शीर्षक: सगरमाथा: पर्वतारोहीले सर्वोच्च शिखरमा छोडेको फोहोरमैला कसरी तल ल्याइँदैछ\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

सगरमाथामा कति फोहोर छ त्यो स्पष्ट छैन, तर आरोहीहरूका अनुसार खासगरी माथिल्ला भागबाट फोहोर तल झार्ने कार्य कठिन हुने गरेको छ

तर पनि उच्च हिमाली क्षेत्रको फोहोर तल झार्ने काम सहज नभएको आरोहण सहयोगीहरू बताउँछन्।

सगरमाथाको माथिल्लो र तल्लो क्षेत्रबाट हालैका दिनमा नेपाली सेनाको हेलिकोप्टरले मात्रै करिब ३,००० किलो फोहोर सङ्कलन गरिसकेको प्रवक्ता सहायक रथी विज्ञानदेव पाण्डेले बीबीसी नेपाली सेवालाई बताए।

सगरमाथा आधार शिविरमा रहेका फुर्वा तेन्जिङ शेर्पाका अनुसार आधार शिविरदेखि माथि रहेका जोखिमपूर्ण स्थानहरूबाट शेर्पा पर्वतारोही तथा सहयोगीको टोलीले फोहोर सङ्कलन गरेका पोकाहरू धमाधाम तल ल्याइरहेका छन्।

उनी भन्छन्, "शेर्पाहरूले  निकै मेहनत गरेर जोखिम मोलेर फोहोर ल्याइरहेका छन्।"

पाण्डेका अनुसार २,००० किलो फोहोरमैला अहिले सगरमाथा आधार शिविरमा जम्मा भइसकेको छ। "छिट्टै हेलिकप्टरमार्फत् त्यसलाई खुम्बु बाहिर ल्याउने काम हुन्छ।"

सन् १९५३ मा मे महिनामा सगरमाथाको पहिलो सफल आरोहण भएको थियो। त्यसयता त्यो हिमाल ४,८०० जनाभन्दा बढी आरोहीले चढिसकेका छन्। करिब ३०० आरोहीको ज्यान गइसकेको छ। मृत्यु भएका थुप्रै आरोहीको शव अझै उच्च हिमाली क्षेत्रमा रहेका छन्।

त्यहाँ उच्च हिमाली क्षेत्रदेखि तलको पदयात्रा मार्ग वरपर आरोहण उपकरणका टुक्रा, अक्सिजन सिलिण्डरका धातु, मानव मलमूत्र र बियर तथा अन्य पेय पदार्थका खाली सिसी जस्ता फोहोरमैला थुप्रिएको भन्दै यसअघि नै चिन्ताहरू व्यक्त भइरहेका थिए।

सगरमाथा हिमाल नेपालका संरक्षित प्राकृतिक क्षेत्रहरूमध्येको एक सगरमाथा राष्ट्रिय निकुञ्जमा अवस्थित छ। त्यहाँ संरक्षणका कडा नियमहरू लागु गरिएका छन्। तैपनि सगरमाथा फोहोर भयो भन्ने चिन्ता हटेका छैनन्।

सगरमाथामा कति फोहोर छ त्यो स्पष्ट छैन, तर आरोहीहरूका अनुसार खासगरी माथिल्ला भागबाट फोहोर तल झार्ने कार्य कठिन हुने गरेको छ।

फोहोर कसरी झारिँदैछ?

नेपाली सेनाका अनुसार सफाइ अभियान सुरु भएयता जम्माजम्मी करिब ५,००० किलो फोहोर सङ्कलन भइसकेको छ। त्यो फोहोरलाई सगरमाथा आधार शिविर, त्यहाँ भन्दा तल रहेको फेरिचे र नाम्चे बजारमा सङ्कलन गरी हेलिकप्टरमा काठमाण्डू ल्याउने क्रम धमाधम अघि बढिरहेको छ।

सेनाका अनुसार जम्मा भएका फोहोरमैलामध्ये कुहिने किसिमका २,००० किलो फोहरो ओखलढुङ्गामा ल्याइसकिएको छ भने १००० किलो फोहोर काठमाण्डू ल्याएर एक संस्थाको जिम्मा लगाइएको छ। ब्लु...


शीर्षक: सगरमाथा: संसारको छानोमा बढ्दो भिडले दुर्घटना निम्त्याएको हो?\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

यसपटकको आरोहणका मौसममा ११ जनाको ज्यान गइसकेको छ।

अक्सिजन कम हुने उचाइमा भिड बढ्दा पनि यस्तो समस्या आएको बताइएको छ।

सगरमाथामा कत्तिको भिड हुन्छ र यसको प्रभाव आरोहीहरूमा के पर्छ? हेर्नुहोस् एक भिडिओ -

अनि यो पनि:


शीर्षक: सगरमाथा: सर्वोच्च शिखरमा 'मलमूत्रको थुप्रो'\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

पैँसट्ठी वर्षअघि आजकै (मे २९ तारिख) दिन एडमन्ड हिलारी र तेन्जिङ नोर्गे शेर्पाले पहिलो पटक सगरमाथाको सफल आरोहण गरेका थिए। त्यसपछि  सगरमाथामा स्वदेशी तथा विदेशी आरोहीहरू ओइरिने क्रम बर्सेनि बढिरहेको छ।

यसपालि करिब ३०० आरोहीहरू सगरमाथाको चुचुरोमा पुगिसकेको पर्यटन विभागका अधिकारीहरू बताउँछन्।

तर फोहरमैला व्यवस्थापन प्रभावकारी हुन नसक्दा सगरमाथाको उच्च भागमा आरोहण सामग्रीदेखि मलमूत्रजस्ता मानवजन्य फोहोरमैला नियन्त्रण हुन नसकेको सगरमाथाबाट फर्किएका आरोहीहरूले बताएका छन्।

बाध्यकारी व्यवस्थाको

सगरमाथा आरोहण गरेर फर्किने आरोहीले आफ्नो फोहरमैला फिर्ता ल्याउनुपर्ने बाध्यकारी व्यवस्था छ। तर त्यो कागजमै सीमित देखिएको छ।

सगरमाथा आधार शिविरदेखि माथिका भूभागमा अनुगमन हुन नसक्दा नियमको पालना नभएको र फोहोरमैला थुप्रिने गरेको जानकारहरू बताउँछन्।

यो वसन्त ऋतुमा मात्रै झन्डै साढे तीन सयले सगरमाथा आरोहणको स्वीकृति लिएका थिए। सहयोगीहरू समेत गरी सात सयभन्दा बढी व्यक्ति सगरमाथा आरोहणमा संलग्न भए।

आरोहणको क्रममा उनीहरूले गर्ने दिसापिसाब र प्रयोग गरेर छोड्ने सामग्रीले सगरमाथाको आधार शिविरदेखि चुचुरोसम्मका क्षेत्रमा फोहोर देखिएको सगरमाथाबाट फर्केका आरोहीहरूले बताएका छन्।

पूर्णिमा श्रेष्ठले भनिन्, "क्याम्प २ मा शौचालय बनाए पनि फोहोर त्यहीँ छोडिएको छ। क्याम्प ३ मा पनि फोहोरमैला हिउँको थुप्रोमा छोडिएको छ।"

फोटोपत्रकार पनि रहेकी श्रेष्ठका अनुसार नियम जे भए पनि सबै फोहरमैला फिर्ता आउने गरेको छैन।

अर्की आरोही निमाजाङ्मु शेर्पा भन्छिन्, "क्याम्प २ र क्याम्प ४ मा अलि धेरै फोहोर छ। क्याम्प ४ मा पुराना पाल, एलपी ग्यासका सिलिन्डर र अन्य फोहोरको थुप्रो छ।"

नियम

प्रत्येक आरोहण दलले आफ्नो फोहोरमैला आफैँले फिर्ता ल्याउनुपर्ने, नभए सरकारलाई बुझाएको चार सय अमेरिकी डलरको धरौटी जफत हुने प्रावधान छ।

त्यस्तै प्रत्येक आरोहीले फर्किंदा थप आठ किलो फोहोर आधार शिविरसम्म ल्याउनुपर्ने नियम पनि छ।

तर लगेका सामग्री र फोहोर ल्याए वा नल्याएको अनुगमन गर्ने सरकारी उपस्थिति उच्च हिमाली क्षेत्रमा छैन।

सगरमाथा आधार शिविरदेखि तलको फोहर सङ्कलन गर्ने जिम्मा एउटा गैरसरकारी संस्था सगरमाथा प्रदूषण नियन्त्रण समितिले लिइरहेको छ।

आरोहण दलसँगै जाने सरकारी सम्पर्क अधिकृतलाई पनि फोहरको अनुगमन गर्ने जिम्मेवारी दिइएको छ। तर त्यो प्रभावकारी नहुने सम्पर्क...


शीर्षक: सगरमाथा: हिमपातपछि 'काम गर्न सजिलो भएको छ'\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

‘आइसफल डक्टर’ आङ कामी शेर्पा

'आइसफल डक्टर' भनिने ती प्राविधिकका अनुसार सगरमाथा आधार शिविरदेखि माथिपट्टि रहेको 'आइसफल' क्षेत्रमा धातुको भर्‍याङहरू डोरीले बाँधेर तीनलाई जोडेर पुलहरू बनाउने काम सकिएको छ।

सगरमाथा आधार शिविर समुद्र सतहभन्दा पाँच हजार मिटर माथि रहेको छ।

त्यहाँभन्दा अझै उच्च भूभागमा पर्ने पहिलो शिविरनजिकै पर्ने 'नुप्त्से फेस' जाने बाटोमा पनि भर्‍याङहरू जोडेर पुलहरू बनाउने काम पूरा भएको आङकामी शेर्पाले बीबीसीलाई बताए।

'जाँच'

"बरफ जमेकोले काम गर्न अप्ठ्यारो भएको थियो। अहिले अलिअलि हिउँ पर्न थालेपछि बरफ छोपिएको छ र हामीलाई हिँड्डुल गर्न सजिलो भएको छ।"

"काम सकिएको भए पनि हामी दिनदिनै माथि गएर भर्‍याङ ठिक छ कि छैन भनेर जाँचिरहेका छौँ।"

सगरमाथा आरोहण प्रायजसो मे महिनामा हुने गरेको छ।

छैसट्ठी वर्षीय आङकामी शेर्पा झण्डै २० वर्षदेखि सगरमाथा प्रदूषण नियन्त्रण समितिमार्फत् 'आइसफल डक्टर'को रूपमा कार्यरत छन्।

अहिले सगरमाथा आधार शिविरमा रहेको उनको टोलीमा ६ जना 'आइसफल डक्टर' र अन्य छ जना सहयोगी छन्।

नेपाल सरकारको पर्यटन विभागका अनुसार यो वसन्तऋतुमा ३० भन्दा बढी टोलीका करिब ३०० आरोहीहरूले सगरमाथा आरोहणको अनुमति लिइसकेका छन्। तीमध्ये तीन टोली नेपालका हुन्।

यो सातासम्म नेपालका सबै हिमाल गरेर ६४ टोलीका ५५० भन्दा बढी आरोहीले सो विभागबाट अनुमति लिइसकेका छन्।

कीर्तिमानी आरोही


शीर्षक: सगरमाथा: ‘चीनले आफैँ नापिसकेपछि मात्रै संयुक्त रूपमा उचाइ सार्वजनिक गरिने’\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

अघिल्लो हप्ता चीनको राज्य नियन्त्रित पत्रिका चाइना डेलीले स्थानीय भाषामा चोमोलोङ्मा भनिने सगरमाथाको हालसम्मकै सबैभन्दा विस्तृत र वैज्ञानिक सर्वेक्षण चीनले अघि बढाएको जनाएको हो।

त्यसका लागि ३० भन्दा बढी चिनियाँ सर्वेक्षकहरूले उक्त हिमाल आरोहण गर्न लागेका छन्।

अघिल्लो वर्ष चिनियाँ राष्ट्रपति सी जीनपिङको नेपाल भ्रमणका क्रममा नेपाल र चीनले सगरमाथालाई मित्रताको प्रतीक मान्दै संयुक्त रूपमा त्यसको उचाइ घोषणा गर्ने वाचा गरेका थिए।

चिनियाँ उचाइ मापन नेपाललाई 'थाहा छ'

भूमि व्यवस्था, सहकारी तथा गरिबी निवारण मन्त्री पद्‍माकुमारी अर्यालले चीनले तिब्बती मोहडाबाट उचाइ मापनका लागि आरोहण अघि बढाएकोबारे नेपाल सरकार जानकार रहेको बताएकी छन्।

उनले भनिन्, "नेपालको तर्फबाट अत्यन्त न्यून काम गर्न बाँकी छ। तर चीनले हामी आफ्नोतर्फबाट पनि नाप्छौँ र त्यसपछि संयुक्त रूपमा उचाई घोषणा गरौँला भन्ने अनुरोध गरेकाले केही ढिलाइ भएको हो।"

उनले थपिन्, "हाम्रोमा तथ्याङ्क प्रशोधनको काम भइरहेको छ। चीनका तर्फबाट भर्खर आरोहण भइरहेको छ। उसले पनि छिट्टै तथ्याङ्क प्रशोधन गर्ला र त्यसपछि संयुक्त रूपमा उचाई घोषणा गर्ने भन्ने हाम्रो सल्लाह हो।"

परराष्ट्र मन्त्रालयका एकजना अधिकारीले पनि आफ्नो प्रयासबारे चीनले नेपाल सरकारलाई जानकारी गराएको बीबीसीलाई पुष्टि गरे।

नापी विभागका अधिकारी आधार शिविरमा

तिब्बती मोहडाबाट चिनियाँ सर्वेक्षकहरूले गरिरहेको सगरमाथा आरोहणलाई उनले नेपाल र चीन मिलेर संयुक्त रूपमा उचाइ सार्वजनिक गर्ने अभियानको अङ्ग भएको बताए।

नापी विभागका सूचना अधिकारी दामोदर ढकालका अनुसार नेपाली पक्षले अघि बढाएको शिखरको उचाइ नाप्ने अभियान अन्तर्गत 'फिल्ड' मा गर्नुपर्ने काम सम्पन्न भएको छ र हाल लकडाउन नभएको भए तथ्याङ्क प्रशोधनको काम अघि बढिसकेको अवस्थामा हुने थियो।

चुचुरोमा जाँदै चिनियाँ टोली

चाइना डेलीका अनुसार चीनको परराष्ट्रसहित दुईवटा मन्त्रालय, खेलकुद हेर्ने निकाय र तिब्बतको स्थानीय सरकारले संयुक्त रूपमा उक्त 'मिसन' अघि बढाएका हुन्।

चीनले ग्लोबल न्याभिगेशन स्याटेलाइट सिस्टम रिसिभर, गुरुत्वाकर्षण नाप्ने यन्त्र,  हिमपातबारे जानकारी दिने रेडार र मौसमसम्बन्धी जानकारी दिने उपकरण उचाइ नाप्न खटिएको 'पहिलो बिग्रेडले सगरमाथाको चुचुरोमा लैजान लागेको' उक्त समाचारमा उल्लेख छ।

हालसम्मकै आधुनिक प्रणाली अपनाइएको र  त्यसमा घरेलु सर्वेक्षण उपकरणदेखि...


शीर्षक: सगरमाथाः समुद्री आँधी टाउटेको प्रभाव नेपालमा पनि 'पर्न सक्ने', सर्वोच्च शिखरमा के हुँदैछ\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

खुम्बु आइसफलमा सन् २०१४ मा १६ जनाको हिमपहिरोमा परेर मृत्यु भएको थियो

दुई सयभन्दा बढी आरोहीहरू बुधवार र बिहीवार सर्वोच्च शिखर पुग्ने लक्ष्यसहित आधारशिविरबाट उकालो लागेका थिए।

तर समुद्री आँधीका कारण मौसममा परिवर्तन हुने भएपछि उनीहरूले अर्को अनुकूल समयको प्रतीक्षा गर्नुपर्ने भएको छ। “अब मौसम सुधार नहुँदासम्म उनीहरू क्याम्प वन र क्याम्प टूमै बस्नेछन्,” आधारशिविरमा रहेका नेपाल सरकारका एकजना सम्पर्क अधिकृत ज्ञानेन्द्र श्रेष्ठले बीबीसीलाई भने।

पर्यटन विभागकी पर्वतारोहण हेर्ने निर्देशक मीरा आचार्यले मङ्गलवार औपचारिक रूपमा आरोहण दलहरूलाई "सतर्क रहन र सम्भव भएसम्म उकालो नलाग्न र माथि रहेकालाई समेत सुरक्षित स्थलमा झार्न" आग्रह गरिएको बताइन्।

"यसअघि पनि आरोहण याम चलिरहँदा तुफानहरू आएका छन्। हामीले परिस्थिति र मौसमको निरन्तर जानकारी लिएर रणनीति बनाएका छौँ," उनले भनिन्।

"पर्वतारोहीको सुरक्षा जे गर्दा सुनिश्चित हुन्छ हामी त्यसमै लाग्छौँ।"

सुरक्षाका लागि के गरिएको छ?

एघार दिनअघि सगरमाथाको चुचुरोमा डोरी टाँग्दै यस यामको पहिलो आरोहण भएको थियो। त्यसपछि अहिलेसम्म झन्डै १५० जनाजतिले सगरमाथा आरोहण गरिसकेको नेपाली अधिकारीहरूको अनुमान छ।

आरोहीहरूसँग उनीहरूको आरोहण पुष्टि गर्नेगरी अन्तर्वार्ता लिएर प्रमाणपत्र जारी भएपछि मात्र सङ्ख्या स्पष्ट हुने विभागका अधिकारीहरू बताउँछन्।

तर यो वर्षको वसन्त याममा अहिलेसम्मकै सर्वाधिक  ४०८ वटा आरोहण अनुमति जारी गरिएको थियो।

आधारशिविरमा भएका आरोही तथा आरोहण सञ्चालक मिङ्मा डेभिड शेर्पा भन्छन्, “हामीले यही मौसमी विकासक्रमलाई हेरेरै मे २५ तिरलाई हाम्रो दलको चुचुरो पुग्ने योजना गराएका छौँ।”

माथि लागिसकेका आरोहीहरू यतिखेर क्याम्प वन र क्याम्प टूमै सुरक्षित रहने विश्लेषण गरेको बताइएको छ।

मिङ्मा डेभिड शेर्पा भन्छन्, “त्यहाँबाट आधारशिविर नै झर्न पनि तन्दुरुस्त अवस्थामा रहेका आरोहीका लागि तीनदेखि पाँच घण्टाको समय हो। र, यस्तोमा जोखिम लिनुभन्दा तल झरेर बस्दा राम्रो पनि हुन्छ। यो आउजाउ माथिल्लो उचाइसँगको एउटा अर्को अभ्यास हुन्छ। मलाई त झर्नु नै राम्रो लाग्छ।”

तर धेरै आरोहीहरू निकै अस्थिर बरफ र हिउँका चट्टानहरू हुने खुम्बु आइसफलमा धेरै आउजाउ गर्न चाहँदैनन्।

झन्डै ६,४०० मिटर उचाइबाट १,००० मिटरजति ओर्लेर पुन: चुचुरोका लागि आफूलाई लैजाने कामलाई शरीरमा हुने ऊर्जाका दृष्टिले समेत कतिपय...


शीर्षक: सगरमाथाः ‘पर्वतारोहणकै क्रममा तिब्बतमा पतिको ज्यान गयो, आठ वर्ष भयो शव ल्याउन सकिएन’\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

शव ल्याउन पटकपटक पहल गरिएको भए पनि आर्थिक अभावका कारण सम्भव हुन नसकेको उनकी पत्नी डोमा शेर्पा बताउँछिन्।

पतिको मृत्यु भएपछि आर्थिक समस्याले आफू विदेशिएकी बताउने डोमा अहिले काठमाण्डूमा चियापसल चलाएर जीविकोपार्जन गर्छिन्।

आफूले कष्टकर आठ वर्ष बिताएको बताउने डोमा अझै पतिको शव नेपाल ल्याउने आशा मरिनसकेको बताउँछिन्। हेर्नुहोस् कमल परियारले बनाएको यो भिडिओ।

अनि यो पनि


शीर्षक: सगरमाथाको 'वास्तविक उचाइ' यकिन, कहिले होला सार्वजनिक?\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

तर त्यससम्बन्धी प्रतिवेदनलाई अन्तिम रूप दिन बाँकी रहेको र 'प्रक्रिया पूरा गरेर चाँडै सार्वजनिक गरिने' उनीहरूको भनाइ छ।

बीबीसीले कुराकानी गरेका केही उच्च सरकारी अधिकारीले चाँडै नै 'नेपाल र चीनका उच्च पदका नेता'ले संयुक्त रूपमा सगरमाथाको उचाइ घोषणा गर्ने तयारी भइरहेको बताए।

उनीहरूले औपचारिक रूपमा बीबीसीलाई त्यसबारे जानकारी दिन अस्वीकार गरे।

सरकारी भनाइ

भूमि व्यवस्था, सहकारी र गरिबी निवारण मन्त्रालय तथा नापी विभागका प्रवक्ताहरूले 'तथ्याङ्क प्रशोधनको काम' सम्पन्न भएको बताएका छन्।

तर उक्त विवरणलाई अन्तिम रूप दिएर 'कहिले र कसरी' सार्वजनिक गरिन्छ भन्नेबारे उनीहरूले विस्तृतमा बताएका छैनन्।

मन्त्रालयका प्रवक्ता जनकराज जोशीले भने, "हाम्रो तर्फबाट सगरमाथा मापनसम्बन्धी 'फिल्ड कार्य' र त्यसको 'प्रोसेसिङ कार्य' सकिएको छ।"

"गणना गरी 'वास्तविक उचाइ निकाल्ने काम' सम्पन्न भएको छ। आवश्यक प्रक्रिया पूरा गरी छिट्टै घोषणा हुनेछ।"

सगरमाथाको उचाइ सार्वजनिक गर्नेबारे छलफल जारी रहेको उनको भनाइ छ।

नापी विभागका सूचना अधिकारी दामोदर ढकालले पनि 'लगभग उचाइ पत्ता लागउने काम सकिएको' जानकारी दिए।

उनले भने, "काम सकिएर करिब-करिब अन्त्यमा छ। सार्वजनिक गर्न छलफल जारी छन्।"

तर उनीहरूले सगरमाथाको उचाइ कति यकिन गरियो भन्ने आफूहरूलाई पनि जानकारी नभएको बताए।

कसले गर्ला सार्वजनिक?

