शीर्षक: सूचना महामार्ग: कसरी हुँदैछ ढिलाइको शिकार\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

काम सम्पन्न भइसक्नुपर्ने समयावधिसम्म कामै शुरू नभएपछि ७७ वटै जिल्लाका विद्यालय, अस्पताल तथा सरकारी निकायहरूको सेवाको प्रभावकारितामा असर परेको बताइएको छ।

ठेक्का पाएका तीन वटामध्ये एउटा कम्पनीले चाहिँ ठेक्काको समय अझै शुरू  नभएको तर्क गरेको छ।

सूचना महामार्ग नाम दिइएको महत्त्वाकांक्षी योजना अन्तर्गत नेपाल दूरसञ्चार प्राधिकरणले देशैभरि अप्टिकल फाइबर बिछ्याउन नेपाल टेलिकम, स्मार्ट टेलिकम र युटीएललाई ठेक्का दिएको थियो।

कारबाही

तर काम सकिसक्नुपर्ने दुई वर्षभित्रको समयावधि सकिँदासम्म काम नै शुरू हुन नसकेको भन्दै ठेक्का पाएका कम्पनीहरूलाई कारबाही गर्न लागिएको प्राधिकरणले जनाएको छ।

प्राधिकरणका प्रवक्ता मिनप्रसाद अर्यालले भने, "हामी अब विकल्प खोज्छौँ। त्यो भनेको जरिवाना र ठेक्का रद्द गर्नेसम्म हुनसक्छ। त्यसका निम्ति सरकारसँग कुरा गरिरहेका छौँ।"

ग्रामीण दूरसञ्चार कोषको ९ अर्ब रुपैयाँ बजेटमा मुख्यगरी मध्यपहाडी लोकमार्गलाई केन्द्रित गरेर अप्टिकल फाइबर बिछ्याउने काम थालिएको हो।

जसमा १, २ र ३ प्रदेशको जिम्मा लिएको नेपाल दूरसञ्चार कम्पनीले पाँचवटा टेण्डर निकाल्ने काम गरे पनि बाँकी दुई कम्पनी कागजी काममै सीमित छन्।

उनीहरूले पछिल्ला वर्षहरूमा तीन ठूला निर्वाचन परेको तथा अस्थिर सरकार भएकोले समेत काममा ढिलाइ भएको तर्क गरेका छन्।

सम्झौता

नेपाल दूरसञ्चार कम्पनीकी प्रवक्ता प्रतिभा वैद्यले भने जिम्मा लिएको समय दुई वर्ष बिते पनि वास्तविक कामको दिन गन्ती शुरू नै भइनसकेको तर्क गरेकी छन्।

"धेरैलाई भ्रम छ कि सम्झौता भएकै दिनबाट दुई वर्षमा काम सम्पन्न गर्नुपर्छ। हाम्रो सम्झौतामा टेण्डर सकिएर काम शुरू भएको दिनबाट मात्र दिनगन्ती शुरू हुन्छ। हामी त्यो क्रममा छौँ।"

समय गुज्रिँदासम्म पनि ठेकेदारको लापरबाही हेरेर बसेको भन्दै कतिपयले दूरसञ्चार प्राधिकरणको आलोचना गरेका छन्।

प्राधिकरणका पूर्वअध्यक्ष भेषराज कंडेल भन्छन्, "पहिलो दोष प्राधिकरणकै हो। पैसा छैन भनेर विदेशीसँग हात थाप्ने तर आफैँसँग भएको पैसा चाँहि खर्च गर्न नसक्ने, काम लगाउन नसक्ने। दोस्रो दोष मन्त्रालयको हो।"

अहिलेको युगमा समेत कतिपय स्थानमा इन्टरनेट सेवा नपुग्दा ग्रामीण क्षेत्रका नागरिक समयमै अवसरहरू पाउनबाट वञ्चित हुने गरेकाले त्यसमा सरकारको विशेष ध्यान जानुपर्ने विज्ञहरूको सुझाव छ।


शीर्षक: सूचनाप्रविधि विधेयक: के ट्विटर र फेसबुक नेपालमा दर्ता हुन आउलान्?\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

सामाजिक सञ्जाल चलाउन नेपालमै दर्ता गर्नुपर्ने प्रावधान भएको एउटा विधेयक सरकारले बिहीवार संसद्‌मा दर्ता गरेपछि यी प्रश्न उठेका हुन्।

सूचनाप्रविधिसम्बन्धी विधेयकमा सामाजिक सञ्जाल नेपालमा सञ्चालन गर्न चाहने व्यक्ति वा संस्थाले सरकारी निकायमा दर्ताा गर्नुपर्ने प्रावधान राखेको छ।

यथास्थितिमा सो विधेयक अनुमोदित भएमा तोकिएको मितिमा दर्ता नगरिएका सामाजिक सञ्जालको प्रयोगमा रोक लाग्न सक्छ।

सो विधेयकमा सामाजिक सञ्जालमा जथाभाबी लेख्नेलाई १५ लाख रुपैयाँसम्म जरिवाना र पाँच वर्षसम्म जेल सजाय हुन सक्ने प्रस्ताव गरिएको छ।

विद्युतीय कारोबार ऐनलाई खारेज गरेर ल्याउन लागिएको उक्त कानुनमा सरकारले चाहेको खण्डमा सामाजिक सञ्जालमा सम्प्रेषण गरेको वा गर्न लागेको विषयवस्तु र सूचना हटाउन तत्काल सम्बन्धित सामाजिक सञ्जाललाई निर्देशन दिन सक्ने व्यवस्था छ।

नेपालमा फेसबुक, ट्विटर र इन्स्टाग्रामजस्ता सामाजिक सञ्जाल लोकप्रिय छन्। भिडिओ शेयरिङ वेब्साइट युट्युबपनि धेरैले प्रयोग गर्छन्।

'अभिव्यक्ति स्वतन्त्रता हनन हुँदैन'

नयाँ कानुन बनाएर नेपाल कम्युनिस्ट पार्टीको नेतृत्वको सरकारले अभिव्यक्ति र वाक् स्वतन्त्रतामाथि अङ्कुश लगाउन खोजेको आशङ्का धेरैले गरेका छन्।

तर सरकारका प्रवक्ता र सञ्चार तथा सूचनाप्रविधिमन्त्री गोकुलप्रसाद बाँस्कोटाका अनुसार विधेयकमा ती प्रावधानले अभिव्यक्ति स्वतन्त्रता हनन गर्न नभएर स्वतन्त्रताको नाममा हुने अनुचित क्रियाकलापलाई घटाउन राखिएको हो।

मन्त्री बाँस्कोटाले बीबीसी नेपाली सेवालाई भने, "आफूलाई लागेको कुरा लेख्नै नपाइने भन्ने होइन। तर अरूलाई अपमानित गर्ने, हेप्ने, दुर्व्यवहार गर्ने र झुटो हल्ला फैलाउनेजस्ता क्रियाकलाप गर्ने व्यक्ति वा संस्थालाई भने कानुनी दायरामा ल्याउन जरुरी भएको हो।"

"सरकारको विरोध गर्न पाइन्छ, तर कसैको फोटोमा पैसाको पोको राखेर भ्रष्टाचारी भन्दै चरित्रहरण गर्ने क्रियाकलाप भने गर्ने पाइँदैन।"

समर्थन र विरोध

सामाजिक सञ्जालमा बहसको विषय बनेको उक्त विधेयकलाई कतिले सामाजिक सञ्जालको आधारभूत चरित्रबारे जानकारी नभएको मानिसबाट तयार भएको टिप्पणी गरेका छन्।

कतिले भने कानुनी झन्झट सिर्जना गरेर भन्दा सजिलो नियमकानुन बनाएर सूचनाप्रविधिको क्षेत्रमा काम गर्ने अन्तर्राष्ट्रिय कम्पनीहरूलाई नेपालमा आउने वातावरण भए नेपालले लाभ लिन सक्ने धारणा व्यक्त गरेका छन्।

विधेयकमा प्रस्तावित व्यवस्थाले विदेशिने मुद्रा...


शीर्षक: सूर्यको उज्यालोमा तैरिँदै\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

अहिले उनले एउटा सौर्य ऊर्जा कम्पनीमा प्राविधिकको रूपमा काम गरिरहेका छन्।

यसले कोइलाखानीमा काम गर्ने पूर्वमजदुरहरूलाई रोजगारी दिनुका साथै प्रदूषण कम गर्न पनि सघाउने अधिकारीहरूको विश्वास छ।

चीनमा वायुप्रदूषणका कारण प्रत्येक वर्ष झन्डै दश लाख मानिसहरूको ज्यान जान्छ।

यसको एउटा मुख्य कारण कोइला बाल्नु पनि हो।

त्यसैले कोइलाखानीहरूलाई सौर्य फार्ममा बदल्दा यसले चीनको कार्बन उत्सर्जन मात्रै कटौती गर्नेछैन,  मानिसहरुको ज्यान पनि बचाउनेछ।

बीबीसी रिपोर्ट  (भिडिओ)


शीर्षक: सूर्यको सतह अहिलेसम्मकै नजिकबाट हेर्दा यस्तो देखियो\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

नजिकैबाट हेर्दा सूर्य यस्तो देखिन्छ

हवाईस्थित डानियल के इनौउए सोलार टेलिस्कोपले सूर्यको ३० किलोमिटरसम्म सानो भागको तस्बिर जारी गरेको छ।

पृथ्वीबाट १५ करोड किलोमिटर पर रहेको १४ लाख किलोमिटर व्यास रहेको सूर्यको त्यति नजिकको तस्बिर विरल छ।

माथिको भिडिओमा देखिएको प्रत्येक कोषको आकार अमेरिकाको टेक्सस जत्रै छ। त्यो कोष प्लाज्मा भनिने तातो ग्यासको पिण्ड हो।

बीचमा देखिएको उज्यालो सौर्य वस्तु हो र वरपरको कालो भने प्लाज्मा चिसो भइरहेको स्थान हो।

सो नयाँ टेलिस्कोप हालेअकाला नामक ३,००० मिटर अग्लो ज्वालामुखी पहाडमा राखिएको छ।

यसको चार मिटरको ऐना सौर्य टेलिस्कोपमा भएको सबैभन्दा ठूलो हो।

यो टेलिस्कोप सूर्यले कसरी काम गर्छ भन्ने अध्ययन गर्न प्रयोग गरिने छ।

अर्को हप्ता फ्लोरिडाबाट प्रक्षेपण गरिने सोलार अर्बिटर

वैज्ञानिकहरू 'अन्तरिक्ष मौसम' भनिने ऊर्जा विस्फोटको अनुमान सहि तरिकाले गर्न सूर्यको व्यवहारको अध्ययन गर्न चाहन्छन्।

"पृथ्वीमा हामी मौसमको सही पूर्वानुमान गर्न सक्छौँ तर अन्तरिक्षमा सक्दैनौँ," सो टेलिस्कोपको व्यवस्थापन गर्ने अशोसियशन अफ यूनिर्भर्सिटिज् फर रिसर्चका म्याट माउन्टेनले भने।

यो टेलिस्कोपले अर्को हप्ता फ्लोरिडाबाट प्रक्षेपण गरिने सोलार अर्बिटरसँग मिलेर काम गर्नेछ।

यूरोप र अमेरिकाको संयुक्त प्रयासका रूपमा रहेको सोलार अर्बिटरले सूर्यको सबैभन्दा नजिकबाट अर्थात जम्मा चार करोड किलोमिटरबाट तस्बिर खिच्नेछ।


शीर्षक: सेक्युरिटी प्रिन्टिङ प्रेस: मन्त्री गोकुल बाँस्कोटा विवादमा तानिएपछि खरिदसम्बन्धी सबै प्रक्रिया रोक्न लेखा समितिको निर्देशन\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

उक्त प्रेस खरिदको विषयमा सरकारका प्रवक्ता एवं सञ्चारमन्त्री गोकुलप्रसाद बाँस्कोटा विवादमा परेपछि उक्त संसदीय समितिले यस्तो निर्णय गरेको हो।

"सेक्युरिटी प्रिन्टिङ प्रेस खरिदको विषयमा यसअघि पनि थुप्रै विषय उठेका थिए। आज समितिमा सञ्चारमन्त्रीको अडिओबारे पनि कुरा उठ्यो," सङ्घीय संसद्का प्रवक्ता एवं समितिका सदस्यसचिव रोजनाथ पाण्डेले बीबीसीसँग भने, "त्यसैले अर्को निर्णय नहुँदासम्मका लागि हामीले यो प्रक्रियालाई अगाडि नबढाउन पत्राचार गर्ने निर्णय गरेका छौँ।"

मन्त्री बाँस्कोटाले घुस मागेको भनिएको अडिओसहितका विवरण विभिन्न सञ्चारमाध्यम र सामाजिक सञ्जालमा सार्वजनिक भएपछि प्रमुख प्रतिपक्षी नेपाली कांग्रेस र अन्य दलले उनलाई पदबाट हटाउनुपर्ने माग राखेका छन्।

लेखा समितिमा के भयो?

सेक्युरिटि प्रेस खरिद प्रक्रिया अझ शङ्कास्पद देखिएकाले थप छानबिन आवश्यक देखिएको पाण्डेले बताए।

समितिमा उक्त प्रिन्टिङ प्रेस खरिदको विषयमा खुला प्रतिस्पर्धा गरेको नदेखिएको आदि विषय सांसदहरूले उठाएका थिए।

ती विषयमा उत्तर दिन बिहीवार सञ्चार मन्त्रालयका सचिव दीपक सुवेदी र सुरक्षा मुद्रण केन्द्रका कार्यकारी अधिकृत पनि समितिमा पुगेका थिए।

तर त्यस विषयमा भएका प्रश्नोत्तरमा समितिका सदस्यहरूले चित्त नबुझाएको पाण्डेले बताए।

सञ्चारमन्त्री बाँस्कोटा भने समितिको बैठकमा उपस्थित थिएनन्।

घटना कहिलेको हो?

स्विस कम्पनीका नेपालस्थित प्रतिनिधि विजयप्रकाश मिश्रसँग भएको भनिएको संवादमा बाँस्कोटाले प्रिन्टिङ प्रेस खरिद प्रक्रियामा घुस मागेको झन्डै साढे दुई मिनट लामो श्रव्य सामग्री बुधवार अपराह्ण हाम्राकुरा डट कमबाट सार्वजनिक भएको थियो।

मिश्रले 'मन्त्री बाँस्कोटासँगको उक्त कुराकानी डेढ वर्षअघि नै भएको' बीबीसीलाई बताएका छन्।

यो पनि पढ्नुहोस्

स्विस कम्पनीका नेपाल प्रतिनिधि भनिएका विजयप्रकाश मिश्रले सरकारका प्रवक्तासँग कमिसनबारे गरेको कुराकानी डेढ वर्षअघि नै भएको बताएका छन्।

गत पुसको पहिलो साता स्वीस कम्पनीलाई खरिद प्रक्रियाबाट हटाउने विषय बाहिर आएपछि मिश्रले नै लेखा समितिमा सेक्युरिटी प्रिन्टिङको विषयमा उजुरी हालेको बताइएको छ।

मिश्रले बीबीसीसँग भने, "तपाईँहरूले अडिओमा जे सुन्नुभयो साँचो कुरा त्यही हो। डेढ वर्षअघि त्यो कुरा हुँदा हामीले उहाँलाई प्रस्ताव गरेका होइनौँ, उहाँले नै हो।"

के हो सेक्युरिटी प्रिन्टिङ प्रेस?

स्वदेशमै सुरक्षित रूपमा मुद्रण गर्ने...


शीर्षक: सेक्स सरोगेट थेरपीः इजरेलमा सरकारी खर्चमा यसरी हुन्छ घाइते सैनिकको उपचार\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

इजरेली यौन थेरपिस्ट डा. रोनित अलोनीको तेल अभिभमा सञ्चालन गर्ने परामर्शकक्ष धेरैले अपेक्षा गरे जस्तो नै देखिन्छ। आगन्तुकका लागि त्यहाँ एउटा आरामदायी सोफा छ, महिला र पुरुषको यौनाङ्गका चित्रहरू पनि छन्।

तर सँगैको कोठामा जे हुन्छ त्ययो अझै अचम्मलाग्दो छ। त्यो कोठामा सुत्न मिल्ने एउटा सोफा र मैनबत्तीहरू छन्।

त्यो कोठामा पैसा तिरिएका यौनसाथीहरूले अलोनीका ग्राहकलाई कसरी अन्तरङ्ग सम्बन्ध र यौन सम्पर्क गर्ने भनेर सिकाउँछन्।

"यो होटलजस्तो देखिँदैन - यो घरजस्तो, अपार्टमेन्टजस्तो देखिन्छ," अलोनी भन्छिन्।

त्यहाँ एउटा खाट, सङ्गीत बजाउन सीडी प्लेयर, जोडिएको स्नानकक्ष र भित्तामा कामुक कलाकृतिहरू छन्।

"यौन थेरपी धेरै अर्थमा जोडीले गर्ने थेरपी हो र कसैको साथी छैन भने यो प्रक्रिया पूरा गर्न सकिँदैन," उनले भनिन्। "पुरुष वा महिला जो भए पनि सरोगेट साथी जोडी बनिदिन्छन्।"

आलोचकहरूले यसलाई "वेश्यावृत्ति" जस्तो भने पनि इजरेलमा यो केही हदसम्म स्वीकार्य भएको छ। अनि सरकारले नै घाइते भएका र यौन सम्पर्क राख्न असमर्थ सेनाको खर्च बेहोरिदिन्छ।

"मानिसहरूले अरूलाई सन्तुष्टि दिन सक्छु र अरू कसैसँग सन्तुष्टि लिन सक्छु भन्ने महसुस गर्न आवश्यक छ," सेक्स रीहविलटेशन अर्थात् यौन पुनर्स्थापनाको विषयमा विद्यावारिधि गरेकी अलोनीले भनिन्।

"मानिसहरू थेरपीका लागि आइरहेका छन्। उनीहरू सन्तुष्टिका लागि होइन। यो वेश्यावृत्तिजस्तो हुँदै होइन," उनले भनिन्।

ए नामबाट चिनिन चाहने एक इजरेली सैनिकले रक्षा मन्त्रालयबाट यौनसेविकाबाट पाइने थेरपीका लागि पैसा पाएका थिए।

झन्डै ३० वर्षअघि एउटा अग्लो ठाउँबाट खस्दा उनको कम्मरमुनिको भाग नचल्ने भएको थियो। त्यसपछि उनले यौन सम्पर्क गर्न सकेनन्। त्यतिबेला उनको विवाह भइसकेको थियो र उनका सन्तानहरू पनि थिए।

तर उनकी पत्नी यौन सम्बन्धबारे चिकित्सक वा थेरपिस्टहरूसँग कुरा गर्न सहज मान्दैन थिइन्। त्यसैले उनले आफ्ना पतिलाई अलोनीसँग सहयोग लिन प्रोत्साहित गरिन्।

उनले यौनसेविकासँगको प्रत्येक सत्रपछि अलोनीले आफूलाई कस्तो निर्देशन र सुझाव दिइन् भन्ने बताए।

"यसरी सुरु हुन्छ: तपाईँले यसलाई छोइरहनुभएको छ, त्यहाँ छोइरहनुभएको छ र त्यसपछि चरमोत्कर्षमा नपुग्दासम्म एकपछि अर्को चरण हुन्छ," उनले भने।

ती सैनिकले साप्ताहिक सत्रका लागि राज्यले पैसा तिर्नु ठिकै भएको उनले तर्क गरे। आजको दिनमा तीन महिनाको उपचारका लागि ५,४०० डलर...


शीर्षक: सेता थोप्ला भएको दुर्लभ जेब्रा\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

जेब्राको शरीरमा सेता धर्सा हुन्छन्।

तर छालाको रङ्ग कालो बनाउने मेलिनन अत्यधिक उत्पादन हुँदा यो जेब्रामा सेता धर्सा आंशिक रूपमा मात्रै बनेर थोप्लाको रूप लिएको अनुमान गरिएको छ।

हेर्नुहोस् यो भिडिओ।

अनि यो पनि


शीर्षक: सेना परिचालन: सरकारले प्रस्ताव गरेको व्यवस्था कति गम्भीर छ?\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

केही सुरक्षाविद् र प्रमुख प्रतिपक्षी दलले त सरकारको 'नियतमै सन्देह गर्नुपर्ने ठाउँ' देखिएको टिप्पणी गरेका छन्।

प्रमुख प्रतिपक्षी नेपाली कांग्रेसले एउटा औपचारिक विज्ञप्तिमार्फत् नै त्यसप्रति आपत्ति जनाइसकेको छ।

संवैधानिक व्यवस्थाअनुसार प्रधानमन्त्री राष्ट्रिय सुरक्षा परिषद्‌का अध्यक्ष हुन्छन्।

के भन्छ विधेयकले?

विधेयकको उपदफा २ मा भनिएको छ - नेपालको सार्वभौमसत्ता, भौगोलिक अखण्डता वा कुनै भागको सुरक्षामा युद्ध, बाह्य आक्रमण, सशस्त्र विद्रोह वा चरम आर्थिक विशृङ्खलताका कारण गम्भीर सङ्कट उत्पन्न नेपाली सेनाको परिचालन गर्न आवश्यक देखिएमा परिषद्‌को सिफारिसमा नेपाल सरकार, मन्त्रिपरिषद्को निर्णय बमोजिम राष्ट्रपतिबाट नेपाली सेना परिचालनको घोषणा हुनेछ।

तर उपदफा ३ मा भनिएको छ - उपदफा २ मा जेसुकै लेखिएको भए पनि गम्भीर राष्ट्रिय सङ्कट उत्पन्न भएमा वा तत्काल सेना परिचान नगरे त्यस्तो सङ्कट उत्पन्न हुने देखिएमा र तत्काल परिषद्‌को बैठक बस्न सम्भव नभएमा अध्यक्षले सेना परिचालनका लागि नेपाल सरकारसमक्ष सिफारिस गर्न सक्नेछन्।

प्रमुख प्रतिपक्षी नेपाली कांग्रेस र कतिपय सुरक्षाविद्‌ले प्रश्न उठाउने गरेको उपदफा ३ मा गरिएको प्रस्तावप्रति नै हो।

कांग्रेसको तर्क छ - राष्ट्रिय सुरक्षा परिषद्‌लाई छलेर त्यसलाई 'प्रधानमन्त्रीको लाचार छाया' बनाउने प्रयत्न गरिँदैछ।

गत चैतमा सरकारले राष्ट्रिय अनुसन्धान विभाग, सम्पत्ति शुद्धीकरण अनुसन्धान विभाग र राजस्व अनुसन्धान विभागलाई प्रधानमन्त्री तथा मन्त्रिपरिषद् कार्यालय मातहत ल्याएपछि प्रधानमन्त्रीमा 'शक्ति केन्द्रीकृत गर्न लागेको' भन्दै प्रमुख प्रतिपक्षीले त्यसको विरोध गरेको थियो।

पछिल्लो समय सरकारले ल्याएको राष्ट्रिय सुरक्षा परिषद्‌को काम, कर्तव्य र अधिकार सम्बन्धमा बनेको विधेयकमा प्रस्तावित व्यवस्थालाई लिएर ऊ फेरि झस्किएको देखिन्छ।

तर राष्ट्रिय हितलाई ध्यानमा राखी देशका कार्यकारी प्रमुखले सेना परिचालन गर्दैमा प्रमुख प्रतिपक्षी झस्किनुपर्ने अथवा आपत्ति जनाउनुपर्ने के छ त?

