डॉक सारांशित करण्यासाठी: कट्टरतावादी संघटना जैश ए मोहम्मदचा म्होरक्या मसूद अझरचा युसुफ हा मेव्हणा. युसुफ अझर उर्फ उस्ताद घोरी हा पाकिस्तानमधल्या खैबर पख्तनुवा प्रांतातील बालाकोटमध्ये जैशचं सगळ्यांत मोठं प्रशिक्षण केंद्र चालवत होता.

डिसेंबर 1999 मध्ये इंडियन एअरलाइन्स एअरबस IC-814 या काठमांडूहून दिल्लीला जाणाऱ्या विमानाचं अपहरण करण्यात आलं. काठमांडूहून निघालेलं हे विमान भारतीय हवाई क्षेत्रात आल्यानंतर त्याचं अपहरण करण्यात आलं. अनेक ठिकाणी हे विमान नेण्यात आलं आणि शेवटी अफगाणिस्तानमधल्या कंदाहारमध्ये नेण्यात आलं.

मौलाना युसुफ अझर हा विमान अपहरण करणाऱ्यांपैकी एक होता. कट्टरतावाद्यांनी भारत सरकारवर मसूद अझर आणि अन्य दोन दहशतवाद्यांच्या सुटकेसाठी दबाव आणला. सात दिवसांच्या वाटाघाटीनंतर भारत सरकारनं मसूद अझर आणि अन्य दोन कट्टरतावाद्यांची सुटका केली.

कंदाहार विमान अपहरणप्रकरणी भारतीय न्यायालयाने सात फरारी आरोपींना गुन्हेगार ठरवलं होतं. सत्र न्यायालयाचे न्यायाधीश एस. एन. अगरवाल यांनी याप्रकरणातील इब्राहिम अख्तर, शकील, अबुल रौफ, युसुफ अझर, सनी अहमद काझी, जाहूर इब्राहिम मिस्त्री आणि शाहीद सय्यद अख्तर यांना गुन्हेगार म्हणून घोषित केलं. सुनावणीवेळी अबुल लतीफ, युसुफ आणि दलीप भुजल न्यायालयात उपस्थित होते.

2000 साली भारत सरकारने पाच अपहरणकर्त्यांच्या प्रत्यार्पणासाठी पाकिस्तानकडे औपचारिक विनंती केली होती. याच वर्षी इंटरपोलने युसुफविरोधात नोटीस जारी केली होती.

युसुफचा जन्म कराचीमध्ये झाला आहे. युसुफला उर्दू आणि हिंदी या भाषा येतात. मसूदच्या साथीने युसुफ हे एकत्रपणे जैशचं काम करत आहेत.

"जैश-ए-मोहम्मद ही संघटना देशभरात आत्मघातकी हल्ले करणार असल्याची माहिती मिळाली होती, त्यामुळे ही कारवाई करणं आवश्यक होतं," असं भारतीय परराष्ट्र सचिव विजय गोखले म्हणालेत. "ही कारवाई लष्करी स्वरूपाची नव्हती तर प्रतिबंध स्वरूपाची होती," असं ते म्हणाले.

हा तळ एका उंच टेकडीवर होता. तसेच या कारवाईत कोणीही सामान्य नागरिक मारले गेलेले नाहीत, असा दावाही त्यांनी केला आहे.

"14 फेब्रुवारीला पुलवामात झालेला हल्ला जैश ए मोहम्मदने घडवला होता, तसंच 2001मध्ये संसदेवर झालेला हल्ला आणि पठाणकोट इथल्या हवाई तळावर 2016ला झालेला यातही जैशचा हात होता. ही माहिती वारंवार पाकिस्तानला देऊन जैश ए मोहम्मदवर कारवाई करावी, असं बजावलं होतं. पण पाकिस्तानने कोणतीही कारवाई केलेली नसल्याने...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

युसुफ अझरविषयी माहिती सार्वजनिकपणे सहज उपलब्ध नाही. मात्र एका घटनेसंदर्भात युसुफ अझरविषयी स्पष्ट उल्लेख आहे.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: कडाक्याच्या थंडीत रोज आपल्या मुलाबाळांना घेऊन रात्रभर रस्त्यावर बसून राहात आहेत.

पण का?  जाणून घ्या या व्हीडिओत.

हेही पाहिलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)

\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

दिल्लीच्या शाहीन बाग भागातल्या महिला CAA विरुद्ध रोज निदर्शन करत आहेत.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: कदाचित बऱ्याच बाबतीत या दोन पिढ्यांमध्ये मतभेद असतील. खरं म्हणजे मोबाईल, इंटरनेट, सोशल मीडिया आणि आधुनिक संपर्क साधनं यांनी आयुष्य किती बदलून टाकलं आहे. मात्र, आज ट्वीटरवर एक थ्रेड बघितला आणि अचानक माझ्याच तोंडून निघालं, "आह… कसले भारी होते ते दिवस…"

भारतातली फॅक्ट चेक वेबसाईट असलेल्या 'ऑल्ट न्यूजच्या' सह-संस्थापक ज्या ट्वीटरवर 'सॅम सेज' नावाने ट्वीट करतात त्यांनी ट्वीटरवर त्यांच्या आत्याचा उल्लेख करत आठवण सांगितली आणि सगळ्यांचीच मनं जिंकली.

15 वर्षांपूर्वी 2006 साली त्यांच्या आत्याचं निधन झालं. निधनानंतर त्यांचं सामान तळघरातल्या एका स्टोर रूममध्ये ठेवण्यात आलं. पुढची अनेक वर्षं ते सामान तिथेच पडून होतं. नुकतंच या सामानातला एक जुना अल्बम सॅम यांच्या हाती लागला.

त्यांची आत्या मेहरुन्नीसा नजमा ज्यांना सगळे प्रेमाने नजमा म्हणायचे त्यांना हिंदी सिनेमे प्रचंड आवडायचे. त्यांच्या आईला हे अजिबात पसंत नव्हतं. मात्र, आईची नाराजी असली तरी नजमा रिकाम्या वेळेत तत्कालीन हिंदी सुपरस्टार्सना पत्रं लिहायच्या.

तुमचा विश्वास बसणार नाही पण त्या अल्बममध्ये त्या काळातल्या मोठ्यातल्या मोठ्या हिंदी कलाकारांनी नजमा यांना पत्रांना पाठवलेली उत्तरं होती. सोबतच स्वाक्षरी केलेले फोटोही त्यांनी पाठवले होते.

शम्मी कपूर यांनी इंग्रजीतून, धर्मेंद्र यांनी स्वहस्तााक्षरात हिंदीतून तर सुनील दत्त यांनीही स्वहस्ताक्षरात आणि तेही शुद्ध ऊर्दूत नजमा यांच्या पत्रांना उत्तरं पाठवली आहेत. कलाकारांची ही यादी खूप मोठी आहे. यात कामिनी कौशल, साधना, आशा पारेख, सायरा बानो, तबस्सूम, सूर्या, राजेंद्र कुमार आणि राज कुमार यांचीही पत्रं आहेत.

आपल्यापैकी कुणी शाहरुख खान, दीपिका पादुकोण यांना पत्र लिहिलं आणि त्यांनी स्वतःच्या हाताने त्या पत्राला उत्तर पाठवलं तर…

आजी म्हणायची ते खरंच आहे… तो काळ काही औरच होता.

या पत्रांविषयी बोलण्याआधी जरा नजमांविषयी जाणून घेऊया. त्यांचा जन्म 1930 च्या दशकातला. त्यांचे वडील पंजाबमधले होते. मात्र, आई बर्माच्या (म्यानमार) होत्या. त्यांना दोन बहिणी आणि एक भाऊ होता. नजमा लहान असतानाच त्यांच्या वडिलांचा मृत्यू झाला.

नजमा आणि त्यांचं संपूर्ण कुटुंब नजमा यांच्या आत्याकडेच रहायचं. त्यांची आत्या टोंकचे तत्कालीन नवाब सआदत अली खान यांच्या पत्नी होत्या.

म्हणजेच नजमा यांच्या बर्मन आईने त्यांना टोंकच्या नवाबाच्या राजवाड्यात लहानाचं...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

आमच्या वेळी असं नव्हतं... ते दिवस काही औरच होते…, असं प्रत्येकाने एकदातरी आपल्या आजी-आजोबांकडून ऐकलं असेल.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: कधी एखाद्या जाहिरातीत त्या स्थलांतरितांचं स्वागत करत असतात तर कधी न्यूयॉर्क शहरात कार्पेट विकत असतात. कधी त्या कंबोडियामध्ये एखाद्या ट्रेकचं नेतृत्व करत असतात. हेही नाही जमलं तर त्या फ्रान्समध्ये प्रेमाचा शोध घेत असतात. त्यांचा चेहरा त्यांच्या नकळत असा जगभर फिरत होता.

त्यांचा चेहरा चीनच्या मॅकडोनल्डच्या जाहिरातीत झळकतो तर कधी तो व्हर्जिनियाच्या डेंटिस्ट्रीच्या एखाद्या जाहिरातीत दिसतो.

हा सगळा प्रकार 2012 सालापासून त्यांच्याबरोबर सुरू झाला. एक दिवशी त्यांच्या एका मैत्रिणीने शबनमचा एक फोटो एका फेसबुक पेजवर पोस्ट केला. स्थलांतराच्या एका जाहिरातीवर हा फोटो होता.

"ही तुझ्यासारखी दिसतेय," असं एका मैत्रिणीने पोस्ट केलं. अनेकांनी त्याला दुजोरा दिला.

"स्थलांतराच्या बाबतीत जाहिरातींमध्ये असण्यात मला काहीच अडचण नव्हती. पण मी खूप गोंधळलेले होते." त्या दक्षिण अफ्रिकेतल्या डर्बनहून बीबीसीशी बोलत होत्या.

"जगाच्या दुसऱ्याच एखाद्या भागात माझा फोटो का होता याचं कोडं मला उलगडत नव्हतं," त्या पुढे सांगत होत्या.

"हे सगळं मी आठवायचा प्रयत्न करत होते तेव्हा माझ्या एका मैत्रिणीने मला आठवण करून दिली, अगं तू काही वर्षांपूर्वी फोटो शूट केलं होतं, आठवतंय का?"

आम्ही ती सूचना वाचलीच नव्हती

दोन वर्षांपूर्वी शबनम आणि तिच्या विद्यापीठातल्या काही मैत्रिणी फुकट झालेल्या एका फोटो शूटसाठी गेल्या होत्या. 100 faces shoot  असं त्या शूटचं नाव असल्याचं त्यांनी सांगितलं.

त्याला फोटो काढण्याची परवानगी दिली तर त्यानं एक पोर्टफोलिओ देण्याचं आमिष दाखवलं.

"मला असं वाटलं की ते सगळे फोटो पोर्टफोलिओ किंवा एका आर्ट प्रोजेक्टसाठी वापरले जातील," त्या म्हणाल्या.

"हे सगळं खूप घाईगडबडीत झालं. एका पेपरवर सही करायची. तुम्ही आत गेल्यावर फोटोसाठी स्माईल करायचं. हे खूपच घाईत झालं पण त्याचा वापर स्टॉक फोटोसाठी होईल असं मला सांगितलं नव्हतं."

"मला असं वाटलं की ते गंमत करत आहेत." स्टॉक फोटोज पाहून त्यांची ही प्रतिक्रिया होती. "पण नंतर माझे इतके फोटो दिसले आणि मला त्याचे पैसैसुद्धा मिळाले नव्हते."

"आम्ही सुरुवातीपासूनच त्यावर सही केली होती. छोट्या आकारातली ती अक्षरं आम्ही वाचलीच नव्हती त्यामुळे सगळा गोंधळ झाला होता," असं शबनमने नुकत्याच केलेल्या एका ट्वीटमध्ये लिहिलं आहे.

'हा अप्रामाणिकपणाचा कळस होता'

कुणीतरी शबनम यांना गुगल मध्ये Reverse Image Search ...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

तुमचा फोटो तुमच्या नकळत एखाद्या जाहिरातीत झळकला तर? किंवा एखाद्या वेबसाईटवर तुमच्या अपरोक्ष कोणीतरी काही प्रतिक्रिया दिली तर? आश्चर्य वाटेल ना? दक्षिण अफ्रिकेतल्या शबनमबरोबर अशीच घटना घडली आहे.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: कबीरदास महाराज यांच्यासह कुटुंबातील आणखी पाच जण कोरोना पॉझिटिव्ह आढळले आहेत. दोन दिवसांपूर्वी वनमंत्री संजय राठोड यांनी पोहरादेवीत शक्ती प्रदर्शन केले होते. त्यात कबिरदास महाराज उपस्थित होते.

संत कबीरदास महाराज हे जगदंबा देवी प्रस्थानचे महंत आहेत. कबीरदास महाराज यांच्या सह  कुटुंबातील 3 जणांना  तर त्यांच्या भावाची कुटुंबातील दोन जण कोरोना पॉझिटिव्ह आले आहे.

संजय राठोड यांचा 21 फेब्रुवारीला पोहरादेवी दौरा असल्यामुळे त्यांनी कोरोना चाचणी केली होती. काल त्यांचा कोरोना अहवाल पॉझिटिव्ह आला. मात्र बाधित असलेले महंत कबीरदास महाराज हे वन मंत्री राठोड यांच्यासोबत होते. त्या मुळे चिंतेत वाढ झाली आहे. पोहरादेवीला गर्दी जमली होती. त्यामुळं पोहरादेवीत गर्दी करणाऱ्यांसाठी धोक्याची घंटा मानली जात आहे.

वाशीम जिल्ह्यातील पोहरादेवी येथे आज सकाळपासून झालेल्या गर्दीबाबत माध्यमांत येत असलेल्या बातम्यांची मुख्यमंत्री उद्धव ठाकरे यांनी गंभीर दखल घेतली असून कोविडच्या काळात अशारीतीने आरोग्याचे नियम न पाळता गर्दी होत असेल तर  संबंधितांवर जिल्हा व पोलीस प्रशासनाने तात्काळ कारवाई करावी असे निर्देश त्यांनी दिले आहेत.

 त्यांनी वाशीम जिल्हाधिकारी व जिल्हा पोलीस अधीक्षक यांना याचा अहवाल देण्यास सांगण्याच्या सूचना मुख्य सचिवांना दिल्या आहेत.

दोन दिवसांपूर्वी राज्यातही कोविड परिस्थितीसंदर्भात मुख्यमंत्र्यांनी वर्षा येथे एका बैठकीत आढावा घेतला तसेच मुंबई महानगर क्षेत्रातील महानगरपालिका आयुक्तांशी देखील संसर्ग रोखण्यासंदर्भात करीत असलेल्या उपाययोजनांबाबत मार्गदर्शन केले.

मुख्यमंत्री यावेळी म्हणाले होते की, गेले वर्षभर आपण अतिशय संयमाने व निर्धाराने कोविडची लढाई लढत आहोत. आपले अनेक आरोग्य कर्मचारी, पोलीस  तसेच प्रशासनातील अधिकारी व कर्मचारी जीवावर उदार होऊन हा संसर्ग रोखण्यासाठी प्रयत्न करीत आहेत.

सर्वात महत्वाचे म्हणजे या संपूर्ण काळात सर्व महत्वाचे धार्मिक सण आणि उत्सव नागरिकांनी शांततेत आणि शासनाने आखून दिलेल्या नियमाप्रमाणे पार पाडले.

या काळात मोठमोठी धार्मिक स्थळे देखील नियमांचे पालन करीत होती आणि आता देखील मिशन बिगिन अगेनमध्ये या कार्यपद्धतीचे पालन करणे आपली जबाबदारी आहे.

मी परवाच माझ्या सोशल मीडिया लाईव्हच्या माध्यमातून सर्व प्रकारच्या धार्मिक, राजकीय, सामाजिक कार्यक्रमांना परवानगी मिळणार नाही हे याचसाठी सांगितले कारण...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

पोहरादेवी येथील कबीरदास महाराज यांना  कोरोनाची लागण झाली आहे. 21 तारखेला त्यांनी कोरोना चाचणी केली होती. त्यात काल त्यांचा कोरोना अहवाल पॉझिटिव्ह आला असल्याचं महंत जितेंद्र महाराज यांनी सांगितले.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: कबुतरांच्या पिसांसह विष्ठेतून बाहेर पडणाऱ्या जंतूंमुळे  न्यूमोनिया होण्याचं आणि फैलावण्याचं प्रमाण पुणे आणि मुंबईत प्रमाण वाढत आहे, असं निरीक्षण नोंदवण्यात आलं आहे. याची दखल घेऊन यासंदर्भात अधिक अभ्यास करण्याचं पुणे महापालिकेनं ठरवलं आहे.

"पुणे शहरातल्या नदीपात्रालगतचा परिसर, ओंकारेश्वर मंदिर, ओपोली थिएटर चौक आणि नाना पेठेतल्या महावितरण ऑफिस समोरील चौक या चार ठिकाणी कबुतरांचा वावर मागील काही वर्षांपासून मोठ्या प्रमाणात वाढला आहे. कबुतरांच्या विष्टा आणि पिसांमुळेच हायपर सेन्सिटिव्ह न्यूमोनिया आजाराचे रुग्ण वाढले आहेत का? याचा आम्ही अभ्यास करत आहोत. यासाठी त्या भागातील नागरिकांच्या आरोग्य तपासणी करण्यात येईल आणि कबुतरांना नागरिकांनी खाद्य टाकू नये, यासाठी विशिष्ट धोरण करण्याबाबत विचार करीत आहोत", अशी माहिती पुणे महानगरपालिकेच्या आरोग्य अधिकारी डॉ.अंजली साबणे यांनी बीबीसी मराठीला दिली.

पुणे शहरातील ओंकारेश्वर मंदिर, सारसबाग, नदीपात्र रस्ता, केईएम हॉस्पिटल जवळील काही भागात कबुतरांना खाद्य टाकणारे नागरिक दररोज दिसतात.

"या पार्श्वभूमीवर नागरिकांच्या आरोग्याचा विचार करता पुणे महापालिका कबुतरांना खाद्य टाकण्याबाबत एक धोरण निश्चित करण्यात येत आहे", असं महापालिका आयुक्त कुणाल कुमार यांनी सांगितलं.

बीबीसीच्या या प्रतिनिधीनं या परिसरात फेरफटका मारून इथल्या नागरिकांना कबुतरांमुळे काही समस्या जाणवताहेत का हे जाणून घ्यायचा प्रयत्न केला.

 केईएम रुग्णालया जवळ अपोलो थिएटर येथील चौकात मागील 10 वर्षांपासून मोठ्या प्रमाणावर कबुतरं येऊन बसत आहेत, अशी माहिती इथल्या स्थानिकांनी दिली..

या भागात फुलांचा व्यवसाय करणारे संतोष घारे म्हणाले, "अपोलो थिएटरजवळ आमचा फूल विक्रीचा व्यवसाय 40 वर्षांपासून आहे. मात्र गेल्या आठ वर्षांपासून कबुतरं इथे येण्याचं प्रमाण वाढलं आहे. कारण नागरिक सकाळपासून सायंकाळपर्यँत ज्वारी, बाजारी आणि मका यासारखं खाद्य टाकून जातात."

पुण्यातले फूल विक्रेते संतोष घारे म्हणतात, 'कबुतरांमुळे श्वास घ्यायला त्रास होतो. आमचं आरोग्य धोक्यात आहे.'

"याचा परिणाम आमच्या आरोग्यावर होत आहे. हा चौक रहदारीचा असल्याने गाड्यांची सततची वर्दळ असते. मोठी वाहनं वेगात आल्यावर इथे जमलेली कबुतरं एकदम उडून जातात. त्यामुळे धूळ उडते. ती नाकातोंडात जात असते. कबुतरांच्या विष्ठेच्या वासाने तर बसणं देखील मुश्किल झालं आहे", असं घारे...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

तुम्ही पक्षीमित्र आहात का? किंवा भूतदया म्हणून कबुतरांना दाणे टाकायला तुम्हाला आवडतं का? सावधान... कारण कबुतरांना खाद्य टाकायची सवय जीवावर बेतू शकते. कबुतरांमुळे न्यूमोनियाचा फैलाव वाढत असल्याच्या निरीक्षणाची नोंद घेऊन पुणे महापालिका कबुतरांना खाद्य टाकण्याबाबत धोरण निश्चित करत आहे.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: कबुतराला भारताने पिंजऱ्यात कैद केलं आहे.

सदर पाकिस्तानी नागरिक भारताच्या सीमेपासून फक्त 4 किलोमीटरवर राहतो. ईद साजरी करण्यासाठीच हे कबूतर उडवल्याचं त्याचं म्हणणं आहे. तर कबुतराच्या एका पायात एक रिंग असून त्यावर एक कोड लिहिलेला आहे. याच कोडचा अर्थ लावण्याचा प्रयत्न आपण करत असल्याचं पोलिसांनी सांगितलं आहे.

पाकिस्तानातील डॉन वृत्तपत्रामधील बातमीनुसार या पाकिस्तानी नागरिकाचं नाव हबीबुल्ला असं आहे. त्यांच्याकडे अनेक कबुतर असल्याची माहिती त्यांनी दिली आहे.

"आपलं कबुतर म्हणजे शांतीचं प्रतीक आहे. भारताने निष्पाप पक्षावर अत्याचार करू नयेत," असं डॉन वृत्तपत्राशी बोलताना हबीबुल्ला सांगतात.

पाकिस्तानातून आलेल्या कबुतराला भारतीय अधिकाऱ्यांनी अशा प्रकारे पकडण्याची ही काय पहिलीच वेळ नाही.

2015च्या मे महिन्यातसुद्धा भारत-पाक सीमेनजीक राहणाऱ्या एका 14 वर्षीय मुलाला आढळून आलेलं एक पांढरं कबुतर भारताने ताब्यात घेतलं होतं. त्याचप्रमाणे ऑक्टोबर 2016 मध्ये पंतप्रधान नरेंद्र मोदींना जीवे मारण्याच्या धमकीच्या मजकुरासह एक कबुतर भारताने पकडलं होतं.

