... भारतीय संघ या दौऱ्यात तीन वनडे, तीन ट्वेन्टी-20, चार टेस्ट खेळणार आहे. यातली पहिली कसोटी दिवसरात्र असणार आहे.

टीम इंडियाचा यशस्वी कर्णधार असलेल्या विराट कोहलीला 13 हंगामांनंतरही रॉयल चॅलेंजर्स बेंगळुरूला एकही जेतेपद मिळवून देता आलेलं नाही.

विराट कोहली आणि रोहित शर्मा

दुसरीकडे रोहित शर्माच्या नेतृत्वाखाली मुंबई इंडियन्सने 2013, 2015, 2017, 2019 आणि 2020 अशी पाच जेतेपदं पटकावली आहेत.

आयपीएल स्पर्धेतील सर्वोत्तम कर्णधार म्हणून रोहितचं नाव घेतलं जातं. 2009 मध्ये डेक्कन चार्जर्स संघाने जेतेपद ... उर्वरित लेख लिहा:

गुली यांचं वक्तव्य.

19 नोव्हेंबर

बेंगळुरूस्थित नॅशनल क्रिकेट अकादमीत रोहितचं आगमन.

21 नोव्हेंबर

हॅमस्ट्रिंग बऱ्यापैकी चांगल्या स्थितीत आहे, मात्र अजून गोष्टी सुरळीत यायला थोडा वेळ लागेल, असं रोहितचं वक्तव्य.

22 नोव्हेंबर

पुढच्या तीन-चार दिवसात रोहित आणि इशांतने ऑस्ट्रेलियासाठी विमान पकडलं नाही तर कसोटी मालिकेत खेळणं अवघड.

24 नोव्हेंबर

पहिल्या दोन टेस्टसाठी रोहित आणि इशांत फिट नसल्याचे वृत्त.

हे वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)


... भुषवून झालेलं होतं. मेघालयात त्यांना राष्ट्रवादीचा फारसा फायदा दिसत नव्हता. वारसदारांच्या अस्तित्वाचा प्रश्न त्यांच्यासमोर होता. हाच विचार करून त्यांनी पक्ष सोडला. पवार यांचं काँग्रेसबरोबरचं सख्य फक्त हेच कारण नव्हतं," अशी माहिती ज्येष्ठ पत्रकार आणि राजकीय विश्लेषक आशिष जाधव यांनी दिली.

"संगमा हे कधी फारसे स्थिर राहिले नाहीत. या पक्षात आपल्याला फार काही करता येणार नाही असं त्यांच्या लक्षात आलं असेल म्हणून त्यांनी पक्ष सोडला," असं चोरमारे सांगतात.

अजित पवारांचं 'ते' विधान

काँग्रेस आणि राष्ट्... उर्वरित लेख लिहा:

नामा द्यायला लावला.

आर. आर. पाटील आणि विलासराव देशमुख.

तत्कालीन मुख्यमंत्री विलासराव देशमुख यांनी पवार यांना असं न करण्याविषयी सुचवलं होतं. पण आबांच्या राजीनाम्यामुळे नंतर विलासराव देशमुखांनाही राजीनामा द्यावा लागला होता.

आर. आर. पाटील यांचं निधन

"आर. आर. पाटील हे राष्ट्रवादी काँग्रेसमधील प्रामाणिक चेहरा असल्याचं सगळ्यांना वाटायचं. लोकांमध्ये त्यांच्याविषयी कुतूहल असायचं. शरद पवार यांनी जाणीवपूर्वक 2004 आणि 2009 च्या निवडणुंकावेळी त्यांच्याकडे प्रदेशाध्यक्षपद ठेवलं होतं. आबांकडे संघटन कौशल्य होतं. त्यांच्या निधनानंतर पक्षाचं नुकसान तर झालंच पण एक प्रामाणिक चेहराही हरवला," आशिष जाधव सांगतात.

छगन भुजबळांना अटक

भुजबळांच्या अटकेविषयी जाधव म्हणतात, "राष्ट्रवादी ही मराठा नेत्यांची पार्टी आहे, असा समज मतदारांमध्ये आहे. हा समज मोडून काढण्यासाठी छगन भुजबळ हा बहुजनांचा चेहरा पक्षानं विशेषतः शरद पवार यांनी नेहमी समोर केला.

छगन भुजबळ

"भुजबळांना अटक झाली तेव्हा शरद पवार यांनी तो मंत्रिमंडळांचा निर्णय असल्याचं म्हणत भुजबळांची पाठराखण केली. शरद पवार हे भुजबळांच्या बेहिशेबी मालमत्तेबाबत बोलले नाहीत. भुजबळांना EDच्या प्रकरणात अटक झाली होती.

"पक्षाच्या छबीवर भुजबळांना अटक झाल्याचा फारसा परिणाम झालेला नसला तरी यामुळे लोकांमध्ये संभ्रम मात्र निर्माण झाला. फक्त भुजबळांनाच अटक का? असं लोक विचारायचे. सुटका झाल्यावर हा संभ्रम भुजबळांनीच नंतर दूर केला.

भाजपला पाठिंबा

2014च्या निवडणुकीत काँग्रेस आणि राष्ट्रवादी काँग्रेस स्वतंत्रपणे लढले. सत्ता स्थापनेवेळी भाजपला राष्ट्रवादीनं मदत केल्याचं प्रकरण बरंच गाजलं.

"पवारांनी भाजपला पाठिंबा जाहीर करण्यामागे भ्रष्टाचाराची प्रकरणं, हे एक कारण होतं. यामुळे पक्षाची विश्वसार्हता गेली. गेल्या चार वर्षांत तुम्ही लक्षात घेतलं तर असं दिसेल की वेळोवेळी काँग्रेसचे किंवा शिवसेनेचे आमदार फुटतील अशी चर्चा झाली. पण राष्ट्रवादीचे आमदार फुटतील अशी चर्चा कधीही झाली नाही. यामागे पवारांचा सत्तेशी असलेला संबध आणि त्यातून सगळ्यांना दिलेलं संरक्षण हे त्यामागचं प्रमुख कारण आहे," असं विश्लेषण विजय चोरमारे करतात.

आशिष जाधव म्हणतात, "1980मध्ये इंदिरा गांधी यांनी पुलोदचं सरकार बरखास्त करून राष्ट्रपती राजवटीत निवडणुका घेतल्या. पवारांनी 2014मध्ये जागांची बोलणी फिसकटल्यावर काँग्रेसचा पाठिंबा काढून घेत वचपा...


... भोसकण्यातही आलं होतं. तिचे कपडे रक्ताने माखले होते. लवकरच तिची शुद्ध हरपली.

जेव्हा ती शुद्धीवर आल्या तेव्हा एका माणसाने लॅपटॉप उघडला आणि तिला अन्य महिलांवरच्या अत्याचाराचे व्हीडिओ त्याने दाखवले. हल्ला करणारे श्वेतवर्णीय होते. त्या व्हीडिओतील काही पीडिताही श्वेतवर्णीय होत्या. मात्र अनेकजणी कृष्णवर्णीय होत्या.

त्यानंतर त्या माणसाने तिला जीवे मारण्याची धमकी दिली. रोज यांना अवसान गोळा करून त्याच्याशी बोलायला सुरुवात केली.

आमची ओळख सांगणार नाहीस ना असं वदवून घेण्यात आलं. मग त्यांनी रोजला पुन्हा... उर्वरित लेख लिहा:

िच्यावर झालेल्या अत्याचाराचेच व्हीडिओ ती पाहत होती.

त्या व्हीडिओची नावंही थरकाप उडेल अशी होती. किशोरवयीन मुलगी रडतीये आणि तिला मार बसतोय. किशोरवयीन मुलगी उद्ध्वस्त होताना, तरुणीचं कौमार्य कसं भंग होत आहे पाहा असे हेडिंग त्या व्हीडिओला होते.

काही व्हीडिओ तर असे होते की ज्यात मी बेशुद्ध आहे आणि माझ्यावर बलात्कार होतोय.

या व्हीडिओंबद्दल घरच्यांना सांगायचं नाही असं मी ठरवलं. अनेक नातेवाईक तसेही तिच्याविरोधात होते. व्हीडिओबद्दल त्यांना सांगणं म्हणजे पायावर कुऱ्हाड मारुन घेण्यासारखं होतं.

काही दिवसातच शाळेतल्या सगळ्यांनी हा व्हीडिओ पाहिल्याचं त्यांच्या लक्षात आलं.

माझा छळ करण्यात आला नाही तर मी स्वत:हूनच हे ओढवून घेतलं असं अनेकांचं म्हणणं होतं. मी पुरुषांना नादाला लावलं असं लोक म्हणत.

अनेक मुलांच्या पालकांनी त्यांना माझ्यापासून दूर राहायला सांगितलं होतं. मी त्यांनाही नादाला लावेन असं त्या पालकांना वाटलं. मी त्या मुलांवर बलात्कार केल्याचा आरोप करेन असं त्यांच्या पालकांना वाटलं.

पीडितेला दोष देणं सोपं असतं असं रोज व्यथित मनाने सांगतात.

2009 वर्षात रोज यांनी पॉर्नहब या वेबसाईटला अनेक इमेल केले. माझ्यावर अत्याचाराचे व्हीडिओ साईटवरून काढून टाका अशी मागणी त्यांनी या इमेलद्वारे केली होती.

मी त्यांना विनंती केली. माझं वय लहान आहे, माझ्यावर अत्याचार झाला आहे, प्लीज साईटवरून हा व्हीडिओ काढून टाका असं त्यांनी म्हटलं होतं. पण कोणत्याही मेलला उत्तर मिळालं नाही. व्हीडिओ साईटवर दिसतच राहिले.

नंतर नंतर रोज यांना निर्विकार वाटू लागलं. भावनारहित झाल्यासारखं वाटू लागलं.

कोणत्याही अनोळखी व्यक्तीला भेटताना, त्याच्याकडे पाहताना त्याने ते व्हीडिओ पाहिले असतील अशी भीती रोजला वाटत असे.

त्यांनी ते व्हीडिओ पाहिले असतील का? माझ्यावरचा अत्याचार पाहून त्यांची वखवख शमली असेल का? असे प्रश्न माझ्या मनात येत.

तिला स्वतःकडे पाहण्याचीही शरम वाटत असे. म्हणूनच घरातले सगळे आरसे तिने ब्लँकेटने झाकून टाकले होते. सकाळी दात घासल्यानंतर ती काळोखातच तोंड धुत असे. कोणीतरी आपले व्हीडिओ पाहत असेल अशी अनामिक भीती तिच्या मनात दाटलेली असे.

त्यानंतर तिला एक कल्पना सुचली. वकील असल्याचं भासवत एक नवीन इमेल आयडी तयार केला. अत्याचाराचा व्हीडिओ टाकल्याप्रकरणी पॉर्नहबवर कायदेशीर कारवाई करू असा आशया इमेल त्यांनी पाठवून दिला.

अवघ्या 48 तासांत सगळे...


... भ्रष्ट राजकारणी आहेत. यापूर्वी कोणीही केलं नसेल, अशाप्रकारे ते गुप्त माहिती फोडतात," ट्रंप म्हणाले.

राजकीय फायदा होईल का?

ओसामा बिन लादेनवरील कारवाई सुरू करण्यापूर्वी बराक ओबामांनी अमेरिकन काँग्रेसमधल्या दोन्ही पक्षांच्या नेत्यांना याविषयी माहिती दिली होती. ओसामा बिन लादेनला जेरबंद करण्यासाठी राबवण्यात येणाऱ्या मोहिमेबद्दल अनेक महिने व्हाईट हाऊसकडून आपल्याला माहिती देण्यात येत असल्याचं तेव्हाच्या हाऊस इंटेलिजन्स कमिटीमध्ये असणाऱ्या रिपब्लिकन नेत्यांनी म्हटलं होतं.

पण ओसामा बिन लादेनवरच्या य... उर्वरित लेख लिहा:

च्या तिथल्या पाऊलखुणा मिटवायच्या आहेत आणि खर्चही कमी करायचा आहे. आणि त्यांना तसं करावंसं वाटणं योग्य आहे." बगदादीच्या मृत्यूच्या घोषणेनंतर सिनेटर ग्रॅहम यांनी व्हाईट हाऊसमधल्या पत्रकार परिषदेत बोलताना सांगितलं.

या कारवाईचा परिणाम म्हणून रिपब्लिकन पक्षाचा पाठिंबा वाढेल आणि परिणामी डेमोक्रॅट्स चिथावले जाण्याची शक्यता आहे. आणि असं झाल्यास अमेरिकन जनेतमध्ये मोठी फूट पडेल.

हे वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)


... मग हे कायदेशीर करण्यात अडचण काय?

पी. साईनाथ - हे काँट्रॅक्ट्स काय प्रकारचे होते, हे पहायलं हवं. सध्या होत असलेल्या काँट्रॅक्ट्समध्ये शेतकऱ्याकडे भाव ठरवण्याची किंवा इतर कसलीच शक्ती नाही. लेखी नोंदणी करण्याची गरज नाही. सिव्हिल कोर्टात जाणं शक्य नाही. म्हणजे हे शेतकऱ्यांनी करार करून स्वतःला गुलाम करण्यासारखं आहे.

महाराष्ट्रातल्या दुधाच्या किंमतीचं उदाहरण पाहू. मुंबईमध्ये गायीचं दूध आहे 48 रुपये प्रति लीटर. आणि म्हशीचं दूध 60 रुपये प्रति लीटर आहे. या 48 रुपयांमधून शेतकऱ्याला काय मिळतं? 2018-19म... उर्वरित लेख लिहा:

केली होती. आताही सरकारी शाळा अस्तित्त्वात आहेत. पण त्यांना महत्त्वं कोण देतं? या शाळांत फक्त गरीब जातात. जर आपण त्या शाळाही नष्ट केल्या आणि "आता तुमच्याकडे तुम्हाला हव्या त्या शाळेत शिकण्याचा पर्याय आहे," असं म्हटलं, तर गरीब लोक कुठे जातील? ही तशीच परिस्थिती आहे. जे लोक ठरलेली बाजार केंद्रं वापरत आहेत, ते कुठे जाणार? हा माझा प्रश्न आहे.

अत्यावश्यूक वस्तू कायद्यामध्ये सुधारण करत कॉर्पोरेट्सच्या साठा करण्याच्या मर्यादेवरचं बंधन काढून टाकण्यात आलंय. म्हणजे आता कंपन्या शेतकऱ्यांकडून मोठ्या प्रमाणात माल विकत घेतील. मग यामुळे शेतकऱ्यांना त्यांच्या मालासाठी जास्ती किंमत मिळणार नाही का?

पी. साईनाथ - कशी मिळणार? मग अत्यावश्यक वस्तू कायदा का आणण्यात आला होता? काही व्यापारी मोठ्या प्रमाणात साठा करून ठेवत होते, म्हणून तो कायदा आणण्यात आला होता. आता तुम्ही म्हणताय की व्यापारी त्यांना हवा तितका साठा करू शकतात आणि शेतकऱ्यांना त्यांच्या मालासाठी जास्त किंमत मिळेल.

प्रत्यक्षात शेतकऱ्याला जास्त भाव मिळणार नाही. कॉर्पोरेट्सना जास्त प्रॉफिट मार्जिन मिळेल. अशा परिस्थितीत जर शेतकऱ्याकडे माल असेल तर किंमती पडतील. पण जर व्यापाऱ्यांकडे माल असेल तर किंमती वाढतील. नेहमी हेच होतं.

या विधेयकांमुळे व्यापाऱ्यांची संख्या कमी होईल आणि बाजारपेठेतली मक्तेदारी वाढेल. अशा परिस्थितीत शेतकऱ्याला जादा भाव कसा मिळणार?

कॉर्पोरेट हॉस्पिटल्स आहेत. सामान्य रुग्णांना त्याचा काय फायदा होतो? साध्या कोव्हिड टेस्टसाठी मुंबईतलं हॉस्पिटल 6500 ते 10,000 रुपये घेतात. या कंपन्या नफा मिळवण्यासाठीच अस्तित्त्वात आहेत, शेतकऱ्यांच्या वा रुग्णांच्या सेवेसाठी नाहीत.

नियुक्त घाऊक बाजारपेठा आणि किमान आधारभूत किंमत असेल असं सरकारचं म्हणणं आहे. असं असेल तर तुम्ही ही विधेयकं स्वीकारणार का?

पी. साईनाथ - नियुक्त घाऊक बाजारपेठा (Notified Wholesale Markets)  असतील हे मी देखील मान्य करतो. सरकारी शाळा असतीलच. पण सरकार त्यांची काळजी घेणार नाही. तुम्ही किमान आधारभूत किंमतीबद्दल बोलताय. पण सरकार त्याबाबत जे सांगतंय त्यावर मी विश्वास ठेवू शकत नाही.

किमान आधारभूत किंमत ही शेतीसाठीचा एकूण खर्च अधिक 50 % असं करून त्यावर ठरवण्यात यावी, अशी सूचना एम. एस. स्वामीनाथन समितीने केली होती. निवडणूक जिंकलो तर स्वामिनाथन समितीच्या सूचनांनुसार  पहिल्या 12 महिन्यांमध्ये किमान आधारभूत...


... मतदारांव्यतिरिक्त कुणालाच जाण्याची परवानगी नसते. मतदान केंद्रापासून 100 मीटर अंतरापर्यंत कार्यकर्ते आपल्या पक्षाचा प्रचार करू शकत नाहीत.

जर एखाद्या उमेदवाराने आचारसंहितेचा भंग केला तर त्याची तक्रार निवडणूक आयोगाला नियुक्त केलेल्या निरीक्षकाकडे करता येते.

सत्ताधाऱ्यांसाठी नियमावली

हे नियम 1979मध्ये समाविष्ट करण्यात आले.

मंत्र्यांनी आपले कार्यालयीन दौरे आणि राजकीय बैठकी एकत्र घेऊ नयेत. पक्षाच्या कामासाठी सरकारी यंत्रणेचा वापर करणं म्हणजे आचारसंहितेचा भंग ठरतं. सरकारी माध्यमांचा वापर करून पक... उर्वरित लेख लिहा:

निरीक्षण दिल्ली हायकोर्टाने मांडलं. नंतर निवडणुकीच्या काळात म्हणजेच 2012मध्ये हे हत्ती कापडाने झाकून ठेवण्यात आले होते.

नरेंद्र मोदी यांनी 2014मध्ये मतदान केल्यानंतर मतदान केंद्राबाहेर हातात कमळ घेऊन सेल्फी घेतला होता. त्या आधारावर मोदींविरोधात FIR दाखल करण्यात आली होती.

आम आदमी पार्टीच्या एका कार्यकर्त्याने याविरोधात याचिका दाखल केली होती. 2015 मध्ये हायकोर्टाने ही याचिका फेटाळली. मोदी यांनी मतदान केंद्राच्या बाहेर पत्रकार परिषद घेतली होती आणि सेल्फी घेतली होती, असं गुन्हे अन्वेषण शाखेने कोर्टात सांगितल्यावर ही याचिका फेटाळण्यात आली.

राहुल गांधी यांना 2017 साली गुजरात निवडणुकीच्या वेळी निवडणूक आयोगाने नोटीस बजावली होती. मतदानाच्या पूर्वसंध्येला राहुल गांधी यांनी वृत्तवाहिनीला मुलाखत दिली होती. त्यावरून निवडणूक आयोगाने वृत्तवाहिन्यांना जाब विचारला होता. या वाहिन्यांविरोधात FIR दाखल करावी, अशी सूचना आयोगाने अधिकाऱ्यांना केली होती.

चित्रपट लांबणीवर गेला होता

लोकसभा निवडणूक 2019 च्या वेळी नरेंद्र मोदी यांच्या जीवनावर आधारित चित्रपटाने वाद निर्माण झाला होता. विवेक ओबेरॉयची प्रमुख भूमिका असलेला पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांच्या आयुष्यावर आधारित चित्रपटाचे प्रदर्शन लांबणीवर टाकण्याचा निर्णय निवडणूक आयोगाने घेतला होता.

'PM नरेंद्र मोदी' या चित्रपटाचे प्रदर्शन निवडणुकीनंतरच करावे असा आदेश निवडणूक आयोगाने दिला आहे. कोणत्याही पक्षाच्या अथवा नेत्याच्या उद्दिष्टाला चालना मिळेल अशा चित्रपटाचे प्रदर्शन आचारसंहिता लागू असताना करता येणार नाही असं निवडणूक आयोगाने स्पष्ट केलं होतं.

'PM नरेंद्र मोदी' या चित्रपटाने आचारसंहितेचा भंग केला आहे, अशी तक्रार काँग्रेसने दाखल केल्यानंतर निवडणूक आयोगाने या चित्रपटाच्या निर्मात्यांना नोटीस बजावली होती.

मिशन शक्ती प्रकरणी मोदींना क्लिनचिट

निवडणूक आचारसंहिता जाहीर झाल्यानंतर पंतप्रधान मोदींनी देशाला संबोधित करून 'मिशन शक्ती'बाबत माहिती दिली होती. यानंतर काँग्रेसने निवडणूक आयोगाकडे तक्रार केली होती.

नरेंद्र मोदी

अमेरिका, चीन आणि रशियानंतर भारतही अंतराळ विश्वात महाशक्ती बनला आहे, असं त्यांनी यावेळी म्हटलं.

नरेंद्र मोदी यांनी केलेल्या घोषणेवर विरोधकांनी टीका केली. त्याच्या टायमिंगवर विरोधकांनी सवाल उपस्थित केले. कारण सध्या देशात निवडणुकांचा काळ सुरू आहे आणि संपूर्ण देशात...


... मताधिक्यानं विजयी झाले आहेत. या मतदारसंघात दुसऱ्या क्रमांकाची मतं ही NOTA ला मिळाली आहेत.

