...दल खटकत असेल, तर समर्थ राजकीय पर्याय देण्याचीही तयारी हवी. डॉ. आंबेडकरांच्या विचारांवर आधारित चळवळच पर्याय ठरू शकते, पण तसं होण्यासाठी आवश्यक राजकीय लवचिकता किंवा मुत्सद्दीपणा ही चळवळ दाखवणार आहे का, हा खरा कळीचा प्रश्न आहे.

बाबासाहेबांच्या विचारांचे आपणच एकमेव प्रामाणिक पाईक आहोत आणि बाकी सगळे अविश्वासू आहेत, ही भावना चळवळीला मारक ठरते आहे.

एकतर लोक बाबासाहेबांनी 1956 पूर्वी जे काही लिहून बोलून ठेवलंय, त्याच्या पलीकडे जायला तयार नाही. स्वतःची मतं मांडायला लोक घाबरतात. मांडली आणि विरोध झाला क... उर्वरित लेख लिहा:

. सुखाचा मध्य मार्ग सांगणाऱ्या बौद्ध धम्मात कट्टरतावाद जोपासला जातोय. उलट बुद्धिझम पद्धतीने सामाजिक, राजकीय वाटचाल करणारे अनुयायी टीकेचे धनी होत आहेत.

दलित ब्राह्मण म्हणून त्यांना हिणवलं जातं. धुडघूस घालणारे लोक समाजाचा चेहरा बनू पाहत आहेत. सगळ्यांना सोबत घेतलं पाहिजे, असं मत मांडल्यावर, 'हे लोक म्हणजे हिंदू लोक कधी सुधारणार नाहीत,' असं एक ढोबळ मत कट्टरतावादी मांडतात.

पण डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर हेच आमूलाग्र विचार परिवर्तन झालेल्या एका हिंदू धर्मीयाचं नेमकं उदाहरण आहे, हे इथे विसरलं जातं आणि त्या पूर्वीची आणि नंतरची जोतिबा फुले ते दाभोलकरांपर्यंत अनेक उदाहरणं आहेत, याकडेही दुर्लक्ष केलं जातं.

लढा नेमका कसला?

मध्यंतरी भाऊ कदम यांच्या गणपती बसवण्याच्या प्रक्रियेत ज्यांनी समाज माध्यमात भाऊ कदम यांच्या आणि त्यांच्या पत्नीच्या, परिवाराच्या वैयक्तिक स्वातंत्र्याची बाजू घेतली, त्यांना, 'तुमच्यासारख्या लोकांना भर चौकात नागडं करून मारलं पाहिजे,' असं सुनावलं गेलं. 'तुम्ही जर म्हसोबा, खंडोबाला गेलात तर मला तुमच्यावर बहिष्काराचा आदेश द्यावा लागेल,' असं बाबासाहेब म्हणाल्याचं सांगितलं गेलं.

एक तर बाबासाहेब खरंच असं म्हणाले असतील का, हेच शंकास्पद आहे. त्यातही ते म्हणालेही असतील तर त्याला तात्कालिक प्राप्त संदर्भ असू शकतात. परंतु वर्तमान परिस्थितीत ज्या बाबासाहेब आंबेडकरांच्या संवैधानिक मूल्यांचा आधार घेऊन लोकशाही व्यवस्था मजबूत करण्याचा लढा दिला जातोय, त्याला बाबासाहेबांच्याच वक्तव्याचा दाखला देऊन छेद देण्याचं काम एखाद्याला वैयक्तिक आसुरी आनंद देऊ शकतं, पण त्याने एकूणच लढ्याचा पाया ठिसूळ होतो, हे कोणी लक्षात घेत नाही.

उन्मादाला उन्माद हा पर्याय असूच शकत नाही. बाबासाहेबांनी त्यांच्या उभ्या आयुष्यात हिंसेचा, शिव्याशापांचा अवलंब कोणत्याही आंदोलनात केला नाही. मग ते महाडच्या तळ्याचा पाणी प्रश्न असो किंवा काळाराम मंदिराचा प्रवेश. आंदोलकांवर हल्ले झाले, पण त्याला हल्ल्याचं प्रत्युत्तर बाबासाहेबांनी कधी दिलं नाही. सध्याच्या भडक जीवनपद्धतीत अशा गोष्टी पचनी पडणं कठीण जाईल, पण हिंसक मार्गांपेक्षा विचार परिवर्तनावर बाबासाहेबांचा भर होता, हे लक्षात ठेवावंच लागेल.

त्रिसूत्री

विषयांची तळमळ, विषयांचा सखोल अभ्यास आणि विषयांची परिणामकारक मांडणी या त्रिसूत्रीवर अख्खा आंबेडकर उभा असलेला आपल्याला दिसतो. तीच त्रिसूत्री आंबेडकरी...


...दलची ओढ अशा बाबांच्या "भक्तांनाही" आवडते, कारण ते स्वतः तंत्रज्ञानाविषयी महत्त्वाकांक्षी असतात, आणि त्यांना आवडतं की त्यांचे बाबाही त्यांच्यासारखेच आहेत. मध्यमवर्गाला असं वाटतं की त्यांचा 'गुरू' हा त्यांच्यासारखाच महत्त्वाकांक्षी, अत्याधुनिक असावा.

रहीमनं आपल्या चित्रपटांमधून तयार केलेली स्वत:ची 'सुपरमॅन'ची प्रतिमा हा यातलाच एक भाग होता. खरं तर एखाद्या बाबासाठी राजकीय, अध्यात्मिक आणि आर्थिक समीकरणं अचूक टिपणं तितकंच कठीण पण महत्त्वाचं आहे जितकं एखाद्या शस्त्रास्त्र बनवणाऱ्या कंपनीसाठी कॉर्पोरे... उर्वरित लेख लिहा:

याची अडचण निर्माण झाल्यास ते कायद्यात अडथळा निर्माण करू पाहतात. पण जेव्हा कायदा त्याचं काम बजावू पाहतो तेव्हा हे आश्रम कायदा आणि सुव्यवस्थेसाठी अडचण बनतात.

आसारामच्या निकालामुळे जयपूरमध्ये कलम 144 लागू करण्याची मागणी करण्यात आली. या बाबांना असं वाटतं की ते एखाद्या राजकारण्याप्रमाणे आहेत, जे कायद्याच्याही वर आहेत.

धर्मनिरपेक्षता असो वा अध्यात्म, भारतात दोन्ही गोष्टी लोकशाही आणि न्यायव्यवस्थेसमोर एकसमान धोका निर्माण करतात. बलात्कारासारख्या प्रकरणांमध्ये अनेकदा या दोनपैकी एका गोष्टीचा कुठे ना कुठे उल्लेख असतो.

याच अर्थाने आसाराम आणि तत्सम कठुआ बलात्कार प्रकरणातले भाजपचा नेते हे सत्तेतून आलेला माज दाखवत असतात. यातून लोकशाहीला आलेला दुतोंडीपणा दिसून येतो.

अध्यात्म आणि राजकीय गोष्टींना आपण भारतीयच खतपाणी घालतो, हे दु:खद आहे. त्यांच्यावर आपण आता इतकं अवलंबून आहोत की आता त्यातून आपण मनोरंजनासाठी मजकूर शोधत असतो. ही रोजच्या जगण्यातली नाटकं सामान्यांच्या जीवनात थोडी गती, थोडी मजा आणत असते, हेही भारतीयांच्या जीवनातलं एक विडंबनच आहे.

(हा लेख लिहिणारे शिव विश्वनाथन हे Compost Heap या पर्यायी संकल्पना आणि कल्पनांवर काम करणाऱ्या गटाशी संबंधित तज्ज्ञ आहेत.)

हेही वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)


...दलचे फतवे काढणे, उमेदवार देणे, प्रचाराची सक्ती करणे असे अनेक अधिकार या जात पंचायतींना असतात.

जे हे अधिकार मानत नाहीत वा त्याविरुद्ध कृत्य करतात असा व्यक्ती आणि कुटुंबांविरुद्ध कायमच 'बहिष्कृत' करण्याचं हत्यार जात पंचायत उगारत आली आहे. या वाळीत टाकण्याविरुद्ध काही कायदेशीर आधार यापूर्वी होते, पण ते कायम राहिले नाहीत.

जात पंचायतींविरोधात १० गुन्हे दाखल झाले आहेत.

१९४९ मध्ये आलेला 'मुंबई प्रांत वाळीत टाकण्यास प्रतिबंध करणारा कायदा' १९६२ मध्ये रद्द करण्यात आला.

तर १९८५ मध्ये 'सामाजिक असमता प्... उर्वरित लेख लिहा:

खटला सुरू झाला.

गावकीविरोधात जाण्याचा निर्णय जिवावर उदार होऊन जाधव कुटुंबीयांना घ्यावा लागला होता.

"जिवाला धोका होता. कारण ज्यावेळेस हे प्रकरण तापलं होतं, त्यावेळेस जात पंचायतीच्या विरोधात कोणाची ब्र उच्चारायची ताकद नव्हती."

"अशा प्रकरणांमध्ये जात पंचायतीनं ठार मारण्याचे प्रकारही आमच्या रायगडमध्येच घडले आहेत. कोशिंबळ्याचं प्रकरण होतं. दुसऱ्या ठिकाणी कुटुंबावर तलवारीनं हल्ला केला होता," संतोष यांचे मोठे बंधू संदीप जाधव सांगतात.

पण, ज्या १९८५ सालच्या कायद्यानुसार हा गुन्हा दाखल झाला होता, तो कायदा नसून केवळ विधेयक होतं हे समोर आल्यावर श्रीवर्धन न्यायालयातही हा खटला ६ वर्षांनी थांबला.

जाधवांनी मग २०१२ मध्ये जनहित याचिका दाखल करून मुंबई उच्च न्यायालयाचे दरवाजे ठोठावले. त्याच वेळेस वाळीत टाकण्याच्या प्रथेविरोधात अजूनही काही याचिका न्यायालयाकडे आल्या होत्या.

त्यावर कारवाई करण्यासाठी कोणताही कायदा नाही हेही निदर्शनाला आलं. जाब विचारल्यावर राज्य सरकारनं महाधिवक्त्यांमार्फत असा कायदा करण्याची ग्वाही न्यायालयात दिली. जात पंचायतींविरोधात चळवळ महाराष्ट्रात उभी राहिली होती.

नाशिकच्या प्रमिला कुंभारकर प्रकरणानंतर मोठा रेटा निर्माण झाला होता. अखेरीस १३ एप्रिल २०१६ रोजी महाराष्ट्र विधिमंडळाच्या अर्थसंकल्पीय अधिवेशनात 'सामाजिक बहिष्कार विरोधी' कायदा संमत झाला.

देशभरात ही अनिष्ट प्रथा असतांना ती कायद्यानं रोखणारं महाराष्ट्र पहिलं राज्य ठरलं. मात्र अद्याप या कायद्यात काही सुधारणा व्हायला हव्यात असं तज्ञांचं आणि कार्यकर्त्यांचं म्हणणं आहे.

असीम सरोदे

"आम्ही सुचवलेल्या कायद्यातल्या बऱ्याचशा गोष्टी सरकारनं घेतलेल्या आहेत. पण जसा हा कायदा प्रोग्रेसिव्ह स्वरूपाचा असायला हवा होता तसं काही यात झालं नाही."

आम्ही असं सांगितलं होतं की,"हा अजामीनपात्र गुन्हा असला पाहिजे. पण तो जामीनपात्रच ठेवण्यात आला आहे. ती अपेक्षा पूर्ण झाली नाही."

"आम्ही हे खटले विशेष न्यायालयात चालवले जावेत असं सुचवलं होतं, पण तेही अजून झालं नाही."

संतोष जाधवांचा खटला उच्च न्यायालयात चालवणारे आणि राज्य सरकारला या कायद्याचा पहिला मसूदा देणारे अॅड. असीम सरोदे अपेक्षा व्यक्त करतात.

कायदा अधिक कडक करण्याची गरज राज्य सरकारलाही वाटते आहे.

"कायदा करत असतांना अशा प्रथा परंपरांना पायबंद तर घालता आलाच पाहिजे, पण त्यासोबतच लोकप्रबोधनदेखील झालं...


...दवारांना असते. या राज्यांना 'बॅटलग्राऊंड स्टेट्स' म्हटलं जातं. अशी राज्यं जिथे चुरशीची लढत आहे.

याच राज्यांना 'स्विंग स्टेट्स' (Swing States) असंही म्हटलं जातं, कारण या राज्यांमधले मतदार रिपब्लिकन आणि डेमोक्रॅटिक अशा दोन्ही पक्षांमध्ये विभागले गेल्याने या राज्यांचा कल कोणत्याही उमेदवाराकडे जाण्याची शक्यता असते. फ्लोरिडा आणि ओहायो ही दोन राज्य 'स्विंग स्टेट्स' असल्याचं मानलं जातं. ऍरिझोना आणि टेक्सास ही राज्यं खरंतर रिपब्लिकन पक्षाकडे झुकणारी होती. पण सध्या या राज्यांमधून डेमोक्रॅटिक पक्षाला मि... उर्वरित लेख लिहा:

ुळे मतदार घोटाळा - व्होटर फ्रॉड होऊ शकतो, असं राष्ट्राध्यक्ष ट्रंप यांचं म्हणणं आहे. पण असं होऊ शकतं, याविषयीचे पुरेसे पुरावे उपलब्ध नाहीत.

राष्ट्राध्यक्ष कोण हे ठरवण्यापुरतीच ही निवडणूक असते का?

ही निवडणूक फक्त राष्ट्राध्यक्ष निवडण्यापुरतीच मर्यादित नसते. ट्रंप विरुद्ध बायडन या मुकाबल्याकडे सगळ्यांचं लक्ष असलं तरी याच निवडणुकीद्वारे मतदार काँग्रेसच्या नवीन सदस्यांची निवड करतील. अमेरिकन सरकारमधल्या कायदे लिहिणाऱ्या आणि मंजूर करणाऱ्या गटाला 'काँग्रेस' म्हटलं जातं. यामध्ये हाऊस ऑफ रिप्रेझेंटेटिव्हज आणि सिनेट अशी दोन सदनं असतात.

यापैकी हाऊस ऑफ रिप्रेझेंटेटिव्हज किंवा 'हाऊस'च्या सदस्यांचा कार्यकाळ 2 वर्षांचा असतो. तर सिनेटच्या सदस्यांचा म्हणजेच सिनेटर्सचा कार्यकाळ 6 वर्षांचा असतो. सिनेटर्सची विभागणी 3 गटांमध्ये होते आणि दर दोन वर्षांनी सिनेटच्या एक तृतीयांश जागांची निवडणूक होते.

सध्या हाऊस ऑफ रिप्रेझेंटेटिव्ह्जवर डेमोक्रॅट्सचं वर्चस्व आहे आणि ते कायम ठेवत सिनेटवरही वर्चस्वं मिळवण्याचं त्यांचं उद्दिष्टं असेल.

जर त्यांना दोन्ही सदनात बहुमत मिळालं आणि ट्रंप राष्ट्राध्यक्ष पदी पुन्हा निवडणूक आले तर डेमोक्रॅट्सना ट्रंप यांच्या योजना थांबवता येतील किंवा त्या पुढे ढकलता येतील.

यावर्षी हाऊस ऑफ रिप्रेझेंटेटिव्ह्जमधल्या सर्वच्या सर्व 435 जागांसाठी निवडणूक होणार आहे. तर सिनेटच्याही 33 जागांची निवडणूक होणार आहे.

आपल्याला निकाल कधी समजेल?

प्रत्येक मत मोजलं जाऊन प्रक्रिया पूर्ण व्हायला अनेक दिवस लागतात. पण बहुतेकदा विजेता कोण आहे हे मतदानाच्या दुसऱ्या दिवशीच्या सकाळपर्यंत स्पष्ट होतं.

2016 मध्ये डोनाल्ड ट्रंप यांनी न्यूयॉर्कमध्ये पहाटे 3 वाजता स्टेजवर येत समर्थकांसमोर विजयानंतरचं भाषण दिलं होतं.

पण यावर्षी पोस्टल बॅलट म्हणजेच पोस्टाद्वारे पाठवण्यात येणाऱ्या मतपत्रिकांचं प्रमाण प्रचंड वाढलेलं असल्याने निकाल स्पष्ट होण्यासाठी अनेक दिवस आणि कदाचित काही आठवडेही लागू शकणार असल्याची शक्यता अधिकारी व्यक्त करत आहेत.

2000सालीही निकाल काही तासांमध्ये स्पष्ट झाले नव्हते. महिन्याभराने सुप्रीम कोर्टाने याविषयीचा निकाल दिल्यानंतर विजेता कोण यावर शिक्कामोर्तब झालं होतं. ही लढत होती रिपब्लिकन पक्षाचे जॉर्ज बुश आणि डेमोक्रॅटिक पक्षाचे अल गोअर यांच्यामध्ये. यामध्ये सुप्रीम कोर्टाने जॉर्ज बुश यांना विजयी घोषित केलं होतं.  ...


...दा धमक्या, मारहाण, तुरुंगवास यांना सामोरं जावं लागलं होतं.

1983मध्ये झिया यांच्या कार्यकाळात मानवाधिकारांची पायमल्ली थांबावी आणि नागरिकांना त्यांचे हक्क मिळावेत यासाठी काम करताना आसमा यांनी तुरुंगवासही भोगला होता. 2007मध्येही मुशर्रफ यांच्या कालखंडात न्यायव्यवस्थेच्या स्वातंत्र्यासाठी लढताना आसमा यांना तुरुंगात जावं लागलं होतं.

मानवाधिकारांसाठी योगदान

पाकिस्तानात मानवाधिकार आयोगाच्या स्थापनेत त्यांचा सिंहाचा वाटा होता. आयोगाच्या संस्थापक सदस्यांमध्ये त्यांचा समावेश होतो. आयोगाच्या महासचिव ... उर्वरित लेख लिहा:

स्तानच्या नागरिकांसाठी मोलाचं कार्य केलं.

पत्रकार फसी जका लिहितात, "त्यांची ध्येयनिष्ठा अलौकीक अशी होती. प्रतिकूल परिस्थितीतही त्यांनी आपलं कार्य सुरूच ठेवलं."

"आसमा यांच्या निधनाच्या बातमीने धक्का बसला. आमच्यासाठी वैयक्तिक आणि देशाचं मोठं नुकसान झालं आहे. त्या अत्यंत धाडसी, निर्भय आणि अविचल होत्या. त्यांच्या आत्म्याला शांती लाभो. या दु:खातून सावरण्यासाठी त्यांच्या कुटुंबीयांना बळ मिळो," अशा शब्दांत बेनझीर भुट्टो यांची मुलगी बख्तावर यांनी आसमा यांनी श्रद्धांजली अर्पण केली.

पाकिस्तानातील तिसरा सर्वोच्च नागरी पुरस्कार असणाऱ्या 'सितारा-ए-इम्तियाझ' पुरस्काराने आमसा यांना गौरवण्यात आलं होतं.

हे वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)


...दा होऊ शकेल तसंच 14 अब्ज डॉलर्स एवढा एकूण फायदा होऊ शकेल असा दावा करण्यात आला आहे.

फिफासाठी ट्रंप आग्रही

अमेरिकेचे राष्ट्राध्यक्ष डोनाल्ड ट्रंप संयुक्त विश्वचषक आयोजनासाठी आग्रही आहेत. अमेरिका-कॅनडा-मेक्सिको यांनी विश्वचषकासाठी दमदार आवेदन सादर केलं आहे, असं ट्वीट ट्रंप यांनी केलं आहे.

मात्र अजून या त्रिकुट देशांना आयोजाचे अधिकार मिळालेले नाहीत. या तीन देशांच्या समोर मोरोक्कोचं आव्हान आहे.

उरुग्वेचे क्रीडा सचिव फर्नांडो कॅसर्स यांनी 2030 विश्वचषकासाठी संयुक्त आवेदनामागची भूमिका मांडली. एक... उर्वरित लेख लिहा:

धांच्या माध्यमातून होणारा आर्थिक फायदा आयोजनासाठी उत्सुक असण्याचं एकमेव कारण नाही. विश्वचषकासाठी प्रचंड आकाराची स्टेडियम्स आवश्यक असतात. स्टेडियम्स उभारणी प्रचंड खर्चिक असते. हा खर्च विभागणारं कोणी उपलब्ध होणं एका देशासाठी दडपण कमी करणारं असू शकतं", असं हमील यांनी सांगितलं.

पाहा व्हीडिओ - फुटबॉल ग्राउंडवर सापडतायेत दुसऱ्या महायुद्धातल्या सैनिकांचे अवशेष

हे वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)


...दाखला गांधीजींनी दिला.

वयाच्या तेराव्या वर्षी गांधीजी विवाहबंधनात अडकले तर चार मुलांचे पितृत्व स्वीकारल्यावर 38व्या वर्षी, त्यांनी ब्रह्मचर्येचे पालन करण्याची शपथ घेतली. जैन महामुनी रायचंदभाई आणि महान रशियन लेखक लिओ टॉलस्टॉय यांच्या विचारांचा मोठा प्रभाव गांधीजींवर होता. या दोन्ही थोरांनीही ब्रह्मचर्याचे पालन केले होते. गांधीजींनीही त्याच वाटेने जाणे निवडले. जैन ही प्राचीन भारतीय धर्मपरंपरा असून अहिंसा आणि संन्यास या मूल्यांना त्यात प्रमुख स्थान आहे. 'सत्याचे प्रयोग' या आपल्या आत्मचरित्रात गांध... उर्वरित लेख लिहा:

ील लोकांप्रमाणे आपणही फक्त गर्भनिरोधकांच्या भरवशावर राहिलो तर भयावह परिणामांना सामोरे जावे लागेल. स्त्री आणि पुरुष फक्त सेक्ससाठीच आयुष्य व्यतीत करतील. ते अल्पमती, निर्बुद्ध आणि खरे पाहता मानसिक आणि नैतिक अधःपतनाकडे वाटचाल करतील," असा प्रतिवाद गांधीजींनी केला होता.

