।

                            कडा सम्पादकीय

एप्रिल २६

सरकारी समाचारपत्र 'पीपल्स डेली'ले ""भद्रगोलविरुद्ध स्पष्ट अडानको...


शीर्षक: तियानआन्मेन नरसंहार: ३० वर्षअघि चीनमा के भएको थियो?\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

राजनीतिक सुधारको मागसहित तियानआन्मेन स्क्वाएरमा भेला भएका प्रदर्शनकारीमाथि सेनाले ट्याङ्क गुडायो।

पहिला गोप्य राखिएका तर सन् २०१७ मा सार्वजनिक केही अभिलेखका अनुसार सो घटनामा १० हजारभन्दा बढी मानिसको मृत्यु भएको हुन सक्छ। तर मृत्यु हुने व्यक्तिको सङ्ख्या भने आजसम्म पनि स्पष्ट भएको छैन।

चीनमा शासन गर्ने कम्युनिस्ट पार्टीले सो घटनाको उल्लेख गर्न पनि निषेध गर्ने गरेको छ।

सो घटनाको सम्झनामा आयोजना हुने कार्यक्रममा पनि दमन हुने गरेको छ।

सन् १९८९ को जुन महिनामा चीनको राजधानीमा के भएको थियो त? हेर्नुहोस् यो भिडिओ।

अनि यो पनि


शीर्षक: ती अस्त्रहरू जसले पारमाणविक युद्ध निम्त्याउँदै छन्\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

पारमाणविक र गैरपारमाणविक अस्त्रहरू एकआपसभन्दा बिल्कुलै भिन्न कहिल्यै थिएनन्।

उदाहरणका लागि बी-२९ बमवर्षक विमान गैरपारमाणविक बम खसाल्न बनाइएको थियो तर सन् १९४५ मा जापानको हिरोशिमामा इनोला गे नामक यस्तै विमानबाट परमाणु बम खसालियो।

हिरोशिमामा परमाणु बम खसालिएको ७४ वर्षपछि अहिले विश्वका नौ देशसँग हजारौँ पारमाणविक अस्त्र छन् र ती अस्त्रहरू अब गैरपारमाणविक हतियारसँग एकाकार हुँदै गएका छन्।

सन् १९८६ मा विश्वमा सबैभन्दा धेरै ६४ हजार पारमाणविक अस्त्र थिए, अहिले त्यो सङ्ख्या कम छ तर समकालीन केही परमाणु हतियारहरू हिरोशिमामा खसालिएको बमभन्दा ३०० गुणा शक्तिशाली छन्।

ब्रिटेनबाहेक अरू सबै परमाणु अस्त्र भएका देशहरूसँग पारमाणविक वा गैरपारमाणविक दुवै खाले अस्त्र प्रयोग गर्न मिल्ने प्रविधियुक्त क्षेप्यास्त्र छन्।

रुसले भर्खरै बनाएको क्रुज क्षेप्यास्त्र ९ एम ७२९ यसको एउटा उदाहरण हो। अमेरिकाका अनुसार ५०० किलोमिटर परसम्म प्रहार गर्न मिल्ने त्यो क्षेप्यास्त्रमा पारमाणविक र गैरपारमाणविक दुवै अस्त्र प्रयोग गर्न मिल्छ।

अमेरिकाले  त्यो रुसी क्षेप्यास्त्र लामो दूरीको परमाणु अस्त्रविरुद्धको एक अन्तर्राष्ट्रिय सहमति विपरीत भएको दाबी गरेको छ।

अमेरिकाले नयाँ अस्त्र होडबाजीप्रति चिन्ता व्यक्त गर्दै आफू सो सहमतिबाट  बाहिरिने घोषणा गरेको छ।

चीनले भर्खरै नयाँ डीएफ-२६ क्षेप्यास्त्र प्रदर्शन गरेको छ। त्यो क्षेप्यास्त्र २,५०० किलोमिटर परसम्मको लक्ष्यमा प्रहार गर्न मिल्ने र दुवै प्रकारको अस्त्र लिएर उड्न सक्ने खालको छ।

चीनमा डीएफ-२६ को प्रदर्शनी

यी क्षेप्यास्त्रहरूले परमाणु युद्धको खतरा बढाउने केही अवस्थाहरू छन्।

सबैभन्दा स्पष्ट अवस्था भनेको ती क्षेप्यास्त्रहरूमार्फत् गैरपारमाणविक बम  प्रहार भएको अवस्थामा अन्य देशहरूले त्यस्तो घटनामा परमाणु हमला भयो कि भनेर झुक्किन सक्ने स्थित‌ि रहन्छ।

र प्रतिकारका रूपमाअर्को देशले परमाणु अस्त्र प्रहार गर्न सक्छ।

युद्धको अवस्थामा व्यावहारिक खतरा भनेको यस्ता क्षेप्यास्त्रहरूमा परमाणु अस्त्र छन् या छैनन् भनेर एकिन हुन नसक्ने अवस्था हो।

स्याटेलाइट प्रणाली

क्षेप्यास्त्रहरू मात्रै होइनन् अन्य प्रविधिहरूमा पनि पारमाणविक र गैरपारमाणविक अस्त्रहरू स्पष्ट छुट्याउन नसकिने खालका हुँदै गएका छन्।

उदाहरणका लागि सबै परमाणिक शक्तिका लागि सञ्चार आवश्यक पर्छ जसका लागि स्याटेलाइट आवश्यक पर्नसक्छ।

तर धेरै अवस्थामा...


शीर्षक: ती आमा जसले आफ्नै सन्तानको हत्या गर्छन्\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

यो रुसको मात्रै समस्या भने अवश्य पनि होइन। संयुक्त राज्य अमेरिकामा हरेक चार आमामध्ये एकमा आफ्ना बच्चा मार्ने विचार आउने गरेको अनुमान मनोविद्‌हरूको छ।

सन् २०१४ मा गरिएको एक अध्ययनले न्याय मन्त्रालयको ३२ वर्षको तथ्याङ्क हेर्दा बच्चाको हत्या आँकडा अन्य सबै हत्याको १५ प्रतिशत रहेको देखाउँछ।

एउटा अध्ययनमा सन् १९७६ देखि १९९७ सम्ममा बाबुआमाले ११ हजार बच्चाको हत्या गरेको उल्लेख छ। औसतमा यसले एक वर्षमा ३४० भन्दा बढी बच्चाको हत्या हुने देखाउँछ।

तर रुसमा अन्य कैयौँ मुलुकमा जस्तै बाँच्नका लागि तपाईँ बलियो हुनुपर्ने र मानसिक स्वास्थ्यबारे नबोल्नु नै राम्रो हो भन्ने ठानिन्छ र तपाईँ जीवनमा अगाडि बढिरहनुपर्छ।

यी कथाले बच्चा जन्मने बित्तिकै हुने मानसिक अवसादको धेरैजसो पहिचान नहुने गरेको देखाउँछन्।

त्यसैले समयमा उपचार नहुने  गरेको पनि देखाउँछन्। र, धेरैजसो दु:खद अन्त्य नभएसम्म नजिकका नातेदारले पनि के भइरहेको हो भन्ने बुझ्न विफल रहने देखाउँछन्।

समाजमा वर्जित

बीबीसी रुसी सेवाका पत्रकारहरू ओलेस्या गेरासिमेङ्को र स्वेटलाना राइटरले किन आमाहरू आफ्नै बच्चाको हत्या गर्छन् भन्ने कुरा पत्ता लगाउन रुसी महिलाहरूसँग कुराकानी गरेका छन्।

उनीहरूको अनुसन्धानले मातृत्वबारे रहेको मिथक कसरी भत्काउन आवश्यक छ र धेरै महिलाहरूमाथि पर्ने चरम बोझ र दबाबको वास्तविकताबारे बोल्न आवश्यक छ भन्ने देखाएको छ। त्यसो गरियो भने बच्चा मार्ने कार्य नहुन सक्छ।

अल्योना

अल्योना आफ्ना श्रीमान् प्योटरसँग खुशी वैवाहिक सम्बन्धमा थिइन् र बच्चा पाउन लागेकोमा रोमाञ्चित पनि।

उनीहरूले बच्चाका लागि लुगाहरू र उसलाई लिएर हिँड्ने बग्गी किने।

अल्योना बच्चा पाउनु अघिका कक्षाहरूमा सहभागी भइन्। तर त्यस्ता कक्षामा कसैले पनि नयाँ आमा बन्दा हुने मानसिक समस्याबारे बोल्दै बोलेन।

बच्चा जन्मेपछि अल्योनालाई निद्रा नपर्ने समस्या विकास भयो र उनले त्यसलाई झेल्न नसकेको बताइन्।

उनलाई पहिले केही मानसिक समस्या भएको थाहा भयो र मनोचिकित्सकले उनलाई औषधि दिएपछि केही सहयोग पनि भयो।

एक दिन प्योटर घर आउँदा सात महिनाको बच्चा बाथटबमा मृत अवस्थामा फेला पारे र पछि अल्योना मस्को शहरको बाहिरी भागमा एउटा तालको छेउमा फेला परिन्।

बच्चालाई पानीमा डुबाएपछि अल्योनाले एक बोतल भोड्का पिइन् आफू पनि डुब्न खोजिन् र होस गुमाइन्। अहिले उनीविरुद्ध मुद्दा चलिरहेको छ।

दुःखी प्योटर अल्योनाको...