कांग्रेस प्रवक्ता विश्वप्रकाश शर्मा तीनवटा कारण अघि सार्छन्।

भविष्यमा मौलिक हक वा अन्य विषयमा संविधानमा व्यवस्था भएका हक अधिकारलाई उपदफामार्फत् कुण्ठित गर्न सक्ने खतरा प्रवक्ता शर्मा देख्छन्।

"त्यसकारण कुनै प्रस्तावना आउँदैछ भने त्यस पछाडिको मनोविज्ञान र शासकीय नियत के छ भन्ने कुरा महत्त्वपूर्ण हो।"

'संविधानको...


शीर्षक: सेनाका घोडा प्रहरीलाई 'घाँडो'\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

प्रहरीसँग रहेका १३ वटा घोडामध्ये चारवटा मात्र 'ड्यूटी' गर्न सक्ने अवस्थामा रहे पछि अन्य घोडा पाल्न आर्थिक भार परेको गुनासो प्रहरी अधिकारीहरूको छ।

सडकमा अत्यधिक चाप हुने समयमा निश्चित चोक, सार्वजनिक स्थान तथा विशेष चाडपर्वका अवसरमा जम्मा हुने भिड नियन्त्रण गर्न ट्राफिक प्रहरीले घोडाको प्रयोग गर्दै आएको छ।

२०७२ सालको कार्तिक महिनामा १७ वर्ष उमेरसम्मका १० घोडाहरू सेनाले ट्राफिक व्यवस्थापन प्रयोजनका लागि प्रहरीलाई हस्तान्तरण गरेको थियो।

घोडा पाल्ने खर्चै चर्को

प्रहरीसँग रहेका घोडाहरूको परिचालन, रेखदेख र प्रशिक्षणका लागि १८ जना खटिएका छन्।

माउण्टेड भनिने घोडचढी प्रहरी शाखाका हवल्दार रामहरी कोइरालाले भने, "१३ घोडालाई दानापानी, स्याहार-सुसार, तालिम तथा व्यायाम गराउनुपर्छ। तर प्रयोग गर्न ४ घोडाहरूमात्र तयार छन्।"

उनका अनुसार हरेक दिन प्रत्येक घोडालाई झण्डै साढे दुई किलो चना, डेढ केजी जौ, र एक केजी चोकर खुवाउनुपर्छ। झण्डै १९ केजी सुकेको घाँस सोत्तरको रुपमा प्रयोग हुन्छ।

त्यसका अतिरिक्त प्रतिमहिना एक घोडालाई दुई जोर टाप लगायतका अन्य सामग्रीको पनि आवश्यक पर्छ।

काठमाण्डू उपत्यकाको ट्राफिक व्यवस्थापनमा वर्षौदेखि प्रयोग हुँदै आएका घोडाहरूलाई महानगरीय ट्राफिक महाशाखा रामशाहपथमा राखिँदै आएको थियो।

तर स्थान अभावका कारण हाल रानीबारीमा २० क्षमताको नयाँ घोडा कवल निर्माण गरि उक्त घोडाहरूलाई सारिएको महाशाखाले जनाएको छ।

घोडाका ड्युटी प्वाईन्ट

१३ मध्ये ४ घोडा मात्र ट्राफिक व्यवस्थापनामा खटिन सक्ने अवस्थामा रहेपछि प्रहरीले हाल 'ड्युटी प्वाईन्ट' अर्थात् खटिने स्थानहरू समेत कटौती गरेको छ।

प्रहरी हवल्दार कोइरालाका अनुसार पहिले सुन्धारा, भोटाहिटी, नयाँ बानेश्वर, कोटेश्वर र कालिमाटी लगायतका क्षेत्रमा खटिने घोडा हाल सुन्धारा र भोटाहिटीमा मात्र सीमित बनेका छन्।

नयाँ बनेको घोडा कवल रानीबारीमा भएपछि ट्राफिक व्यवस्थापनको अवधि समेत घटेको घोडचढी प्रहरीहरूको अनुभव छ।

"विगतमा साढे दुई घण्टासम्म काम गर्ने घोडाहरु हाल एक-डेढ घण्टामात्रै काम गर्न सक्छन् र आउजाउमै दुईघण्टा खर्च हुन्छ," एक प्रहरी जवानले भने।

हाल प्रहरीसँग रहेका घोडाहरु अस्वस्थ, अशक्त र घाइते नभएको भए उपत्यकाको ट्राफिक व्यवस्थापन थप चुस्त हुने बुझाइ स्वयम् प्रहरीको छ।

भोटाहिटीमा खटिएका प्रहरी हवल्दार मधुकर कँडेल भन्छन्, "१०-१२ जना प्रहरीले गर्ने ट्राफिक व्यवस्थापन...


शीर्षक: सेनामा धेरै खर्च गर्ने विश्वका १० मुलुक\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

विश्वका ठूला आर्थिक शक्तिहरूले आफ्ना सेना र रक्षा मामिलामा सबैभन्दा बढी खर्च गर्ने गरेको बताइन्छ।

तर जानकारहरूका अनुसार कुल गार्हस्थ उत्पादन (जीडीपी) का आधारमा यी तीवनटा मुलुक सेनामा धेरै खर्च गर्ने त्यस्ता देशको सूचीमा अग्रस्थानमा छैनन्, जसले आफ्नो आयको धेरै रकम सुरक्षा बजेटमा खर्चेका छन्।

सुरक्षा खर्चसम्बन्धी विषय हेर्दै आएको स्टकहोम इन्टरन्याशनल पीस रिसर्च इन्स्टिट्युट (एसआइपीआरआइ) को अध्ययन प्रतिवेदन अनुसार सन् २०१७ मा अमेरिकाले जीडीपीको ३.१ प्रतिशत सेनामा खर्च गरेको छ।

यसैगरी चीनले १.९ प्रतिशत र रुसले ४.१ प्रतिशत रकम सेनामा खर्च गरेका छन्।

यी हुन् सेनामा धेरै खर्च गर्ने १० मुलुकः

१०. बहराइन

बहराइन एउटा राजतन्त्रात्मक मुलुक हो जहाँ सुन्नी मुस्लिमको शासन छ र त्यहाँ सेनाको उच्चपदमा शाही परिवारका सदस्य छन्।

१४ लाख शिया मुस्लिमहरू पनि रहेको बहराइनमा अहिले तनाव जारी छ।

सन् २०११ मा भएको अरब आन्दोलनका क्रममा त्यहाँ प्रदर्शनकारीहरूले राज्य संयन्त्रमा नागरिकको प्रतिनिधित्व बढाइनुपर्ने माग गरेका थिए।

‘चीनले सुरक्षा खर्चमा वृद्धि गर्ने’

राष्ट्रपति ट्रम्पद्वारा सुरक्षा खर्च बढाउने प्रस्ताव

सरकारी आग्रहमा प्रदर्शनकारीमाथि नियन्त्रण कायम गर्न गल्फ कर्पोरेशन काउन्सिलको फौज परिचालन गरिएको थियो।

सन् २०१७ मा बहराइनमा सेनामा १.३९६ अर्ब डलर खर्च गरिएको छ, जुन कुल जीडीपीको ४.१ प्रतिशत हुन आउँछ।

९. रुस

सन् १९९७ मा रुसले आफ्नो जीडीपीको ४.३ प्रतिशत सेनामा खर्च गरेको थियो। तर सन् १९९८ मा उसले घटाएर ३ प्रतिशतमा झार्‍यो।

त्यसपछि सेनामा गरिने खर्च बढ्दै सन् २०१६ आउँदा ५.५ प्रतिशत पुग्यो।

तर फेरि घटेर सन् २०१७ मा ४.३ प्रतिशत भयो।

एसआइपीआरआइका प्रमुख अनुसन्धानकर्ता सीमोन वेगम्यानका अनुसार सन् २०१४ यता रुस आर्थिक समस्याबाट जुझिरहेको छ, जसका कारण उसले सैन्य खर्चमा कटौती गरेको हुन सक्छ।

सेनाको आधुनिकीकरण अहिले उसको प्राथमिकतामा छ।

८. लेबनन

मध्यपूर्वमा बढी सैन्य सामग्री भएका ६ वटा देशको सूचीमा लेबनन पनि पर्छ।

सन् १९७५ देखि ९० को बीचमा यो देश लामो गृहयुद्धबाट गुज्रियो र त्यसयता त्यहाँ गहिरो मतभेद रहिआएको छ।

सन् २०१७ मा लेबननले २.४११ अर्ब डलर सेनामा खर्च गरेको छ, जुन उसको कुल जीडीपीको साढे ४ प्रतिशत हुन आउँछ।

७. इजरेल

सन् १९४८ यता इजरेलको सम्बन्ध उसका छिमेकी मुलुकहरूसँग तनावपूर्ण रहिआएको छ।

उसको एकातर्फ सिरिया छ...


शीर्षक: सेनामाथिको 'बढ्दो' निर्भरता लोकतन्त्रका लागि कस्तो सङ्केत\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

सेनाको व्यावसायिक क्षमता अभिवृद्धिका निम्ति तालिम र उपकरण राम्रो हुनुपर्छ।

त्यो  विना सेनाको व्यावसायिक क्षमता बढाउन सकिँदैन। नेपाली सेनाले सकेसम्म राम्रै तालिम लिइरहेको छ।

त्यो राम्रो पक्ष हो। तर उपकरण वा भौतिक पक्षमा अन्य देशका सेनाको दाँजोमा नेपाली सेना धेरै नै पछाडि छ। जस्तो धेरै नै पुरानो भइसकेको हतियार छ।

पुरानो हतियारको भर

अझसम्म पनि कतिपय अवस्थामा सेल्फ लोडिङ राइफल (एसएलआर) नै चलाइराखेको छ। त्यसपछि ल्याइएको इन्सास राइफलको क्षमता पनि राम्रो देखिएको थिएन।

त्यो पनि बदल्ने प्रयास भइरहेको छ। तर त्यो भएको छैन। अमेरिकी राइफल एम-१६ पर्याप्त मात्रामा छैनन्। मैले अवकाश पाएको धेरै भइसकेकाले कति सङ्ख्या छ भन्न सक्दिनँ।

तर २० प्रतिशत फौजले पनि एम-१६ पाएको छैन जस्तो लाग्छ। एकदमै सीमित फौजले मात्र पाएको छ। त्यसैले अहिले पनि एसएलआरमै भर पर्नुपर्ने बाध्यता छ। जुन अहिले सम्भव नै नहुने देख्छु म।

त्यस्तै हवाई सेवातर्फ पनि हुनुपर्ने जति विकास हुन सकेको छैन। एक-दुईवटा हेलिकोप्टर र हवाईजहाज थप्दैमा त्यो सम्भव हुँदैन। धेरै नै कमी कमजोरी देखिन्छ। र, सेनाले गर्न सकेन भनिन्छ। त्यो त सेनाको मात्र दोष होइन।

सेनाको सङ्ख्या कसरी घटाउने?

द्वन्द्वको बेलामा सेनाको सङ्ख्या एकदमै वृद्धि गरिएको थियो। अहिले मेरो बुझाइमा र सरकारको नजरमा पनि अहिले द्वन्द्व समाधान भइसकेको छ।

समस्याहरू त छन् केही न केही रूपमा छन्। तर सेनालाई नै जहिले पनि प्रयोग गर्नुपर्ने अवस्था छैन। त्यसैले सेनाको पुनर्सङ्गठन गर्नुपर्छ।

त्यसो गर्दा सामान्यतया सेनाको सङ्ख्या पहिलेको अवस्थामा नभए पनि केही हदसम्म सङ्कुचित हुन्छ। त्यो एकैचोटि गर्ने कुरा पनि होइन्। त्यो क्रमिक रूपमा बढेको हो, एकैचोटि बढेको होइन्।

एकैचोटि घटाउन प्राविधिक रूपमा सम्भव पनि छैन। त्यो फलदायक पनि हुँदैन। तालिम र उपकरण बढायो भने सेनाको सङ्ख्या केही हदसम्म कटौती गर्न सकिन्छ।

सेनाको अनुशासित इतिहास

नेपाली सेनाको अहिलेसम्मको इतिहास अनुशासित छ। सेनाले सरकारले भनेको कुरा गरिराखेको छ। अहिले हेर्दा हरेक कुरामा सेनाको भर पर्नुपर्ने देखिएको छ।

सेना अन्तिम अवस्थमा प्रयोग गर्नुपर्ने शक्ति हो। लोकतान्त्रिक र गणतान्त्रिक देश भइराखेका छौँ।

अनि हरेक कुराका लागि सेनालाई गुहार्नु राम्रो प्रचलन होइन।

यसबाट सेनाको व्यावसायिक क्षमताभन्दा व्यावसायिकतामा केही न केही आँच पुग्छ जस्तो लाग्छ।

विपद् व्यवस्थापनको...


शीर्षक: सेन्ट भ्यालेन्टाइन कस्ता थिए?\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

मुखाकृति पुनर्निर्माणका चरण

त्यसैले धेरै देशहरूमा उनलाई मृत्युदण्ड दिइएको दिन अर्थात् फेब्रुअरी १४ लाई प्रेमदिवसका रूपमा मनाइन्छ।

ईशापूर्व २६९ मा मारिएका प्राचीन रोमका यी ईशाई सेन्टको अहिले नयाँ मुखाकृति निर्माण गरिएको छ, जुन पुराना प्रतिरूपहरूभन्दा धेरै फरक छ।

ब्राजिलका डिजाइनर सिसेरो मोराइसले उनको भन्ठानिएको अस्थिहरूका आधारमा कम्प्युटर ग्राफिक्सबाट सेन्ट भ्यालेन्टाइनको मुखाकृति पुनर्निर्माण गरेका छन्।

ती अवशेषहरू इटलीको प्याडुअ प्रान्तस्थित सेन्ट जोर्जेज् गिर्जाघरमा राखिएका छन्।

मोराइसले बनाएको मुखाकृति गत शनिवार एउटा समारोहबीच सार्वजनिक गरिएको थियो।

यसरी बनाइएको चित्रमा सामान्य लक्षण र तुलनात्मक रूपमा कम उमेर भएका पुरुषको रूप देखिएको छ। तर पुराना चित्रहरूमा सेन्ट भ्यालेन्टाइनलाई अलि वृद्ध र जीर्ण रूपमा देखाइने गरेको थियो।

मोराइस गत वर्ष पुनर्निर्माण योजना थाल्ने एउटा बहुविषयक समूहमा संलग्न थिए।

प्याडुअ विश्वविद्यालयका प्राज्ञहरूले भ्याटिकनबाट सेन्ट भ्यालेन्टाइनको भन्ठानिएको खप्परको तस्बिर खिच्ने अनुमति पाएका थिए।

खप्परका उच्च गुणस्तरका तस्बिरहरू त्रि-आयामिक मुखाकृति पुनर्निर्माण गर्ने विशेषज्ञता भएका मोराइसलाई पठाइएको थियो।

उनले एक हप्ता लगाएर सो काम पूरा गरेका हुन्।

तर भ्यालेन्टाइनको प्रसंगमा केही जटिलता रहेका छन्।

केही विद्वान‌्‌हरूका अनुसार प्राचीन रोममा केवल एक जना हैन, कम्तीमा तीन जना सेन्ट भ्यालेन्टाइनको अस्तित्व थियो।

"रोमन क्याथोलिक चर्च अलि अव्यवस्थित छ।  त्यहाँ धेरै भ्यालेन्टाइनहरू थिए।"

"हामीले देखिराखेको चित्र तीन जना सेन्टहरूको संमिश्रण हो," मोराइसले बीबीसी ब्राजिललाई बताए।

"मैले तीमध्ये एक जनाको (आकृति) पुनर्निर्माण गरिसकेको थिएँ। म तेस्रा (भ्यालेन्टाइन) को पनि गर्न चाहन्छु। तर उनको मृत्यु धर्मप्रचारका क्रममा अफ्रिकामा भएको विश्वास गरिन्छ र उनको समाधिस्थल पत्ता लागेको छैन।"

सिसेरो मोराइस

प्रेम

क्याथोलिक धर्मसँग सेन्ट भ्यान्टाइन सम्प्रदायको प्रादुर्भावको कुनै सम्बन्ध छैन।

त्यो ईशाई धर्मको आगमन हुनुभन्दा अगाडिको रोमन कालदेखि नै  सुरु भएको हो।

त्यसको सम्बन्ध स्वास्थ्य र उर्वरताको कामना गर्दै फेब्रुअरी १५ मा मनाइने प्राचीन लुपर्केलियाको वार्षिक पर्वसँग छ।

अनि यो वन, मैदान र खेतका देवता फोनसको सम्मानमा पनि मनाइन्थ्यो।

सन् ४९४ मा पोप गेलासियस प्रथमले सबै ईशाईहरूलाई ती...


शीर्षक: सेल्फी: मनोविश्लेषक सिग्मन्ड फ्रोयड जीवित भएका भए के भन्थे होला?\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

आफैँलाई प्रेम गर्नु त राम्रो हो तर त्यसको सीमा के हो?

हामीलाई यो नयाँ कुरा हो भन्ने लाग्न सक्छ।

किनभने सेल्फी भन्ने शब्दलाई अक्स्फर्ड शब्दकोषमा सन् २०१३ मा मात्र समावेश गरिएको थियो। त्यो शब्द त्यस वर्षको 'वर्ष शब्द' पनि बनेको थियो।

यद्यपि सेल्फीहरू फोटोग्राफी जत्तिकै पुराना हुन्।

सन् १८३९ मा रोबर्ट कोर्निलियस नामक एक अमेरिकी पुरुषले पहिलो सेल्फी तस्बिर खिचेका थिए।

धेरैले सन् २००३ मा फ्रन्ट फेसिङ क्यामेरा आएपछि पहिलो सेल्फी लिएको विश्वास गर्छन्। तर १६४ वर्ष पहिले नै रोबर्ट कोर्निलियसले सेल्फी खिचेका थिए

हामी स्नानगृहमा राखिएको ऐनामा आफैँलाई हेर्दै प्रत्येक बिहान आफ्नै प्रशंसा गर्न सक्छौँ भने किन सेल्फी खिच्छौँ त?

यो कुरा अलिकति विचित्रको लाग्दैन त?

मानवजातिको विशेष खालको व्यवहारबारे मनोविश्लेषक सिग्मन्ड फ्रोयडले जस्तो व्याख्या गर्न अरू कसले सक्ला र?

'यदि मैले आफैँलाई प्रेम गरेँ भने तपाईं पनि मलाई प्रेम गर्नुहुन्छ'

फ्रोयडले मनोविश्लेषणको अन्वेषण गरे।

उनले इगो, अचेतन तथा मनोवैज्ञानिक थेरापी गर्ने जस्ता कुराहरूलाई प्रख्यात बनाए।

अत्यधिक आत्मानुराग पनि त्यसमध्येको एक हो। त्यसलाई 'नार्सिसिजम' भनिन्छ।

ग्रीक मिथकमा आफ्नै प्रतिविम्बसँग प्रेम गर्ने नार्सिससको वर्णन छ

ग्रीक मिथकअनुसार नार्सिसस नामक एक युवक एक दिन पानी पिउन नदीको छेउमा गए।

उनले पानीमा आफ्नै प्रतिविम्ब देखे र आफ्नै सुन्दर रूपलाई हेरेर मक्ख पर्दै लामो समय बिताए।

त्यसो हुँदा उनले वरपर के भइरहेको छ भन्ने समेत पत्तो पाउन सकेनन्।

र, अन्त्यमा आफ्नै प्रतिविम्बलाई अँगालो हाल्न खोज्दा पानीमा डुबेर उनको मृत्यु भयो।

फ्रोयड भन्छन्, "केही मात्रामा आत्मानुराग प्राकृतिक हो।"

इगो, सुपरइगो र सेल्फी...?

कसैले अरू सबैलाई छाडेर आफैँलाई मात्र प्रेम गर्ने अवस्था आयो भने त्यो मनोवैज्ञानिक समस्याका रूपमा रूपान्तरण हुन पनि सक्छ।

त्यसलाई हामी नार्सिसिजम भन्ने गर्छौँ।

परीक्षण

नार्सिसिजमजस्तै व्यक्तित्त्वको विशेषताहरू मापन गर्न मनोवैज्ञानिकहरूले परीक्षणको विकास गरेका छन्।

त्यस्तै परीक्षणबाट प्राप्त केही परिणाम यस्ता छन्:

तर यो पुरुषहरूमा मात्र लागु हुन्छ।

महिलाहरू पुरुषभन्दा कम नार्सिसिस्ट हुन्छन्

पुरुषको दाँजोमा धेरै सेल्फी पोस्ट गरे पनि महिलाहरू चाहिँ पुरूषभन्दा कम नार्सिसिस्ट हुने गर्छन्।

अर्कोतर्फ अमेरिकी मनोवैज्ञानिक जीन ट्वेन्गीले...


