सारांशका लागि कागजात: गत वर्षको जाडोयाममा राजधानीमा धर्नामा बसेका उखु किसानहरूको फाइल तस्बिर

एक वर्ष अगाडि जाडोयाममा काठमाण्डू आन्दोलन गरेपछि सरकारले सम्झौता गरेका थियो।

वर्षौँदेखि चिनी उद्योगले नदिएको रकम भुक्तानी हुनुपर्ने उनीहरूको मुख्य माग रहेको छ। त्यसबाहेक उखु खेतीसँग जोडिएका अन्य मागहरू पनि छन्।

उखु कृषकको आन्दोलनमा नेपाल उखु उत्पादक महासङ्घजस्ता सङ्घ-संस्थाले सहभागिता नरहेको बताएका छन्।

आन्दोलनको चेतावनी दिने कृषकहरूका अनुसार गत वर्ष स्वत:स्फूर्त रूपमा आन्दोलनमा आएका कृषकहरू नै सहभागी हुनेछन्।

नेपालमा वर्षौँदेखि उखु कृषकहरूले चिनी उद्योगीले समयमा रकम भुक्तानी नगरेको गुनासो गर्दै आन्दोलन गरिरहेका छन्।

हरेक सरकारले उखु किसानका माग सम्बोधन गर्ने सम्झौता गर्ने, कार्यदल वा समिति बनाउने र प्रतिवेदन तयार पार्ने पनि गरेका छन्। तर उखु कृषकको समस्या जस्ताको तस्तै रहेको बताइन्छ।

उखु कृषकका समस्या समाधान हुन नसक्नुका प्रमुख तीन कारणहरू यसप्रकार छन्।

१. चिनी उद्योगले भुक्तानी नदिनु

उखु कृषकहरूले हरेक वर्ष आन्दोलन गर्नुपर्ने मुख्य कारण भनेकै चिनी उद्योगीहरूले समयमा भुक्तानी नदिनु भएको बताउने गरेका छन्।

आन्दोलन घोषणा गरेका कृषकहरूका अनुसार अहिले पनि विभिन्न चिनी उद्योगबाट ठूलो रकम कृषकहरूले भुक्तानी लिन बाँकी छ।

उखु किसान सङ्घर्ष समिति सर्लाहीका सचिव हरिश्याम रायका अनुसार उद्योगहरूबाट कृषकले करिब ९० करोड रुपैयाँ भुक्तानी लिन बाँकी छ।

कतिपय कृषकले त वर्षौँदेखि भुक्तानी पाएका छैनन्। त्यसैले गर्दा कृषकले आन्दोलनको बाटो रोज्ने गर्छन्।

नेपाल उखु उत्पादक महासङ्घका अध्यक्ष कपिलमणि मैनालीका भनाइमा ६० करोडको हाराहारीमा बक्यौता रहेको छ।

अहिलेको आन्दोलनबारे महासङ्घलाई जानकारी नभएको उनले बताए।

तर उखु कृषकले बारम्बार आन्दोलन गर्नुपर्ने मुख्य कारण उद्योगीले समयमा भुक्तानी नदिनु नै भएकोमा उनी सहमत छन्।

अखिल नेपाल किसान महासंघको उखु विभागका प्रमुख रामचन्द्र सिंह कुशवाह पनि कृषकहरूले समयमा भुक्तानी नपाउँदा उनीहरू आन्दोलित बन्ने गरेको बताउँछन्।

नेपाल चिनी उद्योग सङ्घका सचिव राजेश केडिया चाहिँ अहिले सञ्चालनमा रहेका उद्योगहरूले गत वर्षसम्मको भुक्तानी दिन बाँकी नरहेको बताउँछन्।

यसपटक भने भर्खर उखु काट्ने सिजन सुरु भएकाले भुक्तानी नरहेको उनको भनाइ छ।

तर सञ्चालन हुन नसकेका चारवटा उद्योगको भुक्तानी भने बाँकी नै रहेको र उनीहरूले कृषकलाई...\nकागजात जस्तै भाषामा सारांश:

सरकारसँग गत वर्ष गरेको सम्झौता कार्यान्वयन नभएको बताउँदै उखु कृषकहरूले आइतवारदेखि राजधानीमा फेरि आन्दोलन सुरु गर्ने घोषणा गरेका छन्।


सारांशका लागि कागजात: गत हप्ता ट्रम्पले केही अफ्रिकी देशबारे अशिष्ट र अपमानजनक भाषा प्रयोग गरेको विवरण सार्वजनिक भएको थियो।

तर उनले आफूमाथि लगाइएको आरोपको खण्डन गर्दै आएका छन्।

कम उमेरका गैरकानूनी आप्रवासीलाई रोक्नका निम्ति गर्न लागिएको एउटा सम्झौता प्रयासमा आफूमाथि लगाइएको आरोपले बाधा पुर्‍याइरहेको ट्रम्पले बताए।

ट्रम्पले माफी माग्नुपर्छः अफ्रिकी संघ

आक्रोश

आप्रवासन सुधारसम्बन्धी एउटा बैठकमा राष्ट्रपतिले "आपत्तिजनक र जातिवादी" टिप्पणी गरेको भन्ने डेमोक्र्याटिक सिनेटर डिक डर्बिनले गरेको दावीबारे ट्रम्पले पछिल्लो जवाफ दिएका हुन्।

ट्रम्पको अभिव्यक्तिले विश्वव्यापी आक्रोश निम्त्याएको छ र उनले माफी माग्नुपर्ने माग उठिरहेको छ।

संयुक्त राष्ट्रसंघका एकजना प्रवक्ताले भने, " तीय विभेदकारी ।"

गत बिहीवार आप्रवासन सम्झौतासम्बन्धी एउटा प्रस्तावमाथि राष्ट्रपति कार्यालयमा छलफल गरेर रिपब्लिकन र डेमोक्र्याटिक सांसदहरू फर्केपछि उक्त विवाद शुरू भएको थियो।

सांसदहरूले सहमति खोजेको मुख्य विषय भनेको पूर्वराष्ट्रपति बाराक ओबामाको पालामा कम उमेरका करिब ८ लाख गैरकानूनी आप्रवासीलाई संरक्षण गरेको एउटा योजनालाई अब के गर्ने भन्ने हो।

ती आप्रवासीहरू ड्रिमर्स भनेर चिनिन्छन्।

बैठकको केही घण्टापछि ट्रम्पले अफ्रिकी मुलुकबारे अपमानजनक टिप्पणी गर्दै त्यस्ता मुलुकका मानिसहरू अमेरिका किन आउँछन् भन्ने प्रश्न गरेको विवरण प्रकाशमा आएको थियो।

ट्रम्पले नर्वे जस्ता देशबाट मानिसहरू अमेरिका आउनुपर्ने बताएको पनि विवरण सार्वजनिक भएको थियो।

\nकागजात जस्तै भाषामा सारांश:

अमेरिकी राष्ट्रपति डोनल्ड ट्रम्पले अफ्रिकी देशबारे गरेको सम्बोधनलाई लिएर आफूलाई 'पूर्ण रूपमा गलत ढङ्गले प्रस्तुत गरिएको' बताएका छन्।


सारांशका लागि कागजात: गोरखाको एक गाउँमा हालै पुनर्निर्माण सकिएको आफ्नै घरमा बसिरहेकी एक महिला।

छरिएर रहेका बस्तीलाई एकै स्थानमा ल्याउने उद्देश्यका साथ उक्त योजना अघि बढाइएको भनिए पनि ग्रामीण क्षेत्रको सामाजिक र आर्थिक संरचनालाई ख्याल नगरी यस्ता बस्ती विकास गर्दा नागरिकले थप समस्या भोग्नुपरेको कतिपय विज्ञको मत पाइन्छ।

तर प्राधिकरणका अधिकारीहरूले त्यस्ता समस्या समाधान गर्न दातृ निकायको पहलमा कदमहरू चालिएको बताएका छन्।

प्राधिकरणको कार्यकारी समितिको बैठकले आइतवार स्वीकृत गरेका चारवटा सहित हालसम्म १९ वटा यस्ता नमुना एकीकृत बस्तीले निर्माण अनुमति पाइसकेको अधिकारीहरूले बताए।

सहयोग

आइतवार स्वीकृतमध्ये तीनवटा बस्ती प्राधिकरणकै अनुदानमा स्थानीय तह र उपभोक्ता समितिहरूमार्फत् बन्नेछन्।

अर्को एउटा बस्ती चाहिँ एउटा गैरसरकारी संस्थाको सहयोगमा निर्माण हुनेछ।

पुनर्निर्माण: दातृ निकाय घचघच्याउँदै प्राधिकरण

रानीपोखरी पुनर्निर्माणमा प्राधिकरणको चासो

एकीकृत बस्ती योजना: ढिलो भएन?

प्राधिकरणका प्रमुख कार्यकारी अधिकृत सुशील ज्ञवालीले ओखलढुङ्गाको मलेखु गाउँपालिकास्थित फुयाल गाउँ, सिन्धुपाल्चोकको चौतारा नगरपालिकास्थित झ्याडीटोल माझी बस्ती र मेलम्ची नगरपालिकास्थित गिरान्चौर तथा काठमाण्डूको शंकरापुर नगरपालिकास्थित सिर्जनशील एकीकृत बस्तीलाई स्वीकृती दिएको बताए।

जनचाहना अनुसार नै यस्ता बस्तीको योजना अघि बढाइएको उनले बताए।

प्रोत्साहन

"बस्तीहरूको स्थानान्तरण गर्ने कुरा स्थानीय समुदायको मागको आधारमा हुन्छ, हामीले प्रोत्साहित मात्र गर्ने हो," ज्ञवालीले भने, "जनतालाई बाध्य गराएर एकीकृत बस्तीमा ल्याउन सकिँदैन किनकि उनीहरूको बस्ती सांस्कृतिक, सामाजिक, आर्थिक लगायतका पक्षसँग अन्तरसम्बन्धित हुन्छ।"

प्राधिकरणका अनुसार एकीकृत बस्ती विकासका लागि भूकम्प प्रभावित तराईका जिल्लामा प्रतिघर तीन, पहाडका जिल्लामा चार र हिमाली जिल्लामा पाँच लाख रूपैयाँ अनुदान दिइनेछ।

तर, यस्तो अनुदान स्थानीय तहमार्फत् उपलब्ध गराइने ज्ञवालीले जानकारी दिए।

पुनर्निर्माणसम्बन्धी कतिपय जानकारहरू भने ग्रामीण क्षेत्रमा बन्ने यस्ता बस्ती शहरी स्वरूपमा निर्माण हुँदा नागरिकले विभिन्न समस्या भोग्ने गरेको बताउँछन्।

आलोचना

प्राधिकरणका एकजना पूर्व प्रमुख कार्यकारी अधिकृत युवराज भुसाल अहिलेका एकीकृत बस्ती शहरी स्वरूपमा बनेकाले ग्रामीण जीवनशैली भएकालाई केही समस्या देखिएको बताउँछन्।...\nकागजात जस्तै भाषामा सारांश:

भूकम्प प्रभावित जिल्लाका हरेक स्थानीय तहमा कम्तीमा एउटा एकीकृत बस्ती विकास गर्ने योजनाअनुसार राष्ट्रिय पुनर्निर्माण प्राधिकरणले आइतबार थप चारवटा यस्ता बस्ती विकाससम्बन्धी प्रारम्भिक योजना स्वीकृत गरेको जनाएको छ।


सारांशका लागि कागजात: गोर्खा समुदायका युवाहरू विभिन्न सामाजिक काममा सहभागी हुने गरेका छन्

गत अगस्ट ५ तारिखदेखि सो बस्तीमा दीपावली भएको छ। प्रत्येक घरमा हर्षोल्लास छ र युवाहरू उत्साहित छन्।

"हाम्रो बस्तीमा अहिले दशैँ-तिहार आएको जस्तै भएको छ," अखिल जम्मू तथा कश्मीर गोर्खा सभा युवा मोर्चाका अध्यक्ष मनीष अधिकारीले टेलिफोनमा बीबीसीसँग भने।

"हाम्रो बस्तीमा यस्तो खुसी पहिले खासै आएको थिएन।"

उक्त बस्तीमा यस्तो खुसीयाली छाउनुको कारण भारत सरकारले जम्मू-कश्मीरलाई विशेषाधिकार दिइएका संविधानका धाराहरू खारेज गरिदिनु हो।

विशेषाधिकार नराखेर जम्मू-कश्मीर राज्यलाई दुईवटा केन्द्र शासित क्षेत्र बनाउने निर्णयको भारतभित्रै कतिपयले विरोध गरिरहेका छन्।

कश्मीर उपत्यकामा उक्त निर्णय गर्नु अगाडिदेखि लागेको कर्फ्यू हट्न सकेको छैन। इन्टरनेट र फोन सेवा सरकारले बन्द गरेको छ।

जम्मूमा बसोबास गर्ने गोर्खाहरूले भने त्यो निर्णयले आफ्नो अधिकार सुरक्षित गरेको भन्दै उत्सव मनाइरहेका छन्।

गोर्खाहरू किन खुसी?

भारतको संविधानको धारा ३७० र ३५-ए ले जम्मू-कश्मीर राज्यलाई विशेष राज्यको मान्यता दिएका थिए।

त्यस्ता विशेषाधिकारमा उक्त राज्यलाई आफ्नो छुट्टै संविधान र झण्डा राख्ने अधिकार थियो।

त्यस्तै त्यहाँ अन्य राज्यका मानिसहरूले अचल सम्पत्ति जोड्न, राज्यस्तरको सरकारी सेवामा प्रवेश गर्न र अध्ययनमा छात्रवृत्ति पाउँदैन थिए।

नेपालबाट जम्मू-कश्मीरको सेनामा काम गर्न गएका र पछि उतै बसेका गोर्खाका सन्तानहरूले पनि त्यस्ता अधिकारहरूबाट वञ्चित हुनुपर्थ्यो।

अधिकारी भन्छन्: "यहाँ स्टेट सब्जेक्ट भनेर एउटा प्रमाण दिने चलन छ। त्यसका लागि केही मापदण्डहरू तोकिएका छन्, जसभित्र गोर्खाहरू पर्दैनन्।"

"त्यसले गर्दा हामीले सबैखाले सुविधाबाट वञ्चित हुनुपर्ने अवस्था थियो।"

विशेषाधिकार खारेजीसँगै अब गोर्खाहरूले पनि त्यो अधिकार पाउने भएकाले आफ्नो बस्तीमा खुसीयाली छाएको उनले बताए।

अखिल जम्मू तथा कश्मीर गोर्खा सभाकी अध्यक्ष करुणा क्षेत्री

अखिल जम्मू तथा कश्मीर गोर्खा सभाकी अध्यक्ष करुणा क्षेत्रीले पनि सरकारको उक्त निर्णयलाई गोर्खाहरूले स्वागत गरेको बताइन्।

उनले भनिन्, "त्यो विशेषाधिकार हाम्रा लागि अभिशाप नै थियो। त्यो हटेपछि अब हाम्रा बालबच्चाहरूले सजिलै रोजगारी पाउने भए।"

"कमसेकम जहाँ रोजगारी खुल्छ, त्यहाँ आवेदन त दिन पाउने भए। पढ्नलाई पनि जहाँ पनि आवेदन दिन सक्ने भए।"

भारत र...\nकागजात जस्तै भाषामा सारांश:

भारत प्रशासित जम्मूस्थित तवी नदी किनारको काली मन्दिर तल एउटा बस्ती छ - गोर्खा नगर। उक्त क्षेत्रमा बसोबास गर्छन् - नेपालीभाषी 'गोर्खा'हरू।


सारांशका लागि कागजात: घटनाबारे प्राप्त विवरण र प्रकृति एवम् भू-उपग्रहबाट खिचिएका तस्बिरको विश्लेषण गरेर यस्तो प्रारम्भिक निष्कर्ष निकालिएको विभागका महानिर्देशक सरजु कुमार वैद्यले बताएका छन्।

उक्त घटनाबारे जानकारी लिन विभागसहित अन्य विभिन्न निकायका अधिकारीहरू बारा र पर्सामा खटाइएको छ।

आकस्मिक रूपमा विकसित भएको भन्ठानिएको सो घटनामा परेर बारा र पर्सा जिल्लामा ३० जनाको मृत्यु भयो भने कम्तीमा छ सय जना घाइते भए।

झन्डै १९ सय घरमा क्षति पुगेको र हजारौँ जना प्रभावित भएका छन्।

के हो टोर्नेडो?

टोर्नेडो अकस्मात् जमिनमा स्थानीय रूपमा विकसित हुने सोली आकारमा भुमरी परेको शक्तिशाली हावाहुरी हो।

यसलाई अङ्ग्रेजीमा ट्विस्टर पनि भनिन्छ।

बारा र पर्सामा आएको हावाहुरीको गति १००-१५० किलोमिटर प्रति घण्टा रहेको हुनसक्ने अनुमान सरकारी निकायले गरेको छ

तातो र ओसिलो हावा एवम् सुक्खा चिसो हावाको सम्मिश्रणबाट यस्तो शक्तिशाली हावाहुरी बन्ने वैद्यको भनाइ छ। त्यसो हुँदा मेघगर्जन पनि हुन सक्छ।

यस्तो किसिमको हावाहुरी केही मिनेटदेखि आधा घण्टासम्म चल्न सक्ने र त्यसको लम्बाइ ३.२ किलोमिटर सम्म हुन सक्ने न्याश्नल जिओग्राफिकले प्रकाशन गरेको एउटा रिपोर्टमा उल्लेख गरिएको छ।

टोर्नेडोमा हावाको गति सामान्यतया १५०-२०० किलोमिटर प्रतिघण्टाको रहन्छ भने अधिकतममा ४५० किलोमिटर प्रतिघण्टा सम्म पुग्न सक्छ।

"टोर्नेडो मौसमसँग सम्बन्धित सबैभन्दा विनाशकारी घटना हुनसक्छ," वैद्यले भने।

सामाजिक सञ्जालमा पनि हावाहुरी र टोर्नेडोबारे चर्चा भएको छ।

वायुको गति कति थियो?

सोमवार दिउँसोसम्म मौसम विज्ञान विभागले हावाहुरीको गति यति यो भन्न सकेको थिएन।

पछि विनाशकारी हावाहुरीको गति ९० किलोमिटर प्रतिघण्टा भएको अनुमान सार्वजनिक भयो।

सो सरकारी निकायले हावाहुरीको गति १०० देखि १५० किलोमिटर प्रतिघण्टा रहेको अनुमान गरेको छ।

बारा र पर्सामा ठूला सवारी साधन, रूख र पक्की घर पनि हावाहुरीले ढालिदिएको प्रसङ्ग उल्लेख गर्दै वैद्यले बीबीसी नेपाली सेवालाई भने, "भ्याक्यूम क्लीनरले जस्तै टोर्नेडोले आफ्नो बाटोमा पर्ने सबै कुरा तानिदिन्छ।"

टोर्नेडोको आफ्नै बाटो हुन्छ र त्यसमा पर्ने कमजोर संरचना बच्ने सम्भावना एकदम न्यून हुन्छ।

"बारा र पर्सामा भएको घटनाले पनि त्यस्तै देखाउँछ। आसपासकै संरचना पूर्णरूपमा ध्वस्त हुँदा केही भने जस्ताको त्यस्तै देखिन्छ," वैद्यले थपे।

स्थानीय वृद्धावृद्धाहरू पनि आफूले त्यति...\nकागजात जस्तै भाषामा सारांश:

गत हप्ता तराईका दुई जिल्लामा जनधनको ठूलो क्षति पुर्‍याउनेगरी आएको शक्तिशाली हावाहुरी 'टोर्नेडो' भएको जल तथा मौसम विज्ञान विभागको प्रारम्भिक अध्ययनले देखाएको छ।


सारांशका लागि कागजात: घाइतेहरूलाई हेलिकप्टरबाट उद्धार गरी उपचारका लागि काठमाण्डू र पोखरा पठाइएको छ।

दुर्घटनास्थल सदरमुकाम जोमसोमबाट उत्तरतर्फ ५० किलोमिटरको दूरीमा रहेको छ।

तर सडकबाट त्यहाँ पुग्न पाँच घण्टा लाग्ने भएकाले घाइतेहरूको उद्धारका गर्न काठमाण्डूबाट नेपाली सेनाको हेलिकप्टर मगाइएको थियो।

घाइतेमध्ये नौ जनालाई काठमाण्डू र तीन जनालाई पोखरा पठाइएको बताइएको छ ।

पाँच जनाको शव जोमसोम ल्याइएको र १५ जनाको शव घटनास्थलमै राखिएको प्रहरीले बताएको छ ।

दुर्घटनामा को परे?