काश्मीर मुद्द्यावरून भारत आणि पाकिस्तानात सातत्याने खटके उडताना दिसून येतात. मानवी हेरगिरीच्या आरोपांचीही अनेक उदाहरणं दोन्ही देशांदरम्यान आहेत. पण आता कबुतरांसारख्या पक्षांवरही हेरगिरीचे आरोप लावले जात आहेत.

हेही वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)

\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

एका पाकिस्तानी कबुतरावर हेरगिरीचा आरोप ठेवत भारताने त्याला पिंजऱ्यात कैद केलं आहे. पण कबुतर हे शांतीचं प्रतीक असल्याचं सांगत आपलं कबुतर परत करावं, अशी मागणी एका पाकिस्तानी नागरिकाने पंतप्रधान नरेंद्र मोदींकडे केली आहे.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: कमल सिंह

चार वर्षांपूर्वी 17 वर्षांचा कमल सिंह एकीकडे त्यांचं शिक्षण पूर्ण करत होता आणि त्याचवेळी दुसरीकडे बॅले डान्सचे क्लासही करत होता. कमल सिंह आता 21 वर्षांचा आहे.

बॅले डान्सला करिअर म्हणून निवडणं हे सर्वसामान्य घरातल्या मुला-मुलींच्या आवाक्यातलं नसतं. त्यातल्या संधी आणि यश-अपयशांबाबत फारशी कुणाला माहितीही नसते. पण कमलनं यात केवळ त्याच्या कुटुंबालाच नव्हे, तर भारतीयांनाही अभिमान वाटेल, असं पाऊल ठेवलं आहे.

दिल्लीतल्या रिक्षाचालकाचा मुलगा असलेल्या कमल सिंह याची इंग्लिश नॅशनल बॅले स्कूलनं आपल्या प्रोफेशनल ट्रेनी प्रोग्रामसाठी निवड केलीय. अशी निवड झालेला कमल सिंह हा पहिला भारतीय आहे.

आता दिल्लीतल्या विकासपुरीपासून शेकडो किलोमीटर दूर असलेल्या चेल्सी इथं राहतो. विकासपुरीत आपलं बालपण घालवलेला कमलसिंह इथं त्याच्या इतर 12 विद्यार्थी मित्र-मैत्रिणींसोबत बॅटरसीच्या डान्स स्टुडिओत मास्क लावून आणि सोशल डिस्टन्सिंगचं पालन करत बेली डान्स करताना दिसतो.

कुठल्याही आंतरराष्ट्रीय बॅले कंपनीत काम करणं आणि तिथं प्रिंसिपलच्या पदापर्यंत पोहोचणं सर्वच विद्यार्थ्यांचं स्वप्न असतं. नूरेयेव आणि फॉन्टेयेन यांच्या पावलावर पाऊल ठेवत सर्व विद्यार्थी डान्स शिकण्याचा प्रयत्न करत असतात.

यंदा इंग्लिश नॅशनल बॅले स्कूलमध्ये तीन तरुणांना संधी मिळालीय. हे तिघेही अशा ठिकाणाहून आलेत, जिथे बॅले डान्सला करिअर म्हणून निवडणं अशक्यप्राय गोष्ट मानली जाऊ शकते.

दिल्लीतल्या विकासपुरीत राहणाऱ्या रिक्षाचालकाचा मुलगा असलेला कमल सिंह हा त्या तिघांपैकी एक आहे.

कमलला हे मनापासून वाटतं की, त्याचे शिक्षक अर्जेटिनातील डान्र फर्नांडो एग्विलेरो आणि बॉलीवुड स्टारच्या मदतीविना हे या क्षेत्रात पुढे जाणं शक्य नव्हतं.

'फी भरण्याएवढेही हातात पैसे नव्हते…'

"इंग्लिश नॅशनल बॅले स्कूलमध्ये निवड झाल्याचं कळल्यानंतर मला खूप आनंद झाला होता. मात्र, त्याचवेळी दु:खंही झालं, कारण मला माहित होतं की प्रवेश फी भरण्याएवढेही आपल्याकडे पैसे नाहीत," असं कमल सांगतो.

मात्र, पैशाची काळजी करण्यापेक्षा डान्सवर लक्ष केंद्रित कर असं त्याला शिक्षकांनी सांगितंल.

बॅलेच्या फ्री ट्रायल क्लाससाठी कमल दिल्लीस्थित एंपिरियल फर्नांडो बॅले कंपनीत गेला होता. त्याचवेळी फर्नांडो यांच्या लक्षात आलं की, कमलमध्ये प्रचंड क्षमता आहे.

मात्र, कमल बॅले डान्सच्या प्रशिक्षणाचा खर्च पेलू शकत नव्हता. त्यात...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

'इच्छा असेल तर मार्ग दिसेल' असं म्हटलं जातं. दिल्लीतल्या विकासपुरीत राहणाऱ्या कमल सिंह नावाच्या तरुणाने ही उक्ती प्रत्यक्षात आणून दाखवलीय. केवळ प्रत्यक्षात आणली नाहीय, तर तो अनेकांसाठी प्रेरणा बनलाय. कमलचा हा प्रवास जाणून घेऊया...


डॉक सारांशित करण्यासाठी: कमला यांचा जन्म जमैकन वंशाचे अमेरिकन वडील डोनाल्ड हॅरिस आणि भारतीय वंशाच्या अमेरिकन श्यामला गोपालन या दाम्पत्याच्या पोटी झाला. श्यामला गोपालन म्हणजे कमला हॅरिस यांच्या आईचा जन्म भारतातील चेन्नई इथं झाला.

डोनाल्ड हॅरिस 1964 साली अमेरिकेत स्थलांतरित झाले. म्हणजे, अमेरिकेत इमिग्रेशन अँड नॅशनॅलिटी अॅक्ट ऑफ 1965 मंजूर होण्याच्या बरोबर एक वर्षापूर्वी. या कायद्याने अमेरिकेत स्थायिक होण्यासाठी आलेल्यांना त्यांच्या मूळ राष्ट्रीयत्वापेक्षा कौशल्यांना अधिक महत्त्व दिलं. या कायद्यामुळे आशियातून अधिकाधिक कुशल कामगार अमेरिकेकडे वळू लागले.

अमेरिकेत आता भारतीय वंशाचे किती लोक राहतात?

1957 साली अमेरिकेच्या संसदेत दिलीप सिंग सौंद हे प्रतिनिधी म्हणून निवडून गेले. अमेरिकेच्या संसदेत पदार्पण करणारे सौंद हे पहिले भारतीय वंशाचे अमेरिकन ठरले.

त्यानंतर बरेच जण निवडून येते गेले. त्यामध्ये पियुष 'बॉबी' जिंदाल आणि प्रमिला जयपाल यांची नावं आपल्याला घेता येतील.

अमेरिकेच्या एकूण लोकसंख्येच्या तुलनेत भारतीय वंशाच्या अमेरिकन लोकांची संख्या केवळ 1.5 टक्के एवढीच आहे.

अमेरिकेच्या जनगणनेनुसार, 2000 साली अमेरिकेत 19 लाख भारतीय राहत होते, तीच संख्या 2015 साली जवळपास दुप्पट झाली. म्हणजे, 39 लाख 82 हजार एवढी झाली.

अमेरिकेत स्थायिक होण्यासाठी गेलेल्या इतर देशांमधील लोकांची भारतीय वंशाच्या लोकांशी तुलना केली, तर भारतीय लोक हे केवळ पैशाने श्रीमंत नव्हते, तर ते चांगलं शिक्षण घेतलेले म्हणजे सुशिक्षितही होते.

प्यू रिसर्चच्या अहवालानुसार, अमेरिकेत राहणाऱ्या भारतीयांपैकी 40 टक्के लोक हे मास्टर्स डिग्री असलेले आहेत. तर अमेरिकेतील 15.7 टक्के गरिबांच्या तुलनेत केवळ 7.5 टक्के भारतीय लोक हे गरिबीत मोडतात.

साधारण वार्षिक घरगुती उत्पन्न

$73,060सर्व आशियाई अमेरिकन्स

$100,000सर्व भारतीय वंशाचे अमेरिकन

पण इथेच खरा प्रश्न आहे. तो म्हणजे, इतकी कमी लोकसंख्या असतानाही, हे लोक अमेरिकेच्या राजकारणावर परिणाम करू शकतात? हे जाणून घेण्यासाठी आपल्याला भारतीय वंशाच्या अमेरिकन लोकांच्या मतांबाबत समजून घ्यावं लागेल.

भारतीय वंशाच्या अमेरिकन लोकांची रचना

अमेरिकेत राहणाऱ्या मेक्सिकन लोकांपाठोपाठ 40 लाखांहून अधिक असलेले भारतीय वंशाचे अमेरिकन लोक सर्वाधिक वाढ होणाऱ्या अनिवासींचा समूह आहे.

अमेरिकेतील जनगणनेनुसार, 2000 ते 2018 या कालावधीत एकट्याने किंवा गटाने अमेरिकेत...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

अमेरिकेच्या नवनिर्वाचित उपाध्यक्षा कमला हॅरिस यांची ज्यावेळी जो बायडन यांनी उपाध्यक्षपदाच्या उमेदवार म्हणून निवड केली, तेव्हा अचानक अमेरिकेत भारतीय वंशाच्या लोकांभोवतीची चर्चा वाढू लागली.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: कर्नाटक विधानसभा निवडणुकीच्या प्रचारात काँग्रेस अध्यक्ष राहुल गांधी यांनी हे विधान केलं आहे.

तसंच, 2019 मध्ये भाजपची सत्ता येणार नाही आणि नरेंद्र मोदी पुन्हा पंतप्रधान होणार नाहीत, असा विश्वासही त्यांनी यावेळी व्यक्त केला आहे.

भारतीय जनता पक्षाविरोधात देशातले अनेक विरोधी पक्ष एकत्र येत असताना राहुल यांनी हे मत मांडलं आहे.

"तुम्ही माझ्या वक्तव्यावर हसाल, पण 2019मध्ये भाजप सरकार स्थापन करणार नाही. आज विरोधकांमध्ये एकी आहे, त्यामुळेच भाजपला 2019ची निवडणूक कठीण जाईल," असं राहुल गांधींनी म्हटलंय.

दरम्यान, याच विषयावर आम्ही वाचकांची मतं जाणून घेण्याचा प्रयत्न केला आहे.

राहुल गांधींच्या या वक्तव्यावर अनेक वाचकांनी आपलं मत नोंदवलं आहे. त्यातल्या काही जणांच्या मते, राहुल गांधी अजून तरी या पदासाठी योग्य उमेदवार नाहीत. तर काहींनी तसं झाल्यास काहीच हरकत नाही असं म्हटलं आहे.

"काय बिघडलं? मोदी पंतप्रधान होऊ शकतात तर राहुल गांधी का नाही. या देशातल्य जनतेला ठरवू द्या कोणाला पंतप्रधान करायचे," असं मत नरेंद्र छाजेड यांनी व्यक्त केलं आहे.

तर संगीता खिरे म्हणतात,"त्यांच्या वक्तव्याचा पहिला भाग महत्त्वाचा आहे, 'काँग्रेस जिंकली तर..."

विशाल चौहान लिहितात, "हे काँग्रेसचे अध्यक्ष होण्याएवढं सोपं नाही. भारतीय जनता खूप हुशार आहे. आम्ही मोदींना पुन्हा सत्तेत आणू."

"भाजपकडे प्रचारासाठी एकही चांगला नेता नाही. लोकसभेपासून महापालिका निवडणुकीपर्यंत सगळीकडे पंतप्रधानानांच जावं लागतं," अशी प्रतिक्रिया विराज पाटणकर यांनी दिली आहे.

"तर डॉ. मनमोहन सिंह यांनीच पुन्हा पंतप्रधान होणं गरजेचं आहे. कारण भारताला आर्थिक संकटातून बाहेर काढणं आणि भारतीय कंपन्यांना बाहेर जाण्यापासून रोखणं गरजेचं आहे," असं मत श्रीकांत जुनंकर यांनी व्यक्त केलं आहे.

मनोज इंगोले आपल्या प्रतिक्रियेत लिहितात,"मोदींनी 4 वर्षांत लाल किल्ला विकला. आता त्यांच्या हातात सत्ता गेली तर देश नक्कीच विकतील म्हणून राहुल आवश्यक आहे."

तर "त्याचं पूर्ण वाक्य नीट ऐकलं तर समजून येईल ते बोलत आहेत, 'आम्हाला तेवढ्या जागा आल्या तर…' त्या कशा पद्धतीनं काँग्रेस पक्ष मिळवेल त्यावर सगळं अवलंबून आहे," असं अमोल गोरे-पाटील म्हणतात.

दरम्यान, "राहुल गांधींना राष्ट्रपती करून टाका कारण ते सर्वोच्च पद आहे किंवा भारताचे राजदूत म्हणून इटलीला पाठवा," असा सल्ला सुरेश फडणीस यांनी दिला आहे.

हेही...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

पुढील वर्षी होणाऱ्या लोकसभा निवडणुकांमध्ये काँग्रेस सर्वांत मोठा पक्ष ठरल्यास मी पंतप्रधान होऊ शकतो, असं काँग्रेस अध्यक्ष राहुल गांधी म्हणाले आहेत.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: कर्नाटक सरकारतर्फे टीपू सुलतानची जयंती साजरी करण्याच्या निर्णयावर अनंत कुमार हेगडे यांनी टीका केली आहे. टीपू सुलतान हा एक 'निर्घृण हत्यारा' आणि 'बलात्कारी' होता. असं त्यांनी म्हटलं आहे. या आधीही असेच वाद झाले आहेत.

टीपू सुलतान हा एक धाडसी शासक होता, ज्याने 18व्या शतकात ब्रिटिश वसाहतवाद्यांशी दोन हात केले होते. त्याची प्रतिमा एक धर्मनिरपेक्ष राज्यकर्ता अशी आहे, असं काहींचं म्हणणं आहे. पण आता काही लोक असा आरोप करत आहेत की टीपू सुलतानच्या काराकिर्दीत जवळजवळ 800 मंदिरं पाडण्यात आली होती.

दरवर्षीचा वाद

सध्या टीपू सुलतान जयंतीवरून भाजपा आणि काँग्रेस पक्षात जोरदार टोलेबाजी सुरू आहे. याच दरम्यान राष्ट्रपती रामनाथ कोविंद यांनी टीपू सुलतानबद्दल गौरवोद्गार काढले आहेत. कर्नाटक विधानसभेला 60 वर्षं पूर्ण झाल्याच्या निमीत्तानं विधिमंडळाच्या संयुक्त अधिवेशनात ते बोलत होते.

"ब्रिटीशांशी लढताना टीपू सुलतान यांना वीरमरण आले. 'म्हैसूर रॉकेट्स' विकसित करून त्याचा युद्धात वापरही केला. हेच तंत्र पुढे युरोपीय लोकांनी आधुनिकरित्या विकसीत केले," ते म्हणाले.

टीपू सुलतानशी निगडीत इतिहासातल्या खास गोष्टी?

हिऱ्यांची तलवार

2015 मध्ये टीपू सुलतानच्या हिरेजडित तलवारीचा लंडनमध्ये लिलाव झाला. ही तलवार 21 कोटी रुपयांना विकली गेली.

टीपू सुलतानची तलवार

या तलवारीवरच्या मुठीवर टीपू सुलतानच्या शासनाचं बोधचिन्ह असलेला हिऱ्यांचा वाघ आहे.

'राम' नावाची अंगठी

टीपू सुलतानकडे 'राम' नावाची अंगठी होती. एका ब्रिटीश अधिकाऱ्याने टीपूच्या मृतदेहातून ही अंगठी काढून घेतली होती, असं सांगितलं जातं.

2014 मध्ये 'क्रिस्टीझ लिलावघरा'ने या अंगठीचा लिलाव केला. 'क्रिस्टीझ'च्या वेबसाईटवर दिलेल्या माहितीवरुन ती अंगठी 41 ग्रॅम वजनाची होती.

टीपूंचे रॉकेट

लंडनच्या सायन्स म्युझियममध्ये टीपू सुलतान यांनी विकसीत केलेली काही रॉकेटं ठेवली आहेत. 18व्या शतकात ब्रिटीश ते लंडनला घेऊन गेले होते.

ही रॉकेटं दिवाळीत फोडल्या जाणाऱ्या रॉकेट बाँब पेक्षा थोडीशी मोठी आहेत. माजी राष्ट्रपती आणि भारताचे मिसाईल मॅन डॉ. एपीजे अब्दुल कलाम यांनी 'अग्निपंख' पुस्तकात लिहीलं आहे की त्यांनी नासा सेंटरमध्ये टिपूंच्या रॉकेटची चित्र बघितली होती.

टीपू आणि त्यांचे वडील हैदर अली यांनी दक्षिण भारतातील युद्धात रॉकेटचा वापर केला होता. या रॉकेटची युद्धात फारशी मदत झाली नाही, पण शत्रूंच्या...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

'टायगर ऑफ म्हैसूर' म्हणून ओळख असणाऱ्या टीपू सुलतान यांच्या जयंतीच्या वेळी दर वर्षी राजकीय वाद होत असतात. यंदाही केंद्रीय मंत्री अनंत कुमार हेगडे यांनी परत या वादाला तोंड फोडलं आहे.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: कसा झाला 3000 कोटींचा बँक घोटाळा?

शून्यातून विश्व निर्माण करणारा उद्योगपती अशी प्रतिमा निर्माण करणाऱ्या डी. एस. कुलकर्णी यांचं नाव इतक्या मोठ्या घोटाळ्याप्रकरणात आलं तरी कसं?

बुधवारी झालेल्या कारवाईत ज्या अधिकाऱ्यांना अटक झाली त्यात व्यवस्थापकीय संचालक आणि मुख्य कार्यकारी अधिकारी रवींद्र मराठेही आहेत.

त्यांच्याबरोबर माजी कार्यकारी अधिकारी सुशील मुनहोत, विभागीय अधिकारी नित्यानंद देशपांडे यांनाही अटक झाली आहे.

पुणे पोलिसांनी जारी केलेल्या पत्रकानुसार, या चारही अधिकाऱ्यांवर अधिकारांचा गैरवापर करून वाईट हेतूने, कागदपत्रांची छाननी न करता डीएसके असोसिएट्स या कंपनीला मोठ्या रकमेची कर्ज दिल्याचा संशय आहे.

काय आहे घोटाळा?

थोडक्यात म्हणजे डीएसकेंना कर्ज देणं, त्यांनी ती बुडवणं यात अधिकाऱ्यांचा हात होता असा हा आरोप आहे. डीएसकेंना विविध बँकांनी दिलेली कर्जं ही थोडीथोडकी नाहीत तर ३००० कोटींच्या आसपास आहेत.

त्यामुळे हा घोटाळ्याची व्याप्तीही खूप मोठी आहे.

डीएसके यांचा कर्ज घोटाळा अधिकाऱ्यांच्या संगनमताने झाला का?

डीएसके यांनी तेजीच्या काळात आपल्या कंपनीद्वारे मुदत ठेवीही सुरू केल्या होत्या. गुंतवणूकदारांनी चांगला प्रतिसाद देत त्यांच्याकडे जवळजवळ १ हजार ११५ कोटी रुपये गुंतवले.

हे पैसेही गुंतवणूकदारांना परत मिळालेले नाहीत. गृहनिर्माण प्रकल्प उभारणं हा त्यांचा मुख्य व्यवसाय आहे. तर तिथेही गुंतवणूकदार अडकले आहेत. लोकांना घरांचा ताबा मिळालेला नाही.

सगळ्याच बाजूने गुंतवणूकदारांचे हाल झाल्यावर त्यांनी एकत्र येऊन चौकशी सुरू केली. तेव्हा एकेक प्रकरणं बाहेर आली.

बँकेत केलेला कर्ज घोटाळा हा आपल्याच नातेवाईकांच्या नावाने नवीन कंपन्या उघडून त्यांच्याकडच्या जमिनी डीएसके असोसिएट्स या मुख्य कंपनीला दामदुप्पट दराने विकण्याच्या षड्यंत्रातून घडला आहे.

कारण अवास्तव दराने जमिनी घेण्यासाठी बँकांकडून बेकायदेशीर कर्जं उचललं आहे आणि या कर्जांची परतफेड झालेली नाही.

बँक अधिकाऱ्यांच्या संगनमताने झाला घोटाळा?

बँकिंग क्षेत्रातले तज्ज्ञ देवीदास तुळजापूरकर यांच्याकडून बीबीसीने बँक घोटाळा समजून घेतला.

ते म्हणाले, घेतलेल्या कर्जाची परतफेड होत नाही तेव्हा कर्जाचं खातं नॉन परफॉर्मिंग होतं. म्हणजे अधिकृतपणे बुडित कर्जाच्या यादीत जातं. त्यालाच नॉन परफॉर्मिंग असेट असं म्हणतात.

"पण, तसं झालं तर अशा व्यक्तीला नवीन कर्ज देता येत नाही....\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

पुण्याचे प्रथितयश बांधकाम व्यावसायिक डी. एस. कुलकर्णी उर्फ डीएसके हे सध्या बँकांची कर्ज थकवल्याबद्दल आणि गुंतवणुकदारांचे पैसे बुडवल्या प्रकरणी पुण्याच्या येरवडा तुरुंगात आहेत. यातल्या थकित कर्ज प्रकरणी बँक ऑफ महाराष्ट्राच्या चार वरिष्ठ अधिकाऱ्यांना काल पुण्याच्या आर्थिक गुन्हे शाखेनं अटक केली.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: काँग्रेस अध्यक्ष राहुल गांधी राजीनामा देणार अशी चर्चा सुरू होती. मात्र कार्यकारिणीने सध्याच्या कठीण काळात त्यांच्या मार्गदर्शनाची गरज असल्याचं सांगून राहुल गांधींच्या राजीनाम्याचा प्रस्ताव स्वीकारण्यास नकार दिला.

