... होते."

दुलत सांगतात की,"दिल्लीत उतरल्या उतरल्या या दोन कट्टरवाद्यांना जसवंत सिंग यांच्या विमानात बसवण्यात आलं. जिथं तिसरा कट्टरवादी ओमर शेख पहिल्यापासून उपस्थित होता. आमचं काम फक्त जरगर आणि मसूदला दिल्लीपर्यंत पोहोचवण्याचं होतं."

'निर्णय घेणारी व्यक्ती'

माज रॉ प्रमुख अमरजीत सिंह दुलत सांगतात की त्यावेळी सगळ्यात मोठा प्रश्न निर्माण झाला होता की या कट्टरवाद्यांसोबत कंदाहारला कोण जाणार?

अधिकृत कागदपत्रांमध्ये ही बाब स्पष्ट आहे की इंटेलिजन्स ब्युरोचे अजित डोभाल दिल्लीहून विमानानं टेकऑफ करण्याआ... उर्वरित लेख लिहा:

नंदाने ओरडत होते. तीनही कट्टरवाद्यांच्या कुटुंबांना पाकिस्तानातून कंदाहारला आणण्यात आलं होतं. म्हणजे योग्य लोकांनाच आपण सोडवून आणलंय हे कळावं हा हेतू होता."

या कट्टरवाद्यांच्या सुटकेआधी अमरजीत सिंह दुलत यांना नॅशनल कॉन्फरन्सचे अध्यक्ष फारुख अब्दुल्ला यांना समजावण्यासाठी श्रीनगरला पाठवण्यात आलं.

जम्मू काश्मीरचे माजी मुख्यमंत्री फारुख अब्दुल्ला मुश्ताक अहमद जरगर आणि मसूद अझहरला सोडण्यासाठी अजिबात तयार नव्हते. दुलत सांगतात की अब्दुल्लांना समजावण्यासाठी त्यांना मोठी ताकद खर्च करावी लागली.

जमात ए इस्लामीवर बंदी घातल्याने नाराज झालेल्या फारुख अब्दुल्लांनी याच आठवड्यात पीटीआयशी बोलताना म्हटलं की "जे आता आम्हाला देशद्रोही म्हणतायत, त्यांना आम्ही 1999 साली म्हटलं होतं की मसूद अझहरला सोडू नका. आम्ही तेव्हाही अझहरच्या सुटकेविरोधात होतो आणि आजही आहोत."

हे वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)


... होतो म्हणून तर पहिला हप्ता दिला गेला होता. मात्र, आता तिसऱ्या आणि चौथ्या हप्त्याची रक्कम दिली जात नाहीय. केंद्रीय कृषिमंत्री तोमर साहेबांना यासंदर्भात पत्र लिहून मागणी केलीय की, किमान शेतकरी सन्मान निधी तरी दिला जावा."

मात्र छत्तीसगडमधील विरोधी पक्ष असलेल्या भाजपचा आरोप आहे की, "छत्तीसगड सरकार जाणीवपूर्वक शेतकऱ्यांची नेमकी संख्या आणि त्यासंबंधी कागदपत्र केंद्राला उपलब्ध करून देत नाहीय. त्यामुळेच शेतकऱ्यांना हप्त्याची रक्कम मिळण्यात उशीर होतोय."

भाजप नेते आणि किसान मोर्चाचे माजी अध्यक्ष संदीप ... उर्वरित लेख लिहा:

कोटी 20 लाख रूपये, दुसरा हप्ता 281 कोटी 20 लाख रूपये आणि तिसरा हप्ता 358 कोटी 42 लाख रूपये इतका निधी केंद्र सरकारकडून येणं बाकी आहे, असं त्रिवेदी सांगतात.

"मोदी सरकारनं छत्तीसगडच्या शेतकऱ्यांचे 728 कोटी 82 लाख रूपये अडवून ठेवले आहेत. दिवाळीच्या आधी हा निधी देण्यात यावा, अशी आम्ही मागणी आहे," असं त्रिवेदी म्हणतात.

हे वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)


..."

"माझं इतकंच म्हणणं आहे की आज जे माझ्यासोबत होतंय ते इतर अनेकांसोबतही होतंय. सामाजिक कार्यकर्ते, वकील, लेखक, पत्रकार, विद्यार्थी नेते, कवी, विचारवंत आणि इतर अनेक लोक जे आदिवासी, दलित आणि वंचितांसाठी आवाज उठवतात, देशातल्या सध्याच्या सत्ताधाऱ्यांच्या विचारांशी सहमत न होणारे, अशा सगळ्यांना वेगवेगळ्या प्रकारे त्रास दिला जातोय."

रांची पोलीस अंधारात

आपल्या कारवाईबाबत NIA ने झारखंड पोलिसांना माहिती दिली नव्हती. लोकांकडून माहिती मिळाल्यानंतर रांची पोलिसांचं एक पथक स्टॅन स्वामींच्या ऑफिसला पोचलं.

... उर्वरित लेख लिहा:

ंनी देण्यात आलेल्या विशेषाधिकारांचं संरक्षण, समता जजमेंट, पेसा कायदा याविषयीचे कायदेशीर लढे त्यांनी दिले.

मी वंचितांच्या अधिकारांविषयी बोलत असल्याने सरकार मला देशद्रोही म्हणत असल्याचं त्यांनी बीबीसीला 2018मध्ये दिलेल्या मुलाखतीत म्हटलं होतं.

आताच्या निवेदनाच्या व्हिडिओतही त्यांनी खलिल जिब्रानच्या या ओळींचा उल्लेख केलाय -

'जीवन आणि मृत्यू एकच आहेत, जसे नदी आणि समुद्र एक आहेत.'

हे वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.रोज रात्री8 वाजता फेसबुकवर बीबीसी मराठी न्यूज पानावर बीबीसी मराठी पॉडकास्ट नक्की पाहा.)


..."

"रूग्णालयांची बिलं न परवडणारी आहेत, त्याला काहीच स्पष्टीकरण दिलं जात नाही. आयसीयू मध्ये ऑक्सिजनचेही पैसे लावण्यात येत आहेत. अशावेळी सामान्य जनतेला जर नांदगावकर योग्य वाटत असतील, तर हे सरकार फेल आहे यावरचं शिक्कामोर्तब आहे."

ज्येष्ठ पत्रकार हेमंत देसाई यांच्या मते, "हाणामारी आणि फोडाफोडी ही शिवसेनेची पूर्वीची स्टाईल होती. पण, उद्धव ठाकरेंच्या हातात पक्षाची धुरा आल्यापासून शिवसेना अशा पद्धतीनं काम करताना दिसत नाही. एखाद्याला मारहाण करणं, कॅमेऱ्यात त्याचं चित्रीकरण करणं आणि कायदा हातात घेणं, अस... उर्वरित लेख लिहा:

फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)


..."

काश्मीर खोऱ्यात सक्रीय असलेल्या जैश ए मोहम्मद, लष्कर ए तोयबा आणि हिज्बुल मुजाहिद्दीन या मुस्लिम विचारांच्या वेगवेगळ्या संघटना आहेत. त्यातली जैश आणि लष्कर या पाकिस्तानी संघटना आहेत. भारतातील काश्मीरच्या भागात त्यांचं अस्तित्व आहे. ज्यात काही स्थानिक कट्टरवादी असतात. पण बहुतेक कट्टरवादी सीमेपलीकडूनच येतात. या तीन संघटनांची मिळून बनलेली जिहाद काऊन्सिल पाकिस्तानात आहे. ज्यात मसूद अझहर आणि हाफिज मोहम्मद सामील आहेत.

विचारधारेत जरी अंतर असलं तरी या तीनही संघटनांमध्ये ऑपरेशनल ताळमेळ नक्की दिसतो. पु... उर्वरित लेख लिहा:

भवही जास्त असतो. यात पाकिस्तानातून आलेले लोक जास्त असतात. नुकतीच हंडवारा भागात एक चकमक झाली. जी 72 तास सुरू होती. आणि यात सुरक्षा दलातील जवानांना प्राण गमवावे लागले. याचं कारण सांगताना एक पत्रकार म्हणाले की इथं पाकिस्तानातून आलेले लोक सक्रीय होते. त्यांच्यावर नियंत्रण मिळवणं कठीण होतं.

पुढचा मार्ग काय आहे?

काश्मिरात स्थिती सुधारत आहे, असं वाटत असताना पुलवामात हल्ला झाला असं राज्यपाल सत्यपाल मलिक सांगतात.

मलिक हे मान्य करतात की, काश्मिरातील हिंसा थांबवण्याचा एकच उपाय आहे आणि तो म्हणजे पुन्हा चर्चेची सुरुवात.

पण पहिल्यांदा पाकिस्ताननं कट्टरवाद्यांना मदत करणं बंद करावं. तेव्हाच चर्चा शक्य आहे असं मलिक म्हणतात.

गुलाम हसन डार एका आत्मघातकी हल्लेखोराचे वडील आहेत. ते सध्याच्या परिस्थितीला केंद्र आणि राज्य सरकारला जबाबदार धरतात. ते आपल्या मुलाला कट्टरवादी बनण्यापासून रोखू शकले नाहीत. पण त्यांच्या मते काश्मिरातील हिंसा भारत-पाकिस्तानातील चर्चेमुळे बंद होऊ शकते.

डार यांच्या म्हणण्यानुसार हिंसेत माणसाचाच मृत्यू होतो. "हिंदू, मुस्लिम, शीख सगळी माणसंच आहेत. जर नेत्यांनी स्वार्थीपणे याचा विचार केला नसता तर याआधीच काश्मीर प्रश्नाची तड लागली असती."

पुलवामा हल्ल्यानंतर रोज सुरू असलेल्या एन्काऊंटरमुळे असं वाटतंय की हिंसेचा अंत नजीकच्या काळात शक्य नाही.

हेही वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)


..."

चीन आणि अमेरिका यांच्यात अनेक मुद्द्यांवरून तणाव आहे. मात्र, अमेरिकेने व्यापार, तंत्रज्ञान, हाँगकाँग आणि चीनच्या शिंजियांग प्रांतातल्या विगर मुसलमानांचा होणारा छळ, या मुद्द्यांवर उघडपणे चीनवर टीका करायला सुरुवात केली आहे.

चीनचं उत्तर

अमेरिकेचे अध्यक्ष डोनाल्ड ट्रंप यांचं रेकॉर्डेड भाषण संपल्यानंतर लगेच चीनचे अध्यक्ष शी जिनपिंग यांचं भाषण लावण्यात आलं. त्यांनी आपल्या भाषणात 'दोन सभ्यतांच्या संघर्षात असणाऱ्या जोखिमींविषयी' इशारा दिला.

त्यांनी आपल्या भाषणात या मुद्द्यावर बराच भर दिला की दोघ... उर्वरित लेख लिहा:

ेरिका यांच्यातल्या स्पर्धेसाठी सोडलं जाऊ शकत नाही."

'अमेरिकी मतदारांना लक्ष्य'

बीबीसीच्या वरिष्ठ प्रतिनिधी लॉरा ट्रेवेलयान यांनी आपल्या विश्लेषणात लिहिलं आहे की अमेरिकेत अध्यक्षीय निवडणुकीसाठी आता 40 दिवसांपेक्षा कमी कालावधी उरला आहे. त्यामुळे चीनला उकसवणं, चीनला बरं-वाईट बोलणं, ट्रंप यांच्या निवडणूक प्रचाराचा भाग आहे.

जागतिक आरोग्य संकटासाठी चीनला जबाबदार धरून ट्रंप अमेरिकेत साथ आटोक्यात आणण्यात सरकारला आलेलं अपयश झाकू इच्छित आहेत.

मात्र, दोन ध्रुवीय जग, असं जग जिथे अमेरिका आणि चीन दोघांनाही स्वतःचं वर्चस्व हवं आहे, त्याची परिणती अखेर एका युद्धात होईल का? संयुक्त राष्ट्रांचे सरचिटणीस अँटोनियो गुटेरस यांना याचीच काळजी आहे.

या 'महा-फुटी'च्या परिणामांवर खुल्या चर्चेवरून एक गोष्ट स्पष्ट होते आणि ती म्हणजे जग किती वेगाने बदलतंय आणि आहे ती परिस्थिती कायम ठेवण्यासाठी डिप्लोमॅट्सची तारेवरची कसरत सुरू आहे.

'कुठल्याच प्रकारच्या युद्धात उतरण्याची आपली इच्छा नसल्याच' चीनच्या अध्यक्षांनी आपल्या भाषणात स्पष्ट केलं आहे. मात्र, अनेक गोष्टी एकत्रितपणे घडत असल्याने हा संर्घष कुठल्या मार्गावर जाईल, हे आत्ताच सांगण कठीण आहे.

विश्लेषकांच्या मते, "संयुक्त राष्ट्रांच्या बैठका अत्यंत सृजनात्मक असायच्या. यात मोठ-मोठे जागतिक नेते एकमेकांशी डिप्लोमॅटिक चर्चा करायचे. मात्र, आता या चर्चांमध्ये केवळ अराजकता दिसते. इतकंच नाही तर बहुतांश नेते संकुचित स्वार्थांच्या पुढे जाऊन चर्चा करताना दिसत नाहीत."

कोरोनाच्या जागतिक संकट काळात संयुक्त राष्ट्रांचे सरचिटणीस गुटेरस यांचं म्हणाले होते की "ही एकत्र मिळून काम करण्याची वेळ आहे." मात्र, अमेरिकेचे अध्यक्ष डोनाल्ड ट्रंप यांनी "सर्व जागतिक नेत्यांनी आपलं अनुसरण करत आपला देश आणि आपले नागरिक यांना प्राधान्य द्यायला हवं", असं म्हणत गुटेरस यांच्या अगदी विरोधी भूमिका मांडली.

बीबीसीच्या प्रतिनिधी लॉरा लिहितात, "डोनाल्ड ट्रंप दुसऱ्यांदा राष्ट्राध्यक्ष म्हणून निवडून आले तर त्यांचा एकपक्षवाद अधिक स्पष्ट होईल. इतकंच नाही तर अमेरिका संयुक्त राष्ट्रांना आणखी दूर सारेल."

यामुळे नेटोमध्येसुद्धा अमेरिकेचं उत्तरदायित्व कमी होईल का? या प्रश्नावर लॉरा लिहितात, "जो बायडेन अमेरिकेचे अध्यक्ष म्हणून निवडून आले तर अमेरिका आणि चीन यांच्यातला तणाव काही प्रमाणात कमी नक्कीच होईल. मात्र, दोन्ही देशात...


..."

शेनोवेथ यांनी ICNC मधील संशोधक मारिया स्टीफन यांच्यासोबत 1900 ते 2006 कालावधीतील नागरी विरोध (Resistance) आणि सामाजिक चळवळींविषयी उपलब्ध माहिती आणि साहित्याचा सखोल अभ्यास केला. ही माहिती नंतर या क्षेत्रातल्या इतर तज्ज्ञांकडूनही तपासून घेण्यात आली.

सत्तांतर घडवून आणण्यासाठीच्या प्रयत्नांचा सुरुवातीला विचार करण्यात आला. एखादी चळवळ ऐन भरात असण्यापासून वर्षभराच्या कालावधीमध्ये जर त्याचं ध्येय साध्य झालं, तर ही चळवळ यशस्वी झाल्याचं मानण्यात आलं. परदेशी सैन्यानं हस्तक्षेप केल्यानं सत्तांतर झालं अ... उर्वरित लेख लिहा:

ग घेणाऱ्यांच्या सरासरी संख्येपेक्षा (50,000) चौपट होती.

उदाहरणार्थ- फिलीपाईन्समधील मार्को राजवटीच्या विरोधातील 'द पीपल पॉवर कॅम्पेन' पूर्ण भरात असताना तब्बल 20 लाख लोक त्यामध्ये सहभागी झाले होते. 1984 आणि 1985मधील ब्राझीलमधील उठावांमध्ये दहा लाख लोक सामील झाले. 1989 मध्ये झेकोस्लोवाकियामध्ये झालेल्या वेल्वेट रेव्हॉल्यूशनमध्ये (जांभळी क्रांती) 5 लाख आंदोलक सहभागी झाले.

"अनेक वर्षांपासून पदाला चिकटून बसलेल्या अधिकाऱ्यांना आव्हान किंवा शह देण्यासाठी मोठे आकडे गरजेचे असतात," असं शेनोवेथ म्हणतात. असा सर्वसमावेशक पाठिंबा मिळण्यासाठी अहिंसक आंदोलनं हा एक चांगला पर्याय ठरतो.  एकूण लोकसंख्येच्या सुमारे 3.5% जनता आंदोलनात सक्रिय झाली की विजय अटळ असतो.

आंदोलन सर्वोच्च शिखरावर असताना लोकसंख्येच्या 3.5% जनता सहभागी होऊनही ध्येय गाठण्यात अपयशी ठरलं, असं कोणतंच आंदोलन नसल्याचं शेनोवेथ सांगतात. या गोष्टीला त्यांनी '3.5 टक्क्यांचा नियम' (3.5% Rule) असं नाव दिलं आहे. पीपल पॉवर मूव्हमेंटशिवाय 1980च्या दशकाच्या उत्तरार्धात एस्टोनियामध्ये झालेलं सिंगिंग रिव्होल्यूशन (गाणारी क्रांती) आणि 2003च्या सुरुवातीला जॉर्जियामध्ये झालेलं रोझ रेव्होल्यूशन (गुलाब क्रांती) यांचाही अभ्यासात समावेश होता.

निष्कर्षांनी सुरुवातीला आपणही चकित झाल्याचं शेनोवेथ मान्य करतात. पण अहिंसक आंदोलनांना मोठा पाठिंबा मिळण्याची इतरही कारणं त्या सांगतात. सर्वांत साहजिक कारण म्हणजे हिंसक आंदोलनांमध्ये हिंसा न आवडणाऱ्या किंवा रक्तपाताची भीती वाटणाऱ्या लोकांना सहभागी होता येत नाही. शांततापूर्ण आंदोलनांमध्ये उच्च नीतीमत्ता पाळली जाते.

अहिंसात्मक आंदोलनामध्ये सहभागी होण्यासाठी फारशा शारीरिक अडचणीही येत नसल्याचं शेनोवेथ नमूद करतात. या आंदोलनांमध्ये सहभागी होण्यासाठी अगदी चपळ वा ताकदवान असण्याची गरज नसते.

उलट हिंसक आंदोलनांमध्ये सहभागी होण्यासाठी याच गोष्टी प्राथमिकपणे लागतात. कदाचित म्हणूनच चपळ तरुण पुरुषांची अशा आंदोलनांना गरज असते. विविध प्रकारच्या हिंसक आंदोलनांमध्ये धोकेही मोठे असतात. 1989मध्ये तियानानमेन चौकात झालेल्या निदर्शनांना चीननं दिलेलं प्रत्युतर पहा.

शेनोवेथ यांचं असंही म्हणणं आहे, की अहिंसक आंदोलनांची खुलेपणाने चर्चा केली जाऊ शकते. परिणामी असं आंदोलन होणार असल्याची बातमी दूरवर पोहोचू शकते. उलटपक्षी हिंसक आंदोलनांसाठी पुरेशा हत्यारांची गरज...


..." असं मिस्कीन सांगतात.

'लक्षभोजना'ची आठवण

आजकाल राजकीय नेत्यांच्या मुला-नातवंडांचं लग्न म्हटलं की तिथे भरपूर खर्च केला जातो, हे आताशा सर्वांच्या सवयीचं झालं आहे. हजारो लोकांची जेवणं आणि महागडी सजावट असतेच.

विजयसिंह मोहिते पाटील यांच्या विवाहसोहळ्याने राज्यभरात चर्चेची आणि टीकेची एकच झोड उठली होती. या विवाहसोहळ्यात विहिरीत बर्फ टाकल्याचा आणि हजारो लोकांना भोजन दिल्याची चर्चा त्यापुढे अनेक महिने टिकली. त्याला 'लक्षभोजन' अशी संज्ञाही मिळाली. महाराष्ट्राच्या राजकारणाच्या इतिहासात त्या घटनेला विश... उर्वरित लेख लिहा:

र्थ कौटुंबिक सोहळा आणि राजकारण दोन्ही वेगळं ठेवायचा त्यांचा प्रयत्न आहे."

अमितच्या राजकारण प्रवेशाबाबत सांगताना संदीप आचार्य म्हणाले, "गेल्या काही वर्षांपासून अमित कार्यकर्त्यांच्या भेटी घेतच आहेत. शाखांमध्ये जाणं, ज्यांना राज ठाकरेंपर्यंत पोहोचणं शक्य नाही त्यांचं म्हणणं ऐकून घेणं सुरूच आहे. फक्त समारंभ करून राजकीय प्रवेश करायचा की नाही हे राज ठाकरेच ठरवतील. अन्यथा आता अमित राजकारणात आहेच असं म्हणावं लागेल."

 हे वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)


..."गावातले लोक काहीही बोलू शकतात की ही याच्यात्याच्याबरोबर गेली आहे, असं आहे तसं आहे, गावातले लोक तर असे आहेत. पण वेळ पडली तर मुलाच्या बरोबर आंदोलनात जाईन," असं त्या म्हणाल्या.

शिवकन्या यांना 4 मुलं आहेत. त्यांच्या 2 मुलींची लग्न झाली आहेत, तर तिसऱ्या मुलीच्या लग्नाचा त्या विचार करत आहेत.