दुर्घटनामा पर्नेहरूमा बेनी-जोमसोम हुँदै कोरला नाका जोड्ने सडक निर्माणमा खटिएका कामदारहरू भएको मुस्ताङका प्रहरी प्रमुख डीएसपी महेन्द्र खड्काले बताए।

काम गर्नका लागि टिपर चढेर गएका थिए।

दुर्घटनाको कारण स्पष्ट थाहा नभए पनि अनियन्त्रित भए टिपर सडकबाट झन्डै ४० मिटर तल खसेको प्रहरीले जनाएको छ।

उनीहरू दिउँसो खाना खाएर तामाखोलामा चैत्यखण्डको काम गर्नका लागि टिपर चढेर गएका थिए।

डीएसपी खड्काका अनुसार टिपरको चालकको पनि मृत्यु भएकाले दुर्घटना कसरी भयो भनेर थप अनुसन्धान गर्नुपर्ने भएको छ।

"बत्तीस जना टिपरमा चढेको देखियो। दुर्घटना ओभरलोड भएर हो वा अरू के कारणले भएको यो यसै भन्न सकिने स्थिति छैन," खड्काले भने।

चीनको सीमासम्म जोड्ने उक्त सडकको विभिन्न खण्डमा हाल निर्माणको काम भइरहेको कालीगण्डकी करिडोरका आयोजना प्रमुख नरेन्द्र सुवेदीले बताए।

मृतकहरू रोल्पा, दाङ, कपिलवस्तु, सिन्धुली, धादिङ र कैलालीबाट काम गर्न आएका मजदुर भएको पुष्टि भएको छ।

दुर्घटनाग्रस्त टिपरलाई घटनास्थलमा नै राखिएको छ भने अन्य सवारीसाधनहरू आवतजावतमा अवरोध नभएको बताइएको छ ।

सडक निर्माणका लागि बाहिरी जिल्लाबाट कामदार ल्याएर खटाइएकाले यस घटनाले सडक निर्माणमा पनि असर गर्ने देखिएको छ ।

\nकागजात जस्तै भाषामा सारांश:

मुस्ताङ जिल्लाको स्याङ्बोचेमा शुक्रवार दिउँसो टिपर दुर्घटना हुँदा २० जनाको मृत्यु भएको र १२ जना घाइते भएका नेपाल प्रहरीले बताएको छ।


सारांशका लागि कागजात: चट्टानयुक्त एउटा आश्रयस्थलको छानामा गेरु रङ्ग प्रयोग गरी बनाइएको दुई मिटर लामो चित्रकला फेला परेको हो।

वेस्टर्न अस्ट्रेलियाको किम्बर्ली क्षेत्रमा उक्त चित्रकला भेटिएको हो। उक्त क्षेत्र आदिवासीहरूले चट्टानमा बनाउने चित्रकलाका लागि प्रसिद्ध छ।

चित्रकला निर्माण गरिएको समय बारुला जातिको कीटको गुँडको माटोलाई रेडिओकार्बन-डेटिङ प्रविधिमार्फत् निर्क्योल गरिएको हो।

दुर्लभ

नेचर ह्यूमन बिहेभिअर नामक जर्नलमा मङ्गलवार त्यससम्बन्धी अध्ययनको नतिजा प्रकाशन गरिएको हो।

रेडिओकार्बन-डेटिङ प्रविधि प्रयोगमा अग्रणी मानिएका अनुसन्धानकर्ता डा. डेमिएन फिन्चले एउटै चित्रकलाको माथि र मुनिको भागमा बारुला जातिको गुँडको माटो फेला पर्नु दुर्लभ भएको बताएका छन्।

दक्षिण अफ्रिकामा ७३ हजार वर्ष पुरानो 'अमूर्त चित्र'

४४ हजार वर्ष पुरानो गुफामा भेटिएको अकल्पनीय कलाकृति

तर उनको टोली चित्रकला बनाइएको न्यूनतम र अधिकतम समय निर्क्योल गर्न सक्षम भएको छ।

मेल्बर्न विश्वविद्यालयसँग आबद्ध डा. फिन्चका अनुसार उक्त चित्रकला १७,५०० देखि १७,३०० वर्ष बीचको रहेको देखिन्छ। बढी सम्भावना १७,३०० वर्षको भएको उनले बताएका छन्।

डा. फिन्च चट्टान, जीवाश्म र माटोको कालको अध्ययन गर्ने विशेषज्ञ हुन्।

वैज्ञानिकहरूले अस्ट्रेलियामा सग्लो अवस्थामा फेला पारिएको यो नै सबैभन्दा पुरानो चित्रकला भएको बताएका छन्।

आदिमानव बसेको गुफामा ५० हजार वर्ष पुरानो डोरी भेटियो

प्राचीन चिहानमा सँगै गाडिएका कङ्कालले खोलेको रहस्य

उक्त शोधमा सहलेखन गरेका वेस्टर्न अस्ट्रेलिया विश्वविद्यालयका स्भेन ओउजम्यानले कङ्गारूको चित्रकला र अरू क्षेत्रका प्राचीन चित्रकलाबीच सम्बन्ध हुनसक्ने जनाएका छन्।

यसै वर्षको आरम्भरतिर अनुसन्धानकर्ताहरूले इन्डोनेशियाको सुलावेसी द्वीपमा एउटा सुँगुरको पूर्णाकृतिको ४५,००० हजार वर्ष पुरानो चित्रकला फेला पारेका थिए।

दक्षिण अफ्रिकामा ७३,००० ह्याशट्यागजस्तो देखिने एउटा रेखाचित्र नै विश्वको सबैभन्दा पुरानो चित्रकला भएको विश्वास गरिन्छ।

\nकागजात जस्तै भाषामा सारांश:

अस्ट्रेलियाका वैज्ञानिकहरूले चट्टानमा बनाइएको कङ्गारूको चित्रकला १७,३०० वर्ष पुरानो भएको पत्ता लगाएका छन्।


सारांशका लागि कागजात: चावहिल गणेशस्थान नजिकै बस्ने व्यापारिक पृष्ठभूमिका कान्छा डङ्‌गोल र तरिमाया डङ्‌गोलकी जेठी छोरी चैतमायालाई प्रहरीमा जागिर लगाउनु परिवारको कुनै लालसा पनि थिएन।

तर उनको चाहना विपरित वि.स. २००८ सालतिर उनले एकाएक नेपाल प्रहरीमा जागिर खाइन्।

हाल उनी नेपालको प्रथम महिला प्रहरीका रूपमा परिचित छिन् र प्रहरी लगायतका विभिन्न संगठनले उनको सम्मान गर्दै आएका छन्।

जेल

तत्कालीन प्रहरी प्रमुख नरशमशेर जबराका पालामा केही महिला नेत्रीहरूको सुझाव तथा साथीहरूको लहैलहैमा लागेर उनी अन्य २५ जना महिलासहित भद्रकाली पुगिन्।

उनले भनिन्, "हाम्रो टोलमा केही महिला आए। 'सिंहदरबार जाऔँ' भने। 'खेल्ने, रमाइलो गर्ने, खाने, गफ गर्ने, पैसा पनि पाइन्छ' भनेपछि म पनि दङ्ग भएँ र साथसाथै गएँ।"

प्रथम महिला प्रहरी

उनले भनिन्, "प्रहरीका हवल्दार, असईहरू आउँथे, खेलकुद, तालिम गराउँथे। तैपनि पछिसम्म उनीहरू प्रहरी नै हुन् भन्ने हामीलाई थाहा थिएन।"

बिहान जाने, बेलुका घर फर्किने गर्दागर्दै चार महिना बितेको उनलाई थाहै भएन।

तर एकदिन उनीहरूलाई सिंहदरबार लगिएपछि र त्यहाँ प्रहरीको बर्दी लगाएका एकजना मानिस आएर 'अब तिमीहरूले प्रहरीमा जागिर खानुपर्छ' भनेपछि उनीहरूको होस नै उड्यो।

"'तिमीहरू अब जागिर खाएपछि पैसा पाउँछौ, प्रहरी बन्छौ' भनेपछि हामीले 'जागिर खादैनौँ' भन्यौँ,'' उनले हाँस्दै भनिन्।

अडान

पछिमात्र थाहा भयो ती व्यक्ति तत्कालीन प्रहरी प्रमुख नरशमशेर जबरा रहेछन्।

त्यतिबेला हालको जस्तो विद्रोह गर्ने अवस्था नभएको भन्दै उनले आफूहरूको अडान धेरैबेर टिक्नै नपाएको बताइन्।

उनले भनिन्, "'यहाँ आइसकेपछि जागिर खादैनौँ भनेर पाउँछौ?' 'कि जेल जान्छौ कि तालिम गरेको पैसा सबै तिर्नुपर्छ' भनेर जबराका सहयोगीले धम्क्याए हामीलाई।"

"'जेल जानुभन्दा त जागिर खानु जाती' भनेर खाइयो। हामीलाई फकाएरै लगियो, झुक्याएरै लगियो प्रहरीमा," उनले हाँसो थाम्न सकिनन्।

प्रहरीमा जागिर त सुरु भयो तर आफ्ना श्रीमान् केदार श्रेष्ठ भने उनको जागिरबाट खुसी थिएनन्।

चुनौती

विस्तारै जागिरमा रमाउन थालेकी उनले श्रीमान्‌लाई समेत सम्झाउन सफल भइन् र उनीपनि अन्तत: राजी भए।

तर पहिलोपटक महिला प्रहरी हुँदा भने उनले थुप्रै चुनौती सामना गर्नुपर्‍यो, संगठन भित्रै, बाटोघाटो र टोलसमाजमा।

टोलछिमेकका आमाबुवाले समेत आफ्ना छोराछोरीलाई गाली गर्दा समेत 'हेर न कस्तो पुलिस जस्तो' भन्थे।

उनले भनिन्...\nकागजात जस्तै भाषामा सारांश:

हालै ८७ वर्ष लागेकी काठमाण्डूकी चैतमाया डङ्‌गोलले सपनामा पनि सोचेकी थिइनन् उनले सुरक्षा निकायमा ३२ वर्ष बिताउछु भनेर।


सारांशका लागि कागजात: चितवन मेडिकल कलेजअगाडि प्रदर्शन गर्दैगर्दा उनीहरूलाई नियन्त्रणमा लिइएको नेपाल प्रहरीले बताएको छ।

उक्त मेडिकल कलेजका विद्यार्थीहरूले विभिन्न माग राख्दै विगत नौ दिनदेखि आन्दोलन गरिरहेका छन्।

प्रकाश चन्द त्यहीँका विद्यार्थी हुन्।

किन आन्दोलन?

आन्दोलनकारी विद्यार्थीहरूले चितवन मेडिकल कलेजले तोकिएकोभन्दा बढी रकम लिएको आरोप लगाउँदै उक्त रकम फिर्ता हुनुपर्ने माग राखेका छन्।

त्यसबाहेक चार वर्षको अध्ययनपछि इन्टर्नशिप गरिरहेका प्रशिक्षार्थी चिकित्सकहरूलाई उचित तलबको व्यवस्था गरिनुपर्ने माग पनि छ।

चिकित्सा शिक्षा ऐनले व्यवस्था गरेको ७५ प्रतिशत छात्रवृत्तिलाई साझा प्रवेश परीक्षामार्फत् सुनिश्चित गरी सीट वृद्धि गरिनुपर्ने आदि १३ बुँदे माग राखेर आन्दोलनमा उत्रिएको चिकित्सा शिक्षा सङ्घर्ष समितिले जनाएको छ।

बिरामीले विद्यार्थी खोज्नुपर्ने अवस्थाको अन्त्य गर्न अस्पताल आउने बिरामीबाटै प्रयोगात्मक परीक्षा दिन पाउनुपर्ने पनि उनीहरूको मागमा छ।

उक्त आन्दोलनको नेतृत्व प्रकाश चन्दले गर्दै आएका थिए।

किन पक्राउ ?

विद्यार्थीहरुले भने शान्तिपूर्ण आन्दोलनमा प्रहरीले हस्तक्षेप गरेको आरोप लगाएका छन्।

तर प्रहरीले भने आन्दोलनले अस्पतालको शान्ति सुरक्षालाई असर पार्ने भएकाले आन्दोलनकारीहरूलाई पक्राउ गरिएको बताएको छ।

प्रहरी उपरीक्षक दान बहादुर मल्लले भने, "अस्पतालमा क्षति नहोस् भनेर पक्राउ गरिएको हो।"

प्रकाश चन्द सरकारले प्रतिबन्ध लगाएको पार्टीको स्वास्थ्य सङ्गठनको केन्द्रीय महासचिव पनि रहेका छन्।

केही महिनाअघि बीबीसी नेपालीलाई दिएको विशेष अन्तर्वार्तामा उनले आफ्ना बुवा आन्दोलन छोडेर विद्यमान अवस्थामा राजनीतिको मूलधारमा आए भने पनि आफूहरूले त्यो नमान्ने बताएका थिए।

"यही धारमा, यही अवस्थामा मूलधारमा आउनुहुँदैन। विप्लवले मूलधारमा ल्याए पनि हामी मान्दैनौँ त्यो कुरा। पारिवारिक हिसाबले मेरो बुवा भए पनि यो तीन करोड नेपाली जनताको मुक्ति कि मृत्यु भन्ने विषय बनिसक्यो," उनले भनेका थिए।

मेडिकल कलेज के भन्छ?

चितवन मेडिकल कलेजले विज्ञप्ति जारी गर्दै आफूहरूलाई केही विद्यार्थी अगुवाहरूले अपाच्य भाषा प्रयोग गरी धम्की दिने गरेको बताएको छ।

 "आन्दोलनका नाममा स्वास्थ्य सेवा प्रवाह गर्ने अस्पतालमा हुल हुज्जत गर्ने, सेवा प्रवाहमा बाधा व्यवधान खडा गर्ने, असहज परिस्थिति तयार गर्न खोज्ने जस्ता गैर जिम्मेवार र गैर कानुनी कामहरू भइरहेका...\nकागजात जस्तै भाषामा सारांश:

सरकारद्वारा प्रतिबन्धित नेपाल कम्युनिस्ट पार्टीका नेता नेत्रविक्रम चन्द विप्लवका छोरा प्रकाश चन्दसहित १५ जना चितवनमा पक्राउ परेका छन्।


सारांशका लागि कागजात: चिनियाँ पक्षले उत्तेजक सैन्य गतिविधि गर्दै सीमामा विद्यमान स्थिति परिवर्तन गर्ने प्रयास गरेको तर आफ्नो सेनाले त्यसलाई विफल पारिदिएको दाबी भारतले गरेको छ।

भारतीय सूचना विभागले प्रकाशित गरेको विज्ञप्तिमा भारतीय सेनाले आफू संवादमार्फत् शान्ति कायम गराउने पक्षमा भएको तर उक्त क्षेत्रलाई अखण्ड राख्न प्रतिबद्ध भएको उल्लेख छ।

चीनका विदेशमन्त्रीले चिनियाँ सेनालले सीमा रेखा पार नगरेको र दुवै देशका सेनाबीच संवाद कायम रहेको बताएको ग्लोबल टाइम्स पत्रिकाले लेखेको छ।

गत जुन महिनामा भारत र चिनियाँ सैनिहरूबीच गलवान उपत्यकामा भिडन्त हुँदा कम्तीमा २० भारतीय सैनिकको मृत्यु भएको थियो। चीनले आफ्नो पक्षमा कति जना हताहत भए भन्ने सार्वजनिक गरेको छैन।

दुवै पक्षले एकअर्कालाई सीमा उल्लङ्घन गरेको र उक्साएको आरोप लगाएका थिए।

के भएको हो?

अगस्ट २९ गते राति पाङ्गोङ त्सो तालको दक्षिणी किनारमा चिनियाँ पक्षले गर्न खोजेको गतिविधि भारतीय सेनाले तुहाइदिएको दिल्लीको दाबी छ।

भारतीय सेनाका अनुसार चीनको पीपल्स लिबरेशन आर्मीले सीमामा यथास्थिति फेर्न खोज्दा सतर्क भारतीय सैनिकहरूले त्यसो गर्न दिएनन्।

अहिले पूर्वी लद्दाखमा ठूलो सङ्ख्यामा चिनियाँ सैनिकहरू भएको बताइन्छ।

भारतीय पक्षले आफू शान्तिवार्ताका लागि प्रतिबद्ध भएको तर आफ्नो भौगोलिक अखण्डताको रक्षा पनि गर्ने विज्ञप्तिमा उल्लेख गरेको छ।

भारतले सीमामा भएको विषयबारे विज्ञप्ति निकाल्नुलाई विश्लेषकहरूले सीमामा शान्ति भङ्ग भइसकेको सङ्केतका रूपमा लिएका छन्।

तनावको कारण के हो?

भारत र चीनबीच ३,५०० किलोमिटर लामो सीमा छ। उनीहरूबीच सीमाबारे विवाद पनि छ।

सीमासम्बन्धी विवादकै कारण सन् १९६२ मा भारत-चीन युद्ध भएको थियो।

जुनमा भएको घटनापछि दुई पक्षबीच शान्ति कायम गर्न धेरै चरणमा वार्ताहरू भए। तर तनाव अझै बाँकी छ।

केही समययता विभिन्न कारणले दुई देशबीच तनाव बढेको छ। तर तीमध्ये दुवै पक्षका रणनीतिक लक्ष्यलाई मूल कारण मानिएको छ। दुवैले विवाद बढ्नुमा एकअर्कालाई दोषारोपण गर्ने गरेका छन्।

द्वन्द्व बढे दुर्गम लद्दाखको सीमावर्ती क्षेत्रमा भारतले निर्माण गरेको नयाँ सडकबाट भारतीय पक्षले जनशक्ति र सामग्री शीघ्र पठाउन सक्ने विश्लेषकहरूको भनाइ छ।

उक्त क्षेत्रमा भारतले भौतिक पूर्वाधार बनाउने निर्णय गरेपछि चीन आक्रोशित भएको हुनसक्ने विश्लेषकहरूको धारणा छ।

लद्दाखमा भारतीय सेना

विवादबारे के भन्छन् भारतीय...\nकागजात जस्तै भाषामा सारांश:

भारतले चिनियाँ सैनिकहरूले पूर्वी लद्दाखमा सीमाबारे गरिएको एउटा सहमति उल्लङ्घन गरेको आरोप लगाएको छ।


सारांशका लागि कागजात: चिसोमा डोल्पा, मुस्ताङ, मनाङ, उत्तरी गोरखा र रसुवाका किसानलाई याक, नाक, चौँरी, भेडा र च्याङ्ग्रा बचाउन कठिन हुन थालेको अधिकारीहरूले बताएका छन्।

गएका वर्षहरूमा ती जिल्लामा चिसोका कारण ठूलो सङ्ख्यामा चौपायाहरू मरेको विवरणहरू आएको थियो।

यसपटक पनि गोठालाहरूको भरमा रहेको चौपाया बचाउन गार्‍हो हुने उत्तरी मुस्ताङ र मनाङका जनप्रतिनिधिहरूले बीबीसी न्यूज नेपालीलाई बताएका छन्।

हिमपात र चिसोका कारण ताप्लेजुङदेखि दार्चुलासम्म हिमाली जिल्लामा सामान्य जनजीवन प्रभावित भएका विवरण आइरहेका छन्।

बस्ती लगभग खाली

बाक्लो हिमपातपछि डोल्पाको मुड्केचुला गाउँपालिकाको एक विद्यालय हिउँले पुरिएको समाचार प्राप्त भएको छ।

अन्य हिमाली बस्तीमा पनि जनजीवन कष्टकर बनिरहेका विवरण आउने क्रम जारी छ।

डोल्पामा हिमपात पछि एक आधारभूत विद्यालय हिउँले छोपिएको छ

उपल्लो मुस्ताङमा हिमपात भएपछि त्यस क्षेत्रका सबै बस्ती लगभग खाली भएको स्थानीय बासिन्दाले बताए।

सङ्घीय सांसद प्रेमप्रसाद तुलाचनले  लोमान्थाङ र लोघेगर दामोदरकुण्ड गाउँपालिकाका विद्यालयका बालबालिकासमेत पोखरा झरिसकेकोले त्यहीँ उनीहरूका लागि घुम्ती विद्यालय सञ्चालन हुन लागेको बताए।

तुलाचनले भने: "अहिले माथिल्लो मुस्ताङमा ज्येष्ठ नागरिक र केही युवायुवतीमात्रै छन्। चिसो छल्न सबै तल झरिसकेका छन्।"

उनका अनुसार मुस्ताङको थसाङमा हिमपातपछि 'केही याक र चौँरी हराइरहेका छन्'।

मनाङको नार्पाभूमि गाउँपालिकाका नार र फु गाउँका अधिकांश बासिन्दा पोखरा र काठमाण्डू झरिसकेका छन्। त्यहाँको जनसङ्ख्या करिब १,५०० छ।

हिमपातपछि उपल्लो मुस्ताङको लोमान्थाङको तापक्रम शून्यभन्दा तल झरिसकेको स्थानिय बासिन्दाको भनाइ छ

जोखिममा याक र चौँरी

एक कार्यक्रममा लागि पोखरा झर्ने क्रममा रहेका नार्पाभूमि गाउँपालिकाका अध्यक्ष मिङ्मा छिरिङ लामाले भने, "गाउँमा प्रत्येक घरमा एक जनाजस्तो रहेका छन्। बाँकी विदेश वा काठमाण्डू कि पोखरामा छन्।"

उनका अनुसार 'चौँरी, याक र भेडाच्याङ्ग्रा लेकमा नै छन्'।

उनी भन्छन्: "ती गोठालाका भरमा छन्। तर हिउँ र चिसोका कारण खतरा बढेको छ।"

उनका अनुसार उत्तरी मनाङमा गएको वसन्त ऋतुमा हिमपातका कारण सयौँको सङ्ख्यामा चौपाया मरेका थिए।

त्यतिबेला मुस्ताङ, उत्तरी गोरखा र लाङटाङ लगायतका हिमाली भेगमा पनि धेरै चौपाया मरेका थिए।

उत्तरी गोरखा र लाङटाङको अवस्था

सन् २०१८ मा हिमपातपछि लाङटाङको क्यान्जिङ गुम्बा...\nकागजात जस्तै भाषामा सारांश:

हिमपातपछि चिसो बढेसँगै कैयौँ हिमाली बस्तीहरूमा जनजीवन कष्टकर बनेपछि त्यहाँका बासिन्दा शहरमा अस्थायी बसाइँ सर्न थालेका छन्।


सारांशका लागि कागजात: चिसोले दुखाइलाई बढाउने भनाइ प्रचलित भएपनि दुखाइमा हुने मौसमको प्रभावबारे एकदमै थोरै मात्रै अनुसन्धान भएको छ।

म्यान्चेस्टर विश्वविद्यालयले मोबाइल फोनमार्फत दुई हजार पाँच सय मानिसमाझ गरिएको अध्ययनमा दुखाइका लक्षणहरू न्यानो तर ओसिलो दिनमा झन खराब हुने पत्ता लगाएको छ।

अनुसन्धानकर्ताहरूले यो अध्ययनले यस विषयमा भविष्यमा थप अनुसन्धान गर्न बाटो देखाउने आशा गरेका छन्।

जाडो याममा मानिसहरूले घुँडा दुखिरहेको छ भनेको सुन्नु सामान्य कुरो भइसक्यो। अझ कतिले त जोर्नीको दुखाइले मौसमको पूर्वानुमान लगाउन सक्ने दाबी गर्छन्।

तर विभिन्न खालको मौसमले कसरी यस्ता पीडालाई असर गर्छ भन्ने वैज्ञानिक अनुसन्धान गर्न कठिन छ।

विगतमा गरिएका अध्ययनहरू सानो र छोटो समयमा गरिएका मात्रै छन्।

'क्लाउडी विथ अ चान्स अफ पेन' नामक यो अनुसन्धानमा वैज्ञानिकहरूले संयुक्त अधिराज्यभरका बाथ रोग, फाइब्रोमायाल्जिया, टाउको दुख्ने र स्नायुसम्बन्धी दुखाइका बिरामीलाई सहभागी गराइएको थियो।

उनीहरूले एकदेखि १५ महिनासम्म प्रत्येक दिन दुखाइको लक्षणबारे विवरण राखे र उनीहरूको फोनले उनीहरू रहेको ठाउँको मौसमको तथ्याङ्क राख्थ्यो।

आर्द्र र हावा लागेको दिन सामान्यभन्दा २० प्रतिशतले दुखाइ बढेको अनुभव सहभागीहरूको थियो।

चिसो र ओसिलो दिनले पनि दुखाइ झन् बढाउने देखिएको छ।

तर तापक्रम वा वर्षा मात्रै यसको एकल कारण भने होइन।

'दुखाइको अनुमान'

म्यान्चेस्टर विश्वविद्यालयको सेन्टर फर एपिडेमियोलोजी भर्सेस आरथ्राइटिसका प्राध्यापक तथा सो अध्ययनका नेतृत्वकर्ता विल डिक्सले भने: "बाथ रोगको लक्षण भएका बिरामीलाई मौसमले असर गर्ने गरेको पुरातन ग्रिसका चिकित्सक हिप्पोक्रेट्नको पालादेखि नै थाहा थियो।"

"बाथ रोग भएका करिब तीन-चौथाइ मानिस मौसमले आफ्नो दुखाइलाई प्रभाव पार्ने विश्वास गर्छन्।"

प्राध्यापक डिक्सनले यदि अनुसन्धानकर्ताहरूले अब ओसिलो मौसमसँग दुखाइको सम्बन्ध हेरे भने त्यसले नयाँ उपचारका लागि नयाँ ढोका खोल्नसक्ने बताए।

उनको अनुसार त्यस्तो अध्ययनले दुखाइको पूर्वानुमान गर्न सम्भव हुनसक्छ जसले गर्दा दीर्घरोग भएका मानिसहरूलाई आफ्नो कामको योजना बनाउन सहयोग गर्छ।

यूकेमा करिब एक करोड मानिसलाई बाथ रोग छ र तीमध्ये धेरैजसोले प्रत्येक दिन असह्य पीडा सहने ठानिन्छ।