"देशाच्या जनतने दिलेला निकाल काँग्रेस स्वीकारत आहे. सतराव्या लोकसभेत काँग्रेस एका महत्त्वाच्या विरोधी पक्षाचील भूमिका निभावेल आणि सरकारला वेळोवेळी प्रश्न विचारेल." असं ते पुढे म्हणाले.

काँग्रेसच्या कार्यकारिणीने सर्व उमेदवारांचे आणि कार्यकर्त्यांचे आभार मानणारा प्रस्ताव मंजूर केला. अत्यंत आव्हानात्मक स्थितीत कार्यकर्त्यांनी प्रचार केला त्याबद्दल सुरजेवाला यांनी त्यांचे आणि मित्रपक्षांचे आभार मानले. येत्या काळात पुढे जाऊन लढण्याचा आग्रह कार्यकारिणीने धरला.

प्रचारात झालेल्या चुका आम्ही स्वीकारत आहोत. तसंच पक्षसंघटनेत आमुलाग्र बदल करण्याची गरज आहे असा उल्लेख कार्यकारिणीने संमत केलेल्या प्रस्तावात असल्याचं सुरजेवाला यांनी सांगितला.

सामूहिक राजीनामे द्यावेत

दरम्यान देशातील सर्व काँग्रेस प्रदेशाध्यक्षांनी राजीनामे द्यावेत असं मत महाराष्ट्र काँग्रेसचे प्रदेशाध्यक्ष आणि माजी मुख्यमंत्री अशोक चव्हाण यांनी व्यक्त केलं.

काँग्रेसच्या पराभवाला फक्त राहुल गांधी जबाबदार नाहीत. निवडणुका हे टीमवर्क आहे. त्यात एखाद्याने काम केलं नाही तर त्याचा परिणाम होतोच. त्यामुळे आता पक्षात बदल करण्याची मोकळीक पक्षाध्याक्षांना द्यावी असं मत चव्हाण यांनी व्यक्त केलं. राजीनाम्याची सुरुवात माझ्याकडून करायला हरकत नाही असंही ते पुढे म्हणाले.

आम्ही कालही राहुल गांधींचे अनुयायी होतो, आजही आहोत आणि उद्याही राहू असं विधान अशोक चव्हाण यांनी पत्रकार परिषदेला संबोधताना केलं.

इराणवर निर्बंध घातल्यानंतर तेलाच्या वाढत्या किंमती, वाढत्या महागाईचा उल्लेखही त्यांनी केला. सुरजेवाला म्हणाले, "बँकांची स्थिती गंभीर आहे. NPA चा आकडा अनियंत्रित पद्धतीने वाढून 12 लाख कोटी झाला आहे. त्यामुळे बँकांची स्थिती धोक्यात आहे. रोजगाराची समस्या सुटत नाहीये. त्यामुळे युवकांची स्थिती गंभीर आहे."

सामाजिक सद्भाव आणि बंधुभावावर आक्रमण झाल्याचं त्यांनी सांगितलं. भाजप सरकारने या समस्यांवर तात्काळ तोडगा काढायला हवा असं ते म्हणाले.

या समस्या सोडवण्यासाठी काँग्रेस सकारात्मक भूमिका निभावेल असं ते म्हणाले. भाजप या समस्यांना प्राधान्य देईल अशी अपेक्षा त्यांनी...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

2019 च्या लोकसभा निवडणुकीत झालेल्या दारुण पराभवानंतर आज काँग्रेसच्या कार्यकारिणीची बैठक झाली. त्यात राहुल गांधींनी राजीनाम्याची तयारी दर्शविली. मात्र कार्यकारिणीच्या सदस्यांनी एकमुखाने या प्रस्तावाला नकार दिल्याची माहिती काँग्रेसचे प्रवक्ते रणदीपसिंह सुरजेवाला यांनी दिल्लीत घेतलेल्या एका पत्रकार परिषदेत दिली.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: काँग्रेस अध्यक्ष राहुल गांधींना त्यांनी 55,120 मतांनी हरवलं आहे. राहुल गांधी अमेठीतून तीन वेळा निवडून आले होते आणि त्याआधी सोनिया गांधी इथून निवडून आल्या होत्या.

त्याही आधी संजय गांधी आणि मग राजीव गांधींनी अमेठीला काँग्रेसचा, विशेषतः गांधी परिवाराचा बालेकिल्ला बनवला होता. राजीव गांधीही या जागेवरून तीनदा निवडून आले होते.

मागच्या निवडणुकीतही स्मृती इराणी राहुल गांधींच्या विरोधात अमेठीत मैदानात उतरल्या होत्या. त्यांच्या दुसऱ्या प्रयत्नात त्या राहुल गांधींचा पराभव करण्याच यशस्वी ठरल्या आहेत.

अमेठीमध्ये एका ठिकाणी लागलेली आग विझवण्यासाठी कार्यकर्त्यांना सूचना देणाऱ्या, स्वतः नळ सोडून पाणी मारणाऱ्या आणि एका वृद्ध महिलेचं सांत्वन करणाऱ्या स्मृती जेव्हा राष्ट्रीय चॅनलवर दिसल्या तेव्हा जाणकारांच्या लक्षात आलं की त्यांची अमेठीमधली ताकद वाढलीये. 2014 च्या तुलनेत त्यांना मिळणारा पाठिंबा वाढलाय, पण तरी त्या राहुल गांधींना धोबीपछाड देतील असा अंदाज कोणालाच नव्हता.

स्मृती इराणी 2014 मध्ये स्थापन झालेल्या नरेंद्र मोदी सरकारमध्ये आधी मनुष्यबळ मंत्री, मग माहिती आणि प्रसारण मंत्री तर सरतेशेवटी वस्त्रोद्योग मंत्री होत्या.

या दरम्यान त्यांच्या पदवीपासून, मनुष्यबळ मंत्री असताना त्यांनी केलेल्या वक्तव्यापर्यंत तसंच रोहित वेमुला प्रकरण त्यांनी ज्याप्रकारे हाताळलं, त्यावरून अनेक वाद झाले.

असं असतानाही त्या सुषमा स्वराज आणि निर्मला सीतारामन यांच्याबरोबरीने कॅबिनटमधल्या प्रभावशाली महिला मंत्र्यांपैकी एक चेहरा बनल्या.

"क्योंकि सांस भी कभी बहू थी' या सीरियलव्दारे घराघरात पोहचलेल्या स्मृती 2003 मध्ये भाजपाचा झेंडा खांद्यावर घेऊन सक्रिय राजकारणात उतरल्या.

पण खूप कमी जणांना माहित असेल की स्मृतींनी एकदा नरेंद्र मोदींच्या विरोधात उपोषण करण्याचा प्रयत्न केला होता.

2004 मध्ये स्मृती इराणी भाजपमध्ये नव्या नव्या आल्या होत्या आणि पक्षाच्या तिकिटावर दिल्लीच्या चांदनी चौक लोकसभा मतदारसंघातून निवडणूक हरल्या होत्या.

तेव्हा त्यांनी गुजरात दंगलींच्या कारणावरून तत्कालीन मुख्यमंत्री नरेंद्र मोदींच्या राजीनाम्याची मागणी केली होती आणि त्यांच्या विरोधात उपोषण करण्याची धमकीही दिली होती.

तत्कालीन पंतप्रधान अटल बिहारी वाजपेयी यांचं अनेकदा नाव घेऊन त्यांनी म्हटलं होतं की नरेंद्र मोदी अजूनही आपलं पद सोडत नाहीत हे पाहून त्यांना आश्चर्य वाटतंय....\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

मोदी सरकारच्या काळात वस्त्रोद्योग मंत्री असणाऱ्या स्मृती इराणी यांनी अमेठीचा अभेद्य समजला जाणारा किल्ला भेदला आहे.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: काँग्रेसचे नेते अधीर रंजन चौधरी यांना संसदीय कामकाज मंत्री प्रल्हाद जोशी यांनी पत्र लिहून याबाबत कळवलं आहे. कोरोनाच्या भीतीमुळे सर्वच पक्षांना वाटत आहे की संसदेचे हिवाळी अधिवेशन रद्द करण्यात यावे. थेट अर्थसंकल्पीय अधिवेशनालाच सुरुवात केली जाणार असल्याची माहिती त्यांनी दिली.

हिवाळी अधिवेशन रद्द करण्याबाबत काँग्रेससोबत चर्चा करण्यात आली नव्हती असा खुलासा काँग्रेसने केला आहे.

कोरोनाचा प्रादुर्भाव वाढत आहे आणि थोड्याच दिवसात लस येण्याची शक्यता आहे. तसं झाल्यास आपल्याला अर्थसंकल्पीय अधिवेशनाला सुरुवात करता येऊ शकते असं जोशी यांनी पत्रात म्हटलं आहे.

मी विविध पक्षांच्या नेत्यांशी अनौपचारिकरीत्या चर्चा केली. त्यात कळलं की अनेक नेत्यांनी कोरोनाबाबतची भीती व्यक्त केली आहे. त्यामुळे सर्वांच्या सहमतीने हे अधिवेशन रद्द करण्यात येत आहे असं जोशी लिहितात.

काँग्रेस नेते जयराम रमेश यांनी म्हटले आहे की प्रल्हाद जोशींनी राज्यसभेच्या विरोधी पक्ष नेत्यासोबत याबाबत चर्चा केली नव्हती.

"स्पर्धा परीक्षा कोरोना काळात आयोजित करण्यात आल्या. अनेक राज्यात शाळाही सुरू झाल्या आहेत. विद्यापीठांद्वारे परीक्षांचं आयोजन केलं जात आहे. बिहार आणि बंगालमध्ये रॅलीज घेतल्या जात आहेत. पण संसदेचं हिवाळी अधिवेशन घेता येत नाही. असं का? देशात लोकशाही असल्याचं हे लक्षण आहे का?",  असा सवाल काँग्रेसचे प्रवक्ते रणदीप सुरजेवाला यांनी म्हटलं आहे.

"शेतकऱ्यांच्या आंदोलनावर चर्चा करण्याऐवजी सरकारने या मुद्यापासून पळ काढला आहे. कोरोनाच्या नावाखाली संसदेचं हिवाळी अधिवेशन रद्द करण्यात आलं. मात्र सरकारला शेतकऱ्यांच्या प्रश्नांवर तोडगा काढायचा नसल्याने त्यांनी हे पाऊल उचललं आहे",  असं आम आदमी पक्षाचे भगवंत मान यांनी म्हटलं आहे.

हेही वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.रोज रात्री8 वाजता फेसबुकवर बीबीसी मराठी न्यूज पानावर बीबीसी मराठी पॉडकास्ट नक्की पाहा.)

\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

संसदेचे हिवाळी अधिवेशन कोरोनामुळे रद्द करण्यात आले असल्याचं संसदीय कामकाज मंत्री प्रल्हाद जोशी यांनी जाहीर केलं आहे.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: काकासाहेब शिंदे

मंगळवारी सकाळी कायगाव टोकामधल्या स्मशान भूमीत त्यांच्यावर अंत्यसंस्कार करण्यात आले.

मूळ गंगापूर तालुक्यातील कानडगावचे शिंदे यांनी कायगाव टोका येथील नव्या पुलावरून उडी घेतली. आंदोलकांपर्यंत पोलीस पोहोचण्याच्या आत शिंदे यांनी उडी घेतली. ते पोहत आहेत की बुडत आहेत याविषयी तिथे गोंधळाचं वातावरण होतं, असं मोबाईलवरून काढलेल्या व्हीडिओत दिसत आहे.  नंतर त्यांना स्थानिकांनी बाहेर काढलं, पण उपचारादरम्यान त्यांचा मृत्यू झाला.

औरंगाबाद: गोदावरीत उडी मारताना काकासाहेब शिंदे

कोण आहेत काकासाहेब शिंदे?

28 वर्षांचे काकासाहेब शिंदे पेशाने ड्रायव्हर होते. त्यांच्या घरात आई, वडील आणि भाऊ असे चौघेच जण. गंगापूर तालुक्यातील आगर कानडगाव हे त्यांचं मूळ गाव. तिथे घरी दोन एकर शेती. शेतीवर उपजीविका चालत नाही म्हणून काकासाहेब यांनी ड्रायव्हर म्हणून नोकरी सुरू केली. त्यांच्यावर घर अवलंबून होतं.

गंगापूरमधून शिवसेनेचे माजी आमदार अण्णासाहेब माने यांचा मुलगा संतोष माने यांच्या गाडीचे काकासाहेब शिंदे ड्रायव्हर होते. त्यामुळे काकासाहेब शिवसेनेच्या संपर्कात आले.

काकासाहेब यांचे लहान भाऊ अविनाश शिंदे हे 23 वर्षांचे असून गंगापूर तालुका संभाजी ब्रिगेडचे तालुकाध्यक्ष आहेत.

अविनाश शिंदे यांनी बीबीसी मराठीशी बोलताना म्हटलं की काकासाहेब यांना मिळणाऱ्या 15 हजार रुपये पगारातच त्यांचं घर चालायचं. "माझं शिक्षण सुरू आहे. दोन एकर जमीनीत काय उगवणार?"

पोहायला येत नसताना मारली उडी

अविनाश सांगतात, "आज आंदोलनात आम्ही दोघं बरोबरच होतो. आजपर्यंत मराठा समाजाची जेवढी आंदोलनं झाली, त्यावेळेस काकासाहेब माझ्याबरोबरच असायचे. आंदोलन सुरू असताना त्यांनी गोदावरीमध्ये उडी घेतली. ते असं काही करतील याची आम्हाला कल्पना नव्हती. त्याला पोहता येत नव्हतं."

अविनाश शिंदे

काकासाहेब यांनी उडी घेतल्यानंतर त्यांना वाचवायला कुणीच का पुढे आले नाही? या प्रश्नावर अविनाश यांनी पोलिसांवर आरोप केले.  "काकासाहेबानं उडी घेतल्यानंतर ज्या लोकांना पोहता येत होते, ते नदीत उडी घेणार होते, पण पोलिसांनी त्यांना रोखलं.

"आम्ही कायगाव टोका इथं आंदोलन करणार असल्याची माहिती पोलीस आणि प्रशासनाला दिलेली असताना त्यांनी काहीच उपाययोजना केलेल्या नव्हत्या. आंदोलनकर्त्यांनी जलसमाधी घेण्याचा इशारा दिलेला असतानाही नदीकाठी अँब्युलन्स किंवा होड्या नव्हत्या. लाईफ जॅकेट किंवा जीवरक्षक...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

मराठा आरक्षणाच्या मुद्द्यावरून औरंगाबादमध्ये काकासाहेब दत्तात्रय शिंदे या 28 वर्षांच्या आंदोलकाने गोदावरीत उडी मारून जीव दिला.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: कादर खान दोन मुलांसह

"ते फक्त माझे गुरु नव्हते, तर ते मला वडिलांप्रमाणे होते. त्यांचं जादुई व्यक्तिमत्व आणि प्रतिभेनं प्रत्येक अभिनेत्याला आपण एका सुपरस्टारसोबत काम करत असल्याचा फील दिला. अख्खी फिल्म इंडस्ट्री आणि माझं कुटुंबही शोकात आहे. आपलं दु:ख शब्दात व्यक्त करणं शक्य होणार नाही" - गोविंदा

गोविंदाची पोस्ट

"कादर खान यांचं निध... प्रचंड दु:खद आणि वेदनादायी बातमी आहे. एक प्रतिभावान स्टेज आर्टिस्ट, शानदार फिल्म कलाकार... माझ्या बहुतेक हिट फिल्मचे लेखक.. एक अतुलनीय व्यक्तिमत्व आणि एक गणितज्ज्ञ " - अमिताभ बच्चन

"कादर ख़ान, तुम्ही कायम आठवणीत राहाल. आतिश, घरवाली बाहरवाली, दुल्हे राजा, वाह तेरा क्या कहना, बडे मियां छोटे मियां.. तुमच्यासारखी अदाकारी कुणालाही शक्य नाही. कादरभाई तुम्ही आठवणींचा खजिना मागे सोडून गेला आहात." - रविना टंडन

बॉलिवूडकरांचे असे ट्वीट बघून तुम्हाला वाटलं असेल की कादर खान यांच्या निधनाने बॉलिवूड किती शोकात आहे. त्यांच्याविषयी बॉलिवूड किती गंभीर आणि संवेदनशील होतं.

पण बीबीसीनं जेव्हा कादर खान यांचा पुत्र सरफराज खान याच्याशी बातचीत केली, तेव्हा त्यांचं उत्तर हैराण करणारं होतं.

सरफराज सांगतात "बॉलिवूड माझ्या वडिलांना विसरुन गेलं. हे सत्य आहे. पण माझ्या वडिलांनीही कधी अशी अपेक्षा केली नव्हती की त्यांना कुणी लक्षात ठेवावं. कदाचित त्यांना हे आधीच माहिती होतं."

80 आणि 90 च्या दशकात शानदार अभिनय आणि लेखनानं प्रेक्षकांच्या मनात मानाचं स्थान कमावणाऱ्या कादर खान यांचं 31 डिसेंबरला कॅनडाच्या रुग्णालयात निधन झालं. ते 81 वर्षाचे होते.

कादर खान गेली काही वर्ष आजाराशी झुंजत होते. 31 डिसेंबरच्या दुपारी ते कोमात गेले. गेले 4-5 महिने ते रुग्णालयात उपचार घेत होते. कादर खान यांना श्वास घेण्यात अडचण येत होती. त्यानंतर डॉक्टरांनी त्यांना नियमित व्हेंटिलरवरुन बीआयपीएपी व्हेंटिलेटरवर ठेवलं होतं.

गोविंदा यांच्या ट्वीटवर सरफराजनं म्हटलं की प्रेमानं जरी काही लोक त्यांना वडील मानत असले, तरी खरं दु:ख, वेदना मलाच आहे. मला बरीच धावपळ करावी लागली. अख्खं आयुष्य मीच त्यांची काळजी घेतली. त्यावेळी कुणालाही त्यांची आठवण झाली नाही.

सरफराज सांगतात "माझ्या वडिलांनी आपलं अख्खं आयुष्य बॉलिवूडसाठी खर्ची घातलं. पण त्यांनी अशा कुठल्याही गोष्टींची अपेक्षा बाळगली नव्हती. कदाचित काम करत असताना त्यांच्या सीनियर्ससोबत...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:


डॉक सारांशित करण्यासाठी: कानात जाणारी धूळ, माती आणि किडे रोखण्याचं काम हा मळ करतो. जैवप्रतिरोधक आणि बुरशीनाशक गुणधर्म असतात. कानातला मळ साफ करण्यासाठी अनेक जण इअरबड्स वापरतात. पण हे चुकीचं आहे कारण त्यामुळे कानाला इजा होण्याची शक्यता जास्त असते शिवाय हे बड कानातला मळ अजूनच आत ढकलतात. त्यामुळे कानाला इजा होऊ शकेत. कानात तेल सोडणं हा कानातला मळ वितळवायचा सर्वात सोपा उपाय आहे.

हेही पाहिलंत का?

\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

कानात जमा होणाऱ्या मळाचं नेमकं काम तरी काय? हा प्रश्न पडलाय कधी?


डॉक सारांशित करण्यासाठी: काय घटना आहे?

पोलिसांकडून मिळालेल्या माहितीनुसार, ही घटना पुणे शहरापासून जवळपास 60 किलोमीटर अंतरावरील शिरूर परिसरात घडली आहे.

37 वर्षांची महिला नैसर्गिक विधीसाठी घराबाहेर गेली होती. त्यावेळी एका अज्ञात व्यक्तीने या महिलेवर बळजबरी करण्याचा प्रयत्न केला. महिलेने छेडछाडीचा जोरदार विरोध केला तर, आरोपीने महिलेवर हल्ला केला. ज्यात तिच्या दोन्ही डोळ्यांना इजा झाली आहे. महिलेच्या नातेवाईकांनी प्रसारमाध्यमांशी बोलताना याची माहिती दिली आहे.

याबाबत बीबीसीशी बोलताना पुणे ग्रामीणचे पोलीस अधीक्षक डॉ. अभिनव देशमुख म्हणाले, "ही घटना बुधवारी रात्री घडली. ही महिला शौचालयासाठी घराबाहेर पडली असता एका अज्ञात व्यक्तीने तिच्यावर निर्घृणपणे हल्ला केला आहे. या हल्ल्यात ती महिला गंभीर जखमी झाली असून तिला पुण्याच्या ससून रुग्णालयात दाखल करण्यात आलं आहे. पोलिसांकडून पुढील तपास सुरू आहे."

ही महिला अजूनही या धक्क्यातून सावरलेली नाही. पोलीस या महिलेकडून जास्तीत जास्त माहिती मिळवण्याचा प्रयत्न करत आहेत. त्याचसोबत या महिलेच्या डोळ्यांना इजा कशी झाली याची माहिती मिळवण्याचा पोलीस प्रयत्न करत असल्याची माहिती तपास अधिकाऱ्यांनी दिली आहे.

सरकारने डोळ्यावर पट्टी बांधलीये का?

शिरूरच्या घटनेनंतर राज्यातील ठाकरे सरकार विरोधात विरोधक आक्रमक झाले आहेत. भाजपच्या प्रदेश उपाध्यक्ष चित्रा वाघ यांनी या घटनेनंतर सरकारने डोळ्यावर पट्टी बांधली आहे का? असा सवाल उपस्थित केलाय.

चित्रा वाघ म्हणाल्या, "ही घटना अत्यंत कृर आहे. या महिलेने बळजबरीचा विरोध केला म्हणून तिच्यावर हल्ला करण्यात आला. या हल्ल्यात तिचा एक डोळा पूर्णत: निकामी झालाय. तर, दुसऱ्या डोळ्याला गंभीर जखम झाली आहे. या महिलेची दृष्टी गेलीये. याची जबाबदारी कोण घेणार?"