इस्लामपूरमधून राष्ट्रवादी काँग्रेसचे जयंत पाटीलही विजयी झाले आहेत.  शिराळ्यामधूनही राष्ट्रवादीचे मानसिंगराव नाईक विजयी झाले आहेत.

काय आहे अहमदनगरचं चित्र?

अहमदनगर जिल्ह्यात विधानसभेचे एकूण 11 मतदारसंघ आहेत. अकोले मतदारसंघातून वैभव पिचड पराभूत झाले आहेत. राष्ट्रवादी काँग्रेसचे किरण लहामटे यांनी 57 हजार मतांनी त्यांचा पराभव केला. विधानसभा निवडणुकीच्या तोंडावर मधुकरराव पिचड आणि त्यांचे पुत्र वैभव पिचड य... उर्वरित लेख लिहा:

काँग्रेसचे उमेदवार यशवंत माने विजयी झाले आहेत.

सोलापूर शहर उत्तर मधून भाजपचे विजयकुमार देशमुख विजयी झाले आहेत. सोलापूर शहर मध्यमधून प्रणिती शिंदेंना विजयी झाल्या आहेत.

अक्कलकोटमधून भाजपचे सचिन कल्याणशेट्टी विजयी झाले आहेत. सोलापूर दक्षिणमधून भाजपचे सुभाष देशमुख विजयी झाले आहेत. सोलापूर उत्तरमधून पालकमंत्री विजयकुमार देशमुख विजयी झाले आहेत.

पंढरपूरमधून राष्ट्रवादी काँग्रेसचे भारत भालके विजयी झाले आहेत. सांगोल्यामधून शिवसेनेचे शहाजीबापू पाटील विजयी झाले आहेत. माळशिरस मतदारसंघातून भाजपचे राम सातपुते विजयी झाले आहेत.

पुणे ग्रामीणमध्ये महाआघाडीचंच वर्चस्व

पुरंदर विधानसभा मतदारसंघातून काँग्रेसचे संजय जगताप विजयी झाले, त्यांनी  शिवसेनेचे राज्यमंत्री विजय शिवतारे यांचा पराभव केला.

भोर हवेली मतदार संघातून काँग्रेसचे संग्राम थोपटे विजयी झाले आहेत.

इंदापूर मतदारसंघातून आघाडीचे दत्ता भरणे यांनी विजय मिळविला असून निवडणुकीच्या तोंडावर भाजपमध्ये गेलेल्या हर्षवर्धन पाटील यांचा त्यांनी पराभव केला.

दौंडमध्ये राष्ट्रवादी काँग्रेसचा निसटता पराभव झाला. भाजपचे उमेदवार राहुल कुल यांनी अवघ्या 618 मतांनी विजय मिळवला. राष्ट्रवादी काँग्रेसचे रमेश थोरात 200 मतांनी विजय झाला होता. मात्र यावर राहुल कुल यांनी आक्षेप घेत फेरमोजणीची मागणी केली. त्यात राहुल कुल यांना 618 मतांच्या फरकाने विजय झाला.

पिंपरीमधून राष्ट्रवादीचे अण्णा बनसोडे यांनी विजय मिळविला. शिवसेनेचे विद्यमान आमदार गौतम चाबुकस्वार यांचा त्यांनी पराभव केला.

भाजप प्रवेशानंतरही हर्षवर्धन पाटील यांचा पराभव

चिंचवड मधून भाजपचे लक्ष्मण जगताप यांचा विजय झाला आहे. अपक्ष उमेदवार राहुल कलाटे यांचा त्यांनी पराभव केला.

मावळ मधून राष्ट्रवादी काँग्रेसचे सुनील शेळके यांनी भाजपचे राज्यमंत्री बाळा भेगडे यांचा पराभव केला.

भोसरी मधून भाजपच्या महेश लांडगे यांचा विजय झाला त्यांनी अपक्ष विलास लांडे यांचा पराभव केला.

जुन्नर मधून राष्ट्रवादी काँग्रेसचे अतुल बेनके यांचा विजय झाला असून त्यांनी शिवसेनेच्या शरद सोनवणे यांचा पराभव केला.

आंबेगाव येथून राष्ट्रवादी काँग्रेसचे दिलीप वळसे पाटील यांचा विजय झाला. शिवसेनेच्या राजाराम बाणखेले यांचा त्यांनी पराभव केला.

खेड आळंदी मतदार संघातून राष्ट्रवादी काँग्रेसचे दिलीप मोहिते विजयी झाले असून त्यांनी शिवसेनेच्या आमदार सुरेश गोरेंचा पराभव केला....


... मते, भाषा निर्माण झाली, तेव्हाच शिव्याही निर्माण झाल्या होत्या.

हिंदी आणि मैथिली साहित्याच्या लेखिका पद्मश्री पुरस्कारप्राप्त उषा किरण यांनी याबाबत अधिक माहिती दिली.  त्यांच्या मते, "शिव्यांची सुरुवात कशी झाली, हे सांगणं कठिण आहे. पण सामाजिक विकासानंतरच चांगलं आणि वाईट यांची व्याख्या होऊ लागली. त्याचवेळी शिव्या देणंही सुरू झालं असेल. शिव्या एका प्रकारे राग किंवा संताप व्यक्त करण्याचा मार्ग आहेत."

लोकगीतांमध्येही शिव्यांचा वापर

भारतात लोकगीतांमध्येही शिव्यांचा वापर केला जातो. हिंदी लोकगीतांम... उर्वरित लेख लिहा:

्यामुळे राजे आपल्या मुली इतरांच्या हाती लागू नये म्हणून त्यांना स्वतःच संपवून टाकू लागले. यामध्ये शिव्यांमध्ये महिलांच्या उल्लेखाचं मूळ आहे."

उषा किरण यांच्या मते, "स्त्री-सुरक्षा हा त्याकाळी सर्वात मोठा मुद्दा बनला होता. स्त्री पुरुषांची संपत्ती बनत गेली. त्यानंतर तिला शिव्या दिल्या जाऊ लागल्या. या शिव्यांमध्ये पुरुषी अहंकार लपलेला असतो. इतरांना खालच्या दर्जाचं दर्शवण्याचा हा प्रकार असतो. पुढे कालांतराने आधुनिक काळात याचं प्रचलन वाढत गेलं."

सामाजिक शास्त्रज्ञ प्रा. बद्री नारायण सांगतात, "आदिवासी समाजात महिलांना प्रतिष्ठा होती. पण पुढे महिलांना इज्जतीचं प्रतीक म्हणून पाहिलं जाऊ लागलं. इज्जत वाचवायची असेल तर महिलेने उंबरठ्याच्या आतच राहिलं पाहिजे, असा विचार यामुळे पुढे आला. समाजात महिला अशक्त मानल्या जाऊ लागल्या. तुम्हाला एखाद्या व्यक्तीचा अपमान करायचा असेल, त्याला त्रास द्यायचा असेल, तर त्याच्या घरातील महिलांबाबत लैंगिक शिव्या देण्याचा प्रकार सुरू झाला."

गाली प्रोजेक्ट

डॉ. शांती जैन याबाबत सांगतात, "सध्या महिला शक्तीची चर्चा होताना दिसते. पण अजूनही महिलांना दुय्यम दर्जाची वागणूक मिळते. सुशिक्षित महिलांवरसुद्धा अत्याचार होतात. तुम्हाला एखाद्याला अपमानित करायचं असल्यास त्याच्या घरातील महिलेला शिव्या दिल्या जातात. यामुळे त्या व्यक्तीचा अपमान होतो, असा समज निर्माण झाला आहे.

"ही गोष्ट पुरुषांच्या अहंकाराला संतुष्ट करते. एखाद्या पुरुषाचा बदला घ्यायचा असेल तर त्याच्या घरातील स्त्रीला पळवून आणलं जाईल, अशी धमकी दिली जायची. अशा प्रकारे स्त्री अपमानित करण्यासाठीचं माध्यम बनत गेली. सुरुवातीच्या काळात समाजात कनिष्ठ पातळीचे मानले जाणारे लोक अशा प्रकारे शिव्या जास्त प्रमाणात द्यायचे. पण सध्याच्या काळात सर्वसामान्य लोकही अशा प्रकारच्या शिव्या देताना दिसतात," असं किरण यांनी सांगितलं.

प्रा. बद्री नारायण हा विषय यांनी सोशल सेन्सॉरिंगशी जोडतात. त्यांच्या मते, "पू्र्वी लोक कुटुंबीयांचा आदर करायचे. घरात आजोबा, वडील किंवा ज्येष्ठ व्यक्तींसमोर अशा शब्दांचा वापर करण्यास कचरत होते. पण असे सोशल सेन्सॉरिंग आता संपत चालले आहे. सोशल मीडियावर लोक सहज एकमेकांना शिव्यांची लाखोली वाहताना दिसतात. त्या शिव्यांना लाईक्सही मिळतात. सध्या हे समाजात सर्वमान्य बनल्याप्रमाणे झालं आहे. त्यामध्ये काहीच वाईट नाही, अशी मानसिकता बनत चालली आहे....


... मधल्या व्यापारी साखळीला खिंडार पडली आहे, असं शिंदे सांगतात.

मंडईत किंवा रस्त्यावर भाजीपाला विकणारे आणि शेतकरी उत्पादक कंपनी यांच्यात मूलभूत फरक काय आहे, असं विचरालं असता शिंदे सांगतात,

"किंमत आणि मालाची क्वालिटी हा सगळ्यांत मोठा फरक आहे. आमची पॅकेजिंग आणि घरोपोच सेवा आहे. यामध्ये शेताजवळच्या कलेक्शन सेंटरला भाज्या आणि फळांचे बॉक्स तयार केले जातात. तो बॉक्स आधी ठरलेल्या भावाला ( pre decided price) विकला जातो. शेतकऱ्यांकडून थेट माल येत असल्याने ग्राहकांना कोरोना व्हायरसची भीती वाटत नाहीये," श... उर्वरित लेख लिहा:

तमालाला मार्केट यार्डात योग्य भाव मिळत नाही असं दिसल्यावर सरकारने पर्यायी शेतमाल मार्केट उभी करायला सुरुवात केली.

यात थेट विक्री, खाजगी मार्केट, गट शेती, करार शेती, सिंगल लायसन्स, E-NAM रिटेल, चेन्स, शेतकरी उत्पादक कंपन्या याचा समावेश होतो. पण सध्या लॉकडाऊनच्या काळात शेतकरी ते ग्राहक हे मॉडेल अधिक जोमानं पुढं येताना दिसतंय.

ग्राहकांना बाजारात सोशल डिस्टन्सिंगचे नियम पाळून खरेदी करावी लागत आहे.

"बाजार समित्या ठप्प झाल्यावर महाराष्ट्र राज्य कृषी पणन महामंडळाने शेतकऱ्यांना शेतमाल विकता यावा म्हणून 24/7 तास कंट्रोल रूम सुरू केली आहे. शेतकरी स्वत:हून शेतमाल विकण्याचा प्रयत्न करत होते. पण त्यांना अनेक अडचणींना सामना करावा लागत होता. मालाची ने-आण करताना अडवणूक व्हायची. शहरात माल विकताना वाहतुकीचा प्रश्न यायचा. यावर तोडगा काढून शेतकरी ते ग्राहक या मॉडेलला प्रोत्साहन देण्यासाठी सरकार सध्या प्रयत्न करत आहे," असं महाराष्ट्र राज्य कृषी पणन महामंडळाचे कार्यकारी संचालक सुनील पवार यांनी बीबीसी मराठीशी बोलताना सांगितलं.

शेतमाल थेट ग्राहकांना विकण्याचे दोन फायदे आहेत. एका बाजुला मंडई किंवा मार्केटयार्डात होणारी गर्दी टाळली जातेय. तर दुसऱ्या बाजुला शेतकऱ्यांना आणि ग्राहकांना शेतमालाचा रास्त भाव मिळत आहे.

ग्राहकांचा खोळंबा कमी होऊ शकतो का?

लॉकडाऊन संपल्यावरही या मॉडेलमध्ये सातत्य राहिलं तर मार्केटयार्डसोडून आणखी एक पर्यायी व्यवस्था भक्कमपणे उभी राहील, असं पवार यांना वाटतं.

असं घडलं तर शेतीमाल विकण्यात होणारी मध्यस्थी संपुष्टात येईल. लॉकडाऊनमुळे राज्यातल्या कृषी उत्पन्न बाजार समित्या (APMC) बंद ठेवण्यात आल्या आहेत. पण APMCला आपल्याकडे पर्यायी व्यवस्था नव्हती. त्यामुळे शेतमालाचं पर्यायी मार्केट निर्माण करण्याची गरजही यातून दिसून येत आहे.

सध्या दरदिवशी राज्यभरात जवळजवळ 20 हजार क्विंटल शेतमालाची थेट विक्री होतेय. यात 60 प्रकारच्या कृषीमालाचा समावेश आहे.

"शेतमालाची इतक्या मोठ्या प्रमाणात थेट विक्री होईल असा विचार याआधी झालेला नव्हता. त्याचे फायदे दिसून येत आहेत. आता आम्ही याचा आवाका वाढवणार (scale up) आहोत. त्यासोबत यात सातत्य, नियमित पुरवठा, सुरळीत वाहतूक, शेतमालाची पॅकेजिंग, क्वालिटी आणि त्याची योग्य प्रकारे साठवण ( storage) याकडे जास्त महत्त्व देणार आहोत. यासाठी महाराष्ट्र सरकार State of Maharashtra's...


... मध्यममार्गाने प्रभावित झालेला उदारमतवादी आहे. पाश्चात्य उदारमतवाद हा त्यांच्या विचारांचा मापदंड आहे. त्यांच्या सामाजिक विचारांवर इंग्रजी शिक्षण आणि पाश्चात्य जीवनशैलीचा प्रभाव असून ते आधुनिक-जागतिक ढंगाचे आहेत.

धार्मिक कर्मकांड, पारंपरिक हिंदू गरीब आणि मध्यमवर्गाच्या रीती, सणं, संवेदना, पौराणिक संकल्पना आणि श्रद्धेकडे हा वर्ग कधी तुच्छतेने पाहातो कधी संग्रहालयातल्या वस्तूंप्रमाणे पाहातो तर कधी विरक्त, उदासीन आणि तटस्थ अकादमिक जिज्ञासेने पाहातो.

त्यांचे अध्यात्मिक विचार इंग्रजी बोलणाऱ्या आधुनि... उर्वरित लेख लिहा:

्यावस्था आलेली आहे.

या वर्गाच्या स्वतःच्या हिंदी, मराठी, पंजाबी, हरयाणवी, भोजपुरी, बुंदेली, मराठी या भाषा आपापल्या प्रदेशात राजकीय स्वरुपात शक्तीशाली आहेत. ही राजकीय ताकद संसद आणि विधानसभा, राजकीय सभा, देशी नेत्यांच्या भाषणांमध्ये आनंद देणारी वाटते. परंतु इंग्रजाळलेल्या लहानश्या विश्वात प्रवेश देण्याचा अधिकार आणि धाडस देत नाही.

नरेंद्र मोदी याच वर्गातून आलेले आहेत. त्यांची असामान्य प्रतिभा, जिज्ञासा, तंत्रप्रियता आणि स्वतःच्या लक्ष्यकेंद्री पुरुषार्थाच्या आधारे ते आज एका विशिष्ठ स्थानावर जाऊन पोहोचले आहेत. त्यामुळे हे सगळे ल्युटेन्स दिल्लीवाले कुलीन, श्रीमंत, इंग्रजाळलेले अभिजात लोक अचानक निष्प्रभ ठरले आहेत.

नरेंद्र मोदींनी दोन्ही वर्गांच्या मनोविज्ञानावर विस्मयचकीत करणारी, नैसर्गिक पकड घेतली आहे. या दोन्ही वर्गांची नस ते बरोबर ओळखतात. गुजरातमध्ये 12 वर्षे मुख्यमंत्री असताना त्यांनी या धनाढ्यांना पुरतं ओळखलं होतं. तसेच आपल्या हितासाठी त्यांचा वापर करण्यातही त्यांचा हातखंडा होता. पण हा वर्ग मतं देत नाही. मतं देणाऱ्या वंचित, विषमतेचा सामना करणाऱ्या गरीब आणि निम्न मद्यमवर्गीयाचं मन त्यांनी स्वानुभावावरून आधीच ओळखलेलं आहे.

हेही वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)


... मध्ये या मशीन्सच्या वापराला मान्यता दिली. केंद्र सरकारनं यासाठी 3, 174 कोटी रुपयांची तरतूद केली आहे.

VVPAT वादग्रस्त आहेत का?

EVM शी छेडछाड करून भाजप निवडणुका जिंकतं, असे आरोप राष्ट्रवादी काँग्रेस तसंच महाराष्ट्र नवनिर्माण सेनेने याआधीही वेळोवेळी केले आहेत. वेळोवेळी मतदानाच्या दरम्यान तक्रारी येत असल्याने या शंकेला हवा देण्याचं काम नेहमी राजकीय पक्ष करत आले आहेत.

महाराष्ट्र विधानसभेच्या निवडणुका जाहीर झाल्यानंतर "मतदान जर 21 ऑक्टोबरला होतंय, तर मतमोजणी 22 ला घ्या ना, 23 ला घ्या नाहीतर. 24 ... उर्वरित लेख लिहा:

आला तर त्वरित कारवाई केली जाते. मतदान सुरू असताना दोष आढळला तर नवीन मशीन बसवण्यात येतं. राजकीय पक्षांचे समाधान झाल्यानंतरच मतदानाची प्रक्रिया सुरू होते.

EVM मशीन हाताळण्याचा कोणी प्रयत्न केला किंवा एखादा स्क्रू निखळला तरी मशीन बंद पडतं. त्याची दुरुस्ती फक्त कंपनीतच होते. स्थानिक इंजिनियर सुद्धा दुरुस्ती करू शकत नाहीत, मशीनच्या सुरक्षेबाबत नीला सत्यनारायण सांगतात.

नुकत्याच झालेल्या लोकसभा पोटनिवडणुकीत VVPATसंदर्भात तक्रारी आल्या त्याबाबत बोलताना त्या सांगतात, "केलेल्या मतदानासंदर्भात कागद दिसला नाही तरी फरक पडत नाही. एकूण मतदारांची संख्या आणि मशीनमध्ये मिळालेली मतसंख्या एक असेल तर VVPATला अवाजवी महत्त्व देण्याचं कारण नाही. VVPAT अजूनही प्रायोगिक अवस्थेत आहे. काळानुरूप VVPATमध्येही सुधारणा होईल. परंतु तो जिंकण्या हरण्याचा मुद्दा असणार नाही."

संकलन - पराग फाटक

हे वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)


... मनुस्मृती हा हिंदूंचा मूळ ग्रंथ आहे असा प्रचार करावा. त्या आधारावर देशात हा समज रूढ झाला की मनुस्मृती हा हिंदूंचा मूळ धर्मग्रंथ आहे."

ब्राह्मणांचं वर्चस्व स्थापित व्हावं यासाठी निर्मिती?

राजीव लोचन सांगतात, "ज्या काळात बौद्ध संघाचं वर्चस्व वाढलं आणि ब्राह्मणांचं वर्चस्व कमी झालं त्या काळात आपलं वर्चस्व पुन्हा प्रस्थापित करण्यासाठी ब्राह्मणांनी या ग्रंथाची रचना केली. आणि ब्राह्मण हा सर्वांत श्रेष्ठ आहे हा समज रूढ केला. या ग्रंथाच्या आधारे ब्राह्मण हे सांगू लागले की समाजात वावरताना ब्राह्मणांस... उर्वरित लेख लिहा:

ऑफ हिंदुइजम या ग्रंथात लिहिलं आहे.

त्यांच्या 'हू वेअर द शुद्राज' आणि 'अनाहायलेशन ऑफ कास्ट' या पुस्तकात देखील त्यांनी मनुस्मृतीला त्यांचा का विरोध आहे ही भूमिका स्पष्ट केली आहे.

महिला आणि दलितांचा सामान्य जीवन जगण्याचा हक्क नाकारणं आणि ब्राह्मण्य वर्चस्ववादाची भूमिका यातून समाजात अनेक जातींची निर्मिती झाली. या जातींचं स्वरूप हे एखाद्या बहुमजली इमारतीसारखं आहे ज्या इमारतीला एका मजल्यावरून दुसऱ्या मजल्यावर जाण्यासाठी पायऱ्याच नाहीत असं ते वर्णन करत. "चातुर्वण्य निर्माण करून मनूने श्रमाचं विभाजन नाही तर श्रमिकांचं विभाजन केलं," असं डॉ. आंबेडकर म्हणत.

मनुवादी आणि मूलनिवासी

डॉ. आंबेडकरांनी मनुस्मृतीचं दहन केल्यानंतर मनुस्मृतीचं देशभरात ठिकठिकाणी दहन होऊ लागलं. त्यानिमित्तानं वृत्तपत्रातून मनुस्मृतीबाबत चर्चा होऊ लागली. मनुस्मृतीचा देशावर असलेला प्रभाव, त्यामुळे समाजावर झालेले परिणाम याची चर्चा होऊ लागली. स्वातंत्र्यानंतरही देखील या गोष्टी सुरू राहिल्या.

सत्तरच्या दशकात कांशीराम यांनी बामसेफची स्थापना केली तेव्हा त्यांनी मनुवादी आणि मूलनिवासी अशी समाजाची रचना असल्याचं प्रतिपादन केलं.

जेएनयूचे प्राध्यापक विवेक कुमार सांगतात की "कांशीराम म्हणत की मनुस्मृतीच्या आधारावर वर्ग निर्माण करून असमान सामाजिक व्यवस्था निर्माण करण्यात आली. त्यामुळे हा समाज 6,000 जातींमध्ये विभागला गेला."