केही उच्च अधिकारीले बीबीसीलाई दिएको अनौपचारिक जानकारी अनुसार भूमि व्यवस्था, सहकारी र गरिबी निवारण मन्त्रालयले परराष्ट्र मन्त्रालयलाई 'नेपालले एक्लै सगरमाथाको उचाइ सार्वजनिक' गर्ने प्रस्ताव गरेको थियो।

तर परराष्ट्र मन्त्रालयले गत वर्षको चिनियाँ राष्ट्रपति सी जीनपिङको नेपाल भ्रमणका बेला 'संयुक्त रूपमा त्यसको घोषणा गर्ने जनाइएकाले त्यस्तो गर्न नमिल्ने बताएको' अधिकारीले जानकारी दिएका छन्।

जीनपिङको भ्रमणका बेला जारी संयुक्त वक्तव्यमै त्यसबारे उल्लेख गरिएको थियो।

उक्त वक्तव्यको बुँदा नम्बर ८ मा 'सगरमाथा नेपाल र चीनबीच अनन्त मित्रताको प्रतीक रहेको' जनाइएको छ।

दुवै पक्षले विभिन्न क्षेत्रमा सहकार्य गर्दै 'जलवायु परिवर्तन र वातावरण संरक्षणमा' काम गर्ने भनिएको त्यस बुँदामा 'संयुक्त रूपमा सगरमाथाको उचाइ घोषणा गर्ने' र 'वैज्ञानिक अध्ययन गर्ने' पनि उल्लेख छ।

परराष्ट्रले त्यसैलाई आधार मानेर 'उच्च राजनीतिक तहबाटै घोषणाबारे निर्णय हुने' जनाएको भूमि व्यवस्था...


शीर्षक: सगरमाथाको उचाइ नाप्न नापी प्राविधिक पहिलो पटक पुग्दैछन् टुप्पैसम्म\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

विश्वको सर्वोच्च शिखरको उचाइ मापन कार्यले अहिले निकै गति लिएको नापी विभागका अधिकारीहरूले बताएका छन्।

उनीहरूका अनुसार सगरमाथाको नापी कार्यमा अहिले दक्षिणको सिराहदेखि सोलुखुम्बु लगायतका स्थानमा नापी प्राविधिकहरू खटिइसकेका छन्। सगरमाथाको टुप्पैसम्म पुगेर मापन कार्य पूरा गर्न आगामी वसन्त ऋतुमा चार जना नापी प्राविधिकहरूलाई सगरमाथामा पठाउने प्रक्रिया सुरु भइसकेको छ।

"चारमध्ये दुई जना टुप्पैसम्म पुग्नेछन्; दुई जनाले चाहिँ आधार शिविरमा रहेर काम गर्ने छन्," नापी विभागका महानिर्देशक गणेशप्रसाद भट्टले बीबीसी नेपाली सेवासँग भने।

"पाँच जना छानिने छन्। एक जना जगेडा बस्नु पर्छ।"

कत्तिको उत्साहित छन् प्राविधिकहरू?

सगरमाथा चढ्ने काम निकै जोखिमपूर्ण मानिन्छ। हरेक वर्ष कैयौँ आरोहीहरूको आरोहण गर्ने वा तल झर्ने क्रममा विभिन्न दुर्घटनामा परेर ज्यान जाने गरेको छ। हिउँ तथा बरफसँगको निरन्तर पौँठेजोरीको क्रममा कतिपय आरोहीले आफ्ना हात वा खुट्टाका औँलासमेत गुमाउन पुग्छन्।

निरन्तर सेतो हिउँ हेर्नु पर्दा कतिपय आरोहीको आँखाको ज्योति समेत गु्म्छ।

तर नापी विभागमा सगरमाथाले अहिले उत्साहको लहर नै ल्याएको छ। त्यहाँका १९ जना प्राविधिकहरूले सगरमाथा चढ्ने इच्छा प्रकट गर्दै आवेदन हालिसकेका छन्।

"उहाँहरू २२-२३ देखि ५२ वर्ष उमेरको हुनुहुन्छ। प्राविधिकदेखि इन्जिनियर र अधिकृतदेखि उपसचिवसम्मले चासो देखाउनु भएको छ," नापी विभागका निर्देशक एवं सुचना अधिकारी दामोदर ढकालले बीबीसीसँग भने।

कौतूहल हुन सक्छ: नेपालको पहिलो आफ्नो सगरमाथा नापी अभियानमा के महिला कर्मचारी वा प्राविधिकले पनि चासो देखाएका  होलान्?

जबाफमा ढकालले भने, "आवेदन दिनेहरूमा महिला पर्नु भएको छैन।"

शेर्पा आरोहीहरूको महत्त्वपूर्ण भूमिका

उचाइ नाप्न शिखर चढ्ने इच्छा देखाएका प्राविधिकहरूलाई सगरमाथाको टुप्पोमा पुर्‍याउन पर्वतारोहण प्रशिक्षण दिने काम पनि सुरु हुन लागिसकेको छ। अनुभवी प्राविधिकहरूलाई पर्वतारोहण कौशल र सीप सिकाउने जिम्मेवारी राष्ट्रिय पर्वतारोहण प्रशिक्षण प्रतिष्ठानको काँधमा गएको छ।

शेर्पा आरोहीहरूको सहयोगमा प्रतिष्ठानले नापी प्राविधिकहरूलाई राजधानी काठमाण्डू र लाङटाङ क्षेत्रमा प्रारम्भिक प्रशिक्षण दिँदैछ। त्यसपछि सगरमाथा आरोहणका लागि योग्य पाँच जना प्राविधिकहरू छानिने छन् र उनीहरूलाई आउने वसन्त ऋतुमा सगरमाथा क्षेत्रमा खटाइने छ।

नेपालकै पहिलो सगरमाथाको उचाइ मापन...


शीर्षक: सगरमाथाको उचाइ: विश्वको सर्वोच्च शिखर नाप्ने काम 'अहिलेसम्मकै सबैभन्दा बढी विश्वसनीय'\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

नेपाल र चीनको सीमा पर्वतका रूपमा रहेतापनि अहिलेसम्म चीन र नेपालले सगरमाथाको फरक-फरक उचाइलाई आधिकारिक मान्दै आएका थिए।

बेइजिङ्ले सन् २००५ मा गरेको मापनमा सगरमाथाको उचाइ ८,८४४.४३ मिटर पाइएको बताएको थियो।

छुट्टाछुट्टै मापन भए पनि विवरणहरू साटासाट गरेर संयुक्त रूपमा सार्वजनिक गरिएपछि अब नेपाल र चीन उक्त हिमालको उचाइका बिषयमा एकठाउँ पुगेका छन्।

प्रक्रिया

अहिलेसम्मकै सबैभन्दा भिडभाडयुक्त मानिएको सन् २०१९ को बसन्त याममा दुईजना नेपाली नापी अधिकृतहरू सगरमाथाको चुचुरोमा पुगेका थिए।

वायुमण्डलमा अक्सिजनको मात्रा निकै घट्ने परिवेशमा शारीरिक एवं मानसिक रूपमा लखतरान भएर चुचुरोमा पुग्ने काम हरेक आरोहीका लागि एउटा ठूलो सफलता मानिने गर्छ।

"हाम्रो लागि भने त्यहाँ पुगेपछि बल्ल काम सुरु हुँदैथियो," मापनका क्रममा चुचुरो पुगेका प्रमुख नापी अधिकृत खिमलाल गौतमले बीबीसीलाई सुनाए।

अर्का सहकर्मी रविन कार्कीसहित तीनजना शेर्पा लिएर चुचुरो पुगेका गौतम नेतृत्वको टोलीले त्यहाँ दुई घण्टा बिताएर साथै लगिएको यन्त्रका सहायताले भूउपग्रहीय विवरणहरू लिए।

त्यतिका धेरै समय त्यहाँ बिताउँदा गौतमको खुट्टाको एउटा औँला नै हिउँले खाएको थियो।

त्यहाँ उनीहरूले लगेको 'जिपिएस' यन्त्र र तल जमिनमा ८ ठाउँमा राखिएका ग्लोबल न्याभिगेसन स्याटलाइट सिस्टम (जीएनएनएस)ले एकैसाथ आफ्नो अवस्थितिबारे भूउपग्रहको सञ्जालका सहायताले विवरणहरू सङ्कलन गरेका थिए।

यसरी गरियो सगरमाथाको नयाँ उचाइको घोषणा

यूनिभर्सिर्टी अफ कोलोराडो बोल्डरमा भूगर्भविज्ञानका प्राध्यापक पिटर हल मोल्नरले बीबीसीलाई भने: "जीपीएसको सहायताले एक सेन्टिमिटर वा अझै कम तलमाथि पर्नेगरी हामीले पृथ्वीको केन्द्रभाग सम्मको दूरी नाप्न सकिन्छ।"

"हामीले उचाइको मापन समुद्री सतहसँग तुलना गरेर गर्छौँ। तर सगरमाथाको मुनि रहेको समुद्री सतह नाप्ने काम भने निकै कठिन छ।"

पृथ्वीको गुरुत्वाकर्षण र हाम्रो ग्रहमा असमान रूपमा रहेको पिण्डका कारण व्यवहारिक रूपमा समुद्री सतह समेत एउटै हुँदैन।

प्रमुख नापी अधिकृत खिमलाल गौतम भन्छन्: "त्यसैले यो उचाइ सम्भावित सबैभन्दा नजिकको विवरण हो। हामीले जेजस्तो तरिका र प्रविधि अपनायौँ त्यसका आधारमा यो अहिलेसम्म नाप्दा पाइएको सबैभन्दा विश्वासिलो उचाइ हो।"

खिमलाल गौतमको दलले उक्त विवरण लामो दायरामा सङ्कलन गर्न सोचिएभन्दा झण्डै दोबर अर्थात् दुई घण्टा समय चुचुरोमा बिताउने जोखिम मोलेको...


शीर्षक: सगरमाथाको चुचुरोमा बाइसौँ पटक पुग्ने लक्ष्य\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

तर ४८ वर्षीय नेपाली आरोही कामी रीता शेर्पालाई कुनै डर लाग्दैन।

उनी सगरमाथामा सबैभन्दा धेरै पटक सफल आरोहण गर्ने कीर्तिमान राख्न आइतवार विश्वको सबैभन्दा अग्लो हिमालतर्फ लाग्दैछन्।

अहिले २१ पटक सगरमाथाको सफल आरोहण गरेको कीर्तिमान कामी रीता र अन्य दुई नेपाली आरोहीले संयुक्त रूपमा राखेका छन्।

कीर्तिमान

तर ती दुवै नेपाली आरोहीले अवकाश लिइसकेका छन्, जसको अर्थ अबको सफल आरोहणले उनलाई विश्वका सबैभन्दा बढी अनुभवी आरोहीको हैसियत दिलाउनेछ।

यसै हप्ताको शुरूमा उनले इएफइ समाचार संस्थासँग कुरा गर्दै भने, "मैले हाम्रो सम्पूर्ण शेर्पा समुदाय र मेरो देशले नै गर्व गर्न सक्ने गरी इतिहास बनाउनका लागि यसपटक सगरमाथाको आरोहणको प्रयास गरिरहेको छु।"

उनी अमेरिकामा मुख्यालय रहेको एउटा पर्वतारोहण दलसँग सम्बन्धित कम्पनीमा पथप्रदर्शकका रूपमा कार्यरत छन्।

उनले सन् १९९४ मा पहिलो पटक सगरमाथा आरोहण गरेका थिए र सबैभन्दा पछिल्लो पटक मे महिनामा सगरमाथाको चुचुरोमा पुगेका थिए।

विदेशी पर्वतारोहीहरू हिमाल आरोहणका लागि कामी रीता जस्ता शेर्पा पथप्रदर्शकको सहयोगमा निर्भर हुन्छन्।

उनीहरूलाई आरोहण मार्ग निर्धारण गर्न, डोरीहरू बाँध्न र आवश्यक पर्वतारोहणसम्बन्धी सामानहरू लैजान शुल्क तिर्ने गरिन्छ।

लक्ष्य

यसपटक कामी रीताको टोलीमा अमेरिकी र जापानी पर्वतारोहीसहित २९ जना छन्।

उक्त आरोहण दलले आइतवार सगरमाथा आधार शिविर जाने र अबको दुई हप्तापछि आरोहण शुरू गर्ने बताएको छ।

कीर्तिमान राख्न भन्दै पढाइ छाडेर पर्वतारोहण

अनुमतिबिनै सगरमाथा चढ्ने प्रयास विफल

मौसमको अवस्थाले उनीहरू कहिल्यै सगरमाथाको चुचुरोमा पुग्छन् भन्ने निर्धारण गर्नेछ।

कामी रिताले मे २९ मा सगरमाथाको चुचुरोमा पुग्ने लक्ष्य लिएका छन्।

तर आफ्ना नाममा नयाँ कीर्तिमान कायम भए पनि आरोहणलाई निरन्तरता दिने उनले बताएका छन्।

"यो वर्ष कीर्तिमान राख्न सफल भए पनि म सगरमाथा चढिरहनेछु," उनले इएफइसँग भने, " म २५ पटक सगरमाथाको आरोहण गरेर इतिहास बनाउन चाहन्छु।"


शीर्षक: सगरमाथाको नयाँ उचाइ ८,८४८.८६ मिटर भएको नेपाल र चीनको घोषणा\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

नयाँ उचाइ यसअघि नेपालले मानिआएको उचाइभन्दा ८६ सेन्टिमिटरले बढी छ। चीनले भने यसअघि सगरमाथाको उचाइ ८,८४४.३३ मिटर रहेको बताउँदै आएको थियो, जुन उस्का अनुसार चट्टानको उचाइ थियो।

नेपाल र चीनले मङ्गलवार संयुक्त रूपमा आयोजित कार्यक्रममा नयाँ उचाइको घोषणा गरेका हुन्।

नेपाल र चीनका सर्भे अधिकारीले छुट्टाछुट्टै गरेको सर्वेक्षणको संयुक्त रूपमा प्रशोधन गरी अन्तिम रूप दिएको भनिएको सगरमाथाको उचाइलाई अनुमोदन गर्ने निर्णय नेपालको मन्त्रिपरिषद्को मंसिर १० गतेको बैठकले गरेको थियो।

नेपालले सगरमाथाको उचाइ नापेको यो पहिलो पटक हो। सगरमाथापछिको सबैभन्दा अग्लो हिमाल केटुको उचाइ ८,६११ मिटर रहेको छ जुन पाकिस्तान-चीन सिमामा पर्दछ।

बेइजिङ र काठमाण्डूमा एकसाथ कार्यक्रम गरेर उचाइ सार्वजनिक गरिएको हो।

नेपालका तर्फबाट उक्त समारोहमा परराष्ट्रमन्त्री प्रदीपकुमार ज्ञवाली, भूमि व्यवस्था, सहकारी तथा गरिबी निवारण मन्त्री पद्माकुमारी अर्याल, परराष्ट्र मन्त्रालय तथा नापी विभागका उच्च अधिकारीहरू सहभागी थिए।

बेइजिङमा आयोजित समारोहमा चिनियाँ विदेशमन्त्री वाङ यीसहित त्यहाँको नापी हेर्ने निकायका उच्च अधिकारीहरू समारोहमा उपस्थित थिए।

उक्त विशेष समारोहमा नेपालकी राष्ट्रपति विद्यादेवी भण्डारी र चीनका राष्ट्रपति सी जिनपीङले सफलतापूर्वक उचाइ मापन गरिएको भन्दै बधाइ सन्देश साटासाट गरेको कुरा उक्त समारोहमा जानकारी गराइएको थियो।

राष्ट्रपति भण्डारी सन्देश वाचन गर्दै परराष्ट्रमन्त्री ज्ञवालीले सगरमाथाको हिउँ सहितको नयाँ उचाइ सार्वजनिक गरेका थिए।

यसरी गरियो सगरमाथाको नयाँ उचाइको घोषणा

भण्डारीले यसलाई ऐतिहासिक उपलब्धि भन्दै चीन र नेपाल दुवै सरकारलाई बधाई दिएकी थिइन्।

चिनियाँ विदेशमन्त्री वाङ यीले दुइ देशको सगरमाथा नेपाल र चीनबीचको दीर्घकालीन मित्रताको सङ्केत भएको भन्दै विश्वको सर्वोच्च शिखरले दुई देशको सीमाको भूमिका निर्वाह गरिरहेको पनि उल्लेख गरेका थिए।

नापी विभागका महानिर्देशक प्रकाश जोशीले नेपालले अपनाएको उचाइ मापन र सर्वेक्षण विधिबारे कार्यक्रममा प्रस्तुति दिएका थिए।

चीनको सहभागिता

गएको वर्ष चिनियाँ राष्ट्रपति सी जिनपिङले नेपालको भ्रमण गर्दा बेइजिङ र काठमाण्डूले नेपालमा सगरमाथा र तिब्बतमा झोमुलङ्मा भनिने विश्वको सर्वोच्च शिखरको उचाइ संयुक्त रूपमा सार्वजनिक गर्ने समझदारी गरेका थिए।

त्यसअनुसार सन् २०१७ को अन्त्यदेखि नेपाल एक्लैले अघि बढाइरहेको...


शीर्षक: सगरमाथाबाट शव ल्याउन किन गाह्रो?\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

तर सगरमाथाको उच्च हिमाली क्षेत्रमा शवको खोजी तथा व्यवस्थापन निकै चुनौतिपूर्ण मानिन्छ।

अहिले जारी सगरमाथा सरसफाइ अभियान अन्तर्गत भेटिएको चार वटा शवलाई पहिचानका लागि काठमाण्डूस्थित त्रिभुवन विश्वविद्यालय शिक्षण अस्पतालमा लगिएको छ।

सगरमाथाबाट शव ल्याउन किन कठिन छ, हेर्नुस् सृजना श्रेष्ठले तयार पारेको यो भिडिओ।

अनि यो पनि:


शीर्षक: सगरमाथामा बढ्यो चहलपहल\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

लुक्लास्थित तेन्जिङ हिलारी विमानस्थलमा विभिन्न वायु सेवा प्रदायकले दैनिक ३० वटा भन्दा बढी उडान गरिरहेका छन्।

तारा एयरलाइन्सका लुक्ला स्टेशन इन्चार्ज फुनुरु शेर्पा भन्छन् विमान अवतरणका लागि कुनै बेला त हवाइ ट्राफिक जाम नै हुने गरेको छ।

सगरमाथा सहित ल्होत्से र नुप्से हिमाल आरोहणका लागि क्याम्प दुर्इसम्मको बाटो बनेपछि सातादिन यता पर्यटकको चाप बाक्लिएको नाम्चेका समाजसेवी लामाकाजी शेर्पाले बताए।

पूजापाठ

हिमाल आरोहण गर्नको लागि मुख्य सिजन मानिने यो बसन्त याममा मानव बस्ती नरहेको गोरक्सेपदेखि आधार शिविरबिचको बाटोमा आरोहीहरुको भिड देखिन्छ।

सुरक्षित आरोहणका लागि आधार शिविरमा पनि पूजापाठ गरिन्छ

आरोहणको याम शुरु भएसंगै सगरमाथा क्षेत्रका गुम्बा तथा सगरमाथा आधार शिविरमा लामा पाठपूजा भइरहेका छन्।

बीबीसी नेपाली सेवाकी सोलुखुम्बुस्थित सम्वाददाता सुजाता तामाङ्ग भन्छिन् यो सिजनमा त्यस क्षेत्रका अधिकांश पुरुष आरोहणमा जाने गर्छन् र उनीहरुमाथि कुनै विपद नपरोस भनेर यस्तो पूजा गरिन्छ।

सगरमाथा क्षेत्रका त्याङबोचे, पाङबोचे, थामुत्याङ लगायतका ठूला तथा साना गुम्बाहरुमा आरोहण पूरा नहुञ्जेलसम्म पाठपूजा जारी रहन्छ।

प्रत्येकले घरघरमा र आरोहीहरुले सगरमाथाको आधारशिविरमा यस्तो पूजा गर्ने चलन रहेको आरोहणका लागि आधार शिविरमा पुगेका ल्हाक्पा ग्याल्जेन शेर्पाले बीबीसीलाई बताए।

आधार शिविरमा क्याम्प खडा गरेसंगै प्रत्येक आरोहण टोलीले शेर्पा पूजा गर्छन्।

अनुमति

यो पूजा शुरुमा गरिने पूजा हो भने आरोहणमा जानु केही अघि कुनै आरोहणमा अवरोध नहोस् र कुनै विपद नआओस् भनी सगरमाथा पर्वतसंग अनुमति मागिन्छ।

शेर्पा आरोही दावा ग्याल्जेन शेर्पा भन्छन्, "हामी सगरमाथालार्इ ईश्वरको रुपमा लिन्छौं। ईश्वर खुशी भएमा कुनै विपद आउँदैन। यसो गर्दा मन शान्त हुने र केही हदसम्म आत्मबल बढ्ने गर्छ।"

प्रत्येक टोलीले लामाबाट साइत जुराएर यो पूजा गर्छन्।

खासगरी त्याङबोचे र पाङबोचेका अवतारी धर्मगुरुलार्इ साइत हेराउने र सोही अनुसार नै आरोहीहरुले पूजापाठ र आरोहण गर्ने गरेका छन्।

शेर्पा आरोहीहरुले आरोहणमा जानुपूर्व नै आफ्नो ग्रहदशा के कस्तो छ भनी समेत हेराइ मन शान्त पार्ने चलन छ।

होडबाजी

पर्यटन विभागका अनुसार सगरमाथा आरोहणका लागि यो सातासम्ममा ३६ वटा टोलीले अनुमति लिएका छन्।

गएका केही वर्ष सगरमाथा आरोहण सुस्ताएको थियो

पर्यटन विभागले यो सिजनमा करिब तीन सय...


शीर्षक: सगरमाथामा राखिएका उपकरणले पठाउँदैछन् यस्ता मौसम विवरण\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

मौसम सम्बन्धी यो विवरण कहाँ को होला? पक्कै पनि तपाईंले कुनै चिसो स्थानको नै हो भन्ने अनुमान लगाउनु भयो होला।

त्यसो हो भने तपाईं सही हुनुहुन्छ। तर कुन होला त त्यो चिसो स्थान?