फक्त माझे कुटुंब माझी जबाबदारी असं म्हणून तुमची जबाबदारी संपते का? असा खडा सवाल ठाकरे सरकारला भाजपकडून विचारण्यात आला आहे.

"दोन दिवसांपूर्वी नगरला मुलीवर बलात्कार झाला. पिंपरीला पेट्रोल पंपवर सामूहिक बलात्कार झाला. पुण्यात महिलांचे पाठलाग केले जातायत. याच जबाबदारी कोणाची? या सरकारमधील खूप मोठे नेते पुण्यात रहात आहेत. पण, एकानेही याची दखल घेतली नाही," असं त्या पुढे म्हणाल्या.

महाराष्ट्रातील महिलांवरील अत्याचाराच्या घटना

नॅशनल क्राइम रेकॉर्ड ब्यूरोच्या 2019 च्या अहवालानुसार महाराष्ट्रात साल 2019 मध्ये बलात्कार आणि...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

पुण्यातील शिरूर परिसरात छेडछाडीचा विरोध करणाऱ्या महिलेवर हल्ला करून, तिचे डोळे फोडण्याची गंभीर घटना समोर आली आहे.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: कारगिल युद्धाबद्दल पाकिस्तान आर्मीने नवाज शरिफ यांना का सांगितलं नव्हतं?

1999साली भारत आणि पाकिस्तान यांच्यात झालेल्या कारगिल युद्धाला यंदा 21 वर्षं पूर्ण होतायेत. गेल्यावर्षी त्याबद्दल बोलताना तेव्हाच्या नवाझ शरीफ सरकारमध्ये माहितीमंत्री असलेले मुशाहिद हुसेन यांनी बीबीसीला सांगितलं की या कारवाईबद्दल पाकिस्तान सरकारही अंधारात होतं आणि 1965 ची चूक पाकिस्तानने कारगिलमध्येही केली असं त्यांना वाटतं.

बीबीसीच्या प्रतिनिधी शुमाईला जाफरी यांनी मुशाहिद हुसेन यांची एक्सक्लुझिव्ह मुलाखत घेतली होती.

प्रश्न - पंतप्रधान अटलबिहारी वाजपेयी लाहोरला आले होते तेव्हा नवाज शरिफ यांना कारगीलमधल्या घडामोडी माहिती नव्हत्या का?

उत्तर -  नाही, बिलकूल नाही.

प्रश्न - त्यावेळी तुम्ही माहिती प्रसारण मंत्री आणि सरकारचे प्रवक्ते होता. पहिल्यांदा ISPRने (पाकिस्तान आर्मीचा संपर्क विभाग) कारगिलमध्ये लढणारे हे काश्मिरी मुजाहिद्दीन होते, असं सांगितलं. पण प्रत्यक्षात तिथं तर पाकिस्तानी आर्मी होती, हे तुम्हाला कधी समजलं?

उत्तर - ही गोष्ट सार्वजनिक झाली तेव्हा मला पत्रकार परिषदेत बोलायला सांगितलं. पण मी एकटा बोलणार नाही, असं सांगितलं. ISPRचे डायरेक्टर जनरल ब्रिगेडियर राशिद माझ्या उजवीकडे बसतील आणि परराष्ट्र मंत्रालयाचे प्रवक्ते माझ्या उजवीकडं बसतील, असं मी म्हटलं. तेव्हा "पाकिस्तान आर्मीचे लोक यात सामील होते, हे तुम्हाला माहिती आहे का?" असं ISPRचे डायरेक्टर जनरल यांनी मला विचारलं. तेव्हाच याविषयी मला कळलं.

प्रश्न - म्हणजे पाकिस्तानी आर्मी तिथं होती हे तुम्हाला तेव्हा कळलं?

उत्तर -  होय, Northern Light Infantry तिथं होती.

नवाझ शरीफ सरकारमध्ये माहितीमंत्री असलेले मुशाहिद हुसेन

प्रश्न - ही मे 1999ची गोष्ट आहे ना?

उत्तर -  हो, मे महिन्याच्या शेवटच्या आठवड्यात पाकिस्तानी आर्मीचे जवान असल्याचं स्पष्ट झालं.

प्रश्न - या युद्धाच्यावेळी अण्वस्त्रांची तयारी केली होती का?

उत्तर -  बिलकूल नाही. अण्वस्त्राचा मुद्दा समोर आलाच नाही. त्याचा विचाराही केला नव्हता. युद्धाची जाहीर घोषणाही झाली नव्हती. त्यावेळी सीमेवर चकमकी होत होत्या. दोन्ही देशांनी अण्वस्त्राचा विचारही केला नव्हता असं मला वाटतं.

 प्रश्न - जनरल मुशर्रफ म्हणाले की कारगिल युद्ध आर्मीने जिंकलं. पण राजकीय नेतृत्वाला त्याचं भांडवल करता आलं नाही. नेतृत्व दुर्बळ असल्यामुळे जिंकलेल्या युद्धात...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

कारगिल युद्धाबद्दल पाकिस्तान सरकारही अंधारात होतं आणि तो धोरणात्मक निर्णयही नव्हता.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: कारण गेली  तीन वर्षं दर पावसाळ्यात आरजे मलिष्का एक नवं विडंबन घेऊन येते आणि फक्त मुंबईच नाही तर देशभरात त्यावर चर्चा होते.

यावर्षीही मलिष्काने हिंदी चित्रपटांमधल्या चंद्रावर असणाऱ्या गाण्यांचा व्हीडिओ केलाय. मुंबईच्या रस्त्यावरील खड्डे हे चंद्रासारखे आहेत असा संदर्भ देऊन तिने हा व्हीडिओ केला आहे. लाल साडी नेसलेल्या एका विवाहितेच्या रूपातली मलिष्का खड्ड्यांकडे पाहत आपली 'करवा चौथ' साजरी करताना दिसते.

मलिष्काच्या युट्यूब चॅनलवर प्रसिद्ध करण्यात आलेला हा व्हीडिओअल्पावधीतच व्हायरल झाला.

पण यावेळी शिवसेनेने मलिष्काच्या व्हिडिओकडे दुर्लक्ष करायचं ठरवलेलं दिसतंय. "आम्ही तिच्याकडे लक्ष देणार नाही, आम्ही मुंबईसाठी आमचं काम करत राहू," असं शिवसेना नेते यशवंत जाधव यांनी 'द हिंदू' वर्तमानपत्राशी बोलताना सांगितलं.

कोण आहे मलिष्का?

'मुंबई की रानी' म्हणून रेडिओवर मिरवणारी आरजे मलिष्का म्हणजेच मलिष्का मेंडोन्सा. मुंबईतच वाढलेली मलिष्का ही रेड एफएफ (Red FM) 93.5 ची प्रसिद्ध रेडिओ जॉकी आहे. 'मॉर्निंग नंबर 1 विथ मलिष्का' हा तिचा शो गेली अनेक वर्षं लोकप्रिय आहे. आरजे म्हणून काम करत असताना लोकांना गाणी, गप्पा, किस्से आणि बॉलिवूड गॉसिप देण्यासोबतच सामाजिक घडामोडींवर ही ती भाष्य करते.

मुंबईतल्याच झेवियर्स कॉलेमजमधून बीए आणि एमए केल्यावर मलिष्काने सोफाया कॉलेजच्या मीडिया स्कूलमधून सोशल कम्युनिकेशन मीडियाचा कोर्स केला. 2000-2003 मध्ये खासगी रेडिओ स्टेशन्स सुरू झाली आणि या क्षेत्रातल्या नवीन संधी खुल्या झाल्या. मलिष्कानेही एका रेडिओ स्टेशनमध्ये काम करायला सुरुवात केली. रेडिओ जॉकी म्हणून काहीशी स्थिरावत असतानाच ते रेडिओ स्टेशन बंद पडलं आणि नोकरीचा शोध पुन्हा नव्याने सुरू करावा लागला. मलिष्काने तिच्या 'TEDx' टॉकमध्ये याविषयीचे अनुभव सांगितले आहेत.

याच दरम्यान एकदा तिने तिच्या घराबाहेर सुरू असलेल्या राजकीय कार्यक्रमामुळे सोसायटीतल्या लोकांना होणाऱ्या त्रासाविरुद्ध आवाज उठवला आणि त्यांना माफी मागायला लावली. आपल्यातही समाजतल्या काही चुकीच्या गोष्टी बदलण्याची ताकद असल्याची जाणीव तेव्हा पहिल्यांदा झाल्याचं, मलिष्का या 'TEDx' टॉकमध्ये सांगते.

नवखी आरजे ते 'मुंबई की रानी'

'TEDx' टॉकमध्ये मलिष्का सांगते, "खासगी रेडिओला सुरुवात झाली तेव्हा हे माध्यम अगदी औपचारिक होतं. मी ते माझ्या स्टाईलनुसार बदललं आणि मोकळंढाकळं केलं. आणि नंतरच...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

पावसाळा आणि मंगेश पाडगावकरांची नवी कविता हे पूर्वी एक समीकरण होतं. सध्या मुंबईकरांच्या बाबतीत हे समीकरण झालंय पावसाळा आणि आरजे मलिष्का.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: कार्लोस सोरिया

मास्कमुळे श्वास घेणं अवघड जातं. यामुळे मला मी उंचीवर असल्याची जाणीव होते, असं ते हसतहसत सांगतात.

81 वर्षीय कार्लोस यांची पुन्हा एकदा हिमालयातील विरळ हवा अनुभवण्याची इच्छा आहे. वसंत ऋतुत नेपाळमधील धौलागिरी पर्वतावर चढण्याची योजना आखत असताना ते ही इच्छा पूर्ण करणार आहेत.

त्यानंतर शरद ऋतुत तिबेटमधील शिशपंग्मा सर करण्याची त्यांची इच्छा आहे. जर त्यांनी ही दोन्ही शिखरं सर केली तर ते  सर्वोच्च 14 शिखरं पादाक्रांत करणारे जगातील सर्वाधिक वयस्कर व्यक्ती ठरतील.

कार्लोस यांचा जन्म माद्रिदच्या एव्हिला इथं झाला. ते जन्मभर गिर्यारोहण करत आले आहेत. पण, गेल्या काही वर्षांपासून त्यांनी त्यांच्या म्हातारपणात केलेल्या कामगिरीमुळे उल्लेखनीय ठरत आहेत.

वयाच्या साठीनंतर त्यांनी जगातील सर्वोच्च 14 पैकी 11 शिखरं सर केली आहेत. वयाच्या 62व्या वर्षी माऊंट एव्हरेस्ट चढणारे ते जगातील वयस्कर व्यक्ती ठरले. तर वयाच्या 70व्या वर्षी सातही खंडातील सर्वोच्च शिखरं चढण्याचं काम पूर्ण केलं.

'माझ्या स्वत:च्या पायांवर'

स्वत:च्या पायांनी ही शिखरं पादाक्रांत करण्याचा त्यांना अभिमान आहे.

"मला ज्या गोष्टीचा अभिमान वाटतो ती गोष्ट म्हणजे मला कधीही गंभीर फ्रॉस्टबाईटचा सामना करावा लागला नाही. तसंच कुठे अडकून पडल्यामुळे सोडवण्याची वेळही आली नाही. मी प्रत्येक शिखर माझ्या स्वत:च्या दोन पायांनीशी चढलो आणि तसंच खालीही आलो.

गेल्या वर्षी त्यांना 14वं सर्वोच्च शिखर गाठायचं होतं, पण कोरोनामुळे त्यांना तसं करता आलं नाही. पण, जेव्हा ते शिखर पादांक्रात करायला निघतील, तेव्हा कोरोनामुळे बळी गेलेल्यांना श्रद्धांजली अर्पण करतील.

"कोरोनामुळे जगभरात मरण पावलेल्या माझ्या वयाच्या लोकांना मला श्रद्धांजली अर्पण करायची आहे. तसंच केअर होम्समध्ये ज्या माणसांना त्रासाला सामोरं जावं लागत आहेत आणि ती घाबरली आहेत, त्यांच्याप्रती सद्भावना व्यक्त करायच्या आहे"

"कोरोनाच्या महाभयंकर संकटात मृत्यू झालेल्या व्यक्तींना श्रद्धांजली वाहण्यासाठी मी माझ्यासोबत फुलांचा गुच्छ घेऊन जाणार आहे आणि तो शिखरावर ठेवणार आहे," ते पुढे सांगतात.

सध्या ते माद्रिदजवळच्या Sierra de Guadarramaपर्वतरांगामध्ये प्रशिक्षण घेत आहेत. त्यांच्या घरामागे जीम आहे. ज्यात बाईक, वेट्स, तसंच पर्वत चढण्यासाठीच्या लहान शिड्याही आहेत.

जगातल्या कुणीही असं  काम केलेलं नाहीये, कार्लोस यांच्यासोबत शिखर...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

कार्लोस सोरिया माद्रिदबाहेरच्या पर्वतरांगांमध्ये प्रशिक्षण घेण्यासाठी घर सोडतात, तेव्हा चेहऱ्यावरील मास्क त्यांच्या मनात हिमालय मोहिमेसंबंधीच्या आठवणी जागृत करतो.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: काळ्या रंगाचा ड्रेस आणि गॉगल घातलेली एक मध्यमवयीन बाई मंद उजेड असलेल्या एका कार्यालयात येते. तिला तिची ओळख लपवायची आहे. तर आपण तिला 'अबक' म्हणूया.

पण विकिंग लव हॉस्पिटलमध्ये आलेल्या अनुभवांबदद्ल बोलण्यासाठी ती तयार आहे. नवऱ्याच्या प्रेमिकेला त्याच्यापासून दूर करणारं हे शांघायमधलं सगळ्यांत प्रसिद्ध हॉस्पिटल आहे.

अतिशय शांत आवाजात तिनं माझ्याशी बोलायला सुरुवात केली. ती सांगत होती की आता आधीपेक्षा तिच्या नवऱ्याशी असलेले तिचे संबंध कसे आणखीच दृढ झाले आहेत.  "मला आता छान वाटतं आहे, हे काहीतरी वेगळं आहे," ती अतिशय उत्साहात सांगत होती.

या विकिंग लव हॉस्पिटलमध्ये लाखो ग्राहक आले आहेत.

तिनं काही आठवड्यांपूर्वीच विकिंग लव हॉस्पिटलमध्ये समुपदेशन घेतलं होतं. एक उत्तम, सकारात्मक आयुष्य जगणं तसंच एक उत्तम बायको होणं अशा अनेक गोष्टींसाठी तिनं मार्गदर्शन घेतलं होतं.

मिंग ली या विकिंग हॉस्पिटलच्या सहसंस्थापक आहेत. त्या स्त्रियांना यशस्वी लग्नाचं रहस्य, नवऱ्याचं लक्ष भरकटू न देणं अशा अनेक बाबींवर मार्गदर्शन करतात. तसं तर अनेकदा लक्ष भरकटलेल्या महिलाच या हॉस्पिटलमध्ये समुपदेशनासाठी येतात हे उल्लेखनीय आहे.

आधीपेक्षा नाती दृढ

अबक सांगतात, "मला जेव्हा माझ्या नवऱ्याच्या प्रेमप्रकरणाबद्दल कळलं तेव्हा मी त्याच्याशी भांडले. मी त्याला विचारलं, का? मी तुझ्यासोबत इतकी वर्षं घालवल्यानंतर सुद्धा तू असं का केलं? पहिल्यांदा त्याला अपराधी वाटलं. पण त्याला भांडणानंतर माझ्याशी बोलायचंच नव्हतं. मग मी मदत घेण्याचा निर्णय घेतला."

शेवटी तिनं नवऱ्याच्या आयुष्यात आलेल्या महिलेला घालवण्यासाठी पैसे मोजण्याचा निर्णय घेतला. आपल्यापेक्षा दुप्पट वयाच्या माणसासोबत प्रेमप्रकरणं करण्यापेक्षा आयुष्यात चांगल्या गोष्टी करता येतात, हे तिला सांगण्यासाठी अबकनं या हॉस्पिटलची मदत घेतली. घटस्फोटाऐवजी या पर्यायाची निवड तिनं केली.

ती सांगते, "आम्ही दोघांनी खूप भोगलं. मला हिंमत हारायची नव्हती. वेगळं होण्याचा मी कधीही विचार केला नव्हता. मी आता पन्नास वर्षांची होते आहे. त्यामुळे लग्नाच्या बाजारात आता मला तशीही फारशी किंमत राहणार नाही."

मिंग ली आणि सहसंस्थापक शु झिन हे हॉस्पिटल गेल्या 17 वर्षांपासून चालवत आहेत. आतापर्यंत लाखो ग्राहकांनी त्यांच्याकडे सेवा घेतली आहे.

शु झिन सांगतात, "आमच्याकडे नवऱ्याच्या प्रेयसिला घालवण्याचे 33 उपाय आहेत. लग्नात अनेक प्रक्रारच्या...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

चीनमध्ये एक नवीन उद्योग सध्या जोरात आहे.  Mistress Dispelling असं त्याचं नाव आहे. त्याचा अर्थ नवऱ्याच्या प्रेमिकेला घालवणं असा होतो.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: काश्मीरबाबत देशवासियांची मतं कठोर बनत गेल्याने जे वातावरण तयार झालं, त्यातूनच सरकारला हा निर्णय घेणं सोपं झालं.

जुलै 2016 मध्ये कट्टरपंथीयांविरोधात केलेल्या कारवाईत बुरहान वाणी ठार झाल्यानंतर काश्मीर खोऱ्यातलं वातावरण पेटलं.

बुरहान वाणी आणि त्याचे समर्थक ठार झाल्यानंतर उसळलेल्या हिंसाचाराने काश्मिरात अशांततेचं नवं पर्व सुरू झालं आणि खोऱ्यात स्वातंत्र्याच्या घोषणांऐवजी जिहादच्या घोषणा दुमदुमू लागल्या.

आता हा लढा स्वतंत्र काश्मीर किंवा पाकिस्तानात त्याच्या विलिनीकरणासाठीचा नव्हता तर तो विरोधाचा लढा होता. काश्मिरातल्या तरुणांवर इस्लामिक स्टेट आणि तत्सम संघटनांच्या घोषणा, त्यांचे व्हीडिओ, फोटो यांचा प्रभाव पडू लागला.

2016मधल्या घटनांचा आणखी एक परिणाम झाला. डाव्या विचारसरणीचे समर्थक विद्यापीठ परिसर, प्रसार माध्यमांमधल्या चर्चा आणि सार्वजनिक व्यासपीठांवरून पंतप्रधान नरेंद्र मोदींविरोधी प्रदर्शनांमध्ये काश्मिरी फुटीरतावादाचा मुद्दा जोरकसपणे मांडू लागले.

पण तितक्याच तीव्रतेनं मोदींचे समर्थक त्यांचंही म्हणणं वेगवेगळ्या व्यासपीठावरून मांडताना दिसले. काश्मीरचा स्वतंत्र दर्जा रद्द झाल्यानंतर देशातल्या विविध भागांतल्या लोकांनी जल्लोष केला. मोदींना मिळालेल्या पाठिंब्याची काय कारणं आहेत हे या पार्श्वभूमीवर पाहणं योग्य ठरू शकतं.

1. काश्मीर मुस्लिमांशी संबंधित मुद्दा नाही

ऐतिहासिक स्वरूपात काश्मीरची समस्या भारतीय मुस्लिमांशी संबंधित वाद नव्हता. काश्मिरी मुस्लीम स्वतःला इतर भारतीयांपासून वेगळं मानायचे. उर्वरित भारतातले मुस्लीम असो वा हिंदू असो त्यांच्यात आणि आपल्यात फरक आहे हीच भावना काश्मिरी मुस्लिमांमध्ये होती.

गेल्या काही वर्षांत काश्मीरमधून देशातल्या इतर भागात शिक्षणासाठी किंवा नोकरी-व्यवसायानिमित्त जाणाऱ्या तरुणांच्या संख्येत मोठी वाढ झाली आहे.

काश्मिरी मुस्लीम तरुण, विद्यार्थी राजकारणातही उतरत आहेत आणि जवाहरलाल नेहरू विद्यापीठ आणि अलिगढ मुस्लीम विद्यापीठासारख्या प्रतिष्ठित राष्ट्रीय शिक्षण संस्थांमधल्या विद्यार्थी परिषदांच्या निवडणुकांमध्ये सहभागी होऊ लागले आहेत. ते गोवा आणि केरळसारख्या लांबच्या ठिकाणी जाऊन काम करत आहेत. मात्र, या परस्पर संपर्काचा परिणाम संमिश्र आहे.

2. काश्मीर विषयावर देशभर सुरू आहे चर्चा

कदाचित भारत सरकारची अशी अपेक्षा असेल की यामुळे काश्मिरी तरुणाची भारतातली विविधता आणि आर्थिक संधी...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांनी 15 ऑगस्टला लाल किल्ल्यावरून देशाला संबोधित करताना भारतातल्या काश्मीरची स्वायत्तता रद्द करण्याच्या भारत सरकारच्या निर्णयामुळे जम्मू-काश्मीर आणि लद्दाखचा सर्वांगिण विकास होईल, अशी ग्वाही दिली.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: काही चिंपांझींनाही एक व्हीडिओ एकत्र दाखवण्यात आला. त्यांनाही तशाच भावना आणि जवळीक जाणवली.

हा व्हीडिओ पाहणाऱ्या चिंपांझींच्या जोडप्यांवर लक्ष ठेवण्यात आलं. चित्रपट पाहताना त्यांच्यामधली जवळीक वाढल्याचं मानसशास्त्रज्ञांना आढळलं. हे फक्त माणसांबाबतच घडतं, असा समज याआधी होता.