मनुवादाला समर्थन करणाऱ्यांचे तीन गट

मनुस्मृतीचं समर्थन करणाऱ्यांच्या संख्या कमी नाही. मनुस्मृतीचं समर्थन करणारे ती कोणत्या आधारावर करतात याचं विश्लेषण इतिहासकार नरहर कुरुंदकर यांनी केलं आहे.

"पहिला आधार असा आहे की मनुस्मृतीचे समर्थक म्हणतात की जग ब्रह्मदेवानं निर्माण केलं आणि या जगाचा कायदा देखील प्रजापती-मनू-भृगू या परंपरेतून आला आहे त्यामुळे तो मान्य करावा, असं म्हणणाऱ्यांचा एक गट आहे," असं कुरुंदकर सांगतात.

"दुसरं असं समर्थन आहे की स्मृती या वेदावर आधारित असतात आणि मनुस्मृती वेदसंगत असल्यामुळे मनुस्मृती वंदनीय आहे. पीठांचे शंकराचार्य, मठाधीश हे लोक याच आधारे मनुस्मृतीचं समर्थन करतात, असा दुसरा गट आहे. तिसरा गट आधुनिक समर्थकांचा आहे. आधुनिक शिक्षण घेतलेले हे लोक म्हणत की किरकोळ बाबी वगळल्या तर मनूची भूमिका ही समाजकल्याणकारी होती असा हा गट मानतो," असं कुरुंदकरांनी त्यांच्या पुस्तकात स्पष्ट केलं आहे.

'कायदा लिहिणारी पहिली...


... मराठी प्रेक्षकवर्ग मिळाला आहे. त्यामुळं त्याला तान्हाजी करावासा वाटणं स्वाभाविक आहे. अर्थात प्रत्येक चित्रपट चालेल असं नाही. पानिपतसारखा महाराष्ट्राच्या जिव्हाळ्याच्या विषयावरचा चित्रपट महाराष्ट्रातही फार कमाई करू शकला नाही."

आपण 'पानिपत' हा सिनेमा का केला याविषयी दिग्दर्शक आशुतोष गोवारीकर यांनी फर्स्टपोस्टशी बोलताना म्हटलं होतं, "ही कथा अतिशय रंजक आणि खिळवून ठेवणारी आहे. पण ती फारशी सांगितली गेली नाही, कारण हे युद्ध आपण हरलो होतो आणि अर्थातच सगळ्यांना विजयाच्या कथा आवडतात. पण ट्रॅजिडीजही सांग... उर्वरित लेख लिहा:

सा एक 'नॅशनलिस्टीक फीव्हर' सध्या आहे. आणि त्याचा उपयोग करून घेण्याचा हेतू काही फिल्म्समागे असू शकतो."

तर नीलिमा कुलकर्णी म्हणतात, "सध्याच्या देशातल्या परिस्थितीला हे धरून आहेच. मराठ्यांच्या इतिहासात हिंदुत्वाचा मुद्दाही येतोच. त्या काळातल्या मराठ्यांच्या इतिहासावर चित्रपट बनवायचा, तर त्यांच्या विरोधातले बहुतांश खलनायक मुस्लिम होते. त्यामुळं ते मुस्लिम पात्रं म्हणून रंगवली जातात. त्यांची दाहकता दाखवताना ती थोडी जास्तच डार्क दाखवली जातात. पण फक्त ऐतिहासिक चित्रपटातच नाही, तर मेनस्ट्रीम हिंदी चित्रपटांतही खलनायक अशा पूर्वग्रहांना धरून असतात. साध्या सिनेमांतली विशिष्ट धर्मांची पात्र विशिष्ट पूर्वग्रहांना धरुन चितारली जातात."

सिनेमातून इतिहासाचं योग्य चित्रण होतं का?

ऐतिहासिक सिनेमांविषयी बहुतेकहा वाद होतोच आणि बहुतांश वेळी हे वाद असतात ते ज्या प्रकारे इतिहास सांगण्यात आला आहे, त्याविषयी किंवा मग दिग्दर्शकाने घेतलेल्या 'सिनेमॅटिक लिबर्टी' विषयी.

मीना कर्णिक म्हणतात, "आपण इतिहास जसाच्या तसा मांडायचा प्रयत्न करतो का? किंवा त्यामध्ये किती नाट्य आणलं जातं? किती लिबर्टी घेतली जाते?अनेकदा आपल्या सिनेमांमधून इतिहास सांगतानासुद्धा त्याचं उदात्तीकरण खूप होतं. उदाहरणार्थ 'क्राऊन' या सीरिजविषयी बोलायचं झालं तर ती ज्या इंग्लंडच्या राणीविषयी आहे, ती अजूनही जिवंत आहे. पण म्हणून तिच्याविषयी फक्त छान-छान गोष्टी, ती किती महान आहे असं केलेलं नाही. हे आपल्याकडे होताना फारसं दिसत नाही. एखादी व्यक्तीरेखा वा पात्र मोठं दाखवण्यासाठी दुसरं खुजं दाखवलं जातं. दोन भिन्न मतप्रवाहाची पात्रं असताना दुसरं पात्र डार्क वा खुजं दाखवण्याची गरज का?"

सिनेमातून इतिहासाचं दर्शन होतं का?

सिनेमाद्वारे इतिहास ज्या प्रकारे मांडला जातो, त्याविषयी सांगताना इतिहास अभ्यासक श्रद्धा कुंभोजकर सांगतात,"वेगवेगळ्या लोकांनी बनवलेल्या अनेक नोंदींच्या आधारानं इतिहासकार हे गतकाळाच्या घटनाक्रमाची साधार आणि शास्त्रोक्त मांडणी करून ती इतिहास या नावानं समाजापुढे सादर करतात. चित्रपटातही कुणाची तरी कथा आपल्या आकलनानुसार समाजापुढे सादर करतात."

"त्याचंही तंत्र, शास्त्र असतंच. तरीही दोन्हीत मुख्य फरक असा की व्यावसायिक सिनेमाचं प्रमुख ध्येय बहुतेक वेळा व्यावसायिक फायदा हे असतं. तर इतिहासाचं ध्येय व्यावसायिक फायदा हे नसतं. ऐतिहासिक चित्रपटांमधून गतकाळातील घटनांचं त्या...


... मराठीशी बोलताना व्यक्त केले.

शिक्षण तज्ज्ञांच्या मते, दहावी आणि बारावी बोर्डाच्या परीक्षेत भरघोस मार्क मिळाले याचा अर्थ JEE, NEET अशा प्रवेश परीक्षेत तितकेच चांगले मार्क मिळतील असे नाही.

"JEE,NEET या परीक्षांचे स्वरुप वेगळे आहे. हा रस्ता विद्यार्थ्यांसाठी अनोळखी आहे. अनोळखी रस्त्याने जाताना आपल्यालाही वेळ लागतो. त्यामुळे प्रवेश परीक्षांसाठी विद्यार्थ्यांनी वेगळी तयारी करावी," असं मत शिक्षणतज्ज्ञ वसंत काळपांडे यांनी बीबीसी मराठीशी बोलताना व्यक्त केले.

 CBSE आणि SSC बोर्डामध्ये स्पर्धा?

 गेल... उर्वरित लेख लिहा:

रश्न केवळ एक शिक्षक नाही तर असे अनेक शिक्षक, शिक्षणतज्ज्ञ आणि पालकही उपस्थित करत आहेत. वर्षानुवर्ष ठरलेले प्रश्न, उत्तर लिहिण्याची ठरलेली पद्धत, कोचिंग क्लासकडून एका ठराविक पॅटर्नमध्ये विद्यार्थ्यांकडून करवून घेतली जाणारी तयारी, अशा सर्व बाबींचा परिणाम आपल्याला निकालामध्ये दिसतो.

 "अपेक्षित प्रश्नांची अपेक्षित उत्तरे दिली की  गुण मिळतात. हे शास्त्र कोचिंग क्लासकडून विद्यार्थ्यांनी चांगलंच शिकून घेतलंय. हा 'फॉर्म्युला' वापरला की  गुण मिळणार हे विद्यार्थ्यांनाही कळून चुकलंय," असं भाऊसाहेब चासकर सांगतात.

शिक्षकांच्याही हे लक्षात येतंय. ही मुल्यांकन पद्धती बदलण्याची गरज आहे असं मत शिक्षकांनीही व्यक्त केलंय. पण त्यासाठी राज्य सरकारचा शिक्षण विभागा, राज्य शिक्षण मंडळांकडूनही प्रयत्न होणं अपेक्षित आहे. पाठांतरापेक्षा आकलनावर अधिक भर देणारी शालेय शिक्षण व्यवस्था अस्तित्वात आली, की यातले अनेक प्रश्न मार्गी लागतील असंही शिक्षकांना वाटतं.

बेस्ट ऑफ फाईव्ह, तोंडी परीक्षेचे मार्क किंवा लेखी परीक्षेचे मार्क विद्यार्थ्याला त्याच्या आकलन क्षमतेवर कितीही जास्त मार्क मिळाले तरी त्याला कुणाचीही हरकत नाहीय. पण जर हे मार्क गुणवत्तेच्या आधारे न मिळता केवळ मुल्यांकन पद्धतीच्या आधारावर मिळत असतील तर ही विद्यार्थ्यांचीही फसवणूक नाही का?

 शिक्षणाचा बाजार

 महाराष्ट्रात घरोघरी कोचिंग क्लासचे फॅड आहे हे उघड आहे. कोचिंग क्लासची एकमेकांसोबत असलेली स्पर्धा आपल्याला नाक्यानाक्यावर लावलेल्या जाहिरातींच्या फ्लेक्सवरुनही लक्षात येते. आमच्या कोचिंगच्या अमुक इतक्या विद्यार्थ्यांनी 95 टक्के मिळवले असे फ्लेक्स विद्यार्थ्यांच्या फोटोसहीत लावलेले असतात.

आता तर दहावीनंतर कनिष्ठ महाविद्यालयांना जोडलेले कोचिंग क्लास सुरू झालेत. विद्यार्थ्यांना JEE,NEET,CET या परीक्षांची तयारी करण्यासाठी महाविद्यालयात न जाता मुलं थेट कोचिंग क्लासला हजेरी लावत आहेत.

 वसंत काळपांडे सांगतात, "कोचिंग क्लासवर पालकांचा प्रचंड विश्वास आहे. शाळांपेक्षा अधिक आहे असं म्हटलं तरी वावगं ठरणार नाही. या क्लासेसच्या माध्यमातून शिक्षणाचाही बाजार झालाय. हुशार विद्यार्थी कोचिंग क्लासकडे वळले पाहिजेत असाही प्रयत्न कोचिंग क्लासकडून केला जातो."

 केवळ कोचिंग क्लासच नव्हे तर खासगी शाळाही या स्पर्धेत मागे नाहीत. आपल्या शाळेचे अधिकाधिक विद्यार्थी 90 टक्क्यांच्या रांगेत आले पाहिजेत असा...


... मला खरं तर PSI व्हायचं होतं, पण MSW करताना लोकांशी जवळून संबंध आला आणि मी समाजकार्याकडे वळले."

कौटुंबिक हिंसाचाराचं मूळ शोधण्याचा प्रयत्न

"कौटुंबिक हिंसाचारग्रस्त महिलांना मदत करण्याचं काम मी करत होते. ते करताना या प्रश्नांचं गांभीर्य मला जाणवलं. कुठलाही प्रश्न असेल तर त्याच्या मुळाशी जाऊन त्याचं उच्चाटन करायचं, हा डॉ. आंबेडकरांचा विचार मला पटतो," त्या सांगतात.

"कौटुंबिक हिंसाचाराचा मी त्याच पद्धतीनं अभ्यास करू लागले. त्यातून मला असा जाणवलं की बहुतांश केसेस या दारूमुळेच होतात. नवरा दारू पिऊ... उर्वरित लेख लिहा:

सौंदरमल डावीकडून पहिल्या.

"मी आंबेडकरी चळवळीतील कार्यकर्ती आहे, कुणीही माझं काही बिघडवू शकणार नाही, असा आत्मविश्वास मला आला. माझ्यावर बलात्कार झाला किंवा माझा जीव गेला तरी मी ही चळवळ सोडणार नाही," असं त्या सांगतात.

"सुरुवातीपासूनच काही लोकांचा या कार्याला विरोध होता... पुढे देखील होईल. पण मी हताश होणार नाही."

त्यांच्या प्रयत्नांमुळे बीड जिल्ह्यातील किट्टी आडगाव, वारोळा, कवडगाव घोडा या गावांमध्ये दारूबंदी झाली आहे. दारूबंदीसोबतच कौटुंबिक समुपदेशन, पालावरच्या मुलांचा सांभाळ करणं, अनाथ मुलांना सांभाळणं ही कामं देखील त्या करतात. त्यांना समाजकार्य करता येईल म्हणून त्यांचे पती नारायण डावरे यांनी नोकरी न करण्याचा निर्णय घेतला आहे. दामिनी दारूबंदी अभियान या सत्यभामांच्या संस्थेमध्ये स्वयंसेवक म्हणून देखील ते काम करतात.

"मी काम करण्यासाठी बाहेर गेले असता ते आमच्या दोन्ही मुलींकडे लक्ष देतात," असं त्या सांगतात.

आधुनिक भारताचे शिल्पकार आंबेडकर

सत्यभामा यांच्यानुसार डॉ. आंबेडकर हे केवळ घटनेचेच नव्हे तर आधुनिक भारताचेही शिल्पकार आहेत. "त्यांनी सांगितलेली तत्त्वं, त्यांची राजकारणाची पद्धत आणि त्यांची अर्थनीती आपण अवलंबली तर त्यांच्या स्वप्नातला भारत नक्कीच साकार होईल, असा मला विश्वास वाटतो."

हे वाचलं का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)


... महापालिका निवडणुकीला डोळ्यांसमोर ठेवून सुरू आहे. याला पोरखेळ या शब्दाशिवाय दुसरा शब्द नाही.

औरंगाबादमध्ये कम्युनिटी स्प्रेड झाला आहे. प्रशासनानं तसं सांगितलं आहे. मग अशा स्थितीत मंदिरं सुरू करा, हा युक्तिवादच कसा केला जाऊ शकतो? असा प्रश्न संजीव उन्हाळे विचारतात.

"मंदिर श्रद्धेचा विषय आहे. तिथे सॅनिटायझर कुणाच्या हातावर फवारलंत, तर काय होईल? त्या सॅनिटायझरमध्ये अल्कोहोल असतं. मग उद्या कुणी म्हणालं, मंदिरात जाण्याआधी अल्कोहोल का शिंपडलंत, तर काय करणार आहात?" असाही प्रश्न उन्हाळे विचरतात.

लोकां... उर्वरित लेख लिहा:

्र, शिर्डी साई संस्थान आर्थिकदृष्ट्याही सक्षम आहे, पण लहान-सहान मंदिरांचं काय? तिथे कशी व्यवस्था करणं शक्य आहे, असा हावरे यांना विचारला असता, ते म्हणाले, "मला वाटत नाही कुणाला काही अडचण येईल. काही अडचण आल्यास महापालिका, नगरपालिका, सरकारचा आधार घेऊ शकतात. मॉल, दारूची दुकानं सुरू केलीत, मग मंदिरांना बंद का ठेवता?"

मंदिरं मानसिक स्वास्थ ठेवणारी यंत्रणा असल्यचं सुरेश हावरे म्हणतात. हवं तर प्रायोगिक तत्वावर मंदिरं सुरू करा, असंही हावरे म्हणतात.

'मंदिरं बंद असल्यानं अनेकांवर उपासमारीची वेळ'

पश्चिम महाराष्ट्र देवस्थान समिती अंतर्गत कोल्हापूर, सांगली आणि सिंधुदुर्ग जिल्ह्यातील 3 हजार 42 मंदिरे येतात. या पश्चिम महाराष्ट्र देवस्थान समितीचे अध्यक्ष महेश जाधव यांनी बीबीसी मराठीशी बोलताना म्हटलं की, "मंदिरं बंद असल्याने अनेकांवर उपासमारीची वेळ आली आहे. मुळातच मंदिरात जाताना भक्त शुचिर्भूत होऊन जातात. स्वच्छतेची काळजी घेतली जाते. पण इतर गोष्टी खुल्या होतात मग देवालाच बंदिस्त का करावे असा सूर उमटतो आहे. त्यामुळे राज्य सरकारने जर मंदिरं उघडण्याची परवानगी दिली तर नियमांचे काटेकोरपणे पालन करण्यात येईल."

सरकारने मंदिरं उघडण्याचा आदेश दिला तरी भक्तांच्या सुरक्षेचा प्रश्न मोठा आहे. त्याबाबतचे नियोजन करणे गरजेचे आहे. यावर विचारलं असता जाधव यांनी सांगितले की, कोरोना व्हायरस आल्यानंतर देखील काही काळ अंबाबाई मंदिर दर्शनासाठी खुले होते. त्यावेळी मंदिरात येणाऱ्या लोकांना सॅनिटायझर पुरवण्यात आले होते.

"आता जर सरकारने आदेश दिला तर नियम आणि अटी घालून द्याव्यात. त्यानुसार मास्क, सॅनिटायझर,थर्मल टेस्टिंग अशा गोष्टींचा वापर करण्यात येईल. थोड्या प्रमाणात अंतर ठेवत भक्तांना देवाचं दर्शन घेण्यासाठी नियोजन करण्यात येईल. लवकरच याबाबत बैठक होणार असून सरकारकडून परवानगी मिळाल्यानंतर सविस्तरपणे नियोजन ठरवण्यात येईल," असंही महेश जाधव यांनी सांगितलं.

मंदिर समितीच्या विश्वस्त, अध्यक्षांचे असे एकीकडे म्हणणे असताना, राज्य सरकार अजूनही सावधानता बाळगत आहे. महाराष्ट्राच्या पर्यटन राज्यमंत्री आदिती तटकरे यांच्याशी बीबीसी मराठीनं यासंदर्भात बातचीत केली.

आरोग्य व्यवस्थेची काळजी घेणं आवश्यक - पर्यटन राज्यमंत्री आदिती तटकरे

कोरोनाच्या पार्श्वभूमीवर योग्य विचार करूनच मुख्यमंत्री, उपमुख्यमंत्री मंदिरं उघडण्याबाबत नियमावली तयार करतील, असं आदिती तटकरे...


... महाराष्ट्रात महत्वाचा फॅक्टर झाला आहे, म्हणूनच 'वंचित आघाडी'ची सोलापुरातली एन्ट्री निर्णायक ठरली आहे.

लढतीचा हा त्रिकोण पूर्ण होतो भाजपचे उमेदवार असलेल्या जयसिद्धेश्वर स्वामींमुळे. त्यांना राजकारणाचा पूर्वानुभव नाही. पण ते लिंगायत समाजासाठी या परिसरातले मोठे धार्मिक नेते आहेत. लिंगायत समाजाचं या भागातलं लोकसंख्येतलं प्राबल्य पाहता त्यांना भाजपानं निवडणुकीच्या मैदानात उतरवलं आहे. त्यासोबतच धर्मगुरु या त्यांच्या प्रतिमेचाही त्यांच्या समाजाबाहेर उपयोग करून घेण्याचा त्यांचा प्रयत्न आहे.

जयसिद्ध... उर्वरित लेख लिहा:

त.

ज्येष्ठ पत्रकार अरविंद जोशी यांच्या मते २०१४ प्रमाणे याही निवडणुकीत नवमतदार निर्णायक भूमिका बजावेल. "गणितं जातीवर आधारित मतांची सुरु आहेत. मराठा समाज इथे कोणाच्या बाजूनं जाणार याचीही सोशल मीडियावर चर्चा सुरु आहे. पण जातींची गणितं काहीही असू द्या, जो एक नवा मतदार आहे नव्यानं नाव नोंदणी केलेला, तो मतदार जातीच्या बाहेर विचार करणारा आहे. ते काय करतात याचा निवडणुकीवर जास्त परिणाम करणारा असेल," जोशी म्हणतात.

ज्येष्ठ पत्रकार अरविंद जोशी

पण सोलापूरात जे चित्रं दिसतं आहे ते महाराष्ट्रात पहिल्यांदाच पहायला मिळतं आहे आणि त्यामुळे नवी समीकरणंही तयार होत आहेत. सचिन जवळकोटेंच्या मते, "भीमा कोरेगांवच्या घटनेनंतर आंबेडकरी चळवळीतल्या मतदारांचं जे ध्रुवीकरण झपाट्यानं झालं आणि अजून होतं आहे ते महत्वाचं ठरेल. त्यात प्रकाश आंबेडकर इथून उभे राहिल्यावर 'बाबासाहेबांचं रक्त' असं म्हणून ज्या भावनिक पोस्ट सोशल मीडियावर व्हायरल झाल्या, त्यानंतर 'रिपब्लिकन पार्टी'चे गट असतील, 'बसपा'असेल, वा अगदी 'माकपा'-'भाकपा' असतील, हेसुद्धा 'वंचित बहुजन आघाडी'कडे आले. हे चित्रं सोलापुरात, आणि कदाचित महाराष्ट्रातही, पहिल्यांदा पहायला मिळतं आहे."

"मोदी सध्या प्रचारात 'हिंदू दहशतवादा'चा उल्लेख करताहेत. तो शब्द प्रचारात आणण्याचा आरोप ते ज्यांच्यावर करताहेत तेच सोलापूरात उमेदवार म्हणून उभे आहेत आणि त्यांच्यासमोर एक भगवी वस्त्रं परिधान केलेला उमेदवार उभा आहे. त्यामुळे जे टिपिकल भारताच्या ध्रुवीकरणाचं एक छोटंसं रूपच सोलापुरात पाहायला मिळतं आहे. विकासाच्या मुद्द्याबरोबरच धार्मिक मुद्द्यावर इथे निवडणूक होते आहे. प्रकाश आंबेडकरांचं अपिल जे आहे ते जातीय वा वंचित घटकांचं आहे, पण भाजपच्या महाराजांचं जे अपिल आहे ते हिंदू विरुद्ध हिंदूंना तथाकथितपणे विरोध करणा-या पुरोगामी शक्ती असं आहे," अरविंद जोशी म्हणतात.