"मुलीसाठी मी नोकरीवालाच नवरा शोधत आहे, माझा पूर्ण प्रयत्न आहे की मी मुलीसाठी नोकरीवालाच नवरा शोधेन, माझ्या मुलानं सुद्धा नोकरीच करावी असं मला वाटतं. नोकरदाराला महिन्याला पगार मिळतो, शेतकऱ्याला 4 महिन्यांनी पै... उर्वरित लेख लिहा:

शेतकऱ्यांपैकी 19 हजारच्या आसपास शेतकऱ्यांकडे अफूच्या शेतीचा परवाना आहे. आता सर्वच जण काही संपूर्ण अफू सरकारला विकत नाहीत ना..." असं ते सांगतात.

हेही वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)


..."समोर शेत आहे. सात आठ किलोमीटर पुढे गेल्यावर भारत-पाकिस्तान सीमा आहे. आम्ही मागून निघाल्यावर सीमा ओलांडून निघून जाऊ आणि तिथून युद्ध करू."

मला असं वाटायचं की हा माणूस सगळं सांगतोय आणि माझ्यावर विश्वास ठेवतोय.हे कधीही छापू नका असंही त्यांनी मला कधीही सांगितलं नाही.

जरनैल सिंग, संत हरचरण सिंग लौंगोवाल आणि शीख स्टुडंट फेडरेशनचे अध्यश्र अमरीक सिंग

रांगत अकाल तख्त कडे जा

4 जून 1984 ला भिंद्रनवालेच्या लोकांची पोझिशन समजून घेण्यासाठी साध्या वेशात अधिकाऱ्यांना सुवर्ण मंदिरात पाठवलं. 5 जूनच्या सकाळी ब... उर्वरित लेख लिहा:

ांना अशोकचक्र मिळवून दिलं," ब्रार सांगतात.

पॅराशूट रेजिमेंट

ऑपरेशनचं नेतृत्व करणारे जनरल सुंदरजी, जनरल दयाल, जनरल ब्रार यांची योजना होती की रात्रीच्या अंधारात ही मोहीम फत्ते करावी. दहा वाजताच्या आसपास समोरून हल्ला झाला.

काळा गणवेश घातलेल्या पहली बटालियन आणि पॅराशूट रेजिमेंटच्या कमांडोंना आदेश दिला की त्यांनी परिक्रमेकडे जावं, उजवीकडे वळावं आणि जितक्या लवकर शक्य असेल तितक्या लवकर अकाल तख्तकडे कूच करावी. पण जसं कमांडो पुढे सरकले तसं दोन्ही बाजूंनी ऑटोमॅटिक हत्यांरांनी जोरदार गोळीबार सुरू झाला. काही कमांडो या हल्ल्यातून बचावले.

त्यांची मदत करण्यासाठी आलेल्या लेफ्टनंट इसरार रहीम खान यांच्या नेतृत्वात दहाव्या बटालियनच्या गार्ड्सनी जिन्याच्या दोन्ही बाजूंनी मशीन गनचा मारा निष्क्रिय केला. पण सरोवरच्या दुसऱ्या बाजूने त्यांच्यावर जबरदस्त गोळीबार झाला.

कर्नल इसरार खाँ यांनी सरोवर भवनवर गोळी चालवण्यासाठी परवानगी मागितली, पण त्यांना परवानगी नाकारण्यात आली. सांगण्याचा अर्थ असा की लष्कराला ज्या विरोधाचा सामना करावा लागला त्याची त्यांना कल्पना नव्हती.

मजबूत तटबंदी

ब्रार सांगतात, "त्या लोकांचं प्लॅनिंग अतिशय जबरदस्त आहे, हे पहिल्या 45 मिनिटांतच आम्हाला कळलं. त्यांची तटबंदी अतिशय मजबूत होती, त्यामुळे ती ओलांडणं इतकं सोपं नाही हे आम्हाला आधीच कळलं होतं."

"सैनिकांनी तिथे स्टन ग्रेनेड फेकावे, असं मला वाटत होतं. स्टन ग्रेनेड मध्ये जो गॅस असतो त्याने लोक मरत नाही. त्याने फक्त डोकं दुखतं, डोळ्यात पाणी येतं आणि त्याला नीट दिसत नाही. त्याचदरम्यान आमचे जवान आत गेले. पण ग्रेनेड आता फेकण्याचा दुसरा कोणताच मार्ग नव्हता. प्रत्येक खिडकी आणि दरवाजावर सँड बॅग लागले होते. ग्रेनेड भिंतीवर आदळून परिक्रमेवर परत येत होते आणि आमच्याच जवानांवर त्याचा परिणाम होत होता."

फक्त उत्तर आणि पश्चिम भागात सैनिकांवर फायरिंग होत नव्हतं. उलट फुटीरवादी जमिनीच्या आतून मेन होलमध्ये निघून मशीन गनने गोळीबार करत आतल्या आत पळून जात होते.

जनरल शाहबेग सिंग यांनी त्यांच्या लोकांना गुडघ्याच्या आसपास गोळीबार करण्याचं ट्रेनिंग दिलं होतं, कारण त्यांना अंदाज होता की भारतीय सैनिक रांगत आपल्या लक्ष्याकडे जातील. इथे कमांडो रांगत काय अगदी चालत पुढे जात होते. म्हणूनच बहुतांश सैनिकांना पायावर गोळी लागली होती.

जेव्हा सैनिक पुढे जायचे थांबले तेव्हा जनरल ब्रार यांनी...


...' आपल्या शरीराला कोरोनाच्या संसर्गाविरोधात लढायला शिकवेल. ही लस, आपला कोरोना व्हायरसपासून बचाव करेल किंवा कोव्हिड-19चा त्रास कमी करण्यास मदत करेल.

कोरोना व्हायरसविरोधी प्रभावी लस आणि उत्तम दर्जाची उपचारपद्धती यांच्या मदतीने आपण कोरोना व्हायरसविरोधातील युद्ध जिंकू शकतो. या महामारीतून बाहेर पडण्याचा हाच मार्ग आहे.

कोणती लस सर्वांत जास्त प्रभावी आहे?

'Pfizer' आणि 'BioNTech' या औषध बनवणाऱ्या कंपन्यांनी सर्वांत आधी आपल्या लशीचे अंतीम टप्प्यातील चाचण्यांचे परिणाम जाहीर केले.

कंपनीच्या दाव्याप्... उर्वरित लेख लिहा:

ू करण्यात आली आहे. ज्यात स्वयंसेवकांना लशीचा एक डोस देण्यात येईल. त्यानंतर, दोन डोस दिल्याने जास्त काळासाठी आणि मजबूत रोगप्रतिकारशक्ती निर्माण होते का, याचा अभ्यास केला जाईल.

कोरोना लस

जगभरातील विविध देशात कोव्हिड-19 विरोधातील लशीवर संशोधन सुरू आहे. 'वुहान इन्स्टिट्युट ऑफ बायलॉजिकल प्रॉडक्ट्स', चीनमध्ये 'सिनोफार्म', रशियामध्ये 'गमलेया' रिसर्च इन्स्टिट्युट यांच्याकडून निर्माण केल्या जाणाऱ्या लशी देखील अंतीम टप्प्यात पोहोचल्या आहेत.

मात्र, ब्राझीलमध्ये चीनी कंपनी 'सिनोव्हॅक' कडून निर्माण केल्या जाणाऱ्या लशीची चाचणी रद्द करण्यात आली आहे. या चाचणीदरम्यान एका स्वयंसेवकाचा मृत्यू झाला होता.

विकासाच्या टप्प्यावर असणाऱ्या लशींचं वेगळेपण काय?

'लशी' चं महत्त्व म्हणजे, शरीरातील रोगप्रतिकारक शक्तीला सुरिक्षतरित्या व्हायरसच्या संपर्कात येऊ देणं. ज्यामुळे रोगप्रतिकारक शक्तीला, व्हायरस शरीरात शिरकाव करण्याचा प्रयत्न करत असल्याची माहिती मिळेल. आणि आपल्या शरीरातील रोकप्रतिकारक शक्ती त्याचा मुकाबला करेल.

असं करण्याचे अनेक मार्ग आहेत.

'Pfizer', 'BioNTech' ने 'RNA' लशीची निर्माती केली आहे. याचा सद्य स्थितीत प्रायोगिक तत्वावर अभ्यास केला जात आहे. यामध्ये, कोरोना व्हायरसचा गुणसूत्रीय कोड शरीरात सोडला जातो आणि शरीरातील रोगप्रतिकारक शक्तीला ट्रेनिंग दिलं जातं.

याउलट, 'Janssen' कंपनीच्या लशीत सर्दीला कारणीभूत ठरणाऱ्या व्हायरसचा वापर करण्यात आला आहे. या व्हायरसमध्ये काही गुणसूत्रीय बदल करून त्याला निरूपद्रवी बनवण्यात आलं आहे.

जेणेकरून हा व्हायरस 'कोरोना' सारखा दिसेल. याच्या मदतीने शरीरातील रोगप्रतिकारक शक्ती व्हायरसला ओळखून त्याविरोधात लढण्यास सक्षम होईल.

त्याचप्रमाणे, ऑक्सफर्ड आणि रशियात निर्माण केल्या जाणाऱ्या लशीतही 'चिंपाझी'ला संसर्ग करणाऱ्या निरुपद्रवी व्हायरसचा वापर करण्यात आला आहे. या व्हायरसमध्ये गुणसूत्रीय बदल करून त्याला कोरोना व्हायरससारखं बनवण्यात आलं आहे. जेणेकरून शरीरातील रोगप्रतिकारक शक्तीकडून प्रतिसाद मिळेल.

लस

चीनमध्ये बनवण्यात येणाऱ्या लशीत कोरोना व्हायरचा वापर करण्यात आला आहे. पण, हा व्हायरस असक्षम आहे. ज्यामुळे संसर्गाची भीती नाही.

कोणत्या पद्धतीचा वापर केल्याने चांगले परिणाम दिसून येतात यावर अभ्यास गरजेचा आहे. ज्या आव्हानात्मक चाचण्यांमध्ये लोकांना ठरवून संक्रमित केलं जातं. यांच्या...


...', 1983 साली आलेला 'सोफीज च्वॉईस' तर 2012 साली आलेल्या 'द आयर्न लेडी' या तीन चित्रपटांमधल्या भूमिकेसाठी मेरील स्ट्रीप यांना ऑस्कर मिळाले आहेत. 'द आयर्न लेडी' चित्रपटात त्यांनी मार्गारेट थॅचरची भूमिका निभावली होती.

मेरील स्ट्रीप

आउट ऑफ आफ्रिका, डेथ बिकम्स हर, द ब्रिजेस ऑफ मॅडिसिन काउंटी, डाउट, मामा मिया, इट्स कॉम्प्लिकेटेड, ज्युली अँड ज्युलिया, लिटिल विमेन, द पोस्ट, द हॉर्स, द डेव्हिल वियर्स प्राडा यासारख्या अनेक चित्रपटांतल्या उत्तम अभिनयासाठी प्रेक्षकांनी त्यांच्या पाठीवर कौतुकाची थाप दिली आह... उर्वरित लेख लिहा:

ल्याचं एका यूजरने म्हटलं आहे.

कंगनाचे थलायवी आणि धाकड हे दोन चित्रपट येऊ घातले आहेत. यापैकी थलायवी हा चित्रपट अण्णाद्रमुच्या दिवंगत नेत्या जयललिता यांच्यावर आधारित आहेत. या चित्रपटात कंगनाने जयललिता यांची भूमिका साकारली आहे.

तर धाकड हा एका स्पाय-अॅक्शन सिनेमा आहे. यात कंगनाने एका गुप्तहेराची भूमिका बजावली आहे. धाकड म्हणजे शूर. या चित्रपटातल्या भूमिकेचं नाव अग्नि असल्याचं कंगनानेच यापूर्वीच्या एका ट्वीटमध्ये सांगितलं होतं. तिचं नाव अग्नी असलं तरी मला ती मृत्यूची देवता भैरवी वाटत असल्याचं ती म्हणाली होती.

हे वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)


...'देशद्रोहाबद्दल शिफ यांचा तपास व्हायला हवा' असंही ट्रंप यांनी म्हटलं.

जो बायडेन

तक्रार लिहिण्यासाठी व्हिसल ब्लोअरला शिफ यांनीच मदत केल्याचा आरोप ट्रंप यांनी केलाय. पण आपण केलेल्या आरोपांचं समर्थन करण्यासाठी ट्रंप यांनी कोणतेही पुरावे सादर केलेले नाहीत.

आपल्याविरुद्ध करण्यात आलेली तक्रार बरखास्त करण्याची मागणी अमेरिकेच्या राष्ट्राध्यक्षांनी केली असून फक्त 'योग्य' व्हिसल ब्लोअरनाच संरक्षण देण्यात यावं असंही त्यांनी म्हटलंय.

ट्रंप यांनी म्हटलं, "ही व्यक्ती कोण आहे हे देशाला समजणं गरजेचं आहे. का... उर्वरित लेख लिहा:

्या सगळ्या तपशीलाची मागणी या मेमोद्वारे व्हाईट हाऊसचे चीफ ऑफ स्टाफ - मिक मलवॅने यांच्याकडे करण्यात आली आहे.

नॅन्सी पलोसी आणि अॅडम शिफ

नॅन्सी पलोसी आणि अॅडम शिफ यांनी एक संयुक्त पत्रकार परिषद घेत महाभियोगाच्या या प्रक्रियेची पाठराखण केली. शिफ म्हणाले, "आम्ही इथे कोणताही मूर्खपणा करत नाही."

हा तपास लवकर संपावा अशी डेमोक्रॅट नेत्यांची इच्छा असल्याचं या दोन्ही नेत्यांनी म्हटलंय.

ट्रंप यांनी व्हिसलब्लोअरच्या विरोधात केलेलं वक्तव्य म्हणजे 'साक्षीदाराला स्पष्टपणे घाबरण्याचा प्रयत्न' असून 'हिंसेसाठीची चिथावणी' असल्याचंही त्यांनी म्हटलंय.

व्हिसलब्लोअरने केलेली तक्रार आधीच समितीकडे आलेली होती या ट्रंप यांच्या आरोपाचं शिफ यांनी एका निवेदनाद्वारे खंडन केलंय. समितीला कोणत्याही व्हिसलब्लोअरची तक्रार आधी मिळाली नव्हती, आणि याविषयी आधी विचार करण्यात ला नसल्याचं त्यांनी म्हटलंय.

याआधीही ट्रंप यांच्याविरोधात महाभियोग चालवण्याचा प्रयत्न

डोनाल्ड ट्रंप यांच्यावर याआधीही महाभियोग चालवण्याची मागणी झाली होती.

2016 साली अमेरिकेच्या अध्यक्षपदाच्या निवडणुका रशियाच्या मदतीनं प्रभावित केल्याचा आरोप त्यांच्यावर करण्यात आला होता आणि त्यावेळी महाभियोगाची चर्चा सुरू झाली होती.

त्यानंतर डेमोक्रॅटिक काँग्रेसच्या चार महिला खासदारांवर वांशिक टीका केल्यानं ट्रंप अडचणीत आले होते. त्यावेळीही त्यांच्याविरोधात महाभियोग चालवण्याची मागणी करण्यात आली होती. मात्र, ही मागणी फेटाळण्यात आली.

2016 साली राष्ट्राध्यक्षपदाच्या निवडणुकीवेळी दोन महिलांशी असलेले संबंध गुप्त ठेवण्यासाठी पैसे दिल्याचा आरोप त्यांच्यावर करण्यात आला होता. त्यानंतरही महाभियोग चालवण्याची चर्चा सुरु झाली होती.

मात्र, डोनाल्ड ट्रंप यांच्याविरोधात अजूनही एकदाही महाभियोग चालवण्यात आलेला नाही.

महाभियोगाची प्रक्रिया

महाभियोगाचा प्रस्ताव स्वीकारण्यात आल्यानंतर अमेरिकेच्या घटनेनुसार राष्ट्राध्यक्षाला राष्ट्रद्रोह, लाच आणि इतर गंभीर अपराधांबद्दल महाभियोगाला सामोरं जावं लागतं.

महाभियोगाची ही प्रक्रिया अमेरिकेमध्ये हाऊस ऑफ रिप्रेझेंटेटिव्हजपासून सुरू होते आणि ती मंजूर करण्यासाठी साधारण बहुमत गरजेचं असतं.

सिनेटमध्ये यावर एक सुनावणी होते पण इथे महाभियोगाला मंजुरी देण्यासाठी दोन तृतीयांश बहुमताची गरज असते.

अमेरिकेच्या इतिहासात आतापर्यंत कोणत्याही अमेरिकन राष्ट्राध्यक्षाला...


...'मोदी-निर्मीत आपत्ती' होती, असं काँग्रेसला वाटतं. रिझर्व्ह बँकेजवळ 99% नोटा परत आल्या. त्यामुळे सरकारला काळा पैसा मिळालाच नाही, असं पक्षाने आपल्या एका वक्तव्यात म्हटलं आहे. पक्षाने म्हटलं आहे, "जे नागरिक आपल्या नोटा परत करण्यात सक्षम नव्हते अशांकडून चार लाख कोटींचा फायदा मिळवण्याची पंतप्रधानांना अपेक्षा होती. उलट त्याचा परिणाम असा झाला की नवीन नोटांच्या छपाईसाठी आपल्या कराच्या पैशातले 21,000 कोटी रुपये खर्च झाले."

गेल्या काही दिवसात मोदी सरकारने रिझर्व्ह बँकेकडून 3.61 लाख कोटी रुपयांची मागणी क... उर्वरित लेख लिहा:

्याशिवाय रिझर्व्ह बँकेकडे दुसरा पर्याय नाही."

हे वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)


..., "अडवाणी यांची रथयात्रा पायाभरणी कार्यक्रमानंतर सुरू झाली होती. त्याआधीच आम्ही (विहिंप) राम-जानकी यात्रेच्या माध्यमातून अनेक रथयात्रा काढल्या होत्या. अडवाणीजी यांनी दिल्लीच्या पालममधून रथयात्रेची सुरुवात आमच्या आंदोलनाला साथ देण्यासाठी केली होती. ते ओडिसामार्गे बिहारला आले. त्यावेळी मी विहिंपचा प्रदेश संघटन मंत्री होतो. या नात्याने मी समस्तीपूरपर्यंत अडवाणींसोबतही होतो."

बिहारमधल्या सुपौल जिल्ह्यातलं कमरैल हे कामेश्वर चौपाल यांचं मूळ गाव. हा संपूर्ण भाग कोसीचा आहे.

ते सांगतात, "मी लहान असतान... उर्वरित लेख लिहा:

मते मोदी सरकारने ट्रस्टमध्ये त्यांनाच सामिल करून घेतलं आहे ज्यांना संत परंपरा, हिंदू धर्म आणि हिंदुत्वाप्रती आस्था आहे."

ते पुढे सांगतात, "सबका साथ, सबका विकास, हा भाजपचा संकल्प आहे. शिवाय विश्वस्तांमध्ये मला सहभागी करून घेतलं याचा अर्थ एका दलित व्यक्तीला सामिल करून घेतलं, एवढाच घेता कामा नये. मी खूप आधीपासून या आंदोलनाचा भाग आहे. माझी महत्त्वाकांक्षा होती की ज्याची पायाभरणी केली ते मंदिर माझ्या डोळ्यासमोर उभं झालं पाहिजे. ट्रस्टचे सर्वच विश्वत चांगले आहेत. मी या ट्रस्टचा भाग आहे, हे चांगलंच आहे. नसतो तर आणखी बरं झालं असतं. इतकी चर्चा झाली नसती. "

ट्रस्टमध्ये सामिल करून घेण्याविषयी आपल्याशी कुणी चर्चा केली नव्हती, असं कामेश्वर चौपाल सांगतात.

पंतप्रधान आणि गृहमंत्र्यांनी घोषणा केल्यानंतरच आपल्याला कळाल्याचं ते सांगतात आणि आता लवकरात लवकर राम मंदिर उभं रहावं, अशी त्यांची इच्छा आहे.

कामेश्वर चौपाल स्वतः एक राजकारणी असल्यामुळे त्यांना ट्रस्टमध्ये सहभागी करून घेण्याचे राजकीय अर्थही काढले जात आहेत.

पायाभरणी कार्यक्रमानंतर ते चर्चेत आले. त्यानंतर भाजपने त्यांना अधिकृतपणे पक्षात सामिल करून घेतलं होतं. त्यांची लोकप्रियता बघून 1991 साली रोसडा या भाजपच्या हक्काच्या लोकसभा मतदारसंघातून पक्षाने त्यांना उमेदवारीही दिली होती. मात्र, त्या निवडणुकीत चौपाल यांचा पराभव झाला होता.

1995 साली ते बेगुसराय मतदारसंघातूनही निवडणूक लढले. मात्र, तिथेही त्यांचा पराभव झाला. 2002 साली ते बिहार विधान परिषदेवर निवडून गेले. 2014 पर्यंत ते विधान परिषदेचे सदस्य होते.

2009 सालच्या भाजपच्या लोकसभा निवडणूक प्रचारात ते स्टार कॅम्पेनर होते. त्या निवडणुकीत कामेश्वर चौपाल यांनी नारा दिला 'रोटी के साथ राम'.