शीर्षक: सैन्य टोपी लगाउने भारतीय क्रिकेट टोलीमाथि पाकिस्तानद्वारा कारबाही माग\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

भारतले शुक्रवार राँचीमा भएको अस्ट्रेलियाविरुद्धको तेस्रो एकदिवसीय खेलमा सैन्य टोपी लगाएको थियो।

गत महिना भारतको कश्मीर प्रान्तमा भएको आत्मघाती हमलामा ज्यान गुमाएका ४० सैनिकहरुको सम्मानमा त्यसो गरिएको भारतीय क्रिकेट बोर्ड बीसीसीआईले बताएको छ।

आइसीसीको अनुमति

बीसीसीआईले खेलअघि सैन्य टोपी प्रयोगका लागि आइसीसीसँग अनुमति मागेको थियो।

परोपकारी उद्देश्यको खेल भएकोले अनुमति दिएको आईसीसीका प्रवक्ताले बताएका छन्।

भारतीय खेलाडीहरूले उक्त खेलको पारिश्रमिक मारिएका सेनाका परिवारलाई सहयोग गरेका थिए।

पलुवामा आत्मघाती हमला भएपछि बीसीसीआईले क्रिकेटको अन्तर्राष्ट्रिय नियामक निकाय आइसीसीलाई 'आतङ्कवादलाई प्रश्रय दिने मुलुकहरूसँग सम्बन्ध तोड्नुपर्ने' बताएको थियो।

सो हमलाका लागि भारतले पाकिस्तान जिम्मेवार भएको दाबी गरिरहेको छ।

'क्रिकेटमा राजनीति'

पीसीबीका अध्यक्ष इसान मणीले 'क्रिकेटमा राजनीति छिराउने प्रयास' भएकोले विरोध गरिएको बताएका छन्।

उनले राजनीतिक अभिव्यक्तिका कारण आइसीसीले अनुशासनको कारवाही भएका दुईवटा पछिल्ला घटना स्मरण समेत गराएका थिए।

"हामीले कडा रुपबाट आफ्नो कुरा आइसीसीलाई अवगत गराएका छौँ। यसको उद्देश्य र पाकिस्तानको अडानबारे हामीलाई कुनै द्वविधा छैन," उनले भने।

"क्रिकेट जगतमा भारतको विश्वसनीयता नराम्रोसँग खस्किएको छ।"

दुई नजिर

इङ्गल्यान्डका अलराउन्डर मोइन अलीले सन् २०१४मा भारतविरुद्धको टेस्ट खेलमा 'सेभ गाजा' र 'फ्रि प्यालेस्टाइन' प्रिन्ट गरिएको रबर हातमा बाँधेका थिए।

सन् २०१७ मा दक्षिण अफ्रिकाका इमरान तहिरले श्रीलङ्काविरुद्ध विकेट लिएपछि धार्मिक गुरु जुनैद जम्सेदको टीसर्ट देखाएका थिए।

ती दुबैमाथि आइसीसीले अनुशासनको कारबाही गरेको थियो।

मणीले भने, "विगतका यी दुई नजिरहरू अहिलेको अवस्थासँग मिल्दाजुल्दा छन् र हामीले भारतविरुद्ध समेत त्यस्तै कारवाही होस् भन्ने चाहेका छौँ।"

"उनीहरूले लिएको अनुमति एउटा उद्देश्यको लागि थियो तर काम अर्कै थियो।"


शीर्षक: सैन्य सम्बन्ध विस्तार गर्न भारत र चीन सहमत\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

दुवै देशले तिनका सशस्त्र फौजबीच एउटा  हटलाइन फोन सम्पर्क स्थापित गर्ने कार्य चाँडै सम्पन्न गर्ने भनेका छन्।

तनाव

दिल्लीमा बिहीवार साँझ भारतीय रक्षामन्त्री निर्मला सीतारमण तथा उनका चिनियाँ समकक्षी जनरल वेइ फेङ्हेबीचको वार्तामा ती सहमति भएका हुन्।

एशियाका यी दुई विशाल छिमेकीबीचको सम्बन्ध गत वर्ष निकै बिग्रिएको थियो।

भुटान नजिकैको विवादित हिमाली क्षेत्रको एक दुर्गम भूभागबारे दुई देशबीच झन्डै ७० दिनसम्म चर्को तनाव कायम रह्यो।

दोक्लाम विवाद भनिने सो प्रकरण शान्तिपूर्वक समाधान भएपछि दुई छिमेकीबीच आपसी विश्वास बढाउने प्रयास भइरहेका छन्।

सन् १९६२ मा भारत र चीनबीच युद्ध भएको थियो। तस्बिर: Hulton Archive


शीर्षक: सोचेकै भरमा कप्म्युटर चलाउन सकिने दाबी गर्दै इलोन मस्कले चीप जडित सुँगुर सार्वजनिक गरे\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

सो कार्यक्रमले उनको महत्त्वाकाङ्क्षी मस्तिष्कलाई उपकरणमा जोड्ने तरिकाको प्रदर्शन गरेको छ।

"यो मस्तिष्कमा साना तार जडित सानो उपकरण हो," उनले वेबकास्टमार्फत भने। उनको स्टार्टअप कम्पनी न्यूरालीङ्कले मानिसको यो प्रविधि परीक्षण गर्न गत वर्ष आवेदन दिइसकेको छ।

यो प्रविधिले नसामा समस्या भएकाहरूलाई सोचेकै भरमा फोन वा कम्प्युटर नियन्त्रण गर्नसक्ने बनाउने बताइएको छ।

त्यस्ता चीप क्रमिकरूपमा डिमेन्सिया, पार्किन्सन्स र मेरुदण्डमा समस्या भएका मानिसहरूको अवस्था सुधार गर्नका लागि प्रयोग गर्न सकिने मस्कले दाबी गरे।

तर दीर्घकालीन रूपमा भने यसको आंशिक उद्देश्य मानव जातिलाई नष्ट पारिदिन सक्ने कृत्रिम बुद्धिमत्ताविरुद्ध उभिनु रहेको उनले बताए।

प्रदर्शन गरिएको गेट्रुड नामको सुँगुरले खाना खाँदा वा बास्ना लिँदा ती गतिविधिहरू ग्राफमा देखिएको थियो।

उनको मस्तिष्कमा जडित उपकरणले ताररहित सङ्केत पठाएको थियो जसले खानाको खोजी गरिरहेका बेला उनको नाक र मुखमा नशाको गतिविधि देखाएको थियो।

गत वर्ष सार्वजनिक गरिएको न्यूरालीङ्क उपकरणलाई अझ सरल र सानो बनाइएको मस्कले बताए।

"यो सहजरूपमा तपाईँको मस्तिष्कमा अट्छ। यो तपाईँको कपालमुनि हुनसक्छ र तपाईँलाई यसबारे थाहा पनि हुँदैन," उनले भने।


शीर्षक: स्कूलमा तेश्रो लिङ्गीबारे पढाई\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

नेपालमा तेश्रो लिङ्गीहरुको छुट्टै खेलकुद प्रतियोगिता आयोजना हुने गरेको छ

लैङ्गीक विभेद रोक्ने उद्देश्यका साथ कक्षा ६, ७ र ८ का विद्यार्थीहरुलाई स्वास्थ विषय अन्तर्गत त्यस्तो शिक्षा दिने तयारी भएको शिक्षा मन्त्रालयले जनाएको छ।

तर कलिला केटाकेटीलाई त्यस्तो जानकारी दिन नहुने भन्दै कतिपय अभिभावकले सरकारको तयारीप्रति असन्तुष्टि जनाएका छन्।

आशा

आफ्नो शारिरिक पहिचान अरु भन्दा अलग्गै भएकै कारण उनले पढाइ पुरा गर्न नसकेकी २६ बर्षीया भूमिका श्रेष्ठ सरकारको तयारीप्रति निक्कै खुशी छन्।

केटा भएर पनि केटी जस्तै हाउभाउ र व्यवहार गरेको भनेर साथीभाई र शिक्षकको ठट्टा र आक्रोशको निरन्तर तारो बन्नु परेपछि उनले १० कक्षामा पढ्दा पढ्दै विद्यालय छाडिन्।

विगत सम्झदै उनी भन्छिन्, “भोलीदेखि बानी व्यवहार फेरिन्छ भने विद्यालय प्रवेश गराउने नत्र भने नगराउने भनेपछि मैले कसरी आफूलाई बदल्न सक्थे? त्यतिबेला म अहिले जस्तो बोल्न पनि सक्दिनथे।”

काठमान्डूमा करिव १० बर्ष अघि आफुले खेप्नु परेको यातना अब सम्भवत: विद्यालयहरुमा त्यसरी नै नदोहोरिएला भन्ने उनको विश्वास छ।

अर्को महिना शुरु हुने शैक्षिक सत्रबाट स्वास्थ्य र शारीरिक शिक्षाको कक्षामा तेश्रो लिङ्गीहरुको यौनिकताबारे जैविक र सामाजिक पक्ष समेटिएका पाठ्यक्रम पढाइनेछन्।

शिक्षा मन्त्रालयका प्रवक्ता महाश्रम शर्मा समावेशी मुद्दालाई प्राथमिकतामा राखेर तेश्रो लिङ्गीहरुबारे पढाउने निर्णय भएको बताउँछन्।

उनले भने, “यो व्यवस्थाले लैङ्गिक आधारमा हुने भेदभावलाई निरुत्साहित गर्छ भन्ने हामीले विश्वास लिएकाछौँ।”

प्रशंसा

तेश्रो लिङ्गी र समलिङ्गीहरुको पक्षमा काम गर्दै आएको संस्था निलहीरा समाजकी अध्यक्ष पिन्की गुरुङ्गले सरकारी निर्णय दक्षिण एसियामै पहिलो भएको भन्दै प्रशंसा गरिन्।

विद्यालय तहबाट हुने जागरणले सभ्य र भेदभावरहित समाज निर्माण गर्न भूमिका खेल्ने उनको विश्वास छ।

नेपाली समाजमा केही वर्ष यता यौनिक अल्पसङ्ख्यक समुदायले आफ्ना मुद्दाहरु निकै सशक्त रुपले उठाउँदै आएको छ।

विगतमा संविधानसभामा समेत उनीहरुको प्रतिनिधित्व रहेको थियो।

असन्तुष्टी

तर अझै पनि परम्परागत र रुढिवादी धारणाले जरो गाडेको नेपाली समाजमा सरकारको पछिल्लो निर्णयप्रति कतिपयको असन्तुष्टी छ।

कक्षा ६, ७, ८ मा कलिला उमेरका विद्यार्थी पढ्ने हुँदा कक्षा १० पछि अर्थात १६ बर्ष कटेपछि मात्र त्यस्तो शिक्षा दिनु उपयोगी हुने धारणा अभिभावकहरुको...


शीर्षक: स्तन क्यान्सर कसरी पत्ता लगाउने\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

पछिल्लो समयमा नेपालमा खाना नली र स्तन क्यान्सरको समस्या पनि बढिरहेको विज्ञहरू बताउँछन्।

नेपालमा क्यान्सर रोगको अवस्था तिनको जाँच गर्ने विधि र उपचारका विषयमा यो साता काठमाण्डूमा एक सम्मेलनमा विज्ञहरूले छलफल गरिरहेका छन्।

क्यान्सर रोग विशेषज्ञ डाक्टर सन्ध्या चापागाई पनि त्यो सम्मेलनमा सहभागी भइरहेकी छिन्।

जाँच

उनी भन्छिन्, "नदुख्ने गाँठो आएको थाहा पाउने बित्तिकै त्यो क्यान्सर रोगको लक्षण हो कि होइन भनेर जाँच गराउनु पर्छ। स्तन वा अन्य अङ्गको गाँठो ठूलो भएर रगत बग्न थालेपछि जाँच्न आउने होइन।"

चिकित्सकहरू भन्छन् बेलैमा उपचार गरे क्यान्सर रोग निको हुन्छ।

नेपालमा खाना नली र स्तन क्यान्सरको अवस्थाबारे क्यान्सर रोग विशेषज्ञ डाक्टर सन्ध्या चापागाईसँग बीबीसी न्यूज नेपालीले गरेको कुराकानीको अंश सुन्न अडिओ लिङ्कमा थिच्नुहोला।

क्यान्सरको औषधिको मूल्यमा 'मनोमानी'

क्यान्सर परीक्षणमा ठूलो उपलब्धि: वैज्ञानिक


शीर्षक: स्तन क्यान्सर पत्ता लगाउन चिकित्सकभन्दा एआई 'बढी प्रभावकारी'\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

गुगल हेल्थ र इम्पीरीअल कलेज लन्डनका अनुसन्धानकर्तासहित विभिन्न देशका वैज्ञानिकहरू सम्मिलित एउटा समूहले एउटा विशेष खालको कम्प्युटर विकसित गरी त्यसलाई झन्डै २९,००० महिलाको म्यामग्राम अर्थात् स्तनको एक्स-रे विश्लेषण गर्न प्रशिक्षित गर्‍यो।

म्यामग्राम विश्लेषण गर्ने काममा कम्प्युटर एल्गरिदमले छजना रेडिओलजिस्टलाई उछिनिदियो।

एआई सो काममा दुई चिकित्सकको क्षमताबराबर  भएको पाइयो।

मानवलाई जस्तो एआईलाई थकाइ लाग्दैन। विज्ञहरूका अनुसार क्यान्सर पत्ता लगाउने एआईको क्षमतालाई अझै सुधार्न सकिन्छ।

उक्त अनुसन्धानको परिणाम नेचर जर्नलमा प्रकाशित भएको छ।

एआई कति प्रभावकारी?

यूकेको राष्ट्रिय स्वास्थ्य प्रणाली एनएचएसमा प्रत्येक महिलाको स्तनको एक्स-रे विश्लेषण गर्न दुई रेडिओलजिस्ट खटाइन्छ।

क्यान्सर भए वा नभएको विषयमा उनीहरूको मत बाझियो भने कहिलेकाहीँ तेस्रो चिकित्सक पनि सहभागी हुन्छन्।

यो अनुसन्धानात्मक अध्ययनमा एआईको एउटा मोडललाई सम्बन्धित महिलाको नाम थाहा नहुनेगरी बेनामी एक्स-रेहरू उपलब्ध गराइयो।

विज्ञहरूलाई बिरामीको रोगसम्बन्धी विवरण थाहा हुन्छ। तर एआईलाई म्यामग्राम अर्थात् स्तनको एक्स-रे मात्र उपलब्ध गराइएको थियो।

एआईले गरेको विश्लेषण दुई चिकित्सकले विश्लेषण गर्ने विद्यमान प्रणालीजति नै सही भएको पाइयो।

अझ एक चिकित्सकले स्तन क्यान्सर भएको पत्ता लगाउनुभन्दा एआईको विश्लेषण बढी प्रभावकारी भएको पाइयो।

एआईले स्तन क्यान्सर निदान गर्दा फल्स पजिटिभ र फल्स नेगटिभको सङ्ख्या पनि उल्लेख्य रूपमा कम भयो।

अब के होला?

गुगल हेल्थका डोमिनिक किङले अध्ययनले पत्ता लगाएको कुराप्रति आफ्नो समूह गौरवान्वित भएको बताएका छन्।

यसबाट चिकित्सकहरूलाई अझै प्रभावकारी ढङ्गमा स्तन क्यान्सर पत्ता लगाउन सहयोग पुर्‍याउने विधि विकसित गर्न सकिने उनको अपेक्षा छ।

अध्ययनका लागि प्रयोग गरिएका अधिकांश म्यामग्रामहरू क्यान्सर रिसर्च यूकेको अप्टिम्याम डेटासेटबाट लिइएको थियो।

म्यामग्रामको विश्लेषण गर्ने दक्षता भएको चिकित्सक र रेडिओलजिस्ट तयार पार्न १० वर्षको अध्ययन र तालिम चाहिन्छ।

स्तन क्यान्सरको निदान गर्न एक्स-रे हेर्नु महत्त्वपूर्ण हुन्छ। तर त्यो कामका लागि धेरै समय लाग्छ।

यो पनि हेर्नुहोस्

स्तन क्यान्सर भए नभएको पत्ता लगाउन दृष्टिविहीनहरूको स्पर्श क्षमताको उपयोग


शीर्षक: स्तन क्यान्सरका लक्षण के हुन्\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

नेपालमा पनि नेपाल अर्बुद रोग निवारण संस्थाले एकमहिने स्तन क्यान्सर जागरण अभियान आरम्भ गरेको छ।

नेपाली महिलाहरूमा पनि स्तन क्यान्सरको जोखिम बढिरहेको विज्ञहरूले बताउँदै आएका छन्।

यसै सन्दर्भमा स्त्रीरोग विशेषज्ञ डा. कविता अधिकारीलाई हामीले नेपालमा बर्सेनि १५ हजार जनामा स्तन क्यान्सरको लक्षण देखापर्ने गरेको बताइन्छ। यसको मूल कारण के हो? भनी सोधेका थियौँ।

सुनौँ उनीसँगको कुराकानी।


शीर्षक: स्तन प्रत्यारोपण: दुर्लभ किसिमको क्यान्सर हुने सम्भावना, चिकित्सकविरुद्ध मुद्दा पर्दै\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

लिन्जी ब्रोमफील्डले सन् २००५ मा स्तन प्रत्यारोपण गरिन् तर पछि उनलाई प्रत्यारोपणसँग सम्बन्धित क्यान्सर भयो

क्षतिपूर्तिको माग गर्दै उक्त समूहले औषधि कम्पनी र त्यहाँका चिकित्सकविरुद्ध मुद्दा हाल्न लागेका हुन्।

अहिलेसम्म विश्वभरि स्तन प्रत्यारोपणसँग सम्बन्धित एनाप्लाप्टिक लार्ज सेल लिम्फोमा (बीआईए-एएलसीएल) क्यान्सरका  पाँच सय ७३ बिरामी भेटिइसकेको पुष्टि भएको छ। तीमध्ये ३३ महिलाको मृत्यु भइसकेको छ।

अहिले भने यूकेमा २० जना महिलाले कानुनी उपचार खोज्न लागेका हुन्।

प्लास्टिक सर्जरीकी एक अग्रणी चिकित्सकले महिलाहरूलाई "प्रयोगको विषय" जस्तो रूपमा हेरिएको बताइन्।

एउटा उत्पादकले विश्वव्यापी रूपमा प्रत्यारोपणमा देखिएको त्यस्तो समस्या देखाउन आह्वान गरेको छ।

यूकेस्थित चिकित्सा उपकरणको एउटा नियामक निकाय मेडिसिन्स एन्ड हेल्थकेअर प्रोडक्ट्स रेगुलेटरी एजेन्सी (एमएचआरए) ले प्रभावित महिलाहरूको तथ्याङ्क अहिले सङ्कलन गरिरहेको छ।

उक्त निकायले सबै खालका प्रत्यारोपण हेरी २४ हजार प्रत्यारोपणमध्ये एक जनामा त्यस्तो खतरा हुने आकलन गरेको छ।

यूकेमा मात्रै प्रत्येक वर्ष दशौँ हजार जनाले स्तन प्रत्यारोपण गर्ने गरेको बताइन्छ। खासगरी त्यस्ता प्रत्यारोपण निजी क्लिनिकमा हुने गर्छन्।

'अब मर्दैछु भनेर म चिन्तित थिएँ'

प्रत्यारोपणमा प्रयोग हुने इम्प्लान्टका उत्पादकविरुद्ध मुद्दा हाल्न लागेकी एक महिला हुन्, ५० वर्षीया लिन्जी ब्रोमफील्ड।

उनले सन् २००५ मा स्तन ठूलो बनाउन गोप्य रूपमा पैसा बुझाइन्। दुई सन्तान भइसकेपछि उनी आफ्नो ब्राको नाप 'बी'बाट 'डी' बनाउन चाहन्थिन्।

उनी त्यसरी स्तन ठूलो बनाएकामा निकै सन्तुष्ट थिइन्। तर त्यसरी स्तनको आकार ठूलो बनाएको १३ वर्षपछि ब्रा लगाउनै नसकिनेगरी बायाँ स्तन सुन्निएको उनले थाहा पाइन्।

एनएजएस अस्पतालमा उपचारका क्रममा उनको स्तनबाट पीपजस्तो पदार्थ बग्यो र पछि उनमा प्रत्यारोपणसँग सम्बन्धित लिम्फोमा क्यान्सर भएको थाहा भयो।

"म धेरै रोएँ। म आक्रोशित भए र मेरो चित्त पनि दुख्यो। मैले त्यो सत्यलाई सुरुमा स्वीकार्नै सकिनँ। म मर्दैछु भनेर साँच्चै चिन्तित भएँ।"

"मलाई लाग्छ त्यो क्यान्सर शब्द सुनेपछि 'के म मर्दैछु? भन्ने लाग्ने रहेछ।"

त्यतिबेलै उनमा गरिएको प्रत्यारोपण हटाइयो र त्यसयता उनी उक्त रोगबाट मुक्त छिन्। यद्यपि अन्य महिलाहरूले त किमोथेरापी र अन्य थप उपचारमा जानुपर्‍यो।

प्रत्यारोपणसम्बन्धी लिम्फोमा भनेको...


शीर्षक: स्थानीय तह अस्पताल: अधिकांश अस्पतालको अवस्था 'बेहाल'\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

तर स्थानीय तहले विगतदेखि सञ्चालन गरिरहेका अस्पतालहरूले राम्ररी सेवा दिन सकिरहेका छन्?

पैसा अभाव, पर्याप्त जनशक्तिको व्यवस्था नहुनु तथा उपकरणको अभाव रहेकाले ती अस्पतालहरूको सेवा गुणस्तरीय हुन नसकिरहेको अधिकारीहरूले बताएका छन्।

अभावै अभावले जेलिएका ती अस्पताल व्यवस्थापन गरिरहेका कतिपय स्थानीय तहले प्रदेश सरकारलाई अस्पतालको व्यवस्थापन गरिदिन गुहार्ने गरेका स्वास्थ्य मन्त्रालयका अधिकारीहरू बताउँछन्।

भइरहेका अस्पताल सञ्चालन गर्न नसकिरहेको अवस्थामा स्थानीय तहले शिलान्यास गरिसकेका सयौँ अस्पतालमध्ये भौतिक संरचना खडा हुन सक्ने तर प्रभावकारी सञ्चालनबारे गम्भीर प्रश्नचिन्ह रहेको  जनस्वास्थ्यविद बताउँछन्।

स्थानीय तहका अधिकांश अस्पतालको हालत खराब

देशभर हाल १९ वटा अस्पताल स्थानीय तहले सञ्चालन गरिरहेका प्रदेश सरकारका स्वास्थ्य सेवा महाशाखाका प्रमुखहरूले जनाएका छन्।

स्थानीय तहले सञ्चालन गरेका प्रदेश २ का अस्पताल बाहेक सबै अस्पतालको व्यवस्थापन खराब स्थितिमा रहेको प्रदेश सरकारका सामाजिक विकास मन्त्रालय अधिकारीहरूले बताएका छन्।

कतिपय स्थानीय तहले अब अस्पताल सञ्चालन गर्न नसक्ने भन्दै प्रदेश सरकारलाई गुहार्न थालेका छन्।

कर्णाली प्रदेशको दुल्लु अस्पताल सञ्चालन गरिरहेको दुल्लु नगरपालिकाले पनि अब अस्पताल चलाउन नसक्ने भन्दै प्रदेश सरकारलाई गुहारेको त्यहाँको स्वास्थ्य सेवा महाशाखाका प्रमुख बृषबहादुर शाहीले बताए।

दुल्लु नगरपालिकाकी उपप्रमुख विष्णु थापाले केन्द्र र प्रदेशबाट सहयोग नभए अस्पताल सञ्चालन गर्न नसक्ने बताइन्।

उनले भनिन्, 'हामीले प्रदेश सरकारलाई अस्पताल सञ्चालन गरिदिन अनुरोध गरेका हौँ। स्रोत छैन कसरी सञ्चालन गर्ने?'

प्रदेश १ का स्थानीय तहले सञ्चालन गरेका दमक अस्पताल, कटारी अस्पताल, रंगेली अस्पताल तथा इटहरी अस्पताल पनि सञ्चालनका लागि प्रदेश सरकारमा अनुरोध आएको त्यहाँको सामाजिक विकास मन्त्रालयले जनाएको छ।

पैसा तथा जनशक्ति अभाव

स्थानीय तहलाई अस्पताल सञ्चालन गर्नका लागि पर्याप्त पैसा नहुने भएकाले उनीहरूले सञ्चालन गरेका अस्पतालहरूको हालत खराब भएको स्थानीय तहका जनप्रतिनिधिहरू बताउँछन्।

तर प्रदेश २ का चन्द्रनिगाहपुर अस्पताल, बर्दिबास अस्पताल तथा पोखरिया अस्पताल भने अन्य अस्पताल भन्दा केही सहज रूपले सञ्चालन भइरहेको प्रदेश २ स्वास्थ्य सेवा महाशाखाका प्रमुख डा. नवलकिशोर झाले बताए।

पैसा अभावकै कारण झापाको दमक...