एखादी गोष्ट कोणाबरोबर तरी एकत्र पाहण्याचा भावनिक परिणाम होण्यामध्येच 'मानवी उत्क्रांतीची पाळमुळं' असल्याचं अभ्यासकांचं म्हणणं आहे.

जर आपण असे अनुभव एकत्र घेणं थांबवलं तर काय होतं?  म्हणजे समजा कुटुंबाने एकत्र टीव्ही पाहणं थांबवून आपापल्या सोशल मीडियावर लॉग-इन केलं किंवा सगळेजण स्वतःच्या फोनवर गोष्टी पाहू लागले तर?

चिंपांझींना कोणते व्हिडिओ आवडतात?

रॉयल सोसायटीने यासंबंधीचा अभ्यास प्रसिद्ध केला आहे. यामध्ये व्हीडिओ सुरू असलेल्या एका स्क्रीनसमोर चिंपांझी आणि बोनोबोंना सोडण्यात आलं.

या अहवालाचे सह-लेखक वुटर वुल्फ सांगतात, की काही गोष्टी एकत्र पाहिल्यास त्याचा अनुभव जास्त परिणामकारक ठरतो. ते अमेरिकेतल्या ड्यूक युनिव्हर्सिटीमध्ये सायकॉलॉजी आणि न्यूरोसायन्स विभागात काम करतात.

हे प्राणी फिल्म पाहताहेत की नाही याची खात्री करण्यासाठी आय-ट्रॅकर वापरून त्यांच्या नजरेकडे लक्ष ठेवण्यात आलं. त्यांनी ही फिल्म एका जागी थांबून स्थिरपणे पहावी म्हणून त्यांना फळांचा रस देऊन प्रोत्साहन देण्यात आलं.

या प्राण्यांना नेमकं दाखवायचं काय हा कळीचा प्रश्न होता. त्यासाठी आधीच्या अभ्यास आणि पाहण्यांचा आधार घेण्यात आला.  मग त्यानुसार माकडांना त्यांच्या आवडीचे व्हीडिओ दाखवण्यात आले.

एकूण 45 माकडांवर हा प्रयोग करण्यात आला. चिंपांझींचं कुटुंब एका पिलासोबत खेळतानाचा व्हीडिओ त्यांना दाखवला आणि त्यांच्या वागण्यात होणाऱ्या बदलांचा अभ्यास करण्यात आला. हा व्हीडिओ पाहिल्यानंतर त्यांच्यातलं नातं सुधारलेलं दिसलं. आता ही माकडं एकमेकांच्या अधिक जवळ रहायची, एकमेकांना स्पर्श करायची आणि त्यांच्या भाषेत संवादही साधायची.

गोष्टी एकत्र अनुभवणं

एखादी गोष्ट घडत असताना ती सर्वांसोबत अनुभवणं हा 'अगदी मानवी स्वभाव' असल्याचं आतापर्यंत समजलं जात होतं. पण या अभ्यासातून समोर आलेल्या निष्कर्षांमुळे या भावना फक्त माणसांपुरत्या मर्यादित नसल्याचं मानसोपचारतज्ज्ञ म्हणतात.

या प्रयोगानंतर असा निष्कर्ष काढण्यात आला, की एखादी गोष्ट कोणाबरोबर तरी पाहिल्यानंतर त्या व्यक्तीसोबतची जवळीक वाढणं हा...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

एकत्र बसून सिनेमा पहायला किंवा टीव्ही पहायला सगळ्यांनाच आवडतं. त्यातला आनंद वेगळाच असतो. पण आपल्याला जे वाटतं तेच चिंपांझींनाही वाटतं, हे तुम्हाला माहितीये का?


डॉक सारांशित करण्यासाठी: काही जण एका तरुणाला पकडून त्याला लाठ्या-काठ्यांनी मारहाण करत असल्याचं या व्हीडिओत दिसतं.

बीबीसीच्या अनेक वाचकांनी हा व्हीडिओ व्हॉट्सअप करून सत्य जाणून घेण्याची इच्छा व्यक्त केली आहे.

जवळपास दीड मिनिटाच्या या व्हीडिओसोबत एक मेसेज आहे, "भाजप आमदार अनिल उपाध्याय यांच्या या कृतीवर पंतप्रधान नरेंद्र मोदी काय म्हणतील? दलित, मागास महागड्या गाडीतून फिरूही शकत नाहीत का?"

हा व्हीडिओ 29 एप्रिलनंतर फेसबुकवरच्या काही मोठ्या ग्रुप्समध्येही शेअर झाल्याचं आम्हाला आढळलं.

ज्यांनी हा व्हीडिओ फेसबुकवर शेअर केलाय, त्यांनीही दावा केलाय की हा दलित तरुण महागड्या गाडीतून फिरत असल्याने भाजप नेते अनिल उपाध्याय यांनी आपल्या गुंडांसह त्याला मारहाण केली.

मात्र, हा दावा साफ चुकीचा असल्याचं आमच्या तपासात निष्पन्न झालं.

व्हीडिओमागचं सत्य

हा व्हीडिओ दोन वर्षं जुना असल्याचं आम्हाला रिव्हर्स इमेज सर्चमध्ये आढळलं.

4 एप्रिल 2017 रोजी काही प्रसार माध्यमांनी आपल्या बातमीत हा व्हीडिओ दाखवला आहे. या बातम्यांनुसार व्हीडिओत ज्या तरुणाला मारहाण होतेय तो गुजरातमधल्या अहमदाबाद शहरात राहणारा हार्दिक भरवाड आहे.

काही कौटुंबिक वादातून त्याला त्याच्या सासरच्या मंडळींनी मारहाण केली होती. त्याच्या गाडीचंही नुकसान केलं होतं.

या घटनेचा सर्व तपशील जाणून घेण्यासाठी आम्ही गुजरात पोलिसांशी संपर्क साधला.

गुजरात पोलिसांच्या एका वरिष्ठ अधिकाऱ्याने आम्हाला सांगितले की हा व्हिडियो गांधीनगरमधल्या सेक्टर 7चा आहे.

त्यांनी सांगितलं, "हे संपूर्ण प्रकरण घरगुती हिंसाचाराचं आहे. एका मुलीने तिचा पती हार्दिक भरवाड याच्यावर घरगुती हिंसाचार आणि हुंडा मागितल्याचा आरोप केला होता."

मुलीने माहेरी जाऊन तिला मारझोड होत असल्याच सांगितलं तेव्हा तिच्या कुटुंबीयांनी हार्दिक भरवाडला मारहाण केली होती.

पोलिसांच्या माहितीनुसार या प्रकरणात दोन्ही बाजूंनी एकमेकांविरोधात पोलीस तक्रार केली होती. हे प्रकरण अजूनही कोर्टात आहे.

पोलिसांनी स्पष्ट केलंय की तरुणाला घरगुती कारणांवरून मारहाण करण्यात आली होती आणि याचा कुठल्याही राजकीय पक्षाशी काहीही संबंध नाही.

हेही वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)

\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

सोशल मीडियावर सध्या एका तरुणाला मारहाण करतानाचा एक व्हीडिओ व्हायरल होतोय. एका भाजप नेत्याने दलित तरुणाला खुलेआम मारहाण केल्याचा दावा या व्हीडियोसोबत करण्यात येतोय.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: काही दिवसांपूर्वी 4 फेब्रुवारीला कार्ल मार्क्स यांच्या कबरीवर हातोड्याने घाव घालण्यात आले होते. मार्क्सच्या स्मारकाचं नुकसान करण्याचा हा अतिशय नियोजित आणि जाणीवपूर्वक केलेला प्रयत्न होता. हातोड्यानं घाव घातल्यामुळं कार्ल मार्क्सच्या स्मारकाची चांगलीच नासधूस झाली होती.

या दोन्ही हल्ल्यांप्रकरणी आतापर्यंत कोणालाही अटक करण्यात आलेली नाही. या या विध्वंसानंतर जर्मन तत्वज्ञाचं स्मारक आता पुन्हा पहिल्याप्रमाणे कधीच होऊ शकणार नसल्याचं हायगेट स्मशानभूमी धर्मादाय संस्थेकडून स्पष्ट करण्यात आलं आहे.

"कार्ल मार्क्स यांच्या स्मारकाला भेट द्यायला गेल्यावर इथली नासधूस पाहून आपल्याला अतिशय धक्का बसला," अशी प्रतिक्रिया ब्रिटीश म्युझियममधील मॅक्सवेल ब्लोफिल्ड यानं व्यक्त केली.

पर्यटक नियमितपणे या स्मारकाला भेट देत असतात. त्यामुळं या स्मारकाची विटंबना ही अतिशय खेदाची गोष्ट असल्याचं 31 वर्षीय मॅक्सवेलनं नमूद केलं.

"हा लाजीरवाणा प्रकार आहे. कबरीवरचा लाल रंग पुसता येईल. पण बाकी जे नुकसान झालंय त्याचं काय? दोन वेळा हा प्रकार झाला. तो नक्कीच योग्य नाही," मॅक्सवेलनं म्हटलं.

मॅक्सवेलनं म्हटलं, की 2019 मध्ये कोणालातरी असं कृत्य करावं वाटतं याचंच मला आश्चर्य वाटतं.

1970 साली पहिल्यांदा या स्मारकाच्या संगमरवरी चबुतऱ्याचा दर्शनी भाग एका पाईप बॉम्बनं उडवण्यात आला होता. मार्क्सची पत्नी जेनी व्हॉन वेस्टफालेनच्या स्मारकासाठी तो 1881 साली पहिल्यांदा वापरला होता.

त्यानंतर हा चबुतरा काढण्यात आला. 1954 साली कार्ल मार्क्स आणि त्यांची पत्नी जेनी यांच्या कबरी या दफनभूमीतल्या सर्वांत सुरक्षित ठिकाणी हलवण्यात आल्या.

यापूर्वी कार्ल मार्क्सच्या स्मारकावर स्वस्तिक काढण्यात आले होते तसंच त्यावर रंगही टाकण्यात आला होता.

हे वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)

\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

कार्ल मार्क्स यांच्या उत्तर लंडनमधील स्मारकाची गेल्या पंधरा दिवसांत दुसऱ्यांदा विटंबना करण्यात आली आहे. हायगेट दफनभूमीमधल्या कार्ल मार्क्स यांच्या कबरीवर Doctrine of Hate आणि Architect of Genocide हे शब्द लाल रंगानं खरडले होते.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: काही दिवसांपूर्वी उत्तर श्रीलंकेतल्या जाफना जिल्ह्यात सावकचेरीमध्ये एका कार्यक्रमात गोहत्येच्या निषेधार्थ निदर्शनं झाली होती.

या कार्यक्रमात गोमांस बंदीची मागणी केल्यानंतर सच्चिदानंदम प्रकाशझोतात आले.

"सौदी अरेबियामध्ये अर्ध्याहून अधिक लोक मुस्लीम नाहीत, पण ते इस्लामला मान्य नसलेलं पोर्क खातात का? मग श्रीलंका हे तर एक बुद्धिस्ट-हिंदू राष्ट्र आहे, इतर धर्मातील समाजाचं हे राष्ट्र नाही. बौद्ध हिंदू परंपरा ज्यांना मान्य नाही त्यांनी देश सोडावा. त्यांच्या परंपरा जिथे आहेत तिथे त्यांनी जावं," असा इशारावजा सल्लाही यावेळी सच्चिदानंदम दिला.

'तुमचा धर्म आमच्यावर लादू नका'

त्यांचा इशारा या भागातील ख्रिश्चन आणि मुस्लीम समुदायांकडे होता. भारतात गोवंशहत्येला विरोध आहे. त्यावर बंदीची मागणी आणि स्वयंघोषित गोरक्षकांकडून कायदा हातात घेण्यासारखे प्रकार याआधीही घडले आहेत.

पण श्रीलंकेत या मुद्द्यावर पहिल्यांदाच मागणी होत आहे.

कथित गोरक्षकांची टीम

राज्यघटनेनुसार धर्मनिरपेक्ष मानल्या गेलेल्या श्रीलंकेत साधारण 70.2 टक्के बौद्ध, 12.6 टक्के हिंदू, 9.7 टक्के मुसलमान तर 7.45 टक्के ख्रिश्चन राहतात. इथले तीन चतुर्थांश नागरिक सिंहली आहेत, तर तामिळ हिंदू, मुस्लीम आणि बर्घर (म्हणजे डच आणि पोर्तुगीज वसाहतवाद्यांचे वंशज) उर्वरीत अल्पसंख्याक गटात मोडतात.

पण श्रीलंकेच्या नॉर्थर्न प्रोव्हिन्समध्ये हिंदूंची लोकसंख्या बौद्ध आणि ख्रिश्चनांपेक्षा जास्त आहे. अशा भागांमध्ये ख्रिश्चन मिशनरींची संख्या वाढत आहे आणि या मिशनरी हिंदूंचं धर्मांतर करण्याचा जोरदार प्रयत्न करत आहेत, असा आरोप सच्चिदानंदम करतात. शिवसेनैचा लढा या मोहिमेविरुद्ध आहे, असं ते स्पष्ट करतात.

"आमचा संदेश अगदी स्पष्ट आहे - आम्ही जसे आहोत, आम्हाला तसं जगू द्या. आम्ही हिंदू आहोत, आम्हाला हिंदूच राहू द्या. आमच्यावर तुमचा धर्म लादण्याचा प्रयत्न करू नका."

शिवसेनैचं शिवसेना कनेक्शन

शिवसेनैची स्थापना करण्याची गरज का पडली, हे विचारल्यावर सच्चिदानंदम गेल्या तीन दशकांची पार्श्वभूमी सांगतात. "श्रीलंकेत ठिकठिकाणी तामिळभाषिकांवर झालेल्या अत्याचारांची दखल 1983मध्ये आंतरराष्ट्रीय पातळीवर घेतली गेली. पण त्यानंतर श्रीलंकेत तीन दशकं गृहयुद्ध चाललं. या युद्धानंतरही बौद्धांच्या कल्याणाची काळजी सरकारने घेतली, मुस्लिमांना बरोबर आखाती देशांमधून पैसा मिळतच असतो आणि ख्रिश्चनांना पाश्चात्त्य देशांमधून...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

"आम्ही बाळासाहेब ठाकरेंच्या कार्यानं प्रेरित झालो आणि इथे श्रीलंकेत हिंदूंच्या संरक्षणासाठी एकजूट झालो आहोत," असं श्रीलंकेतल्या 'शिवसेनै'चे संस्थापक मारवनपुलवू सच्चिदानंदम सांगतात.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: काही दिवसांपूर्वी येरवडा कारागृहामध्ये बंदी असलेल्या एका आरोपीच्या समर्थकांनी त्याचा वाढदिवस कारागृहाबाहेर फटाके फोडून साजरा केल्याच्या बातम्या प्रसिद्ध झाल्या होत्या.

गजानन मारणे याचा आता राजकीय पक्षांशी संबंध असल्याचेही उघड झाले आहे. फेसबुकवर गजानन पंढरीनाथ मारणे महाराज, गजानन मारणे युवा मंच, गजानन मारने प्रतिष्ठान पुणे अशी फेसबुक पेजेस आणि अकाऊंटस् असल्याची दिसून येतात.

त्याची पत्नी जयश्री यांनी 2012 साली पुण्यामध्ये कोथरुडमधून पुणे महानगरपालिकेची निवडणूक लढवली होती. यावेळेस त्या मनसेच्य़ा तिकिटावर निवडूनही आल्या होत्या. सध्या जयश्री आणि गजानन यांचा मनसेशी किंवा इतर कोणत्या पक्षाशी संबंध आहे का हे अद्याप समजलेले नाही. त्याबद्दल मनसेकडून माहिती उपलब्ध झाल्यावर ती या बातमीत अपडेट करण्यात येईल.

मराठी माणसासाठी निवडणूक लढतेय- जयश्री मारणे

जयश्री मारणे यांनी आपल्या निवडणुकीबाबत इंडियन एक्सप्रेसकडे माहिती दिली होती. 2012 साली त्याचे वृत्त प्रसिद्ध झाले होते. आमचा मुख्य अजेंडा मराठी माणसासाठी काम करणे हा आहे. कोथरुडमधील स्थानिकांचे प्रश्न सोडवणे आणि शिवसृष्टीचे काम मार्गी लावेन हे माझे आश्वासन असल्याचे त्यांनी याबातमीत सांगितले होते.

मनसेचे तिकीट मेरिटवर मिळाले- गजानन मारणे

"माझ्या पत्नीची कोणतीही गुन्हेगारी पार्श्वभूमी नसल्याने हा तिच्या उमेदवारीबद्दल मुद्दा बनवण्यात येऊ नये. तिला तिच्या मेरिटवर तिकीट मिळाले आहे", असं मारणे यांनी या बातमीत सांगितलं होतं.

मारणे 2012 साली बोलताना पुढं म्हणाले होते, "आपल्याकडे मोठ्या पक्षांनी गंभीर गुन्ह्यात शिक्षा झालेल्या लोकांना तिकिटं दिलेली आहेत. मी बहुतांश खटल्यांतून मुक्त झालो आहे तसेच मकोकाही वगळण्यात आला आहे. न्यायव्यवस्थेवर माझा पूर्ण विश्वास आहे. सध्या न्यायालयात माझ्याविरुद्ध 4 खटले सुरू आहेत. त्यातूनही मी बाहेर पडेन अशी मला खात्री वाटते."

परीक्षा देऊन मिळाली होती उमेदवारी

जयश्री मारणे यांना मनसेचे तिकीट मिळाल्यावर टाइम्स ऑफ इंडियानेही यासंदर्भात 2012 साली वृत्त प्रसिद्ध केले होते. त्या वृत्तामध्ये मनसेचे तेव्हाचे शहर उपाध्यक्ष अजय शिंदे म्हणाले होते, "जयश्री यांनी तिकिटासाठी संपर्क केला. त्यांनी उमेदवार निवडीच्या परिक्षेसारखी प्रक्रिया पार पाडली आणि त्यांची उमेदवारीसाठी निवड झाली. म्हणून आम्ही त्यांना तिकीट दिलं आहे."

 पक्षाची सध्याची यासंदर्भातील बाजू...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

गेले दोन दिवस पुण्यातील गजानन मारणे याचं नाव सोशल मीडिया आणि माध्यमांमध्ये जोरदार चर्चेत आहे. गजानन मारणेच्या सुटकेनंतर त्यासंदर्भात विविध बातम्या आणि अनेक नव्या गोष्टी बाहेर पडत आहे. पुण्यामध्ये गेल्या अनेक दिवसांमध्ये अशा प्रकारच्या घटना घडत असल्याचे दिसून आले आहे.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: काही दिवसांपूर्वीच राज्यात आणि केंद्रात भाजपपासून वेगळी होत विरोधी बाकांवर बसलेली शिवसेना या नागरिकत्व विधेयकावर काय भूमिका घेणार, याकडे सगळ्यांचं लक्ष लागलं होतं. कारण महाराष्ट्रात शिवसेनेचे सहकारी असलेल्या काँग्रेस आणि राष्ट्रवादी काँग्रेसनं या विधेयकाला विरोध केला आहे.

राज्यसभेत नागरिकत्व विधेयकावर शिवसेना नेमकी काय भूमिका घेणार, याबाबत संदिग्धता मात्र कायम आहे.

लोकसभेत नागरिकत्व विधेयकाला पाठिंबा दिला असला, तरी विधेयकाद्वारे नागरिकत्व मिळणाऱ्या निर्वासितांना 25 वर्षे मताधिकार देऊ नये अशी आक्रमक मागणी शिवसेनेने केली आहे.

पक्षाचे गटनेते विनायक राऊत यांनी घुसखोरांची हकालपट्टी करणं सरकारचं कर्तव्य असल्याचं सांगताना किती निर्वासित भारतात आले आहेत आणि किती जणांना नागरिकत्व मिळेल, निर्वासितांमुळे देशाच्या लोकसंख्येत किती भर पडेल याचा तपशील गृहमंत्र्यांनी द्यावा अशी मागणी केली.

कलम 370 हटवल्यानंतर काश्मीरमध्ये तिथे उर्वरित देशातून किती माणसं गेली, तेथे काश्मिरी पंडितांचं पुनर्वसन अद्याप का नाही झालं अशा प्रश्नांचा भडिमार त्यांनी केला. या निर्वासितांमुळे देशातील भूमिपुत्रांवर अन्याय होऊ नये. तसंच पुढील 25 वर्षे त्यांना मताधिकार देऊ नये अशी मागणीही शिवसेनेनं केली.

शिवसेना तळ्यात-मळ्यात?

विधेयकात दुरुस्त्या सुचवून शिवसेनेनं लोकसभेत पाठिंबा दिला. त्यावर काँग्रेसनं नाराजी व्यक्त केली. त्यानंतर राज्यसभेतही शिवसेना नागरिकत्व दुरुस्ती विधेयकाला पाठिंबा देणार का, असा प्रश्न खासदार अरविंद सावंत यांना विचारण्यात आला. त्यावर शिवसेनेची वेगवेगळी भूमिका असत नाही. राष्ट्रहिताच्या मुद्याला शिवसेनेनं नेहमीच प्राधान्य दिलं आहे, असं त्यांनी सांगितलं.

मंत्रिमंडळांची बैठक

संजय राऊत यांनी मात्र लोकसभेत काय झालं ते विसरून जा, असं वक्तव्य केलं. नागरिकत्व दुरुस्ती विधेयकात आम्ही काही बदल सुचवले आहेत. त्याबाबत राज्यसभेत प्रश्न उपस्थित करू, असं त्यांनी म्हटलं.

राज्यसभेत विधेयकाला पाठिंबा देणार का यावर त्यांनी थेट उत्तर देणं टाळलं. विरोध किंवा पाठिंब्याचा प्रश्न नाही. शिवसेनेची सुरुवातीपासूनच एक भूमिका राहिलेली आहे. राज्यसभेत विधेयक मांडल्यावर ती सर्वांपुढे येईल, असं राऊत यांनी सांगितलं.