अध्ययनका लागि मद्दत गरेको सेन्टरका निर्देशक डाक्टर स्टेफेन सिमसनले भने: "बाथ रोगमा मौसमको असर हुन्छ भन्ने कुरा लोककथा जस्तै...\nकागजात जस्तै भाषामा सारांश:

एउटा अध्ययनले जोर्नीको दुखाइसम्बन्धी बाथ रोगजस्ता दीर्घकालीन समस्या हुने मानिसले ओसिलो दिनमा बढी दुखाइ सहनु पर्ने देखाएको छ।


सारांशका लागि कागजात: चीनको सरकारी सञ्चारमाध्यमले सीले हुबे प्रान्तको वुहान नगरको एक अस्पताल भ्रमण गरेको जनाएको छ।

त्यहाँ उनले स्वास्थ्यकर्मी र बिरामीसँग भिडिओमार्फत कुराकानी गरेको देखाइएको छ।

चीनमा कोरोनाभाइरसका थप १९ वटा मात्र नयाँ सङ्क्रमण फेला परेको जनाइएको छ।

निरीक्षण

अब हुबेको चियानजियाङ नगरमा मानिसहरूमाथि लगाइएका प्रतिबन्ध फुकुवा गर्न लागिएको घोषणा गरिएको छ।

त्यहाँ जाँच चौकी हटाइने र सार्वजनिक यातायात फेरि सुरु गर्न लागिएको छ।

राष्ट्रपति सीले सङ्कट सुरु भएपछि पहिलोपटक वुहानको भ्रमण गर्दै बेइजिङले कोरोनाभाइरस सङ्कटलाई नियन्त्रणमा लिन सफल भएको सङ्केत दिन खोजेका छन्।

मूख्यभूमि चीनमा अहिलेसम्म ८० हजार भन्दा बढी मानिस कोरोनाभाइरस सङ्क्रमित भएको र ३१ सय भन्दा बढीको ज्यान गएको बताइएको छ।

सञ्चारमाध्यमका अनुसार सी मङ्गलवार वुहान पुगेपछि त्यहाँको प्रकोप नियन्त्रणका कामको निरीक्षण गरेका छन्।

प्रकोप सुरु भएयता वुहान र हुबे प्रान्तमा मानिसको आउजाउमा प्रतिबन्ध लगाइएको छ।

उनले त्यहाँको एक समुदायलाई समेत भेटेको जनाइएको छ।

सङ्केत

ग्लोबल टाइम्स पत्रिकासँग कुरा गरेका विश्लेषकहरूले सीले "देश र समस्त विश्वलाई चीन प्रकोपको अध्यारो क्षणबाट बाहिर निस्कन सफल भएको बलियो सङ्केत दिएको" बताएका छन्।

राष्ट्रपति सीले दश दिनमा निर्माण पूरा भएको हुओशेशान अस्थायी अस्पतालको समेत भ्रमण गरेका छन्।

सरकारी सञ्चार माध्यमहरूले चीनमा खोलिएका त्यस्ता अस्पतालमध्ये १४ वटा बन्द गरिएको पुष्टि गरेका छन्।

रेन्मिन विश्वविद्यायका प्राध्यापक झाङ मिङले रोयटर्स समाचार संस्थालाई भने: "उनी अहिले त्यहाँ बाली भित्र्याउन गएका हुन्। उनी त्यहाँ पुग्नुको अर्थ के हो भने चिनियाँ कम्युनिस्ट पार्टीले अब छिट्टै भाइरसविरुद्धको लडाइँमा विजय हासिल भएको घोषणा गर्न सक्छ।"

\nकागजात जस्तै भाषामा सारांश:

चीनमा कोरोनाभाइरसको सङ्कट नियन्त्रणमा आउन थालेका सङ्केत देखिन थालेको बेला चिनियाँ राष्ट्रपति सी जिन्पिङले कोरोनाभाइरसको प्रकोप सुरु भएको मध्य चिनियाँ शहरको भ्रमण गरेका छन्।


सारांशका लागि कागजात: चीनको ६ दिने भ्रमण पूरा गरी आज स्वदेश फर्केका ओलीले काठमाण्डूस्थित अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थलमा पत्रकारहरूसँग कुरा गर्दै 'परिपक्व ढङ्गले' रेल्वेका कुरा अघि बढाइने बताए।

कतिपयले नेपाल-चीन रेलमार्ग निर्माण र त्यसको सञ्चालनलाई 'धेरै महँगो र भौगोलिक हिसाबले कठिन योजना'का रूपमा व्याख्या गर्दै आएका छन्।

उक्त पृष्ठभूमिमा त्यसका लगानीकर्ताबारेको जिज्ञासामा प्रधानमन्त्री ओलीले पैसा हुनेले नै लगानी गर्ने बताए।

स्रोत-साधन

उनले भने, "लगानी गर्ने को को निस्किन्छन्, त्यसअघि स्रोत-साधनले धान्ने कुरा र सम्भाव्यताको कुरा हुन्छ। त्यसबारे ढुक्क भइसकेपछि लगानीको कुरा आउँछ।"

तिब्बत हुँदै फरक भौगोलिक बनोट भएर नेपाल आउने भएकोले नेपाल-चीनबीच रेल्वे सञ्जाल, रेलमार्गको निर्माण र रेल सञ्चालनको सन्दर्भमा नयाँ प्रयोग र विकास हुने प्रधानमन्त्रीको भनाइ छ।

उनले थपे, "यस अर्थ यसमा धेरै हतार गर्नुभन्दा परिपक्व ढङ्गले काम गर्नुपर्ने हुन्छ। र, हामी परिपक्व ढङ्गले सर्वेक्षण, विस्तृत सर्वेक्षणको काम सकेर केही वर्षभित्रै रेल चलाउँछौँ।"

यद्यपि चीनबाट नेपालमा रेल आइपुग्ने समयावधिबारे प्रधानमन्त्री ओलीले केही स्पष्ट पारेनन्।

समझदारी

उनले चिनियाँ राष्ट्रपति सी जिनपिङले नेपालमा रेल पुर्‍याउने आफ्न लक्ष्य रहेको कुरा द्विपक्षीय वार्तामा पनि बताउनुका साथै समझदारीपत्रमा समेत त्यो उल्लेख भएको जिकिर गरे।

एक सयभन्दा बढी सहभागी प्रतिनिधिमण्डलको नेतृत्व गर्दै गत मंगलवार प्रधानमन्त्री ओली ६ दिने भ्रमणका लागि बेइजिङ गएका थिए।

भ्रमणका क्रममा उनले चिनियाँ राष्ट्रपति सी जिनपिङ, प्रधानमन्त्री ली खछियाङ र तिब्बतका जनसरकार प्रमुख लगायतसँग भेटवार्ता गरेका थिए।

प्रधानमन्त्री ओलीको बेडजिङ भ्रमणका क्रममा दुई देशबीच यातायात, ऊर्जा, सुरक्षा, शिक्षा लगायतका विषयमा विभिन्न समझदारी तथा सम्झौताहरू भएका थिए।

\nकागजात जस्तै भाषामा सारांश:

प्रधानमन्त्री केपी ओलीले सम्भाव्यता अध्ययनपछि चीन-नेपाल रेलमार्ग निर्माणका लागि लगानीको टुङ्गो लाग्ने बताएका छन्।


सारांशका लागि कागजात: चीनमा अहिलेसम्म ९०८ जनाको मृत्यु भएको पुष्टि भएपछि कुल मृतकको सङ्ख्या ९१० पुगेको छ। चीनबाहिर दुई जनाको मृत्यु भएको छ।

तर चीनमा नयाँ सङ्क्रमण हुने व्यक्तिहरूको सङ्ख्या स्थिर भएको देखिएको छ।

चीनका विभिन्न स्थानमा सङ्क्रमित व्यक्तिको सङ्ख्या ४०,००० नाघेको छ भने एक लाख ८७ हजारभन्दा बढी मानिसलाई चिकित्सकीय निगरानीमा राखिएको छ।

गत डिसेम्बर महिनादेखि फैलिएको नयाँ भाइरसको प्रकोपबारे अनुसन्धान गर्न विश्व स्वास्थ्य सङ्गठनले विशेषज्ञहरूको टोली बेइजिङ पठाएको छ।

चीनको सरकारी तथ्याङ्कका अनुसार ३,२८१ जनालाई सफल उपचारपछि अस्पतालबाट घर फर्काइएको छ।

सोमवार लाखौँ मानिसहरू लामो बिदापछि काममा फर्किएका छन्।

भाइरसको प्रकोप फैलिएपछि नियन्त्रणको उपायस्वरूप चिनियाँ नयाँ वर्षको बिदा ज्यानुअरी ३१ पछि पनि लम्ब्याइएको थियो।

तर सावधानीका उपायहरू यथावत् छन्। काम गर्ने समयका बीचमा विश्रामको व्यवस्था गरिएको छ तथा छानिएका कार्यस्थल मात्र खुलेका छन्।

गत सप्ताहान्तमा कोरोनाभाइरसका कारण मृत्यु हुने मानिसको सङ्ख्याले सन् २००३ मा फैलिएको सार्स महामारीले ज्यान लिएका मानिसको सङ्ख्यालाई उछिनेको थियो।

सार्स पनि चीनबाट फैलिएको थियो। उक्त रोगका कारण विश्वभरि ७७४ जनाको मृत्यु भएको थियो।

विश्व स्वास्थ्य सङ्गठनले शनिवार कोरोनाभाइरसको नयाँ सङ्क्रमणको सङ्ख्या "स्थिर" भएको जनाएको छ।

तर उक्त भाइरस प्रकोप उत्कर्षमा पुगिसकेको हो कि हैन भन्ने निष्कर्ष निकाल्न हतार गर्न नहुने उसको भनाइ छ।

उक्त भाइरस पहिलो चोटि हुबे प्रान्तको वुहान सहरमा फेला परेको थियो। त्यसयता एक करोड १० लाखभन्दा बढी मानिस बसोबास बस्ने उक्त सहर हप्तौँदेखि बन्दजस्तै छ।

विश्व स्वास्थ्य सङ्गठनले उक्त भाइरसका कारण जनस्वास्थ्यमा सङ्कट उत्पन्न भएको घोषणा गरिसकेको छ।

उक्त भाइरसबाट सङ्क्रमित मानिस नेपालसहित २७ देशमा भेटिएको पुष्टि भएको छ। तर अहिलेसम्म फिलिपिन्स र हङ्‍कङमा एक-एक गरेर दुई जनाको  मात्र मृत्यु भएको छ।

कोरोनाभाइरसले श्वासप्रश्वास प्रणालीमा आक्रमण गर्ने चिकित्सकहरू बताउँछन्

यसैबीच भाइरस परीक्षण गरिएपछि हङ्‌कङमा रोकेर राखिएको एउटा पानीजहाजका सयौँ यात्रीहरूलाई बाहिर निस्किन दिइएको छ।

अर्को पानीजहाजका आठ यात्रुलाई कोरोनाभाइरस भएको पुष्टि भएपछि वर्ल्ड ड्रीम नामक उक्त क्रूजलाई अलग्गै राखिएको थियो।

जापानमा पनि एउटा पानीजहाजमा सवार दर्जनौँ मानिसमा कोरोनाभाइरस भेटिएपछि त्यसलाई...\nकागजात जस्तै भाषामा सारांश:

चीनमा कोरोनाभाइरसका कारण आइतवार अहिलेसम्मकै सबैभन्दा बढी अर्थात् ९७ जनाको मृत्यु भएको छ।


सारांशका लागि कागजात: चीनमा फैलिएको सङ्क्रमणबाट पीडित हुने ती शिशु सबैभन्दा कम उमेरका व्यक्ति भएको सरकारी सञ्चारमाध्यमले जनाएको छ।

कोरोनाभाइरस प्रकोपको केन्द्रबिन्दु मानिने हुबे प्रान्तको वुहानमा ती शिशुको गत मङ्गलवार जन्म भएको थियो।

सुत्केरी हुनुअघि नै उनकी आमालाई सङ्क्रमण भएको पत्ता लागेको थियो।

कसरी सर्‍यो भाइरस?

तर ती शिशुमा गर्भावस्थामै भाइरस सरेको हो वा जन्मपछि सरेको यो त्यो स्पष्ट भइसकेको छैन।

अहिलेसम्म चीनमा ५६३ जनाको मृत्यु भएको र २८,००० भन्दा बढीमा सङ्क्रमण भएको पुष्टि भइसकेको छ।

५६३जनाको मृत्यु

१,१५३जना निको

२८,०१८जनामा सङ्क्रमण भएको पुष्टि

२४,७०२जनामा सङ्क्रमण भएको आशङ्का

१,८६,३५४जना चिकित्सकीय निगरानीमा

तर थौरै सङ्ख्यामा मात्र बालबालिका पीडित भएको बताइन्छ।

चिनियाँ समाचारसंस्था सिन्ह्वाले ती शिशुलाई सङ्क्रमण भएको समाचार बुधवार प्रकाशित गरेको हो।

उसका अनुसार ३.३५ किलो तौल भएका ती शिशुको अवस्था अहिले स्थिर छ र तउनलाई निगरानीमा राखिएको छ।

के भन्छन् विज्ञ?

विज्ञहरूका अनुसार गर्भमै उनलाई सङ्क्रमण भएको हुन सक्छ।

वुहानस्थित बाल अस्पतालका चिकित्सक जेङ लिङ्कले समाचारसंस्था रोएटर्सलाई भने, "यसबाट आमाबाट बच्चामा कोरोनाभाइरस सर्न सक्ने सम्भावित मार्गबारे हामीले ध्यान पुर्‍याउनुपर्ने देखाउँछ।"

तर जन्मपछि आमाबाट पनि भाइरस सर्ने सम्भावना हुन्छ।

कोलम्बिया यूनिभर्सिटीमा कार्यरत सरुवा रोगका विशेषज्ञले बिज्नस इन्साइडरलाई बताएअनुसार आमाले खोक्दा उत्सर्जित बिन्दुबाट सास फेर्दा शिशुमा पनि भाइरस सरेको हुन सक्छ।

कोरोनाभाइरस प्रकोपको केन्द्रबिन्दुमा गुन्जियो एकताको गीत

\nकागजात जस्तै भाषामा सारांश:

चीनको वुहानमा एक नवजात शिशुमा ३० घण्टाभित्रै कोरोनाभाइरस सङ्क्रमण भएको पुष्टि भएको छ।


सारांशका लागि कागजात: चीनले पछिल्ला केही वर्षभित्र १० लाखभन्दा बढी उइगर मुस्लिमलाई कैद गरेको मानव अधिकारवादी समूहहरूको विश्वास छ।

चिनियाँ सरकारले उनीहरूलाई "पुनः शिक्षा शिविरहरू" मा राख्ने गरिएको बताउने गरेको छ।

उइगरहरूलाई बलपूर्वक श्रम गर्न लगाइएको र बलपूर्वक महिलाहरूको बन्ध्याकरण गर्ने गरिएको प्रमाण भेटिएको छ।

उइगर मुस्लिमहरूमाथि दमन गरेर चीनले नरसंहार तथा मानवताविरुद्धको अपराध गरिरहेको संयुक्त राज्य अमेरिकाले उसमाथि आरोप लगाएको छ।

को हुन् उइगर?

चीनको उत्तर-पश्चिमी शिन्जियाङ क्षेत्रमा बस्ने उइगरहरूको जनसङ्ख्या झन्डै एक करोड २० लाख छ। उनीहरूमध्ये अधिकांश मुस्लिम छन्।

चीनमा शिन्जियाङ क्षेत्रलाई औपचारिक रूपमा शिन्जियाङ उइगर स्वायत्त क्षेत्र भनेर चिनिन्छ।

उइगरहरू आफ्नै भाषा बोल्छन् जुन टर्किशजस्तै हुन्छ। उनीहरू आफूलाई सांस्कृतिक तथा जातीय रूपमा मध्यएशियाली राष्ट्रहरूसँग नजिक ठान्छन्।

शिन्जियाङको कुल जनसङ्ख्यामध्ये करिब आधा उनीहरूकै सङ्ख्या रहेको छ।

पछिल्ला केही दशकमा हान चिनियाँ समुदायका मानिसहरू ठूलो सङ्ख्यामा शिन्जियाङ क्षेत्रमा बसाइँ सरेका छन्।

र, उइगरहरू आफ्नो संस्कृति तथा जनजीविका सङ्कटमा परेको महसुस गर्छन्।

कहाँ पर्छ शिन्जियाङ?

शिन्जियाङ पश्चिमोत्तर चीनमा पर्छ। त्यो चीनको सबैभन्दा ठूलो क्षेत्र पनि हो।

तिब्बतजस्तै शिन्जियाङ पनि स्वायत्त छ। सैद्धान्तिक रूपमा स्वायत्त सरकारसँग हुने केही अधिकारहरू उससँग पनि छन्।

तर व्यवहारमा यी दुवै क्षेत्रले केन्द्र सरकारबाट ठूलो प्रतिबन्धहरूको सामना गर्नुपर्छ।

शिन्जियाङ मुख्यतः मरुभूमि रहेको क्षेत्र हो र त्यसले विश्वमा पाँचौँ बढी कपास उत्पादन गर्छ।

बीसौँ शताब्दीको आरम्भतिर उइगरहरूले उक्त क्षेत्र स्वतन्त्र रहेको स्वघोषणा गरे।

तर सन् १९४९ मा त्यसलाई पूर्ण रूपमा मुख्य भूभाग चीनको नियन्त्रणमा ल्याइयो।

चीनमाथि कस्ता आरोप?

चीनले उइगरहरूमाथि नरसंहार गरेको संयुक्त राज्य अमेरिकाले आरोप लगाएको छ।

अन्तर्राष्ट्रिय महासन्धिअनुसार नरसंहार भनेको "कुनै राष्ट्रियता, समुदाय, जाति अथवा धार्मिक समूहलाई समग्रमा अथवा हिस्साहिस्सामा नष्ट पार्ने उद्देश्य" हो।

चीनले उइगरहरूलाई शिविरहरूमा कैद गर्नुका साथै उनीहरूको जनसङ्ख्या बढ्न नदिन महिलाहरूको बलपूर्वक बन्ध्याकरण गर्ने गरेको र उइगर बालबालिकाहरूलाई उनीहरूको परिवारबाट अलग पार्ने गरेको प्रतिवेदनहरूले औँल्याएका छन्।

ट्रम्प प्रशासनअन्तर्गत आफ्नो...\nकागजात जस्तै भाषामा सारांश:

पश्चिमोत्तर चीनको शिन्जियाङ क्षेत्रका मुख्यतः उइगर मुस्लिमहरूप्रति अपनाएको नीतिलाई लिएर चीनले विश्वभरिबाट बढ्दो आलोचना खेपिरहेको छ।


सारांशका लागि कागजात: चैत्र १० गते खोकी र ज्वरोका कारण अस्पताल भर्ना भएका ती किशोरको पाँच दिनपछि श्वासप्रश्वासको समस्याका कारण मृत्यु भएको मन्त्रालयले बताएको छ।

तर हत्तपत्त यो भाइरसको सङ्क्रमणले मानिसको ज्यानै लिन नसक्ने भन्दै कतिपयले शङ्का समेत व्यक्त गरेका छन्।

त्यसको जवाफमा राष्ट्रिय जनस्वास्थ्य प्रयोगशालाले आफूहरू बर्ड फ्लुकै कारण ती बिरामीको मृत्यु भएको भन्नेमा आफूहरू ढुक्क रहेको जनाएको छ।

अस्पताल भर्ना भएपछि बिरामीमा इन्फ्लुएन्जा रोगको सङ्क्रमण भएको शंका लागि चिकित्सकहरूले घाँटीको र्‍याल परिक्षणका लागि राष्ट्रिय जनस्वास्थ्य प्रयोगशाला पठाएका थिए।

त्यसको अनुसन्धानमा ती बिरामीको घाँटीको र्‍याल परीक्षण गर्दा भाइरसको प्रकार यकिन गर्न नेपालमा सम्भव नभएपछि त्यसको परीक्षणका लागि विश्व स्वास्थ्य संगठनको कोल्याबोरेटिङ सेन्टर फर इन्फ्लुएन्जा जापान पठाइएको मन्त्रालयले जनाएको छ।

सन् १९९६ मा भाइरस पत्ता लागेपछि विश्व स्वास्थ्य सङ्गठनकै तथ्याङ्क अनुसार सन् २००३ देखि हालसम्म विश्वभरी जम्मा ८६० जना व्यक्तिहरूमा यो भाइरसको संक्रमण भएको बताइन्छ।

ती मध्ये ४५४ अर्थात् आधा जति बिरामीहरूको मृत्यु भएको तथ्याङ्कले देखाउँछ।

धेरैजसो पक्षीहरूमा सङ्क्रमण हुने यो इन्फ्लुएन्जा ए एचफाइभएनवान भाइरस कहिलेकाहीँ मानिसमा समेत संक्रमण हुने गर्दछ।

तर मृत्यु भने एकदमै कम हुने गरेको यही भाइरसले नै नेपालमा भएको हो भन्नेमा कतिपयले शङ्कासमेत व्यक्त गरेका छन्।

तर आफूहरूले अन्तर्राष्ट्रिय स्तरको प्रयोगशालाबाट पुष्टि गरेर मात्रै सार्वजनिक गरेको राष्ट्रिय जनस्वास्थ्य प्रयोगशालाकी निर्देशक डाक्टर रुना झाले बताइन्।

उनले बीबीसीसँग भनिन्, "त्यो नमुनामा यहाँ शङ्का भएपछि जापानमा त्यसमा हरेक तरिकाबाट परीक्षण गरिएको छ। त्यो परीक्षणमा भाइरसमात्रै पत्ता लागेन कि त्यसको जेनेटिक नेचर कस्तो छ त्यो समेत त्यहाँ पुष्टि गरेर मात्रै हामीले यो विषयलाई सार्वजनिक गरेका हौं।"

न्याश्‍नल इन्फ्लुएन्जा सेन्टर सञ्चालनमा आएको १० वर्ष भइसकेको र यसको इतिहासमै यो पहिलोपटक भएको पनि उनले बताइन्।

नेपालमा पहिलोपटक यो भाइरसबाट मानिसको ज्यान गएको विषयमा आजै अन्तर्राष्ट्रिय स्तरमा जानकारीसमेत गराइसकेको स्वास्थ्यमन्त्रालयले जनाएको छ।

'थप सङ्क्रमण छैन'

मन्त्रालयले 'त्यसपछिको नियमित निगरानीका क्रममा हालसम्म उक्त भाइरसको सङ्क्रमण नदेखिएको' बताएको छ।

इपिडिमियोलोजी तथा रोग नियन्त्रण...\nकागजात जस्तै भाषामा सारांश:

नेपालमा पक्षीबाट सर्ने रुघाजस्तो एकप्रकारको रोग, बर्ड फ्लुबाट पहिलो पटक एक २१ वर्षीय किशोरको मृत्यु भएको स्वास्थ्य तथा जनसङ्ख्या मन्त्रालयले पुष्टि गरेको छ।


सारांशका लागि कागजात: चौध हप्तासम्म दैनिक दुई मुट्ठी बदाम, ओखरको दिउल र हेजलनट सेवन गरेका पुरुषहरूमा शुक्रकीटको कुल सङ्ख्या बढेको र तिनमा भरिला शुक्रकीट पनि धेरै पाइएको वैज्ञानिकहरूले बताएका छन्।