शीर्षक: स्नातकोत्तर पछि गाईपालन: 'काम गर्न नेपाल छाडेर विदेश जानुपर्दैन'\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

शिक्षा सङ्कायमा भारतको गुवाहाटी विश्वविद्यालयबाट स्नातकोत्तर तहसम्मको अध्ययन पूरा गरेकी उनी यतिबेला बाँकेमा सफल गाईपालक कृषक मानिन्छन्।

हालै प्रदेश नं ५ बाट राष्ट्रिय पुरस्कारका लागि अन्तिम सूचीमा छानिएका दुई कृषकमध्येकी एक उनी भन्छिन्: "लगनशील भएर काम गर्ने हो भने कमाइका लागि नेपाल छाडेर विदेशमा भौँतारिनुपर्दैन।"

अध्ययन पछि देश फर्केर शिक्षण पेशा शुरू गरेकी शर्माले विसं २०६८ देखि गाई फार्म सञ्चालन गर्न थालेकी हुन्।

परिवारको प्रेरणा

पुर्खौली घर पर्वत भएकी शर्मा आफ्ना आमाबुवा काम गर्न भारत जाँदा आसाममा जन्मिएकी हुन्।

उनका आमाबुवाले त्यहाँ ४५ वर्ष बिताए र डेढ दशकअघि नेपाल फर्किए। उनी भने स्नातकोत्तर तहसम्मको अध्ययन सकेर २०६६ सालमा नेपाल फर्किन्।

आसाममा हुँदादेखि गाईपालन गरेका उनका अभिभावकले बाँकेको कोहलपुरमा पनि एउटा गाई पालेका थिए।

आफ्ना आमाबुवा गाईपालनमा रमाएको देखेर आफू पनि व्यावसायिक रूपमै गाई पाल्न आकर्षित भएको उनी बताउँछिन्।

नेपाल फर्किएपछि शर्माले उन्नत जातको अर्को गाई किनिन् र २०६८ सालमा आफ्नै नामको एउटा फार्म दर्ता गराइन्।

उनले भनिन्, "पढेर जे अध्ययन गरियो त्यही पेसा गर्नुपर्छ भन्ने छैन। अरूको देखासिकी गर्नु राम्रो हुँदैन।"

"आमाबुवाले गाई पालेको देखेर सानैदेखि मेरो रुचि यसैमा थियो, त्यही भएर मैले व्यावसायिक रूपमा गाईपालन थालेँ।"

व्यवसायको विस्तार

गाईपालन र गोठ सुधारका लागि उनले जिल्ला पशु सेवा कार्यालयमा २०७० सालमा दुई लाख रुपैयाँ अनुदान पनि पाइन्।

आफ्नै गाईले जन्माएका बाच्छीहरूबाट नै उनले आफ्नो व्यवसायलाई अहिलेको अवस्थामा ल्याइपुर्‍याएकी हुन्।

उनले ४६ वटा बाच्छा, बाच्छी र साँढे बेचेर आफूले २६ लाख ५० हजार रुपैयाँ आम्दानी गरेको बताइन्।

चौतीस वर्षीया शारदाको फार्ममा अहिले १९ वटा गाई छन् जसबाट प्रतिदिन ७० लिटर दूध बेचिरहेको उनी बताउँछिन्।

दूध बेचेर मात्रै मासिक एक लाख ४० हजार रुपैयाँ आम्दानी भइरहेको र त्यसमध्ये ६० हजार रुपैयाँसम्म आफूले बचत गरिरहको उनी बताउँछिन्।

उनी गाईलाई दानापानी खुवाउनेदेखि गोठ सफा गर्ने काम पनि आफैँ गर्छिन्। परिवारका अन्य सदस्यले पनि यो काममा सघाउँदै आएका छन्।

'पन्ध्र हजार रुपैयाँ मासिक दिन्छु' भन्दा पनि काम गर्ने मान्छे नपाएको भन्दै उनले परिवारकै सदस्यहरू मिलेर फार्मलाई चलाइरहेको जनाइन्।

परामर्श

गाईपालनमा सफलता हासिल गर्दै गएकाले दैनिक विभिन्न...


शीर्षक: स्पाइन‍सोरस: 'सबैभन्दा विशाल मांसाहारी डाइनसोर नदीमा बस्थे'\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

अनुसन्धानकर्ताहरूका अनुसार प्रागैतिहासिक नदीमा पाइएका अवशेषको ४५ प्रतिशत स्पाइनसोरसका दन्त अवशेषहरू थिए

यूनिभर्सिटी अफ पोर्ट्स्मथका अनुसन्धानकर्ताहरूले डाइनसोरका १,२०० वटा दाँत फेला परेपछि 'नदीमा बस्ने स्पाइनसोरस प्रजातिको भीमकाय जीव नै सबभन्दा ठूलो मांसाहारी डाइनसोर भएको विषय विनाशङ्का प्रमाणित भएको' बताएका छन्।

उनीहरूका अनुसार प्रागैतिहासिक नदीमा पाइएका अवशेषको ४५ प्रतिशत स्पाइनसोरसका दाँतका अवशेषहरू थिए।

यी निष्कर्षहरूलाई क्रेटासियस रिसर्च जर्नलमा प्रकाशित गरिएको छ।

मोरोक्कोमा भेटिएका थिए धेरै अवशेष

स्पाइनोसरसका जीवावशेष ठूलो परिमाणमा अहिले मोरोक्को रहेको ठाउँमा प्रागैतिहासिक कालमा नदी बगेको स्थानमा भेटिएको थियो।

त्यहाँ १० करोड वर्षपहिले सहारा मरुभूमि भएको ठाउँ भएर उक्त नदी बग्ने ठानिएको छ।

वैज्ञानिकहरूका अनुसार यो खोजले ती १५ मिटर लामा अनि छ टन तौल भएका डाइनसोरहरू स्थलचर नभएको बरु ती जीव नदीमा बस्ने गरेको सङ्केत गर्छन्।

यो निष्कर्ष स्पाइनसोरसको पुच्छर जाँचेर अनुसन्धानकर्ताहरूले एप्रिलमा दिएको निष्कर्षसँग मेल खान्छ।

स्पाइनसोरस, टाइरानसोरस रेक्सभन्दा पनि ठूलो थियो

उक्त विश्वविद्यालयका पेलिओबायोलजीका प्राध्यापक डेभिड मार्टिलले भने, "हामीलाई हड्डीमिश्रित चट्टानमा यति धेरै डाइनसोरको दन्त अवशेष पाइएको अर्को स्थान थाहा छैन।"

"अन्य डाइनसोरको तुलनामा स्पाइनसोरसको दाँत यति धेरै त्यहाँ पाइनुको अर्थ ती जीव पानीमा बस्थे भन्ने नै हो।"

"केवल पानी पिउन नदी धाउने वा नदीवरपर समय व्यतीत गर्ने जीवको तुलनामा धेरै समय पानीमा बिताउने जीवको नै दन्त अवशेष नदी सुकेपछि बाँकी रहेका ती स्थानमा भेटिने हो।"

'स्पाइनसोरस एजिप्टियाकस'का अवशेषहरू सुरुमा १०० वर्ष पहिले इजिप्टमा फेला परेका थिए।

तिनलाई म्युनिखको सङ्ग्रहालयमा लगिएको थियो तर द्वितीय विश्वयुद्धका बेला ती नष्ट भए।

त्यसपछि स्पाइनसोरसको हाडका केही टुक्राटाक्री मात्र फेला परे। सन् २०१४ मा अलि ठूलो जीवावशेष भेटियो।

स्पाइनसोरस सन् २००१ देखि निकै चर्चामा आएको छ।

त्यतिबेला हलीवुडको चलचित्र जुरासिक पार्क तेस्रोमा उसले टाइरानसोरस रेक्सलाई चुनौती दिएको देखाइएको थियो।

यो पनि हेर्नुहोस्

डाइनोसरको चिहान


शीर्षक: स्पेसएक्स नासा मिसन: ऐतिहासिक मिसनमा रहेका अन्तरिक्षयात्री अन्तरिक्ष केन्द्र प्रवेश\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

अन्तर्राष्ट्रिय अन्तरिक्ष स्टेशन (आईएसएस) को टोलीसँग डग हर्ली र बब बेन्कन

निजी स्पेसएक्स कम्पनीले सञ्चालन र उपलब्ध गराएको उनीहरूको ड्र्यागन क्याप्स्यूल - चीनबाट ४२२ किलोमिटरको दूरी माथि रहेको अवस्थामा सो अन्तरिक्ष स्टेशनमा जोडिएको थियो।

चुहावट, दबाब र तापक्रमको जाँचका लागि केही प्रतीक्षा गरेपछि, पहिल्यै आईएसएसमा रहेका रुसी र अमेरिकी टोलीसँग सामेल हुन उनीहरू स्टेशनमा उत्रिएका थिए।

हर्ली र बेन्कनले शनिवार फ्लोरिडाबाट प्रक्षेपण गरेका थिए।

नौ वर्षअघि अमेरिकी अन्तरिक्ष संस्था नासाको शटल्स भनिने अन्तरिक्षमा यान पठाउने प्रणाली बन्द भएपछि अमेरिकी भूमिबाट अन्तरिक्षयात्रीलाई पठाइएको यो पहिलोपटक हो।

नासाले शटल्सले सन् २०११ मा काम गर्न बन्द गरेयता मानवसहित अन्तरिक्ष यात्राका लागि रुसी रकेटहरूको प्रयोग गर्दै आएको छ।

यो मिसनमार्फत् नासाले आफ्नै अन्तरिक्षयान नभइ व्यावसायिक क्षेत्रबाट भाडामा प्रयोग गर्ने नयाँ युगको थालनी गरेको सङ्केत गरेको छ।

अब नासाले अन्तरिक्षकेन्द्रसम्म पुग्ने र फर्कने अमेरिकी अन्तरिक्षयान किन्ने वा सञ्चालन गर्ने छैन।

यस्ता काम क्यालिफोर्नियास्थित स्पेसएक्स अफ हथ्रोन जस्ता कम्पनीले मात्रै गर्छन् जसको नेतृत्व अर्बपति इलोन मस्कले गरेका छन्।

ड्र्यागन आईएसएसमा जोडिएको पुष्टि आइतवार १४:१६ जिएमटीमा भएको हो।

स्पेसएक्स फाल्कोन केनेडी स्पेस सेन्टरबाट प्रक्षेपण भएको १९ घण्टापछि अन्तरिक्ष केन्द्र पुगेको थियो।

आईएसएस प्रवेश गर्नुअघि डग हर्ली र बब बेन्कन

दुई यानहरू जोडिने प्रक्रिया पूर्ण रुपमा स्वचालित हुन्छ; हर्ली र बेन्कन त्यसमा सहभागी भइरहनु पर्दैन - तर उनीहरूले नियमअनुसार चलाएर अभ्यास गरेका थिए।

ड्र्यागन र आईएसएसबीचको ढोका १७:०२ जीएमटीमा खुलेको थियो। हर्ली र बेन्कनले तैरिँदै आईएसएसका कमाण्डर तथा नासाका अमेरिकी अन्तरिक्षयात्री र रुसी अन्तरिक्षयात्रीहरूलाई भेटेका थिए।

"यहाँ आइपुग्दा हामी खुसी छौँ र अब यहाँका कमाण्डरले हामीलाई काम लगाउने छन्। र, आशा छ हामी यहाँ अभ्यस्त हुनेछौँ र धेरै कुरा बिगार्ने छैनौँ ," डग हर्लीले भने।

अर्का अन्तरिक्षयात्री बब बेन्कनले पनि आफूहरूले राम्ररी आराम गरेको भन्दै थप कामका लागि तयार रहेको बताए।

"हामी सात घण्टा वा त्यस्तै समय राम्ररी सुतेका छौँ," उनले टेक्ससस्थित मिसन कन्ट्रोलसँगको रेडियो सम्पर्कमा भने।

"पहिलो रात जहिले पनि थोरै चुनौतीपूर्ण नै हुन्छ, तर...


शीर्षक: स्याम मानेक्श: मृत्युको एक दशकपछि चर्चामा आएका भारतीय युद्धनायक र उनको ‘गोर्खा सम्बन्ध’\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

भारतीय तथा ब्रिटिश सेनामा काम गर्ने नेपाली मूलका सैनिकको वीरताको प्रशंसा गर्दै उनले यसो भनेको बताइन्छ। उनी अर्थात् भारतीय युद्धनायक स्याम मानेक्श।

मृत्यु भएको ११ वर्षपछि उनको जीवनीमा आधारित चलचित्र बनाउने घोषणा भएको छ। र, सामाजिक सञ्जालमा उनको चर्चा चुलिएको छ।

मानेक्श सन् १९७१ मा पाकिस्तानसँगको युद्धका बेला भारतीय सेनाको प्रधानसेनापति थिए। उक्त युद्धपछि तात्कालिक पूर्वी पाकिस्तान बाङ्ग्लादेशको रूपमा जन्मिएको थियो।

मानेक्शको जीवनीमा आधारित फिल्म 'फर्स्ट लूक' को पोस्टर बिहीवार उनको जन्मजयन्तीको अवसरमा सार्वजनिक गरिएको छ।

 सो चलचित्रमा विकी कौशलले मानेकशाको भूमिका निर्वाह गर्नेछन्।

नेपाल साइनो

भारतीय सेनामा कार्यरत नेपाली सैनिकमाझ उनी लोकप्रिय थिए। उनी 'स्याम बहादुर' उपनाम पनि चिनिन्थे।

भारतमा ब्रिटिश शासन हुँदा सन् १९१४ मा उनको जन्म एउटा पारसी परिवारमा भएको थियो।

उनको मृत्यु सन् २००८ मा भएको थियो। करिब चार दशक सैनिक सेवामा बिताएका उनी पाँचवटा युद्धमा सहभागी थिए।

दुई देशका प्रधानसेनापतिलाई एकअर्काले सम्मान गर्ने प्रचलनअनुसार उनलाई १९७२ मा नेपाली सेनाको मानार्थ महारथी उपाधि पनि दिइएको थियो।

प्रधानसेनापतिको पदावधि सकिएपछि उनलाई भारतले फिल्ड मार्शलको उच्चतम सैन्य पद दिएको थियो।

सो पद पाउने उनी पहिलो भारतीय सैनिक अधिकृत पनि हुन्।

जनरल मानेकशाबारे बीबीसी हिन्दीका रेहान फजल लेख्छन् -

उनको पूरा नाम स्याम होर्मूजजी प्रामजी जम्शेदजी मानेक्श थियो। तर सम्भवत: पूरा नाम लिएर निकै थोरैले मात्र उनलाई सम्बोधन गरे होलान्।

उनका साथी, पत्नी, नाति, उनका अधिकृत वा उनी मातहतका सहकर्मीले कि उनलाई स्याम भनेर बोलाउँथे वा 'स्याम बहादुर'। उनी सबैभन्दा पहिले सन् १९४२ मा चर्चामा आए।

दोस्रो विश्वयुद्धमा म्यान्मारको मोर्चामा एक जापानी सैनिकले आफ्नो मशिनगनबाट सातवटा गोली उनीमाथि प्रहार गरे।

जनरल स्याम मानेक्श आठौँ गोरखा राइफल्सका वीरता पदक विजेता सैनिकका साथ

उनको जीवनी लेखेका मेजर जनरल वीके सिंहले बीबीसीलाई भने, "उनका कमान्डर मेजर जनरल कोवानले त्यही बेला आफ्नो मिलिट्री क्रस निकालेर उनको छातीमा टाँसिदिए। किन कि मृत सैनिकलाई मिलिट्री क्रस दिइँदैन।"

मानेक्श घाइते भएपछि सबै घाइतेलाई त्यही अवस्थामा छाड्ने आदेश दिइयो किन कि उनीहरूलाई फिर्ता ल्याउँदा पछि सरेको बटालियनको गति कम हुन्थ्यो। तर उनका अर्दली सुबेदार शेर सिंहले...


शीर्षक: स्वर्ण जितेपछि बुवालाई अचानक अगाडि पाउँदा…\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

छोरीको खेल हेर्न ६४ वर्षीय नाति महर्जन भने मनमैँजुबाट सातदोबाटोस्थित खेलस्थानमा पुग्दा छोरी सुनिताले स्वर्ण हात पारिसकेकी थिइन्।

उमेरले २६ लागेकी कराते खेलाडी सुनिताले सफलताको श्रेय पेसाले माली रहेका आफ्ना बुवालाई दिन्छिन्।

जीवनभरि आफ्ना बुवाले गरेको मेहनत सफल भएको र उनको सपना पूरा गर्न पाएकोले निकै गर्व लागेको सुनिताले बताइन्।

नेपाल प्रहरीसँग आबद्ध उनले करातेको कुमितेतर्फ ६८ केजी तौल समूहको फाइनलमा पाकिस्तानी खेलाडीलाई पराजित गर्दै स्वर्ण जितेकी हुन्।

अनि यो पनि


शीर्षक: स्वर्ण विजेता नवीन रसाइली: 'लामो प्रतीक्षा सकियो'\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

रसाइलीले ६७ केजी तौल समूहको फाइनलमा पाकिस्तानी खेलाडीलाई पराजित गरेका हुन्।

जितपछि रसाइलीले भने, "मैले स्वर्ण जित्दा यहाँसम्म आइपुग्न विगतमा गरेको सङ्घर्ष सम्झेँ।"

हेर्नुहोस् कमल परियारले बनाएको भिडिओ।

अनि यो पनि


शीर्षक: स्विस ब्याङ्कमा नेपालीले राखेको पैसा 'अवैध हुनसक्ने'\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

स्विस ब्याङ्कमा नेपालीहरूको निक्षेप एक दशकमा चार गुणाले बढेको छ

नेपालको कानुनले सरकारको स्वीकृतिविना देश बाहिरका ब्याङ्कमा बचत, शेयरमा लगानी वा घरजग्गा किनबेच गर्नेजस्ता काम गर्ने अनुमति दिँदैन।

त्यसैले उक्त रकमको स्रोत र निक्षेपकर्ताबारे जानकारी लिनका लागि स्विट्जर्ल्यान्डसँग कूटनीतिक पहल गरिनुपर्ने ती अधिकारीहरू बताउँछन्।

विवरण

उक्त विवरणअनुसार नेपालीहरूको निक्षेप पछिल्लो एक दशकमा चार गुणाले बढेको पाइएको छ। सन् २०१७ को वार्षिक आँकडाअनुसार त्यसरी पैसा जम्मा गर्नेमा नेपाल १०९औँ स्थानमा पर्छ ।

सन् २००८ मा स्विस फ्रयाङ्कको हालको विनिमय दरअनुसार नेपालीहरूको सञ्चय झन्डै नौ अर्ब ५० करोड रहेको थियो।

सबैभन्दा बढी रकम जम्मा गर्नेहरूमा ब्रिटेनका नागरिकहरू छन्।

यतिका ठूलो रकम विदेशमा बस्ने नेपालीहरूले स्रोत खुलाएर राखेको हुनसक्ने आधार समेत नभएको सरकारी अधिकारीहरु बताउँछन्।

जसकारण उक्त रकमको स्रोतबारे शङ्का गर्ने ठाउँ प्रशस्त भएको नेपाल राष्ट्र ब्याङ्कका डेप्युटी गभर्नर चिन्तामणि शिवाकोटी बताउँछन्।

उनी भन्छन्, "कुनै नेपालीले विदेशमा कमाएर राखेकै भए पनि नेपालमा आएर बसेको ३५ दिनभित्र सरकारलाई जानकारी नदिए त्यो गैरकानुनी मानिन्छ। नेपालबाट कसैले साटेरै पठाएको भए त्यो समेत गैरकानुनी पैसा हो।"

कसरी पठाइन्छ पैसा?

नेपालीहरू काम गर्ने खाडी तथा दक्षिण कोरियाजस्ता देशबाट हुन्डीमार्फत् पैसा स्विट्जर्ल्यान्ड पैसा पठाइएको हुनसक्ने विज्ञ तथा अधिकारीहरूको शङ्का छ।

त्यो पैसाको भरपाइ गैरकानुनी ढङ्गबाट पैसा कमाउनेहरूले विदेशमा रहेका नेपाली कामदारका परिवारलाई स्वदेशमा गरिदिन्छन्।

हुन्डी अनौपचारिक रूपमा रकम स्थानान्तरण गर्ने प्रणाली हो र त्यसलाई अवैध मानिन्छ।

स्विस ब्याङ्कमा राखिएको पैसा ठूलो परिमाणमा भए पनि निक्षेपकर्ताको देशको अर्थतन्त्रका लागि उपयोग नहुने अर्थशास्त्री केशव आचार्य बताउँछन्।

उनी भन्छन्, "व्यापारीहरुले त्यसरी पैसा थन्क्याएर राख्दैनन्। त्यस्तो रकम सत्तामा भएका ठूला प्रशासक एवं नेताहरू या त लागु औषधी, सुन तस्करीजस्ता दुई नम्बरी काम गर्नेहरूको हुने गर्छ।"

स्विस ब्याङ्कको उच्चस्तरको गोपनीयता नीति, सुरक्षा एवम् क्षतिपूर्तिको व्यवस्था तथा स्विस फ्रयाङ्क बलियो र स्थिर मुद्रा भएकाले विश्वभरिका धनाढ्यहरू त्यसप्रति आकर्षित भएको बताइन्छ।

पहल

विनास्रोत जम्मा हुने रकम आतङ्कवाद, लागुपदार्थ ओसारपसारजस्ता...


