डॉक सारांशित करण्यासाठी: या चेंगराचेंगरीत किती जणांचा मृत्यू झाला याबाबत आकडेवारी सरकारने अद्याप अधिकृतपणे जाहीर केलेली नाही. मात्र, स्थानिक माध्यमांनी दिलेल्या बातम्यांनुसार सुमारे 44 जणांचा यामध्ये मृत्यू झाल्याची माहिती समोर येत आहे.

कोरोना साथीनंतर इस्राईलमध्ये होत असलेला हा सर्वात मोठा धार्मिक कार्यक्रम होता. याठिकाणी हजारोंची गर्दी जमा झाली होती.

इस्राईलचे राष्ट्राध्यक्ष नेतान्याहू यांनी या घटनेला 'मोठी आपत्ती' असं संबोधलं. यामध्ये जखमी झालेल्या लोकांसाठी आपण प्रार्थना करत आहोत, असंही नेतान्याहू म्हणाले.

इस्राईलच्या मेगेन डेविड एडॉम (MDA) या संस्थेमार्फत राष्ट्रीय आपत्कालीन सेवेचं काम केलं जातं. MDA ने चेंगराचेंगरीत अनेकांना आपले प्राण गमवावे लागल्याचं मान्य केलं. पण त्यांनीही अधिकृत आकडेवारी समोर ठेवली नाही.

हारेत्ज या स्थानिक वृत्तपत्राने दिलेल्या माहितीनुसार या अपघातात 44 जणांचा मृत्यू झाला आहे. काहीजण हा आकडा 38 तर काही जण 39 सांगत आहे.

नेमकं काय घडलं?

ईशान्य इस्राईल परिसहरातील माऊंट मेरॉन पर्वताखाली वसलेल्या मेरॉन शहरात ज्यू नागरिक बोमर हा उत्सव साजरा करतात.

याठिकाणी दुसऱ्या शतकातील ज्यू संत रब्बी शिमॉन बार योचाई यांची कबर आहे. ज्यू धर्मीयांमध्ये हे अतिशय महत्त्वाचं धार्मिक क्षेत्र म्हणून ओळखलं जातं.

बोमर उत्सवादरम्यान भाविक मेरॉन येथे जमा होतात. येथे शेकोटी पेटवून त्याभोवती नाचतात, गातात आणि प्रार्थना करतात.

गेल्या वर्षी कोरोना साथीमुळे हा कार्यक्रम रद्द करण्याता आला होता. पण यंदाच्या वर्षी परिस्थिती नियंत्रणात आल्याने इस्राईलने याला परवानगी दिली होती.

टाईम्स ऑफ इस्राईलने दिलेल्या बातमीनुसार, "गुरुवारी रात्रीच्या वेळी बोमर उत्सवात एक लाख लोक सहभागी झाले. अनेकजण शुक्रवारी उत्सवात दाखल होणार होते.

दरम्यान, त्याठिकाणी एक छोटीशी इमारत कोसळली आणि गोंधळ माजला. एका ठिकाणी लोक पायऱ्यांवरून खाली पडले. त्यामुळे खाली सगळी मागणं एकामागून एक खाली पडत गेली, असं पोलिसांनी होरेत्झ वृत्तपत्राला सांगितलं.

इंटरनेटवर या घटनेशी संबंधित एक व्हीडिओ पोस्ट करण्यात आला आहे. यामध्ये लोकांची गर्दी आणि माजलेला गोंधळ पाहता येऊ शकतो.

एका ज्यू धार्मिक वेबसाईटच्या प्रतिनिधीशीही बीबीसीने संवाद साधला. एका छोट्याशा गल्लीतून हजारोंच्या संख्यने नागरिक पुढे जाण्याचा प्रयत्न करत होते. याच गर्दीतून नंतर चेंगराचेंगरी होत गेल, असं ते...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

जगभरात कोरोना साथीमुळे सध्या सोशल डिस्टन्सिंगची चर्चा आहे. कोणत्याही परिस्थितीत गर्दीत जाणं टाळावं असं प्रशासनाकडून सांगितलं जातं. पण दुसरीकडे इस्राईलमध्ये याच काळात एका कार्यक्रमात तुफान गर्दी होऊन चेंगराचेंगरीची घटना घडली आहे.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: या छळछावण्यांमध्ये कैद असलेल्या लोकांची सुटका होऊन आज 27 जानेवारी रोजी 75 वर्षं पूर्ण झाली. त्यानिमित्ताने अनेक कार्यक्रमांचं आयोजन होत आहे.

काही वर्षांपूर्वी मी पोलंडला गेले होते. त्यावेळी या छळछावण्यांना भेट देण्याची संधी मला मिळाली. नेमकं सांगायचं तर 27 डिसेंबर 2008चा दिवस होता.

25 डिसेंबर रोजी लोकांनी मोठ्या उत्साहात नाताळ साजरा केला होता. नाताळच्या उत्सवानंतर मीही विचार केला की पोलंडला अधिक जवळून जाणून घेवूया.

पोलंडचा इतिहास जाणून घ्यायचा म्हणजे तिथल्या छळछावण्याचा उल्लेख येतोच. पोलंडमधल्या एका छोट्याशा शहरात माझी एक मैत्रीण होती. तिच्याच घरी माझा मुक्काम होता. ती मला सोबत घेऊन कारने ऑश्वित्झ छावणी बघायला गेले.

या छावणीतल्या लोखंडी गेटमधून आत गेल्यावर एक बोर्ड दिसतो. त्यावर लिहिलं आहे, 'तुमचं काम तुम्हाला मुक्त करतो.'

आत गेल्यावर माझी नजर एका खास दाराकडे गेली. नाझी काळाशी संबंधित अनेक सिनेमे हॉलिवुडमध्ये तयार झाले आहेत.

त्या सिनेमांमध्ये एक दृश्य हमखास असतं. ज्यू लोकांनी खचाखच भरलेली रेल्वेगाडी या दारातून आत छावणीत जाते. या दाराला 'गेट ऑफ डेथ' म्हणजेच 'मृत्यूचं दार' म्हणतात.

शून्यापेक्षा खूप कमी तापमान असलेल्या या जागेवर बर्फाने झाकलेल्या या दाराजवळ उभी असताना अचानक माझ्या अंगावर काटा आला. इथल्या नीरव शांततेत उभं राहून तुम्ही त्या भयानक दृश्याची केवळ कल्पनाच करू शकता.

या छळछावणीविषयी माहिती देणारी गाईड आम्हाला एका खास ठिकाणी घेऊन गेली. तिने सांगितलं की लाखो लोकांना या गॅस चेम्बर्समध्ये टाकून ठार केलं जात असे.

मी आजवर वेगवेगळ्या देशांमधली वेगवेगळी संग्रहालयं बघितली आहेत. मात्र ऑश्वित्झ संग्रहालयात जाणं वेगळा आणि हादरवून टाकणारा अनुभव होता.

या संग्रहालयात जवळपास 2 टन केस ठेवले आहेत. गाईडने सांगितलं की ठार करण्याआधी गरम कपडे शिवण्यासाठी नाझी सैनिक कैद्यांचे केस कापून घ्यायचे.

जवळच लाकडी पलंग होते. या पलंगांवर कैदी झोपायचे. तिथल्या प्रत्येक वस्तूची स्वतःची एक कहाणी होती.

छावणीत फिरता फिरता मी तिथल्या स्वच्छतागृहांपर्यंत गेले. आमच्या गाईडने सांगितलं की कैदी स्वच्छतागृहच्या सफाईचं काम बरं म्हणायचे, कारण हे काम करणाऱ्यांना कमी यातना सहन कराव्या लागत असत.

मात्र या छावणीत एक विशेष गोष्टही दिसली. अनन्वित छळ होत असणाऱ्या कैद्यांपैकी काहींनी आपल्यातली कला जिवंत ठेवली होती.

एका कैद्याने तयार...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

दुसऱ्या महायुद्धात पोलंडमध्ये नाझींनी उभारलेल्या छळ छावण्यांविषयी ऐकताच अंगावर काटा येतो. या छळछावण्यांमध्ये जवळपास 10 लाख लोकांनी आपले प्राण गमावले. यातले बहुतांश लोक ज्यू होते.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: या जहाजाबरोबरच तेल आणि नैसर्गिक वायू महामंडळ अर्थात ONGC च्या प्रकल्पांवर काम करणारी एकूण चार जहाजं 600 हून अधिक कर्मचाऱ्यांसह समुद्रात भरकटली होती.

काय चुकलं आणि ही दुर्घटना कशामुळे घडली, हे शोधून काढण्यासाठी आता केंद्र सरकारच्या पेट्रोलियम मंत्रालयानं उच्चसदस्यीय समिती स्थापन केली आहे.

हवामान खात्याच्या इशाऱ्याकडे दुर्लक्ष?

हवामान खात्यानं 11 मे रोजी संध्याकाळीच अरबी समुद्रात चक्रीवादळाचा धोका असल्याचं जाहीर केलं होतं आणि 15 मे पर्यंत सर्व बोटींनी किनाऱ्यावर यावं अशी सूचना केली होती. तटरक्षक दलानं दिलेल्या माहितीनुसार चार हजारांहून अधिक मच्छीमारी करणाऱ्या बोटी बंदरात परतल्या होत्या.

ओएनजीसीला सगळी जहाजं बंदरात सुरक्षित ठिकाणी आणावीत, असा इशारा तटरक्षक दलाच्या अधिकाऱ्यांनी दिला होता. 11 मे आणि 13 मे रोजी तशी सूचना करण्यात आल्याचं इंडियन एक्स्प्रेसचं हे वृत्त सांगतं.

पण या इशाऱ्यांनंतरही P-305 हे जहाज समुद्रातच होतं आणि बॉम्बे हाय तेलक्षेत्राजवळ एका प्लॅटफॉर्मला (ऑईल रिग) बांधून ठेवण्यात आलं होतं.

वादळाच्या तडाख्यात तिथून सुटून हे जहाज पाण्यात भरकटू लागलं आणि पुढची दुर्घटना घडली, असं जहाजावरील वाचलेल्या कर्मचाऱ्यांनी सांगितलं आहे.

हे जहाज किनाऱ्यावर न आणता एका प्लॅटफॉर्मला बांधून ठेवण्यात आलं होतं, यावरही तज्ज्ञांनी आश्चर्य व्यक्त केलं आहे.

'दास ऑफशोअर' चे संस्थापक आणि सागरी अभियांत्रिकी क्षेत्रात काम करणारे अशोख खाडे सांगतात,

"चक्रीवादळाचा इशारा आहे, वाऱ्याचा वेग एवढा जास्त असण्याची शक्यता आहे, अशा परिस्थितीत  समुद्रातील तेल उत्खनन करणाऱ्या प्लॅटफॉर्मजवळ कुठलीही हेलकावे खाईल अशी गोष्ट ठेवू नये असा नियम आहे. कारण ती प्लॅटफॉर्मला धडकण्याचा आणि त्यातून मोठी दुर्घटना होण्याचा धोका असतो."

जेव्हा पहिली सूचना मिळाली, तेव्हाच जहाज किनाऱ्यावर आणलं असतं, तर कोणाचाच जीव गेला नसता, असं खाडे यांना वाटतं.

दास ऑफशोअरचे तीन बार्जही गेल्या आठवड्यात समुद्रात होते, पण वादळाचा इशारा मिळाल्यावर ते किनाऱ्यावर परतले होते. अशोक खाडे सांगतात, "माझा एक बार्ज अफकॉनसोबत आणि दोन L&T कंपनी सोबत काम करत होते. एलएनटीला जसा इशारा मिळाला, तसं ते तिथून निघाले आणि सुरक्षित स्थळी नांगर टाकून थांबले. त्यांना काहीच झालं नाही."

15 मे नंतरही जहाज समुद्रात का राहिलं?

साधारणपणे अरबी समुद्रात मान्सूनपूर्व काळापासून समुद्र खवळलेला असतो....\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

मुंबईजवळच्या समुद्रात P 305 हा बार्ज बुडाला आणि किमान 60 जणांचा मृत्यू झाला तर 186 जणांना नौदलानं सुरक्षित बाहेर काढलं. पण हे जहाज तौक्ते चक्रीवादळ आलेलं असताना भर समुद्रात काय करत होतं, असा प्रश्न निर्माण झालाय.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: या ठिकाणी पंकजा मुंडेंचा पराभव झाला असून राष्ट्रवादीचे धनंजय मुंडे विजयी झाले आहेत. निकालानंतर पंकजा मुंडेंनी पत्रकार परिषद घेत आपला पराभव मान्य केला.

"मतदारांनी दिलेला कल नम्रपणे स्वीकारते. हा माझ्यासाठी अनाकलनीय निर्णय आहे. मी ही निवडणूक जिंकू शकले नाही, हे सत्य आहे. लोकांचा कल स्वीकारणं क्रमपाप्त आहे.  कदाचित मी स्वत:ला निवडून आणण्यासाठी सक्षम नव्हते. कार्यकर्त्यांनी शांत राहावं, पराभव जड जाईल. पण शांत राहावं. आता कोणत्याही गरीब माणसाच्या कामासाठी मी आहे. मी पराभव स्वीकारलाय, कार्यकर्त्यांनीही स्वीकारावा," असं पंकजा मुंडेंनी म्हटलं.

 पाहा या लढतीचे ताजे अपडेट्स इथे

(ही बातमी अपडेट होत आहे)

धनंजय मुंडे हे विधानपरिषदेचे विरोधी पक्षनेते आणि पंकजा मुंडे या राज्याच्या महिला व बालविकास मंत्री होते . दोघेही चुलत भाऊ-बहीण असल्यानं निवडणुकीला वेगळं महत्त्वं आहे.

परळी विधानसभा मतदारसंघात अंबाजोगाई आणि परळी या दोन तालुक्यांचा ग्रामीण भागही येतो.

"अंबाजोगाईच्या ग्रामीण भागात मुंदडा यांचा प्रभाव आहे. ते आधी राष्ट्रवादीत होते, आता भाजपमध्ये आलेत. त्यामुळं तोही फायदा पंकजा मुंडे यांना मिळेल," असं सुशील कुलकर्णी सांगतात.

परळी शहर हे गोपीनाथ मुंडेंच्या काळापासून भाजपसाठी मारक ठरलंय. गोपीनाथ मुंडे हयात असतानाही परळी शहरानं त्यांना फारशी मदत केल्याची आकडेवारी सांगत नाही. गोपीनाथ मुंडेंना परळी शहरानं लोकसभा किंवा विधानसभेला लीड दिली नव्हती.

कुणाचं पारडं जड?

राही भिडे सांगतात, "पंकजा मुंडे आणि धनंजय मुंडे दोघंही गोपीनाथ मुंडेंचं नाव घेऊन राजकारण करतायत. पण गोपीनाथ मुंडेंनी असलं भावनांचं राजकारण कधीही केलं नाही. व्हिडिओ क्लिपचं प्रकरण आपल्या सगळ्यांना माहिती आहे. पण या दोघांनी लोकांसमोर भावनांचा उद्रेक केला. लोक त्याकडे ड्रामा म्हणून बघतायत. पंकजांना याचा सर्वस्वी फायदा होईल, असं वाटत नाही. धनंजय यांनीसुद्धा त्याचा खुलासा दिल्यामुळे त्यांनाही सहानुभूती मिळालेली आहे. त्यामुळे एकतर्फी निकाल असणार नाही."

संजय जोग यांच्या मते, "पंकजा आणि धनंजय या दोघांनी जे भावनांचं राजकारण केलं, त्यातून किती मतं मिळवता येतील हा चर्चेचा मुद्दा आहे. पण त्या दोघांच्या कामाकडे अजिबात दुर्लक्ष करता येणार नाही."

जिथे लढत असते, तिथे ज्याचं ग्राउंडवरचं काम चांगलं असतं, तो सीट काढतो हे आपल्याला माहिती आहे, असं सचिन परब यांनी सांगितलं. "तिथे...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

बीडमधील परळी विधानसभा मतदारसंघाकडे अवघ्या महाराष्ट्राचं लक्ष आहे. राज्यातील अत्यंत चुरशीची आणि सर्वांत लक्षवेधी लढत म्हणून या लढतीकडे पाहिलं जातंय. याचं कारण इथून मुंडे भावंडं आमने-सामने उभे ठाकलेत.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: या डेथ व्हॅली नॅशनल पार्कमध्ये काम करणाऱ्या ब्रँडी स्टिव्हर्टशी बीबीसीशी बोलताना म्हणाल्या, "इथं प्रचंड उष्णता आहे. राहू शकत नाही इतकी उष्णता. घरातून बाहेर पडल्यानंतर असं वाटतं की कुणीतरी आपल्या चेहऱ्यावर हेअर ड्रायर फिरवत आहे."

16 ऑगस्ट रोजी तर या डेथ व्हॅलमध्ये 130 फॅरनहाईट म्हणजेच 54.4 डिग्री सेल्सिअस एवढ्या तापमानाची नोंद झाली. पृथ्वीवरील सर्वात उच्चांकी तापमान म्हणून याची नोंद होऊ शकते.

जागतिक हवामान संघटनेच्या म्हणण्यानुसार, सर्वात उच्चांकी तापमानाच्या नोंदीला अद्याप दुजोरा मिळाला नसला, तरी डेथ व्हॅलीत भयंकर उष्णता आहे, हे सांगायला कुणा तज्ज्ञाची आवश्यकत नाहीय.

'जगातील सर्वात उष्ण' भागात घर असलेल्यांपैकी ब्रँडी स्टिव्हर्ट आहेत. ब्रँड गेल्या पाच वर्षांपासून डेथ व्हॅलीत राहाता. नॅशनल पार्कच्या संपर्क विभागात त्या काम करतात.

बीबीसीशी बोलताना ब्रँडी म्हणाल्या, "इथं खूप गरम होतं. पण तुमच्या शरीरावर घाम येत नाही. कारण ते उष्णतेनं पटकन बाष्प बनून उडून जातं. तुमच्या कपड्यांना घाम लागलेला दिसेल, पण त्वचेवर फार वेळ टिकून राहत नाही."

"उन्हाळ्यात मी अधिकाधिक वेळ घरातच राहते. मात्र, काही लोक डोंगरावर फेरफटका मारायला जातात. कारण तिकडे या भयंकर उष्णतेपासून थोडासा दिलासा देणारं वातावरण असतं," असं ब्रँडी सांगतात.

या वातावरणाची एकदा सवय झाली की, विशेष काही वाटत नाही, असंही त्या सांगतात. किंबहुना, 26.6 डिग्री सेल्सिअसच्या खाली तापमान आल्यावर थंडी वाजायला लागते, असं त्या म्हणतात.

चहूबाजूंनी उचंच उंच डोंगररांगा

अनेक लोक नॅशनल पार्कमध्ये राहतात आणि फर्नेस क्रीकमध्ये काम करतात. इथं नुकतेच विक्रमी तापमानाची नोंद झाली. हे शहर समुद्रसपाटीपासून 280 फूट खोल असून, अरुंद तलावासारखं आहे. चहूबाजूंनी उंचच उंच डोंगररांगा आणि मधोमध हे शहर आहे.

जॅसन

लष्करात सेवा बजावलेल्या जॅसन सांगतात, "इराकमध्ये दोनवेळा गेलोय. जर मी इराकमध्ये राहू शकतो, तर डेथ व्हॅलीत राहूच शकतो."

जॅसन सध्या सकाळी पाच ते दुपारी एक वाजेपर्यंत गोल्फ कोर्समध्ये काम करतात. गोल्फ कोर्सची देखभाल करण्याची जबाबदारी असलेल्या पथकात ते कार्यरत आहेत. ते सांगतात, "आता उन्हाळा सुरू झाला आहे. तर अशावेळी पहाटे चार वाजता काम करण्यास सांगितलं जातं. मात्र, इथं पहाटे चार वाजताही 100 ते 105 फॉरेनहाईट तापमानाची नोंद होते."

"गवत कापणं हे खरंतर आमचं रोजचं काम आहे. ट्रिमिंग करणं,...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

'मृत्यूचं खोरं' हे शब्दच किती भयंकर आहेत! पण असं खोरं अमेरिकेतील कॅलिफोर्नियात आहे. 'डेथ व्हॅली' असं या भागाला तिथं म्हटलं जातं. असं का म्हटलं जातं, हे आम्ही तुम्हाला सांगणार आहोत.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: या तिमाहीसाठी भारताचा जीडीपीचा दर -23.9 टक्के असल्याचं स्पष्ट झालं. या काळात भारतात लॉकडाऊन सुरू होता.

याचाच अर्थ भारताच्या विकास दरात 23.9 टक्क्यांची घसरण झाली आहे. तिमाही दरामधली आतापर्यंतची ही सर्वांत मोठी घसरण आहे. 1996 पासून भारतानं तिमाही जीडीपीची मोजणी करायला सुरुवात केली आहे.

Twitter पोस्ट समाप्त, 1

गेल्या काही वर्षांत भारताच्या अर्थव्यवस्थेचा वाढीचा वेग मंदावला आहे. मात्र, एप्रिल-जून तिमाहीचे जीडीपीचे आकडे हे गेल्या काही दशकातले सर्वांत वाईट आकडे असू शकतात अशी शक्यता वर्तवण्यात येत होती.

याचं सर्वांत महत्त्वाचं कारण म्हणजे कोरोनाचा संसर्ग रोखण्यासाठी एप्रिल ते जूनदरम्यान देशभरात लॉकडाऊन जाहीर करण्यात आला होता. जीवनावश्यक वस्तूंचा पुरवठा वगळता बाकी सर्व आर्थिक व्यवहार ठप्प होते.