2014 साली भाजपने कामेश्वर चौपाल यांना सुपौल लोकसभेची उमेदवारी दिली. मात्र, ते त्यांचा गृहजिल्ह्या असलेल्या सुपौलमधूनही निवडणूक हरले. त्यानंतर चौपाल यांची राजकीय सक्रीयता जरा कमी झाली आहे.

ज्येष्ठ पत्रकार सुरेंद्र किशोर सांगतात, "हे भाजपचं दलित कार्ड असू शकतं. ते राम मंदिर आंदोलनात सक्रीय होते, यात दुमत नाही. मात्र, गेल्या काही वर्षात लोकांना त्यांचा विसर पडला आहे. मात्र, पुन्हा एकदा दलित चेहऱ्याच्या नावाखाली त्यांची चर्चा सुरू झाली आहे. त्यामुळे सहाजिकच याचा फायदा भाजपला होईल."

हेही वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स...


..., "लहान मुलांच्या कोव्हिड सेंटरमध्ये 100 ऑक्सिजन बेड्स, 30 कोव्हिडग्रस्त महिलांची प्रसूती करण्यासाठी बेड्स, 12 लहान मुलांचे अतिदक्षता कक्ष, 20 ICU आणि 10 ICU-व्हेन्टिलेटर्स असतील."

पालिका अधिकारी म्हणतात, येत्या महिनाभरात याचं काम पूर्ण केलं जाईल.

पंढरपुरात डॉक्टरने सुरू केलं कोव्हिड सेंटर

पंढरपुरातील बालरोगतज्ज्ञ डॉ. शितल शहा यांनी लहान मुलांचा 15 बेड्सचा कोव्हिड वॉर्ड सुरू केलाय.

डॉ. शहा म्हणतात, "गेल्यावर्षी पॉझिटिव्ह लहान मुलं आढळून आली नाही. आता मात्र, 10 मुलांमागे 4 मुलांना कोरोनासंसर्... उर्वरित लेख लिहा:

मार पुढे सांगतात.

नागपूरचे बालरोगतज्ज्ञ डॉ. उदय बोधनकर या टास्टफोर्सचे सदस्य आहेत.

ते म्हणतात, "तिसऱ्या लाटेत 20 टक्के लहान मुलांना संसर्ग होईल असा अंदाज आहे. त्यामुळे फक्त 200 बेड्स तयार करून फायदा होणार नाही. नागपूरची लोकसंख्या लक्षात घेता कमीत-कमी 5000 बेड्सची आवश्यकता आहे."

ठाण्यात उभारणार 100 बेड्सचं सेंटर

ठाणे महापालिकेने पार्किंग प्लाझा कोव्हिड सेंटरमध्ये 100 बेड्स लहान मुलांसाठी राखीव ठेवण्याचा निर्णय घेतला आहे.

'शारीरिक नाही मानसिक उपचार देणार'

राज्याच्या कोव्हिड टास्कफोर्सचे सदस्य डॉ. समीर दलवाई लहान मुलांच्या डिव्हेलपमेंटल बिहेविअरचे तज्ज्ञ (मानसोपचातज्ज्ञ) आहेत.

ते म्हणतात, "कोरोनामुळे मुलांच्या मनावर परिणाम झालाय. पहिल्या लाटेत मुलं बाहेर पडली नाहीत. आता मुलांमध्ये संसर्ग वाढलाय. काही मुलांचे आई-वडील मृत्यू पावलेत. त्यामुळे त्यांच्या मनावरील ताण वाढलाय. त्यामुळे फक्त शारीरिक नाही, तर मानसिक उपचार देण्याचा प्रयत्न आम्ही करणार आहोत."

हे वाचलंत का?

(बीबीसी न्यूज मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी आम्हाला YouTube, Facebook, Instagram आणि  Twitter वर नक्की फॉलो करा.

बीबीसी न्यूज मराठीच्या सगळ्या बातम्या तुम्ही Jio TV app वर पाहू शकता.

'सोपी गोष्ट' आणि '3 गोष्टी' हे मराठीतले बातम्यांचे पहिले पॉडकास्ट्स तुम्ही Gaana, Spotify, JioSaavn आणि Apple Podcasts इथे ऐकू शकता.)


..., 80% जनता त्यावरच अवलंबून

"जागतिक आरोग्य संस्था अर्थातच WHOच्या म्हणण्यानुसार, दर हजार लोकांच्या मागे एक डॉक्टर असणं आवश्यक आहे. भारतात हे प्रमाण चक्क दर तीस हजार लोकांच्या मागे एक किंवा दोन डॉक्टर असं आहे. एवढा विरोधाभास आहे. अशावेळी लोक खाजगी सेवेवर अवलंबून राहतात. किंवा गरिबांसाठी उपचार उपलब्ध होऊ शकत नाहीत," डॉ. फडके यांनी पुढे सरकारचा आरोग्य सेवेवरचा खर्च हा मुद्दाही मांडला.

सरकारचा आरोग्य सेवेवरील खर्च

डॉ. फडके यांच्या मते, राज्याचं आरोग्य सामाजिक विषमता या मुद्द्यामुळेही खालावलंय. म्... उर्वरित लेख लिहा:

टर वर फॉलो करू शकता.)


..., अशी प्रतिक्रिया भाजप प्रदेशाध्यक्ष चंद्रकांत पाटील यांनी दिली आहे.

माजी मुख्यमंत्री देवेंद्र फडणवीस यांनी मराठा समाजाला आरक्षण देण्याचं काम केलं होतं. पण ते आरक्षण या सरकारला टिकवता आलं नाही. कोर्टाच्या या निर्णयामुळे राज्यातील मराठा तरूणांचं भवितव्य अंधारात ढकललं गेलं आहे, याला सर्वस्वी उद्धव ठाकरे जबाबदार आहे, असं पाटील म्हणाले.

वारंवार तारीख पडली, असं म्हणत आंदोलनाची धार कमी करण्याचं काम महाविकास आघाडीने केलं. आता तरूणांची काय भूमिका आहे, ते पाहावं लागेल.

102 व्या घटनादुरुस्तीनुसार कोण... उर्वरित लेख लिहा:

करणारा आहे. सर्वोच्च न्यायालयाच्या निर्णयाचा अभ्यास करून राज्य सरकार आपली पुढील भूमिका निश्चित करेल. मात्र सर्वोच्च न्यायालयाने जे नाकारले, त्याची भरपाई शक्य त्या सर्व मार्गांनी करून देण्याचा राज्य शासनाचा प्रयत्न राहील. मराठा बांधवांना न्याय आणि त्यांचा हक्क देण्यासाठी राज्य सरकारला जे शक्य आहे ते सर्व केले जाईल, अशी प्रतिक्रिया उपमुख्यमंत्री अजित पवार यांनी दिली आहे.

राज्य सरकार आणि मराठा समाज संघटनांनी न्यायालयात बाजू भक्कमपणे मांडली. मागील भाजप-शिवसेना युती सरकारच्या काळातील कायदेतज्ञांच्या जोडीने नवीन तज्ञ वकिलांची फौज आपण न्यायालयात उभी केली. मागासवर्गीय आयोगाचा अहवाल आणि शिफारस असूनही असा निर्णय येणे धक्कादायक आहे, असं पवार म्हणाले.

देशातील अन्य राज्यात आरक्षणाची मर्यादा पन्नास टक्क्यांच्या पुढे असतानाही मराठा आरक्षणासंदर्भात त्याचा विचार न होणे हे आकलनापलिकडचे आहे. मराठा बांधवांच्या प्रदीर्घ, संयमी, ऐतिहासिक संघर्षाला सर्वोच्च न्यायालयात यश मिळेल, अशी आमची खात्री होती.  सर्वोच्च न्यायालयाच्या निर्णयाचा अभ्यास करून राज्य सरकार आपली पुढील भूमिका निश्चित करेल.

मात्र सर्वोच्च न्यायालयाने जे नाकारले, त्याची भरपाई शक्य त्या सर्व मार्गांनी करून देण्याचा राज्य शासनाचा प्रयत्न राहील. मराठा बांधवांना न्याय आणि त्यांचा हक्क देण्यासाठी राज्य सरकारला जे शक्य आहे ते सर्व केले जाईल. मराठा बांधवांच्या मनातील अन्यायाची भावना दूर करण्याचा सर्वतोपरी प्रयत्न राज्य सरकार करेल. राज्यातील कुठल्याही समाज घटकावर अन्याय होऊ देणार नाही, असंही पवार यांनी म्हटलं.

गुणरत्न सदावर्ते यांच्याकडून निकालाचं स्वागत

सर्वोच्च न्यायालयाने दिलेल्या निर्णयाचं मी मनापासून आनंदाने स्वागत करतो. महाराष्ट्रातील खुल्या वर्गातील गुणवंतांना मी लाख लाख शुभेच्छा देतो. ते भीतीपोटी समोर येऊन बोलू शकत नव्हते. त्यांनी मला व माझ्या कुटुंबीयांना पाठिंबा दर्शवला होता. त्यांना माझ्या शुभेच्छा आहेत, अशी प्रतिक्रिया अॅड. गुणरत्न सदावर्ते यांनी दिली आहे.

52 मोर्चे, BMW तून जमवलेले लाखो लोक, शरद पवारांनी दिल्लीत बसून घेतलेल्या बैठका, संजय राऊत यांची मराठा आरक्षण प्रकरणात एंट्री, तत्कालीन मुख्यमंत्री देवेंद्र फडणवीस यांना वेठीस धरणे, उद्धव ठाकरे यांच्यावर दबाव आणणे याविरुद्ध खुल्या गुणवंतांनी संविधानामार्फत केलेली ही लढाई होती.

यापुढे आरक्षणाच्या...


..., अशी मुख्यमंत्री उद्धव ठाकरे यांची भूमिका आहे. मात्र या मुलाखतीत त्यांनी मुख्यमंत्री म्हणून उत्तरं दिली," असं मत 'लोकसत्ता'चे राजकीय संपादक संतोष प्रधान यांनी व्यक्त केलं.

"'सामना'ला मुलाखत देण्यामागे काही कारणं आहेत. अन्य कोणत्याही प्रसारमाध्यमांना मुलाखत दिली तर अवघड आणि अडचणीत टाकणाऱ्या प्रश्नांचा सामना करावा लागू शकतो. सामनाच्या बाबतीत तो धोका नाही. 'सामना' हे शिवसेनेचं मुखपत्र असल्याने मुलाखतीसाठी सामनाचीच निवड करण्यात आली", असं ते म्हणाले.

ते पुढे सांगतात, "पूर्वी पत्रकार टोकदारपणे प्र... उर्वरित लेख लिहा:

्रमुख नेत्याने आपल्याच वर्तमानपत्राला मुलाखत देणं आणि मुलाखत घेणारे राज्यसभा खासदार असणं, असं उदाहरण दुर्मिळच असेल. असं दुसरं उदाहरण मला तरी आठवत नाही", असं त्यांनी सांगितलं.

मुख्यमंत्री उद्धव ठाकरे

ते म्हणाले, "मनमोहन सिंग पंतप्रधान असताना पत्रकारांशी संवाद साधायचे. विद्यमान पंतप्रधान नरेंद्र मोदी काही पत्रकारांना मुलाखती देतात. मात्र केवळ एकाच वर्तमानपत्राला (जो त्यांच्याच पक्षाचा आहे) मुलाखत दिल्याचं स्मरत नाही.

"माध्यमं घाबरलेली आहेत. माध्यमं कमुकवत होत आहेत. मनमोहन सिंग सरकारच्या काळात पत्रकार परिषदेत कोणताही प्रश्न विचारता यायचा. आता प्रश्न ठरलेले असतात. ठराविक चॅनेल्स, ठराविक पत्रकारांनाच मुलाखती दिल्या जातात. त्यातूनच तुम्हाला आंबे आवडायचे का, अशा पद्धतीचे प्रश्न विचारले जातात. यामुळे माध्यमांची विश्वासार्हता घटली आहे. 'गोदी मोडिया' संकल्पना यातूनच निर्माण झाली आहे," असं ते सांगतात.

संजय राऊत-उद्धव ठाकरेंच्या या मुलाखतीची तुलना मोदी-शाहांच्या अशा मुलाखतींशी करता येईल का, असं विचारलं असता 'न्यूजलाँड्री'चे अभिनंदन सेखरी म्हणाले, "खरं तर ही तुलना योग्य नाहीच. कारण ही काही माध्यमं म्हणतात की आम्ही पत्रकारिता करतोय, मात्र ते जे करत आहेत, त्यामुळे पत्रकार आणि पत्रकारितेचं नुकसानच होतंय. त्यामुळे ते आपल्या कामात प्रामाणिक आहेत, असं आपण म्हणूही शकत नाही. उलट 'सामना' आणि संजय राऊत आपली भूमिका चोखपणे बजावत आहेत."

हे वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)


..., असं जाणकार सांगतात.

साधारण दर पावणेतीन वर्षांनी अधिक मास येतो. ग्रेगोरियन कालगणना म्हणजे इंग्रजी महिन्यांचा विचार केला तर ३६५ दिवसात एक वर्ष पूर्ण होतं. पण चांद्रमासाचा विचार केला तर ३५४ तिथींचं एक वर्ष असतं. हा ११ दिवसांचा अनुशेष तिसऱ्या वर्षात अधिक महिन्याच्या निमित्ताने भरून निघतो.

अनारशांच्या वाणाबरोबर दीपदान करण्याची पद्धत आहे.

हिंदू पंचांगाचे अभ्यासक दा. कृ. सोमण सांगतात, "जेव्हा एका राशीत सूर्य असतांना दोन चांद्र महिन्यांचा प्रारंभ होतो, त्यावेळी पहिला तो अधिकमास आणि दुसरा तो निजमास... उर्वरित लेख लिहा:

ा सांगतात.

या महिन्यात जावायाला धोंड्याचं जेवण आणि वाण म्हणून काही वस्तू किंवा दागिना द्यायची पद्धत रूढ होत आहे.

तारा भवाळकर ८० वर्षांच्या आहेत. "एवढ्या वर्षांत महाराष्ट्राच्या अनेक भागात राहिले, संस्कृतीचा जवळून अभ्यास केला तरी ही अधिक महिन्याच्या वाणाची प्रथा मात्र कुठे रुजून वर आलेली दिसली नाही. हा मला सध्याच्या भाषेत निव्वळ सेलिब्रेशनचा फंडा वाटतो. आर्थिक परिस्थिती बदलली तसे वाणाचे संदर्भ बदलले. अधिक महिना यंदा फारच मोठ्या प्रमाणावर प्रस्थ म्हणून वाढलेला दिसतोय. रोकडकेंद्री अर्थव्यवस्थेचं हे लक्षण आहे. "

तारा भवाळकर म्हणतात की, मार्केटिंगमुळे याचं लोण पसरतं आहे. धोंड्याच्या महिन्याचं वाण अकारण प्रतिष्ठेचं व्हायला लागलं ते त्याच्या जाहिराबाजीमुळे.

अधिक महिन्यात छोट्या मोठ्या दागिन्यांच्या दुकानात झळकणाऱ्या जाहिराती तारा भवाळकर यांच्या बोलण्यातली सत्यता दर्शवतात. सोशल मीडियावरच्या पोस्टसुद्धा पुरेशा बोलक्या ठरतात. पण अश्विनी आणि स्नेहासारख्या सुशिक्षित तरुण मुली नाईलाज म्हणून हे स्वीकारत असतील तर काय करायचं? याचं उत्तर तुमच्याकडे असेल तर आम्हाला नक्की कळवा.

हे वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)


..., असं ठरलं होतं."

"ते रात्री 9 वाजता गेटवर पोचले तर तिथे दोन्ही मुलं नव्हती. त्यांनी आत जाऊन चौकशी केली तेव्हा कळलं, की गीता आणि संजय दोघेही रेकॉर्डिंगला पोहोचलेच नव्हते."

चालत्या गाडीत चाकूने हल्ला

दिल्ली आणि आसपासच्या राज्यातील पोलिसांनी संपूर्ण ताकदीनिशी या मुलांचा शोध सुरू केला.

भगवान दास नावाच्या प्रत्यक्षदर्शीने पोलिसांना सांगितलं, "जवळपास साडे सहा वाजता लोहिया हॉस्पिटलजवळ वेगाने जाणारी एक फियाट माझ्या स्कूटर जवळून गेली. मला एका मुलीची किंचाळी ऐकू आली. मी स्कूटरचा वेग वाढवून कारजवळ गे... उर्वरित लेख लिहा:

वेदना व्यक्त करण्यासाठी त्यांच्या घरी गेले होते. एखाद्या पंतप्रधानाने अशा प्रकारच्या गुन्ह्यातील पीडित कुटुंबाच्या घरी जाऊन संवेदना प्रकट करणं फार कमी वेळा घडतं."

शवविच्छेदन अहवालात स्पष्ट झालं, की गीता चोप्राच्या शरीरावर पाच वार करण्यात आले होते. संजयच्या शरीरावर वार केल्याच्या एकूण 21 खुणा होत्या. गीताच्या पॅन्टच्या खिशात तिचं आयकार्ड होतं. त्यांच्याजवळ एक पाकिटही सापडलं. त्यात 17 रुपये होते.

कालका मेलमधून दिल्लीला येताना जवानांनी पकडलं

घटनेनंतर रंगा आणि बिल्ला दिल्लीतून आधी मुंबईला पळाले आणि मग तिथून आग्र्याला गेले.

दुर्दैवानं ते आग्र्याहून दिल्लीला येताना ते कालका मेलमधल्या जवानांच्या डब्यात चढले आणि जवानांनी त्यांना पकडून पोलिसांच्या हवाली केलं.

सुनेत्रा चौधरी सांगतात, "या घटनेनंतर ते घाबरले आणि दुसऱ्या शहरांमध्ये पळू लागले. ते एका ट्रेनच्या अशा बोगीत चढले जी लष्कराच्या जवानांसाठी होती. त्यांच्याशी या दोघांचं भांडण झालं आणि जवानांनी त्यांना आयकार्ड मागितलं. रंगाने बिल्लाला म्हटलं, की यांना 'भरलेलं आयकार्ड' देऊन टाक. तेव्हाच जवानांना संशय आला, की काहीतरी काळंबेरं आहे. जवानांनी दोघांनाही बांधलं आणि दिल्ली स्टेशन आल्यावर पोलिसांच्या ताब्यात दिलं."

फाशीसाठी बोलावले दोन जल्लाद

रंगा आणि बिल्ला यांना कोर्टाने फाशीची शिक्षा सुनावली. उच्च न्यायालय आणि सर्वोच्च न्यायालयानं ही शिक्षा कायम ठेवली.

राष्ट्रपती नीलम संजीव रेड्डी यांनी दोघांची दयायाचिका फेटाळली. फाशीच्या एक आठवड्याआधी दोघांना जेल नंबर 3 च्या फाशीच्या कोठडीत नेण्यात आलं. तिथे त्यांना पूर्णपणे एकांतवासात ठेवण्यात आलं. तिथे ते 24 तास तामिळनाडू स्पेशल पोलीस जवानांच्या देखरेखीत होते.

फाशीसाठी वेगळी यंत्रणा उभारण्यात आली.

दोघांना फाशी देण्यासाठी फरीदकोटहून फकिरा आणि मेरठहून कालू या दोन जल्लादांना बोलवण्यात आलं होतं. सुनेत्रा चौधरी सांगतात, "कालू आणि फकिरा दोघंही 'लिजेंडरी' होते. फाशी देण्याआधी दोघांनाही 'ओल्ड मंक' दारू देण्याची प्रथाच पडली होती. कारण कुठलीही व्यक्ती मग तो जल्लादच का असेना पूर्ण शुद्धीत दुसऱ्या व्यक्तीचा जीव घेऊ शकत नाही. जेल मॅन्युअलमध्ये फाशी देण्यासाठी जल्लादला केवळ 150 रुपये देण्याचा नियम लिहिला आहे. ही रक्कम खूपच कमी आहे."

फाशीसाठी खास दोर

रंगा आणि बिल्ला यांना फाशी देण्यासाठी बिहारच्या बक्सर तुरुंगातून दोर मागवण्यात आले...


..., असं त्या सांगतात.

जगजीत सिंग यांची देशाला ओळख झाली ती 'द अनफरगेटेबल'मुळं.

जगजीत सिंग यांचे लहान भाऊ करतार सिंग म्हणतात, "मधूर संगीत आणि गीतांची उत्तम निवड, हे त्यांच्या यशाचं कारण ठरलं."

गझलला दिला नवा आयाम

ते म्हणतात, "त्यांच्या पूर्वी गझलचा अंदाज वेगळा आणि शास्त्रीय होता. संगीतसाज म्हणून तबल्याच्या जोडीनं हार्मोनियम आणि सारंगीचा वापर व्हायचा. पण जगजीत सिंग यांनी पाश्चात्य वाद्य आणि स्टिरिओफोनिक रेकॉर्डिंगचा वापर करत गझलला काळानरूप बनवलं."

1979 ला त्यांचं 'कम अलाईव्ह' हे रेकॉर्डिंग... उर्वरित लेख लिहा:

त नव्हती ती वापरू नयेत, असं मी त्यांना सांगत होतो. तर जगजीतचं मत होतं की तसं केलं तर संगीत नग्न वाटेल. त्यांनी प्रत्यक्षात तसे शब्द वापरले होते. अर्थात गुलजारने यावर कोणतीही तडजोड केली नाही." अशी आठवण सरन यांनी सांगितली आहे.