शीर्षक: स्वेच्छिक अवकाशः करिब १६ सयजनाको आवेदन\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

उक्त योजनामा सहभागी हुन दिइएको ४५ दिने म्याद सकिन अब दुई हप्ता मात्रै बाँकी छ।

संघीय संरचना अनुरूप राज्यको तीनवटै तहमा कर्मचारी समायोजन गरिन लागेकोमा त्यसमा जान नचाहने कर्मचारीको हकमा सरकारले एकमुस्ट सात वर्षको पेन्सन रकमसहित बिदा दिन लागेको हो।

तर त्यसमा पनि ५० वर्ष उमेर पुगेका र सेवा अवधि २० वर्ष नाघेका कर्मचारीका लागि मात्रै दिइएको उक्त सुविधा लिनका लागि २२ हजारको हाराहारीमा कर्मचारीहरू योग्य रहेको बताइन्छ।

कर्मचारी अभावले प्रदेशमा काम गर्न ‘समस्या’

कानुन नबन्दै कर्मचारी खटाउन अस्थायी खाका

सुविधा

उक्त योजना घोषणा भएको एक महिनाको अवधिमा करिब १६ सय जनाले मात्र आवेदन दिएको सामान्य प्रशासन मन्त्रालयका अधिकारीले बताएका छन्।

तर म्याद बाँकी रहेकाले सुविधा लिन चाहनेको संख्या बढ्ने अपेक्षामा उनीहरू छन्।

मन्त्रालयका प्रवक्ता शिवराम न्यौपाने भने, "अहिलेसम्म करिब १५ देखि १६ सयसम्मको आवेदन आएको छ। तर उहाँहरूको इच्छा र भनाइ सुन्दा करिब ८ देखि १० हजारले अवकाश दिन्छन् भन्ने अनुमान छ।"

संघीय संरचना अनुरूप संघ, प्रदेश र स्थानीय तहमा छरितो र चुस्त स्थायी कर्मचारीको प्रबन्ध मिलाउन भन्दै अवकाशको पछिल्लो प्रावधान ल्याएको सरकारी भनाइ छ।

खर्च

तर त्यसले अनुभवी कर्मचारी गुम्ने तथा राज्यलाई ठूलो आर्थिकभार पर्ने भन्दै कतिपयले आलोचना गरेका छन्।

सम्भावित खर्चबारे सामान्य प्रशासन मन्त्रालयका प्रवक्ता न्यौपाने भन्छन्, "सात वर्षको पेन्सन लगायत नियम अनुसार पाउने सञ्चय कोष, औषधी उपचारको रकम, सञ्चित  बिदाको रकम सबै जोडिएर आउने हुनाले ४० देखि ४२ अर्ब रुपैयाँसम्म खर्च हुने अर्थ मन्त्रालयको अनुमान छ।"

निजामती किताबखानाका अनुसार निजामती सेवामा ८५ हजारजति कर्मचारी छन्।

नयाँ संरचनामा सवा एक लाखको हाराहारीमा कर्मचारी आवश्यक पर्ने बताइएको छ।


शीर्षक: हगिबिस आँधी: जापानमा दशौँ हजार सुरक्षाकर्मी तथा उद्धारकर्मी परिचालित\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

जापान सरकारले उक्त हगिबिस आँधी ६० वर्ष यताकै शक्तिशाली भएको बताएको छ।

हगिबिस आँधीका कारण राजधानी टोक्योको दक्षिणी भेगमा आएको बाढीका कारण जमीन भासिँदै गएको छ। र बाढी समेत आएको बताइएको छ।

जापानी समाचार संस्था एनएचकेका अनुसार आँधीका कारण हालसम्म कम्तीमा १३ जना हराइरहेका छन्।

उद्धार

नगानो प्रान्तस्थित जापानको चर्चित बुलेट रेललाई पानीले घेरेको छ भने अलपत्र परेका स्थानीयलाई हेलिकप्टरको सहायताले घरका छानाबाट उद्धार गरिएको छ।

सरकारले झण्डै सत्ताइस हजार सैनिक तथा अन्य कैयन् उद्धारकर्ताहरू पीडितलाई राहत पुर्‍याउन खटिएको जनाएको छ।

टोक्योको उत्तरतर्फ पर्ने कावागोयमा आपत्कालिन उद्दारकर्ताहरूले नर्सिङ होममा फसेका मानिसहरूको उद्धारका लागि डुङ्गाको प्रयोग गरेका छन्।

करिब चारलाख घरहरूमा विद्युत् आपूर्ति बन्द भएको बताइएको छ।

खेल रद्द

आँधी पुन: फर्किने त्रासका कारण रेल तथा हवाइ सेवाका उडानहरू समेत रद्द गरिएका छन्।

आइतबार भने आँधी केही मत्थर भएको जनाइएको छ।

आँधीका कारण विश्वकप रग्वी खेल रद्द भएको छ तर जापान र स्कटल्याण्डबीचको एक महत्त्वपूर्ण खेल भने आइतवार हुँदैछ।

गत महिनामा मात्रै अर्को आँधीका कारण जापानका  तीसहजार भन्दा बढी घरहरू क्षतिग्रस्त भएका थिए र ती घरहरू हालसम्म पनि मर्मत गरिएका छैनन्।


शीर्षक: हङकङ प्रदर्शन: "कानुनी शासन पूर्ण रूपमा ध्वस्त हुने सङ्घारमा"\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

विगतमा प्रदर्शनहरू सामान्यत: सप्ताहन्तहरूमा सीमित हुने पाइएकामा अहिले अन्य दिनहरूमा समेत हुन थालेका छन्।

प्रहरीले एकजना प्रदर्शनकारीलाई गोली हानेपछि हिंसा बढेको देखिएको एक दिनपछि उक्त चेतावनी स्पष्ट रूपमा आएको छ।

त्यसपछि सरकार विरोधी प्रदर्शनकारीले एकजना बेइजिङ समर्थकलाई आगो लगाइदिएका थिए।

तनाव

मङ्गलवार पनि हङकङका विश्वविद्यालयहरू र मुख्य व्यापारिक केन्द्रमा प्रदर्शनकारीहरूको प्रहरीसँग भिडन्त भयो।

चिनियाँ विश्वविद्यालयमा धुवाँको मुस्लो उडिरहेको देखिन्थ्यो र खेल मैदानमा अश्रुग्याँस प्रहार गरिएको थियो।

विश्वविद्यालयमा उपकुलपतिले विद्यार्थी र प्रहरी दुवैपक्षसँग वार्ता गरेका थिए।

चिनियाँ विश्वविद्यालयमा धुवाको मुस्लो उडिरहेको देखिन्थ्यो र खेल मैदानमा अश्रुग्याँस प्रहार गरिएको थियो।

समाचार संस्था एएफपीका अनुसार प्रहरीले आफूहरूलाई हटाउन अश्रुग्याँस प्रहार गरेपछि मुकुन्डो लगाएका सयौँ प्रदर्शनकारीहरूले इँटा र अन्य वस्तुहरू प्रहार गरेको देखिन्थ्यो।

कार्यालयमा काम गर्ने हजारौँ मानिसहरू पनि सडकमा निस्किएका थिए।

उनीहरूले 'शान्तिपूर्ण रूपमा स्वतन्त्रताका लागि लडौँ, हङकङको पक्षमा उभिउँ' भन्ने नारा लगाए।

विगतमा प्रदर्शनहरू सामान्यत: सप्ताहन्तमा सीमित हुने पाइएकामा अहिले अन्य दिनहरूमा समेत हुन थालेका छन्।

घटनाक्रम

चीनसमक्ष सुपुर्दगी गर्न अनुमति दिने एउटा विधेयकको विरोधमा जुन महिनाबाट प्रदर्शन सुरु भएको हो।

त्यो विधेयक अहिले फिर्ता लिइसकिएको भएपनि विरोधहरू बृहत् प्रदर्शनमा बदलिएको छ।

जसमा अभियानकर्मीहरूले हङकङ प्रहरीलाई उत्तरदायी बनाइनुपर्ने भन्दै थप प्रजातान्त्रिक अधिकारको माग गरिरहेका छन्।

हङकङभर दर्जनौँ स्थानीय र अन्तर्राष्ट्रिय विद्यालयहरूले सुरक्षा चिन्ताका कारण भन्दै मङ्गलवार बन्द रहने सूचना अभिभावकहरूलाई पठाएका थिए।

अन्य विश्वविद्यालयहरू र व्यापारिक केन्द्रमा प्रदर्शन र केही झडप भएका छन्।

प्रहरी के भन्छ?

मङ्गलवार दिउँसो प्रहरी प्रवक्ता कोङ् विङ चुङले विद्रोहीहरूले 'निर्दोष नागरिकविरूद्ध अन्धाधुन्ध र अविवेकी हिंसा गरेको अनगिन्ति उदाहरणहरू आफूहरूसँग रहेको' भन्दै प्रदर्शनकारीहरूमाथि प्रहार गरे।

उनले संवाददाताहरूलाई भने: "नकाबधारी विद्रोहीहरूले जथाभावी रूपमा आफ्नो हिंसा यसरी बढाइरहेका छन् कि त्यसले हङकङको कानुनी शासनलाई पतनको सङ्घारमा धकेलिदिएको छ।"

उनले एकजना बेइजिङ् समर्थकमाथि सोमवार...


शीर्षक: हङकङ प्रदर्शन: सुपुर्दगी विधेयक स्थगित तर प्रदर्शन जारी\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

सुपुर्दगी विधेयक विपक्षमा हङकङमा हजारौँ मानिसहरू प्रर्दशनमा उत्रिएका छन्

हङकङका नागरिकलाई चीन सुपुर्दगी गर्न सकिने प्रावधान भएको विधेयकको विरोधमा लाखौं नागरिकहरू गएको सप्ताहदेखि सडकमा उत्रिएका छन्।

हङकङको सरकारकी मुख्य कार्यकारी क्यारी लामले शनिवार अति विवादास्पद बन्न पुगेको सो विधेयक स्थगित गरेको घोषणा गरेकी हुन्।

तर प्रदर्शनकारीहरूले विधेयक रद्द हुनुपर्ने माग गरेका छन्। केहीले लामको राजीनामा समेत मागेका छन्।

आइतवार बिहान हङकङको भिक्टोरिया स्क्वायरमा कालो वस्त्र लगाएर वा हातमा सेतो फूल लिएर ठूलो सङ्ख्यामा प्रदर्शनकारी जम्मा भएका छन्।

ठूलो सङ्ख्यामा जम्मा भएका प्रदर्शनकारीका कारण धेरै सडक बन्द भएका छन् र ट्रेन स्टेशनहरू भिड भएको छ।

धेरै प्रदर्शनकारीले शनिवार ठूलो ब्यानर राख्ने क्रममा खसेर मृत्यु भएको एक प्रदर्शनकारीको सम्झनामा सेतो फूल बोकेका हुन्।

केही प्रदर्शनकारीहरूले लामको घोषणामा शङ्का व्यक्त गरेका छन्।

"क्यारी लामले हङकङका नागरिकहरूको अनुभूतिलाई वेवास्ता गरेकी छिन्," ६७ वर्षीय प्रदर्शनकारी माले भने। उनले लामले गत हप्ता लाखौं मानिसहरू सडकमा उत्रिदा पनि केही नभएको भान पारेको बताए।

"हामी प्रहरीले अमानवीय तरिकाले पिटेका विद्यार्थीहरूको पक्षमा प्रदर्शन गरिरहेकाछौँ, उनीहरूले न्याय पाउनुपर्छ।"

क्यारी लामले आम विरोध प्रदर्शनपछि विधेयक स्थगित गरेको घोषणा गरिन्

हङकङ सरकारले ताइवानमा एक हत्याकाण्ड भएपछि सुपुर्दगी विधेयकले छिद्रहरू बन्द गर्ने र हङकङ अपराधीहरूका लागि सुरक्षित स्थल नहुने तर्क गरेको थियो।

लामले भनिन्, यो संसद अधिवेशन अन्त्य हुनु अगावै विधेयक पारित गर्नुपर्ने हतार "शायद अब छैन।"

आलोचकहरूले चीनको त्रुटीग्रस्त न्याय प्रणालीमा हङकङका मानिसहरूलाई समस्यामा पार्ने बताएका थिए र त्यसले हङकङको न्यायिक स्वतन्त्रता थप खस्किने बताएका थिए।

हङकङ ब्रिटेनको उपनिवेश राज्य थियो र त्यसलाई सन् १९९७ मा चीनलाई "एक देश दुई प्रणाली"का रूमा फिर्ता गरिएको थियो।

विवाद के थियो?

परिवर्तनमा मूख्य भूमि चीन ताइवान र मकाउबाट अपराधिक सुपुर्दगीको अनुरोध आएमा हङकङ अदालतले हरेक मुद्दाका आधारमा गरेको निर्णयमा आधारित भएर सुपर्दगी गर्न सकिने व्यवस्था गरिएको छ।

ताइवानमा विदा मनाउन गएका बेला हङकङका एक व्यक्तिले आफ्नी केटी साथीको हत्या गरेको आरोप लागेपछि ताइवान सुपुर्दगी गर्न नसकेको सन्दर्भ  पारेर यो विधेयक ल्याइएको थियो।...


शीर्षक: हङकङ: संसद भवनमा छिरेका प्रदर्शनकारीलाई प्रहरीले निकाल्यो\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

ब्रिटेनबाट हङकङको सार्वभौमिकता चीनलाई सुम्पिएको वर्षगाँठको कार्यक्रमका बेला प्रदर्शनमा उत्रिएका प्रदर्शनकारीहरूले विधायक परिषद्को भवनमा घण्टौँसम्म कब्जा जमाएका थिए।

प्रदर्शनकारीलाई भवन खाली गर्न चेतावनी दिएका सयौँ सङ्ख्याका प्रहरीले मध्येरात पछि उक्त भवनलाई आफ्नो नियन्त्रणमा लिएका थिए।

सुपुर्दगीसम्बन्धी विवादास्पद विधेयकको विरोधमा हङकङमा थुप्रै हप्तादेखि तनाव जारी छ।

आलोचक चिन्तित

लाखौँ मानिसहरूले यसअघिको शान्तिपूर्ण प्रदर्शनमा भाग लिएका थिए।

सुपुर्दगीसम्बन्धी प्रस्तावित विधेयकविरुद्धको र्‍याली मूख्यभूमि चीनप्रति राजनीतिक असन्तुष्टि व्यक्त गर्नका लागि प्रयोग गर्न सकिने भन्दै आलोचकहरूको चिन्ता छ।

हङकङकी प्रमुख कार्यकारी क्यारी लामले स्थानीय समय अनुसार ४ बजे पत्रकार सम्मेलनमा हिंसात्मक रूपमा विधायक कार्यालय तोडफोड गरी प्रवेश गर्ने प्रदर्शनकारीको निन्दा गरिन्।

सार्वभौमसत्ता हस्तान्तरणको २२ औँ वर्षगाँठमा शान्तिपूर्ण प्रदर्शनको सोमवार योजना गरिएको थियो।

चेतावनी

एउटा ठूलो स्तरको र्‍यालीमा लाखौँ मानिसहरू सहरमा सहभागी थिए। र्‍याली शान्तिपूर्ण ढङ्गमा अघि बढिरहेको थियो।

तर दिउँसो खानाको समयमा दर्जनौँ प्रदर्शनकारीहरूले तोडफोड गरेर विधायक परिषद्को भवनमा प्रवेश गरे।

कयौँ सय मानिसहरूले टाढाबाट हेरिरहेका बेला उनीहरूले भवनलाई आफ्नो नियन्त्रणमा लिए।

प्रहरीले भने आफूले बल प्रयोग गर्ने र पक्राउ गर्ने भन्दै चेतावनी दिएको थियो।

पछि प्रहरी भित्र प्रवेश गरेपछि सयौँ मानिसहरू भागेका थिए।


शीर्षक: हङकङको विषयलाई लिएर चीन र अमेरिकाबीच खटपट\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

अमेरिकी सिनेटले पारित गरेको कानुनको हङ्कङका सरकारविरोधी प्रदर्शनकारीहरूले स्वागत गरेका छन्।

प्रदर्शनकारीहरूले पुन: सडक आवागमन तथा सार्वजनिक यातायातमा अवरोध पैदा गरेका छन्।

प्रदर्शनकारीहरूको एउटा सानो समूह अझै पनि एक विश्वविद्यालय भित्रै छन्।

त्यहाँ गत तीन दिनमा हिंसात्मक झडपहरू भएका छन्।

आरोप

यसबीच ब्रिटेनको हङकङस्थित महावाणिज्य दूतावासका एकजना पूर्वकर्मचारीले गत अगस्टमा मुख्यभूमि चीनमा जाँदा आफूलाई यातना दिइएको आरोप लगाएका छन्।

साइमन चेङले उनलाई बाँधिएको, आँखामा पट्टी लगाइएको अनि असहज तरिकामा राखिएको बीबीसीलाई बताए।

हङकङमा तनाव भड्काएको आरोप आफूलाई लगाइएको उनले बताए।

ब्रिटेनको हङ्कङस्थित महावाणिज्य दूतावासका एकजना पूर्व कर्मचारी साइमन चेङले चीनमा आफूलाई यातना दिएको बताएका छन्

चीनले ब्रिटेन तथा अन्य देशहरूलाई हङकङमा प्रजातन्त्र समर्थित विरोध प्रदर्शन गर्न उक्साएको आरोप लगाइरहेको छ।

साइमन चेङ्को घटनामा बेइजिङ्ले कुनै प्रतिक्रिया जनाएको छैन। तर यसअघि चेङ्लाई यौनकर्मी महिलाको सेवा खोजेका कारण पक्राउ गरिएको सङ्केत चीनले गरेको थियो।

ब्रिटेनका विदेशमन्त्री डोमिनिक राबले पछिल्ला घटनाहरूबारे सोधपुछ गर्न चिनियाँ राजदूतलाई डाकेका छन्।

तर बुधवार चिनियाँ विदेश मन्त्रालयका प्रवक्ताले बीबीसीसँग कुरा गर्दै चीनका राजदूत जवाफ दिन नजाने बरू बेइजिङ्स्थित ब्रिटिश राजदूतलाई आफ्ना असन्तुष्टी सुनाउन चिनियाँ विदेश मन्त्रालयले डाक्ने प्रतिक्रिया दिए।

चीन सरकारले मुख्यभूमि चीनलाई हङकङका नागरिक सुपुर्दगी गर्न सकिने प्रावधान भएको एउटा कानुन ल्याउने योजनाको विरोधमा गत जुन महिनामा हङ्‌कङ आन्दोलित भएको थियो।

सरकारले उक्त योजना फिर्ता लिएको भए पनि अहिले आन्दोलनको माग र स्वरूप बदलिएको छ।

साइमन चेङ्को बयानले ब्रिटेन तथा चीनबीच अहिले नै तनावग्रस्त भइसकेको सम्बन्धमा थप असर पर्न सक्छ।


शीर्षक: हङ्‌कङ आन्दोलन: अमेरिकी राष्ट्रपतिले गरे प्रदर्शनकारीलाई समर्थन गर्ने कानुनमा हस्ताक्षर\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

अमेरिकी कंग्रेसले पारित गरेको उक्त विधेयक अब कानुन बनेको छ।

हङ्‌कङ प्रजातन्त्र तथा मानव अधिकार कानुनले हङ्‌कङले बाँकी चीनबाट पर्याप्त स्वायत्तता हासिल गरे नगरेको  विषयमा वार्षिक समीक्षा गर्ने प्रस्ताव गरेको छ।

ट्रम्पले "राष्ट्रपति सी (जिन्पिङ), चीन र हङ्‌कङका जनता"प्रति सम्मान व्यक्त गर्न आफूले नयाँ कानुनमा हस्ताक्षर गरेको बताए।

चीनले के गर्ला?

तर त्यो कानुनले बेइजिङलाई क्रुद्ध बनाउनेछ। चिनियाँ अधिकारीहरूले यसअघि नै अमेरिकालाई चिनियाँ आन्तरिक मामिलामा "हस्तक्षेप नगर्न" चेतावनी दिइसकेका छन्।

अमेरिकी राष्ट्रपति ट्रम्पले चीन-अमेरिका व्यापार युद्धलाई अन्त्य गर्न चीनसँग व्यापार सम्झौता गर्न खोजिरहेका छन्।

उनले हङ्‌कङसँग सम्बन्धित अर्को कानुनमा पनि हस्ताक्षर गरेका छन्। त्यसले हङ्‌कङ प्रहरीलाई भिड नियन्त्रण गर्न प्रयोग गर्ने अश्रुग्यास, रबरका गोली र स्टेन गनजस्ता अस्त्र निर्यातमा प्रतिबन्ध लगाइदिएको छ।

ट्रम्पको भनाइमा "चीन र हङ्‌कङका नेता तथा प्रतिनिधिहरू आफ्ना मतभेदहरू शान्तिपूर्ण तरिकाले हल गरून् र सबैका लागि दीर्घकालीन शान्ति र समृद्धि हासिल होस् भनेर (ती विधेयकहरू) लागु गर्न लागिएको" हो।

नयाँ कानुनमा के छ?

उक्त विधेयक गत जुन महिनामा हङ्‌कङमा प्रदर्शनहरू सुरु हुन लाग्दा अमेरिकी कंग्रेसमा प्रस्तुत गरिएको र गत महिना कंग्रेसबाट अत्यधिक बहुमतले पारित भएको थियो।

त्यो विधेयक भन्छ: "हङ्‌कङ चीनको भाग हो र त्यसको आफ्नै कानुनी र आर्थिक व्यवस्था छ। वार्षिक समीक्षाले हङ्‌कङको कानुनमा निर्दिष्ट गरिए झैँ त्यहाँका नागरिकको स्वतन्त्रता र कानुनी शासनलाई चीनले चलाए नचलाएको भन्ने विषयको आकलन गर्नेछ।"

चिनियाँ मुख्य भूमिमा लागु हुने अमेरिकी कर वा नियम स्वायत्त क्षेत्रको रूपमा रहेको हङ्‌कङमा चाहिँ लागु हुने गरेको छैन।

त्यो कानुनमा अमेरिकाले हङ्‌कङका नागरिकलाई विरोधका क्रममा पक्राउ परेको अवस्थामा पनि प्रवेशाज्ञा दिन सक्ने व्यवस्था गरिएको छ।

हङ्‌कङको अवस्था कस्तो छ?

हङ्‌कङमा गत जुन महिनामा सुरु भएको  प्रजातन्त्रपक्षीय प्रदर्शन केही दिनअघि सम्म जारी थियो।

त्यसले बृहद् प्रजातन्त्रिक आन्दोलनको रूप लिइसकेको छ।

भर्खरै सम्पन्न स्थानीय परिषद्को निर्वाचनमा प्रजातन्त्रवादीहरूको विजय भएको छ

हिंसात्मक प्रदर्शन चर्किँदै गर्दा प्रदर्शनकारीहरूले बेइजिङ पक्षधर भनिएका व्यापारिक प्रतिष्ठानहरूलाई ताकेर पेट्रोल बम प्रहार...


शीर्षक: हङ्‌कङ आन्दोलन: क्रिस्मसको पूर्वसन्ध्यामा प्रहरी र प्रदर्शनकारीबीच झडप\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

प्रहरीले अश्रुग्यास प्रहार गरेको थियो

टाउकोमा स्यान्टा क्लजको जस्तो टोपी र मृगको जस्तो सिङ लगाएका मानिसहरूले विभिन्न बजार तथा एउटा पर्यटकीय क्षेत्रमा प्रदर्शन गरेका थिए।

केही प्रदर्शनकारीहरूले पेट्रोल बम प्रहार गरेका थिए। प्रहरीले आँखा पोल्ने पेपर स्प्रे, लट्ठी तथा अश्रुग्यास प्रयोग गरेको थियो।

हङ्‍कङमा छ महिनादेखि सरकारको विरोधमा आन्दोलन भइरहेको छ।

गत जुन महिनामा सरकारले सुपुर्दगीसम्बन्धी एउटा विवादास्पद विधेयक ल्याएपछि विरोध सुरु भएको थियो। अहिले त्यसले प्रहरीको अत्याचार र प्रजातान्त्रिक सुधारको मागसहित आन्दोलनको रूप लिएको छ।

मङ्गलवार के भयो?

