...लिशान फार्महाऊसवर असतानाच त्याला मारलं जाऊ शकतं असं काली कार्टेलला वाटत होतं.

बंदुका आणि बॉम्ब

हे फार्महाऊस प्रचंड मोठं आहे. यामध्ये एक प्राणीसंग्रहालयही आहे. अनेक अनोखे प्राणी याठिकाणी ठेवलेले आहेत. त्याशिवाय जुन्या आणि लक्झरी गाड्याही मोठ्या संख्येने आहेत. खाजगी विमानतळ आहे. बैलांच्या झुंजीसाठी स्वतंत्र मैदान आहे.

मॅक्लेज यांनी बेत आखण्यासाठी फार्महाऊसला भेट दिली. इथे पाब्लोची हत्या केली जाऊ शकते यावर त्यांनी शिक्कामोर्तब केलं.

टॉमकिंस यांनी पाब्लोची हत्या करण्यासाठी बारा जणांचं पथक तया... उर्वरित लेख लिहा:

क्या लोकांना ठाऊक होतं.

हल्ल्याच्या योजनेनुसार दोन हेलिकॉप्टरं पाब्लोच्या फार्महाऊसवर उतरून हल्ला करणार होती. तिथल्या सुरक्षारक्षकांवर गोळीबार करून पाब्लोची हत्या करून त्याचा शिरच्छेद करून डोकं चषक म्हणून घेऊन जाण्याचा त्यांचा मनसुबा होता.

मुखबिरहून पाब्लोच्या फार्महाऊसला जाण्यासाठी माहिती मिळाली, तशी त्यांनी तयारी सुरू केली मात्र हा हल्ला कधी होऊच शकला नाही.

मॅक्लेज आणि टॉमकिंस यांना घेऊन उडालेलं हेलिकॉप्टर अँडीज पर्वतरांगेत दुर्घटनाग्रस्त झालं. या अपघातात पायलटचा मृत्यू झाला.

वचन

या हल्ल्यात बाकी सगळे जण वाचले पण मॅक्लेज गंभीररीत्या जखमी झाले. वेदनेने विव्हळत ते डोंगरामध्ये पडून राहिले, तेव्हा त्यांना वाचवण्यात आलं.

पाब्लो यांना हल्ल्याची माहिती मिळाली, त्यांनीही डोंगरांमध्ये या लोकांना शोधण्यासाठी आपली माणसं धाडली.

कोलंबियात सुरू असलेला सराव

मॅक्लेज सांगतात, पाब्लोच्या माणसांना मी सापडलो असतो तर माझा मृत्यू वेदनेने तळमळत झाला असता हे नक्की.

मॅक्लेज तिथून निसटण्यात यशस्वी ठरले. अँडीज पर्वताच्या खाली पहुडलेल्या स्थितीत त्यांनी यापुढे चांगलं काम करेन असं देवाला वचन दिलं.

मी वाईट, नीच आणि मूर्ख होतं हे मॅक्लेज यांनी स्वीकारलं आणि हे बदलण्याची आवश्यकता त्यांना वाटू लागली.

युद्ध क्षेत्रातील कामगिरीबाबत त्यांना खजील वाटत नसे. पती आणि बाप म्हणून अपयशी ठरलो असं त्यांना वाटत असे.

मॅक्लेज

ते म्हणतात, मला पश्चाताप होतो. कुटुंबातलं कोणीही माझ्या सैन्यात असण्याच्या बाजूने उभं राहिलं नाही.

मॅक्लेज यांच्या मते, 78व्या वर्षी आयुष्यात त्यांना शांतता लाभली आहे. दुसरीकडे 1993 मध्ये पोलिसांच्या गोळीबारात गोळी लागून पाब्लो यांचा मृत्यू झाला.

हे वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम, यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.रोज रात्री8 वाजता फेसबुकवर बीबीसी मराठी न्यूज पानावर बीबीसी मराठी पॉडकास्ट नक्की पाहा.)


...ली आहेत. तर काही कर्जाच्या बोजाखाली सापडले आहेत, असंही ते पुढं म्हणाले.