शीर्षक: तीज: प्रशासन भन्छ भड्किलो भयो, महिला अधिकारकर्मी भन्छन् स्वतन्त्रता हनन गर्न पाइँदैन\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

कास्की, पाल्पा, काभ्रे लगायतका जिल्ला प्रशासानले सहरी क्षेत्रमा होटल, पार्टी प्यालेस लगायतमा तीजको दर कार्यक्रम राखिने गरेको र यसले विकृति ल्याएको भन्दै मौलिक रूपमा तीज पर्वलाई मनाउन सूचना प्रकाशन गरेका हुन्।

यसविपरीत गरिएका कार्यक्रमहरूको निगरानी राखी कानुनअनुसार कारबाही गरिने सूचना प्रकाशित भएका छन्।

सहरी क्षेत्रमा केही वर्षयता तीज मनाउने शैलीमा केही परिवर्तन आएको छ। रातो पहिरनमा सजिएर तीजमा निराहार व्रत बस्नेअघिल्लो दिन माइत गएर दर खाने चलनमा केही फरक भएको देखिन्छ।

अचेल महिलाहरू साथीसङ्गी, सहकर्मी, विभिन्न समूह वा संस्थाहरूले एक महिनाअघि देखिनै आयोजना गरेका दर खाने कार्यक्रमा सामेल हुने गरेको देखिएको छ।

आधुनिकता

यस्ता परिवर्तनका कारण केलाउँदै समाजशास्त्री निर्मला ढकाल भन्छिन्, "यसको मुख्य कारण सहरी जीवनशैली हो। एकल परिवारमा साना घरहरूमा बस्ने मानिसकहरूको सङ्ख्या सहरमा बढ्दै गएका छन्।"

"सबैजनालाई घरमै बोलाएर खुवाउने समय र ठाउँ दुवैको अभाव हुँदै गएको छ। टुँडिखेलमा गएर मनाउने कुरा आएन त्यसैले सबै खानपान र नाचगानका लागि पार्टी प्यालेस नै उपयुक्त हुँदै गएको छ।"

यही विषयलाई लिएर कास्की जिल्ला प्रशासनले तीज आउन झन्डै एक महिना बाँकी रहँदा नै दर खाँदा त्यसले चाडको मौलिकतामाथि आँच आएको भन्दै तडकभडक नगर्न, गरगहना प्रदर्शन नगर्न र साङ्गीतिक कार्यक्रम नगर्न सूचना प्रकाशित गरेको थियो।

यस्तै होटल एवम् पार्टी प्यालेसमा हुने दर कार्यक्रमले तीजको मौलिकताबारे प्रश्न उठाएको र यसले ध्वनि प्रदूषण समेत गराएको उक्त सूचनामा उल्लेख गरिएको छ।

प्रशासनले जारी गरेको सूचनालाई अटेर गरे कारबाही हुने जिल्ला प्रशासन कार्यालय कास्कीका सहायक प्रमुख जिल्ला अधिकारी श्रीनाथ पौडेलले बताए।

 "चोक, चौतारामा नाच्ने कुरा चाहिँ मौलिक परम्पराअनुसार भएकाले दर खाने दिनमा यहाँ भेला भएर नाचगान गर्न पाइयो।  तर तीजको नाममा सार्वजनिक आवागमन  अवरोध हुनेगरी र हामीसँग अनुमति नै नलिईकन गरिएका कार्यक्रम गैरकानुनी हुन्। पर्‍यो भने त्यसलाई हामीले कारबाही गर्न सक्ने अवस्था हुन्छ," उनले भने।

'स्वतन्त्रता हनन'

तर यस किसिमका सूचनाले महिलाको व्यक्तिगत स्वतन्त्रता हनन गरेको कतिपय महिला अधिकारकर्मीहरूले बताएका छन्।

पत्रकार एवम् अधिकारकर्मी अमृता लम्साल भन्छिन्, "तीज मनाउने कि नमनाउने,  मनाउने भए कसरी मनाउने भन्ने कुरा हरेक व्यक्तिले आफैँ निर्णय गर्ने...


शीर्षक: तीन गम्भीर रोगका बिरामीलाई दिइने भत्ता 'खारेज'\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

भक्तपुरस्थित मानव अङ्ग प्रत्यारोपण केन्द्रमा डायलाइसिस गराउँदै बिरामीहरू

अर्थ मन्त्रालयका अधिकारीहरूका अनुसार बजेटमा ती तीन थरी रोगबाट पीडित भएकालाई भत्ता दिने व्यवस्था नभएकोले भत्ता वितरण गर्न सम्भव नहुने बताएका छन्।

अर्थ मन्त्रालयका प्रवक्ता झक्कप्रसाद आचार्यका अनुसार क्यान्सर, मिर्गौला र मेरुदण्डमा चोटपटक लागेका बिरामीलाई दिने भनी भनिएको जीविकोपार्जन भत्ता दिने व्यवस्था नयाँ आर्थिक वर्षको बजेटमा छैन।

उनले भने, "बजेट विनियोजन पनि नभएको र त्यो विषय सम्बोधन नभएकोले त्यो खारेज नै भएको भन्ने बुझ्नुपर्‍यो।"

निवेदन

सरकारको बजेटमा नराखिएका कारणले तीन थरी रोगका हजारौँ बिरामी निराश हुने देखिएको छ।

जिल्ला स्वास्थ्य कार्यालय र सम्बन्धित जिल्लाका प्रमुख जिल्ला अधिकारीको स्वीकृति लिएर बल्लबल्ल बिरामीको प्रमाणपत्र पाएका झन्डै दुई हजार व्यक्तिले उक्त भत्ताका लागि निवेदन दिइसकेका थिए।

बाँकी बिरामी पनि निवेदन दिने तरखरमा थिए।

गत वर्ष पूर्वप्रधानमन्त्री शेरबहादुर देउवाले अस्पतालमा गएर केही बिरामीलाई भत्ता वितरण पनि गरेका थिए। तर बाँकी बिरामीलाई भने भत्ता दिइएको थिएन।

चेतावनी

मेरुदण्डमा चोटपटक भएका केही बिरामीले घोषणा गरेको तर भत्ता नदिएकोमा असन्तुष्टि  प्रकट गर्न चक्काजाम र धर्ना गर्दै आएका थिए।

भत्ता खारेज भएको सङ्केत पाएपछि उनीहरूले त्यसको सशक्त विरोध गर्ने चेतावनी दिएका छन्।

स्पाइनल इन्जुरी पीडित संघर्ष समितिका संयोजक बाबुराम मिश्रले भने, "अब हामी आन्दोलन गर्छौँ। पहिले रिले अनशन गर्छौँ।"

यस विषयमा सुनुवाइ नभए आफूहरू आमरण अनशनमा बस्ने उनले बताए।

'राजनीतीकरण'

कतिपयले देउवा सरकारको मन्त्रिपरिषद्ले चार महिनाअगाडि उक्त निर्णय गर्दै वितरणका लागि १२ करोड रुपैयाँ विनियोजन गरिसक्दा पनि रकम वितरण नहुनुलाई राजनीतीकरण भएको मानेका छन्।

तर स्वास्थ्य मन्त्रालयअन्तर्गत स्वास्थ्य सेवा विभाग, व्यवस्थापन महाशाखाका निर्देशक विकास देवकोटाले स्रोतको निरन्तरताको समस्या रहेकोले वितरण नभएको बताए।

उनले भने, "अहिले निवेदन दिएका बिरामीलाई मात्र भत्ता वितरण गर्नु ठूलो कुरा होइन। मुख्य कुरा अर्को सालको लागि बजेट छैन भने हामीले कहाँबाट दिने? हिजो भत्ता रोकिएको कारण पनि त्यही होला।"

अघिल्ला सरकारले गरेको निर्णयहरुलाई निरन्तरता नदिने नेपाली राजनीतिक चलनको खासगरी विपक्षी दलहरूबाट आलोचना हुने गरेको छ।

यो पनि...


शीर्षक: तीन वर्षमा चितवनमा क्षयरोग भएर चारवटा हात्तीको मृत्यु, कसरी गरिन्छ परीक्षण र उपचार\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

नेपालमा सन् २००२ मा पहिलोपटक हात्तीमा क्षयरोग देखिएको थियो।

त्यसयता चितवनमा मात्रै क्षयरोगका कारण १५ वटा हात्तीले ज्यान गुमाएका छन्।

गत सोमवार दीपेन्द्रगज नामक हात्तीको मृत्यु भएपछि अधिकारीहरूले निकुञ्जभित्र र निजी रूपमा पालिएका सबै हात्तीमा सङ्क्रमण रहे या नरहेको जाँच गर्न लागिएको बताएका हुन्।

यो वर्षको दोस्रो मृत्यु

अधिकारीहरूका अनुसार क्षयरोगका कारण सन् २०२० मा ज्यान गुमाउने दीपेन्द्रगज दोस्रो हात्ती हो।

क्षयरोग देखिएपछि उपचार गर्ने तयारी हुँदै गर्दा उसको मृत्यु भएको चितवन राष्ट्रिय निकुञ्जका चिकित्सक विजय श्रेष्ठले बताए।

उनका अनुसार शवपरीक्षण गर्दा क्षयरोगसँग मिल्दोजुल्दो कारणले मृत्यु भएको देखाएको छ।

बाउन्नवर्षे उक्त हात्तीको "उपचारका लागि खर्च र औषधिको जोहो गर्दागर्दै अचानक" ज्यान गएको थियो।

क्षयरोग लागेको हात्तीको उपचारको लागि निकुञ्जसँग नियमित बजेट नहुँदा  खर्च जुटाउन समस्या पर्ने गरेको बताइन्छ।

क्षयरोग लागेको हात्तीलाई कम्तीमा एक वर्ष उपचार गर्नुपर्ने र त्यसको औषधिको लागि झन्डै आठ लाख रुपैयाँ‍जति खर्च हुने चिकित्सक श्रेष्ठ बताउँछन्।

भीमकाय हात्तीको तौल झन्डै ४,००० किलोग्राम हुने बताइन्छ।

श्रेष्ठका अनुसार एक खेपमा क्षयरोगको उपचारका लागि १५० देखि २०० वटा ट्याबलेट हात्तीलाई खुवाउनुपर्छ।

परीक्षण कहिले

निकुञ्जमा रहेका हात्तीहरूको गत वैशाखमा स्वास्थ्य परीक्षण गर्ने कार्यक्रम रहेको भए पनि लकडाउनले गर्दा परीक्षण हुन नसकेको चिकित्सक श्रेष्ठ बताउँछन्।

राष्ट्रिय प्रकृति संरक्षण कोषका पशुचिकित्सक अमिर सडौलका अनुसार हात्तीमा क्षयरोग भएको वा नभएको पहिचान गर्न पनि कठिन हुने गरेको छ।

उनी भन्छन्, "क्षयरोगले हात्तीको फोक्सोमा असर गर्छ। तर उनीहरूको मोटो छाला हुने भएकाले एक्सरे गर्नै सकिँदैन। हामीले र्‍यालबाट जाँच्ने हो, तर फोक्सोबाट सूँडको टुप्पोसम्मको दूरी धेरै हुन्छ र ब्याक्टेरिया त्यसमा आउने सम्भावना एकदमै कम हुन्छ। हामीलाई रोग पत्ता लगाउन नै गाह्रो छ।"

तर हात्तीहरूले क्षयरोगका कारण निरन्तर ज्यान गुमाइरहेकाले केही दिन भित्रै सङ्क्रमण रहे या नरहेको  निर्क्योल गर्न नमुना सङ्कलन गर्न लागिएको उनले बताए।

उनी भन्छन्, "चितवन राष्ट्रिय निकुञ्ज र आसपासमा विभिन्न होटलहरूले निजी रूपमा पालिरहेका जति पनि हात्तीहरू छन्, हामीले सबै हात्तीहरूको नमुना सङ्कलन गर्ने र एकदमै बृहत् रूपमा परीक्षण गर्दैछौँ। समय...