शुक्रवार बिहान ७ बजे यस्तो मौसम भएको स्थान हो- सगरमाथाको चुचुरो भन्दा ठ्याक्कै ४ सय १८ मिटर तलको भाग अर्थात् सगरमाथाको ८ हजार ४ सय ३० मिटर उचाइ क्षेत्र। जसलाई बाल्कोनी पनि भनिन्छ।

तर यो विवरण सगरमाथा क्षेत्रमा बसेर हेरिएको भने होइन। न त नजिकैको स्थानमा बसेर कुनै व्यक्तिले पठाएको नै।

यस्तो विवरण आएको हो, हालै मात्र खुम्बु क्षेत्र, सगरमाथा आधार शिविरदेखि ८ हजार ४ सय ३० मिटर क्षेत्रमा राखिएका मौसमको जानकारी दिने उपकरणहरूबाट।

सगरमाथा क्षेत्रका पाँच स्थानमा राखिएका ती उपकरणहरूले हाल दैनिक रूपमा जल तथा मौसम विज्ञान विभाग र त्रिभुवन विश्व विद्यालय जल तथा मौसम विभागमा पठाइरहेका छन्।

अनि कम्प्युटरमा ती विवरणहरू हेरेर अध्ययन गर्न चाहनेहरूले सगरमाथा क्षेत्रको मौसम परिवर्तन सम्बन्धी नयाँ जानकारीहरू बटुलिरहेका छन्।

न्याशनल जियोग्राफिक सोसाइटी र त्रिभुवन विश्वविद्यालयका अनुसन्धानकर्ताहरूको टोलीले गत एप्रिलदेखि यही जुन महिनासम्म राखेका ती उपकरणहरूलाई न्याशनल जियोग्राफीले "विश्वैकै सबैभन्दा उच्च स्थानमा राखिएका मौसम सम्बन्धी जानकारी दिने उपकरण" भनेर दाबी गरेको छ।

प्रधानमन्त्री केपी शर्मा ओ‌ली भन्छन्: ‘सगरमाथामा भिड हल्ला मात्र’

उक्त टोली र परियोजनामा सामेल नेपाली वैज्ञानिकहरूका अनुसार सगरमाथा क्षेत्रको उच्च भागमा 'रियल टाइम' अर्थात् तत्कालको तत्कालै सूचना दिने यस्ता खाले उपकरणहरू राखिएको पहिलो पटक हो।

किन राखियो उपकरण?

ती उपकरणहरू राखिनुको उद्देश्य वैज्ञानिक अनुसन्धान रहेको न्याशनल जियोग्राफीले जनाएको छ।

उसले बिहीवार जारी गरेको विज्ञप्तीमा "जलवायु परिवर्तनबाट सगरमाथा क्षेत्रबाट हुनसक्ने खतरा"बाट बच्न यस क्षेत्रका १ अर्ब  भन्दा बढी मानिसहरूलाई सहायता गर्न ती उपकरणहरू राखिएको दाबी गरेको छ।

नेपाल सरकारले चाहिँ सगरमाथाको उचाइ मापन गर्न विभिन्न स्थानमा उपकरणहरू राखेर उचाइ मापन गरेको थियो।

यसले हिमालय क्षेत्रमा हिमनदीहरूको अवस्थाबारे अध्ययन गर्न र थप नयाँ ज्ञान आर्जन गर्न सहयोग पुग्ने विज्ञप्तिमा उल्लेख छ।

सगरमाथा क्षेत्रमा यस्ता उपकरण राख्ने परियोजनाको एउटा साझेदार त्रिभुवन विश्वविद्यालय जल तथा मौसम विज्ञान केन्द्रीय विभागका प्रमुख...


शीर्षक: सङ्कटमा माछाः ताजा पानीमा पाइने माछा एकतिहाइले 'घट्ने खतरा'\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

ताजा पानीमा पाइने माछाका लागि स्वच्छ नदी आवश्यक पर्छ

उक्त प्रतिवेदनका अनुसार लगभग एकतिहाइ त्यस्ता माछा लोप हुने खतरा देखिन्छ।

संरक्षण समूहहरूका अनुसार ८० प्रजातिका माछा लोप भएका छन्। तीमध्ये १६ प्रजाति पोहोर एक वर्षमै मासिएका हुन्।

लाखौँ मानिसहरू खाना र आयआर्जनका लागि ताजा पानीमा पाइने माछामा निर्भर छन्।

तर प्रदूषण, जथाभावी रूपमा माछा मार्ने चलन र नदीहरूमा बाँध बनाउने तथा पानी तान्ने कार्यबाट यस्ता माछाको सङ्ख्यामा कमी आएको छ।

उक्त प्रतिवेदनका अनुसार विगत ५० वर्षमा बसाइँ सर्ने प्रकृतिका माछाको सङ्ख्या तीनचौथाइले घटेको छ।

सोही अवधिमा "मेगाफिश" भनेर चिनिने ठूला प्रजातिका माछाको सङ्ख्या ९४ प्रतिशतले कम भएको छ।

विश्व वन्यजन्तु कोष (डब्ल्यूडब्ल्यूएफ), द लन्डन जूलोजिकल सोसाइटी (जेडएसएल), ग्लोबल वाइल्डलाइफ कन्जर्भेशन र द नेचर कन्जर्भेटरीसहित १६ वटा संरक्षण समूहहरूले 'विश्वका बिर्सिइएका माछाहरू' नामक प्रतिवेदन तयार पारेका हुन्।

यूकेमा स्टर्जन र बर्बोट हराइसके भने साल्मन पनि लोप हुने अवस्थामा पुगेको छ।

ओभल: लकडाउनमा इन्टरनेटमा चर्चित बनेको माछा

युरोपेली बाममाछा लोपोन्मुख रहेको छ।

डब्ल्यूडब्ल्यूएफका अनुसार अधिकांश माछाको सङ्ख्या कमी आउनुमा नदीहरूको खराब अवस्था मुख्य कारण रहेको छ।

उसले ताजा पानीको वासस्थानलाई स्वस्थ बनाउन सरकारहरूलाई आग्रह गरेको छ।

त्यसका लागि हाल रहेका कानुनहरूको उचित कार्यान्वयन, वातावरणसम्बन्धी बन्दै गरेका कानुनहरूमा संरक्षणलाई प्रोत्साहन  दिन र प्रकृतिलाई पुनर्स्थापित गर्न विश्वव्यापी अभियान चलाउनुपर्ने उसको भनाइ छ।

डब्ल्यूडब्ल्यूएफका डेभ टिक्नर ताजा पानी पृथ्वीका केही जीवन्त को वासस्थानमध्ये पर्ने तर उक्त प्रतिवेदनले विश्वभरि नै त्यसमा विनाशकारी ह्रास आएको देखाएको बताउँछन्।

उक्त सङ्गठनको ताजा पानीसम्बन्धी प्रमुख सल्लाहकार रहेका उनले पानी प्रदूषित बनिरहेको बताउँदै सरकारहरूलाई वातावरणसम्बन्धी प्रतिबद्धताहरू पूर्ण रूपमा पालन गर्न आग्रह गर्छन्।

द नेचर कन्जर्भेटरीकी कार्मेन रेभेङ्गा ताजा पानीमा हुने माछाका प्रजातिहरू भिन्नभिन्न र फरक खालका समूह रहेको बताउँछिन्।

माछाहरू सीमसारको स्वच्छता र लाखौँ मानिसको खाना र आम्दानीका लागि पनि आवश्यक हुन्छन्।

उनी भन्छिन्, "ताजा पानीमा पाइने माछाको संरक्षणका लागि प्रकृतिमा आधारित समाधान खोज्न अहिले अन्य कुनै बेलाभन्दा बढ्ता सामूहिक राजनीतिक...


शीर्षक: सङ्क्रमणकालीन सकसमा नेपाली क्रिकेट\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

एकदिवसीय अन्तर्राष्ट्रिय क्रिकेट राष्ट्रको रूपमा बढुवा भएपछि पहिलो ठूलो प्रतियोगिता खेल्दै गरेको नेपाली टोलीको अनपेक्षित हारपछि आलोचना खेपिरहेका खेलाडीहरूले परिवर्तन अपरिहार्य भइसकेको बताएका हुन्।

विश्लेषकहरूले यसलाई नेपालको वास्तविक अन्तर्राष्ट्रिय परीक्षाको शुरूवात मान्दै असफलताले ठूलो पाठ सिक्नुपर्ने औँल्याएका छन्।

एकदिवसीय अन्तर्राष्ट्रिय क्रिकेटको मान्यता पाएपछिको पहिलो भ्रमणमा नेदरल्याण्ड्समाथिको प्रभावशाली विजयले एशिया कप छनोट खेल्न मलेसिया जानुअघि नेपाली टोलीसँग बेग्लै जोश थियो।

आमनेसामने

उपाधि जिते भारत र पाकिस्तानसँग इतिहासमै पहिलोपटक आमनेसामने हुने सुनौलो अवसर पाउँथ्यो।

एकदिवसीय अन्तर्राष्ट्रिय मान्यतापछि नेपाल प्रतियोगिताको उपाधि जित्न सक्ने 'फेवरेट' टोली सूचीमा पनि थियो।

तर स्थिति ठीक विपरीत भयो।

विश्वकप छनोट क्रिकेट: अवसर र चुनौती दुवै

क्रिकेट सङ्घको नेतृत्वमा जानसक्छु: खड्का

ओमान, युएई र हङकङ जस्ता समान स्तरको मानिने प्रतिद्वन्द्वीसँग नमीठो हार बेहोरेपछि टोलीको सपना भताभुङ्ग मात्र भएन,  कमजोरीका अनेक पाटाहरू छरपस्ट भएका छन्।

कप्तान पारस खड्काले त्यसलाई स्वीकारे र त्रिभुवन विमानस्थलमा ओर्लनासाथ भने, "हो हामीले क्षमताको ४० प्रतिशत पनि खेल्न सकेनौँ। एउटा कप्तान र खेलाडीका रूपमा म यो स्वीकार्छु। दोषी हामी आफैँ हौँ।"

दोष स्वीकार्नु एउटा विषय हो र आगामी यात्रामा हुनसक्ने सम्भावित चुनौतीको सामना गर्नु अर्को विषय।

एकदिवसीय अन्तर्राष्ट्रिय मान्यताले नेपाली क्रिकेटको उचाइ त बढ्यो। तर के नेपाली खेलाडीहरू एकदिवसीय राष्ट्रहरूसँग भिड्न तयार छन्?

परीक्षा

विज्ञहरू भन्छन्, नेपाली टोली अब वास्तविक अन्तर्राष्ट्रिय परीक्षाका माझ उभिएको छ।

अब सो अनुरुप कदम चाल्नुपर्ने पूर्वकप्तान विनोद दासको भनाइ छ।

उनी भन्छन्, "यो त नमुना मात्र हो। अब हामी एकदिवसीय अन्तर्राष्ट्रियकै हैसियतमा तयार हुन सकेनौँ भने भोलिका दिन अझ कठिन बन्नेछ। अब पनि हामी खेल्छौँ र विपक्षीलाई जित्छौँ भन्ने जोश मात्र लिएर जाने हो भने राम्रो नतिजा आउन सक्दैन।"

भाग्य सधैँ दायाँ हुन सक्दैन। टेस्ट राष्ट्र छोड्ने हो भने पनि बाँकी वन डे राष्ट्रहरूको इतिहास कमजोर छैन।

नेपालीमाथि जित पाएका ओमान, यूएई र हङकङको तयारी विश्वस्तरीय भएको बताउँदै पूर्वकप्तान दासले थपे, "उनीहरु विपक्षीहरू कसरी आउट भएका छन्, कुन शैलीमा आउट भएका छन्...


शीर्षक: सङ्क्रमणको आशङ्कामा अस्पताल भर्ना भएका चार जनामा कोरोनाभाइरस देखिएन\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

पोखरामा आयोजित कोरोनाभाइरस सचेतना तथा चीन र त्यहाँका नागरिकप्रति ऐक्यबद्धता र्‍यालीका एक सहभागी

काठमाण्डूको टेकुस्थित शुक्रराज ट्रपिकल तथा सरुवा रोग अस्पतालमा भर्ना भएका उनीहरूमा कोरोनाभाइरस नदेखिएको अस्पतालका प्रवक्ता डा. अनुप बास्तोलाले बताए।

उनले भने, "परीक्षण गरिएका चारैजनाको रिपोर्टमा कोरोनाभाइरस देखिएन।"

गत शनिवार र आइतवार अस्पतालमा भर्ना भएकामध्ये तीनजना दक्षिण कोरियाबाट र एकजना चीनबाट आएका थिए।

दक्षिण कोरियाबाट आएका थप एकजना पनि अस्पताल भर्ना भएका छन्। उनको परीक्षण भने जारी छ।

कोरोनाभाइरस सङ्क्रमण सुरू हुँदा नेपालमा परीक्षणको व्यवस्था थिएन। हाल भने नेपालमै यसको परीक्षण हुने गरेको छ।

चीनबाट उद्धार गरिएका नेपालीहरू १६ दिनको क्वारन्टीन बसाइपछि घर फर्केका छन्

एकजना नेपालीमा सुरूवाती दिनमा कोरोनाभाइरसको सङ्क्रमण देखिएको र उनी उपचारपछि आफ्नो नियमित काममा फर्किसकेका छन्।

त्यसयता चीनबाट ल्याइएका १७५ जना सहित २५० जनाको परीक्षण गरिएको स्वास्थ्य मन्त्रालयले जनाएको छ।

स्वास्थ्य मन्त्रालयका प्रवक्ता डा विकास देवकोटाले जानकारीमा आएका ती घटनामा सुरुका एकजना बाहेक कसैमा पनि कोरोनाभाइरसको सङ्क्रमण नदेखिएको बताए।

नेपालमा कोरोनाभाइरसको सङ्क्रमण भित्रिन नदिन चीनसँगका नाकाबाट आवतजावत बन्द गरिएको छ भने त्रिभुवन अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थल भएर आउने यात्रुहरूको ज्वरो नापेर एक सय डिग्री फारेनहाइटभन्दा माथि तापक्रम भएका यात्रुहरूलाई थप परीक्षण गर्ने व्यवस्था मिलाइएको विमानस्थल प्रशासनले जनाएको छ।

भारतबाट पर्यटक आउने नाकाहरूमा पनि स्वास्थ्य जाँचका लागि टोली परिचालन भइसकेको छ।

विश्व स्वास्थ्य सङ्गठनले नेपाललाई कोरोनाभाइरसको उच्च जोखिमको सूचीमा राखेको छ।


शीर्षक: सङ्क्रमणमुक्त १९ वर्षीय युवती भन्छिन्, "गार्‍हो भए पनि होम आइसोलेशन प्रभावकारी हुन्छ"\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

उनी झन्डै तीन साता होम आइसोलेशन अर्थात् घरमै परिवारबाट छुट्टै बसिन् र सङ्क्रमणमुक्त भइन्।

दास भन्छिन्, "होम आइसोलेशनमा बस्दा केही कठिन भए पनि परिवारको सहयोगले प्रभावकारी बन्छ।"

अहिले नेपालमा रहेका सङ्क्रमितमध्ये झन्डै ६,२१० जना होम आइसोलेशनमा बसेको स्वास्थ्य तथा जनसङ्ख्या मन्त्रालयको तथ्याङ्क छ।

दाससँग गरिएको कुराकानीका आधारमा कमल परियारले तयार पारेको यो भिडिओ हेर्नुहोस्।

अनि यो पनि


शीर्षक: सङ्क्रमितको अनुभव: 'कोरोनाभाइरसभन्दा पनि मानिसको व्यवहारसँग डराउनु पर्ने भएको छ'\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

तर त्यसरी बसेका सङ्क्रमितको परिवारका अन्य सदस्यले समाजको दुर्व्यवहार भोग्नुपरेको पीडितहरूले बताएका छन्।

सङ्क्रमितको उपचार गर्दागर्दै कोभिड-१९ बिरामी बनेका एक चिकित्सकले सङ्क्रमणमुक्त भइसकेपछि पनि अभद्र व्यवहार खेप्नु परिरहेको गुनासो गरेका छन्।

सरकारी अधिकारीले त्यस्तो दुर्व्यवहार भएको खबर गरिए सहयोग गर्ने बताएका छन्।

गाउँबाटै लखेट्न खोजियो

सामाजिक अभियानकर्ता भरौटारका रुपनारायण प्रसाद साह आफूलाई कुनै लक्षणबिना सङ्क्रमण भएको पुष्टि भएपछि मानसिक रूपमा तनावपूर्ण भएर दिन बिताएको बताउँछन्।

गाउँकै एउटा विद्यालयमा एक्लिएर बसेका साह भन्छन्, “अस्पतालमा ठाउँ थिएन। गाउँमा आइसोलेसनको सुविधा पनि थिएन। विद्यालयमा बस्न जाँदा स्थानीय मानिसले गाउँमा बस्न नपाइने भन्दै लखेट्न खोजे।”

उनले परिवारका सदस्यले चर्को विभेदको सामना गर्नुपरेको उनले बताए।

“गाउँलेहरू परिवारका सदस्यसँग बोल्नै छाडे। पसलमा सामान किन्न जाँदा भगाउन थालियो। मेरो परिवारलाई सामान नदिने निर्णय गरेका रहेछन्।”

हाल सङ्क्रमणमुक्त भए पनि मानिसहरूको व्यवहारमा खासै परिवर्तन नआएको साह बताउँछन्।

“यो मैले मात्र हैन, मसँगै सङ्क्रमित भएका अन्य साथीभाइ र वडाध्यक्षले पनि भोग्नुपरेको समस्या हो।”

घरमा एक्लिएर बस्ने अवस्था छैन

पर्सामा कोरोनाभाइरस सङ्क्रमितको उपचारका लागि छुट्याइएका अस्पतालमा सङ्क्रमितको सङ्ख्या बढ्न थालेपछि गम्भीर अवस्था नभएसम्म घरमै बस्न आग्रह गरिएको छ।

तर समुदायका विरोध भइरहेकाले केही लक्षण नभए पनि अस्पताल नै आउनुपरेको वीरगञ्जमा बस्दै आएका सञ्चारकर्मी नवराज फुयालले बताए।

फुयालले भने, “छरछिमेकमा मानिसहरूले घर नै घेराउ गरेर त्यहाँ बस्न नपाइने भन्दै अस्पताल जानूस् भने। आफुलाई लक्षण नदेखिएको र घरबाट बाहिर पनि ननिस्कने भन्दा पनि उनीहरूले मानेनन् र राम्रो व्यवहार पनि गरेनन्।”

बारा सिमराकी सविना थापा सङ्क्रमणमुक्त भए पनि छरछिमेकका मानिसहरू एकाएक बोल्न छाडेको र तर्कने गरेको दुखेसो पोख्छिन्।

उनले आफ्नो परिवारबाहेक अरूले साथ नदिएको उल्लेख गर्दै सङ्क्रमित व्यक्ति र उसको परिवारलाई समाजले हेर्ने दृष्टिकोणले पनि पीडा दिएको बताइन्।

स्वास्थ्यकर्मीलाई सास्ती

पर्सा भौराटारका स्वास्थ्यकर्मी दिपेन्द्र साहको अनुभव पनि त्यस्तै छ।

सङ्क्रमणबाट मुक्त भएर गाउँ फर्कदा पनि उनको परिवारका सदस्य समेतलाई मानसिक तनाव हुने गरी व्यवहार भइरहेको छ।

साह भन्छन्, “अग्रपङ्क्तिमा...


शीर्षक: सङ्घीयता: तीन तहको सरकारको औचित्यमा प्रश्न\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

कतिपय जानकारका बुझाइमा सङ्घीयताप्रति केही ठूला दलको अनिच्छाका कारण यस्तो स्थिति सिर्जना भएको छ।

सरकारकै हैसियत दिएर अधिकारसम्पन्न स्थानीय तह बनाउँदा नै प्रदेश सरकारलाई दुर्बल बनाउन खोजिएको टिप्पणी गरिएको थियो।

अभ्यास गर्दै जाँदा तीन थरी सरकारको औचित्य नरहेको भेउ पाएको अनुभव प्रादेशिक मन्त्रीले नै सुनाउन थालेका छन्।

चिन्ता असीमित

प्रदेश १ का आन्तरिक मामिला तथा कानुन मन्त्री हिक्मत कार्कीले त्यही निचोड सुनाए।

उनले भने, "वास्तवमा जनताले विकासनिर्माण, शान्तिसुरक्षा जस्ता तमाम कुरा तल्लो निकायबाटै चाहँदा रहेछन्। त्यसले गर्दा केन्द्र र स्थानीय तह मात्रै राखेको भए हुन्थ्यो, प्रदेश बनाउँदा भने स्थानीय निकायलाई पहिले जस्तै राखेको भए हुन्थ्यो भन्ने मेरो बुझाइ हो।"

मुलुकको व्यापारघाटा, सानो अर्थतन्त्र, बढ्दो प्रशासनिक खर्च र घट्दो विकास बजेट। त्यसमाथि विभिन्न खालका प्रादेशिक संरचनाको खाँचो र खर्च बढ्ने अवस्था।

यसलाई कैयौँले चिन्ताको रूपमा लिएका छन्। तर मन्त्री हिक्मत कार्कीको चिन्ता त्यतिमा सीमित छैन।

केन्द्र, प्रदेश र स्थानीय तहमा आफ्नो दल नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (नेकपा) को वर्चस्वले अनुकूलता प्रदान गरे पनि भविष्य चुनौतिपूर्ण रहेको बताउँदै उनी भन्छन्, "तर सबै तहमा फरकफरक दलको सरकार भएमा व्यवस्थापन गर्नै नसकिने गरी द्वन्द्व बढ्न सक्ने मैले देखेको छु।"

राष्ट्रिय स्तरको नीति निर्माणमा केन्द्र सरकार र सेवा प्रवाहमा स्थानीय तहको भूमिका मुख्य देखिन्छ।

केन्द्रप्रति आशङ्का

स्थानीय तहमा सोझै बजेट पठाएर केन्द्रले त्यसको व्यवस्थापन र रेखदेखबाट प्रदेशलाई अलग्याएको आलोचकको बुझाइ पाइन्छ।

विश्लेषक श्रीकृष्ण अनिरुद्ध गौतमका विचारमा जातीयताको प्रवर्धन हुने त हैन भन्ने त्रासका कारण विशेषगि ठूला दलको योजनामै प्रदेशलाई कमजोर र स्थानीय तहलाई शक्ति सम्पन्न बनाइएको हो।

केन्द्रको भूमिकाप्रति उनको अझै आशङ्का छ।

हालसालै केही प्रदेशसभामा प्रधानमन्त्रीले सम्बोधन गरेको उदाहरण प्रस्तुत गर्दै गौतम प्रश्न गर्छन्, "सङ्घीयतामा प्रदेशको स्वशासन र केन्द्रमा साझा शासन भनिन्छ। तर कुन प्रावधान र संरचनाअन्तर्गत उहाँले प्रदेश सभाहरूमा सम्बोधन गर्नुभयो?"