केही प्रदर्शनकारीले क्रिस्मसको बेला पनि विरोधप्रदर्शन गर्न आह्वान गरेका थिए।

क्रिस्मसको पूर्वसन्ध्यामा चिम शा चई र मङ्‌ककका सडकमा हजारौँ मानिसहरू भेला भए।

केही प्रदर्शनकारीहरूले सडकबाट इँटा निकालेको र बाटो छेक्न थुप्रो बनाएको देखिन्थ्यो। प्रहरीका अनुसार प्रदर्शनकारीहरूले एउटा ब्याङ्कमा तोडफोडपछि आगो लगाइएका थिए।

साउथ चाइना मर्निङ पोस्टका अनुसार मध्यरातमा प्रदर्शनकारीहरूले हिंसात्मक गतिविधि केही समय रोकेर शुभकामना आदानप्रदान गरेका थिए। उनीहरूले सुरक्षाकर्मीहरूलाई पनि शुभकामना दिएका थिए।

तर केही बेरमै उनीहरूबीच फेरि झडप भयो।

शपिङ सेन्टरहरूमा स्वयंसेवी स्वास्थ्यकर्मी र मुख छोपेका प्रदर्शनकारीहरू भेला भएका थिए

विरोधप्रदर्शनबाट सामाजिक व्यवस्था बिथोलिएको र उत्सवको उमङ्ग प्रभावित भएको सरकारले बताएको छ

पच्चीस वर्षीय निगेल चाल नाम गरेका एक प्रदर्शनकारीले रोएटर्स समाचारसंस्थालाई भने, "धेरै हङ्‌कङवासीलाई यो क्रिस्मस भिन्न नहोला भन्ने लागेको थियो...तर यो वर्ष क्रिस्मसको पूर्वसन्ध्या त लडाइँ गर्ने समय भए जस्तो छ।"

"यो हाम्रा लागि हर्षपूर्ण पर्व र बिदाको बेला भए पनि केही [प्रदर्शनकारीहरू] जेलमा छन्... हामीले अरूलाई हाम्रो सङ्घर्ष अझै सकिएको छैन भनेर सम्झाउनुपर्छ," आफ्नो नाम म्यारी बताउने अर्की प्रदर्शनकारीले रोएटर्सलाई भनिन्।

सरकारका एक प्रवक्ताले दङ्गाकारीहरूले सामाजिक व्यवस्था र क्रिस्मस पर्वको उमङ्ग बिथोलिदिएको आरोप लगाएका छन्।

बुधवार बिहानसम्म प्रदर्शनकारीहरू सडकमै थिए

हङ्‌कङ किन आन्दोलित छ?

सरकारले हङ्‌कङका नागरिकलाई मुख्यभूमि चीन सुपुर्दगी गर्न सकिने प्रावधान भएको नयाँ कानुन ल्याउन खोजेपछि हङ्‌कङ गत जुन महिनादेखि आन्दोलित छ।

उक्त प्रस्तावित कानुन...


शीर्षक: हङ्‌कङ आन्दोलन: घेराबन्दीमा परेका प्रदर्शनकारी डोरी प्रयोग गरेर भागे\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

त्यसरी नै भाग्न खोजेका एक सय जनाजति लाई प्रहरीले अश्रुग्यास र रबरको गोली प्रहार गरेको छ। केही पक्राउ परेका छन्।

अझै २०० सय जनाजति प्रदर्शनकारीहरू तेस्रो दिन पनि घेराबन्दीमै रहेको बताइएको छ। उनीहरूले भण्डार गरेको आवश्यक सामग्री कम हुँदै गएको छ।

तर प्रहरीले पक्राउ गर्ने चेतावनी दिएपछि केही प्रदर्शनकारीहरू बाहिर निस्किन हच्किएका छन्।

सोमवार भएको हिंसामा दर्जनौँ मानिस घाइते भएको थिए।

उक्त विश्वविद्यालय लामो समयदेखि चलिरहेको सरकारविरोधी प्रदर्शनको मुख्य केन्द्रमा परिणत भएको छ।

चीनको अर्धस्वशासित भूभागका रूपमा रहेको हङ्‌कङमा आन्दोलन सुरु भएयता अहिले प्रदर्शनले सबैभन्दा उग्र रूप लिएको छ।

सरकारले मुख्यभूमि चीनलाई हङ्‍कङका नागरिक सुपुर्दगी गर्न सकिने प्रावधान भएको एउटा कानुन ल्याउने योजनाको विरोधमा गत जुन महिनामा हङ्‌कङ आन्दोलित भएको थियो।

सरकारले उक्त योजना फिर्ता लिएको भए पनि अहिले आन्दोलनको माग र स्वरूप बदलिएको छ।

बृहत् प्रजातान्त्रिक अधिकार दिइयोस् र प्रहरीलाई उत्तरदायी बनाइयोस् भन्ने मागसहित आन्दोलन चर्किएको हो।

चीनले "हङ्‌कङको स्थायित्व र आफ्नो सार्वभौम सत्ताको रक्षा गर्ने चाहनालाई कसैले पनि कम आँक्न नहुने" चेतावनी दिएको छ।

युकेका लागि चीनका राजदूतले हङ्‌कङको स्थिति "अनियन्त्रित" हुँदै गए केन्द्र सरकारले हेरेर नबस्ने बताएका छन्।

सन् १९९७ सम्म ब्रिटिश उपनिवेशका रूपमा रहेको हङ्‌कङले प्राप्त गरेको विशेष स्वतन्त्रता प्रभावित हुने हो कि भन्ने विषय पनि आन्दोलनको एउटा कारण हो।

हङ्‌कङको एउटा उच्च अदालतले अनुहार छोप्ने मास्क लगाउने प्रदर्शनकारीहरूमाथि लगाइएको प्रतिबन्ध असंवैधानिक रहेको ठहर गरेको।

सप्ताहान्तमा भएका प्रदर्शनले जिल्लाहरूमा हुने भनिएको निर्वाचन सम्पन्न हुने 'सम्भावना घटेको' हङ्‌कङ सरकारले बताएको भन्दै सरकारी सञ्चारमाध्यम आरटीएचकेले समाचार प्रकाशन गरेको छ।

यूकेले "हिंसा अन्त्य गरेर सबै पक्षलाई अर्थपूर्ण राजनीतिक वार्तामा संलग्न हुन" अनुरोध गरेको छ।

बीबीसीसँग कुरा गर्दै भूतपूर्व विदेशमन्त्री जेरमी हन्टले केही प्रदर्शनकारीहरूले "चीनसँग सैन्य द्वन्द्व" उत्पन्न गराउने खोजेको आरोप लगाएका छन्।

अमेरिकी विदेशमन्त्री माइक पोम्पेओले हङ्‌कङ सरकारलाई सार्वजनिक सरोकारका विषयलाई सम्बोधन गर्न आग्रह गरेका छन्।

हङ्‌कङमा प्रदर्शनकारी र प्रहरीबीच यसरी भयो भिडन्त


शीर्षक: हङ्‌कङ आन्दोलन: चीनले सामाजिक सञ्जालमा भ्रम फैलाउने अभियान चलाएको ट्विटर र फेसबुकको दाबी\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

ट्विटरले 'हङ्‌कङमा राजनीतिक द्वन्द्व सिर्जना गर्न खोज्ने'  नौ सय ३६ खाताहरू हटाइएको बताएको छ।

मुख्यभूमि चीनबाट सञ्चालित ती खाताहरू सङ्गठित रूपबाट हङ्‌कङको राजनीतिक अवस्था र त्यसको वैधतालाई कमजोर पार्ने उद्देश्यबाट सञ्चालित भएको उक्त सामाजिक सञ्जालले जनाएको छ।

फेसबुकले पनि सातवटा फेसबुक पेज, तीनवटा ग्रूप र पाँचवटा खाता हटाइएको जनाएको छ।

"त्यहाँ बारम्बार स्थानीय राजनीतिक समाचार र खासगरी चलिरहेको हङ्‌कङको प्रदर्शनबारे लेखिन्थ्यो," फेसबुकका साइबर सुरक्षा नीति प्रमुख नथानियल ग्लेचर भन्छन्।

"त्यस्तो काम गर्ने मानिसहरूले आफ्नो पहिचान लुकाउन खोजेपनि हाम्रो अनुसन्धानले ती चीन सरकारसँग सम्बन्धित रहेको देखाएको छ।"

नौ सय ३६ ट्विटर खाताबाहेक अन्य दुई लाखजति खाता अफवाह फैलाउने उद्देश्यले खोलिएको भए पनि तिनलाई प्रयोगमा आउनुअघि नै निष्क्रिय गराइएको बताइएको छ।

ट्विटरले आफ्नो एउटा विज्ञप्तिमा भनेको छ, "हाम्रो विस्तृत अनुसन्धानपछि सङ्गठित रूपमा (चीन) सरकार समर्थित काम रहेको देखिने बलिया प्रमाणहरू भेटिएका छन्।"

शैली

ती खाताहरूमा हङ्‌कङ आन्दोलनबारे उस्तै शैलीमा सन्देश एवं विचारहरू देखापर्थे।

गत सप्ताहान्तमा चीनको सरकारी समाचार संस्था सिन्ह्वाले ट्विटरमा प्रायोजित पोस्टहरू गरेपछि ट्विटरको निकै आलोचना भएको थियो।

ट्विटरले अबआइन्दा राज्यनियन्त्रित कम्पनीबाट विज्ञापन नलिने घोषणा गरेको छ।

तर उसले आफ्ना नयाँ नीति स्वतन्त्र-सार्वजनिक प्रसारकहरूका हकमा लागु नहुने बताएको छ।

मुख्यभूमि चीनमा ट्विटर पहिल्यै प्रतिबन्धित भए पनि मानिसहरूले भीपीएन भनिने भिन्न इन्टरनेट मार्गको प्रयोग गर्दै त्यसलाई प्रयोग गर्छन्।

हङ्‌कङ विवाद

केही समयअघि प्रस्तुत एउटा विधेयकमा मुख्यभूमि चीन, ताइवान र मकाउबाट आपराधिक सुपुर्दगीको अनुरोध आएमा हङ्‌कङ अदालतले प्रत्येक मुद्दाका आधारमा गरेको निर्णयमा आधारित भएर सुपर्दगी गर्न सकिने व्यवस्था राखिएको थियो।

ताइवानमा बिदा मनाउन गएका बेला हङ्‌कङका एक व्यक्तिले आफ्नी प्रेमिकाको हत्या गरेको आरोप लागेपछि ताइवान सुपुर्दगी गर्न नसकेको सन्दर्भ पारेर यो विधेयक ल्याइएको थियो।

तर ठूलो विरोध भएपछि सो विधेयक फिर्ता भयो।

चीन सरकारले राजनीतिक विपक्षीहरूलाई तारो बनाउन सो विधेयकका आधारमा बन्ने कानुनको दुरुपयोग हुने त्रासका कारण हङ्‌कङमा त्यसको विरोध भएको थियो। त्यस बेलादेखि नै हङ्‌कङ आन्दोलित छ।

त्यस क्रममै गत...


शीर्षक: हङ्‌कङ आन्दोलन: पोलिटेक्निक विश्वविद्यालयको ढल निकासबाट भाग्ने प्रदर्शनकारीको प्रयास\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

ढलभित्र छिरेर त्यो कति फराकिलो छ भन्ने पत्ता लगाउने प्रयास गर्दै एक प्रदर्शनकारी

सरकारीविरोधी आन्दोलनमा सहभागी भएका सयौँ प्रदर्शनकारीहरू पोलिटेक्निक यूनिभर्सिटी (पोलियू) बाहिर निस्किसकेका छन्। तर अहिले पनि दर्जनौँको सङ्ख्यामा प्रदर्नकारीहरू त्यहीँ छन्।

पाँच महिनादेखि चलेको आन्दोलनका क्रममा उक्त विश्वविद्यालयमा आन्दोलनकारीहरू भेला भएका थिए। केही दिन त्यहाँ झडपको शृङ्खला चल्यो।

विश्वविद्यालयलाई घेराबन्दी गरेका सुरक्षाकर्मीहरूले भाग्न खोज्ने युवालाई पक्राउ गरिरहेका छन्।

ढलभित्रबाट भाग्न खोज्ने छ जनालाई प्रहरीले बुधवार पक्राउ गरेको थियो।

प्रहरीका अनुसार तीमध्ये दुई पुरुष भूमिगत ढल निकासबाट बाहिरिँदै थिए र एक महिलासहित चार जनाले ढलको ढक्कन खोलेर तिनलाई भाग्न सघाउन ढलभित्र डोरी झारेका थिए।

"ढल निकै अप्ठेरो र त्यसको तलसम्म अँध्यारो थियो, म यथाशक्य चाँडो घर जान चाहन्थेँ," ढलबाट भाग्ने असफल प्रयास गरेका एक युवाले बीबीसी चाइनिजसँग भने।

 "तर त्यसबाहेक हामी कसरी विश्वविद्यालय परिसरबाट बाहिर जान सक्थ्यौँ?"

हङ्‌कङ पूरै अस्तव्यस्त हुनेगरी सरकारविरोधी प्रदर्शन सुरु भएको पाँच महिना भयो।

मुख्य भूमि चीनलाई सन्दिग्ध व्यक्ति सुपुर्दगी गर्न अनुमति दिने एउटा विधेयक सरकारले पारित गर्ने योजना बनाएपछि हङ्‌कङ आन्दोलित भएको थियो। विधेयक फिर्ता भए पनि सरकारविरोधी प्रदर्शन जारी छ।

हङ्‌कङ सन् १९९७ सम्म ब्रिटेनको उपनिवेश थियो। त्यहाँ अहिले चीनको 'एक राष्ट्र, दुई प्रणाली' नीतिअन्तर्गत शासनव्यवस्था चल्छ।

अग्निसेवाका कर्मचारीहरूले कोही प्रदर्शनकारी फसेका छन् कि भनेर सुरुङमा खोजी गरेका थिए

तर चीनको प्रभावविरुद्ध र प्रहरीले ज्यादती गरेको आरोप लगाउँदै आन्दोलन चर्किएको छ।

गत सातादेखि हङ्‌कङका पाँच विश्वविद्यालयलाई आन्दोलनकारीले आफ्नो नियन्त्रणमा राखेका थिए। तर अहिले पोलियूमा मात्र उनीहरूको उपस्थिति छ।

सुरक्षाकर्मीसँग हिंसात्मक झडप भएको केही दिनपछि अहिले त्यहाँ १०० जनाभन्दा कम आन्दोलनकारीहरू बाँकी छन्।

कैयौँ प्रदर्शनकारीले प्रहरीसमक्ष आत्मसमर्पण गरिसकेका छन् भने केहीलाई उपचारको निम्ति अस्पताल लगिएको छ। केही प्रदरश्नकारी विभिन्न तरिकाले भाग्न सफल भएका छन्।

अहिलेसम्म १०० जना भन्दा बढी पक्राउ परेका छन्। अठार वर्षभन्दा कम उमेरका प्रदर्शनकारीलाई घर जान अनुमति दिइएको छ, तर सुरक्षानिकायले उनीहरूको विस्तृत विवरण राखेको छ।

हुलदङ्गा गरेको...


शीर्षक: हङ्‌कङ आन्दोलन: प्रदर्शन जारी रहँदा चीनद्वारा हङ्‍कङ मामिला हेर्ने दूत पदमुक्त\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

वाङ जमिन हङ्‌कङका लागि बेङजिङको सम्पर्क कार्यालयका निर्देशक थिए।

सिन्ह्वा समाचार संस्थाका अनुसार वाङको स्थानमा उत्तरी प्रान्त शान्शीमा चिनियाँ कम्युनिस्ट पार्टीका सचिव रहेका लू हुइनिङलाई नियुक्त गरिएको छ।

छ महिनादेखि प्रजातन्त्रपक्षधरहरूले हङ्‌कङमा आन्दोलन चर्काएपछि चीनले उनलाई पदबाट हटाएको हो।

हङ्‌कङमा जारी आन्दोलनप्रति चीनले आपत्ति जनाउँदै आएको छ।

चीनको समर्थनप्राप्त हङ्‍कङकी प्रमुख प्रशासक क्यारी लाम भने पदमै छिन्।

हङ्‌कङका नागरिकलाई चीनसमक्ष सुपुर्दगी गर्ने प्रावधान भएको एउटा प्रस्तावित कानुनको विरोधमा हङ्‌कङमा प्रदर्शन सुरु भएको थियो।

उक्त कानुन बनेमा चीनले विरोधीहरूलाई दमन गर्न त्यसको दुरुपयोग गर्ने आशङ्का व्यक्त गरिएको थियो।

नयाँ वर्षको दिन पनि हजारौँ मानिसहरूले हङ्‌कङमा प्रदर्शन गरेका थिए। केही स्थानमा हिंसा भए पनि उक्त दिनको विरोधप्रदर्शन शान्तिपूर्ण नै थियो।

नयाँ वर्षको पूर्वसन्ध्यामा ४० सांसद र १८ देशका विशिष्ट व्यक्तिले क्यारीलाई एउटा खुला पत्र लेख्दै हङ्‌कङवासीका समस्या सम्बोधन गर्दै सङ्कट समाधान गर्न उपयुक्त बाटो खोज्न आह्वान गरेका थिए।

हङ्‌कङ किन आन्दोलित छ?

सरकारले हङ्‌कङका नागरिकलाई मुख्यभूमि चीन सुपुर्दगी गर्न सकिने प्रावधान भएको नयाँ कानुन ल्याउन खोजेपछि हङ्‌कङ छ महिनादेखि आन्दोलित छ।

उक्त प्रस्तावित कानुन अनुमोदन भएमा हङ‍्‌कङको न्यायिक स्वतन्त्रता समाप्त हुने र विरोधीहरू खतरामा पर्ने डर धेरैमा उत्पन्न भयो।

चर्को विरोध भएपछि सेप्टेम्बरमा उक्त विधेयक फिर्ता भयो। तर आन्दोलन झन् चर्कियो।

सन् १९९७ सम्म हङ्‍कङ ब्रिटिश उपनिवेश थियो।

अहिले 'एक राष्ट्र, दुई प्रणाली' नीतिअन्तर्गत हङ्‌कङ चीनको अर्धस्वायत्त भूभागको रूपमा रहेको छ।

नय‍ाँ वर्षको दिन गरिएको विरोधप्रदर्शनबाट सामाजिक व्यवस्था बिथोलिएको र उत्सवको उमङ्ग प्रभावित भएको टिप्पणी सरकारले गरेको थियो

तर उसका आफ्नै न्यायिक प्रणाली र सीमा छन्।

हङ्‍कङवासीहरू मुख्यभूमि चीनका नागरिकभन्दा धेरै स्वतन्त्र छन्।

त्यहाँको कानुनले भेला हुन पाउने र अभिव्यक्ति स्वतन्त्रता जस्ता अधिकार सुरक्षित गरेको छ।

हङ्‌कङको प्रशासनलाई चीनको समर्थनप्राप्त छ। तर गत महिना भएको स्थानीय परिषद्को निर्वाचनमा बेइजिङ समर्थकहरूको पराजय भएको थियो।

चीनले हङ्‍कङमा भइरहेको आन्दोलनप्रति आपत्ति व्यक्त गर्दै चीन विभाजन गर्न खोजे दमन गरिने चेतावनी दिँदै आएको छ।


शीर्षक: हङ्‌कङ आन्दोलन: प्रहरीमाथि पेट्रोल बम र बाण प्रहार, रातभरि झडप\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

सोमवार बिहानीपख विश्वविद्यालयका प्रवेशद्वारहरूमा आगो लागेको थियो

उनीहरूबीच सोमवार बिहान फेरि झडप भएपछि तनाव चर्किएको छ।

प्रदर्शनकारीहरूले पेट्रोल बम, ढुङ्गा र अरू घातक हतियार प्रहार गरेपछि प्रहरीले अश्रुग्यास र पानीको फोहरा प्रयोग गरेको छ।

राति पोलिटेक्निक यूनिभर्सिटी (पोलियू) भित्र प्रहरी प्रवेश गर्न खोजेपछि सयौँ प्रदर्शनकारीहरूले प्रतिरोध गरेका थिए।

प्रदर्शनकारीहरूले प्रहरीलाई लक्षित गर्दै पेट्रोल बम र बाण प्रहार गरेपछि विश्वविद्यालयका प्रवेशद्वारहरूमा आगो लागेको थियो।

अहिले प्रहरीले पोलियूलाई घेरेको छ।

आफूमाथि त्यस्तो आक्रमण नरोकिए गोली प्रहार गर्ने चेतावनी सुरक्षाकर्मीहरूले दिएका थिए।

प्रदर्शनकारीहरूले प्रहरीमाथि पेट्रोल बम र बाण प्रहार गरेका थिए

महिनौँदेखि चलिरहेको सरकारविरोधी आन्दोलनका कारण हङ्‌कङ अस्तव्यस्त भएको छ।

चीनको अर्धस्वशासित भूभागका रूपमा रहेको हङ्‌कङमा आन्दोलन सुरु भएयता अहिले प्रदर्शनले सबैभन्दा उग्र रूप लिएको छ।

प्रहरीले अत्यधिक बल प्रयोग गरेको आरोप लाग्ने गरेको छ भने उग्र प्रदर्शनकारीहरूले प्रहरीलाई तारो बनाउने गरेका छन्।

प्रदर्शनकारीहरू केही दिनदेखि पोलियूमा कब्जा जमाएर बसेका छन्।

सोमवार भएको झडपमा प्रदर्शनकारीले प्रहार गरेको बाण खुट्टामा लागेर एक प्रहरी अधिकारी घाइते भएका छन्।

विश्वविद्यालय कब्जा गरेर बसेका प्रदर्शनकारीहरूलाई तत्काल सो स्थान छोड्न प्रहरीले आइतवार राति आग्रह गरेको थियो।

विश्वविद्यालय प्रशासनले पनि उनीहरूलाई बाहिर जान आग्रह गरेको छ।

तर सयौँको सङ्ख्यामा रहेका उनीहरू बाहिर निस्किन मानेनन्। रातभरि प्रहरी र प्रदर्शनकारीबीच फाट्टफुट्ट झडप भइराख्यो।

प्रहरीको सञ्चार हेर्ने एक अधिकारीलाई खुट्टामा बाण लागेको थियो

प्रहरीले स्थानीय समयानुसार बिहान ५:३० बजेतिर पुन: विश्वविद्यालय परिसरलाई आफ्नो नियन्त्रणमा लिने प्रयास गर्‍यो।

तर उनीहरूमाथि पेट्रोल बमहरू प्रहार गरियो। त्यसबाट त्यहाँ आगो फैलियो।

पछि केही प्रदर्शनकारीहरू बाहिर निस्किन खोजेका थिए। तर प्रहरीले अश्रुग्यास प्रहार गरेपछि उनीहरू भित्रै फर्किए।

आइतवार फेसबुकमार्फत् प्रहरी प्रवक्ता लुई लाऊले आन्दोलनकारीहरूलाई सुरक्षाकर्मीमाथि पेट्रोल बम, बाण वा अन्य घातक हतियार प्रयोग नगर्न चेतावनी दिएका थिए।

"यदि उनीहरूले त्यस्तो खतरनाक गतिविधि जारी राखे भने हामीसँग गोली प्रहार गर्नु समेत आवश्यकताअनुसार न्यूनतम...