शीर्षक: तीस वर्ष नपुगेसम्म व्यक्ति वयस्क नहुने वैज्ञानिक दाबी\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

अथवा त्यो उमेरमा तपाईँलाई इन्टरनेटमा बिरालोका रमाइला भिडियो हेर्ने रहर बाँकी थियो?

यदि त्यसो हो भने तपाईँ किन त्यो उमेरसम्म वयस्क जस्तो व्यवहार गरिरहनु भएको छैन भन्ने कुराबारे वैज्ञानिक कारण हुनसक्छ।

मस्तिष्क अध्ययन गर्ने वैज्ञानिकहरूका अनुसार मानिसहरू ३० वर्षको उमेर नटेक्दा सम्म पुर्णरूपमा 'वयस्क' हुन सक्दैनन्।

नेपाल र ब्रिटेनसहित धेरै देशका कानुन अनुसार १८ वर्ष पुगेकाहरूलाई वयस्क मानिन्छ।

तर वैज्ञानिकहरूका अनुसार मानिस परिपक्वा वा वयस्य हुने उमेर हरेकका लागि फरक हुन्छ।

मतिष्कको विकास व्यक्तिपिच्छे फरक हुने वैज्ञानिकहरूको दाबी छ

विभिन्न अनुसन्धानका अनुसार १८ वर्षको उमेर भएका व्यक्तिहरूको मस्तिष्कमा परिवर्तन भइरहने हुँदा त्यसले उनीहरूको व्यवहारमा प्रभाव पार्न सक्छ।

"तपाईँ बाल्यकालबाट वयस्क अवस्थामा कहिले पुग्नुहुन्छ भन्ने कुरा बेतुकको तर्क जस्तो देखिन्छ,'' केमब्रिज विश्वविद्यालयका प्राध्यापक पिटर जोन्सले भने।

"बाल्यकालबाट वयस्य हुने प्रक्रिया तीन दशकमा सम्पन्न हुने निकै सूक्ष्म परिमार्जन हो।"

उनी थप्छन्: "मेरो अनुमानमा शैक्षिक, स्वास्थ्य र कानुनी  प्रणालीले वयस्यको उमेर तोक्नु आफ्नो अनुकूल परिस्थिति बनाएका हुन।"


शीर्षक: तुइन चढाएर एम्बुलेन्स डोल्पा लगियो\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

सुर्खेतबाट झन्डै पाँच दिनमा तुइनका साथै डोजरको सहयोगमा उक्त एम्बुलेन्सलाई 'पहिलो पटक' डोल्पा पुर्‍याइएको हो।

झन्डै दुई दर्जन मानिसले चार घण्टा लगाएर एम्बुलेन्सलाई तुइनमा ठूली भेरी नदी तारेर सदरमुकाम दुनै पुर्याइएको जीसीले बताए।

जिल्ला अस्पतालमा कार्यरत चिकित्सक डा. प्रशन्न कार्कीले उक्त एम्बुलेन्स दुर्गम डोल्पाको स्वास्थ्य सेवा सुधारमा सहयोगी बन्ने आशा व्यक्त गरेका छन्।

हेर्नुहोस् कमल परियारले बनाएको यो भिडिओ।


शीर्षक: तेन्दुलकर र अफ्रिदीको कीर्तिमान तोड्ने नेपालका रोहित पौडेल\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

जसमा महत्त्वपूर्ण योगदान पुर्‍याएका थिए रोहित पौडेलले।

पौडेलले सो खेलमा ५८ बलमा ५५ रन बनाए।

झट्ट सुन्दा यसमा त्यस्तो केही खास देखिँदैन।

तर लगत्तै आइसीसीले ट्वीट गर्दै जे जानकारी गरायो त्यसले त उनले दुर्लभ कीर्तिमान राखेको पुष्टि भयो।

के गरे उनले?

नेपालका उदाउँदा किशोर खेलाडी रोहितले विश्व क्रिकेटका दुई अब्बल खेलाडी भारतका सचिन तेन्दुलकर र पाकिस्तानका शाहीद अफ्रिदीको कीर्तिमान तोड्दै विश्व क्रिकेटमा सबैभन्दा कम उमेरमा अर्धशतक बनाउने खेलाडी बनेका छन्।

परिपक्व खेल प्रस्तुत गरेर राष्ट्रिय टोलीको मध्यक्रममा आफ्नो स्थान बनाइसकेका रोहित पौडेलले ५८ बलमा ५५ रन बनाउँदा उनको उमेर केवल १६ वर्ष १ सय ४६ दिन पुगेको थियो।

यसअघि भारतका सचिन तेन्दुलकरले १६ वर्ष २१३ दिनमा ५९ रन बनाइ सानो उमेरमा अर्धशतकको कीर्तिमान रचेका थिए।

उनले पाकिस्तानविरुद्धको टेष्टमा उक्त रन जोडेका थिए।

एकदिवसीय क्रिकेटमा भने यो कीर्तिमान पाकिस्तानी खेलाडी अफ्रिदीको नाममा थियो।

श्रीलङ्काविरुद्धको खेल खेल्दा १६ वर्ष २१७ दिन पुगेका अफ्रिदीले १०२ रन बनाएका थिए।

कम उमेरमा अर्धशतक तथा शतक बनाउने महिला खेलाडीको कीर्तिमान भने दक्षिण अफ्रिकी जोहमारी लग्टनबर्गको नाममा छ। उनले १४ वर्षमै उक्त कीर्तिमान राखेकी हुन्।

पौडेलको धैर्यपूर्ण खेल

सातौँ नम्बरमा ब्याटिङ गर्न क्रिजमा आएका पौडैलले शनिवार धैर्यपूर्ण ब्याटिङ गर्दै टोलीलाई लामो स्कोरतर्फ डोर्‍याएका थिए।

आफ्नो इनिङमा सात चौका प्रहार गरेका पौडेलले गरेको प्रदर्शन नेपाली टोली मजबुत अवस्थामा पुग्नमा महत्वपूर्ण बन्न पुगेको थियो।

उनी ४७ औँ ओभरको खेल चलिरहेका बेला आमीर हायातको बलमा मोहम्मद शब्बीरबाट क्याच आउट हुन पुगेको थिए।

रोहित पौडेल सानो उमेरमा नै एकदिवसीय क्रिकेटमा डेब्यु गर्ने खेलाडीहरूको सूचीमा चौथो नम्बरमा पनि परेका छन्।

गत वर्ष नेदरल्याण्ड्सँग पहिलो पटक एकदिवसीय खेल खेल्न जाँदा रोहितको उमेर १५ वर्ष ३३५ दिन मात्र थियो।

आइसीसीले लेखेको छ रोहितलाई लामै समययतादेखि नेपालका भावी स्टार खेलाडीका रूपमा पनि हेरिएको थियो जब उनले निकै राम्रा मानिने भारतीय तीव्र गतिका बलर कमलेश नगरकोटीलाई पाँच बलमा २४ रन हानेका थिए। सन् २०१६ मा भएको १९ वर्ष मुनि समूहको एकदिवसीय खेलमा उनले उक्त प्रदर्शन गरेका थिए।

यसबीच संयुक्त अरब इमिरेट्समा जारी तीन एकदिवसीय शृङ्खला अन्तर्गतको निर्णायक खेल सोमवार हुनेछ।

हाल दुवै...


शीर्षक: तेल खानीमा आक्रमण भएपछि अमेरिकाद्वारा साउदी अरबमा सेना परिचालन गर्ने घोषणा\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

अमेरिकी रक्षामन्त्री मार्क एस्परले साउदी अरबमा "प्रतिरक्षात्मक स्वरूप"मा अमेरिकी सैनिक खटाइने पत्रकारहरूलाई बताए।

तर कति सङ्ख्यामा अमेरिकी सैनिक पठाउने भन्ने विषयमा चाहिँ निर्णय भइसकेको छैन।

गत हप्ता साउदी अरबमा दुईवटा आक्रमण भएका थिए।

इरानको समर्थनप्राप्त यमनको हूथी विद्रोही समूहले ती आक्रमण आफूले गरेको दाबी गरेको छ। तर अमेरिका तथा साउदी अरबले इरान नै ती घटनामा संलग्न भएको आरोप लगाउँदै आएका छन्।

यसअघि शुक्रवार अमेरिकी राष्ट्रपति डोनल्ड ट्रम्पले सैनिक द्वन्द्वलाई टार्न खोजेको सङ्केत गर्दै इरानविरुद्ध "उच्च तहका" प्रतिबन्धहरूको घोषणा गरेका थिए।

नयाँ प्रतिबन्धहरू इरानको केन्द्रीय ब्याङ्क र उसको विशेष कोषमा केन्द्रित हुने ट्रम्पले बताएका छन्।

पेन्टागनले के भन्यो?

शुक्रवार रक्षामन्त्री एस्परले अमेरिकी सेनाको ज्वाइन्ट चीफ अफ स्टाफ जेनरल जोसेफ डन्फोर्ड जुनिअरलाई छेउमा राखेर साउदी अरबमा सेना पठाउने घोषणा गरेका हुन्।

साउदी अरब र संयुक्त अरब इमिरेट्सले सहयोगका लागि अमेरिकासँग आग्रह गरेको एस्परले बताए।

अमेरिकी सेना हवाई तथा क्षेप्यास्त्र प्रतिरक्षामा केन्द्रित रहनेछ र अमेरिकाले दुवै मुलुकलाई "सैन्य उपकरण उपलब्ध गराउने कार्यमा तीव्रता" दिनेछ।

जेनरल डन्फोर्डले अमेरिकी सेना परिचालनलाई "मध्यम" तहको भन्दै सैनिकहरू हजारौँको सङ्ख्यामा नहुने बताए।

साउदी अरब पठाइने सेनाको किसिमबारे चाहिँ उनले विस्तृत विवरण दिएनन्।

न्यूयोर्क टाइम्सका अनुसार इरानमाथि सैनिक कारबाहीबारे अझै विचार भइरहेको छ कि भन्ने संवाददाताहरूको जिज्ञासामा रक्षामन्त्रीले भनेः "हामी त्यो ठाउँमा अहिले छैनौँ।"

साउदी अरबमा के भएको थियो?