याबाबत स्थानिक शेतकरी धनंजय धोरडे सांगतात, "ग्रामसभेनं फुकट दूध वाटण्याचा ठराव घेतल्यानंतर सरकार आमची दखल घेईल, असं वाटलं होतं. पण कुठलीही दखल न घेतल्याने आम्ही आज फुकट दूध वाटप केलं असून येणारे सहा दिवस आंदोलन सुरू ठेवणार असून राज्यातील अनेक ठिकाणी हे आंदोलन पुकारण्यात येणार आहे".

एक लिटर दुधामागे खर्च किती?

"शेतकरी संघटनेनं राहुरी विद्यापीठातल्या पशू विज्ञान आणि दुग्ध शास्त्र विभागाच्या मापदंडांनुसार एक लिटर दूधाचा खर्च... उर्वरित लेख लिहा:

्याच्या दुधाला भाव देऊ शकत नाही, असं खोटं कारणं दूधसंघ देतात, असंही ते पुढं म्हणाले.

सरकारचं मत

दरम्यान, मंगळवारी (8 मे रोजी) सहकारी आणि खासगी दूध पावडर प्रकल्पांना प्रतिलिटर तीन रुपये अनुदान देण्याचा निर्णय घेण्यात आल्याची माहिती पशुसंवर्धन, दुग्धविकास आणि मत्स्यविकास मंत्री महादेव जानकार यांनी प्रसारमाध्यमांना दिली.

या निर्णयामुळं शेतकऱ्याच्या दुधाला योग्य भाव मिळेल, अशी अपेक्षा त्यांनी व्यक्त केली. सोबतच, दुधाला योग्य भाव देण्यासंदर्भात सरकार दूध आंदोलकांशी चर्चा करत असल्याचं त्यांनी सांगितलं.

पण सरकारने जाहीर केलेला दुधाचा दर शेतकऱ्यांना का मिळत नाही, या प्रश्नाचं उत्तर मात्र ते देऊ शकले नाहीत.

हेही वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)


...ली नाही.

गॅब्रिएल आणि राफेल युद्धात समोरासमोर आले.

त्या सांगतात,"युद्धाबद्दल बोलणं हे आमच्यासाठी अतिशय वेदनादायी होतं. पण त्यांनी एस्टिलाला एकदा सांगितलं की 1947 मध्ये पहिल्यांदा जेव्हा ख्रिसमसचा सण आला तेव्हा ते आपल्या इतर साथीदारांबरोबर घरी जायला निघाले तेव्हा त्यांनाही वाटलं की आपणही कुटुंबीयांना भेटावं."

एस्टिला पुढे सांगतात, "मात्र आता दोन देश निर्माण झाले होते आणि त्यांचं घर सीमेवर होतं. त्यांनी बरेच प्रयत्न केले, पण त्यांना यश आलं नाही."

केवळ पत्राद्वारेच गप्पा

लष्करात असल्यामुळे ... उर्वरित लेख लिहा:

रतले तेव्हा...

गॅब्रिएल आपल्या आईवडिलांचं अंतिम दर्शन घ्यायला सुद्धा जाऊ शकले नाहीत. एस्टिला सांगतात की ते जेव्हा घरी आले तेव्हा एखादा सण असल्यासारखं वातावरण होतं. गाव सजवलं होतं, ढोल ताशांसह त्यांची मिरवणूक काढण्यात आली होती. ते आपलं घर पाहून अतिशय आनंदित झाले होते.

82 वर्षांचे असताना गॅब्रिएल यांनी आपल्या भावाच्या निधनानंतर दोन वर्षांनी म्हणजेच 2014 मध्ये जगाचा निरोप घेतला. एस्टिला यांना दु:ख आहे की ते कुटुंबापासून वेगळे होऊन कायम एकटे राहिले.

हेही वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)


...ली हिल येथील कार्यालयावर BMCने सुरुवात केली होती. हे बांधकाम बेकायदा आहे की नाही याबाबत सध्या न्यायालयात सुनावणी सुरू झाल्यानंतर या कारवाईवर स्थगिती आणण्यात आली आहे.