शीर्षक: हङ्‌कङ आन्दोलन: हङ्‌कङको अर्थतन्त्र चीनका लागि यसरी महत्त्वपूर्ण छ\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

हङ्‌कङकी प्रमुख कार्यकारी क्यारी लामलाई बेइजिङको समर्थन छ

तर विगत तीन महिनादेखि आन्दोलन चर्किँदै जाँदा चीनले हङ्‌कङका प्रजातन्त्रवादी विरोधप्रदर्शनमाथि दमन गर्न सुरु गर्ने हो कि भन्ने चिन्ता बढेको छ।

सन् १९९७ मा ब्रिटिश साम्राज्यबाट मुक्त भएको हङ्‌कङमा त्यस्तो कदमले के कस्तो प्रभाव पार्छ त्यो अनिश्चित छ। तर त्यस्तो कदमले चीनलाई ठूलो जोखिम हुनेछ।

उसको विशेष प्रशासित क्षेत्रको रूपमा रहेको हङ्‌कङ एशियाको एउटा मुख्या आर्थिक केन्द्र हो। हङ्‌कङको तुलनात्मक रूपमा बढी स्वतन्त्र वातावरणका कारण बेइजिङलाई धेरै लाभ पुगेको छ।

अब सङ्कट चर्किँदै गयो भने बेइजिङलाई कस्तो प्रभाव पर्ला?

आसन्न सङ्कट

बीबीसी चिनियाँ सेवाका सम्पादक हावर्ड झाङका विचारमा बेइजिङले हङ्‌कङमा केही कदम चाल्न सक्ने सङ्केत दिइसकेको छ।

हालैका दिनहरूमा बेइजिङले हङ्‌कङका प्रदर्शकारीसँग कडा व्यवहार गर्ने सङ्केत दिँदै उनीहरूलाई "आतङ्कवादी"सँग तुलना गरिसकेको छ।

चिनियाँ सामाजिक सञ्जालहरूमा पनि प्रदर्शनविरोधी सामग्रीको सङ्ख्या बढेको छ।

चीनले सामाजिक सञ्जालबाट हङ्‌कङमा भइरहेको आन्दोलनबारे भ्रामक सूचना फैलाउने अभियान चालेको पत्ता लागेको दाबी ट्विटर र फेसबुकले गरेका छन्।

विरल तर स्पष्ट चेतावनी दिँदै ब्रिटेनका लागि चिनियाँ राजदूत लिउ सियाओमिङले भनिन्, "यदि अवस्था अझै खराब भएर हङ्‌कङ सरकारले धान्नै नसक्ने स्थिति आयो भने चीनको केन्द्रीय सरकारले टुलुटुलु हेरेर मात्र बस्नेछैन।"

अमेरिकी राष्ट्रपति डोनल्ड ट्रम्पले हङ्‌कङका हिंसात्मक दमन सुरु होला कि भनेर आफू चिन्तित भएको बताएका छन्। उनले अगस्ट १३ तारिखमा ट्विटरमा सन्देश लेख्दै हङ्‌कङनजिकै पर्ने चिनियाँ मुख्यभूमिको सन्जनमा चिनियाँ सेना भेला भएको भन्दै चेतावनी दिएका थिए।

त्यसको केही घण्टाअघि चिनियाँ उपप्रधानमन्त्री स्टेट काउन्सिलर जेइची याङले अमेरेकी विदेशमन्त्री माइक पोम्पेओसँग न्यूयोर्कमा भेटवार्ता गरेका थिए।

अर्थतन्त्रमा प्रभाव

एघार हप्तादेखि प्रदर्शन चर्किइरहेकोले अहिले हङ्‌कङ सहरको अर्थतन्त्रमा प्रभाव देखिन थालिसकेको छ। अर्थतन्त्रको २० प्रतिशत भाग ओगटेको पर्यटन र खुद्रा व्यापारमा त्यसको प्रत्यक्ष असर परिरहेको छ।

वित्त क्षेत्रमा काम गर्ने मानिस तथा विमानस्थल र अन्य क्षेत्रका कर्मचारीहरू प्रदर्शनमा सहभागी भइरहेका छन्। त्यसले एशियाकै प्रमुख व्यापारिक केन्द्रका व्यवसायहरूलाई प्रभावित तुल्याइदिएको छ।...


शीर्षक: हङ्‌कङ चुनाव: प्रजातन्त्र समर्थक समूहको दबदबा\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

विपक्षी आन्दोलनका सदस्यहरूले घोषित २४१ स्थान मध्ये २०१ स्थानमा विजय हासिल गरेको साउथ चाइना मर्निङ पोस्ट समाचारपत्रले जनाएको छ।

बेइजिङसमर्थक उम्मेदवारले २८ स्थानमा मात्र जितेका छन्। चुनावमा २९ लाख मतदाता सहभागी भएका थिए।

त्यसको अर्थ ७१ प्रतिशत मतदाता मत हाल्न आएका थिए। जबकि सन् २०१५ को चुनावमा ४७ प्रतिशत मतदाताले मतदान गरेका थिए।

क्यारी लामको समर्थनको परीक्षा

यो चुनावलाई सङ्कटमा परेकी हङ्‌कङकी प्रमुख कार्यकारी क्यारी लामको समर्थनको परीक्षाको रूपमा हेरिएको थियो।

चुनावमा प्रजातन्त्र पक्षधर प्रदर्शनकारी समूहहरूले पाँच महिनासम्मको तनाव र प्रदर्शनपछि चिनियाँ सरकारलाई स्पष्ट सन्देश दिन चाहेको देखिएको छ।

बेइजिङ पक्षधर उम्मेदवारहरूले पाँच महिनादेखि चलिरहेका प्रहरी- प्रदर्शनकारी झडपप्रतिको असन्तुष्टि पोख्न आफूलाई समर्थन गर्न आग्रह गरेका थिए।

हङ्‌कङमा बसोबास गर्ने ७४ लाख जनसङ्ख्या मध्ये ४१ लाख मतदाता नामावालीमा समावेश थिए।

हङ्‌कङका जिल्ला पार्षदहरूले शहरको बस गुड्ने बाटो र फोहरमैला सङ्कलन जस्ता विषयमा सरोकार राख्दछन्।

शहरको प्रमुख कार्यकारी रोज्ने विषयमा उनीहरूको कुनै भूमिका हुँदैन।

मतदान गर्ने क्रममा क्यारी लामले जिल्ला परिषदका आवाजलाई अझै ध्यान दिएर सुन्ने बताएकी थिइन्।

को को अगाडी आए?

पछिल्लो खबरअनुसार बेइजिङ पक्षधर र विवादास्पद छवि भएका सांसद जुनिअस हो अनपेक्षित रूपमा पराजित हुन पुगेका छन्।

उनलाई यसै महिनाको सुरुतिर एक नक्कली समर्थकले छुरा प्रहार गरेका थिए।

उनले खुल्लमखुल्ला हङ्‌कङ प्रहरीको समर्थन गरेका थिए।

हङ्‌कङमा प्रदर्शनहरूको आयोजना गर्दै आएको समूह नागरिक मानव अधिकार मोर्चाका नेता जिम्मी शामले पनि जित हासिल गरेका छन्।

शामलाई हालै दुई पटक आक्रमण गरिएको थियो। प्रजातन्त्र समर्थक अभियानकर्ता जोशुवा वोङलाई चुनाव लड्न दिइएन।

आफूलाई राजनीतिक रूपमा प्रतिबन्धित गरिएपनि उनको स्थानमा उठेका प्रजातन्त्रवादी उम्मेदवार पनि विजयी भएको बताइएको छ।

चुनावमा हार भोगेकी बेइजिङ समर्थक सांसद एलिस माकले पराजयको आंशिक दोष कार्यकारी प्रमुख लामको शासन शैलीलाई दिइन्।

तर शहरको सबैभन्दा ठूलो बेइजिङ पक्षधर दलकी सहअध्यक्ष स्टारी लि वाइकिङले आफ्नो स्थान सुरक्षित गरेकी छन्।

दबाब

बीबीसीका चीन संवाददाता भन्छन् बेइजिङ पक्षधरहरू यसरी पराजित हुन्छन् भनेर कसैले सोचेका थिएनन्।

आउने दिनमा अब क्यारी लाम प्रशासन...


शीर्षक: हङ्‌कङ तनाव: चीन सुपुर्दगी गर्न सकिने विधेयक फिर्ता\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

गत एप्रिल महिनामा ल्याइएको उक्त विधेयकमा संदिग्ध अपराधीहरूलाई चीनमा सुपुर्दगी गर्न मिल्ने व्यवस्था प्रस्ताव गरिएको थियो।

गत जुन महिनामा प्रमुख कार्यकारी लामले त्यसलाई 'मृत' भनेपछि उक्त विधेयक निलम्बित भएको थियो तर उनले त्यसलाई फिर्ता नै भने लिएकी थिइनन्।

उक्त विधेयकलाई पूर्ण रूपमा फिर्ता लिइनु पर्छ भन्ने कुरा पूर्ण प्रजातान्त्रिक अधिकारहरूको माग गरिरहेका विरोध प्रदर्शनकारीहरूले राखेका प्रमुख पाँच मागहरूमा पर्दछ।

बुधवार उनले टेलिभिजन सम्बोधन मार्फत त्यस्तो घोषणा गर्दै विरोध प्रदर्शनहरूका क्रममा प्रहरीले गरेको व्यवहारका बारे जारी छानविनमा दुईजना थप वरिष्ठ अधिकारीहरू समावेश हुने घोषणा पनि गरिन्।

प्रदर्शनकारीहरूमाथि प्रहरीले गरेको भनिएको क्रुर व्यवहारका बारे छानविन गरिनु पर्ने कुरा पनि अभियानकर्ताहरूको अर्को माग रहेको थियो।

दोष

सोमवार प्रमुख कार्यकारी लामले हङ्‌कङको राजनीतिक सङ्कट आफ्नै कारणले गर्दा चर्किएको भन्दै आफैलाई दोष दिँदै गरेको अडिओ रेकर्ड सार्वजनिक भएको थियो।

उनले त्यस्तो भद्रगोल सिर्जना हुन गएको काम अक्षम्य भएको पनि बताएकी थिइन्।

गत एप्रिलमा ल्याइएको सुपुर्दगी सम्बन्धी विधेयकको तुरुन्तै आलोचना भएको थियो।

विपक्षीहरू भन्छन् त्यसबाट हङ्‌कङको कानुनी स्वतन्त्रमा अवरोध उत्पन्न हुनेछ र त्यसको प्रयोग बेइजिंगका आलोचकहरूलाई चुप लगाउन वा तर्साउनका लागि गर्न सकिनेछ।

हङ्‌कङमा लगातार १४ हप्तासम्म विरोध प्रदर्शनहरू भैरहेका छन् र गत सप्ताहान्तमा मात्रै प्रहरी र अभियानकर्मीहरूबीच पछिल्लो हिंसात्मक भिडन्त भएको थियो।

क्यारी ल्यामको सम्बोधन हुनुभन्दा केही अघि बोल्दै एकजना प्रजातन्त्रसमर्थक अभियानकर्मी जोशुआ वोंगले उक्त विवादास्पद विधेयक फिर्ता लिइने कुनै पनि निर्णय "निकै ढिलो गरी आएको निकै सानो कदम" हुने बताएका थिए।

लश्करै ट्वीट गर्दै उनले विरोध प्रदर्शनकारीहरूका सबै माग पूरा हुनपर्ने बताएका थिए।


शीर्षक: हङ्‌कङ तनाव: छलफल गर्न चिनियाँ राष्ट्रपति सी जिन्पिङलाई डोनल्ड ट्रम्पको सल्लाह\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

केही सातादेखि हङ्‌कङ अशान्त रहेको छ। यो साता त्यहाँको विमानस्थल पनि अवरुद्ध भयो।

यसअघि ट्रम्पले उक्त सङ्कटबारे कुरा गर्न सी र आफ्नो भेट हुनुपर्ने सङ्केत गरेका थिए।

गत १० सातादेखि हङ्‌कङमा दशौँ लाख मानिसहरूले सरकार विरोधी प्रदर्शनमा भाग लिइरहेका छन्।

सङ्कट गहिरिँदो

बिहीवार यूकेस्थित चिनियाँ राजदूतले स्थिति थप बिग्रिए बेइजिङले हङ्‌कङमा हस्तक्षेप गर्ने बताएका छन्।

सन् १९९७ मा यूकेले उक्त भूभाग चीनलाई हस्तान्तरण गरेयता हङ्‌कङले सबभन्दा खराब अवस्था सामना गरिरहेको उनले बताए।

हालको प्रदर्शन हङ्‌कङबाट चीन मुख्यभूमिमा सुपुर्दगी हुनसक्ने विवादास्पद विधेयकको विरोधबाट सुरु भएको थियो।

अघिल्लो ट्वीटमा ट्रम्पले राष्ट्रपति सीले हङ्‌कङको समस्या मानवीय तवरले समाधान गर्नेमा आफूलाई कत्ति पनि शङ्का नरहेको जनाएका थिए।

चीन-अमेरिका व्यापार तनावका माझ उनले हङ्‌कङ प्रदर्शनलाई बेइजिङको अमेरिकासँग प्रस्तावित व्यापार सम्झौतासँग जोडेका थिए।

"निश्चय पनि चीन सम्झौता चाहन्छ। तर पहिले उनीहरूले हङ्‌कङ समस्याको मानवीय तवरले समाधान गरुन्!" उनले ट्वीट गरेका थिए।

विवादास्पद सुपुर्दगी विधेयक हाल फिर्ता भइसकेको छ। तर प्रदर्शन भने प्रजातान्त्रिक सुधारको व्यापक मागमा परिणत भएको छ।

पहिला ब्रिटिश उपनिवेश रहेको हङ्‌कङ हाल 'एक देश, दुई प्रणाली' अन्तर्गत चीनको अङ्ग छ र त्यहाँ निकै उच्च स्तरको स्वशासन प्रदान गरिएको छ।

ट्रम्पको सुझाव के होला?

बीबीसी चिनियाँ सेवाका अमेरिका संवाददाता जाओयीन फङका अनुसार राष्ट्रपति सीले हङ्‌कङका प्रदर्शनकारीलाई भेट्ने सम्भावना एकदम कम छ।

बेइजिङले ती प्रदर्शनकारीलाई "आतङ्ककारीको जस्तै व्यवहार भएका दङ्गाकारी" भनेको छ।

त्यसैले फङ भन्छन्: त्यस्ता 'दङ्गाकारी' सँग आफ्नो नेताको भेटलाई चिनियाँ सरकारले उचित ठहर्‍याउन सक्दैन। त्यसमाथि प्रदर्शनकारीहरू स्वयंका पनि कोही खास नेता छैन जसले बेइजिङसँग छलफलमा अगुवाइ गर्न सकोस्।

"अझ महत्त्वपूर्ण के छ भने सी र प्रदर्शनकारीको भेटघाट सन् १९८९ मा तत्कालीन चिनियाँ प्रधानमन्त्री ली फङ र तिआन्आन्मेन चोकका प्रदर्शनकारीबीचको भेटघाटजस्तै देखिन सक्छ।"

ली फङको उक्त भेटघाटमा उनले उक्त विद्यार्थी प्रदर्शनलाई दिइएको दङ्गाको सङ्ज्ञा फिर्ता लिन मानेनन्। भेटघाट फलदायी भएन।

त्यसको दुई सातापश्चात् हिंसक दमन भएको थियो।

"चिनियाँ सरकारले त्यो घटनालाई विश्वको स्मरणमा पुन: ल्याउन चाहने छैन," जाओयीन...


शीर्षक: हङ्‌कङ तनावः अमेरिकाले चीनलाई भन्यो 'बदमास सत्ता'\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

एक अमेरिकी कूटनीतिज्ञको नाम र अधिकारकर्मीहरूसँग उनले कुरा गर्दै गरेको तस्बिर एउटा चिनियाँ सरकारी पत्रिकाले प्रकाशित गरेपछि अमेरिकाले 'बदमास सत्ता' भन्दै बिहीवार चीनको निन्दा गरेको थियो।

चीनले त्यसलाई खण्डन गर्दै 'गुण्डा तर्क' भनेको छ। हङ्‌कङको मामिलामा अमेरिकाले हस्तक्षेप गरेको अमेरिकामाथि उसले निरन्तर आरोप लगाउँदै आएको छ।

अधिकारकर्मीहरू तीनदिने प्रदर्शनका लागि हङ्‌कङ विमानस्थलमा भेला भएको पृष्ठभूमिमा चीन र अमेरिका आरोपप्रत्यारोपमा ओर्लिएका हुन्।

कालो पोसाक लगाएका प्रदर्शनकारीहरूले विदेशी पर्यटकमा चेतना जगाउने भन्दै विमानस्थलको आगमन कक्षमा बसेर ब्यानरहरू देखाएका छन्।

सुपुर्दगीसम्बन्धी विधेयकको विरोधबाट सुरु भएर बृहत् स्वतन्त्रताको माग गर्नेमा परिणत भएका प्रदर्शनहरू हप्तौँदेखि चलेका छन्।

पहिला ब्रिटेनको उपनिवेश रहेको हङ्‌कङको आफ्नै कानुनी र न्यायिक प्रणाली छन्।

हङ्‌कङ सन् १९९७ यता 'एक देश, दुई प्रणाली' अन्तर्गत चीनको अङ्ग रहिआएको छ।

त्यसले गर्दा विशेष प्रशासनिक एकाइले न्यायिक स्वतन्त्रतासहित मुख्य भूमिजस्तो नदेखिने स्वतन्त्रता उपभोग गर्दै आएको छ।

विवाद के हो?

बिहीवार चीनले हङ्‌कङका प्रदर्शनकारी नेताहरूसँग आफ्ना कूटनीतिज्ञले भेटघाट गरेको भन्ने समाचारबारे बताउन अमेरिकालाई भन्यो।

अमेरिकी कूटनीतिज्ञ जुली ईदेहले एउटा होटलमा विद्यार्थी नेताहरूसँग भेटिरहेको तस्बिर बेइजिङ समर्थक ता कुङ पाओ नामक पत्रिकाले "विदेशी शक्तिको हस्तक्षेप" शीर्षकमा छापेको थियो।

हङ्‌कङको राजनीतिक सङ्कटमा अमेरिकाले हस्तक्षेप गर्दै आएको चीनको आरोप रहिआएको छ।

अमेरिकाले चिनियाँ आरोप अस्वीकार गरेको छ र आफ्ना कूटनीतिज्ञहरूले सरकारदेखि व्यापारिक समूहका नेतासम्मलाई भेट्ने गरेको बताएको छ।

पत्रिकामा आएको रिपोर्टको उसले आलोचना समेत गरेको छ।

अमेरिकी विदेश मन्त्रालयकी एकजना प्रवक्ताले भनिन्, "मलाई लाग्दैन त्यो एउटा औपचारिक विरोध हो। त्यो त एउटा बदमाश सत्ताले गर्ने कुरा हो।"

उनको भनाइ छ, एउटा जिम्मेवार राष्ट्रले त्यस्तो व्यवहार देखाउँदैन।

अमेरिकाबाट "गुण्डा तर्क" आएको भन्दै चीनले त्यसलाई खारेज गरेको छ र अर्काको आन्तरिक मामिलामा अमेरिकाले हस्तक्षेप गर्ने कार्य बन्द गर्नुपर्ने भनेको छ।

किन हुँदैछ प्रदर्शन?

विवादास्पद विधेयकले बलात्कार र हत्याजस्ता अपराधका सन्दिग्धलाई मुख्यभूमि चीन, ताइवान र मकाउसामु सुपुर्दगी गर्न सकिने प्रस्ताव गरेको...


शीर्षक: हङ्‌कङ प्रदर्शन कट्टरपन्थी तत्त्वले गरेको भयावह घटना: चीन\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

"हामी आशा गर्छौँ... नागरिकहरू कानुनी शासनको पक्षमा उभिनेछन्," चीनस्थित हङ्‍कङ तथा मकाउ मामिला कार्यालयका एक प्रवक्ताले बताए।

हङ्‍कङमा गएको आठ सप्ताहान्तहरूमा लगातार सरकारविरोधी तथा प्रजातन्त्रको पक्षमा प्रदर्शनहरू भएका छन्।

हत्तपत्त वक्तव्य जारी नगर्ने चीनले एउटा विज्ञप्तिमा हङ्‍कङमा "कट्टरपन्थी तत्त्वहरूले गरेका खराब र आपराधिक कार्यहरू"को निन्दा गरेको छ।

"हामी हङ्‍कङमा सर्वसाधारणहरूलाई स्थितिको गाम्भीर्य बुझ्न आग्रह गर्छौँ," प्रवक्ताले भनेका छन्।

चीनको वक्तव्य किन?

हङ्‌कङमा शनिवार र आइतवार फेरि प्रजातन्त्र पक्षधर प्रदर्शनकारी र प्रहरीबीच हिंसात्मक झडपहरू भए।

प्रहरीले गरेको भनिएको दमनविरुद्ध प्रदर्शनकारीहरू आक्रोशित छन्।

प्रहरीले त्यहाँ रहेको चीन सरकारको कार्यालय पुग्न खोजिरहेका प्रदर्शनकारीहरूमाथि अश्रुग्यास र रबरका गोली प्रहार गर्‍यो।

दशौँ हजार प्रदर्शनकारीहरू सडकमा उत्रिएका थिए।

अशान्त बनेको सुरक्षित सहर

हङ्‌कङमा सरकारविरुद्ध र प्रजातन्त्रको पक्षमा प्रदर्शनहरू भएको लगातार यो आठौँ सप्ताहन्त हो।

यो विश्वकै सुरक्षित सहरमध्येको एउटा हो।

तर पछिल्ला प्रदर्शनका क्रममा प्रदर्शनकारी, प्रहरी र आपराधिक समूहसँग आबद्ध ठानिएका मुखुन्डोधारीहरूबीच हिंसात्मक झडपहरू भएका छन्।

आइतवारको प्रदर्शनका सहभागीहरूले विभिन्न स्थानमा अवरोधका निम्ति छेकबार खडा गरेर 'स्वतन्त्र हङ्‌कङ' को नारा लगाइरहेका देखिन्थ्यो।

सयौँ प्रहरीले चीनको सम्पर्क कार्यालय जान नदिन प्रदर्शनकारीहरूलाई रोकेका थिए।

चीनको चेतावनी

रोएटर्स समाचारसंस्थाका अनुसार उक्त भवनलाई प्लास्टिकको छेकबार लगाइनुका साथै भवनको अग्रभागको ढोकामाथि रहेको चिनियाँ प्रतीकलाई प्लास्टिकले बेरिएको थियो।

प्रदर्शनकारीहरूले उक्त भवनलाई अघिल्लो आइतवार पनि निसाना बनाएका थिए।

उनीहरूले चिनियाँ प्रतीकमा कालो रङ्ग छ्यापेका थिए।

चिनियाँ अधिकारीहरूले उक्त कदमलाई बेइजिङको प्राधिकारमाथिको चुनौती भन्दै त्यो 'सह्य नहुने' चेतावनी दिएका थिए।

मुख्य भूमि चीनलाई सुपुर्दगी गर्ने व्यवस्था गरिएको विवादास्पद विधेयक हङ्‌कङ सरकारले प्रस्तुत गरेपछि त्यहाँ प्रदर्शन सुरु भएको हो।

मागको विस्तार

उक्त विधेयकले हङ्‌कङको स्वतन्त्रतालाई अवमूल्यन गर्ने र राजनीतिक कार्यकर्तालाई निसाना बनाउन प्रयोग हुने आलोचकहरूको त्रासबीच विशाल प्रदर्शनहरू भएका हुन्।

विधेयकविरोधी प्रदर्शनहरूमाथि प्रहरीले अत्यधिक बल...