त्यामुळेच जीडीपीचे हे आकडे सर्वांसाठी अतिशय महत्त्वाचे आहेत. पण मुळात जीडीपी म्हणजे काय?

एका विशिष्ट कालावधीत देशातल्या वस्तू आणि सेवांच्या उत्पादनाची किंमत म्हणजेच जीडीपी होय.

अर्थव्यवस्थेचं प्रगतीपुस्तक

रिसर्च आणि रेटिंग्ज फर्म केअर रेटिंग्जचे अर्थतज्ज्ञ सुशांत हेगडे यांच्या मते, एखाद्या विद्यार्थ्यासाठी त्याचं प्रगतीपुस्तक जसं महत्त्वाचं असतं, तसंच अर्थव्यवस्थेसाठी जीडीपीचं महत्त्व असतं.

"विद्यार्थ्यानं वर्षभर किती अभ्यास केला, कोणत्या विषयात तो चांगला होता आणि त्याचा कोणता विषय कच्चा राहिला हे प्रगतीपुस्तकावरून कळतं, तसंच जीडीपीमुळे अर्थव्यवस्थेच्या वेगवेगळ्या क्षेत्रातील चढउतारांबद्दल माहिती मिळते."

जीडीपीचे आकडे घसरले, तर अर्थव्यवस्थेचा वेग मंदावला आहे असा त्याचा अर्थ होतो.

भारतात सेंट्रल स्टॅटिस्टिक्स ऑफिस (सीएसओ) वर्षातून चार वेळा जीडीपीचे आकडे जाहीर करते. म्हणजेच जीडीपीची आकडेवारी दर तिमाहीला प्रसिद्ध होते.

जीडीपीचा दर कसा ठरवला जातो?

जीडीपी दोन पद्धतींनी निश्चित केला जातो. कारण चलनवाढीसह उत्पादन खर्चात घट होते. हे प्रमाण 'कॉन्स्ट्ंट प्राइज' अर्थात कायमस्वरुपी दर आहे. यानुसार जीडीपीचा दर आणि उत्पादनाचं मूल्य एका वर्षासाठीच्या उत्पादनासाठी येणाऱ्या खर्चानुसार ठरतं. म्हणजे 2010 वर्ष प्रमाण मानलं तर त्याआधारे उत्पादनाच्या मूल्यात वाढ किंवा घट होते.

दुसऱ्या पद्धतीनुसार करंट प्राइज अर्थात सध्याच्या मूल्यानुसार जीडीपीचा दर निश्चित केला जातो. त्याअंतर्गत उत्पादन मूल्यामध्ये महागाईचा दरही सामील...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

सोमवारी (31 ऑगस्ट) सरकार चालू आर्थिक वर्षासाठी एप्रिल ते जून या तिमाहीचे जीडीपीचे आकडे जाहीर  झाले आहेत.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: या दरम्यान, मतदान करताना एक प्रश्न सतत आपल्याला येतो. तो म्हणजे आपलं मत किती सुरक्षित आहे? आपल्या नावे दुसरं कुणी मत देणार नाही ना?

ही भीती दूर करण्यासाठी मत देताना निवडणूक अधिकारी आपल्या बोटाला निळी शाई लावतात.

निळ्या शाईमुळं त्या व्यक्तीनं मत दिलं की नाही हे कळतं. ही शाई शोधण्याचं सगळं श्रेय भारताचे पहिले मुख्य निवडणूक आयुक्त सुकुमार सेन यांना जातं.

मत दिल्यानंतर अनेकजण शाई लावलेल्या बोटासहित सेल्फी फोटो काढून सोशल मीडियावर टाकत असतात. तर काहीजणांना मत दिल्यवर ही शाई कशी काढता येईल याविषयीही कुतुहल निर्माण होतं.

ही शाई कुठं बनवली जाते?

ही शाई दक्षिण भारतातल्या एक कंपनीत तयार केली जाते. म्हैसूर पेंट अँड वार्निश लिमिटेड (MVPL) असं या कंपनीचं नाव आहे. 1937साली या कंपनीची स्थापना झाली. म्हैसूर प्रांताचे त्यावेळचे महाराज नलवाडी कृष्णराजा वाडियार यांनी या कंपनीची सुरुवात केली होती.

कंपनी ही शाई घाऊक बाजारात विकत नाही. MVPLद्वारे सरकार आणि निवडणुकीत सहभागी झालेल्या संस्थांनाच ही शाई विकली जाते. तशी ही कंपनी अनेक पेंट तयार करते. पण निवडणुकीतल्या शाईसाठी ही कंपनी प्रसिद्ध आहे.

निवडणुकीची शाई किंवा edible ink म्हणून या शाईला ओळखलं जातं. 1962पासून या शाईचा वापर केला जात आहे. ही शाई इतर देशातही निर्यात केली जात आहे.

मतदानाची शाई का पुसता येत नाही?

या शाईत सिल्व्हर नायट्रेट या रसायनाचा वापर केला जातो. त्यामुळे ही शाई कमीत कमी 72 तासापर्यंत पुसली जात नाही.

सिल्व्हर नायट्रेटचा पाण्याशी संपर्कात आला की त्याचा रंग काळा होतो आणि तो पुसला जात नाही.

तसंच त्याचा संपर्क हा आपल्या शरिरातल्या क्षाराशी आल्यावर त्याचं सिल्वर क्लोराइडमध्ये रुपांतर होतं.

सिल्वर क्लोराइड पाण्यात विरघळत नाही. ते बोटाला चिटकून राहतं. ते साबणानंही निघत नाही. बोटाच्या पेशी जशा जुन्या होत जातात तसं तसं ही शाई निघू लागते.

ही शाई 40 सेकंदाच्या आत सुकून जाते. त्याची प्रक्रिया इतकी जलद होते की एका सेकंदात त्याची छाप सोडून जाते. याच कारणांमुळं ही शाई बोटावरून काढता येत नाही.

दरम्यान एका विशिष्ट केमिकलचा वापर करून ही शाई काढता येते असा काहीजण दावा करत आहेत. पण यामागे काही ठोस पुरावा मिळालेला नाही.

1962पासून वापरल्या जाणाऱ्या शाईला अजून पर्यंत निवडणूक आयोगानं पर्याय शोधलेला नाही. त्यामुळे गेल्या अनेक वर्षांपासून ही शाई तिचं काम चोखपणे...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

जगातल्या सर्वात मोठ्या लोकशाहीच्या महोत्सवाला सुरुवात झाली आहे. आज देशभरात चौथ्या टप्प्यातलं मतदान होत आहे. महाराष्ट्रात 17 जागांवर मतदान होत आहे.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: या दोन्ही कायद्यांची अंमलबजावणी झाल्यास आपण बंदिवासात टाकले जाऊ किंवा देशाबाहेर फेकले जाऊ अशी भीती त्यांना वाटतेय.

असं होऊ नये म्हणून ते कागदपत्र जमवण्याची धावपळ करत आहेत.

या लोकांच्या परिस्थितीचा आढावा बीबीसीचे प्रतिनिधी रॉक्सी गागडेकर छार्रा यांनी घेतला आहे.

हेही पाहिलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)

\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

एनआरसी आणि नागरिकत्व सुधारणा कायदा या दोन्हीमुळे पश्चिम बंगालमधले मुस्लीम अल्पसंख्यांक लोक धास्तावले.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: या निदर्शनांना 'मार्च फॉर अवर लाइव्हस्' असं म्हटलं जात आहे. अमेरिकेत 800हून अधिक ठिकाणी निदर्शनं सुरू आहेत. अमेरिकेतला सर्वांत मोठा मोर्चा वॉशिंग्टनमध्ये होत आहे. या मोर्चामध्ये 5 लाखाहून अधिक लोक सहभागी झाले आहेत.

गेल्या महिन्यात फ्लोरिडामध्ये एका शाळेत गोळीबारीची घटना झाली होती. त्यामध्ये 17 जणांचा मृत्यू झाला होता.

त्या घटनेच्या पार्श्वभूमीवर हा मोर्चा काढण्यात आला आहे.

कठोर नियंत्रणाची मागणी

या आंदोलनाला जगभरात प्रतिसाद मिळत आहे. लंडन, एडिनबरा, जिनिव्हा, सिडनी आणि टोकिओ या ठिकाणी देखील निदर्शनं झाली.

वॉशिंग्टनमध्ये झालेल्या मोर्चात तर गर्दी इतकी आहे की या ठिकाणी फक्त उभं राहण्यास जागा आहे, असं आयोजकांचं म्हणणं आहे.

या निदर्शनाच्या माध्यमातून सरकारवर दबाव आणून बंदूक खरेदी विक्रीवर कठोर नियंत्रण आणण्यात यावं अशी मागणी केली जात आहे.

असॉल्ट हत्यारांवर देखील निर्बंध असावेत अशी मागणी लोक करत आहेत.

शिक्षक आणि स्टाफला प्रशिक्षण

बंदूक खरेदी विक्रीवर नियंत्रणासाठी सरकारनं केलेल्या प्रयत्नांची यादी व्हाइट हाऊसनं सादर केली आहे. सरकारनं एक प्रसिद्धिपत्रक छापलं आहे, त्यात त्यांनी आतापर्यंत कोणते कायदे तयार केले याबद्दल सांगितलं आहे.

अमेरिकेत स्टॉप स्कूल व्हायलन्स कायदा आणण्यात येणार आहे, असं त्या प्रसिद्धिपत्रकात म्हटलं आहे. या कायद्यानुसार शिक्षक आणि कर्मचाऱ्यांना प्रशिक्षण देण्याचं आश्वासन सरकारनं दिलं आहे.

शाळांमधली सुरक्षा व्यवस्था सुधारण्यासंबंधी पावलं उचलली जातील अशी तरतूद या कायद्यात असेल. बंदूक खरेदी करण्यासाठी येणाऱ्या व्यक्तीची पार्श्वभूमी तपासण्यात येईल, असं सरकारनं स्पष्ट केलं आहे.

या निदर्शनांमध्ये लोकांनी हाती फलक घेऊन आपला विरोध नोंदवला. गोळीबारीच्या घटनांमध्ये मृत पावलेल्या व्यक्तींचे फोटो देखील काही लोकांनी हातात घेतले होते, असं या मोर्चाला उपस्थित असलेले बीबीसीचे प्रतिनिधी जॉन सोपेल यांनी म्हटलं.

हे वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)

\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

बंदूक खरेदी-विक्रीवर सरकारचं काटेकोर नियंत्रण असावं, या मागणीसाठी पूर्ण अमेरिकेत निदर्शनं होत आहेत.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: या परिस्थितीत काही दिवसांवर आलेल्या लोकसभा निवडणुकीत भाजपला मित्रपक्षांची अधिकच निकड भासू लागलीये. पण भाजपची ही निकड महाराष्ट्रात पूर्ण करण्यासाठी शिवसेनेला मोठी किंमत वसूल करायची आहे आणि शिवसेनेसाठी भाजप पदरमोड करणार का कळीचा मुद्दा बनला आहे.

या आंदोलनाला विरोधी पक्षांतील तमाम मोठ्या नेत्यांची गर्दी केलीच, पण शिवसेनेचे खासदार संजय राऊत यांची उपस्थिती महाराष्ट्रासाठी लक्षवेधी ठरली. या निमित्ताने एक प्रश्न उपस्थित होतो - उत्तर प्रदेशनंतर संसदेत सर्वाधिक खासदार पाठवणाऱ्या महाराष्ट्रात भाजप घटक पक्ष असलेल्या शिवसेनेपुढे आगतिक झालाय का, असाही  .

'युती हा शब्द शिवसेनेने डिक्शनरीमधून काढून टाकला आहे' ते 'सन्माजनक प्रस्ताव आला तर शिवसेना युतीसाठी तयार आहे,' असं म्हणत नमतं घेणारे राऊत यांचा चंद्राबाबू नायडूंना पाठिंबा देण्याला राष्ट्रीय राजकारणाचे कंगोरे आहेत, असं राजकीय विश्लेषकांना वाटतं.

भाजप पदरमोड करावी लागणार?

ज्येष्ठ राजकीय विश्लेषक प्रताप आसबे या घडामोडींकडे राष्ट्रीय पातळीवर पाहातात. भाजपला सोडून जाणारे मित्रपक्ष आणि ईशान्य भारतात सिटिझनशिप बिलवरून सुरू असलेल्या आंदोलनाकडे ते लक्ष वेधतात.

"उत्तर प्रदेशमध्ये होणारं संभाव्य नुकसान आणि इतर ठिकाणी सोडून जाणारे मित्रपक्ष, या बाबी लक्षात घेतल्या तर महाराष्ट्रात भाजपला लोकसभा निवडणुकीत जास्तीत जास्त जागा जिंकणं आवश्यक आहे. त्यामुळेच शिवसेना अधिकाधिक दबावाचं राजकारण करणार, हे उघड आहे. भाजपला महाराष्ट्रात पदरमोड करावी लागेल हे उघड आहे," असं ते सांगतात.

1995ला विधानसभा निवडणुकीत युतीमध्ये शिवसेनेनं 169 तर भाजपने 116 जागा लढवल्या होत्या. या फॉर्म्युल्याचा आग्रह शिवसेना धरू शकते. तर दुसरीकडे 2014च्या विधानसभा निवडणुकीत जिंकलेल्या 122 पैकी काही जागा सोडणं भाजपला सहज शक्य नाही, असं त्यांनी सांगितलं.

"असं असलं तरी गेल्या वेळी जिंकलेल्या सर्व जागा पुन्हा जिंकता येणार नाहीत, ही जाणीव भाजपला आहे. पण शेवटी दोन्ही पक्ष एकत्र येतील," असं त्यांना वाटतं.

शिवसेना आणि भाजप यांनी 2014ची लोकसभा निवडणूक एकत्र लढवली होती.

2014च्या एप्रिल-मेमध्ये झालेल्या लोकसभा निवडणुकीत शिवसेना आणि भाजप यांची युती होती, तेव्हा शिवसेनेने 2014च्या लोकसभा निवडणुकीत 20 जागा लढवून 18 जागा जिंकल्या होत्या तर भाजपने 24 जागा लढवून 23 जागा जिंकल्या होत्या.

पण त्यानंतर काही महिन्यांमध्ये झालेल्या...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

ईशान्य भारतात भारतीय जनता पक्षाविरोधात आंदोलन सुरू आहे तर उत्तर प्रदेशात समाजवादी पक्ष आणि बहुजन समाज पक्ष लोकसभा निवडणुकांसाठी एकत्र आले आहेत. शिवाय, पश्चिम बंगालच्या मुख्यमंत्री ममता बॅनर्जी यांच्यानंतर आंध्र प्रदेशचे मुख्यमंत्री चंद्राबाबू नायडू यांनीही पंतप्रधान नरेंद्र मोदींविरोधात मोठं आंदोलन उभं केलं.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: या परिस्थितीत दोन्ही देशांच्या नात्याचं भविष्य काय असेल, हे समजून घ्यायचं असेल तर भारताची परराष्ट्र व्यवहारविषयक भूमिका पाहणं अतिशय महत्त्वपूर्ण ठरतं.

भारताच्या माजी परराष्ट्र सचिव निरुपमा राव सांगतात, "गेल्या 45  वर्षांत एलएसीवर एकदाही गोळीबार झाला नाही. पण, आता गलवान खोऱ्यातील घटनेमुळे सगळं काही विखुरल्यासारखं दिसत आहे."

गेल्या दशकभरात भारताचे चीनसोबत मैत्रीपूर्ण संबंध राहिले आहेत. चीननं भारतात गुंतवणूक केली आहे आणि दोन्ही देशांमध्ये व्यापारही झाला आहे.

सीमावादानंतर भारतानं चीनी मोबाईल अॅप्सवर बंदी घातली आहे, पण हे एक मर्यादित पाऊल होतं.

युरेशिया समूहाचे अध्यक्ष इएन ब्रेमर यांच्या मते, भारताला सीमेवरील तणाव वाढवायचा नाहीये.

त्यांनी बीबीसीला सांगितलं, "भारताचं सैन्य चीनी सैन्याची गोळीबार करण्याची जी क्षमता आहे, त्याच्या जवळपासही नाही आहे, हे खरं आहे. तसंच भारताला सीमेवरील तणावही वाढवायचा नाहीये. पण, भारताजवळ प्रचंड लोकप्रिय पंतप्रधान आहेत आणि चीनविरुद्ध बोलल्यामुळे त्यांच्या राष्ट्रवादाच्या प्रतिमेला राजकीय फायदा मिळत आहे. यामुळे देशातील उद्योगालाही  फायदा होत आहे आणि भारतीय लोकांना आपल्या पसंतीच्या क्षेत्रात पाय रोवण्याची ही एक संधी आहे."

भारत आणि चीनमधील व्यापार

भारत आणि चीनमधील व्यापाराची आकडेवारी चकित करणारी आहे.

 2001मध्ये दोन्ही देशांमधील व्यवहार 3.6 अब्ज डॉलरचा होता, तर 2019 मध्ये तो 90 अब्ज डॉलरपर्यंत पोहोचला.

चीन भारताचा सगळ्यात मोठा व्यापार सहकारी (ट्रेडिंग पार्टनर) आहे.

हे नातं एकतर्फी नाही. आज भारत सामान्य औषधाच्या बाबतीत जगभरातील सगळ्यात मोठा निर्यातदार असेल, तर यात चीनचंही योगदान आहे. कारण, या औषधांसाठीचा कच्चा माल चीनमधूनच येतो.

व्यापाराशिवाय दोन्ही देशांनी एकमेकांच्या ठिकाणी गुंतवणूकही केली आहे. पण, ती या देशांतच्या एकूण क्षमतेपेक्षा कमी आहे.

1962चं युद्ध आणि लाईन ऑफ अॅक्च्युअल कंट्रोल (LOC) वर अनेक वर्षांपासून तणाव असला तरी या दोन्ही देशांतील व्यापार दिवसेंदिवस वाढत गेला आहे.

द्विपक्षीय व्यापारात चीनचा निर्यात हिस्सा दोन-तृतीयांश आहे, अशी भारताची तक्रार असते.

भारत आणि चीनमधील व्यापारात 50 बिलियन डॉलरचा तोटा झाला आहे. यामुळे अधिक कठोर पावलं उचलणं भारतासाठी धोकादायक ठरू शकतं.

त्यामुळे भारतानं सांभाळून पावलं उचलणं गरजेचं आहे. भारताला सीमाभागातील आपल्या राजकीय...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

भारत आणि चीनमधील तणावपूर्ण संबंधांमुळे दोन्ही देशातील मूळ वाद अद्याप कायम असल्याचं दिसून येतं.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: या पार्श्वभूमीवर बीबीसी मराठीनं वाचकांना प्रश्न विचारला होता की, माधव चितळेंच्या या विधानाबद्दल तुम्हाला काय वाटतं? वाचकांनी बीबीसी मराठीला सोशल मीडियावर भरभरून प्रतिक्रिया दिल्या.

कल्याण जाधव यांनी ट्विटरवर प्रतिक्रिया दिली आहे की, "स्वतःचे हक्क मिळवण्यासाठी मराठवाड्याला अजूनही संघर्ष करावा लागतो त्यामुळे मराठवाडा वेगळं राज्य झालंच पाहिजे."

इनोसन्ट आत्मा या अकाऊंटनं ट्वीट केलं आहे की, "वेगळं राज्य आणि विकास यांचा दूरदूरपर्यंत सबंध नाही. आणखी एकाला मुख्यमंत्री होता यावं म्हणून अशी विधान करण्यात येतात."

"सगळा दुष्काळी भाग काढून वेगळा केला तर फायद्यापेक्षा तोटाच जास्त होईल. दरवर्षी पाण्यावरून भांडण होतील ते वेगळं. छोटी राज्यं विकासाचं द्योतक असती तर गोवा सगळ्यात प्रगत राज्य असायला हवं होतं," असं ट्वीट करण्यात आलं आहे वीरप्पन या अकाऊंटवरून.

सचिन जाधव फेसबुकवर म्हणतात की, "विकासासाठी स्वतंत्र मराठवाडा हवा असं मला वाटतं नाही. मी पण मराठवाड्यात राहतो, आणि मला महाराष्ट्रातच राहायचं आहे. मराठवाड्यात विकास नाही हे मान्य पण छोटी राज्यं केल्यानं विकास होतो यात काही तथ्य नाही."

वैजनाथ यादव यांचं मत मात्र थोडं वेगळं आहे. ते म्हणतात, "भाषावार प्रांतरचना मोडीत काढावी. उत्तर प्रदेश सारखी मोठी आणि गोव्यासारखी लहान राज्ये मोडून प्रशासकीय दृष्ट्या योग्य आकाराची राज्य बनवावीत."

"राज्यांचे तुकडे पाडून काही होणार नाही, उगाच खर्च मात्र भयंकर वाढेल," असं मत विजय सबनीस यांनी व्यक्त केलं आहे.

तर सुजीत जोशी म्हणतात की, "आजपर्यंतचा इतिहास बघता मराठवाड्यावर अन्यायच झालाय. ना इथल्या राजकारण्यांनी ना दुसऱ्या राजकारण्यांनी मराठवाड्याचा विकास केला. एक मराठवाड्याचा नागरिक म्हणून मराठवाडा स्वतंत्र व्हावा ही मागणी मला योग्य वाटते."

"मराठवाड्याचा विकास करायचा असेल तर राजकारण्यांना बदलावं लागेल, अन्यथा मराठवाडा हा फक्त राजकीय पोळी भाजण्यापलीकडे कुठेच वापरला जाणार नाही," असं रवींद्र धात्रक यांनी लिहीलं आहे.