पाश्चात्य जगत्मा प्रदूषण, धूमपान एवम् खानपिन आदिका कारणले वीर्यमा शुक्रकीटको सङ्ख्या घट्ने क्रम देखिएका बेला सो शोध गरिएको हो।

शोधकर्ताहरूका अनुसार स्वस्थ खानाले गर्भाधानको सम्भावना बढाइदिने प्रमाण पनि भेटिएको छ।

अहिले सातमध्ये एक जोडीमा गर्भाधान नहुने समस्या देखिएको छ। झन्डै ४० देखि ५० प्रतिशत बाँझोपन पुरुषका कारण हुने गरेको बताइन्छ।

वैज्ञानिकहरूले १८ देखि ३५ वर्ष उमेर भएका ११९ स्वस्थ पुरुषहरूलाई दुई समूहमा विभाजित गरे।

बदाम आदि फल खाने समूहको शुक्रकीटको सङ्ख्या र गुणमा सुधार आयो।

यी सबै विश्वस्वास्थ्य सङ्गठनले शुक्रकीटको गुणस्तरका लागि तोकिदिएका मापदण्ड हुन्। र, यिनको पुरुषको प्रजननक्षमतासँग सम्बन्ध हुन्छ।

ओमिगा-३ फ्याटी एसिड, एन्टिअक्सिडेन्ट र भिटामिन बी फोलेटले प्रजननशक्ति बढाउन सघाउँछन् भन्ने अरू शोधहरूको निष्कर्षलाई यसले समर्थन गरेको विज्ञहरूले बताएका छन्।

बदाम र ओखरजस्ता फलहरूमा यी र अन्य पोषक तत्त्वहरू हुन्छन्।

"स्वस्थ आहार र जीवनशैलीले गर्भाधानको सम्भावना बढाउँछ भन्ने मान्यतालाई समर्थन गर्ने वैज्ञानिक प्रमाण थपिँदैछन्," शोधको नेतृत्व गरेका स्पेनस्थित रोभिरा ई भिर्जिलीका डा. अल्बर्ट सालास-हुएटोसले भने।

'प्राज्ञिक रूपमा चाखलाग्दा'

तर अध्ययनमा संलग्न पुरुषहरू स्वस्थ र प्रजनन गर्न सक्षम ठानिएकाले यो शोधको परिणाम प्रजननमा समस्या भएका व्यक्ति र अन्य पुरुषमा लागु होला कि नहोला त्यो स्पष्ट नभएको शोधकर्ताहरूले बताएका छन्।

सो शोधमा संलग्न नभएका शेफिल्ड विश्वविद्यालयका प्राध्यापक एवम् पुरुष प्रजनन अङ्गमा हुने रोगका विशेषज्ञ आलन पेसीका अनुसार बदाम र ओखर ख्वाइएका पुरुषहरूमा शोधको परिधिमा नपरेका अन्य सकारात्मक प्रभावहरू पनि भएका हुनसक्छन्।

भ्रूणशास्त्रमा विशेषज्ञता भएकी चिकित्सिक भर्जिनिया बोल्टनले यी खोजहरू 'प्राज्ञिक रूपमा चाखलाग्दा' भए पनि यिनले कसरी गर्भाधानको सम्भावना बढाउँछन् त्यो भन्न भने असम्भव रहेको बताइन्।

"तर हामीले बिरामीलाई मदिरा नपिउन, धूमपान नगर्न र स्वस्थ आहारविहार गर्न उत्प्रेरित गरिराख्नुपर्छ," उनले भनिन्।

गर्भवती महिलाले कति खानुपर्छ?

\nकागजात जस्तै भाषामा सारांश:

नियमित रूपमा कागजीबदाम, ओखर र हेजलनटजस्ता फल खाँदा शरीरमा स्वस्थ शुक्रकीट उत्पादन बढ्ने एउटा वैज्ञानिक शोधले देखाएको छ।


सारांशका लागि कागजात: छोटो समयका लागि भएपनि सरकारी जागिर पाउने भएकाले म्यादी प्रहरीमा काम गर्न पुरुषजस्तै आफूहरु पनि आकर्षित भएको तालिम लिइरहेका महिलाहरुले बताएका छन्।

प्रदेश र प्रतिनिधिसभा चुनावको सुरक्षाका लागि अहिले २२ हजार महिला म्यादी प्रहरी भर्ना भएको नेपाल प्रहरीले जनाएको छ।

प्रहरीमा जागिर खाने रहर मेट्न २६ वर्षिया निर्मला भुजेल बच्चाहरुलाई खाना तयार गरेर बिहान सात बजे नै काठमाण्डूको महाराजगञ्जस्थित एक चौरमा म्यादी प्रहरीको तालिम लिन पुग्छिन्।

रहर

एक निजी कम्पनीमा खाइरहेको सुरक्षाकर्मीको जागिर छोडेर म्यादी प्रहरीको तालिम लिन आएकी भुजेल दिनहुँ दुईपटक गरी झन्डै पाँच घण्टा शारीरिक तालिम गर्दा रमाइलो लागिरहेको बताइन्।

उनले भनिन्, " प्रहरीमा जागिर खाने रहर थियो। तर उमेरका कारणले अब खान पाउन्नँ त्यसैले म्यादी प्रहरी बनेर त्यो रहर मेट्न खोजेकी हुँ। त्यही भएर होला मलाई तालिम पनि रमाइलो लागि रहेको छ।"

सुकेधारा निवासी १९ वर्षिया सदीक्षा लामीछानेले केही महिनाअघि सम्पन्न भएको स्थानीय चुनावमा पनि म्यादी प्रहरीको जागिर खाएकी थिइन्।

हाल उनी प्रतिनिधिसभा र प्रदेशसभाको चुनावमा म्यादी प्रहरीका लागि दिइरहेको तालिम लिंदैछिन्।

सजिलो

अस्थायी प्रहरी बनेर कमाएको पैसाले यो क्षेत्रमा आकर्षित गरेको लामिछानेले बताइन्।

यसका साथै म्यादी प्रहरीको तालिमले पछि सुरक्षा निकायमा जागिर खान सजिलो हुने उनले बताइन्।

प्रहरीका अनुसार प्रदेश र प्रतिनिधिसभा चुनावको सुरक्षाका लागि करिब ९८ हजार म्यादी प्रहरी भर्ना भएका छन्, जसमध्ये २२ हजार भन्दा बढी महिला रहेका छन्।

हाल भर्ना भएका म्यादी प्रहरीले प्रहरी जवान सरह ५५ दिनको पारिश्रमिक, रासन र स्थानीय भत्ता पाउने नेपाल प्रहरीका प्रवक्ता मनोज नेउपानेले बताए।

भत्ता

उनका अनुसार म्यादी प्रहरीले पोशाक भत्ता स्वरुप ४ हजार पनि पाउने छन्।

म्यादी प्रहरीहरुको १२ दिने तालिम सोमबार सकिँदै छ।

त्यसपछि उनीहरु निर्वाचन स्थलमा खटिने छन्।

निर्वाचन पश्चात् भने उनीहरुको जागिरको म्याद सकिने छ।

तर म्यादी प्रहरीको तालिममा उत्साहजनक रुपमा सहभागिता जनाइरहेका अधिकांश युवती तथा महिलाहरु सुरक्षा निकायहरुमा दीर्घकालीन रोजगारीका लागि इच्छुक पाइएका छन्।

\nकागजात जस्तै भाषामा सारांश:

चुनावका लागि अस्थायी रुपमा काम गर्ने म्यादी प्रहरीमा भर्ना हुन युवती तथा महिलाहरुको आकर्षण यसपटक बढ्दो रुपमा देखिएको सुरक्षा अधिकारीहरुले बताएका छन्।


सारांशका लागि कागजात: छोराछोरीले उनको सम्पत्तिमाथि आफ्नो अधिकार दाबी गर्दै एउटा याचिका दर्ता गरेपछि ८८ वर्षीय एल्ड्रिनले उनीहरूविरुद्ध कानुनी उपचार खोजेका हुन्।

सो मु्द्दामा उनले छोराछोरीले आफूलाई विवाह गर्न नदिएको पनि उल्लेख गरेका छन्।

एल्ड्रिनले नील आर्म्स्ट्रङपछि चन्द्रमामा पाइला टेकेका थिए।

उनीहरू दुवै जना सन् १९६० मा एपोलो ११ अभियानमा सहभागी भएर चन्द्रमामा गएका थिए।

गत हप्ता 'वाल स्ट्रीट जर्नल'मा प्रकाशित एउटा अन्तर्वार्तामा एल्ड्रिनले 'कसैले पनि मलाई आफ्नो अभिभावकत्वमा राख्छु भनेर नसोचे हुन्छ' भन्ने आशय व्यक्त गरेका छन्।

उनी अमेरिकी वायुसेनाका निवृत्त कर्णेल हुन्।

आरोप-प्रत्यारोप

मुद्दामा एल्ड्रिनले छोरा एन्ड्र्यु, छोरी जेनिस र पूर्वप्रबन्धक क्रिस्टिना कोर्पले आफूलाई विवाह गर्न नदिएर आफ्नो 'निजी प्रेमसम्बन्ध'को अनादर गरेको दाबी गरेका छन्।

विवाद उनको निजी कम्पनी बज एल्ड्रिन इन्टर्प्राइजेज र गैरनाफामूलक संस्था शेअरस्पेस फाउन्डेशनको सञ्चालनसँग पनि जोडिएको छ।

गत महिना दर्ता गरेको याचिकामा ६० वर्षीय एन्ड्र्यु र जेनिसले आफ्ना पिता पछिल्लो समयमा नयाँ साथीहरूसँग घनिष्ठ हुन थालेका र उनीहरूले उनलाई परिवारबाट अलग्याउन खोजेका छन् भन्ने दाबी गरेका थिए।

उनीहरूले बज एल्ड्रिनले अवाञ्छित गतिमा पैसा खर्च गर्न थालेको उल्लेख गरेका छन्।

आफ्नो मुद्दामा एल्ड्रिनले छोरा एन्ड्र्यु र कोर्पले लाखौँ डलर पर्ने अन्तरिक्षसँग सम्बन्धित वस्तुहरू र अन्तरिक्षबाट ल्याइएका आफ्ना चिनोहरू एवम् आर्थिक गतिविधिमाथि अनुचित ढङ्गले नियन्त्रण गरेको दाबी गरेका छन्।

उनीहरूले आफ्नो स्वार्थका लागि त्यसोको गरेको आरोप उनको छ।

दुई जनाले धेरै वर्षदेखि आफूलाई विस्मृति भएको र अल्जाइमर्स रोगबाट पीडित भएको भनेर दुर्नाम गरेको दाबी पनि उनले सो कानुनी दस्तावेजमा गरेका छन्।

छोरा एन्ड्र्युले नियतवश छलकपट गरेर वा तर्साएर सम्पत्ति हत्याएको एवम् छोरी जेनिसले जालझेल गरेको र आफ्नो आर्थिक हितका लागि काम नगरेको आरोप उनले लगाएका छन्।

'दु:खित'

उनका जेठा छोरा भने यो विवादमा परेका छैनन्।

अदालतबाट नियुक्त भएका एक मानसिक स्वास्थ्य विशेषज्ञले यो हप्ता एल्ड्रिनको परीक्षण गर्ने बताइएको छ।

एउटा विज्ञप्तिमा एल्ड्रिनका छोराछोरीले सो 'अनुपयुक्त मुद्दा' बाट आफू दु:खित भएको जनाएका छन्।

उनीहरूले आफ्नो परिवार मिलेर समस्या निराकरण गर्न सक्षम रहेको पनि दाबी गरेका छन्।

"हामी बुवालाई...\nकागजात जस्तै भाषामा सारांश:

अमेरिकी अन्तरिक्षयात्री बज एल्ड्रिनले आफ्ना दुई सन्तान र भूतपूर्व प्रबन्धकलाई सम्पत्ति हत्याएको र आफूलाई दुर्नाम गरेको आरोप लगाउँदै मुद्दा हालेका छन्।


सारांशका लागि कागजात: जन बोल्टनले उनकै शब्दमा निकोलस मदुरोको माफिया तन्त्रबाट आफूलाई मुक्त गर्ने भेनेजुएलाली जनताको प्रयत्नलाई वासिङ्टनले समर्थन गर्ने बताएका छन्।

राष्ट्रपति ट्रम्पका राष्ट्रिय सुरक्षा सल्लाहकार जन बोल्टनले उनकै शब्दमा निकोलस मदुरोको माफिया तन्त्रबाट आफूलाई मुक्त गर्ने भेनेजुएलाली जनताको प्रयत्नलाई वासिङ्टनले समर्थन गर्ने बताएका छन्।

बोल्टनको आइतवारको ट्वीट सन्देश अमेरिका र अन्य बीस देशहरूले गुआइदोलाई भेनेजुएलाको अन्तरिम राष्ट्रपति मानेको केही दिनपछि आएको हो।

उनीहरूले गत वर्षको निर्वाचनमा राष्ट्रपति निकोलास मदुरोले धाँधली गरेको आरोप लगाएका छन्।

अमेरिकाद्वारा भेनेजुएलाका विपक्षी नेतालाई 'अन्तरिम राष्ट्रपति'को मान्यता

भेनेजुएला मामिलामा सरकार र पार्टीको धारणा फरक हुनसक्छ: वाँस्कोटा

भेनेजुएलामा 'सयौँको गैरन्यायिक हत्या'

गुआइदो र मदुरोबीच टकराव

मतदानमा धाँधली गरेको भन्ने विपक्षीको विरोध र आरोपका बीच भेनेजुएलाको राष्ट्रपतिको दोस्रो कार्यकालको लागि मदुरोले शपथ ग्रहण गरेका थिए।

गुआइदोलाई अन्तरिम राष्ट्रपतिको मान्यता दिने देशहरूको अग्रपङ्क्तिमा अमेरिका रहेको छ।

एउटा सैन्य अभ्यासमा सहभागी सैनिकहरूलाई सम्बोधन गर्दै मदुरोले साम्राज्यवादीहरूबाट हुन सक्ने सत्ता हत्याउने प्रयासलाई विफल तुल्याउन तयार रहन आग्रह गरेका छन्।

तर विपक्षी नेता गुआइदोले चाहिँ सैनिकहरूलाई आफ्नै देशका जनतामाथि गोली नहान्न आग्रह गरेका छन्। "मातृभूमि भेनेजुएलाका सिपाहीहरूलाई म अनुरोध गर्न चाहन्छु तपाईँहरू आफ्नै देशमा जनतामाथि गोली नचलाउनुहोस्। जनताहरू संविधानअनुसार तपाईँहरूकै परिवार, काम र जीविकाको रक्षा गर्न सडकमा आएका हुन्।"

त्यसअघि राष्ट्रपति मदुरोले आठ दिन भित्र आम चुनाव आह्वान गर्न युरोपेली देशहरूले गरेको आग्रहको आलोचना गरेका थिए।

राजनीतिक संकट

मतदानमा धाँधली गरेको भन्ने विपक्षीको विरोध र आरोपका बीच भेनेजुएलाको राष्ट्रपतिको दोस्रो कार्यकालको लागि मदुरोले शपथ ग्रहण गरेका थिए।

उनलाई राष्ट्रपति पदबाट हटाउने विपक्षीहरूको बढ्दो प्रयाससँगै भेनेजुएलाको राजनीतिक संकट उच्च विन्दुमा पुगेको देखिन्छ।

आइतबार अमेरिकाका लागि भेनेजुएलाका वरिष्ठ सैन्य प्रतिनिधि कर्नेल जोस लुइस सिल्भाले पनि मदुरोको सरकारको विरोध गर्दै गुआइदोको समर्थन गरेका छन्।

\nकागजात जस्तै भाषामा सारांश:

संयुक्त राज्य अमेरिकाले भेनेजुएलास्थित अमेरिकी कूटनीतिज्ञ वा विपक्षी नेता ह्वाँ गुआइदोविरुद्ध कुनै पनि प्रकारको हिंसा वा धम्की भए त्यो सह्य नहुने र त्यसप्रति उल्लेखनीय प्रतिक्रिया दिइने चेतावनी दिएको छ।


सारांशका लागि कागजात: जनसङ्ख्या मन्त्री एलन टजका अनुसार अस्ट्रेलियाका ती दुई सहरको चाप घटाउन र अरू क्षेत्रको विकासलाई सघाउन त्यस्तो नीति ल्याइएको हो।

प्रवेशाज्ञाका शर्तहरूमार्फत् केही आप्रवासीलाई ठूला सहरमा नभएर अन्यत्र बसोबास गराउन सकिने उनले बताएका छन्।

तर केही विज्ञहरूले त्यस्तो नीति कार्यान्वयन गर्न र उद्देश्य हासिल गर्न त्यति सहज नहुने धारणा व्यक्त गरेका छन्।

किन आयो यस्तो प्रस्ताव?

अहिले अस्ट्रेलियाको कुल दुई करोड ५० लाख जनसङ्ख्यामध्ये झन्डै ४० प्रतिशतको बसोबास सिड्नी र मेल्बर्नमा छ।

विश्वब्याङ्कका अनुसार अस्ट्रेलियाको जनसङ्ख्या वृद्धिदर संसारभरि ७७ औँ स्थानमा छ।

विकसित राष्ट्रहरूको सङ्गठन ओईसीडीका सदस्यमध्ये अस्ट्रेलियाको वृद्धिदर सर्वोच्च हो। गत वर्ष  सो दर १.६ प्रतिशतले बढेको थियो।

अस्ट्रेलियाको जनसङ्ख्या वृद्धिदरमा आप्रवासनको ठूलो भूमिका रहेको छ। विदेशबाट आएका अधिकांश मानिसहरू प्राय: मेल्बर्न, सिड्नी र दक्षिणपूर्वी क्वीन्स्ल्यान्डमा बस्ने गरेको सरकारले जनाएको छ।

त्यसैले मेल्बर्न र सिड्नीमा भौतिक पूर्वाधारका समस्या र धेरै भिड हुनथालेको छ। ती प्रत्येक सहरको जनसङ्ख्या सन् २०३० सम्ममा ८० लाखभन्दा माथि पुग्ने अनुमान गरिएको छ।

सरकारको भनाइ के छ?

मङ्गलवार एउटा सम्बोधन गर्दै टजले भने, "केही धेरै नयाँ आप्रवासीलाई साना राज्य र क्षेत्रमा बसोबास गराउँदा ठूला सहरमा पर्ने चाप उल्लेख्य रूपमा घटाउन सकिन्छ।"

यो चरणमा सो सरकारी प्रस्तावमा सबै कुरा विस्तृत रूपमा छैन। तर प्रवेशाज्ञामा केही वर्षका लागि 'भौगोलिक प्रावधान' राख्न सकिने बताइएको छ।

आप्रवासीहरू बाहिरी भेगमा स्थायी रूपमै बसून् भनेर अन्य प्रोत्साहन पनि दिइने टजले जनाएका छन्।

त्यस्तो प्रतिबन्धात्मक प्रावधान पारिवारिक भेटघाट र रोजगारदाताले प्रायोजन गर्ने प्रवेशाज्ञामा भने लागु नहुने उनले स्पष्ट पारेका छन्।

के यो प्रभावकारी होला?

त्यस्ता प्रतिबन्धात्मक उपायले सहरमा हुने चाप भने घट्छ नै भन्ने नभएको आप्रवासन र जनसङ्ख्याविज्ञहरूले बीबीसीलाई बताएका छन्।

युनिभर्सिटी अफ टेक्नोलजीका प्राध्यापक जक कोलिन्ज भन्छन्, "नयाँ आप्रवासीलाई जनस‌ख्या कम भएतिर पठाउने पक्षमा बलियो तर्क गरिएको छ। तर उनीहरूलाई रोजगारीको पर्याप्त अवसर हुनुपर्छ, र त्यो नै पूरै योजनाको कमजोर पक्ष हो।"

युनिभर्सिटी अफ मेल्बर्नसँग आबद्ध जनसङ्ख्याविद् प्राध्यापक पिटर मक्डोनल्डका अनुसार यो विषय आप्रवासनसँग मात्र...\nकागजात जस्तै भाषामा सारांश:

अस्ट्रेलियाको सरकारले नयाँ आप्रवासीलाई सिड्नी र मेल्बर्नमा नभएर अन्य साना राज्य र ग्रामीण क्षेत्रमा मात्रै बस्न दिने प्रस्ताव सार्वजनिक गरेको छ।


सारांशका लागि कागजात: जनसङ्ख्याको २० प्रतिशतलाई खोप लगाउनका लागि ग्लोबल भ्याक्सिन अलाइन्स (गाभी) र विश्व स्वास्थ्य सङ्गठन मिलेर 'कोभ्याक्स सुविधा' अन्तर्गत नेपालमा अमेरिकी र जर्मन कम्पनीहरूले संयुक्त रूपमा विकास गरेको खोप सबैभन्दा पहिले आउन सक्ने सम्भावना बढेको बताइएको छ। तर यस विषयमा औपचारिक निर्णय भने भैसकेको छैन।

"जुन खोप कोभ्याक्स अन्तर्गत सहज रूपमा हामीलाई उपलब्ध हुन्छ त्यो लिँदै जाने गरी तयारी गरेका छौँ। फाइजर/बायोएनटेकले विकास गरेको खोप निकै कम तापक्रममा राख्नुपर्छ भन्ने छ। तर पहिलो चरणमा त्यही खोप प्राप्त हुने सम्भावना बढी छ। हामीसँग त्यसैबारे कुराकानी भएको छ," स्वास्थ्य मन्त्रालयका सहायक प्रवक्ता डा. समीरकुमार अधिकारीले बीबीसीसँग भने।

"सबै जनसङ्ख्यालाई पुग्ने गरी माइनस ८० डिग्रीमा भन्दा तलको तापक्रममा राख्ने खोपको व्यवस्थापन नेपालमा त्यति धेरै सहज त हुँदैन। तर अग्रमोर्चामा काम गर्ने तीन प्रतिशत जतिकालागि हामीसँग केही अस्पतालहरूमा भएका भण्डारणमा खोप राख्न सकिन्छ।"

"हालसम्मको जानकारी अनुसार पहिलो चरणमा त्यही खोप (फाइजर/बायोएनटेकले विकास गरेको) आउँछ। त्यसभन्दापछि चाहिँ हामीसँग अलिकति मिल्दोजुल्दो र अनुमति वा प्रयोगका क्रममा अघि आएको भनिएको मोडेर्नाले बनाएको खोप हो। त्यसका लागि हामीले प्रयास गरिरहेका छौँ," सहायक प्रवक्ता डा. अधिकारीले बताए।

अन्तर्राष्ट्रिय रूपमा 'कोभ्याक्स सुविधा' सञ्चालन गर्ने विश्व स्वास्थ्य सङ्गठन तथा गाभीसँग मन्त्रालय छलफलमा रहेको सरकारी अधिकारीहरू बताउँछन्।

भण्डारण क्षमताबारे संशय

कोभ्याक्स सुविधा अन्तर्गत आउने भनिएको करिब २० प्रतिशत खोपले नेपालको ६० लाख जनसङ्ख्यालाई पुग्ने स्वास्थ्य अधिकारीहरू बताउँछन्।

फाइजर/बायोएनटेकले विकास गरेको खोप निकै कम तापक्रममा राख्नुपर्ने र त्यस्तो सुविधा विकसित मुलुकहरूमा समेत सीमित मात्रामा रहेको विवरण प्राप्त भइरहेको अवस्थामा नेपालमा त्यसलाई भण्डारण गर्न सकिएला त भन्ने बीबीसीको प्रश्नमा अधिकारीले भने, "६० लाखलाई नै पुग्नेगरि त्यो खोप ल्याउने भनिएको होइन। सुरुवातमै त्यो खोपले (केही देशमा प्रयोगको) अनुमति प्राप्त गरेको हुँदा कोभ्याक्स अन्तर्गत आउने खोप त्यहीँबाट सुरु हुनसक्नछ भन्ने हो।"

 "हामीले पहिलो चरणमा आउने तीन प्रतिशत मध्ये केहीलाई लगाउने भनेका छौँ।"

त्यो तीन प्रतिशतका लागि पनि आवश्यक पर्ने खोप भण्डारण गर्न सकिने क्षमता नेपालको छ त?