एक हप्ताअघि साउदी अरबका अब्काइक र खुरैस प्रशोधन केन्द्रमा आक्रमण गरिएपछि विश्वभरि तेल आपूर्ति प्रभावित हुन पुग्यो।

बुधवार साउदी अधिराज्यको रक्षा मन्त्रालयले ड्रोन र क्रूज क्षेप्यास्त्रको अवशेष देखाउँदै इरानको संलग्नता रहेको पुष्टि भएको बताएको थियो।

यद्यपि "ठ्याक्कै कहाँबाट प्रहार गरिएको थियो भन्नेबारे निर्क्योल गर्न अझै काम भइरहेको" मन्त्रालयका एक प्रवक्ताले बताए।

अमेरिकाले पनि इरानमाथि आक्रमणको आरोप लगाउँदै आएको छ।

वरिष्ठ अधिकारीहरूले अमेरिकी सञ्चारमाध्यमहरूलाई बताएअनुसार दक्षिणी इरानबाट आक्रमण गरिएको कुराको उनीहरूसँग प्रमाण छ।

इरानले ती आक्रमणमा आफ्नो कुनै भूमिका रहेको आरोप अस्वीकार गर्दै आएको छ र राष्ट्रपति...


शीर्षक: तेस्रो लिङ्गी न्यायाधीशको ‘सर्वोच्च सपना’\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

भारतको असममा पहिलो तेस्रो लिङ्गी न्यायाधीशको रुपमा नियुक्त स्वाति विधान बरुवा यति कुरा भनेपछि एकछिन रोकिन्।

उनले थपिन्, "यति गरेर पनि कहिलेकाहीँ तेस्रो लिङ्गीले पेटभरि खान पाउँदैनन्। तेस्रो लिङ्गीहरूको जीवनमा परिवर्तन नल्याएसम्म म आफ्नो संघर्ष जारी राख्नेछु।"

स्वाति जुलाइ १४ मा गुवाहाटी जिल्लास्थित लोक अदालतको न्यायाधीशको रुपमा नियुक्त भएकी हुन्।

सफलता

उक्त अदालतका २० जना न्यायाधीशहरूको सूचीमा अब स्वाति थपिएकी छन्।

उनी भारतकी तेस्रो र असमकी पहिलो तेस्रो लिङ्गी न्यायाधीश हुन्।

पाकिस्तानमा तेस्रो लिङ्गी समाचारवाचिका

तेस्रो लिङ्गीलाई फौजमा नलिने आदेशमाथि रोक

२६ वर्षीया स्वाति न्यायाधीश नियुक्त भए पनि उनी यो उपलब्धिलाई अन्तिम सफलता मान्दिनन्।

भारतको सर्वोच्च अदालतसम्म पुग्ने उनको सपना छ।

जीवनमा कहिल्यै हार नमान्ने बताउने स्वाति भन्छिन्, "सन् २०१४ मा सर्वोच्च अदालतले तेस्रो लिङ्गीहरूको पहिचान स्थापित गरेपछि उनीहरूको जिन्दगीमा परिवर्तन आउने अपेक्षा गरिएको थियो। तर त्यसो हुन सकेन।"

"मेरो नियुक्ति तेस्रो लिङ्गीको अधिकारको दिशामा सानो भए पनि एउटा सकारात्मक कदम हो। भविष्यमा यसले हाम्रो समुदायका मानिसहरूलाई हौसला बढाउनेछ।"

उनी थप्छिन्, "तेस्रो लिङ्गीको हितका लागि समाजमा एउटा यस्तो उदाहरण पेश गर्न आवश्यक छ जसबाट उनीहरूप्रतिको नकारात्मक सोच बदलियोस्।"

रिट दायर

असममा तेस्रो लिङ्गीहरूले झेल्नुपरेको पछिल्लो समस्याबारे स्वाति भन्छिन्, "असममा न्याशनल रजिस्टर अफ सिटिजन्सको तथ्याङ्कलाई अध्यावधिक गरिँदैछ। तर त्यसमा अधिकांश तेस्रो लिङ्गीहरूको नाम नै छैन।"

"प्रहरीलाई देखेरै तेस्रो लिङ्गीहरू डराउँछन्। यदि कुनै कारणले सरकारी विवरणमा उनीहरूको नाम छुट्यो भने भविष्यमा झन् समस्या होला। त्यसैले सर्वोच्च अदालतमा म रिट दायर गर्दैछु।"

स्वातिलाई बाल्यकालदेखि नै आफ्नो शरीरमा गलत आत्मा भएको महसुस हुने गर्दथ्यो।

उनले आफूलाई न कहिल्यै केटाको रुपमा स्वीकारिन् न त उनलाई केटीहरूले आकर्षित गरे।

मनमनै उनी आफूलाई केटीको रुपमा स्वीकार्थिन्।

"१२ वर्षकी भएपछि मलाई लिस्पटिक लगाउन, ठूलो नङ्ग पाल्न र केटीहरू जस्तो कपडा लगाउन मन लाग्न थाल्यो। परिवारका सदस्यहरूले यसको छनक पाएपछि मलाई कुटपिट पनि गरे।"

उनले थपिन्, "त्यसपछि एक किसिमले म घरभित्रै कैद हुन पुगेँ। घरमा पाहुना आउँदा मलाई भेट्न दिँदैन्थे। मैले आफूलाई वास्तविक रुपमा पाउन...


शीर्षक: तेस्रो लिङ्गीका समस्या : 'नागरिकता लिन लाखौँ रुपैयाँ खर्च गर्न सक्दैनौँ'\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

सो विधेयक पारित भए तेस्रो लिङ्गीहरूले विदेशमा गएर लिङ्ग परिवर्तन गर्नुपर्ने हुन्छ। त्यसका लागि ठुलो खर्च लाग्ने बताइन्छ।

तर के तेस्रो लिङ्गीहरू त्यसो गर्न तयार छन्? तेस्रो लिङ्गी पुरुष सुदीप गौतम भन्छन् - नागरिकता लिनका लागि २० लाख रुपैयाँ खर्च गर्न सक्दैनौँ।

हेर्नुहोस् सृजना श्रेष्ठले बनाएको भिडिओ।

अनि यो पनि


शीर्षक: त्यो क्षण जब कुकुरले गोल बचाइदियो…\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

डिफेन्सोरेस डे बेल्ग्रानो तथा युभेन्टड युनिडाबीचको खेल।

अन्तमा बेल्ग्रानो तीन सुन्नाले खेलमा पराजित हुन पुग्यो।

तर यदि उक्त कुकुरको मद्दत नमिलेको भए अन्तिम नतीजा उसका लागि अझ खराब देखिन सक्थ्यो।

हेर्नुस् भिडिओ।


शीर्षक: त्रिभुवन अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थलमा जफत गरिएको मदिरा कहाँ जान्छ?\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

एकजना हवाईयात्रीले विदेशबाट नेपाल आउँदा एक लिटरसम्मको एक बोतल मदिरा ल्याउन पाउने नियम छ।

तर कतिपयले त्योभन्दा धेरै परिमाणमा मदिरा ल्याउने गरेको पाइन्छ।

खासगरी विदेशका विमानस्थलका 'ड्युटी फ्री' पसलहरूमा सस्तो पाइने भन्दै नेपाली यात्रुहरूले विदेशी ब्र्यान्डका मदिरा किन्ने चलन छ।

नियमले तोकेकोभन्दा बढी मदिरा ल्याए विमानस्थलमा जफत गरिन्छ। जफत गरेको मदिरा कहाँ जान्छ त?

हेर्नुहोस् सृजना श्रेष्ठले बनाएको यो भिडिओ।

अनि यो पनि पढ्नुहोस्


शीर्षक: त्रिभुवन विमानस्थल: अन्तर्राष्ट्रिय धावनमार्ग पुनर्निर्माण गर्न तीन महिना दैनिक १० घण्टा बन्द हुने\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

धावनमार्गमा नयाँ कालोपत्र गर्न त्रिभुवन अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थल तीन महिनाका लागि राति बन्द हुने र उक्त समयका उडानलाई अन्य समयमा सारिने उनीहरूले जनाएका छन्।

उडानमा असर परे पनि विमानस्थल खुलेको समयमा सबै विमानले उडान र अवतरण गर्नेगरी तालिका मिलाइएको विमानस्थलका प्रमुख राजकुमार क्षेत्री बताउँछन्।

विमानस्थल तीन महिनासम्म राति १० बजेदेखि बिहान ८ बजेसम्म बन्द हुनेछ।

उक्त समयमा तीन हजार मिटर लामो धावनमार्ग पुनर्निर्माण गर्ने तालिका बनाइएको छ।

किन बन्द गर्नुपर्‍यो?

त्रिभुवन अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थलको धावनमार्गमा बेलाबेला खाल्डाखुल्डी पर्ने र त्यसले गर्दा विमानहरूलाई उडान र अवतरण गर्न समेत समस्या हुँदै आएको थियो।

त्यस्तो बेला धावनमार्गलाई टालटुल गरेर फेरि उडान नियमित गर्ने गरिएको थियो।

तर समस्या बढ्दै गएपछि एप्रिल १ देखि धावनमार्गको पुरानो कालोपत्रलाई फालेर नयाँ कालोपत्र गरिने बताइएको छ। र त्यसका लागि रातिको समय रोजिएको छ।

त्यसले उडानको नियमित तालिका बिग्रिए पनि नयाँ तालिका बनाएर उडानहरूलाई व्यवस्थापन गरिएको विमानस्थलका प्रमुख क्षेत्री बताउँछन्।

कस्तो प्रभाव पर्ला?