राज्यांना हक्काचा निधी दिला तर वेगळ्या राज्यांच्या मागणीची गरज राहाणार नाही असं लक्षीकांत मुळे म्हणतात." वेगवेगळ्या राज्याची मागणीच ही राजकीय आहे. त्यास जनतेचा पाठिंबा नाही," असंही ते पुढे म्हणतात.

आपण हे पाहिलं का?

पाहा व्हीडिओ : २६/११ हल्ल्यातील पुराव्यांवरून भारत-पाकिस्तानचे आरोप प्रत्यारोप

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

जलतज्ज्ञ डॉ. माधव चितळे यांनी लोकसत्ताला नुकत्याच दिलेल्या एक मुलाखतीत मराठवाड्याचा विकास  होणं आवश्यक असेल तर मराठवाडा स्वतंत्र राज्य म्हणून घोषित केलं पाहिजे, असं म्हंटलं आहे.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: या पार्श्वभूमीवर बीबीसी मराठीने त्यांच्या वाचकांना प्रश्न विचारला होता की, ग्रहणाच्या काळात मंदिर बंद ठेवण्याविषयी तुमचं काय मत आहे. वाचकांच्या अनेक प्रतिक्रिया आल्या. काही जणांनी या कृतीचं समर्थन केलं तर अनेकांना असं करणं अंधश्रद्धेचं प्रतीक वाटलं.

अनेकांच्या प्रतिक्रिया मजेशीर होत्या. आलेल्या सगळ्या प्रतिक्रियांपैकी या काही प्रातिनिधिक.

अनिरुद्ध पवार म्हणतात, "ग्रहणमोक्ष झाल्यावर मोबाईलला आंघोळ घालूनच फेसबुक आणि व्हॉटस्अॅप सुरू करावं."

जयराम तेल्हुरे सांगतात की, "ग्रहणाच्या काळात मंदिर बंद ठेवल्याची बातमी या आधी कधी ऐकलेली किंवा वाचलेली नाही."

"अशा अंधश्रद्धा निर्माण करणाऱ्या परंपरा लाथाडून द्यायला हव्यात," असं मत व्यक्त केलं आहे सचिन बांगल यांनी.

"ग्रहण चालू असेपर्यंत आम्ही आमचं फेसबुक अकाऊंट बंद ठेवणार आहोत," अशी मजेशीर प्रतिक्रिया दिली आहे प्रशांत ताथे यांनी.

मानसी लोणकर लिहितात, "जर संपूर्ण निसर्ग देवाच्या अस्तित्वामुळे चालतो मग ग्रहणाचा देवावर काय फरक पडणार?"

"या काळात लोकांना चंद्रग्रहण पाहाता यावं म्हणून मंदिरं बंद ठेवली असतील," अशी कोपरखळी सागर नाईकांनी मारली आहे.

अमोल शेडगे लिहितात की, "प्रबोधनकार ठाकरे यांचं धर्माची देवळे आणि देवळांचे धर्म हे पुस्तक कोणी वाचलंय का? सगळा गंज उतरून जाईल आणि ते बाळासाहेब ठाकरे यांचे पिता असल्याने कोणी नावं ठेवू शकणार नाही."

प्रतिक शिंदे म्हणतात, "मंदिर बंद ठेवलीच पाहिजेत. तो श्रद्धेचा भाग आहे."

जितेंद्र गजघाट म्हणतात, "21 व्या शतकात आलो, हातात तंत्रज्ञान आहे तरी मेंदूला लागलेली वाळवी काही कमी व्हायची नावं घेत नाही."

बीबीसी मराठीने चंद्रग्रहण लाईव्ह दाखवलं होत. यात सुपरममून, ब्लू मून आणि खग्रास चंद्रग्रहण असा तिहेरी सोहळा तज्ज्ञतांच्या विश्लेषणासह वाचकांना पाहाता आला. यावर देखील अनेक वाचकांच्या प्रतिक्रिया आल्या.

नागार्जुन वाडेकर लिहितात की, "अनेक वर्षांनंतर असा चमत्कार दिसत आहे. माणसाचा जन्म होण्याच्या आधीपासून अशा घटना घडत आहेत त्यामुळे याचा माणसावर कोणताही वाईट परिणाम होणार नाही.

हे वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)

\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

चंद्रग्रहण असल्यामुळे आज संध्याकाळी अनेक मंदिरं बंद ठेवली गेली. ग्रहण ही एक खगोलीय घटना आहे हे सिद्ध झालं असूनही त्याविषयी अनेक समज-गैरसमज आहेत.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: या पार्श्वभूमीवर राज्यातल्या वेगवेगळ्या पक्षांच्या नेत्यांनी जनतेला काय आवाहनं केलं आहे, ते पाहूया.

मजकूर उपलब्ध नाही

Facebook पोस्ट समाप्त, 1

भीम जयंती ऑनलाईन साजरी करा – प्रकाश आंबेडकर

"बाबासाहेबांच्या जयंतीनिमित्त जमा केलेला निधी सफाई कामगार, आरोग्य सेवक तसंच या कोरोनाच्या काळात जे लोक आपला जीव धोक्यात घालून काम करताय, अशा हातावर पोट असणाऱ्या समूहाला द्यावा. त्यांचं संरक्षण करणं ही आपली जबाबदारी आहे. अशा लोकांची चूल विझणार नाही, याची काळजी घ्या. या गरजू लोकांना अन्नधान्य, जीवनावश्यक वस्तू देण्यात याव्या," असं आवाहन वंचित बहुजन आघाडीचे नेते प्रकाश आंबेडकर यांनी केलं आहे.

"यंदाची जयंती आपण घरातूनच साजरी करावी. घरातील जयंतीचे फोटोज, व्हीडिओ सोशल मीडियावर टाकून इतरांनीही ती घरातून साजरी करावी यासाठी आवाहन करावं. अशाप्रकारे यंदाची जयंती ऑनलाईन पद्धतीनं साजरी करावी," असंही ते म्हणाले.

समतेचा दिवा लावा - रामदास आठवले

"दरवर्षी आपण मोठ्या प्रमाणात भीमजयंती साजरी करतो. पण यंदा कोरोनाचं संकट आहे. त्यामुळे घरात थांबूनच आपल्याला भीमजयंती साजरी करायची आहे," असं रिपाईचे नेते आणि केंद्रीय सामाजिक न्याय राज्यमंत्री रामदास आठवले म्हणाले.

"मी सकाळी 11 वाजता बाबासाहेबांच्या प्रतिमेला पुष्पहार अर्पण करून कुटुंबीयांना मिठाई वाटणार आहे. या परिस्थितीत गर्दी करू नये."

बाबासाहेबांनी विषमता आणि जातीव्यवस्थेविरुद्ध संघर्ष केला, त्यामुळे संध्याकाळी समतेचा दिवा लावा, असंही त्यांनी म्हटलंय.

यंदा भीमजयंती पुढे ढकलण्याचा विचार करावा - शरद पवार

तर राष्ट्रवादी काँग्रेसचे अध्यक्ष शरद पवार यांनी यंदाचा उत्सव पुढे ढकलण्याचा विचार करावा, असा सल्ला दिला आहे.

"14 एप्रिल रोजी भारतीय राज्यघटनेचे शिल्पकार डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर यांचा जयंती सोहळा साजरा केला जातो. कोरोना व्हायरसच्या काळात गर्दी टाळण्यासाठी हा जयंतीचा उत्सव दोन महिने किंवा त्यापेक्षा अधिक काळासाठी पुढे ढकलण्याचा विचार करावा. कोरोना व्हायरसचा फैलाव वाढत असताना आपण एकत्रित आलात तर आरोग्याच्या मोठ्या समस्या निर्माण होतील," असं त्यांनी म्हटलं आहे.

रेशन किटचं वाटप करा - जे. पी. नड्डा

भाजपचे राष्ट्रीय अध्यक्ष जे. पी. नड्डा यांनी भाजपच्या कार्यकर्त्यांनी हा दिवस कसा साजरा करावा, याविषयीचं निवदेन ट्विटरवर जाहीर केलं आहे.

त्यांनी म्हटलंय, "भाजपच्या कार्यकर्त्यांनी...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

कोरोना व्हायरसमुळे राज्यातील लॉकडाऊन 30 एप्रिलपर्यंत वाढवण्यात आला आहे. त्यामुळे 14 एप्रिलला डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर यांचा जन्मदिन कशापद्धतीनं साजरा करायचा, असा प्रश्न अनेकांना पडला आहे.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: या प्रकरणाची सीबीआय चौकशी होत असल्याने पदावर राहणं नैतिकदृष्ट्या योग्य वाटत नसल्याचं अनिल देशमुख यांनी मुख्यमंत्री उद्धव ठाकरे यांनी लिहिलेल्या राजीनामा पत्रात म्हटलं आहे.

पण, गेल्या वर्षभरातील त्यांचा कार्यकाळ आणि त्या दरम्यानच्या घटना पाहता राष्ट्रवादी काँग्रेसमध्ये ते एकाकी पडले होते का, असा प्रश्न उपस्थित होत आहे. तो का हे समजून घेण्यासाठी गेल्या वर्षभरातील घडामोडींवर नजर टाकू.

शरद पवारांनी दिली संधी

2019 च्या विधानसभा निवडणुकांमध्ये छगन भुजबळ, जयंत पाटील, अजित पवार, दिलीप वळसे-पाटील यांच्या सारखे दिग्गज नेते निवडून आले होते. पण असं असतानाही शरद पवारांनी गृहमंत्रिपद अनिल देशमुखांना देँण्याचा निर्णय घेतला तेव्हा सर्वांनी आश्चर्य व्यक्त केलं होतं.

सत्ता स्थापनेच्या काळात गृहखात्यात नेमकं काय काय घडलं होतं याची आता बरीच चर्चा सुरू आहे, त्या पार्श्वभूमीवर बहुदा पवारांना गृहमंत्रिपदी अशी व्यक्ती हवी होती जी त्यांच्या मर्जीच्या बाहेर जाऊ शकणार नाही आणि ती व्यक्ती त्यांना अनिल देशमुख यांच्या रुपाने सापडली.

अनिल देशमुख हे शरद पवार आणि प्रफुल्ल पटेल यांच्या जवळचे मानले जातात.

गेल्या वर्षभरात अनिल देशमुख यांच्या रुपानं गृहखात्यावर शरद पवार यांचा किती वचक होता हे सर्वांनी पाहिलं आहे.

पण हे मंत्रालय हाताळताना अनिल देशमुख त्यांच्या पक्षातच एकटे पडले होते का असा सवाल आता उपस्थित होत आहे.

त्याला तशी कारणंसुद्धा आहेत.

पक्षात एकाकी पडल्याचं चित्र

गेल्या महिन्यात झालेल्या विधानसभेच्या अधिवेशनात विरोधकांनी अनिल देशमुख यांना पुरतं भांबावून सोडलं होतं. पण, त्यांच्या मदतीला त्यांच्या पक्षातले नेते फारसे धावून आल्याच दिसलं नाही.

सुधीर मुनगंटीवार, चंद्रकांत पाटील, देवेंद्र फडणवीस आदी नेत्यांनी अनिल देशमुख यांची पुरती कोंडी केली होती. तेच तेच स्पष्टीकरण देशमुख सतत सभागृहात देत होते.

पण विरोधकांची धार काही कमी होत नव्हती. एक वेळतर आली की विरोधकांच्या हल्ल्याला उत्तर देतांना देशमुख कमी पडत आहेत की काय अशी स्थिती निर्माण झाली. तेव्हा छगन भुजबळ, अजित पवार यांच्या सारखे वरिष्ठ राष्ट्रवादीचे नेते उपस्थित होते, पण त्यांच्या मदतीला मात्र कुणी फारसे धावून येताना दिसले नाहीत.

जितेंद्र आव्हाड आणि अनिल परब तवढे काय त्यांची मदत करण्याचा प्रयत्न करत होतो तेवढंच.

या आधीसुद्धा सुशांतसिंह राजपूत प्रकरणात ते एकटेच किल्ला लवढवत...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

गृहमंत्री अनिल देशमुख यांच्यावर मुंबईचे माजी पोलीस आयुक्त परमबीर सिंह यांनी केलेल्या आरोपांची सीबीआय चौकशी होणार असल्यानं देशमुख यांनी राजीनामा दिला आहे.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: या प्रकरणात 20 वर्षांच्या एका युवकाला ताब्यात घेण्यात आलं आहे. या कारनं सायकल चालकांना धडक दिली. जखमींना हॉस्पिटलमध्ये दाखल करण्यात आलं असून त्यांच्या जीवाला धोका नाही, अशी माहिती लंडन अँब्युलन्स सर्व्हिसनं दिली आहे.

या कारमध्ये दुसरे कुणीही नव्हतं. तसंच कारमध्ये कोणतीही शस्रास्त्र मिळाली नाहीत.

कार चालक दक्षिण लंडन पोलिसांच्या ताब्यात असून पोलीस घटनास्थळी असलेल्या कारची तपासणी करत आहेत.

हा अपघात आम्ही दहशतवादी हल्ल्याचा प्रकार म्हणून पाहात आहोत. पोलीस दलातील दहशतवाद विरोध पथक या हल्ल्याचा तपास करत आहेत, अशी माहिती स्कॉटलँड यार्ड पोलिसांनी दिली आहे.

घटना प्रत्यक्ष पाहणाऱ्यांच्या मते चंदेरी रंगाच्या या कारनं जाणीवपूर्वक लोकांना धडक दिली असं दिसतं.

बीबीसी न्यूजच्या गृह विभागाच्या प्रतिनिधी जून केली म्हणाल्या, "या घटनेतील 'दहशतवाद्या'ची अटक ही महत्त्वाची घटना आहे."

त्या पुढे म्हणाल्या, "पोलीस संशयिताची ओळख, त्याची पार्श्वभूमी आणि इतर माहिती घेत आहेत. या व्यक्तीची श्रद्धा, त्याचं नातेवाईक आणि मानसिक स्थिती याचाही तपास सुरू आहे."

या घटनेनंतर वेस्टमिनिस्टर येथील मेट्रो रेल्वेचं स्टेशन बंद करण्यात आलं आहे. सध्या संसदेचं कामकाज सुरू नाही.

घटना पाहाणाऱ्या व्यक्तीनं सांगितले की ही कार पश्चिमेकडे जात होती, पण मध्येच कारनं पूर्वेकडील वाहतुकीच्या दिशेनं वळणं घेतलं.

पंतप्रधान थेरेसा मे, गृहमंत्री साजीद जाविद, लंडनेचे महापौर सादिक खान यांनी घटनेतल्या जखमींबद्दल सद्भावना व्यक्त करतानाच इथल्या इमर्जन्सी युनिटनं केलेल्या कामाचं कौतुक केलं आहे.

बीबीसीचे कर्मचारी असलेले बॅरी विल्यम्स म्हणाले, "मोठा गोंधळ आणि गोंगाट सुरू झाला होता. ही कार चुकीच्या दिशेनं धावत होती. सायकल चालक सिग्नलवर जिथं थांबले होते त्या दिशेनं कार धावली आणि सायकल चालकांना उडवलं. त्यानंतर कारनं रीव्हर्स घेत तिथल्या बॅरिकेडला वेगानं धडक दिली." ही कार लहान होती, पण हा प्रकार लक्षात येताच लगेच पोलिसांनी या कारच्या दिशेनं धाव घेतली, असं ते म्हणाले.

जॅसन विल्यम्स यांनी बीबीसी रेडिओ-4ला माहिती दिली की, "या कारमधून धूर येत होता. लोक जमिनीवर पडल्याचं मला दिसलं. या लोकांना कारनं धडक दिली की नाही याची कल्पना नाही, पण मी किमान 10 लोक रस्त्यावर पडल्याचं पाहिलं. हे अपघातासारखं वाटत नव्हतं. जाणीवपूर्वक केलेला हा प्रकार वाटतो."

घटनास्थळी 10 पोलीस कार आणि 3...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

लंडनमध्ये संसदेच्या बाहेर कारचा अपघात हा दहशतवादी हल्ला असण्याची शक्यता गृहीत धरून चौकशी केली जात आहे. वेस्टमिनिस्टरच्या बाहेर झालेल्या हा अपघातामध्ये 2 जण जखमी झाले आहेत.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: या प्रकरणात बुधवारी (4 नोव्हेंबर) दिवसभर अनेक नाट्यमय घडामोडी पाहायला मिळाल्या. सकाळी अर्णब यांच्या अटकेपासून सुरू झालेला घटनाक्रम कोर्टात त्यांना पोलीस कोठडीची सुनावणी होईपर्यंत सुरू होता.

कोर्टात हातवारे करणाऱ्या अर्णब यांना कोर्टाने सक्त ताकीद दिल्याचं यावेळी पाहायला मिळालं. हातवारे करू नका, नीट उभे राहा, असं कोर्टाने म्हणल्यानंतर अर्णब गोस्वामी हे शांत बसून राहिले, हे विशेष.

या प्रकरणात बुधवारी नेमकं काय घडलं याचं संपूर्ण वार्तांकन बीबीसी मराठीचे प्रतिनिधी मयांक भागवत यांनी घटनास्थळाहून केलं आहे. या प्रकरणाचा हा ग्राऊंड रिपोर्ट...

अर्णब गोस्वामी यांचं मुंबई येथील निवासस्थान

बुधवारी सकाळी सहा वाजता रायगड पोलिसांचं पथक अर्णब गोस्वामी यांच्या घरी पोहोचलं. त्यांच्या सोबतीला सहकार्यासाठी मुंबई पोलिसांचं पथकही होतं. तिथे अर्णब गोस्वामी यांना ताब्यात घेण्यात आलं. अर्णब यांना घेऊन पोलीस रायगडच्या दिशेने रवाना झाले.

अलीबाग पोलीस ठाणे

सकाळी दहा-अकरा वाजण्याच्या सुमारास अर्णब यांना घेऊन पोलीस रायगड पोलीस ठाण्यात दाखल झाले. याठिकाणी मोठ्या प्रमाणात पोलीस बंदोबस्त तैनात करण्यात आला होता. तिथं पोलिसांनी वैद्यकीय तपासणी केली. त्यानंतर दुपारी एक वाजण्याच्या सुमारास अर्णब यांना रायगडच्या जिल्हा न्यायालयात हजर करण्यात आलं.

रायगड जिल्हा न्यायालय

अर्णब गोस्वामी यांना दुपारी 1 वाजण्याच्या आसपास गोस्वामी यांना कोर्टासमोर सादर करण्यात आलं.

कोर्टात माध्यमांना प्रवेश नाकारण्यात आला होता. फक्त आरोपी, पोलीस आणि त्यांचे वकील यांनाच कोर्टात प्रवेश देण्यात येत होता.

मुख्य न्यायदंडाधिकारी सुनन्या पिंगळे यांच्या कोर्टात त्यांची सुनावणी सुरू करण्यात आली. पण कोर्टात आल्यानंतर पोलिसांवर आरोप करण्यास सुरुवात केली. पोलिसांनी आपल्याला मारहाण केल्याचं त्यांनी न्यायाधीशांना सांगितलं.

कोर्टाने गोस्वामी यांचे आरोप लक्षात घेऊन पुन्हा वैद्यकीय तपास करण्याचे आदेश दिले. दुसऱ्यांदा वैद्यकीय तपासणी करताना सरकारी वकील तसंच आरोपीच्या वकिलांसमोर ही तपासणी करण्यात यावी, असं कोर्टाने सांगितलं. तसंच हा अहवाल प्राप्त झाल्यानंतर पुढील सुनावणीसाठी कोर्टात या, अशी सूचना पोलिसांना करण्यात आली.

त्यामुळे अर्णब यांना पुन्हा अलीबाग पोलीस ठाण्यात नेण्यात आलं. तिथं पुन्हा एकदा वैद्यकीय तपासणी झाल्यानंतर अर्णब यांना दुपारी चार-साडेचारच्या सुमारास...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

इंटेरिअर डिझायनर अन्वय नाईक आत्महत्या प्रकरणात रिपब्लिक टीव्हीचे संपादक अर्णब गोस्वामी यांना चॅनेलचे कोर्टाने 14 दिवसांची न्यायालयीन कोठडी सुनावली आहे.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: या प्रकरणानंतर भारत प्रशासित जम्मू-काश्मीरमधून प्रसिद्ध होणाऱ्या वृत्तपत्रांमध्ये चर्चा होताना दिसत आहे. जसा दिल्लीत निर्भया प्रकरणानंतर उद्रेक झाला,  तसा या प्रकरणानंतर का झाला नाही, असा प्रश्न स्थानिक माध्यमं विचारत आहेत.

कठुआ बलात्कार प्रकरणात 10 एप्रिलला चार्जशीट दाखल झाल्यानंतर त्यामध्ये अनेक गोष्टी उघडकीस आल्यामुळं वादाला तोंड फुटलं.

9 एप्रिलला काही हिंदू वकिलांनी पोलिसांना चार्जशीट दाखल करण्यासाठी मज्जाव केला होता. या प्रकरणात आठ आरोपी आहेत. त्यांना या प्रकरणात गोवण्यात आलं आहे, असं त्यांचं म्हणणं होतं. 11 एप्रिलला जम्मूमध्ये बंद पुकारण्यात आला.

सुरुवातीपासूनच या प्रकरणाला हिंदू आणि मुस्लीम रंग देण्यात येत असल्याचं निरीक्षण माध्यमांनी मांडलं आहे. जम्मू हा हिंदूबहुल भाग आहे आणि काश्मीर हा मुस्लीमबहुल भाग आहे. पीडिता ही मुस्लीम होती तर तिच्यावर अत्याचार केल्याचा आरोप ज्यांच्यावर ठेवण्यात आला आहे ते हिंदू आहेत.