अधिकारी भन्छन्:...\nकागजात जस्तै भाषामा सारांश:

यूके सहित विश्वका अन्य देशमा प्रयोगकालागि औपचारिक मान्यता पाएको फाइजर/बायोएनटेकले विकास गरेको कोभिड-१९ विरुद्धको खोप नेपालमा स्वास्थ्य सेवाको अग्रपङ्क्तिमा  खटिएका स्वास्थ्यकर्मीहरूका लागि सबैभन्दा पहिला प्रयोग हुन सक्ने अधिकारीहरूले बताएका छन्।


सारांशका लागि कागजात: जम्मूका पाँच जिल्लामा टुजी सेवा सहितको इन्टरनेट सेवा सुरू गरिएको छ। कश्मीर उपत्यकामा अहिले ल्यान्डलाईन सेवा मात्र सुचारु भएको छ।

अहिलेसम्म १७ वटा टेलिफोन एक्सचेन्ज सुरु भएका छन्।

बाँकी सबै टेलिफोन लाईन आइतवारसाँझबाट सुरु गर्ने भनिएको छ।

अगस्ट ५ यता भारत प्रशासित कश्मीरमा टेलिफोन सेवा बन्द रहँदै आएको थियो।

खुकुलो

त्यो दिन जम्मू कश्मीरलाई विशेष दर्जा उपलब्ध गराएको अनुच्छे्द ३७० समाप्त गर्ने घोषणा गरिएको थियो।

केन्द्र शासित प्रदेशमा उक्त क्षेत्रलाई विभाजन गर्ने निर्णयसँगै मोबाइल र ल्यान्डलाईन सहित सबै सञ्चार सेवाहरू स्थगित गरिएको थियो।

जम्मू कश्मीरका प्रिन्सिपल सेक्रेटरी रोहित कांसलले भने, "बिहानैदेखि उपत्यकाका ३५ प्रहरी स्टेशन भएका क्षेत्रमा प्रतिबन्धलाई खुकुलो बनाइएको छ।"

उनका अनुसार आइतवार साँझबाट संवेदनशील क्षेत्रहरू बाहेक सबै ठाउँमा टेलिफोन एक्सेन्जहरूले काम गर्न थाल्नेछन्।

उनले जम्मूमा पहिल्यैदेखि तारमार्फत चल्ने टेलिफोन र मोबाइलले काम गरिरहेको र कम्तीमा पाँच जिल्लामा मोबाइल सेवा सुरू गरिएको छ।

मुसलमान बहुल क्षेत्रमा अझै सञ्चार अवरोध

पत्रकार मोहित कंधारीले बीबीसी हिन्दीलाई दिएको जानकारी अनुसार जम्मूका पाँच जिल्लाहरू जम्मू, रियासी, सांबा, कठुआ र उधमपुरमा टुजी इन्टरेन्ट सेवा सुरु गरिएको छ।

त्यहाँ मुसलमान बहुल जिल्लाहरू राजौरी, पंछु, किश्तवाड, डोडा र रामबनमा अहिले पनि इन्टरनेट सेवा सुचारु गरिएको छैन।

प्रिन्सिपल सेक्रेटरी रोहित कांसलले सोमवारदेखि सबै प्राथमिक र माध्यमिक विद्यालय खुल्ने अपेक्षा गरिएको बताए। उनले सोमवारबाटै सरकारी कार्यलयहरूले पनि नियमित रूपमा काम गर्ने बताएका छन्।

\nकागजात जस्तै भाषामा सारांश:

भारत प्रशासित कश्मीरमा १२ दिन देखि बन्द गरिएको फोन सेवा आंशिक रूपमा सुरु गरिएको छ।


सारांशका लागि कागजात: जर्मनीको रोमन क्याथलिक संस्थाले गरेको छानबिन प्रतिवेदनले ७० वर्षभित्र पादरीहरूबाट हजारौँ बालबालिका यौन हिंसामा परेको जनाएको छ।

रोमन क्याथलिक गिर्जाघर आफैँले गरेको एउटा अध्ययनका क्रममा पादरीहरूले त्यस्तो निन्दनीय कार्य गरेको भेटिएको थियो।

सेप्टेम्बर २५ तारिखमा सो अध्ययनको प्रतिवेदन सार्वजनिक गर्ने बताइएको थियो।

जर्मनीको रोमन क्याथलिक संस्थाले गरेको छानबिन प्रतिवेदनमा १,६७० पादरीहरूले ३,६७७ बालबालिकामाथि कुनै न कुनै खालको यौनजन्य हिंसा गरेको उल्लेख गरिएको छ।

गिर्जाघरका प्रवक्ताले सो प्रतिवेदनले आफूहरूलाई "निराशा र लज्जाबोध" भएको बताएका छन्।

पीडित

विश्वभरि रोमन क्याथलिक इसाई पादरीहरू दशकौँदेखि यौनहिंसामा संलग्न भएका घटनाहरू सार्वजनिक हुने क्रममा यो सबैभन्दा ताजा घटना भएको बताइएको छ।

अठतीस प्रतिशत आरोपितहरूमाथि मात्र अदालतमा मुद्धा चलाइएको र उनीहरूमध्ये धेरैलाई सामान्य अनुशासनसम्बन्धी कारबाही मात्र गरिएको नयाँ अध्ययनले देखाएको छ।

हिंसाका छमध्ये एउटा घटना बलात्कारको रहेको छ।

हिंसामा परेकाहरूमध्ये अधिकांश १३ वर्ष वा सोभन्दा कम उमेरका बालकहरू रहेका छन्।

जर्मनीका २७ इसाई इकाइका ३८ हजार दस्तावेजहरूको सहयोगमा त्यहाँका तीनवटा विश्वविद्यालयले सो अध्ययन गरेका थिए।

केही दस्तावेजहरू नष्ट गरिएको र केहीमा परिवर्तन गरिएको पाइएको भन्दै अध्ययनमा संलग्न व्यक्तिहरूले वास्तविक घटना र पीडितको सङ्ख्या अझै बढी हुनसक्ने बताएका छन्।

प्रतिक्रिया

जर्मन बिशप्स कन्फरेन्सका प्रवक्ता बिशप स्टेफान आकेर्मानले भने, "कुन हदसम्म यौन हिंसा भएको रहेछ भन्ने कुरा अध्ययनबाट थाहा पाएका छौँ। हामी ज्यादै निराश भएका छौँ र हामीलाई लाज लागेको छ।"

उनले गिर्जाघरभित्र हुने गरेका अनुचित कार्यहरू उजागर गर्न र त्यसबाट पीडितहरूको पक्षमा सो अध्ययन अघि बढाएको बताएका छन्।

आफूहरूले अध्ययन गर्न नपाउँदै सो अध्ययनको प्रतिवेदनका महत्त्वपूर्ण जानकारीहरू सञ्चारमाध्यमसम्म पुगेको बिशपले बताए।

उनले पादरीहरूबाट हिंसामा परेका पीडितहरूलाई परामर्श दिने गिर्जाघरको योजनासमेत सुनाए।

\nकागजात जस्तै भाषामा सारांश:

जर्मनीका रोमन क्याथलिक पादरीहरूले सन् १९४६ देखि २०१४ सम्ममा कम्तीमा ३६ सय बालबालिकासँग यौनदुर्व्यवहार गरेको खुलेको छ।


सारांशका लागि कागजात: जसमा 'कृषि भूमिको अधिकतम उपयोग गर्दै बालीको सम्भावनाको आधारमा सहकारी, सामुदायिक तथा निजी फर्ममार्फत ठूलो परिमाणमा उत्पादन गर्न प्रोत्साहित गरिने' उल्लेख छ।

तर बजेटका कारण कृषि तथा पशुपन्छी विकास मन्त्री घनश्याम भुसालको चित्त दुखेको भनी समाचार आएका छन्।

मन्त्रालयका एक उच्चपदस्थ अधिकारीले बताए अनुसार मन्त्रीले लोकप्रिय हुने ठानेको एउटा 'हिरा' कार्यक्रम बजेटमा नपरेकाले सम्भवत: उनले चित्त दुखाएका हुनसक्छन्।

आखिर के थियो त्यो कार्यक्रम?

'किसानको भरोसा सरकार'

कोरोनभाइरसको महामारीका कारण भारत लगायतका देशबाट नेपाली युवाहरू स्वदेश फर्किरहेका छन्।

उनीहरूलाई कृषिमा आकर्षित गर्न बजेटले विशेष प्राथमिकता दिनुपर्ने धारणा आइरहेका थिए।

ती अधिकारीका अनुसार त्यसको निम्ति लगानीको अवसर सृजना गरिदिन मन्त्री भुसालले 'संरक्षित कृषि र सुनिश्चित बचत' कार्यक्रम प्रस्ताव गरेका थिए।

कृषिमा लगानी उपलब्ध गराउने, उत्पादनको सामान सस्तो बनाउने, बीमा गर्ने र प्राविधिक सहयोग पुर्‍याउने कार्यक्रमको उद्देश्य थियो।

उपज खेर नजाने सुनिश्चित गर्न उखु र दूधमा जस्तै अन्य उपजको पनि न्यूनतम मूल्य निर्धारण गरिदिने कार्यक्रममा थियो।

मन्त्रालयका ती अधिकारी भन्छन्, "तोकिएको मूल्यमा पनि बिक्री भएन भने सरकारले नै खरिद गरिदिने तर त्यो खेर जाँदैन।"

"मात्र कर्णालीको उत्पादन मोरङ वा मोरङको उत्पादन कर्णाली पुर्‍याउने अवधारणा हो। त्यो वितरण गर्ने नभई व्यवस्थापन हो। तर नीति तथा कार्यक्रममै त्यो योजना परेन।"

सीमान्त किसानलाई निर्ब्याजी ऋण

बजेटमा गरिब, विपन्न तथा साना किसान लक्षित 'ग्रामीण उद्यम तथा आर्थिक विकास कार्यक्रम' चलाउने योजना छ। त्यसको विस्तृत खाका उल्लेख छैन।

ग्रामीण क्षेत्रमा लघुवित्त वित्तिय संस्थाहरूले ऋण सहज ढङ्गले दिने तर ब्याज चर्को भएकाले किसानले आम्दानी उठाउन नपाउने गरेको ठम्याइ कृषि मन्त्रालयको पाइन्छ।

त्यो अवस्था अन्त्य गर्न खासगरी सीमान्त वर्गको निम्ति स्थानीय तहहरूमा निर्ब्याजी कोष बनाउने मन्त्रालयको प्रस्ताव रहेको ती अधिकारीले जानकारी दिए।

त्यस्तै साना किसान-उद्यमीलाई विनाधितो तीन र मझौलालाई पाँच प्रतिशतसम्म ब्याजमा ऋण दिने अनि आधुनिक प्रविधिको प्रयोग गरिरहेकाहरूलाई जतिसुकै ब्याजमा ऋण लिएको भए पनि पाँच प्रतिशत अनुदान दिने मन्त्रालयको योजना थियो।

ती अधिकारी भन्छन्, "त्यसो गर्दा कृषिमा वित्तीय व्यवस्थाको दशकौँ लामो चुनौती...\nकागजात जस्तै भाषामा सारांश:

सरकारले सङ्घीय संसद्‍समक्ष बिहीवार प्रस्तुत गरेको बजेटमा 'कृषि क्रान्तितर्फ उन्मुख हुन' विभिन्न योजना समेटिएका छन्।


सारांशका लागि कागजात: जहरान हाशिम

राजधानी कोलम्बोस्थित साङ्ग्रीला होटेलमा गराइएको विस्फोटमा कट्टरपन्थी उपदेशक जहरान हाशिम मारिएको सिरिसेनाले बताए।

उनका अनुसार "इल्हाम" नाम गरेका अर्का बम आक्रमणकारीसँगै हाशिमले लोकप्रिय पर्यटक होटलमा आक्रमण गरेका थिए।

कोलम्बोस्थित केही होटल तथा गिर्जाघरहरूमा अघिल्लो आइतवार गराइएका विस्फोटमा कम्तीमा २५० जना मारिएका थिए।

श्रीलङ्का आक्रमणमा 'अन्तर्राष्ट्रिय सञ्जालको भूमिका'

श्रीलङ्काले विस्फोटमा मारिनेहरूको सङ्ख्या घटायो

राष्ट्रपति सिरिसेनाले देशको गुप्तचर निकायका अनुसार तथाकथित इस्लामिक स्टेटसँग सम्बद्ध करिब १३० जना सन्दिग्ध रहेकोमा ७० जनाको अझै प्रहरीले खोजी गरिरहेको बताए।

साङ्ग्रीला होटलमा गराइएको विस्फोटमा हाशिमको ठ्याक्कै के भूमिका थियो भन्नेबारे राष्ट्रपतिले स्पष्ट पारेनन्।

आक्रमणमा स्थानीय इस्लामवादी उग्रवादी समूह न्याशनल तौहिद जमातको हात रहेको श्रीलङ्काका अधिकारीहरूको आरोप छ।

को थिए जहरान हाशिम?

खासै नचिनिएका हाशिमले केही वर्षअघि बौद्ध धर्मसँग सम्बन्धित सालिकहरू कुरूप बनाएर बदनामी कमाएका थिए।

त्यसपछि उनले गैरमुस्लिमविरुद्ध हिंसाका लागि आह्वान गर्दै युट्युबमा भिडिओहरू अपलोड गरे।

आइतवारको आक्रमणको केही दिनपछि आइएसले सार्वजनिक गरेको एउटा भिडिओमा उनी देखिएका थिए, त्यसमा सातजना पुरुष थिए (बम आक्रमणकारीमध्ये केही थिए)।

उनीहरूले समूहप्रति आफूहरू आबद्ध रहेको बताएका थिए। भिडिओमा अनुहार हाशिमको मात्रै देखिएको थियो।

आइएससँग हाशिमको प्रत्यक्ष सम्पर्क थियो अथवा आबद्धता मात्रै थियो भन्नेबारे स्पष्ट छैन।

हाशिम श्रीलङ्काको कट्टानकुडी नगरका थिए। यसअघि उनकी बहिनीले आफ्ना दाइको संलग्नताको निन्दा गरेकी थिइन्।

को थिए आक्रमणकारी?

आक्रमणमा नौजना सन्दिग्ध सामेल रहेको बताइन्छ। दुईजना आक्रमण मसला व्यापारी युसुफ इब्राहिमका छोरा थिए।

इब्राहिम श्रीलङ्काका धनीमध्येका एक हुन्। घटनापछि इब्राहिमलाई पक्राउ गरी सोधपुछ गरिएको थियो।

श्रीलङ्कामा सन्दिग्ध आक्रमणकारी गिर्जाघर छिरेको भिडिओ

राष्ट्रपति सिरिसेनाका अनुसार इब्राहिमका एउटा छोराले हाशिमसँगै साङ्ग्रीला होटलमा विस्फोट गराएका थिए।

अर्का छोरा सिनमन होटलमा गराइएको विस्फोटमा संलग्न रहेको बताइन्छ।

आक्रमण कसरी भयो?

आइतवार बिहान पौने नौ बजेतिर थोरै समयभित्र छवटा विस्फोटका घटनाबारे विवरण बाहिर आए।

बाटिकालोआको नेगोम्बो र कोलम्बोको कोच्चिकाडेस्थित...\nकागजात जस्तै भाषामा सारांश:

श्रीलङ्कामा इस्टर पर्वका दिन गराइएका शृङ्खलाबद्ध विस्फोटका आरोपित नाइके आक्रमणमा मारिएको राष्ट्रपति मैत्रीपाला सिरिसेनाले बताएका छन्।


सारांशका लागि कागजात: जाँचमा परीक्षार्थी

तर धेर जसो छोरीहरू पढाइको अवसरबाट बञ्चित भएको पाइएको जानकारहरूले बताएका छन्।

महामारी नियन्त्रणपछि विद्यालय फर्किने छात्राहरूको सङ्ख्या कम हुने खतरा रहेको भन्दै उनीहरू समयमै बालिका शिक्षाबारे पहल आवश्यक रहेको औंल्याउँछन्।

त्यसो नभएमा समतामूलक समाज निर्माणको अभियानमा ठूलो धक्का पुग्न सक्ने चिन्ता व्यक्त गर्ने उनीहरूका ठम्याइमा तर सरकार त्यसबारे खासै गम्भीर देखिँदैन।

अध्ययनले के भन्छ?

हालै रुम टु रिड नामक संस्थाले आफ्नो सम्पर्कमा रहेका विद्यालय जाने उमेरका करिब चार हजार बालिकाबीच कोभिड-१९ ले उनीहरूको पढाइमा पारेको प्रभावबारे एउटा सर्वेक्षण गरेको बताएको छ।

लकडाउनका कारण परिवारिक आम्दानी प्रभावित परिवारका अधिकाङ्श बालिकाहरू पढाइको अवसरबाट बञ्चित पाइएको सर्वेक्षणले देखाएको संस्थाको भनाइ छ।

शिक्षण संस्थाहरू खुले ती बालिकाहरू फेरि विद्यालय नजाने जोखिमले चिन्ता थपेको औंल्याउँदै सो संस्थाको बालिका शिक्षा कार्यक्रमकी प्रबन्धक सलिना तामाङ भन्छिन्, "लकडाउन सुरु भएयता २० जना भन्दा धेरैले विवाह गरिसकेका छन्। कोही आफै त कोहीले परिवारको दबावमा बिहे गरेको देखिन्छ। उनीहरू विद्यालय फर्कने सम्भावना कम छ।"

उनका अनुभवमा आमाबुवा दुवै काममा जान पर्दा भान्साको काम‚ भाइबहिनीको रेखदेखको जिम्मासमेत पाएकाहरूले विद्यालय खुले पनि तुरुन्तै फर्कन नसक्ने बताएका छन्।

छात्राहरू

ओझेलमा बालिका शिक्षा

प्रबन्धक तामाङ त्यसैले महामारीका कारण बालिक शिक्षा ४०-५० वर्ष पछाडि धकेलिने खतरा औंल्याउँछिन्।

देशभरका सामुदायिक विद्यालयमा अध्ययनरत करिब ७० लाख विद्यार्थीमध्ये आधाभन्दा बढी बालिका रहेको बताइन्छ।

रोजगारी गुमाएका परिवारमा कामको बोझले पढाइ अवरुद्ध भएका छोरीहरूमा आफ्ना साथीभाइसँग प्रतिस्पर्धा गर्न नसिकएला कि भन्ने सोच आउँदा उनीहरूले पढाइ नै छाड्नेसम्मको अवस्था आउने जानकारहरू बताउँछन्।

तर वैकल्पिक शिक्षण पद्धतिमार्फत् घरैमा बसेका विद्यार्थीलाई पढाइसँग जोड्ने प्रयासमा धेरै बालिकाहरू छुटेको हुन सक्ने तर त्यसबारे खासै चर्चा नभएको भन्दै सामुदायिक विद्यालयहरूको महासङ्घका अध्यक्ष कृष्ण थापा दुख व्यक्त गर्छन्।

सरकार‚ विद्यालय व्यवस्थापन समिति‚ शिक्षक तथा अभिभावकहरूले बालिकाहरूलाई पढाइमा निरन्तर उत्प्रेरणा दिनुपर्नेमा थापा जोड दिन्छन्।

लैङ्गिक असमानताको खाडल

हरेक महामारीको धेरै प्रभाव महिलाहरू पर्ने गरेको बताउने महिला...\nकागजात जस्तै भाषामा सारांश:

चैत्र ११ गतेदेखि विद्यालयहरू बन्द भयो। कोरोनाभाइरसको महामारीका कारण नयाँ शैक्षिक सत्रमा पनि विद्यालय नखुल्दा विद्यार्थीले घरमै बसेर पढिरहेको अनुमान गरिएको छ।


सारांशका लागि कागजात: जापान सरकारले शुरूमा अरूको हेरचार गर्ने 'केयरगिभर' का रूपमा कामदार लिन चाहेकाले त्यसैअनुसार भाषा परीक्षाको तयारी भइरहेको मन्त्रालयका  सचिव महेशप्रसाद दहालले बताए।

तर केयरगिभरका लागि कति नेपाली कामदार जापानले लिन खोजेको भन्ने चाहिँ आफूलाई जानकारी आइनसकेको श्रम रोजगार तथा सामाजिक सुरक्षा मन्त्रालयले जनाएको छ।

"हामीले पहिला भाषा परीक्षा लिनका लागि अक्टोबर महिनाको २७/२८ तारिख तोकेका छौँ," सचिव दहालले भने, "त्यसपछि सीपसम्बन्धी परीक्षा नोभेम्बरको ६ र ७ तारिखमा हुन्छ।"

निरन्तर छलफलमा

गत चैतको दोस्रो साता नेपाल र जापान सरकारबीच कामदारको क्षेत्रमा सहकार्यको समझदारी (एमओयू) मा हस्ताक्षर भएको थियो।

त्यतिबेला उक्त सम्झौता अनुसार नेपालबाट कामदार जापान पठाउने प्रक्रिया एप्रिल महिनाबाटै शुरू हुने बताइए पनि त्यसमा अलमल भएको थियो।

भाषा र सीपसम्बन्धी परीक्षा सकिएको दुई महिनाभित्र नेपाली कामदार जापान जाने सचिव दहालले बताए।

"परीक्षाकै बीचमा हामी कामदारको स्वास्थ्य जाँच लगायत कसरी गर्ने भन्ने जापानी पक्षसँग छलफलमै छौँ," दहालले भने, "अहिलेसम्मको कुरा अनुसार कामदारले परीक्षा शुल्क र जापान जानका लागि टिकटको पैसा तिर्नुपर्ने भन्ने छ तर सबै निर्णय भइसकेको छैन।"

गत डिसेम्बरमा जापानको मन्त्रिपरिषद्ले विदेशी कामदारलाई आफ्नो देशमा भित्र्याउने नीति पारित गरेपछि नेपालीलाई पनि कामदारका रूपमा जापान जाने बाटो खुलेको थियो।

दुई सरकारीबीच भएको सहमति अनुसार जाने  नेपालीहरूले १४ वटा विभिन्न क्षेत्रमा काम गर्न पाउँछन्।

नर्सिङ, सरसफाइ, उत्पादनमूलक क्षेत्र, होटल, कृषि, माछा मार्ने तथा खाद्य प्रशोधन आदि क्षेत्रमा नेपाली लगायत अन्य आठवटा मुलुकबाट जापानले कामदार लिन खोजेको बताइएको छ।