राति धावनमार्ग बन्द गर्दा उडानहरूमा न्यून प्रभाव पर्ने विमानस्थलको दाबी छ।

क्षेत्री भन्छन्, "यसबाट १० प्रतिशत पनि उडान प्रभावित नपर्ने देखिएको छ।"

उनका अनुसार विमान कम्पनीहरूसँग पटकपटक छलफल गरेर उनीहरूको र विमानस्थलको तालिका हेरेर नयाँ तालिका बनाइएको छ।

"सकेसम्म गाह्रो नहोस् भनेर विमान कम्पनीहरूले भनेकै समयमा मिलाउने काम गरेका छौँ।"

बिहान हुने उडान र अवतरणलाई ८ बजेपछि सारिएको र राति १० बजे पछि हुने उडान र अवतरणलाई त्यसअघि सारिएको उनको भनाइ छ।

पार्किङ र ट्याक्सी मार्गमा कुनै समस्या नआए नयाँ तालिकाअनुसार तोकिएकै समयमा उडान हुने बताइएको छ।

पछिल्ला दिनमा एअर एशियाले उडान बन्द गरेको, एअर अरबिया र फ्लाइट दुबईले एक-एकवटा उडान घटाएकाले पनि व्यवस्थापनमा सहज हुने अपेक्षा अधिकारीहरूको छ।

आन्तरिक उडान के हुन्छ?

धावनमार्गको काम नसकिउन्जेलसम्म आन्तरिक विमानस्थलमा पनि केही प्रभाव पर्ने देखिएको छ।

बिहान र दिउँसो अन्तर्राष्ट्रिय उडानलाई सहज बनाउन आन्तरिक उडानमा केही परिवर्तन गरिएको छ।

त्यसैले धेरै उडान हुने लुक्लाका लागि बिहानका उडानहरू रामेछापबाट गर्ने व्यवस्था मिलाइएको छ। त्यहीअनुसार तारा, यति, गोमा र सीता एअरका उडान पनि हुनेछन्।

बुद्ध र...


शीर्षक: त्रिभुवन विमानस्थल: चरा धपाउन खटिएको सिकारी टोलीको यस्तो छ चिन्ता\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

विगतमा राजदरबारमा सिकारीका रूपमा भर्ना भएका उनीहरू राजतन्त्रको अन्त्यसँगै विभिन्न निकुञ्ज तथा वन्यजन्तु संरक्षण केन्द्र हुँदै हाल विमानस्थलमा कार्यरत  छन्।

चराका कारण हुन सक्ने दुर्घटना रोकथाम गर्न उनीहरू विमानस्थल चालु भएको बेला काममा खट्छन्।

तर चरा धपाउन परम्परागत तथा आधुनिक उपकरण र औषधिको प्रयोग भए पनि जनशक्तिको अभावले चराका गतिविधि नियन्त्रण गर्न हम्मे परेको सिकारी टोलीका कमान्डर छिरिङ लामा बताउँछन्।

विमानस्थलको तीन किलोमिटर आसपास मासु र सेकुवा पसल खोल्न नपाइने भए पनि सो नियमको कार्यान्वयन हुन नसकेको विमानस्थल अधिकारीले बताए।

हेर्नुहोस् कमल परियारले बनाएको यो भिडिओ।

अनि यो पनि


शीर्षक: त्रिशुलीमा बस खस्दा '३१ जनाको मृत्यु'\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

प्रजिअ श्यामप्रसाद भण्डारीका अनुसार मृत्यु हुनेमा अधिकांश पुरुष र केही महिला र बालबालिका छन्।

उद्धार तथा खोजी कार्य जारी रहेकोले सही तथ्याङ्क अझै प्रष्ट नभइसकेको उनको भनाइ छ।

उनका अनुसार "अझै केही यात्रु हराइरहेको" भन्दै आफन्तहरुले सोधखोज गरिरहेका छन्।

गम्भीर घाइते भएका दुई यात्रुलाई राजधानी काठमाण्डू लगिएको र सामान्य घाइतेहरुको गजुरीमा उपचार भइरहेको प्रहरीले बताएको छ।

प्रहरीका अनुसार सप्तरीको राजविराजबाट काठमाडौं जाँदै गरेको ना ६ ख १४६७ नम्बरको बस विहान सवेरै धादिङको गजुरी गाउँपालिका वडा नं ५ बांगेमोड भन्ने स्थानबाट त्रिशुली नदीमा खसेको थियो।

बस तीव्र गतिमा आएको घाइतेहरुले बताएका छन्।

सडक किनारको ढुंगा नाघेर बस नदीमा खसेको पाइएको प्रजिअ भण्डारीले बताए।

अस्पष्ट

बसमा कति यात्रु थिए त्यो अझै प्रष्ट हुन सकेको छैन।

जिल्ला प्रहरी कार्यालय धादिङका अनुसार १६ जना घाइतेमध्ये २ जनालाई राजधानी पठाइएको छ।

बस दुर्घटना चालकको त्रुटिको कारण भएको हुनसक्ने जिल्ला प्रहरी कार्यालय धादिङका प्रहरी उपरीक्षक ध्रुव राउतले बताए।

उनले भने, "भौगोलिक कारणभन्दा पनि चालककै कारणले दुर्घटना भएको हो कि भन्ने लागेको छ। चालक एकैछिन निदाएको हुनसक्छ। खाल्डो भएको ठाउँमा बसले सन्तुलन गुमाएको हाम्रो प्रारम्भिक अनुसन्धानले देखाएको छ।"

दुर्घटनामा बाच्न सफल धीरजश्याम पण्डित बस नदीमा खसेपछि पौडेर बाच्न सफल भएका थिए।

उनले भने,  "अगाडिबाट अर्को गाडी आएको छैन, केहिसँग जुधेको पनि छैन। चालक निदाएको हो कि जस्तो मलाई लाग्यो।

बस पानीमा डुबेको कारण उद्धारमा कठिनाइ भएको थियो।


शीर्षक: त्रिशूली-काठमाण्डू प्रसारणलाइनले के फरक पर्ला\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

२०६८ को फागुन १४ गतेदेखि थालिएको प्रसारणलाइन निर्माण अन्तर्गत खम्बा गाड्ने काम अन्तिम चरणमा पुगेपछि तार जडान शुरू गरिएको हो।

प्रसारणलाइन निर्माणको काम आउँदो पुस १५ गतेभित्र सक्नुपर्ने जिम्मेवारी ठेकेदार कम्पनी सीडब्ल्यूईलाई दिइएको र निर्धारित समयभित्रै सक्ने गरी निर्माणको काम भइरहेको सरकारी अधिकारीहरूले बताएका छन्।

नुवाकोटको सूर्यमतिदेखि थानसिंहसम्म पर्ने १७ वटा खम्बामा उपकरणको सहायताले तार तान्ने काम भइरहेको माथिल्लो त्रिशूली 'थ्री ए' जलविद्युत् आयोजनाले जनाएको छ।

विस्तार

चिनियाँ प्राविधिक ल्याएर ठेकेदार कम्पनी चाइना इन्टरन्याशनल वाटर एण्ड इलेक्ट्रिक कर्पोरेशन (सीडब्ल्यूई) ले सूर्यमतिबाट चतुराले हुँदै थानसिंहसम्मको खम्बा नं. २४ दशमलव १ देखि ३० नं.सम्म तार विस्तारको काम भइरहेको आयोजनाका प्रमुख फणीन्द्राराज जोशीले बताए।

प्रसारणलाइन निर्माण भएपछि नुवाकोट र रसुवाका जलविद्युत् आयोजनाबाट उत्पादन हुने बिजुली केन्द्रीय प्रसारणलाइनमा जोड्न सहज हुने उनले विश्वास व्यक्त गरे।

"माथिल्लो त्रिशुली 'थ्री ए' को बिजुली मात्रै नभइ यस आसपासमा उत्पादन हुने बिजुली यही लाइनबाटै केन्द्रीय प्रसारणलाइनमा जोड्ने हो।"

२२० केभीको 'डबल सर्किट' प्रसारणलाइनमा पर्ने १४० वटा खम्बामध्ये अधिकांशको निर्माण भइसकेको र बाँकी केहीको जग तयार भइसकेकाले टावर ठड्याउन मात्र बाँकी रहेको माथिल्लो त्रिशुली 'थ्री ए' जलविद्युत् आयोजनाका उपप्रबन्धक वीरेन्द्रकुमार झाले बताए।

सन्तोषजनक

आयोजनाबाट २०७५ माघमा पहिलो युनिटबाट ३० मेगावाट विद्युत् उत्पादनको योजना बनाइएकाले त्यसअगावै त्रिशूली-काठमाण्डू प्रसारणलाइन पूरा गर्नुपर्ने बाध्यकारी अवस्था रहेको र अहिलेसम्मको काम पनि सन्तोषजनक रहेको उनले उल्लेख गरे।

"जग खन्ने र टावर ठड्याउने काम लगभग पूरा भएको छ। तार तान्ने काम पनि शुरू भइसकेको छ।"

नुवाकोट र रसुवामा उत्पादित करीब नौ सय मेगावाट विद्युत् त्रिशूली-काठमाण्डू प्रसारणलाइनको एउटै 'हब' मार्फत केन्द्रीय प्रसारणलाइनमाा जोड्न ४५ किलोमिटर प्रसारणलाइन निर्माण कार्यलाई महत्त्वपूर्ण रूपमा लिइएको अधिकारीहरूले बताएका छन्।

प्रसारणलाइन निर्माणमा स्थानीयवासीको अवरोध, मुआब्जा निर्धारण र सामुदायिक वनक्षेत्र उपभोग गर्न उत्पन्न कठिनाइका समाधान भएसँगै तोकिएको मितिमा प्रसारणलाइन पूरा हुने निश्चित बनेको अधिकारीहरू बताउँछन्।


शीर्षक: थाइ राजाको अन्त्येष्टि सम्पन्न\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

अन्तिम समारोहमा वर्तमान राजा महा वचिरालोङकनले पिताको अस्तुबाट केही अंश झिकेका थिए जसलाई शाही दरवार 'ग्राण्ड प्यालेस' र दुईवटा बौद्ध मन्दिरमा सुरक्षित राखिने छ।

राजा पूमिपोनको पार्थिव शरीरलाई त्यही दरवारमा एक वर्षसम्म राखिएको थियो।

अन्त्येष्टि पूरा भएसँगै सर्वसाधारणले कालो पहिरन लगाउन अनिवार्य नरहेको थाइ सरकारले बताएको छ।