राज्यातील काही लोक पीडितेला न्याय मिळावा अशी मागणी करत आहेत. तर, सत्ताधारी भारतीय जनता पार्टी आरोपींना पाठिशी घालत आहे, असं देखील काही जणांना वाटत आहे.

या घटनेला धार्मिक रंग देण्याचा प्रयत्न केला जात आहे म्हणून स्थानिक वृत्तपत्रांनी नाराजी व्यक्त केली. तर, दिल्लीत 2012मध्ये जेव्हा सामूहिक बलात्कारानंतर जसं वातावरण पेटलं होतं तसं यावेळी का पेटलं नाही हा प्रश्न देखील माध्यमं विचारत आहेत.

पीडितेच्या समुदायातील लोकांची गावातून हकालपट्टी करण्याचा स्थानिकांचा कट होता. तिच्यावर बलात्कार करणं हा त्याच कटाचा एक भाग होता असा अंदाज काही पोलिसांनी व्यक्त केला आहे.

भयानक आणि अनाकलनीय

"मुलीवर बलात्कार होणं हे भयानक आहे, पण आरोपींना पाठिशी घालण्यासाठी त्यांच्या समर्थनार्थ मोर्चे निघणं हे अनाकलनीय आहे," असं इंग्रजी दैनिक काश्मीर ऑब्जर्व्हरनं म्हटलं आहे.

भाजप इथं सत्तेमध्ये आहे. त्यांनी चौकशी लवकरात लवकर पूर्ण करून कुटुंबीयांना न्याय मिळवून देण्यासाठी प्रयत्न करणं अपेक्षित होतं असं ऑब्जर्व्हरनं म्हटलं आहे.

या प्रकरणाला राजकीय रंग देण्यात आल्यामुळं उर्दू दैनिक चट्टाणनं नाराजी व्यक्त केली आहे.

"वकिलांनी थेट त्यांच्या समुदायातील लोकांची बाजू उचलून धरली. त्यांनीच या घटनेचा तपास होऊ नये म्हणून प्रयत्न केला," असं चट्टाणनं म्हटलं आहे.

वकिलांचं हे वर्तन निंदनीय आणि घृणास्पद आहे असं काश्मीर मॉनिटर...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

जम्मूमध्ये आठ वर्षांच्या मुलीवर बलात्कार झाल्यानंतर देशभरातील वातावरण तापलं आहे. या प्रकरणातील दोषींना शिक्षा व्हावी यासाठी निदर्शनं सुरू असतानाच जम्मूमध्ये वकिलांनी आरोपींच्या समर्थनार्थ मोर्चा काढला.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: या प्रकल्पासाठी ज्या जागा अधिग्रहित करण्यात आल्या होत्या, त्याही परत केल्या जाणार आहेत. हा प्रकल्प ज्या भागातील नागरिकांना हवा असेल, तिथं सुरू करण्यात येईल, असंही देसाई यांनी सांगितलं.

शिवसेना आणि भाजप यांच्यात लोकसभा आणि विधानसभा निवडणुकांसाठी युतीची घोषणा होत असताना हा प्रकल्प नाणारमधून हलवण्याचं सूतोवाच करण्यात आलं होतं.

देसाई यांच्या घोषणेमुळे हा प्रकल्प नाणारमधून रद्द करण्याची औपचारिकता पूर्ण झाली आहे. नाणार प्रकल्पासाठी भूसंपादनाची अधिसूचना रद्द करण्यात आल्याची घोषणा ही देसाई यांनी केली.

नाणार हे गाव रत्नागिरी आणि सिंधुदुर्ग जिल्ह्याच्या सीमेवर राजापूर तालुक्यात आहे. 2015साली सरकारने या तेलशुद्धीकरण प्रकल्पाची घोषणा केली होती. शिवसेना आणि माजी मुख्यमंत्री नारायण राणे यांच्या महाराष्ट्र स्वाभिमान पक्षाने या प्रकल्पाला विरोध केला होता.

फर्स्टपोस्ट या वेबसाईटवर दिलेल्या माहितीनुसार या प्रकल्पासाठी 44 अब्ज डॉलरची गुंतवणूक होणार होती. भारत, सौदी अरेबिया आणि युनायटेड अरब अमिराती इथल्या ऑईल कंपन्यांनी एकत्र येत या प्रकल्पाचं नियोजन केलं आहे.   हा प्रकप्ल 15000 एकर जागेवर साकारणार होता. त्यासाठी 8 हजार शेतकऱ्यांकडून जमीन घ्यावी लागणार होती.

'राज्यातल्या गुंतवणुकीला फटका'

"राज्यातल्या गुंतवणुकीला याचा नक्कीच फटका बसणार आहे. नाणार प्रकल्पासाठी राष्ट्रीय पातळीवर सामंजस्य करार झाले होते. केंद्र सरकारनं हा प्रकल्प व्हावा यासाठी विशेष प्रयत्न केले होते. पण राजकीय तोडग्यासाठी नाणार प्रकल्प रद्द करावा लागला आहे," असं ज्येष्ठ पत्रकार अभय देशपांडे सांगतात.

राजापूर प्रकल्पाविरोधात आंदोलन करताना गावकरी

"नाणार प्रकल्प होणार असं मुख्यमंत्र्यांनी अनेकवेळा सांगितलं. पण शिवसेनेसोबतची युती राखण्यासाठी त्यांना माघार घ्यावी लागली आहे," असं देशपांडे यांना वाटतं.

मोठे प्रकल्प राज्यात येण्याआधी या गोष्टीचा नक्की विचार करतील, असं ते म्हणाले.

राजकीय फायदा कुणाला?

उद्धव ठाकरे यांनी नाणारमध्ये सभा घेऊन हा प्रकल्प होऊ देणार नाही, असं आश्वासन दिलं होतं. सगळ्यात आधी शिवसेनेनं नाणार प्रकल्पाला विरोध केल्याने या निर्णयाचा थेट राजकीय फायदा शिवसेनेला होऊ शकतो, असं त्यांना वाटतं.

सगळेच प्रकल्प कोकणाच्या माथ्यावरच का मारले जातात? मोठ्या प्रकल्पांचा काजू, आंबा उत्पादन आणि पर्यटनावर विपरीत परिणाम होईल, अशी भीती कोकणातल्या...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

रत्नागिरी येथील नियोजित नाणार रिफायनरीचा प्रकल्प रद्द करण्याची घोषणा उद्योगमंत्री सुभाष देसाई यांनी पत्रकार परिषदेत केली.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: या प्रस्तावात ट्रंप यांनी आंदोलकांना हिंसा करण्यासाठी प्रोत्साहित केल्याचा आरोप ठेवण्यात आला आहे.

रिपब्लिकन पक्षातले अनेक सिनेटरही आता ट्रंप यांची साथ द्यायला तयार नाहीत. इतकंच नाही तर ट्रंप यांनी प्रशासकीय पातळीवर ज्या काही नियुक्त्या केल्या होत्या त्यातल्या काही जणांनीही कॅपिटल हिलच्या घटनेनंतर राजीनामा दिला आहे.

नियोजित कार्यक्रमानुसार मावळते राष्ट्राध्यक्ष डोनाल्ड ट्रंप यांना 20 जानेवारी रोजी व्हाईट हाऊस सोडायचं आहे आणि त्याच दिवशी नवनिर्वाचित राष्ट्राध्यक्ष जो बायडन पदभार स्वीकारतील.

मात्र, कॅपिटल हिलवरच्या हिंसाचारानंतर डेमोक्रेटिक पक्षाचे नेते आता 20 जानेवारपर्यंत प्रतीक्षा करायला तयार नाहीत. ट्रंप यांनी तात्काळ पदभार सोडावा, असं त्यांचं म्हणणं आहे. तसंच त्यांना पुन्हा अध्यक्षीय निवडणुकीला उभं राहण्यावर बंदी घालावी, अशीही त्यांची मागणी आहे.

ट्रंप यांनी लवकरात लवकर व्हाईट हाऊस सोडण्याची घोषणा केली नाही तर त्यांच्याविरोधात महाभियोग सुरू करू, असं अमेरिकेची संसद असलेल्या काँग्रेसच्या स्पीकर नॅन्सी पेलोसी यांनी म्हटलं आहे.

ट्रंप यांच्या बेजबाबदार वक्तव्यांमुळेच हिंसाचार उफाळला आणि एका पोलीस अधिकाऱ्यासह पाच जणांचा मृत्यू झाल्याचंही पेलोसी म्हणाल्या.

ट्रंप यांच्यावर याआधीही एकदा महाभियोगाचा खटला दाखल करण्यात आला होता. त्यावेळी जे रिपब्लिकन सिनेटर ट्रंप यांच्या बाजूने होते त्यातले बहुतेक सिनेटर यावेळी मात्र ट्रंप यांची साथ द्यायला तयार नाहीत.

याचा अर्थ ते ट्रंपविरोधात भूमिका घेणार, असं नाही. मात्र, यावरून ट्रंप यांनी आपल्या लाखो समर्थकांची सहानुभूती गमावल्याचं स्पष्ट होतं.

दरम्यान, संसदेत अध्यक्षीय निवडणुकीच्या निकालाला आव्हान देऊन जो बायडन यांचा विजय न रोखणाऱ्या सर्वच रिपब्लिक सिनेटर्सच्या समानांतर नवीन उमेदवार देणार असल्याचा विडा ट्रंप यांनी उचलला आहे.

राजीनामा आणि शंका-कुशंका

कॅपिटल हिलवर ट्रंप समर्थकांनी केलेल्या हिंसाचारवर चहुबााजूंनी टीका झाली. ट्रंप यांच्या विश्वासातल्या अनेक रिपब्लिकन नेत्यांनीही या घटनेचा जाहीरपणे निषेध केला. टीका करणाऱ्यांमध्ये ट्रंप प्रशासनातील अनेक माजी मंत्री आणि ज्येष्ठ अमेरिकन राजनयिकांचा समावेश आहे.

कॅपिटल हिलवरील हिंसाचारानंतर संसदेच्या कामकाजात दोन्ही पक्षांच्या नेत्यांनी राष्ट्राध्यक्षांच्या वर्तणुकीचा निषेध केला.

ट्रंप यांनी तात्काळ ऑफिस सोडावं,...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

अमेरिकेचे मावळते अध्यक्ष डोनाल्ड ट्रंप यांच्यावर डेमोक्रॅटिक पक्षाने महाभियोगाचा प्रस्ताव आणला आहे. अमेरिकेची संसद असणाऱ्या कॅपिटल हिल इमारतीवर बुधवारी झालेल्या हल्ल्यानंतर त्यांच्याविरोधात हा प्रस्ताव आणण्यात आला आहे.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: या फोटोमध्ये ए.आर.रहमान यांच्या तीन मुली रिलायन्सच्या सर्वेसर्वा मुकेश अंबानी यांच्या पत्नी नीता यांच्यासोबत उभ्या आहेत. पण या फोटोत रहमान यांची मुलगी खतिजा चक्क बुरख्यात दिसून येत आहे. आणि इतर दोन मुली बुरख्याशिवाय उभ्या आहेत.

या ट्वीटमध्ये रहमान यांनी लिहिलंय की, "माझ्या परिवारातील या अनमोल महिला आहेत, खतीजा, रहीमा आणि सायरा चक्क नीता अंबानींसोबत" यासोबत त्यांनी हॅशटॅग #freedomtochoose म्हणजे निवडण्याचा अधिकार असं कॅप्शनही दिलं आहे.

Twitter पोस्ट समाप्त, 1

हा फोटो '10 इयर्स ऑफ स्लमडॉग मिलेनियर' या मुंबईत झालेल्या कार्यक्रमात घेण्यात आला होता. ज्यात खतीजाला तिच्या वडिलांविषयी आणि त्यांच्या यशाबद्दल बोलण्यासाठी स्टेजवर बोलावण्यात आलं होतं.

या कार्यक्रमात खतीजा साडी नेसून आली होती, पण तिने आपला चेहरा झाकलेला होता. रहमान यांनी जसा हा फोटो ट्विटरवर शेअर केला, तसा प्रतिक्रियांचा पाऊस पडला. काही लोकांनी त्यांना ट्रोलही केलं.

काहींनी #choosetofreedom असं म्हणण्यावर आक्षेप घेतला, काहींनी टर उडवली तर काहींनी त्यांचं समर्थनही केलं.

एक ट्विटर युजर स्वामीनाथन यांनी लिहिलं की, "त्यांना निवडण्याचं स्वातंत्र्य आहे यात काही वाद नाही. पण महिलांनी, तरुणांनी आपला चेहरा झाकलेला पाहणं दु:खदायक आहे. कदाचित त्यांना त्यांच्या धर्मानं दाखवलेला हा रस्ता असेल."

एक ट्विटर युजर चाणक्य यांनी लिहिलं की, "काहीही कपडे परिधान करण्याचा उद्देशच काय जर तुम्हाला चेहरा लपवायचा आहे? पुन्हा एक सांगतो.. स्वातंत्र्य तेव्हा असतं जेव्हा तुमच्याकडे काही निवडण्याचा पर्याय असतो, तेव्हा नाही जेव्हा तुमच्याकडे काही पर्यायच नसतो."

आणखी एक यूजर ट्रूथ प्रिव्हेल्सनं रेहमानसाठी एक कमेंट केली आहे, "गुलामीतून बाहेर पड माझ्या मित्रा, स्वातंत्र्य आयुष्याचं अंतिम ध्येय आहे, गुलामी नव्हे"

यात काही लोक रहमानच्या बाजूनंही उभे राहिलेले पाहायला मिळाले.

युजर उसम मुबारक यांनी लिहिलं की, "माझ्या बहिणीनं दाखवलेल्या या धाडसाबद्दल मी तिचं कौतुक करतो. धर्माला मानणं ही पूर्णपणे व्यक्तीगत बाब असायला हवी."

युजर इकरा रिजवी यांनी लिहिलं की, "ही त्यांची पसंती आहे. मला त्या मुलींबद्दल खूप वाईट वाटतं ज्या दुसऱ्यांना आकर्षित करण्यासाठी भडक कपडे परिधान करतात. पण आपण भारतात राहतो. त्यामुळे काय परिधान करायचं आणि काय नाही, हे निवडण्याचा आपल्याला अधिकार आहे. मी त्यावर बोलणारा...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

आपल्या मुलींचे फोटो ट्वीटर अकाऊंटवर शेअर केल्यापासून संगीतकार ए.आर.रहमान चर्चेत आणि काही प्रमाणात वादात अडकले आहेत.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: या बैठकीत लोकसभा आणि सगळ्या राज्यांच्या विधानसभा निवडणुका एकत्र घेण्यात याव्यात, यावर मोदींनी जोर दिला आहे.  राजकीय पक्षांमध्ये याबद्दल मतभिन्नता आहे. पश्चिम बंगालच्या मुख्यमंत्री ममता बॅनर्जी या बैठकीला उपस्थित राहिल्या नाहीत.

"लोकसभा आणि विधानसभेच्या निवडणुका एकत्रित झाल्यामुळं पैसे आणि वेळेची बचत होईल," असं मोदींनी म्हटलं आहे.

"सतत होणाऱ्या निवडणुकांमुळे प्रशासकीय कामांवर परिणाम होतो. एकाच वेळी निवडणुका झाल्यास राजकीय पक्षांना विकास कामांसाठी अधिक वेळ देता येईल," असं त्यांनी म्हटलं आहे.

पहिली औपचारिक बैठक

पंतप्रधानांनी 'एक देश, एक निवडणूक' या मुद्द्याचं समर्थन करून बुधवारी सगळ्या राजकीय पक्षांबरोबर चर्चा करण्यासाठी बैठक घेतली.  त्यांनी सगळ्या पक्षांच्या प्रमुखांना निमंत्रित केलं होतं.

केंद्रीय मंत्री रवी शंकर प्रसाद यांनी याबद्दल म्हटलं, "या देशात दर महिन्याला निवडणुका होतात. सातत्यानं निवडणुका झाल्यामुळं खर्चही होतो. आचारसंहितेमुळे अनेक प्रशासकीय कामं अडकून पडतात. याशिवाय प्रत्येक राज्यात बाहेरील पदाधिकारी तैनात केले जातात. यामुळे त्यांच्या कामावर परिणाम होतो. "

पक्षांचे विचार वेगवेगळे

गेल्या वर्षी कायदा आयोगानं या विषयावर वेगवेगळ्या राजकीय पक्षांची मतं मागवली होती. तेव्हा समाजवादी पक्ष, तेलंगणा राष्ट्र समिती, शिरोमणी अकाली दल या पक्षांनी 'एक देश, एक निवडणूक' या संकल्पनेला पाठिंबा दिला होता.  द्रमुक, तृणमूल काँग्रेस, सीपीआय, AIUDF आणि गोवा फॉरवर्ड या पक्षांनी मात्र 'एक देश, एक निवडणूक' संकल्पनेला विरोध केला.

स्वत:चं मत बनवण्यापूर्वी आपण इतर विरोधी पक्षांसोबत चर्चा करू, असं काँग्रेसनं म्हटलं होतं.  सीपीआयएमचं म्हणणं होतं, की लोकसभा आणि विधानसभेच्या निवडणुका एकत्रित घेणं घटनेच्या विरोधात आहे.

हा एक अव्यवहारिक विचार आहे. हा विचार जनमताला नष्ट करणारा आहे, असं मत डाव्या पक्षांनी मांडलं होतं.

राजकीय विश्लेषक सुहास पळशीकरांनीही असंच मत मांडलं आहे.  ते सांगतात, "नियमांमध्ये बदल करून लोकसभा आणि सगळ्या विधानसभांच्या निवडणुका एकत्रित घेतल्या जाऊ शकतात. पण, हा बदल लोकशाही आणि संघराज्य पद्धती या राज्यघटनेच्या दोन तत्त्वांशी विसंगत ठरेल."

पळशीकर म्हणतात, की एक देश, एक निवडणूक याचा अर्थ 5 वर्षांनंतर फक्त निवडणुका होतील. समजा एखाद्या विधानसभेत एखाद्या पक्षाचं बहुमत संपुष्टात आलं, तर आजच्या यंत्रणेनुसार...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

लोकसभा आणि विधानसभा निवडणुका एकत्र घेण्यासंदर्भात भाजप आणि पंतप्रधान नरेंद्र मोदी आग्रही आहेत. याच संदर्भात पंतप्रधान नरेंद्र मोदींनी बुधवारी सर्वपक्षीय बैठक बोलावली होती.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: या भिंतीसाठी 5.7 अब्ज डॉलर्स मिळावेत, अन्यथा प्रस्तावित विधेयकावर सही करणार नाही, असा हट्ट ट्रंप यांनी धरला आहे.

शेवटच्या क्षणापर्यंत चर्चा होऊनही संसद सदस्यांनी शुक्रवारी संध्याकाळी त्यामध्ये स्थगिती आणली. या मुद्द्यावरून बजेटवरील अडथळा दूर झाला नाही आणि कोणताही नवा करार प्रत्यक्षात न आल्यामुळे अमेरिकेच्या सर्व केंद्रीय विभागांचा एक चतुर्थांश निधी स्थानिक वेळेनुसार 00.00 (05.00 ग्रीनिच प्रमाणवेळ) पासून रद्द झाला.

याचाच अर्थ अंतर्गत संरक्षण, परिवहन, कृषी, गृह, विधी असे विभाग बंद होतील आणि राष्ट्रीय उद्याने आणि वनेही बंद ठेवण्यात येतील.

शटडाऊन सुरू होण्यापूर्वी ट्रंप यांनी एक व्हीडिओ जारी करून "हे प्रकरण मार्गी लावण्याची जबाबदारी डेमोक्रॅट्सवर (विरोधी पक्ष)" असल्याचं म्हटलं आहे.

2018 मधील हे तिसरे अंशतः शटडाऊन आहे. यामुळे लाखो कामगारांवर परिणाम होणार आहे.

नक्की प्रकरण काय आहे?

अमेरिकेचे सर्व केंद्रीय विभाग निदान 8 फेब्रुवारीपर्यंत सुरू राहण्यासाठी बुधवारी एक आपत्कालीन असा स्टॉपगॅप स्पेंडिग विधेयक मंजूर करण्यात आला. मात्र त्यामध्ये ट्रंप यांना हव्या असलेल्या भिंतीसाठीच्या निधीचा समावेश नव्हता.

मात्र ट्रंप यांच्याच पाठिराख्यांनी आणि कट्टर रिपब्लिकन सदस्यांनीच विरोधी भूमिका घेतल्यावर ट्रंप यांनी भिंतीसाठी 5.7 अब्ज डॉलर्स मिळावेत, अन्यथा प्रस्तावित विधेयकावर सही करणार नाही, असा हट्ट धरला आहे.

सध्याच्या नियमांनुसार या खर्चाला हाऊस ऑफ रिप्रेझेंटेटीव्ह्स मध्ये साध्या बहुमताने मंजुरी मिळते. या सभागृहात ट्रंप यांच्या पक्षाला बहुमत आहे. मात्र जानेवारीपासून डेमोक्रेटिक पक्षाचे तेथे बहुमत होईल.

ट्रंप यांच्या मागणीला सभागृहाने मान्यता दिली असली तरी राष्ट्राध्यक्षांच्या स्वाक्षरीआधी त्याला सिनेटमध्ये 60 सदस्यांची मंजुरी मिळून पारित व्हावे लागते. सिनेटमध्ये रिपब्लिकन्सच्या केवळ 51 जागा आहेत.

शुक्रवारी हे प्रकरण तापल्यावर डेमोक्रॅट्सनी असाच विरोध कायम ठेवला तर दीर्घकाळ सरकार ठप्प होण्याकडे इशारा केला.