"मुंबई ही पाकव्याप्त काश्मीरसारखी झाली आहे या विधानावर मी ठाम आहे. माझे शत्रू हे वारंवार दाखवून देत आहेत आहेत की माझं काहीही खोटं नाही," असं ट्वीट अभिनेत्री कंगना राणावतने केलं आहे.

आपण 9 सप्टेंबर रोजी मुंबईत येणार असल्याची घोषणा काही दिवसांपूर्वी कंगनाने केली होती. पण शिवसेनेने तिच्या प्रवेशाला विरोध दर्शवला होता.

दरम्यान, 7... उर्वरित लेख लिहा:

ांनी दिलं आहे. कंगनाने मुंबईची तुलना पाकिस्तानशी केली होती. तिने स्वतःहून शत्रू वाढवले आहेत. त्यामुळे तिच्याबाबत कुणीतरी तक्रार केली आहे, असं पेडणेकर म्हणाल्या.

मुंबई पाकव्याप्त काश्मीरसारखी वाटते, असं ट्विट करून वादाला तोंड फोडल्यानंतर एका आठवड्याने कंगना राणावत आज (9 सप्टेंबर) मुंबईत दाखल होणार आहे. सध्या कंगना मोहाली विमानतळावर पोहोचली आहे. थोड्याच वेळात ती मुंबईला पोहोचणार आहे.

कंगना तिचं राज्य हिमाचल प्रदेश इथून निघताना हमीरपूर जिल्ह्यातील कोठी परिसरातील एका मंदिरात ती दर्शन घेतानाचा फोटो ANI वृत्तसंस्थेने ट्वीट केला होता.

दरम्यान, कंगना एकामागून एक ट्वीट करून वातावरण तापवत असल्याचं दिसत आहे. सकाळी 8 वाजून 49  मिनिटांनी कंगनाने एक ट्वीट केलं.

मुंबई माझं घर आहे. महाराष्ट्राने मला सर्वकाही दिलं, असं मी मानते, पण आपणही महाराष्ट्राला अशी एक मुलगी दिली आहे जी छत्रपती शिवाजी महाराजांच्या भूमीवर महिलांच्या सन्मान आणि अस्मितेसाठी आपलं रक्त सांडू शकते, असं कंगनाने म्हटलं आहे.

कंगनाच्या मुंबई प्रवेशाला शिवसेनेचे नेते आणि कार्यकर्त्यांनी विरोध दर्शवला आहे. त्यामुळे आक्रमक भूमिकेसाठी ओळखली जाणारी शिवसेना आता काय करणार, याची उत्सुकता आहे.

नुकतेच बीबीसी मराठीने शिवसेनेचे प्रवक्ते खासदार संजय राऊत यांची मुलाखत घेतली होती. या मुलाखतीत शिवसेना काय करायचं ते समोरून सांगणार नाही, असं वक्तव्य राऊत यांनी केलं होतं.

"कंगना राणावतनं आव्हान दिलंय की, 9 सप्टेंबरला मी मुंबईत येतेय, काय करायचं ते करा. शिवसेना नेमकं काय करणार आहे? शिवसेनेनं काही ठरवलंय का?" या बीबीसी प्रतिनिधी मयुरेश कोण्णूर यांनी विचारलेल्या प्रश्नाला उत्तर देताना राऊत म्हणाले, "जर ठरवल असेल, तर ठरवलेल्या गोष्टी अशा समोरून सांगायच्या असतात का? पाहू काय करायचं ते. या लोकांशी आमचं व्यक्तिगत भांडण नाही. फार लहान माणसं आहेत. मुंबई त्यांना पोसते. मुंबई त्यांना देते. मुंबई नसती, मुंबईचे पोलीस नसते, मुंबईचा उद्योग नसता, तर हे इथे कशाकरता आले असते?

त्यामुळे त्यांनी मुंबईचे ऋण मान्य केले पाहिजे. सगळ्यांनीच, अगदी आमच्यासारख्यांनी सुद्धा. मुंबई महाराष्ट्राकडे आहे, ती आपल्या लोकांनी मिळवली. त्यासाठी बलिदान दिलं. त्यामुळे लाखो मराठी लोकांना इथे राहता येतं, रोजगार मिळतोय, विविध प्रकारचे उद्योग आम्ही करतो. कुणी उठायचं आणि मुंबईवर थुंकायचं आणि तेही इथलंच खाऊन, तर...