'गांधी : द इयर्स दॅट चेंज्ड द वर्ल्ड , 1914-1948' या आपल्या आगामी पुस्तकात गुहा लिहितात- "गांधीजींच्या मते, सर्व प्रकारचे लैंगिक सुख ही 'भूक' होती; सेक्सचा उद्देश केवळ प्रजनन हा होता. तसेच आधुनिक गर्भनिरोधाची साधने ही भूक उद्दीपित करण्याचे काम करतात. म्हणूनच जर स्त्रियांनीच त्यांच्या पतीला सेक्सपासून परावृत्त करण्याचा प्रयत्न केला आणि पुरुषांनी या पाशवी भावनेचे दमन केले तर फार बरे होईल, असे त्यांचे मत होते"

पुढे अनेक वर्षांनी, स्वातंत्र्यदिनाच्या पूर्वसंध्येला, बंगालमधील नोआखली जिल्ह्यात भीषण हिंदू-मुस्लीम दंगे उसळले. गांधीजींनी एक वादग्रस्त प्रयोग करून पाहिला. त्यांनी आपली नात आणि उत्कट शिष्या मनु गांधी हिला आपल्या शय्येवर निजायला बोलावले.

महात्मा गांधींनी वयाच्या 13व्या वर्षी कस्तुरब यांच्याशी विवाह केला.

गुहा याबद्दल लिहितात, "आपल्या लैंगिक इच्छांची त्यांना परीक्षा घ्यायची होती किंवा त्यांचा लैंगिक भावनांवर किती ताबा आहे हे त्यांना पडताळून पाहायचे होते."

गांधीजींच्या चरित्रकाराच्या मते, "का कुणास ठाऊक, पण वाढत्या धार्मिक दंगलींचा संबंध गांधीजींनी स्वतःला संपूर्ण ब्रह्मचारी होण्यात आलेल्या अपयशाशी जोडला होता." महत्प्रयासाने इंग्रजांकडून स्वातंत्र्य मिळण्याची घोषणा झाल्यावरही देशात हिंदू-मुस्लीम दंगली पेटल्या. यामुळे ते व्यथित झाले. आयुष्यभर आहिंसा आणि सहिष्णुता यांचा संदेश देणारे गांधीजी,या दंगलींनी स्तब्ध झाले होते.

"हा संबंध जोडणे एखाद्या गृहीतकासारखे होतं. ठोस कारणाशिवायचा आणि कदाचित आत्मप्रौढीचा इरसाल नमुनाही म्हणता येईल असा. म्हणूनच त्यांच्या भोवतीची हिंसा हा एकप्रकारे स्वतःमध्ये असलेल्या अपरिपूर्णतेचा परिपाकच असल्याची त्यांची धारणा बनली होती," असे गुहा लिहितात.

जेव्हा गांधींनी आपल्या निकटवर्तीयांना या 'प्रयोगा'ची कल्पना दिली तेव्हा सोबतच्या अनुयायांकडूनच कडाडून विरोध झाला. अशा कृत्याने सर्व प्रतिष्ठा धुळीला मिळेल, म्हणून तात्काळ हा बेत रद्द करावा, अशी काहींनी पूर्वकल्पना दिली. तर एका सहकाऱ्याने हा प्रयोग 'म्हणजे गोंधळात टाकणारा आणि...


...दायक असू शकतो, हेही लोकांना नीट समजू दिलं नाही.

त्यानंतर चीनवर जोरदार टीका झाली होती. त्यामुळे जेव्हा कोव्हिडची साथ आली, तेव्हा चीनमधल्या सत्ताधारी कम्युनिस्ट पार्टीच्या सेंट्रल पॉलिटिकल अँड लीगल कमिशनने म्हटलं की "सार्सच्या साथीतून चीन त्रासदायक मार्गाने धडा शिकलाय. यावेळी चीनने लोकांना वेळोवेळी नीट माहिती द्यावी."

कोव्हिडची साथ आल्यानंतर चीन सरकारने म्हटलं होतं की कुणीही माहिती लपवली तर त्यांना कठोर शिक्षा केली जाईल. लोकांना प्रामाणिकपणे सर्व माहिती सांगावी, असं आवाहन चीन सरकारने चीनी लोका... उर्वरित लेख लिहा:

नुकसान झालं आणि चीनने हे पैसे द्यावेत या पेपरनं म्हटलं आहे.

पण चीन ही जागतिक पातळीवरची आर्थिक महासत्ता आहे आणि त्यामुळे अनेक देशांनी चीनवर थेट टीका करणं टाळलंय. फ्रान्स, युके इत्यादी देशांनी जपूनच चीनवर नाराजी व्यक्त केलीये.

हे वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)


...दार आहोत कारण सोनिया गांधी यांनी किमान समान कार्यक्रमाच्या आधारे सत्तेत सहभागी होण्याची तयारी दर्शवली. आम्ही कधीही म्हटलो नाही की भाजपला सत्तेपासून दूर ठेवण्यासाठी आम्ही महाविकास आघाडी सरकारमध्ये भाग घेत आहोत.

तेव्हा किमान समान कार्यक्रमातील मागण्या पूर्ण झाल्या पाहिजेत ही आमची स्पष्ट भूमिका आहे. हे आम्ही कधीही लपवलेलं नाही. यासंदर्भात आम्ही नुकतीच मुख्यमंत्री उद्धव ठाकरे यांचीही भेट घेतली आहे.

प्रश्न: संजय राऊत म्हणाले की नाना पटोलेंना अशी शंका का यावी? यावर तुमचे उत्तर काय आहे?

उत्तर: संजय... उर्वरित लेख लिहा:

्घाटन केलं. स्थानिक आमदार असूनही मला बोलावण्यात आलं नाही, असं म्हणत झिशान यांनी उघडपणे नाराजी दर्शवली होती.

यावर मुक्त पत्रकार आणि राजकीय विश्लेषक श्रृती गणपत्ये म्हणतात, "झिशान सिद्धीकी यांची नाराजी हा स्थानिक राजकारणाचा भाग आहे. "हे तीन पक्षांचं सरकार आहे. मात्र भविष्यात काय होईल हे सांगता येत नाही. त्यामुळे, प्रत्येक आमदार मतदारसंघ टिकवण्याचा प्रयत्न करतोय. त्यामुळे, नाराजी व्यक्त करणं स्वाभाविक आहे."

काँग्रेस आक्रमक भूमिका का घेत आहे?

महाविकास आघाडीच्या सत्तास्थापनेपासून काँग्रेस नाराज असल्याची चर्चा सुरू आहे. ऑगस्ट 2020 मध्ये निधी वाटपावरून काँग्रेसच्या आमदारांनीही ही नाराजी उघडपणे व्यक्त केली होती. तर राहुल गांधी यांनी सांगितलं तर सत्तेतून बाहेर पडू असं वक्तव्य मदत व पूर्नवसनमंत्री विजय वडेट्टीवार यांनी गेल्यावर्षी केले होते.

सुरुवातीपासूनच काँग्रेस आणि शिवसेना एकत्र येणार यावरून अनेक प्रश्न उपस्थित करण्यात आले. काँग्रेसला आणि शिवसेनेची विचारधारा दोन टोकांची असल्याने कोण अधिक तडजोड करेल असेही प्रश्न सुरुवातीला उपस्थित करण्यात आले.

कोरोना आरोग्य संकटात मुख्यमंत्री उद्धव ठाकरे यांची लोकप्रियता वाढल्याचं राजकीय विश्लेषक सांगतात. राष्ट्रवादी काँग्रेसकडूनही मुख्य प्रवक्ते आणि मंत्री नवाब मलिक दररोज नियमितपणे पक्षाची बाजू आणि भूमिका मांडत असतात. "अशा परिस्थितीत महाविकास आघाडीतला घटक पक्ष म्हणून काँग्रेसलाही अस्तित्व बळकट करणं गरजेचं वाटत असावं." असं मत राजकीय विश्लेषक आणि चेकमेट या पुस्तकाचे लेखक सुधीर सुयर्यवंशी यांनी मांडलं.

ते म्हणाले, "आपण हे लक्षात घेतलं पाहिजे की काँग्रेसने प्रदेशाध्यक्ष का बदलले? नाना पटोले यांची अध्यक्षपदी नियुक्तीच मुळात या कारणासाठी झाली कारण काँग्रेसला राज्यात एक आक्रमक चेहरा हवा होता. बाळासाहेब थोरात यांच्याकडे कॅबिनेट मंत्रिपद असल्याने त्यांना थेट भूमिका घेता येत नव्हत्या. तीन पक्षाचं सरकार असल्याने काँग्रेसचे अस्तित्वही रहावे आणि वेगळा विचार लोकांसमोर यायला हवा म्हणून अशा आक्रमक भूमिका घेतल्या जातात."

राज्याच्या कारभार एकत्र चालवत असले तरी तिन्ही पक्षांना लोकापर्यंत पोहचायचं आहे. राजकीय पक्ष म्हणून आमचं स्वतंत्र अस्तित्व आहे हे सुद्धा सरकार चालवत असताना समांतर पाहिलं जात असतं.

वरिष्ठ पत्रकार श्रुती गणपत्ये यांनी बीबीसी मराठीशी बोलताना सांगितलं, "नाना पटोले हे...


...दार, हॉटेल चालक, बांधकाम व्यावसायिक यांना प्रिमियममध्ये सूट दिली आहे.

2) 500 स्केअर फुटांपर्यंतच्या घरांचा सर्वसाधारण कर माफ करण्यात आला आहे. पण संपूर्ण मालमत्ता कर माफ केला जावा अशीही मागणी आहे.

3) यंदाच्या बजेटमध्ये मुंबई महापालिका सर्वाधिक प्राधान्य आरोग्य विभाग आणि विकास प्रकल्पांना देण्याची शक्यता आहे.

4) साथीच्या रोगांसाठी विशेष रुग्णालयांची घोषणा होऊ शकते. तसंच महापालिका रुग्णालयांच्या बजेटमध्येही वाढ होण्याची शक्यता आहे.

5) कोस्टल रोड हा प्रकल्प शिवसेनेचा महत्त्वाकांक्षी प्रकल्प ... उर्वरित लेख लिहा:

णि मुंबई पालिकेचं बजेट अशा दोन संधी आहेत. त्यामुळे राज्य सरकारच्या बजेटमध्येही मुंबईकरांसाठी भरीव तरतूद असण्याची शक्यता आहे. तसंच केंद्र सरकारने मुंबईवर अन्याय केला अशी टीका करत असताना शिवसेना आपल्या बजेटमध्ये मुंबईसाठी प्राधान्याने घोषणा करू शकते."

मेट्रो आणि कोस्टल रोड हे दोन प्रकल्प शिवसेनेसाठी निवडणुकीच्या दृष्टीनेही महत्त्वाचे ठरणारे आहेत. त्यामुळे राज्य आणि पालिका दोन्ही बजेटमध्ये या प्रकल्पांना महत्त्वाचं स्थान असेल.

अनेक वर्षांपासून मुंबई महापालिका कव्हर करणारे ज्येष्ठ पत्रकार सचिन धनजी यांनी बीबीसी मराठीशी बोलताना सांगितले, "कोरोना काळात बऱ्याच खात्यांतील निधी खर्च झालेला नाही. त्यामुळे अनेक विभागांच्या निधींची बचत झाली आहे. तसंच सप्टेबर 2021 पर्यंत जीएसटीची रक्कमही जमा होणार आहे. जीएसटीची वार्षिक 9 हजार कोटींची रक्कम पालिकेच्या खात्यात जमा होते. पण सप्टेंबरनंतर जकात कर आणि जीएसटी असे दोन्ही कर येणार नसल्याने पालिकेला त्यासाठी पर्यायी व्यवस्थेचा विचार करावा लागेल."

"तसंच पालिकेला 23 प्रकल्पांसाठी 79 हजार कोटींची गरज लागणार आहे. यातील बहुतांश प्रकल्प मार्गी लागले आहेत त्यामुळे त्यावरील खर्च प्रशासनाला कमी करता येणार नाही."

हेही वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)


...दालचा ताकदवान फोरहँड उजव्या हाताने खेळणाऱ्या खेळाडूसाठी बॅकहँडच्या पट्टयात येतो. अशा वेळी उजव्या हाताने खेळणाऱ्या खेळाडूला कोर्टच्या एका बाजूला जाऊन खेळावं लागतं. त्याचं संतुलन बिघडतं. पुढचा फटका खेळण्यासाठी कोर्टची दुसरी बाजू गाठेपर्यंत त्याची दमछाक उडते.

दुसरी सर्व्हिस

टेनिसविश्वात दुसरी सर्व्हिस प्रमाणभूत मानली जाते. पहिली सर्व्हिस करताना टेनिसपटू सर्वशक्तिनिशी आक्रमकपणे स्वत:ला सादर करतो. कारण काही चुकलं, फसलं तर दुसरी सर्व्हिस हातात असते.

'दुसरी सर्व्हिस पहिलीच्या तुलनेत संथ आणि कमी वे... उर्वरित लेख लिहा:

ळाडूंसाठी घरच्यासारखं आहे. त्यामुळे फ्रेंच ओपनमध्ये खेळताना आपण सर्वोत्तम सिद्ध व्हायला हवं अशी जबाबदारी स्पेनच्या टेनिसपटूंना वाटते', असं त्यांनी सांगितलं.

स्पेनमधल्या मार्जोकाच्या नदालने चौथ्या वर्षी टेनिसची रॅकेट हाती घेतली तीच मुळी क्ले कोर्टवर. काका टोनी नदाल यांच्या मार्गदर्शनाखाली नदालने मॅनाकोर क्लबमध्ये टेनिसची धुळाक्षरं गिरवली. काकांनीच नदालरुपी हिऱ्याला पैलू पाडले. मागच्या वर्षीपर्यंत टोनी हेच नदालचे प्रशिक्षक होते.

जेमतेम 40,000 लोकसंख्या असलेल्या मार्जोकातून नदालने कारकीर्दीची सुरुवात केली आहे. त्याच्या क्लबमध्ये सहा ते सात क्ले कोर्ट्स आहेत. स्पेनमध्ये सूर्यप्रकाश मोठ्या प्रमाणावर अनुभवायला मिळतो. त्याचा मोठा परिणाम होतो. संपूर्ण वर्षभर मातीची कोर्ट्स सुस्थितीत राहतात. हवामान निरभ्र असल्याने वर्षभर सातत्याने मातीच्या कोर्ट्सवर सराव करता येतो.

मातीवर टेनिस खेळायला शिकणं लहान मुलांसाठी फायदेशीर असतं. मातीवर हालचाल करणं सोपं असतं आणि पडलं, दुखापत झाली तरी गंभीर नसते.म्हणूनच लाल मातीवरचा नदालचा वावर घरच्यासारखा सहज आणि आत्मविश्वासपूर्ण असतो.

अनुकूल वातावरण

गवताच्या तुलनेत मातीवर बॉलचा वेग कमी असतो, राहतो. त्यामुळे नदालला वेगवान हालचाली करून प्रतिस्पर्ध्याला निरुत्तर करण्यासाठी पुरेसा वेळ मिळतो. मातीच्या कोर्टवर नदालचा फोरहँड प्रतिस्पर्धी खेळाडूला निष्प्रभ करतो.

संथ स्वरुपामुळे नदालला बॉल जोरात आणि अचूक ठिकाणी मारता येतो. युरोपात ज्या काळात क्ले कोर्टवरील स्पर्धा होतात त्या काळात उष्ण वातावरण असतं. या ठिकाणी खेळताना बॉलला मिळणारी उसळी अर्थात बाऊन्स नदालच्या पथ्यावर पडतो.

माँट कार्लो आणि रोम या क्ले कोर्टवर होणाऱ्या स्पर्धांमध्ये नदालची कामगिरी अफाट अशी आहे. मात्र याहीपेक्षा जास्त उंचीवर खेळल्या जाणाऱ्या माद्रिद स्पर्धेत नदालची कामगिरी आणखी बहरते. कारण इथे बॉलला चांगला वेग मिळतो.

फ्रेंच ओपन स्पर्धेत तापमान साधारण 20 सेल्सिअस असतं. संपूर्ण स्पर्धेदरम्यान तापमान असंच राहत असल्याने नदालची दमवणूक कमी होते. त्याची ऊर्जा वाचते.

यंदाच्या फ्रेंच ओपनमध्ये स्वार्टझमनविरुद्धच्या लढतीवेळी हवामान थंड आणि ढगाळ होतं. नदालला विजयासाठी संघर्ष करावा लागला अशी टीका झाली. मात्र पुढच्या सामन्यांमध्ये उबदार हवामान असताना नदालने झटपट विजय मिळवत टीकाकारांना प्रत्युत्तर दिलं.

नदालला हरवायचं तरी...


...दिकच्या बरोबरीने कायरेन पोलार्डने चौकार-षटकारांची लयलूट केली.

सगळी वर्ष मुंबईकडून खेळणाऱ्या पोलार्डने यंदा 22 षटकार आणि 15 चौकार लगावले. पोलार्डचा 191.42चा स्ट्राईकरेट प्रतिस्पर्ध्यांना धडकी भरवणारा होता.

4. रोहितचं प्रभावी नेतृत्व

कर्णधार म्हणून पाचव्या जेतेपदासह रोहित शर्माचं नेतृत्व किती खणखणीत आहे हे सिद्ध झालं. बॉलिंगमध्ये योग्यवेळी बदल करणं, फिल्डिंग सेट करणं, प्रतिस्पर्धी संघाने आक्रमण केल्यानंतर संघाचं मनोधैर्य वाढवणं, पराभव पदरी पडल्यास संघाची मोट बांधून ठेवणं अशा सगळ्या आघाड्या रो... उर्वरित लेख लिहा:

ी सामन्यात खेळवलं नाही.

क्विंटन-पोलार्ड-बोल्ट-पॅटिन्सन/कोल्टर या चौकडीला मुंबईने धक्का लावला नाही. मुंबईने जाणीवपूर्वक भारंभार बदल टाळले. सातत्यपूर्ण कामगिरीमुळे खूप बदल करावे लागण्याची त्यांच्यावर वेळच आली नाही.

फायनलला दिल्लीकडे डावखुऱ्या बॅट्समनची फौज आहे हे लक्षात घेऊन संपूर्ण हंगाम खेळलेल्या राहुलला चहरला वगळून ऑफस्पिनर जयंत यादवला खेळवण्यात आलं. जयंतने पहिल्याच ओव्हरमध्ये धोकादायक शिखर धवनला त्रिफळाचीत करत संघाचा विश्वास सार्थ ठरवला.

मुंबईने खुबीने कामाचं वाटप केलं होतं. रोहित-क्विंटनने पॉवरप्लेमध्ये 60 रन्सपर्यंत, इशान-सूर्यकुमार यांनी 15 ओव्हरपर्यंत 115पर्यंत आणि हार्दिक-पोलार्ड-कृणाल यांनी तिथून जितकी मोठी धावसंख्या रचली होती तिथपर्यंत न्यायचं या सूत्राने मुंबईने आखणी केली होती.

हे वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)


...दिरात एका विशेष समारंभामध्ये डोक्यावरचे केस कापून घेत (याचं वर्णन अॅक्ट्स प्रकरण 21, वेचा 24मध्ये आलं आहे).

पण येशूंनी अशा धर्माचरणाची प्रतिज्ञा घेतलेली नव्हती. ते अनेकदा वाइन पिताना दिसतात. किंबहुना त्यांचे टीकाकार त्यांच्यावर खूप जास्त मद्यपान केल्याचा आरोपही करतात (मॅथ्यू, प्रकरण 11, वेचा 19).

त्यांचे केस लांब असतात आणि ते धर्माचरणाची प्रतिज्ञा केलेल्या ज्यूंसारखे दिसत असते, तर त्याचा पोशाख आणि त्याचं वर्तन यांच्यातील तफावतीबद्दल काही टिप्पणी कुठेतरी सापडली असती- ते सतत वाइन पितात, ही तक्... उर्वरित लेख लिहा:

अशी दोन बाह्यवस्त्रं घ्यावी लागत.

हिमॅटिऑन विविध प्रकारे परिधान करता येत असे, अंगाला गुंडाळून गुढग्यापर्यंत येईल असं ते घेतलं, तर त्याने अंगरखा पूर्ण झाकला जात असे. (काही वैरागी तत्त्वज्ञ अंगरखा न घालता लांब हिमॅटिऑन वस्त्रच परिधान करत असत, धडाचा वरचा भाग मोकळाच ठेवत. पण तो वेगळा विषय झाला).

या बाह्यवस्त्रांची गुणवत्ता, आकार व रंग यांवरून सत्ता व प्रतिष्ठा यांचं सूचन होत असे. गुलाबी आणि विशिष्ट प्रकारचा निळा रंग भव्यदिव्यता व प्रतिष्ठा यांचे संकेत देत असत. हे राजेशाही रंग होते, कारण त्यासाठी वापरली जाणारी भुकटी अतिशय दुर्मिळ व महागडी होती.

पण रंगांमधून आणखीही काही संकेत मिळत असत. झेलिअट लोकांचं (रोमनांना जुदिआमधून बाहेर काढू पाहणारा एक ज्यू गट) वर्णन करताना इतिहासकार जोसेफस यांनी म्हटलं आहे की, हे लोक विकृतपणे स्त्रियांसारखा पोशाख करत असत, 'रंगीत बाह्यवस्त्रं' (क्लानिदिआ) परिधान करत असत. म्हणजे वास्तवातील पुरुष, उच्च दर्जाचे नसतील तोवर रंगीत नसलेले कपडे घालत, हे यातून सूचित होतं.