तर उसले फिक्का रंगको कपडा लगाउन सकिने जनाएको छ।

शालीन नेतृत्व

अन्त्येष्टिमा सहभागी नागरिकले कालो कपडा लगाएका थिए

बीबीसीका दक्षिण-पूर्व एसिया संवाददाता जनाथन हेड भन्छन्, "आफ्नो ७० वर्ष लामो शासनकालमा राजा पूमिपोनले इश्वरीय, शान्त र विचारक व्यक्तित्वको छवि बनाएका थिए। थाइल्याण्डलाई छिमेकी देशहरुको जस्तो द्वन्द्वबाट बचाएको श्रेय उनको शालीन नेतृत्वलाई दिइन्छ।"

तर उनको शासनको पछिल्लो दशकमा थाइल्याण्डमा दुई ध्रुवीय तिक्ततापूर्ण राजनीतिक विभाजन देखियो। त्यसक्रममा एउटा समूह दरवारनिकट हुन पुग्यो।

कैयौँले उनलाई आधुनिक थाइल्याण्डको निर्माताको रुपमा चित्रण गर्छन्।

तर प्रजातन्त्र संस्थागत हुन नदिएको र जननिर्वाचित प्रधानमन्त्रीभन्दा सेनालाई प्राथमिकता दिएको भन्दै उनको आलोचना पनि गरिन्छ।

३ वर्षअघिको एउटा सैनिक 'कू'ले राजनीतिक द्वन्द्वमा लगाम लगाएको थियो। सैनिक जनरलहरुले ऐतिहासिक र संवेदनशील शाही संक्रमणको व्यवस्थापनको जिम्मेवारी आफ्नो काँधमा लिएका थिए।

राजा पूमिपोनको अन्त्येष्टिसँगै उक्त संक्रमणको अन्त्य भएको छ।

तर संवाददाताहरुका अनुसार परीक्षण नभएका र निकै भिन्न स्वभावका राजाको मातहतमा फेरि राजनीतिक गतिविधि हुन दिइएमा भविष्यमा के होला भन्ने चिन्ता पनि व्याप्त रहेको पाइन्छ।


शीर्षक: थाइहरुलाई दिवंगत राजाको दर्शन गराइने\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

युवराज महा वजिरालङकर्नले कहिले राज्यभिषेक गर्नेछन् भन्ने सार्वजनिक गरिएको छैन

दुइ हप्ताअघि राजाको निधन भएयता दरबारबाहिर मानिसहरुको भीड लागेको छ तर उनको शवपेटिका हेर्न अनुमति दिइएको यो पहिलोपटक हो।

अधिकारीहरुले राज्यभिषेक हलमा हरेक दिन १० हजार शोकाकुललाई प्रवेश गर्न दिइने बताए।

राजाको निधनमा एक वर्ष औपचारिक शोक चल्नेछ।

हातमा तस्वीर

८४ वर्षका समन डाओरुआङले भने, "म राति १ बजेदेखि यहाँ पर्खिरहेको छु।"

उनी दरबारबाहिरको लामो लाइनमा दिवंगत राजाको तस्वीर हातमा लिएर बसेका छन्।

उनले भने, "म रातभर सुत्न सकिनँ किनभने यहाँ आउन पाउँदा म असाध्यै रोमाञ्चित र गौरवान्वित भएको छु ।"

अर्की शोकाकुलले भनिन्, "म राजालाई सम्मान गर्न जान लागिरहेकी छु किनभने शोक व्यक्त गर्ने यो हाम्रो अन्तिम अवसर हो।"

दरबारबाट बाहिरिँदा कैयौं शोकाकुलले आँशु पुछेका थिए।

८८ वर्षमा दिवंगत राजा पुमिपोन थाइल्याण्डभर सम्मानित थिए र धेरैले उनलाई ईश्वरीय अंश ठान्थे।

युवराज महा वजिरालङकर्नको औपचारिक रुपमा कहिले राज्यभिषेक हुनेछ भन्नेबारे केही बताइएको छैन।

उनले आफ्ना पिताको निधनमा शोक मनाउन समय चाहेको सरकारले बताएको छ।

ब्यांककबाट बीबीसीका जोनाथन हेड भन्छन्आ, "आज बिहान कालो लुगा लगाएका थुप्रै मानिसहरुको बाक्लो भीड दरबारभन्दा केही परको बगैँचासम्म फैलिएको थियो।

अधिकारीहरुले दैनिक १० हजारलाई मात्र राजाको भव्य अस्थि पात्र हेर्न दिने बताएका छन्।

उक्त अस्थि पात्रमा पहिले राजाको अस्तु राखिन्थ्यो तर राजा पुमिपोनले आफूलाई शवपेटिकामा राख्न अनुरोध गरेका थिए।

उक्त शवपेटिकालाई भव्य अस्थी पात्रको पछाडि छिपाएर राखिएको छ।

चुनौती

थुप्रै मानिसहरु राजाको अन्तिम दर्शन गर्न आउने ठानिएको छ।

दरबारबाहिर हतार-हतार नयाँ शौचालयहरु बनाइँदैछ र फोहोर व्यवस्थापन चुनौतीका रुपमा देखिएको छ।

शहरका सबैतिर दिवंगत राजाका तस्वीर टाँगिएका छन्।

ट्रेन स्टेशन र शपिङ मलहरुमा उनले काम गरिरहेका दृष्यहरु देखाइरहेका छन्।

औपचारिक शोकको पहिलो चरण आगामी दुई हप्तामा अन्त्य हुनेछ, त्यसपछि जनजीवन सामान्य स्थितिमा फर्कने ठानिएको छ।

भावी राजाको औपचारिक चयन भइनसकेकाले मुलुकमा पुराना राजाको सम्झना र शोकमा डुबेको छ।

उनको समाधि कम्तीमा एकवर्ष सम्म गरिनेछैन।"


शीर्षक: थाई राजकुमारी उबोन्रत: प्रधानमन्त्री निर्वाचनमा उम्मेदवार बन्दा विवाद भएपछि 'दु:खित'\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

राजकुमारी उबोन्रत महिडोन

निर्वाचन आयोगले सोमवार उनलाई सो निर्वाचनका लागि अयोग्य घोषित गरिदिएपछि राजकुमारी उबोन्रत महिडोनले "आजको दिन र युगमा त्यस्तो समस्या हुनु नहुने" भन्दै दु:ख मनाउ गरेकी  हुन्।

उनले निर्वाचनका लागि मनोनयन गर्दा थाई राजपरिवार सक्रिय राजनीतिभन्दा पर बस्ने परम्परा भङ्ग भएको थियो।

राजा वाचिरालङ्कनले आफ्नी दिदीको निर्वाचनमा सहभागी हुने निर्णयलाई "अत्यन्त अनुपयुक्त" भनेका थिए।

राजकुमारी उबोन्रतले आफ्नो इन्स्टाग्राममा लेखेकी छन्, "देश र हामी थाईहरूका लागि काम गर्ने मेरो उद्देश्यले समस्या उत्पन्न गरेकोमा म दु:खित भएकी छु जुन (समस्या) यो दिन र युगमा हुनु हुँदैनथ्यो।"

यो सन्देशसँगै उनले प्रेषित गरेको बगैँचाको तस्बिरमा ह्याश्‌ट्याग #HowComeItsTheWayItIs पनि छ।

राजनीतिमा तरङ्ग

राजपरिवारका सबै सदस्यहरू "राजनीतिभन्दा माथि बस्नुपर्ने र राजनीतिक रूपमा तटस्थ हुनुपर्ने" प्रावधान रहेको भन्दै थाईल्यान्डको निर्वाचन आयोगले राजकुमारी उबोन्रतको नाम निर्वाचनका लागि समावेश नगरिने जनाएको थियो।

थाई राजा वाचिरालङ्कन

निर्वाचन आयोगको भनाइ राजदरबारको विज्ञप्तिपछि आएको थियो। विज्ञप्तिमा भनिएको थियो, "राजपरिवारकी एक वरिष्ठ सदस्य राजनीतिमा सहभागी हुनु.... अत्यन्त अनुपयुक्त मानिन्छ।"

प्रधानमन्त्रीको निर्वाचनमा उम्मेदवार बन्ने घोषणा राजकुमारी उबोन्रतले शुक्रवार गर्दा थाई राजनीति पूरै तरङ्गित भएको थियो।

उनी थाईल्यान्डका विवादित भूतपूर्व प्रधानमन्त्री थाक्सिन सिनावातको दलबाट प्रधानमन्त्रीको उम्मेदवार चयन भएकी थिइन्।

अनुसन्धानका लागि तयार

अहिले निर्वाचन आयोगले सो दल थाई रक्सा चाट पार्टीलाई प्रतिबन्ध लगाउनेबारे विचार गरिरहेको छ।

सो दलका नेताले राम्रो उद्देश्यले राजकुमारीलाई निर्वाचनमा उठाइएको बताउँदै भनेका छन्, "हामीभन्दा माथि राजा र राजसंस्था छन्। अनुसन्धानका लागि हामी तयार छौँ।"

सन् २०१४ मा वर्तमान प्रधानमन्त्री प्रायुथ जन-ओचाले सैनिक विद्रोहबाट निर्वाचित सरकारलाई अपदस्थ गरेपछि आगामी मार्च महिनामा पहिलो पटक निर्वाचन हुन लागेको हो।

प्रधानमन्त्री प्रयुथ जन-ओचा पनि निर्वाचनमा उम्मेदवार छन्।

राजकुमारीलाई अघि सारेर विपक्षीले सेनालाई सत्ताबाट हटाउने योजना बुनेको आकलन यसअघि गरिएको थियो।

राजकुमारी उबोन्रत को हुन्?

राजकुमारी उबोन्रत सन् १९५१ मा स्वर्गीय राजा पुमिपोन अदुन्यदेतको पहिलो सन्तानको रूपमा जन्मिएकी थिइन्।...