1999 ला जेव्हा जगजीत पाकिस्तानला गेले होते तेव्हा पाकिस्तानचे तत्कालीन राष्ट्राध्यक्ष परवेज मुशर्रफ यांच्या घरीही गेले होते. त्यावेळी दोघांनी पंजाबी गाणी गायली आणि मुशर्रफ यांनी तबलाही वाजवला होता.

भारताचे माजी प्रधानमंत्री मनमोहन सिंग सुद्धा जगजीत यांचे चाहते आहेत.

त्यांनी जगजीत आणि चित्रा यांना घरी बोलावलं होतं. आपलं कुटुंब फक्त त्यांचंच संगीत ऐकतं, असं त्यांनी मान्य केलं होतं.

करतार सिंग सांगतात "एकदा जगजीत सिंग इस्लामाबादवरून दिल्लीला येत असताना विमानातील कर्मचाऱ्यांनी जाणीवपूर्वक विमान अडीच तास हवेत ठेवलं होतं."

"आपल्या लाडक्या कलाकाराचा जास्त काळ सहवास लाभावा म्हणून त्यांनी असं केलं होत."

आपल्यासोबत संगीतसाथ करणाऱ्या कलाकारांची ते विशेष काळजी घेत असत. त्यांचा सन्मान राखला जावा, याबद्दल ते फार दक्ष असत.

सहकलाकारांची काळजी

सत्या सरन सांगतात, "विदेश दौऱ्यावर असताना रेकॉर्डिस्ट दमन सूद यांच्यासाठी त्यांनी बेड टी बनवला होता. तसंच त्यांच्या सूटला इस्त्रीही केली होती. सूद यांनी स्वतःच ही माहिती दिली होती."

जगजीत सिंग यांचं मत असं होतं की दर दोन वर्षांनी एक अल्बम बनवला पाहिजे कारण चाहत्यांना थोडी प्रतीक्षा करायला लावली पाहिजे, असं त्यांचं मत होतं.

जगजीत सिंग यांना घोड्यांच्या रेसचा शौक होता. एकदा रेसमध्ये त्यांचा घोडा अचानक पुढे गेला. त्यावेळी त्यांचा आनंद गगनात पोहचला. उत्साहाच्या भरात ते जोरजोरात ओरडू लागले.

पण दुसऱ्या दिवशी त्यांचा आवाज बसला. पुढे त्यांचा आवाज गाण्यायोग्य होण्यासाठी चार महिने लागले होते.

दमन सूद म्हणतात, "त्यांच्या सिगरेटच्या व्यसनामुळं माझा त्यांच्याशी नेहमी वाद होत असे. गुलजार आणि तलत मेहमूद यांची उदाहरणं देऊन ते मला सांगत की सिगरेटमुळं त्यांच्या आवाजाला एक खोली आली आहे."

पहिल्यांदा हृदयविकारचा झटका आल्यानंतर त्यांना सिगरेट आणि इतर काही सवयी बंद कराव्या लागल्या होत्या, असं ते सांगतात.

जगजीत सिंह मुलांसमवेत

घसा गरम ठेवण्यासाठी ते स्टीलच्या ग्लासमधून थोडीथोडी रम पीत असत. ही सवयही त्यांना सोडावी लागली होती.

जावेद अख्तर यांनी एकदा म्हटलं होतं...


..., असं त्यांचं म्हणणं आहे. आणि शेअरची खरेदी पुढच्या वर्षी मार्च महिन्यात सुरू करावी, असं ते म्हणतात.

"सराईत गुंतवणूकदारांनी सावध राहावं पण, गुंतवणूक सुरू ठेवायला हरकत नाही. कारण खराब बाजारातही काही शेअर चांगली कामगिरी करत आहेत," कुलकर्णी यांनी हे आवर्जून स्पष्ट केलं.

'देशी गुंतवणूकदार वाढले ही जमेची बाजू'

गुंतवणुकदारांच्या डिमॅट खात्यांच्या व्यावस्थापनासाठी आपल्याकडे सेंट्रल डिपॉझिटरी सर्व्हिसेस लिमिटेड अर्थात CDSL नावाची संस्था आहे. या संस्थेचे माजी अध्यक्ष चंद्रशेखर ठाकूर यांच्या मते ही घस... उर्वरित लेख लिहा:

वाला यांना वाटतं.

(वरील मतं ही तज्ज्ञांची वैयक्तिक मतं आहेत. शेअर बाजारातील गुंतवणूक ही जोखमीची आहे. तेव्हा गुंतवणुकदारांनी तज्ज्ञांच्या सल्ल्यानेच गुंतवणूक करावी.)

हे वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)


..., असं लेखक जेम्स युआन आणि जेसन इंच यांनी त्यांच्या 'सुपरट्रेंड्स ऑफ फ्युचर चायना' या पुस्तकात लिहीलंय.

ते म्हणतात, "पाश्चिमात्य देशांतले लोक लायसन्स नसणाऱ्या माणसाबद्दल जसा विचार करतात, हे तसंच आहे."

कंपन्यांमध्येल ज्येष्ठ अधिकारी त्यांच्या व्हिजिटिंग कार्डवर त्यांचा QQ नंबर लिहीत आणि अनेक उद्योगांचे स्वतंत्र QQ अकाऊंट असत.

मा हुआटेंड टेनसेंट कंपनी चे संस्थापक आहेत.

2012 पर्यंत चीनमध्ये QQचे दरमहा 798 दशलक्ष युजर्स झाले होते. तेव्हाच्या चीनच्या एकूण लोकसंख्येच्या निम्म्यापेक्षा हा आकडा मोठ... उर्वरित लेख लिहा:

ंवादाच्या पद्धतीवरही होतो. हाच परिणाम फेसबुक, व्हॉट्सॲप किंवा वीचॅटवरही दिसून येतो.

तुम्ही त्वरित उत्तर द्याल अशी अपेक्षा इन्स्टंट मेसेजिंगमध्ये केली जाते.

"म्हणूनच मग वीकेंडला जरी तुम्हाला मेसेज आला तरी तुम्हाला उत्तर द्यावं लागतं."

ब्रिटन, अमेरिका, कॅनडा, ऑस्ट्रेलिया आणि न्यूझीलंडसारख्या इंग्लिश प्राथमिक भाषा असणाऱ्या देशांमध्ये आजही ईमेल लिहिण्याची जुनीच प्रथा प्रचलित आहे.

'प्रिय...' ने सुरुवात आणि 'धन्यवाद' ने औपचारिक शेवट करण्याची पद्धत अजूनही पाळली जाते.

पण आशिया खंडातल्या अनेक देशांमध्ये इन्स्टंट ॲप आणि अनौपचारिक मेसेजिंगचा वापर आता जास्त केला जातो.

बिझनेस

चीनमध्ये वीचॅटसोबतच मोठ्या कंपन्यांचं काम बिझनेस ॲपद्वारे होतं. उदाहरणार्थ अलीबाबाचं डिंगटॉक आणि बाईटडान्सचं लार्क. सोबतच वीचॅटचं बिझनेस व्हर्जनही आहे. वीचॅट वर्कमध्ये डॉक्युमेंट शेअरिंग आणि ऑनलाईन एडिटिंग फीचर आहे. पे-रोल सर्व्हिस आणि प्रायव्हसीचं प्रमाणही जास्त आहे.

तर डिंगडाँगमध्ये युजर्सना त्यांचा मेसेज वाचण्यात आलाय वा नाही हे पाहता येतं आणि मेसेज पाहिलेला नसल्यास तो वाचण्याची आठवण करणारा एक पुश मेसेजही पाठवता येतो.

पाश्चिमात्य जगातल्या विखुरलेल्या ऑनलाईन सर्व्हिसेस

30 वर्षांच्या हेलन जिआ चीनमधल्या एका क्रिप्टोकरन्सी ट्रेडिंग कंपनीत पब्लिक रिलेशन्स मॅनेजर आहेत.

2018मध्ये त्या बीजिंगमधून इंग्लंडमध्ये आल्या. इंग्लंडमधल्या ऑनलाईन सेवा विस्कळीत असल्याचं त्यांचं म्हणणं आहे.

त्या सांगतात, "तुम्ही ॲमेझॉनवर काही खरेदी करता, दुसऱ्या ॲपवरून खाण्यापिण्याच्या वस्तू घेता, वेबसाईटवरून अपॉइंटमेंट बुक करता आणि या सगळ्यासाठी ईमेल वा फेसबुक गरजेचं असतं. पण चीनमध्ये हे सगळं एका वीचॅट अकाऊंटवरून होतं."

आपला ईमेल वरचेवर तपासण्याची सवय अजून हेलनला झालेली नाही.

"चीनमध्ये असताना मी कधीच ईमेल पहायचे नाही. म्हणूनच लोक ईमेलला उत्तर देतील अशी माझी अपेक्षाच नसते. आणि ईमेलवरून मनोरंजन तर होत नाही."

पण याचा अर्थ चिनी लोक ईमेल अजिबातच वापरत नाहीत, असा नाही.

बहुतेकांकडे ईमेल ॲड्रेस आहे पण अमेरिका वा युरोपातल्या लोकांच्या तुलनेत ते ईमेल्स कमी तपासतात.

चीनमध्ये ईमेल्स आता भूतकाळ झाले आहेत.

ईमेल भूतकाळाचा हिस्सा

मला ज्या विद्यार्थिनीने स्वतःचा ईमेल ॲड्रेस दिला होता, तिच्याशी ईमेलद्वारे मी काही काळ संपर्कात राहिलो. ती आता 30 वर्षांची आहे आणि चीनमधल्या...


..., आता लोक माझ्यावर हसतील. मग माझ्या अपमानाचं कारणच मी संपवणार अशी भावना पुरुषांच्या मनात घर करते," मीनल उलगडून सांगतात.

मुलांना कसं वाढवतोय आपण?

लहान मुलं काय ऐकत मोठी होतात? मुलीसारखा रंग वापरू नकोस, चालू नकोस, बोलू नकोस, विचार करू नकोस. समजून घेणं बाईचं काम, शांत राहणं बाईचं काम, ताकद न लागणारी लहान लहान काम करणं बाईचं काम. तू स्वयंपाकघरात जाऊ नकोस, 'अरे पुरुषासारखा पुरुष तू आणि पोरीच्या हातचा मार खातोस' हे वाक्य माझ्या शेजारणीने तिच्या मुलासाठी उच्चारलेलं मी माझ्या कानाने ऐकलंय. मुलाचं वय... उर्वरित लेख लिहा:

ा कॉलेजमध्ये कधी बोलणार? सेक्स किंवा स्त्री-पुरुषाची शरीररचना एवढंच लैंगिक शिक्षणात येतं का?"  ते पोडतिडकीने बोलतात.

पुरुषसत्तेचे बळी पुरुषही ठरतात या गोष्टीचाही ते पुनरुच्चार करतात. "तुम्ही पुरुषांना वगळून पुरुषांनी केलेल्या अत्याचाराचे प्रश्न कसे सोडवणार? त्यांच्याशी निकोप चर्चा व्हायला हवी, तीही शाळकरी वयापासूनच."

हेही वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)


..., आमच्या व्यवसायामुळे आम्हाला रोजच विषाणूचा सामना करावा लागत होता.

आमच्या टीममध्ये आम्ही चौघे होतो. सोशल डिस्टन्सिंग पाळलं जावं म्हणून दोन कार भाडेतत्त्वावर घेतल्या होत्या. आम्ही स्वतःच ड्राईव्ह करायचो आणि कार आपल्याशिवाय इतर कुणीही वापरू नये, यावर कटाक्षाने लक्ष ठेवायचो.

सुरक्षित राहण्याचा आणखी एक मार्ग होता 'बूम माईक' वापरणं. या माईकला एक दांडा होता, त्यामुळे इतरांपासून सुरक्षित अंतरावर उभं राहून प्रतिक्रिया, मुलाखत घेता यायची.

स्पेनमधल्या चौकातलं दृश्य

स्पेनमध्ये हॉस्पिटल आणि वृद्धाश्र... उर्वरित लेख लिहा:

परिस्थितीतही कोरोनाच्या लढाईत खारीचा वाटा उचलून देशाला मदत करण्याचा प्रयत्न करणारे अनेक हिरो आम्हाला रोज भेटायचे.

काही जण आरोग्य कर्मचाऱ्यांसाठी फेस मास्क आणि चेहरा झाकण्यासाठीचे सूट बनवत होते. एका हॉटेल व्यावसायिकेने सांगितलं की गरज पडली तर हॉस्पिटलसाठी हॉटेलचे बेड्स द्यायलाही तयार आहे. इतकंच नाही तर स्पेनचे लोक रोज रात्री आठ वाजता आपापल्या बाल्कनीत येऊन आरोग्य कर्मचाऱ्यांसाठी टाळ्या वाजवत होते.

बीबीसीच्या पत्रकार प्रतीक्षा घिल्डियाल

दिवसामागून दिवस गेले आणि हळुहळू स्पेनमधली परिस्थिती सुधारू लागली तशी माझी जाण्याची वेळ झाली. मात्र, आता मी दिल्लीला परत जाऊ शकत नव्हते. कारण तोपर्यंत भारतानेही कोरोना विषाणूच्या फैलावाला आळा घालण्यासाठी कठोर पावलं उचलायला सुरुवात केली होती. याचाच एक भाग म्हणून सर्व आंतरराष्ट्रीय उड्डाणं बंद करण्यात आली होती. भारताची लोकसंख्या आणि दुबळी आरोग्य यंत्रणा बघता सरकारला दुसरा पर्याय दिसला नसावा.

त्यामुळे मी युकेला जाण्याचा निर्णय घेतला. युकेला बीबीसीचं मुख्यालय आहे. जोवर घरी जाता येत नाही तोवर तिथे थांबावं, असं मी ठरवलं. स्पेनहून निघताना मात्र मला विमान प्रवासाची चांगलीच भीती वाटत होती. माद्रीद विमानतळावर सोशल डिस्टन्सिंगचं काटेकोरपणे पालन करण्यात येत होतं. एकमेकांमध्ये सुरक्षित अंतर ठेवा, अशी उद्घोषणा वारंवार होत होती.

फ्लाईटही जवळपास रिकामी होती. मी लंडनच्या हिथ्रो एअरपोर्टवर पोहोचले. एरवी प्रवाशांनी ओसंडून वाहत असलेल्या या विमानतळाच्या इमिग्रेशनच्या रांगेत यावेळी पहिल्यांदाच मी एकटी होते.

मी स्पेनवरून आल्यामुळे लंडनमध्ये आल्यावर मला लगेच आयसोलेशनमध्ये पाठवण्यात आलं. हळूहळू मी जे स्पेनमध्ये बघितलं त्याचाच अनुभव मला लंडनमध्ये येऊ लागला. आरोग्य कर्मचाऱ्यांसाठी उपकरणांची कमतरता, उशिराने लागू केलेला लॉकडाऊन, टेस्ट किट्सची कमतरता आणि उशिराने पावलं उचलली, अशी राजकारण्यांवर उठलेली टीकेची झोड... युरोपातल्या अनेक देशांमध्ये हाच पॅटर्न बघायला मिळत होता.

स्पेनमध्ये चिंताजनक परिस्थिती होती.

दरम्यानच्या काळात भारतात लॉकडाऊन वाढवण्यात आला. आपल्या घरी लवकरात लवकर परतण्याची कुठलीच चिन्हं मला दिसत नाहीत. जवळपास महिन्यापेक्षा जास्त काळ झाला आहे आणि मला माझ्या नवऱ्याची आठवण येऊ लागली आहे. तोही लॉकडाऊनमुळे दिल्लीत घरातच अडकला आहे.

कोरोना काळात साता समुद्रापारच्या प्रवासाने आपल्याला एक गोष्ट...


..., इस्लामिस्ट या कट्टरतावाद्यांच्या गटाकडूनही एकाची हत्या झाली," असंही खट्टक यांनी सांगितलं.

डझनावारी प्रकरणांमध्ये पत्रकारांना धमक्या किंवा मारहाण झाली आहे. ज्यात ठार करण्याचा नव्हे तर त्यांना समजवण्याचा प्रयत्न केला गेला होता, असं पाकिस्तान फेडरल युनियन ऑफ जर्नालिस्टच्या एका प्रतिनिधीनं सांगितलं.

"या पत्रकारांच्या बातम्या या देशाच्या लष्कर आणि गुप्तचर यंत्रणेशी संबंधित असतात. तसंच, या यंत्रणांच्या आशिर्वादामुळे शहरांमध्ये प्रस्थापित झालेले कट्टरतावाद्यांचे गट यांच्या विरोधात असतात," असंही खट... उर्वरित लेख लिहा:

ी अधिकाऱ्यानं मला फोन करून झापलं होतं."

तसंच, फेडरली अॅडमिनिस्टर्ड ट्रायबल एरियाज (FATA) भागात काम करणाऱ्या एका पत्रकाराला तिथल्या कट्टरतावादी गटाकडून एक फोन आला. या फोनवरील व्यक्तीनं फाटा आणि शेजारील खैबर पख्तुनवा प्रदेशाच्या एकीकरणाच्या मागणीला पाठिंबा देणाऱ्या बातम्या करू नये अशी समज फोनवरून दिली होती.

जूनमध्ये इस्लामाबादमधील एका मशिदीजवळ एका वृत्तवाहिनीच्या कर्मचाऱ्यांवर कट्टरतावाद्यांनी मोठा हल्ला केला होता. मशिदीच्या व्यवस्थापनाकडून विजेच्या व्यवहाराबाबत झालेल्या काही गडबडींबद्दल द डिन न्यूजची टीम तिथं चित्रीकरण करण्यासाठी गेली होती.

"मी कॅमेरा काढून चित्रीकरण करण्यास सुरुवात केली. तेव्हा मशिदीतला एक दाढीवाला गृहस्थ माझ्याकडे बघत होता." असं चित्रीकरण करणाऱ्या रशिद अझीम यांनी सांगितलं.

रशीद पुढे म्हणाले, "तो माणूस आत गेल्यानंतर मी पुन्हा चित्रीकरण सुरू केलं. पण, तो परत आला आणि त्यानं मला मारत खाली पाडलं आणि ओढत नेण्यास सुरुवात केली. माझ्या मित्रांनी लगेच गाडीत बसून गाडी मुख्य प्रवेशद्वारात आणली. त्यामुळे हल्लेखोराचं लक्ष वेधलं गेलं आणि मी पळून जाण्यात यशस्वी झालो."

"रशीद यांच्या डोक्याला मोठी जखम झाली. तसंच त्यांना मारहाण झाल्यामुळे त्यांचे कपडेही फाटले होते. शरिरावर इतर ठिकाणीही जखमा होत्या," असं रशीदचे सहकारी पत्रकार अली उस्मान यांनी सांगितलं.

घटनेच्या दोन दिवसांनंतर रशीद आणि त्यांच्या सहकाऱ्यांना पोलिसांनी सांगितलं की, मशीद व्यवस्थापनाकडून तुमच्या विरोधात तक्रार आली आहे. रमझानचा महिना असूनही तुम्ही मशिदीत पाणी प्यायलं जे पाकिस्तानच्या कायद्याप्रमाणे गुन्हा ठरतं.

"हल्लेखोराला कोर्टानं जामीन दिला तसंच रशीद यांनी हल्ल्याची काही दृश्य घेतली होती आणि पोलिसांकडेही दिली होती. या दृश्यांच्या जोरावर पत्रकारांना दहशतीच्या मार्गानं अडवण्याचा प्रयत्न केल्याचा युक्तीवाद रशीद यांच्यावतीनं करण्यात आला. मात्र, कोर्टानं ते अमान्य केलं. त्यामुळे आता आम्ही त्या प्रकरणासाठी लढणं बंद केलं आहे." असं अली उस्मान यांनी सांगितलं.

आणखी वाचा -

आवर्जून पाहावं असं

तुम्हाला माहिती आहे का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)


..., उत्तर प्रदेश (80) आणि प. बंगाल (42) या केवळ तीन राज्यांचे मिळून 164 खासदार आहेत.

ज्येष्ठ पत्रकार निरजा चौधरी यांचंही म्हणणं आहे की याबाबतीत राज्यांमध्ये आधीच असमतोलाची भावना आहे.

त्या म्हणतात की 2018 साली वित्त आयोगात महसूलाच्या वितरणाबाबत दक्षिण भारतीय राज्यांनी नाराजी व्यक्त केली होती. उत्तर भारताचं ओझं दक्षिण भारताने का वहावं, असा त्यांचा सवाल आहे.

लोकसभेची सदस्यसंख्या 1000 झाल्यास महिलांना जास्त प्रमाणात प्रतिनिधित्व मिळेल.

संसदेची सदस्यसंख्या वाढवणं आणि लहान मतदारसंघ यांचा जनतेला न... उर्वरित लेख लिहा:

ा तुम्ही इतरांच्या तुलनेत जास्त विकास केला असेल किंवा तुम्ही स्वतः केलेल्या मेहनतीमुळे तुमचा जीडीपी इतरांच्या तुलनेत चांगला असेल तर हेदेखील निकष मानले गेले पाहिजे."

त्या पुढे म्हणतात, "विचार करायला सुरुवात केली तर काहीतरी मार्ग नक्कीच निघेल. सर्व गोष्टींकडे नव्याने बघण्याची गरज आहे. यातून काहीही वाईट निघणार नाही."