अणुकुचीदार टोकं असलेल्या पोलादी भिंतीचे कल्पनाचित्रही त्यांनी ट्वीट केले. त्यांच्या निवडणुकीतील आश्वासनांपैकी दक्षिण सीमेवर ही नवी भिंत बांधण्याचे आश्वासन महत्त्वाचे होते.

प्रचारादरम्यान भिंतीसाठी मेक्सिकोलाही आपण पैसे द्यायला लावू, असे ते म्हणाले होते. मात्र मेक्सिकोने त्याला नकार दिला.

अमेरिकन करदात्यांचा पैसा...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

अमेरिकेच्या सीमेवरती भिंत बांधण्यासाठी 5.7 अब्ज डॉलरचा निधी सरकारने द्यावा, या राष्ट्राध्यक्ष डोनाल्ड ट्रंप यांच्या मागणीला अमेरिकन खासदारांनी हरकत घेतल्यामुळे तेथील सरकार अंशतः ठप्प झाली आहे.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: या भेटीदरम्यान, मी सोनिया गांधी यांना महाराष्ट्रातील राजकीय स्थितीबाबत माहिती दिली असं शरद पवार यांनी सांगितलं. दोन्ही पक्षाचे नेते (काँग्रेस आणि राष्ट्रवादी काँग्रेस) पुन्हा चर्चा करतील असं शरद पवार यांनी सांगितलं.

या भेटीमध्ये आम्ही काँग्रेस आणि राष्ट्रवादीबद्दलच बोललो. तुम्ही शिवसेनेबरोबर आहात की नाही असा प्रश्न शरद पवार यांनी पत्रकारांनी विचारला त्यानंतर ते म्हणाले की आम्ही कुणाविरोधात निवडणूक लढवली हे तुम्हाला माहीत आहे.

YouTube पोस्ट समाप्त, 1

त्यानंतर शरद पवारांना असं विचारण्यात आलं की तुम्ही शिवसेनेबरोबर नाहीत असं का जाहीर करत नाहीत. त्यावर शरद पवार म्हणाले आम्ही काय जाहीर करावं आणि काय नाही हा आमचा प्रश्न आहे.

शरद  पवारांनी पत्रकार परिषद घेतल्यानंतर खासदार संजय राऊत यांनी शरद पवारांची भेट घेतली. त्यांनी केलेल्या वक्तव्यांबदद्ल भाष्य करण्यास नकार दिला.

महाराष्ट्रात ओला दुष्काळ आहे. शरद पवार देशाचे कृषीमंत्री होते. महाराष्ट्रातल्या शेतकऱ्यांचे प्रश्न नरेंद्र मोदी यांच्यापुढे मांडण्याच्या अनुषंगाने त्यांची भेट घेतली. तसंच सर्वांत मोठा पक्ष भाजपा पळून गेल्याने महाराष्ट्रात राष्ट्रपती राजवट लागू झाली असंही ते पुढे म्हणाले.

दरम्यान शरद पवारांच्या वक्तव्यावर बोलताना काँग्रेस किंवा राष्ट्रवादी वेगळी भूमिका घेत आहेत हे स्पष्ट होत आहे असं भाजप नेते माधव भंडारी म्हणाले.

सोनिया गांधींचा शिवसेनेबरोबर जाण्यास विरोध आहे का?

सोनिया गांधी यांचा शिवसेनेबरोबर जाण्यास विरोध आहे म्हणून सत्तास्थापनेला उशीर होत आहे का असा प्रश्न विचारण्यात आल्यावर शरद पवार म्हणाले की आम्ही सत्तास्थापनेबाबत काहीच बोललो नाहीत. ही बैठक फक्त राष्ट्रवादी आणि काँग्रेसबाबतच होती.

बाळासाहेब ठाकरे यांच्या स्मृतिदिनी म्हणजे 17 नोव्हेंबरला नवं सरकार स्थापन होईल अशी चर्चा राजकीय वर्तुळात होती मात्र इतक्या लवकर सरकार स्थापन होऊ शकत नाही असं पवारांनी याआधी सांगितलं होतं.

शिवसेनेने 170 आकडा कुठून आणला?

शिवसेना प्रवक्ते संजय राऊत म्हणत आहेत की आमच्याकडे बहुमत आहे. याबाबत शरद पवारांना विचारलं असता पवार म्हणाले, मला शिवसेनेजवळ बहुमत आहे याबाबत काहीच माहीत नाही. याबद्दल तुम्ही शिवसेनेलाच विचारा.

शरद पवार यांच्या विधानावर भाष्य करण्यास संजय राऊत यांनी नकार दिला आहे. जर पवार साहेबांनी सोनिया गांधींशी चर्चा केली नसेल तर याबाबत मी त्यांना...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

राष्ट्रवादी काँग्रेसचे प्रमुख शरद पवार आणि काँग्रेस अध्यक्ष सोनिया गांधींची आज भेट झाली. या भेटीनंतर सत्तास्थापनेबाबत काहीच चर्चा झाली नाही असं शरद पवार यांनी सांगतिलं.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: या महिला खासदारांनी डोनाल्ड ट्रंप यांच्या स्थलांतरितांबाबतच्या धोरणांवर प्रश्न उपस्थित केले होते. त्यानंतर ट्रंप यांनी म्हटलं होतं की, एवढाच जर त्रास होत असेल, तर त्यांनी अमेरिका सोडून आपापल्या देशात परत जावं.

याच सर्व पार्श्वभूमीवर अमेरिकेत आता नवीन घटना घडली आहे. ट्रंप यांच्या प्रचारसभेत त्यांच्या समर्थक महिला खासदाराविरोधात काही लोकांनी घोषणा दिल्या आणि त्यांची पक्षातून हकालपट्टी करण्याची मागणी करण्यात आली.

या घोषणांवरून नव्याने वाद सुरू झाल्यानंतर अखेर स्वत: ट्रंप यांना पुढे येऊन सांगावं लागलं की, या घोषणांशी आपला काहीच संबंध नाही.

अलेक्झांड्रिया ओकासियो कोरटेज, रशीदा तलीब, इयाना प्रेस्ली आणि इल्हान ओमर या चार महिला खासदारांनी गेल्या वर्षी नोव्हेंबर महिन्यात अमेरिकेच्या संसदेत खासदार म्हणून निवडून गेल्या. या महिला खासदारांनी विजयी होऊन अमेरिकेत नवा इतिहास रचला होता.

या चारही महिला खासदार अमेरिकन असल्या, तरी त्या स्थलांतरित आहेत.

त्यांनी ट्रंप सरकारच्या स्थलांतरितांबाबतच्या धोरणांवर टीका केली. त्यामुळे गेल्या रविवारी डोनाल्ड ट्रंप यांनी एकापाठोपाठ एक ट्वीट करत म्हटलं की, या महिला अमेरिकेचा द्वेष करतात आणि भ्रष्ट व गुन्हेगारीने पछाडलेल्या देशांमध्ये त्यांनी परत जावं, जिथून त्या आल्या आहेत.

'सेंड हर बॅक'वरून वाद

अमेरिकेतील उत्तर कॅरोलिना राज्यात बुधवारी डोनाल्ड ट्रंप यांची प्रचारसभा होती. त्यावेळी उपस्थित ट्रम्प समर्थकांनी 'सेंड हर बॅक' अशा घोषणा दिल्या. यावेळी ट्रंप हे आपल्या भाषणातून इल्हान ओमर यांच्यावर टीका करत होते. ओमर या सोमालियन वंशाच्या अमेरिकन नागरिक आहेत.

इल्हान ओमर या सोमालियन वंशाच्या अमेरिकन नागरिक असून, त्या मिनेसोटा राज्यातून खासदार म्हणून निवडून आल्या आहेत.

या प्रसंगावरूनही आता नव्याने वाद सुरू झाला आहे. अनेक खासदारांनी प्रश्न उपस्थित केले. शिवाय, व्हाईट हाऊसमध्ये पत्रकारांनीही ट्रंप यांना विचारलं की, तुम्ही तुमच्या समर्थकांना थांबवलं का नाही? तर आपला त्या घोषणांशी काहीही संबंध नसल्याचे सांगत ट्रंप यांनी पळ काढला.

ट्रंप म्हणाले, "त्या घोषणांमुळे मला आनंद झाला नाही. मात्र, त्यांनी दिलेल्या घोषणांशी मी सहमत नाही, हे मी म्हटलं नाही."

आपण नेमके कोणत्या गोष्टीशी सहमत नाही, हे मात्र ट्रंप यांनी स्पष्ट केले नाही.

ट्रंप यांनी प्रचारसभेत जे काही म्हटलं ते फॅसिस्ट विचारधारेतून आलेलं आहे,...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

डेमोक्रॅट पक्षाच्या चार महिला खासदारांवर वंशभेदी टीका केल्यानं गेल्या काही दिवसांपासून अमेरिकेचे अध्यक्ष डोनाल्ड ट्रंप वादात अडकले आहेत.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: या महिला बचत गटातर्फे बोट सफारीचे आयोजन केलं जातं. यामध्ये पर्यटकांना कांदळवनांची तसंच तिथल्या जैवविविधतेची माहिती या महिलांकडून राबविली जाते. हा भारतातील अशा प्रकारचा एकमेव प्रकल्प असल्याचं या महिला सांगतात.

या प्रकल्पाची सुरुवात 26 जानेवारी 2017ला झाली. वेंगुर्ला या भागात खारफुटीच्या ८ जाती आढळतात. या खारफुटीचे प्रकार ओळखणं आणि बोट चालवण्याचं प्रशिक्षण या सर्व महिलांनी घेतलं आहे.

या उपक्रमाबद्दल जाणून घेण्यासाठी पाहा व्हीडिओ.

रिपोर्टिंग, शूट-एडिट - राहूल रणसुभे

हे वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)

\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

वेंगुर्ला या गावातील स्वामिनी महिला बचत गटाकडून रोजगार आणि पर्यावरण संवर्धनाची सांगड घालत एक अभिनव उपक्रम राबवला जात आहे.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: या महिलांनी लावलेल्या शोधांमुळे आपलं जीवन खूपच सुखकर झालं आहे.

पण तुम्ही कधी मेरी अॅंडरसन किंवा अॅन त्सुकामोटो ही नावं ऐकली आहेत का? नाही ना? पण त्यांनी लावलेल्या शोधांमुळंही आपलं जीवन खूप सोपं झालं आहे.

केवळ त्या दोघीच नव्हे तर अशा अनेक महिला संशोधक आहेत की ज्यांनी लावलेले शोध आज आपल्या जीवनाचे अविभाज्य घटक बनले आहेत.

आपण कदाचित त्या गोष्टी वापरल्यासुद्धा असतील, पण त्या कुणी शोधल्या हे कदाचित आपल्याला माहीत नसेल. मग आवर्जून पुढे वाचा.

ग्रेस हॉपर यांनी केलेल्या कार्यामुळं प्रोग्रामिंग क्षेत्रात क्रांती घडली.

1. कॉम्प्युटर सॉफ्टवेअर - ग्रेस हॉपर

ग्रेस हॉपर या नौदलामध्ये रिअर अॅडमिरल होत्या. दुसऱ्या महायुयुद्धाच्या वेळी त्यांच्याजवळ मार्क-1 या कम्प्युटरवर काम करण्याची जबाबदारी देण्यात आली.

आपलं काम सोपं व्हावं म्हणून त्यांनी कम्प्युटरला समजतील अशा सूचना तयार केल्या.

त्यांच्या प्रयत्नांमुळं प्रोग्रामिंगमध्ये आणि पर्यायानं कम्प्युटर क्षेत्रात क्रांती घडली. त्यांच्यामुळेच "डीबगिंग" ही संज्ञा लोकप्रिय झाली.

सर्व सहकाऱ्यांच्या लाडक्या असलेल्या हॉपर यांना सर्वजण 'अमेझिंग ग्रेस' असं म्हणायचे. वयाच्या 79 वर्षापर्यंत काम केल्यानंतर त्यांनी नौदलातून निवृत्ती पत्करली.

2. कॉलर आयडी आणि कॉल वेटिंग - शिर्ले अॅन जॅक्सन

कधी एखादा कॉल चालू असतांना ती बीप-बीप ऐकली आहे?

तो कॉल वेटिंगचा अलर्ट तसंच येणाऱ्या कॉलचा नंबर देणाऱ्या कॉलर आयडीचा शोध एका महिलेनं लावला. त्यांचं नाव शिर्ले अॅन जॅक्सन. त्या थेरिऑटिकल फिजिसिस्ट होत्या.

शिर्ले जॅक्सन या एमआयटीमधून पीएचडी मिळवणाऱ्या पहिल्या कृष्णवर्णीय महिला ठरल्या.

त्यांच्या संशोधनाच्या आधारावरच कम्युनिकेशन क्षेत्रात पुढे अनेक शोध लागले.

त्यांनी केलेल्या अभ्यासाच्या आधारावरच इतरांनी पोर्टेबल फॅक्स, फायबर ऑप्टिक केबल आणि सोलार सेलचा शोध लावला.

अमेरिकेतील मॅसेच्युसेट्स इंस्टिट्युट ऑफ टेक्नॉलॉजी या प्रसिद्ध विद्यापीठातून पीएचडी मिळवणाऱ्या त्या पहिल्या कृष्णवर्णीय महिला होत्या.

प्रवास करताना मेरी अॅंडरसन यांना वायपरची कल्पना सुचली.

3. वायपर - मेरी अॅंडरसन

1903 च्या हिवाळ्यामध्ये मेरी अॅंडरसन आपल्या कुटुंबियांसोबत न्यूयॉर्कला कारने जात होत्या. बर्फवृष्टी होत असल्यानं ड्रायव्हरला सतत कार थांबवून खिडकी उघडून समोरची काच साफ करावी लागत होती.

आणि जेव्हा ड्रायव्हर खिडकी उघडत...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

थॉमस अल्वा एडिसन किंवा अलेक्झांडर ग्राहम बेल ही नावं ऐकलीच असतील? तुम्ही विचाराल हा काय प्रश्न आहे? अहो, ज्यांनी इलेक्ट्रिक बल्बचा किंवा टेलिफोनचा शोध लावला त्यांची नावं आम्हाला माहित नसतील का?


डॉक सारांशित करण्यासाठी: या मुलीवर मंदसौर येथून चार तासांवर असलेल्या इंदूरच्या सरकारी रुग्णालयात उपचार सुरू आहेत.

बलात्कारानंतर त्या मुलीबरोबर निर्घृणपणे अत्याचार करण्यात आले. आधी या मुलीचा जीव वाचणार नाही, असंच वाटलं होतं. पण आता डॉक्टरांना तिचा जीव वाचेल अशी आशा आहे.

या कृत्यानंतर संशयितांपर्यंत पोहोचण्यासाठी सोशल मीडिया आणि डिजिटल इंटेलिजन्सची मदत घेतली जात आहे.

नेमकं झालं काय?

मंदसौर शहरातल्या एका शाळेतून सात वर्षांची एक मुलगी 26 जूनच्या दुपारी घराकडे निघाली. तिच्याकडे कोणाचं लक्षच गेलं नाही.

शाळेतला सीसीटीव्हीचा कॅमेरा बिघडला होताच. शिवाय गेटवर असलेल्या सीसीटीव्हीचा कॅमेरा खराबही होता आणि त्याची दिशाही चुकीची होती.

शाळा सुटल्यानंतर तीन तास उलटले तरीही जेव्हा ती मुलगी घरी पोहोचली नाही तेव्हा तिच्या वडिलांनी पोलिसांकडे धाव घेतली.

40 किमी दूर असलेल्या सीतामऊ भागातल्या नातेवाईकांकडे गेली असेल अशी शंकाही मुलीच्या वडिलांनी व्यक्त केली.

तोपर्यंत पोलिसांच्या 15 टीम्स वेगवेगळ्या दिशांना पाठवण्यात आल्या होत्या. पण हाती काही लागलं नाही.

मग कळलं की मुलीच्या कुटुंबीयांनी जमिनीचा एक व्यवहार केला होता. त्याची किंमत 1 कोटीपेक्षा जास्त होती.

आता चौकशीची चक्र खंडणी आणि अपहरणांच्या बाजूनं फिरली होती. पण इथेही फारसं काही हाती लागलं नाही.

बुधवारी दुपारी पोलिसांच्या चार्ली मोबाईल पथकाला शहरात लक्ष्मण गेटजवळ एक मुलगी रक्तबंबाळ अवस्थेत दिसली.

दिनेश या परिसरात शेंगदाणे, फरसाण विकतात.

त्यांनी सांगितलं, " मी रस्त्याच्या पलीकडे उभा होतो. क्षणभर विचार केला की एखाद्या लहान मुलीबरोबर असं कोण करू शकतं?"

सीसीटीव्ही फुटेज

तिला प्रचंड धक्का बसला होता आणि असह्य वेदना होत होत्या. ती काहीही बोलू शकत नव्हती आणि हालचालही करू शकत नव्हती. तिच्या शरीरावर अनेक जखमा होत्या आणि कपडे रक्ताने माखले होते.

मुलीला लगेच उपचारांसाठी नेण्यात आलं आणि दुसऱ्या बाजूनं तपासाची सुई बलात्कार आणि हत्येच्या प्रयत्नांकडे वळली.

सीसीटीव्हीत संशयिताचा शोध

तिची अशी अवस्था का झाली याचा मात्र शोध लागला नाही. शेवटी बुधवारी रात्री एका गुप्त 'प्रशासकीय बैठकीत' असं ठरलं शाळेच्या आसपासच्या संपूर्ण परिसरातल्या सीसीटीव्हीचं फुटेज मिळवावं.

अनेक दुकानदारांशी संपर्क साधला गेला, त्यांची मदत घेतली. शहरात आमची भेट अशा अनेक लोकांशी झाली ज्यांनी त्यांच्याकडचं सीसीटीव्ही फुटेज...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

मंदसौर येथे सात वर्षांच्या मुलीवर झालेल्या बलात्कारामुळे फक्त शहरच नाही तर संपूर्ण देश हादरला आहे.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: या मॅचमध्ये चेन्नई सुपर किंग्जने राजस्थान रॉयल्सला चार विकेटनी हरवलं.

चेन्नई समोर विजयासाठी 152 धावांचं लक्ष्य होतं. जे कर्णधार महेंद्र सिंह धोनीच्या 58 आणि अंबाती रायडूच्या 57 धावांच्या जोरावर चेन्नई सुपर किंग्जने पूर्ण केलं. शेवटच्या बॉलवर विजयासाठी 4 धावांची गरज असताना सेंटनरने बेन टोक्सच्या बॉलवर षटकार खेचत विजयाचं लक्ष्य पूर्ण केलं.

तत्पूर्वी राजस्थान रॉयल्सने बॅटिंग करताना 20 षटकांत 151 धावा केल्या. त्यात बेन स्टोक्सच्या 28 आणि जोस बटलरच्या 23 धावांचा समावेश आहे.

खेळात यशापयश सुरूच असतं. पण खरी गोष्ट तर शेवटच्या षटकात घडली ज्यामध्ये विजयासाठी चेन्नईला 18 धावांची गरज होती.

19 ओव्हरनंतर चेन्नईची धावसंख्या पाच विकेटवर 134 होती. क्रीजवर रवींद्र जेडजा आणि धोनी होते.

प्रेक्षकांचा प्रचंड जल्लोष सुरू होतो आणि राजस्थानचा कर्णधार अंजिक्य रहाणेने चेंडू बेन स्टोक्सच्या हाती सोपवला.

बेन स्टोक्सने दीर्घ रनअप घेत ऑफ स्टंपच्या बाहेर जाणारा चेंडू टाकला. जडेजाने मोठा बॅक लिफ्ट घेत हा बॉल थेट बाऊंड्रीच्या बाहेर फटकावला. हा स्ट्रोक खेळताना जडेजाचं संतुलन बिघडलं आणि तो पिचवर पडला. तर दुसरीकडे बाऊंड्रीच्या बाहेर जाणारा चेंडू बेन स्टोक्स पाहातच राहिला.

बेन स्टोक्सच्या दुसऱ्या चेंडूवर जडेजाने एक धाव घेतली. पण हा नोबॉल ठरला. पुढच्या चेंडूवर धोनीने फ्री हीटवर दोन धावा घेतल्या.

पण 3 बॉल यॉर्कर टाकत बेन स्टोक्सने धोनीची मधील स्टंप उडवली. 43 चेंडूत तीन चौकार आणि दोन षटकार लगावत धोनीने 58 धावा केल्या होत्या. धोनीच्या विकेटमुळे राजस्थान समर्थकांत उत्साह संचारला होता.

पण IPLच्या इतिहासातील एक मोठा ड्रामा अजून घडणार होता. चौथ्या बॉलवर मिशेल सेंटनरने 2 धावा घेतल्या होत्या. यानंतर धोनी आणि अंपायर यांच्यात वाद झाला. हा चेंडू सेंटनरच्या कंबरेइतक्या उंचीने उसळला होता. अंपायरने हा नोबॉल ठरवला होता, पण नंतर हा निर्णय मागे घेतला.

निर्णय मागे घेतल्यानंतर चेन्नईच्या डगआऊटमध्ये उभा असलेला धोनी तडक मैदानात आला.

कॅप्टन कुल अशी प्रतिमा असलेल्या धोनीचं हे रूप सर्वांनाच चकित करणारं होतं. समालोचकांसाठीही यावर विश्वास ठेवणं अशक्य होतं.

शाब्दिक वादावादीनंतर अंपायरने हा निर्णय बदलला नाही आणि धोनी मैदानातून निघून आला.

शेवटचे 2 चेंडू बाकी होते आणि चेन्नईला विजयासाठी 6 धावा हव्या होत्या.