प्रादेशिक विकास, योजना, व्यापार र नियमनमा प्रदेश सरकारको मुख्य भूमिका हुनु पर्ने आवाज उठिरहेका छन्।

संविधानमै पनि सुरक्षा निकाय लगायतका कतिपय महत्त्वपूर्ण अधिकारको प्रबन्ध गरिएको छ।...


शीर्षक: सङ्घीयताबारे बहसको औचित्य छैन: प्रम ओली\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

आफ्नो मन्तव्यभर प्रधानमन्त्री ओलीले संविधान र समृद्धिलाई जोड्न खोजेका थिए। जनअपेक्षा अनुरूप काम भन्दा कुरा धेरै भएकोबारे आफू जानकार रहेको समेत उनले बताए।

संविधान जारी भएको तेस्रो वार्षिकोत्सव मनाउन बुधवार काठमाण्डूमा बोल्दै उनले संविधानको विरोधभन्दा पनि त्यसमा टेकेर समृद्धिका निम्ति हातेमालो गर्नु पर्ने बताए।

संविधान मामिलाका विज्ञहरूले भने पछिल्ला तीन वर्ष संविधान चलायमान गराउने जग बसाउन मात्र खर्च गरिएकाले अब भने जनअपेक्षाबमोजिम कार्यान्वयनको अनुभूति गराउने बेला आएको बताएका छन्।

संविधान र समृद्धि

विगतमा आलोचकहरूले ओलीलाई संघीयताबारे पूर्ण विश्वस्त नभएको नेताको रूपमा प्रस्तुत गर्ने गर्थे।

तर प्रधानमन्त्रीको रूपमा संविधान दिवसको समारोहलाई सम्बोधन गर्दै उनले सङ्घीयताबारे अब बहस गर्न आवश्यक नभएको बताए।

उनले भने, "सङ्घीयता ठिक कि बेठिक भन्ने प्रश्न अब सान्दर्भिक रहेन । बहस र तर्कवितर्क निर्णयमा पुग्नुअघि मात्र स्वाभाविक हुन्छ। तर जब राष्ट्रले निर्णय लिन्छ, नेतृत्वकर्ताले त्यसलाई दृढतापूर्वक लागु गर्छ।"

आफ्नो मन्तव्यलाई प्रधानमन्त्री ओलीले संविधान र समृद्धिसँग जोड्न खोजेका थिए। जनअपेक्षानुरूप कामभन्दा कुरा धेरै भएकोबारे आफू जानकार रहेको उनले बताए।

विकासको काम आफ्नो सरकार र पार्टीको निजी विषय मात्र नभएको भन्दै उनको भनाइ थियो, "आजको अलमल 'भइहाल्छ नि' भन्दै सुस्तरी चल्ने वा 'गरिहाल्लान् नि' भन्दै चल्दै नचल्नेहरू र जनआकाङ्क्षानुरूप 'शीघ्र विकासको लागि तीव्र गतिमा दौडिन खोज्ने' पक्षहरू बीचको बेमेल हो भन्ने मैले ठानेको छु।"

चुनौती

नयाँ संविधान जारी भएपछि तीन वर्षमा चारवटा सरकार बने पनि तीन तहको निर्वाचनको एउटा मुख्य काम समेत सम्पन्न भइसकेको छ।

तर संविधानको कार्यान्वयनका प्रारम्भिक चरणमै महिला अधिकारजस्ता कतिपय व्यवस्थामा सरकार चुकिरहेको कतिपय कानुननिर्माताहरू नै ठान्छन्।

संघीयताको भारी बिसाउने बेला भयोः केसी

नेपाली कांग्रेसबाट प्रतिनिधित्व गर्ने सांसद डिला सङ्ग्रौला भन्छिन्, "संविधानले ३३ प्रतिशत महिला प्रतिनिधित्व सुनिश्चित गरे पनि सम्पूर्ण महिलाहरूले त्यसको अनुभव गर्न सकेका छैनन्। महिलामाथि हेर्ने दृष्टिकोण अहिले पनि विकराल छ।"

यससँग जुझ्न समृद्धिका आधारमा मौलिक हकको प्रत्याभूति गर्ने अवस्थाको सिर्जना न्यूनतम शर्त हुनुपर्ने जानकारहरू बताउँछन्। अहिले मूल्य मान्यताका हिसाबले मौलिक हकका कानुनहरूले...


शीर्षक: सचिन तेन्दुलकर आफ्नो पहिलो कारको खोजीमा\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

कारका सोखिन विश्वका सबैभन्दा सफल क्रिकेट खेलाडी मानिने तेन्दुलकरले त्यो कार मारुती ८०० भएको बताएका छन्। सो कार सन् १९९० तिर भारतीयहरूबीच चर्चित थियो।

उनले कारको बारेमा थाहा भएका व्यक्तिलाई आफूलाई सम्पर्क गर्न भनेका छन् र थप विवरण दिएका छैनन्।

तेन्दुलकरले सन् २०१३ मा क्रिकेटबाट सन्यास लिएका थिए तर उनी अझै पनि भारतमा चर्चित सार्वजनिक व्यक्तित्व हुन्।

उनले इन्टरनेटको एउटा च्याटमा आफू व्यवसायिक क्रिकेट खेलाडी बन्ने बित्तिकै सो कार किनेको बताएका छन्।

त्यो समय मारुती ८०० एउटा कार मात्रै नभएर भारतीयहरूको सपना र सामाजिक प्रतिष्ठाको विषय थियो।

सन् २०१४ मा मारुतीले सो कारको उत्पादन रोक्ने घोषणा गर्दा धेरै भारतीयले सो कारको बारेमा आफ्नो पुरानो सम्झनाहरू लेखेका थिए।

तेन्दुलकरले अरू नयाँ कारहरू किनेपछि सो कार बेचेको बताएका छन्।

उनले किन आफू कारप्रति सोखिन भए भनेर पनि बताएका छन्।

"मेरो घर नजिकै ठूलो गाडी लिएर चलचित्र हेर्न मिल्ने हल थियो। मानिसहरू कारमै बसेर चलचित्र हेर्थे। म र मेरो दाजु चाहिँ कार हेरेर बस्थ्यौँ," उनले लेखेँ।

तेन्दुलकर टेस्ट र एकदिवसीय क्रिकेटमा सबैभन्दा बढी रन बनाउने खेलाडी हुन्। उनले १९८ टेस्टमा १५,८३७ रन र ४६३ एकदिवसीय खेलमा १८,४२६ रन बनाएका छन्।

सन् १९८९ को नोभेम्बरमा १६ वर्षको उमेरमा अन्तर्राष्ट्रिय क्रिकेट खेल्न थालेका उनी सन् २०१२ मा क्रिकेटमा १०० पटक एक सय वा बढी रन बनाउने एक मात्र खेलाडी बनेका थिए।

उनी दुई पटक भारतका कप्तान भएका थिए।


शीर्षक: सचिन तेन्दुलकरः एक चड्कनले बदलिएको जिन्दगी\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

सचिन तेन्दुलर र रमाकान्त अचरेकर

"सरले मलाई स्कूटरमा लैजानुहुन्थ्यो ताकि मैले म्याच नछुटाऊँ। सरले मलाई कहिल्यै भन्नुभएन कि तिमीले एकदम राम्रो खेल्यौँ किनकि उहाँ चाहनुहुन्थेन म कहिल्यै लापरबाह होऊँ। तर सर अहिले त्यस्तो भन्न सक्नुहुन्छ किनकि अचेल म खेल्दिनँ।"

दुई सय टेस्ट र चार सय ६३ वानडेमा करिब ३५ हजार रन र सयवटा शतक प्रहार गरेका खेलाडीले यस्तो भन्दा रमाकान्त अचरेकर कस्ता मान्छे थिए भन्नेबारे तपाईँ अनुमान गर्न सक्नुहुन्छ।

तर त्यस्तो अनुमान गर्नुअघि त्यतिबेला रमाकान्त अचरेकर के गर्थे भन्ने कुरा बुझिहाल्नूस्।

चम्किलो तारा

त्यतिबेला अचरेकर बिरामी थिए र केही वर्षदेखि टीभी हेर्न पाइरहेका थिएनन्। टीभी सेट अगाडि पनि उनी बस्न सक्दैनथे, बोल्न गाह्रो हुन्थ्यो।

तर उनको परिवारका सदस्यलाई यो कुरा थाहा थियो कि मुम्बईस्थित वानखेडे रङ्गशालामा जब सचिनले अन्तिम टेस्ट खेल्नेछन् तब अचरेकरका लागि त्यो एउटा भावुक पल हुनेछ।

उनकी छोरी कल्पना मुरकरलाई थाहा थियो कि बुवालाई रङ्गशाला लैजानैपर्छ।

सचिन तेन्दुलकरलाई क्रिकेट मैदानमा हेर्नका निम्ति अचरेकर पहिलो पटक रङ्गशाला पुगेका थिए। सन्यास लिने सचिनको फैसलालाई लिएर उनी सन्तुष्ट थिएनन्।

आइपीएलमा पहिलोपटक नेपाली खेलाडी

आईपीएलमा दिल्लीले सस्तोमै किनेको हो त सन्दीपलाई

सन्दीप लामिछानेको क्रिकेट यात्रा

अचरेकरकी छोरीका अनुसार सचिनले अझै केही वर्ष खेल्छन् होला भनी उनलाई लागेको थियो।

खैर, कुरा एउटा भेटको हो, जसको कारण क्रिकेटको आकाशमा सचिन तेन्दुलकर जस्तो तारा चम्कियो। त्यो भेट रमाकान्त अचरेकर र ११ वर्षीय सचिन तेन्दुलकरबीचको थियो।

त्यो भेटबारे सचिन तेन्दुलकरले आफ्नो आत्मकथा 'प्लेइङ्ग इट माइ वे' मा मीठो तरिकाले चर्चा पनि गरेका छन्।

सचिनले लेखेका छन्, उनका दाइ अजितले अचरेकर सरसँग भेटाउन शिवाजी पार्क लगेका थिए, जहाँ १५ वर्षमुनिको 'समर क्याम्प'का लागि 'ट्रायल' भइरहेको थियो।

बच्चाहरूको खेल हेरेर क्याम्पमा लैजान सकिने वा नसकिने कुराको निर्क्यौल अचरेकर सरले गरिरहेका थिए।

सचिनले आफ्नो अनुभवबारे लेखेका छन्, "मैले त्यसअघि नेट्समा कहिल्यै बलिङ्ग गरेको थिइनँ। वरिपरि धेरै मानिसहरू जम्मा भएका थिए। मलाई बलिङ्ग गर्न लगाइँदा मैले असहज महसुस गरिरहेको थिएँ।"

"सरले निकै गम्भीरतापूर्वक हेरिरहनुभएको थियो, मैले खासै प्रभावित पार्न सकिनँ। मेरो बलिङ्गपछि सरले अजितलाई बोलाएर अहिले म धेरै सानो भएकोले...


शीर्षक: सडक दुर्घटना न्यूनीकरणका लागि निर्देशिका\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

निर्देशिकाले सडक व्यवस्थापनमा पनि योगदान दिने बताईएको छ

मस्यौदा भईसकेको उक्त निर्देशिका जेठ महिनाभित्र सम्पन्न गरिसक्ने यातायात व्यवस्था विभागले जनाएको छ।

आफ्नै संयोजकत्वमा यातायात व्यवसायी र ट्राफिक प्रहरी सहित बनेको केन्द्रीय अनुगमन समितिले सवारी साधनहरुको अनुगमन निर्देशिकाको मस्यौदा तयार गरिसकेको यातायात व्यवस्था विभागका महानिर्देशक मधुसुदन बुर्लाकोटीले बताए।

सो निर्देशिका अन्तर्गत ट्राफिक प्रहरी र स्थानीय प्रशासनको सहयोगमा यातायात क्षेत्रको अनुगमनको लागि नगर तहसम्म अनुगमन समितिहरु गठन गरिने समेत उनले बताए।

कार्यान्वयन

उनले भने, “निर्देशिका बनाउने काम जेठ महिनाभित्र सम्पन्न भइसक्छ, त्यही निर्देशिका अनुसार असार महिनाभित्र अनुगमन समितिहरुलाई प्रभावकारी रुपमा कार्यान्वयनमा ल्याउनेछौँ, यसको मुख्य उद्देश चाहिँ दुर्घटना न्यूनीकरण नै हो, भाडा पनि उचित लिनुपर्यो ,कानुनको पालना गर्नुपर्यो।”

दुर्घटना न्यूनीकरणका लागि सवारी तथा यातायात व्यवस्था ऐनमा कतिपय व्यवस्थाहरु भएपनि त्यो पर्याप्त नभएको भन्दै निर्देशिका जारी गर्न लागिएको उनले बताए।

निर्देशिका जारी गरिएपछि चालक, परिचालक र व्यवसायीहरुबाट हुने लापारवाहीलाई कडाईका साथ नियन्त्रण गरिने र भाडामा मनपरी गर्नेलाई कारवाहाी हुने बताईएको छ।

परिचालन

यसका लागि स्थानीय तह सम्म परिचालन गरिने अनुगमन समितिहरुको लागि आगामी आर्थिक वर्षमा बजेट व्यवस्था गरिने बुर्लाकोटीले बताए।

“अनुगमनका लागि बजेटमा पनि प्राथमिकता दिएका छौं, साप्ताहिक र विशेष अनुगमनको लागि आउने बजेटमा पनि व्यवस्था गर्छौँ,” उनले भने।

सवारी ऐनमा यातायात क्षेत्रमा मनपरी गर्नेलाई कडा कानुनको व्यवस्था गरिएको भएपनि दुर्घटना न्यूनीकरणमा उल्लेख्य प्रगति नभएको भनेर आलोचना भईरहेका बेला बनाउन लागिएको निर्देशिकाको पनि कार्यान्वयन कतिको हुने हो भन्ने आशंका चाहिँ कायमै छ।


शीर्षक: सडक दुर्घटना: पीडितहरू उपचार खर्चबाट किन वञ्चित\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

सरकारले सडक दुर्घटनाका घाइतेका लागि तीन लाख रुपैयाँ र मृत्यु भएमा पाउने ५ लाख रुपैयाँको बिमाको व्यवस्था गरेको छ।

विगतमा घाइतेको सम्पूर्ण उपचार गर्दै आएका यातायात समितिहरू हाल सरकारले सिन्डिकेट अन्त्य भएको घोषणा गरेर आफ्नो खाता रोक्का गरेकाले उपचार गर्न नसक्ने भन्दै पन्छिएका छन्।

सरकारले त्यसको समाधानको उपाय निकाल्न नसकेको अधिकारीहरूले बताएका छन्।

काठमान्डूको लैनचौरमा गाडीको ठक्करबाट मेरुदण्ड भाँच्चिएकी अनि खुट्टा नचल्ने गरी घाइते भएकी काभ्रेस्थलीकी सीता ढकाल अस्पतालको बेडमा छटपटाइरहेकी छिन्।

उनकी बुहारी सरिता ढकाल सम्बन्धित यातायात समितिले पैसा नदिँदा उपचार पूरा गर्न नसकेकोमा चिन्तित छिन्।

'अभाव'

उनी भन्छिन्, "बस ब्यवसायीहरू प्रहरीसँग भने दिन्छु जस्तो कुरा गर्छन्। तर अस्पतालमा पैसा तिर्नुपर्‍यो भन्दा चाहिँ समिति कमजोर छ बिरामीलाई नै माग्नु भन्छन्। हामीसँग कहाँबाट हुनु पैसा। "

सरकारले यातायात क्षेत्रमा व्यवसायीहरूले गर्दै आएको एकाधिकार अर्थात् सिन्डिकेट खारेज भएको घोषणा गर्दै देशभर रहेका समितिहरूको खाता रोक्का गरेपछि यो नयाँ समस्या देखिएको हो।

सरकारले घाइतेका लागि तीन लाख रुपैयाँ र मृत्यु भएमा पाउने ५ लाख रुपैयाँको बिमाको व्यवस्था गरेको छ।

त्यतिले उपचार गर्न नपुगेमा थप खर्चको व्यवस्था नभएको सरकारले जनाएपछि टाउको, मेरुदण्ड वा लामो उपचार आवश्यक हुने विरामीहरू समस्यामा परेको देखिन्छ।

ग्रान्डी अन्तर्राष्ट्रिय अस्पतालका मेडिकल डाइरेक्टर डा चक्रराज पाण्डे खर्च अभावले देशभरका अस्पतालको सेवासमेत प्रभावित हुन पुगेको बताउँछन्।

उनले बीबीसीसँग भने, "सिन्डिकेट भङ्ग गर्दा उपचारको क्रममा भने नकारात्मक असर परेको देखिएको छ। पैसा तिर्न नसक्दा उपचारमा ढिला हुने भयो। चाहेजस्तो उपचार गर्न गाह्रो हुने भयो। 'पैसा कहिल्यै नतिर्ने हो की' भन्ने पनि डर देखियो।"

डा. पाण्डेका अनुसार सिन्डिकेट खारेज गर्दा सरकारले यस्तो गम्भीर विषयमा पहिले नै ध्यान दिनुपर्थ्यो।

'रोक्का'

नेपाल यातायात व्यवसायी राष्ट्रिय महासंघका अधिकारीहरूले भने खाता रोक्का भएकै कारण घाइतेको जिम्मा लिन नसकेको बताउने गर्छन्।

महासंघका अध्यक्ष योगेन्द्र कर्माचार्य भन्छन्, "हामीले ५०-६० जति लाख खर्च भएपनि घाइतेलाई जसरी भएपनि हामी उपचार गराइदिन्थ्यौं। अहिले खाता रोक्का छ। त्यसैले अहिले समितिले हिजो जस्तो जिम्मेवारी लिने परिस्थिति छैन।"

सिन्डिकेट खारेजी...


शीर्षक: सडक दुर्घटनाः अनुगमनमा कडाई गर्न जोड\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

पछिल्लो समय नेपालमा सडक दुर्घटनामा बर्सेनि सरदर करिब २ हजार जनाको ज्यान जाने गरेको सरकारी तथ्याङ्कले देखाउँछ।

तर दुर्घटना कम गर्न सवारी चालक, सवारी धनी, ट्राफिक प्रहरी र सरकारी निकायले पर्याप्त कदम नचालेको भन्दै आलोचना हुने गरेको छ।

विगतमा गठन गरिएका छानबिन समितिहरुका प्रतिवेदन अनुसार अप्ठेरो भौगोलिक बनावट, अधिकांश सडकको खराब अवस्था, यान्त्रिक गडबडी, सवारी चालकको लापरवाही वा सरकारी तहबाट हुने फितलो अनुगमन जस्ता पक्ष दुर्घटनाका कारण हुन्।

सुझाव

धादिङमा भएको बस दुर्घटनापछि सरकारले छानबिन टोली गठन गरेपनि विगतकै सुझावहरु कार्यान्वयनमा नल्याइएकोमा कतिपय यात्रुले असन्तुष्टि व्यक्त गरेका छन्।

सरकारी अधिकारीहरु पनि सडक यातायात सुरक्षित बनाउन पर्याप्त अनुगमन गर्न नसकिएको स्वीकार्छन्।

यातायात व्यवस्था विभागका प्रवक्ता टोकराज पाण्डेले भने, "कहिलेकाहीं प्रशासनको आँखा छलेर चालकले लापरवाही गर्ने गरेकाले दुःखद घटना भइरहेका छन्। यसलाई न्यूनीकरण गर्न चालकमात्र होइन हामी पनि जिम्मेवार भएर अनुगमनलाई कडाई गर्न जरुरी छ। पछिल्लो समय हामीले त्यसो गरिरहेका छौँ तर अब यसलाई थप विस्तार गर्छौँ।"

कुल सडकको १३ प्रतिशतमा मात्रै कालोपत्रे गरिएको नेपालमा सडक दुर्घटना न्यून गर्न थुप्रै चुनौतीहरु रहेको यातायात व्यवसायीहरु बताउँछन्।

उनीहरु त्यसको पहिलो जिम्मेवार सरकारलाई नै ठान्छन्।

बेवास्ता

सडक पूर्वाधार विकासमा सरकारले बेवास्ता गरेको बताउँदै नेपाल राष्ट्रिय यातायात व्यवसायी महासंघका अध्यक्ष डोलनाथ खनालले भने, "सरकारले विगत ५ वर्षदेखि चालक उत्पादन गर्ने प्रक्रिया बन्द गरेको छ र चालकहरु विदेशिने क्रम रोकिएको छैन। अहिलेको दुर्घटनाको प्रसंगमा यो स्वाभाविक नदेखिएला तर एउटा कारण यो पनि हुनसक्छ।"

तर सडक सुरक्षाका लागि अर्को जिम्मेवार पक्ष नेपाल प्रहरीका अधिकारीहरु प्रहरीसँगै अन्य पक्षले आ-आफ्नो जिम्मेवारी पूरा गरेमा मात्र दुर्घटना न्यून गर्न सकिने बताउँछन्।

नेपाल प्रहरीका प्रवक्ता मनोज न्यौपानेले भने, "एकआपसमा दोषारोपण भन्दा सबैले नियमहरु र आ-आफ्नो जिम्मेवारी पालना गरिदिने हो भने दुर्घटनामा कमी आउनेछ।"

गत आर्थिक वर्षमा नेपालमा झण्डै २४ सय जनाले सडक दुर्घटनामा ज्यान गुमाएको प्रहरीको तथ्याङ्कले देखाउँछ।

त्यो संख्यालाई सन् २०२० सम्ममा आधाले कम गर्न सरकारले अन्तर्राष्ट्रिय प्रतिवद्धता जनाइसकेको छ।


शीर्षक: सडक विस्तारसम्बन्धी ५ वर्षे योजना सार्वजनिक\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

देशभर सडक सञ्जाल विस्तार गर्ने उक्त योजनामा मध्यपहाडीदेखि हुलाकी राजमार्ग र रेलमार्ग निर्माण तथा सिण्डिकेट हटाउनेसम्मका कार्य समेटिएका छन्।

तर देशको मुहारनै परिवर्तन हुने देखिने उक्त परियोजनाका कामहरु अगाडि बढ्नेमा सम्बन्धित अधिकारीहरुले नै आशंका व्यक्त गरेका छन्।

निकै महत्वाकांक्षी देखिएको उक्त सडक विकासको रणनीतिक योजनामा ठूला राजमार्गहरुको विकास, दुई छिमेकी भारत र चीनसँग जोड्ने व्यापारिक सडकहरुको विस्तार, रेल्वे सेवा सञ्चालन, पुल र सुरुङ निर्माण एवम् सडक सुरक्षादेखि यातायातको सिन्डिकेट हटाउने कार्य प्राथमिकतामा छन्।

सुदृढीकरण

आइतबार उक्त योजना सार्वजनिक गर्दै भौतिक पूर्वाधार तथा यातायात मन्त्रालयका सचिव अर्जुन कार्कीले भने, “मुलुक संघीय संरचनामा गइसकेको परिप्रेक्ष्यमा संघ र प्रदेशहरुबीच प्रदेश र प्रदेशबीच, प्रदेश र स्थानीय निकायहरुबीच र छिमेकी देशहरुबीच यातायात सम्पर्कका लागि सुरक्षित र कम खर्चिलो सेवा प्रदान गर्न राष्ट्रिय सडक सञ्जालको विस्तार र सुदृढीकरण यसको उद्देश्य हो।”

उक्त रणनीतिक योजना मन्त्रिपरिषद्बाट स्वीकृत भइसकेको छ।

जसअनुसार २०७८ सालसम्म देशभर झण्डै १,००० किलोमिटर सडक चार लेनको बन्नेछ।

दुई लेनको ४,५०० किलोमिटर सडक र २, ५०० भन्दा बढी पुल बनाइने र झण्डै १०० वटा पुल मर्मत गरिने उल्लेख छ।

प्राथमिकता

४०० किमी सडक पुनर्निर्माण गरिनेछ।

भूकम्पले क्षति पुर्याएका स्थानका सडकलाई प्राथमिकता दिइएको छ।

परियोजना पूरा गर्न ८ खर्ब १६ अर्ब रुपैयाँ आवश्यक हुने मन्त्रालयले जनाएको छ।

योजना महत्वाकांक्षी भएको स्वीकार्दै ५ पटक यातायात मन्त्री भइसकेका उपप्रधानमन्त्री विजयकुमार गच्छदारले भने, “पूर्व प्रधानमन्त्री कृष्णप्रसाद भट्टराईले मेलम्चीको पानी ल्याएर सडक पखालिदिन्छु भन्दा कसैले पत्याएका थिएनन् तर २० वर्षपछि उनको सपना साकार हुँदैछ, हामी पनि यसरीनै काम पूरा गर्दै जान्छौँ, हामीले हेर्ने सपना कुनै रातिमा देखिने सपना होइन, यसलाई साकार पार्ने हो।”

उपप्रधानमन्त्री गच्छदारले विवादित बन्दै अहिले अदालतमा पुगेको चर्चित काठमाण्डू-निजगढ फास्ट ट्रयाक परियोजना केही हप्तामै शुरु हुने संकेत पनि गरेका छन्।


शीर्षक: सडक सुरक्षाका लागि बर्सेनि करोडौं खर्च तर ...\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

नेपालमा हालैका वर्षहरूमा सडक दुर्घटनामा वार्षिक २२ सयभन्दा बढीको ज्यान जाने गरेको प्रहरीको आँकडाले देखाउँछ।

दुर्घटनापछि अङ्गभङ्ग भएका संख्या त्यो भन्दा धेरै बढी हुने गरेको छ।

यो साता मात्र दुई ठूला सडक दुर्घटनामा २३ जनाको ज्यान गयो र सडकको नाजुक सुरक्षा अवस्था फेरि छर्लङ्ग भयो।

लापर्बाही कसको?