शीर्षक: हङ्‌कङ प्रदर्शन: पहिलो गोली प्रहारको निम्ति केले प्रेरित गर्‍यो\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

यो कहिलेकहीँ हिंस्रक झडपहरूमा पनि बदलिने गरेको छ।

गत जुनपश्चात् पहिलो पटक आइतवार अगस्ट २५ मा कामदारहरू बसोबास गर्ने सुन वान जिल्लामा प्रदर्शन भयो। केहीले एकदमै खराब हिंसा अन्त्य भएको आशा गरेका थिए। तर त्यो नयाँ तीव्रताका साथ भड्कियो।

एकजना प्रहरी अधिकारीले चेतावनीस्वरूप एउटा गोली प्रहार गरे। यो गत जुनमा प्रदर्शन सुरु भएयताको पहिलो प्रत्यक्ष गोली प्रहार थियो।

अनि पहिलो पटक नै पानीको फोहोरा पनि प्रयोग गरियो।

पक्राउ परेका दर्जनौँ मानिसहरू मध्येमा सबैभन्दा कान्छा एक १२ वर्षका पनि थिए।

यी सबै घटनाहरूले एउटा नयाँ खाले अनिष्टतर्फ सङ्केत गरेको भावना उत्पन्न गराएका छन्।

हङ्‍कङमा एक साँझ

यो हङ्‍कङको एक साँझको कथा हो। सुन वानको प्रदर्शन अन्य क्षेत्रकै जस्तो गरि सुरु भएको थियो।

त्यहाँका मानिसहरूको एउटा समूह उनीहरूको प्रदर्शन आफ्ना छिमेकी क्षेत्रहरूमा पनि चिनियोस् भन्ने चाहन्थे।

त्यस्तो प्रदर्शनका लागि एउटै माध्यम इन्क्रिप्टेड भनिने आदानप्रदान गरिएको सन्देश पठाउने र पाउनेले मात्र हेर्न मिल्ने प्रणाली भएको एप टेलिग्राम मात्र थियो।

जहाँ दर्जनौँ समूहहरू प्रदर्शन जीवित, रणनीतिक, व्यवस्थित र सहभागीहरूको आगमन कायम रहोस् भन्ने सुनिश्चित गर्न चाहन्थे।

हजारौँ सदस्यहरूका केही समूहरूले रणनीतिबारे छलफल गरे। साना खाले च्यानलहरूले बन्दोबस्तीको व्यवस्थापन र प्रदर्शनको प्रत्यक्ष प्रसारण गरे।

कतिपय व्यक्तिगत च्यानलहरूले आवश्यक सामग्रीको आपूर्ति र प्राथमिक उपचारका सामग्री प्रदान गर्नुका साथै पोस्टरहरू बनाए।

क्वाई चुङ र सुन वानका करिब एक दर्जन अथवा धेरै नै अपरिचितहरू अगस्ट २५ को प्रदर्शन आयोजना गर्न गत जुनमा टेलिग्राममा जोडिएका थिए।

त्यसमध्येका एकजना २६ वर्षका कुमाले पनि थिए।

उनले भने, "हामीले कहिल्यै पनि सोचेका थिएनौँ हामी आफैँले यो गर्नेछौ।"

केही दिन भित्रै प्रवर्द्धन, स्वास्थ्यसम्बन्धी स्वयम्‌सेवी, आपूर्ति खरिदकर्ता र चालकहरू समेतका पूर्णत: स्थापित ती टेलिग्राम समूहहरूले सुन वानको र्‍यालीलाई कार्यान्वयनमा ल्याए।

त्यसमा र्‍यालीको अनुमतिका लागि प्रहरीसँग कसरी समझदारी गर्ने भन्ने सम्मको सल्लाह गरिएको थियो।

आइतवार २५ अगस्ट: र्‍यालीको तयारी

आपूर्ति समूहले १० वटा ठूला पानीका थैलाहरू, मल्हम पट्टीहरू र अन्य आवश्यक सामग्रीहरू जम्मा पारे। त्यो त्यहाँका बासिन्दाहरूले दान गरेका थिए।

"र्‍यालीभन्दा अगाडि हामीले सम्भावित...


शीर्षक: हङ्‌कङ प्रदर्शन: प्रदर्शनकारीले गरे पेट्रोल बम प्रहार, प्रहरीद्वारा अश्रु ग्यास र फोहरा प्रयोग\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

दिउँसो लोकतन्त्र पक्षधर र बेइजिङ समर्थक प्रदर्शनकारीबीच नर्थपोइन्टमा हिंसात्मक झडप भएको थियो।

मध्य हङ्‌कङमा प्रतिबन्धको उल्लङ्घन गर्दै र्‍यालीमा सहभागी भएका दशौँ हजारलाई तितरबितर पार्न प्रहरीले पानीको फोहरा र अश्रुग्यास प्रहार गरेका थिए।

आन्दोलनकारीहरूले पेट्रोल बम प्रहार गरेका थिए, अवरोधहरू तेर्स्याएका थिए र एउटा रेल्वे स्टेशनमा क्षति पुर्‍याएका थिए।

केही प्रदर्शनकारीले ब्रिटिश कन्सुलेटबाहिर प्रदर्शन गर्दै आफ्नो पूर्वउपनिवेशको रक्षा गर्न माग गरेका थिए।

तनावको कारण के?

प्रहरी निषेधाज्ञाको उल्लङ्घन गर्दै हजारौँ लोकतन्त्र पक्षधर प्रदर्शनकारीले र्‍याली निकालेपछि तनाव उत्पन्न भएको थियो।

सयौँको सङ्ख्यामा प्रदर्शनकारीले ब्रिटेनको कन्सुलेटबाहिर प्रदर्शन गर्दै संयुक्त अधिराज्यले चीनलाई सन् १९९७ मा हङ्‌कङ हस्तान्तरणका बेलामा प्रतिबद्धता जनाइएका स्वतन्त्रता सुनिश्चित गर्न दबाव दिनुपर्ने माग गरेका थिए।

हाल खरेज गरिएको सुपुर्दगीसम्बन्धी विधेयकले महिनौँसम्म प्रदर्शनहरू निम्त्याएको थियो।

सो कानुनले हङ्‌कङमा बस्दै आएका मानिसहरूलाई चीनको मुख्य भूमिलाई सुपुर्दगी गर्न सम्भव तुल्याउने थियो।

आलोचकहरूले त्यसबाट मानव अधिकार उल्लङ्घन हुने अवस्था निम्तिने बताउने गरेका छन्।

यसै महिनाको आरम्भमा उक्त विधेयक फिर्ता लिइएको थियो। तर आन्दोलनकारीहरूले पूर्ण लोकतन्त्रको बहाली हुनुपर्ने र प्रहरी दमनबारे अनुसन्धान गरिनुपर्ने माग गरिरहेका छन्।

झडपमा के भइरहेको छ?

समाचारहरूमा जनाइएअनुसार केही प्रदर्शनकारीले चिनियाँ जनमुक्ति सेनाको शिविर बाहिर रहेका प्रहरीमाथि ईँटा प्रहार गरेको छन्।

उक्त सैन्य इलाका हङ्‌कङको संसद् भवन र सरकारी कार्यलयहरूनजिकै अवस्थित रहेको छ।

उनीहरूले जनगणतन्त्र चीन स्थापना भएको ७० वर्ष पूरा भएको उल्लेख गरिएको एउटा ब्यानरमा पनि आगो लगाइदिएको रोयर्टस समाचार संस्थाले जनाएको छ।

प्रदर्शनकारीले पेट्रोल बम प्रहार गरेपछि पानीको फोहरा हान्ने एउटा ट्रकमा आगो लागेको रोएटर्सले जनाएको छ।

आन्दोलन भएका विश्वका अरू ठाउँमा पनि विगतमा प्रयोग गरिएको र पछि प्रदर्शनकारीलाई पहिचान गर्न मिल्ने किसिमको पानी अर्को फोहरामार्फत् प्रहार गरिएको थियो।

दोस्रो हप्ता भइरहेको प्रदर्शनमा सहभागी केहीले तारासहित रेखा भएको अमेरिकी झण्डा बोकेका थिए र उनीहरूले हङ्‌कङलाई स्वतन्त्र बनाउन सहगोग गर्न राष्ट्रपति डोनल्ड ट्रम्पलाई आग्रह गरेका...


शीर्षक: हङ्‌कङ प्रदर्शन: सुपुर्दगी विधेयकको विरोध रोकिएन, नेत्री क्यारी लामको राजीनामा माग\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

विधेयकको विरोधमा आइतवार झन्डै २० लाख मानिसहरू प्रदर्शनमा सहभागी भएको आयोजकहरूले दाबी गरेका छन्।

पुष्टि भएमा त्यो हङ्‌कङको इतिहासकै सबैभन्दा ठूलो प्रदर्शन हुनेछ।

तर प्रहरीका अनुसार आइतवारको प्रदर्शनमा झन्डै साढे तीन लाख प्रदर्शनकारी मात्र थिए।

किन चर्कियो विरोध?

हङ्‌कङका अभियुक्तलाई मुद्दाको पुर्पक्षका लागि चिनियाँ मुख्य भूभागमा सुपुर्दगी गर्न सकिने व्यवस्था गरिएको विधेयकका कारण तनाव बढेको हो।

आइतवार ठूलो प्रदर्शन भएपछि थुप्रै प्रदर्शनकारीहरूले सडकमै रात बिताएका थिए। उनीहरूले सडकमा छेकबार पनि लगाएको विवरण प्राप्त भएको छ।

तर त्यहाँको वातावरण शान्त रहेका र प्रहरीको सङ्ख्या पनि पातलो रहेको बताइएको छ।

प्रदर्शन चर्किएपछि हङ्‌कङका अधिकारीहरूले सुपुर्दगी विधेयकलाई स्थगन गरिदिएका छन्। तर त्यो पूरै फिर्ता लिइनु पर्ने प्रदर्शनकारीहरूको अडान छ।

"आइतवारको प्रदर्शनमा झन्डै २० लाख मानिस सहभागी भएका छन्," सिभिल ह्युमन राइट्स् फ्रन्टका नेता जिमी शामले संवाददाताहरूलाई बताए।

Hong Kong protests: Thousands march against extradition bill

आइतवारको प्रदर्शन केही दिनअघिको भन्दा शान्त थियो। बुधवार प्रहरी र प्रदर्शनकारीबीचको झडपमा केही मानिस घाइते भएका थिए।

शनिवार लडेर एक प्रदर्शनकारीको मृत्यु भएको थियो। उनको सम्मानमा धेरै प्रदर्शनकारीहरूले सेतो फूल बोकेका थिए।

क्यारी लामको राजीनामा माग

रात परेपछि प्रदर्शनकारीहरूले विधायन परिषद् जाने सडकहरूमा अवरोध तेर्स्याउन थालेका थिए।

हङ्‌कङकी नेत्री क्यारी लामले आइतवार विधेयक प्रस्ताव गरिएकोमा क्षमायाचना गरेकी थिइन्।

तर हङ्‌कङमा चिनियाँ प्रभाव बढ्ने चिन्ता व्यक्त गरिरहेका प्रदर्शनकारीहरू उनले राजीनामा दिनुपर्ने बताउँछन्।

एक ६७ वर्षीय प्रदर्शनकारी माले भने, "क्यारी लामले हङ्‌कङवासीका इच्छा आकाङ्क्षालाई बेवास्ता गरिरहेकी छन्।"

यसैबीच पाँच वर्षअघि आयोजित 'छाता आन्दोलन'का अगुवा विद्यार्थी नेता जोशुवा वोङ सोमवार थुनामुक्त  भएका छन्।

उनले पनि क्यारी नामको राजीनामा माग गरेका छन्।


शीर्षक: हङ्‌कङ विवादः चिनियाँ अधिकारीहरूलाई अमेरिका प्रवेश गर्न प्रतिबन्ध लगाउने घोषणा\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

माइक पोम्पेओले अमेरिकी प्रतिबन्धबाट प्रभावित हुने चिनियाँ अधिकारीहरूको नाम खुलाएका छैनन्

ती चिनियाँ अधिकारीहरू हङ्‍कङको स्वतन्त्रतालाई सङ्कुचित पार्ने योजनामा सहभागी भएको अमेरिकाको निष्कर्ष छ। पोम्पेओका अनुसार अमेरिकी प्रतिबन्ध सीपीसीका पदासीन र भूतपूर्व अधिकारीहरूप्रति लक्षित छ।

यो निर्णय हङ्‌कङको स्वायत्तताविरुद्ध ल्याउन लागिएको सुरक्षा कानुनका लागि चीनलाई दण्डित गर्ने राष्ट्रपति डोनल्ड ट्रम्पको वाचानुरूप गरिएको हो।

चीनले अमेरिकी निर्णय "त्रुटिपूर्ण" भएको भन्दै फिर्ता हुनुपर्ने प्रतिक्रिया दिएको छ।

चिनियाँ संसद्‌को बैठकको पूर्वसन्ध्यामा अमेरिकाले चिनियाँ नेताहरूलाई अमेरिका प्रवेश गर्न नदिने घोषणा गरेको हो।

आइतवारदेखि आरम्भ हुने न्याश्नल पीपल्स कङ्ग्रेसको स्थायी समितिले हङ्‍कङका लागि बनाइएको कानुनबारे छलफल गर्नेछ।

चीनले प्रस्तावित गरेको कानुनमा हङ्‌कङमा चीनको अधिकारविरुद्ध हुने गतिविधिहरू अपराध ठहरिने तथा बेइजिङले त्यहाँ आफ्ना सुरक्षा निकायहरू स्थापित गर्न सक्ने प्रावधानहरू छन्।

उक्त प्रस्तावित कानुनका कारण हङ्‌कङमा चीनविरोधी प्रदर्शनको नयाँ लहर चलेको छ।

अमेरिकाले प्रवेशाज्ञामा लगाएको प्रतिबन्धबाट प्रभावित हुने चिनियाँ अधिकारीहरूको नाम पोम्पेओले उल्लेख गरेका छैनन्।

के भन्यो चीनले?

केही समयअघि अमेरिकी सिनेटमा हङ्‌कङको स्वायत्ततालाई अनादर गर्ने व्यक्ति र उनीहरूसँग कारोबार गर्ने व्यापारी तथा व्यवसायलाई प्रतिबन्ध लगाउने प्रस्तावमा मतदान भएको थियो।

पोम्पेओले सिनेटको निर्णयअनुरूप यो घोषणा गरेका हुन्।

प्रतिक्रियामा वाशिङ्टनस्थित चिनियाँ राजदूतावासले "अमेरिकी पक्षको अन्यायपूर्ण निर्णयहरूको कडा विरोध" गर्ने जनाएको छ।

ट्विटरमा एउटा विज्ञप्ति प्रेषित गर्दै राजदूतावासले अमेरिकालाई तत्काल आफ्ना गल्तीहरू सच्याउन, उक्त निर्णय फिर्ता लिन र चीनको आन्तरिक विषयमा हस्तक्षेत नगर्न आग्रह गरेको छ।


शीर्षक: हङ्‌कङ विवादः चीनले लागु गराएको नयाँ सुरक्षा कानुन भङ्ग गरे आजीवन जेल हुनसक्ने\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

मङ्गलवार लागु हुनुभन्दा केही घण्टाअगाडि मात्र उक्त विवादास्पद कानुनको विस्तृत विवरण सार्वजनिक भएको हो।

बढ्दो अशान्ति र प्रजातन्त्रका पक्षधरमा निरन्तर भइरहेको आन्दोलनका माझ बेइजिङद्वारा यो कानुन ल्याएको हो।

नयाँ कानुनले प्रदर्शनलाई अङ्कुश लगाउने र हङ्‌कङको स्वतन्त्रतालाई कमजोर तुल्याउने आलोचकहरूको भनाइ छ।

सन् १९९७ मा उक्त सहर ब्रिटेनले चीनलाई फिर्ता गरेको थियो।

'स्वतन्त्रता अन्त्य'

चीनलाई हङ्‌कङ हस्तान्तरण गर्दा भएको एउटा विशेष सम्झौताअनुसार त्यहाँका नागरिकलाई मुख्य भूमि चीनमा उपलब्ध नभएका अभिव्यक्ति स्वतन्त्राजस्ता अधिकारहरू कम्तीमा ५० वर्षका लागि  सुनिश्चित गरिएको थियो।

अमेरिकी विदेशमन्त्री माइक पोम्पिओले चीनले ५० वर्ष स्वतन्त्रता दिने वाचा गरेको भए पनि जम्मा २३ वर्ष दिएको टिप्पणी गरेका छन्।

हङ्‍कङकी प्रमुख कार्यकारी क्यारी लामले राष्ट्रिय सुरक्षामा विद्यमान "भ्वाङ" टालेको भन्दै उक्त कानुनको प्रतिरक्षा गरेकी छन्।

गत वर्ष भएको ठूलो आन्दोलनपछि उक्त कानुनले हङ्‌कङमा फेरि स्थिरता कायम गर्ने उनको दाबी छ।

बेइजिङको समर्थनप्रात उनले प्रतिक्रिया दिनुअघि आफूले उक्त कानुनको मस्यौदा नदेखेको स्वीकार गरेकी छन्।

बुधवार बिहान साना प्रदर्शनहरू भए

तर विपक्षी सांसद टेड हुईले बीबीसीलाई भने, "हाम्रा अधिकारहरू खोसिँदैछन्, स्वतन्त्रता गुमेको छ। हाम्रो न्यायिक स्वतन्त्रता अन्त्य भएको छ।"

ब्रिटेन, युरोपेली सङ्घ र नेटोले उक्त कानुनलाई लिएर चिन्ता र आक्रोश व्यक्त गरेका छन्।

वाशिङ्टनले पहिले नै त्यसबारे पुनिर्विचार गर्न आग्रह गरेको थियो।

उसले अमेरिकासँग हङ्‌कङको व्यापार र यात्रामा गर्दै आएको विशेष सुविधा जुन मुख्य भूमि चीन समान हुने गरी अन्त्य गर्न सुरु गरिसकेको छ।

कानुनमा के छ?

उक्त कानुनको विस्तृत विवरण मङ्गलवार स्थानीय समयानुसार बिहान ३ बजेपछि सार्वजनिक भएको हो।

बुधवार आयोजित झण्डोत्तोलन समारोहमा हङ्‍कङकी प्रमुख कार्यकारी क्यारी लाम

उक्त कानुन स्थायी र अस्थायी दुबै बासिन्दाको निम्ति लागु हुन्छ।

त्यसका केही प्रावधान यस्ता छन्:


शीर्षक: हङ्‌कङ विवादः ३० लाख बासिन्दालाई भित्र्याउन ब्रिटेन तयार, ‘नागरिकताको अवसर दिइने’\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

चीनले हङ्गकङमा राष्ट्रिय सुरक्षा कानुन लागु गरेपछि ब्रिटेनले आफ्नो पुरानो उपनिवेशका बासिन्दालाई त्यस्तो प्रस्ताव गरिने जनाएको हो।

प्रधानमन्त्री जोनसनले नयाँ सुरक्षा कानुनले हङ्कङको स्वतन्त्रा उल्लङ्घन गरेको बताउँदै त्यसबाट प्रभावित हुने बासिन्दालाई त्यहाँबाट निस्किने बाटो खुला गरिदिने बताए।

करिब तीन लाख ५० हजार ब्रिटिश राहदानी भएका र अन्य २६ लाख मानिस पाँच वर्षको निम्ति ब्रिटेन जान पाउने छन्।

त्यसको एक वर्षपश्चात् नागरिकताका लागि उनीहरूले आवेदन दिन पाउने छन्।

हङ्कङका ब्रिटिश राहदानी भएकाहरूलाई सन् १९८० को दशकमा विशेष हैसियत प्रदान गरिएको थियो।

चीनद्वारा 'द्विपक्षीय सम्झौताको अवज्ञा'

तर अहिले उनीहरूको त्यो अधिकारमा प्रतिबन्ध लगाइएको छ र प्रवेशाज्ञा नलिएरै छ महिनाको निम्ति ब्रिटेन प्रवेश गर्न पाउने सुविधामा सीमित तुल्याइएको छ।

सरकारको नयाँ योजना अनुसार उनीहरू र उनहरूमा निर्भर रहेका परिवारका सदस्यलाई पाँच वर्षको निम्ति ब्रिटेनमा बस्न, काम गर्न र पढ्न दिइने छ।

उनीहरूले त्यसको निम्ति अहिले आवेदन दिनु पर्नेछ र त्यसको एक वर्षपछि नागरिकताको निम्ति आवेदन दिन योग्य हुनेछन्।

प्रधानमन्त्री जोनसनले नयाँ कानुनले वैधानिक सम्झौताको रूपमा स्थापित सन् १९८५ को संयुक्त घोषणाको 'स्पष्ट र गम्भिर उल्लङ्घन' गरेको बताए। जसमा ब्रिटेनले हङ्कङ सन् १९९७ मा चीनलाई हस्तान्तरण गरेपछि ५० वर्षसम्मका निम्ति केही निश्चित अधिकार सुनिश्चित गरिएको थियो।

उनले भने, "त्यसले हङ्कङको उच्च तहको स्वायत्तताको उल्लङ्घन र संयुक्त घोषणापत्रले सुरक्षित गरेको स्वतन्त्रता तथा अधिकारमाथि खतरा उत्पन्न गरेको छ।"

ब्रिटिश विदेशमन्त्री डोमिनिक राबले ब्रिटेनले आफ्नो पूर्वउपनिवेश हङ्गकङका जनताप्रतिको उत्तरदायित्व पन्छाउन नसक्ने बताए।

प्रदर्शनकारी पक्राउ

हङ्‌कङका नागरिकले चीनले लागु गरेको नयाँ कानुन अवज्ञा गरेमा आजीवन जेल सजाय समेत भोग्नुपर्ने प्रवधान त्यसमा राखिएको छ।

उक्त कानुनले दिएको नयाँ अधिकार प्रयोग गरेर अधिकारीहरूले कैयौँ मानिसहरू पक्राउ गरेका छन्। पक्राउ पर्नेमा स्वतन्त्रता पक्षधर झण्डा बोकेका प्रदर्शनकारी पनि छन्।

प्रदर्शनकारीलाई भगाउन प्रहरीले पानी र पिरो हुने ग्यासको प्रयोग गरेको थियो। नयाँ कानुनलाई लिएर चीनले अन्तर्राष्ट्रिय रूपमा व्यापक आलोचना खेप्नु परेको छ।

तर चीनले नयाँ कानुन हङ्कङको स्थायित्वको निम्ति आवश्यक रहेको बताएको छ।