पुढचा चेंडू बेन स्टोक्सने ऑफ स्टंपच्या इतका...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

IPLच्या इतिहासात असे अनेक किस्से घडले आहेत, ज्या वर पूर्ण पुस्तक लिहिलं जाऊ शकतं. जयपूरमध्ये राजस्थान रॉयल्स आणि चेन्नई सुपर किंग्ज यांच्यात झालेल्या सामन्यात अंतिम ओव्हरमध्ये जे घडलं ते मात्र यापूर्वी कधीही घडलं नव्हतं.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: या लोकांकडे मोठमोठाल्या बॅगा होत्या. टेकू हॉस्पिटलच्या कर्मचाऱ्यांच्या माहितीनुसार, ज्यावेळी या लोकांना ओळखपत्र दाखवण्यास सांगण्यात आलं, तेव्हा त्या लोकांनी भारतीय पासपोर्ट दाखवला.

टेकू हॉस्पिटलचे संचालक सागर राज भंडारी यांनी बीबीसी नेपाळीशी बोलताना सांगितलं, "या लोकांमुळे आम्हाला कळलं की, कोरोना लशीचा असाही वापर होतोय. हे एकप्रकारे कोरोना लशीचा गैरवापर करण्यासारखं आहे. आम्ही त्यांना सांगितलं की, आम्ही तुम्हाला लस देऊ शकत नाही. मात्र, त्यांनी वाद घालायला सुरुवात केली. काहींनी तर आमच्यावर विविध पद्धतीनं दबावही आणला."

नेपाळस्थित चिनी दूतावासानं वेबसाईटवर असं म्हटलंय की, चीनकडून त्याच लोकांना व्हिसा दिला जातोय, ज्यांनी चीनमध्ये तयार झालेली लस टोचून घेतलीय.

नेपाळी अधिकाऱ्यांना संशय आहे की, चिनी कंपन्यांसोबत व्यवसाय करण्यासाठी भारतीय व्यवसायिक व्हिसा मिळवण्यासाठी नेपाळमध्ये येऊन चीनमध्ये बनवलेली लस टोचून घेत आहेत.

नेपाळमधील लसीकरणाचे प्रातिनिधिक छायाचित्र

भारतात कोव्हॅक्सिन आणि कोव्हिशिल्ड लशीचं उत्पादन होत आहे. तसंच, रशियाच्या स्पुतनिक व्ही या लशीलाही आपत्कालीन स्थितीत वापरण्यास भारतात परवानगी देण्यात आलीय.

भारतात लसीकरणासाठी वयोमर्यादा आखून देण्यात आलीय. सर्वांसाठी लस उपलब्ध करून देण्यात आली नाहीय.

काठमांडूच्या त्रिभुवन इंटरनॅशनल एअरपोर्टचे प्रवक्ते देव चंद्रा लाल कर्ण यांनी सांगितलं की, गेल्या काही दिवसांपासून मोठ्या संख्येनं भारतीय काठमांडूत पोहोचत आहेत.

"भारतीयांना नेपाळमधून इतर देशात जाण्यास परवानगी आहे. त्यासाठी ना हरकत प्रमाणपत्र मिळवणं आवश्यक असतं. अनेक भारतीय प्रवाशांकडे असे पत्र आहेत," असंही देव चंद्रा लाल कर्ण सांगतात.

आताच्या घडीला भारत आणि नेपाळ या दोन देशात केवळ विमानसेवा सुरू आहे. तीही एअर बबलच्या व्यवस्थेतच सुरू ठेवण्यास सांगण्यात आलीय. नेपाळ आणि चीनमधील हवाई वाहतूक सुरू आहे.

चीनने विकसित केलेली लस

काठमांडूस्थित भारतीय दूतावासातून गेल्या काही दिवसात ना हरकत प्रमाणपत्र जारी करण्याची संख्या वाढली आहे.

नेपाळमध्ये लसीकरणाची काय स्थिती आहे?

नेपाळमध्ये 31 मार्च ते 19 एप्रिल 2021 दरम्यान 40 ते 59 वर्षे वयोगटातील लोकांना लस दिली जात आहे. त्याशिवाय, व्यापार आणि कौटुंबिक कारणांमुळे किंवा वैद्यकीय कारणांमुळे चीनमध्ये जाणाऱ्या लोकांनाही लस दिली जातेय. चीनच्या विद्यापीठांमध्ये शिकणाऱ्या नेपाळी...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

14 एप्रिल 2021 चा दिवस. नेपाळची राजधानी काठमांडूतील टेकू हॉस्पिटलमधील वैद्यकीय कर्मचाऱ्यांना लस टोचून घेण्यासाठी आलेल्या काही लोकांची माहिती ऐकून धक्का बसला.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: या वर्षभरात सोन्याच्या किंमती 20 टक्क्यांनी वाढल्या. तीन महिन्यांपूर्वी सोन्याच्या किमतींनी 10 ग्रॅमसाठी 40,000चा उच्चांक गाठला होता. गेल्या पाच दिवसांचं पाहिलं तर, सोन्याचे दर मुंबईत 39,250 रुपये प्रति 10 ग्रामवरून शुक्रवारी रात्री 39,725 वर गेले होते.

अमेरिका-चीन ट्रेड वॉरसोबतच ब्रेक्झिटचं सावटही सोन्याच्या जागतिक बाजारपेठांमधल्या किमतींवर आहे. शुक्रवारच्या धनत्रयोदशी आणि रविवारच्या लक्ष्मीपूजनाच्या निमित्ताने सोने खरेदीत वाढ होईल, अशी ज्वेलर्सना आशा आहे.

ग्राहकांना प्रोत्साहन देण्यासाठी रिटेलर्स आणि ज्वेलर्सनी अनेक आकर्षक ऑफर्स आणलेल्या आहेत.

डॉलरच्या तुलनेत रुपयाही काहीसा मजबूत झालेला आहे. गेल्या महिन्यात 72.60 रुपये प्रति डॉलरपर्यंत घसरण झाल्यानंतर डॉलरच्या तुलनेत रुपयाचं मूल्य साधारण 71 रुपयांपर्यंत आलेलं आहे.

यावर्षीच्या सप्टेंबर महिन्यातली सोन्याची आयात ही 2018च्या सप्टेंबरच्या आयातीच्या तुलनेत 68 टक्क्यांनी कमी होती.

जागतिक अर्थव्यवस्थेतली अनिश्चितता, डॉलरच्या तुलनेत रुपयाची घसरण या सगळ्याचा परिणाम सोन्याच्या किंमतींवर पाहायला मिळतोय. आणि सोनं महागल्याने साहजिकच त्याचा परिणाम खरेदीवर झाला आहे.

सोन्याच्या किंमती गेल्या वर्षभरात 20 टक्क्यांनी वाढल्या आहेत. 26 ऑगस्टला 10 ग्रॅम सोन्याची किंमत रु.40,220 च्या उच्चांकावर होती. बरोबर वर्षभरापूर्वी 26 ऑगस्ट 2018ला सोन्याचा दर होता रु. 30,230 प्रति 10 ग्रॅम.

सोनं का महागलं?

देशांतर्गत आणि आंतरराष्ट्रीय अर्थव्यवस्थेल्या वेगवेगळ्या गोष्टींचा परिणाम सोन्याच्या दरावर होतो.

कर

यावेळच्या बजेटमध्ये मोदीसरकारने सोन्यावरच्या करांमध्ये वाढ केली. आयात कर 10% वरून वाढवून 12.5% करण्यात आला.

सोन्याच्या अलंकारानुसार सोनार त्यावर 4 ते 20% दरम्यान घडणावळ (Making Charges) आकारतात.

यासोबतच सोनं खरेदीवर 3% GST आकारला जातो. हा जीएसटी सोन्याचं मूल्य आणि मेकिंग चार्जेस मिळून आकारला जातो.

यामुळे सोनं महागल्याने त्यावर आकारली जाणारी घडणावळ आणि जीएसटी यामध्येही वाढ झाली.

डॉलर- रुपया आणि सोनं

डॉलरच्या तुलनेत रुपयाचं मूल्य आणि सोन्याचे दर याचंही जवळचं नातं आहे. भारतामधलं बहुतेक सोनं हे आयात केलं जातं. डॉलरच्या तुलनेत रुपयाने 23 ऑगस्टला 72 रुपयांची पातळी गाठली होती.

त्यामुळेच जर डॉलरच्या तुलनेत रुपयाचं मूल्य घसरलं तर आयात होणाऱ्या सोन्यासाठी जास्त पैसे खर्च करावे...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

एकीकडे मंदीसदृश परिस्थिती असल्याचं म्हटलं जातंय, मात्र त्याबरोबरच सोन्याचे दर 40 हजाराला टेकले आहेत. ऐन धनत्रयोदशी आणि लक्ष्मीपूजनाच्या काळात तर हे होतंच.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: या वर्षीच्या IPL सामन्याचा आता समारोप होत आहे. दरवेळी या सामन्यात चीअरलीडर्स आवर्जून दिसतात. आपल्याला त्या फक्त हसणाऱ्या आणि खेळणाऱ्या सुंदर मुली दिसत असतात, पण त्यांचही एक स्वत:चं विश्व आहे. या IPL खेळादरम्यान बीबीसीच्या टीमने वेगवेगळ्या देशातून आलेल्या चीअरलीडर्सशी चर्चा केली.

चीअरलीडिंग काम मेहनतीचं

"मी इथं चीअरलीडिंग करते. मी प्रोफेशनल डान्सर आहे. याआधी मी मेक्सिकोमध्ये सहा महिने डान्स आणि थिएटरमध्ये काम केलं आहे," असं ऑस्टेलियाच्या कॅथरीन सांगतात.

"चिअरलीडिंग काही फालतू काम नाही. मी त्याला एक खेळाचा प्रकार मानते. चीअरलीडिंग करताना एकदा माझ्या बरगड्या मोडल्या होत्या," असं डियान बॅटमन सांगतात. त्या ब्रिटनमधल्या मँचेस्टरहून आल्या आहेत. त्यांना हे अधिक जोखमीचं आणि मेहनतीचं काम वाटतं.

"लोकांच्या एक गोष्ट लक्षात येत नाही. ते फक्त आम्हाला हसताना आणि डान्स करतानाच बघतात. पण क्रिकेटपटूंएवढीच एवढीच आम्हीपण मेहनत घेतो." असं त्यांनी सांगितलं.

'चीअरलीडर्स या सेक्स ऑब्जेक्ट नाहीत'

"स्टेजवर डान्स करताना आमच्याकडे एक सेक्स ऑब्जेक्ट म्हणून बघू नये. तो आमचा जॉब आहे. आम्ही डान्सर मुली असून कुणाची उपभोग्य वस्तू नाही," असं आयर्लंडच्या डाराह किव्हनी सांगतात.

ऑस्टेलियाच्या आएला सांगतात, "मी गेल्या 8  वर्षांपासून डान्स करतेय. मेहनतीच्या बदल्यात म्हणावसा पैसा मिळत नाही. पण माझ्यासाठी डान्स हा जगातलं एक भारी प्रोफेशन आहे."

'मला समोसा खूप आवडतो'

या परदेशी मुलींना बोलण्यातून त्यांना भारतीय पदार्थांची गोडी लागलेली दिसते आहे. आयर्लंडच्या डाराह यांना इथला समोसा खूप आवडतो. लोकांना धन्यवाद देताना त्या हिंदीत 'शुक्रिया' असं म्हणतात.

व्हीडिओ रिपोर्ट : सूर्यांशी पांडे, शूट-एडिट : शारिक अहमद

हेही पाहिलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)

\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

IPL सामन्यासोबत चीअरलीडर्सचा डान्स बघण्याची प्रेक्षकांत एक वेगळीच क्रेझ असते. पण जगाच्या कानाकोपऱ्यातून येणाऱ्या या मुलींचं आयुष्य असतं तरी कसं?


डॉक सारांशित करण्यासाठी: या विद्यापीठाच्या स्थापनेनंतर आपल्या संपत्तीचा एक मोठा भाग त्यासाठी दान करणारे मोहम्मद अली जिन्ना त्याकाळातले एकमेव नेते होते.

अलीगढ विद्यापीठाला दान केली संपत्ती

स्वातंत्र्यपूर्व भारतातल्या श्रीमंत लोकांपैकी एक आणि तरीही कंजूस म्हणून जिन्ना प्रसिद्ध होते. पण, त्यांनी जवळपास त्यांची सगळी संपत्ती अलीगढ विद्यापीठ तसंच पाकिस्तानातल्या पेशावरमधल्या इस्लामिया कॉलेज आणि कराचीमधल्या सिंध मदरेसातुल यांना दान केली होती.

शालेय विद्यार्थी असताना फार थोडा काळ सिंध मदरेसातुल इथं ते शिकायला होते. या शाळेव्यतिरिक्त वर उल्लेखलेल्या कोणत्याही शिक्षणसंस्थेत शिकायला नसतानाही त्यांनी आपली संपत्ती त्यांना दान केली.

तसंच, या शिक्षणसंस्थांना संपत्ती देण्याचा निर्णय त्यांनी पाकिस्तानची निर्मिती होण्याच्या 8 वर्षं आधी म्हणजे 30 मे 1939 लाच घेतला होता.

जेव्हा स्वतंत्र पाकिस्तानची त्यांची मागणी वाढत गेली तेव्हा भारतातल्या अलीगढ मुस्लीम विद्यापीठाला आपली संपत्ती देण्याचा निर्णय त्यांनी मागे घेतला नाही.

ब्रिटीश राज्याचे कट्टर विरोधक

जिन्नाची संपत्ती हीच केवळ भारतासाठी भेट नव्हती. ते खूप लाजाळू आणि आदर्शवादी व्यक्ती होते आणि आपल्या उच्च राहणीमानासह बॅरीस्टरच्या रुपात मुंबईत आल्यानंतर ते एक प्रेरणादायी नेते बनले असं सरोजिनी नायडू यांनी त्यांच्याबद्दल म्हटलं होतं.

ते आपल्या योग्यतेनं आणि मेहनीतनं वकिलीच्या पेशात शीर्षस्थानी पोहोचले होते. अशावेळी दारू पिऊन आपला वेळ व्यतित करण्याऐवजी सार्वजनिक जीवनात त्यांना आपला वेळ घालयावयचा होता.

संसद किंवा संसदेबाहेर "ब्रिटीश राज्याचे कट्टर विरोधक" या रुपातच जिन्ना वावरत असत. त्यामुळे ते कार्यालयात आणि कार्यालयाबाहेर शेकडो तरुणांना राजकारणात सक्रिय होण्याचा सल्ला देत असत.

तत्कालीन कायदे तज्ज्ञ एमसी चगला त्यांना बाँबेचे 'अनभिषिक्त सम्राट' म्हणत असत.

जिन्ना यांना 'मुस्लीम गोखले' व्हायचं होतं

उदारमतवादी गोपाळ कृष्ण गोखले यांनी अनेकांना वैभवसंपन्न आयुष्य सोडून राजकारणात येण्यासाठी प्रेरित केलं होतं. गोखले यांना जिन्ना यांच्या खरेपणाबद्दल तसंच ते सर्व संप्रदायांबद्दल पूर्वग्रह बाळगणार नाहीत, याची खात्री होती.

गोखले यांच्या सल्ल्यानेच जिन्ना मुस्लीम लीगमध्ये सहभागी झाले होते. पण, मुस्लीम लीग आणि मुस्लिमांबद्दल निष्ठा दाखवताना ती राष्ट्राच्या आड येणार नाही ही अट मात्र त्यांना गोखले यांनी घातली...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

एखाद्या संस्थेच्या स्थापनेसाठी ज्या व्यक्तीनं आर्थिक मदत दिली असेल त्या व्यक्तीचा सन्मान करण्यात काय चूक आहे. याच कारणामुळे अलीगढ मुस्लीम विद्यापीठाच्या भिंतीवर जिन्नांचा फोटो लावणं हे तार्किकदृष्ट्या योग्यच आहे.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: या व्यक्तीची ही वक्तव्यं वेगवेगळ्या प्रसंगांची आहेत. या भाषणांना उपस्थितांचा मोठा प्रतिसाद मिळतो.  अशी वक्तव्यं करणारे प्रवीण तोगडिया कँसरवर उपचार करणारे डॉक्टर आहेत. पण गेल्या काही दशकांपासून त्यांचा वैद्यकीय क्षेत्राशी संबंध राहिलेला नाही. ते आता हिंदुत्वाची 'प्रॅक्टिस' करतात.

आता चर्चेत का आहेत तोगडिया?

विश्व हिंदू परिषदेचे आंतरराष्ट्रीय कार्यकारी अध्यक्ष प्रवीण तोगडिया यांचं नाव जेव्हा कानावर पडतं तेव्हा लोकांना त्यांच्या नावाबरोबरच अनेक वादग्रस्त शब्दही ऐकू येतात.

सध्या तोगडिया यांच्याविरुद्ध राजस्थानच्या गंगापूर न्यायालयानं एका दंगलीच्या प्रकरणात अजामीनपात्र वॉरंट काढलं आहे. सोमवारी सकाळी जेव्हा राजस्थान पोलीस त्यांना अटक करायला त्यांच्या निवासस्थानी पोहोचले तेव्हा ते घरी नव्हते.

अखेर तोगडिया अहमदाबादेतल्या चंद्रमणी हॉस्पिटलमध्ये सापडले. डॉक्टरांच्या मते, "त्यांना जेव्हा हॉस्पिटलला आणण्यातं आलं तेव्हा ते बेशुद्ध होते. त्यांच्या रक्तातल साखरेचं प्रमाण कमी झालं होतं."

तब्येत ठीक झाल्यावर मंगळवारी प्रसारमाध्यमांसमोर येऊन तोगडिया म्हणाले, "माझं एन्काऊंटर करण्याचे षडयंत्र आहे. गुप्तचर विभाग माझ्यामागे आहे. हिंदू एकता, गौरक्षण यासाठी मी जे काम करतो त्याला दाबण्याचे प्रयत्न केले जात आहेत."

गुजरातमधले ज्येष्ठ पत्रकार अजय उमठ यांच्या मते, गेल्या काही दिवसांत तोगडिया यांच्याविरुद्ध वॉरंट निघण्याची अनेक प्रकरणं समोर आली आहेत. 1998च्या एका प्रकरणाची 2017मध्ये दखल घेऊन त्यांच्याविरुद्ध अजामीनपत्र वॉरंट काढण्यात आलं होतं. त्याप्रकरणी तोगडिया हजर झाले. त्याबरोबरच अनेक जुनी प्रकरणं समोर येऊ लागली होती.

दोन आठवड्यांआधी प्रवीण तोगडिया यांनी फेसबुकवर शेअर केलेल्या एका मुलाखतीत स्वत:विरुद्ध निघालेल्या वॉरंटवर आश्चर्य व्यक्त केलं होतं.

तोगडिया म्हणाले होते, "हे अतिशय आश्चर्यकारक आणि दु:खद आहे. काश्मीरमध्ये लष्करावर हल्ला करणाऱ्या देशद्रोहींविरुद्ध दाखल झालेले खटले मागे घेतले जातात. पण देशभक्त प्रवीण तोगडियाविरुद्ध खटले परत घेतले जात नाहीत. म्हणजे माझी लायकी लष्करावर हल्ला करणाऱ्या लोकांपेक्षा कमी झाली आहे."

तोगडिया तुम्हाला किती माहिती आहेत?

विश्व हिंदू परिषदेच्या वेबसाईटवर असलेल्या माहितीनुसार तोगडिया यांचा जन्म 12 डिसेंबर 1956 रोजी झाला. गुजरातमध्ये अमरेली जिल्ह्यात एका शेतकरी कुटुंबात जन्म झालेल्या प्रवीण...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

हातात धारदार त्रिशूल, कपाळावर टिळा, गळ्या भोवती भगवा स्कार्फ आणि समोर लोकांची गर्दी. मंचावर उभी असलेली ही व्यक्ती समर्थकांसमोर काही अशा प्रकारे भाषणं देते.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: या व्यक्तीने अपहृत मुलांचा व्हीडिओ बनवल्याचं म्हटलं जातं.

पश्चिम प्रांतातलं मुख्य ठिकाण असलेल्या बामेंडामध्ये अडवण्यात आलेल्या या बसमध्ये शाळेचे प्राचार्य देखील असल्याचं असं अधिकाऱ्यांनी बीबीसीला सांगितलं. तर सर्व विद्यार्थी 10 ते 14 वयोगटातले आहेत.

कॅमेरून हा पश्चिम आफ्रिकेतला एक देश असून, ज्या प्रांतात ही घटना घडली, तो भाग नायजेरियाच्या सीमेला लागून आहे.

बामेंडाच्या प्रेसबायटेरिअन उच्च माध्यमिक शाळेतील अपहरणाची जबाबदारी अद्याप कोणत्याही संघटनेनी घेतली नाही. पण या घटनेसाठी फुटीरतावादी सशस्त्र गटांना जबाबदार असल्याचा आरोप या प्रांताचे गव्हर्नर अॅडॉल्फ लेले ल'आफ्रिके यांनी ठेवला आहे.

गेल्या काही वर्षांत कॅमेरूनच्या वायव्य आणि नैऋत्य प्रांतात फुटीरतावादी गटांनी बंड सुरू आहे. कॅमेरूनचा दोन इंग्रजी भाषिक भागांमध्ये स्वांतत्र्यासाठी झगडणाऱ्या या बंडखोरांनी त्या भागातील शाळांवर बहिष्कार घालण्याचा इशारा दिला होता.

प्रेसबायटेरिअन चर्चचे कॅमरून प्रवक्ते रेव्हरंड फोंकी सॅम्युअल फोर्बा यांनी बीबीसीला सांगितलं की त्यांचं या अपहरणकर्त्या बंडखोरांशी बोलणं झालं आहे.