आधी अंतर्गत प्रश्नांकडे लक्ष द्या-उद्धव ठाकरे

''देशाला एका वादात अडकावून ठेवायचं. जीवनमरणाच्या प्रश्नांची उत्तरं न देता देश ढकलत राहायचा...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

लोकसभेत नागरिकत्व दुरुस्ती विधेयकावर शिवसेना खासदारांनी अनेक प्रश्न उपस्थित केले. मात्र मतदानाच्यावेळी या विधेयकाच्या बाजूने कौल दिला.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: काही दिवसांपूर्वीच शिरोमणी अकाली दलाच्या नेत्या हरसिम्रत कौर यांनी याच मुद्द्यावर केंद्रीय मंत्रिपदाचा राजीनामा देत मोदी सरकारमधून बाहेर पडण्याचा निर्णय घेतला होता.

शिरोमणी अकाली दल हा भाजपचा NDA मधील सगळ्यात जुना सहकारी होता. जवळपास 22 वर्षे शिरोमणी अकाल दल भाजपसोबत NDA मध्ये होता.

महाराष्ट्रातील शिवसेनेनंतर शिरोमणी अकाली दलाच्या रूपात भाजपनं गेल्या वर्षभरात दुसरा मोठा मित्रपक्ष गमावला आहे.

शिरोमणी अकाली दलाच्या काल झालेल्या कोअर कमिटीच्या बैठकीत NDA मधून बाहेर पडण्याचा निर्णय एकमताने घेण्यात आला.

शिरोमणी अकाली दलाचे नेते सुखबीर सिंह बादल यांनी ट्विटरवरून यासंदर्भात सांगितलं की, 1 ऑक्‍टोबर रोजी शिरोमणी अकाली दल पंजाबमध्ये मोठा शेतकरी मोर्चा काढेल आणि राष्ट्रपतींच्या नावाने राज्यपालांकडे निवेदन सोपवेल.तसंच, NDA मधून बाहेर पडण्याचा निर्णय शिरोमणी अकाली दलाच्या सर्व नेत्यांनी एकमताने घेतल्याची माहितीही सुखबीर सिंह बादल यांनी दिली.

"कृषी विधेयकासंदर्भात ज्यावेळी केंद्रीय केंद्रीय मंत्रिमंडळाच्या बैठकीत अध्यादेश आणण्यात आले होते, त्यावेळीही हरसिमरत कौर यांनी अध्यादेशाला विरोध केला होता आणि शेतकऱ्यांच्या भावनांनुसार त्यात बदल करण्यास सुचवले होते. मात्र, आमचे ऐकले गेले नाही," असा दावा सुखबीर सिंह बादल यांनी केला आहे.

दुसरीकडे, पंजाबमधील काँग्रेसचे ज्येष्ठ नेते आणि पंजाबचे मुख्यमंत्री कॅप्टन अमरिंदर सिंग यांनी शिरोमणी अकाली दलावर टीका केली आहे.

हरसिम्रत कौर यांचा राजीनामा

शिरोमणी अकाली दलाच्या नेत्या आणि अन्न प्रक्रिया उद्योग मंत्री हरसिम्रत कौर बादल यांनी 17 सप्टेंबर रोजी कृषी विधेयकाच्या विरोधात केंद्रीय मंत्रीपदाचा राजीनामा दिला.

त्यांनी याविषयी ट्वीट करून यासंदर्भात माहिती दिली होती. त्या म्हणाल्या होत्या, "शेतकऱ्यांच्या विरोधातल्या विधेयकाच्या विरोधात मी केंद्रीय मंत्रीपदाचा राजीनामा दिलाय. शेतकऱ्यांची मुलगी आणि बहीण म्हणून त्यांच्यासोबत असल्याचा मला अभिमान आहे."

पंतप्रधान मोदींकडे सोपवलेल्या राजीनाम्यात त्यांनी लिहीलंय, "शेतमालाच्या मार्केटिंगच्या मुद्दयाविषयीच्या शेतकऱ्यांच्या शंकांचं निरसन न करता भारत सरकारने हे विधेयक पुढे नेण्याचा निर्णय घेतलाय. शेतकऱ्यांच्या हिताच्या विरोधात जाणाऱ्या कोणत्याही धोरणामध्ये शिरोमणी अकाली दलाला सहभागी व्हायचं नाही. म्हणूनच केंद्रीय मंत्री म्हणून सेवा सुरू ठेवणं...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

मोदी सरकारच्या कृषी विधेयकांना विरोध करत शिरोमणी अकाली दलाने राष्ट्रीय लोकशाही आघाडीतून (NDA) मधून बाहेर पडण्याचा निर्णय घेतला आहे.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: काही वेळानंतर याच महिलेनं एका आंदोलकाला पकडून थापडही लगावल्याचं या व्हीडओत पहायला मिळालं. ही महिला म्हणजे मध्य प्रदेशमधल्या राजगडच्या डेप्युटी कलेक्टर - प्रिया वर्मा.

राजगडमध्ये कलम 144 लागू करण्यात आलंय. पण तरीही भाजपच्या काही कार्यकर्त्यांनी बरौरा भागामध्ये नागरिकत्व दुरुस्ती कायद्याच्या समर्थनार्थ रॅली काढली. यावेळी पोलीस आणि आंदोलकांमध्ये संघर्ष झाला. हा व्हीडिओ त्यादरम्यानचा आहे.

ANI या वृत्तसंस्थेनेही हा व्हीडिओ प्रसिद्ध केलेला आहे. यामध्ये एका ठिकाणी पोलीस आणि आंदोलकांमध्ये झटापट होताना दिसतीये. प्रिया वर्मा तिथेच उपस्थित होत्या. या दरम्यान कोणीतरी त्यांचे केसही ओढले.

इंदौरजवळच्या मांगलिया गावातल्या प्रिया वर्मा वयाच्या 21व्या वर्षी डीएसपी झाल्या.

प्रिया वर्मा 2014 साली मध्य प्रदेश लोकसेवा आयोगाची परीक्षा उत्तीर्ण झाल्या होत्या. भैरवगड तुरुंगाच्या जेलर म्हणून त्यांची नियुक्ती झाली होती. यानंतर 2015 मध्ये त्या डीएसपी (उप-अधीक्षक) झाल्या.

2017 मध्ये त्यांनी पुन्हा एकदा परीक्षा दिली आणि राज्यात चौथा क्रमांक पटकावत त्या डेप्युटी कलेक्टर झाल्या.

कलेक्टरचाही व्हीडिओ व्हायरल

दुसऱ्या एका व्हीडिओमध्ये प्रिया वर्मा यांच्याशिवाय आणखी एक महिला आंदोलकांसोबत पहायला मिळते. मध्य प्रदेशचे माजी मुख्यमंत्री शिवराज सिंह चौहान यांनी हा व्हीडिओ शेअर केला आहे.

ही महिला म्हणजे राजगडच्या कलेक्टर - निधी निवेदिता. त्यांचा व्हीडिओ ट्विटरवर शेअर करत शिवराज सिंह चौहान यांनी लिहिलं, "कलेक्टर मॅडम, कायद्याच्या नेमक्या कोणत्या पुस्तकाचा अभ्यास करून तुम्हाला शांततापूर्वक निदर्शनं करणाऱ्या नागरिकांना मारहाण करण्याचे आणि फरफटत नेण्याचे अधिकार मिळाले हे सांगाल का?"

या सगळ्या प्रकरणानंतर डेप्युटी कलेक्टर प्रिया वर्माचं नाव ट्विटरवर ट्रेंड होत होतं.

या कारवाईनंतर काही लोकांनी राज्यातल्या कमलनाथ सरकारवर टीका केली तर कायदा आणि सुव्यवस्था कायम ठेवण्यासाठी उचलण्यात आलेली ही पावलं योग्य होती, असं काही जणांचं म्हणणं आहे.

राज्य सरकारकडून याविषयी कोणतीही प्रतिक्रिया देण्यात आलेली नाही. पण हा व्हीडिओ व्हायरल झाल्यानंतर मध्य प्रदेशचे माजी मुख्यमंत्री शिवराज सिंह चौहान यांनी म्हटलं, की हा प्रजासत्ताकातील सर्वांत 'काळा दिवस' आहे.

हे वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब,...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

रविवार (19 जानेवारी) संध्याकाळपासून सोशल मीडियावर एक व्हीडिओ व्हायरल होत आहे. या व्हीडिओमध्ये गुलाबी रंगाचा कोट घातलेली एक महिला काही आंदोलकांना ढकलताना दिसते.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: किटकनाशकातून विषबाधा होण्याच्या सर्वाधिक घटना कापूस उत्पादक भागात घडल्या आहेत.

सोयामवर उपचार करणाऱ्या डॉक्टरांना संशय आहे की सोयामसुद्धा कीटकनाशकांमुळे झालेल्या विषबाधेचा बळी असावा.

दोन दिवसांपूर्वी कपाशीच्या शेतात कीटकनाशक फवारल्यानंतर तो आजारी पडला. दोन कीटकनाशकांच्या मिश्रणातून हे घातक कीटकनाशक बनवण्यातं आलं होतं.

जुलै महिन्यांपासून या किटकनाशकांच्या विषबाधेमुळं 50 शेतकऱ्यांनी जीव गमावला असल्याचं काही शासकीय अधिकारी आणि माध्यमांचं मत आहे. मृतांची संख्या वाढत असल्यानं राज्य सरकारने चौकशीचे आदेश दिले आहेत.

यातील सर्वाधिक म्हणजे 19 मृत्यू यवतमाळ जिल्ह्यातील आहेत. हा जिल्हा महत्त्वाचा कापूस उत्पादक जिल्हा आहे. शेतकरी आत्महत्यांमुळे हा जिल्हा नेहमी बातम्यांत असतो.

"या कालावधीत 800पेक्षा जास्त शेतकऱ्यांना उपचारासाठी दाखल करण्यात आलं होतं," असं एका अधिकाऱ्याने सांगितलं.

कीटकनाशकातून विषबाधा झाल्यानं प्रवीण सोयमचा (23) मृत्यू झाला.

कापूस, सोयाबीन आणि डाळी ही यवतमाळमधली महत्त्वाची पिकं आहेत.

इथल्या काही शेतकऱ्यांनी कीटकनाशकांचं घातक मिश्रण वापरत असल्याचं सांगितलं. हे मिश्रण बनवण्यासाठी पावडर आणि द्रव्य रूपातील कीटकनाशकांचा वापर केला जात असल्याचं काही शेतकऱ्यांनी बीबीसीशी बोलताना सांगितलं.

GM बियाणांवरही कीड पडल्याची तक्रार

इथले शेतकरी जनुकीय बदल केलेलं (GM) कापसाचं बियाणं वापरतात. हे बियाणं बोंड अळीला प्रतिकारक असल्याचं सांगितलं जातं. पण अनेक शेतकऱ्यांची तक्रार आहे की या वर्षी त्यांच्या पिकांवर बोंड अळीनं हल्ला केला. म्हणून त्यांना कीटकनाशकांचा वापर वाढवावा लागला.

21 वर्षांचा निकेश काठणे सांगतो की या कीटकनाशकांची फवारणी करताना तो सलग सात दिवस शेतात कोसळत होता. निकेश एका स्थानिक हॉस्पिटलमध्ये अतिदक्षता विभागात उपचार घेत आहे.

800हून जास्त शेतकऱ्यांना उपचारासाठी हॉस्पिटलमध्ये दाखल करण्यातं आलं आहे.

तो म्हणाला, "माझं डोकं फार दुखत होतं आणि मला काहीही दिसत नव्हतं." निकेश सध्या संकटातून बाहेर आला आहे. हे कीटकनाशक पुन्हा कधीही वापरणार नाही, असं तो म्हणतो.

अनेक शेतकऱ्यांनी भीतीने कीटकनाशक वापरण बंद केलं असल्याचं सांगितलं.

इथल्या सरकारी हॉस्पिटलचे डीन डॉ. अशोक राठोड बीबीसीशी बोलताना म्हणाले, "या घटना आमच्यासाठीही नव्या आहेत." इथल्या डॉक्टरांकडे आलेले रुग्ण हे अनेकदा आत्महत्या करण्यासाठी विष पिऊन...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

23 वर्षांच्या प्रवीण सोयामची प्रकृती ठणठणीत होती. पण अचानक त्याच्या छातीत दुखू लागलं. उलट्या आणि मळमळ सुरू झाली. त्यानंतर त्याची शुद्ध हरपली. पुढं 27 सप्टेंबरला सरकारी हॉस्पिटलमध्ये त्यांनं अखेरचा श्वास घेतला.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: किम जाँग-उन आणि डोनाल्ड ट्रंप

नोव्हेंबर 2016 मध्ये झालेल्या निवडणुकीनंतर अमेरिेकेत सत्तेत आलेले डोनाल्ड ट्रंप यांनी किम यांच्यावर अनेकदा शाब्दिक हल्ले केले आहेत. किम यांनीही अनेक वेळा अणुचाचण्या आणि मिसाईल चाचण्यांचे दावे करून जगाला वेठीस धरलं होतं. आणि ट्रंप यांच्यावरही आपल्या सरकारी वृत्तसंस्थांद्वारे हल्ले केले आहेत.

तेव्हापासून हा तणाव कायम आहे. डोनाल्ड ट्रंप यांनी किमना 'रॉकेटमॅन' तर किम यांनी ट्रंप यांना म्हटलं होतं.

सप्टेंबरमध्ये दिलेल्या एका भाषणात राष्ट्राध्यक्ष ट्रंप यांनी "आपण उत्तर कोरियाला पूर्णपणे उद्ध्वस्त करू," असं म्हटलं होतं. त्यांना उत्तर देत किम जाँग-उन यांना एक नवीन नाव आणि जगाला एक नवा शब्द दिला होता.

किम जाँग-उन यांनी 19 सप्टेंबरच्या आपल्या भाषणात ट्रंप यांना 'डोटार्ड' म्हटलं होतं. 'डोटार्ड' म्हणजे मानसिकदृष्ट्या आणि शारीरिकदृष्ट्या दुर्बळ व्यक्ती.

किम जाँग उन

किम जाँग-उन आणि त्यांच्या कुटुंबीयांविरोधात बोलणाऱ्या व्यक्तीस उत्तर कोरियात मृत्यूदंडाची शिक्षा दिली जाते. म्हणून उत्तर कोरियन मीडियानेही नंतर ट्रंप यांच्यावर हल्ला चढवला आणि ट्रंप यांच्यासाठी अनेक विशेषणं वापरली - माफिया, विषारी मशरूम, गुंड, भुंकणारा कुत्रा, म्हातारा आणि मानसिकदृष्ट्या दुर्बळ.

किम यांनी ट्रंप यांना 'म्हातारा' म्हटल्यावर ट्रंप यांनी स्पष्ट केलं की त्यांनी कधीच किम जाँग-उन यांना 'ठेंगणा' आणि 'स्थूल' म्हटलं नव्हतं.

ट्रंप म्हणजे विषारी मशरूमवर उगणारी अळी आहे, अशी संभावना किम जाँग उन यांनी केली होती. तसंच उत्तर कोरियाची न्यूज एजन्सी KCNA वर केलेल्या भाषणात किम म्हणाले होते, की ट्रंप म्हणजे डोकं फिरलेला म्हातारा आहे.

"ट्रंप हे एक राजकीय गुंड आहेत, निर्बल आणि बालिश आहेत," असं किम जाँग-उन यांनी म्हटलं होतं असं उत्तर कोरियाच्या रोडाँग सिनमून वृत्तपत्राने 23 सप्टेंबर रोजी एका वृत्तात लिहिलं होतं.

"माझ्याकडे क्षेपणास्त्राचं मोठं बटण आहे," असं किम जाँग-उन यांनी म्हटलं होतं. त्याच्या प्रत्युत्तरात "माझ्या टेबलवर त्यापेक्षाही मोठं बटण आहे," असं ट्रंप यांनी म्हटलं होतं. त्यानंतर ट्रंपसाठी किम यांच्याकडून विक्षिप्त, मूर्ख, भुंकणारा कुत्रा, अशी अनेक विशेषणं वापरण्यात आली होती.

जेव्हा ते दोघं मे महिन्यात एकमेकांना प्रत्यक्ष भेटतील, तेव्हा ते अशी भाषा एकमेकांसाठी वापरण्याची शक्यता तशी तर नाही.

तुम्ही हे वाचलंत...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

भूतकाळात एकमेकांचा अनेक वेळा पानउतारा करणारे अमेरिकेचे राष्ट्राध्यक्ष आणि उत्तर कोरियाचे सर्वेसर्वा किम जाँग-उन आता एकमेकांशी चर्चा करण्यास तयार झाले आहेत. किम जाँग-उन यांनी डोनाल्ड ट्रंप यांच्याशी चर्चेसाठी प्रस्ताव ठेवला होता,जो ट्रंप यांनी स्वीकारला आहे.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: किम जाँग-उन यांच्या राजवटीमध्ये देशभरात अनेक रिसॉर्ट्स, शॉपिंग मॉल्स आणि अम्युझमेंट पार्क्स उभी राहिली आहेत. जानेवारीतच उद्घाटन झालेलं यांगडॉक हॉट स्प्रिंग्स रिसॉर्ट यापैकीच एक.

या सगळ्यांच्या निर्मितीमध्ये उत्तर कोरियाच्या सर्वोच्च नेत्याने विशेष रस घेतलेला दिसतोय. कारण 2019वर्षात किम जाँग-उन यांनी किमान 5 वेळा यांगडॉकला भेट दिली.

यापैकीच एका भेटीदरम्यान त्यांनी तिथल्या अधिकाऱ्यांना झऱ्यांचं पाणी अंडी उकडली जातील इतपत गरम ठेवण्याच्या सूचना दिल्याचं समजतं.

बीबीसी इंडियन स्पोर्ट्सवुमन ऑफ द इयर

पवित्र मानल्या जाणाऱ्या पाएक्तु पर्वताजवळ सामजियॉन इथे गेल्या महिन्यात एक नवीन माऊंटर स्पा आणि स्की रिसॉर्ट सुरू झालं आहे. उत्तर कोरियाच्या राष्ट्रीय मीडियाने याचं वर्णन, 'आधुनिक संस्कृतीचं प्रतीक' असं केलं होतं.

वाॉनसान-कालमा टुरिस्ट झोनमध्ये होत असलेल्या अशाच एका प्रकल्पात किम जाँग-उन यांना विशेष रस असून हा प्रकल्प एप्रिलमध्ये खुला होणार आहे.

पण उत्तर कोरिया या सगळ्याची निर्मिती का करतंय?

नवीन स्वित्झर्लंड?

या देशाला सध्या गरज आहे ती चांगलं मूल्य असणाऱ्या परदेशी चलनाची. आणि ते परदेशी पर्यटकांकडूनच मिळू शकतं.

संयुक्त राष्ट्रांनी उत्तर कोरियावर अनेक निर्बंध घातलेले आहेत. यामुळे कोळसा, शस्त्र वा खाण उद्योगाद्वारे पैसे कमावण्याचा पर्याय त्यांच्याकडे नाही. पण यामध्ये पर्यटनाचा समावेश करण्यात आलेला नाही.

याशिवाय आतापर्यंत देशाबाहेर काम करणाऱ्या उत्तर कोरियाच्या कामगारांकडूनही प्याँगयांगला मोठा महसूल मिळत होता. पण निर्बंधांमुळे या कामगारांना डिसेंबरमध्ये देशात परतण्यास सांगण्यात आलं.

देशाकडचे सध्याचे मर्यादित स्त्रोत लक्षात घेता विचारपूर्वक काही प्रकल्पांमध्ये मोठी गुंतवणूक करण्यात आल्याचं एनके न्यूजच्या पत्रकार जिऑंगमिन किम सांगतात.

"परदेशी भांडवल आकर्षित करण्यासाठी उत्तर कोरियाकडे उरलेल्या काही निवडक पर्यायांपैकी पर्यटन एक आहे," त्यांनी बीबीसी मॉनिटरींगशी बोलताना सांगितलं.

2019 मध्ये सुमारे 3,50,000 चीनी पर्यटक उत्तर कोरियात आल्याचा एनके न्यूजचा अंदाज आहे. यामुळे देशाला 175 दशलक्ष डॉलर्सचा फायदा झाला आहे.

आपल्याला उत्तर कोरियाशी असलेले तणावपूर्वक संबंध सुधारायचे असल्याने आपण आपल्या नागरिकांना उत्तर कोरियाला भेट देण्याची परवानगी देण्याची शक्यता असल्याचं दक्षिण कोरियानेही म्हटलं होतं.

पण यामध्येही...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

गरीबीशी झगडा करणारा उत्तर कोरियासारखा देश सध्या करमणूक आणि विरंगुळ्यासाठीच्या सोयी निर्माण करण्यावर मोठा भर देतोय.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: किम जोंग उन, किम जोंग नाम

त्या रात्रीचं जे वर्णन आयस्याहनं केलं आहे त्यानुसार, आपल्याकडे एक आनंदाची बातमी असल्याचं तिनं तिच्या मित्रमैत्रिणींना सांगितलं. तिला टीव्हीवरच्या एका रिएलिटी शोमध्ये काम मिळालं होतं. आता तिला क्वालालंपूरमधल्या बदनाम सार्वजनिक स्नानगृहातली नोकरी सोडून दूर जाता येणार होतं. तिच्या मित्रमैत्रिणींनी तिच्यासाठी ड्रिंक टोस्ट केलं, "आता तू स्टार होणार!"

दुसऱ्या दिवशी सकाळी सीती आयस्याहने क्वालालंपूर विमानतळावर आपलं लक्ष्य हेरलं. निळा टी शर्ट आणि स्पोर्ट्स जॅकेट घातलेला गलेलठ्ठ, टक्कल पडलेला माणूस. तो चेक-इनच्या जवळ पोहोचला असतानाच ती धावत तिथं गेली आणि त्याच्या चेहऱ्यावर तिनं एक द्रव्य ओतलं.