परंतु, येशू पांढरा पोशाख घालत नव्हते. त्यासाठी खास ब्लिचिंग किंवा चॉकिंग करावं लागायचं आणि जुदिआमध्ये याचा संबंध एसेनस या गटाशी जोडला जात होता- या गटातील लोक ज्यू कायद्याच्या काटेकोर अर्थाचं अनुसरण करत असत. येशूंचा पोशाख आणि शुभ्र पांढरे कपडे यांच्यातील फरक मार्कच्या संहितेतील नवव्या प्रकरणामध्ये नोंदवलेला आहे. यामध्ये तीन अनुयायी येशूंसोबत प्रार्थनेसाठी एका पर्वतावर जातात आणि येशूंमधून प्रकाशकिरण बाहेर पडायला लागतात. मार्क नमूद करतो त्यानुसार, येशूंचा हिमॅटिआ (हा शब्द अनेकवचनात- म्हणजे हिमॅटिऑनऐवजी हिमॅटिआ असा वापरला- तर त्याचा अर्थ केवळ "बाह्यवस्त्रं" असा न होता "कपडे" असाही होऊ शकतो) "चकाकायला लागला, तीव्र शुभ्र झाला, पृथ्वीवरच्या कोणत्याही विरंजकाला इतकी शुभ्रता आणता आली नसती." त्यामुळे या रूपांतरापूर्वी येशू सर्वसामान्य माणसासारखाच दिसत असल्याचे मार्कने नमूद केले आहे. सर्वसामान्य कपडे घालणारा, म्हणजेच इथे रंग न दिलेला लोकरीचा अंगरखा घालणारा पुरुष अभिप्रेत आहे.

येशूंच्या देहदंडावेळच्या पोशाखाबद्दल आपल्याला अधिक माहिती मिळते. त्या वेळी रोमन सैनिक त्यांचा हिमॅटिआ (इथे विशेषनाम वापरलं असलं, तरी ते दोन बाह्यवस्त्रांसाठी असावं) चार हिश्श्यांमध्ये फाडतात (पाहा- जॉन, प्रकरण 19, वेचा 23). यातील एक बहुथा तलिथ, किंवा ज्यू...


...दिलं होतं. दंगल, स्फोट, दहशतवादी हल्ला इत्यादी वेळी काय करावं, याचं नीट प्रशिक्षण दिलं होतं, तयारी करून घेतली होती." असंही इनामदार सांगतात.

'विजय साळकरांशी खबऱ्यांवरून वाद?'

26/11 च्या मुंबई हल्ल्यात शहीद झालेल्या विजय साळसकरांशी प्रदीप शर्मा यांचा वाद होता, अशी बरीच चर्चा माध्यमांमधून झाली.

काही दिवसांपूर्वी प्रदीप शर्मा यांनी टीव्ही 9 मराठी या वृत्तवाहिनीशी बोलताना याबाबत आपली बाजू मांडली होती.

शर्मा म्हणतात, "शहीद विजय साळसकर हे माझे जिवलग मित्र होते. 1983 मध्ये पोलीस प्रशिक्षणासाठी आम्ही... उर्वरित लेख लिहा:

नालासोपाऱ्यात पाहायला मिळेल.

प्रदीप शर्मा हे मुंबईतील अंधेरी भागात राहतात. मात्र, त्यांच्या मित्रमंडळींनं सुरू केलेल्या 'प्रदीप शर्मा फाऊंडेशन'च्या माध्यमातून नालासोपरा भागात छोटे-मोठे उपक्रम आधीपासूनच केले जात होते. त्यामुळं एका अर्थानं प्रदीप शर्मा यांनी नालासोपाऱ्यातून रिंगणात उतरण्याची तयारी केली होती.

शिवसेनेच्या माध्यमातून ते आता बहुजन विकास आघाडीच्या क्षितिज ठाकूर यांना टक्कर देतील.

प्रदीप शर्मा विरूद्ध क्षितिज ठाकूर : कुणाचं पारडं जड?

"प्रदीप शर्मा आता नालासोपाऱ्यातूनच का, असा प्रश्न सहाजिक आहे. मात्र, त्याचं कारण सरळ आहे की, नालासोपाऱ्यातील आमदार क्षितिज ठाकूर यांचे वडील हितेंद्र ठाकूर यांची लोकांमध्ये असलेली प्रतिमा पाहून प्रदीप शर्मांना शिवसेनेनं उतरवल्याचं दिसून येतं." असं वरिष्ठ पत्रकार जितेंद्र दिक्षित सांगतात.

किंबहुना, स्वत: प्रदीप शर्मांनीही माध्यमांशी बोलताना आपण इथली गुन्हेगारी संपवण्यासाठी आल्याचं सांगितलं आहे.

मात्र, वरिष्ठ पत्रकार सुहास बिऱ्हाडे म्हणतात, "हितेंद्र ठाकूर यांना आव्हान द्यायचं असतं, तर ते वसईतून उभे राहणं अपेक्षित होतं. कारण हितेंद्र ठाकूर वसईतून उभे आहेत. नालासोपाऱ्यात त्यांचे पुत्र क्षितिज ठाकूर हे उभे आहेत. क्षितिज ठाकूर हे परदेशात शिकलेले असून, त्यांच्यावर एकही गुन्हा दाखल नाहीये. ही त्यांची जमेची बाजू आहे."

प्रदीप शर्मा यांनी नालासोपारा मतदारसंघ निवडण्यामागचा अंदाज सांगताना बिऱ्हाडे म्हणतात, "लोकसभा निवडणुकीत नालासोपारा हा भाजपचा बालेकिल्ला म्हणून समोर आला. कारण इथं भाजपला 25 हजार मतांची आघाडी मिळाली."

तसेच, "नालासोपऱ्यात परप्रांतीय मतं प्रभावी आहेत. त्यामुळं त्यांची भिस्त त्यांच्यावरच दिसून येते. प्रदीप शर्मांच्या प्रचारासाठी भोजपुरी गायक, अभिनेते यांना आणत आहेत. शिवाय, प्रदीप शर्मांची पोलीस म्हणून एक प्रतिमा आहे. लोकांना ग्लॅमरचं आकर्षण असतं. त्याचा फायदा प्रदीप शर्मांना फायदा होऊ शकतो," असं सुहास बिऱ्हाडे सांगतात.

'शर्मांच्या आधीही अनेक पोलीस अधिकारी राजकारणात'

गेल्या काही वर्षांमध्ये पोलीस सेवेतून निवृत्त झाल्यानंतर किंवा स्वेच्छानिवृत्ती स्वीकारून राजकारणात येणाऱ्या अधिकाऱ्यांची संख्या लक्षणीयरीत्या वाढलीय. त्यामुळं आता हा पायंडाच पडत चाललाय का, अशीही चर्चा सुरू झालीय.

यावर बोलताना वरिष्ठ पत्रकार जितेंद्र दीक्षित म्हणतात, "पोलीस असताना एक प्रकारची...


...दिवस आम्ही दहा जण अज्ञातवासात होतो.

गिर्यारोहक राजेश गाडगीळ

हा अनुभव विलक्षण होता. वाटेत कुठली गावं नाहीत, इतर गिर्यारोहक नाहीत, जीवसृष्टीचा पत्ता नाही की मोबाईलला नेटवर्क नाही. हिमनद्या आणि उंचच उंच शिखरं या व्यतिरिक्त आमच्या साथीला केवळ आमचे आम्हीच. त्यामुळे काहीही झालं असतं तरी ते दहा जणांमध्येच निस्तरावं लागणार होतं.

 काराकोरममध्ये एकही झाड काय साधं झुडूपही नाही. टळटळीत उन होतं. पण आमच्या नशिबानं आम्हाला फार वाईट हवामानाचा सामना करावा लागला नाही.

बावीस दिवस बाहेरच्या जगाशी कुठलाच संपर्... उर्वरित लेख लिहा:

जे खिंड) आणि झामोरीयन ला हे दोन पास पहिल्यांदाच ओलांडले गेले.

इ फुंगमा हिमनदी आणि साऊथ अर्गन हिमनदीचं जंक्शन

6165 मीटर उंचीवरच्या 'नगा कांगरी' या शिखरावरही पहिल्यांदाच चढाई झाली. लडाखी भाषेत कांगरी म्हणजे बर्फाळ शिखर. इथल्या आजूबाजूच्या शिखर समूहातील ते पाचव्या क्रमांकाचं शिखर आहे त्यामुळे ते नगा कांगरी.

आमच्या मोहिमेपूर्वी या खिंडी आणि शिखराची कुणाला माहितीच नव्हती. पण आम्ही ते पास ओलांडल्यामुळे आता त्याच्या खिंडी झाल्या आहेत. खिंड आणि शिखरांना नवीन नावं द्यायचे काही निकष आहेत.

आम्ही ते सर्व निकष विचारात घेऊन 'अर्गन ला', 'झामोरीयन ला' आणि 'नगा कांगरी' ही नावं दिलेली आहेत.

साउथ आर्गन

या नवीन खिंडी, शिखराचं नाव आणि मोहिमेतील प्रत्येक गोष्टीचा सविस्तर अहवाल आम्ही लष्कर, इंडियन माऊंटेनियरिंग फाऊंडेशन (आयएमएफ), संरक्षण मंत्रालय, सर्वे ऑफ इंडिया, जगभरातील गिर्यारोहणाची जर्नल्स, अल्पाईन क्लब या महत्त्वाच्या संस्थाकडे पाठवला आहे. त्यामुळे भविष्यात जेव्हा या भागाचा नकाशा नव्याने तयार केला जाईल तेव्हा आम्ही दिलेली नावं अधिकृतपणे नमूद करण्यात येतील.

हिमालयन क्लबच्या संकेतस्थळावरही ही माहिती सर्वांसाठी उपलब्ध असेल.

अनिश्चितता कायम

आतापर्यंत हा भाग अस्पर्शीत होता. त्यामुळे स्वयंपूर्ण बनून काम करायचं होतं. आम्हाला सकाळी हे माहीत नसायचं की आम्ही संध्याकाळी पोहोचणार आहोत. मोहिमेच्या शेवटपर्यंत ही अनिश्चितता कायम होती. बर्फाचा डोंगर किंवा एखादा पास समोर आला तर तो संध्याकाळच्या वेळेस क्रॉस करणं शक्य नव्हतं. मग त्याच्या पायथ्यालाच राहावं लागत असे. मग सकाळी लवकर उठून ते क्रॉस करणं आणि त्या दिवसाचं ठरवलेलं ठराविक अंतरही कापावं लागत असे.

साउथ आर्गन हिमनदीवरचा परिसर

मोहिमेच्या सुरूवातीलाच उंचावरील एका कॅम्पकडे कूच करताना आमचा सहकारी दिव्येशचा पाय एका हलणाऱ्या दगडावरून सरकल्याने त्याच्या डाव्या डोळ्याला इजा झाली. डोळ्याच्या बाजूने रक्त साकळलं. त्यामुळे ताबडतोब त्याला लडाखमधील रोंगदो गावी माघारी न्यावं लागलं. सुदैवाने ती जखम आठवडाभरातच बरी झाली आणि दिव्येश पुन्हा आमच्यात सामील झाला.

अर्गन आइस फॉल

नुसताच बर्फ असतो तेव्हा त्यातून चालणं सोप्प असतं पण खडकाळ जमीन असेल तर त्यातून रस्ता काढत जाणं खूप आव्हानात्मक असतं. त्याचा आम्हाला अनेकदा प्रत्यय आला. पुन्हा एकदा सहकारी दिव्येशचाच पाय हिमनदीच्या मोठ्या भेगेत गेला. पण...


...दिवासी समाजाचे प्रतिनिधी म्हणून ओळख त्यांना भावणारी नाही.

भारतात मात्र राष्ट्रवादाची अस्मिता तरुणांसाठी कळीचा मुद्दा आहे. त्यांचं वर्तनही त्यानुसारच होतं किंवा बदलतं. आधीच्या पिढ्यांच्या तुलनेत त्यांची राष्ट्रवादी विचारांची ओढ अधिक आहे.

शब्दांपेक्षा चिन्हं, चित्रं प्रभावी

मोठ्या प्रमाणावर शेअर झालेल्या फेक न्यूज, लिखित मजकुरापेक्षा चित्र तसंच मीम्स स्वरूपात आहेत असं या संशोधनातून स्पष्ट झालं आहे. सोशल मीडियावरच्या विविध प्लॅटफॉर्म्सचं सखोल स्वरूपही या संशोधनाद्वारे उलगडून दाखवण्यात आलं आहे.... उर्वरित लेख लिहा:

बीसी वर्ल्ड न्यूज आणि बीबीसी डॉट कॉम ही बीबीसीची व्यावसायिक व्यासपीठं असून ती बीबीसी ग्लोबल न्यूजच्या मालकीची आहेत.

बीबीसी वर्ल्ड न्यूज टेलिव्हिजन हे दोनशे देश तसंच प्रदेशांमध्ये उपलब्ध असून, 454 दशलक्ष घरं आणि 3 दशलक्ष हॉटेल रुम्समध्ये उपलब्ध आहे.

हेही वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)


...दिसलं.

मोबदला मिळवण्यासाठी आळशी व्यक्तींचा गट फार मेहनत घेणार नाही, अशी शक्यता होती आणि त्यात काही आश्चर्य वाटण्यासारखंही नव्हतं. मात्र, जेव्हा या आळशी व्यक्तींचा मेंदू स्कॅन करण्यात आला. तेव्हा संशोधकांना आश्चर्याचा धक्का बसला.

प्राध्यापक हुसैन म्हणाले, "निरुत्साही व्यक्तींचे मेंदू उत्साही व्यक्तींच्या मेंदूंपेक्षा वेगळे होते. हे वेगळेपण मेंदूच्या रचनेत नव्हतं. तर निर्णय घेत असताना त्यांच्या मेंदूतल्या हालचालीत बराच फरक आढळला."

ते पुढे सांगतात, "आश्चर्य म्हणजे त्या परिस्थितीत निरुत्साही लोका... उर्वरित लेख लिहा:

तं. त्या म्हणतात, "आळशीपणा चांगला नाही, असंच समाजाचं मत आहे. आम्ही लहान होतो तेव्हा आम्हालाही अंथरूणात पडून राहण्याची परवानगी नसायची. कारण, ते वाईट समजलं जायचं. आमचे आई-वडील आम्हाला सकाळी लवकर उठवायचे. अगदी सुट्ट्यांच्या दिवशीसुद्धा. कारण आम्हाला उठून आमची कामं आटपायची असायची."

'आळशीपणा हा गुन्हा'

केंब्रिज विद्यापीठात तत्त्वज्ञान (फिलॉसॉफी) विषयाचे प्राध्यापक आणि या विषयावर संशोधन करणारे प्राध्यापक अॅनास्टेजिया बर्ज यादेखील मान्य करतात की जुन्या काळात हा दृष्टिकोन इतका पक्का होता की आळशीपणासाठी कठोर शिक्षा केली जाते.

"सोव्हिएत युनियनमध्ये आळशीपणासाठी कठोर शिक्षा असायची. आळशीपणा सामाजिक कीड आहे, असं त्याकाळी मानलं जायचं."

"कवी जोसेफ ब्रॉड्स्की, ज्यांना पुढे नोबेल पारितोषिक मिळालं, त्यांनी सोव्हिएत युनियन सोडल्यावर त्यांच्यावर खटला दाखल करण्यात आला होता आणि तुम्ही काय करता?, तुमचं काम काय? तुमचा व्यवसाय काय? असे प्रश्न त्यांना विचारण्यात आले होते."

"ते म्हणाले, 'मी कवी आहे.' मात्र, हे न्यायाधीशांच्या आकलनाच्या पलीकडचं होतं. परिणामी ब्रॉड्सकी यांना सक्तमजुरीची शिक्षा सुनावत हद्दपार करण्यात आलं. यानंतर त्यांची रवानगी अशा ठिकाणी झाली जिथे ते थोडीफार कविता करू शकायचे."

आळशीपणा म्हणजे मानसिक आरोग्याची काळजी?

मात्र, लोकांचा हाच दृष्टिकोन आउटडेटेड आणि मानसिक आरोग्यासाठी अपायकारक असल्याचं ल्युसी यांना वाटतं.

त्या म्हणतात, "सर्वांपासून काही काळ दूर राहणं, डिसकनेक्ट होणं आणि थोडा शांत वेळ, हा तुमचा मेंदू आणि शरीर स्वीच ऑफ करण्याच्या कामी मोलाची कामगिरी बजावतो. म्हणजेच थोडीतरी वामकुक्षी घ्यावी किंवा थोडावेळ तरी अंथरुणात लोळत पडावं."

"आपली पिढी प्रत्यक्षात स्व-देखभालीचे हे क्षण टिपते आणि आपल्या मानसिक आरोग्याची काळजी घेते. काही लोक याला 'थोडावेळ आळशी' होणं म्हणू शकतील."

हल्ली कठोर परिश्रम करूनही त्याचा हवा तेवढा मोबदला मिळत नाही, असं लुसी यांना वाटतं.

त्या म्हणतात, "60 वर्षं काम करूनही आपलं कर्ज फिटत नाही."

त्यामुळे आपण 'आळशी' असण्याचं लुसी यांना अजिबात वाईट वाटत नाही. इतकंच नाही तर इतरांनीही आळशीपणाचे फायदे जाणून घ्यावे, यासाठी त्या प्रयत्न करतात.

त्या म्हणतात, "आपण कोणत्या प्रकारची जीवनशैली टिकवून ठेवू शकतो आणि आयुष्यभर कोणती जीवशैली टिकवून ठेवण्याची आपली क्षमता आहे, याकडे आजच्या पीढीचा कल आहे. स्वतःचं शरीर...


...दी कार्यकर्त्याला सामील केल्याने फायनान्शिय टाईम्सच्या एका पत्रकाराला हाँगकाँगमध्ये येण्यापासून रोखण्यात आलं होतं.

लोकशाहीच्या दृष्टीकोनातून करण्यात येणारे बदल हा देखील एक महत्त्वाचा मुद्दा आहे.

हाँगकाँगचा प्रमुख असणाऱ्या 'चीफ एक्झिक्युटिव्ह'ची निवड सध्या १२०० सदस्यांच्या इलेक्शन कमिटीद्वारे करण्यात येते. या कमिटीमधले बहुतेक सदस्य हे बीजिंगधार्जिणे असून पात्र मतदारांच्या फक्त ६% मतदार या कमिटीची निवड करतात.

हाँगकाँगमधले कायदे तयार करणाऱ्या लेजिस्लेटिव्ह काऊन्सिलच्या सर्व ७० सदस्यांची निवड ... उर्वरित लेख लिहा:

नच आपण चीनी असल्याचं हाँगकाँगच्या लोकांना वाटत नाही.

गेल्या काही वर्षांमध्ये हाँगकाँगमधल्या लोकांमधली चीन विरोधी भावना वाढली. चीनी पर्यटक करत असलेलं नियमांचं उल्लंघन किंवा त्यांच्यामुळे महागणाऱ्या वस्तू याविषयी लोक नाराजी व्यक्त करू लागले.

काही तरूण आंदोलकांनी तर चीनपासून हाँगकाँग स्वतंत्र करण्याविषयी बोलून दाखवल्याने चीन सरकार सजग झालंय.

प्रत्यार्पण विधेयक जर मंजूर झालं तर हाँगकाँग आणखीन चीनच्या नियंत्रणाखाली येईल, असं निदर्शकांना वाटतंय.

"जर हे विधेयक मंजूर झालं तर मग हाँगकाँगही चीनमधल्याच इतर कोणत्यातरी शहरासारखं होईल," १८ वर्षांचा निदर्शक माईकने बीबीसीला सांगितलं.

हाँगकाँगमधली निदर्शनं

डिसेंबर २०१४मध्ये पोलिसांनी प्रजासत्ताकासाठी निदर्शनं करण्यात येणाऱ्या एका ठिकाणावर नियंत्रण मिळवल्यावर निदर्शकांनी जयघोष केला, 'वी विल बी बॅक' - आम्ही परत येऊ.

आणि हे निदर्शक परतले, यात आश्चर्य वाटायला नको. हाँगकाँगला निदर्शनांची मोठी परंपरा आहे.

१९६६मध्ये स्टार फेरी कंपनीने भाडेवाढ केल्यानंतर निदर्शनं करण्यात आली होती. या निदर्शनांना नंतर दंगलींचं वळण लागलं. कर्फ्यू लावण्यात आला आणि रस्त्यांवर हजारो सैनिक उतरवावे लागले होते.

इथं १९९७पासून आंदोलनं होत आहे. पण आता होणाऱ्या आंदोलनांपैकी मोठी आंदोलनं ही राजकीय स्वरूपाची असतात आणि म्हणूनच आंदोलक आणि चीनच्या मुख्यभूमीची धोरणं यांच्यात वाद होतो.

हाँगकाँगला काही प्रमाणात स्वायत्तता असली तरी त्यांना निवडणुकीबाबत फारसं स्वातंत्र्य नाही. म्हणून मग आपलं म्हणणं मांडण्यासाठी लोकांकडे आंदोलनांसारखे मोजके पर्याय उपलब्ध आहेत.

२००३मध्ये मोठी निदर्शनं झाली होती. तब्बल ५ लाख लोक रस्त्यांवर उतरले आणि त्यानंतर वादग्रस्त सुरक्षा विधेयक रद्द करण्यात आलं होतं. मताधिकारासाठी होणारी वार्षिक निदर्शनं किंवा तियानानमेन चौकातल्या कारवाईच्या स्मरणार्थ होणारी निदर्शनं ही हाँगकाँगमध्ये दरवर्षी होतात.

स्वतःचा नेता निवडण्याचा अधिकार मिळावा यासाठी २०१४मध्ये अनेक आठवड्यांपर्यंत अशी निदर्शनं झाली. पण ही 'अम्ब्रेला मूव्हमेंट' विरली आणि बीजिंगच्या धोरणांमध्ये काहीही फरक पडला नाही.