त्यामुळेच पारंपारिक धार्मिक आणि सामाजिक समीकरणांना देशात आणि राज्यात जे नवे राजकीय आयाम मिळाले, ते सोलापूरच्या निवडणुकीत पहायला मिळताहेत. त्याचा परिणाम केवळ या लोकसभा निवडणुकीवर नव्हे तर पुढच्या सहा महिन्यात महाराष्ट्रात होऊ घातलेल्या विधानसभा निवडणुकीवरही होऊ शकतो. त्यामुळेच ही निवडणूक एवढी महत्वाची झाली आहे.

हेही वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी...


... महिने पोलिसांनी आपल्या तक्रारींकडे दुर्लक्ष केल्याचा आरोप तिने केला. किंबहुना, पोलिसांनी आरोपी बलात्काऱ्याशी संगनमत साधलं आणि तिच्या वडिलांना अटक केली, त्यांचा कोठडीतच मृत्यू झाला, असा आरोप तिने केला आहे.

तिने आत्महत्या करण्याची धमकी दिली आणि राष्ट्रीय प्रसारमाध्यमांनी तिच्या आरोपांसंबंधी वार्तांकन केलं, त्यानंतर संबंधित आमदाराला अटक करण्यात आली. डिसेंबर महिन्यात न्यायालयाने त्याला दोषी ठरवून जन्मठेपेची शिक्षा दिली.

या सर्व प्रकरणांमध्ये अत्याचारांमध्ये दिसलेली निष्ठूरता, सत्तेतील पुरुषांनी ग... उर्वरित लेख लिहा:

करतो, रात्री उशिरापर्यंत बाहेर थांबत नाही, सतत मागे नजर ठेवत राहतो, गाडी चालवताना खिडक्यांच्या काचा वर करून ठेवतो.

आणि काही वेळा सुरक्षिततेची किंमतही मोजावी लागते.

उदाहरणार्थ, दोन वर्षांपूर्वी रात्री गाडी चालवत घरी जात असताना माझ्या कारचा एक टायर पंक्चर झाला, तरीही मी थांबले नाही, जिथले मेकॅनिक माझ्या ओळखीचे होते अशा माझ्या नेहमीच्या पेट्रोल पंपावर गेल्यानंतरच मी गाडी थांबवली.

तोपर्यंत माझ्या टायरची लक्तरं झालेली होती. दुसऱ्या दिवशी मला नवीन टायरसाठी पैसे मोजावे लागले, पण तुलनेने प्रसंग स्वस्तात निभावला, असं मला वाटतं.

हेही वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)


... महिलांचे कपडे, राहणीमान यांच्याबाबत ते अनादरानं बोलतात, तर दुसरीकडे नात्यावंरही बोलतात. तिसरीकडे मुलींनी मॉडर्न होण्यालाही त्यांचा विरोध आहे."

या फेसबुक पोस्टबद्दल अधिक विचारल्यावर त्या सांगतात, "कुणीतरी माझी पोस्ट सोशल मीडियावर व्हायरल केली. यासाठी माझी कोणतीही परवानगी घेण्यात आली नव्हती. त्यानंतर लोक मला फेसबुकवर धडाधड मेसेज करायला लागले. काही महिलांनी माझ्या धाडसाचं कौतुक केलं तर काही माणसांनी मला 'जा झोप' असा सल्ला दिला.

"इतकंच काय तर माझ्या कुटुंबीयांनाही टार्गेट करण्यात आलं. 'बायकोला सा... उर्वरित लेख लिहा:

याची कॅसेट काढली. या कॅसेट्स त्र्यंबकेश्वरला विकण्यासाठी ठेवण्यात आल्या, तेव्हा अवघ्या दोन तासात दोन हजार कॅसेट्स विकल्या गेल्या. नंतर मग महाराष्ट्रात त्यांची कीर्तनं गाजायला लागली."

यानंतर राज्यभरातल्या राजकीय नेत्यांच्या अभीष्टचिंतनानिमित्त इंदुरीकरांच्या कीर्तनाचं आयोजन व्हायला लागलं. इंदुरीकरांच्या कीर्तनाची लोकप्रियता इतकी वाढली की त्यांची तारीख मिळण्यासाठी लोक वर्षानुवर्षं वाट पाहू लागले. इतकंच काय येरवडा मध्यवर्ती कारागृहासारख्या सरकारी वास्तूंमध्येही त्यांच्या कीर्तनाचं आयोजन करण्यात आलं.

एबीपी माझा या वृत्तवाहिनीला दिलेल्या मुलाखतीत, इंदुरीकरांची तारीख मिळालेली एक व्यक्ती सांगते, "इंदुरीकरांची तारीख मिळण्यासाठी मला 5 ते 7 महिने लागले. त्यांची तारीख मिळवण्यासाठी मी वर्षभरापासून प्रयत्न करत होतो, पण तारीख मिळत नव्हती. इंदुरीकरांचं कीर्तन आवडतं, मनापासून त्यांचंच कीर्तन ठेवण्याची इच्छा होती. आई गेल्यानंतर मी ठरवलं होतं, 'काही होवो, कितीही पैसे जावो, आपण इंदुरीकरांचंच कीर्तन ठेवायचं.' कीर्तनासाठी मी महाराजांना 35 हजार रुपये दिले."

इंदुरीकरांना कीर्तनासाठी आम्ही 31 हजार रुपये देतो, असं औरंगाबादच्या बबन डिडोरी पाटील यांनी बीबीसीला सांगितलं.

एका कीर्तनात इंदुरीकर स्वत:हून सांगतात, "आम्हाला 100 रुपये मिनिट आहे पोरांनो. आता हे तिसरं कीर्तन आहे सकाळपासून. अजून एक करायचं आहे. आज चार आहेत. तीन कीर्तनं तर असे चालूचालू काढतो मी. मी काही सीझनल ब्वॉ नाही, कसाही महिना निघो 80 ते 90 कीर्तनं फिक्स. 70 किर्तनाला तर कव्हाच भेव नाही."

एबीपी माझाच्या कार्यक्रमानुसार, इंदुरीकरांच्या 2021 पर्यंतच्या तारखा बुक आहेत.

इंदुरीकरांच्या कीर्तनांत महिलांविषयी काय असतं?

इंदुरीकरांच्या कीर्तनाच्या क्लिप्स सोशल मीडियावर व्हायरल होताना दिसून येतात. तुम्ही 'इंदुरीकर' असं युट्यबूवर सर्च केलं तर सर्वांत पहिले 'इंदुरीकर कॉमेडी कीर्तन' अशा आशयाच्या कीर्तनाच्या क्लिप्स समोर येतात. यात इंदुरीकरांनी त्यांचे मुद्दे पटवून देण्यासाठी महिलांबद्दल काही वक्तव्यं केली आहेत.

1. लव्ह मॅरेजविषयीचं मत पटवून देताना इंदुरीकर महिलांची तुलना चपलेशी करतात.

ते म्हणतात, "लव्ह मॅरेज करणाऱ्या माणसाची बायको नवऱ्याला नावानं हाक मारते. किती मोठा कमीपणा आहे हा. आपण पुरुष आहोत पुरुष. नवरा आहे नवरा. मह्या बायकोनं मला एकेरी हाक मारली तर दात नाही का पाडणार...


... मांजरांमध्ये आढळतो. जे सिंह अभयारण्याच्या वेशीवर असतात आणि त्यांचा कुत्री-मांजर यांच्याशी संपर्क येतो, त्यांना या विषाणूची बाधा होण्याची शक्यता अधिक असते. एकत्रितपणे खाल्लेल्या अन्नातून ही बाधा होते.

हे विषाणू असलेले कुत्रे आणि मांजर ज्या ठिकाणी आहेत, अशा भागात सिंहांचा वावर वाढल्यास विषाणू संसर्गाची शक्यता बळावते. हा विषाणू जीवघेणा असला तरी त्यावर लस उपलब्ध आहे. त्यामुळेच सिंहांचा वावर असलेल्या भागातील कुत्र्यांना ही लस दिली तर आपोआपच सिंहांना या विषाणूची बाधा होण्याचं प्रमाण कमी होईल."

वन्... उर्वरित लेख लिहा:

ज्ज्ञांचा समावेश आहे.

तीन हजार चौरस मीटरवर पसरलेल्या गीर आणि गीरच्या आसपास जिथे सिंहांचा वावर आहे, अशा बृहनगीर भागातील जवळपास सहाशे सिंहांची तपासणी या टीमनी केल्याचा दावा सरकारने केला आहे. यातील केवळ नऊ सिंह आजारी आहेत. त्यातील चौघांना जागेवरच उपचार देण्यात आले. तर उर्वरित पाच आजारी सिहांवर मदत केंद्रांमध्ये उपचार सुरू आहेत.

डी. टी. वसवडा यांनी बीबीसी गुजरातीशी बोलताना सांगितलं, "या पाच सिंहांना देखरेखीखाली ठेवण्यात आलं आहे."

CDVविरोधी लस येत्या पाच ऑक्टोबरपर्यंत गीरमध्ये पोहोचण्याची शक्यता आहे. "एकदा का लस मिळाली की तज्ज्ञांच्या देखरेखीखाली सर्व सिंहांना ही लस देण्यात येईल."

हेही वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)


... मागणी केली आहे.

पण मुख्यमंत्री देवेंद्र फडणवीसांनी मात्र ही जमीन 'सिडको'ची नसून राज्य सरकारची म्हणजे महसूल खात्याची आहे असं म्हटलं आहे.

मुख्यमंत्र्यांचे आधीच्या सरकारकडे बोट

नागपूर अधिवेशनाच्या पूर्वसंध्येला घेतलेल्या पत्रकार परिषदेत फडणवीस यांनी मात्र सारे आरोप फेटाळून लावत जे नियमाप्रमाणे आहे तेच केलं आहे, असं म्हटलं आहे. सोबतच ही फाईल मंत्रालयापर्यंत येत नसल्याचं सांगत प्रकरण स्वत:च्या अंगाशी येण्याचं टाळलं आहे.

"जे प्रकल्पग्रस्त आहेत त्यांना जमिनी देण्याचं धोरण राज्य सरकारनं गेल्या ३०... उर्वरित लेख लिहा:

प्रकल्पग्रस्त शेतकरी कुठून तरी पकडून आणले, त्यांना तुम्हाला ही जमीन देतो म्हणून सांगितलं पण एका अटीवर की, तुम्ही आम्हाला ही जमीन विकायची आहे. त्यांचं आधी साठेखत करून घेतलं, 15 लाख एकर जमिनीचा भाव ठरवला. हे सगळं झाल्यावर मग 28 फेब्रुवारीला ही जमीन त्या शेतकऱ्यांना दिली. त्यानंतर काही काळानं एका दिवसात फेरफार होतो. त्याच दिवशी या जमिनीची पॉवर ऑफ अॅटर्नी बदलली जाते, हे शेतकरी बिल्डरच्या एका मित्राच्या नावावर ती देतात, त्याच्यावर खरेदी व्यवहार २४ एकराचा साडेतीन कोटींमध्ये होतो. या जमिनीचं बाजारमूल्य १७०० कोटींपेक्षा जास्त आहे. त्यामुळे हे जे घडलं ते कोणाच्या आशीर्वादाशिवाय घडलं का," असा सवाल चव्हाण विचारतात.

"मुख्यमंत्री म्हणतात की ही जमीन 'सिडको'ची नाही तर राज्य सरकारची आहे. अरे पण सरकारनं घोटाळा केला तर सरकार दुसऱ्या कोणाचं आहे का? हे सगळं संगनमतानं झालं आहे आणि आमचं म्हणणं हे आहे की राज्याच्या सर्वांत उच्च पदाहून झाल्याशिवाय असले प्रकार होऊच शकत नाहीत,"चव्हाण पुढे म्हणतात.

चौकशीला तयार

पण अधिवेशनाच्या तोंडावर हे प्रकरण काढून वातावरण तापवणाऱ्या विरोधकांना आव्हान देण्याची भाषाही मुख्यमंत्र्यांनी केली आहे.

"यासंदर्भात विरोधकांना हवी असेल ती चौकशी करायला राज्य सरकार तयार आहे. राज्य सरकारला यामध्ये काहीही लपवायचं नाही. या प्रकरणात एक बिल्डर भतिजा यांचं नाव सातत्यानं घेतलं जात आहे. जर या प्रकरणावर सभागृहात चर्चा झाली तर मागच्या सरकारमध्ये या भतिजांचे 'चाचे' कोण होते, याची माहितीही दिली जाईल. कुणी, कुठे, काय वाटप केलं याची माहितीही दिली जाईल. विनाकारण यामध्ये अफवा पसरवण्याचं जर काम होणार असेल, तर त्याला अफवेनं नाही तर वस्तुस्थितीनं प्रत्युत्तर दिलं जाईल," असं फडणवीस म्हणाले.

शिवाय, शुक्रवारी त्यांनी याप्रकरणी न्यायालयीन चौकशीचे आदेश देत ही चौकशी पूर्ण होईस्तोवर आरोपांमध्ये नमूद भूखंड व्यवहारांना स्थगिती देण्याची औपचारिक घोषणा केली आहे.

पण हे प्रकरण केवळ आरोप-प्रत्यारोप होऊन संपेल, असं चित्र नाही. सभागृहात काँग्रेस या विषयावर स्थगन प्रस्ताव आणण्याच्या तयारीत आहे आणि जर अपेक्षित चर्चा झाली नाही, मागणीप्रमाणे न्यायालयीन चौकशी जाहीर झाली नाही तर जनहित याचिका दाखल करून उच्च न्यायालयात जाण्याचा काँग्रेसचा प्रयत्न आहे.

दुसरीकडे भाजपनंही आरोप करणाऱ्या काँग्रेसच्या नेत्यांना न्यायालयात खेचण्याची तयारी केली आहे....


... माझा मोठा मुलगा माझ्याकडे धावत आला आणि म्हणाला 'अम्मी भागो बिल्डिंग गिर रही है, तेव्हा आम्ही पाचव्या मजल्यावरून पळायला लागलो. दोन्ही मुलं माझ्याबरोबर होती. आम्ही खाली आल्यावर अचानक जिन्याचा भाग कोसळला.

फौजिया मुकादम यांचा मुलगा ढिगाऱ्याखाली अडकला होता.

"माती उडाल्यामुळे काहीच दिसत नव्हतं आम्ही बाहेर पडत होतो. पण माझा मोठा मुलगा 'अम्मी आप कहॉं गयी' म्हणून पुन्हा आत शोधू लागला. मी ओरडत होते 'बाहेर चल' पण माझा आवाज त्याच्यापर्यंत पोहचला नाही. मी आणि माझा लहान मुलगा आम्ही दोघं बाहेर आलो. पण मोठा ... उर्वरित लेख लिहा:

3 जणांचा मृत्यू झाला. 9 जण जखमी झाले. आपल्या माणसांना गमावून उध्वस्त झालेला संसार उभारण्याचा प्रश्न तिथल्या लोकांच्या चेहर्‍यावर ठळकपणे दिसू लागला होता.

इमारतीप्रमाणे तिथल्या राहिवशांच्या मनात आता प्रश्नांचा ढिगारा साठला होता. सगळा संसार उभं करायचं एक मोठं आव्हान उभं राहिलं आहे. त्यात कोरोनाचं संकट आहेच.

हे वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)


... माझ्या देशवासीयांच्या माझ्यावरील, आमच्या संघावरील आणि फुटबॉलवरील प्रेमावर आहे. या शिदोरीच्या जोरावर अर्जेंटिनासारख्या संघाच्या प्रशिक्षकपदाची जबाबदारी स्वीकारली आहे. तुम्ही म्हणता तसे भारत दौरा माझ्यासाठी लकी ठरला, तर सोन्याहून पिवळे. प्रशिक्षक म्हणून जिंकलेली वर्ल्ड कप ट्रॉफी घेऊन पुन्हा तुमच्या भेटीला येईन," असं त्याने उत्तर दिलं.

गोल ऑफ द सेंच्युरी : जेव्हा मॅराडोनाने 7 इंग्लिश खेळाडूंना चकवत गोल केला होता.

एव्हाना माझं धाडस भलतंच वाढलं होतं. त्याचं उत्तर सुरू असतानाही माझा हात वरच होता. त... उर्वरित लेख लिहा:

ेवळ एक व्यवसाय नाही. मी व्यावसायिक खेळाडू नक्कीच आहे. पण फुटबॉल हे माझं जीवन आहे. माझं संपूर्ण आयुष्य मी फुटबॉलला अर्पण केलं आहे.

ऐतिहासिक 'हँड ऑफ गॉड' गोल

"खेळाडू छोटा असो की मोठा, स्थानिक स्तरावर खेळणारा असो की आंतरराष्ट्रीय स्तरावर देशाचे नाव उंचावणारा. प्रत्येक खेळाडूने अशाप्रकारची आत्मियता आणि खेळाप्रती निस्सीम श्रद्धा, भक्ती दाखवली तर नक्कीच माझ्याहीपेक्षा श्रेष्ठ खेळाडू जन्माला येऊ शकेल. मग तो अर्जेंटिनात आहे की युरोपमध्ये की भारतामध्ये हा सवालच उपस्थित होणार नाही!"

अशा सवालजवाबांनी ही पत्रकार परिषद तब्बल दीड तास सुरू होती. जणू काही एखादा फुटबॉल सामना!

म्हणूनच या पत्रकार परिषदेच्या अनुभवानंतर मी थेट हिमालयात जाण्याची इच्छा व्यक्त करणं काही अतिशयोक्तीचे नव्हतं.

कोलकात्यात फक्त मॅराडोनाचा जयघोष

5 डिसेंबर 2008,  दिएगो मॅराडोना कोलकात्यामध्ये दाखल झाला आणि त्यानंतर पुढचे तीन दिवस कोलकाता, म्हणजेच सिटी ऑफ जॉय त्याच्या भेटीच्या या आनंदामध्ये हरखून गेली होती.

या दोन-तीन दिवसांच्या भेटीमध्ये संपूर्ण कोलकाता मॅराडोनामय झालं होतं. सर्वत्र मॅराडोनाची पोस्टर्स, अर्जेंटिनाचे झेंडे-पताका झळकत होत्या.

जिथे जाऊ तिथे मॅराडोना, मॅराडोना असा जयघोष होता. वाहतूक कोंडी आणि अतिउत्साही फुटबॉल प्रेमींना आवर घालताना पोलिसांच्या नाकीनऊ आले. परंतु ते देखील मॅराडोनाप्रेमी असल्याने कोणताही अनुचित प्रकार न घडता सारं सुरळीतपणं पार पडलं.

कोलकात्यामधला दिएगो मॅराडोनांचा पुतळा

असा काय करिश्मा होता मॅराडोनाचा? का एवढे लोक त्याच्यामागे वेड्यासारखे धावत होते? वास्तविक हजारो मैल दूरवरच्या अर्जेंटिनाचा तो एक फुटबॉल खेळाडू. कोलकातामधलं फुटबॉल प्रेम कितीही मान्य केलं तरीसुद्धा असं काय नातं त्यामध्ये होते?

मॅराडोनाच्या भेटी दरम्यान या सर्व प्रश्नांची आपोआपच उकल होत गेली.

खुद्द मॅराडोनादेखील या अभूतपूर्व प्रेमाने गहिवरला होता. कोलकात्याच्या नेताजी सुभाषचंद्र बोस विमानतळावर पहाटेच्या सुमारास त्याचं विमान उतरलं, त्यावेळी सुमारे १५ हजार फुटबॉलप्रेमी त्याच्या स्वागतासाठी उपस्थित होते.

त्यांनी अक्षरशः मिरवणुकीने सुमारे पंधरा किलोमीटर अंतरावरच्या हॉटेलपर्यंत साथ दिली.

दुसऱ्या दिवशी पत्रकार परिषदेनंतर कोलकात्याच्या प्रसिद्ध सॉल्ट लेक स्टेडियमवर मॅराडोनाच्या उपस्थितीत एक प्रदर्शनीय सामना खेळला गेला. तब्बल १ लाख १० हजार फुटबॉलप्रेमींनी...


... माहिती घेतली जाईल.

त्याने खरंच व्यावसायीक दुष्मनीतूनच आत्महत्या केली आहे का? याची चौकशी सुरू आहे.

प्रश्न - पण मीडियामध्ये फारच 'कळतंय-समजतंय' अशा बातम्या येत आहेत, सूत्रांच्या हवाल्याने बातम्या येत आहेत. या प्रकरणी अधिकृत माहिती जाहीर करणं गरजेचं आहे, असे तुम्हाला वाटते का?

उत्तर - जोपर्यंत संपूर्ण तपास पूर्ण होत नाही तोपर्यंत सांगणं योग्य नाही. या सगळ्या गोष्टी गुपित ठेवाव्या लागतात. त्याची चौकशी आपण जाहीर करू शकत नाही.

कुणी काय सांगितलं यावरून संपूर्ण तपासाअंती जो निष्कर्ष काढू तेव्हा ... उर्वरित लेख लिहा:

झालं आता सगळं मोकळं, चला आता पुन्हा मुंबई फिरू. तशा प्रकारची परिस्थिती नाही.

आपण सर्व गोष्टी काळजीपूर्वक केल्या पाहिजेत. सर्व गाईडलाईन्स पाळल्या पाहिजेत. तर आपल्याला संक्रमणसुद्धा थांबवता येईल आणि महाराष्ट्राच आर्थिक व्यवहार चालू ठेवता येतील.