"बंडखोरांनी खंडणीची मागणी केली नाहीये तर त्यांनी फक्त शाळा बंद करण्याची मागणी केली आहे. आम्ही तसं आश्वासनही त्यांना दिलं आहे. आता आशा करतो की ते लवकरच मुलांना आणि कर्मचाऱ्यांना सोडतील," असं त्यांनी बीबीसीला सांगितलं.

'अंबा बॉइज'?

या मुलांच्या शोधार्थ एक मोठी मोहीम राबवली जात आहे. दरम्यान, काही अपहृत मुलांचा एक व्हीडिओ सोशल मीडियावर व्हायरल झाला आहे. हा व्हीडिओ एका अपहरणकर्त्यानेच शूट केला, अशी शक्यता आहे.

एका लहानशा गजबजलेल्या खोलीत ही घाबरलेली मुलं बसलेली या व्हीडिओत दिसत आहेत. शूटिंग करणारी व्यक्ती या मुलांना कॅमेऱ्यात पाहून आपआपली नावं सांगायला लावत आहे.

"अँबा बॉईजनी काल रात्री शाळेतून आम्हाला उचलून आणलंय. आम्ही कुठे आहोत, आम्हाला माहिती नाही," असंही ही मुलं व्हीडिओत बोलतान दिसत आहेत.

अँबाझोनिया हे त्या प्रस्तावित देशाचं नाव आहे, जो फुटीरतावाद्यांना वेगळा हवा आहे. त्याचंच संक्षिप्त रूप म्हणजे अँबा.

जेव्हा हे बंडखोर शाळेत शरले तेव्हा एक विद्यार्थी पलंगाखाली लपून बसल्याने तो अपहरणकर्त्यांच्या तावडीतून बचावला. तेव्हा तिथे काय घडलं हे त्याने बीबीसीला सांगितलं, "माझ्या एका मित्राला त्यांनी खूप मारलं. गप्प बसण्यापलीकडे मी काहीच करू शकत नव्हतो....\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

78 शालेय विद्यार्थी आणि तीन कर्मचारी असलेल्या एका शाळेच्या बसचं कॅमेरूनमध्ये अपहरण करण्यात आलं आहे.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: या व्हिडिओ कॉलिंग - कॉन्फरन्सिंगला मिळणारा प्रतिसाद पाहत गुगलनेही आपली सेवा घाईघाईने लाँच केली, त्यातली अनेक फीचर्स मोफत उपलब्ध करून दिली. तर फेसबुक आणि व्हॉट्सअॅपनेही त्यांच्या व्हिडिओ कॉलिंगसाठीची सदस्य संख्या वाढवली. यातली झूम ही सेवा गेले काही महिने चर्चेत आहे. सुरक्षिततेबद्दल प्रश्नचिन्हं उपस्थित झाल्याचा फटका या कंपनीला बसला असला तरी 'झूम' नावाप्रमाणेच गेल्या काही दिवसांत या कंपनीची वाढ झालेली आहे. एप्रिलमध्ये या कंपनीचं सॉफ्टवेअर वापरणाऱ्यांची संख्या 30 पटींनी वाढली होती. दररोज 30 कोटी पेक्षा जास्त लोक झूमद्वारे व्हर्च्युअल मीटिंग्समध्ये सहभागी होतात. तर पैसे भरून ही सेवा घेणाऱ्या ग्राहकांची संख्याही तिप्पटीने वाढलेली आहे. यावर्षी तब्बल 1.8 अब्ज अमेरिकन डॉलर्सची एकूण विक्री होईल असा अंदाज कंपनीने व्यक्त केलाय. "ही एक अतिशय मोठी संधी आहे," असं कंपनीचे चीफ एक्झिक्युटिव्ह एरिक युआन यांनी मंगळवारी गुंतवणूकदारांना सांगितलं.

झूमची सुरुवात कशी झाली?जनसामान्यांसाठी झूमची निर्मिती करण्याचं युआन यांचं उद्दिष्टं नव्हतं. चीनमध्ये जन्म झालेल्या आणि शिक्षणाने सॉफ्टवेअर इंजिनियर असणाऱ्या युआन यांनी अनेक वर्षं WebEx या अमेरिकन व्हिडिओ कॉन्फरन्सिंग कंपनीत विविध पदांवर काम केलं. 2007मध्ये ही कंपनी 'सिस्को' (Cisco) ने 3.2 अब्ज डॉलर्सना विकत घेतली. त्यानंतर 2011 मध्ये युआन यांनी 'झूम' कंपनीची स्थापना केली. मायक्रोसॉफ्ट आणि सिस्कोसारखे बडे स्पर्धक असताना आणखी एका पर्यायाची बाजारपेठेला गरज आहे का, असं म्हणत गुंतवणूकदारांनी अनेकदा त्यांच्या या कंपनीच्या भवितव्याविषयी शंका व्यक्त केली होती.

एरिक युआन

पण मोबाईलवर चालू शकणाऱ्या आणि वापरायला सोप्या सॉफ्टवेअरची बिझनेस जगताला गरज असल्याची खात्री सिस्कोमध्ये काम करून कंटाळलेल्या युआन यांना वाटत होती. तरूण असताना आपल्या भावी पत्नीला भेटण्यासाठी लांबच लांब प्रवास करावा लागल्याने आपला व्हिडिओ कॉन्फरन्सिंगमधला रस वाढल्याचं ते सांगतात. गेल्या वर्षी 'झूम'ने पहिल्यांदाच आपले शेअर्स लोकांना विकले. त्यावेळी या कंपनीचं मूल्य होतं - 15.9 अब्ज अमेरिकन डॉलर्स. यामध्ये झपाट्याने वाढ होत मंगळवारी ( 2 जून) ला या कंपनीचं मूल्य 58 अब्ज डॉलर्सपेक्षाही जास्त होतं. कॅनालिस कंपनीचे वरिष्ठ संचालक अॅलेक्स स्मिथ म्हणतात, "झूमने व्हिडिओ कॉन्फरन्सिंगचं तंत्रज्ञान सगळ्या प्रकारच्या उद्योगांसाठी खुलं...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

लॉकडाऊनमुळे जगभरात अनेक जण घरून काम करत आहेत. एरव्ही प्रत्यक्ष समोरासमोर बसून होणाऱ्या चर्चा - मीटिंग आणि अगदी ट्रेनिंग्ससाठीही व्हिडिओ कॉन्फरन्सिंगची मदत घेतली जातेय.  यासाठी स्काईप, मायक्रोसॉफ्ट टीम्स, झूम असे वेगवेगळे प्लॅटफॉर्म्स उपलब्ध आहेत.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: या शोमधले स्पर्धक राजेश शृंगारपुरे आणि रेशम टिपणीस यांच्या कथित विवाहबाह्य संबंधांमुळे समाजात अशा प्रकारच्या संबंधांना प्रोत्साहन मिळतं, असा आरोप करत नाशिकमधले कायद्याचे विद्यार्थी ऋषिकेश देशमुख यांनी पंचवटी पोलीस ठाण्यात तक्रार दाखल केली.

"ही आपल्या महाराष्ट्राची संस्कृती नाही. यातलं राजेश शृंगारपुरे आणि रेशम टिपणीस यांचं वागणं नैतिकतेला आणि संस्कृतीला धरून नाही. हा कार्यक्रम तुम्ही तुमच्या कुटुंबासोबत पाहू शकत नाही, त्यामुळेच मी तक्रार दाखल केली," असं ऋषिकेश यांनी बीबीसी मराठीशी बोलताना सांगितलं.

विवाहबाह्य संबंधांवर बेतलेल्या अनेक सीरियल्स टीव्हीवर चालतात. त्यातल्या काही मराठी आहेत आणि प्रेक्षकांमध्ये लोकप्रिय आहेत. अशा सीरियल्सचं काय असं विचारल्यानंतर ते म्हणाले, "त्यातली पात्रं काल्पनिक असतात. हा रिअॅलिटी शो आहे त्यामुळे लोकांवर जास्त परिणाम होतो."

टीव्हीची 'इडियट बॉक्स' म्हणून संभावना केली जाते. त्यावरच्या गोष्टी जर केवळ करमणुकीसाठी असतात, मग ही गोष्ट लोक एवढी गांभीर्याने का घेत आहेत? त्याविरुद्ध थेट पोलीस ठाणं गाठत आहेत. फेसबुकवर भरभरून लिहीत आहेत. यामुळे दोन प्रश्न निर्माण होतात. एक, दोन प्रौढांमध्ये विवाहबाह्य संबंध आहेत, असं गृहित धरलं तरी लोकांना अचानक एवढा धक्का का बसला आहे? दोन, टीव्हीमुळे खरंच समाजमनावर एवढा परिणाम होतो का?

अभिनेत्री रेणुका शहाणे म्हणतात, "एखाद्याला धक्का बसू शकतो. तो ज्याच्या त्याचा प्रश्न आहे. कारण टीव्ही आपल्या घरात येतो आणि लोकांना असं काही पाहून अस्वस्थ वाटू शकतं. ते त्याची रीतसर तक्रारही करू शकतात.

"पण नंतर अशा गोष्टींचं राजकारण केलं जातं, यात राजकारणी उतरतात आणि मग अशा प्रकरणांना वेगळं वळण लागून सर्वसामान्य लोकांना वेठीस धरलं जातं हे मला पटत नाही. 'पद्मावत'च्या वेळेस काय झालं आपण सर्वांनीच पाहिलं."

दोन प्रौढांच्या संबंधांमध्ये तिऱ्हाईताने हस्तक्षेप करण्याविषयी आम्ही विचरलं तेव्हा रेणुका म्हणाल्या, "अशा गोष्टी तुम्ही तुमच्या खासगी आयुष्यात नाही करत आहात, तर जाहीर टीव्हीवर करत आहात. मग अशी अपेक्षा करता की लोकांनी त्यावर टीका करू नये.

"अर्थात प्रेक्षकांना ते आवडत नसेल तर न बघण्याचा पर्याय आहे. पण तुम्ही ते पाहता कारण तुम्हीही त्या संस्कृतीचा एक भाग आहात."

पण अशा प्रकारच्या कथित विवाहबाह्य संबंधांने सामाजिक वातावरण बिघडत असेल तर आजवर अशा प्रकारच्या अनेक सीरियल्स...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

दोन प्रौढांमधले संबंध कसे असावेत हे ठरवण्याचा अधिकार तिऱ्हाईत व्यक्तीला असावा का? मराठी बिग बॉसच्या निमित्ताने हा मुद्दा पुन्हा चर्चेला आला आहे.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: या सगळ्या गदारोळात कोरोना व्हायरस हे "चीनने बनवलेलं जैविक हत्यार म्हणजेच बायोवेपन" असल्याचा दावा करणारा मेसेज तुम्हालाही व्हॉट्सअॅपवर आला असेल.

कदाचित तुम्हीसुद्धा तो शेअर केलेला असू शकतो. याच दाव्यांची सत्यता पडताळण्याचा प्रयत्न बीबीसी मराठीने केला आहे.

काय आहे मेसेजमध्ये?

कोरोना व्हायरस म्हणजे चीनचं नाटक असल्याचा दावा या मेसेजमध्ये करण्यात आला आहे. यामध्ये चीन कशाप्रकारे आजारी पडतो. स्वतःच्या चलनाचं अवमूल्यन करतो.

 त्यानंतर चीनमध्ये असलेल्या युरोपीय आणि अमेरिकन कंपन्यांचा व्यापार कमी झाल्याने त्यांचे शेअर्सचे भाव घसरतात आणि त्याचा फायदा चीन पुढे कशा प्रकारे घेतो, चीनचे मित्र असलेल्या उत्तर कोरिया आणि रशिया या देशांमध्ये या व्हायरसचा कसा प्रसार झाला नाही वगैरे वर्णन करण्यात आलं आहे.

पण फक्त व्हॉट्सअपवरच अशा प्रकारचे मेसेज पाठवण्यात आले आहेत, असं नाही. वॉशिंग्टन टाईम्स या अमेरिकेतील न्यूज वेबसाईटनेही याबाबत बातमी दिली होती.

चीनने आपल्या जैविक हत्यार उपक्रमाअंतर्गत वुहान शहरातील वुहान इन्स्टिट्यूट ऑफ व्हायरोलॉजी याठिकाणी कोरोना व्हायरस तयार केला होता. तिथून तो लिक झाल्यामुळे समाजात पसरला, असं या बातमीत म्हटलं आहे. ही बातमी देताना इस्रायलच्या एका माजी लष्करी अधिकाऱ्याचाही उल्लेख करण्यात आला आहे.

जैविक हत्यार म्हणजे नेमकं काय?

युद्धात वापरली जाणारी विमानं, बंदूक, रणगाडे आदी शस्त्रास्त्रं दृश्य स्वरूपातील शस्त्रास्त्र आहेत. पण तंत्रज्ञानाने प्रगती केली तशी जैविक हत्यारांबाबतही चर्चा होऊ लागली आहे.

जागतिक आरोग्य संघटनेच्या माहितीनुसार,  जैविक हत्यार म्हणजे विशिष्ट प्रकारचे विषाणू, बॅक्टेरिया, बुरशी किंवा विषारी सुक्ष्मजीव तयार करून एखाद्या भागात जाणीवपूर्वक सोडले जातात. या विषाणूंमुळे संबंधित परिसरात आजार पसरू शकतात. परिणामी मानव, प्राणी किंवा वृक्षांचा नाश होऊ शकतो.

अँथ्रॅक्स, बोटुलिनम टॉक्झिन किंवा प्लेग यांच्यासारखे जैविक हत्यार वापरल्यास त्याचा सामाजिक आरोग्यावर अनिष्ट परिणाम होऊ शकतो. यामुळे अत्यंत कमी वेळेत अनेकांचा जीव जाऊ शकतो. हे रोखणं कठीण असतं.

उदाहरणार्थ इबोला किंव हास्सा विषाणूंचा त्याचा वापर जैविक हत्यारांप्रमाणे केल्यास त्यातून साथीचे रोग पसरु शकतात.

दहशत पसरवण्यासाठी, मोठ्या प्रमाणात नरसंहार करण्यासाठी जैविक हत्यार वापरले जाऊ शकतात. जैविक हत्यारांचा वापर ही गंभीर समस्या आहे....\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

कोरोना व्हायरसमुळे सगळ्या जगाला क्वारंटाईन होण्याची वेळ आली आहे. त्यामुळे लोक सोशल मीडियावर प्रचंड अॅक्टीव्ह झाल्याचं दिसत आहेत.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: या सततच्या वाढत्या तापमानाला कारणीभूत असणारा महत्त्वाचा घटक म्हणजे जागतिक तापमानवाढ म्हणजे ग्लोबल वॉर्मिंग. अशा वातावरणात एअर कंडिशनरची (एसी) मागणी वाढली नाही तरच नवल.

पण तात्पुरता गारवा देणारे एसीच आपल्या पृथ्वीचं तापमान वाढवत आहेत हे तुम्हाला माहिती आहे का?

खरंतर एसी चालवायला जास्त वीज लागते. ही अतिरिक्त वीजेच्या गरजेमुळेच पर्यावरणात उष्णतेचं प्रमाण वाढतंय. पर्यावरणवाद्यांचं म्हणणं आहे की, 2001 नंतरच्या 17 वर्षांतली 16 वर्षं सर्वाधिक तापमानाची ठरली आहेत.

अशा पद्धतीने तापमान वाढत असताना एसीची मागणी वाढणारच. इंटरनॅशनल एनर्जी एजन्सीच्या अहवालानुसार 2050 पर्यंत एसीसाठी लागणाऱ्या वीजेची मागणी तिप्पट होईल.

म्हणजे जेवढी  वीज आज अमेरिका, युरोपियन महासंघ आणि जपान एकत्रितरित्या वापरतात, तितकी वीज 2050 पर्यंत फक्त एसीसाठी लागेल.

म्हणूनच शास्त्रज्ञ आणि तंत्रज्ञान कंपन्या एसीमधल्या कुलिंग सिस्टीमला अधिकाधिक परिणामकारक बनवायच्या प्रयत्नात आहेत, जेणेकरून एसीसाठी कमी वीजेची गरज भासेल.

उदाहरणार्थ, स्टॅनफोर्ड विद्यापीठातल्या संशोधकांनी एक खास प्रकारची यंत्रणा विकसित केली आहे. ही यंत्रणा अत्याधुनिक सामग्री आणि नॅनो-फोटोनिक्स तंत्रज्ञान वापरून विकसित करण्यात आली आहे.

यामध्ये एक अतिशय पातळ आणि परावर्तित करणाऱ्या (रिफ्लेक्टिंग) साधनांचा वापर करण्यात आला आहे जी स्वच्छ सूर्यप्रकाशातही उष्णता बाहेर फेकतात.

वीजेशिवाय एसी चालले तर?

वर उल्लेखलेली यंत्रणा विकसित करणाऱ्या संशोधकांच्या असं लक्षात आलं की, या पॅनलच्या खाली असणाऱ्या पाईपमध्ये भरलेलं पाणी थंड केलं जाऊ शकतं. या थंड पाण्याच्या यंत्रणेमुळे कोणत्याही इमारतीचं कुलिंग आरामात करता येऊ शकतं.

'स्कायकुल सिस्टीम' छतांवर परिक्षण केलं गेलं.

हे सगळं करायला वीजेची गरज भासत नाही. संशोधकांना आता ही 'स्काय कूल सिस्टीम' बाजारात आणायची आहे.

फ्लोरिडा विद्यापीठाच्या सौर उर्जा केंद्राचे डॅनी पार्कर त्यांच्या सहकाऱ्यांसोबत अनेक वर्षांपासून एअर कंडिशनर आणि हीटिंग सिस्टीम अधिक परिणामकारक बनवण्याचे वेगवेगळे मार्ग शोधून काढत आहेत.

2016 मध्ये त्यांनी एक असं यंत्र शोधून काढलं जे पाण्याच्या बाष्पीभवनाव्दारे थंड होत होतं. या यंत्राला नेहमीच्या एसी युनिटला जोडणं शक्य आहे यामुळे कमी वीजेत जास्त थंड हवा मिळणं शक्य होईल.

या तंत्राचा वापर करून युरोपिय देशांत कुलिंगचा परिणाम 30 ते 50 टक्के...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

उन्हाळा संपून पावसाळ्याला सुरुवात झाली असली तरी गेल्या 2-3 महिन्यात उन्हानं जो घाम फोडला होता ते विसरणं अशक्य आहे. मार्च महिना संपता संपताच महाराष्ट्रातल्या अनेक शहरांत पाऱ्यानं चाळीशी पार केली होती.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: या सर्व घडामोडींवर ठाकरे यांनी भाष्य केलं की, "मला कुणाचं वाईट झाल्यावर आनंद होत नाही. मला पवारांच्या कौटुंबिक भांडणात रस नाही. बाळासाहेब म्हणायचे जो आपल्या कर्माने मरणार आहे, त्याला धर्माने मारू नका. गेल्या 50 वर्षांत जे जे आपल्याशी जसेजसे वागले, तीच परिस्थिती त्यांच्यावर ओढावली."

काल झालेल्या पत्रकार परिषदेत शरद पवार यांनी सांगितलं होतं की अजित पवारांनी आपल्या मुलांना शेती आणि व्यवसाय करण्याचा सल्ला दिला आहे. त्याबद्दलही उद्धव ठाकरे यांनी असं म्हटलं  "मी राजकारण सोडणार नाही, शेती करणार नाही तर शिवसेनेचा मुख्यमंत्री करून दाखवेन."

शिवसेनाप्रमुख बाळासाहेब ठाकरे यांच्यावर  10 वर्षं जुनं प्रकरण काढून गुन्हा दाखल करण्यात आला होता, याची आठवण उद्धव यांनी शिवसैनिकांना करून दिली.

हा महाराष्ट्र कधीही सुडाचं राजकारण सहन करणार नाही. आम्ही कोणाशी सुडानं वागणार नाही, असंही उद्धव यांनी म्हटलं.

शिवसेनाप्रमुखांना मी वचन दिलं आहे, की एकेदिवशी शिवसेनेचा मुख्यमंत्री असेल. मी हे वचन पूर्ण करेनच, असं उद्धव ठाकरे यांनी म्हटलं.

रंगशारदामध्ये जिल्हाप्रमुख, शिवसेनेचे कार्यकर्ते तसंच इच्छुक उमेदवार उपस्थित होते. त्यांच्याशी संवाद साधताना उद्धव यांनी युतीबद्दलही भाष्य केलं.

मी 288 मतदारसंघातील इच्छुकांना बोलावलं आहे. याचा अर्थ युती तुटणार असा नाही, असं उद्धव यांनी स्पष्ट केलं. त्यांनी पुढं म्हटलं, की युतीबाबतची घोषणा एक दोन दिवसांत होईल.  युती झाल्यानंतर आपली ताकद भाजपच्या मदतीला आली पाहिजे. भाजपशी मनापासून दोस्ती केली आहे. जिथं भाजप असेल तिथं मदत करू.

हेही वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)

\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

मुंबई येथे शिवसैनिकांशी संवाद साधताना शिवसेना पक्षप्रमुख उद्धव ठाकरे यांनी राष्ट्रवादीचे नेते शरद पवार यांनाही चिमटा काढला. शरद पवार यांचं नाव शिखर बॅंक घोटाळा प्रकरणी आल्यामुळे त्यांचे पुतणे अजित पवार यांनी आमदारकीचा राजीनामा दिला.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: या सर्वेक्षणानुसार फुलपाखरांच्या प्रजाती बचावल्या आहे.