माजी राष्ट्रपतींनी या चर्चा तोंड फोडलं, हे अत्यंत महत्त्वाचं आहे, असं जाणकारांना वाटतं. त्यांना वाटतं की खुल्या मनाने नव्या पद्धतीविषयी विचार करण्याची वेळ येऊन ठेपली आहे. जेणेकरून संसदेत जाणारे प्रतिनिधी खऱ्या अर्थाने आपल्या मतदारसंघाचं प्रतिनिधीत्व करू शकतील.

हेही वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)


..., उपमुख्यमंत्री, गुजरात

अहमदाबादमध्ये 'बियाँड फेक न्यूज'मध्ये बोलताना उपमुख्यमंत्री नितीन पटेल

फेक न्यूजला आळा घालण्यासाठी गुजरात सरकार कायदा आणण्याचा विचार करत असल्याचं उपमुख्यमंत्री नितीन पटेल यांनी सांगितलं आहे. त्यामाध्यमातून दिशाभूल करणाऱ्या, लोकांना चेतवणाऱ्या किंवा लोकांच्या उद्योगाचं आणि व्यापाराचं नुकसान करणाऱ्या बातम्यांना अळा घालण्याचा प्रयत्न केला जाईल. तसंच यामागे असलेल्या लोकांविरोधात कठोक कारवाई कशी करता येईल हे सुद्धा पाहिलं जाईल असं त्यांनी अहमदाबादमधल्या परिषदेत सांगितलं आहे.... उर्वरित लेख लिहा:

े. जेव्हा तुम्ही वास्तवातल्या प्रश्नांकडे दुर्लक्ष करता आणि जे गरजेचं नाही तेच तुम्हाला दाखवलं जातं हीसुद्धा एक प्रकारे फेक न्यूजच आहे. हिंदी वृत्तपत्रं काळजीपूर्वक वाचा. अनेक गुणी पत्रकारांचे हात बांधले गेले असल्याची जाणीव तुम्हाला होईल. अशा पत्रकारांना कामात स्वातंत्र्य मिळालं तर ते व्यवस्थेला, सरकारला, राजकारण्यांना प्रश्न विचारतील. आपण कष्टाने उभ्या केलेल्या लोकशाहीचं, आपल्या वृत्तवाहिन्या आणि एकूणच मीडिया अध:पतन करत आहेत. गेल्या चार वर्षांत हे मी अनुभवलं आहे. याआधीही लोकशाहीचं खच्चीकरण आपण अनुभवलं आहे. मी हे पूर्ण जबाबदारीने बोलतो आहे. तुम्ही वाचता त्या वर्तमानपत्रांचे संपादक, तुम्ही ज्यांच्या बातम्या वाचता ते पत्रकार तसंच माध्यमसमूहांचे मालक हे असे सगळे घटक एकत्र मिळून लोकशाहीचा विनाश करत आहेत. सजग नागरिक म्हणून तुम्ही वेळीच जागृत होऊन या खोट्या गोष्टींविरोधात संघर्ष केला नाहीत तर तुमचं भवितव्य कोण बदलवणार? वृत्तवाहिन्यांचं काय चाललं आहे हे तुम्ही समजून घ्यायला हवं. हिंदू-मुस्लिम राजकारणाला ते खतपाणी घालतात. या अशा भारताचं स्वप्न तुम्ही पाहिलं होतं का? : रवीश कुमार, ज्येष्ठ पत्रकार

दुपारी 1.25 - 'हा केवळ पूर्वग्रह नाही तर अजेंडा आहे'

फेक न्यूज संघटित पद्धतीने पसरवल्या जातात. त्यांना भक्कम असं पाठबळ असतं तसंच विशिष्ट असा अजेंडाही असतो. काही वर्षांपूवीच्या आणि आताच्या परिस्थितीत हा मोठा फरक पडला आहे. हा केवळ पूर्वग्रह नाही तर अजेंडा आहे. जबाबदारी किंवा बांधिलकीविना असलेला पूर्वग्रह आहे - स्वरा भास्कर

दुपारी 1 - मला फरक पडत नाही असं म्हणणं सोपं आहे - स्वरा भास्कर

मला फरक पडत नाही असं म्हणणं सोपं आहे, पण व्हिज्युअल मीडियम असं आहे की प्रत्येकाला फरक पडतो. मीम्समधून तुमचा चेहरा सहज ओळखू येतो. धमकी देणारा, घाबरवणारा व्यक्ती त्याची ओळख उघड करत नाही मात्र तरी लोकांना भीती वाटू शकते, असं मत प्रसिद्ध अभिनेत्री स्वरा भास्कर यांनी व्यक्त केलं आहे.

दुपारी 12.40 - 'वैयक्तिक माहिती ही स्वत:ची खाजगी मालमत्ता'

सोशल मीडियावर आपण खाजगी आयुष्याबद्दल मुक्तपणे माहिती देतो, शेअर करतो आणि त्यानंतर माहितीच्या गोपनीयतेविषयी तक्रारी करतो. वैयक्तिक माहिती ही स्वत:ची खाजगी मालमत्ता आहे. कृपया त्याची काळजी घ्या- सोनाली पाटणकर

दुपारी 12.40 - 'फेक न्यूजबाबत कायदेशीर पोकळी जाणवते'

रशियाकडून डेटा अर्थात माहितीमध्ये कशी फेरफार...


..., की लोकसभेची एकच जागा महाराष्ट्रात होती. स्वाभाविक सगळ्यांचं लक्ष या जागेकडं होतं. साताऱ्याच्या गादीबद्दल सर्वांनाच आदर आहे. पण त्या गादीची प्रतिष्ठा न ठेवल्यास काय होतं, ते दिसून आलं. श्रीनिवास पाटलांसारख्या नेत्याला निवडून दिल्याबद्दल मी साताऱ्याच्या जनतेचे आभार मानतो.

त्यामुळे गादीला मान देताना उदयनराजेंना मात्र विरोध झाल्याचे पहायला मिळालं.

'मानासोबतच वलयाचंही ओझं येतं'

सध्याच्या वादाच्या अनुषंगानं या मुद्द्याबद्दल बोलताना लोकमत कोल्हापूर आवृत्तीचे निवासी संपादक वसंत भोसले यांनी बीबीसी ... उर्वरित लेख लिहा:

इतर राजघराणी ही लोकशाही प्रक्रियेमध्ये नसल्यानं त्यांची चर्चा होत नाही. या राजघराण्यांना लोकांनीच लोकशाही प्रक्रियेमध्ये आणल्याचंही श्रीमंत माने यांनी म्हटलं.

उदयनराजे भोसले, शरद पवार आणि पृथ्वीराज चव्हाण

याबाबत श्रीमंत माने यांनी यशवंतराव चव्हाण यांची एक आठवण सांगितली. "यशवंतराव चव्हाणांनी 'गादी' नावाच्या प्रकरणाला लोकशाहीमध्ये आणू नका, असा इशारा दिला होता. त्यांनी दिलेला इशारा आज खरा होताना दिसतोय. त्याचे परिणाम आपल्याला पाहायला मिळत आहेत. सगळेजण आपल्या रोजीरोटीच्या प्रश्नापासून वेगळे होऊन अस्मिता, गादीचा वारसा यावरच चर्चा करताना दिसत आहेत."

"या राजघराण्यांना जे महत्त्व मिळत आहे ते केवळ शिवाजी महाराज आणि संभाजी महाराज यांच्या कर्तबगारीमुळे मिळत आहे. उदयनराजे किंवा शिवेंद्रसिंहराजे यांची स्वतःची कर्तबगारी नाही. उदयनराजे खासदार झाले यापेक्षा त्यांनी वेगळं काही केलेले नाही. आज उदयनराजे नाव न घेता शरद पवार यांच्यावर टीका करत आहेत. पण शरद पवार यांच्यामुळेच ते खासदार झाले. पवार सोबत नसताना ते पडले. त्यामुळे पवारांवर त्यांची टीका किती गांभीर्याने घ्यायची हे पण पहायला पाहिजे. मुळात पुस्तकाचा वाद हा शिवाजी महाराजांच्या गादीपर्यंत यायचं कारण नव्हतं. पण भाजपला जे हवंय तेच घडतंय. यामागचं कारण असं आहे की, भाजपला एकाच वेळेला शिवसेनेवर टीका करायची होती आणि त्याच वेळेला शरद पवारांवरही टीका करायची होती. मराठा समाज हा शिवसेना आणि पवारांच्या मागे का उभा आहे, यावर भाजपला प्रश्न निर्माण करायचे आहेत. अशा वेळी उदयनराजेंना पुढं करत हे सगळं भाजपनं केलं आहे."

हेही वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)


..., की हिंग बनवण्याची प्रक्रिया सुरू होते.

काबुली सफेद आणि हिंग लाल हे हिंगाचे दोन प्रकार असल्याचं स्पाईसेस बोर्डाची वेबसाईट सांगते. पांढरा किंवा फिका हिंग पाण्यात विरघळतो. तर काळा किंवा गडद हिंग तेलात विरघळतो.

कच्चा हिंग खूप उग्र वासाचा आणि म्हणूनच अनेकांना खाण्यायोग्य वाटत नाही. त्यात डिंक आणि स्टार्च किंवा तांदुळपिठी टाकून हिंगाच्या वड्या केल्या जातात. हिंगात काय घातलं आहे, यावरून त्याच्या किंमतीत फरक पडतो, असं व्यापारी सांगतात. हिंग पावडरच्या रुपातही मिळतो आणि दक्षिण भारतात हिंग भाजून त्... उर्वरित लेख लिहा:

ा आहारात पिष्टमय पदार्थ आणि फायबरचं प्रमाण जास्त असल्यानं हिंग त्याला पूरक ठरतो.

"अजीर्ण होण्यावर हिंग्वाष्टक चूर्ण घेतलं जातं, त्यात हिंग हा मुख्य घटक आहे. हिंगाचा लेप पोटदुखीवर लावतात. अशी अनेक औषधं आहेत, ज्यात हिंगाचा घटक म्हणून वापर होतो. फक्त हिंग नुसता औषधात कधीच वापरला जात नाही, तर तो तुपावर भाजून त्याचं चूर्ण वापरला जावा, असं आयुर्वेद सांगतो. कच्चा हिंग जास्त प्रमाणात खाल्ल्यास उलटी होऊ शकते."

भारतीय लोक इतकं हिंग का खातात?

दिल्लीच्या खडीबावली इथली मसाल्यांची बाजारपेठ ही आशियातल्या सर्वांत मोठ्या घाऊक मसाले बाजारपेठांपैकी ही एक आहे. गेल्या वर्षी दिल्लीत असताना खडीबावलीच्या या बाजाराला मी भेट दिली होती.

तिथल्या एका गल्लीत तर फक्त हिंगाचा वास दरवळत असतो आणि त्यातून अस्सल हिंग शोधून काढणं हाही एक अनुभव असतो. दुकानांमधले ते हिंगाचे ढिगारे पाहिले, की भारतात खरंच किती हिंग वापरला जातो, याचा अंदाज येतो.

भारतातल्या काहींच्या जेवणात हिंगाचा फारसा समावेश नसतो पण अनेक समुदायांचं जेवण त्याशिवाय बनतच नाही. कांदा-लसणीशिवाय बनणाऱ्या पदार्थांमध्ये हिंग हमखास घातला जातो. काहीजण मांसाहारी जेवणातही हिंग घालतात. काहीच नाही, तर हिंग घातलेलं मसाला ताक बहुतेक सर्वांनीच कधी ना कधी प्यायलं असतं.

भारतातच नाही, पाकिस्तान, बांगलादेश, अफगाणिस्तानापासून ते अगदी अरब विश्वात, इराणमध्येही हिंगाचा खाद्यपदार्थांत किंवा औषधासाठी उपयोग होतो. पण हिंगाचा उग्र वास जगाच्या काही भागातील लोकांना तो सहसा रुच नाही.

म्हणूनच कुणी हिंगाला 'डेव्हिल्स डंग'ही म्हणतात. कुणाला त्याचा भपकारा आवडत नाही, तर कुणाची भूक त्यामुळे चाळवते. पण हिंग पदार्थात मिसळल्यावर त्याचा वास कुठेतरी नष्ट होतो आणि एक खमंग चव मागे राहते.

तेल तापल्यावर हळद आणि हिंग वेळेत फोडणीत कधी टाकायचा आणि त्यावर लगेच दुसऱ्या भाज्या कशा टाकायच्या याचं तंत्र जमलं, की घरादारात हिंगाचा खमंगपणा दरवळत राहतो. आता हा लेख लिहिता लिहिता मीही भाताला हिंगाची फोडणी दिली आहे आणि त्या वासासोबत अफगाणिस्तान, इराणमध्येही जाऊन आले आहे.

केरळ, कर्नाटक, तामिळनाडू, अशा दक्षिणेकच्या राज्यांत सांबार, रसममध्ये हिंग असलाच पाहिजे. गुजराती कढी असो, महाराष्ट्रातलं वरण किंवा खिचडी किंवा वांग्याची भाजी. पुढच्या वेळेस या पदार्थांना हिंगाची फोडणी देताना किंवा त्यावर ताव मारताना, हिंगाचा हा इतिहास आणि...


..., खासगी, अनुदानित शाळांमध्ये शिक्षकांची उपस्थिती बंधनकारक असेल. पण इतर सर्व अशैक्षणिक जबाबदाऱ्यांप्रमाणे शाळेत  कोरोना व्हायरसचा संसर्ग रोखण्याची सर्वस्वी जबाबदारी शिक्षकांवर देण्यात येऊ नये अशी मागणी शिक्षक करत आहेत.

"शाळा सुरू करण्याबाबत सरकारने सर्वप्रथम धोरण निश्चित करावे. त्याबाबत सरकारी पातळीवर स्पष्टता हवी. नाहीतर यात शिक्षक भरडला जाण्याची शक्यता आहे." असं मत शिक्षणतज्ज्ञ रमेश जोशी यांनी व्यक्त केलं.

शाळांमध्ये फीजिकल डिस्टंसिंग पाळता येईल का याबाबत शिक्षकांच्या मनात शंका आहे. लहान वर... उर्वरित लेख लिहा:

बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)


..., ख्रिस मॉरिस यांना संघात घेतलं आहे. उमेश यादव, नवदीप सैनी आणि मोहम्मद सिराज या भारतीय त्रिकुटाकडे लक्ष असेल. युझवेंद्र चहल, वॉशिंग्टन सुंदर, पवन नेगी युएईत महत्त्वपूर्ण भूमिका बजावू शकतात. संघ म्हणून एकत्रित चांगली कामगिरी करण्यात बेंगळुरूला सातत्याने अपयश आलं आहे. विराट आणि एबीच्या बरोबरीने बाकीच्यांना कामगिरी करावी लागेल.

किंग्ज इलेव्हन पंजाब

पंजाबचा कर्णधार लोकेश राहुलवर यंदा कॅप्टन,कीपर, ओपनर अशी तिहेरी जबाबदारी आहे. तो तिहेरी भूमिकेला कसा न्याय देतो हे पाहणं रंजक ठरणार आहे.

तडाखेबंद ब... उर्वरित लेख लिहा:

आंद्रे रसेल हे कॅरेबियन स्टार कोलकातासाठी हुकमी आहेत.

दिनेश कार्तिकच्या नेतृत्वाखाली खेळणाऱ्या कोलकाताकडे यंदा आयोन मॉर्गन आणि टॉम बँटन हेही आहेत. कुलदीप यादव, कमलेश नागरकोट्टी, शिवम मावी, प्रसिध कृष्णा या युवा वेगवान बॉलर्सकडे लक्ष असेल. शुभमन गिलकडून कोलकाताला खूप अपेक्षा आहेत. भन्नाट वेगाने बॉलिंग करणारा लॉकी फर्ग्युसन कोलकाताचं अस्त्र होऊ शकतो.

सनरायझर्स हैदराबाद (2016)

स्पर्धेतील सगळ्यात संतुलित संघांपैकी एक. डेव्हिड वॉर्नर, जॉनी बेअरस्टो आणि केन विल्यमसन ही दमदार बॅट्समनचं त्रिकुट हैदराबादकडे आहे. वॉर्नर-बेअरस्टो या सलामीच्या जोडीने प्रतिस्पर्ध्यांना जेरीस आणलं होतं. फॅब्युलस फोरमध्ये गणना होणारा केन विल्यमसन आपली छाप सोडण्यासाठी उत्सुक आहे. सनरायझर्सचं नेतृत्व वॉर्नर करणार का विल्यमसन हे पाहणं रंजक ठरेल.

मोहम्मद नबी आणि रशीद यांना युएईत खेळण्याचा मोठा अनुभव आहे. बॅट आणि बॉलसह चमक दाखवण्यासाठी दोघेही आतूर आहेत.

डेव्हिड वॉर्नर

भुवनेश्वर कुमार, संदीप शर्मा, खलील अहमद, सिद्धार्थ कौल यांनी सातत्याने हैदराबादची बॉलिंग आघाडी व्यवस्थितपणे सांभाळली आहे. विजय शंकरला चांगली कामगिरी करत टीम इंडियाच्या निवडसमितीला प्रभावित करण्याची संधी आहे. मनीष पांडेकडूनही मोठ्या अपेक्षा आहेत.

मुंबई इंडियन्स (2013, 2015, 2017, 2019)

स्पर्धेतील बहुचर्चित आणि लोकप्रिय संघ. रोहित शर्मा दुखापतीनंतर पुनरागमन करण्यासाठी आतूर आहे. गेले काही वर्षात रोहितचा टीम इंडियासाठी आणि आयपीएलमध्ये खेळतानाही भन्नाट फॉर्मात आहे. तोच फॉर्म कायम राखत जेतेपद पटकावण्यासाठी मुंबईचा संघ सज्ज झाला आहे.

रोहित शर्मा आणि जसप्रीत बुमराह

काही दिवसांपूर्वी बाप झालेल्या हार्दिक पंड्याचे फिटनेसचे व्हीडिओ चर्चेत असतात. हार्दिक आणि कृणाल पंड्या ही भावांची जोडगोळी मुंबईसाठी कळीची आहे.

कायरन पोलार्ड हा मुंबईचा आधारस्तंभ आहे. वडिलांच्या आजारपणामुळे लसिथ मलिंगा काही सामने खेळू शकणार नाही. जसप्रीत बुमराह, मिचेल मक्लेघान, ट्रेंट बोल्ट,नॅथन कोल्टिअर नील असं तगडं आक्रमण मुंबईकडे आहे. फिरकीपटू राहुल चहरने गेल्या वर्षी सगळ्यांना प्रभावित केलं होतं. क्विंटन डी कॉक आणि सूर्यकुमार यादव यांना यंदा मोठ्या खेळी कराव्या लागतील.

राजस्थान रॉयल्स (2008)

प्रयोग करण्यासाठी प्रसिद्ध संघ. प्रसिद्धीपासून दूर असणाऱ्या छोट्या खेळाडूंना घेऊन पुढे जाण्याचं राजस्थानचं धोरण...


..., गणेश नाईक यांच्यासारख्या दिग्गजांचा समावेश आहे.

या नेत्यांच्या जागांबाबत शिवसेना-भाजपमध्ये काय वाटाघाटी होतात, हा मुद्दा उपस्थित झाला आहे. यावर बोलताना विनायक पात्रुडकर म्हणतात, "भाजपचे 10 ते 15 आमदार शिवसेनेच्या पारंपरिक मतदारसंघातून निवडून आलेले आहेत. मात्र, भाजपमध्ये इनकमिंग झालीय. या जागांवर ताणाताणी होऊ शकते. शिवसेनेला कुठल्या जागा ऑफर केल्या जातात, हाही मुद्दा आहे."

"काँग्रेस-राष्ट्रवादीतून झालेल्या इनकमिंगमुळे भाजपला जागांचं नीट व्यवस्थापन करावं लागणार आहे," असं प्रशांत दीक्षित सांगता... उर्वरित लेख लिहा:

नाही राहिली, तरी भाजपला फायदाच होणार असल्याचं दिसतंय," असं अलका धुपकर म्हणतात.

जर आम्ही 2014 ला विरोधात बसलो असतो तर आज परिस्थिती वेगळी असती, असं शिवसेनेचे नेते संजय राऊत नुकतेच म्हणाले होते. त्यावर विचारलं असता राऊत म्हणाले की ती त्यांची वैयक्तिक प्रतिक्रिया होती, पक्षाची भूमिका नाही.

"आम्ही 2014 साली सत्तेत आलो नसतो, तर त्याच्या पुढची चार वर्ष आम्ही विरोधी पक्षातच राहिलो असतो. आज महाराष्ट्रात शिवसेना सत्तेसाठी प्रबळ दावेदार असता, पर्याय असता. लोक पाहतात की पर्याय काय आहे. (सरकारविरुद्ध) लढणारा विरोधी पक्ष असतो, त्याला पर्याय म्हणून स्वीकारलं जातं अनेकदा. तर ते झालं असतं.

"मग आज चित्र जरा वेगळं दिसलं असतं, आम्ही मातोश्रीत बसलो असतो आणि सर्वांनी चर्चेसाठी बाहेर रांग लावली असती," असं राऊत म्हणाले.

यावरही चंद्रकांत पाटील म्हणाले, "आता यावर चर्चा करण्यात काहीच अर्थ नाही. तेव्हा त्यांना विरोधात बसायचं होतं तर त्यांनी बसायला हवं होतं."

पितृपक्षानंतर युतीची घोषणा?