प्रश्न -  ज्यांच्याकडे 2 किलोमीटर परिघात काही नाही, त्यांनी नेमकं काय कारायचं. एखादी व्यक्ती गोराईला राहत असेल आणि बाजार करण्यासाठी त्यांनी बोरिवली स्टेशनला जावं लागत असेल तर त्यांनी काय करायचं?

उत्तर - 2 किलोमीटरचा अर्थ तुम्ही तसा घेऊ नका, त्यामध्ये आमचा उद्देश असा आहे की जवळचं मार्केट. जे तुमच्या जवळचं मार्केट आहे त्याठिकाणी तुम्ही जाऊ शकता. काय एकदम टेप लावून कुणी 2 किलोमीटर मोजत नाही. जे काही तुमच्या जवळचं मार्केट आहे तिथं जाऊन खरेदी करावी एवढंच आमचं म्हणणं आहे. पण जवळचं मार्केट सोडून तुम्ही कुठे दूर जात असाल तर त्यावर आमचे निर्बंध आहेत.

प्रश्न - पण या 2 किमीच्या नियमाचं परिपत्रकसुद्धा कुठे आलेलं नाही. हा निर्णय घेताना मुंबई पोलीस आयुक्तांनी तुमच्याशी चर्चा केली होती का?

उत्तर - चर्चा झाली होती त्याचा प्रश्नच नाही. चर्चा होऊनच हा निर्णय झालेला आहे. त्यांचा उद्देश त्याच जवळं मार्केट असाच आहे. ठिक आहे सुरुवातीला थोडं कन्फ्युजन झालं एक दिवस. पण आता सर्व सुरळीत झालेलं आहे. त्याबाबत आता कुठेही अडचण नाही. कुठलही गाईडलाईन आपण नवी देतो तेव्हा त्याबाबत सुरुवातीला थोडं कन्फ्युजन राहातं. पण आता ते दूर झालेलं आहे.

प्रश्न - पण हा 2 किमीचा नियम कधीपर्यंत राहणार आहे?

उत्तर - 2 किमी हे (अंतर) तुम्ही पकडू नका, जवळचं मार्केट, नेबरिंग मार्केट हे तुम्ही डोक्यात ठेवा. त्याचा उद्देश तुमच्या जवळं मार्केट हा आहे.

प्रश्न -  एकीकडे सामान्यांना 2 किलोमीटरचा नियम आहे आणि काही दिवसांपूर्वी संपूर्ण वाधवान कुटुंब त्यांच्या लवाजम्यासह महाबळेश्वरला गेलं, त्या प्रकरणात लगेचच अमिताभ गुप्तांना यांना निलंबित करण्यात आलं, पण लगेच 15-20 दिवसांत त्यांना रुजू करून घेण्यात आलं. नेमकं खरंच त्यांनीच पत्र दिलं होतं की पत्र देण्यासाठी त्यांच्यावर कुणाचा दबाव होता, आणि जर त्यांनी स्वतःच्या अखत्यारीत पत्र दिलं होतं तर मग त्याची चौकशी पूर्ण झाली आहे का?

उत्तर - अमिताभ गुप्ता यांनी स्वतः कबुल केलं की त्यांनी ओळखीतून हे पत्र दिलं. त्यांनी त्यांची चूक कबूल केली आहे. त्याची आम्ही वरिष्ठ...


... माहितीनुसार त्यावेळी पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांनी चंद्रबाबू नायडू यांचा प्रभाव कमी करण्यासाठी केसीआर आणि वायएसआर काँग्रेसचे जगन मोहन रेड्डी यांची मदत मागितली होती.

भाजपसाठी जगन मोहन रेड्डी यांचं समर्थन मिळवणं फारसं कठीण नव्हतं. कारण त्यांचा वायएसआर काँग्रेस पक्ष आंध्र प्रदेशातल्या सत्ता-संघर्षात टीडीपीच्या विरोधात होता.

टीडीपी एनडीएतून बाहेर पडल्यानंतर वायएसआर काँग्रेसने एनडीएला पाठिंबा देणं, स्वाभाविकच होतं.

यामागचं आणखी एक कारण म्हणजे जगन मोहन रेड्डी यांच्याविरोधात सीबीआयचा ससेमिरा सुरू... उर्वरित लेख लिहा:

ारण, पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांनी टीआरएस आणि वायएसआर काँग्रेसच्या माध्यमातून त्यांना रोखण्याचा पूर्ण प्रयत्न केला आहे.

सूत्रांनी दिलेल्या माहितीनुसार चंद्रबाबू नायडू यांनी सुरुवातीला हा अंदाज गांभीर्याने घेतला नाही. मात्र, मतदानाचे दिवस जवळ येताच त्यांनी मंथन सुरू केलं.

'पंतप्रधान पदासाठी नायडू यांची पसंती ममतांना'

विश्वसनीय सूत्रांच्या माहितीनुसार या सर्वांचा परिणाम असा झाला की चंद्रबाबू नायडू यांनी टीडीपी आणि वायएसआर काँग्रेस यांच्यातली जागांची संभाव्य दरी दूर करण्याचा प्रयत्न सुरू केला आणि त्यात त्यांना बऱ्यापैकी यशही मिळालं.

मात्र, दोन्ही पक्षात अजूनही अंतर आहे आणि वायएसआर काँग्रेस निवडणुकीत चांगली कामगिरी करेल, असं राजकीय विश्लेषकांना वाटतं.

निकाल काहीही लागला तरी चंद्रबाबू नायडू आता कुठल्याही परिस्थितीसाठी तयार आहेत. काही दिवसांपूर्वी त्यांनी पश्चिम बंगालच्या मुख्यमंत्री ममता बॅनर्जी यांचीही भेट घेतली होती आणि कदाचित आता पंतप्रधान पदासाठी त्यांची पसंती ममतादीदींना आहे.

पंतप्रधान पदासाठी ममता बॅनर्जींना पसंती देण्यामागे चंद्रबाबू नायडू यांचा तर्क हा आहे की वैचारिक पातळीवर सध्या पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांच्या सर्वांत मोठ्या विरोधक त्याच आहेत.

सद्यपरिस्थितीत ते पंतप्रधान होण्याची शक्यता नगण्यच आहे, असं चंद्रबाबू नायडू यांना वाटतंय. त्यामुळे ते त्यांचे सासरे एन. टी. रामाराव यांच्याप्रमाणे दिल्लीच्या राजकारणात आपल्यासाठी जागा बनवण्याचा प्रयत्न करत आहेत.

एनटीआर यांनी 1989 साली व्ही. पी. सिंह यांच्या नेतृत्वातलं 'राष्ट्रीय आघाडी' सरकार स्थापन्यात महत्त्वाची भूमिका बजावली होती आणि त्यामुळेच विधानसभा निवडणुकीत त्यांचा पक्ष पराभूत होऊनही त्यांची नॅशनल फ्रंट म्हणजेच राष्ट्रीय आघाडीचे अध्यक्ष म्हणून निवड झाली होती.

हे वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)


... मित्रांनी वराहप्रतिमांचे स्वागत केले आहे.

ती म्हणते, "मी अनेक इंडोनियन मुस्लिमांमध्ये राहून मोठी झाली आहे. त्यांना डुकराचा मुद्दा चिंतेत टाकणारा वाटत नाही. हा प्राणी इतर कोणत्याही प्राण्यांपेक्षा हा प्राणी अधिक प्रसन्न दिसतो असं तिला वाटतं."

"जर साप आणि डुकराची तुलना केली तर डुक्कर अधिक प्रेमळ वाटतात, त्यासाठी लोक सजावटीचं सामान खरेदी करून त्यानं घर सजवतात."

बेकरीचं काम करणाऱ्या वलेरिया रीटा यांनी नववर्षासाठी खास मिठाया बनवायला सुरूवात केली आहे.

त्यामध्ये डुक्करासारख्या दिसणाऱ्या बिस्किटां... उर्वरित लेख लिहा:

शाच राजकीय व्याख्यांमुळं दोन वर्षांपूर्वी जकार्ता हादरून गेलं होतं.

जकार्ताचे गव्हर्नर बासुकी अहोक जहाजा पुरनामा यांना शिक्षा ठोठावण्यात आली होती.

दोन वर्षांपूर्वी इंडोनेशियातील चीनी वंशाचे माजी गव्हर्नर बासुकी अहोक जहाजा पुरनामा यांच्याविरोधात मोठी निदर्शनं झाली होती.

ख्रिश्चन धर्माच्या अहोक यांना ईशनिंदेच्या आरोपात दोषी ठरवण्यात आलं. त्यांच्यावर खटला चालवण्यात आला आणि या खटल्याला इंडोनेशियाच्या धार्मिक सहिष्णुतेची परीक्षा मानलं जातं.

जु-लान बीबीसीला म्हणाले,  "अहोक प्रकरणावर इंडोनेशियात झालेल्या गव्हर्नर निवडणुकांचा परिणाम होता. तेव्हापासून अशाप्रकारे भावना भडकावल्या जात आहेत.

सध्य़ा घडत असलेल्या घटनांची अत्यल्प माहिती असल्यामुळेच असहिष्णुतेची समस्या अजूनही जिवंत आहे. आपल्याला जितकं कमी समजतं, आपण तितकेच जास्त असहनशील असतो."

लुनार न्यू ईयर साजरं करण्याला संस्कृतीपेक्षा धार्मिक महत्व जास्त आहे असं इंडोनेशियाच्या मुस्लिमांना वाटतं.

अर्थात इंडोनेशियाच्या एका नेत्यांनी चीनी समुदायाच्या बाजूने मत व्यक्त केले आहे.

वेगवेगळया सांस्कृतिक वारशांच्या, धर्म आणि परंपरांना मानणाऱ्या लोकांना इंडोनेशियाचे धार्मिक व्यवहार मंत्री लुकमान हाकिम सैफुद्दिन पाठिंबा देतात.

या मुद्द्यांचा सन्मान झाला पाहिजे असं सैफुद्दिन यांचं मत आहे.

ते म्हणाले, "या सणांबद्दल असणारी मतं बाजूला ठेवून त्या परंपरांचा सन्मान करण्याचं आवाहन मी करतो."

(बीबीसीचे सिंगापूरमधील वार्ताहर हेदर चेन, इंडोनेशियातील वार्ताहर क्रिस्टिन फ्रॅंसिका आणि जकार्तामधून आयोमी अमीनदोनी यांनी पाठविलेला रिपोर्ट)

हेही वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)


... मीठ आणि पाच रुपये किलो साखर देण्याचं आश्वासन दिलं आहे.

भाजपने सत्तेत आल्यास सरकारी कर्मचाऱ्यांना सातवा वेतन आयोग लागू करणार, शिक्षकांना पगारवाढ देणार, रोजगार हमी योजनते 100 दिवसांऐवजी किमान 200 दिवस रोजगार देणार, अशी मोठी आश्वासनं दिली आहेत.

बंगालमध्ये राजकारण तापलं आहे.

प. बंगालमध्ये चहाचे मळे मोठ्या प्रमाणावर आहेत. या मळ्यांमध्ये काम करणाऱ्या मजुरांसाठी किमान मजुरी 350 रुपये करण्याचं आश्वासनही दिलं आहे. सध्या त्यांना 176 रुपये रोज एवढी मजुरी मिळते.

तृणमूल काँग्रेसने अल्प उत्पन्न गटासाठ... उर्वरित लेख लिहा:

पर्यंतचा आरोग्य विमा काढण्याचं आणि आरोग्य यंत्रणा बळकट करण्यासाठी 10 हजार कोटी रुपयांचा निधी स्थापन करण्याचं आश्वासन दिलं आहे.

सर्वांसाठी घर, हे उद्दिष्टं ठेवत ममता बॅनर्जी यांनी 'बांग्लार बाडी' योजनेअंतर्गत कमी किमतीत पाच लाख घरं बांधण्याचं आणि 'बांग्ला आवास' योजनेअंतर्गत 25 लाख पक्की घरं बांधण्याचं आश्वासन दिलं आहे. या सर्व घरांमध्ये वीज आणि पिण्याचं पाणी उपलब्ध करून देण्याचं आश्वासन दिलंय.

आश्वासनपूर्तीसाठी पैसे कुठून येणार?

दुसरीकडे भाजपने एक पाऊल पुढे टाकत सर्व गरजू कुटुंबांना स्वच्छतागृह आणि पिण्याच्या पाण्याच्या सुविधेसह पक्की घरं आणि 200 युनिटपर्यंत मोफत वीज देण्याचं आश्वासन दिलं आहे.

यासोबतच प्रत्येक घरात 24 तास पाणी पुरवठ्यासाठी 10 हजार कोटी रुपये खर्च करणार असल्याचं सांगितलं आहे.

भाजप आपल्या जाहीरनाम्यातील आश्वासनं पूर्ण करण्यासाठी पैसे कुठून आणणार, असा सवाल राजकीय निरीक्षक विचारत आहेत. मात्र, जाहीरनामा प्रसिद्ध करताना केंद्रीय गृहमंत्री अमित शहा म्हणाले होते, "मी बनिया आहे. त्यामुळे पैसे कुठून येणार, याचा विचार मी आधीच करून ठेवला आहे."

मात्र, राजकीय विश्लेषक प्राध्यापक समीरन पाल म्हणतात, "ही आश्वासनं लागू करण्यासाठी राज्यावर जे मोठं केंद्रीय कर्ज आहे ते माफ करावं लागेल. तृणमूल काँग्रेसने याआधीही केंद्राने किमान व्याज माफ करावं, अशी मागणी वारंवार केली आहे. मात्र, केंद्राने या मागणीकडे कधीच लक्ष दिलं नाही."

प्रदेश भाजप प्रवक्ते शमीक भट्टाचार्य म्हणतात, "राज्य सरकार महसूल वाढवूनच विकास प्रकल्प राबवेल." प्रदेश भाजप अध्यक्ष दिलीप घोष म्हणतात, "आम्ही बराच विचारविनिमय आणि निधीची तरतूद करूनच जाहीरनाम्यात या मुद्द्यांचा समावेश केला आहे. सत्तेत आल्यानंतर याची शब्दशः अंमलबजावणी करण्यात येईल."

कॉपी केल्याचा आरोप

दुसरीकडे तृणमूल काँग्रेसने भाजपवर जाहीरनामा कॉपी केल्याचा आरोप केला आहे.

तृणमूल काँग्रेसचे खासदार आणि प्रवक्ते सौगत राय म्हणतात, "भाजपने जाहीरनामा तयार करताना तृणमूल काँग्रेसची कॉपी केलीय. भाजपच्या आश्वासनांची काय किंमत आहे? त्यांनी प्रत्येक नागरिकाच्या खात्यात 15 लाख रुपये जमा करण्याचं आश्वासन दिलं होतं. त्याचं काय झालं? वर्षाला 2 लाख रोजगार निर्माण करण्याचं आश्वासन दिलं होतं. त्याचं काय झालं?"

"भाजपने महिला सशक्तीकरणाचीही खोटी आश्वासनं दिली. भाजपशासित राज्यांमध्ये महिलांवर होणाऱ्या...


... मुंबई इंडियन्स संघाचा भाग आहे. वर्ल्डकपच्या दृष्टीने मलिंगा श्रीलंकेसाठी महत्त्वाचा आहे. वर्ल्डकपसाठी तयारी म्हणून मलिंगाने श्रीलंकेतील स्थानिक स्पर्धेत खेळावं अशी श्रीलंकेच्या बोर्डाची इच्छा होती. सुरुवातीला मलिंगा मुंबई इंडियन्ससाठी हंगामातील बहुतांश सामने खेळू शकणार नाही असं स्पष्ट झालं. श्रीलंकेच्या बोर्डाने आपली भूमिका बदलली. मलिंगाला मायदेशातील स्पर्धेत काही सामने खेळण्याचं सुचवण्यात आलं. 4  एप्रिल रोजी मलिंगा मुंबई इंडियन्सच्या चेन्नईविरुद्धच्या मॅचमध्ये खेळला. मॅच आणि अन्य मीडिया कमिटमे... उर्वरित लेख लिहा:

ंदरम्यान रंगणारी गोलंदाजी चर्चेचा विषय असते.

यंदाच्या आयपीएलच्या निमित्ताने हे वैर ब्रोमान्समध्ये परावर्तित झाल्याचं पाहायला मिळालं. लिलावात सनरायझर्स हैदराबाद संघाने इंग्लंडच्या जॉनी बेअरस्टोला संघात घेतलं. बेअरस्टोची आयपीएलमध्ये खेळण्याची ही पहिलीच वेळ.

हैदराबाद संघाने डेव्हिड वॉर्नर आणि जॉनी बेअरस्टो या धडाकेबाज सलामीवीरांना एकत्र उतरवलं. वर्ल्डकपसाठी रवाना होण्यापूर्वी या दोघांनी अक्षरक्ष: धुमाकूळ घातला. या दोघांनी तीन शतकी भागीदाऱ्या साकारल्या. बेंगळुरूविरुद्धच्या मॅचमध्ये तर या दोघांनीही शतक झळकावलं. शतकानंतर दोघांनीही एकमेकांना आलिंगन दिलं. कट्टर प्रतिस्पर्धी एकमेकांना जादूची झप्पी देतानाचा हा फोटो सोशल मीडियावर चांगलाच व्हायरल झाला.

8.संतापलेला धोनी

टीम इंडियाचा माजी कर्णधार महेंद्रसिंग धोनी कॅप्टन कुल म्हणून ओळखला जातो. दडपणाच्या परिस्थितीतही डोक्यावर बर्फ ठेवल्याप्रमाणे वागणारा धोनी अनेकांसाठी रोलमॉडेल आहे. मात्र यंदाच्या आयपीएलमध्ये चाहत्यांना संतापलेला धोनी पाहायला मिळाला. 12 एप्रिल रोजी राजस्थान रॉयल्सविरुद्धच्या लढतीत सामना रंगतदार स्थितीत पोहोचला होता. बेन स्टोक्स शेवटची ओव्हर टाकत होता. चौथा चेंडू टाकल्यावर अंपायर उल्हास गंधे यांनी नोबॉलची खूण केली.

मात्र स्क्वेअर लेग अंपायर ब्रूस ऑक्सनफोर्डशी चर्चा केल्यानंतर त्यांनी हा निर्णय बदलला. हा निर्णय बदलल्याने चेन्नईसाठी विजयाचं समीकरण आणखी अवघड झालं. अंपायर्सनी निर्णय बदलताच संतापलेला धोनी मैदानात आला. धोनीचं हे रुप क्रिकेटविश्वाला नवीन होतं. धोनीच्या चेहऱ्यावर राग स्पष्ट दिसत होता.

9.पाच वर्षांनंतर पहिल्यांदा मिळाली खेळायची संधी

सिद्धेश लाडला मुंबई इंडियन्स संघाने २०१४मध्ये आपल्या संघात समाविष्ट केलं. मात्र एकापेक्षा एक गुणवान खेळाडूंचा भरणा असल्याने सिद्धेशला संधी मिळत नव्हती. यंदा अखेर सिद्धेशला अंतिम अकरामध्ये खेळण्याची संधी मिळाली. मुंबई इंडियन्सचा कर्णधार रोहित शर्माच्या पायाला दुखापत झाल्याने पंजाबविरुद्धच्या मॅचमध्ये तो खेळू शकला नाही आणि सिद्धेशचं पदार्पण पक्कं झालं. योगायोग म्हणजे सिद्धेशचे वडील दिनेश लाड हे रोहित शर्माचे बालपणीचे प्रशिक्षक. लाडक्या शिष्याला दुखापतीमुळे खेळायला मिळत नसल्याचं दु:ख मुलाच्या बहुप्रतीक्षित पदार्पणाने कमी झालं असावं.

10.डू प्लेसिस-व्हिलऑन नातेवाईक

दक्षिण आफ्रिकेचा कर्णधार फॅफ डू प्लेसिस...


... मुलं होतात."

मी फोनवरून दुसऱ्या नर्सला टॅबलेट आणायला सांगितली.

त्या वहिनीने गोळी घेतल्यावर तिला घेऊन आलेली नर्स पुढे सांगू लागली, "तिचे पिरेड्स नेहमीच उशिरा येतात मॅडम."

"किती उशिरा?"

ती मुलगी म्हणाले, "पाच किंवा सहा दिवस."

"पिरेड्स उशिरा आले तरी ती आई होऊ शकेल का, मॅडम? माझं असं नाहीय. माझे पिरेड्स अगदी ठरलेल्या दिवशी येतात. कॅलेंडर बघायचीही गरज नाही. एका दिवसाचाही फरक पडत नाही."

"काही स्त्रियांची सायकल 35 दिवसांची असते. प्रत्येकीला ठरलेल्या दिवशीच पाळी येईल, असं गरजेचं नाही. हे अनैसर्गि... उर्वरित लेख लिहा:

येईल. मी एका बाळाला जन्म दिला तर…"

बोलता बोलता ती मधेच थांबली.

तिचं बोलणं खूप यांत्रिक वाटत होतं. एकदा सांबाराला उकळी आली की मग कुकरमध्ये भात लावेन, असं बोलल्यासारखं वाटत होतं.

ती पुढे सांगत होती, "त्यांचे ऑफिसमधले सहकारी 'गुड न्यूज' आहे का, अशी सारखी चौकशी करत असतात. माझ्या नणंद लग्नानंतर तीन महिन्यातच प्रेग्ननंट झाल्या. माझ्या सासूबाईंनाही वर्षभरात मूल झालं. त्यामुळे मलाच का अजून दिवस गेले नाही, याची घरात सगळ्यांना काळजी वाटते."

मी तिला तिच्या मासिक पाळीबद्दल विचारलं.

"सुरुवातीला मासिक पाळी अगदी नियमित यायची. पण लग्न झाल्यापासून 5 दिवस उशिरा येतेय. पिरेड्सला दोन दिवसही उशीर झाला की ते मला युरीन टेस्ट करायला सांगतात. ती निगेटिव्ह आली की…."