हेही वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)


...दी वाढू लागतात. मोठी जहाजं खोल समुद्रात नांगर टाकून उभी असतात. पुजारा खेळायला आली की नांगर मोड ऑन होतो. दुसऱ्या एंडचा प्लेयर कितीही आक्रमकपणे खेळत असला तरी पुजारा आपल्या तत्वाशी प्रामाणिक राहतो.

पुजाराने ऑस्ट्रेलिया दौरा गाजवला

बॉलवर नजर बसली, खेळपट्टीचा नूर कळला आणि बॉलर्स दमू लागले की पुजाराचं काम सुरू होतं. बॅकफूट-फ्रंटफूट यापैकी कधी कुठे जायचं हे एव्हाना पक्कं झालेलं असतं. एकेरी-दुहेरी धावांची वारंवारता वाढते. खणखणीत कव्हर ड्राइव्ह गवताला झिणझिण्या आणतो. बॅटला हलकेच वळवत चेंडू थर्डमन बाउं... उर्वरित लेख लिहा:

. सरतेशेवटी पुजाराच्या नावावर शतक असतं. शतकानंतर सेलिब्रेशनही एखाद्या सत्संगाप्रमाणे असतं. हेल्मेट काढून प्रेक्षकांना अभिवादन- एवढंच. हेल्मेट डोक्यावर चढवून पुजारा पुन्हा कामाला लागतो.

सकाळी हवेत किंचित गारवा असतो, दुपारी उन्हं डोक्यावर येतात आणि दिवसअखेरीला सूर्य कललेला असतो. खेळपट्टीवर राहूनच पुजाराचे सगळे ऋतू पाहून होतात. तो विकेट फेकत नाही, बॉलरला त्याची विकेट कमवावी लागते. मात्र ते होईपर्यंत इतिहास घडलेला असतो.

ऑस्ट्रेलिया दौरा सुरू होण्यापूर्वी सगळी चर्चा विराट कोहलीभोवती केंद्रित होती. भारतीय संघ ऑस्ट्रेलियातल्या पहिल्यावहिल्या मालिका विजयाच्या उंबरठ्यावर असताना सगळ्या बातम्या आणि चर्चेचा केंद्रबिंदू चेतेश्वर पुजारा आहे. आयुष्यात झटपट काहीच नाही, शॉर्टकट कामी येत नाही, अथक परिश्रम करावे लागतात या उक्तीचा प्रत्यय घडवत पुजाराने एकहाती मालिकेचं पारडं भारताच्या बाजूने झुकवलं.

पुजारा फटका मारताना

IPLमध्ये संघांनी नाकारलं म्हणून ट्वुटरवर पुजाराने नाराजी व्यक्त केली नाही. रणजी स्पर्धांमध्ये, इंग्लंडमध्ये यॉर्कशायरसाठी खेळत पुजारा धावांची भूक भागवत असतो.

या ऑस्ट्रेलिया दौऱ्यात पुजाराने 1,868 मिनिटं फलंदाजी करताना 1,258 चेंडू खेळून काढले. तीन शतकं, एका अर्धशतकासह पुजाराने चार कसोटींमध्ये मिळून 521 धावा केल्या. याच दमदार प्रदर्शनासाठी पुजाराची मालिकावीर पुरस्काराने गौरवण्यात आलं.

ऑस्ट्रेलिया दौऱ्याच्या निमित्ताने 19 भारतीय खेळाडू डाऊन अंडर आहेत. IPLचं कंत्राट नावावर नसलेला पुजारा संघातला एकमेव खेळाडू आहे. गेली अनेक वर्षं अनसोल्डची पाटी बघणारा पुजारा आता मोस्ट सेलेबल प्रॉपर्टी झाला आहे.

हे वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)


...दींची कोंडी करताना राहुल यांनी हा मुद्दा भ्रष्टाचार, गुप्ततेच्या कराराचा भंग आणि फसवणुकीचा असल्याचा आरोप केला आहे.

'..राजनाथना हेसुद्धा विचारा'

काल मुरादाबादमध्ये बोलताना राजनाथ यांनी 'चौकीदार प्युअर आहे आणि प्रत्येक अडचण आणि समस्येवरचा उपाय आहे.' असं वक्तव्य केलं होतं. यावर बोलताना राहुल गांधी यांनी राजनाथ यांना थेट आव्हान दिलंय. जर मोदी स्वच्छ असतील तर रफाल कराराची माहिती तत्कालीन संरक्षणमंत्री मनोहर पर्रिकर आणि संरक्षण सचिवांआधी अनिल अंबानींना कशी मिळाली? याचं उत्तर द्यावं असं राहुल यांनी ... उर्वरित लेख लिहा:

आहे.

त्यावेळी दोन्ही देशांनी संयुक्तरित्या काढलेल्या प्रसिद्धिपत्रकात असं म्हटलं होतं की 'UPA सरकारच्या काळात ठरवण्यात आलेल्या अटी आणि मानकांची पूर्तता झाल्यावर तसेच चाचणीत विमानं उत्तीर्ण झाल्यावर या विमानांची खरेदी होईल.' यानंतर अंदाजे वर्षभरानंतर सप्टेंबर 2016मध्ये करार करण्यात आला आणि त्यानुसार 59,000 कोटी रुपयांमध्ये 36 विमानं घेण्याचं ठरलं.

काँग्रेसचं म्हणणं आहे की जेव्हा काँग्रेसनं राफेल कराराच्या अटी ठेवल्या होत्या तेव्हा एका विमानाची किंमत 526 कोटी रुपये ठरवण्यात आली होती. भाजप सरकारच्या काळात हीच किंमत एका विमानाला 1570 कोटी रुपये ठरवण्यात आली. जर विमानं कमी किमतीला मिळत होती तर त्यासाठी तिप्पट किंमत का दिली जात आहे असा प्रश्न काँग्रेस विचारत आहे.

हे वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)


...दुटप्पीपणा दिसेल," असा इशाराही त्यांनी दिला.

मुख्यमंत्र्यांनी अहंकार बाजूला ठेवून समोर येणं अपेक्षित होतं- सुप्रिया सुळे

"आरे कॉलनीतील वृक्षतोडीबाबत सरकार अहंकारी भूमिका घेत आहे.एकीकडे वातावरण बदलाच्या गप्पा मारायच्या व दुसरीकडे रात्रीच्या अंधारात गुपचूप वृक्षतोड करायची हे योग्य नाही. अहंकार बाजूला ठेवून मुंबईचं हे फुफ्फुस वाचविण्यासाठी तुम्ही पुढे येणं अपेक्षित होतं," असं ट्वीट सुप्रिया सुळे यांनी केलं आहे.

दुपारी 1 वाजता - आरेवर वेगळी पत्रकार परिषद घेणार: उद्धव ठाकरे

निवडणुकीच्या तोंडवर... उर्वरित लेख लिहा:

सून सुरू आहे, मी गेल्या वर्षीच त्यात सहभागी झालो. आम्ही आमचं सर्वस्व यासाठी दिलं आहे. आमचा वेळ दिला आहे. ती झाडं आमच्यासाठी महत्त्वाची आहेत. ते म्हणतात की हे जंगल नाही, उद्या ते सांगतील तुम्ही माणसं नाहीत आणि तुम्हाला ऑक्सिजनची गरज नाही! म्हणून आम्ही आमच्या घरातून बाहेर पडलो आणि तिथे गेलो.

आम्हाला चिंता वाटते आहे या शहराची आणि आमच्या मुलाबाळांच्या भविष्याची. गेले सात आठवडे आम्ही शांतपणे निदर्शनं करत होतो. सगळं व्यवस्थित चालू होतं. आम्ही कायद्याचं पालन करत होतो आणि न्यायालयात लढा सुरू होता.

- सुशांत बाली, 'सेव्ह आरे' मोहिमेत सहभागी झालेला नागरीक

शनिवारी सकाळी 8 वाजता -

सामाजिक कार्यकर्त्या तिस्ता सेटलवाड यांनी मुंबई मेट्रोच्या व्यवस्थापकीय संचालक यांना सवाल विचारला आहे की आरे कॉलनीच्या जंगलात राहाणाऱ्या आदिवासींना त्या उपरे कसं म्हणू शकतात?

"इथल्या 27 पाड्यांमध्ये राहाणारे आदिवासी, आरे कॉलनी मुंबईचा भाग बनण्याआधीपासून राहात आहेत," त्यांनी लिहिलं.

दरम्यान, शिवसेनेचे नेते आणि खासदार संजय राऊत यांनी हे कार्टून ट्वीट केलं आहे.

संजय राऊत यांनी ट्वीट केलेले कार्टून.

रात्री 12 वाजता -

या परिसरात राहाणारे आदिवासी कार्यकर्ते प्रकाश भोईर यांनी बीबीसीशी बोलताना सांगितलं की, "रात्री नऊ साडेनऊच्या सुमारास प्रशासनाचे लोक आले. त्यांनी कारशेडच्या जागेवर झाडं तोडण्यास सुरुवात झाली होती. लोक घोषणा देत होते. मोठा पोलीस बंदोबस्त होता, पण कोणी अधिकारी दिसले नाहीत. फक्त तोडणी करणारे कामगार दिसले."

"आमच्यापैकी काहीजण आणि कार्यकर्ते आत शिरण्याचा प्रयत्न करत होते, त्यांना आत येऊ दिलं. आम्हीपण आत जाऊन बघून आलो. पण नंतर काहीजणांना ताब्यात घेतलं. आतमध्ये दोनशेपेक्षा जास्त झाडे तोडली आहेत. कोर्टानं आज निर्णय दिला आणि तुम्ही लगेच झाडे तोडतात हे बरोबर नाही, बाकीच्या प्रक्रिया अजून पूर्ण करायच्या आह्त. झाडे तोडणं चुकीचंच आहे," असंही ते म्हणाले.

रात्री 11.25 वाजता -

यावर मुंबई मेट्रोच्या व्यवस्थापकीय संचालक अश्विनी भिडे यांनी ट्वीट करून उत्तर दिलं आहे. त्यांनी लिहिलं, "कोर्टाच्या परवानगीनंतर झाडं तोडण्यासाठी 15 दिवसांची नोटीस द्यावी लागते, अशी चुकीची माहिती पसरवली जात आहे. याला काहीही कायदेशीर आधार नाही. वनप्राधिकरणाने वृक्षतोडीची परवानगी 13 सप्टेंबरला दिली होती. 28 सप्टेंबरला 15 दिवसांची मुदत पूर्ण झाली, पण हायकोर्टाचा...


...दुष्काळ अशा दुहेरी संकटांनी महाराष्ट्राला तडाखा दिला. शेतकऱ्यांमध्ये असंतोष आहेच आणि त्यात भर म्हणजे आर्थिक मंदीमुळे संकट गहिरं झालं आहे. अशा परिस्थितीत अमित शाह आणि भाजप 370 आणि काश्मीर हा इथल्या निवडणूक प्रचाराचा मुद्दा का करत आहेत? भाजपच्या स्थानिक नेत्यांनी दिलेला फीडबॅक.

पहिला मुद्दा म्हणजे देशाची आणि राज्याचीही अर्थव्यवस्था डळमळीत स्थितीत आहे. परिस्थिती सुधारेल अशी शक्यता नजीकच्या भविष्यात नाही. यावर उपाय म्हणजे या विषयांना बगल देत वातावरण निवळू देणं.

उद्धव ठाकरे, देवेंद्र फडणवीस, नरें... उर्वरित लेख लिहा:

देत आहेत. त्यांचा निवडणूक प्रचार स्थानिक मुद्यांवर बेतला आहे. प्रचारामध्ये काँग्रेस चित्रातही नाही.

आर्थिक मंदी, बँकांवरील संकट, शेतीचे प्रश्न हे महत्त्वाचे मुद्दे कमकुवत होताना दिसत आहेत, कारण विरोधी पक्ष भाजपच्या प्रचाराला प्रत्युत्तर देऊ शकलेला नाही. विरोधी पक्ष, ज्यामध्ये राजू शेट्टींच्या स्वाभिमानी शेतकरी संघटनेचा समावेश आहे, त्यांना शेतकऱ्यांच्या हमीभावाच्या मुद्द्याला हात घालता आलेला नाही. साखर उद्योगाला लागलेली घरघर त्यांचा मुद्दा होऊ शकलेला नाही. पाण्याची अभूतपूर्व टंचाई रोखण्यासाठी चार वर्षं सुरू असलेल्या जलयुक्त शिवाराची नेमकी भूमिका काय? यावर विरोधी पक्ष आवाज उठवू शकलेलं नाही.

विरोधी पक्षांकडे लोकांच्या दृष्टीने मुद्द्यांची कमतरता नाहीये.

कोल्हापूर सांगलीत पुरामुळे प्रचंड नुकसान झालं.

कोयनेचं खोरं असलेल्या पश्चिम महाराष्ट्रात पावसाने ऑगस्ट महिन्यात धुमाकूळ घातला. पुराने उसाची शेती उद्ध्वस्त झाली, डेअरी प्लांटचं नुकसान झालं, गवत आणि चाऱ्याची समस्या निर्माण झाली, फळबागांना फटका बसला आणि मालमत्तेचं अपरंपार नुकसान झालं. या संकटातून सावरण्यासाठी किमान दोन वर्षं लागतील, असं चित्र आहे. मराठवाड्यात दुष्काळ आणि पाण्याच्या संकटाने हजारो लोकांचं आयुष्य प्रभावित झालं आहे.

आत्महत्या सत्र सुरूच

विदर्भ, मराठवाडा आणि उत्तर, मध्य तसंच पश्चिम महाराष्ट्रातील पर्जन्यछायेच्या भागात कर्जमाफी योजना ढिसाळ पद्धतीने अमलात आणल्याचं चित्र आहे. या योजनेसाठी राज्याच्या तिजोरीतून 19,000 कोटी एवढी प्रचंड रक्कम खर्च झाली आहे, मात्र बळीराजाला त्यामुळे दिलासा मिळालाय, असं काही चित्र नाही.

शेतकऱ्यांच्या आत्महत्या सुरूच आहेत, ग्रामीण भागातून शहरांकडे मोठ्या प्रमाणावर स्थलांतर होत आहे. शेतकऱ्यांचा असंतोष हाताळण्यासाठी स्थापन करण्यात आलेल्या टास्क फोर्सचे चेअरमन किशोर तिवारी यांनी चिडून पदाचा राजीनामा दिला. त्यांनी निषेधाचा झेंडा उगारला आहे. शेतकऱ्यांनी या सरकारकडून फारशा अपेक्षा ठेवू नयेत, असं त्यांना वाटतं.

शेतकऱ्यांना कर्जमाफी मिळाली का?

पुणे-मुंबई-पिंपरी चिंचवड, नाशिक पट्ट्यात मंदीचा जबरदस्त फटका बसत आहे. त्यामुळे शेकडो जणांच्या नोकऱ्यांवर गदा आली आहे. नवीन उद्योग राज्यात आणू, असं मुख्यमंत्री म्हणाले होते. मात्र ते काहीच प्रत्यक्षात घडलं नाही. ते सगळे प्रकल्प आता बासनात गुंडाळल्यागत आहे.

समृद्धी महामार्ग,...


...देण्यासाठी वडील असणं आवश्यक नाही. पंतप्रधान म्हणूनही ते न्याय देऊ शकत होते. अनके महिलांनी म्हटलंय की, ऑस्ट्रेलियाला वडिलांची नव्हे, एका पंतप्रधानांची आवश्यकता आहे.

पंतप्रधान स्कॉट मॉरिसन यांच्यावर टीका होतेय, कारण हे प्रकरण त्यांनी गांभीर्याने घेतलं नसल्याचं म्हटलं जातंय. मॉरिसन आणि त्यांच्या मंत्र्यांवर हेही आरोप लावले जात आहेत की, ते लोकांच्या प्रश्नांपासून पळ काढत आहेत.

त्यांना विचारलं जातंय की, या सर्व प्रकरणाची सरकारमध्ये कुणाला माहिती होती का आणि कधी माहित पडलं? जर माहित होतं तर न्याय द... उर्वरित लेख लिहा:

्तसंस्थेला मिळालेल्या एका पत्राचा उल्लेख केला.

आरोप असा आहे की, एक व्यक्ती, जी आता कॅबिनेट मंत्री आहे, तिने 1988 साली 16 वर्षीय मुलीवर बलात्कार केला होता. ऑस्ट्रेलियन माध्यमांनी त्या मंत्री आणि कथित पीडितेची ओळख सार्वजनिक केली नाहीय.

त्या महिलेने गेल्यावर्षी वयाच्या 49 व्या वर्षी आत्महत्या केली. गेल्या वर्षीच्या सुरुवातीला त्या महिलेने न्यू साऊत वेल्स पोलिसांमध्ये तक्रार दिली होती. मात्र, तिच्या मृत्यूनंतर चौकशी थांबवण्यात आली.

गेल्या आठवड्यात त्या महिलेच्या मित्रांनी पंतप्रधान मॉरिसन आणि इतर खासदारांना पत्र लिहून संपूर्ण प्रकरणाच्या स्वतंत्र चौकशीची मागणी केली आहे. मॉरिसन यांनी ही मागणी नाकारली होती आणि म्हटलं होतं की, हे प्रकरण पोलिसांकडे आहे. मॉरिसन यांनी सोमवारी पत्रकारांनी म्हटलं की, ज्या व्यक्तीवर आरोप आहे, त्याने ते स्पष्टपणे फेटाळले आहेत.

ज्यांनी पत्र लिहून चौकशीची मागणी केली आहे, त्यांचं म्हणणं आहे की, कथित पीडित महिला मृत्युमुखी पडली आहे. अशावेळी पोलिस चौकशी पुढे सुरू ठेवणं फारच कठीण दिसतंय. कारण अशा प्रकरणात तक्रारदाराशी चौकशीदरम्यान बोललं जातं.

दुसरीकडे, रविवारी एका विद्यमान सरकारच्या एका खासदाराने लेबर पार्टीच्या खासदाराविरोधात बलात्काराची तक्रार दाखल केली आहे.

सर्वसामान्य जनतेचा दबाव

गेल्या 15 दिवसात ऑस्ट्रेलियातील राजकीय संस्कृती आणि लैंगिक भेदभाव यावरून अनेक प्रश्न उपस्थित केले जात आहेत.

गेल्या आठवड्यात मॉरिसन यांनीही हे मान्य केलं होतं की, व्यवस्थेत कमकुवत गोष्टी आहे आणि कामाच्या ठिकाणाला सुधारण्याची आवश्यकता आहे. मात्र, लोकांचा दबाव आहे की, काहीतरी ठोस काम करावं.

टीकाकारांचं म्हणणं आहे की, एका कॅबिनेट मंत्र्यांवर गंभीर आरोप आहे, तर त्याची योग्य चौकशी झाली पाहिजे. मात्र, सरकारने या मागण्या फेटाळल्या आहेत.

दुसरीकडे, ब्रिटनी हिगिन्स यांचं म्हणणं आहे की, त्यांनी पोलिसात तक्रार दाखल केली आहे आणि त्यांना वाटतं की, व्यवस्थेत सुधारणा व्हावी, जेणेकरून संसदेत अशा प्रकरणांना नीट हाताळलं जाऊ शकेल.

हे वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.रोज रात्री8 वाजता फेसबुकवर बीबीसी मराठी न्यूज पानावर बीबीसी मराठी पॉडकास्ट नक्की पाहा.)


...देश उच्च न्यायालयाने दोषीला फाशीची शिक्षा सुनावली होती. मात्र, ही "दुर्मिळातील दुर्मिळ' घटना नसल्याचं म्हणत न्या. बोबडे यांनी ही फाशीची शिक्षा कमी करत दोषीला जन्मठेप सुनावली होती.

व्यक्तिगत गोपनीयतेच्या अधिकारावर शिक्कामोर्तब करणाऱ्या 9 सदस्यीय घटनापीठाचे ते सदस्य होते. के. एस. पुट्टस्वामी विरुद्ध भारतीय संघराज्याच्या या खटल्याच्या निकालात न्या. बोबडे यांनी वेगळं मत व्यक्त करत व्यक्तिगत गोपनीयता हा मूलभूत अधिकार असल्याचं म्हटलं होतं. आधार सक्तीमुळे व्यक्तिगत गोपनीयतेचा भंग होत असल्याचं निरीक्ष... उर्वरित लेख लिहा:

ी.

आधारला पॅनकार्डशी जोडण्याच्या सक्तीवर आंशिक स्टे आणणारा निकाल सुनावणाऱ्या द्विसदस्यीय खंडपीठाचे ते सदस्य होते.

केरळ उच्च न्यायालयात असताना त्यांच्या खंडपीठाने सुनावलेल्या निकालात माहिती अधिकाराच्या कुठल्याही प्रकरणात पोलिसांना FIR कॉपी पुरवणं बंधनकराक असल्याचं त्यांनी म्हटलं होतं.

न्या. अब्दुल नझीर

न्या. अब्दुल नझीर यांना फेब्रुवारी 2017मध्ये कर्नाटक उच्च न्यायालयातून सर्वोच्च न्यायालयात बढती मिळाली. जानेवारी 2023 मध्ये ते निवृत्त होतील. सर्वोच्च न्यायालयात नियुक्ती होण्याआधी ते देशातल्या कुठल्याच उच्च न्यायालयाचे मुख्य न्यायाधीश नव्हते. मूळचे मंगळुरूचे असलेले न्या. अब्दुल नझीर यांनी जवळपास 20 वर्षं कर्नाटक उच्च न्यायालयात सेवा बजावली. 2003 साली त्यांची कर्नाटक उच्च न्यायालयाच्या अतिरिक्त न्यायमूर्तीपदी नियुक्ती झाली.

अयोध्या वादासंबंधीचा खटला सर्वोच्च न्यायालयात तीन सदस्यीय खंडपीठासमोर सुरू असताना न्या. अब्दुल नझीर हेदेखील या खंडपीठाचे सदस्य होते. त्यांनीच हा खटला आणखी मोठ्या खंडपीठासमोर चालवण्यात यावा, अशी शिफारस केली होती.