"हे तू काय करत आहेस?" मोडक्यातोडक्या इंग्रजीत तो बोलला.

सीती आयस्याह

"सॉरी," इतकंच बोलून ती तिथून पळून गेली.

आयस्याहचं म्हणणं आहे की हा एका टीव्ही शोसाठी करण्यात आलेला प्रँक होता. पण मलेशियन अधिकाऱ्यांनी तिच्यावर खुनाचा आरोप लावलेला आहे.

या सगळ्यापासून काही मीटरच्या अंतरावर एका कॅफेमध्ये उत्तर कोरियाचे तथाकथित एजंट बसले होते. आपली मोहीम फत्ते झाल्याचं पाहून समाधानी होत, डिपार्चर गेटकडे जात दुबईचं विमान पकडताना ते CCTV मध्ये दिसले.

त्या गलेलठ्ठ माणसाला आता अस्वस्थ वाटू लागलं होतं. चेहऱ्याला खाज सुटली होती आणि श्वास घेणं कठीण जात होतं. काही मिनिटांतच तो एका खुर्चीवर बेशुद्ध होत कोसळला. विमानतळावरच्या कर्मचाऱ्यांनी अॅम्ब्युलन्स बोलावली. ती क्वालालंपूरच्या दिशेनं वेगानं जात असतानाच त्याच्या फुफ्फुसांमध्ये पाणी भरलं आणि तो मरण पावला.

तो उत्तर कोरियाचा मुत्सद्दी अधिकारी किम चुल असल्याचं त्याच्या पासपोर्टवर म्हटलं होतं. पण मरण पावलेला हा माणूस प्रत्यक्षात होता किम जाँग-नाम, किम जाँग-उनचा मोठा सावत्र भाऊ.

किम जाँग-नामवर VX या तीव्र नर्व्ह एजंटचा विषप्रयोग करण्यात आला होता. या द्रव्याचा अगदी वाळूच्या कणाइतका थेंबही श्वासाद्वारे गेल्यास मृत्यू अटळ असतो.

किमची हत्या निगरगट्टपणे करण्यात आली होती. आपला यामध्ये हात असल्याचं उत्तर कोरियाने कितीही फेटाळलं असलं, तरी सगळे पुरावे त्याच्या प्याँगयांगमधल्या लहान सावत्र भावाच्या दिशेनेच बोट दाखवत होते. पण यामागचा उद्देश काय असावा?

त्यांचे वडील किम जाँग-इल यांचे गुंतागुंतीचे प्रेमसंबंध होते. त्यांच्या दोन अधिकृत बायका होत्या. शिवाय त्यांचे इतर तीन महिलांसोबत...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

12 फेब्रुवारी 2017. मलेशियाची राजधानी क्वालालंपूरच्या एका रेस्टॉरंटमध्ये काही मित्र जमले होते. सीती आयस्याह या इंडोनेशियन महिलेचा 25वा वाढदिवस ते साजरा करत होते. तिच्या मित्रमंडळींपैकी एकाच्या फोनमधील व्हिडिओमध्ये ती हसताना, केकवरच्या मेणबत्त्या विझवताना आणि गाताना दिसत होती.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: किम जोंग सुक यांचे छायाचित्र सोन्याच्या नाण्यांवर आहे.

सुक या उत्तर कोरियात युद्ध नायिका म्हणून प्रसिद्ध आहेत. सुक म्हणजे कोणी सर्वसाधारण स्त्री नाही. उत्तर कोरियाचे संस्थापक किम द्वितीय सुंग यांच्या पहिल्या पत्नी आणि उत्तर कोरियाचे आताचे सर्वेसर्वा किम जाँग उन यांच्या त्या आजी आहेत.

किम जोंग-सुक यांचा जन्म 1917 मध्ये ख्रिसमसच्या दिवशी एका गरीब घरात झाल्याचं सांगितलं जातं. 1930 मध्ये जपानविरुद्ध झालेल्या लढाईत गनिमी काव्यानं आक्रमण करणाऱ्या सैनिकांशी त्यांनी मुकाबला केला होता.

1949 मध्ये अवघ्या 31व्या वर्षी त्यांचं निधन झालं. अधिकृतरीत्या उपलब्ध कागदपत्रं प्रमाण मानली तर गनिमी काव्याची रणनीती अंगीकारलेल्या सैनिकांविरुद्ध लढताना त्यांचं निधन झालं.

लक्ष्यभेदी नेमबाज

त्यांच्या शंभराव्या वाढदिवसाच्या निमित्तानं उत्तर कोरियातल्या प्रसारमाध्यमांनी त्यांच्या कार्यकर्तृत्वाचा आढावा घेतला. युद्धातील त्यांच्या कहाण्यांबद्दल सातत्यानं मजकूर छापून येतो आहे.

उत्तर कोरियातील वृत्तसंस्था KCNAच्या वृत्तानुसार सुक केवळ उत्कृष्ट महिला क्रांतीकारी नव्हे तर क्रांतीच्या जनक होत्या असं वर्णन करण्यात आलं होतं.

त्यांचा लक्ष्यभेद इतका अचूक असे की, त्यांच्या हातून मारले गेलेल्या प्रतिस्पर्धी सैनिकांची मोजदाद त्यांचे सहकारी करत असत असं या वृत्तात पुढे म्हटलं आहे.

किम जोंग सुक यांच्या कार्याची महती सांगणारे कार्यक्रम उत्तर कोरियात साजरे करण्यात येत आहेत.

किम जोंग-सुक यांच्या सन्मानार्थ पोस्टाच्या स्टँपसह सोनं आणि चांदीच्या नाण्यांचं अनावरण करण्यात आलं. अनेक ठिकाणी सांस्कृतिक कार्यक्रमाचं आयोजन करण्यात आलं.

विभिन्न व्यवसायाशी निगडीत तीन लाखांहून अधिक नागरिक तसंच अन्य देशात राहणाऱ्या कोरियाच्या नागरिकांनी किम जोंग-सुक यांच्या जन्मगावाला भेट दिली.

वारसा

किम जोंग-सुक यांच्या होणाऱ्या सन्मानाचं चित्र आणि आताच्या उत्तर कोरियातल्या महिलांची स्थिती हे विरोधाभासी चित्र आहे. उत्तर कोरियातला समाज पितृसत्ताक आहे आणि त्यांचं अस्तित्व चूल आणि मूल एवढ्यापुरतंच मर्यादित आहे.

एकीकडे उद्योग आणि नोकऱ्यांमध्ये महिलांचा टक्का वाढतो आहे. कम्युनिस्ट विचारधारा स्त्री पुरुष समानतेचा आग्रह धरते. असं असलं तरी देशाच्या राजकीय व्यवस्थेत महिलांचा नेतृत्वातला सहभाग नगण्य आहे.

किम जोंग सुक या उत्तर कोरियाचे सर्वेसर्वा किम जोंग उन यांच्या आजी...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

क्षेपणास्त्रांच्या चाचणीसाठी उत्तर कोरियाचं नाव जगभरात चर्चेत असतं. पण काही दिवसांपूर्वी उत्तर कोरियात एका महिलेची शंभरी दणक्यात साजरी करण्यात आली. या महिलेचं नाव आहे किम जोंग-सुक. कोण आहेत या आजी?


डॉक सारांशित करण्यासाठी: किम यांनी एका पांढऱ्याशुभ्र घोड्यावर स्वार होऊन बर्फाच्छादित पर्वतावर चढाई केल्याचे फोटो कोरियाच्या केंद्रीय वृत्त संस्थेनं (केसीएनए) प्रसिद्ध केले आहेत.

यापूर्वीही किम यांनी 2,750 मीटर उंचीच्या या शिखरावर चढाई केलेली आहे. परंतु मोठ्या घोषणा करण्यापूर्वीची त्यांची ही नेहमीची खेळी असल्याचं विश्लेषकांचं मत आहे.

पॅकटू पर्वत दक्षिण कोरियाचं वैशिष्ट्यं आहे, शिवाय किम जोंग उन यांच्या वडिलांचे हे जन्मस्थानही आहे.

"घोड्यावर स्वार होऊन पॅकटू पर्वतावर जाणं ही कृती कोरियाच्या क्रांतीच्या इतिहासात अत्यंत महत्त्वाची आहे," असं केसीएनएनं बुधवारी सादर केलेल्या रिपोर्टमध्ये म्हटलं आहे.

"घोड्यावर स्वार होऊन पॅकटू पर्वत चढल्यामुळं त्यांच्या संघर्षमय काळाच्या आठवणींना उजाळा मिळतो. सामर्थ्यशील देश उभारणीच्या कार्यात त्यांनी फार मोठा संघर्ष केलेला आहे. या सर्व काळात ते अत्यंत विश्वासानं पॅकटू पर्वतासारखेच अचल राहिले होते."

2017मध्ये नव्या वर्षाच्या भाषणात दक्षिण कोरियाबरोबरच्या मुत्सद्दी धोरणांचा उच्चार करण्याआधी काही आठवडे किम या पर्वतावर गेले होते.

लोकांचं लक्ष वेधून घेण्यासाठीचं नाट्य?

सर्वात आधी आपण त्या महत्त्वाच्या फोटोंबद्दल बोलू या.

कोरिया द्वीपकल्पाच्या सर्वात पवित्र ठिकाणी बर्फावरून दौडत जाणाऱ्या पांढऱ्या घोड्यावर स्वार झालेल्या नेत्याच्या छायाचित्रांप्रमाणे शक्तीप्रदर्शन करणारं दुसरं काहीच असू शकत नाही.किम कुटुंबाचा "पॅकटूच्या वारशा"तून आलेला अधिकार आणि प्राबल्य दाखवून देण्यासाठी हा प्रयत्न करण्यात आला असू शकतो.

किम यांचा उत्तर कोरियातल्या नागरिकांना त्यांच्या नेत्याची ताकद दाखवण्याचा आणि घोड्यावरील पराक्रम दर्शवण्याचा हा फारसा चांगला प्रयत्न नाही.

सरकारी माध्यमातून सातत्यानं मोठ्या प्रमाणावर वक्तव्य केली जात आहेत, त्यावर आपण नक्की विचार करू शकतो.

या प्रकरणातलं आणखी एक वक्तव्य लक्षवेधक आहे. "जगावर हल्ला करण्यासाठी एक धक्कादायक प्रक्रिया राबवली जाईल," असं आम्हाला किम यांच्या अधिकाऱ्यांनी सांगितलं.

यापूर्वी पॅकटूला दिलेल्या भेटीनंतर किम जोंग उन यांनी काही महत्त्वाचे निर्णय जाहीर केले आहेत.

मोठी क्षेपणास्त्रं आणि आण्विक शस्त्रांच्या चाचण्या थांबवण्याचं वचन किम यांनी दिलं होतं. यावेळेस त्यांच्या वचनाबद्दल ते कदाचित पुनर्विचार करणार असतील. अमेरिकेबरोबर चालू असलेली बोलणी सध्या थांबली आहेत आणि डोनाल्ड ट्रंप अन्य...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

उत्तर कोरियातील सर्वात उंच आणि पवित्र समजल्या जाणाऱ्या पॅकटू पर्वताला नेते किम जोंग उन यांनी भेट दिली आहे.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: कुणी किती चांगल्या प्रकारे अभिनय केला याच्या गप्पा सोशल मीडियावर रंगतात. यातून अनेक टिकटॉक सेलेब्रिटीही निर्माण झाल्याचं आपण सर्वांनी पाहिलं आहे.

आजवर फक्त मनोरंजनासाठीच टिकटॉकचा उपयोग करण्यात आला होता. पण, तामिळनाडूमधल्या एका महिलेला टिकटॉकचा उपयोग वेगळ्याच प्रकारे झाला. त्या महिलेला सोडून गेलेला नवरा तिला तीन वर्षांनंतर टीकटॉकवर सापडला.

तामिळनाडूमधल्या विलुप्पूरम जिल्ह्यात राहणारी एक महिला रेखा (बदललेलं नाव) हिचा पती सुरेश तिला 2016 पासून सोडून गेला होता. सुरेश बेपत्ता झाल्यानंतर रेखाने जवळच्या पोलीस ठाण्यात रीतसर तक्रार दाखल केली होती. पोलिसांनी त्याचा शोध घेण्याचा प्रयत्न केला पण तो सापडला नाही.

काही दिवसांपूर्वी रेखाच्या एका नातेवाईकाने टिकटॉक व्हीडिओमध्ये सुरेशला पाहिलं. या व्हीडिओत तो एका तृतीयपंथीयासोबत होता. रेखाला ही बाब कळताच तिने याबाबत पोलिसांना कळवलं.

पोलिसांनी जिल्ह्यातील तृतीयपंथीयांच्या संघटनेशी संपर्क साधून व्हीडिओतील तृतीयपंथीयाची ओळख पटवली. त्या दोघांचा माग काढून शोध घेण्याचा प्रयत्न करण्यात आला.

महिला राहत असलेल्या विलुप्पूरमपासून २०० किलोमीटर अंतरावर असलेल्या होसूरमध्ये सुरेश राहत होता. व्हीडिओतील तृतीयपंथीयासोबत तो रिलेशनशीपमध्ये राहत असल्याची माहिती पोलिसांनी बीबीसीला दिली.

सुरेश सापडल्यानंतर त्याची आणि महिलेची भेट घडवण्यात आली. दोघांचंही समुपदेशन करण्यात आलं. आता दोघंही पुन्हा एकत्र नांदत असल्याचं पोलिसांनी कळवलं.

टिकटॉक अॅपमध्ये यूझर्स व्हीडिओ तयार करून शेअर करू शकतात. भारतात हे अॅप विशेष लोकप्रिय ठरलं आहे.

सध्या देशात १२ कोटींहून जास्त टिकटॉक वापरकर्ते आहेत. पण अनेकवेळा त्याच्यातील कंटेंटच्या दर्जाबाबत टिकटॉकवर मोठ्या प्रमाणात टीका होताना दिसते.

टिकटॉकवर अश्लील कंटेंट असल्याच्या मुद्द्यावरून एप्रिल महिन्यात तामिळनाडू उच्च न्यायालयाने अप स्टोअरवरून टिकटॉक हटवण्याचे आदेश दिले होते. पण एका आठवड्यानंतर टिकटॉकवरची बंदी हटवण्यात आली होती.

हेही वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)

\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

गेल्या काही दिवसांपासून टिकटॉक या अॅपची सर्वत्र चर्चा असल्याचं पाहायला मिळतं. नेटिझन्स टिकटॉकवर वेगवेगळ्या गाण्यांवर आणि फिल्मी संवादांवर डबस्मॅश व्हीडिओ तयार करून आपल्या मित्रांमध्ये शेअर करतात.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: कुलभूषण जाधव

'लोकसत्ता'नं दिलेल्या बातमीतनुसार, कुलभूषण जाधव यांची भेट घेता यावी, यासाठी त्यांच्या आई आणि पत्नीनं पाकिस्तानकडे अर्ज केला होता.

परराष्ट्रमंत्री सुषमा स्वराज यांनी पाकिस्तानच्या परराष्ट्र मंत्रालयाचे सल्लागार सरताज अजिज यांना २७ एप्रिलला पत्र पाठवून जाधव कुटुंबीयांना व्हिसा मंजूर करण्याची विनंती केली होती. मात्र त्याकडे पाकिस्ताननं दुर्लक्ष केलं होतं.

शुक्रवारी पाकिस्ताननं नरमाईची भूमिका घेतली. पाकिस्ताननं कुलभूषण जाधव यांच्या पत्नीला त्यांची भेट घेण्याची परवानगी दिली आहे. आता कुलभूषण जाधव यांच्या पत्नीला पाकिस्तानला जाता येणार आहे.

'मार देणारे कार्यकर्ते हवेत!'

"राजकीय पराभव येत राहतो, जात राहतो. या पराभवानं खचायचं नसतं. पराभवानं खचणारे अन् सतत रडणारे कार्यकर्ते मला नको आहेत. आता मला मार खाणारे नव्हे, तर मार देणारे कार्यकर्ते हवेत," असं सांगत अरेला कारे उत्तर दिलंच पाहिजे, अशा शब्दांत मनसे अध्यक्ष राज ठाकरे यांनी पदाधिकारी आणि कार्यकर्त्यांमध्ये जोश भरला.

मनसे अध्यक्ष राज ठाकरे

'महाराष्ट्र टाइम्स'च्या बातमीनुसार, महापालिकेतील पराभवानंतर तब्बल आठ महिन्यांनी नाशिकमध्ये मनसे अध्यक्ष राज ठाकरे यांनी बंद दरवाजाआड शुक्रवारी पदाधिकारी आणि कार्यकर्त्यांशी संवाद साधला.

संघटनेत आलेली मरगळ दूर करण्याचा त्यांनी प्रयत्न केला. गंगापूर रोडवरील चोपडा बँक्वेट हॉलमध्ये झालेल्या मेळाव्यात ठाकरे यांनी कार्यकर्त्यांना मोबाईल आणि सोशल मीडियापासून दूर राहण्याचा सल्ला दिला.

तुम्ही प्रत्येक जण राज ठाकरेच आहात, असं समजून जबाबदारी पार पाडा, असं त्यांनी स्पष्ट केलं. पक्ष स्थापनेवेळी माझ्यामागे कोणीही नव्हतं. तुमच्या पाठबळावरच पक्ष उभा केला. "अगोदरचे दोर कापून टाकावे लागतात तेव्हा कुठे गड सर करता येतो," असंही राज ठाकरे यांनी यावेळी म्हंटलं आहे.

सम-विषमवरून हरित लवादाचा इशारा

दिल्लीत सोमवारपासून सम-विषम योजना लागू करण्याचा निर्णय कशाच्या आधारे घेण्यात आला? असा सवाल करत या योजनेचे फायदे सांगा, अन्यथा ही योजना रद्द करण्यात येईल, असा इशारा राष्ट्रीय हरित लवादानं दिल्ली सरकारला दिला आहे.

दिल्ली प्रदूषणाच्या विळख्यात

हरित लवाद शनिवारी याबाबत निकाल देणार असल्याचं 'टाइम्स ऑफ इंडिया'नं म्हटलं आहे. दरम्यान, सम-विषम योजनेची यशस्वी अंमलबजावणी व्हावी म्हणून दिल्ली सरकारनं सर्व नागरिकांसाठी पाचही दिवस मोफत बसप्रवासाची...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

हेरगिरीच्या आरोपावरुन पाकिस्तानात अटकेत असलेले कुलभूषण जाधव यांना त्यांच्या पत्नीला भेटण्याची परवानगी देण्यात आली आहे. मानवतावादी दृष्टीकोनातून हा निर्णय घेतल्याचं पाकिस्ताननं म्हटलं आहे.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: कुलभूषण जाधव आणि त्यांच्या कुटुंबीयांची भेट झाली तो क्षण.

पाकिस्तानचे परराष्ट्र मंत्री ख्वाजा मुहम्मद असिफ यांनी भारताने केलेल्या आरोपांचं खंडन केलं आहे. कुलभूषण जाधव आणि त्यांच्या कुटुंबीयांची भेट ही मानवतेच्या दृष्टिकोनातून झाली असल्याचं त्यांनी स्पष्ट केलं.

भारताच्या परराष्ट्र मंत्री सुषमा स्वराज यांनी संसदेत यासंदर्भात निवेदन दिलं.

कुलभूषण यांच्या पत्नी आणि आईला कुंकू, मंगळसूत्र काढायला सांगण्यात आलं, तसंच त्यांचे कपडे बदलण्यात आले. अशा आशयाच्या बातम्या भारतीय प्रसारमाध्यमांनी दिल्या होत्या.

या संदर्भात पाकिस्तानचे परराष्ट्रमंत्री म्हणाले, "ही भेट मानवतावादी दृष्टिकोनातून झाली असली तरी ही एका सामान्य मायलेकाची तसंच नवराबायकोची भेट नव्हती. कुलभूषण जाधव हे भारतीय नौदलाचे अधिकारी आहेत. आमच्या दृष्टीने शिक्षा झालेले भारतीय कट्टरपंथी आहेत. ते पाकिस्तानमध्ये अनेकांच्या मृत्यूला कारणीभूत ठरलेले गुप्तहेर आहेत हे नाकारून चालणार नाही."

ते पुढे म्हणाले, "म्हणूनच सर्वसमावेशक सुरक्षातपासणी होणे आवश्यक होतं. याविषयी दोन्ही देशांच्या राजनैतिक अधिकाऱ्यांमध्ये झालेल्या चर्चेनंतर सहमत झालं होतं. कुलभूषण यांची पत्नी आणि आईला सन्मानपूर्वक वागणूक देण्यात आली."

कुलभूषण जाधव यांचे कुटुंबीय.

"कपडे बदलण्याची आणि आभूषणं काढण्याची सूचना ही केवळ सुरक्षेच्या कारणास्तव होती. भेटीनंतर दोघींनी आपापले कपडे परिधान केले. त्यांच्या वस्तू त्यांना परत देण्यात आल्या. मात्र सुरक्षेच्या कारणास्तव कुलभूषण यांच्या पत्नीच्या चपला परत देण्यात आल्या नाहीत. चपलेत मेटल चिप आढळल्याने त्याची चौकशी करण्यात आली," असं त्यांनी स्पष्ट केलं.

"जगभरात विमानतळावर अनेकदा सुरक्षा तपासणीदरम्यान प्रवाशांना परिधान केलेले अलंकार, आभूषणं तत्सम वस्तू काढायला सांगितलं जातं. सुरक्षातपासणीसंदर्भात दोन्ही देशांमध्ये सहमत झालं होतं. ही सुरक्षातपासणी म्हणजे धर्माचा तसंच संस्कृतीचा अपमान असल्याचं भासवणं हे विश्वासाचा भंग करण्यासारखं आहे," असं ते म्हणाले.