पहिलो चरणमा उसले केयरगिभर लिन खोजेको र त्यसका लागि नेपाल र फिलिपिन्ससँग सम्झौता भएको बताइन्छ।

उनीहरू कतिपय देशसँग सम्झौता गर्ने चरणमै रहेकाले कति नेपालीलाई लिने भन्ने टुङ्गोमा नपुगिसकेको अधिकारीहरू बताउँछन्।

ख्याल गर्नुपर्ने विषय

यसअघि इपिएसमार्फत् कोरिया जाने नेपालीका लागि जस्तै जापान पनि अर्को आकर्षक गन्तव्य हुने कतिपयको ठम्याइ छ।

तर जापानमा रहेका नेपालीको अध्ययन गरेका मेडिकल डाक्टर एवम् अनुसन्धानकर्ता डा. प्रकाश शाक्य नेपाली जानुअघि र सरकारले पठाउनुअघि उनीहरूलाई त्यहाँका केही विषयमा परामर्श दिएर पठाउनुपर्ने बताउँछन्।

जापानमा खासगरी उपचारका क्रममा...\nकागजात जस्तै भाषामा सारांश:

जापानमा नेपाली कामदार पठाउन आवश्यक भाषा र सीपसम्बन्धी परीक्षा अक्टोबरको अन्तिम साताबाट शुरू हुने श्रम मन्त्रालयले जनाएको छ।


सारांशका लागि कागजात: जापानी समाचारपत्र 'योम्युरी शिम्बुन'का अनुसार प्रवेशपरीक्षा उत्तीर्ण गर्ने छात्राहरूको सङ्ख्या ३० प्रतिशतभन्दा कम रहोस् भनेर टोकियो मेडिकल युनिभर्सिटीले सन् २०११ देखि परीक्षाफल फेरिदिन थालेको थियो।

सो निजी विश्वविद्यालयले नियतवश लैङ्गिक भेदभाव गरिएको भन्ने आरोपबारे छानबिन गर्ने जनाएको छ।

सामाजिक सञ्जाल प्रयोगकर्ताहरूले यस विषयमा सरकारको चर्को आलोचना गरेका छन्।

प्रधानमन्त्री शिन्जो आबेले कार्यक्षेत्रमा महिलाको सहभागितालाई प्रोत्साहन दिने प्रतिबद्धता व्यक्त गर्दै आएका छन्।

त्यसैले ती आरोपहरू विरोधाभासपूर्ण भएको केही आलोचकहरूले जनाएका छन्।

जापानमा सर्वाधिक ठूलो पत्रिका  मानिएको योम्युरी शिम्बुनले बिहीवार महिला विद्यार्थी भर्नाको सङ्ख्याबारे त्यस्तो  विवरण प्रकाशित गरेको हो।

एक अमूक स्रोतलाई उद्धृत गर्दै छापिएको समाचारमा अध्ययन सकिएपछि महिला चिकित्सकहरूले अभ्यासलाई निरन्तरता नदिने अनुमान गरेर प्रवेशपरीक्षा उत्तीर्ण हुने छात्राहरूको सङ्ख्या कम गराउन विश्वविद्यालयका अधिकारीहरूले 'मौन सहमति' गरेको दाबी गरिएको छ।

उत्तीर्ण भएका धेरै छात्राहरूले सन्तान जन्माउन वा हुर्काउन चिकित्सकको पेसालाई निरन्तरता नदिने गरेको पाइएको सो स्रोतले उक्त समाचारपत्रलाई जनाएको छ।

सन् २०१० मा सो विश्वविद्यालयले छात्राहरूको सङ्ख्या सीमित राख्न प्रावधान ल्याएको ठानिएको बताइएको छ। त्यस वर्ष छात्राको  सङ्ख्या झन्डै ४० प्रतिशत थियो।

सो पत्रिकाका अनुसार दुई चरणको आवेदन प्रक्रियापछि यस वर्ष ३० जना छात्राले र १४१ जना छात्रले सो विश्वविद्यालयमा भर्ना पाएका छन्।

जापानमा विशेष सीप चाहिने क्षेत्रमा महिला सहभागिता एकदमै न्यून रहेको छ।

त्यहाँ केवल १२.४ प्रतिशत विधायक, वरिष्ठ अधिकारी तथा व्यवस्थापकहरू महिला भएको एउटा अध्ययनले देखाएको छ।

\nकागजात जस्तै भाषामा सारांश:

जापानमा चिकित्साशास्त्र अध्यापन हुने एउटा प्रतिष्ठित विश्वविद्यालयले छात्राहरूले प्रवेशपरीक्षामा पाएको अङ्क परिवर्तन गरिदिएको समाचार प्रकाशित भएपछि सामाजिक सञ्जालमा व्यापक आक्रोश व्यक्त भएको छ।


सारांशका लागि कागजात: जेठ १५ गते सङ्घीय सरकारले बजेट प्रस्तुग गरेलगत्तै असार १ गते सातवटै प्रदेशले पनि बजेट ल्याउनुपर्ने कानुनी प्रावधान छ।

त्यसका लागि उनीहरूले सङ्घीय सरकारबाट अनुदानस्वरूप तथा आफैँ राजस्व परिचालन गरेर स्रोत जुटाउनु पर्नेछ।

पहिलो पटक

यसपालि पहिलो पटक सङ्घीय ढाँचामा तीनै तहले आआफ्ना बजेट ल्याउन लागेका छन्।

सङ्घीय सरकारले बजेट ल्याएको दुई साताभित्रै प्रदेश सरकारले र त्यसको १० दिन जतिमा स्थानीय सरकारहरूले बजेट ल्याउनुपर्नेछ।

तर प्रदेशका अर्थमन्त्रीहरूले आफूहरूसमक्ष अनेक चुनौती रहेको बताएका छन्। खासगरी पैसा अपुग हुने उनीहरूको चिन्ता छ।

संविधानले प्रदेश तथा स्थानीय तहका लागि राजस्वको न्यायोचित वितरण तथा सङ्घीय अनुदानका व्यवस्था गरेको छ।

पैसा

राजस्व परिचालनबारे संविधानमा उल्लेख भए पनि थप स्पष्टता आवश्यक भएको प्रदेशहरूको भनाइ छ। अनुदानको हकमा 'समानीकरण' भनिने मूल अनुदानको प्रति प्रदेश अधिकतम सीमा १५ अर्ब रुपियाँ सङ्घीय सरकारले तोकिदिइसकेको छ।

यसपालिको बजेटमा राजस्व परिचालनका अतिरिक्त समानीकरण अनुदान नै मुख्य स्रोत हुने तर उक्त सीमा निकै कम भएको कतिपय प्रदेशका अधिकारीहरूको गुनासो छ।

प्रदेश नम्बर १ ले अधिकतम सीमामै सो अनुदान पाए पनि त्यो निकै थोरै हुने त्यहाँका आर्थिक मामिला तथा योजना मन्त्री इन्द्रबहादुर आङ्बोले बताए।

"यो बजेट एकदमै कम छ। हाम्रो प्रदेशको आधारभूत आवश्यकताको हिसाबले पनि यतिले पुग्दैन। हामी यो भन्दा धेरै मात्रामा राजस्व त सङ्कलन गरौँला, तर केन्द्रले जुन ढङ्गले समानीकरण अनुदानको सीमा पठाएको छ, त्यो आश्चर्यजनक छ," उनले भने।

संयन्त्र

कुरा पैसाको मात्र भने होइन।

त्यो पैसा खर्च गर्ने कसरी र कुन निकायमार्फत् भन्ने पनि स्पष्ट हुन नसकेको कर्णाली प्रदेशका आर्थिक मामिला तथा योजना मन्त्री प्रकाश ज्वाला बताउँछन्।

धेरैजसो प्रदेशले आगामी वर्ष उनीहरूको मुख्य प्राथमिकता पूर्वाधार निर्माण रहने बताएका छन्।

"केन्द्रले क्षेत्रीय तथा जिल्लास्तरका कार्यालयहरू अनि तिनले गरिआएका कामको जिम्मा अझसम्म प्रदेशलाई हस्तान्तरण गरेको छैन। यसले गर्दा हामीले ल्याउने बजेटलाई कार्यान्वयन गर्न प्रदेशहरूलाई ठूलो समस्या आइपरेको छ। कुन कार्यालयमार्फत वा कुन संयन्त्रबाट बजेट कार्यान्वयन गर्ने भन्ने प्रदेश सरकारहरूलाई समस्या परेको छ," ज्वालाले भने।

कर्मचारी

पैसा र निकायभन्दा पनि तत्कालको चुनौती काम गराउने कर्मचारीको...\nकागजात जस्तै भाषामा सारांश:

साउनबाट आरम्भ हुने नयाँ आर्थिक वर्षको बजेटको तयारीका क्रममा स्रोतको निर्क्योल, कर्मचारीको उपस्थिति तथा कार्यान्वयन गर्न आवश्यक निकायको स्पष्टता जस्ता तीनथरी मुख्य चुनौती रहेको प्रदेशका अर्थमन्त्रीहरूले बताएका छन्।


सारांशका लागि कागजात: जेठ ९ गते त्रिविवि शिक्षण अस्पताल भर्ना गरिएका शिशु भेन्टीलेटरमा उपचाररत थिए।

यससँगै कोरोनाभाइरसका कारण नेपालमा ३१ जनाको मृत्यु भएको मन्त्रालयको तथ्याङ्कले देखाउँछ।

त्यस्तै नेपालमा विगत २४ घण्टामा थप ४७३ जनामा कोरोनाभाइरस सङ्क्रमण पुष्टि भएको मन्त्रालयले बताएको छ।

यो वृद्धिसँगै बिहीवार अपराह्णसम्म देशभरि पुष्टि भएका सङ्क्रमितको कुल सङ्ख्या १४,५१९ पुगेको छ।

तीमध्ये ५,३२० जना निको भएका छन्। तीमध्ये गत २४ घण्टामा ६६४ जना निको भएका थिए।

अहिले आइसोलेशनमा भएका सङ्क्रमितको सङ्ख्या ९,३६० भएको मन्त्रालयका प्रवक्ता डा. जागेश्वर गौतमले बताए।

दैनिक निको हुनेहरूको सङ्ख्या यो अहिलेसम्मकै उच्च हो।  बुधवार ४६२ जना निको भएका थिए।

अहिलेसम्म प्रदेश नं ५ र प्रदेश नं २ मा कोभिड-१९ भएका व्यक्तिको सङ्ख्या सर्वाधिक छ।

सुदूरपश्चिम र कर्णाली प्रदेशमा पनि सङ्क्रमितको सङ्ख्या उल्लेख्य रूपमा बढिरहेको छ।

मृतक को हुन्?

कोरोनाभाइरसका कारण ४९ दिनको शिशुको त्रिभुवन विश्वविद्यालय शिक्षण अस्पताल काठमाण्डूमा असार १७ गते बुधवार साँझ मृत्यु भएको हो।

 म्याग्दी जिल्ला धौलागिरी नगरपालिकाका शिशुलाई जेठ २ गते शिक्षण अस्पताल भर्ना गरिएको र मृगौला एवम् नाकको समस्याका कारण आईसीयूमा राखी उपचार भइरहेको डा. गौतमले बताए।

कोरोनाभाइरस सङ्क्रमणका कारण मृत्यु हुनेको सङ्ख्या ३१ पुगेको छ।

के छ अरू तथ्याङ्क?

असार १८ गते बिहीवार अपराह्ण ४:३० बजेसम्मको तथ्याङ्क

१४,५१९कुल सङ्क्रमण

७७प्रभावित जिल्ला

विगत २४ घण्टामा  पीसीआर परीक्षण  ४,५३७

सक्रिय सङ्क्रमित१०,१३७

देशभरि क्वारन्टीनमा३८,१०९

अहिलेसम्म निको५,३२०

अहिले सबै ७७ वटा जिल्लामा कोभिड-१९ पुगिसकेको छ।

विभिन्न जिल्लामा ३८,१०९ जना व्यक्ति क्वारन्टीनमा छन्। तीमध्ये अधिकांश भारतबाट फर्किएका हुन्।

मन्त्रालयका अनुसार विगत २४ घण्टामा ४,५३७ वटा नमुनाको पीसीआर विधिबाट परीक्षण गरिएको थियो।

ससँगै कोरोनाभाइरस सङ्क्रमण पुष्टि गर्न प्रयोग हुने उक्त परीक्षणको सङ्ख्या २,३७,७६४ पुगेको छ।

क्वारन्टीनमा भएका मानिसको परीक्षणमा तीव्रता दिइएकाले सङ्क्रमितको सङ्ख्या बढेको सरकारी अधिकारीहरूको भनाइ छ।

\nकागजात जस्तै भाषामा सारांश:

कोरोनाभाइरस सङ्क्रमणका कारण एक जना ४९ दिनको शिशुको मृत्यु भएको स्वास्थ्य तथा जनसङ्ख्या मन्त्रालयले बताएको छ।


सारांशका लागि कागजात: जेसी किन्सर विश्वका ठूलाठूला कम्पनीका सफ्टवेअरमा भएका हुनसक्ने खराबी र कमजोरी पत्ता लगाएर पैसा कमाउँछिन्

झन्डै आठ घण्टाअगाडि मात्र फेसबुकले प्रयोगकर्ताहरूलाई भिडिओको प्रयोग गरी पोस्टहरूमा टिप्पणी गर्न अनुमति दिने घोषणा गरेको थियो।

हिवारेकरले त्यसमा भएका कमजोरी पत्ता लगाउन उक्त प्रणालीको ह्याक गर्न थाले। त्यस्ता कुनै गल्तीले अपराधीहरूलाई कम्पनीको सञ्जालमा प्रवेश गरेर डेटा चोर्न सजिलो बनाइदिन सक्छ।

अनि उनले पत्ता लगाए: नयाँ प्रणालीमा भएका कमजोरीको प्रयोग गरेर फेसबुकको कुनै पनि भिडिओ मेट्न सकिन्छ।

"चाहने हो भने उक्त कोड प्रयोग गरेर मार्क जकर्बर्गले राखेको भिडिओ पनि मेटाइदिन सकिने मैले पत्ता लगाएँ," भारतको पुने सहरका नैतिकवान् ह्याकर हिवारेकरले बीबीसीलाई बताए।

उनले यो कमजोरी वा चल्तीको भाषामा 'बग' बारे 'बग बाउन्टी ' कार्यक्रममार्फत् फेसबुकलाई जानकारी दिए। दुई साताभित्रै उनले हजारौँ डलर पुरस्कार पाए।

'बग सिकारी'

आफ्नो क्षमतालाई सकारात्मक कार्यको लागि प्रयोग गर्ने नैतिकवान् ह्याकरहरूले धेरै पैसा कमाउन थालेका छन्। सँगसँगै यो विधा पनि फैलँदो छ।

यस्ता बग सिकारी सामान्यतया युवा उमेरका हुन्छन्। एक अनुमानअनुसार दुई तिहाइभन्दा धेरै १८ देखि २९ वर्ष उमेरका हुन्छन्।

वेबकोडमा भएका त्रुटि र छिद्रलाई खराब ह्याकरले पत्ता लगाएर ठूलै समस्या सिर्जना गरिदिनुअगावै तिनलाई औँल्याइदिने यस्ता नैतिकवान् ह्याकरलाई विभिन्न पुरस्कार कार्यक्रममार्फत् ठूला कम्पनीहरूले पैसा दिन्छन्।

अरू कसैले पत्ता लगाउनुभन्दा पहिले कुनै बग पत्ता लगाउने कार्य अलि दुर्लभै हुन्छ। त्यसो गर्न सक्नेलाई ठूलो पुरस्कार दिइन्छ। सम्भवत: लाखौँ डलर। त्यसले यस्ता नैतिकवान् ह्याकरहरूलाई उत्प्रेरित गर्छ।

"पुरस्कार नै मेरो आम्दानीको एक मात्र स्रोत हो," भारतका एक नैतिकवान् ह्याकर शिवम् वशिष्ठले भने। उनले गत वर्ष सवा लाख डलर कमाएका थिए।

"मैले कानुनी रूपमै विश्वका सबभन्दा ठूला कम्पनीका प्रणाली ह्याक गर्छु र त्यसको लागि पैसा पाउँछु। यो एकदमै रमाइलो तथा चुनौतीपूर्ण छ।"

सन्दीप सिंह ह्याकर वन मञ्चका शीर्ष १० ह्याकरमध्ये पर्छन्

यो यस्तो क्षेत्र हो जहाँ सफल हुन कुनै औपचारिक शैक्षिक योग्यता वा अनुभव आवश्यक छैन। वशिष्ठका अनुसार उनले यो ज्ञान अन्लाइन तथा ब्लगहरूबाट सिके।

"मैले कैयौँ रात नसुतीकनै ह्याकिङ तथा प्रणालीमा आक्रमण गर्ने उपाय सिकेको छु। मैले विश्वविद्यालय...\nकागजात जस्तै भाषामा सारांश:

सन् २०१६ को गर्मी यामको एक दिन पूर्णकालीन पेसेवर ह्याकर प्रणव हिवारेकर फेसबुकको नयाँ फीचरमा रहेका कमजोरी पत्ता लगाउने अभियानमा लागे।


सारांशका लागि कागजात: झडपका घटनामा अहिलेसम्म सीमामा कम्तीमा ४ जना मारिएको र दर्जनौँ घाइते भएका खबर आएका छन्।

सरकारी अवरोधका बीच देशभित्र मानवीय सहायता ल्याउन खोज्दा सीमा शहरहरूमा घातक झडपहरू भएका छन्।

सुरक्षाकर्मीले अश्रुग्यास र रबरका गोली प्रहार गरेर प्रदर्शनकारीलाई रोक्न खोजिरहेका छन्।

तर कतिपय ठाउँमा सुरक्षाकर्मीले आफ्नो आधारक्षेत्र छाडेर भागेको खबर पनि आएका छन्।

सीमामा तनाव

विपक्षी नेता ह्वान ग्वाइदोको नेतृत्वमा संकलन भइरहेको वैदेशिक सहायता, देश भित्रनबाट रोक्न भन्दै राष्ट्रपति मदुरोले थुप्रैतिर देशका सीमा बन्द गरिदिएका छन्।

कोलम्बियाको सीमामा रहेको एउटा पुलमा मदुरोका समर्थकले अवरोध सिर्जना गर्दै खाद्यान्न र औषधि बोकेका दुई ठूला ट्रकमा आगो लगाइदिएपछि अन्य चार त्यस्ता ट्रक भने कोलम्बियातर्फ नै फर्कन बाध्य भए।

ग्वाइदोले शनिवारबाट दशौँ हजार स्वयंसेवकका सहायताले देशमा खाद्य तथा औषधिजन्य सहायता भित्र्याइने बताएका थिए।

सरकारी अवरोधका बीच देशभित्र मानवीय सहायता ल्याउन खोज्दा सीमा शहरहरूमा घातक झडपहरू भएका छन्।

ग्वाइदोले सरकारविरोधी अभियानमा 'दुर्लभ साहस' देखाएको भन्दै सामाजिक सञ्जालमा आफ्ना समर्थकहरूको प्रशंसा गरे।

झडपका घटनामा अहिलेसम्म सीमामा कम्तीमा ४ जना मारिएको विवरण आएका छन्। तर कोलम्बिया सरकारले उपलब्ध गराएको विवरणमा केही बेर अघिसम्म घाइते हुनेहरूको सङ्ख्या ३ सय नाघेको छ।

प्रत्यक्षदर्शी पत्रकारहरूले थुप्रै प्रर्दशनकारीले आँखा गुमाएको बताएका छन्।

मदुरोको प्रतिरक्षा

मदुरोले भने 'यसलाई युद्ध भनिँदैन' भन्दै राजधानी क्याराकसमा समर्थकहरूको भिड देखिने तस्बिरहरू ट्विट गरेका थिए।

यसबीच उनले कोलम्बियासँगको कूटनीतिक सम्बन्ध समेत तोडिदिएको बताएका छन्।

तर शनिवारसम्म कम्तीमा ६० जना सैनिक भेनेजुएलाबाट भागेर आएको कोलम्बियाको अद्यागमनले बताएको छ।

मदुरोले 'यसलाई युद्ध भनिँदैन' भन्दै राजधानी क्याराकसमा समर्थकहरूको भिड देखिने तस्बिरहरू ट्विट गरेका थिए।

क्याराकसमा रहेकी बीबीसी संवाददाता केटी वाट्सन भन्छिन्, "सरकारी सेनाले दिनभरजसो भेनेजुएलाका सीमामा अश्रुग्यास प्रहार गर्दै सहायता भित्र्याउन खोज्ने प्रर्दशनकारीलाई रोक्न खोजिरहेका थिए। सरकारी सेनामा केही छिटफुट विद्रोह भए पनि अझै धेरैजसो मदुरोप्रति बफादार छन्।"

दिनभरजसो भेनेजुएलाका सीमामा अश्रुग्यास प्रहार भएका थिए र उनीहरू सहायता भित्र्याउन खोज्ने प्रर्दशनकारीलाई रोक्न...\nकागजात जस्तै भाषामा सारांश:

भेनेजुएलामा राष्ट्रपति निकोलास मदुरो र विपक्षी नेता ह्वान ग्वाइदोले एक अर्कालाई आरोप लगाउने विषय अहिले मानविय सहायतासँग जोडिने गरेको छ।


सारांशका लागि कागजात: झण्डै १० लाख मानिसको बसोबास रहेको उक्त शहरमा यो संक्रमण देखा परेसँगै त्यहाँ हालै देखिएका इबोला संक्रमणका घटना नयाँ चरणमा प्रवेश गरेको ठानिएको छ।

यसै महिनाको सुरुमा ब्यान्डाका शहर भन्दा करिब १५० किलोमिटर टाढा अवस्थित ग्रामिण वस्तीमा इबोला संक्रमणको पहिलो घटना देखा परेयता २३ जनाले ज्यान गुमाइसकेका छन्।

विश्व स्वास्थ्य संगठनले पठाएको परीक्षणमै रहेका इबोलाका चार हजार खोपका मात्रा बुधवारमात्रै कंगोमा पुर्‍याइएका छन्।

इबोला

सन् २०१४ मा पश्चिम अफ्रिकामा इबोलाको महामारी देखिदाँ ती खोपहरूको परीक्षण सफल भएको थियो।

कंगोका स्वास्थ्यमन्त्रीले शहरी क्षेत्रमा इबोला देखिएको पुष्टी गर्नुअघि नै, ग्रामिण क्षेत्रमा एउटा अन्तिम संस्कार समारोहमा भाग लिएर ब्यान्डाका फर्किएका एक व्यक्तिमा इबोलाको संक्रमण देखिएका विवरणहरू आएका थिए।

विश्व स्वस्थ्य संगठनले एकदमै खराब अवस्था आउनसक्ने भन्दै चिन्ता प्रकट गरेको छ।

उसले आफूले वाचा गरेका ८ हजार खोपका मात्रा मध्ये पहिलो किस्ताका इबोलाका खोपहरू भर्खरै त्यहाँ पुर्‍याएको छ।

इबोला खोप परीक्षण 'शतप्रतिशत सुरक्षित'

इबोला भाइरस किन खतरनाक?