तिहेरी तलाक घटनात्मकदृष्ट्या वैध आहे की नाही, यासंबंधीच्या खटला ज्या खंडपीठासमोर सुरू होता त्या खंडपीठाचे न्या. नझीर हेदेखील सदस्य होते. तेहरी तलाक रद्द करण्याचा अधिकार सर्वोच्च न्यायालय नाही तर केंद्र सरकारला असल्याचं म्हणत केंद्र सरकारने यासंबंधीचा कायदा करावा, असा आदेश या खंडपीठाने दिला होता.

हेही वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)


...देश सोडून इतर कोणत्याही राज्यात दलितांचा स्वतःचा प्रभावी पक्ष नाही. महाराष्ट्रात नेहेमीच रिपब्लिकन पक्ष हा चर्चेच्या केंद्रस्थानी राहिला आहे; पण त्यात भावनिकता जास्त आणि राजकीय परिणाम कमी अशीच स्थिती आहे.

कोणत्याही रिपब्लिकन गटाला सत्तरच्या दशकानंतर कधी दीड-दोन टक्क्यांच्या पेक्षा जास्त मते मिळालेली दिसणार नाहीत. याचा अर्थ, सगळे तर सोडाच, पण बहुसंख्य दलित देखील रिपब्लिकन पक्षांना मते देत नाहीत, असे म्हणावे लागेल.

रिपब्लिकन पक्ष एका जातीचा?

या राजकीय अपयशाचं खापर केवळ फाटाफुटीवर फोडता येणार ... उर्वरित लेख लिहा:

यला अवघड आहे.

बहुजन की सर्वजन?

अर्थात, खरा मुद्दा आहे तो सामाजिक आघाड्यांचा. नेमक्या कोणत्या सामाजिक शक्तींशी हातमिळवणी करावी याची कोणतीच व्यूहरचना कोणाही दलित गटाकडे असलेली दिसत नाही. एकीकडे इतर सर्व समाजघटकांच्या विरोधात उभं राहण्याची जिद्द आणि दुसरीकडे सामाजिक आघाड्या करण्याची दूरदृष्टी यात दलित चळवळ हेलकावत राहते.

दलित-बहुजन ते सर्वजन अशा विविध सामाजिक आघाड्यांची चर्चा झालेली आहे खरी, पण सांस्कृतिक आणि / किंवा आर्थिक मुद्द्यांवर नेमके कोणते समूह दलितांच्या बरोबर येतील किंवा कोणाचे हितसंबंध हे दलितांच्या हिताच्या थेट विरोधातील नसतील हे ठरवण्यात नेहेमीच अडचणी आल्या आहेत. या प्रश्नातल्या व्यावहारिक अडचणी दिसत असूनही, स्वतः बाबासाहेब आंबेडकर व्यापक परिप्रेक्ष्यात विचार करीत. म्हणूनच त्यांनी ब्राह्मणशाही आणि भांडवलशाही यांचा एकत्रित उल्लेख केलेला दिसतो.

पण भूमिहीनांचे लढे किंवा गायरानासाठीच्या चळवळी असे अपवाद सोडले तर दलित चळवळ म्हणजे दलित जातींच्या प्रश्नापुरती चळवळ असे समीकरण बनले. शेतमजूर, शहरी असंघटित यांचे प्रश्न, गरिबांच्या आरोग्याचे प्रश्न, सामन्यांच्या शिक्षणाचे प्रश्न, असे विषय इतर 'स्पेशालिस्ट' लोकांकडे जणू सोपवण्यात आले. त्यामुळे सामाजिक आघाड्या तयार होण्याची प्रक्रिया सुरू देखील होऊ शकली नाही.

कनिष्ठ ओबीसी समूहांबरोबर जातिव्यवस्थेच्या विरोधात आणि नव-भांडवलशाहीच्या विरोधात आपण एकत्र यायला पाहिजे, असं खास करून वाटणारं दलित नेतृत्व नेहेमीच विरळा राहिलं आहे.

दुसरीकडे, आजच्या भारतीय समाजातील सर्वांत चेपलेला आणि सर्वात बाजूला पडलेला जो समूह, तो म्हणजे मध्य आणि पश्चिम भारतातले आदिवासी, त्यांच्याशी सामाजिक युती करण्यात दलित चळवळीने कधी खास स्वारस्य दाखवलेलं नाही. या दोन्ही मर्यादांचं कारण दुहेरी आहे.

एक तर आपल्या स्वनिर्मित प्रतीकांचा आणि पर्यायी सांस्कृतिक नवरचनेचा रास्त अभिमान असणार्‍या दलित चळवळीने ती सांस्कृतिक नवरचना ही सामाजिक आघाडीची पूर्वअट मानली. त्यामुळे व्यापक सामाजिक आघाडी करण्यात साहजिकच अडचणी निर्माण झाल्या.

चौकट मोडण्यासाठी चौकटीत अडकले!

दुसरं म्हणजे, अस्पृश्यतेच्या इतिहासामुळे आणि वर्तमानामुळे देखील दलित चळवळीच्या मागण्या आणि आंदोलनं यांचं स्वरूप कसं असेल यावर काही अपरिहार्य बंधनं आणली. त्या मागण्या आणि आंदोलने यांच्यात इतर घटक 'स्वतःच्या' मागण्या म्हणून सहभागी होऊ शकले...


...देशांमध्ये प्रचलित असलेला हा प्रकार भारतात फारसा वारपला जात नाही. सॅनिटरी नॅपकिन्ससारखाच काहीसा हा प्रकार. पण पॅडस योनीच्या बाहेर राहून पाळीचा रक्तस्राव शोषतात तर टॅम्पॉन योनीच्या आत घालावे लागतात.

याचा सगळ्यात मोठा फायदा म्हणजे याची शोषणक्षमता सर्वाधिक असते. काही टॅम्पॉन तर रात्रभर वापरले तरी चालतात. दुसरं म्हणजे टॅम्पॉन घट्ट जीन्सच्या आतसुद्धा सोयिस्करपणे वापरता येतात. जास्तवेळ वापरूनही याची पॅडप्रमाणे दुर्गंधी येत नाही. फिल्डवर काम करणाऱ्या महिला, खेळाडू यांच्यासाठी हे सोईस्कर ठरतात.

3. क... उर्वरित लेख लिहा:

्ट्रुअल कपची किंमत कमीत कमी 500 रुपयांपासून सुरू होते. रक्तस्रावाचा प्रवाह, प्रमाण, स्त्रीचं वय, योनीचा आकार यावरून कोणता कप वापरता येईल हे ठरतं आणि त्यानुसार किंमत वाढत जाते.

कापडी पॅडचंही तसंच आहे. पण कप किंवा कापडी पॅडच्या किंमती सर्वांच्या आवाक्यातल्या नाहीत. "मी परवाच काही कापडी पॅड मागवले. मला एक पॅड दोनशे रुपयाला पडलं. नेहमीच्या पॅडपेक्षा कितीतरी जास्त महाग," नमिता माहिती देतात.

सॅनिटरी पॅडच्या ऐवजी तुम्ही पूर्णवेळ कापडी पॅड वापरू शकत नाही. त्यांची कमी शोषक्षमता असल्याने डाग लागणं, कपडे खराब होण्यासारखे प्रश्न नेहमीचेच आहेत असं नमिता यांना वाटतं.

टॅम्पॉन, पिरीयड पँटी किंवा स्पंजच्या किमतीही आवाक्यातल्या नाहीत.

2. देखभाल

कापडी पॅड, पीरिअड अंडरवेअर किंवा स्पंज या गोष्टी पुन्हा वापरता येण्यासारख्या असल्या तरी त्यांची देखभाल करणं जिकिरीचं काम असतं.

"या सगळ्या गोष्टींचा फायदा तेव्हाच होईल जेव्हा जेव्हा ते स्वच्छ धुवून, जंतुनाशक लिक्विडमध्ये भिजवून, पुन्हा धुवून उन्हात कोरडे वाळवले जातील. नाहीतर उलट त्रासच व्हायचा," नमिता पुढे माहिती देतात.

3. जुन्या समजुती

मेन्स्ट्रुअल कप, टॅम्पॉन किंवा स्पंज वापरताना ते योनीमध्ये आत सरकवून घालावे लागतात. हे भारतीय मानसिकतेत बसणारं नाही. बायका बिचकतात हे खरं. अगदी लग्न झालेल्या बायकांच्या अंगावरही मेन्स्ट्रुअल कप म्हटलं की काटा येतो," सीमा म्हणतात.

बायकांनी हे कप एकदा जरी वापरले, तरी त्यातून मिळणारा आराम त्यांना नंतर दुसरं काही वापरू देत नाही, असं सीमा म्हणतात.

मासिक पाळीबद्दल चर्चा म्हणजे सॅनिटरी नॅपकिनबद्दल चर्चा असा समज रूढ झाला आहे. पर्यावरणवादी ओरडून ओरडून सांगत आहेत की, सॅनिटरी पॅडचा वाढता वापर पर्यावरणाला धोकादायक आहे.

सॅनिटरी पॅडला पर्याय उपलब्ध आहेत. प्रत्येक पर्यायाचे फायदे-तोटे आहेत. यातला कुठला पर्याय निवडायचा हे सर्वस्वी महिलांच्या हातात आहे.

हे वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)


...दोलनाचे भीम रासकर सांगतात, "सरपंच पती, पिता, दीर, सासरा हे वास्तव आहे आणि ते नाकारून चालणार नाही. आरक्षणाची सुरुवात ज्यावेळेला झाली तेव्हा मात्र 100 टक्के बाहुल्या होत्या, त्यांना रबर स्टँप म्हटलं जायचं. आता मात्र उच्चशिक्षित तरूणी गावपातळीवरील राजकारणात सहभागी होत आहेत. यशस्वी कारभार करून दाखवत आहेत."

हाच मुद्दे पुढे नेत मुक्त पत्रकार साधना तिप्पनाकजे सांगतात,  "महिलांना आरक्षण दिलं तेव्हा त्याकडे 'जादूची कांडी' म्हणून पाहिलं गेलं. जसं की या महिला सरपंचांनी लगेच काहीतरी करून दाखवलं पाहिजे, असा... उर्वरित लेख लिहा:

असेल तर तिला कुटुंबातून आणि समाजातून पाठिंबा मिळणं गरजेचं आहे.

प्रातिनिधिक फोटो

भीम रासकर सांगतात, "बाईला कौटुंबिक कामं आहेतच. शिवाय आता राजकारणात आल्यामुळे ही नवीन जबाबदारी तिच्या अंगावर येऊन पडलीय. असं असलं तरी पुरुषांच्या तुलनेत गावाची परिस्थिती सुधारण्याची इमानदारी तिच्याकडे असते. तिला कुटुंब आणि समाज दोन्हीकडून पाठिंबा मिळायला हवा."

"घरातली स्थिती जोवर बदलत नाही, तोवर तुम्ही आरक्षण द्या किंवा दुसरं काहीही द्या, काहीच फरक पडणार नाही. घरापासून महिलेला निर्णयप्रक्रियेत सहभागी करून घ्यायला हवं," असं साधना तिप्पनाकजे सांगतात.

हे वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा..)


...द्धती आणि पुढील प्रवेशांचा विचार केला गेला पाहिजे होता. कारण अंतर्गत परीक्षा चोख असत्या तर लेखी परीक्षांची गरजच भासली नसती. हे लक्षात घेणे गरजेचे आहे. तेव्हा पर्यायांची पूर्व तयारी आणि संभ्याव्य गोष्टींचा विचार हा निर्णय घेतानाच करायला हवा होता," असंही त्या म्हणाल्या.

शाळांमधील अंतर्गत मार्क विश्वासार्ह नाहीत किंवा ते पारदर्शक नाहीत असं अनेक शिक्षणतज्ज्ञ मान्य करतात. अनेकदा तोंडी परीक्षेत 20 पैकी 20 मार्क मिळवलेला विद्यार्थी 80 मार्कांच्या लेखी परीक्षेत 20-25 मार्क सुद्धा मिळवू शकत नाही. तेव्हा... उर्वरित लेख लिहा:

ंधारात आहोत." असंही त्या म्हणाल्या.

भारतीय शिक्षण व्यवस्थेत बोर्डाच्या परीक्षांना अत्यंत महत्त्व आहे. बोर्डाच्या निकालाच्या आधारे विद्यार्थ्यांच्या उच्च शिक्षणाचा मार्ग मोकळा होतो.

कोरोना आरोग्य संकटात अपवादात्मक परिस्थितीमध्ये परीक्षा होणार नसली तरी त्याला ठोस पर्याय उपलब्ध करून देण्याचे काम शिक्षण विभागाचे नाही का? असाही प्रश्न पालकांनी उपस्थित केला.

त्या पुढे सांगतात,"ऑनलाईन शिक्षणाचं आव्हान होतं. ते मुलांनी पेललं. अभ्यासासाठी कोचिंग क्लासचीही मदत घेतली. प्रयत्न करत परीक्षेची तयारी मुलांनी केली. अभ्यास कर सांगितलं तर माझा मुलगा मला सांगतो वाचून झालंय. परीक्षा असली की मुलांना अभ्यास करणं भाग असतं. पण तसं आता नाहीय."

यासंदर्भात आम्ही शालेय शिक्षणमंत्री वर्षा गायकवाड आणि एसएससी बोर्डाचे अध्यक्ष दिनकर पाटील यांना संपर्क साधण्याचा प्रयत्न केला. पण त्यांच्याकडून कोणताही प्रतिसाद मिळाला नाही.

'राज्य सरकारने 12 महिने काय केलं?'

सीबीएसई बोर्डाने सुरुवातीला दहावीची परीक्षा रद्द केली. त्यानंतर शालेय शिक्षणमंत्री वर्षा गायकवाड यांनीही आपण दहावीची परीक्षा रद्द करत असून मूल्यमापन कसे करायचे याबाबत निर्णय घेऊ असं सांगितलं.

एप्रिल 2021 महिन्याच्या दुसऱ्या आठवड्यापर्यंत राज्य सरकार दहावी आणि बारावी बोर्डाची परीक्षा घेण्याबाबत ठाम होते. पण अचानक राज्य सरकारने बारावीची परीक्षा पुढे ढकलण्याचा आणि दहावीची रद्द करण्याचा निर्णय घेतला.

गेल्यावर्षीही दहावीच्या परीक्षेला कोरोनाचा फटका बसला होता आणि शेवटच्या क्षणी एका विषयाची परीक्षा एसएससी बोर्डाने रद्द केली होती. पण मग वर्षभर शिक्षण विभागाने दहावीच्या परीक्षेसाठी काय तयारी केली असा प्रश्न पालक संघटनांकडून उपस्थित करण्यात येत आहे.

पालक संघटनेही उच्च न्यायालयात याबाबत हस्तक्षेप याचिका दाखल केली आहे.

इंडिया वाईड पॅरेंट असोसिएशनच्या प्रमुख अनुभा सहाय यांनी बीबीसी मराठीशी बोलताना सांगितलं, "सरकार गंभीर नसल्याचं उच्च न्यायालयात सुनावणीदरम्यान स्पष्ट झालं. कारण न्यायालयाने विचारलेल्या प्रश्नांची उत्तरं सरकारकडे नव्हती. मग शिक्षण विभागाने 12 महिने काय केलं?

मुंबई उच्च न्यायालयाने आधीच्या दोन सुनावणींमध्ये राज्य सरकारला बाजू मांडण्यासाठी मुदत दिली. पण तरीही राज्य सरकारकडे अद्याप कोणतही धोरण नाही. 15 एप्रिल रोजी निर्णय घेतला मग पर्यायी व्यवस्था करण्यासाठी काय केले....


...द्धा सांगावं."

जम्मू-कश्मीर अपनी पार्टीचे अध्यक्ष सैय्यद अल्ताफ बुखारी यांनी बीबीसीला फोनवर सांगितलं की, यावेळेला असा आदेश जारी करणं हे बेजबाबदारीचं आहे आणि खूपच दु:खद बाब आहे

ते म्हणाले, "आमचे नागरिक गेल्या 2 वर्षांपासून चिंतेत आहेत. मला वाटतं हा एक तर बेजबाबदार निर्णय आहे किंवा यामागे काहीतरी कट आहे. अन्न विभागाच्या निर्देशकांनी म्हटलं आहे की, ही रुटीन प्रोसेस आहे, पण जर का ही रुटीन प्रोसेस असेल, तर मग नेहमी आमच्याच नागरिकांना का त्रास दिला जातो?"

बुखारी आणि भाजपचे संबंध चांगले असल्याचं समज... उर्वरित लेख लिहा:

म्हणाले, यंदा खूप जास्त पाऊस पडण्याची शक्यता आहे. मी नागरिकांना आवाहन करतो की, भीतीपोटी त्यांनी कोणतीही गोष्ट खरेदी करू नये.

कलम 370 हटल्यानंतर काश्मीरमध्ये अनेक महिने कर्फ्यू, निदर्शनं, लॉकडाऊन, इंटरनेट आणि टेलिफोन शटडाऊन ठेवण्यात आले.

कोरोनामुळे काश्मीरनं दुसऱ्यांदा लॉकडाऊन अनुभवलं. आता सगळ्यांच्या नजरा या नवीन आदेशावर आहेत. आता काय होईल, असा प्रश्न सगळ्यांच्या मनात आहे.

हे वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)


...द्यकीय वापरासाठी गांजा विकत घेता येऊ शकतो.

"त्यामुळे लोक गांजाला सर्रास निरुपद्रवी वनस्पती मानू लागले आहेत. पण ते खरं नाही. अमेरिकेत इतर ड्रग्जचा सर्रास प्रसार झाल्यावर दगडापेक्षा वीट मऊ म्हणून गांजा विक्रीला परवानगी देण्यात आली. अर्थात त्यावरही निर्बंध आहेत," नातू सांगतात.

दारूचा वास तोंडाला येतो तसं गांजाचं होत नाही. त्यामुळे एखाद्यानं नशा केल्याचं त्याच्या घरच्यांच्या लक्षात येत नाही, छुपी नशा वाढत जाते, व्यसनाधीन झाल्यावर त्या व्यक्तीचं सगळं घरदारही अनेकदा उध्वस्थ होतं.

येत्या काळात ही स... उर्वरित लेख लिहा:

कामं

कोव्हिडच्या काळात अनेक नशा मुक्ती केंद्र पुरेशा सुविधांअभावी, कर्मचारी नसल्यानं किंवा विलगीकरण करता येत नसल्यानं बंद ठेवावी लागली आहेत.

तुषार नातूंनीही नवी मुंबईतलं त्यांचं 'निर्धार' केंद्र बंद ठेवलं आहे. "कोरोना विषाणूची लागण झालेल्या व्यसनाधीन व्यक्तींवर उपचार करणं सोपं नसतं. आमच्याकडे पेशंट आला तर आम्ही त्याची आधी टेस्ट करून घेतो. डॉक्टरांना दाखवतो. आणि त्याला इतर लोकांपासून दूर कसं ठेवता येईल याचा प्रयत्न करतो."

मुक्तांगणमध्ये मोठी जागा आणि वेगवेगळे वॉर्ड्स असल्यानं विलगीकरण शक्य झालं आहे. पण कर्मचाऱ्यांना अनेक समस्यचा भेडसावत असल्याचं मुक्ता सांगतात.

"डॉक्टर्स आणि कर्मचारी मास्क आणि पीपीई किट घालून काम करतात पण चोविस तास तसं राहणं शक्य नाही. एखादा रुग्ण अचानक आक्रमक झाला, तर पीपीई किट घालण्याइतका वेळही मिळत नाही. आमचेही कर्मचारी त्यामुळे पॉझिटिव्ह आले आहेत. पण सुदैवानं कुणाला गंभीर लक्षणं नाहीत."

व्यसनांच्या विळख्यातून मार्ग कसा काढणार?

तुषार स्वतः ड्रग्जच्या विळख्यातून बाहेर पडले होते आणि आता इतरांना त्यासाठी मदत करत आहेत.  ते तरुणांना सल्ला देतात, "काही झालं, तरी मोहात पडू नका. मित्रांनाही नाही म्हणता आलं पाहिजे. चांगल्या आणि सकारात्मक गोष्टींचा पुरस्कार करा. विशेषतः लहान मुला-मुलींवर पालकांनीही नीट लक्ष ठेवणं गरजेचं आहे."

मुक्ता सांगतात, "सर्वांत महत्त्वाचं म्हणजे बोला. मनात ठेवू नका. जितक्या नकारात्मक भावना मनात साठतील तितका त्रास वाढतो. तुम्ही हेल्पलाईनला फोन करू शकता, मित्रांशी बोलू शकता. घरच्यांवर चिडण्यापेक्षा त्यांच्याशी मोकळेपणानं संवाद साधला तर अशा गोष्टींकडे वळण्याची वेळही येणार नाही."

हे वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)


...द्यार्थी आणि शिक्षकांना मारहाण केल्याचा उल्लेख या अहवालात आहे.

याप्रकरणी जेएनयूचे विद्यार्थी आणि शिक्षकांकडून चाळीसहून अधिक तक्रारी दाखल करण्यात आल्यानंतरही दिल्ली पोलिसांनी एकही एफआयआर दाखल करून घेतली नाही.

जेएनयू विद्यार्थी संघाच्या आइशी घोषसह मारहाणीत जखमी झालेल्या सीएएविरोधी आंदोलनकर्त्यांविरोधात तक्रार दाखल करण्यात आली होती.

दिल्ली विधानसभा निवडणुकीपूर्वी जानेवारी महिन्यात अनेक रॅलीमध्ये भाजप नेत्यांनी प्रक्षोभक भाषण केल्याचा उल्लेख अहवालात आहे.

26 फेब्रुवारी 2020 रोजी दिल्ली उच्च न... उर्वरित लेख लिहा:

.

दंगलीदरम्यान पोलिसांनी मूक साक्षीदार म्हणून भूमिका निभावल्याचा, काही प्रसंगांमध्ये दगडफेक केल्याचा, पीडितांना रुग्णालयात जाण्यापासून रोखण्याचा संदर्भ अहवालात आहे.