शीर्षक: थाई राजपरिवार: विश्वासघात गरेको भन्दै राजा महा वाचिरालङ्कनले खोसे 'उपपत्नी'का सबै राजकीय उपाधि\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

उनी राजा बन्नुभन्दा पहिला ती महिला उनकी भित्रिनी थिइन्। तर पत्नीसरहको उपाधि दिइएको केही महिनामै उनले विश्वासघात गरेको आरोप लगाउँदै राजाले यो निर्णय लिएका हुन्।

एउटा औपचारिक घोषणामा सिनीनात वङ्वाचिराफाक 'महत्वाकाङ्क्षी' बनेकी र उनले 'आफूलाई महारानीको हैसियतमा पदोन्नति गर्ने प्रयास गरेको' उल्लेख छ।

उनका व्यवहारहरू अपमानजनक ठहरिएको त्यसमा उल्लेख गरिएको छ।

राजाले चौथी पत्नीको रूपमा रानी सुथिदासँग बिहे गरेको दुई महिनालगत्तै सिनीनात गत जुलाई महिनामा 'चाओ खुन फ्रा सिनीनात बिलासकलयानी'को उपाधि दिएका थिए।

उक्त उपाधि झन्डै एक शताब्दीमा पहिलो पटक दिइएको बताइन्छ।

विमान चालकको प्रशिक्षण समेत लिएकी सिनीनात वङ्वाचिराफाक सेनाको मेजर जेनरलको पदमा पनि थिइन्

मेजर जेनरल सिनीनात तालिमप्राप्त विमानचालक, नर्स र अङ्गरक्षक हुन्।

गत अगस्टमा उनले सैन्य पोसाकमा जेट विमान चलाइरहेको फोटो औपचारिक रूपमा सार्वजनिक गर्दै राजाले उनको शाही जीवनगाथाको रचना निर्देशन दिएको बताइएको थियो।

भूतपूर्व विमानपरिचारिका तथा राजाको अङ्गरक्षक समूहकी प्रमुख ४१ वर्षीया रानी सुथिदा लामो समयदेखि राजा वाचिरालङ्कनककी साथी थिइन्।

विवाहपूर्व उनलाई कैयौँ वर्षदेखि सार्वजनिक समारोहहरूमा तत्कालनी युवराजसँगै देखिन्थ्यो।

महा वाचिरालङ्कन सन् २०१६ मा पिताको मृत्युपछि सिंहासनमा बसेका हुन्।

उनको गत मे महिनामा राज्याभिषेक भएको हो।

राजाका पत्नीहरू

उनले चार पटक विवाह गरे। राजकुमारी सोमसवालीसँग उनको वैवाहिक सम्बन्ध १९७७ देखि १९९३ सम्म रह्यो।

The king is seen pouring sacred water on the head of Queen Suthida

त्यसपछि उनी युवाथिदा फोल्प्रसिथसँग १९९४ देखि १९९६ र श्रीरात सुवादीसँग २००१ देखि २०१४ सँग उनी वैवाहिक सम्बन्धमा रहे।

गत मे महिनामा उनको सुथिदासँग विवाह भयो।

थाईल्यान्डमा राजदरबारसम्बन्धी विषयलाई अतिगोप्य राखिने भएकाले  सिनीनातको शाही उपाधि खोसिनुको कारण कहिल्यै पनि सार्वजनिक नहुन सक्छ।

देशको कानुनले राजसंस्थाको अपमान गर्न दिँदैन र त्यहाँको राजद्रोहसम्बन्धी कानुनलाई धेरै कडा मानिन्छ।

सिनीनातलाई हटाइँदा राजाका दुई पूर्वपत्नीको विषयलाई सम्झाएको छ।

युवराज हुँदा उनले सन् १९९६ मा आफ्नी दोस्री पत्नी र तिनबाट जन्मेका चार छोरालाई परित्याग गरेका थिए। उनी भागेर अमेरिका गइन्।

सन् २०१४ मा उनले सबै राजकीय उपाधि खोसेर तेस्री पत्नीलाई दरबारबाट निकालिदिए। उनीबाट...


शीर्षक: थाई राजाद्वारा प्रधानमन्त्रीको चुनाव लड्ने राजकुमारीको निर्णयको भर्त्सना\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

ले मार्च महिनामा प्रधानमन्त्री चयनका लागि हुने चुनाव लड्ने आफ्नी दिदीको निर्णयको भर्त्सना गरेका छन्।

थाई दरबारले जारी गरेको एक वक्तव्यमा राजकुमारी उबोनरत महिदोनको कदम देशको शाही परम्परा र संस्कृति विपरीत हुने भन्दै चिन्ता व्यक्त गरिएको छ।

थाई राजाले चिन्ता व्यक्त गरेका कारण राजकुमारी उबोनरतको चुनाव लड्ने योजनामाथि प्रश्न चिह्न लागेको छ।

राजकुमारी उबोनरत थाईल्याण्डका विवादित पूर्व प्रधानमन्त्री थाक्सिन सिनावातको दलबाट प्रधानमन्त्रीको उम्मेदवार चयन भएकी हुन्।

तर ६७ वर्षीय राजकुमारीको निर्णयले थाई राजपरिवार राजनीतिभन्दा माथि रहने परम्परालाई तोडिदिन सक्छ।

शाही वक्तव्य के भन्छ?

थाईल्याण्डका टेलिभिजन नेटवर्कहरूमा प्रसारित दरबारको वक्तव्यमा भनिएको छ, "राजकुमारी उबोनरतले शाही पदहरू त्याग गरिसकेको भएपनि उनी आफू चाक्री वंशको सदस्य भएको बताउँछिन्। त्यसैले उनी राजनीतिमा सहभागी हुनु अनुपयुक्त हुनेछ।"

थाई राजदरबारको वक्तव्यमा थाई "राजसंस्था राजनैतिक रूपमा तटस्थ रहनु पर्ने" संवैधानिक प्रावधान पनि उल्लेख गरिएको छ।

त्यसअघि राजकुमारी उबोनरतले आफ्नो निर्णयको बचाउ गरेकी थिइन्।

सामाजिक सञ्जाल इन्स्टाग्राममा एक सन्देश लेख्दै उनले आफ्ना सबै शाही पद र जिम्मेवारीहरू त्यागिसकेको र आफूले स्वतन्त्र नागरिकको हैसियतमा प्रधानमन्त्री पदको लागि हुने चुनाव लड्ने निर्णय गरेको बताएकी थिइन्।

राजकुमारी उबोनरतले अमेरिकाको म्यासाच्युसेट्स्‌मा आफ्नो अध्ययन पूरा गरेकी थिइन्। उनले सन् १९७२ मा थाई शाही पद त्याग गरेर एक अमेरिकी नागरिकसँग विवाह गरिन्।

सम्बन्ध विच्छेद गरेर सन् २००१ मा थाईल्याण्ड फर्किएपछि राजकुमारी उबोनरत समय समयमा समाजसेवाका अतिरिक्त अभिनय तथा साङ्गीतिक कला कर्ममा पनि सक्रिय रहँदै आएकी छिन्।

राजनीतिको नयाँ मोड कस्तो होला?

विश्लेषकहरू भन्छन् राजाको हस्तक्षेपका कारण थाई निर्वाचन आयोगले मार्च २४ मा हुने चुनावमा भाग लिन राजकुमारी उबोनरतलाई स्वीकृति नदिने सम्भावना बढेर गएको छ।

ब्याङ्ककमा रहेका बीबीसीका जनाथन हेड भन्छन्, "राजकुमारी चुनावमा होमिएर देशको चुनावी परिणाम विपक्षमा जाने खतरा बढेको थियो। तर अब राजाको हस्तक्षेपपछि राजकुमारीलाई चुनावमा होम्ने विपक्षी दलको निर्णय राजनीतिक त्रुटि जस्तो देखिएको छ।"

राजकुमारीलाई अघि सारेर विपक्षीले सेनालाई सत्ताबाट हटाउने योजना बुनेको हुन सक्छ। तर पछिल्लो शाही कदमले सिनावात...


शीर्षक: थाईल्यान्ड: सत्तरी वर्षपछि हुने राज्याभिषेक समारोह तीन दिनसम्म\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

थाईल्यान्डमा लामो समय राज्य गरेका पूमिपोन अदून्यदेतको सन् २०१६ मा निधन भएपछि उनका उत्तराधिकारीका रूपमा महा वाचिरालङ्कनको काँधमा उक्त जिम्मेदारी आएको हो।

महा वाचिरालङ्कनले केही दिनअघि आफ्नी लामो समयदेखिकी प्रेमिकासँग बिहे गरेको र उनी नै अब रानी सुटिडा वाचिरालङ्कन हुने आकस्मिक घोषणा थाई राजदरबारले गरेको थियो।

थाईल्यान्डमा संवैधानिक राजतन्त्र छ। राजपरिवारलाई थाइहरूले निकै श्रद्धा गर्छन् र उनीहरूसँग शक्ति पनि छ।

आलोचना मनाही

थाईल्यान्डमा कडा कानूनहरू पनि छन् जसले राजपरिवारको आलोचना गर्न मनाही गरेको छ।

राज्याभिषेक राजनीतिक अनिश्चितताका बेला हुन लागेको छ।

सन् २०१४ मा सैन्य कू पछि पहिलो पटक गत  २४ मार्चमा आम निर्वाचन भएको थियो। तर नयाँ सरकार घोषणा भइसकेको छैन।

कैयौं थाईहरू इतिहासको साक्षी बन्न तीव्र प्रतीक्षामा छन्। सत्तरी वर्षपछि त्यहाँ राज्याभिषेक हुन लागेको छ।

यो पनि पढ्नुहोस्:

थाई राजाद्वारा अङ्गरक्षकसँग विवाह, महारानीको उपाधि प्रदान

थाइ राजाको अन्त्येष्टि सम्पन्न


शीर्षक: थाईल्यान्डको फरक युवा प्रदर्शन\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

उनीहरूको विरोध परम्परागत प्रदर्शनभन्दा भिन्न छ।

उनीहरूको तरिकाले युवा वर्गको रूचिमात्रै देखाउँदैन, त्यसले कडा कानुन छल्न पनि सहयोग गरिरहेको छ।

हेर्नुहोस् एउटा भिडिओ।

अनि यो पनि:


शीर्षक: थाईल्यान्डको बौद्ध मन्दिरबाट उद्धार गरिएकामध्ये ८६ वटा बाघको मृत्यु\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

टाइगर टेम्पल भनिने उक्त स्थानबाट सन् २०१६ मा उद्धार गरिएका ८६ वटा बाघको मृत्यु भएको हो।

थाईल्यान्डको वन्यजन्तु निकुञ्ज हेर्ने निकायले धेरै बाघको मृत्यु भाइरसका कारण भएको र बसाइसराइले निम्त्याउने तनावका कारण बाघहरू दुर्बल भएको उल्लेख गरेको छ।

अधिकारीहरूले बाघको प्रजननसँग जोडिएका आनुवंशिक कारणले पनि ती संरक्षित जीवको मृत्यु भएको दाबी गरेका छन्।

तर संरक्षणकर्ताहरूले ती बाघलाई सुरक्षित स्थानमा राखिएको थियो कि थिएन भनेर प्रश्न गरिरहेका छन्।

टाइगर टेम्पलका भिक्षुहरूले मन्दिरमा बाघसँग दुर्व्यवहार गरेको, तिनको तस्करी गरेको वा गैरकानुनी प्रजनन गराएको आरोप अस्वीकार गरेका छन्।

सन् २०१६ देखि उक्त मन्दिर परिसर सर्वसाधारणका लागि बन्द गरिएको छ र यसबारे धेरै मुद्दा चलिरहेका छन्।

टाइगर टेम्पल सन् २०१६ मा पर्यटकका लागि बन्द गरिएको थियो

बाघलाई के भयो?