बोलता बोलता ती मधेच थांबली आणि काहीवेळाने म्हणाली, "महिना भरत आला की मला खूप भीती वाटायला लागते. पिरेड्स येतील, या विचारानेच भीती वाटते. झोपही येत नाही."

बोलताना तिचे डोळे लाल झाले होते.

"पाळी आली की त्यांना खूप वाईट वाटतं. ते दहा दिवस माझ्याशी बोलतच नाहीत. मॅडम, मला दिवस जातील, असं काहीतरी करा."

ती इतक्या हळू आवाजात बोलत होती की तिचं बोलणं फक्त मला ऐकू येत होतं.

तेवढ्यात माझं लक्ष गेलं की तपासणीसाठी साधारण जेवढा वेळ लागतो तेवढा वेळ झाल्यानंतर कुणीतरी दार ठोठावत होतं. कोण असेल, याचा अंदाज मला आलाच.

बाहेर वर्धनीची नणंद होती. ती विचारत होती, "झालं का? टेस्ट?"

"मॅडम, काय अडचण आहे? तिला दिवस का जात नाहीत?"

"तिला PCOD आहे का?"

तिच्या बोलण्यावरून असं वाटत होतं जणू PCOD नसेल तर वर्धनीला दिवस जाण्यासाठी कितीही पैसे खर्च करण्याची त्यांची तयारी होती.

"त्यांच्या लग्नाला किती दिवस झालेत?", मी विचारलं. दोघीही गप्प होत्या.

"फक्त 10 महिने. लग्नाला दिड वर्ष होईपर्यंत आम्ही कुठलीच टेस्ट करत नाही. जर जोडपं एकत्र राहत असेल आणि कुठल्याही गर्भनिरोधाचा वापर करत नसेल तर 83% जोडप्यांमध्ये पहिल्या वर्षात प्रेगन्सी राहते. तर 92% जोडप्यांमध्ये मुलीला दुसऱ्या वर्षात दिवस जातात. त्यामुळे काळजी करायची गरज नाही."

"पण, राजेश, आमचा चुलत भाऊ. तो मुंबईत राहतो. माझ्या भावाचं आणि त्याचं जवळपास एकाचवेळी लग्न झालं. त्याच्या बायकोला सहा महिने झालेत."

"कुणालातरी मागे टाकण्यासाठी ही काही धावण्याची स्पर्धा नाही. कुणाशीही तुलना करायची गरज नाही."

"पण मॅडम, तिला PCOD आहे आणि आम्हाला याची...


... मुलाखतीत वारसा हक्कावरून इतर कुटुंबांमध्ये झालेल्या वादाच्या संदर्भानं त्यांनी असंही म्हटलं होतं, की "बाकीच्यांमध्ये जे झालं ते पवारांमध्ये होणार नाही, हा या मुलाखतीच्या निमित्तानं मी तुम्हाला शब्द देतो."

राष्ट्रवादी कॉंग्रेसमध्ये कायमच 'ताईंचा' गट आणि 'दादांचा' गट, अशी चर्चा होत राहिली आहे. अजित पवारांचं प्रस्थ जरी राज्याच्या राजकारणात मोठं असलं तरी राष्ट्र्रवादीचे राज्यातले काही आमदार, नगरसेवक हे 'ताईंच्या जवळचे' म्हणून ओळखले जातात. राष्ट्रवादीच्या कार्यकर्त्यांमध्ये ही चर्चा नेहमी होत राहिल... उर्वरित लेख लिहा:

ता राष्ट्रवादीमधला 'अजित की सुप्रिया?' हा प्रश्न निकालात निघाला आहे. "या पक्षांतर्गत संघर्षाला आता पूर्णविराम मिळाला आहे. सुप्रियांचा मार्ग मोकळा झाला आहे.

"दुसरीकडे रोहित पवार यांचं नाव पुढे येतं आहे. पण माझ्या मते त्यांना थोडा वेळ द्यावा लागेल. विधिमंडळाचं कामकाज, पक्षाचं काम याचा त्यांना अनुभव घ्यावा लागेल," चोरमारे पुढे सांगतात.

सध्याची जी राजकीय स्थिती आहे, त्यात वारसाहक्काचा प्रश्न येणार नाही असंही चोरमारेंना वाटतं. "हा प्रश्न लगेच येणार नाही. सध्या सगळी सूत्रं शरद पवारांच्या हातात आहेत आणि जयंत पाटील हेच गटनेते, प्रदेशाध्यक्ष म्हणून महत्त्वाची भूमिका वठवतील. सुप्रिया सुळे आता जरी उपस्थित असल्या तरीही तूर्तास त्या दिल्लीतच लक्ष केंद्रित करतील. जर 'महाविकास'आघाडीच्या सरकारची शक्यता निर्माण झाली आणि मुख्यमंत्रिपद वाटून घेण्याचं ठरलं तर मुख्यमंत्रिपदासाठी त्यांचं नाव येऊ शकतं," असं चोरमारे यांनी म्हटलं.

ज्येष्ठ पत्रकार प्रताप आसबे अनेक वर्षं शरद पवारांचं राजकारण जवळून पाहत आहेत. त्यांच्या मते आता सुप्रिया की अजित पवार हा प्रश्न उरलेला नसला तरीही वारसदार हा लोकांनीच ठरवायचा असतो.

"पवारांनीही आपलं हे मत बोलून दाखवलं आहे. कुणाचं नाव पुढे केलं तरी लोक त्यांना स्वीकारतील का, हाही एक प्रश्न असतोच. त्यामुळे लोकांना काय अपील होतं हेही पहावं लागेल. कुटुंब आणि पक्षासोबतच राजकीय वारसदारी, हा एक प्रश्न असतो. ती राजकीय कार्यानं मिळते. राहुल गांधींना सोनियांनी उत्तराधिकारी म्हणून निवडलं. काय झालं हे आपण पाहतो. राज हे बाळासाहेब ठाकरेंचे राजकीय वारसदार आहेत, असं सगळ्यांना वाटायचं. पण उद्धव यांना जरी वारसाहक्कानं शिवसेना मिळाली तरीही त्यांचं कर्तृत्व त्यांना सिद्ध करावं लागलं. त्यामुळं राजकीय वारशासाठी कुणालाही कर्तृत्व दाखवावं लागेल," प्रताप आसबे म्हणतात.

सुप्रिया सुळे यांनी रविवारी हा फोटो शेअर केला होता

जेव्हापासून नव्या राजकीय समीकरणांसाठी घडामोडी सुरू झाल्या आहेत, तेव्हापासून सुप्रिया सुळे त्यात सहभागी आहेत. दिल्लीतल्या बैठकांमध्ये त्या होत्या. अजित पवारांचं बंड झाल्यानंतर दिवसभर ज्या घडामोडी मुंबईत झाल्या, पत्रकार परिषद झाली, त्यात त्या सतत शरद पवारांसोबत होत्या. अजित पवारांना परत येण्याचं भावनिक आवाहन करण्यापासून ते त्यांचं व्हॉट्सअॅप स्टेटस सतत चर्चेत राहिलं.

दुसरीकडे अजित पवारही ट्विटरवरून 'आपण अद्याप...


... मुलीला, म्हणजे जिने सर्वात जास्त गुण मिळवले होते आणि दीक्षांत समारंभात जी भाषण देणार होती, तिला मी डेटवर घेऊन गेलो होतो. मी 'होमकमिंग किंग' होतो, माझा गृहपाठ बाकीचे लोक, मुख्यतः मुलीच करायच्या.

मला माझं नाव आणि काही लक्षात राहतील असे शब्द लिहिता यायचे, पण मला संपूर्ण वाक्य लिहिता यायचं नाही. मी उच्च माध्यमिक शाळेत होतो पण मला दुसरी-तिसरीतल्या मुलाइतकंच वाचता यायचं. मला वाचता येत नाही हे मी कधीच कुणालाही सांगितलं नाही.

परीक्षेत मी दुसऱ्याच्या उत्तरपत्रिकेत डोकवायचो किंवा माझी उत्तरपत्रिका मी क... उर्वरित लेख लिहा:

वळा झालो होतो. मला काहीही करून परीक्षेत उत्तीर्ण व्हायचं होतं. मी मोठ्याच अडचणीत आलो असतो.

आणखी एक परीक्षा होती ज्यात मी कसा उत्तीर्ण होणार हे मला कळत नव्हतं.

एका मध्यरात्री मी आमच्या प्राध्यापकांच्या कार्यालयापाशी गेलो, ते नव्हते. एका सुरीने मी दार उघडलं आणि चोरासारखा आत शिरलो. मी आता हद्द पार केली होती. आता मी फक्त फसवणूक करणारा विद्यार्थी राहिलो नव्हतो, गुन्हेगार झालो होतो.

मी आत शिरलो आणि प्रश्नपत्रिका शोधू लागलो. प्रश्नपत्रिका त्याच कार्यालयात असायला हवी होती पण मला ती सापडत नव्हती. तिथे एक फाईलचं कपाट होतं- ती त्याच कपाटात असणार होती.

मी सलग दोन-तीन रात्री हेच केलं- प्रश्नपत्रिका शोधण्याचं, पण मला काही ती सापडली नाही. एका रात्री 1 वाजण्याच्या सुमारास मी माझ्या तीन मित्रांना घेऊन त्या कार्यालयात गेलो. आम्ही चार खणांचं ते फाईलचं कपाट उचलून एका गाडीत ठेवलं आणि महाविद्यालयाच्या आवारातून पसार झालो.

तिथं एका कुलूप तोडणाऱ्या माणसाची व्यवस्था मी केली होती. मी माझा सूट आणि टाय घातला. लॉस अँजलीसला निघालेल्या एका व्यापाऱ्याचं मी सोंग घेतलं होतं आणि त्या कुलूप तोडणाऱ्याला असं भासवलं होतं की ते कुलूप तोडून तो माझी नोकरी वाचवतो आहे.

त्यानं ते कपाट उघडलं, मला एक किल्ली दिली, त्यात असेल्या प्रश्नपत्रिकेच्या 40 प्रती पाहून माझा जीव भांड्यात पडला- कपाटाच्या वरच्या खणात बहुपर्यायी प्रश्नपत्रिका सापडली. मी त्यातली एक प्रत माझ्या बरोबर माझ्या खोलीत आणली जिथे एका 'चतुर' वर्गमित्राने त्या प्रश्नपत्रिकेतील प्रश्नांची उत्तरं असणारी एक 'चीट शीट' तयार केली.

आम्ही ते कपाट पुन्हा त्याच्या जागी नेलं आणि पहाटे सुमारे 5 वाजता माझ्या खोलीकडे जाता जाता विचार करत होतो 'एक अशक्यप्राय मोहीम फत्ते झाली!'- माझ्या चातुर्याबद्दल मला आनंद वाटत होता.

पण नंतर मी पायऱ्या चढून वर आलो आणि बिछान्यात पडलो तोच एखाद्या लहान बाळासारखं रडू लागलो.

मी कुणाची मदत का मागितली नाही? कारण मला वाचायला शिकवणारं कुणी असेल यावर माझा विश्वासच नव्हता. हे माझं, मी जपलेलं गुपित होतं.

माझ्या शिक्षकांनी आणि पालकांनी मला सांगितलं होतं की पदवी मिळालेल्यांना चांगल्या नोकऱ्या मिळतात, त्यांचं राहणीमान चांगलं होतं आणि म्हणूनच माझा यावर पूर्ण भरवसा होता. पदवीचा तो एक कागद मिळवायचा एवढाच माझ्या प्रेरणेचा स्रोत होता. नकळत किंवा प्रार्थनेने किंवा चमत्काराने तरी मला वाचता...


... मेकॅनिक्स आणि सापेक्षतावाद एकाच सिद्धांतामध्ये कसा मांडता येईल या दिशेनं त्यांनी विचार सुरू केला.

विज्ञानातील दोन वेगवेगळे सिद्धांत एकत्र करणं हे महाकठिण काम होतं. पण त्यांनी ते नेटानं सुरू ठेवलं होतं.

अनेक वर्षांच्या अभ्यासानंतर त्यांनी सांगितलं की, कृष्णविवरं चमकू शकतात. या सिद्धांताला हॉकिंग रेडिएशन म्हटलं जातं.

आयझॅक न्यूटनचे वारसदार

वयाच्या 35 व्या वर्षी हॉकिंग केंब्रिज विद्यापीठात लुकाशियन प्रोफेसर बनले. हे पद अत्यंत प्रतिष्ठेचं समजलं जातं.

न्यूटन देखील लुकाशियन प्रोफेसर होते. एव... उर्वरित लेख लिहा:

ॉकिंग्स युनिव्हर्समुळे ते आणखी लोकप्रिय झाले. सामान्य वाचकांसाठी त्यांनी खूप पुस्तकं लिहिली.

हॉकिंग यांच्या आयुष्यावर थेअरी ऑफ एव्हरीथिंग हा चित्रपट 2014मध्ये येऊन गेला.

निवृत्तीनंतरही सुरु होतं कार्य

2009 मध्ये स्टीफन हॉकिंग यांना लुकाशियस प्रोफेसरच्या पदावरुन निवृत्त व्हावं लागलं. त्यावेळी ते 67 वर्षांचे होते.

पण यापुढे देखील आपण काम करत राहू असं ते म्हणाले. केंब्रिजमध्येच ते दुसऱ्या पदावर रुजू झाले. संशोधन आणि अध्यापनाचं कार्य ते शेवटपर्यंत करत होते.

हॉकिंग यांनी थेअरी ऑफ एव्हरीथिंगवर आपलं काम सुरूचं ठेवलं होतं. आपल्या 'द ग्रॅंड डिजाइन' या पुस्तकात त्यांनी म्हटलंय, "फक्त एकच विश्व नसून अशी अनेक विश्व असू शकतात. त्यामुळे या विश्वाचं गूढ उकलण्यासाठी केवळ एकच 'थेअरी ऑफ एव्हरीथिंग' लागू होईल असं म्हणता येणार नाही."

This video has been removed for rights reasons

म्हणजे गेली तीन दशकं त्यांनी थेअरी ऑफ एव्हरीथिंगवर काम केलं, पण आयुष्याच्या उत्तरार्धात ते म्हणाले, अशी एकच थेअरी सापडणं हे कठीण काम आहे.

2014 मध्ये त्यांच्या जीवनावर आधारित 'थेअरी ऑफ एव्हरीथिंग' हा चित्रपट आला. त्यांची पहिली पत्नी जेन यांनी स्टीफन हॉकिंग यांच्यावर पुस्तक लिहिलं होतं, त्यावर या चित्रपटाची पटकथा आधारित होती.

नुकताच केंब्रिज विद्यापीठानं त्यांचा शोधनिबंध विद्यापीठाच्या वेबसाइटवर सर्वांसाठी खुला केला. हा शोधनिबंध तब्बल 20 लाख जणांनी पाहिला. यावरूनच त्यांच्या लोकप्रियतेची आपल्याला कल्पना येऊ शकते.

हे वाचलं का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)

स्टीफन हॉकिंग


... मेलामला वाटत होतं. म्हणूनच तो कोळसा खाणीत काम करायला गेला. त्याची पुन्हा भेट होईल की नाही, माहिती नाही."

नौदलाची मदत

दुर्घटनेनंतर सुरुवातीला NDRFने पाण्याने भरलेल्या या कोळसा खाणीत कामगारांना शोधण्यासाठी मोहीम राबवली. मात्र गंभीर नैसर्गिक आपत्तीचा सामना करण्याचा अनुभव असलेल्या या जवानांना 15 दिवसात एकाही कामगाराचा शोध घेता आला नाही.

त्यामुळे NDRFने इतके दिवस इतर बचाव संस्थांची मदत का घेतली नाही, हाही मोठा प्रश्नच आहे.

यानंतर शनिवारी विशाखापट्टणमहून अत्यंत क्लिष्ट बचाव कार्याचा अनुभव असणाऱ... उर्वरित लेख लिहा:

तळी माहिती होती तर हाई पॉवर पंप सुरुवातीलाच लावायला हवे होते."

"इथे सुरुवातीला बचाव मोहिमेसाठी आवश्यक असलेलं साहित्यच उपलब्ध करण्यात आले नाही. त्यांच्याजवळ हे कार्य तडीस नेईल, असा एकही अनुभवी व्यक्ती नव्हता."

"हा भाग इतका दुर्गम आहे. इथे वीज नाही. रस्ते नाही. अशा परिस्थितीत बचाव कार्य सुरू करण्यातच खूप उशीर झाला आहे."

जोखमीचे काम

थायलंडच्या गुहेत अडकलेल्या मुलांना बाहेर काढण्याच्या मोहिमेपेक्षा हे बचाव कार्य किती अवघड आहे, या प्रश्नाचं उत्तर देताना गिल म्हणतात, "थायलंडमध्ये एकच अडचण होती. ती म्हणजे मुलांचा शोध कसा लावायचा? मात्र इथल्या खाणीत अरुंद गुहा आहेत."

"त्याही पाण्याने भरलेल्या. डायवर कितीही अनुभवी असला तरी समुद्रात बुडी मारणे आणि इथे या अरुंद खाणींमध्ये आत जाणे, हे खूप जोखमीचं काम आहे."

"डायवर डायविंग सूटसोबतच पाठीवर ऑक्सिजन सिलेंडर आणि इतरही उपकरणं घेऊन पाण्याखाली जातात."

"या रॅट होल्समध्ये एवढे सामान घेऊन जाणे आणि तिथे कामगारांचा शोध घेणे सोपे नाही. अशा मोहिमांमध्ये अनेकदा प्राणही गमवावे लागतात."

"या कोळसा खाणींमध्ये पहिलं काम पाणी बाहेर काढणे, हेच आहे. त्यानंतरच पुढील बचाव कार्य करता येईल."

फायर सर्विसचे पंप

सध्या कोळसा खाणीतून पाणी बाहेर काढण्याचे काम सुरू आहे.

कोळसा खाणीत सुरू असलेल्या या बचाव कार्यासाठी मेघालय सरकारने नियुक्त केलेले प्रवक्ते आर सुसंगी यांनी बुधवारपर्यंतची माहिती देताना सांगितले, "फायर सर्विसचे पंप पाणी बाहेर काढण्यासाठी सकाळी 10.30 ते दुपारी 2.30 पर्यंत सुरू होते. यात जवळपास 1 लाख 20 हजार लीटर पाणी काढण्यात आले."

"यादरम्यान कोल इंडियाचे 100 हॉर्स पॉवरचे सबमर्सिबल पंप लावण्याची तयारीही सुरू आहे. ते एका मिनिटात 500 गॅलन पाणी बाहेर काढतात."

खाणीतील किती पाणी कमी झालं, हे सांगताना सुसंगी म्हणतात बुधवारी 6 इंच पाणी कमी झालं.

या संदर्भात ईस्ट जयंतिया हिल्स जिल्ह्याचे उपायुक्त एफएम डोफ्त मीडियाला कुठलीही प्रतिक्रिया देऊ इच्छित नाहीत. मीडियाला प्रतिक्रिया देणे, म्हणजे वेळेचा अपव्यय असल्याचं ते मानतात.

त्यांचं म्हणणं आहे, यावेळी बचाव मोहीम कुठल्याही निष्कर्षापर्यंत पोचलेली नाही. त्यामुळे बोलून काहीच उपयोग नाही.

मात्र राष्ट्रीय हरीत लवादाने बंदी घालूनही त्यांच्या जिल्ह्यात बेकायदेशीरपणे कोळसा खाणी कशा सुरू आहेत, या प्रश्नाचं उत्तर द्यायलाही ते तयार नाहीत.

कोल...


... म्हणतात, "डेटा सेंटरमध्ये खूप गरम होत होतं. गुगलनं आम्हाला एक पाण्याची बाटली दिली, पण त्याचं टोपण माझ्याकडून तुटलं."

असंच शेनॉन यांच्या सहकाऱ्यासोबत झालं आहे. ती एक पर्मनंट कर्मचारी होती. शेनॉन यांच्या मते, "तिला नवी बाटली देण्यात आली पण मला नाकारण्यात आली.  त्यानंतर  एक वेळ अशी आली की माझा संयम संपला आणि मी घरी आल्यानंतर फेसबुकवर एक पोस्ट लिहिली."

त्या सांगतात, "पुढच्या दिवशी मी कामावर गेले तेव्हा मला कॉन्फरन्स रूममध्ये बोलावण्यात आलं. तिथं मॅनेजरसहित इतर सगळे जण उपस्थित होते. त्यांनी मला म्... उर्वरित लेख लिहा:

यन बनवण्यासाठी मतदान केलं. कर्मचाऱ्यांनी संघटना बनवू नये, असं कंपनीला वाटतं.

या मतदानाचा निकाल लवकरच येईल. आता हे म्हणजे मोठमोठ्या कंपन्या आणि त्यांच्या कर्मचाऱ्यांमधील लढाया आहेत. हे असे कर्मचारी आहेत ज्यांना कंपन्या महत्त्व देत नाहीत.

शेनॉन सांगतात, "मला वाटतं सगळ्यात मोठी गोष्ट जी लोकांनी शिकायला पाहिजे ती म्हणजे गुगलच्या सगळ्या कर्मचाऱ्यांना मोठा पगार मिळायला पाहिजे. तसंच गुगलमध्ये सगळ्यात खालच्या स्तरावर काम करणाऱ्या लोकांकडेही खूप ताकद आहे, ही गोष्टसुद्धा ते शिकू शकतात. इतकी ताकद ज्याचा अंदाजही कंपनीला लावता येत नाही."

गुगलनं काय म्हटलं?

असं असलं तरी गुगलनं याप्रकरणी आपण काही चूक केली, असं स्वीकार केलेलं नाहीये. तसंच कंपनी कंत्राटी कर्मचाऱ्यांची सहभागीदार (सह-नियोक्ता) आहे, हेसुद्धा कंपनीनं मान्य केलं नाही. बीबीसीनं शेनॉनचं प्रकरण गुगलसमोर मांडलं, तेव्हा कंपनीनं म्हटलं की, याप्रकरणी अधिक काही बोलण्यासारखं आमच्याकडे नाहीये.