सवारी चालकको लापर्बाही, क्षमता भन्दा धेरै यात्रु तथा भार बोक्ने प्रवृत्ती, सवारी साधन तथा सडकको दयनीय अवस्था, चालकले मादक पदार्थ सेवन गर्ने जस्ता कारणले सवारी दुर्घटना हुने गरेको विभिन्न अध्ययनहरूले औंल्याएका छन्।

गत बिहीवार डडेलधुरामा भएको बस दुर्घटनामा १८ जनाको ज्यान गयो।

सुरक्षा जाँच गर्ने निकायको आफ्नो काम राम्ररी नगरेकाले पनि उक्त दुर्घटना भएको प्रमुख जिल्ला अधिकारी मोहनराज जोशीले भने, "४७ जना अर्थात क्षमताभन्दा धेरै यात्रु बोकेर तीव्र गतिमा गइरहेको बसलाई त्यहाँ प्रहरीले जाँच गर्नु पर्ने थियो तर त्यसो गरिएको देखिएन।"

तर सरकारी निकायले भने आ-आफ्नो काम गरिरहेको दाबी गर्न छोडेका छैनन्।

दाबी

नेपाल प्रहरीका प्रवक्ता उत्तमराज सुवेदी भन्छन्, "हामीले सवारी चालक, सहयोगी र यात्रुहरूका लागि पनि चेतनामूलक कार्यक्रम सञ्चालन गरिरहेका छौँ। यस्तो विभिन्न स्थानमा छड्के जाँच गरिन्छ र मादक पदार्थ सेवन गरी सवारी चलाउनेलाई अझ कडा कारबाही गरिरहेका छौँ।"

प्राय: पहाडी सडकमा बस दुर्घटना हुने गरेको बताइन्छ।

तर गत शुक्रवार सप्तरीको समथर मानिने भूभागमा भएको बस दुर्घटनामा ५ जनाको ज्यान गयो भने करिब १५ जना घाइते भए।

भौतिक पूर्वाधार तथा यातायात मन्त्रालयका प्रवक्ता राजेन्द्रराज शर्माको भनाइमा सरकारले सडक सुरक्षाका लागि पर्याप्त काम गरिरहेको छ।

नेपालमा हालैका वर्षहरूमा सडक दुर्घटनामा वार्षिक रूपमा २२ सयभन्दा बढीको ज्यान जाने गरेको प्रहरीको आँकडाले देखाउँछ।

उनी भन्छन् "हरेक सडक निर्माणमा सुरक्षाको छुट्टै काम हुन्छ। यस वर्ष हामीले सडक विभागलाई सडक सुरक्षाका साना तिना कामका लागि भनेर करिब १५ करोड रुपैयाँ दिएका छौँ। यस्तै सडकको नक्सा बनाउँदादेखि निर्माण सम्पन्न गर्दासम्म सडक सुरक्षा अडिट गर्ने गरेका छौँ।"

ट्राफिक संकेत

तर राजधानी काठमाण्डू उपत्यकाका सबै सडकहरूमा नै सडक सुरक्षाका लागि अनिवार्य मानिने ट्राफिक बत्तीहरू र पर्याप्त ट्राफिक संकेत रेखा तथा चिह्नहरू राखेको देखिँदैन।

प्रमुख राजमार्गहरूमा समेत पर्याप्त सुरक्षा संकेत...


शीर्षक: सडक सुरक्षाका लागि साङ्गीतिक समूह नेपथ्यको प्रस्तुति\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

केही दिनअघि सवारी दुर्घटना न्यून गर्नका लागि झापाको बिर्तामोडमा चेतनामूलक प्रस्तुति दिएको नेपथ्यको प्रस्तुति धनगढी पुगेर सकिनेछ। सवारी साधन दुर्घटना न्यूनीकरण अभियानका लागि केही दिनअघि झापाको बिर्तामोडमा नेपथ्य ब्यान्डले गरेको उक्त साङ्गीतिक प्रस्तुतिमा ननाच्ने कमै थिए।

ब्यान्डको 'छेक्यो छेक्यो देउराली डाँडा' गायक अमृत गुरुङले गाउँदा डोमालाल राजवंशी रंगशाला गुञ्जिएको थियो।

बढ्दो सवारी दुर्घटनालाई न्यून गर्ने उद्देश्यका साथ ट्राफिक प्रहरीलाई मोटरसाइकललगायत विभिन्न उपकरणहरु उपलब्ध गराउने उद्देश्यले गरिएको साङ्गीतिक कार्यक्रममा ब्यान्डका गायक अमृत गुरुङले दर्शकलाई हेल्मेट नलगाई मोटरसाइकल जथाभावी नहाँक्न सम्झाए।

साङ्गीतिक प्रस्तुतिका बीचमा उनले भने, "हेल्मेट नलगाई जथाभावी मोटरसाइकल नहाँक्नुहोला। तपाईं गएको पनि राम्रो होइन। अरु गए भने झन् बर्बाद हुन्छ। त्यस्लै सबैलाई सम्झाऔँ।"

अन्य शहरहरूमा गरिने प्रस्तुति भने स्वास्थ्य चेतना , पर्यावरण चेतना जगाउने खालका हुने ब्यान्डका सदस्यले जनाएका छन्। सँगै नेपालका विभिन्न पर्यटकीय स्थानहरुको भ्रमणका लागि पनि मानिसहरुलाई ब्यान्डका सदस्यहरुले आग्रह गरिरहेका छन्।

यसपटकको प्रस्तुतिमा बिर्तामोड, धरान, बुटवल र धनगढी छनोटमा परेका हुन्।

जब फेरि गुन्जीयो वेम्बली एरेनामा नेपाली संगीत

'सामाजिक मुद्दा'

नेपथ्य जहाँ जान्छ त्यहाँ सामाजिक मुद्दा बोकेर जाने गरेको नेपालयको नेपथ्य ब्यान्ड हेर्ने टोली नेता किरण श्रेष्ठले बताए। उनले भने, "स्थानीय आयोजकहरूले सामाजिक कामका लागि नेपथ्य ब्यान्डको प्रस्तुतिलाई आयको माध्यमको रुपमा प्रयोग गर्ने हो।"

हरेक कुरामा सरकारको मुख ताक्ने बानीले सर्वसाधारणको बानी बिग्रेकाले चेतना फैलाउने काम नेपथ्यले गरिरहेको गायक गुरुङले बताए।

उनले भने, "एउटा पाँच तले घर बनाउन समस्या नहुने तर घर अगाडिको नाला बनाउन भने सरकारको मुख ताक्ने मान्छेको बानी छ।"

नेपथ्यले पूर्वी भेगदेखि पश्चिमी किनारसम्म समेट्ने गरी तराईका चार वटा सहरको साङ्गीतिक यात्रा तय गरेको हो।

ब्याण्डले आफ्नो स्थापनाको २५ औं वर्षगाँठमा तराईका सङ्गीतप्रेमीसँग पनि मनाउने उद्देश्यले यो कार्यक्रम तय गरेको ब्यान्डका सदस्यले जानकारी दिएका छन्।

नेपथ्य यात्राअन्तर्गत सबै ठाँउहरुमा कार्यक्रम गर्नका लागि स्थानीय रंगशालाहरू चयन गरिएको छन्।

नेपथ्यले बिर्तामोडको डोमालाल राजवंशी रंगशाला, धरान रंगशाला, बुटवल...


शीर्षक: सडकको मर्मतसम्भार किन सधैँ हतारोमा\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

तर सर्वसाधारणले भने ठाउँठाउँमा बाटो बन्द भएकाले सास्ती खेप्नुपरेको छ।

भदौ दोस्रो साता काठमाण्डूमा बिम्स्टेकको शिखर सम्मेलनमा सहभागी हुन सात राष्ट्रका नेताहरू आउँदैछन्।

सडक निर्माण र मर्मतका काम समयमै नहुने र यस्ता कार्यक्रमको मुखैमा आएर अन्तिम अवस्थासम्म तात्तिने सरकारी प्रवृत्ति यसपटक पनि दोहोरिएको हो।

काम सक्ने चटारोमा दिउँसो पनि बाटोमा अवरोध हुँदा धेरै ठाउँमा सवारी आवागमन समेत अस्तव्यस्त भइरहेको छ।

पुरानै

मेलम्ची खानेपानी आयोजनाका लागि भनेर काठमाण्डूका सडक एक वर्ष अघिदेखि नै खन्न थालियो।

तर मेलम्ची आउने समयसीमा बारम्बार सरिराख्दा सर्वसाधारण भने भत्किएका सडकको पीर खेपिरहेका छन्।

कालोपुलमा बस्ने नम्रता श्रेष्ठको दुई महिनाअघि सडकछेउको खाल्डोमै खसेर खुट्टा भाँच्चियो।

उनी भन्छिन्, "बाटो बनाउने काम अधकल्चै छाडिएको हुन्छ। अँध्यारोमा हिलो र खाल्डो छुट्याउनै नसक्दा खुट्टा भाँचिँदा एक महिना घरमै बस्नुपर्‍यो।"

निर्देशन

भौतिक पूर्वाधार तथा यातायात मन्त्री रघुवीर महासेठले काम सुरु भएका सडकहरू कालोपत्रे गर्ने काम कात्तिकभित्रै सक्ने बताएका छन्।

उनका अनुसार अब सडक निर्माणको ठेक्का पाउनेले नै तीन वर्ष मर्मत गर्नुपर्ने व्यवस्था ल्याउन लागिएको छ।

उनी भन्छन्, "अब सडकमा कतै खाल्डो भएको पाइएमा जानकारी पाएको २४ घण्टाभित्र पुर्ने व्यवस्था ल्याउँदैछौँ।"

यद्यपि उनले सर्वोच्च अदालतको निर्णयले विकास निर्माणका काममा अप्ठ्यारो सिर्जना गरिराखेको समेत बताए।

समस्या

सरकारी कार्यक्रमहरूमा नयाँ सडक निर्माण र तिनलाई चौडा पार्ने कामहरू मात्र प्राथमिकतामा पर्ने र तिनको नियमित मर्मतसम्भारलाई ख्याल नगरिने बानीले गर्दा वर्षेनी यस्तो समस्या दोहोरिने गरेको विज्ञहरू बताउँछन्।

सडकको गुणस्तरसँग प्रत्यक्ष रूपमा जोडिएका खानेपानी र ढललाई समेत एकीकृत रूपमा नहेरिँदा सडकहरूको नियमित मर्मतमा प्रक्रियागत जटिलता रहेको अधिकारीहरू बताउँछन्।

काठमाण्डूको खानेपानी सञ्जालमा अधिक मात्रामा हुने चुहावटका कारण सडकमा खाल्डाखुल्डी रहेको अधिकारीहरूको मत छ।

पूर्वाधारविज्ञ कमलराज पाण्डे भन्छन्, "मर्मतका कामहरू ढिलो नगरीकनै सक्नुपर्नेमा त्यसको समयावधि लम्बिनु भनेको सडकको अवस्थालाई झन् दुरावस्थातिर धकेल्नु हो।"

दिगो सडकका लागि एकीकृत मर्मतसम्भार अभ्यासको आवश्यकतामा विज्ञ तथा अधिकारीहरू एकमत छन्।


शीर्षक: सडकमा पुग्दैन सडक सम्भारलाई तिरेको कर\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

सवारीसाधन भएका नागरिकले इन्धन किन्दा, नयाँ सवारी दर्ता गर्दा र नवीकरण गर्दा सरकारलाई वार्षिक झन्डै २० अर्ब रुपैयाँ राजस्व बुझाउँछन्

तर नियमित मर्मत सम्भारका लागि राज्यकोषबाट आवश्यकताभन्दा धेरै थौरै रकम उपलब्ध गराइने गरेको दाबी सडक विभागका अधिकारीहरूले गरेका छन्।

कम बजेट नै अस्तव्यस्त सडक हुनुको एउटा प्रमुख कारण रहेको उनीहरू बताउँछन्।

आफूले तिरेको करबापत सुविधा पाउनु त परै जाओस् उल्टै सास्ती खेप्नु परेको गुनासो सुनाउँछिन् दैनिक स्कुटरमा यात्रा गर्ने महिला पशुपति गिरी।

उनी भन्छिन्, "पानी आए हिलो खान्छौँ, पानी नआए धूलो खान्छौँ। यही बाटोकै कारण स्वास्थ्य समेत बिग्रिसकेको छ, इन्धन समेत दोब्बर खपत हुन्छ।"

बजेट

देशभरिका मुख्य सडकको नियमित मर्मतको लागि भनेर सडक विभागले वार्षिक झन्डै १५ अर्ब रुपैयाँ बराबरको बजेट तयार पार्ने गर्छ।

निकासी भने साढे तीन अर्बजति मात्र हुँदा सबैतिर काम नहुने र भएका काम समेत निम्न गुणस्तरको हुने सडक विभागका अधिकारीहरू स्वीकार्छन्।

विभागका उपमहानिर्देशक मुक्ति गौतम भन्छन्, "बिम्स्टेकका लागि जसरी काम गर्ने बजेट आइदिने हो भने सधैँ राम्रै राम्रो गर्न सकिन्छ। उता झन्डै २० अर्ब रुपैयाँ सडक मर्मतका लागि भनेर उठेको हुन्छ, त्यो पैसा पूरै आइदिए हाम्रो सडक जहिले पनि दुरुस्त र राम्रो हुन्थ्यो।"

यद्यपि हालै बिम्स्टेक सम्मेलनका बेला सरकारले विशेष निकासा दिएर रातारात सडक चिल्लो पारेको भए पनि ती केही दिनमै भत्किन र खाल्डो पर्न थालिसकेका छन्।

कर

प्रत्येक सवारी चालक नागरिकले खरिद गर्ने इन्धन, सवारी दर्ता र नवीकरणबाट मात्रै सरकारलाई वार्षिक झन्डै २० अर्ब रुपैयाँ राजस्व बुझाउँछन्।

मुख्य सडकमा सडक बोर्डले र स्थानीय सडकहरूमा स्थानीय निकायले उठाउने रकम बेग्लै छ।

सरकारी अधिकारीहरूका अनुसार त्यस्ता कर उठाउने ठाउँहरू र दरसमेत बढाउन अहिले गृहकार्य भइरहेको छ।

वर्षामा नयाँ निर्माण र मर्मतका काम निष्प्रभावी हुने र हिउँदमा समेत जडानमा समस्या हुने हुँदा गर्मी याम नै सडकसम्बन्धी कामका लागि उपयुक्त मानिने विज्ञहरू बताउँछन्।

तर असारे विकास भनिने वर्षामा दिनरात काम गर्दा जनताको करको ठाडो अवमूल्यन भइरहेको सर्वसाधारणहरू बताउँछन्।

'समन्वय छैन'

मर्मत खर्च अपुगसँगै खानेपानी, बिजुली तथा टेलिफोनजस्ता निकायबीचको आपसी समन्वय अभावले छिनछिनमा फोड्ने र कालोपत्रे गर्दा एकातर्फ जनताको करको हिनामिना भइरहेको छ भने...


शीर्षक: सडकमा मोबाइल फोन प्रयोग गर्न प्रतिबन्ध\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

मोबाइलबाट सन्देश आदानप्रदान गरिरहेको वा आफ्ना मोबाइल सामग्रीहरु हेरिरहेको अवस्थामा कुनै पनि सडक यात्रु फेला परे उनीहरुलाई १५ देखि ३५ डलरसम्म जरिबाना गरिने बताइएको छ।

उक्त प्रतिबन्धको उल्लंघन दोहोर्याएर गर्नेहरुलाई अझ बढी जरिबाना गराइने अधिकारीहरुले जनाएका छन्।

आगामी अक्टोबरबाट लागु हुने उक्त नियमले सडक दुर्घटना नियन्त्रण गर्ने लक्ष्य लिएको छ।

कडा

तर आलोचकहरुले चाहिने भन्दा कडा नियम ल्याएको आरोप सरकारमाथि लगाएका छन्।

होनलुलुका मेयर किर्क काल्डवेल चाँहि मानिसहरुले विवेक गुमाउँदै गइरहेको भन्दै अमेरिका भर सडक पार गर्दा सबैभन्दा बढी मानिसहरु उनको शहरमा दुर्घटनामा पर्ने गरेको बताएका छन्।

होनलुलुका मेयरले हस्ताक्षर गरेको उक्त कानून उक्त राज्यको राजधानी र ओहाउ भन्ने टापुमा कार्यान्वयन गरिनेछ।

आलोचना

अमेरिकाभर सन् २००० देखि २०११ सम्म भएका मोबाइल फोन प्रयोग जोडिएका सडक दुर्घटनामा ११ हजार भन्दा बढी मानिस घाइते भएका थिए।

तर आलोचकहरुले नयाँ कानूनले नागरिक स्वतन्त्रतामा आँच पुर्याउने भन्दै यस्ता प्रकृतिका दुर्घटना शिक्षाको माध्यमबाट कम गर्न सकिने तर्क गरेका छन्।

सडकमा मोबाइल फोनको प्रयोगलाई निरुत्साहित गर्न जर्मनीको एउटा शहरले कानून परिवर्तन नगरी सचेतना अभियानको प्रयोग गर्दै आएको छ।

मानिसहरुले माथि हैन तल हेरेर पनि जानकारी पाउन सकुन भनेर आउग्जवर्ग शहरले भुइँमा ट्राफिक संकेतहरु राखिदिएको थियो।


शीर्षक: सत्ता-परिवार छाडेर उनी एक्लै ‘विप्लव’ तिर\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

सन् २०१२ मा सन्तोष सुवेदीले राखेको तस्बिर

विप्लवको दल नेकपाको रोल्पा जिल्ला इन्चार्ज सुवेदीको राजनीतिक पृष्ठभूमिका रोचक छ।

विप्लव जस्तै उनी पनि यसअघि तत्कालीन एकीकृत नेकपा माओवादीमा थिए।

करिब तीन वर्षअघि २०७२ साल चैतमा उनले प्रचण्डको दल छाडेको घोषणा गरेका थिए।

उक्त दलको राप्ती ब्युरोको बैठकका क्रममा प्रहरीले केन्द्रीय सदस्यहरू सहितका नेता-कार्यकर्तालाई गिरफ्तार गरेको हो।

दाङमा थुनामा रहेका अहिले उनीहरूबारे प्रहरीले अनुसन्धान गरिरहेको छ।

सुरक्षा अधिकारीहरूले मंसिर १४ गते हुने दाङ प्रदेश सभाको निर्वाचन क्षेत्र नम्बर ३ (ख) को चुनावमा बाधा पुर्‍याउने लगायतका विषयमा बैठकमा छलफल गरिरहेको हुनसक्ने अनुमान गरेका छन्।

उपराष्ट्रपतिका सहयोगी थिए सुवेदी

सन्तोष सुवेदी अघिल्लो संविधानसभा चुनावमा नेकपा एमालेका नेता माधवकुमार नेपाललाई हराएर चर्चित बनेका नेकपा नेता झक्कुप्रसाद सुवेदीका छोरा हुन्।

प्रचण्डले क्रान्ति विसर्जन गरेको भन्दै माओवादीबाट अलग्गिएर मोहन वैद्यको नेतृत्वमा नयाँ दल बन्यो। त्यहाँबाट छुट्टिएर नेत्रविक्रम चन्दले फेरि अर्को दल बनाए।

प्रचण्ड नेतृत्वको दल छाडरे सन्तोष सुवेदी त्यतै लागे।

बुवा काठमाण्डूमा चुनाव लड्दा सन्तोष रोल्पामा चुनाव विरोधी गतिविधिमा संलग्न थिए। त्यही क्रममा उनी पक्राउ पनि परेका थिए।

त्यसअघि उनी उपराष्ट्रपति नन्दबहादुर पुनको सचिवालयमा थिए। सन्तोषले उपराष्ट्रपतिको नेपाली-अङ्ग्रेजी भाषा अनुवादकको काम गर्ने गरेको उनको परिवारले जनाएको छ।

परिवार सबै सत्ताधारी दलमा

नेकपाका केन्द्रीय सदस्य झक्कुप्रसाद सुवेदीका दुई छोरामध्ये कान्छा सन्देश प्रदेश ३ सरकारका आन्तरिक मामिला तथा कानुनमन्त्री शालिकराम जम्कट्टेलको सचिवालयमा छन्।

जेठी छोरी भावना प्रदेश सभा सदस्य हुन्। कान्छी छोरी पनि नेकपामै छिन्।

नेकपा महासचिव नेत्रविक्रम चन्द विप्लवले विज्ञप्तिमार्फत गिरफ्तारीको विरोध जनाएका छन्

परिवारका सदस्यहरूका अनुसार स्कुले शिक्षा दाङ्मा लिएका सन्तोषले अमृत साइन्स क्याम्पसबाट बिएस्सी गरेको हुन्।

सन्तोषकी आमा खुमा सुवेदी प्राथमिक विद्यालयको स्थायी शिक्षिका थिइन्। पतिको आग्रहपछि जागिर छाडेर छोराछोरी सहित आफू पनि सशस्त्र विद्रोहकालमा भूमिगत भएको उनले बताइन्।

छोरा विप्लवको दलमा लागेपछि परिवारमा भित्रिएको चिन्ता उनको गिरफ्तारीसँगै झनै थपिएको खुमा सुवेदीले सुनाइन्।

छोराको सुर्ताले आमा बिरामी

बीबीसीसँग...