"पितृपक्षासारख्या गोष्टींवर भाजप आणि शिवसेना या दोन्ही पक्षांचा विश्वास असल्यानं एकतर पितृपक्षाचा आठवडा संपून नवरात्र सुरू झाल्यावर घोषणा होऊ शकते. पितृपक्ष संपल्यावर पहिल्याच दिवशी किंवा त्याच्या दुसऱ्या दिवशी ते युती जाहीर करू शकतात," असा अंदाज विनायक पात्रुडकर यांनी व्यक्त केलाय.

तर रिपाइं आठवले गटाचे नेते आणि राज्यमंत्री अविनाश महातेकर यांनी बीबीसी मराठीशी बोलताना सांगितलं की, "शिवसेना-भाजप युतीच्या घोषणेचं गाडं मुहूर्तासाठी अडलेलं असावं."

'युती होईल असं गृहीत धरलंय'

शिवसेना-भाजपच्या महायुतीत रिपाइं, शिवसंग्राम, रासप असेही घटकपक्ष आहेत. त्यामुळं या पक्षांच्या जागांचाही मुद्दा उपस्थित होतो.

रिपाइं नेते आणि राज्यमंत्री अविनाश महातेकर म्हणाले, "शिवसेना-भाजपशी आमची प्राथमिक बोलणी झालीय. आता अंतिम बोलणी व्हायची आहे. लवकरात लवकर युती व्हावी, असं वाटतंय."

युती होईलच असं काही सांगण्यात आलं नाही, पण युती होईल असं गृहित धरलंय, असं महातेकर म्हणाले.

मात्र, महातेकर पुढे म्हणाले, "युती झाली नाही, तरी आमची रणनीती तयार आहे. पण युती व्हावी असा आमचा प्रयत्न आहे आणि तसा आग्रही धरला आहे."

मित्रपक्षांच्या मुद्द्यावर विनायक पात्रुडकर म्हणतात, "मित्रपक्षांना 18 जागा आहेत. या जागा सुरक्षित ठेवण्याचा प्रयत्न मित्रपक्षांचा आहे. या दोघांच्या भांडणात आपला बळी...


..., तसे लांबलेल्या कोव्हिडचे नेमके परिणाम दिसू लागले आहेत आणि लाँग कोव्हिडमुळे होणाऱ्या मानसिक समस्यांविषयीही आता कुठे माहिती मिळू लागली आहे.

योगिता यांच्या वास घेण्याच्या क्षमतेवरच कोव्हिडमुळे परिणाम झाला आहे. त्यांना ऑगस्टमध्ये कोरोना विषाणूची लागण झाल्याचं स्पष्ट झालं होतं. एक दिवस आलेला ताप आणि अंगदुखी यांशिवाय त्यांना कुठल्या गंभीर समस्या जाणवल्या नाहीत. फक्त दोन आठवडे त्यांची वास घेण्याची क्षमता पूर्णपणे गेली होती.

त्या सांगतात, "जवळपास दोन महिन्यांनी मला अधुनमधून जळकट वास येऊ लागला. आधी ... उर्वरित लेख लिहा:

र याच सकारात्मक विचारांवरही त्याचा परिणाम होतो.

मनोविकारतज्ज्ञ डॉ. अक्षता भट यांनाही वाटतं. त्या म्हणतात, "लोकांना येणारे अनुभव वेगवेगळे असतात आणि त्याचा सामना करण्याची त्यांची पद्धतही वेगळी असते."

लाँग कोव्हिडचा सामना करताना मानसिक आरोग्य कसं उत्तम ठेवायचं?  डॉ. अक्षता भट सांगतात, की काही छोट्या गोष्टींकडे लक्ष दिलं आणि समुपदेशक किंवा डॉक्टर्सची मदत घेतली तर लाँग कोव्हिडमध्ये मन:स्वास्थ्य चांगलं ठेवता येईल.

-    साध्या साध्या गोष्टींनीही मोठा फरक पडू शकतो. त्यामुळे एक शेड्यूल किंवा दिनक्रम ठरवा आणि तो नियमितपणे पाळा

-    योग्य आहार अतिशय महत्त्वाचा आहे. शरीराची ताकद वाढण्यासाठी आणि मनासाठीही.

-    पाणी प्यायला विसरू नका. कुठल्याही विषाणूजन्य आजारातून बरं होताना पाणी पिणं महत्त्वाचं आहे, कारण त्यामुळं थकवा कमी होऊ शकतो, तरतरी येते.

-    थकवा जाणवत असला, तरी थोडाफार हलका व्यायाम करा. शरीराची हालचाल होत राहणं गरजेचं आहे.

-    विलगीकरण संपलं असेल, तर तुम्ही बाहेरही पडू शकता. गर्दी नसेल अशा ठिकाणी चालण्यासाठी जाणं किंवा निसर्गाच्या जवळ काही काळ घालवणं मानसिक आरोग्यासाठी एरवीही चांगलंच.

-    शक्य असेल तर सकाळचं कोवळं ऊन येईल अशा जागी काही वेळ घालवा.

-    ध्यान किंवा प्राणायाम केल्यानंही मदत होते.

-    खोलवर श्वास घेण्याचा सराव करा. त्यामुळे चिंता किंवा ताण कमी होण्यास मदत होते.

-    सकारात्मक गोष्टींवर भर द्या, म्हणजे नैराश्यावर मात करणं सोपं जाईल.

-    एखादा छंद जोपासा, तुमच्या मनाला उभारी देणाऱ्या गोष्टींमध्ये स्वतःला गुंतवून ठेवा.

-    तुम्हाला जाणवणाऱ्या लक्षणांसाठी डॉक्टरांनी दिलेली औषधं नियमितपणे घ्यायला विसरू नका.

-    योग्य आणि शांत झोप मानसिक स्वास्थ्यासाठी आणि आजारातून बरं होण्यासाठी मदत करते.

-    गरज भासल्यास समुपदेशकांची किंवा मानसोपचारतज्ज्ञांची मदत घ्या.

हेही वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता. बीबीसी मराठीच्या फेसबुक पेजवर रोज रात्री कोरोना पॉडकास्ट पाहायला विसरू नका.)


..., त्या प्रत्येक पक्षात कमी-अधिक फरकानं घराणेशाही पहायला मिळते."

"राजकारणात प्रत्येक नेत्याचे, पक्षाचे हितसंबंध मोठ्या प्रमाणावर गुंतलेले असतात. अशावेळी बाहेरच्या व्यक्तीकडे सूत्रं सोपविण्यापेक्षा घरातल्याच विश्वासू, सर्वांत जवळच्या व्यक्तीकडेच जबाबदारी दिली जाते. गेल्या काही वर्षांत सर्वच पक्षात ही गोष्ट दिसून आली आहे. शिवसेनाही याला अपवाद नाही," प्रधान सांगतात.

संदीप प्रधान यांनी म्हटलं, "उद्धव ठाकरेंच्या दृष्टिनं विचार करायचा झाल्यास काँग्रेस आणि राष्ट्रवादी काँग्रेसच्या तुलनेत अनुभवाचा वि... उर्वरित लेख लिहा:

णयामागची कल्पना ही आदित्य ठाकरे यांची होती. त्याचप्रमाणे गेल्या काही वर्षांमध्ये आदित्य हे ठाकरे कुटुंब आणि महत्त्वाच्या उद्योजकांमधील दुवा म्हणून काम पाहत आहेत. त्यामुळे पर्यावरण किंवा इंडस्ट्रीपैकी एक खातं आदित्य यांना मिळण्याची शक्यताही धवल कुलकर्णी यांनी बोलून दाखवली.

नाईट लाईफ ते व्हॅलेंटाईन

त्यांचं शिक्षण सेंट झेविअर्स शाळेत आणि के. सी. महाविद्यालयातून झालं. त्यांनी कायद्याची पदवी घेतली आहे.

2007मध्ये वयाच्या 16व्या वर्षी त्यांच्या 'माय थॉट्स इन व्हाईट अँड ब्लॅक' या हिंदी, इंग्रजी आणि मराठी भाषेतल्या कवितासंग्रहाचं प्रकाशन झालं. नंतर 'उम्मीद' नावाचा 8 गाण्यांचा अल्बमही प्रसिद्ध झाला.

गेल्या काही वर्षांत आदित्य ठाकरेंनी मोजक्या विषयांवर मतं व्यक्त केली आहेत. त्यांनी निवडक मुद्द्यांवर 'आंदोलनं' केली आहेत. या विषयांच्या निवडींवरून आणि 'आंदोलनां'च्या स्वरूपांवरून त्यांच्याविषयी महत्त्वाची माहिती कळते.

उद्धव ठाकरे आणि आदित्य ठाकरे

2010मध्ये रोहिंग्टन मिस्त्री यांच्या 'सच अ लाँग जर्नी' या पुस्तकाच्या प्रती जाळून त्यांनी पहिलं आंदोलन केलं. मुंबई विद्यापीठाच्या अभ्यासक्रमातून हे पुस्तक काढून टाकण्यासाठी त्यांनी हे आंदोलन छेडलं होतं. या पुस्तकामुळे मराठी माणसाचा अपमान होत असल्याचा आरोप त्यांनी केला होता. अखेर हे पुस्तक अभ्यासक्रमातून हटवण्यातही आलं.

आदित्य यांनी आतापर्यंत मुंबईतलं नाईट लाईफ जिवंत रहावं आणि रूफ टॉप हॉटेलना परवानगी मिळावी, यांसाठीचा आग्रह धरला. मुंबईतल्या राणीच्या बागेत पेंग्विन यावेत, यासाठीही त्यांनी प्रयत्न केले. त्यांनी मुंबईतल्या मरीन लाइन्स तसंच वडाळ्यात खुले जिमही सुरू केले.

फक्त मुंबईचे नेते?

आदित्य ठाकरे तरुण पिढीचे नेते असल्याने सोशल मीडियावर खास सक्रिय असतात. त्यांना एखाद्या गोष्टीबद्दल विचारलं तर ते ट्विटरवर प्रतिसादही देताना दिसतात.

पण त्यांच्या सोशल मीडियाच्या वापराबाबत गंमतही दिसून येते. जिथे मराठी भाषिक मोठ्या संख्येने आहेत, त्या फेसबुकवर त्यांच्या अधिकृत पेजला 1 लाख 23 हजार लाइक्स दिसतात. तर इंग्रजीचं वर्चस्व असलेल्या ट्विटरवर त्यांचे जवळपास 14 लाख 80 हजार फॉलोअर्स आहेत.

आदित्य ठाकरे

आदित्य ठाकरेंवर त्यांचं नेतृत्व शहरी आणि मुंबईकेंद्री असल्याचा आरोपही अनेकदा झाला आहे. त्याबद्दल बीबीसी मराठीशी बोलताना युवा सेनेचे सचिव पूर्वेश सरनाईक यांनी म्हटलं होतं, की आदित्यजींचं...


..., पण त्यात अनेक आव्हानं आहेत. त्यांचं भविष्य सध्या अधांतरीच आहे.

NRC च्या या लांबलचक प्रक्रियेमध्ये जुतिका दाससारखे अनेक जणं भरडले जात आहेत.

शहीदाच्या पुतण्याचंही नाव नाही

NRC च्या दुसऱ्या यादीत कारगिल युद्धात शहीद झालेल्या सैनिकच्या पुतण्याचंही नाव नाहीये.

ग्रेनेडिअर चिनमॉय भौमिक राज्यातल्या कछार भागातल्या बोरखेला मतदार संघात राहायचे. त्यांचा मृत्यू कारगिल युद्धात झाला.

चिनमॉय यांच्या 13 वर्षांच्या पुतण्याचं, पिनाक भौमिकचं नाव NRCच्या लिस्टमधून गायब आहे. त्याचे आई-वडील आणि इतर नातेवाईकां... उर्वरित लेख लिहा:

1971 पर्यंतच्या कोणत्याही मतदार यादीत या लोकांची नावं असायला हवीत.

मुस्लिमांची नावं यादीत सामील करण्यावरून अनेक तक्रारी दाखल झाल्या आहेत.

याचबरोबर जन्माचा दाखला, जमिनीची कागदपत्र, शरणार्थी प्रमाणपत्र, शाळा-महाविद्यालयांची प्रमाणपत्र, पासपोर्ट, कोर्टाची कागदपत्र, अशी नागरिकत्व सिद्ध करू शकणारी कागदपत्र पुरावा म्हणून ग्राह्य धरली जाणार आहेत.

जर एखाद्याचं नाव 1971पर्यंतच्या मतदार यादीत नसेल, पण त्याच्या पूर्वजांचं नाव असेल तर त्या व्यक्तीला पूर्वजांशी त्यांचं असलेलं नातं सिद्ध करावं लागेल.

यादीत नाव नसलेल्यांचं काय?

ताज्या यादीनुसार राज्यात दोन कोटी 89 लाख आसामी नागरिक आहेत तर 40 लाख लोकांची नावं या यादीत नाहीत.

30 जुलैच्या यादीत ज्यांचं नाव आलेलं नाही त्यांना पुन्हा अपील करायची संधी मिळणार आहे.

आता प्रश्न असा आहे की ज्यांना परदेशी ठरवलं जाईल त्यांचं काय? भारत आणि बांग्लादेशमध्ये बेकायदेशीर नागरिकांना परत पाठवण्याचा कोणताही करार नसल्याने त्या लोकांचं काय ज्यांच्या कित्येक पिढ्या या देशाला आपलं मानून इथे राहात आहेत?

सरकारकडून याचं काहीही स्पष्ट उत्तर आलेलं नाही. आसामचे मंत्री आणि भाजपचे नेते हिमंता बिस्वा शर्मा यांनी डिसेंबरमध्ये म्हटलं की, NRC चं उदिष्ट आसाममध्ये बेकायदेशीररित्या राहाणाऱ्या बांगलादेशी नागरिकांना ओळखण्याचं आहे. या लोकांना परत पाठवलं जाईल.

अर्थात त्यांनी पुढे हे ही सांगितलं की, "बंगाली बोलणारे हिंदू आसामी लोकांसोबतच राहातील." त्यांचं हे विधान भाजपच्या विचारधारेशी मिळतं-जुळतं आहे.

केंद्र सरकारने प्रत्येक हिंदू माणसाला भारतीय नागरिक होण्याचा नैसर्गिक अधिकार देण्याचा एक कायदाही सादर केला होता, पण सर्वसामान्य आसामी नागरिकाला हा कायदा मान्य नाही.

विद्यार्थी आणि काही संघटना या विरोधात जानेवारी महिन्यात रस्त्यावर उतरल्या होत्या. दुसऱ्या बाजूला आसाम सरकारचा मित्र पक्ष आसाम गण परिषद (AGP) देखील या मुद्द्यावर सरकारशी सहमत नाही.

विरोधकांना भीती आहे की हा कायदा मंजूर झाला तर सध्या बांगलादेशात असणाऱ्या 1 कोटी 70 लाख हिंदूंचा आसाममध्ये प्रवेश करण्याचा मार्ग मोकळा होईल.

बीबीसी प्रतिनिधी नितीन श्रीवास्तव, दिलीप शर्मा आणि हर्ष मंदर यांच्या इनपुटसह

हेही वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)


..., बीड परिसरासाठी त्यांनी मोठा निधी मिळवून दिला आहे. राष्ट्रीय स्वयंसेवक संघाच्या मुशीत घडलेल्या नेत्या आहेत. गोपीनाथ मुंडे यांच्याकडून त्यांना मोठा राजकीय वारसा मिळाला आहे. एखाद्या पराभवाने त्या खचून जातील असे वाटत नाही'', असं आमदार मोनिका राजळे यांनी सांगितलं.

पंकजा मुंडेंची फेसबुक पोस्ट

नमस्कार मी पंकजा गोपीनाथ मुंडे,

निवडणुका झाल्या. निवडणुकीचे निकाल ही लागले. निकालानंतर राजकीय घडामोडी, कोअर कमिटीच्या बैठका, पक्षाच्या बैठका, हे सर्वजण आपण पाहात होतात. पराभव झाल्यानंतर काही क्षणातच माध्यम... उर्वरित लेख लिहा:

्षा काय? या सगळ्या गोष्टींचा सर्वांगाने विचार करूनच मी 12 डिसेंबर रोजी आपल्या समोर येणार आहे.

12 डिसेंबर, लोकनेते मुंडे साहेबांचा हा जन्मदिवस. त्या दिवशी बोलेन तुमच्याशी मनसोक्त... जसं तुम्हाला माझ्याशी बोलावं वाटतं, बघावं वाटतं. तसं मलाही तुम्हाला बोलावं वाटतं. मी महाराष्ट्राच्या लोकांच्या विषयी बोलतेय...तुमच्याशी संवाद ही उत्सुकता माझ्या मनात आहे. नाहीतरी कोणाशी बोलणार आहे मी? तुमच्याशिवाय माझं कोण आहे?

12 डिसेंबरला आपल्या गोपीनाथगडावर भेटू.

येणार ना तुम्ही सर्व? मावळे येतील हे नक्की!!!

पंकजा आणि धनंजय मुंडे-भाऊबहीण प्रतिस्पर्धी

गोपीनाथ मुंडे हयात असतानाच त्यांचे पुतणे धनंजय मुंडे राज्याच्या राजकारणात सक्रिय झाले होते. तेव्हा बीडमधला गोपीनाथ मुंडेंचा वारसदार म्हणून धनंजय मुंडे यांच्याकडे अनेक जण पाहत होते. मुंडे महाराष्ट्र पातळीवर राजकारण करत होते तर धनंजय मुंडे परळी आणि बीड जिल्ह्याचं राजकारण पाहत होते.

2009 साली गोपीनाथ मुंडे बीड मतदारसंघातून लोकसभेवर निवडून गेले तर त्यांच्या विधानसभा मतदारसंघातून पंकजा मुंडेंना उमेदवारी देण्यात आली. धनंजय मुंडेंची नाराजी दूर करण्यासाठी त्यांना विधान परिषदेवर संधी देण्यात आली. पण इथूनच सुप्त संघर्षाला सुरुवात झाली होती.

जानेवारी 2012 मध्ये धनंजय मुंडेंनी बंड करत परळीच्या नगराध्यक्षपदी आपला उमेदवार निवडून आणला. तसंच परळी कृषी उत्पन्न बाजार समितीही आपल्या गटाच्या ताब्यात घेऊन गोपीनाथ मुंडेंना धक्का दिला.

धनंजय मुंडे

नंतर धनंजय मुंडे यांनी राष्ट्रवादी काँग्रेस पक्षात प्रवेश केला. 2013 मध्ये त्यांनी विधान परिषदेची निवडणूक राष्ट्रवादीकडून लढवली. ही निवडणूक अत्यंत चुरशीची झाली. त्यामध्ये धनंजय मुंडे विजयी झाले. मुंडेंच्या निधनानंतर धनंजय विरुद्ध पंकजा असा संघर्ष सुरू झाला. तो आजतागायत सुरू आहे.

2014 मध्ये झालेल्या विधानसभा निवडणुकीत परळीमधून पंकजा मुंडे विरुद्ध धनंजय मुंडे अशी लढत झाली. त्यामध्ये पंकजा यांनी बाजी मारली.

डिसेंबर 2016 मध्ये परळी नगरपालिकेची निवडणूक झाली. मुंडे कुटुंबीयांसाठी ही नगरपालिका नेहमीच महत्त्वाची ठरली आहे. यावेळेस पंकजा विरुद्ध धनंजय असं पुन्हा चित्र होतं.

तेव्हा धनंजय मुंडे यांनी 33 पैकी तब्बल 27 उमेदवार निवडून आणत त्यांनी नगरपालिकेवर आपलं वर्चस्व सिद्ध केलं. या निवडणुकीनंतर भावा-बहिणीतली चुरस वाढली.

2017च्या सुरुवातीला लगेचच झालेल्या...


..., मग कॅमेरा उचलला

सुरूवातीच्या काळात माया आपल्या आईबरोबर डंपिग ग्राऊंडला कचरा गोळा करायला जायच्या.

"शिक्षण नसल्यामुळे कचरा वेचायला जावं लागायचं. पण समाज आमच्याकडे वाईट नजरेनं पाहायचा. आम्ही रस्त्यानं जायला लागलो की शेजारून चालणारे लोक अक्षरशः नाक दाबून चालायचे. खूप वाईट वाटायचं तेव्हा.

आपण एवढा परिसर स्वच्छ ठेवतो. लोकांसाठी काम करतो आणि तरीही लोक आपल्याला असं वाईट का वागवतात? हे चित्र बदललं पाहिजे. पण यासाठी काय करता येईल? मी सतत हा विचार करत राहायचे," त्या सांगतात.

या विचारातूनच माया नाशि... उर्वरित लेख लिहा:

ं, मग भले ते किती का साधे प्रश्न असोत, आणि त्यांना न्याय मिळवून देणं हा माझ्या कामाचा भाग होतो. याचे मला पैसेही मिळायला लागले."

नाशिकच्या आम्रपाली नगरच्या वस्तीत माया खोडवेंनी आपल्या कामाला सुरूवात केली.

"माझा पहिला व्हीडिओ मी माझ्या घराजवळच शूट केला. तिथं ड्रेनेजचा पाईप फुटला होता आणि गटाराचं पाणी आख्या वस्तीत वाहत होतं. मी सकाळी पाणी भरायला उठले तेव्हा अवस्था पाहिली आणि कॅमेऱ्यानं शूट करायला लागले.