...ली होती आणि त्यात द्वारकापीठ शंकराचार्य स्वामी स्वरुपानंद यांच्यासह इतर साधू होते.

मंदिर निर्माण ट्रस्टमधील कुणालाच सरकारने स्थापन केलेल्या ट्रस्टमध्ये सहभागी करून घेतलं गेलं नाहीय. केवळ आरएसएसशी संबंधितच नव्हे, तर आम्हालाही मंदिराशी संबंधित सर्व संघटनांमध्ये आपल्याला प्रतिनिधित्व द्यावं, अशी मंदिर निर्माण ट्रस्टची मागणी आहे.

राम जन्मभूमीसाठी दशकांपासून आंदोलन करणाऱ्या निर्मोही आखाडा आणि हिंदू महासभा तर प्रतिनिधित्वासाठी आपले वेगळे दावे करत आहेत.

निर्मोही आखाड्याचे दिनेंद्र दास यांना श्रीराम ... उर्वरित लेख लिहा:

ी आरोप करण्यात आलाय की, मंदिरासाठी स्थापन करण्यात आलेल्या ट्रस्टमधील सदस्य एकतर नरेंद्र मोदींच्या जवळचे आहेत किंवा आरएसएसशी संबंधित आहेत आणि या सर्वाचा भाजप 2024 सालच्या निवडणुकीत फायदा करून घेण्याचा प्रयत्न करत आहे.

राम मंदिर आंदोलनातील मुख्य नेते लालकृष्ण अडवाणी आणि भाजपचे माजी अध्यक्ष मुरली मनोहर जोशी हेही भूमीपूजनाच्या कार्यक्रमाला जाणार नाहीत. तसंच, या आंदोलनातील प्रमुख नेत्या राहिलेल्या उमा भारती यांना आमंत्रित करण्यात आलं आहे. मात्र, त्या कार्यक्रमस्थळी उपस्थित राहणार नाहीत.

शरयू नदीच्या किनारी उपस्थित राहून उमा भारती पूजा करणार आहेत. त्यांनी तसं ट्वीट केलं आहे.

दलित व्यक्तीकडून भूमीपूजन?

काही दिवसांपूर्वी ट्विटरवर याबाबत चर्चा सरू होती की, मंदिराची पहिली वीट दलित व्यक्तीच्या हस्ते ठेवावी. या चर्चेला पार्श्वभूमी अशी होती की, 1989 साली तत्कालीन पंतप्रधान राजीव गांधी यांच्या सरकारने अयोध्येत बिहारमधील दलित कामेश्वर चौपाल यांच्या हस्ते भूमीपूजन केलं होतं.

कामेश्वर चौपाल यांना ट्रस्टमध्ये सदस्यता देण्यात आली आहे. मंदिराच्या खाली 200 फूट खोल टाइम कॅप्सुल ठेवलं जाईल, जेणेकरून लोकांना या पवित्र स्थानाची खरी माहिती मिळेल, अशी बातमी चौपाल यांनी दिली होती. त्यामुळे ते मध्यंतरी चर्चेत आले होते.

मात्र, या दाव्याच्या दुसर्‍याच दिवशी चंपत राय यांनी स्पष्ट केलं की, कुठल्याही प्रकारची टाइम कॅप्सुल ठेवली जाणार नाही. या बातम्या खोट्या असल्याचे त्यांनी स्पष्ट केले होते.

राम जन्मभूमी ट्रस्टकडून जे सांगितलं जाईल, तेच खरं मानावं, असंही यावेळी चंपत राय यांनी म्हटलं होतं.

"साधू बनल्यानंतर व्यक्ती केवळ ईश्वराचा होऊन जाते. त्यामुळे इतर कुठल्या गोष्टींसाठी उपस्थित राहणं योग्य नाही," असं चंपत राय हे दलित व्यक्तीच्या हस्ते भूमीपूनजनाच्या मुद्द्यावर सोमवारी बोलले.