पण आता एका सर्वेक्षणानुसार जगभरातील 40 टक्के कीटकांची संख्या "झपाट्याने कमी होत आहे". आणि ही प्रथमदर्शनी चांगली बातमी वाटत असली तर मोठ्या चिंतेची बाब असू शकते.

या सर्वेक्षणानुसार मधमाशा, मुंग्या, भुंगे यांची संख्या मानवप्राणी, पक्षी आणि सरपटणाऱ्या प्राण्यांपेक्षा आठ टक्के जास्त वेगाने कमी होत आहे. मात्र माशा आणि झुरळांची संख्या वाढण्याची शक्यता आहे.

तुटलेली साखळी

बदलती कृषी पद्धती, कीटकनाशकं आणि वातावरणातील बदलांमुळे कीटकांची संख्या सर्वसाधारणपणे कमी होताना दिसत आहे.

जमिनीवर राहणाऱ्या प्राण्यांमध्ये कीटकांची संख्या मोठ्या प्रमाणात आहे आणि ते मानवासह सर्व प्राण्यांसाठी वेगवेगळ्या कारणांनी फायदेशीर ठरतात. ते पक्ष्यांना, वटवाघळांना आणि सस्तन प्राण्यांना खाद्य पुरवतात, 75 टक्के पिकांचं परागीभवन करतात, मातीची पुर्नभरणी करतात आणि धोकादायक कीटकांची संख्या नियंत्रणात ठेवतात.

या सर्वेक्षणानुसार फुलपाखरांच्या प्रजाती बचावल्या आहे.

गेल्या काही वर्षांत झालेल्या इतर काही स्वतंत्र सर्वेक्षणांमध्ये असं लक्षात आलंय की कीटकांच्या काही विशेष प्रजातींमध्ये, उदाहरणार्थ माश्यांच्या प्रजातींमध्ये मोठ्या प्रमाणात घट झाली आहे, विशेषत: विकसित देशांमध्ये.

"Biological Conservation" या नियतकालिकात प्रसिद्ध झालेला हा शोधनिबंध गेल्या 13 वर्षांतल्या 73 सर्वेक्षणांचं अवलोकन करतो.

यात वैज्ञानिकांना लक्षात आलं आहे की पुढच्या काही दशकांमध्ये कीटकांची संख्या 40 टक्क्यांनी कमी होईल. त्यापैकी काही कीटकांच्या प्रजाती आधी "नामशेष" होण्याच्या उंबरठ्यावर आहेत.

"प्राण्यांचे नैसर्गिक निवारे कमी होत चालले आहेत, हे यामागचं एक महत्त्वाचं कारण आहे. शेतीतील नवीन पद्धती, शहरीकरण आणि जंगलतोड ही यामागची महत्त्वाची कारणं आहेत," असं या शोधनिबंधाचे मुख्य लेखक आणि सिडनी विद्यापीठाचे प्राध्यापक डॉ. फ्रान्सिस्को सँचेज-बायो यांनी बीबीसीशी बोलताना सांगितलं.

"जगभरात मोठ्या प्रमाणात वाढलेला खतांचा वापर, हा दुसरा महत्त्वाचा घटक आहे. तसंच अशुद्ध रासायनिक खतं हा देखील एक महत्त्वाचा भाग आहे. तिसरा घटक म्हणजे आक्रमक कीटकं आणि जंतू. आणि वातावरणातील बदल हा चौथा महत्त्वाचा घटक आहे. उष्णकटिबंधीय प्रदेशात या घटकाचा विशेष प्रभाव जाणवतो."

झुरळ आणि माश्यांची संख्या मात्र घटलेली नाही

या सर्वेक्षणात जर्मनीतील...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

आपल्यापैकी अनेकांना कीटकांचा त्रास होतो. कधी ते चावतात तर कधी कानाभोवती गुणगुण करतात. आपण काहींवर हिट वापरतो तर काहींचा नायनाट चपलीने करतो.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: या सिंहाना आठवड्याला अंदाजे 200 किलो मटण लागतं. त्यासाठी त्यांना महिन्याला 3-4 लाख पाकिस्तानी रुपये खर्च करावे लागतात. क्वेटामध्ये एकही प्राणी संग्रहालय नाहीये. त्यामुळे लोक सिंह पाहण्यासाठी खूप लांबून येतात.

हेही पाहिलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)

\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

पाकिस्तानमधल्या क्वेट्टामध्ये अब्दुल कादिर अचकझई यांनी घरीच सिंह पाळले आहेत.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: या सेलिब्रिटींना ट्वीट करण्यासाठी भाजपनं प्रवृत्त तर केलं नाही ना, असा प्रश्न काँग्रेसकडून उपस्थित करण्यात आला होता.  राज्याचा गुप्तहेर विभाग या ट्वीट्स प्रकरणाची चौकशी करणार असल्याची माहिती महाराष्ट्राचे गृहमंत्री अनिल देशमुख यांनी दिली होती.

याच अनुषंगाने महाराष्ट्र भाजपकडून विधानसभेच्या अर्थसंकल्पीय अधिवेशनात मुद्दा उपस्थित करण्यात आला.

आम्ही ट्वीट करायला सांगितलं असेल तर अभिमान आहे - फडणवीस

महाराष्ट्र विधानसभेचे विरोधी पक्षनेते देवेंद्र फडणवीस यांनी लता मंगेशकर आणि सचिन तेंडुलकर यांच्या चौकशीचा मुद्दा उपस्थित केला.

देवेंद्र फडणवीस यांनी म्हटलं, "टूलकिटविरूद्ध लतादीदी आणि सचिन तेंडुलकर यांनी काय ट्वीट केलं, तर #IndiaAgainstPropoganda आणि #IndiaStandsUnited. मग त्यांनी काय शेतकऱ्यांच्या विरोधात ट्वीट केलं का? या देशात #IndiaStandsUnited म्हणणं चूक आहे का? कुणीतरी उठतं, गृहमंत्र्यांकडे जातं."

"एक मिनिटाकरता असं समजू, की हे मी करायला लावलं. मग काय गुन्हा केला? माझ्या देशाच्या विरुद्ध जर प्रपोगंडा होत असेल आणि मी या देशातल्या सेलिब्रिटींना सांगितलं की आपल्या देशाच्या बाजूने उभे राहा, तर यात कसला गुन्हा आहे? तुमच्या चौकशांना घाबरत नाही. कितीही चौकशा करा," असं फडणवीस पुढे म्हणाले.

आमच्या देशाबद्दल जर कुणाला ट्वीट करायला सांगितलं असेल, तर आम्हाला अभिमान आहे, असंही फडणवीस म्हणाले.

भाजपच्या आयटी सेलची चौकशी - अनिल देशमुख

देवेंद्र फडणवीस यांच्या प्रश्नाला उत्तर देताना महाराष्ट्राचे गृहमंत्री अनिल देशमुख यांनी लता मंगेशकर आणि सचिन तेंडुलकर यांच्या चौकशी करणार असल्याचं नाकारलं. त्यांनी म्हटलं, "लता मंगेशकर किंवा सचिन तेंडुलकर यांची कोणतीही चौकशी करण्याचं आम्ही बोललो नाही. एका पक्षाच्या आयटी सेलची चौकशी झाली. त्यातून 12 लोकांची नावं पुढे आली. त्यांच्यावर पुढील कारवाई चालू आहे."

भाजपच्या आयटी सेलने जे ट्वीट केले, त्याबद्दल आम्ही चौकशी लावली आहे, असंही देशमुख पुढे म्हणाले.

मात्र, यानंतर फडणवीस म्हणाले, "मी आभार मानतो की, देशाकरता आम्ही केलेल्या ट्वीट्सबाबत तुम्ही चौकशी लावली. आमची देशभक्ती आणि तुमची देशभक्ती काय, हे यातून स्पष्ट होतं."

दरम्यान, काँग्रेस प्रवक्ते सचिन सावंत यांनी फडणवीसांच्या वक्तव्यानंतर ट्विटरवरून निशाणा साधला आहे.

ते म्हणाले, "भाजपातर्फे सेलिब्रिटींना ट्वीट करायला भाग पाडले गेले हे आता...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

शेतकरी आंदोलनासंदर्भात गायिका लता मंगेशकर, माजी क्रिकेटपटू सचिन तेंडुलकर यांच्यासारख्यांनी केलेले ट्वीट्स वादाच्या भोवऱ्यात सापडले होते.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: या हल्ल्याची जबाबदारी जैश ए मोहम्मद संघटनेनं घेतली आहे.

काही माध्यमांच्या वृत्तानुसार या आत्मघातकी हल्ल्याला 21 वर्षाचा आदिल अहमद जबाबदार असल्याचं म्हटलं जातंय.

आत्मघातकी हल्ला जिथं झाला ती जागा राजधानी श्रीनगरपासून दक्षिणेला जवळपास 25 किलोमीटर दूर आहे. तर आदिलच्या घरापासून ही जागा केवळ 15 किलोमीटर दूर आहे.

गुरुवारी स्फोटकांनी भरलेल्या एका स्कॉर्पिओ कारनं सीआरपीएफ जवानांच्या तुकडीती एका बसला धडक दिली. या कारमध्ये 350 किलो स्फोटकं होती, असं म्हटलं जातंय. प्रत्यक्षदर्शींच्या मते हा स्फोटाचा आवाज इतका मोठा होता की काही किलोमीटर दूरपर्यंत लोकांना तो ऐकू गेला.

आत्मघाती हल्ला

1998 च्या कारगिल युद्धानंतर जैश ए मोहम्मद आणि लष्कर ए तोयबाने अनेक ठिकाणी आत्मघातकी हल्ले केलेत.

पण आतापर्यंत असे हल्ले करणारे पाकिस्तानी नागरिक असायचे. ही पहिलीच वेळ आहे जेव्हा स्थानिक असलेल्या आदिल उर्फ वकास कमांडोने आत्मघातकी हल्ला केल्याचा दावा जैश ए मोहम्मदनं केला आहे.

4 जानेवारी रोजी अवंतीपुरा येथे सुरक्षा दलांबरोबर झालेल्या चकमकीत दोन कट्टरवादी मारले गेले होते.

हा हल्ला इतका शक्तीशाली होता की काही क्षणात बस एका लोखंडी सांगाड्यासारखी दिसू लागली. या बसमधून जवळपास 44 सीआरपीएफ जवान प्रवास करत होते.

आदिलचे वडील गुलाम हसन डार कपड्यांच्या विक्रीचं काम करतात. सायकलवर फिरून ते हा व्यवसाय करतात. आदिलशिवाय त्यांच्या परिवारात दोन भाऊ आणि आईसुद्धा आहे.

गेल्या वर्षी मार्च महिन्यात आदिल जैश ए मोहम्मद संघटनेत भरती झाला. यावेळी तो बारावीत शिकत होता.

दक्षिण काश्मीरात कट्टरवाद्यांच्या विरोधात सुरक्षा यंत्रणांनी मोहीम उघडली आहे. पीटीआयच्या वृत्तानुसार 2018 मध्ये काश्मिरात सुरक्षा यंत्रणांनी 250 कट्टरवाद्यांना कंठस्नान घातलं आहे.

मात्र तरीही काश्मीर खोऱ्यात अजून 240 कट्टरवादी सक्रीय असल्याचा दावा भारतीय सुरक्षा अधिकाऱ्यांनी केल होता.

आदिलचा भाऊसुद्धा जैशमध्येच

पोलीस सूत्रांच्या माहितीनुसार आदिलचा चुलतभाऊ समीर अहमदसुद्धा कट्टरवादी आहे आणि आदिल जैशमध्ये सामील झाल्यानंतर दुसऱ्याच दिवशी समीरसुद्धा जैशमध्ये सामील झाला होता.

समीर काश्मीर विद्यापीठात पदव्युत्तर पदवीचं शिक्षण घेत होता. मात्र ते अर्धवट सोडून त्यानं कट्टरवादी संघटनेत प्रवेश केला.

कालच्या हल्ल्यानंतर आदिलचं मूळ गाव अर्थात गुंडीबागमध्ये तीन वेळा 'नमाज ए जनाजा' प्रार्थना...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

काश्मीरच्या पुलवामा जिल्ह्यात गुरुवारी झालेल्या एका आत्मघातकी हल्ल्यात केंद्रीय राखीव पोलीस दलाच्या 40 जवानांचा मृत्यू झाला आहे.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: याआधी निष्ठा यांनी टेनिसमध्येही भारताचं प्रतिनिधित्व केलं आहे. "टेनिस खेळणं बंद करावं लागेल असं डॉक्टरांनी सांगितल्यावर मी काहीतरी नवं करायचं ठरवलं. माझी एक मैत्रीण Miss Blind India झाली होती. मग मला वाटलं Miss Deaf असंही काही असू शकेल. मी इंटरनेटवर सर्च केलं तर Miss Deaf India अशी स्पर्धा खरंच आहे हे समजलं, असं त्या सांगतात.

निष्ठा सध्या दिल्लीत राहतात. 5.5 इंचाच्या हील्स घालून रँपवॉक करणं खूप अवघड होतं. कारण आयुष्यभर त्या आतापर्यंत स्पोर्ट्स शूज घालून खेळल्या होत्या.

"माझ्या आई-बाबांचं खरंच कौतुक आहे. त्यांनी माझ्याबाबत कधी हार नाही मानली. त्यांनीच मला बोलायला शिकवलं. मी बहिरी आहे म्हणून कधी वेगळं वागवलं नाही. इतर आई-बाबांसारखे प्रसंगी ते माझ्यावर रागावले आणि चांगलं काम केलं तर शाबासकीही दिली," असं त्या आवर्जून सांगतात.

हेही पाहिलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)

\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

23 वर्षांच्या निष्ठा बहिऱ्या आहेत आणि त्यांनी Miss Deaf Asia 2018चा किताब जिंकला आहे. हा किताब मिळवणाऱ्या त्या पहिल्या भारतीय आहेत.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: याआधी या हत्याकांड प्रकरणी नाशिकच्या जिल्हा सत्र न्यायालयानं 6 दोषींना फाशीची शिक्षा सुनावली होती.

1 जानेवारी 2013 रोजी अहमदनगर जिल्ह्यातील नेवासा तालुक्यातल्या सोनई इथं संदीप राज थनवार (वय 24), राहुल कंडारे (वय 26) आणि सचिन घारू (वय 23) या मेहतर समाजातील तीन युवकांची निर्घृण खून करण्यात आला होता.

या प्रकरणात प्रकाश विश्वनाथ दरंदले, रमेश विश्वनाथ दरंदले, पोपट विश्वनाथ दरंदले, गणेश पोपट दरंदले, अशोक नवगिरे आणि संदीप कुऱ्हे या सहा जणांवर दोषारोप सिद्ध झाले होते. न्यायाधीश आर. आर. वैष्णव यांना नाशिकच्या सत्र न्यायालयानं फाशीची शिक्षा सुनावली होती.

या पैकी आरोपी पोपट विश्वनाथ दरंदले यांचा मृत्यू झाला आहे. जूनमध्ये नाशिक कारागृहात हृदयविकाराच्या झटक्यानं त्यांचा मृत्यू झाला आहे.

नाशिक सेशन कोर्टाचे न्यायाधीश आर. आर. वैष्णव यांनी आरोपींना भारतीय दंडसंहिता  ३०२ - हत्या करणे , २०१ - पुरावा नष्ट करणे , १२०ब - कट रचणे या कलमाअंतर्गत दोषी ठरवलं आणि हा महत्त्वपूर्ण न‍िकाल दिला होता.

सर्व दोषी मराठा समाजातले असून एकमेकांचे नातेवाईक आहेत.

सुनावणीच्या वेळी कोर्टाबाहेर गर्दी जमली होती.

दरंदले परिवारातील एक मुलगी नेवासा फाटा येथील एका कॉलेजमध्ये बी.एड.चं शिक्षण घेत होती. तिथंच सचिन, संदीप आणि राहुल सफाई कामगार म्हणून काम करत होते. यातील सचिन घारूसोबत तिचे प्रेमसंबंध जुळले, त्या रागातूनच हे हत्याकांड घडल्याचं कोर्टात सिद्ध झालं.

 हाही जणांना हत्या करणे, कटकारस्थान रचणे, पुराव्यांशी छेडछाड करणे कारणांसाठी ही शिक्षा झाली आहे.

'गोठलेल्या डोक्यानं केलेले खून'

गुरुवारी झालेल्या सुनावणीमध्ये विशेष सरकारी वकील उज्ज्वल निकम यांनी सहाही दोषींना फाशीची शिक्षा द्यायला हवी असा युक्तिवाद केला होता.

"या तिघांच्या हत्येने रामायणातील राक्षसांची आठवण आली. हा केवळ cold blooded murder नाही, तर frozen blooded murder (गोठलेल्या डोक्यानं केलेला खून)आहे," असा युक्तिवाद त्यांनी केला.

हे खून जातीवादातून झाल्याचं कोर्टाने मान्य करत आरोपींना दोषी ठरवलं होतं.

"आपल्या प्रतिष्ठेला धक्का पोहोचला म्हणून अशा पद्धतीनं झालेल्या हत्येचं समर्थन होऊ शकत नाही. अशा घटना रोखायच्या असतील तर दोषींना मृत्युदंडाच्या शिक्षेशिवाय पर्याय नाही," असं ते म्हणाले.

"आपल्या देशात आजही जातिव्यवस्थेला महत्त्व दिलं जातं. जातीयवादातून अशा घटना घडत आहेत....\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

संपूर्ण राज्याचं लक्ष लागून राहिलेल्या अहमदनगरच्या सोनई तिहेरी हत्याकांडप्रकरणी सहापैकी पाच आरोपींची फाशीची शिक्षा मुंबई उच्च न्यायालयाने कायम ठेवली आहे. या हत्याकांडातील दुसरा आरोपी अशोक नवगिरेची पुराव्यांअभावी निर्दोष मुक्तता करण्यात आली आहे.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: याच गावात धज्जाराम नावाचे एक गृहस्थ राहतात. ते 72 वर्षांचे आहेत. आज त्यांच्या घरात भयाण शांतता पसरली आहे. जवळच उष्टी भांडी पडली आहेत. काही सामान त्यांच्या अंगणात विखुरलेलं आहे.

कुर्ता आणि स्वच्छ पांढऱ्या रंगाचं धोतर नेसलेले धज्जाराम शून्यात नजर लावून बसले आहेत. कारण त्यांच्या कुटुंबातल्या पाच लोकांना सोनिपत कोर्टानं जन्मठेपेची शिक्षा सुनावली आहे.

धज्जाराम यांची नात स्वीटी हिची तिच्याच कुटुंबीयांनी हत्या केली. स्वीटीचं एका मुलावर प्रेम होतं. म्हणून तिचे कुटुंबीय तिच्यावर नाराज होते. स्वीटी आपल्या प्रियकराबरोबर पळून गेली होती. पण कुटुंबीयांनी तिला विश्वासात घेऊन घरी बोलावलं आणि 1 जुलै 2016ला तिची हत्या केली.

तो दिवस...

स्वीटीचे वडील बलराज शेतकरी आहेत. त्यांनी भावाच्या मदतीनं आपल्या मुलीची हत्या केली. त्यांनी तिला घरातच शेणाच्या गोवऱ्यांवर ठेवून जाळून टाकलं.

धज्जाराम त्या दिवसाची आठवण सांगतात. "माझ्या बायकोचं निधन झाल्यापासून मी देवळातच झोपतो. त्या दिवशी मी रात्री जेव्हा जेवायला आलो होतो, तेव्हा दबक्या आवाजात चर्चा सुरू होती. तेव्हाच काहीतरी वाईट होणार याची कुणकूण मला लागली होती."

नातीच्या हत्येची माहिती मिळताच त्यांनी लगेच हे प्रकरण पोलिसांना कळवलं.

"पोलीस येईपर्यंत नक्की काय होतंय याची मलाही कल्पना नव्हती. पोलीस आले आणि तिच्या चितेवरून पुरावे गोळा केले. स्वीटी अतिशय हसतमुख मुलगी होती. उच्चशिक्षण घेतलेली ती आमच्या घरातली पहिलीच मुलगी होती," ते सांगत होते.

पोलिसांनी मुलीचे वडील, आई, काका, काकू आणि एक बहीण (एकूण पाच लोक) यांच्याविरुद्ध खटला दाखल केला.

दोन वर्षांच्या सुनावणीनंतर 12 एप्रिल 2018 रोजी या कुटुंबीयांना दोषी ठरवलं आणि जन्मठेपेची शिक्षा सुनावली.

स्वीटीच्या हत्येनंतर कुटुंबीय आणि गावातले लोक धज्जाराम यांच्या भूमिकेच्या विरोधात गेले.

त्यामुळे त्यांच्याशी गावात सगळ्यांनी अबोला धरला आणि धज्जाराम यांनी स्वत:ला एका खोलीत कोंडून घेतलं. ते सांगतात की, जुलै-2016 नंतर त्यांनी कोर्टात साक्ष देण्याशिवाय कधीही घराच्या बाहेर पाऊल टाकलं नाही.

"पहिल्या दिवशी मी जे पाहिलं आणि ऐकलं त्यावर मी ठाम राहिलो. एक शब्दही मागे पुढे नाही. पोलीस आणि कोर्टानं त्यात महत्त्वाची भूमिका बजावली," ते सांगतात.

पण या वयात घरातल्या सगळ्याच लोकांना शिक्षा झाल्यामुळे त्यांच्या अडचणी वाढल्या आहेत.

मृत नातीला न्याय मिळवून...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

हरयाणातल्या सोनिपत जिल्ह्याच्या मातंड गावाची लोकसंख्या चार हजाराच्या आसपास आहे. गावातले बहुतांश लोक शेती करतात. मुलींनी त्यांच्या मर्जीनं लग्न करणं आजही इथं योग्य समजलं जात नाही.