शीर्षक: सत्तापक्ष-फोरम सहमति: 'छैन राजपाको गुनासो'\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

उक्त दलको अध्यक्ष मण्डलका एकजना सदस्यले संविधान संशोधनको पक्षमा हुने कुनै पनि सहमतिलाई आफ्नो दलले सकारात्मक रूपमा लिने प्रतिक्रिया दिएका हुन्।

कतिपयले आशङ्का गरे जस्तो फोरम र राजपा दुवैले प्रदेश नम्बर २ मा रहेको आफूहरूबीचको सत्ता गठबन्धन प्रभावित नहुने बताएका छन्।

नेकपाका अध्यक्षद्वय केपी ओली र पुष्पकमल दाहाल प्रचण्ड तथा सरकारलाई विश्वासको मत दिएको फोरम नेपालका अध्यक्ष उपेन्द्र यादवले हस्ताक्षर गरेको दुईबुँदे सहमतिपछि सरकारमा फोरमको सहभागिताको ढोका खुलेको छ।

'कार्यान्वयन होस्'

सहमतिमा फोरमले उठाउँदै आएका माग र मुद्दा 'देश र जनताको पक्षमा आपसी सहमतिका आधारमा' संविधान संशोधन गरेर सम्बोधन गर्ने उल्लेख छ।

संशोधनको निम्ति दबाब दिन फोरमसँग मिलेर विगतमा आन्दोलन गरेको राजपा नेपाल र सत्तापक्षबीच समेत बेलाबखत कुराकानी भए पनि उनीहरूबीच कुनै सहमति भएको छैन।

त्यसमा आफ्नो दल छुटेकोमा कुनै गुनासो नभएको बताउने राजपा अध्यक्ष मण्डलका सदस्य राजेन्द्र महतो फोरम र सत्तापक्षबीचको सहमति कार्यान्वयन होस् भन्ने पक्षमा देखिए।

आफूहरूले उठाउँदै आएका मुद्दा कमजोर हुन्छन् कि भन्ने चिन्ता देखिएको बताउँदै उनी भन्छन्, "आन्दोलनकारी शक्ति संयुक्त रूपमा उभिएको भए सरकारमाथि दबाब र मुद्दालाई बल पुग्ने थियो। तर संशोधनको निम्ति जहाँबाट जे प्रयास भए पनि त्यसलाई सकारात्मक रुपमा लिनुपर्छ। यो सम्झौतामा मात्र सीमित नहोस्।"

प्रदेशको सत्ता

संविधान संशोधनको माग गर्दै आएको राजपा र सत्तापक्षबीच समेत बेलाबखत वार्ता भए पनि सहमति भएको छैन

द्विपक्षीय गृहकार्यबाट संविधान संशोधनको विषयको टुङ्गो लगाउने नेताहरुले जनाएका छन्।

सहमतिलाई लिएर असन्तुष्टिपूर्ण प्रतिक्रिया दिएका राजपाका कतिपय कनिष्ठ नेताले प्रदेश नम्बर २ को सत्ता गठबन्धनको भविष्यमाथि प्रश्न उठाएका छन्।

तर नेता महतो सहमतिबाट त्यहाँको सत्ता समीकरणमा कुनै असर नपर्ने बताउँछन्। फोरम नेपालका सहअध्यक्ष राजेन्द्र श्रेष्ठ पनि महतोको धारणासँग सहमत छन्।

चुनावका क्रममा प्रदेश नम्बर २ मा राजपासँग गरेको चुनावी तालमेलको भावना अनुसार संयुक्त सरकार बनाएको बताउँदै उनले भने, "त्यहाँको संयुक्त सरकारलाई हामी निरन्तरता दिन्छौँ। त्यसमा हाम्रो तर्फबाट कुनै समस्या आउँदैन। राजपा र हामीबीच अब द्वन्द्व हुन्छ कि भन्ने आशङ्का नगरे हुन्छ।"

प्रदेश नम्बर २ मा एमाले र माओवादी केन्द्रबीचको एकीकरणपछि बनेको नेकपा सबैभन्दा ठूलो...


शीर्षक: सत्तापक्ष-फोरमबीच 'सिद्धान्तत: सहमति'\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

फोरम सहभागी भएमा वर्तमान वामगठबन्धनको सरकार झण्डै ६० वर्षअघि बनेको कांग्रेसको सरकारजस्तै दुई-तिहाई बहुमतको हैसियतको हुनेछ

लिखित सहमति गर्ने भनिएको बिहीवारको द्वीपक्षीय वार्ता निष्कर्षमा पुग्न नसके पनि उनले त्यस्तो बताएका हुन्।

सरकारमा रहेका नेकपा एमाले र नेकपा माओवादी केन्द्रले फोरम नेपालसँग शनिवार फेरि वार्ता गर्नेछन्।

वार्तामा सहभागी हुँदै आएका एमाले नेता सुवास नेम्बाङले भने, "अध्यक्षहरुको तहमा भइरहेको छलफल एकदम सकारात्मक छ। मूलरुपमा दुई पक्षबीच सहमति भएको छ। सिद्धान्तत: टुंगिए बराबर हो।"

निचोड

शीर्षस्थ तहको वार्ताको मुख्य आधार द्वीपक्षीय कार्यदलले तयार गरेको सहमतिको खाका बनेको छ।

'संविधान स्वीकार्य बनाउन संशोधन आवश्यक'

सरकारमा सहभागिता: तराई केन्द्रित दलबीच मतभेद

संविधान संशोधन विधेयक अस्वीकृत

जसअनुसार वामपन्थी गठबन्धन संविधान संशोधन गर्न र फोरम नेपाल सरकारमा सहभागी हुन तयार भएको बताइएको छ।

ती विषयमा खुलस्त हुन नचाहे पनि नेता नेम्बाङले संविधान संशोधन पनि त्यसमा रहेको स्वीकार गरे।

कार्यदलका सदस्य सहित तीन दलका अध्यक्षबीच बुधवार भएको बैठकमा समय नपुगेपछि बैठक सारियो तर शनिवार पनि निचोडमा पुगेन।

एमाले नेता नेम्बाङले होली पर्व मनाउन तराई झर्ने फोरम नेपालका नेताहरुको हतारोका कारण निष्कर्षमा पुग्न नसकिएको प्रतिक्रिया दिए।

दुई-तिहाई

पार्टी एकता गर्ने सहमति गरेका एमाले र माओवादी केन्द्रको संयुक्त सरकारसँग प्रष्ट बहुमत छ।

फोरम सहभागी भएमा वर्तमान सरकार झण्डै ६० वर्षअघि बनेको नेपाली कांग्रेसको सरकारजस्तै दुई-तिहाई बहुमतको हैसियतमा पुग्नेछ।

संसद्‌मा त्यो संख्या संविधान संशोधनको निम्ति पर्याप्त हुनेछ।

तर संविधान संशोधनको माग उठाउँदै आएको अर्को दल राष्ट्रिय जनता पार्टी नेपालसँग सत्ता पक्षको वार्ता भएको देखिएको छैन।

उक्त दलले सत्ता पक्षसँग फोरमको जारी वार्तालाई शंकाको दृष्टिले हेरेको पाइन्छ।


शीर्षक: सत्यमोहन जोशी: सय वर्ष पुग्दा पनि जोस उस्तै\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

उनी सय वर्ष पुगेको अवसरमा सोमवार रथारोहण गराइ नगर परिक्रमा गराइयो।

बाबु शंकरदास जोशी र आमा राजकुमारीको कोखबाट जन्मेका जोशीले १९ वर्षको उमेरमा मङ्गलबजारकी हाल ९६ वर्ष पुगेकी राधादेवीसँग विवाह गरेका थिए।

दीर्घजीवनका लागि स्वस्थ आहार र निरन्तरको चिन्तन मनन आवश्यक हुने उनको अनुभव छ।

भाषा, कला, संस्कृतिको संरक्षण सम्बर्धन र विकासमा समेत योगदान दिएका जोशी वि.सं.२०१३, २०१७ र २०१८ मा मदन पुरस्कार प्राप्त गरेका छन्।

त्यसका अतिरिक्त सुप्रबल गोर्खा दक्षिणबाहु, विख्यात त्रिशक्ति पट्ट, आदिकवि भानुभक्त पुरस्कार प्राप्त गरेका उनले दर्जनौं पुस्तक समेत लेखेका छन्।

हेर्नुहोस् कमल परियारले बनाएको यो भिडिओ।

अनि यो पनि

अन्तका भन्दा भक्तपुरकी कुमारी कसरी फरक

जसले सातौँ पटक जिब्रो छेडे


शीर्षक: सत्र सय महिला आत्मरक्षा सीप सिक्दै\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

धनगढीमा आयोजित उक्त शिविरमा १७ सय किशोरी, युवती र महिला सहभागी छन्।

आयोजक राष्ट्रिय गोजुरियो कराते डो संघले देशभरिका १० हजारभन्दा बढी महिलालाई प्रशिक्षित गर्न त्यस्ता शिविर सबै प्रदेशमा आयोजना गरिने जनाएको छ।

हिंसाबाट जोगिन आधारभूत ज्ञान दिइने बताउँदै सङ्घका महासचिव प्रकाश चन्दले भने, "हामीले शारीरिक अभ्याससँगै आत्मबल बढाउने तालिम पनि दिन्छौँ।"

आत्मविश्वास

उक्त प्रशिक्षणले महिलाको आत्मबल पनि बढाउने विश्वास आयोजकसँगै प्रशिक्षार्थीको पनि छ।

एकजना सहभागी रक्षा बमले भनिन्, "निर्मला पन्तले जस्तो हिंसाको शिकार बन्नु नपरोस् भनेर शिविरमा सहभागी भएका हौँ।"

अर्की सहभागी निरशी चौधरी पनि नि:शुल्क तालिम लाभदायक हुने ठानेर सहभागी भएको बताइन्।

उनी भन्छिन्, "यस्तो महिला हिंसा भइरहेका छन्। त्यस्ता घटनाबाट जोगिने उपाय सिक्न आएकी छु।"

धनगढी उपमहानगरपालिकाकी उपप्रमुख सुशीला मिश्र भट्टको विचारमा यस्तो प्रशिक्षणले महिलामा आत्मविश्वास पनि बढाउँछ।

महिला सुरक्षा

उनले भनिन्, "अभ्यास गरेका महिलामा शारीरिक र मानसिक रूपले प्रतिवाद गर्ने विश्वास बढ्ने देखिन्छ।"

युथ फर रोड सेफ्टी नेपालकी अध्यक्ष रोजिता पाण्डेयले पनि यस्ता प्रशिक्षणबाट महिला सुरक्षामा टेवा पुग्ने ठानेकी छन्।

उनी भन्छिन्, "कुनै पनि बेला एक्लै हिँड्न सक्ने मनोबल महिलामा उत्पन्न गराउने यस्ता प्रशिक्षणले महिला सुरक्षामा सहयोग पुग्ने देखिन्छ।"

नेपाल प्रहरीको तथ्याङ्कअनुसार एकवर्षमा १४ सय ८० वटा बलात्कारविरूद्धका उजुरी दर्ता भएका छन्।

पछिल्ला दिनमा देशव्यापी रूपमा बलात्कार लगायतका महिला हिंसाविरुद्ध आन्दोलन भइरहेका छन्।


शीर्षक: सत्र सालको 'कू' अघि राजा महेन्द्रले गरेका थिए कश्मीर भ्रमण\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

त्यसै बेला राजा महेन्द्रको तीन महिनाभन्दा लामो विदेश भ्रमण तय भयो।

उनको औपचारिक भ्रमणको तालिका यस्तो थियो- जापान, संयुक्त राज्य अमेरिका र क्यानडा।

तर राजा महेन्द्रले ती देशबाहेक केही अन्य मुलुकको अनौपचारिक भ्रमण गरे र नेपाल फर्किए।

भ्रमणपछिको कदम

उक्त भ्रमणका क्रममा महाशक्ति राष्ट्रहरूको नाडी छामेर आएका महेन्द्रले नेपाल फर्किएको झन्डै पाँच महिनामै बीपी कोइराला नेतृत्वको सरकारलाई अपदस्थ गरेको केही विश्लेषकहरूको बुझाइ छ।

राजा महेन्द्रले २०१७ साल पुष १ गते प्रजातान्त्रिक सरकारलाई अपदस्थ गर्नमा उनको उक्त विदेश भ्रमणको पनि भूमिका थियो वा थिएन भन्नेबारे अध्येताहरूबीच मतैक्य छैन।

तर उक्त भ्रमणबाट नेपाल फर्कने क्रममा भारत र पाकिस्तान दुवैले आफ्नो भनेर दाबी गर्दै आएको विवादित कश्मीरमा चाहिँ राजा महेन्द्रले भ्रमण गरेको प्रमाण भेटिएको इतिहासकारहरूले लेखेका छन्।

केआई सिंहले प्रधानमन्त्री बनेका बखत एकपटक 'कश्मीर भारतको अभिन्न अङ्ग भएको' बताएकोबाहेक नेपालले कश्मीर विवादमा कसैको पक्ष लिएको नदेखिएको इतिहासकारहरूको भनाइ छ।

सन् १९६० को जुलाईमा भारत-प्रशासित कश्मीरमा भएको महेन्द्रको भ्रणमको उद्देश्यबारे पनि इतिहासकारहरूले खासै खुलाउन सकेका छैनन्।

तर उक्त विवादित भूमिमा सन् १९४७ पछि भ्रमण गर्ने नेपालका उच्च व्यक्तित्वमा राजा महेन्द्र मात्र रहेको देखिएको कूटनीतिक इतिहासका जानकारहरू बताउँछन्।

निजी भ्रमण

कश्मीरी लेखक जीएल कौलको पुस्तक 'कश्मीर थ्रू द एजेज (५००० बीसी टू १९६७ एडी): अ हिस्टोरिकल सर्भे' मा सन् १९६० जुलाई ८ मा राजा महेन्द्र रानीसहित कश्मीरको राजधानी श्रीनगर पुगेको उल्लेख छ (पृ. १८२)।

उनी लेख्छन्, "राजा महेन्द्र र उनकी रानी जुलाई ८ मा श्रीनगर आइपुगे। त्यहाँ राज्यको सेनामा गोर्खाहरू रहेका थिए, त्यसमध्ये केहीले अचल सम्पत्ति प्राप्त गरेका थिए। तर नेपालका राजाको भ्रमण (निजी नै भए पनि) पहिले कहिल्यै सुनिएको थिएन।"

कौलले राजाले त्यहाँका गोर्खाबारे चासो राखेको हुनसक्ने खालेको सङ्केत गरेका भए पनि त्यसबारे खुलाएका छैनन्।

उनको पुस्तकमा त्यस बहेक राजा महेन्द्रको उक्त भ्रमणबारे खासै उल्लेख छैन।

हालै भारत सरकारले खारेज गरेको त्यहाँको संविधानको धारा ३७० अनुसार कश्मीरमा अन्यत्रका व्यक्तिहरूले अचल सम्पत्ति राख्न पाउने सुविधा थिएन।

कौलले गोर्खाहरूले पनि त्यस्तो सम्पत्ति जोडेको र महेन्द्रको भ्रणमलाई जोडेर हेर्न...


शीर्षक: सन् १९१८ मा यसरी गरिएको थियो स्पेनिश फ्लू महामारी नियन्त्रणको पहल\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

स्पेनिश फ्लूको महामारी चलेका बेला मास्क लगाएकी महिला

स्पेनिश फ्लूले बलियो प्रतिरक्षा प्रणाली भएका २० देखि ३० वर्षका मानिसहरूलाई बढी असर पारेको थियो।

तर विभिन्न देशका सरकार र सर्वसाधारणहरूले सङ्क्रमण नफैलियोस् भनेर चालेका कदम भने समान देखिन्छन्।

पब्लिक हेल्थ इङ्ल्याण्डले कोरोनाभाइरस सङ्क्रमणका विषयमा प्रारम्भिक आपत्‌कालीन योजना बनाउनका लागि स्पेनिश फ्लू प्रकोपको अध्ययन गरेको थियो जसको मुख्य निचोड सन् १९१८ को शरद ऋतुमा देखिएको सङ्क्रमणको दोस्रो लहर पहिलोभन्दा निकै धेरै घातक देखिएको थियो।

सन् १९१८ मा रक्षासम्बन्धी निकायमा कार्यरत महिलाहरू स्वच्छ हावाले उक्त भाइरसबाट सङ्क्रमित हुने सम्भावना कम रहन्छ भनेर हरेक दिन बिहान र साँझ १५ मिनेट हिँडडुल गर्ने गर्थे

सन् १९१८ को मे महिनामा भाइरसका कारण पहिलो मृत्यु हुँदै गर्दा यूके अझै युद्धमा होमिइरहेको थियो। उक्त सङ्क्रमणसँग लड्न अन्य देशका सरकार जस्तै युके पनि तयार अवस्थामा थिएन।

रोयल सोसाइटी अफ मेडिसिनका लागि सर आर्थर निउजहोमले सन् १९१९ मा तयार पारेको प्रतिवेदनका अनुसार स्पेनिश फ्लू सैन्य टुकडीहरूको ओसारपसारदेखि हतियार कारखाना र भिडभाडयुक्त बस अनि रेल जस्ता स्थानहरूमा डढेलो लागे झैँ फैलिन थाल्यो।

सन् १९१८ को जुलाई महिनामा उनले बिरामी भएको भए सर्वसाधारणहरूलाई घर बाहिर ननिस्कन र भिडभाड भएका स्थानमा नजान भन्दै "सार्वजनिक प्रयोगका लागि लेखेको ज्ञापन पत्र" सरकारले बेवास्ता गरेको थियो।

ती नियमको पालना गरिएको भए धेरैको ज्यान जोगिन सक्ने बताउँदै आर्थर थप्छन्: "कहिलेकाहीँ यस्ता किसिमका राष्ट्रिय परिस्थिति हुन्छन् जति बेला स्वास्थ्य र जीवनको जोखिम हुँदा समेत प्रमुख दायित्व "अघि बढ्नु" नै रहन्छ।"

इन्फ्लुएन्जाबाट बच्न कपडाको मास्क लगाएका महिलाहरू

सन् १९१८ मा इन्फ्लुएन्जाको उपचार थिएन। निमोनिया जस्तो रोग निको पार्न एन्टिबायोटिक पनि थिएन। अस्पतालहरू छिट्टै भरिन्थे।

कैयौँ नाटक घर, चलचित्र र नृत्य देखाइने हल अनि गिर्जाघरहरू बन्द गरिए पनि सङ्क्रमण नफैलियोस् भनेर केन्द्रीकृत रूपमा लकडाउन लागु गरिएको थिएन।

युद्धकालीन समयका कारण पहिले नै खुला रहने समय तोकिएका पबहरू प्राय:जसो खुलै थिए। ठूला फुटबल प्रतियोगिताहरू युद्धकै कारण रद्द गरिएको भए पनि क्षेत्रीय स्तरमा हुने त्यस्ता प्रतियोगिताहरू भने रद्द गरिएको थिएन।

त्यस्ता कार्यक्रमहरूमा व्यापक भिडभाड हुने गर्थ्यो र त्यो...