'माझ्याकडून कोणताच सल्ला घेतला नाही'

राम मंदिर भूमीपूजन पाच ऑगस्टला असून, दुपारी 12 वाजून 15 मिनिट आणि 15 सेकंद या वेळेचा मुहूर्त आहे. केवळ 32 सेकंदांपर्यंतच मुहूर्त आहे.

वाराणसीसह विविध ठिकाणांहून या कार्यक्रमासाठी पुजारी बोलावण्यात आले आहेत. कुठल्या देव-देवतांची पूजा होईल, हे त्यांनीच ठरवले आहे.

तात्पुरत्या स्वरूपात बनलेल्या राम मंदिरात 30 वर्षे पुजारी म्हणून काम केलेले सत्येंद्र दास म्हणतात, "भूमीपूजनावेळी होणार्‍या पूजेसाठी माझ्याशी कोणतीच चर्चा केली...


...ली होती की, "कृपया लक्ष द्या. आमचे नेते शरद पवार साहेब यांना पोटात दुखत असल्यामुळे काल रात्री ब्रीच कँडीमध्ये तपासणीसाठी दाखल केलं. तपासणीनंतर लक्षात आलं की त्यांना पित्ताशयासंबंधी त्रास होतो आहे."

शरद पवार यांच्यावर एंडोस्कोपी आणि शस्त्रक्रिया केली जाईल अशीही माहिती त्यांनी दिली होती. पवारांना रक्त पातळ करण्याची औषधं सुरू होती तीही थांबवली गेली असल्याचं मलिकांनी सांगितलं.

शरद पवारांचे सगळे कार्यक्रम पुढच्या सूचनेपर्यंत स्थगित केले गेले आहेत.

शरद पवार-अमित शाह यांच्या कथित भेटीची चर्चा राज्य... उर्वरित लेख लिहा:

हे तर अनिल देशमुख यांनी कारण नसताना वरिष्ठ अधिकाऱ्यांशी पंगा घेतला असंही राऊत यांनी लिहिलं. यामुळे शिवसेना आणि राष्ट्रवादी काँग्रेसमधील दरी वाढत चालली आहे का? असा प्रश्न उपस्थित केला जात आहे.

संजय राऊत यांनी शिवसेनेचे मुखपत्र 'सामना'तील 'रोखठोक' या आपल्या सदरात 'डॅमेज कंट्रोलचा फज्जा' हा लेख लिहिला. यात त्यांनी गृहमंत्री अनिल देशमुख यांच्या कार्यपद्धतीवर जोरदार टीका केली आहे. तर दुसऱ्या बाजूला उपमुख्यमंत्री अजित पवार यांनी 'कोणीही या सरकारमध्ये मिठाचा खडा टाकू नये,' अशी प्रतिक्रिया देत संजय राऊत यांना प्रत्युत्तर दिलं.

अशा परिस्थिती पवारांना दवाखान्यात दाखल केलं आहे. त्याचे पडसाद राज्याच्या राजकारणात कसे उमटतात हे पाहावं लागेल.

हेही वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.रोज रात्री8 वाजता फेसबुकवर बीबीसी मराठी न्यूज पानावर बीबीसी मराठी पॉडकास्ट नक्की पाहा.)


...ली होती.

विचारस्वातंत्र्य आणि पुलं

एकीकडे पुलंनी हा पुरस्कार स्वीकारायला नको होता, अशी प्रतिक्रिया उमटत असतानाच, अनेकांनी पुलंच्या भूमिकेचं समर्थनही केलं होतं.

कुठलाही सरकारी पुरस्कार सरकारचे प्रतिनिधी जाहीर करत असले तरी तो कुणाच्या वैयक्तिक स्वखिशातून दिला जात नाही तर जनतेच्या तिजोरीतून दिला जातो, असं पुलंच्या चाहत्यांचं आणि समर्थकांचं म्हणणं होतं.