विश्व स्वास्थ्य संगठन र कंगोका अधिकारीहरू इबोला संक्रमित र उनीहरूसँग सम्पर्कमा बसेका ठूलो संख्याका मानिसहरूलाई सकेसम्म चाँडो खोप लगाउन चाहान्छन्।

श्रोत

कंगोमा हाल देखिएको इबोला संक्रमणले सन् २०१४ देखि २०१६ सम्म पश्चिम अफ्रिकामा देखिएको उक्त रोगको भयावह महामारीलाई पुन: ताजा बनाएको छ।

त्यसबेला झण्डै ११ हजार जनाको ज्यान गएको थियो भने २८ हजार जनामा संक्रमण देखिएको थियो।

चमेरा, बाँदर, चिम्पान्जी, गोरिल्ला जस्ता जनावरलाई इबोलाको मुख्य स्रोत ठानिन्छ।

त्यस्ता संक्रमित जनावरका रगत, शरीरका अंग वा शरीरका तरल पदार्थसँग सम्पर्कमा पुगेपछि मानिसमा इबोला देखा परेको बताइन्छ।

चिकित्सकहरूले संक्रमित व्यक्तिका शरीरबाट निस्कने पसिना सहितका तरल पदार्थको एकदमै सानो परिमाणबाट पनि इबोला सर्नसक्ने र सुरुमा खोकी जस्ता लक्षण देखिने बताउने गरेका छन्।

\nकागजात जस्तै भाषामा सारांश:

प्रजातान्त्रिक गणतन्त्र कंगोका स्वास्थ्य मन्त्रीले १० लाख जनसंख्या रहेको देशको उत्तर पश्चिममा अवस्थित ब्यान्डाका शहरमा इबोलाको संक्रमण देखा परेको बताएका छन्।


सारांशका लागि कागजात: झन्डै दुईतिहाइ बहुमतको समर्थनप्राप्त सरकारको नेतृत्व गरिरहेको नेकपा र चीनमा सात दशकदेखि अविच्छिन्न शासन गरिरहेको चिनियाँ कम्युनिस्ट पार्टीका नेताहरूबीच नेपालमा हुने उक्त कार्यक्रमलाई राजनीतिक विश्लेषक तथा अन्यले निकै चासोका साथ हेरेका छन्।

नेकपानिकट स्रोतहरूका अनुसार उक्त द्विदिवसीय कार्यक्रममा चिनियाँ राष्ट्रपति सीको विचारधाराबारे छलफल गरिने र उत्तरी छिमेकले लागु गरेका नीति तथा तिनको बलमा प्राप्त उपलब्धिबारे एक किसिमको राजनीतिक प्रशिक्षण दिइनेछ। तसर्थ उक्त कार्यक्रमको विशेष महत्त्व भएको उनीहरू बताउँछन्।

कार्यक्रममा चिनियाँ कम्युनिस्ट पार्टीका अन्तर्राष्ट्रिय विभागका मन्त्री सोन थावले प्रमुख वक्ताका रूपमा मन्तव्य राख्नेछन्। नेकपा अध्यक्ष तथा प्रधानमन्त्री केपी शर्मा ओली र अर्का अध्यक्ष पुष्पकमल दाहालले पनि कार्यक्रमलाई सम्बोधन गर्ने बताइएको छ।

दाहालले नेपालमा कम्युनिस्ट आन्दोलन र उपलब्धि आदि विषयमा धारणा राख्नेछन् भने ओलीले कम्युनिस्ट पार्टीको नेतृत्वमा नेपालको विकासको खाकाबारे चर्चा गर्ने नेकपाका विदेश विभाग उपप्रमुख विष्णु रिजालले जानकारी दिए।

छलफल

कार्यक्रममा चीनका राष्ट्रपति सी जिन्पिङले प्रतिपादन गरेको विचारधाराबारे गहन छलफल हुने पार्टीनिकट स्रोतहरूको भनाइ छ।

चिनियाँ कम्युनिस्ट पार्टीको पछिल्लो महाधिवेशनले सीको विचारधारा "निर्यात" गर्ने निर्णय गरेपछि चीनले राजनीतिक विचारधाराबारे छलफल तीव्र बनाएको छ।

केही वर्षअघि चिनियाँ कम्युनिस्ट पार्टीको विधानमा सीको नामसहित उनको विचारधारा समावेश गरिएको थियो। केही दशकयता राजनीतिक विषयमा प्राय: मौन रहेर आर्थिक विषयमा केन्द्रित चीनमा त्यसबाट पर्ने प्रभावबारे विश्वभरि उत्सुकतापूर्वक हेरिराखिएको विश्लेषकहरू बताउँछन्।

"अमेरिकासँग चीनको व्यापार युद्ध तथा अमेरिकी नेतृत्वकै इन्डो-प्यासिफिक रणनीति आदि विषयमा अन्तर्राष्ट्रिय स्तरमै विवाद उत्पन्न भएको बेला कम्युनिस्ट शासन रहेका मुलुकहरूमा चीन व्यावसायिक सम्बन्धको परिधिभन्दा बाहिर जान खोजेको हुन सक्छ," चीनसम्बन्धी विषयका जानकार रूपक सापकोटाले बीबीसी न्यूज नेपालीसँग भने।

नेकपा विदेश विभाग उपप्रमुख विष्णु रिजालका अनुसार सोमवार काठमाण्डूमा आरम्भ हुने कार्यक्रम मूलत: दुई देशका कम्युनिस्ट नेताहरूबीच समयसापेक्ष विषयवस्तुमा छलफलका लागि तयार पारिएको साझा मञ्च हो।

उद्देश्य

कार्यक्रममा कम्युनिस्ट पार्टीमा अनुशासनको...\nकागजात जस्तै भाषामा सारांश:

चिनियाँ राष्ट्रपति सी जिन्पिङको सम्भावित नेपाल भ्रमणको मुखैमा सत्तारूढ नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (नेकपा) र चिनियाँ कम्युनिस्ट पार्टीले काठमाण्डूमा एउटा विचारात्मक छलफल कार्यक्रम आयोजना गरेका छन्।


सारांशका लागि कागजात: टस हारेर ब्याटिङ गरेको नेपालले अमेरिका सामु १९१ रनको लक्ष्य प्रस्तुत गरेको थियो।

निर्धारित ५० ओभरको खेलमा ४४.१ ओभरमा अमेरिका 'अल आउट' (सबै खेलाडी बाहिर) भएका थिए। ३५ बल बाँकी छँदा नेपालले ३५ रनले अमेरिकामाथि विजय हासिल गरेको हो।

ओडीआई अर्थात एक दिवसीय अन्तर्राष्ट्रिय क्रिकेट खेलमा यो नेपालको पहिलो ऐतिहासिक जित हो।

त्रिभुवन विश्वविद्यालयको क्रिकेट मैदानमा भएको खेलको पहिलो इनिङ्ग्समा नेपालले १९० रन बनाएको थियो। ४९.२ ओभरमा नेपालले सबै विकेट गुमाएर अमेरिका सामु १९१ रनको लक्ष्य प्रस्तुत गरेको थियो।

अमेरिकाको चार विकेट लिएका नेपालका करण केसी उत्कृष्ट खेलाडी (प्लेयर अफ द म्याच) बन्न सफल भए।

नेपालका सुसन भारीले तीन, सन्दीप लामिछानेले दुई र कुशल मल्लले एक विकेट लिएका थिए।

पहिलो इनिङ्ग्स

पहिलो इनिङ्ग्सको खेलमा नेपालको तर्फबाट बिनोद भण्डारी र कुशल मल्ल दुवैले अर्धशतक पूरा गरेका थिए।

भण्डारीले ५९ रन बनाएका थिए भने मल्ल ५० रन बनाउन सफल भए।

यो कुशल मल्लको पहिलो एक दिवसीय अन्तर्राष्ट्रिय खेल हो।

उनी १६ वर्षभन्दा कम उमेरका खेलाडी हुन्। उनले कम उमेरमैँ अर्धशतक पूरा गर्ने कीर्तिमान बनाएका छन्।

त्रिदेशीय श्रृङ्खला

आईसीसी क्रिकेट विश्वकप लिग २ को त्रिदेशीय श्रृङ्खला अन्तर्गत आज नेपाल र अमेरिकाबीच खेल भएको हो।

त्रिभुवन विश्वविद्यालयको क्रिकेट मैदानमा खेल सुरु हुनुअघि नेपालले टस हारेपछि पहिला ब्याटिङ गरेको थियो।

आज पहिलो खेल खेलेका कुशल मल्ल रोहित पौडेलको स्थानमा आएका थिए।

त्यस्तै सुवास खकुरेलले शरद भेषावकरलाई प्रतिस्थापन गरे।

काठमाण्डूमा जारी त्रिदेशीय श्रृङ्खलामा नेपाल र अमेरिका दुवैले ओमानसँग पराजय भोगेका थिए।

\nकागजात जस्तै भाषामा सारांश:

विश्वकप क्रिकेट लिग २ को शनिवार त्रिवि मैदान कीर्तिपुरमा भएको खेलमा नेपालले अमेरिकालाई ३५ रनले पराजित गरेको छ।


सारांशका लागि कागजात: टेकुस्थित राष्ट्रिय जनस्वास्थ्य प्रयोगशालामा परीक्षण गरिएको हो

योसहित नेपालमा भेटिएका सङ्क्रमित व्यक्तिको सङ्ख्या तीन पुगेको छ। तर तीमध्ये एक जना निको भइसकेका छन्।

प्रयोगशालामा नमुना परीक्षण गर्दा कोरोनाभाइरस भएको पुष्टि भएपछि ती सङ्क्रमित व्यक्तिलाई उपचारका लागि टेकुस्थित शुक्रराज ट्रपिकल तथा सरुवा रोग अस्पतालमा अलग्ग राखिएको छ।

राष्ट्रिय जनस्वास्थ्य प्रयोगशालाका राजेशकुमार गुप्ताका अनुसार ती बिरामी केही दिनअघि एक खाडी मुलुकबाट नेपाल आएका हुन्।

विभिन्न लक्षणसहित अस्पतालमा भर्ना भएका ती युवकबाट सङ्कलित नमुनाको पीसीआर विधिद्वारा परीक्षण गरिएको हो।

मङ्गलवार राति परीक्षणको परिणाम आएको गुप्ताले बीबीसी न्यूज नेपालीलाई बताए।

सबै सङ्क्रमितमा के छ समानता?

अहिले सङ्क्रमण भएको पुष्टि भएका व्यक्ति गत साता (चैत्र ६ गते) एअर अरेबियाको विमान G-9537 चढेर यूएईको शारजाहबाट स्वदेश फर्किएको स्वास्थ्य मन्त्रालयले जनाएको छ।

यसअघि सङ्क्रमण भएको पुष्टि भएका दुई जना पनि विदेशबाट फर्किएका नेपाली नागरिक हुन्।

अपराह्ण आयोजित पत्रकार सम्मेलनमा स्वास्थ्यमन्त्री भानुभक्त ढकालले धादिङ निवासी ती ३२ वर्षीय व्यक्ति  कतारबाट आएको बताएका थिए। पछि मन्त्रालयका प्रवक्ताले एउटा विज्ञप्तिमार्फत् ती व्यक्ति आएको स्थानको विवरण संशोधन गरे।

केही दिन काठमाण्डूको एउटा होटलमा बसेर ज्वरो र रुघाखोकी आएपछि उनी आफैँ टेकुस्थित अस्पताल गएको ढकालले बताए।

मन्त्री ढकालका अनुसार उनी बसेको होटल र उनको सम्पर्कमा आएका सम्भावित मानिसको खोज र परीक्षण विधिपूर्वक गरिनेछ।

६८७जाँचिएको नमुनाको सङ्ख्या

६८४सङ्क्रमण भेटिएन

३सङ्क्रमण भेटियो

फेब्रुअरी महिनामा वुहानबाट नेपाल फर्किएका एक विद्यार्थीमा पहिलो पटक सङ्क्रमण देखिएको थियो। अहिले उनी स्वस्थ भइसकेका छन्।

गत साता फ्रान्सबाट कतार हुँदै नेपाल फर्किएकी एक विद्यार्थीमा केही दिनअघि सङ्क्रमण भएको पुष्टि भएको थियो।

उनको टेकुस्थित शुक्रराज ट्रपिकल तथा सरुवा रोग अस्पतलामा अहिले उपचार भइरहेको छ।

दोस्रो व्यक्तिमा कोरोनाभाइरस भएको पुष्टि भएपछि सङ्क्रमण फैलिन नदिन सरकारले मङ्गलवारदेखि एक साताका लागि देशभरि हिँडडुलमा प्रतिबन्ध लगाएको छ।

के छ विश्वभरिको स्थिति?

विश्व स्वास्थ्य सङ्गठनका अनुसार अहिलेसम्म विश्वव्यापी महामारीका रूपमा फैलिएको कोरोनाभाइरस सङ्क्रमण र त्यसबाट हुने रोग कोभिड-१९ विश्वका १९६ देश तथा...\nकागजात जस्तै भाषामा सारांश:

नेपालमा थप एक व्यक्तिमा कोरोनाभाइरस सङ्क्रमण भेटिएको राष्ट्रिय जनस्वास्थ्य प्रयोगशालाका एक अधिकारीले पुष्टि गरेका छन्।


सारांशका लागि कागजात: टेक्सस राज्यको ह्युस्टनमा आयोजित गरिएको कार्यक्रममा दुवै नेताले सम्बोधन गरे।

आयोजकहरूले अमेरिकामा पोपबाहेक अन्य विदेशी नेतालाई गरिएको त्यो नै अहिलेसम्मको सबैभन्दा भव्य स्वागत भएको बताएका छन्।

करिब ५० हजार मानिस सहभागी कार्यक्रमलाई ट्रम्पले 'पूर्णतया ऐतिहासिक कार्यक्रम' भनि टिप्पणी गरे।

कार्यक्रमको नाम 'हाउडी मोदी' राखिएको थियो। बोलीचालीको भाषामा स्वागतपूर्ण शैलीमा हालचाल सोध्न उक्त शब्द प्रयोग गरिन्छ।

उत्तरमा मोदीले भने, "भारतमा सबै ठिक छ।"

एकअर्काको प्रशंसा

मोदीले सम्बोधनको आरम्भ ट्रम्पको प्रशंसाबाट गरेका थिए।

मोदीले भने, "हामीसमक्ष विशेष व्यक्ति उपस्थित हुनुहुन्छ। उहाँलाई कुनै परिचयको खाँचो छैन। विश्वका हरेक व्यक्तिले उहाँको बारेमा जान्दछन्। यो महान् देशको सबैभन्दा उच्च पदमा बस्नुअघि पनि हरेक मानिस उहाँबारे परिचित थिए। उहाँको स्वागत गर्नु मेरा लागि सम्मानको विषय हो।"

ट्रम्पसँग आफूले कैयौँ पटक भेट गरेको र उनमा आत्मीयता पाएको मोदीको भनाइ थियो।

मोदीले सन् २०२० मा हुने चुनावबाट फेरि पनि ट्रम्पको सरकार बन्ने बताए।

आफ्नो सम्बोधनपछि प्रधानमन्त्री मोदीले अमेरिकी राष्ट्रपति ट्रम्पलाई सम्बोधनको निम्ति आमन्त्रण गरे।

ट्रम्पले कार्यक्रममा उपस्थित भारतीय मूलका अमेरिकी समुदायलाई धन्यवाद र हालैको लोकसभा निर्वाचनमा विजयी भएर फेरि सत्तामा आएकोमा मोदीलाई बधाई दिए।

उनले भने, "भारत र अमेरिकाको साझा सपनालाई लिएर म र नरेन्द्र मोदी कुराकानी गरिरहन्छौँ। भारतीय अमेरिकीले हाम्रो देशको संस्कृति र मूल्यलाई बलियो बनाएका छन्। तपाईँहरूलाई अमेरिकी नागरिकको रूपमा पाएर हामी गौरवान्वित छौँ। हामी दुवै देश आफ्ना नागरिकप्रति समर्पित छौँ।"

उनले मोदीलाई अमेरिकाको एक अति निष्ठावान्, इमान्दार र महान् मित्रको सङ्ज्ञा दिए। र, उनीसँगै कार्यक्रममा सहभागी हुँदा रोमाञ्चित भएको बताए।

ट्रम्पले मोदीको योजनाका कारण भारतमा ३० करोड मानिस गरिबीबाट माथि उठेको बताए। उनले भने, "भारतमा आउँदो दशक १४ करोड मानिस मध्यमवर्गमा उक्लिने छन्। हामीले अमेरिका र भारतका जनता सम्पन्न भइरहेको देखिरहेका छौँ।"

'मोदी महान्'

ट्रम्पले भारतसँगको सुरक्षा सहयोगको प्रसङ्ग उल्लेख गर्दै छिट्टै रक्षा सम्झौता गरिने बताए। उनले नोभेम्बर महिनामा दुवै देशका जल, स्थल र वायु सेनाले मिलेर युद्ध अभ्यास गर्ने जानकारी दिए।

उनले भने, "हामी ती सबै भारतीय र अमेरिकी सैनिकलाई सम्मान गर्छौँ...\nकागजात जस्तै भाषामा सारांश:

अमेरिकामा राष्ट्रपति डोनल्ड ट्रम्प र भारतीय प्रधानमन्त्रीको 'दुर्लभ संयुक्त कार्यक्रम'मा दशौँ हजार भारतीय मूलका अमेरिकीहरू सहभागी भएका छन्।


सारांशका लागि कागजात: टेरेङ्गनु राज्यको शरिया अदालतले २२ र ३२ वर्ष उमेरका ती महिलालाई सार्वजनिक रूपमा छ-छ चोटि छडी हान्ने आदेश दिएको थियो।

एक अधिकारीका अनुसार सो राज्यमा समलिङ्गी सम्बन्ध राखेको मुद्दामा त्यस प्रकारको दण्ड पहिलो चोटि दिइएको हो।

मानवाधिकारवादीहरूले सो दण्डको व्यापक आलोचना गरेका छन्।

मलेशियामा समलैङ्गिक यौनसम्बन्ध र त्यससँग सम्बन्धित गतिविधिलाई राज्यको कानुन र धार्मिक कानुन दुवैले प्रतिबन्धित गरेका छन्।

ती महिलाहरूलाई छडी हानेर दिइएको सजाय सय जनाभन्दा बढी मानिसले हेरेको 'द स्टार' पत्रिकाले जनाएको छ।

सो दण्ड मानवाधिकारको गम्भीर उल्लङ्घन भएको र त्यसबाट आफू व्याकुल भएको मलेशियाली अधिकार समूह वुमन्स एड अर्गनाइजेशनले समाचार संस्था रोएटर्सलाई बताएको छ।

'पीडा दिन हैन'

सो राज्यको कार्यकारी परिषद्का एक सदस्यले अदालतको निर्णय र दण्डको बचाउ गरेका छन्। उनका अनुसार ती महिलाहरूलाई यातना दिनभन्दा पनि समाजमा सन्देश दिन सार्वजनिक रूपमा त्यसो गरिएको उनको भनाइ छ।

ती महिलाहरूको परिचय सार्वजनिक गरिएको छैन। तर उनीहरूलाई गत एप्रिल महिनामा धार्मिक कानुन कार्यान्वयन गराउन खटिएका कर्मचारीहरूले एउटा सार्वजनिक स्थलमा कारबाट पक्राउ गरेका थिए।

गत महिना उनीहरूले इस्लामिक कानुन भङ्ग गरेको स्वीकारेका थिए। उनीहरूलाई छडी हान्ने र ३,३०० रिङ्गिट जरिवाना तिराउने निर्णय सुनाइएको थियो।

बुमन्स एड अर्गनाइजेशनले आपसी सम्मतिमा वयस्कले राख्ने 'यौनिक सम्बन्धलाई अपराध मानिनु नहुने' भन्दै कोर्रा हानेर दिइने दण्डको विरोध गरेको छ।

'द स्टार' पत्रिकाका अनुसार इस्लामिक कानुनअन्तर्गत छडी हानेर दिइने सजाय पीडा दिनका लागि नभएको भन्दै फौजदारी कानुनभन्दा फरक रहेको जनाएको छ।

दुई किसिमका कानुन

मलेशिया मुसलमानहरूको बाहुल्य भएको उदार राष्ट्रका रूपमा चिनिन्छ। तर केही वर्षयता त्यहाँ धार्मिक कट्टरता बढेको देखिन्छ।

गत महिना एक मन्त्रीले एउटा सार्वजनिक प्रदर्शनीबाट समलिङ्गी अभियानकर्ताहरूको तस्बिर हटाउन आदेश दिएका थिए।

मलेशियामा दुई किसिमको कानुनी व्यवस्था छ।

मुसलमानहरूका लागि विवाद, अभिभावकत्व आदि व्यक्तिगत विषयमा शरिया कानुन छ भने अन्य धर्म अनुसरण गर्ने नागरिकहरूका लागि छुट्टै कानुन छ।

\nकागजात जस्तै भाषामा सारांश:

मलेशियामा एउटा धार्मिक अदालतले दुई महिलाहरूलाई समलैङ्गिक यौनसम्बन्ध राख्न खोजेको भन्दै दोषी ठहर गरेको छ।


सारांशका लागि कागजात: टोलीमा उपप्रधान एवं स्वास्थ्यमन्त्री उपेन्द्र यादव, गृहमन्त्री रामबहादुर थापा, अन्य मन्त्री र पूर्वप्रधानमन्त्री माधवकुमार नेपाल आदि नेता तथा उच्च अधिकारी थिए।

त्यस क्रममा उनीहरू अहिलेसम्म सबैभन्दा धेरैले ज्यान गुमाएको जिल्ला रौतहट पनि पुगे।

तर उनीहरूले बाढी र डुबानबाट प्रभावित भएका सर्वसाधारणलाई नभेटीकन  हेलकोप्टरबाटै अवलोकन गरे अनि स्थानीय अधिकारीहरूसँग त्यहाँको स्थितिबारे जानकारी लिएका थिए।

रौतहट पूर्वप्रधानमन्त्री नेपालको गृहजिल्ला हो।

बचाउ

रौतहटका कतिपय डुबान पीडितहरूले भने आफूहरूले राहत नपाएको र कोही नेता र जनप्रतिनिधि पनि नआएको गुनासो गरिरहेका बेला टोलीले उनीहरूलाई नभेटेरै फर्किएको हो।

सरकारी टोली किन बाढी पीडितहरूलाई नभेटी फर्कियो त?