शीर्षक: सन् २०१५: प्रदूषणका कारण ९० लाखको मृत्यु\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

सन् २०१५: प्रदूषणका कारण ९० लाखको मृत्यु

ल्यान्सेट जर्नलमा प्रकाशित अध्ययन प्रतिवेदनले विश्वभर प्रदूषणसँग सम्बन्धित मुटु रोग र मस्तिष्कघातसम्बन्धी तथ्याङ्कलाई विश्लेषण गरिएको जनाएको छ।

प्रभावित

प्रदूषणसंग सम्बन्धित अकाल मृत्युका लगभग धेरै जसो घटना न्यून र मध्यम आय भएका मुलुकमा भएका छन्।

ती मुलुकमा हुने मृत्युमध्ये एक चौथाईको कारण प्रदूषणसँग सम्बन्धित रोग भएको देखिएको छ।

बांग्लादेश र सोमालिया प्रदूषणबाट सबैभन्दा नराम्ररी प्रभावित भएको उक्त अध्ययन प्रतिवेदनमा उल्लेख छ।

प्रदूषणका कारण धेरै मृत्यु हुने मुलुकहरुको सूचीमा भारत पाँचौं र नेपाल छैठौं स्थानमा छ।

ब्रुनेइ र स्वीडेनमा प्रदूषणसँग सम्बन्धित मृत्युका सबैभन्दा कम घटना हुने गरेको छ।

स्रोत

अधिकांश मृत्युहरु मुटु रोग, मस्तिष्कघात र फोक्सोको क्यान्सर जस्ता नसर्ने रोगका कारण भएको उक्त अध्ययन प्रतिवेदनले जनाएको छ।

अध्ययन अनुसार सन् २०१५ मा वायु प्रदूषणका कारण विश्वभर ६५ लाखको अकाल मृत्यु भएको थियो।

त्यसमा ग्यास जस्ता वायु प्रदूषणका बाह्य स्रोत र दाउरा वा कोइला बाल्दा घरभित्र हुने आन्तरिक स्रोतलाई समेटिएको छ।

वायु प्रदूषणपछि अकाल मृत्यु गराउने दोस्रो ठूलो कारण पानीसँग सम्बन्धित प्रदूषण रहेको छ जसका कारण सन् २०१५ मा विश्वभर १८ लाख मानिसको ज्यान गएको थियो।

त्यसैगरी कार्यस्थलमा प्रदूषणसँग सम्बन्धित ८ लाख मृत्युका घटना भएको सो अध्ययन प्रतिवेदनमा उल्लेख छ।


शीर्षक: सन् २०१६ ‘सबैभन्दा उच्च तापमान भएको वर्ष’\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

शुरुका ९ महिनाको तथ्यांक अनुसार सन् २०१५ भन्दा २०१६ को तापमान बढी हुनेमा वैज्ञानिकहरु ९० प्रतिशत विश्वस्त छन्।

यस वर्ष ज्यानुअरी देखि सेप्टेम्बर महिनासम्मको तापक्रम पुर्व औद्योगीकरणको समयभन्दा १ दशमलव २ डिग्री सेन्टिग्रेड बढी रहेको विश्व मौसम संस्था (डब्लुएमओ) ले बताएको छ।

मोरक्कोमा जारी सम्मेलनमा प्यारिसमा भएको सहमति अघि बढाउने प्रयासमा रहेका वार्ताकारहरुलाई जानकारी दिनका लागि सन् २०१६ को तथ्यांक चाँडै सार्वजनिक गरिएको हो।

बढ्दो

सन् १९६१ देखि १९९० सम्मको तापक्रम भन्दा यस वर्षको तापक्रम शून्य दशमलव ८८ डिग्री बढी रहेको उक्त प्रतिवेदनले बताएको छ।

त्यो सन् २०१५ को तापक्रम भन्दा बढी हो भने सन् २०१५ को तापक्रम सन् २०१४ को भन्दा बढी थियो।

डब्लुएमओ का महासचिव पेटरी टलासले आर्कटिक क्षेत्रका कतिपय ठाउँमा तापक्रम औसत भन्दा ६ देखि ७ दशमलव डिग्री बढी र रुस, अलास्का र उत्तरपश्चिमी क्यानडामा औसतभन्दा ३ डिग्री बढी रहेको बताए।

सूचकहरु

जलवायु परिवर्तनका अन्य सूचकहरु पनि निकै बढेको बताइएको छ।

सन् २०१६ मा वातावरणमा हरितगृह ग्यासको मात्रा बढ्दो छ, आर्कटिक क्षेत्रको बरफ उल्लेख्य मात्रामा पग्लने क्रम जारी छ भने ग्रीनल्याण्डको बरफ साविकभन्दा चाँडै पग्लन थालेको छ।

यस वर्षको तापक्रम उच्च हुनुमा एल निनो नामको मौसमी घटनाको पनि केही भूमिका रहेको वैज्ञानिकहरु बताउँछन्।

तर त्यो मात्रा शून्य दशमलव २ डिग्री मात्रै भएको हुँदा विश्वव्यापी तापक्रम वृद्धिको ठूलो कारक भने हरितगृह ग्यास नै मानिएको छ।

चिन्ता

डोनल्ड ट्रम्प अमेरिकाको राष्ट्रपतीय निर्वाचनमा विजयी भएपछि उनले जलवायु परिवर्तनका बारेमा सन्देहात्मक दृष्टिकोण ह्वाइट हाउसमा ल्याउने धेरैको चिन्ता छ।

आफ्नो चुनावी अभियानका क्रममा ट्रम्पले जलवायु परिवर्तनलाई उपहास भनेका थिए।

तर जलवायु परिवर्तनको प्रमाण भने समयसंगै झन् बढिरहेकोमा वैज्ञानिकहरुले जोड दिएका छन्।


शीर्षक: सन् २०१९ मा खिचिएका अन्तरिक्षका केही अद्भुत तस्बिर\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

बृहस्पति ग्रहमा नासाले पठाएको जूनो अन्तरिक्षयानले आफ्नो छाया देखिनेगरी खिचेको तस्बिर

सन् २०१९ मा भने अन्तरिक्षबाट हाम्रो सौर्यमण्डलका केही अद्भुत तस्बिर प्राप्त भए।

त्यस्तै पृथ्वीमा रहेका टेलिस्कोपहरूले पनि अन्तरिक्षका केही राम्रा तस्बिरहरू खिचे।

तीमध्येका केही उत्कृष्ट तस्बिरहरू यी हुन् -

जूनोबाट देखिएको बृहस्पति ग्रह

नासाको जूनो अन्तरिक्षयानले वृहस्पति ग्रहको बादलको तस्बिर सन् २०१६ देखि पठाउन थालेको हो।

मे २९ मा खिचिएका चारवटा तस्बिरबाट निर्मित यो दृश्यमा बृहस्पति ग्रहमा बादलले बनाएको रमाइलो स्वरूप देखिन्छ।

त्यो समयमा जूनो बृहस्पतिभन्दा ८०० देखि १,८०० किलोमिटर टाढा थियो।

हिममानव

अर्रोकोथ

नासाले सन् २०१५ मा न्यू होराइजन्स अन्तरिक्षयानलाई वरुण ग्रहभन्दा पर रहेको कुइपर बेल्टमा पठाएको थियो।

त्यहाँ जमेका हजारौँ चिसा वस्तु छन् जसले हाम्रो सौर्यमण्डलको प्रारम्भिक समयबारे जानकारी दिन सक्छन्।

सन् २०१४ मा पत्ता लागेको र एमयू६९ नाम रखिएको एउटा वस्तुको वैज्ञानिकहरूले अध्ययन गरिरहेका छन्।

पछि अल्टीमा थुले र अहिले अर्रोकोथ नामले चिनिने सो वस्तु ३९ किलोमिटर लामो छ र दुईवटा गोलो वस्तु जोडिएर बनेको छ।

आतसबाजी

एट करिनी पृथ्वीभन्दा ७,५०० प्रकाशवर्ष टाढा रहेको तारामण्डल हो।

त्यहाँ कम्तीमा दुईवटा तारा छन् जसले हाम्रो सूर्यभन्दा ५० लाखगुना ऊर्जा निकाल्छ।

तीमध्ये एउटा ताराले तातो ग्यास निकालिरहेको छ र त्यसबाट बलूनको जस्तो आकार बन्छ।

यो ताजा तस्बिर भने हबल टेलिस्कोपले खिचेको हो।

मङ्गलको सेल्फी

नासाको क्यूरीओसिटी अन्तरिक्षवाहन सन् २०१२ देखि मङ्गल ग्रहको सतहमा छ।

सो रोबोटले माउन्ट शार्पको भिरालो देखिनेगरी सेल्फी खिचेको छ।

यस स्थानमा गरिएको उत्खननमा माटोमा हुने खनिज पदार्थ एकदमै धेरै रहेको देखाएको छ।

माटो बन्नका लागि पानी चाहिन्छ र यो खोजले मङ्गल ग्रहमा कुनै बेला पानी रहेको हुन सक्ने सङ्केत गर्छ।

चन्द्रमाको अर्को पाटो

यो वर्ष ज्यानुअरी ३ मा चीनको चाँग इ-४ चन्द्रमाको पृथ्वीतर्फ नफर्किएको भागमा अवतरण गर्ने पहिलो अन्तरिक्षयान बन्यो।

त्यसको केही दिनपछि त्यहाँ पुगेको वहान र यानले एकअर्काको तस्बिर खिचे।

चाँग इ-४

सो यानमा क्यामराहरू, चन्द्रमाको भूमिमुनि उत्खनन गर्ने उपकरण, खनिज पदार्थ चिन्ने उपकरण र त्यहाँ वनस्पति उमार्ने सानो प्रयोगशाला छ।

उडान

द प्ल्यानटरी सोसाइटीको लाइटसेल परियोजनाले पृथ्वीको माथिल्लो भागमा...


शीर्षक: सन् २०२१ मा विज्ञान: चाखलाग्दो के हुँदैछ?\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

कि यो वर्ष मङ्गल ग्रहमा तीन यान पुग्नेछन्?

बीबीसी विज्ञान संवाददाता रेबेका मोरेलले यो वर्ष हुनसक्ने विज्ञानका केही चाखलाग्दा कुराका बारेमा चर्चा गरेकी छन्।

हेर्नुहोस् एउटा भिडिओ।


शीर्षक: सन्तान अरूलाई दान दिएका श्रीलङ्काली आमाहरूको बेचैनी\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

आमा यस्वस्थीसँग छोरा जगथको यही फोटो मात्र छ

तीमध्ये केहीलाई बेबी फार्म भनिने बेच्नका लागि बच्चा जन्माउने केन्द्रहरूले युरोपमा केही अभिभावकलाई बेच्ने काम समेत गरे।

त्यस्ता धेरै शिशुलाई स्वीकारेको द नेदरल्याण्ड्सले हालै बलात्कार र घुस खुवाइएका केही आरोपपछि अन्तर्राष्ट्रिय धर्मसन्तान कार्यक्रमलाई रोकेको छ।

अनुसन्धान सुरु भएपछि आफ्ना बच्चा बिर्सन नसकेका श्रीलङ्काली परिवारले पुनः मिलन हुने आशा राखेका छन्।

इन्डिका वाड्गीले एउटा रातो कारमा चढेर आफ्नी बहिनी र आमा गएको सम्झन्छन्।

उनी र अर्की बहिनी दमयन्ती घरमै बसेर आमा फर्कने प्रतीक्षा गरेका थिए। अर्को दिन आमा एक्लै फर्किइन्।

उनले भने, "जब हामीले एक अर्कालाई बिदाइ गर्‍यौँ त्यस बेला मलाई निलान्थी विदेश जान लागेकी वा त्यो हाम्रो अन्तिम भेट हुने भन्ने कहिल्यै लागेको थिएन।"

त्यो सायद सन् १९८५ वा १९८६ मा हुनुपर्छ जब इन्डिकाका बुवाले उनकी आमा पनिकार्गे सोमावथीलाई तीन वटा सन्तान एक्लै हुर्काउन पर्ने गरी छाडेका थिए।

परिवारले जीविका चलाउन सङ्घर्ष गरिरहेको त्यो बेला एक जना पुरुषले उनकी आमालाई निलान्थीलाई धर्मपुत्रीका रूपमा दिनका लागि सल्लाह दिएको उनी अझै सम्झन्छन्।

कोलम्बोको एउटा दुईतले घरमा कयौँ आमाहरू भुईँमा सुतेको इन्डिका सम्झन्छन्

इन्डिकाका अनुसार ती व्यक्ति कोलम्बोमा रहेको एउटा बेबी फार्मका लागि बिचौलिया थिए।

उक्त फार्मले विदेशी र त्यसमा पनि खास गरी डच परिवारका लागि धर्मसन्तानहरू उपलब्ध गराउँथ्यो।

उक्त केन्द्रले बालबालिकालाई व्यापारकै रूपमा धर्मसन्तानका रूपमा पठाउने कुरा सोमावथीलाई थाहा भएको उनका छोरा ठान्छन्।

तर त्यस बेला उनीसँग अरू विकल्प पनि थिएन। उनलाई त्यस बेलाको झन्डै ५५ अमेरिकी डलर दिइएको थियो।

विस्तृतमा कारण थाहा नभए पनि निलान्थी अरूलाई दिनुअघि उक्त केन्द्रमा पुगेको इन्डिका सम्झन्छन्।

उनले दुई तले घरमा कयौँ आमाहरू भुईँमा सुतेको सम्झन्छन्। "त्यो फोहोरी ठाउँ थियो, अस्पतालको हलजस्तो," उनले भने।

"अहिले मैले बल्ल त्यो बेबी फार्म भएको बुझेँ। शिशु नजन्मेसम्म र तिनको विक्री नभएसम्म आमाहरूलाई त्यहाँ राखिन्थ्यो। उनीहरूले त्यहाँ फाइदाको व्यापार गरेका थिए।"

एउटा छुट्टै प्रसङ्गमा उनले आफ्नो शिशु बेबी फार्ममा दिएपछि आमाकी एउटी साथी आएर रुँदै कुरा गरेको पनि सम्झन्छन्।

पनिकार्गे सोमावथी आफ्नी छोरीलाई बाध्यताले अरुलाई दिनुपरेको बताउँछिन्

त्यसको केही...


शीर्षक: सन्तोष साहुखल फुटबल लिगमा १०० गोल गर्ने पहिलो खेलाडी\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

१०० औं गोल गरेपछि सन्तोष साहुखल

दशरथ रंगशाला मैदानमा एकैछिन कुदे।

सहयात्रीहरुको बधाई स्वीकारे। बस्, यतिमै सकियो सन्तोष साहुखलले गोल गरेको खुसीयाली।

यति छोटो खुसीयाली साहुखलले नेपाली फुटबलमा हासिल गरेको उपलब्धिको हिसाबले पर्याप्त थिएन।

उनले पाएको सफलता सानोतिनो होइन, उनी छ दशक पुरानो शहिद स्मारक लिगमा १०० गोल गर्ने पहिलो खेलाडी बनेका हुन्।

यो दुर्लभ उपलब्धि हासिल गर्न उनले १६ वर्ष लामो तपस्या गरेका छन्, स्कुल ड्रेसमै मैदान पुगेर गोल गरेका छन्।

परीक्षा छोडेका छन्, २०६० सालदेखि लगातार लिग खेलेको छन् र विदेशी भूमिलाई कर्मथलो बनाए पनि फुटबलकै लागि पटकपटक देश फर्केका छन्।

खेलजीवनमा कुनै पनि वर्ष लिग खेल्न नटुटाएका साहुखल ए डिभिजन लिगकै सर्वाधिक सफल खेलाडी हुने नै भए।

भुटानलाई हराउँदै नेपाल साग फुटबल विजेता

विना स्विकृती नेपालमा कसरी खेलिरहेछ अफ्रिकाको फुटबल क्लब

पूर्वराष्ट्रिय खेलाडी उपेन्द्रमान सिंह भन्छन्, "यो गजबको उपलब्धि हो। आधुनिक नेपाली फुटबलमा यस्तो इतिहास दोहोरिन लामो समय कुर्नुपर्छ।

"यति लामो धैर्यता अबका पुस्तामा शायदै भेटिएला।"

साहुखल बाहेक लिग फुटबलको इतिहासमा ५० भन्दा वढी गोल गर्ने खेलाडीहरु बसन्त थापा, सुरेन्द्र तामाङ, जेविश पाण्डे र रमेश वुढाथोकी छन्।

यी सबै खेलाडीहरुले खेलाडी जीवनबाट सन्न्यास लिइसकेका छन्।

अहिलेका स्ट्राइकरहरुको गोल संख्या लिगमा कमै मात्र छ।

सयौँ गोल

नेपाल पुलिस क्लब बिरुद्ध साहुखलले आफ्नो १०० गोल पूरा गरेका हुन्।

त्यो खेलको १८ औं मिनेटको समय थियो। च्यासल एक गोलले खेलमा पछि परिसकेको थियो।

त्यतिबेला डि बक्समा अनमार्क रहेका साहुखलले हेमन्त श्रेष्ठले प्रहार गरेको फ्रि किकमा 'वान टच' प्रहार गर्दै बललाई पोष्टको दिशा देखाए।

डेढ दशकको लिग यात्रामा त्यो उनको सयौं गोल संख्या बन्यो।

उनी त्यतिमा रोकिएनन्। दोस्रो हाफमा च्यासल २-१  ले फेरी खेलमा पछि पर्‍यो। तर ४९ औं मिनेटमा फेरी उनले एक जना विपक्षीलाई छक्याउंदै ब्यक्तिगत दोस्रो गोल गरेर खेल बराबरीमा ल्याए।

वर्षाका कारण भिजेको बुधवारको र‌ंगशालाको चिसो मौसम साहुखलकै नाममा रह्यो।

दुई गोल गरेसंगै उनी जारी लिगमा सर्वाधिक गोलकर्ता (५ गोल )को सूचीमा अग्रस्थानमा पुगेको छ। उनी खेलका म्यान अफ द म्याच पनि भए।

अन्तर्मुखी साहुखलको जवाफ

खेलपछिको पत्रकार सम्मेलनमा उनको आफ्नो स्वाभाविक बानी फेरी देखियो।

न उनी सय...


शीर्षक: सन्दीप जोरा: टी-२० अन्तर्राष्ट्रिय क्रिकेटको अर्धशतक बनाउने सबैभन्दा कान्छा खेलाडी तर नेपालले जित्न सकेन\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

सन्दीप जोरा

आईसीसीका अनुसार सत्र वर्ष १०३ दिनको उमेरमा आफ्नो डेब्यूमा अविजित ५३ रन बनाएपछि  टी-२० अन्तर्राष्ट्रिय खेलमा अर्धशतक बनाउने उनी सबैभन्दा कान्छा खेलाडी बनेका छन्।

तर उनको उत्कृष्ट प्रदर्शनले नेपाललाई जिताउन सकेन। नेपाललाई हराएर यूएईले तीन खेलको शृङ्खलामा १-० ले अग्रता लिएको छ।

जोराले बीबीसी नेपाली सेवासँग भने,"खेल सकिएपछि कीर्तिमानको बारेमा थाहा पाएँ तर नेपालले खेल हारेकोले खुसी हुन सकिरहेको छैन।"

टस हारेर ब्याटिङ गरेको यूएईले निर्धारित २० ओभरमा ६ विकेट गुमाएर १५३ रन बनाएको थियो।

प्रत्युत्तरमा नेपालले २० ओभरमा सात विकेट गुमाउँदै १३२ रन मात्रै बनाउन सक्यो।

यसअघि नेपालका रोहित पौडेलले यूएईसँगको एकदिवसीय शृङ्खलाको एउटा खेलमा भारतका सचिन तेन्दुलकर र पाकिस्तानका शाहीद अफ्रिदीको कीर्तिमान भङ्ग गरेका थिए।

सोह्र वर्ष १४६ दिनको उमेरमा उनले अर्धशतक बनाएर नयाँ कीर्तिमान राखेका थिए।

नराम्रो ब्याटिङ सुरुवात

नेपालले पहिलो बलमा नै प्रदीप ऐरीलाई गुमाएपछि ब्याटिङमा सम्हालिन सकेन। तेस्रो क्रममा आएका उपकप्तान ज्ञानेन्द्र मल्लले सात रन मात्रै बनाए भने दीपेन्द्र सिंह ऐरी चार रनमा आउट भए।

कप्तान पारस खड्का २५ बलमा २५ रन बनाएर आउट हुँदा नेपालको ४८ रनमा चार विकेट गइसकेको थियो।

जोराले एकातर्फ सम्हालिएर खेले पनि उनलाई साथ दिन आएका रोहित पौडेल र करण केसी चल्न सकेनन्।

सोमपाल कामीले १८ बलमा २७ रन बनाएर नेपाललाई लक्ष्यको केहीनजिक पुर्‍याए पनि अन्तिम ओभरहरूमा आवश्यक रन गति राख्न सकेन्। सन्दीप लामिछाने दुई रनमा र जोरा ५३ रनमा अविजित रहे।

कप्तान खड्काले खेलपछि भने,"सुरुमै विकेट गएकोले सम्हालिन सकेनौँ। अब भोलिको खेलमा नयाँ सुरुवात गर्नेछौँ र एकदिवसीय खेलमा झैँ शृङ्खलामा फर्कन प्रयास गर्नेछौँ।"

'सन्दीप जोरा, नेपालका छोरा'

जोरा ४१ बलमा तीन चौका र एक छक्का अर्धशतक पूरा गर्दै टी-२० अन्तर्राष्ट्रिय खेलमा नेपालको तर्फबाट अर्धशतक बनाउने तेस्रो खेलाडी बने।

यसअघि सन् २०१५ मा पारस खड्काले नेदर्ल्यान्ड्सविरुद्ध ५४ रन र सन् २०१४ मा सुवास खकुरेलले अफगानिस्तानविरुद्ध ५६ रन बनाएका थिए।

जोरा आफ्नो पहिलो टी-२० अन्तर्राष्ट्रिय खेलमा नेपालको तर्फबाट सबैभन्दा बढी रन बनाउने खेलाडी समेत बनेका छन्।

यसअघि यो कीर्तिमान ज्ञानेन्द्र मल्लले सन् २०१४ मा हङकङविरुद्ध ४८ रन बनाएर राखेका थिए।

जोरा अर्धशतकतर्फ लम्क‌ँदै गर्दा मैदानमा उपस्थित...