पुलंच्या त्या भाषणावर बाळासाहेब ठाकरेंनी दिलेलं प्रत्युत्तरही साहित्यिकांना आवडलं नव्हतं. लेखक जयंत पवार सांगतात, "बाळासाहेबांनी असं बोलणं साफ... उर्वरित लेख लिहा:

करत असल्यासारखं वाटतं.

"सत्तेसमोर दबून राहण्याची आपल्याकडे प्रवृत्ती आहे. गप्प बसणं हा नियम झाला आहे. साहित्यिक कधीच बोलत नाहीत असंही नाही. नयनतारा सहगल यांचा जो अपमान झाला त्यानंतर त्यांच्या सन्मानार्थ मुंबईत जो कार्यक्रम झाला त्या ठिकाणी अनेक साहित्यिक कलाकार आले होते आणि ते जाहीरपणे बोलले," अशी आठवण जयंत पवार करून देतात.

सरकारविषयी बोलण्याचा अधिकार हा कुठल्याही माणसाला आहे. पण साहित्यिकांनी बोलणं महत्त्वाचं का ठरतं?

जयंत पवार सांगतात, "साहित्यिक, कलाकार, प्राध्यापक वकील किंवा मोठमोठी यशस्वी माणसं यांना एक विशिष्ठ आवाज असतो. साहित्यिकांना समाजानं एक स्थान दिलं आहे. त्यांच्यावर हा विश्वास टाकला आहे की, तुमचे शब्द आम्ही प्रमाण मानो. अशी विश्वासार्हता सर्वांना मिळत नाही, ती कमवावी लागते. ती पुलंनी कमावली होती."

हेही वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)


...ली होती. युपीए आणि एनडीएच्या आघाड्यांच्या राजकारणाला फाटा देत त्यांनी पक्षासाठी मत मागण्याऐवजी स्वत:च्या नावावर मत मागितलं. पार्टीच्या अंतर्गत राजकारणात त्यांनी आपल्या ज्येष्ठांना मार्गदर्शक मंडळाचा रस्ता दाखवला.

खूप वाद झाल्यावरसुद्धा नरेंद्र मोदी मुख्यमंत्री म्हणून यशस्वी होते. या दृष्टिकोनातून बघितलं तर राहुल गांधीच्या आतापर्यंतच्या राजकीय प्रवासात एकही मैलाचा दगड नाही. उलट ते आपल्या मतदारसंघात दुर्बळ झालेले दिसतात.

लोकसभा निवडणुकीत दमदार बहुमत मिळूनसुद्धा बिहार आणि दिल्लीत भाजपचा पराभव झाल... उर्वरित लेख लिहा:

क्या आशा जागृत केल्या होत्या, त्यांची यादीच मोदींना सतावण्यासाठी खरंतर पुरेशी आहे. त्यासाठी त्यांना कोणत्याही राहुल गांधीची गरज नाही.

देशाला चमकवण्याचे, रोजगारनिर्मितीचे, काळा पैसा परत आणण्याचे, शेतकऱ्यांचे उत्पन्न दुप्पट करण्याचे, मेक इन इंडिया, स्मार्ट सिटी बनवणं, अशी अनेक आश्वासनं मागे पडली आहेत.

पूर्ण बहुमत असतांनासुद्धा कामं का झाली नाहीत आणि 2019 मधले मोदी ही सगळी कामं कशी करणार, यांची उत्तरं 2014 तील मोदींना द्यावी लागणार आहेत.

मोदी-2 साठी मोदी-1 ने केलेली निराशा, हे सगळ्यांत मोठं आव्हान असेल.

लोक अनेकदा विसरतात की जनता अनेकदा अनेक कारणांनी वेगवेगळ्या पद्धतीनं मत देते. लोकांनी राहुल गांधीना जिंकवायला मत दिलं नाही, तरी अनेकदा लोक कोणाला तरी हरवण्यासाठी मत देतात.

2004 सालची निवडणूक आठवा. तेव्हा शायनिंग इंडियातील लोकांनी अटलबिहारी वाजपेयी यांना पराभूत केले, पण सोनिया गांधी खरंच त्यावेळी पर्याय होत्या का?