आसपासचे सगळे मला हसत होते. म्हणायचे, 'हे काय करायली? येड लागलं का?' पण मी काम सुरूच ठेवलं. जेव्हा व्हीडिओ शूट करून लोकांना दाखवला, तेव्हा वस्तीतल्या सगळ्यांना आवडला. मग आम्ही अधिकाऱ्यांना दाखवायला गेलो.

रविवार होता त्या दिवशी. पण त्या अधिकाऱ्यांनी तत्परता दाखवून त्याच दिवशी ड्रेनेजचं काम पूर्ण केलं. तो माझ्या कॅमेऱ्याचा पहिला विजय होता. मला त्या दिवशी खूप छान वाटलं. आपण हे करू शकतो असा आत्मविश्वास आला."

हा आत्मविश्वास मिळवण्यासाठी मायांनी खूप मेहनत घेतली होती. पोलिसांचा मार खाल्ला, अधिकाऱ्यांचं उर्मट वागणं सहन केलं, इतकंच काय, ज्यांच्या हक्कांसाठी लढण्याचा वसा हाती घेतला होत त्यांच्याही थट्टेला सामोरं जावं लागलं. पण त्यांनी हार मानली नाही.

"आज मी कुठेही गेले तरी सकारात्मक प्रतिक्रिया मिळतात. वस्तीतले लोक पाठीशी उभे राहातात. अधिकाऱ्यांकडे जरी गेले तरी ते उठून उभे राहातात. म्हणतात, या ना मॅडम, बसा!"

टेक्नोलॉजीशी दोस्ती

कॉलेजच्या प्रकल्पासाठी एक शॉर्टफिल्म बनवायची म्हटलं तरी किती वणवण फिरावं लागतं ते कोणत्याही मास मीडियाच्या विद्यार्थ्याला विचारा. आणि इथे तर सगळा 'वन वुमन शो'!

फिल्म मेकिंगसाठी ज्या ज्या तांत्रिक गोष्टी यायला हव्यात त्या सगळ्या माया खोडवे शिकल्या आहेत. बोलता बोलता मोबाईवर आणि कॉम्प्युटरवर एडिट करता येतील अशा पाच-सात सॉफ्टवेअर्सची नावं त्या सांगून टाकतात.

"सुरुवातीला मला यातलं काही यायचं नाही. फक्त शूट करायचं आणि अधिकाऱ्याला दाखवायचं असं होत. पण नंतर मला कळत गेलं की इतर तांत्रिक गोष्टी किती महत्त्वाच्या आहेत. आपलं म्हणणं कमीत कमी शब्दात पण प्रभावीपणे मांडायचं असेल तर एडिटिंग यायला हवं या विचारानं मी ते शिकायला सुरूवात केली.

पण मला सुरुवातीला सगळं फार अवघड गेलं. कारण सगळं इंग्लिशमध्ये होतं. मला काहीच कळायचं नाही.

मग मी नकाशासारखं पाठ करायला लागले. उजव्याकडे तिसऱ्या नंबरवर क्लिक करायचं, मी...


..., मी थोडा उदार विचार करायचो आणि मी त्याच्या इच्छांचा आदर ठेवला."

"मला अनेकांनी सांगितलं की तुला तुझ्या मुलाची लाज वाटेल. मात्र, मला माझ्या मुलाचा अभिमान आहे."

लुईस तीन वर्षांचा असल्यापासून सिझर आणि मारिया लुईझला मुलींसारखे हेअर क्लीप, बो, हेडबँड घालतात.

खेळणी आणि मुलींचे कपडे

अलेक्झॅन्ड्रे सादेह मानसोपचारतज्ज्ञ आणि लैंगिकतज्ज्ञ आहेत. मुल कोणतं खेळणं खेळतं यावरून त्याची लैंगिकता ठरत नाही किंवा त्यातून त्याच्या लैंगिकतेचा अंदाजही बांधता येत नाही, असं ते सांगतात.

ते म्हणतात, "बाळ जन्मताना ... उर्वरित लेख लिहा:

वाटतं.

शाळेत मुलींचा गणवेश घालून गेल्यास इतर विद्यार्थी लुईसला त्रास देतील, असं सिझर यांना वाटतं. मात्र, ते म्हणतात, "मला वाटतं आता वेळ आली आहे. तो सुंदर आणि हुशार आहे. मला माझ्या मुलीचा खूप अभिमान आहे."

भविष्यात बऱ्याच अडचणी येतील, याची लुईसला कल्पना आहे. मात्र, भविष्याबद्दल त्याच्या काही योजना आहेत.

तो म्हणतो, "मला संशोधक किंवा मॉडेल व्हायचं आहे."

हेही वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)


..., सरकारमधीलच आमदार गैरहजर होते. दरम्यान, दिवसभरात (18 जुलै) विश्वासदर्शक प्रस्तावावरील मतदान प्रक्रिया पूर्ण करावी, असं पत्र राज्यपाल वजुभाई वाला यांनी सभापती रमेश कुमार यांना पाठवलं होतं.

या पत्रावरून कर्नाटक विधानसभेत गदारोळ झाला. काँग्रेसचे मंत्री आर. व्ही देशपांडे आणि बायर गौडा यांनी राज्यपालांनी सभापतींना दिलेल्या आदेशावर आक्षेप घेतला.

"विश्वासदर्शक प्रस्तावावर सभागृह कारवाई कार्यवाही करत आहे आणि काही आमदारांनी शंका उपस्थित केल्या आहेत. अशात राज्यपालांनी घाई करण्याची गरज नाही." असं बाय... उर्वरित लेख लिहा:

सून त्यामुळे या आघाडीचं संख्याबळ 117 वरून 102 वर घसरलं आहे. दुसरीकडे 225 आमदारांच्या सभागृहात भाजपकडे 105 आमदार आहेत.

त्यामुळे विरोधी पक्षनेते येडियुरप्पा यांनी विश्वासमताची प्रक्रिया एका दिवसांत पार पाडावी अशी मागणी केली होती. येडियुरप्पा यांच्या या मागणीनंतर मुख्यमंत्री कुमारस्वामी यांनी 'विरोधी पक्षनेत्यांना खूपच घाई झाली आहे,' असा टोला लगावला.

'ऑपरेशन कमळ'चा प्रवास

'ऑपरेशन कमळ' ही कर्नाटकातच जन्माला आलेली संकल्पना आहे. 2008 मध्ये भाजपने विधानसभेच्या 110 जागा जिंकत दक्षिण भारतात पहिल्यांदा सत्ता मिळवली होती. त्यावेळी या संकल्पनेचा उपयोग करण्यात आला होता.

या 'ऑपरेशन कमळ'नुसार काँग्रेस आणि जेडीएसच्या सदस्यांनी वैयक्तिक कारणं देत विधानसभा सदस्यत्वाचा राजीनामा दिला. त्यानंतर त्यांना त्यांच्या मतदारसंघामध्ये भाजपने उमेदवारी दिली.

या ऑपरेशनमध्ये सहभागी झालेल्या आठ आमदारांपैकी पाच जण भाजपच्या तिकिटावर निवडून आले तर तीनजण ही निवडणूक हरले. पण या ऑपरेशनमुळे भाजपला विधानसभेमध्ये बहुमत मिळवण्यात यश आलं.

डिसेंबर 2018मध्ये पुन्हा एकदा 'ऑपरेशन कमळ' चा प्रयत्न झाला, ज्यावेळी 22 डिसेंबरला करण्यात आलेल्या मंत्रीमंडळ विस्तारातून जारकीहोळी यांना कामगिरी चांगली नसल्याचं कारण देत मंत्रीमंडळातून वगळण्यात आलं होतं.

जानेवारी 2019 मध्ये तिसऱ्यांदा 'ऑपरेशन कमळ' राबवण्यात आलं. यावेळी जारकीहोळी स्वतःसोबत इतर काही आमदारांना मुंबईला घेऊन आले. पण आवश्यक आकडा गाठता न आल्याने हा प्रयत्न देखील अयशस्वी ठरला.

दरम्यान सरकारमध्ये सहभागी असलेल्या सगळ्या 21 मंत्र्यांनी आपली पदं सोडण्याचा निर्णय घेतला होता. जेणेकरून आघाडीतून बंड करून बाहेर पडलेल्या आमदारांना मंत्रिपदाचं आश्वासन देऊन त्यांची समजूत काढता येईल.

हेही वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)


..., सार्वजनिक ठिकाणी असलेल्या वस्तूंना सर्वसामान्य लोक एका तासात तीनपेक्षा अधिक वेळा स्पर्श करतात. हेच लोक आपल्या चेहऱ्याला तासाभरात 3.6 वेळा स्पर्श करतात.

ऑस्ट्रेलियातल्या वैद्यकीय क्षेत्रातील विद्यार्थ्यांवर करण्यात आलेल्या अभ्यासात हेच आकडे कमी होते. कारण वैद्यकीय क्षेत्रातल्या विद्यार्थ्यांचा अभ्यास करताना ते वर्गात होते. कदाचित हे यामुळं असेल की, वर्गाबाहेर किंवा इतरत्र तुम्हाला स्पर्श करण्यासाठी अनेक गोष्टी असतात.

लीड्स विद्यापीठाच्या प्राध्यापक स्टेफेन ग्रिफिन यांना वाटतं की, "मास्क वापरल... उर्वरित लेख लिहा:

रण्याची क्रिया एखादी व्यक्ती वारंवार करत असेल, तर मित्रांना किंवा इतरांना सांगून, ते आठवण करून द्यायला सांगू शकतात."

मग अशावेळी हातमोजे वापरायचे का, असाही प्रश्न अनेकांना पडतो. मात्र, हातमोजे वापरणं धोकायदायक ठरू शकतात, कारण ते स्वच्छ ठेवणं गरजेचं असतं. अन्यथा, त्यातूनच विषाणूंचा प्रसार होऊ शकतो.

हात धुणं सर्वात उत्तम उपाय

स्वच्छ पाण्यानं नीट हात धुणं यापेक्षा उत्तम उपाय नाहीय. अर्थात, त्याचसोबत सतर्कता बाळगणंही आवश्यक आहे.

कोरोना व्हायरसवरील लस आणि औषधांची वाट पाहत बसण्यापेक्षा हात धुवणं, चेहऱ्याला वारंवार स्पर्श न करणं अशा गोष्टींच्या मदतीनं आपण आपला बचाव करू शकतो. जागतिक आरोग्य संघटनेच्या महासंचालकांनीही 28 फेब्रुवारी 2020 च्या एका संमेलनात सांगितलं होतं.

हेही वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)


..., सीरिया यांना तडाखा दिला होता.

अमेरिकेतील कँपबेल विद्यापीठात सागरी मार्गाच्या इतिहासाचे प्राध्यापक असलेले सेल मर्कोग्लियानो सांगतात, "सुएझ कालव्यात त्यावेळी अडकलेल्या जहाजांना कोणाचाही निशाणा बनायचं नव्हतं. त्यामुळेच त्यांना ग्रेट बिटर तलावात आश्रय घ्यावा लागला."

युद्धाच्या दुसऱ्या दिवशी इजिप्तनं सुएझ कालव्याच्या अगदी शेवटच्या टोकाला एक जहाज बुडवलं. तिथे स्फोटकं लावली जेणेकरून तो मार्ग बंद होईल आणि इस्रायल येण्या-जाण्यासाठी सुएझ कालव्याचा वापर करू शकणार नाही. तिन्ही अरब देशांच्या पराभवानंतर ह... उर्वरित लेख लिहा:

केला होता.

असोसिएशनने टेबल टेनिसपासून फुटबॉलपर्यंत अनेक खेळ खेळून पाहिले. स्वतःचं पोस्ट ऑफिस उघडलं. अगदी पोस्टाची तिकिटंही काढली, जी नंतर जगभरातील संग्राहकांना देण्यात आली.

मर्कोग्लियानो सांगतात, "मात्र जेव्हा अनेक वर्षांनंतरही जहाजांची कोंडी कायम राहिली, तेव्हा अनेक कंपन्यांनी आपली जहाजं निकामी झाल्याचं घोषित करून विमा कंपन्यांकडे नुकसानभरपाईचे दावे केले."

या जहाजांवर सिनाईच्या वाळवंटातून येणाऱ्या पिवळ्या रेतीचा थर जमा झाला होता आणि असंच सोडून दिल्यामुळे या जहाजांना 'यलो फ्लीट' असंही म्हटलं जाऊ लागलं होतं.

सुएझ कालवा बंद ठेवल्याचा नेमका परिणाम काय झाला?

इतिहासकार लिंकन पेन यांनी 'द सी अँड द सिव्हिलायझेशन : अ मेरिटाइम हिस्ट्री ऑफ द वर्ल्ड' या नावानं एक पुस्तक लिहिलं आहे.

त्यांनी बीबीसी मुंडोला सांगितलं की, सुएझचा कालवा 1869 पासून खुला झाला होता. पण 1960 च्या दशकापर्यंत या मार्गावरून होणारा व्यापार प्रचंड वाढला होता. हा एक अतिशय महत्त्वाचा सागरी मार्ग बनला होता आणि या मार्गानं जाणाऱ्या जहाजांना आफ्रिकेहून जावं लागायचं नाही."

लिंकन पेन सांगतात, "त्यामुळेच 1967 साली जेव्हा हा मार्ग बंद झाला होता, तेव्हा त्याचा परिणाम सगळ्या जगावर झाला. दीर्घकाळापर्यंत तो टिकून राहिला. सर्वाधिक प्रभाव इजिप्तवर झालेला पहायला मिळाला. कारण इजिप्तच्या जीडीपीचा चार टक्के हिस्सा हा सुएझ कालव्यातून जाणाऱ्या जहाजांमधूनच यायचा."

1975 सुएझ कालवा व्यापारासाठी खुला करण्यात आला.

"अरब देशांसमोरील अडचणही वाढली. कारण त्यांच्या देशातून जाणाऱ्या तेलाची वाहतूकही याच मार्गानं व्हायची. परिणामी युरोपला रशिया अधिक तेल विकायला लागला. जगाच्या आर्थिक चक्राला अमेरिका आणि युरोपच गती देत होते. तेव्हा चीन आर्थिक महासत्ता बनला नव्हता. युरोप जी जहाजं पाठवायचा, ती छोटी असायची. त्यांना आफ्रिकेच्या दक्षिण किनाऱ्यावरून पुढे जावं लागायचं त्यामुळे वाहतुकीचा खर्च वाढायचा."

लिंकन पेन पुढे सांगतात, "आफ्रिकेचा हा रस्ता चांगलाच लांब पल्ल्याचा पडायचा. त्यामुळे नंतर हे ठरवलं गेलं की दोन लहान जहाजं पाठविण्याऐवजी एकच मोठं जहाज पाठवलं जावं. त्यानंतर जहाजांचा आकार वाढत गेला. 1975 साली जेव्हा सुएझ कालव्याचा रस्ता पुन्हा खुला करण्यात आला, तेव्हा अशी काही जहाजं होती, जी त्या मार्गानं जाऊ शकत नव्हती. त्यामुळेच इजिप्तनं कालव्याच्या रुंदीकरणाचं काम हाती घेतलं."

सुएझ...


...," असं ज्येष्ठ पत्रकार हेमंत देसाई सांगतात.

4. 'आर्मस्ट्राँग' भुजबळ

पुढे 1999 साली सोनिया गांधींच्या परदेशी मुळाच्या विषयावरून शरद पवारांनी काँग्रेस सोडली आणि राष्ट्रवादी काँग्रेसची स्थापना केली. छगन भुजबळ राष्ट्रवादीत गेले. त्याच वर्षी काँग्रेस-राष्ट्रवादीचं आघाडीचं सरकार सत्तेत आलं आणि भुजबळ महाराष्ट्राचे गृहमंत्री झाले.

मुंबई दंगल प्रकरणी बाळासाहेबांना अटक करण्याचं फर्मान जेव्हा त्यांच्या खात्याने काढलं, तेव्हा राजकीय वादळ निर्माण झालं होतं. पण कोर्टानं बाळासाहेबांना दिलासा दिला.

एव्ह... उर्वरित लेख लिहा:

ा देशानं पाहिलं. भुजबळही त्याला अपवाद ठरू नयेत, हे वाईट होतं. सत्ताकांक्षा वाढत जाण्याच्या काळात झालेले बदल स्तिमित करणारे होते."

पुढे बर्दापूरकर म्हणतात, "जनाधार असणारा, मतदारसंघाची बांधणी करणारा, शिवसेनेच्या नेतृत्वाला आव्हान देणारा नेता, आर्थिक गैरव्यवहाराच्या प्रकरणांमध्ये अडकावा ही खंत आहे. भुजबळ सध्या जामिनावर बाहेर आले आहेत. त्यांचं निर्दोषत्व अजून सिद्ध व्हायचं आहे, पण त्यांच्या चाहत्यांना ते सुटतील अशी अपेक्षा आहे."

भुजबळांवर झालेल्या भ्रष्टाचाराच्या आरोपांबद्दल राष्ट्रवादी काँग्रेसचे नेते जितेंद्र आव्हाड म्हणतात, "आतापर्यंत देशात तीन हजार कोटींहून अधिक रकमेचा घोटाळा केल्याचा आरोप असलेले 15 दिवसांत जेलमधून बाहेर आले आहेत. मग कोणताही वाईट गुन्हा सिद्ध झालेला नसतानाही भुजबळांना दोन वर्षं जामीन का होत नाही, हा प्रश्न आम्हाला पडला आहे. यामागे ओबीसी नेत्यांना अडकवण्याचा डाव असल्याचं मला वाटतं."

भुजबळ यांच्यावरील भ्रष्टाचाराच्या आरोपांबद्दल आव्हाड म्हणतात "हे प्रकरण न्यायालयात असल्याने त्याबद्दल आताच बोलणं अवघड आहे. पण, ते निर्दोष सुटतील हीच आशा आहे."

6. ओबीसींचा पुढारी?

तब्बल दोन दशकं शिवसेनेत कार्यकर्ता, नगरसेवक ते महापौर असा राजकीय प्रवासकेल्यानंतर छगन भुजबळ 1991 साली सेनेतून बाहेर पडले, तोपर्यंत ते माळी समाजातून आलेले आहेत, याची कधी विशेष चर्चा झाली नाही. पण काँग्रेस-राष्ट्रवादीमध्ये प्रवेश केल्यावर ते स्वतःच्या माळी असल्याचा वारंवार उल्लेख करू लागले.

"शिवसेना हा निष्ठावंतांवर उभा राहिलेला पक्ष. बाळासाहेब ठाकरेंच्या दृष्टीने जातीय समीकरणं महत्त्वाची नव्हती. खरंतर शिवसेनेला मुंबईबाहेर काही प्रमाणात वाढवलं ते भुजबळांनी. हेच भुजबळ पुढे काँग्रेसमध्ये आले आणि त्यांनी पक्षातली ओबीसी समाजाची पोकळी भरून काढली," असं ज्येष्ठ पत्रकार प्रकाश बाळ सांगतात.

काँग्रेससारख्या मोठ्या पक्षात आपलं वजन वाढवण्यासाठी भुजबळांनी मोर्चेबांधणी सुरू केली. 1992 साली त्यांनी समता परिषदेची स्थापना केली. शाहू-फुले-आंबेडकर यांच्या नावाने त्यांनी अनेक कार्यक्रम घेतले.

मुंबईहून येवल्याला जाणं आणि राष्ट्रवादी काँग्रेसची स्थापना होणं या दोन्ही गोष्टी भुजबळांच्या नव्या राजकारणासाठी फायद्याच्या ठरल्या. पण तरीही भुजबळ स्वत:ला सर्व ओबीसींचा नेता म्हणून प्रस्थापित करू शकले नाहीत, असं प्रकाश बाळ यांना वाटतं. "ओबीसी नेता होण्यापेक्षा...


...-चार, पाच-पाच मुलींची बाळंतपणं परंपरा म्हणून वाट्टेल त्या परिस्थितीत केली. पण यांना एका मुलीचं किंवा सुनेचं होत नाही."

आधुनिक म्हणून आपल्या आधीच्या पिढीचं करण्यातून सुटले आणि पुढच्या पिढीचंही. हे ज्येष्ठ स्वतःच्या आईवडिलांचं साधं साधं मोतीबिंदूचं ऑपरेशन सुद्धा करायला टाळाटाळ करायचे आणि त्यांना आता आपल्या मुलांनी उठता बसता आपल्याला विचारावं, असं वाटतंय."

पण नाण्याची दुसरी बाजूही आहे

आज आजी-आजोबा बनलेल्या पिढीचं सॅण्डविच झालेलं आहे. आधीची पिढी जुन्या विचारांची तर आताची पिढी एकदम नव्या विचारांची... उर्वरित लेख लिहा:

ारी आजोबांनी आणि बाबांनी घेणंही तितकंच गरजेचं आहे," असं त्या म्हणतात.

आजी आजोबांनाही वाटतं की एकमेकांना वेळ द्यावा

कवियत्री आणि ब्लॉगर असणाऱ्या मोहिनी घारपुरेंचंही काहीसं असंच मत आहे. त्या म्हणतात, "मुलं सांभाळणं ही एकट्या स्त्रीची जबाबदारी असं मानायचे दिवस केव्हाच मागे सरले आहेत. घरातील सर्व ज्येष्ठांनी मुलांची जबाबदारी स्वखुशीने, आनंदाने पेलली पाहिजे, असं मला वाटतं. म्हणजे मुलाची आई घरात नाही म्हणून त्याला जेवायलाच दिलं नाही, मुलाचे वडील घरी नाहीत तर त्याला कोणी फिरायला, सायकल चालवायला वगैरे जाऊच दिलं नाही, अशी चालढकल करूच नये, असं मला वाटतं."