रौतहटका प्रमुख जिल्ला अधिकारीले किरण थापाले भने, "टोलीले सुरुमा जाने नै भनेको हो। तर हेलिकोप्टर ल्यान्ड गर्न उपयुक्त छैन भनेर सुरक्षा समितिले भन्यो। त्यही भएर हामीले नै हवाई निरीक्षणका लागि सुझाव दिएका हौँ।"

प्रमुख जिल्ला अधिकारी थापाले भने सम्पर्क टुटेका स्थानमा डुङ्गाबाट समेत राहत पुर्‍याइएको र चौथो दिनपछि बल्ल अवस्था सामान्य हुन थालेको बताए।

मृतकको सङ्ख्या बढ्दै

गत साताको अविरल वर्षापछिको बाढी, पहिरो र डुबानमा बिहीबार बिहानसम्म ९० जनाको मृत्यु भएको गृह मन्त्रालयले पुष्टि गरेको छ।

गृह मन्त्रालयका अनुसार अझै पनि २९ जना बेपत्ता छन्।

अहिलेसम्म सबैभन्दा धेरै रौतहटमा १० जनाको तथा ललितपुर र सिराहा जिल्लामा छ-छ जनाको मृत्यु भएको छ।

सुरक्षा अधिकारीहरू मृत्यु हुनेको सङ्ख्या अझै बढ्ने बताउँछन्।

बिस्तारै पानीको सतह कम हुन थालेपछि अस्थायी रूपमा विस्थापितहरू घर फर्किन थालेको गृह मन्त्रालयका प्रवक्ता रामकृष्ण सुवेदीले जानकारी दिए। ए

सरकारका अनुसार ४१ घाइतेमध्ये ११ जनाको उपचार भइरहेको छ।

हजारौँ विस्थापित

बाढीबाट प्रभावित विभिन्न जिल्लामा हजारौँ मानिसहरू अस्थायी रूपमा विस्थापित भएका छन्।

बाढीबाट मुसहरहरू विस्थापित

तराईका सिरहा, सर्लाही, बारा, मोरङ, रौतहट र पर्सा जिल्लामा गरेर झन्डै १२ हजार परिवारले आफ्नो घर छोड्नुपरेको छ।

डोल्पामा पनि चार घर विस्थापित भएका छन्।

गृह मन्त्रालयको तथ्याङ्कमा सिरहामा सर्वाधिक ५,०००; सर्लाहीमा २,४००; बारामा १,६६५; मोरङमा १,५३९ तथा पर्सामा १२० घरपरिवार विस्थापित भएको देखिएको छ।

सरकारले एकद्वारबाट राहत वितरणका कार्य गरिएको बताएको...\nकागजात जस्तै भाषामा सारांश:

काठमाण्डूबाट गएको उच्च स्तरीय सरकारी टोलीले बुधवार बाढी र डुबानले बढी क्षति पुर्‍याएको प्रदेश नम्बर  २ का विभिन्न जिल्लाहरूको भ्रमण तथा अवलोकन गर्‍यो।


सारांशका लागि कागजात: ट्रम्प प्रशासनले केही ढाकछोप नगरेको कुरा सुनिश्चित गर्न पनि महाभियोग आवश्यक रहेको वरिष्ठ डेमोक्र्याट पेलोसीले बताइन्।

महाभियोगले ह्वाइट हाउसले कुनै दस्तावेज लुकाउन सक्ने वा नसक्ने, कुनै निर्देशन टेर्ने अथवा नटेर्ने अथवा छानबिनमा प्रत्यक्षदर्शीलाई रोक्न सक्ने वा नसक्ने विषयमा रहेका द्विविधालाई अन्त्य गर्ने उनको भनाइ छ।

रिपब्लिकन दलले चाहिँ डेमोक्र्याट नेतृत्वको महाभियोग छानबिन प्रक्रियामा पारदर्शिताको अभाव रहेको आरोप लगाएका छन्।

आरोप

राजनीतिक प्रतिद्वन्द्वीमाथि छानबिन गर्न विदेश सरकारहरूको डेमोक्र्याटहरूमाथि दबाब रहेको उनीहरूको आरोप छ।

वाशिङ्टनबाट बीबीसी संवाददाता क्रिस बक्लरका अनुसार अरू डेमोक्र्याटहरूलाई पठाएको एउटा पत्रमा पेलोसीले ट्रम्पविरुद्धको महाभियोग प्रक्रिया अगाडि बढाउन मतदान आवश्यक रहेकोमा जोड दिएकी छन्।

उनले संसद्‌का तीनवटा समितिबाट भइरहेका छानबिनलाई ट्रम्पले बेवास्ता गर्न नसक्ने कुरा सुनिश्चित गर्नुपर्ने समय पनि भएको उनले बताएकी छन्।

छानबिन

यसअघि अक्टोबर दोस्रो हप्तातिर ह्वाइट हाउसले डेमोक्र्याटहरूले अमेरिकी कंग्रेसमा थालेको राष्ट्रपतिविरुद्धको महाभियोगको छानबिनलाई नसघाउने बताएको थियो।

सो छानबिनलाई उसले दलीय पूर्वाग्रहपूर्ण तथा असंवैधानिक भनेको थियो।

डेमोक्र्याटका वरिष्ठ नेताहरूलाई पत्र लेख्दै ह्वाइट हाउसका वकिलले पक्षपातपूर्ण एवम् उचित प्रक्रिया नअपनाइएका छानबिनमा राष्ट्रपति ट्रम्पले नसघाउने उल्लेख गरेका छन्।

सदनमा डेमोक्र्याटिक पार्टीका नेताको नेतृत्वमा रहेका तीनवटा समितिले राष्ट्रपतिमाथि अनुसन्धान गरिरहेका छन्।

\nकागजात जस्तै भाषामा सारांश:

अमेरिकी संसद्‌को तल्लो सदनकी सभामुख न्यान्सी पेलोसीले राष्ट्रपति डोनल्ड ट्रम्पविरुद्ध महाभियोग लगाउने छानबिनका क्रममा बिहीवार पहिलो औपचारिक मतदान गराउने बताएकी छन्।


सारांशका लागि कागजात: ट्रम्प विरुद्धका आरोपहरू सिनेटमा पढेर सुनाइएको छ भने सुनुवाइ प्रक्रियामा सहभागी हुने सबै सयजना सिनेटरहरूलाई शपथ दिलाइएको छ।

प्रमुख अभियोजनकर्ता एड्म स्किफले अहिलेसम्म कुनै पनि राष्ट्रपतिले महाभियोगसम्बन्धी छानबिनलाई प्रक्रियागत रूपमा अवरोध पुर्‍याउन नभनेको बताए।

ट्रम्पमाथि आफ्ना राजनीतिक प्रतिद्वन्द्वी जो बाइडनविरुद्ध अनुसन्धान गर्न युक्रेनलाई दबाव दिएर संविधानको उल्लङ्घन गरेको आरोप छ।

प्रमाण

आफूले शक्तिको दुरुपयोग र कङ्ग्रेसको प्रक्रियामा अवरोध पुर्‍याएको भन्ने आरोप राष्ट्रपति ट्रम्पले अस्वीकार गर्दै आएका छन्।

सुनुवाइ प्रक्रियाको सर्वोच्च अदालतका प्रधानन्यायाधीश जोन रोबर्ट्सले अवलोकन गर्नेछन्।

डेमोक्र्याटहरूले सुनुवाइमा बयान दिनेहरूलाई बोलाउने र प्रमाणहरू जुटाउने काममा लागिपरेका छन्।

राष्ट्रपति ट्रम्पविरुद्ध सिनेटमा हुने सुनुवाइमा शुरूवाती बयान मङ्गलवार हुनेछ।

महाभियोगसम्बन्धी प्रावधान अनुसार दोषी ठहर गर्ने तथा राष्ट्रपतिलाई पदबाट हटाउने पक्षमा दुई तिहाइ सिनेटरले समर्थन गर्नुपर्ने हुन्छ।

सिनेटमाथि राष्ट्रपति ट्रम्पको सत्तारूढ रिपब्लिकन पार्टीको नियन्त्रण रहेकोले उनले सफाइ पाउने अपेक्षा गरिएको छ।

आलोचना

सिनेटमा प्रतिनिधित्व गर्ने प्रमुख रिपब्लिकन नेता मिच मक्कनेलले महाभियोग प्रक्रियालाई अगाडि बढाएकोमा संसद्‌को तल्लो सदन हाउस अफ रेप्रेजेन्टेटिभ्सको आलोचना गरेका छन्।

उनले तल्लो सदन हाउस अफ रेप्रेजेन्टेटिभ्सको समय अब सकिसकेको र त्यो प्रक्रिया अब सिनेटको हातमा पुगेको बताए।

हाउस अफ रेप्रेजेन्टेटिभ्सकी सभामुख न्यान्सी पेलोसीले रिपब्लिकन सिनेटरहरूलाई राष्ट्रपतिका 'अन्धसमर्थक' बन्न नहुनेमा जोड दिइन्।

के ट्रम्पलाई राष्ट्रपतिबाट हटाउन सम्भव छ?

यसअघि सभामुख पेलोसीले राष्ट्रपति ट्रम्प विरुद्धको महाभियोगसम्बन्धी आरोपपत्रमा हस्ताक्षर गरेकी थिइन् जसलाई सिनेटमा पठाइएको थियो।

उनले भनेकी थिइन्, "यी कागजातले यो कुरालाई प्रस्ट पारेका छन् कि राष्ट्रपति ट्रम्पलाई उनले गरेका कामका लागि जवाफदेही बनाइनेछ र भविष्यमा अब कुनै पनि राष्ट्रपतिले जे पायो त्यही गर्न सोच्ने छैनन्।"

रिपब्लिकनहरूले महाभियोग प्रक्रियालाई 'पक्षपातपूर्ण आक्रोशबाट बढाइएको कदम' भन्दै आएका छन्।

\nकागजात जस्तै भाषामा सारांश:

अमेरिकी संसद्‌को माथिल्लो सदन सिनेटमा राष्ट्रपति डोनल्ड ट्रम्पविरुद्ध महाभियोगसम्बन्धी प्रक्रिया औपचारिक रूपमा शुरू भएको छ।


सारांशका लागि कागजात: ट्रम्पलाई ट्विटरमा छ करोड मानिसले फलो गर्छन्

ट्रम्पले ट्विटरमा प्रतिबन्धित गरेका सातजना व्यक्तिको पक्षमा दायर गरिएको मुद्दामा अदालतको त्यस्तो फैसला गरेको हो।

सोसल मिडिया प्रयोग गर्ने अधिकारीहरूले उनीहरूसँग विमति राख्ने मानिसहरूलाई चुप लगाउन पाउँदैनन्, न्यायाधिशले भने।

राष्ट्रपति ट्रम्पका वकिलहरूले उनको ट्विटर व्यक्तिगत भएको र त्यसकारण वाक् स्वतन्त्रता लागु हुन नसक्ने दाबी गरेको थिए।

अमेरिकी न्याय मन्त्रालयका एक अधिकारीले अदालतको ठहरले निराश बनाएको र अबको कदमका बारेमा छलफल गरेको बताएका छन्।

आफ्नो निर्णयमा पुनरावेदन अदालतले भनेको छ: "पहिलो संशोधनले आधिकारिक कार्यका लागि सोसल मिडिया प्रयोग गर्ने सार्वजनिक अधिकारीहरूले आफ्नो भनाइमा विमति राखेकै कारण कसैलाई हुनसक्ने अनलाइन छलफलबाट बाहिर राख्न पाउँदैनन्।"

गएको वर्ष मे महिनामा न्यूयोर्कको साउदर्न डिस्ट्रिक्टको एक अदालतले राष्ट्रपतिको ट्विटर खाता @realDonaldTrump सार्वजनिक बहसस्थल भएको ठहर गरेको थियो।

भर्जिनियाको अर्को मुद्दामा पनि स्थानीय अधिकारीले फेसबुक पानाबाट प्रतिबन्ध लगाएका स्थानीय बासिन्दा ब्रायन ड्याभिसनको पक्षमा निर्णय भएको थियो।

सार्वजनिक बहसस्थल

राष्टपति ट्रम्पविरूद्धको मुद्दा सन् २०१७ मा नाइट फर्स्ट अमेन्डमेन्ट इन्स्टिट्युटले अगाडि सारेको थियो।

फैसलाका बारेमा निर्देशक जमिल जाफर भन्छन्: "अधिकारीहरूको सोसल मिडिया खाताहरू भनेको सरकारी नीतिका बारेमा छलफल हुने सबैभन्दा महत्वपूर्ण स्थानहरू मध्येको एक हो।"

"यो निर्णयले मानिसहरूलाई आफ्नो विचारकै कारण त्यस्ता बहसबाट बाहिर नराख्न र अधिकारीहरूलाई आफ्नो नागरिकका आलोचना सुन्न सहयोग गर्नेछ।"

इन्स्टिट्युटका अनुसार ट्रम्पको खाताबाट ७५ जनालाई प्रतिबन्ध खुल्ला गरिएको छ तर अझै लेखक स्टेफन किङ र मोडेल क्रिसी टिगनसहित ३० जना प्रतिबन्धित नै छन्।

\nकागजात जस्तै भाषामा सारांश:

अमेरिकी राष्ट्रपति डोनल्ड ट्रम्पले ट्विटरमा आफ्ना आलोचकहरूलाई आफ्ना ट्विट हेर्न नमिल्ने बनाएर वाक् स्वतन्त्रता हनन् गरिरहेको न्यूयोर्कको एउटा अदालतले ठहर गरेको छ।


सारांशका लागि कागजात: ट्रम्पले कोरोनाभाइरसलाई परास्त गर्न सकिने आशा व्यक्त गरे

सङ्कटकाल घोषणा गरेपछि सङ्घीय सरकारले आपत्कालीन राहत कोषमा ५० अर्ब अमेरिकी डलर जोहो गर्न सक्नेछ।

उक्त कदमले स्वास्थ्यसेवामा विद्यमान प्रावधानलाई खुकुलो पारिदिएको छ। यसबाट चाँडो परीक्षणको गति बढ्नेछ।

कोरोनाभाइरस सङ्क्रमणको परीक्षण उपलब्ध गराउन विफल भएको भनेर ट्रम्प प्रशासनको व्यापक आलोचना भएको थियो।

अमेरिकामा १,७०१ जनामा कोरोनाभाइरस सङ्क्रमण भएको पुष्टि भइसकेको छ भने ४० जनाको कोभिड-१९ कै कारण मृत्यु भएको सरकारी तथ्याङ्कले देखाउँछ।

अमेरिकाका विभिन्न राज्यले सङ्क्रमणको दर नियन्त्रण गर्न विभिन्न उपाय अवलम्बन गरेका छन्।

त्यहाँ ठूला भेला र खेलकुदका कार्यक्रममा प्रतिबन्ध लगाउनेदेखि विद्यालय बन्द गर्नेसम्मका निर्णय गरिएको छ।

विश्व स्वास्थ्य सङ्गठनले कोरोनाभाइरस सङ्क्रमणबाट हुने रोग अर्थात् कोभिड-१९ लाई विश्वव्यापी महामरीको सङ्ज्ञा दिएको छ।

गत डिसेम्बरमा चीनबाट फैलिएको कोरोनाभाइरस सङ्क्रमणको महामारीको केन्द्रबिन्दु अहिले युरोप भएको छ।

शुक्रवार विभिन्न युरोपेली देशमा सङ्क्रमण र मृत्युको दर ह्वात्तै बढेको बताएका छन्।

इटलीमा २४ घण्टामा सर्वाधिक २५० जनाको मृत्यु भयो। अहिलेसम्म त्यहाँ कुल १,२६६ जनाको मृत्यु भइसकेको छ भने १७,६६० मा सङ्क्रमण पुष्टि भएको तथ्याङ्क छ।

ट्रम्पले के भने?

सङ्कटकालको घोषणा गर्न ट्रम्पले ह्वाइट हाउसबाट टेलिभिजनमार्फत् प्रत्यक्ष सम्बोधन गरेका थिए।

आगामी आठ हप्ता गम्भीर हुने उनको भनाइ थियो।

सङ्कटकाल लगाएपछि:

अतिप्रतिभावित राज्यका डेमोक्र्याट सांसदहरूले कङ्ग्रेसमा राष्ट्रपतिलाई सङ्कटकाल घोषणा गर्न आग्रह गरेका थिए। त्यसो गर्दा थप मानिसले सरकारी स्वास्थ्य बीमाको सुविधा पाउन सक्थे।

पछि तल्लो सदनकी सभामुख न्यान्सी पेलोसीले राष्ट्रपतिसँग कोरोनाभाइरस सङ्क्रमणको प्रकोपबाट प्रभावित भएका मानिसलाई सघाउन एउटा सहमति भएको बताएकी थिइन्।

उक्त सहमतिअनुसार दुईहप्ते तलबी बिरामी बिदा र तीनमहिने तलबी बिदाको व्यवस्था तथा बीमा तथा खाद्यान्न सहयोग नपाएका मनिसलाई कोरोनाभाइरसको नि:शुल्क परीक्षण उपलब्ध हुनेछ।

\nकागजात जस्तै भाषामा सारांश:

अमेरिकामा राष्ट्रपति डोनल्ड ट्रम्पले कोरोनाभाइरस सङ्क्रमण प्रकोप फैलिरहेकाले त्यसलाई नियन्त्रण गर्न "राष्ट्रिय सङ्कटकाल" घोषणा गरेका छन्।


सारांशका लागि कागजात: ट्रम्पले सिरियाली रासायनिक अस्त्रहरू भएका स्थानहरूमा ब्रिटेन र फ्रान्सको सहकार्यमा सैन्य हमला गर्नका लागि आफूले अनुमोदन गरेको बताएका छन्।

गत हप्ता सिरियाली नगर डुमामा गरिएको आरोपित रासायनिक हमलाको जवाफमा हवाई आक्रमण गरिएको हो।

आफ्नो सम्बोधनमा ट्रम्पले भने, "फ्रान्स र ब्रिटेनका सशस्त्र फौजहरूको संलग्नतासहित एउटा संयुक्त कारबाही जारी छ।"

रासायनिक हमलाको प्रमाण छ: अमेरिका

सिरिया: मानवीय सहायता स्थगित

निसाना

अमेरिकी रक्षामन्त्रालय पेन्टागनका अधिकारीहरूले हमलामा कम्तीमा तीन ठाउँलाई निसाना बनाइएको बताएका छन्।

सिरियाको सरकारी टेलिभिजनले सरकारी फौजले एकदर्जन भन्दा बढी क्षेप्यास्त्रहरू खसालिदिएको जनाएको छ।

सिरियाली सरकारको मुख्य साझेदार रुसले अमेरिकाका लागि आफ्ना राजदूतमार्फत् विज्ञप्ति जारी गराउँदै 'यस्ता कदमप्रति प्रतिक्रिया नजनाइ नबस्ने' जनाएको छ।

खतरा

ब्रिटेनकी प्रधानमन्त्री टरिजा मेले 'फौज प्रयोग गर्नुबाहेक अरू कुनै व्यवहारिक विकल्प नभएको' भन्दै कारबाहीमा ब्रिटेन संलग्न भएको पुष्टि गरेकी छन्।

तर उक्त कारबाही 'सत्ता परिवर्तन'सँग सम्बन्धित नरहेको उनले स्पष्ट पारिन्।

हमलाले सिरियाली जनतालाई रासायनिक अस्त्रहरूबाट जोगाउने र त्यस्ता अस्त्रको प्रयोगसम्बन्धी अन्तर्राष्ट्रिय मूल्यको उल्लङ्घन हुनबाट रोक्ने प्रधानमन्त्री मेले उल्लेख गरिन्।

फ्रान्सका राष्ट्रपति एमानुएल माक्रोंले रासायनिक अस्त्रशरू सामूहिक सुरक्षाका लागि खतरा भएको बताए।

उनले सिरियाली सरकारका गतिविधिहरूले फ्रान्सले तोकेको लक्ष्मणरेखालाई नाघेको टिप्पणी गरे।

\nकागजात जस्तै भाषामा सारांश:

अमेरिकी राष्ट्रपति डोनल्ड ट्रम्पले ह्वाइट हाउसबाट सिरियाको अवस्थाबारे राष्ट्रलाई सम्बोधन गर्दै सिरियामा हमला जारी रहेको बताएका छन्।


सारांशका लागि कागजात: ठूला भिडले सुझावहरूको बेवास्ता गरेका छन् र विमानस्थलका पार्किङ भरिनेगरी डोनल्ड ट्रम्पले चारवटा राज्यको दौडाहा गरिरहँदा ट्रम्प पक्षधर सेलिब्रिटीहरूलाई इन्टरनेटमा खेद्ने काम भइरहेको छ।

ट्रम्पले टिकटकविरुद्ध चालेका कदमबारे आक्रोश झल्कनेगरी मीमहरू बनाइएको छ।

चार वाक्यमा समाचार

ट्रम्प समर्थक किड रक मिसिगनमा ट्र्पका कार्यक्रममा नियमितजसो देखिन्छन्।

१. ट्रम्पले सप्ताहान्तको दुई दिनभित्रै चारवटा राज्यको दौडाहा गरे र सोमवार उनी ल्याटिनो मतदाताको मन जित्नैपर्ने एरिजोना राज्यका दुई ठाउँमा रोकिए।

२. जो बाइडनको सप्ताहान्त भने शान्त थियो। उनी नातिनी फिनेगनसँग नोर्थ क्यारलाईना पुगे। महत्त्वपूर्ण राज्यको मतले परिणाममा फरक पार्छ भन्ने उनलाई थाहा छ।

३. सेलिब्रिटीहरूतर्फ टेलर स्विफ्टपछि द रक भनेर चिनिने ड्वेन जोनसन र कार्डी बी सबैले बाइडनको अभियानबारे बोलेका छन्। त्यसपछि ट्रम्पको सेलिब्रिटी फ्यान क्लब किड रक, क्रिस्टाई एली र जोन भोइटको पालो आयो तर त्यसले सामाजिक सञ्जालमा चर्काचर्की निम्त्यायो।

४. टिकटकले राष्ट्रपति ट्रम्पलाई 'एङ्ग्री चीटो' र 'अरिन्ज ब्रसेल स्प्राउट' भनिएका भिडिओहरू हटाएको छ। बीबीसीको एउटा अनुसन्धानले ती भिडिओ प्रेषित गर्ने प्रभावशाली व्यक्तिहरूलाई एउटा मार्केटिङ कम्पनीले पैसा दिएको तथ्य सार्वजनिक गरेको थियो।

टिकटकको यो चुनावमा भूमिका हुन सक्थ्यो।

ट्रम्पका लागि ठूला भिडको अर्थ किन सधैँभन्दा बढी छ?

राष्ट्रपति ट्रम्प प्रत्येक दिन दुई वा तीन राज्यको दौडाहामा जान्छन्।

राष्ट्रिय मत सर्वेक्षणमा उनीपछाडि छन्। पैसा उठाउने कुरा आउँदा ठूलो र उत्साहित भिड देखिन्छ।

यी तस्बिरहरूले ट्रम्पको अभियानले किन भिडहरू रूचाउँछ भन्ने देखाउँछ।

भिडलाई चुनाव विवादित बनाउन प्रयोग

तीनैतिर आफ्ना समर्थकको भिड देखेर ट्रम्पको अभियानलाई मत सर्वेक्षणहरूलाई चुनौती दिन सकिने आत्मबल आएको छ।

उनका छोरा एरिकले जोर्जाको एउटा जुलुसको फोटो राख्दै ट्वीटमा लेखे- 'मत सर्वेक्षणहरू गलत छन्।'

यो सबै ऊर्जाको कुरा हो

ट्रम्प र उनका समर्थकहरू दुवै त्यतिखेर तातिन्छन् जब ट्रम्पले नाराहरू दोहोर्‍याउन थाल्छन्।

त्यसैले विज्ञहरूका सल्लाहलाई नकार्दै उनीहरू भिडभाड नै रुचाउँछन्।

तर केही विश्लेषकहरूका विचारमा मत परिणामलाई त्यस्तो उत्साहले खासै धेरै फरक पार्नेछैन।

एउटा भविष्यवाणी: 'साढे चारबजे ईश्वरले मलाई भने...'

सप्ताहान्तको सबैभन्दा...\nकागजात जस्तै भाषामा सारांश:

अमेरिकामा निर्वाचन हुन दुई साताजति बाँकी रहँदा प्रचारप्रसार यसरी भइरहेको छ।