दंगलीत मारलं गेलेल्या 53 जणांपैकी बहुतांश मुसलमान होते. हिंदूधर्मीयांच्या तुलनेत त्यांच्या घरांचं, दुकानांचं मालमत्तेचं जास्त नुकसान झालं आहे.

दिल्ली दंगल

अहवालात म्हटल्याप्रमाणे एका शाळेच्या हिंदू केयरटेकरशी संवाद साधला. पोलिसांना वारंवार फोन करूनही मदत मिळाली नसल्याचं त्यांनी सांगितलं आहे. परंतु पोलिसांना घटनास्थळी पोहोचता न आल्याचं कारण त्यांची वाट दंगलखोरांनी अडवली असल्याचंही त्यांनी म्हटलं आहे.

सेंटर फॉर जस्टीस नावाच्या ट्रस्टने तयार केलेल्या दिल्ली रायट्स-कॉन्स्पिरसी अनरॅव्हल्ड नावाच्या अहवालात दंगल हिंदूविरोधी असल्याचं म्हटलं आहे. हा अहवाल केंद्रीय गृहमंत्री अमित शहा यांना सोपवण्यात आला. या अहवालातही दिल्ली पोलिसांप्रती उदारभाव व्यक्त करण्यात आला आहे.

दंगलीनंतरची पोलिसांची भूमिका

दंगलीसंदर्भात आधी मांडण्यात आलेल्या अहवालांच्या तुलनेत, अॅम्नेस्टी इंटरनॅशनलने केलेला तपास दंगलीनंतर पोलिसांच्या चौकशीचाही अभ्यास करतं. दंगलीनंतर मुसलमानांना मोठया प्रमाणावर अटक करण्यात आल्याचा आणि कारवाई केल्याचा आरोप अहवालात करण्यात आला आहे.

दंगलीनंतरचं दृश्य

मानवाधिकार कार्यकर्ते खालीद सैफी यांनी फेब्रुवारीत सुरू असलेल्या आंदोलनांमुळे करण्यात आलेल्या अटकेंचा उल्लेख केला. अटकेत असताना जी वागणूक देण्यात आली त्यामुळे मार्च महिन्यात खटल्याच्या सुनावणीसाठी व्हीलचेअरवर यावं लागल्याचं त्यांनी सांगितलं.

सैफी सहा महिन्यांपासून तुरुंगात आहेत. यूएपीए कायद्याअंतर्गत त्यांना अटक करण्यात आली आहे.

अॅम्नेस्टीच्या अहवालात दंगल पीडितांनी त्यावेळी नेमकं काय झालं याचं वर्णन केलं आहे. पोलिसांकडून झालेला छळ, सक्तीने खोटं लिहून घेतल्याचं, दबाव आणण्यात आल्याचा, कोऱ्या कागदावर स्वाक्षरी घेतल्याचा आरोप करण्यात आला आहे.

ह्यूमन राईट्स लॉ नेटवर्क या बिगरसरकारी संघटनेच्या वकिलांनी आपलं म्हणणं मांडलं आहे. क्लायंटशी बोलायला मनाई करणं, पोलिसांकडून वाईट वागणूक, लाठीमाराचा आरोप त्यांनी केला आहे.

8 जुलैला दिल्ली पोलिसांच्या एका आदेशानुसार दिल्ली दंगलीशी संबंधित अटकेवेळी योग्य काळजी घेण्यात यावी जेणेकरून हिंदूंच्या भावना दुखावल्या जाणार नाहीत. पण दिल्ली उच्च न्यायालयाने...


...द्र कुशवाहा, बहुजन समाज पक्षाच्या मायावती, आयएमआयएमचे असदुद्दीन ओवेसी, पीपल्स पार्टी सोशालिस्टचे संजय चौहान आणि सोहेल देव यांच्या भारतीय समाज पक्षानेही युती केली आहे. याला ग्रँड डेमोक्रटिक सेक्युलर असे नाव दिले आहे.

 पब्लिक राइट्स पार्टीचे (डेमोक्रॅटिक) राष्ट्रीय अध्यक्ष राजेश रंजन उर्फ पप्पू यादव यांनी प्रोग्रेसिव्ह डेमोक्रॅटिक अलायन्स अर्थात पीडीए स्थापन करण्याची घोषणा केली आहे. या युतीमध्ये चंद्रशेखर आझाद यांच्या नेतृत्वाखालील आझाद समाज पक्ष, एमके फैजी, एसडीपीआय आणि बीपीएल मातंग यांच्या बहुज... उर्वरित लेख लिहा:

मदार विनोद चौधरी यांची मुलगी आहे.

पुष्पम प्रिया यांचे बारावीपर्यंतचे शिक्षण दरभंगा येथे पार पडले. त्यानंतर उच्च शिक्षणासाठी त्या परदेशी गेल्या. लंडनहून परतल्यानंतर त्या थेट बिहारच्या निवडणुकीत उतरल्या. या निवडणुकीत त्यांनी प्लूरल्स नावाच्या पक्षाची स्थापना केली आहे.

राष्ट्रकुल स्पर्धेत सुवर्णपदक विजेता श्रेयसीसिंह जमुई भाजपच्या तिकिटावर निवडणूक लढवत आहेत. श्रेयसी ही बिहारच्या राजकारणात दादा नावाने ओळखल्या जाणाऱ्या दिग्विजय सिंह यांची मुलगी आहे.

चिराग पासवान

यावेळच्या निवडणुकीचे वैशिष्ट्यं

रामविलास पासवान यांचा मुलगा चिराग पासवान यांच्यावरही सगळ्यांचे लक्ष राहणार आहे. चिराग सध्या बिहारमधील जमुई लोकसभा मतदारसंघातून खासदार आहेत, पण त्यांच्या नेतृत्वाखाली लोकजनशक्ती पक्ष कशी कामगिरी करतो हे पाहणे महत्त्वाचे ठरणार आहे. त्यांच्या राजकीय कारकिर्दीसाठी ही निवडणूक अत्यंत महत्त्वाची मानली जात आहे.

निवडणुकीच्या वीस दिवस आधी लोजपा नेते आणि केंद्रीय मंत्री रामविलास पासवान यांचे निधन झाले. चिराग पासवान यांनी यावेळी एनडीएमध्ये प्रवेश न करण्याचा आणि स्वतंत्र निवडणुका लढवण्याचा निर्णय घेतला आहे. त्यामुळे चिराग पासवान राजकीय वारसा पुढे कसा नेणार हे पाहणं औत्सुक्याचे ठरेल.

बिहारमध्ये पहिल्यांदाच लालू प्रसाद यादव निवणुकीपासून दूर आहेत. लालू यादव सध्या तुरुंगात आहेत. गेल्या विधानसभा निवडणुकीच्या वेळी ते अतिशय सक्रिय होते आणि नितीश कुमार यांना महाआघाडीत आणण्यात त्यांनी महत्त्वाची भूमिका बजावल्याचे समजते. बिहार निवडणुकीत प्रथमच गांधी मैदानात लाखो लोकांना संबोधित करणारी कोणतीही निवडणूक रॅली होणार नाही. डिजिटल रॅलींसह प्रचाराची पद्धत आता पूर्णपणे बदलली आहे.

चिराग पासवान आणि नरेंद्र मोदी

या मुद्यांवर लढवली जात आहे निवडणूक

कोरोना काळात होणारी ही पहिलीच विधानसभा निवडणूक आहे. त्यामुळे संसर्गाची भीती कायम असल्याने मतदार मतदान केंद्रावर किती प्रमाणात पोहोचतील हेही पाहावे लागेल. मतदारांमध्ये कोरोनाचा प्रादुर्भाव होऊ नये म्हणून राज्य सरकारने उपाययोजना केल्या आहेत. जनता त्यांच्या कामावर किती समाधानी आहे हे निकालावरून स्पष्ट होईल.

नितीश सरकार 15 वर्षांपासून सत्तेत असल्याने त्यांना अँटी इन्कम्बन्सी लाटेचाही सामना करावा लागत आहे. राज्यातील शिक्षकांना 'समान काम समान वेतन' न दिल्याने नाराजी आहे. बेरोजगारी, शिक्षण आणि आरोग्यव्यतिरिक्त...


...द्रव असतो.

यातील अमेरिकन बोंडअळी आणि ठिपक्यांची बोंडअळी यावर बीटी कॉटन प्रभावी ठरले आहे.

त्यामुळं बीटी कॉटन अपयशी ठरलं, असं म्हणता येणार नाही असे क्रांती यांनी म्हटलं आहे.

शेतकऱ्यांच्या मृत्यूला जबाबदार कोण?

कापसावर तीव्र स्वरूपाच्यां कीटकनाशकांची फवारणी करताना विषबाधा होऊन 31 शेतकऱ्यांच्या बळी गेला असून सरकारने या प्रकरणाच्या चौकशीचे आदेश दिले आहेत.

जय जवान जय किसान या संघटनेचे जिल्हाध्यक्ष प्रशांत पवार म्हणाले, "बोलगार्ड 2 हे बियाणं अपयशी ठरलं आहे. सध्या शेतकरी पीक वाचवण्यासाठी हवालद... उर्वरित लेख लिहा:

असते, जेणेकरून कीटक या झाडांवर वाढतात, असं कंपनीचं मत आहे.

यामध्ये कंपनीने  गुलाबी बोंडअळी बोलगार्ड II समोर पूर्ण बळी पडते असं म्हटलं आहे.

शिवाय कंपनी थ्री प्रोटिन बीटी तंत्रज्ञानावर काम करत असून शेतकऱ्यांना अत्याधुनिक कीटक नियंत्रक तंत्रज्ञान देण्यास कंपनी कटिबद्ध असल्याचं म्हटलं आहे.

काय आहे बीटी कॉटन?

बीटी कॉटन हे जनुकीय बदल केलेलं कापसाचं वाण आहे.

मातीमधील बॅसिलस थिरुजिअनसिस जीवाणूतील काही जनुकं बोंडअळीसाठी विषारी असतात.

ही जनुक जेनॅटिक तंत्राच्या सहायाने कापसात सोडली जातात.

त्यामुळं कापसाच्या झाडातचं बोंडअळीसाठी प्रतिकार क्षमता निर्माण होते.

कापसावर पडणाऱ्या प्रमुख किडींमध्ये बोंडअळी आहे. या अळ्यांचे तीन प्रकार असून ठिपक्याची आणि गुलाबी बोंडअळी बोंडाचे मोठे नुकसान करते.

यामुळे कापसाचा उतारा कमी भरतो. शिवाय बोंडअळीमुळे डागाळलेला, कमजोर तंतू असलेला शिवाय पोकळ सरकीचा कापूस निघतो.

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)


...द्रास्वामी लोकांची कुंडली घेऊन त्यांच्याकडे येत असत. रामरुप गुप्त जे सांगायचे तेच चंद्रास्वामी लोकांना सांगायचे."

'स्टोरीज ऑफ इंडियाज लिडिंग बाबाज्' या पुस्तकाच्या लेखिका भवदीप कांग यांना मोहन गुरुस्वामी यांनी सांगितले, "आम्ही चंद्रास्वामी यांना हैदराबादच्या सिटी कॉलेजबाहेर उनाडक्या करताना पाहायचो."

चंद्रास्वामी नागार्जुन सागर डॅम प्रोजेक्टमध्ये स्क्रॅप डिलर म्हणून काम करायचे. यातही ते फसवणुकीत अडकले आणि काही वर्षातच राज्याचे मुख्यमंत्री पी व्ही नरसिंहाराव यांच्यासोबत स्वामी बनून दिसू लागले.... उर्वरित लेख लिहा:

र, "1979-80 मध्ये पॅरिसमध्ये ते उपचार घेत होते. त्यावेळी चंद्रास्वामी फ्रेंच राष्ट्राध्यक्षांच्या फिजिशियनसोबत मला भेटायला आले होते. त्यांनी मला सांगितले, फ्रेंच राष्ट्राध्यक्षांना भेटण्यासाठी ते थेट युगोस्लाव्हियाहून आले होते. फ्रेंच राष्ट्राध्यक्षांनी आपलं खासगी विमान चंद्रास्वामी यांच्यासाठी पाठवलं होतं."

याच पुस्तकात नटवर सिंह यांनी आणखी एका घटनेचा उल्लेख केला आहे. चंद्रास्वामी यांनी मार्गारेट थॅचर या पंतप्रधान होणार असल्याची भविष्यवाणी केली होती, जी नंतर खरी ठरली. केवळ ब्रिटिश पंतप्रधानच नव्हे तर ब्रुनेईचे प्रमुख, बहारीनचा शासकसुद्धा चंद्रास्वामींचे भक्त बनले.

मार्गारेट थॅचर

शस्त्रव्यापारी अदनान खशोगीशी जवळीक

चंद्रास्वामी यांचे सौदी अरेबियाचे शस्त्रव्यापारी अदनान खशोगी यांच्याशी व्यावसायिक संबंध होते.

राम बहादुर राय सांगतात, "अदनान खशोगी यांना भारतात आणणारे चंद्रास्वामीच होते. शस्त्रास्त्रांच्या खरेदी-विक्रीत नफा घेण्याचा खेळ सुरू झाला होता. मला हेही वाटते की भारताची गुप्तचर यंत्रणा रॉने चंद्रास्वामी यांचा वापर त्यांच्या हितासाठी केला. त्यांना ज्या पद्धतीची मुभा दिली जात होती त्यावरून सरकार त्यांच्या परदेशी संबंधांचा वापर माहिती मिळवण्यासाठीही करत होती."

ज्येष्ठ पत्रकार विजय त्रिवेदी  यांनी एका घटनेचा उल्लेख केला आहे, "1993-94 मध्ये चंद्रास्वामींच्या आईचे निधन झाले. राजस्थानमधील बहरूर येथे तेरावं कव्हर करण्यासाठी त्यावेळचे एकमेव चॅनेल झी न्यूजकडून मला पाठवण्यात आले. तिथे 40 ते 45 हजार लोकं सहभागी झाले होते आणि किमान 20 बॉलिवूड सेलिब्रिटीसुद्धा तिथे होते."

अदनान खशोगी

राम मंदिर प्रकरणात मध्यस्थी

विजय त्रिवेदी चंद्रास्वामींबद्दल सांगतात, "ते अत्यंत वादग्रस्त होते, पण सर्व पक्षांमध्ये त्यांचे स्थान होते.  राम मंदिर बांधण्यासाठी ते मध्यस्थी करत असताना मुलायमसिंह, नरसिंह राव आणि भाजपकडून भैरवसिंह शेखावत त्यांचे ऐकत होते. राजकारणात असे फिक्सर योग्य वेळ आली की, समोर येतात."

1993 साली चंद्रस्वामींनी राम मंदिर बांधण्यासाठी अयोध्येत सोम यज्ञाचे आयोजन केले होते. या कार्यक्रमाला उपस्थित राहण्यासाठी जगभरातील हिंदू सहभागी झाले होते.

मुलायम सिंह यादव

हे यज्ञ कव्हर केलेले ज्येष्ठ पत्रकार शरद गुप्ता सांगतात, "त्या काळात लखनऊमध्ये कोहिनूर हॉटेल होते. त्या हॉटेलचा मालकही चंद्रास्वामींचा शिष्य होता....


...ध केला होता.

राष्ट्रवादी काँग्रेसला 125 जागा देण्याच्या प्रस्तावाला काँग्रेस नेत्यांचा विरोध आहे हे सोनिया गांधींना समजलं. कोणत्या आधारावर सोनिया गांधींनी राष्ट्रवादी काँग्रेसला एवढ्या जागा दिल्या, असा काँग्रेसच्या काही नेत्यांचा प्रश्न होता. राष्ट्रवादी काँग्रेस 100 जागांवरही लढवायला तयार झालं असतं आसा दावा काही नेत्यांनी केला.

काँग्रेस नेत्यांच्या या युक्तिवादावर सोनिया गांधींनी म्हटलं, की राज्यात शरद पवार यांच्या तोलामोलाचा एखादा नेता मला दाखवा तर मी तुमचं म्हणणं मानेन. काँग्रेसला असा नेत... उर्वरित लेख लिहा:

घाडीला कारणीभूत ठरली आणि त्यांचं सरकार स्थापन झालं. अमित शाह हे अरुणाचल प्रदेश-मिझोरम-सिक्कीम-गोवा या राज्यांच्या धर्तीवर राज्यातही सरकार स्थापन करू पाहत होते. मात्र त्यांना महाराष्ट्राची नस कळली नाही. त्यांनी रचलेल्या चाली शाळकरी वाटाव्या अशा होत्या. आपण वाट्टेल ते करू शकतो असं त्यातून वाटत होतं. महाराष्ट्रात सक्षम विरोधकांची परंपरा आहे हे त्यांच्या ध्यानात आलं नाही. या सगळ्याचा फायदा राष्ट्रवादी काँग्रेसला झाला आहे आणि नंतरही होत राहील," असं कुबेरांना वाटतं.

ते पुढे सांगतात, "हे सगळं शरद पवार निकालानंतर गाडीतून बारामतीला जात असताना घडलं. त्यांना संजय राऊंताचा फोन आला. तूर्तास शिवसेना आणि भाजप सरकार स्थापन करण्याच्या प्रयत्नात आहेत. पण ते म्हणाले शिवसेना-काँग्रेस आणि राष्ट्रवादी काँग्रेसचं सरकार होऊ शकतं का?"

पवार आणि राऊत यांच्यातील चर्चेनंतर काही दिवसांनंतर तत्कालीन मुख्यमंत्री देवेंद्र फडणवीस यांनी पुढच्या पाच वर्षांसाठी भाजपचाच मुख्यमंत्री असेल असं जाहीरपणे सांगितलं होतं. काँग्रेस-शिवसेना आणि राष्ट्रवादी काँग्रेसच्या एकत्र येण्याची ती सुरुवात होती. यानंतर पवारांनी हळूहळू आपली रणनीती आखली. त्यांनी खुलेपणाने काही सांगितलं नाही. मात्र या सगळ्या प्रक्रियेत सर्वाधिक फायदा राष्ट्रवादी काँग्रेसला मिळत आहे.

निकालानंतर भाजपची माणसं अघोषितपणे एक मोहीम चालवत होते. त्यानुसार शरद पवार आमच्याबरोबर आहेत अशी चर्चा दबक्या आवाजात सुरू करून देण्यात आली होती. मात्र शरद पवारांची राजकीय वाटचाल सेक्युलर विचारसरणीने झाली आहे. भाजप त्यांना समजून घेण्यात कमी पडलं. शिवसेनेला आदरसन्मान न देणं ही भाजपची मोठी चूक होती.

भाजपला आपल्या मित्रपक्षाचं मन कळलं नाही आणि त्यांना प्रतिस्पर्ध्यांची भूमिकाही कळली नाही. महाराष्ट्राची समज आहे असे दोनच नेते आहेत- शरद पवार आणि प्रमोद महाजन. भाजपचं राजकीय आकलन कमी पडलं.

तीन पक्षांचं सरकार टिकेल?

महाराष्ट्रात स्थापन होणारं सरकार हे एकमेकांशी अतिविभिन्न विचारसरणी असलेल्या पक्षांचं आहे. शिवसेनेसाठी राम मंदिर, हिंदुत्व व्होटबँकचे मुद्दे आहेत.  काँग्रेसचं राजकारण सेक्युलर अर्थात धर्मनिरपेक्ष धोरणाभोवती केंद्रित आहे.

विभिन्न विचारसरणीचे पक्ष एकत्र येऊन सरकार चालवू शकतात का? सरकार चाललं तर त्याचा फायदा कोणाला आणि नुकसान कोणाचं हे हळूहळू स्पष्ट होऊ लागेल.

सरकारचं काय होईल यापेक्षा शिवसेनेला...


...ध व्हायचे. राजकीय नेत्यांमध्ये त्यांची ऊठबस असायची. माजी मुख्यमंत्री आणि केंद्रीय मंत्री सुशीलकुमार शिंदे यांच्याशी त्यांचा विशेष स्नेह होता."

सुशीलकुमार शिंदेंनी केलं प्रकाशन

वसंत कानडे यांनी 10 ऑक्टोबर 1975 रोजी साप्ताहिक सामनाचा पहिला अंक प्रसिद्ध केला.

या अंकाचं प्रकाशन महाराष्ट्राचे तत्कालीन युवक कल्याण राज्यमंत्री सुशीलकुमार शिंदे यांच्या हस्ते करण्यात आलं होतं.

पहिल्याच अंकामध्ये संपादक कानडे यांनी सुशीलकुमार शिंदे, सहकारमहर्षी शंकरराव मोहिते पाटील, सोलापूर जिल्हा काँग्रेस कमिटी अध्यक... उर्वरित लेख लिहा:

चे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)


...ध होत नाही किंवा पाकिस्तानला शत्रू घोषित केलं जात नाही पर्यंत पाकिस्तान जिंदाबाद म्हणणं हा कोणताही गुन्हा नाही. जम्मू काश्मीरचा विशेष दर्जा रद्द झाल्यानंतर भारत आणि पाकिस्तानचे संबंध चांगले नाहीत. तरीही दोन देशात अजूनही राजनैयिक संबंध आहेत."

क्रिकेटमुळे उद्भवलेला वाद

जून 2017 मध्ये क्रिकेट चँपिअन्स ट्रॉफीत भारत पाकिस्तान सामना होता. त्यात पाकिस्तानचा विजय झाला होता. या विजयाचा आनंदोत्सव साजरा करण्याच्या आरोपाखाली 20 मुस्लीमांना अटक करण्यात आली होती. हे प्रकरण मध्य प्रदेश आणि राजस्थानचं होतं. त... उर्वरित लेख लिहा:

ील अनेक संघात भारतीय वंशाचे खेळाडू आहेत. त्यांच्या प्रति असणारा जिव्हाळा अतिशय स्वाभाविक आहे. भारताच्या मुलींना इमरान खान, वसीम अक्रम किंवा शोएब अख्तर हे खेळाडू आवडतात. फवाद खान भारतीय मुलींमध्ये अतिशय लोकप्रिय आहे. भारताचा राष्ट्रवाद या सगळ्याच्या पलीकडे आहे."