एडेक्कोशी संपर्क साधला असता त्यांनी काही उत्तर दिलं नाही.

शेनॉन आता पुन्हा गुगलच्या डेटासेंटरमध्ये काम करू इच्छित आहे, तसंच इतिहासात पीएचडीही करायची आहे.

एवढ्या मोठ्या कंपनीविरोधातील युद्ध जिंकून त्यांनी इतिहासाच्या पुस्तकांमधील आपली जागा निश्चित केली आहे. एका मोठ्या कंपनीविरोधातील कर्मचाऱ्याचा हा एक दुर्मिळ असा विजय आहे.

हे वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.रोज रात्री8 वाजता फेसबुकवर बीबीसी मराठी न्यूज पानावर बीबीसी मराठी पॉडकास्ट नक्की पाहा.)


... म्हणतात, "तेलाला मागणी नाही आणि ती शून्याच्याही खाली आहे अशी गोष्ट पूर्वी कधी घडलेली नाही. महागाई दर, शेअर बाजारातील निर्देशांक यांच्याप्रमाणेच तेलाच्या किंमती आणि मागणी-पुरवठ्याचं गणित हे ही जागतिक अर्थव्यवस्थेचं एक निर्देशक आहेत. त्यामुळे कालच्या घटनेनं काही काळासाठी भीतीदायक परिस्थिती निर्माण झाली हे खरंच आहे."

"पुढे आणखी काय पहावं लागणार ही भीती तज्ज्ञांच्या आणि लोकांच्या मनात आहे. पण तेलाचे व्यवहार फ्युचर मार्केटमध्ये म्हणजे आगाऊ तारखेला होतात. शून्य दर घसरला तो मे महिन्याच्या सौद्यांमध्य... उर्वरित लेख लिहा:

ंपर्यंत पोहोचवणं शक्य होणार नाही," असं वखरे यांनी सांगितलं.

"तेलाचा दर कमी झाला आहे म्हणून देशात तेलाचा साठा करून ठेवण्याची क्षमता कमीच आहे. कारण या क्षणी पैसा तेल खरेदीला वापरला तर लोकांना काय देणार हा ही सरकारसमोरचा प्रश्न आहे. त्यामुळे सरकारही आर्थिक कोंडीत आहे,' असं म्हणत आशुतोष वखरे यांनी आपला मुद्दा पूर्ण केला.

पैशाची गोष्ट - पेट्रोलच्या किमती ठरतात कशा?

अनिकेत बावठाणकर यांनीही एक पूरक मुद्दा मांडला. ते म्हणतात, "तेलाच्या किंमती कमी झाल्या असतील तर देशाची सतत वाढणारी वित्तीय तूट कमी करण्याची ही संधी आहे. शिवाय भारतात विकत घेतलेलं तेल साठवून ठेवण्याची क्षमताही त्यामानाने कमी म्हणजे 6 मिलियन मेट्रिक टन इतकी आहे. ती 12 मिलियन मेट्रिक टन इतकी वाढवण्याचा सरकारचा प्रयत्न आहे. पण तोपर्यंत 2022 साल उजाडेल. त्यामुळे अगदी नजीकच्या वर्षभराच्या काळात केंद्र सरकार तेलाच्या पडलेल्या किंमतीचा फायदा करून घेईल असं वाटत नाही."

शिवाय भारताला तेल देशात आणण्यासाठी एशियन प्रिमिअम टॅक्सही द्यावा लागतो.

जागतिक अर्थव्यवस्थेवर काय होईल परिणाम?

जागतिक अर्थव्यवस्थेवर तेलाचं अधिराज्य आहे हे आपल्या सगळ्यांनाच ठाऊक आहे. तेलाचं अर्थकारण आणि पेट्रो-डॉलर या संकल्पना त्यामुळेच अस्तित्वात आल्या.

सध्या अख्ख्या जगासमोरचं कोरोना व्हायरसचं संकट आहे. त्यामुळे येऊ घातलेलं आर्थिक संकट आहे. इथंही कच्चं तेल निर्णायक भूमिका निभावणार का?

आशुतोष वखरे यांच्या मते सध्या तेलाचं अर्थकारण कोसळलेलं आहे. ते थोड्या प्रमाणात आणखी कोसळेल.

"आपण कोरोनापूर्वी जागतिक मंदी येतेय अशी चर्चा करत होतो. पण आता तेलाच्या किंमती बघितल्या की स्वीकारावं लागेल, मंदी येते नाही, ती आली आहे. हे नाही सांगता येत की पुढे किती वर्षं किंवा दिवस ही परिस्थिती राहील," असं वखरे म्हणतात.

जागतिक राजकारणात याचे मोठे पडसाद उमटतील असं दोन्ही तज्ज्ञांना वाटतं.

डॉ. अनिकेत बावठाणकर यांना एक मोठा बदल दिसतो, तो म्हणजे तेल उद्योगातील सत्ताकेंद्र बदलण्याचा.

डॉ. बावठाणकर म्हणतात, "पश्चिम आशियातील तेल केंद्र खासकरून सौदी अरेबियाचं महत्त्व कमी होऊ शकेल. कोरोना नंतरच्या काळात अमेरिका आणि चीन दोघेही परिस्थितीचा फायदा करून घेण्याचा प्रयत्न करतील. तर पाच वर्षांचा विचार केला तर चीनची वाढ नियमितपणे सुरूच राहील."

आशुतोष वखरे यांच्या मते, नवीन परिस्थितीत अमेरिका सर्वाधिक फायदा करून घेईल. जपान...


... यंत्रणेतील निवडणुका निष्पक्ष नाहीत असं वाटणं वाईटच आहे.

निवडणूक आयुक्त घटनात्मक पद आहे. महाभियोगाव्यतिरिक्त सरकार आयुक्तांना पदावरून बाजूला करू शकत नाही. निवडणूक आयोगाला पूर्ण स्वातंत्र्यानिशी काम करता यायला हवे यासाठी ही तरतूद करण्यात आली आहे.

शेषन आणि त्यांचा वारसा

1990 मध्ये निवडणूक आयोगाचं आयुक्तपद स्वीकारणाऱ्या टी.एन. शेषन यांनी निवडणूक प्रक्रियेत गैरप्रकार करणाऱ्यांना दणका दिला.

त्यांनी निवडणुकीच्या खर्चावर मर्यादा आणली. निवडणुका प्रभावी आणि गैरप्रकारांनी मुक्त करण्यासाठी त्यांनी अन... उर्वरित लेख लिहा:

ुजरातमधलं वातावरण भाजपसाठी अनुकूल नाही.

हे प्रकरण शांत होऊन निवडणुकांची तयारी करण्यासाठी भाजपला थोडा वेळ हवा आहे. निवडणुकांची घोषणा होताक्षणी आचारसंहिता लागू होते. शेषन यांनीच पहिल्यांदा आचारसंहितेचं सक्त पालन केलं होतं.

दृष्टिकोन : शिवसेनेचा डबल रोल

निवडणूक आयोगाचे आयुक्त अचल कुमार जोती गुजरात केडरचे आयएएस अधिकारी आहेत. 2013 पर्यंत ते मोदींच्या सरकारमध्ये मुख्य सचिव होते. यामुळे विरोधकांना आयतं कोलीत मिळालं आहे. गुजरात निवडणुका जाहीर न करण्यासाठी निवडणूक आयोगानं दिलेली कारणंही रंजक आहेत.

गुजरात आणि हिमाचल प्रदेश यांची भौगोलिक स्थिती अगदी वेगळी आहे. त्यामुळे एकाचवेळी या दोन राज्यांत निवडणुका आयोजित करणं अवघड आहे असं जोती यांनी सांगितलं.

मात्र यंदा आयोगानं मणिपूर आणि गोवा या अत्यंत भिन्न भौगौलिकता असणाऱ्या राज्यांमध्ये एकाचवेळी निवडणुका घेतल्या होत्या.

मुख्य निवडणूक आयुक्तांनी प्रश्नांपासून पळ काढता कामा नये जसं पंतप्रधानांना वाटतं. याउलट विविध स्वरुपाच्या प्रश्नांना त्यांनी मोकळेपणां उत्तरे द्यायला हवीत.

'ताज कलंक आहे? मग लाल किल्ला, संसद भवनाचंही बोला'

मात्र एकूणच शान आणि पत घटणारं आयोग ही पहिलीच संस्था नाही. नोटाबंदी प्रकरणावेळी रिझर्व्ह बँकेची झालेली केविलवाणी अवस्था आपण सगळ्यांनी अनुभवली आहे.

पंतप्रधान मोदी यांची इतिहासात कशी नोंद होईल सांगता येणार नाही. मात्र एक नक्की की संसद, निवडणूक आयोग तसंच रिझर्व्ह बँकेसारख्या संस्थांना स्वायत्ता देऊन मजबूत करणारा देशाचा प्रमुख अशी त्यांची प्रतिमा नक्कीच नसेल.

याबाबतीत विरोधी पक्ष काँग्रेसच्या दिवंगत नेत्या आणि माजी पंतप्रधान इंदिरा गांधी यांना ते कडवी टक्कर देत आहेत.

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)


... यज्ञ अखंड धगधगतो आहे.

अॅलिस्टर कुकच्या बरोबरीने इयान ब्लॅकवेल आणि माँटी पानेसर यांनी इंग्लंडसाठी पदार्पण केलं होतं.

हा प्रवास झापडबंद नाही, उलट तो विविधांगी बहरणारा झाला. माणसाचं मोठेपण त्याच्या सहकारी, समकालीनांशी, वर्तमानाशी संलग्न असतं. कुकनं ज्या मॅचमध्ये पदार्पण केलं, त्याच मॅचमध्ये अन्य तीन खेळाडूंनी पदार्पण केलं. एक होता आपला बॉलर- श्रीसंत.

करिअरची चांगली सुरुवात करणाऱ्या श्रीसंतची कामगिरीतली आणि वागण्यातली लय हरपली. फिक्सिंगप्रकरणी दोषी आढळल्यानं श्रीसंतवर आजीवन बंदी आहे.

दुसरा प्ले... उर्वरित लेख लिहा:

जातं. दीड दिवस फिल्डिंग करून शरीर दमलेलं असताना ओपनिंगला येणं किंवा मॅच सुरू होताना, बॉलर्स फ्रेश असतात. त्यावेळी त्यांचा सामना करणं- दोन्हीमध्ये कौशल्याचा कस लागतो.

बहुतांशांची हे करताना भंबेरी उडते. कुकचं तसं झालं नाही. समोरचे संघ त्याच्या खेळातल्या उणीवा हुडकून त्याला आऊट करायला लागले की तो ग्रॅहम गूच यांच्याकडे जायचा. काय चुकतंय ते समजून घ्यायचा. व्हीडिओंचा अभ्यास करून काय बदल करायचा हे जाणून घेतलं की प्रचंड सरावाला सुरुवात व्हायची. नवीन तंत्रं घोटून तो मैदानात उतरायचा, पुन्हा धावांची टांकसाळ सुरू.

अॅशेसदरम्यान शतकी खेळीनंतर अॅलिस्टर कुक.

घरच्या मैदानावर सगळेच रन्स करतात, खरी कसोटी बाहेर होते. कुकचं महानत्व तिथं दडलं आहे. आशियाई उपखंड म्हणजे भारत, श्रीलंका, बांगलादेश. इथल्या खेळपट्यांवर चेंडू हातभर वळतो. स्पिनर्सना बॅकफूटवर जावं का फ्रंटफूटवर खेळावं उमगेपर्यंत दौरा संपायला येतो. त्यात प्रचंड उकाडा.

इंग्लंडमधल्या सुखावणाऱ्या वातावरणातून येणाऱ्या खेळाडूंसाठी ही उष्णता जीव काढते. पण कुक इथे सहजतेने रन्स करतो. इंग्लंडचे कट्टर प्रतिस्पर्धी म्हणजे ऑस्ट्रेलिया. तिथं बाऊन्सी विकेट असते. हे कमी की काय, ऑस्ट्रेलियन्स मजबूत स्लेजिंग करतात. कुक अविचल असतो. शेरेबाजीचा काहीच परिणाम त्याच्यावर होत नाही. तो खोऱ्याने धावा करतो.

न्यूझीलंडमध्ये बाऊन्सी पिचच्या जोडीला मजबूत थंडी आणि बोचरे वारे असतात. कुकचं धावाचं मिशन सुरू राहतं. दक्षिण आफ्रिकेत पिचच्या जोडीला तेजतर्रार बॉलर्स असतात. कुक आपलं काम इमानेइतबारे करत राहतो.

शतकी खेळीनंतर अॅलिस्टर कुक.

जगाच्या दुसऱ्या टोकाला कॅरेबियन बेटं आहेत. भल्याभल्या बॅट्समनची तिकडे त्रेधातिरपीट उडते. हसा-खेळा-नाचा संस्कृती असणाऱ्या कॅरेबियन बेटांवर कुकची बॅट तळपत राहते. आता राहिलं इंग्लंड - घरच्या मैदानांवर तो रनमशीन आहे.

कुकच्या खेळात रोबोटिक सातत्य आहे. त्याच्या खेळात लारा-जयवर्धनेसारखी नजाकत नसेल, पॉन्टिंग-संगकारासारखं वर्चस्व नसेल. त्याची बॅटिंग क्रिकेटच्या सौंदर्यशास्त्रात मोडणारी नसेल पण तो रन करणार हा विश्वास आहे. संघाने ठेवलेला हा विश्वास कुकने 12 वर्षं काटेकोरपणे जपला आहे.

पदार्पणानंतर अवघ्या काही वर्षात तो संघाचा मुख्य बॅट्समन झाला आणि सहा वर्षांत तो इंग्लंडचा कर्णधार झाला. कर्णधाराचा काटेरी मुकूट डोक्यावर असताना त्याने अनेक चढउतार पाहिले. जबाबदाऱ्या वाढत गेल्या पण रन...


... यश मिळालं."

संध्याकाळ होत आली, तरीही इतरांचं वाट पाहणं सुरूच होतं. त्यांपैकी एक अतिशय वृद्ध गृहस्थ होते, जे आपल्या पत्नीपासून दूर झाले होते. "आता ती कुठे असेल?  तिनं काही खाल्लं असेल का? तिच्याकडे मोबाईल फोन किंवा पैसे नाहीयेत," ते डोळे पुसत सांगत होते.

"लोक विचार करतात की असं काय वाईट घडणार आहे? पण जेव्हा संकट येतं, तेव्हा तुम्ही हतबल होऊन जाता," तिवारी यांनी म्हटलं.

उमेश तिवारी यांच्याकडे २५ स्वयंसेवक आहेत. ते मेळ्यात फिरत राहतात आणि कोणी हरवलं असेल तर त्यांना 'भुले भटके शिबिरा'मध्ये घे... उर्वरित लेख लिहा:

यासाठी वाट पाहत आहेत. ते ज्येष्ठ नागरिक आहेत, फारसे शिकलेले नाहीत, त्यांना आपल्या नातेवाईकांचे फोन नंबर सांगता येत नाहीयेत. काही जणांना ते जिथून आले आहेत, तिथपर्यंत कसं पोहचायचं हेसुद्धा सांगता येत नव्हतं.

सरस्वती देवी नशीबवान होत्या-त्या ज्यावेळेस तक्रार नोंदवत होत्या, त्याचवेळी जवळच्याच एका केंद्रात दोन तरुण मुलं हरवल्याची तक्रार करायला आली होती. ही मुलं सरस्वती देवींनाच शोधायला आली होती.

त्या सर्वांनी जेव्हा एकाचवेळी बोलायला सुरूवात केली तेव्हा त्यांच्या चेहऱ्यावरचं समाधान लपत नव्हतं. "त्यांना काही झालं तर नाही ना, अशी भीती आम्हाला वाटत होती. त्या आमच्या शेजारी आहेत. त्या मिळाल्या नसत्या तर आम्ही कोणत्या तोंडानं गावी परत गेलो असतो?" परेश यादव सांगत होते.

थोड्याच वेळात श्यामकाली या वृद्ध महिलाही आमच्या गप्पांमध्ये सहभागी झाल्या. या दोघीही ज्येष्ठ महिला एकमेकांना पाहून खूश झाल्या. पण तरीही श्यामकाली सरस्वती देवींवर काहीशा नाराजही दिसत होत्या. सरस्वती देवी फाजील आत्मविश्वास दाखवून नदीवर एकट्याच गेल्या, असं त्यांचं म्हणणं होतं. सरस्वती देवींना मात्र इतरांनी काळजी न घेतल्यानं आपण हरवलो असं वाटत होतं. दोघींचा राग लवकरच निवळला आणि त्यांनी एकमेकींना मिठी मारली.

दरम्यान, हरवलेले लोक सतत येत राहिल्यामुळं स्वयंसेवक खूप व्यस्त होते. हरवलेले बरेच लोक त्यांच्या कुटुंबियांपर्यंत पोहचले होते. काही लोकांच्या गोष्टीचा शेवट मात्र सुखद नव्हता.

नोखा देवी मदत केंद्रात येऊन तास उलटून गेले होते, मात्र स्वयंसेवकांना त्यांच्याबद्दल कोणतीही माहिती मिळत नव्हती. त्या त्रासलेल्या दिसत होत्या आणि कोणत्याही प्रश्नाचं नीट उत्तर त्यांना देता येत नव्हतं.

"पुढच्या 12 तासांत त्यांची चौकशी करायला कोणी आलं नाही, तर आम्ही त्यांना पोलिसांकडे देऊ आणि त्यांना तिथून निराधार लोकांसाठीच्या आश्रयगृहात ठेवण्यात येईल," एका स्वयंसेवकाने सांगितले.

'...तर तिच्या कुटुंबाला आम्ही काय उत्तर देऊ?'

मी मेळ्यात लोकांना भेटत, त्यांच्या कहाण्या ऐकत फिरत असतानाच दोन वृद्ध स्त्रिया माझ्याकडे आल्या. त्यांच्या हातात कागदाचं चिटोरं होतं. त्यावर त्यांनी हिंदीमध्ये दोन लोकांची नावं आणि मोबाईल नंबर लिहिलेले होते.

"तुम्ही या नंबरवर कॉल करून माझी मैत्रीण आमच्या कॅम्पवर आहे की नाही मला सांगता का?" दोघींपैकी एकीनं मला विचारलं.

या महिलेनं आपलं नाव प्रभा बेन...


... या कारवाईमुळे सीरियाला योग्य शब्दांत संदेश मिळाला आहे, असं मॅटिस यांनी म्हटलं आहे.

दुपारी 1 वाजून 07 मिनिटांनी - इराणकडून निषेध

अमेरिका आणि मित्रराष्ट्रांनी सीरियावर केलेल्या हल्ल्याचा इराणनं निषेध केला आहे. इराण हा सीरियाचा मित्र आहे. सीरियाच्या गृहयुद्धामध्ये इराणनं सीरियाला मदत केली आहे.

या घटनेचे या भागात गंभीर पडसाद उमटतील, असा इशारा इराणनं दिला आहे. सीरियात झालेला रासायनिक हल्ला सीरियानेच केला याला अमेरिकेकडे काय पुरावा आहे, असा प्रश्न इराणच्या परराष्ट्र खात्याचे प्रवक्ते बेहराम घासे... उर्वरित लेख लिहा:

लंघन असल्याची टीका केली आहे. सरकारची अधिकृत वृत्तवाहिनी साना न्यूजने म्हटलं आहे की, दहशतवादी अपयशी ठरल्यानंतर आता अमेरिका, फ्रान्स आणि ब्रिटन यांनी हस्तक्षेप करत सीरियाच्या विरोधात आगळीक केली आहे. पण यात त्यांना अपयशच येईल.

विश्लेषण : असद यांच्यात काही बदल होईल का? जॉनथन मार्कस, संरक्षण प्रतिनिधी

एका वर्षापूर्वी अमेरिकेनं सीरियाच्या हवाई तळावर हल्ला केला होता त्यापेक्षा या हल्ल्याची तीव्रता जास्त आहे. गेल्या वर्षी 59 क्षेपणास्त्रांचा वापर झाला होता. या वेळी त्यापेक्षा जास्त क्षेपणास्त्र या वेळी वापरण्यात येत आहेत.

अमेरिकेचा हल्ला सध्या थांबला असला तरी अमेरिकेनं असद यांना इशारा दिला आहे. जर तुम्ही पुन्हा रासायनिक हल्ले कराल तर कारवाई होईल, असा हा संदेश देण्यात आला आहे.

असं असलं तरी एक महत्त्वाचा प्रश्न आहे तो म्हणजे या हल्ल्यानंतर असद यांच्या वागणुकीत बदल होईल का? गेल्या वर्षी हल्ला करण्यात आला होता तरी देखील त्यांची वर्तणूक बदलली नव्हती.

ट्रंप म्हणाले, "सीरिया सरकारच्या रासायनिक हल्ल्यांच्या क्षमतेशी संबंधित असलेल्या लष्करी तळांवर हल्ले करण्याचे आदेश देण्यात आले आहेत."

ट्रंप म्हणाले, "या हल्ल्यांचा उद्देश रासायनिक शस्त्रांचा वापर आणि प्रसाराला चाप लावणे हाच आहे."

सीरियाचे राष्ट्राध्यक्ष बशर अल असद यांचा उल्लेख करताना ते म्हणाले, "हे काम माणसाचं नाही. हे गुन्हे राक्षसच करू शकतो."

May: 'We are acting together with our allies'

सीरियाने हे रासायनिक हल्ले केल्याचा इन्कार केला आहे. तर सीरियाचा सहकारी असलेल्या रशियाने पाश्चात्य राष्ट्रांनी हल्ला केला तर त्याची परिणती युद्धात होईल, असा इशारा दिला होता.