सन् २०१६ मा प्रहरीले छापा मारेपछि बाघहरूलाई राचाबुरी प्रान्तमा रहेका दुईवटा प्रजनन केन्द्रमा सारिएको थियो। त्यत्तिकै छोड्दा जीवित रहने सम्भावना न्यून हुने ठानेर बाघलाई त्यहाँ राखिएको विश्वास गरिन्छ।

तर अहिले १४७ मध्ये ६१ वटा बाघ मात्रै जीवित छन्।

थाई अधिकारीहरूले सीडीभी भनिने केनाइन डिस्टेम्पर भाइरसका कारण केही बाघ बिरामी परेको बताएका छन्। धेरैलाई सास फेर्न अनि खान अप्ठेरो भएको थियो। यो समस्याका भएका धेरै बाघको अन्तत: मृत्यु भयो।

रोएटर्स समाचारसंस्थासँग कुरा गर्दै टाइगर टेम्पलका संरक्षक अथिथत श्रीमानीले प्रजननका कारण बाघको मृत्यु भएको अस्वीकार गरे। उनले सरकारले आरोप प्रत्यारोपको खेल खेलिरहेको बताए।

वाइल्डलाइफ फ्रेन्ड्स फाउन्डेशन थाईल्यान्डका एड्विन विकले बीबीसीसँग कुरा गर्दै बाघहरूलाई सानो पिँजडा खाँदिएकाले रोग फैलिएको बताए।

उचित आहारा र पोषण, सफा पानी र हिँडडुल गर्न मिल्ने फराकिलो क्षेत्र उपलब्ध गराउँदा उनले केनाइन डिस्टेम्पर निको पार्न सकिने उनले बताए। तर सरकारले सीमित बजेट उपलब्ध गराएको त्यो सम्भव नभएको उनको भनाइ छ।

उनले अधिकारीहरूले बाहिरबाट सहयोग माग्नुपर्नेमा सबै काम आफैँ गर्ने अड्डी लिएको पनि उल्लेख गरे।

लोभलाग्दो व्यापार

बीबीसीका दक्षिणपूर्वी एशिया संवाददाता

दुईवटा सरकारी केन्द्रहरूमा यतिका सङ्ख्यामा बाघहरूको मृत्यु भएपछि यसले बन्धक बनाइएका बाघको व्यवस्थापनसम्बन्धी चुनौतीलाई बाहिर ल्याएको छ। थाईल्यान्डमा मात्रै नभई छिमेकी लाओस र चीनमा पनि...


शीर्षक: थाईल्यान्डमा कुकुरले गर्‍यो खेतमा जिउँदै गाडिएको बच्चाको उद्धार\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

पन्ध्र वर्षीया एक स्थानीय किशोरीले बच्चा जन्माएर खेतमा गाडेको प्रहरीले जनाएको छ।

पान नोङ खाम गाउँमा रहेको खेतमा पिङ पोङ नाम गरेको सो कुकुर भुक्दै र भुइँ खन्दै गरेको उसको मालिकले देखेका थिए। पछि बच्चाको खुट्टा भुइँबाट बाहिर निस्किएको देखियो।

स्थानीय बासिन्दाहरूले त्यो नवजात शिशुलाई अस्पताल लगे।

त्यहाँ चिकित्सकहरूले सफा गरिदिएर सो शिशुको स्वास्थ्य राम्रो रहेको बताए।

पिङ पोङका मालिक उसा निसाइखाका अनुसार सो कुकुरलाई एउटा गाडीले हानेपछि उसको एउटा खुट्टा काम नलाग्ने भएको थियो।

उनलाई उद्धृत गर्दै खाओसोड पत्रिकाले लेखेको छ, "ऊ बफादार र आज्ञाकारी भएकाले मैले उसलाई पालेँ। म खेतमा गाईवस्तु चराउन जाँदा ऊ सधैँ मलाई सघाउँछ। पूरै गाउँले उसलाई माया गर्छ।"

बच्चा जन्माएर त्यसरी फाल्ने किशोरीलाई बच्चा परित्याग र ज्यान मार्ने प्रयास गरेको अभियोग लगाइएको छ।

एक स्थानीय प्रहरी अधिकारीका अनुसार ती किशोरी अहिले उनका अभिभावक र मनोवैज्ञानको संरक्षणमा छिन्। उनले पछुतो मानेको प्रहरीले बताएको छ।

ती किशोरीका आमाबुवाले त्यो बच्चाको अभिभावकत्व स्वीकार गरेका छन्।


शीर्षक: थाईल्यान्डमा झरनामा खसेको छावाको उद्धार गर्न जाँदा जङ्गली हात्तीको बथानको एकै चिहान\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

काओ आई निकुञ्जका अधिकारीहरुका अनुसार एउटा छावा चिप्लिएर झरनामा खसेको थियो। त्यसपछि उद्धार गर्न एकपछि अर्को गर्दै हात्तीहरू तल झरनाको खोँचमा ओर्लिएका र त्यहीँ फसेका थिए।

तीमध्ये अधिकांशको मृत्यु भयो भने नजिकैबाट दुईवटा हात्तीलाई जीवितै उद्धार गरिएको छ।

हाएउ नारोक वा 'हेल्स फल' भनेर चिनिने त्यो झरनामा पहिला पनि त्यस्ता दु:खद घटना भएका थिए।

सन् १९९२ मा त्यही स्थानमा आठवटा हात्ती मरेका थिए। त्यो घटनाको देशका सञ्चारमाध्यमहरूले  ठूलो चर्चा गरेका थिए।

झरनातिर जाने बाटो हात्तीको बथानले अवरुद्ध भएको देखिएपछि शनिवार स्थानीय समयानुसार ३ बजे अधिकारीहरूलाई बोलाइएको थियो।

तीनवर्षे छावाको मृत शरीर तीन घण्टा पछि फेला पर्‍यो। लगत्तै पाँचवटा हात्तीका शव पनि फेला परे।

उद्धार गरिएका अन्य दुईवटा हात्तीको स्थिति आफूहरूले अनुगमन गरिरहेको निकुञ्जका प्रमुखले बीबीसीलाई बताएका छन्।

वाइल्ड लाइफ फ्रेन्ड्स फाउन्डेशन थाईल्यान्डका संस्थापक एड्विन विएकका अनुसार हात्तीको सुरक्षा र आहार खोज्नका लागि ठूलो बथानको आवश्यकता पर्ने हुँदा ती दुई हात्तीलाई पछि जीवित रहन कठिन हुन सक्छ।

उक्त घटनाले ती हात्तीमा भावनात्मक असर पनि पर्न सक्छ। हात्तीहरू आफ्नो बथानका सदस्यको मृत्यु हुँदा शोकमग्न हुने गर्छन्।

"यो घटना तपाईँले आधा परिवार गुमाए जस्तै हो," विएकले बीबीसीलाई बताए।

थाईल्यान्ड झन्डै सात हजारवटा एशियाली हात्ती छन्। तीमध्ये आधा हात्तीलाई मानिसले पालेका छन्।

यो पनि हेर्नुहोस्

हात्तीका लागि बनाइएको पहिलो अस्पताल


शीर्षक: थाईल्यान्डमा लागुपदार्थ लुकाइएको गाडी झुक्किएर लिलाम\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

उक्त गाडीमा एम्फेटमीन नामक लागुपदार्थका हजारौँ चक्की थिए।

गत वर्ष बरामद गरिएको होन्डा सीआर-भी मोडलको कार झन्डै १९,००० डलर मूल्यमा बेचिएको थियो। ग्यारेजमा मर्मतसम्भारका लागि लगिँदा एक मिस्त्रीले उक्त कारको बम्परमा ९४,००० वटा चक्की फेला पारे।

अधिकारीहरूले सन्दिग्ध अवस्थामा भेटिएका वस्तुको भविष्यमा राम्ररी जाँच गरिने बताएका छन्।

ब्याङ्कक पोस्ट पत्रिकाले अफिस अफ नार्कोटिक्स कन्ट्रोल बोर्डका महासचिव नियम तेम्स्रिसुखलाई उद्धृत गर्दै नियमानुसार उक्त गाडीको पनि खानतलासी गरिएको तर त्यतिबेला उक्त लागुऔषध फेला नपरेको जनाएको छ।

एम्फेटमीन र क्याफीन मिसाएर बनाइएको 'याबा' नामक लागुपदार्थका चक्कीहरू बम्परपछाडि बाकसहरूमा थिए।

गत वर्ष चियङ राई प्रान्तमा बरामद उक्त गाडीभित्र एक लाखवटा त्यस्ता चक्की भेटिएको थियो।

अधिकारीहरूका अनुसार अहिले फेला परेका चक्की सो मुद्दाको दसीका रूपमा रहनेछन्। तेम्स्रिसुखका अनुसार गाडी किन्ने व्यक्ति र मिस्त्रीलाई पुरस्कृत गरिनेछ।

उक्त लागुपदार्थ म्यान्मारबाट थाईल्यान्ड तस्करी हुन्छ। रातो वा गुलाफी रङ्गमा उपलब्ध हुने चक्कीहरू सस्तो मूल्यमा बेचिन्छ।

थाई अधिकारीहरूले सन् २०१८ मा ५१ करोड ६० लाखवटा त्यस्ता चक्की जफत गरेका थिए।

यो पनि हेर्नुहोस्

कोरियाली पप: सङ्गीत, लागुपदार्थ र यौन अपराध