कायद्याची बाजू

देशद्रोहाच्या प्रकरणातील भारतीय दंड संहितेतील कलम 124 A मध्ये सुप्रीम कोर्टाने महत्त्वाचा निर्णय सर्वप्रथम 1962 मध्ये केदारनाथ सिंह वि. भारत सरकार या प्रकरणात दिला होता.

केदारनाथ सिंह यांनी 26 मे 1953 मध्ये बेगुसरायमध्ये एक रॅली आयोजित केली होती. त्यात भाषण केलं होतं. तेव्हा ते फॉरवर्ड कम्युनिस्ट पक्षाचे सदस्य होते. त्या रॅलीत त्यांनी सत्ताधारी काँग्रेस पक्षावर जोरदार हल्ला केला होता.

ते या भाषणात म्हणाले होते, "सीआयडीचे कुत्रे बरौनीत फिरत असतात. आताही काही कुत्रे या सभेत बसले असतील. भारताच्या लोकांनी ब्रिटीशांची गुलामी उखाडून फेकली आणि काँग्रेसच्या गुंडाना इथे आणून बसवलं. आम्ही इंग्रजांसारखंच या गुंडांनाही हाकलून लावू."

या प्रकरणात सुनावणी करताना सुप्रीम कोर्टाने स्पष्ट केलं होतं की सरकारच्या विरोधात कडक शब्दांचा वापर म्हणजे देशद्रोह नाही. कोर्टाच्या मते सरकारच्या चुका दाखवणं आणि त्यांच्याविरोधात कठोर शब्द वापरणं म्हणजे देशद्रोह नाही. कोर्टाने सांगितलं की जोपर्यंत कोणतीही हिंसाचार होत नाही तोपर्यंत देशद्रोहाचा कोणताही खटला दाखल होऊ शकत नाही.

लोकांनी सरकारविषयी पसंती किंवा नापसंती व्यक्त करणं हा लोकांचा अधिकार आहे. जेव्हापर्यंत हिंसाचाराचं वातावरण निर्माण होत नाही तोपर्यंत किंवा व्यवस्था भंग होत नाही तोपर्यंत देशद्रोहाचा खटला दाखल होऊ शकत नाही.

राष्ट्रवादाच्या विरोधात देशद्रोहाचं राजकारण

2014 मध्ये मोदी सरकार सत्तेवर आल्यानंतर अशा अनेक गोष्टी समोर आल्या ज्यांना राष्ट्रवाद म्हणून समोर करण्यात आलं. चित्रपटगृहात राष्ट्रगीताला उभं होणं अनिवार्य करण्यात आलं. जेव्हा लोकांनी उभं राहण्यास नकार दिला तेव्हा काही लोकांना मारहाण करण्यात आली होती. त्यानंतर हा अधिकार स्वेच्छेने देण्यात आला होता.

मग लोकांच्या खाण्यापिण्यावर वाद सुरू झाला आणि बीफ खाण्यावरून लोकांची हत्या केली जाऊ लागली. काय बोलावं आणि काय बोलू नये याची चर्चा व्हायला लागली.

इतिहासकार मृदुला मुखर्जी यांनी राष्ट्रवादाचा अर्थ त्यातील महत्त्वाचे मुद्दे स्वातंत्र्यलढ्याला समोर...


...धकाम क्षेत्र. रिअल इस्टेट सेक्टर. विकासकांच्या म्हणण्यानुसार भारतातल्या 30 प्रमुख शहरांमध्ये 12.76 लाख घरं विक्रीविना पडून आहेत.

कोचीमध्ये 80 महिन्यांपासून, जयपूरमध्ये 59 महिन्यांपासून, लखनौमध्ये 55 महिन्यांपासून, चेन्नईमध्ये 72 महिन्यांपासून घरं पडून आहेत. याचाच अर्थ या शहरांमध्ये बांधून तयार असलेली घरं विक्री होण्यासाठी पाच ते सात वर्षं इतका मोठा कालावधी लागतोय.

 उत्पन्नवाढीचा घसरलेला दर, विक्रीविना पडून असलेल्या घरात अडकलेली गुंतवणूक आणि अर्थव्यवस्थेमधल्या समस्या यामुळे बचतीवर परिणाम झाला... उर्वरित लेख लिहा:

1 जून रोजी प्रसिद्ध केलेल्या माहितीनुसार एकूणच थेट परकीय गुंतवणुकीत (भांडवली बाजारातली) घट झाली आहे. एप्रिलमध्ये 3 अब्ज यूएस डॉलर असलेली ही गुंतवणूक मे महिन्यात 2.8 अब्ज यूएस डॉलरपर्यंत घसरली आहे.

एकंदरित अर्थव्यवस्थेला घटलेली गुंतवणूक, उत्पादन क्षेत्रातली घसरण, ग्रामीण संकट, शेतीतून मिळणारं अल्प उत्पन्न, निर्यात संकट, बँकिंग आणि फायनॅन्शिअल क्षेत्रातला गोंधळ आणि रोजगार संकट या सर्वांचा सामना करावा लागतोय. FMCG क्षेत्राची आकडेवारी आणि वाहन क्षेत्रातलं उत्पादन बंद होणं, यावरून एक गोष्ट स्पष्ट होते ती म्हणजे लोकांची क्रयशक्ती कमी झाली आहे. मागणी घटल्यामुळे उद्योग आणि ग्राहकांचा आत्मविश्वास खालावला आहे.

अर्थव्यवस्थेतल्या बऱ्याच समस्या या मोदी सरकार आणि डॉ. मनमोहन सिंह यांच्यासह त्यांच्या पूर्वसुरींनी सुधारणांकडे केलेल्या दुर्लक्षाचा परिणाम आहे. 2008 सालच्या जागतिक आर्थिक संकटामुळे घसरणीला लागलेल्या जीडीपीला बाहेर काढण्याचा प्रयत्न पहिल्या मोदी सरकारच्या अगदी सुरुवातीच्या काळात झाला. त्यात यशही येत होतं. मात्र, ते यश टिकलं नाही आणि अर्थव्यवस्था पुन्हा एकदा मंदावली.

अर्थव्यवस्थेला आलेली मरगळ अचानक आलेली नाही. 2008 किंवा 2011 साली ज्याप्रमाणे कच्च्या तेलाच्या किंमती अचानक वधारल्या होत्या किंवा देयकांचं संतुलन अचानक बिघडलं होतं. तशी सध्याची परिस्थिती नाही.

सरकारांच्या धोरण लकव्याचा हा परिणाम आहे. दर आणि कृषीमालाचं आयात-निर्यात धोरण, कर धोरण, कामगार धोरण आणि जमीन वापर धोरण या सर्वांचा हा परिणाम आहे. लघू आणि सूक्ष्म उद्योगांना भांडवल पुरवठा व्हावा, यासाठी बँकिंग क्षेत्रात सुधारणांची गरज आहे.

मोदी सरकारच्या पहिल्या कार्यकाळात या दिशेने चांगली सुरुवात झाली होती. मात्र, अल्पावधितच ते भरकटले. कामगार आणि जमीन सुधारणा कायदा, उत्पादन क्षेत्राला पाठबळ, मेक इन इंडिया, कृषी सुधारणा यासारख्या अनेक योजनांची मोदी सरकारने घोषणा केली होती. मात्र, मूलभूत सुधारणांची ब्लूप्रिंट मानल्या गेलेल्या या योजना 2016 साल उजाडेपर्यंत विस्मृतीत गेल्या.

सुरुवातीच्या या उत्साहातून निश्चलीकरणासारखं चुकीचं धाडस आणि अनेक त्रुटी असलेली वस्तू आणि सेवा करपद्धती (GST) लागू करण्यात आली. दिवाळखोरीला आमंत्रण देण्याव्यतिरिक्त पहिल्या मोदी सरकारने दूरगामी सुधारणांमध्ये फारसे योगदान दिले नाही.

वित्त खात्याचे अधिकारी पंतप्रधान कार्यालयाला वारंवार...


...धन परिषद तसंच वैद्यकीय क्षेत्रातील सर्व जाणकारांनी वारंवार अधोरेखित केली आहे.

व्हेंटिलेटर

कोव्हिड-19च्या निर्मूलनासाठी जागतिक आरोग्य संघटनेचे सल्लागार डेव्हिड नबारो यांनी बीबीसी हिंदीशी बोलताना सांगितलं की, कोरोना विषाणू फुप्फुसांवर आक्रमण करतो, त्याला श्वास घ्यायला त्रास होतो. त्यामुळे अशा रुग्णांना अतिदक्षता विभागात भरती करावे लागते. शरीरातील ऑक्सिजनची पातळी मोजण्यासाठी ऑक्सिमीटरचा वापर केला जातो.

कोरोनाचं प्रमुख लक्षण ताप आहे. एरव्ही ताप मोजण्यासाठी थर्मामीटरचा वापक केला जातो. मात्र सोशल... उर्वरित लेख लिहा:

ेली जाते. मात्र यामुळे क्रेडिट रेटिंगचं अवमूल्यन होऊ शकतं.

तिसरी गोष्ट चीनहून वस्तू तसंच उपकरणं पाठवण्यासाठीचे पैसे आधीच दिलेले असतात.

उशीर का होत आहे?

एकीकडे भारतात चीनच्या वस्तू आणि उपकरणांची मागणी वाढत आहे. दुसरीकडे कोरोनाचं निर्मूलन करण्यासाठी सगळ्या यंत्रणा झटत आहेत.

कोरोना विषाणूचा प्रसार रोखण्यासाठी व्हेंटिलेटर, इन्फ्रारेड थर्मामीटर तसंच ऑक्सिमीटर ही तीन महत्त्वाची उपकरणं आहेत. या वस्तू कस्टम्सच्या प्रक्रियेत खोळंबल्या असतील तर मग उशीर का होतो आहे?

नौकावहन, परिवहन आणि लघू-मध्यम-उद्योग विभागाचे केंद्रीय मंत्री नितीन गडकरी यांनी अर्थमंत्री तसेच उद्योगमंत्र्यांना देशभरातल्या बंदरांमध्ये खोळंबलेल्या कन्साईनमेंटला क्लिअरन्स देण्यासंदर्भात विनंती केली होती. यामुळे भारतीय व्यापाऱ्यांचं नुकसान होतं आहे.

यक्षप्रश्न हा की वस्तू तसंच उपकरणांच्या क्लिअरन्सेससाठी उशीर का होत आहे?

सुरक्षेशी संबंधित काही नियमांचं पालन करणं अनिवार्य असल्याने प्रक्रियेला उशीर होत आहे असं एका वरिष्ठ कस्टम्स अधिकाऱ्याने सांगितलं.

आयात निर्यात आणि आर्थिक क्षेत्रातील घडामोडींचा अभ्यास करणाऱ्या इन्व्हेस्टेक ग्लोबल रिसर्च प्रायव्हेट लिमिटेड कंपनीचे सीईओ विजय कुमार गाबा यांच्या मते लोकांचं लक्ष चीनहून येणाऱ्या मात्र अत्यावश्यक नसणाऱ्या वस्तूंवर म्हणजे लहान मुलांची खेळणी, दिवाळीत रोषणाईसाठी वापरले जाणारे लाईट्स, बॅग्स तसंच कपडे.

चीनमधून येणाऱ्या गोष्टींपैकी एक- रोषणाईचं सामान

ते पुढे म्हणाले, चीनहून आयात होणाऱ्या वस्तूंच्या दोन श्रेणी असतात. कच्चा माल आणि इंजिनिअरिंग गुड्स. दोन्ही श्रेणीतील वस्तू कस्टम्स प्रक्रियेत खोळंबून राहिल्या तर मागणी-पुरवठा कोलमडण्याची शक्यता आहे. यामध्ये वैद्यकीय उपकरणं आणि औषधांचा समावेश आहे. या सगळ्या वस्तू अत्यावश्क सदरात मोडतात'.

देशातली बंदरं आणि विमानतळांवर चीनहून आलेल्या वस्तू आणि उपकरणं खोळंबल्याची दोन प्रमुख कारणं आहेत. चीनमधल्या वुहान शहरातूनच कोरोनाचा विषाणू जगभर पसरला हे स्पष्ट झालं. कोरोनाचा केंद्रबिंदू म्हणून वुहानची नोंद होते. त्यामुळे वुहान तसंच परिसरातून येणाऱ्या कच्च्या मालाची तपासणी केली जाते.

सरकारने यासंदर्भात अधिकृत प्रतिक्रिया दिलेली नाही. मात्र आर्टिफिशिल इंटेलिजन्स आणि इंटरनेट सुरक्षेशी निगडीत तज्ज्ञ असं सांगतात की, भारतात आयात केल्या जाणाऱ्या सर्व इलेक्ट्रॉनिक उपकरणांची...


...धर्मबदलाची सक्ती केली नाही.

तिनं मला सांगितलं, "आमचं लग्न म्हणजे लव-जिहाद नव्हतं. माझं ब्रेनवॉश वगैरे एकदाही करण्यात आलं नव्हतं. फक्त एका मुस्लीम मुलावर माझं प्रेम होतं. प्रेमात कोणत्याही धर्माचा मुलगा किंवा मुलगी पडू शकते."

मात्र आईवडिलांना हे समजण्यासाठी तब्बल दहा वर्षं लागली. त्यांनी समजून घेतलं कारण आर्थिकदृष्ट्या ते तिच्यावर अवलंबून होते.

वाढतं वय आणि आजारपणांनी शरीराचा ताबा घेतला होता. त्यांची मुलगीच घरातली कर्ती होती. घराचा सगळा डोलारा चालवण्याची जबाबदारी तिच्यावर आली होती.

अशी पर... उर्वरित लेख लिहा:

तरी तिला या निर्णयाचं स्वातंत्र्य हवं आहे.

अगदी तसंच जसं पुरुषांना निर्णय घेण्याची आणि चुका करण्याची संधी मिळते.

हे वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)


...धली बडबड'

आंबेडकरवादी IAS अधिकारी आणि लेखक राजशेखर वुंद्रु यांनी The Tribune वृत्तपत्रात सूरजच्या पुस्तकाची समीक्षा करताना म्हटलंय की हे पुस्तक म्हणजे केवळ ड्रॉईंग रूममध्ये केलेली बडबड आहे. जातवास्तवावर बोलण्याच्या नावाखाली दलित चळवळ आणि दलित मध्यमवर्गावर हल्ला चढवण्याचा हा प्रयत्न असल्याचं त्यांनी म्हटलंय.

दलित ही एकसंध ओळख आहे, असं सांगत अशा वर्गीकरणाला JNUतील अभ्यासक जदुमनी महानंद यांनीही आक्षेप घेतला आहे. "Faking radicalism in a global context" या शीर्षकानं लिहिलेल्या लेखात त्यांनी आपली स... उर्वरित लेख लिहा:

ी बनवलेली नाही ती संपवण्याचा मागे आम्ही लागलेलो आहोत. माझं म्हणणं असं आहे की ज्यांनी बनवली त्यांनी ती संपवण्यासाठी आपलं योगदान खरं तर दिलं पाहिजे, कारण तुमच्याकडे सांस्कृतिक, सामाजिक आणि राजकीय विशेषाधिकार आहेत. तुम्ही त्याप्रकारे तो आवाज मोठा करू शकता. मग जातीची लढाई केवळ दलितांनीच का लढावी? जातीअंत हा सर्वांचा मुद्दा असला पाहिजे."

"मी जेव्हा ब्राह्मण म्हणतो तेव्हा ते ब्राह्मण जातीबद्दल नाही तर ब्राह्मण्यवादी मानसिकता म्हणजे स्वत:ला श्रेष्ठ समजणारी जी मानसिकता आहे, त्याबद्दल बोलत आहे. महात्मा फुले आणि बाबासाहेब आंबेडकरांच्या चळवळीत ब्राह्मण किंवा दलितेतर मंडळी सक्रिय होती. पण आज मला अशी सक्रिय मंडळी दिसत नाहीत.

"माझं म्हणणं आहे, तुम्ही कुठे आहात? माझं म्हणणं आहे की तुम्ही जातीअंताची लढाई तुमच्या जातीत करा. हे मी ब्राह्मणांना आणि दलितेतरांना सांगत आहे. हे मी काही नवीन सांगत नाही. हे अगदी गौतम बुद्धाच्या काळापासून आहे की ब्राह्मणांकडे जो विशेषाधिकार आहे तो वापरून त्यांनी समाजात नवीन काही आणण्याचा प्रयत्न केला आहे. त्याच्यातून प्रेरणा घेऊन जर त्यांनी काही करण्याचा प्रयत्न केला तर मला वाटते की वेगवेगळ्या पातळ्यांवर आपल्याला जातीअंताची चळवळ दिसेल."

"जगभरातल्या काही चळवळींमध्ये आपल्याला हे पाहायला मिळतं. जर आपण अमेरिकेत पाहिलं तर तेथील कृष्णवर्णीयांनी वंशभेदविरोधी चळवळ श्वेतवर्णीयांमध्ये चालवलेली आहे," तो सांगतो.

दलित भांडवलशाही

दलित कॅपिटलिझ्म अर्थात दलित भांडवलशाहीबाबत गेल्या काही वर्षांपासून देशात बरंच बोललं जातं. 'डिक्की' या दलित उद्योगपतींच्या संघटनेबाबतही बरीच चर्चा होत असते. दलितांच्या मुक्तीचा एक मार्ग म्हणून या दलित भांडवलशाहीबाबत बोललं जातं. सूरजनं एक अख्खं प्रकरण दलित भांडवलशाहीवर लिहिलं असून त्यानं सध्याच्या दलित भांडवलशाहीच्या स्वरूपाबाबत आपले आक्षेप खुलेपणानं मांडले आहेत.

त्यावर सूरज सांगतो, "दलित भांडवलशाहीची कल्पना चांगली आहे. पण यांचा जो पाया आहे तो भुसभुशीत आहे. सध्याची भारतातील दलित भांडवलशाहीची जी कल्पना आहे, ते सांगतात ब्लॅक कॅपिटालिझमने जसं काम केलं त्याच्या जोरावर आम्ही काम करू. पण जेव्हा तुम्ही ब्लॅक कॅपिटालिझमचा उगम पाहता, प्रवास पाहता तेव्हा लक्षात येतं की दोन्हीमध्ये जमीन अस्मानाचा फरक आहे."

"भांडवल असून देखील तुमच्याबाबत जातीयवाद होतो. दलित भांडवलदार पूर्वीपासून होते....


...धल्याच बॉर्डोक्स शहरातल्या एका स्विंगर्स क्लबमध्ये एकमेकांना भेटले. त्यानंतर ते दोघंही एकत्रच या गावात आले.

या हॉटेलच्या दोन कर्मचाऱ्यांना कोरोनाची लागण झाली आहे.

नदेज सांगतात, "हे गाव एका रात्रीतून मॅजिक लोकेशनवरून ट्रॅजिक लोकशन बनलं. आम्ही सर्वच जोखीम पत्करत असलो तरीसुद्धा लॉकडाऊन खूप कठोर होता आणि दिर्घकाळही होता. त्यामुळे आमच्याच भल्यासाठी आम्हाला बाहेर पडणं भाग होतं."

'रिस्क घेणाऱ्यांमध्ये तरुण अधिक'

अॅलेन आणि त्यांच्या पत्नी माझ्यासमोर बसले होते. दोघंही विवस्त्र होते. पण चेहऱ्यावर एक ... उर्वरित लेख लिहा:

यांना कामावरून कमी करावं लागलं आहे. व्यवसायात मला 80% नुकसान झालं आहे आणि असा मी एकटा नाही."

"आजमितीला इथे फक्त 5000 लोक आहेत. एरवी या सिझनमध्ये किमान 25 हजार पर्यटक असतात. पण यावर्षी मौज-मजा करण्याचा कुणाचाच मूड नाही."

फिलीप सांगत असले तरी मी ज्या स्विंगर्सना भेटलो त्यांनी सांगितलं की कोरोनाचा उद्रेक झाला असला तरी स्विंगर्स अॅक्टिव्हिटी पूर्णपणे थांबलेली नाही. उलट या परिस्थितीत सगळेच अधिक आकर्षक दिसण्याचा प्रयत्न करत असल्याचं त्यांचं म्हणणं आहे.

बीचवर गेल्यावर याचा प्रत्ययही येतो. कमरेभोवती चेन घातलेल्या स्त्रिया तर संपूर्ण शरीर शेव्ह केलेले पुरूष बीचवर फिरताना दिसतात.

यातले बरेचजण वयाची पन्नाशी, साठी उलटलेले आहेत. मात्र, तरीही आकर्षक दिसण्याची हौस तिळमात्र कमी झालेली नाही. काही तरुणही आहेत.

संध्याकाळी बरेचजण कपडे घालून अर्थातच सेक्सी आउटफिटमध्ये बीचवरच्याच ओपन-एअर बारमध्ये दिसतात. सगळा मामला 'एका कटाक्षा'साठी असतो आणि काही क्षणातच त्यातलेच अनेक जण जोडप्यांनी टेबलावर गप्पा मारताना दिसतात. काही आपल्या पार्टनरसोबत आपल्या स्टुडिओ अपार्टमेंटमध्ये परततात. तर काही बीचवरच्या वाळूमध्ये बसून एकांताचे क्षण घालवतात.

नॅचरिस्ट व्हिलेजच्या जवळचं प्राचिन गाव

पूर्वीपेक्षा गर्दी खूप कमी झाली आहे. मात्र, तरीही काही पर्यटक आहेत. सुट्टीसाठी डी-आगदेला जाण्याचा विचार करणाऱ्या पर्यटकांना प्रशासनाने काही काळ तरी वाट बघण्याचं आवाहन केलं आहे.