या हल्ल्यासाठी टॉमाहॉक या क्रूझ मिसाइलचा वापर करण्यात येत असल्याचं अमेरिकन लष्करी अधिकाऱ्याने रॉयटर्स या वृत्तसंस्थेला सांगितलं आहे.

सीरियाची राजधानी दमास्कस या ठिकाणी हल्ला झाल्याचं वृत्त सीरियन वाहिनीनं दिलं आहे. किमान सहा ठिकाणी हल्ला झाला आहे असं दमास्कसमधील प्रत्यक्षदर्शीनं वृत्तवाहिनीला सांगितलं आहे.

सीरियाच्या सरकारी वृत्तवाहिनीने दमास्कसवर हल्ला झाल्याला दुजोरा दिला आहे. सीरियाने हवाई संरक्षण सिद्ध केलं असल्याचं ही सांगण्यात आलं आहे. तसेच सरकारी फौजांनी काही क्षेपणास्त्रं पाडली असल्याचं म्हटलं आहे.

ब्रिटनमधील संस्था सीरियन ऑब्जर्व्हेटरी फॉर ह्युमन राईट्स या संस्थेने सिरियाच्या राजधानीमधील...


... या दलालाने त्यांना लॉग-इन ID आणि पासवर्ड दिला. ही माहिती वापरून लॉग-इन केल्यानंतर त्यांच्या हाती एक अब्ज भारतीयांचा आधार डेटा आला, असं या ट्रिब्यूनचं म्हणणं आहे.

अजून 300 रुपये दिल्यानंतर या दलालाने त्यांना एका सॉफ्टवेअरची लिंक दिली जे वापरून आधार कार्ड प्रिंट करणं शक्य होतं. ही बातमी छापून आल्यानंतर देशात गदारोळ माजला. अर्थात आधारचा डेटा लिक व्हायची देशातली ही पहिलीच वेळ नव्हती.

मागच्या वर्षी फेब्रुवारी महिन्यात एकाच व्यक्तीच्या बोटांचे ठसे वापरून अनेक बँकेचे व्यवहार करण्यात आल्याचं UIDAI ... उर्वरित लेख लिहा:

ोपनीयता धोक्यात येऊ शकते. अमेरिकेचा व्हिसल-ब्लोअर एडवर्ड स्नोडेननंदेखील आधारविरुद्ध ट्वीट केलं.

त्याने लिहिलं, "आधारचा डेटा लिक होऊ शकतो हे दाखवून देणाऱ्या पत्रकाराला बक्षीस दिलं पाहिजे. सरकारला जर खरंच काही करायचं असेल तर त्यांनी अब्जावधी लोकांच्या गोपनीयतेचा भंग करणारी धोरणं बदलली पाहिजेत."

आणि आता, सगळ्या आरोप-प्रत्यारोपांच्या गोंधळात, UIDAI ने व्हर्च्युअल ID योजना जाहीर केली आहे.

गोपनीय माहिती सुरक्षित कशी ठेवणार?

भारतातली आधार व्यवस्था आणि त्या अनुषंगाने घडणाऱ्या गोष्टी यातलं काही सुरक्षित नाही, असं दुग्गल यांना वाटतं.

"जे नुकसान व्हायचं आहे ते आधीच झालं आहे. गंभीर आजारावर वरवरची मलमपट्टी करून काही फायदा नाही. आता जे प्रश्न समोर ठाकले आहेत त्यांना उत्तर शोधायची असतील तर आधारचा मुळापासून विचार करावा लागेल. ज्या त्रुटी आहेत त्या दूर कराव्या लागतील."

"आधारच्या बाबतीत कित्येक गोष्टी अजून पारदर्शक नाहीत. भारतात अजूनही डेटा सुरक्षित ठेवण्यासाठी किंवा गोपनीयतेसंबंधी कायदा नाही. या गोष्टी बदलल्या पाहिजेत. घिसाडघाईने तात्पुरते उपाय शोधण्यात अर्थ नाही."

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)


... या निर्णयावर टिक टॉकच्या प्रवक्त्यांनी म्हटलं की, "भारत सरकारनं 59 अॅप्सवर बंदीबाबत अंतरिम आदेश दिले. बाईट डान्स टीमचे दोन हजार लोक भारतात सरकारच्या नियमांनुसार काम करत आहेत. भारतात आमचे लाखो युजर्स असल्याचा आम्हाला अभिमान आहे."

सरकारने टिकटॉकसहित 59 अॅप बंद करण्याचे आदेश दिले आहेत. आम्ही या प्रक्रियेवर काम सुरू केलं आहे. सरकारची सूचना आल्यानंतर आम्ही सरकारने नियुक्त केलेल्या अधिकाऱ्यांना भेटून स्पष्टीकरण देणार आहोत. भारत सरकारने घालून दिलेल्या नियमांप्रमाणेच टिकटॉकचं कामकाज चालतं, असं टिकटॉक... उर्वरित लेख लिहा:

हापासून भारतात तीव्र राष्ट्रवाद दिसू लागलाय. चिनी उत्पादनांवर बंदीची मागणी होत आहे. चीनमध्ये बनलेले टीव्ही भारतीय नागरिक फोडत आहेत. तसे फोटो सोशल मीडियावर मोठ्या प्रमाणात शेअर केले जात आहेत," असंही ग्लोबल टाइम्सनं म्हटलंय.

"जे 59 अॅप्सवर बंदी आणली, त्यात चीनचं सोशल मीडिया प्लॅटफॉर्म व्हिबो सुद्धा आहे. या प्लॅटफॉर्मवर भारताचे पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांचं अधिकृत अकाऊंटही आहे आणि त्यांना दोन लाख 40 हजार फॉलोअर्स आहेत,' असं ग्लोबल टाइम्स वृत्तपत्रात पुढे म्हटलंय.

भारत सरकारनं जारी केलेल्या पत्रकात म्हटलंय की, "केंद्रीय गृहमंत्रालयाच्या इंडियन सायबर क्राइम कॉर्डिनेशन सेंटरनं घातक अॅप्सवर बंदीची शिफारस केली होती."

त्याचवेळी इंटरनेट फ्रीडम फाउंडेशनचं म्हणणं आहे की, "बंदीचा आदेश कलम 69 अन्वये जारी करण्यात आलेला कायदेशीर आदेश नाही. आमचा पहिला प्रश्न पारदर्शकतेचाच आहे."

अशा प्रकरणात व्यक्तिगत निर्णय घेण्यास सांगितले पाहिजे, असे सामूहिक निर्णय नको, असंही त्यांनी म्हटलंय.

"माहिती सुरक्षा आणि नागरिकांची गोपनियता याबद्दलची काळजी रास्त आहे. मात्र, या गोष्टी नियमांच्या आधारने सुधारल्या जाऊ शकतात. यामुळे व्यक्तिगत स्वातंत्र्य, नाविन्यपूर्ण उपक्रम आणि सुरक्षेचा हेतू अशा सगळ्याच गोष्टी पार पाडल्या जाऊ शकतात," असंही इंटरनेट फ्रीडम फाउंडेशनचं म्हणणं आहे.

'स्वागतार्ह पाऊल'

अनेक भारतीय कंपन्यांनी भारत सरकारच्या या निर्णयाचं स्वागत केलंय. टिक टॉकवरील बंदीमुळे रोपोसो या व्हीडिओ चॅट अॅपला फायदा होईल, असं रोपोसोची मूळ कंपनी इनमोबीनं म्हटलंय. रोपोसोची व्हीडिओ प्लॅटफॉर्ममध्ये टिक टॉकशी स्पर्धा होती. शेअर चॅट या भारतीय कंपनीननंही सरकारच्या निर्णयाचं स्वागत केलंय.

टिक टॉकची आणखी एक स्पर्धक असलेल्या बोलो इंडिया या कंपनीनं म्हटलंय, या बंदीमुळे आम्हाला फायदा होईल.

बोलो इंडियाचे सहसंस्थापक आणि सीईओ वरूण सक्सेना यांच्या मते, "आम्ही सरकारच्या या निर्णयाचं स्वागत करतो. कारण आम्ही सरकारची काळजी समजू शकतो. बोलो इंडिया आणि इतर भारतीय कंपन्यांसाठी ही संधी आहे की, भारतीय संस्कृती आणि माहिती सुरक्षेला प्राधान्य देत चांगली सुविधा देण्याची."

चिनी अॅप्सना या बंदीमुळे किती नुकसान होईल?

अनेक तज्ज्ञांच्या मते या बंदीमुळे चिनी अॅप्सना फटका बसेल.

भारतातील चिनी गुंतवणुकीचे अभ्यासक संतोष पै यांनी इकोनॉमिक टाइम्सशी बोलताना म्हटलं की, "सामरिक दृष्टीने...


... या निवडणुकीकडे फारसं लक्ष द्यायची नाही. आपला उमेदवार विजयी होत नाही म्हणून त्यांनी अपेक्षा सोडलेली होती. एकदा तर गडकरी या मतदारसंघातून बिनविरोध निवडून आले होते. मात्र, यंदाची निवडणूक काँग्रेसने गंभीरपणे घेतल्याचं दिसून आलं. वंजारी हे मतदारसंघात गेली तीन-चार वर्षे कार्यरत होते. भाजपने पारंपारिक पद्धतीने विजय गृहीत धरून निवडणूक लढवली. मात्र काँग्रेस यंदा विधानसभा स्टाईलने मैदानात उतरली होती. एरवी पक्षात दिसणारे गट-तट यंदा दिसले नाहीत. शिवाय, विधानसभा निवडणुकीनंतर बदललेल्या राजकीय समीकरणाचा लाभ का... उर्वरित लेख लिहा:

ल यांना 98 मतं मिळाली.

हे वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)


... या निवडणुकीत बेंगळुरूच्या बेलांदूर तळ्यातल्या पाण्यासारखे पेटले.

निवडणुका घोषित व्हायच्या काही आठवड्यांपूर्वी काँग्रेसप्रणीत सिद्धरामय्या सरकारने लिंगायत समुदायाला वेगळा धर्म म्हणून मान्यता देण्याचा प्रस्ताव मंजूर केला.

लिंगायत समाजाला धर्म म्हणून मान्यता मिळाल्याने सत्तेची समीकरणं बदलणार आहेत.

12व्या शतकातले गुरू बसवेश्वराचे अनुयायी मानले जाणारे लिंगायत हिंदू प्रवर्गात मोडतात. कर्नाटकमध्ये एकूण 17 टक्के लोक लिंगायत समाजाचे आहेत. आणि त्यांची स्वतंत्र धर्माची मागणी ऐन निवडणुकांच्या आधी मान्य... उर्वरित लेख लिहा:

रमानगर स्थित निर्सग ग्रँड प्योर कॅफेत पहिल्यांदाच मतदान करून आलेल्या तरुणांना बोटावरची शाई आणि मतदार पत्र दाखवल्यावर फ्री डोसा मिळणार आहे, तर इतर मतदारांना यशस्वी मतदानानंतर फ्री कॉफी मिळणार असल्याचं या वृत्तात म्हटलं आहे.

हीच ऑफर शहरात 20 ठिकाणी असलेल्या वासुदेव अडिगा रेस्टॉरंटमध्येही असल्याचं या वृत्तातून कळतं. कुठल्याही ऑर्डरवर मतदारांना एक फ्री कॉफी मिळणार असल्याचं रेस्टॉरंट मालकांनी सांगितलं.

कर्नाटकच्या सत्तेचा पट

कर्नाटक विधानसभेत 224 जागा आहेत, त्यापैकी 222 जागांसाठी मतदान होत आहे. त्यापैकी 36 जागा SC तर 15 जागा ST उमेदवारांसाठी राखीव आहेत.

दोन जागांसाठी मतदान 28 मेला होणार असून त्याचा निकाल 31 मे रोजी लागेल. एका मतदारसंघात उमेदवाराचा मृत्यू झाल्याने निवडणुका पुढे ढकलण्यात आल्या. तर दुसऱ्या एका ठिकाणी जवळजवळ 10,000 मतदार ओळखपत्र बेवारस सापडल्याने राज्य निवडणूक आयोगाने राजराजेश्वरी मतदारसंघातलं मतदान 28 मे रोजी घेण्याची घोषणा मतदानाच्या काही तासांआधी केली आहे.

आम्ही कर्नाटकच्या रणधुमाळीवर केलेल्या बातम्या तुम्ही इथे वाचू शकता - कर्नाटकचा कानोसा

संकलन - गुलशनकुमार वनकर

हे वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)


... या पुढे कोरोनासोबत बरे झाल्यानंतर फुफ्फुसांना इजा झालेल्या रुग्णांसाठी पुनर्वसन कार्यक्रम फार महत्त्वाचा असल्याचं डॉ. राहुल यांचं मत आहे.

"सेंट जॉर्ज रुग्णालयात पोस्ट कोव्हिड ओपीडी सुरू करण्यात आली आहे. या ओपीडीत रुग्णांना फॉलोअपसाठी बोलावून त्यांच्या छातीचं सीटी-स्कॅन करण्यात येतं. त्यांना श्वास घेण्याचे व्यायाम शिकवले जातात आणि घरी गेल्यानंतर हे व्यायाम रोज करण्यासाठी रुग्णांना सांगण्यात येतं," असं डॉ. राहुल पुढे म्हणाले.

कोव्हिडमुक्त झाल्यावरही शक्यतो बाहेर पडू नये

बीबीसीशी बोलताना मुंबई... उर्वरित लेख लिहा:

प्रेशन कसं करावं दूर

तज्ज्ञांच्या माहितीप्रमाणे, रुग्ण कोव्हिडमुक्त झाला तरी त्याला सतत भीती वाटत राहते. समाज काय म्हणेल, कशी वागणूक देईल याचा स्ट्रेस त्या व्यक्तीवर खूप जास्त असतो. त्यामुळे शारीरीक आरोग्याप्रमाणे मानसिक आरोग्याकडेही लोकांनी लक्ष द्यायला हवं.

याबाबत बीबीसीशी बोलताना मानसोपचारतज्ज्ञ डॉ. सागर मुंदडा म्हणतात, "अनेकवेळा कोव्हिडमुक्त झालेल्या रुग्णाला समाजाकडून चुकीची वागणूक मिळाल्यामुळे मानसिक धक्का बसतो. रागाची भावना निर्माण होण्याची शक्यता असते. त्यामुळे कोरोनामुक्त रुग्णांनी सकारात्मक विचार केला पाहिजे. लोकं बोलतील याची मानसिक तयारी केली पाहिजे. माझं चुकलं नाहीये, लोकं भीतीपोटी असं बोलतात हा विचार केला पाहिजे. ही मानसिक तयारी असली तर पोस्ट कोव्हिड केअर फार कठिण नाही."

"कोव्हिडनंतर बहुधा रुग्ण घरी एकटेच असतात. अशावेळी मनात उलटे-सुलटे विचार येतात. त्यामुळे लोकांनी 10 मिनिटं माइंडफुल मेडिटेशन करावं. यामुळे मानसिक खच्चीकरण होणार नाही. काही रुग्णांना झोप येत नाही, सतत बेचैनी असते, दिवसभर मनात विचार येत असतात. अशावेळी डॉक्टरांना जावून भेटावं. औषधांनी ही चिंता दूर होण्यास मदत होईल," असं डॉ. मुंदडा म्हणतात.

मानसिक आरोग्य कसं चांगलं ठेवावं?

जागतिक आरोग्य संघटनेच्या माहितीनुसार आजारानंतरचा स्ट्रेस, चिंता आणि डिप्रेशन मॅनेज करणं हा देखील आजारातून बरं झाल्यानंतर पुन्हा उभं राहण्यासाठी महत्त्वाचा टप्पा आहे. यासाठी,

कोव्हिडमुक्त रुग्णांनी पुरेशी झोप घ्यावी. सकस, योग्य आणि पौष्टीक आहार घ्यावा. अॅक्टिव्ह राहावं ज्यामुळे स्ट्रेस कमी होण्यास मदत होते. लोकांशी बोलावं, मन शांत होण्यासाठी गाणी ऐकावीत, वाचन करावं.

ब्रेन एक्सरसाइज करावेत जेणेकरून स्मृती वाढवण्यास मदत होईल.

कोव्हिडनंतर फिजिओथेरपीचं महत्त्वं

कोव्हिड-19 संसर्गामुळे काही व्यक्ती खासकरून वयोवृद्ध लोकांची हालचाल कमी होते. अशा रुग्णांच्या पुनर्वसनात फिजीओथेरपी फार महत्त्वाची ठरते.

याबाबत बीबीसीशी बोलताना पुण्यातील फिजिओथेरपीस्ट डॉ. मानसी पवार सांगतात, "दीर्घकाळ व्हॅन्टिलेटर किंवा ऑक्सिजनवर राहून कोव्हिड-19 मुक्त झालेल्या रुग्णांसाठी चेस्ट फिजिओथेरपी ही फार महत्त्वाची ठरते. या रुग्णांची आजारात हालचाल फार कमी झाल्याने बरं झाल्यांनंतर लगेचच व्यायाम करता येत नाही. चेस्ट फिजीओथेरपीने फुफ्फुसं क्लिअर होण्यास मदत होते. फुफ्फुसांची कार्यक्षमता...


... या प्रश्नांसाठी आंदोलन करत असताना दूध रस्त्यावर ओतलं जात आहे.  त्यावेळी आमच्या मनात हीच भावना असते की, पाणी महाग चालतं मग दूध का नाही?"

महाराष्ट्रात होणाऱ्या दूध उत्पादनातील 52 लाख लिटर दूध अतिरिक्त आहे. लॉकडाऊनमुळे ते ग्राहकांपर्यंत पोहोचत नाहीये. दुधाच्या पावडरचा दर 332 वरून 210 रुपयांपर्यंत कमी झाला आहे.  त्यामुळे दुधाचे उत्पादन शुल्क देखील मिळत नाही. अशावेळी केंद्र आणि राज्य समन्वय साधून दूध उत्पादकाला न्याय द्यावा, अशी मागणी करण्यात आली आहे. दुधाचा लिटरमागे उत्पादन खर्च 28 रुपये येतो मग आ... उर्वरित लेख लिहा:

े. दूध उत्पादन होतंय पण शहरी भागापर्यंत पोहोचत नाही. सोबतच अनेक ठिकाणी बनावट दुधाचा देखील प्रादूर्भाव आहे. या सगळ्याचा एकत्रित विचार सरकारने केला पाहिजे. केवळ काही काळापुरता 1 किंवा 2 रुपये कमी करून हा प्रश्न सुटणारा नाही, तर एकूण दूध व्यवसायाकडे धोरण म्हणून बघितलं पाहिजे."

"शेतकऱ्यांना किमान हमी भाव कसा मिळेल हे सरकारने आणि दूध संघाने पाहिले पाहिजे. राज्याला एकीकडे कर्नाटक आणि दुसरीकडे गुजरातमधून मोठ्या प्रमाणात दूध पुरवठा होतो. या परिस्थितीत गावागावात विशेषतः महिलांच्या हातात जो दूध व्यवसाय आहे तो टिकवणं, ती व्यवस्था कायम ठेवणं, त्याची कार्यक्षमता वाढवणे हे गरजेचे आहे," असं पवार यांना वाटतं.

"दुधाच्या प्रश्नाचा नको तेवढं राजकारण केलं जात आहे. अनेक पक्ष या आंदोलनात उतरले पण याकडे व्यवसाय म्हणून आधी पाहिलं पाहिजे. स्वाभिमानी शेतकरी संघटना ही आक्रमक संघटना आहे. पश्चिम महाराष्ट्रात तिचं अस्तित्त्व मोठं आहे. त्यामुळे आंदोलनात त्यांचा सहभाग असणे हे स्वाभाविक आहे. पण ज्या लोकांचा प्रश्न आहे त्यांचा सहभाग असणे गरजेचं आहे," असं पवार यांनी सांगितले

दूध उत्पादकांच्या मागण्यांचा विचार व्हावा

या सगळ्या आंदोलनावर गोकुळ दूध संघाचे अध्यक्ष रवींद्र आपटे यांनी म्हटलं, की दूध उत्पादकांच्या मागण्यांचा विचार व्हायला हवा. गोकुळचा गायीच्या दुधाचा सध्याचा दर 26 रुपये प्रति लिटर इतका आहे. पण शेतकऱ्यांची मागणी तीस रुपये आहे. गोकुळ दूध संघ आपला 82% शेअर्स उत्पादकांना परत देतो.

दुधाचं आंदोलन

"आज पावडरचे दर 280 वरून 160 रुपयांवर आले. लोण्याचा दर 325 वरून 200 रुपये आला आहे. त्यामुळे प्रतिलिटर आठ ते दहा रुपयांचे नुकसान होत आहे. सध्या 2600 टन लोणी आणि 2150 टन पावडर शिल्लक आहे. त्यामुळे 1500 टन पावडर आणि लोणी विकायला हवं. पण ते होत नाहीये. त्यामुळे त्याचा फटका शेतकऱ्यांना बसतोय."

आम्ही आंदोलनाला पाठिंबा दिला होता. पण उपनिबंधकांनी सहकार कायद्यानुसार कारवाईची नोटीस पाठवली आहे. त्यामुळे आम्हाला संकलन करावे लागले. संकलन सुरू ठेवण्यासाठी सरकारकडून सांगण्यात आले. त्यामुळे गाडी आल्यानंतर शेतकऱ्यांनी दूध घातलं. आज दूध संकलन बंद ठेवण्याचे आवाहन करण्यात आलं होतं. शेतकऱ्यांनीही स्वयंस्फूर्तीने ते केलं असतं तर कोणीही जबरदस्तीने संकलन करत नाही. शरद जोशी यांच्या काळात किंमत हवी असेल तर शेतीमाल घरात ठेवा, अशी मागणी व्हायची. त्यानुसार हा मार्ग...