"मानवतेच्या दृष्टिकोनातून आयोजित या भेटीबाबत पाकिस्ताननं खुलं आणि पारदर्शक धोरण स्वीकारलं होतं. गैरसमजुतींवर आधारित खोट्या दोषारोपांमध्ये आम्हाला अडकायचं नाही. अनेक अडथळे असतानाही कुलभूषण आणि त्यांच्या कुटंबीयांची भेट झाली हे लक्षात घेणं आवश्यक आहे. तथ्याशी फेरफार आणि प्रचारतंत्र यातून काहीही निष्पन्न होत नाही...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

कुलभूषण जाधव यांच्या कुटुंबीयांना कपडे आणि आभूषणांसंदर्भात देण्यात आलेल्या सूचना सुरक्षातपासणीचा भाग असल्याचं पाकिस्तानने म्हटलं आहे. भारतीय प्रसारमाध्यमे तसंच संसदेत यासंदर्भात परराष्ट्र मंत्री सुषमा स्वराज यांनी पाकिस्ताननं मानवाधिकारांचं उल्लंघन केलं असल्याचा मुद्दा मांडला होता. याबाबत पाकिस्तानने आपली भूमिका स्पष्ट केली.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: कृणाल पंड्या

1990 मध्ये जॉन मॉरिस यांनी पदार्पणात 35 बॉलमध्ये अर्धशतक झळकावलं होतं. कृणालने त्यांचा विक्रम मोडला.

विराट कोहली आणि शिखर धवन या दिल्लीकरांनी टीम इंडियाला मोठ्या धावसंख्येची पायाभरणी करून दिली. मात्र ठराविक अंतरात दोघेही बाद झाल्याने टीम इंडियाची घसरण झाली.

कोहलीने 56 तर धवनने 98 रन्स केल्या. शतकाच्या उंबरठ्यावर असतानाच धवन बाद झाला आणि टीम इंडियाची घसरगुंडी पाहायला मिळाली. श्रेयस अय्यर (6) तर हार्दिक पंड्या एक रन करून तंबूत परतले.

यानंतर लोकेश राहुल आणि कृणाल पंड्या यांनी जोरदार फटकेबाजी करत टीम इंडियाला तीनशेचा टप्पा गाठून दिला. कृणालने 31 बॉलमध्ये 58 रन्स करताना सात चौकार आणि दोन षटकार लगावले  तर राहुलने 43 बॉलमध्ये चार चौकार आणि चार षटकारांसह नाबाद 62 धावांची खेळी केली. या दोघांनी सहाव्या विकेटसाठी 61 बॉलमध्ये 112 रन्सची भागीदारी केली.

टीम इंडियाने 317 रन्सची मजल मारली. इंग्लंडतर्फे बेन स्टोक्सने सर्वाधिक 3 विकेट्स घेतल्या.

टीम इंडियाने इंग्लंडविरुद्धच्या पहिल्या वनडेत प्रसिध कृष्णा आणि कृणाल पंड्या यांनी पदार्पणाची संधी दिली.

25 वर्षीय कृष्णा डोमेस्टिक क्रिकेटमधील 'दादा संघ' अर्थात कर्नाटकचा फास्ट बॉलर आहे. 48 लिस्ट ए मॅचेस त्याच्या नावावर आहेत. आर. विनय कुमार आणि अभिमन्यू मिथुन या अनुभवी फास्ट बॉलरच्या तालमीत प्रसिध तयार झाला आहे.

आयपीएल स्पर्धेत प्रसिध काही हंगाम रॉयल चॅलेंजर्स बेंगळुरू संघाचा नेट बॉलर होता. 2018 मध्ये कोलकाता नाईट रायडर्स संघाने प्रसिधला आपल्या ताफ्यात दाखल करून घेतलं.

त्याच हंगामात त्याला कोलकातासाठी पदार्पणाची संधी मिळाली. त्या हंगामात त्याने दहा विकेट्स घेतल्या. मात्र इकॉनॉमी रेट फारसा आश्वासक नव्हता. 2019 हंगामात प्रसिधला विशेष चमक दाखवता आली नाही. तो 11सामन्यात खेळला.

प्रसिध कृष्णा

भारतीय अ संघातर्फे प्रसिध नियमितपणे खेळतो. 2018मध्ये दक्षिण आफ्रिका ए विरुद्ध प्रसिधने मॅचमध्ये आठ विकेट्स घेतल्या होत्या.

गेल्या वर्षी याच सुमारास, भारतीय संघाचा कर्णधार विराट कोहलीने प्रसिधचं कौतुक केलं होतं. ट्वेन्टी-20 वर्ल्डकपच्या पार्श्वभूमीवर प्रसिध एक्स फॅक्टर ठरू शकतो असं कोहलीने म्हटलं होतं. कोरोनामुळे वेळापत्रक कोलमडल्याने प्रसिधचं पदार्पण लांबणीवर पडलं.

काही दिवसांपूर्वी आटोपलेल्या विजय हजारे चषक स्पर्धेत प्रसिधने सात सामन्यात 14 विकेट्स घेतल्या होत्या....\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

रवींद्र जडेजा संघात नसल्याने पदार्पणाची संधी मिळालेल्या अष्टपैलू कृणाल पंड्याने संधीचं सोनं करत वेगवान अर्धशतकी खेळी केली. कृणालने 26 बॉलमध्येच अर्धशतकाला गवसणी घालत पदार्पणात वेगवान अर्धशतकाचा विक्रम रचला.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: कृष्ण सिंग

काळी पगडी घातलेले कृष्ण सिंग खरं तर अगोदर श्रीरामाचे भक्त होते, पण काही वर्षांपूर्वी त्यांनी शीख धर्म स्वीकारला.

कराचीच्या उपनगरांलगतचं त्यांचं गाव पूर्वी हिंदूबहुल होतं. आता इथे जवळजवळ 40 शीख परिवार राहात आहेत. यांनीही कृष्ण सिंग यांच्याप्रमाणे हिंदू धर्म सोडून शीख धर्म स्वीकारला आहे.

हे सर्व लोक बागडी जातीचे आहेत. इथे वर्षानुवर्षं कलिंगडाची शेती व्हायची. हे लोक कलिंगड पिकवण्यात आघाडीवर होते. पण पाण्याच्या टंचाईमुळे लोक हळूहळू शहारांकडे वळत आहेत.

कृष्ण सिंग यांचे चार भाऊ, दोन मुलं आणि दोन भाच्यांनी शीख धर्म स्वीकारला आहे. ते सांगतात, "शिखांना सरदार म्हटलं जातं. हिंदू असताना आम्ही सर्वसामान्य होतो. तेव्हा असा काही मान मिळत नव्हता."

'या बसा जेवण करा सरदार'

"शहरात फिरताना हातात लस्सीचा ग्लास घेऊन या सरदार जेवायला, असं कितीतरी लोक प्रेमानं बोलावतात. कदाचित यामुळेच आम्ही शीख झालो." असं कृष्ण सिंग सांगतात.

या हिंदूबहुल गावात एक मोठा गुरुद्वारा बांधला जात आहे. त्याला पाकिस्तान आणि बाहेरच्या देशातल्या शीख समुदायाकडूनही आर्थिक मदत मिळते आहे. या गुरुद्वारात पाचशेपेक्षा जास्त लोकांना बसण्याची सुविधा आहे. त्याचबरोबर गावात दोन छोटी मंदिरंही आहेत.

या गुरुद्वाराचे पहारेकरी दुरू सिंग सांगतात, "हिंदू समुदायाचे लोक मोठ्या प्रमाणात 'नानकाना साहिब' गुरुद्वाराला आवर्जून जातात. त्याचबरोबर लंडन, फ्रान्स, अमेरिका आणि इतर देशांतून येणाऱ्या शीख लोकांकडून मिळणाऱ्या प्रेमामुळेही हिंदू लोक शीख धर्माला आपलंस करत आहेत."

पूर्वी हिंदू देव-देवतांच्या मूर्तींवर आसपासच्या गावांतील लोकांकडून दगडफेक होत असे. पण आता असे प्रकार बंद झाले आहेत.

दुरू सिंग यांच्या मते, हा बदल गुरुद्वारा उभारल्याचा परिणाम आहे. गेल्या वर्षी गुरू गोविंद सिंग यांच्या पुण्यतिथीनिमित्त शीख समुदायाच्या रक्षणासाठी चार पोलीस आणि दोन रेंजर तैनात केले आहेत.

कराची शहराच्या अगदी मध्यभागामध्ये 'आरामबाग गुरुद्वारा' आहे. हा गुरुद्वारा 24 वर्षांच्या न्यायालयीन लढाईनंतर उघडण्यात आला.

पाकिस्तान निर्मितीच्या अगोदर या गुरुद्वाराबरोबरच कराची शहरात आणखी अर्धा डझन गुरुद्वारा होते. पण फाळणीनंतर शीख समुदाय मोठ्या प्रमाणावर भारतात निघून गेला आणि यातील काही गुरुद्वारा बंद पडले तर काही ठिकाणी लोकांनी त्यांच्या जागांवर कब्जा केला. पण आता परिस्थिती बदलत आहे.

काही शीख...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

गुरू ग्रंथ साहिब यांच्या पालखीसमोर कृष्ण सिंग तल्लीन होऊन चिमटा वाजवत आणि ढोलावर थाप मारत होते. समोर अंदाजे डझनभर लोक 'सतनाम वाहे गुरू'चा जप करत होते.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: कॅटलोनियामध्ये सार्वमतादरम्यान नेमकं काय घडलं?

कॅटलोनियाचे अध्यक्ष कॅलस पुजडिमाँ यांनी स्पेनपासून स्वातंत्र्याचा जाहीरनाम्यावर स्वाक्षरी केली असली तरी स्पेनच्या विरोधामुळे हे प्रकरण चिघळण्याती शक्यता आहे.

या पार्श्वभूमीवर राजकीयदृष्ट्या कॅटलोनिया हा प्रदेश नेमका कसा आहे, याबाबत जाणून घेऊयात या 10 गोष्टी.

1. कॅटलोनिया हा ईशान्य स्पेनमधला एक सधन प्रदेश आहे.  स्पेनच्या जीडीपीमध्ये या प्रदेशाचा वाटा 19 टक्के आहे.

कॅटलोनिया अध्यक्ष कॅलस पुजडिमाँ आणि स्पेनचे पंतप्रधान मारियानो रहॉय

2. स्पेनतर्फे होणारी 25.6 टक्के निर्यात ही कॅटलोनियातून होते. स्पेनमधील 20.7 टक्के परदेशी गुंतवणूक या प्रदेशात आहे.

3. या प्रदेशाची लोकसंख्या 75 लाख आहे. स्पेनची 16 टक्के लोकसंख्या या प्रदेशात राहते.

4. फुटबॉल आणि पर्यटनासाठी प्रसिद्ध असलेलं बार्सिलोना हे शहर कॅटलोनियाची राजधानी आहे.

5. स्वतःची भाषा आणि संस्कृती असलेल्या या प्रदेशाला राजकीय स्वायत्तता आहे.  स्पॅनिश घटनेनुसार त्याला स्वतंत्र राष्ट्र म्हणून मान्यता नाही.

6. फ्रान्स आणि जर्मनीने संयुक्त स्पेनच्या पाठीशी उभं राहण्याचा निर्णय  घेतला आहे.

7. कॅटलोनियाचे अध्यक्ष पुजडिमाँ आणि स्पेनचे पंतप्रधान मारियानो रहॉय यांनी हा वाद थांबवावा, असं आवाहन बार्सिलोनाचे महापौर अदा कोल्हाव यांनी केलं आहे.

बार्सिलोनामध्ये संसदेच्या जवळ लोकशाहीवादी नागरिक मोठ्या संख्येनं जमले होते.

8. सार्वमत घेण्यावरून गेल्या पाच वर्षांत दबाव वाढला होता. 2015 च्या स्थानिक निवडणुकीत स्वतंत्र राष्ट्राला पाठिंबा देणाऱ्या पक्षांच्या युतीचा विजय झाला. त्याच वेळी स्पेनशी निष्ठा असलेल्या पक्षाला 40 टक्के मतं मिळाली.

9. गेल्या आठवड्यात स्पेन सरकारचा विरोध झुगारून कॅटलोनियामध्ये सार्वमत घेण्यात आलं. त्यात 90 टक्के लोकांनी स्वातंत्र्याला पाठिंबा दिल्याचा दावा कॅटलोनियाच्या नेत्यांनी केला आहे. पण स्पेनच्या संविधान न्यायालयानं हे सार्वमत बेकायदेशीर ठरवलं आहे.

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)

\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

कॅटलोनियाचा स्पेनपासून वेगळा होण्याचा मुहूर्त तात्पुरता टळला आहे. स्वातंत्र्यासाठीच्या सार्वमताचा कौल आपल्याच बाजूने असल्याचा कॅटलोनियाचा दावा आहे, पण स्पेनने मात्र या सार्वमताला बेकायदेशीर ठरवलं आहे.


डॉक सारांशित करण्यासाठी: कॅनडाची बॅरिक गोल्ड कॉर्पोरेशन ही जगभरातील सर्वाधिक सोनं उत्खनन करणारी कंपनी आहे. बाजारात या कंपनीची किंमत 18 अब्ज डॉलर्स आहे.

या कंपनीन नुकतंच जर्सीतल्या रेंडगोल्ड कंपनीला खरेदी केलं आहे. रेडगोल्ड कंपनी मालीमध्ये सोनं उत्खननाचं काम करते.

बॅरिक गोल्डचं मुख्यालय कॅनडाची राजधानी टोरंटोमध्ये आहे आणि कंपनीचं सर्वांत मोठं मायनिंग कॉम्प्लेक्स अमेरिकेतल्या नेवाडामध्ये आहे.

ही कंपनी 10 देशांत सोनं उत्खनन करते. 2017मध्ये या कंपनीनं 10 टन सोन्याचं उत्खनन केलं आणि 1400 मिलियन डॉलरची नफा कमावला.

बॅरिक गोल्ड आणि रेंडगोल्ड या कंपन्यांचं एकत्रिकरण पुढच्या वर्षीच्या तिमाहीत पूर्ण होईल. पण यानंतर कंपनीला जागतिक बाजारात काही आव्हानांनाही सामोरं जावं लागणार आहे.

2012पासून जागतिक बाजारपेठेतील सोन्याचा साठा 12 टक्क्यांनी घटला आहे. यात यंदा 8 टक्क्यांनी घसरण झाली आहे.

लॅटिन अमेरिका, अर्जेंटिना, चिली, पेरू आणि डॉमिनिकन रिपब्लिकमध्ये कंपनीची पकड मजबूत आहे. पण आता दक्षिण अमेरिकेत पाय पसरण्यासाठी कंपनीचे प्रयत्न सुरू आहेत.

रेंडगोल्डचे संस्थापक मार्क ब्रिस्तो यांनी सांगितलं की, "लॅटिन अमेरिकेत अजून बरंच काम बाकी आहे."

2019मध्ये ब्रिस्तो बॅरिक यांनी गोल्ड कंपनीचे कार्यकारी संचालक पदाची सूत्रे हाती घेतली.

लॅटिन अमेरिकेचा 'गोल्ड बेल्ट'

लॅटिन अमेरिकेच्या एल इंडियो गोल्ड बेल्टमध्ये मोठ्या प्रमाणावर सोनं मिळतं. अर्जेंटिना आणि चिली यांच्यामध्ये हा प्रदेश येतो. कंपनीसाठी हा भाग महत्त्वाचा बनला आहे. पण इथं उत्खनन करणं सोपं काम नाही.

गेल्या काही वर्षांत पर्यावरणाचं उल्लंघन केल्याचा आरोप बॅरिक गोल्डवर लागला आहे. यामुळे पोलीस चौकशी आणि निदर्शनांचा कंपनीला सामना करावा लागला आहे.

याचं एक उदाहरण आहे अर्जेंटिनातल्या वेलाडेरो खाणीचं. जिथं डिसेंबर 2015मध्ये अर्जेंटिनाच्या इतिहासतली सर्वांत मोठी दुर्घटना घडली. लाखो टन धातूनं पाण्याला प्रदूषित केलं.

सद्याच्या घडीला अर्जेंटिनातील जवळपास 50 टक्के सोन्याच्या खाणी बॅरिक गोल्डच्या ताब्यात आहेत आणि उरलेल्या 50 टक्के शेंडॉन्ग गोल्ड ग्रूपच्या ताब्यात आहेत.

गेल्या वर्षीच्या जुलै महिन्यात दोन्ही कंपन्यांनी पार्टनरशिप केली आणि एकत्रीतपणे नवीन प्रकल्पावर काम करू, असं सांगितलं होतं.

याशिवाय चिलीतल्या पासकुआ लामा खाणीशई निगडीत काही पर्यावरणीय समस्यांमुळे कोर्टानं कंपनीवर काही प्रतिबंध लादले...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

सोनं हा प्रत्येक भारतीयाच्या जिव्हाळ्याचा विषय. वर्षभरात येणाऱ्या वेगवेगळ्या मुहूर्तांवर सोन्याची खरेदी करण्याचा मोह होत नाही असे भारतीय कमीच आहेत. पण आपण ज्या सोन्यावर एवढा जीव ओततो ते सोनं येतं तरी कुठून, कुठे आहेत त्याच्या सर्वांत मोठ्या खाणी, कुणाची आहे त्यावर पकड आणि कसं आहे त्याचा व्यापार करणाऱ्या कंपन्यांमधलं राजकारण ?


डॉक सारांशित करण्यासाठी: केंद्र सरकारच्या 'सांसद आदर्श ग्राम योजने'च्या धर्तीवर राज्यात 2015मध्ये 'आमदार आदर्श ग्राम योजना' सुरू करण्यात आली.  प्रत्येक आमदारानं आपल्या मतदारसंघातील 3 ग्रामपंचायती निवडाव्यात आणि जुलै 2019पर्यंत त्या 'आदर्श ग्राम' म्हणून विकसित कराव्यात, असं या योजनेसंबंधीच्या शासन निर्णयात सांगण्यात आलं.

विधान परिषदेचे विरोधी पक्षनेते धनंजय मुंडे यांनी बीड जिल्ह्यातल्या अंबाजोगाई तालुक्यातील साळुंकवाडी गाव दत्तक घेतलं आहे.

साळुंकवाडी गावाची लोकसंख्या 1240 इतकी आहे. दुपारी 12च्या सुमारास आम्ही साळुंकवाडीमध्ये पोहोचलो. गावातील स्वच्छ पण अरुंद रस्त्यानं आमचं लक्ष वेधून घेतलं.

स्वच्छ रस्ते, पाणी आणि विजेची सुविधा

गावातल्या कामांविषयी गावकरी विकास कसबे यांनी सांगितलं, "धनुभाऊंनी गाव दत्तक घेतल्यानंतर अंगणवाडी आणि ग्रामपंचायतीच्या नुतनीकरणाचं काम झालं. सध्या गावात ग्रामपंचायततर्फे फिल्टरचं पाणी मिळतं. वापरायसाठी आवश्यक तितकं पाणी मिळतं. गावात लोडशेडिंग नाही."

गावात रस्ते आणि नाल्यांचं काम झालेलं दिसून येतं.

"गावातल्या सगळ्याचं रस्त्यांचं काम झालं आहे. पण, दलित वस्तीतला रस्ता तेवढा बाकी आहे," विकास यांनी पुढे सांगितलं.

दलित वस्तीतला रस्ता पाहिल्यानंतर आम्ही गावातल्या शाळेत गेलो.

शाळेत काँप्युटर नाही, दवाखाना कधीतरीच सुरू

साळुंकवाडीमध्ये जिल्हा परिषदेची चौथीपर्यंतची शाळा आहे. शाळेत 28 विद्यार्थी शिक्षण घेत असून 2 शिक्षक आहेत.

शाळेविषयी शिक्षिका मंदाकिनी चव्हाण यांनी सांगितलं, "शाळा डिजिटल करायची आहे. इलेक्शन झाल्यानंतर ई-लर्निंग आणि रंगरंगोटी करून घ्यायची आहे. सध्या शाळेत काँप्युटर नाही."

गावातल्या शाळेच्या दुरुस्तीचं काम सुरू आहे.

गावात दवाखाना आहे, पण डॉक्टर कधीतरी येतात, अशी गावकऱ्यांची तक्रार आहे. आम्ही गेलो त्या दिवशी सरकारी दवाखाना बंद होता.

त्यामुळे उपचार, उच्च शिक्षण, तसंच खरेदीसाठी गावकऱ्यांना 3 किलोमीटर अंतरावरील घाटनांदुर इथे जावं लागतं.

उज्ज्वलाचे गॅस मिळाले, पण पीकविमा आणि संडासच्या अनुदानाची प्रतीक्षा

उज्ज्वला योजनेअंतर्गत गावातल्या अनेकांना गॅसचं कनेक्शन मिळालं आहे.

"गावातल्या बहुतेक लोकांना उज्ज्वला योजनेअंतर्गत घरोघरी 100 रुपयांत गॅस मिळाला आहे. 100 रुपयांत गॅस, शेगडी, सिलेंडर मिळाला आहे," गावकरी सांगतात.

याशिवाय गावातल्या बहुसंख्य घरांसमोर संडास बांधलेले दिसून येतात. पण काही जण...\nडॉक सारख्याच भाषेत सारांश:

"विरोधी पक्ष नेत्यानं दत्तक घेतलेलं गाव म्हणजे कसं पाहिजे, बघायला लोक यायला पाहिजे की नाय? बरोबर हाय की नाय? तुम्ही नुसतं जाऊन बघा बरं या रस्त्यानं..." असं म्हणत सुरज इंगळे या तरुणानं साळुंकवाडीतल्या दलित वस्तीतल्या रस्त्याकडे बोट दाखवलं.