तर जे लोक घरी परतण्याच्या विचारात आहेत त्यांनी कोव्हिड टेस्ट करूनच परतावं, अशा सूचनाही प्रशासनाने केल्या आहेत.

हेही वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)


...धा अनेक अपयश आले. पण इंदिरा गांधी आमच्या मागे ठाम उभ्या होत्या. पंडित नेहरू आणि इंदिरा गांधी यांनीही महत्वाची भूमिका बजावली.

प्रश्न - भारतातल्या कम्युनिकेशन तंत्रज्ञानाची काय स्थिती होती. INSAT ची सुरुवात कशी झाली?

डॉ. एकनाथ चिटणीस - कम्युनिकेशनची स्थिती दयनीय होती. लोकांकडे टेलिफोन नव्हते. पुण्याहून मुंबईला फोन करणंही अवघड होतं. उपग्रह तंत्रज्ञान (satelite) येण्यापूर्वी हे सगळं जमिनीवरून व्हायचं.

उपग्रह तंत्रज्ञान आल्यानंतर आमच्या लक्षात आलं की हे तंत्रज्ञान वापरून आपण क्रांती करू शकतो. पण ... उर्वरित लेख लिहा:

े, "हा बघ कसा वाटतोय?" मी बायोडाटा बघून "छान आहे, घेऊयात," असं म्हटलं आणि कलाम यांची निवड झाली.

या सगळ्या प्रक्रियेमुळे वेळ वाचायचा. सगळे उत्साहाने काम करायचे. शून्यापासून सुरुवात होती. सगळ्यांनी प्रचंड मेहनत घेतली. थांबायला वेळ नव्हता. थुबा येथील चर्चमध्ये काम सुरू केलं. बिल्डिंग बांधण्याच्या फंद्यात पडलो नाही. त्यामुळे आम्ही लवकर काम सुरू करू शकलो.

प्रश्न - अवकाश संशोधनातील इतिहास घडत असताना तुम्हाला अनेक अपयश देखील आले. आर.के. लक्ष्मण यांनीही व्यंगचित्र रेखाटली होती ?

डॉ. एकनाथ चिटणीस - आम्ही सगळे अशा टीका-टिप्पणीपासून बाजूला राहिलो. शासनातील अनेकांना माहीत होत अपयश येणारच. आम्हालासुद्धा अपयश येणार हे माहीत होतं. पण यातूनच आम्ही यशस्वी होणार, हे सुद्धा माहीत होतं. आमची 'सायंटिफिक लीडरशीप' खंबीर होती.

विक्रम साराभाई, होमी भाभा यांचा पंतप्रधानांशी चांगला संपर्क होता. पंतप्रधानांचा यांच्यावर विश्वास होता. इंदिरा गांधी स्वतः उपग्रह प्रक्षेपणाला उपस्थित रहायच्या. आमच्याबरोबर मिसळायच्या. त्यामुळे त्यांच्याकडे 'फर्स्ट हॅण्ड' माहिती असायची. यामुळे जर अपयश आलं आणि आमच्यावर टीका झाली तरी त्याचा परिणाम पंतप्रधानांवर व्हायचा नाही. त्यामुळं व्यंगचित्रंसुद्धा रद्दीत जायची.

प्रश्न - चांद्रयान 2 मोहिमेचं यशस्वी प्रक्षेपण झालं. भारत ध्रुवीय प्रदेशात संशोधन करणार आहे का?

डॉ. एकनाथ चिटणीस - चंद्राच्या दक्षिण ध्रुवावर यान उतरणार आहे. चंद्र पृथ्वीच्या सर्वांत जवळ आहे. चंद्राबद्दल अजून खूप माहिती मिळवणं बाकी आहे. विश्व कसं निर्माण झालं, पहिल्या 3 सेकंदात काय झालं, कृष्ण विवर कसे बनले, तारे कसे बनले, हे सर्व माहीत करून घेणं प्रचंड कुतूहलाच आहे.

आईनस्टाईन सारख्या शास्त्रज्ञाने 100 वर्षांपूर्वी सांगितलेला सापेक्षतेचा सिद्धांत आजच्या काळात साधन उपलब्ध झाल्यानंतर तपासला असता खरा ठरला. तेव्हा साधन नसल्याने शास्त्रज्ञांनी कल्पना केल्या होत्या. हे सगळंच प्रचंड उत्साह वाढविणारं आहे.

 प्रश्न - भारताचं अवकाश संशोधनातील भविष्य कसं आहे?

डॉ. एकनाथ चिटणीस - मी अनेक शाळा महाविद्यालयांत जातो तेव्हा तिथल्या विद्यार्थ्यांशी चर्चा होते. विद्यार्थी खूप चांगले प्रश्न विचारतात. पण त्यांचे पालक त्यांना सुरक्षित करिअर निवडायला सांगतात. प्युअर सायन्समध्ये करिअर करण्यास मनाई करतात.

मी अशा विद्यार्थ्यांना सांगेन, तुम्ही तुमच्या आवडीचं क्षेत्र...


...धा मीडियात बरीच चर्चा झाली होती.

अविनाश भोसले यांनी पुण्यातील कोरेगाव पार्क भागात उभारलेलं हॉटेल

अविनाश भोसले यांच्या मुलीचं लग्न काँग्रेस नेते आणि राज्य सरकारमधील मंत्री विश्वजीत कदम यांच्याशी झालं आहे.

अविनाश भोसले यांच्या सर्वपक्षीय नेत्यांसोबतच्या संबंधांविषयी ज्येष्ठ पत्रकार रवींद्र आंबेकर सांगतात, "अविनाश भोसले यांच्या साम्राज्याचा विस्तार हा निव्वळ सर्वपक्षीय राजकीय आशीर्वादावर आहे. त्यात त्यांची काम करण्याची आणि करून घ्यायची पद्धत याचाही वाटा आहेच. शिवसेना भाजपच्या सत्तेच्या काळात छ... उर्वरित लेख लिहा:

ी यावेळी हेलिकॉप्टरसाठी विनंती करणारे राजकारणी किंवा पक्ष यांची नावं सांगितली नव्हती.

"अविनाश भोसलेंचं हेलिकॉप्टर वापरलं नाही असा बडा नेता महाराष्ट्राच्या राजकारणात नाही. अनेक केंद्रीय नेतेही लाभार्थ्याच्या यादीत आहेत," असं रवींद्र आंबेकर सांगतात.

वादग्रस्त व्यक्तिमत्व

अविनाश भोसले अनेकदा वादाच्या भोवऱ्यात सापडले आहेत.

महाराष्ट्रात कथित सिंचन घोटाळ्याच्या चर्चेनं जोर धरल्यानंतर 2012मध्ये राष्ट्रवादी काँग्रेसचे नेते अजित पवार यांनी उपमुख्यमंत्रिपदाचा राजीनामा दिला.

2008-09मध्ये जलसंपदा विभागाच्या नियमांना तिलांजली देऊन 4 कंत्राटदारांना धरणांच्या कामासाठी अॅडव्हान्स पैसे देण्यात आले. यासंबंधीच्या आदेशावर तत्कालीन जलसंपदा मंत्री अजित पवार यांची स्वाक्षरी होती.

या चारपैकी एक होता धापेवाडा बॅरेज प्रोजेक्ट. या कामासाठीचं कंत्राट अविनाश भोसले यांच्या सोमा एंटरप्राईज या कंपनीला देण्यात आलं होतं. या कामासाठीचे 20 टक्के पैसे अॅडव्हान्समध्ये त्यांना देण्यात आले होते. यासाठीच्या आदेशावर अजित पवारांची स्वाक्षरी होती.

"1995 नंतर महाराष्ट्रात जेवढ्या धरणांचं बांधकाम झालं, त्यापैकी 50 टक्क्यांहून अधिक कामं अविनाश भोसले यांची कंपनी किंवा त्यांची भागीदारी असलेल्या कंपन्यांनी केली. यात महाराष्ट्राचा किती पैसा गुंतला असेल, याचा आपण अंदाज बाधू शकतो," असं मत आशिष जाधव मांडतात.

याशिवाय, अजित पवार पुण्यात रेंज हिल भागातील ज्या जिजाई बंगल्यामध्ये राहतात तो बंगला अविनाश भोसले यांच्या मालकीचा होता. या बंगल्याची मालकी नक्की कुणाची, हे ठरवण्यासाठी मुंबई उच्च न्यायालयानला या प्रकरणाची दखल घ्यावी लागली होती.

नंतर आपण हा बंगला अजित पवारांना विकल्याचं अविनाश भोसले यांनी स्पष्ट केलं होतं.

काही वर्षांपूर्वी विदेशातून येताना महागडं घड्याळ, दागिने आणताना कस्टम्स ड्यूटी भरली नाही म्हणून अविनाश भोसले यांना दंड करण्यात आला होता. त्यावेळीही त्यांचं नाव चर्चेत होतं.

आता  रिझर्व्ह बँक ऑफ इंडियाची परवानगी न घेता विदेशात बँक खातं उघडल्याचा अविनाश भोसले यांच्यावर आरोप आहे. यासाठी त्यांना 1 कोटी 83 लाखांचा दंड ठोठावण्यात आला आहे.

काही दिवसांपूर्वी या खात्यात 500 कोटी रुपये जमा करण्यात आले आहेत. आता हे पैसे कुणी आणि कशासाठी जमा केले, हे तपासण्यासाठी ईडीनं मुंबईत दोनदा त्यांची चौकशी केली आहे. त्यानंतर आता पुण्यातील त्यांच्या कार्यालयावर...


...धा राम शिंदेंनी काय केलं."

पाहा संपूर्ण चर्चा-

"तिथून निवडणूक लढवण्याचा निर्णय नऊ महिन्यांपूर्वी जाहीर करण्यात आला होता. राम शिंदे स्वतः धनगर आहेत. पण राम शिंदेंनी कधीही धनगर जमातीसाठी काही केल्याचा उल्लेखही केलेला नाही. त्यामुळे तिथे नाराजी आहे," असं संजय जोग म्हणाले.

तर किरण तारे यांच्या मते, स्थानिक मुद्द्यांचा परिणाम नक्की होणार आहे. "रोहितनं योजनाबद्ध पद्धतीनं तयारी सुरू केलेली आहे. रोहित जर त्यांचा वारसदार आहे हे लोकांसमोर मांडायचं असेल तर पवारांना त्या भागावर जोर लावणं गरजेचं होतं." ... उर्वरित लेख लिहा:

ंना ही जागा मिळू शकेल."

ही फाईट राणे विरुद्ध शिवसेना अशीच होती. खूप वैयक्तिक लढत झाली आहे ही. पण केवळ राणेंचा मुलगा म्हणून नितेशला हार पत्करावी लागली तर त्यात भाजपची हार नक्की असेल, असं किरण तारे सांगतात.

4. कोथरूडमध्ये मनसेविरुद्धची लढाई चंद्रकांत पाटलांसाठी किती अवघड?

कोथरूडमधून मावळत्या विधानसभेच्या आमदार मेधा कुलकर्णींना वगळून त्यांच्याऐवजी भाजपचे प्रदेशाध्यक्ष चंद्रकांत पाटील यांना तिकीट देण्यात आलं. पाटील हे पहिल्यांदाच विधानसभेची निवडणूक लढवत असल्यानं साऱ्या राज्याचं लक्ष वर आहे.

तर याठिकाणी प्रबळ स्थानिक उमेदवार आहेत मनसेचे किशोर शिंदे आणि त्यांना काँग्रेस, राष्ट्रवादी काँग्रेससह त्यांच्या सहकारी पक्षांनी पाठिंबा दिलाय. त्यामुळे ही लढत जरा रंजक झाली आहे.

संजय जोग सांगतात, "मेधाताई त्याच पक्षातून निवडून आलेल्या होत्या. भाजपचं नेटवर्क तयार होतं. त्यांच्या सुदैवानं विरोधी पक्ष खिळखिळा झालेला आहे. पक्षानं ठरवलं की चंद्रकांत पाटलांना उमेदवारी द्यायची. मग समोर किशोर शिंदे असले तरी नेटवर्किंग, पोल मॅनेजमेंट आणि चंद्रकांत पाटील या तिन्ही मुद्द्यांचा परिणाम होणारच आहे."

"पूर्वी कोथरूड म्हणजे भाजपचा मतदारसंघ होता. पण किशोर शिंदेनं चांगली फाईट दिलेली आहे. मनसेचं पुण्यात प्रस्थ आहे. महापालिकेत त्यांचे 29 नगरसेवक निवडून आलेले होते. त्यांना लोकांचा सपोर्ट आहे. त्यामुळे ही लढाई भाजपला सोपी जाणार नाही," राही भिडे यांनी सांगितलं.

सचिन परब यांच्या मते, "भाजपला टीकेला तोंड द्यावं लागलं हे खरं आहे. पण टीका करणारा भाजपचा वर्षांनुवर्षाचा मतदार आहे. त्यामुळे टिकेचा परिणाम होईल असं वाटत नाही. मला तर ही प्रचंड फाईट होईल असं वाटत नाही."

किरण तारे यांच्या मते, "भाजपचे प्रदेशाध्यक्ष जिथून लढतायंत तिथून जिंकण्यासाठी भाजप जोरदार प्रयत्न करणार यात शंकाच नाही. किशोर शिंदेंचं फार काही आव्हान आहे, असं मलातरी वाटत नाही. चंद्रकांत पाटलांवर टीका, मस्करी जरूर झाली आहे. पण याचा अर्थ मतदार त्यांना मत देणार नाही, असं होणार नाही."

5. सातारा लोकसभा कोण जिंकणार - उदयनराजे की श्रीनिवास पाटील?

उदयनराजे भोसलेंनी लोकसभा निवडणुकीनंतर अवघ्या पाच महिन्यात खासदारकीचा राजीनामा दिला आणि राष्ट्रवादी काँग्रेसला रामराम करत भाजपमध्ये प्रवेश केला. भाजपकडून त्यांना लगेचच उमेदवारीही दिली गेली आणि त्यामुळे विधानसभा निवडणुकांबरोबरच साताऱ्याची...


...धा सर्वांत दुर्मिळ कारण असावं.

पण गोल्डबाख म्हणतात की, आपल्या डोळ्यांखाली काळी वर्तुळं येण्याचं सर्वांत सर्रास दिसणारं कारण संरचनात्मक असतं- आपल्या सर्वांचंच वय वाढू लागल्यावर त्वचेखालील चरबी कमी होते, त्यातून हा परिणाम दिसतो. त्यामुळेच डोळ्यांखाली काळी वर्तुळं असलेले लोक जास्त थकल्यासारखे वाटतात.

पण स्थित्यंतर दर्शवणाऱ्या- म्हणजे पुरेसा आराम मिळाला नसेल तर दिसणाऱ्या अशा वर्तुळांबाबत ही स्पष्टीकरणं पुरेशी ठरत नाहीत.

"सूज येणं, हेदेखील डोळ्यांखालच्या काळ्या वर्तुळांमागचं एक कारण आहे," असं गोल... उर्वरित लेख लिहा:

ेक्शन त्वचेखाली घेण्याचाही प्रयत्न केला, त्याला बऱ्यापैकी यश मिळालं.

काही संशोधकांनी क जीवनसत्वाचं उपयोजन करायचा प्रयत्न केला आहे, तर इतर काहींनी फारशा परिणामकारक नसलेल्या तरीही स्मार्ट ठरणाऱ्या 'सनस्क्रिन' व 'यूव्ही-कोटेड सनग्लासेस' अशा पर्यायांचा वापर केल्याचं दिसतं.

 "दिसण्यात सौम्य ते मध्यम पातळीवरची सुधारणा झाली, तरी रुग्णाच्या जीवनमानात सुधारणा होऊ शकते," असं सरकार म्हणतात. परंतु, अधिक पुरावा उपलब्ध होईपर्यंत डोळ्यांखालची काळी वर्तुळं अधिक शहाणीव आलेल्या व्यक्तिमत्वाचं वैशिष्ट्य मानायला हरकत नाही.

हे वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.रोज रात्री8 वाजता फेसबुकवर बीबीसी मराठी न्यूज पानावर बीबीसी मराठी पॉडकास्ट नक्की पाहा.)


...धांवर अवलंबून आहेत.

कतारने ओपेकमधून बाहेर पडण्याचा निर्णय घेतला आहे.

कतारच्या निर्णयाने येत्या काही महिन्यांमध्ये तेलाच्या किंमतीवर परिणाम होईल, असं काही तज्ज्ञांचं म्हणणं आहे. आशियाई देशांमध्ये गॅसचे दर तेलाच्या किमतीशीच जोडले गेले आहेत.

राजकीय परिणाम काय?

जागतिक राजकारणात ओपेक संघटनेचं महत्त्व आहे. 1970 मध्ये या संघटनेला वैश्विक ओळख प्राप्त झाली.

वॉशिंग्टन पोस्टमधील लेखानुसार जगभरात तेलबाजारावर नियंत्रण आहे, असा भ्रम निर्माण करण्यात ओपेक संघटना यशस्वी ठरली. हाच भ्रम कायम राखत ओपेक संघट... उर्वरित लेख लिहा:

वर्षं एकमेकांशी लढत होते. मात्र तरीही हे दोन्ही देश संघटनेचे सदस्य आहेत.

हे वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)


...धात असंतोष व्यक्त करण्याचं ठिकाण'

राज्यपाल भगतसिंह कोश्यारी यांची महाराष्ट्राच्या राज्यपालपदी नियुक्ती ऐन विधानसभा निवडणुकीच्या तोंडावर गेल्यावर्षी सप्टेंबर महिन्यात झाली होती. पुढे विधानसभा निवडणुकीत घडलेलं राजकीय नाट्य आपण सर्वांनीच पाहिलं आहे. या काळात कोश्यारींनी देवेंद्र फडणवीस आणि अजित पवारांना अचानक शपथ दिल्यानंतर त्यांच्यावर भाजपची बाजू घेत असल्याचा आरोप झाला.

राज्याचे राज्यपाल होण्याआधी कोश्यारी हे भाजपचे नेते म्हणून ओळखले जात. ते महाराष्ट्राचे राज्यपाल होण्यापूर्वी काय करायचे याची अध... उर्वरित लेख लिहा:

राजकारणही शिवसेनेला अडचणीत आणण्याभोवती केंद्रीत असतं," असं राजकीय विश्लेषक आणि लेखक धवल कुलकर्णी यांना वाटतं.

धवल कुलकर्णी यांनी 'ठाकरे विरुद्ध ठाकरे' या पुस्तकात शिवसेना आणि मनसेचं राजकारण तसंच राज आणि उद्धव यांच्यातील नातेसंबंध याचं सखोल विश्लेषण केलेलं आहे.

कुलकर्णी यांच्या मते, "मनसे संधी मिळेल तिथे सरकारला कोंडीत पकडण्याच्या प्रयत्नात असते. सध्या राजभवन हे पर्यायी सत्ताकेंद्र म्हणून उदयाला येत असताना त्याचा वापर करून घेण्याची संधी मनसेला सोडायची नव्हती."

"गेल्या वर्षभरात राजभवनाच्या अवतीभोवती घडणाऱ्या घडामोडींमध्ये मनसे नव्हती. ही कसर त्यांनी गुरुवारी पूर्ण केली," असं मत कुलकर्णी नोंदवतात.

भाजपशी सुसंगत राजकारण

लोकसभा-विधानसभा निवडणुकीत राज ठाकरे यांनी भाजपवर जोरदार टीका केली होती. पण त्यानंतर शिवसेनेनं काँग्रेस आणि राष्ट्रवादी काँग्रेससोबत हातमिळवणी केल्यानंतर त्यांचा हिंदुत्वाचा मुद्दा घेण्याचा मनसेचा प्रयत्न असल्याचं दिसून आलं. काही मुद्द्यांवर त्यांनी भाजपचं कौतुकही केल्याचं पाहायला मिळालं.

म्हणजेच सध्या मनसे भाजपशी सुसंगत असं राजकारण करत असून भाजपच्या जवळ जाण्याचा प्रयत्न करत असल्याचा अर्थ जाणकार काढत आहेत.

याबाबत ज्येष्ठ राजकीय विश्लेषक अभय देशपांडे यांच्याशीसुद्धा आम्ही बातचीत केली. ते सांगतात, "कोरोना काळात मंदिरे उघडण्याबाबत मनसेची भूमिका ही भाजपसारखीच होती. गेल्या काही महिन्यांपासून मनसे भाजपच्या जवळ जाण्याच्या प्रयत्नात आहे. विधानसभा-लोकसभा निवडणुका अद्याप लांब असल्या तरी 2022 मध्ये होणाऱ्या महापालिका निवडणुकांकडे त्यांची नजर आहे. शक्य असल्यास भाजपशी युती किंवा 'अंडरस्टँडिंग' अशी मनसेची भूमिका असू शकते. त्यांनी काँग्रेस आणि NCP कडे जाण्याचा प्रयत्न केला होता. पण आता शिवसेनाच त्या गटात गेल्याने तिथं जाण्याचे मनसेचे मार्ग बंद आहेत. म्हणून सत्ताधारी पक्षाचे विरोधक म्हणून पुढे येण्याचा जोरदार प्रयत्न मनसे करू पाहत आहे. राज्यपालांची भेट ही त्याचीच मोर्चेबांधणी आहे."

धवल कुलकर्णी यांनीसुद्धा अशाच प्रकारची प्रतिक्रिया दिली. "मनसेचं शिवसेनेशी विळ्या-भोपळ्याचं नातं आहे. त्यांनी सर्वप्रथम भाजप, नंतर काँग्रेस आणि राष्ट्रवादी काँग्रेस यांच्या जवळ जाण्याचा प्रयत्न केला. पण त्यात त्यांना यश आलं नाही. भाजप-शिवसेनेची युती तुटल्यानंतर ही पोकळी भरण्याचा मनसे प्रयत्न करणार हे स्वाभाविक आहे," असं कुलकर्णी...