शीर्षक: सन्दीप लामिछाने बिगब्यासमा आज खेल्दै, प्रदर्शन कस्तो होला\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

मेल्बर्न स्टार्स सेमीफाइनलमा पुग्नका लागि युवा स्पिनर लामिछानेको पुनरागमनलाई महत्वपूर्ण मानिएको छ।

क्रिकेट समाचार वेबसाइट क्रिकइन्फोका अनुसार हालसम्म बिगब्यासमा मेलबर्न स्टार्सले १२ खेलमा १२ अंक जोडेको छ। यस्तै एक खेल बढी खेलेको ब्रिजबेनको ११ अंक छ।

आजको खेल जित्न सके मेल्बर्न स्टार्सले एक खेल अगाडिनै सेमिफाइनलमा स्थान सुरक्षित गर्ने भएकोले लामिछानेले पुरानो प्रदर्शनलाई निरन्तरता दिन सक्लान् कि नसक्लान भन्नेमा केन्द्रित छ।

उनको टोलीले अब ब्रिजबेन हिट र सिड्नी सिक्सर्ससँग खेल्न बाँकी छ। दुबैसँगको यसअधिको खेल मेल्बर्न स्टार्सले जितेको थियो।

सिड्नी स्टार्सविरुद्धको खेल पाँच विकेटले जितेको मेल्बर्न स्टार्सले ब्रिजबेन हिटलाई पाँच रनले जितेको थियो। सिड्नी सिक्सर्सले भने अन्तिम चारमा स्थान सुरक्षित बनाइसकेको छ।

बिगब्यासमा स्टार खेलाडी

बिगब्यासमा लामिछानेले गरेको प्रदर्शन उत्कृष्ट थियो। उनले खेलेका सबै खेलमा विपक्षी टोलीका कप्तानहरुकै विकेट लिएका कारण पनि चर्चामा आएका हुन्।

मेलबर्न स्टार्सका लागि चार खेल खेलेका उनले आठ विकेट लिएका थिए।

त्यसपछि चाहिँ उनी बांग्लादेश प्रिमियर लिग (बीबीएल) खेल्न र नेपालको यूएई भ्रमणमा सामेल हुन एशिया आए।

उनको स्थानमा ल्याइएका दायाँ हाते तीव्र गतिका बलर लियाम पल्ङ्केटले बिगब्यासमा आठ खेलमा १२ विकेट लिएका छन्।

लामिछानेको अनुपस्थितिमा मेलबर्न स्टार्सले आठ खेल खेल्यो। जसमा उसले चार खेलमा जित्यो।

लामिछानेको चर्चा

सिलेट सिक्सर्समा अनुबन्ध भएका लामिछाने बीबीएलमा अस्ट्रेलियामा झैं अपेक्षाकृत खेल्न सकेनन्।

अस्ट्रेलियाको व्यावसायिक प्रतियोगितामा सन्दीपले लगातार राम्रो प्रदर्शन गरेपछि खेल पत्रकार पिटर डेला पेनाले लेखेका थिए, "दिल्लीले तीन वर्षको लागि सन्दीपलाई न्यूनतम मूल्यमा पाएको छ। यो आईपीएलकै इतिहासमा सबैभन्दा सस्तो र राम्रो निर्णय हुनसक्छ।"

अर्का खेल पत्रकार एन्ड्रयु निक्सनले लामो इतिहास बोकेको काउन्टी क्रिकेटको नियमका कारण लामिछानेले उक्त प्रतियोगितामा खेल्न नपाउनु निराशाजनक भएको भन्दै ट्वीट गरेका थिए।

बांग्लादेशमा मिश्रित प्रदर्शन

बीपीएलमा लामिछानेले ६ खेल खेलेर जम्मा चार विकेट मात्र लिएका थिए। त्यसपछि उनी यूएईविरुद्ध हुने एकदिवसीय र टि-२० शृङ्खलाको तयारीका लागि नेपाल आएका थिए।

यहि साता सकिएको उक्त शृङ्खलापछि उनी सिधै अस्ट्रेलिया गएका हुन्। युएईविरुद्धको तीन...


शीर्षक: सन्दीप लामिछाने भन्छन्, 'राम्रो गर्ने भोक जागेको छ'\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

दिल्ली डेयरडेभिल्सबाट तीन खेल खेलेर उनले पाँच विकेट लिएका थिए। उनको खेलको प्रशंसा उनको क्लबका समर्थक र नेपाली क्रिकेटप्रेमीले मात्र हैन, दिग्गज क्रिक्रेट खेलाडी र खेल समीक्षकले पनि गरेका छन्।

सन्दीपजस्ता  खेलाडीलाई सुरुमै खेलाएको भए दिल्ली डेयरडेभिल्सका पक्षमा सुरुका खेलहरूको नतिजा जानसक्थ्यो भनेर कपिल देवलगायत अन्य विश्लेषकहरू पनि भनेका थिए।

काठमाण्डू फर्किएपछि बीबीसी न्यूज नेपालीसँग भारतमा गरेको खेल यात्राबारे सन्दीपले आफ्नो अनुभव साटे।

आईपीएलमा पाएको अवसरलाई "मेहनत र भाग्य" को सम्मिश्रणका रूपमा प्रस्तुत गर्दै उनले भने, "टोलीको ११ खेलाडीमा परेर खेल्ने सबैको इच्छा हुन्छ, मेरो पनि थियो।"

अवसर र अनुभव

उनले भने, "मेरा लागि हरेक कुरा चुनौती होइन, अवसर हो। मलाई सधैँ राम्रो गर्ने भोक जागेको छ। र म त्यो गर्न चाहन्छु।"

पहिलो खेलमै विश्वका दुई चर्चित खेलाडी भारतीय कप्तान विराट कोहली र दक्षिण अफ्रिकाका एबी डी भिलियर्सविरुद्ध बलिङ गर्न पाउँदाको अनुभव रह्यो त?

उनले भने, "इमान्दार भएर भन्नुपर्दा मैले के सोचेको थिएँ भने यदि म यो स्तरमा खेल्न आएको छु भने ममा पक्कै पनि केही क्षमता छ र मैले त्यो देखाउनुपर्छ।"

उनी टी-२० को खेलमा पहिलोचोटि खेल्दै थिए, त्यो पनि पहिलो ओभर बलिङ गर्ने अभिभारासहित।

त्यही खेलमा उनले पार्थिव पटेलको विकेट लिए।

जाँदा र आउँदाको सन्दीपमा के फरक छ त? उनी भन्छन्, "खास केही फरक छैन। फरक यति हो कि मैले माया अझ धेरै पाएको छु।"

उनका अनुसार राष्ट्रिय टिम बाट खेल्दा जति दबाब अनुभव हुन्थ्यो त्यति आईपीएलमा भएन। "मलाई के विश्वास थियो भयो यदि म राष्ट्रको प्रतिनिधित्व गर्न सक्छु भने आईपीएलमा पनि खेल्न सक्छु।"

बिग ब्याशको सम्भावना

वेस्ट इन्डिजको क्यारिबियन लिगका लागि क्रिश गेलको क्लबको पनि छनोटमा परेका सन्दीप अस्ट्रेलियाको व्यावसायिक क्रिकेट 'बिग ब्याश'मा जाने सम्भावनालाई नकार्दैनन्।

उनी भन्छन्, "एउटा खेलाडीको रूपमा म हरेक खेल खेल्न चाहन्छु। त्यो बिग ब्याश पनि हुन सक्छ।"

"जसरी आईपीएलका लागि अवसर आयो, त्यस्तै अवसार फेरि आउन सक्छ। तर मलाई के लाग्छ भने हामीले वर्तमानमा नै रहनुपर्छ,  बिस्तारै बिस्तारै पाइला चाल्नुपर्छ।

दिल्ली डेयरडेभिल्सको समग्र प्रदर्शनबारे टिप्पणी गर्दै उनले भने, "कहीँ न कहीँ हामी चुक्यौँ। शीर्ष चारमा पर्न सकेको भए अझै राम्रो हुनसक्थ्यो कि...।"

भावी योजना

उनको दिल्लीसँगको...


शीर्षक: सन्दीप लामिछाने: अस्ट्रेलियाको बिग ब्याश क्रिकेटमा सन्दीपको टोली उपविजेता\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

मेल्बर्न सहरका दुई क्लबबीच खेलिएको 'मेल्बर्न डर्बी' फाइनलमा मेल्बर्न स्टार्सलाई मेल्बर्न रेनिगेड्सले १३ रनले पराजित गरेको हो।

फाइनलमा सन्दीपले विकेट लिन नसकेपनि उनको कसिलो बलिङले विपक्षी ब्याट्सम्यानहरूलाई केही बाँध्न मद्दत पुगेको थियो।

चार ओभर बलिङ गर्ने क्रममा ४ रनको औसतमा उनले १६ रनमात्र दिए।

समग्रमा उनले प्रतियोगिताभरि ११ विकेट लिन सफल भएका छन्।

प्रतिस्पर्धा

टस जितेर पहिलो बलिङ रोजेको मेल्बर्न स्टार्सले प्रतिद्वन्द्वीलाई १ सय ४५ रनमा रोकेको थियो।

रेनिगेड्सलाई शुरुवातदेखि नै रोक्ने क्रममा स्टार्सका बलरहरू एडम जाम्पा र ज्याकसन बर्डले २/२ विकेट लिए।

रेनिगेड्सलाई उकास्नका निम्ति टम कुपर र डानियल क्रिस्टियनको भूमिका महत्त्वपूर्ण रह्यो। छेटौं विकेटका लागि यो जोडीले ८५ रनको अविजित साझेदारी गरेपछि टोलीले योग्य स्कोर बनायो।

सन्दीपको खेल हेर्न नेपाली कप्तान पारस खड्का पनि केही समय अघि अस्ट्रेलिया पुगेका थिए।

जवाफी ब्याटिङमा मेल्बर्न स्टार्स सुरुदेखि नै हावी देखियो।

तर अन्तिम समयमा एकपछि अर्को खेलाडीहरू आउट भएका कारण टोलीले अनपेक्षित हार बेहोर्नुपर्‍यो।

सन्दीपको प्रदर्शन

बिग ब्याश लिगमा पहिलो पटक आवद्ध लेग स्पिनर सन्दीप लामिछानेको प्रदर्शन सुरुदेखि नै प्रभावकारी देखिएको थियो।

सिड्नी थन्डर्स विरुद्धको पहिलो खेलमा उनले २ विकेट लिए। त्यो प्रभाव कायम राख्दै दोस्रो खेलमा होबार्ट हरिकेन्स विरुद्ध ३ विकेट र तेस्रो खेलमा उनले सिड्नी सिक्सर्स विरुद्ध २ विकेट लिएका थिए।

रमाइलो पक्ष के थियो भने उनले यी खेल अवधिमा चार विपक्षी कप्तानको विकेट लिएका थिए।

त्यतिबेलासम्म प्रतियोगिताको सबैभन्दा बढी विकेट लिने खेलाडीको सूचीमा पहिलो पंक्तिमा उनी नै थिए।

रेनिगेड्स विरुद्धको चौथो खेलमा भने सन्दीपले १ विकेटमात्र लिएका थिए।

त्यसपछि बाँग्लादेश प्रिमियर लिग बीपीएल र नेपाली राष्ट्रिय टोलीको युएई भ्रमणका निम्ति सन्दीपले अस्ट्रेलिया छाडेका थिए।

बीपीएलमा खासै उल्लेख्य प्रदर्शन नगरेपनि युएई भ्रमणमा नेपाललाई एकदिवसीय र टी-२० अन्तर्राष्ट्रिय उपाधि दिलाउने टोलीको महत्त्वपूर्ण सदस्य बनेर उनी फेरि बिग ब्याश लिगका बाँकी खेल खेल्न अस्ट्रेलिया फर्केका थिए।

प्रभाव कायम

सन्दीपले फर्केर पनि आफ्नो राम्रो प्रदर्शन कायम राखे।

मुख्यत: सेमीफाइनल पुग्नका निम्ति सिड्नी सिक्सर्स विरुद्ध जित्नैपर्ने खेलमा उनले ३ विकेट लिए। त्यो पनि...


शीर्षक: सन्दीप लामिछाने: आईपीएल २०२१ अक्शनमा एक नेपाली खेलाडी मात्र, खेल्न पाउलान् कि नपाउलान्\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

सचिन तेन्दुलकरसँग सन्दीप लामिछाने (फाइल)

यसअघि सोझै दिल्लीको टोलीले लिएको हुनाले अक्शन गर्नु नपरेको सन्दीप लामिछानेलाई यसपालि भने दिल्लीले आफ्नो टोलीबाट "मुक्त" गरेको छ।

उनी ४० लाख भारतीय रुपैयाँ मोलमा अक्शनको सूचीमा परेका छन्।

उनीबाहेक नेपाल क्रिकेट एसोसिएसन (क्यान)ले आईपीएलका निम्ति प्रस्ताव गरेर पठाइदिएको अन्य सात नेपाली क्रिकेटरहरूले भने सो सूचीमा ठाउँ पाउन सकेनन्।

क्यानले पठाएका ती खेलाडीहरूमा विनोद भण्डारी, करण केसी, सोमपाल कामी, कुशल मल्ल, शरद भेषावकर, अविनाश बोहरा र दीपेन्द्र सिंह ऐरी थिए।

खेलपत्रकार पिटर डेला पेनाले यसपालि असोसीएट राष्ट्रबाट नेपालका लामिछानेसहित केवल तीन खेलाडी आईपीएल अक्शनको अन्तिम सूचीमा परेको उल्लेख गरेका छन्।

आईपीएलमा सन्दीप लामिछानेः कस्तो छ इतिहास?

सन्दीप लामिछानेले आईपीएलमा सन् २०१८ मा सबभन्दा पहिले खेलेका थिए।

उनलाई तत्कालीन दिल्ली डेअरडेभिल टोली (हाल दिल्ली क्यापिटल्स) ले रोजेको थियो।

सन् २०१९ मा पनि दिल्लीले आफूसँगै राखेका कारण सन्दीपले अक्शनमा जानु परेन।

सन् २०२० मा कोरोनाभाइरस महामारीका कारण पूर्वनिर्धारित समयमा आईपीएल हुन सकेन। त्यसपछि बिनाअक्शन सेप्टेम्बर-नोभेम्बर महिनामा सो प्रतियोगिता यूएईमा खेलाइयो।

यूएईमा खेलाइएको सो प्रतियोगितामा सन्दीप लामिछानेले एक खेल पनि खेल्न पाएनन्। पूरै आईपीएल २०२० को सीजन उनले अतिरिक्त खेलाडीका रूपमा बेन्चमा बिताउनुपरेको थियो।

यसअघि सन् २०१८ मा उनले जम्मा तीन म्याच अनि सन् २०१९ मा छ म्याच खेल्न पाएका थिए। सन् २०१८ मा उनले कुल पाँच विकेट अनि सन् २०१९ मा ८ विकेट लिन सफल भएका थिए।

किन पाएनन् ११-जनाको टोलीमा स्थान?

आईपीएलको नियमानुसार विदेशी खेलाडीहरूको निश्चित कोटा तोकिएको छ।

तदनुरूप एक खेलमा चार जनाभन्दा धेरै विदेशी खेलाडी मैदानमा पठाउउन पाइँदैन।

त्यसमाथि सन् २०२० मा उनको टोली दिल्लीमा सन्दीप लामिछानेसहित अरू तीनजना स्थापित भारतीय स्पिन बलरहरू थिए - अक्षर पटेल, रविचन्द्रन अश्विन तथा अमित मिश्रा। उनीहरू नै टोलीको  रोजाइमा अगाडि परे।

के यसपालि सन्दीप लामिछानेले खेल्न पाउलान्?

यस पटक आइपीएलको अक्शन  फेब्रुअरी १८ मा हुने तय भएको छ।

सूचीमा समाविष्ट भएकाले सन्दीप लामिछाने लाई कुनै न कुनै टोलीले रोज्ने सम्भावना छ।

खेल पत्रकार विनोद पाण्डेको विचारमा यसपालि स्पिन बलरहरूको आवश्यकता परेका मुम्बई इन्डियन, चेन्नई सुपर किङ्सजस्ता...


शीर्षक: सन्दीप लामिछाने: आईपीएलमा यी नेपाली खेलाडीले खेल्न पाउनेमै शङ्का किन\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

उनले सामाजिक सञ्जाल फेसबुकमा राखेको भिडिओमा नेपाली समर्थकहरूको प्रश्न थियो, दिल्ली क्यापिटल्समा रहेका चार स्पिनरहरूमध्ये नियमित रूपमा टीममा पर्नसक्ने दुईजना को हुन्?

लामिछानेप्रति नेपाली समर्थकहरूको चासो सहजै बुझेका उनले भने, "मलाई थाहा छ, तपाईँहरूको चासो दिल्लीलाई कस्तो वा कुन प्रकारको स्पिनर आवश्यक छ भन्नेमा होइन, लामिछाने टीममा पर्छन् वा पर्दैनन् भन्ने मात्रै हो।"

त्यो चासो सम्बोधन गर्दै चलाखीपूर्ण जवाफ दिए, "मेरो विचारमा मिश्रा, पटेल, आश्विन र लामिछाने सबै स्पिनर एकैपटक मैदानमा खेल्न सक्छन्।"

चोपडाको विचारमा थुप्रै योग्य घरेलु खेलाडीहरू रहेकाले दिल्ली क्यापिटल्सले चार जनाको सट्टा तीन विदेशी खेलाडी मात्र खेलाउन सक्छ।

क्यारेबियन प्रिमियर लीग (सीपीएल) मा करिअरकै राम्रो प्रदर्शन गरेका लेग स्पिनर सन्दीप लामिछाने भारतको चर्चित व्यवसायिक क्रिकेट आईपीएल खेल्न त्यहाँबाट सीधै यूएईतर्फ लागेका छन्।

दुईवर्ष अगाडि आईपीएलबाट नै व्यावसायिक क्रिकेटमा छाएका सन्दीपले त्यसयता विश्वका प्राय: सबै फ्रेञ्चाइज क्रिकेटमा आफूलाई उतारिसकेका छन्।

तर  थुप्रै भारतीय क्रिकेट पण्डितहरू भन्छन्: यसपटक दिल्लीमा स्थान पाउन लामिछानेको निम्ति चुनौती देखिन्छ।

ठाउँ नपाउन सक्ने कारण के?

मुख्य कारण हो, दिल्लीले लामिछानेसँगै स्पिनरहरू अमित मिश्रा, रवीचन्द्रन आश्विन र अक्षर पटेललाई टोलीमा राखेको छ।

नियमित लेग स्पिनर मिश्रा र अलराउन्डर पटेल हुँदाहुँदै दिल्लीले पछिल्लो समय टोलीमा बायाँ हाते अफ स्पिनर आश्विनलाई पनि भित्र्याउनु लामिछानेको लागि चुनौती बनेको ठानिएको छ।

भारतीय क्रिकेट पण्डितहरूका अनुसार राम्रो ब्याटिङ क्षमता भएका किङ्ग्स-११ पन्जाबका पूर्व कप्तान आश्विन दिल्लीको पहिलो रोजाइ मा पर्नेछन्। उनीमाथि साढे ७ करोड भारतीय रुपैयाँ लगानी गरेको बताइएको छ।

त्यस्तै उनीहरू ब्याटिङ, बलिङ र फिल्डिङमा राम्रा मानिने अलराउण्डर अक्षर पटेललाई पनि बेन्चमा बस्ने खेलाडी मान्दैनन्। विशुद्ध बलर मिश्रा र लामिछाने दुवै लेग स्पिनर हुन्।

दिल्लीले ४ करोड भारतीय रूपियाँमा अनुबन्ध गरेका मिश्रा अनुभवी खेलाडी हुन्। गतवर्ष उनको इकोनोमी रेट ६ दशमलब ७५ थियो। तीन वर्षका लागि २० लाख भारतीय रूपियाँमा अनुबन्धित लामिछानेको इकोनोमी रेट गत वर्ष ८ भन्दा माथि थियो। ब्याटिङमा दुवै कमजोर देखिन्छन्।

लामिछानेको सबल पक्ष

कडा टक्करका माझ पनि केही परिस्थिति लामिछानेको पक्षमा...


शीर्षक: सन्दीप लामिछाने: उत्कृष्ट बलिङ गरे पनि ब्याट नचल्दा बार्बेडस ट्राइडन्ट्स पराजित\nकाल्पनिक लेखको माथिको शीर्षक दिएर, लेखको कल्पना गर्नुहोस्।\n

तर राम्रो बलिङ गरेका उनले ब्याटिङको क्रममा अन्तिम दुई बलमा पाएको मौकाको सदुपयोग गर्न नसक्दा जमाइका ट्यालवासविरुद्ध भएको खेलमा बार्बेडस ट्राइडन्ट्स पाँच रनले पराजित भयो।

पहिले बलिङ गरेको बार्बेडस ट्राइडन्ट्सका तर्फबाट लामिछानेले चार ओभर बल गर्दै १७ रन खर्चेका थिए। प्रतिओभर ४.२५ रन दिएका उनी आफ्नो टोलीका लागि किफायती बलर बने।

विपक्षी खेलाडीहरूले उनीविरुद्ध चौका वा छक्का प्रहार गर्न सकेनन्।

लामिछानेको उत्कृष्ट बलिङका कारण ट्राइडन्ट्सले जमाइका ट्यालवासलाई १२७ रनमा सीमित पारेको थियो। उनले विपक्षी टोलीका कप्तानलाई १३ रनमा र अर्का खेलाडीलाई एक रनमा आउट गरेका थिए।

लामिछानेबाहेक अरू दुई बलरले पनि दुई-दुई विकेट र तीन जनाले एक-एक विकेट लिएका थिए।

एक सय २८ रनको लक्ष्य बोकेर मैदानमा उत्रिएको लामिछानेको टोलीले १२२ रन मात्र बनाउन सक्यो।

लेग स्पिनरका रूपमा टोलीमा समाविष्ट लामिछाने बार्बेडस ट्राइडन्ट्सले ब्याटिङ गर्दा १७.१ ओभरमा मैदानमा प्रवेश गरेका थिए।

कुल आठ बल सामना गर्दै उनले नौ रन बनाए। त्यसमा एउटा चौका पनि थियो।

अन्तिम दुई बलमा छ रन चाहिएको अवस्थामा लामिछाने स्ट्राइकमा थिए। तर उनको ब्याटले बल छुनै सकेन र टोलीलाई जिताउने अवसरबाट उनी चुके।

ईएसपीएन क्रिक इन्फोका अनुसार लामिछानेले अन्तर्राष्ट्रिय क्रिकेटमा हालसम्म छक्का प्रहार गरेका छैनन्।

अङ्कतालिकामा हाल बार्बेडस ट्राइडन्ट्सले चौथो स्थानमा छ। कुल छ खेल खेलेको उक्त टोलीले दुईमा जित हात पारेको छ।

क्यारिबिअन प्रीमीयर लीगमा छवटा टोली सहभागी छन्।

लामिछानेको क्रिकेट यात्रा

विश्वका ठूला व्यावसायिक क्रिकेट लीगमा खेलेर चर्चा बटुलेका नेपाली खेलाडी लामिछानेलाई सीपीएलको खेलाडी बोलकबोल प्रक्रिया (अक्शन) मा गत मे महिनामा महँगो मूल्यमा सकारिएको थियो।

उनलाई बार्बेडस ट्राइडन्टस् क्लबले ७० हजार अमेरिकी डलरमा सकारेको जनाइएको छ। त्यो रकम झन्डै ७८ लाख रुपैयाँ बराबर हो।

उनी गत वर्ष पनि सीपीएलमा सहभागी भएका थिए।

उनलाई पाँच हजार डलरमा सेन्ट किट्स एन्ड नेभिस प्याट्रिएट्सले सकारेको थियो। आफ्नो टोलीका लागि उनले पाँच खेलमा सात विकेट लिएका थिए।

वेस्ट इन्डीजमा अगस्ट २१ मा सुरु भएको सीपीएलको यो सीजन सेप्टेम्बर २७ सम्म चल्नेछ।

उन्नाइस वर्षीय लामिछानेले अहिलेसम्म भारत, क्यारिबिअन, अफगानिस्तान, बाङ्ग्लादेश र पाकिस्तानका लीगमा खेलेका छन्।