"घरात जो मोठा सदस्य ज्या वेळी उपस्थित असेल त्याने घरातल्या लहान मुलामुलींची त्या त्या वेळची गरज ओळखून ती पूर्ण करून मोकळं व्हायला पाहिजे," असं त्या सांगतात. "दुसरं म्हणजे घरात माणसं नसतील तर पर्यायी व्यवस्थाही निर्माण व्हायला हव्यात. पाळणाघरांकडे ज्या नकारात्मक दृष्टिकोनातून आजही पाहिलं जातं तो दृष्टिकोन बदलायला हवा."

स्पेस जपा, पण नातीही

आम्ही जेवढ्या आजी-आजोबांशी बोललो त्यातल्या बहुतांश जणांची तक्रार होती की त्यांना त्यांच्या मनासारखं जगायला स्पेस मिळत नाही. पण जेव्हा आम्ही नव्या पिढीतल्या आई-बाबांशी बोललो तेव्हा त्यांचं म्हणणं होतं की, आमच्याही अडचणी समजून घ्या.

आधी कस्टमर केअर एक्झिकेटिव्ह असणाऱ्या आणि आता बाळाच्या जन्मानंतर पूर्णवेळ गृहिणी असणाऱ्या मैथिली अतुल म्हणतात, "मुलाचे आजी आजोबा बाळ सांभाळायला तयार नसतात, कारण आता निवृत्तीनंतर त्यांना त्यांची स्पेस हवी असते. एखाद्याला त्याची स्पेस हवी असणं यात चूक काहीच नाही. पण आपल्याला गरज होती, तेव्हा आपणही आपली मुलं सासू-सासऱ्यांकडे सांभाळायला दिली होती, हा विचार त्यांच्या मनात येत नाही का?"

"बरं, आणि आपल्या संसारात गुंतून पडल्यामुळे मुलं त्यांच्याशी बोलली नाहीत, त्यांना भेटली नाहीत तर लगेच नाराज होतात. म्हणतात, मुलांना माया नाही. अरे! टाळी एक हाताने वाजत नाही!"

"त्यांच्यावर जबरदस्ती नसते किंवा त्यांना कुणी गृहितही धरत नाही. पण निदान कशाची गरज जास्त आहे हे समजण्याइतके आजचे आजी आजोबा नक्कीच सूज्ञ आहेत. जर तुम्ही मुलांकडून सगळ्या अपेक्षा करता, आणि मुलं त्या अपेक्षा स्वतःचा संसार सांभाळून जमेल तसं पूर्णही करतात, तर किमान अडीअडचणीच्या वेळी तुम्ही नातवंडांना सांभाळलं तर मुलांना नात्यात सलोखा निर्माण होईल. नाहीतर...


...-राजीव यांच्यानंतर त्यांच्या घरातलाच नेता पाहिजे आणि दुसरी म्हणजे सोनिया गांधी यांनी पक्ष वाचवला. खरे तर, त्यांच्या नेतृत्वाला सगळ्यांनी पक्षात मान्यता दिली याचे कारण त्या अध्यक्ष राहिल्याने पक्षात जी बिघाडी होती, वर सांगितलेला जो आजार होता, त्यावर उपाय न करता खुज्या आणि राजकीय मध्यस्थीवर स्वतःचे पोटपाणी चालवणार्‍या 'नेत्यांचे' आपआपल्या छोट्या वर्तुळांवरचे नियंत्रण टिकून राहात होते.

ज्योतिरादित्य शिंदे

त्यातून मग राष्ट्रीय नेतृत्व तर नाहीच, पण राज्यांतही हळूहळू नेतृत्व संपुष्टात आले. मध्यस्था... उर्वरित लेख लिहा:

्तनात दिसलेली नाही.

मोदी सरकार आले तेव्हा अगदी अल्पकाळ जमीनविषयक कायद्यातील दुरुस्तीच्या विरोधात थोडेबहुत आंदोलन झाले, ते सोडले तर कॉंग्रेसने काही आंदोलन हाती घेतले असे तर झालेच नाही, पण चालू असलेल्या आंदोलनांमध्ये भाग घेण्याचे प्रयत्न देखील केले गेले नाही.

इंदिरा गांधी जेमतेम दीड वर्ष विरोधी पक्षात होत्या (1977-1979). त्या थोडक्या काळात आणि एकीकडे शहा कमिशनच्या कामात अडकलेल्या असूनही त्यांनी आपण सतत थेट आणि आक्रमक विरोधक म्हणून जनतेपुढे राहू याची काळजी घेतली. तो इतिहास तर कॉंग्रेस पक्षाचा स्वतःचाच आहे; पण त्याचीही आठवण आजच्या कॉंग्रेसला येत नाही.

इंदिरा गांधी आणि राजीव गांधी यांच्या मृत्यूंनंतर सगळ्या पक्षाने फक्त कुटुंबभक्तीचा कार्यक्रम करून आपल्या विरोधकांच्या हाती आयते कोलीत दिले.

प्रेस रिलीज, टीव्हीवर जरा मोठ्या आवाजात बोलणे, आणखी झालेच तर आता हल्ली ट्विटरवर खूप फॉलो करणारे मिळवणे याच्यावर कॉंग्रेसच्या बर्‍याच लोकांचे राजकारण थांबते.

दुसरीकडे, अनेकांच्यासाठी पक्ष एवढा खलास झाला असला तरी आपल्या पोरापुतण्यांना कुठल्यातरी भाकड पदांचा चंदा भरवण्यासाठी धडपडणे एवढेच पक्षकार्य उरलेले आहे. अशाच लोकांचे प्रतिनिधित्व सैरावैरा भाजपाच्या दिशेने धावणारे कॉंग्रेसवाले करीत असतात.

गेल्या अवघ्या सहा-सात महिन्यांचा काळ आठवून बघा. कलम 370चा विषय आला तर कॉंग्रेस गप्प. का? तर बहुतेक असे सांगतील की लोक त्या मुद्द्यावर आमच्या मागे येणार नव्हते. नागरिकत्वाच्या मुद्द्यावर अनेक ठिकाणी आंदोलने झाली, पण कॉंग्रेस लपून बसलेली. का? तर त्या आंदोलनात उतरले तर आपण मुस्लिमांची बाजू घेतो असे चित्र तयार होईल ही भीती. लोकमत हे प्रचार करून बदलण्याची धमक असावी लागते, तसे ते आपण बदलू अशी ईर्ष्या पूर्णपणे संपल्याचे हे लक्षण आहे.

सोनिया गांधी आणि राहुल गांधी

पण अर्थव्यवस्था कोसळते आहे त्याचे काय? त्या मुद्द्यावर, बेरोजगारीवर, कशावरच रस्त्यावर उतरून जनमत संघटित करण्याचे राजकारण करण्याची तयारी पक्षाने दाखवलेली दिसणार नाही.

अर्थात याला कारण आहे. ते म्हणजे देशातले जे विविध वादग्रस्त किंवा गुंतागुंतीचे मुद्दे आहेत, त्यांच्याविषयी पक्षाकडे पक्के धोरण नाही, आपण काय कार्यक्रम अमलात आणू याची निश्चिती नाही.

निवडणुकीच्या वेळी लोकप्रिय करता न आलेल्या सार्वत्रिक किमान उत्पन्नाच्या हमीचा कार्यक्रम नंतर पक्ष विसरून गेला. त्याच्यासाठी आंदोलन का...


....

"शिक्षक भरतीची वाट पाहत 8 वर्षं गेली. माझ्या सर्व मैत्रणींचे डी. एड. झाल्याझाल्या लग्नं झाली. आज त्यांची सगळी स्वप्नं धुळीस मिळाली आहेत. मला स्वत:च्या पायावर उभं राहायचं आहे, म्हणून आजही मी शिक्षक भरतीची वाट पाहत आहे," असं ती सांगायची.

2017मध्ये पूनम TAITची परीक्षा 200 पैकी 138 गुण मिळवत उत्तीर्ण झाली.

TAIT नंतर 'पवित्र'

TAITमधील गुणांच्या आधारे शिक्षक भरती करण्यासाठी राज्य सरकारनं 'पवित्र' पोर्टल (Portal for Visible to All Teachers Recruitment) सुरू केलं आहे.

या पोर्टलद्वारे राज्यात... उर्वरित लेख लिहा:

च त्यांची मानसिकता, बोलीभाषा, संवाद आणि अध्यापन कौशल्य अशा बाजू तपासण्याची संधी मुलाखतीमुळे मिळते."

पण मुलाखतीमुळे भ्रष्टाचार वाढेल, या विद्यार्थ्यांच्या आरोपात तथ्य नसल्याचं त्यांनी सांगितलं. ते म्हणाले होते, "भरती प्रतिक्रिया मोठी असते. यात सर्व प्रक्रियांचं पालन केलं जातं. त्यात पैसे देण्याघेण्याचा प्रश्न येत नाही."

काय म्हणतात शिक्षणमंत्री विनोद तावडे?

शिक्षक भरतीसंदर्भात जाणून घेण्याकरता आम्ही राज्याचे शिक्षणमंत्री विनोद तावडे यांच्याशी संपर्क साधला होता.

तावडे म्हणाले होते, "पवित्र पोर्टलच्या माध्यमातूनच शिक्षक भरती होणार आहे. संस्थाचालकांनी कोर्टात त्यांची बाजू मांडली आहे आणि आम्ही आमची बाजू आग्रहानं मांडली आहे. समजा खासगी शाळांचा प्रश्न असेलच तर जिल्हा परिषदेच्या शाळांतील भरती आमच्या हातात आहे, ती भरती आम्ही करू."

सरकार कोर्टात स्पष्टपणे विद्यार्थ्यांची बाजू मांडत नाही, ही विद्यार्थ्यांची तक्रार चुकीची आहे, असं ते म्हणाले होते.

"बाजू मांडायची नसती तर कामचलाऊ वकील दिला असता. आतापर्यंत तीन तारखा झाल्या आहेत आणि आमच्या वकिलांनी स्पष्टपणे सरकारची बाजू मांडली आहे."

पण नेमकी भरती किती शिक्षकांची भरती होणार हे सांगता येणं कठीण आहे, असं ते म्हणाले होते.

"सुमारे 18,000 ते 22,000 इतक्या जागांसाठी शिक्षक भरती होईल. हा आकडा 'सुमारे' आहे कारण ग्रामविकास विभागाकडून किती जागा रिकाम्या आहेत आणि कोणत्या शाळांच्या आहेत हे कळतं. मला अचूक आकडा माहिती असता तर मी घोषित केला असता," असं तावडे म्हणाले.

हे वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)


....

'आशिष देशमुखांची उमेदवारी सरप्राईज नाही'

दक्षिण पश्चिम मतदार संघातून मुख्यमंत्री  पन्नास हजार मतांनी विजयी होतील, असा अंदाज नागपुरमधील राजकीय निरीक्षक अतुल पेटकर यांनी  व्यक्त केला आहे.

मुख्यमंत्री असतानाही देवेंद्र फडणवीस यांनी नागपुरच्या दक्षिण पश्चिम  मतदार संघातील संपर्क कायम ठेवला आहे. त्यामुळे सध्याच्या चित्रानुसार फडणवीस विजयी होणार असं दिसत असल्याचं पेटकर यांनी म्हटलं.

"काँग्रेसने मुख्यमंत्री लढणार असलेल्या मतदार संघात सरप्राईज उमेदवार देणार असं जाहीर केलं होतं. पण त्यांचे सरप्रा... उर्वरित लेख लिहा:

्यक्ष असणाऱ्या देवेंद्र फडणवीस यांनाच मुख्यमंत्रिपदी बसवण्याचा निर्णय वरिष्ठ पातळीवरून घेण्यात आला. गेल्या पाच वर्षांत मुख्यमंत्री म्हणून फडणवीस यांची ताकद नक्कीच वाढली आहे. त्यामुळे नागपूर दक्षिण-पश्चिम मतदारसंघात मुख्यमंत्र्यांच्या विरुद्धच्या लढाईत खरी कसोटी ही आशिष देशमुख यांचीच असणार आहे.

हेही वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)


....

अशा संवेदनशील विषयावर बोलण्याची जबाबदारी कार्डिनल ओसवाल्ड यांच्याकडे सोपवण्यात आल्याने देशातील काहीजण नाराज आहेत. लहान मुलं तसंच महिलांचं लैंगिक शोषण होण्यापासून रोखण्यासंदर्भात कार्डिनल ओसवाल्ड यांची कामगिरी वादाच्या भोवऱ्यात आहे. त्यांच्याकडे मदतीसाठी दाद मागणाऱ्या पीडितांनी तसंच त्यांच्या कुटुंबीयांनी कार्डिनल समाधानकारक मदत करत नसल्याचं म्हटलं आहे.

आई म्हणाली, "प्रीस्ट माझ्या मुलासोबत काय वागले याची कल्पना मी कार्डिनल यांना दिली. माझा मुलगा वेदनेने कळवळतो आहे, हेही सांगितलं. हे ऐकल्यावर ... उर्वरित लेख लिहा:

र्यवाही करायला हवी. पोलिसांना याप्रकरणाची कल्पना द्यायला हवी होती."

UKमध्ये दक्षिण आशियाई मुलींवर होत आहेत लैंगिक अत्याचार

ज्या व्यक्तीवर आरोप करण्यात आले आहेत, त्यांच्याशी बोलून आरोपांमधली शहानिशा करणं हेही माझं कर्तव्य आहे, असं ते म्हणाले.

पीडित मुलाच्या कुटुंबीयांनी डॉक्टरची भेट घेतली. डॉक्टरांनी मुलाकडे पाहिलं आणि त्याच्याबरोबर काहीतरी अनुचित घडलं आहे असं त्यांनी सांगितलं. हे पोलीस प्रकरण आहे. तुम्ही याप्रकरणी तक्रार करा किंवा मी करतो असं डॉक्टर म्हणाले. म्हणूनच कुटुंबीयांनी त्या रात्रीच पोलीस स्टेशन गाठलं.

पोलिसांनी केलेल्या वैद्यकीय परीक्षणानंतर मुलावर लैंगिक अत्याचार झाल्याचं स्पष्ट झालं. संबंधित प्रीस्टविरोधात कार्डिनल यांच्याकडे तक्रार दाखल होण्याची ही पहिलीच वेळ नाही, असं सध्याच्या प्रीस्ट यांनी नाव न सांगण्याच्या अटीवर सांगितलं.

"या घटनेपूर्वी काही वर्षं आधीच मी संबंधित प्रीस्ट यांना भेटलो. बिशप यांच्या अधिकारक्षेत्रात त्यावेळी हीच चर्चा सुरू होती. आणि तरीही त्यांची एका चर्चमधून दुसऱ्या चर्चमध्ये नियुक्ती होत होती," असं त्या प्रिस्टने मला सांगितलं.

दरम्यान या सगळ्याबद्दल थेट काहीही माहिती नसल्याचं कार्डिनल यांनी बीबीसीला सांगितलं. त्यावेळा झालेला संवाद आठवत नसल्याचं कार्डिनल यांनी सांगितलं. संबंधित प्रीस्ट यांचं नाव वादग्रस्त किंवा संशयास्पदपणे घेतलं जात असल्याचं आठवत नाही, असंही त्यांनी स्पष्टीकरण दिलं.

लैंगिक शोषणप्रकरणी कार्डिनल यांनी वेळेत कार्यवाही केली नसल्याची अन्य उदाहरणं आहेत का याविषयी आम्ही शोध घेतला.

दशकभरापूर्वी असंच एक प्रकरण घडल्याचं उघड झालं. कार्डिनल मुंबईचे आर्चबिशप झाल्यानंतर त्यांच्यासमोर हे प्रकरण आलं होतं. मार्च 2009 मध्ये एका महिलेने एका अन्य प्रीस्टने लैंगिक शोषण केल्याची तक्रार कार्डिनल यांच्यासमोर मांडली होती.

संबंधित प्रीस्टविरोधात कार्डिनल यांनी कोणतीही कारवाई न केल्याने त्या महिलेने कॅथलिक महिला कार्यकर्त्यांना याची कल्पना दिली. दबाव वाढल्यामुळे कार्डिनल यांनी डिसेंबर 2011 मध्ये चौकशी समितीची स्थापना केली. सहा महिन्यांच्या चौकशीनंतर कोणतीही कारवाई झालेली नाही आणि आरोपी प्रीस्ट अजूनही कार्यरत आहे.

कार्डिनल यांना तीन कायदेशीर नोटिसा बजावाव्या लागतील. त्यांनी कार्यवाही केली नाही तर कोर्टात जाऊ असं त्यांना सांगावं लागतं, असं व्हर्जिनिया सलदाना यांनी सांगितलं....


....

पाण्याने घेतला जीव

लाल बहादूर यांचे शेजारी इशरार्थी देवी यांनी नेमकं काय घडलं हे सांगितलं. त्या सांगतात, "पाण्यासाठी, ते मिळवण्याच्या प्रयत्नात हकनाक जीव गेला. पाण्यावरून इथे अनेकदा वादावादी झाली आहे. मात्र या हाणामारीत जीवच गेला."

"आता टँकर येवो अथवा जाओ. टँकरच्या पाण्यासाठी जीव जाणार असेल तर कोणाला पाणी मिळणार? टँकरवाल्यांनो, तुमचं पाणी तुमच्याकडेच ठेवा. आम्ही खरेदी करून पाणी पिऊ. आमच्यापैकी एकाचा जीव गेला", असं इथरार्थी उद्वेगाने सांगतात.

शहीद सुखदेव नगरात पाइपलाइनद्वारे पाणी पुरवलं ज... उर्वरित लेख लिहा:

या म्हणाल्या, "वीजपुरवठा देऊ, पाणी देऊ अशी आश्वासनं देत नेते आमच्याकडून मतं मागतात. हे पुरवू, ते देऊ असं पोकळ सांगतात.

मात्र आम्हाला प्रत्यक्षात हाती काहीच लागत नाही. आमच्या माणसांचा जीव जातो. किड्यामुंग्याप्रमाणे लोकांचा जीव जातो आहे. काल लाल बहादूर यांचा जीव गेला. उद्या आमचा जाऊ शकतो. एकेक करून आम्ही सगळेच मरून जाऊ."

पाण्याच्या समस्येवर विरोधकांची भूमिका

दिल्लीच्या वजीरपूर औद्योगिक क्षेत्राजवळ वसलेली झोपडपट्टी शहीद सुखदेव नगरमध्ये गेल्या अनेक वर्षांपासून पाण्याची समस्या आहे. आपले प्रश्न सरकारपर्यंत पोहोचवण्यासाठी इथल्या नागरिकांनी जवळच्या फ्लायओव्हरवर रास्तारोकोही केला होता.

स्थानिक मंडळींच्या म्हणण्यानुसार पन्नास हजार लोकांमागे एक टँकर येतो. यापैकी केवळ पाच टक्के लोकांना प्रत्यक्षात पाणी मिळतं. पाइपलाइनद्वारे पाणी येतं मात्र ते पिणं दूर राहिलं, भांडी घासण्यासाठीही कामी येऊ शकत नाही.

"दिल्ली सरकारने याप्रश्नाची दखल घेतली असून, आप पक्षाच्या आमदाराने या परिसराचा नुकताच दौराही केला', असं आम आदमी पार्टीचे प्रवक्ते सौरभ भारद्वाज यांनी सांगितलं.

दिल्लीचे मुख्यमंत्री अरविंद केजरीवाल

सौरभ पुढे सांगतात, गेल्या दोन महिन्यांपासून हरयाणातून पाण्याचा पुरवठा कमी होतो आहे. हरयाणातून जे पाणी येतं आहे त्यात अमोनियाचं प्रमाण जास्त आहे. या कारणामुळे या पाण्याचं शुद्धीकरण होऊ शकत नाही. तीस ते चाळीस टक्के परिसरात पाण्याचा पुरवठा कमी होतो आहे. याप्रकरणी आम्ही उच्च न्यायालयात दाद मागितली आहे. दिल्लीत पाण्यासाठीच्या मारामारीतून अशा स्वरुपाच्या घटना घडत आहेत. त्यामुळे अमोनियाचं प्रमाण कमी असलेलं पाणी पुरवावं यासाठी हरयाणा सरकारशी चर्चा केली आहे.

"इथले रहिवासी दिवसाला शंभर किंवा दीडशे रुपये कमावतात. त्यांना शंभर रुपये पाण्यावरच खर्च करावे लागले तर ते कसे जगणार? मुख्यमंत्री केजरीवाल स्वतः दिल्ली जल बोर्डाचे चेअरमन आहेत. एरव्ही ते कोणत्याही घटनेच्या वेळी नुकसानभरपाई देण्याच्या बाबतीत पुढे असतात. लाल बहादूर यांच्या कुटुंबीयांना 50 लाख रुपये नुकसानभरपाई मिळावी यासाठी आम्ही मागणी करत आहोत. केजरीवाल यांनी स्वत: इथे येऊन माफी मागावी", असं या मतदारसंघाचे माजी आमदार महेंद्र नागपाल यांनी सांगितलं.

दरम्यान या नुकसानभरपाईविषयी आमच्याकडे कोणतीही माहिती नाही असं आम आदमी पार्टीचे प्रवक्ते सौरभ भारद्वाज यांनी सांगितलं.

हे वाचलंत...