आता प्रश्न असा पडतो की मोदी नाही, तर मग कोण? पण हा प्रश्न विचारणारे लोक हे विसरतात की, देशात अजूनही संसदीय लोकशाही आहे.

प्रत्येक राज्यात अनेक राजकीय पक्ष आहेत. तिथे मोदींसारखा कोणताही चेहरा दिसत नसला तरी विरोधी आघाडी तयार होण्याची शक्यता नाकारता येत नाही.

लोकसभा निवडणूक जिंकण्यासाठी सर्वस्व पणाला लावणाऱ्या मोदींना दिल्लीमध्ये लाजिरवाण्या पराभवाला सामोरं जावं लागलं होतं.

त्यामुळे गुजरात निवडणुकांमुळे 2019 च्या निवडणुकीचं चित्र स्पष्ट होईल, असं म्हणता येणार नाही. गुजरातमध्ये भाजप बऱ्याच काळापासून सत्तेत आहे आणि उर्वरित देशापेक्षा गुजरातची परिस्थिती वेगळी आहे.

गुजरातेत कोणताही विरोधी पक्ष नाही. विकास आणि हिंदुत्व यांच्यापलीकडेही मोदी यांचा मुकाबला मोदींशीच आहे, ज्यांनी नोटाबंदी आणि GST सारखे निर्णय घेतले आहेत.

2019 साठी अजून बराच वेळ आहे. राजकीय विश्लेषकांचं म्हणणं आहे की या निवडणुकीत एका बाजुला मोदी आणि दुसऱ्या बाजुला इतर नेते असतील.

त्यामुळे हे इतर नेते होण्याचं कटू आव्हान राहुल गांधींसमोर आहे. त्यानंतरसुद्धा मोदींची लढाई ही मोदींशीच आहे.

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)


...ली," असं आंतरराष्ट्रीय महिला दिनाच्या कॅम्पेनमध्ये म्हटलं आहे.

4. आंतरराष्ट्रीय पुरूष दिनही साजरा होतो?

हो, असाही दिवस असतो. 19 नोव्हेंबरला आंतरराष्ट्रीय पुरूष दिन साजरा केला जातो.

अर्थात, आंतरराष्ट्रीय पुरूष दिन साजरा करायला 1990 पासूनच सुरूवात झाली आहे आणि संयुक्त राष्ट्रांनी या दिवसाला मान्यता दिली नाहीये. जगभरात 80 पेक्षा अधिक देशांमध्ये पुरूष दिन साजरा होतो, यामध्ये युनायटेड किंग्डमचाही समावेश होतो.

जगामध्ये पुरूष जी सकारात्मक मूल्य रुजवातात, त्यांच्या कुटुंबासाठी आणि समाजासाठी जे य... उर्वरित लेख लिहा:

यातीत लिंग समानता अनुभवलेली नसते आणि त्यांच्या पुढच्या पिढीलाही ती पहायला मिळेल याची शक्यता नसते."

संयुक्त राष्ट्रांच्या महिलांसंबंधीच्या आकडेवारीनुसार कोरोना काळात गेल्या 25 वर्षांपासून लिंग समानतेसाठी झालेले सर्व प्रयत्न पुसले जाऊ शकतात. संसर्गाच्या काळात महिला मोठ्या प्रमाणावर घरातील कामं करायला लागल्या. लॉकडाऊनमध्ये कुटुंबाची जबाबदारी त्यांच्यावरच पडली. या सगळ्याचा परिणाम त्यांना कामाच्या ठिकाणी मिळणाऱ्या संधींवर तसंच शिक्षणावरही होऊ शकतो.

गेल्यावर्षी कोरोना संसर्गाचा धोका जाणवत असतानाही जगभरात अनेक ठिकाणी महिला दिनाच्या दिवशी मोर्चे काढण्यात आले होते. त्यापैकी बहुतांश मोर्चे हे शांततामय होते. मात्र किर्गिस्तानच्या राजधानीत पोलिसांनी अनेक महिला हक्क कार्यकर्त्यांना ताब्यात घेतलं होतं. महिला दिनाच्या मोर्च्यावर काही बुरखाधाऱ्यांनी केलेल्या हल्ल्यानंतर ही कारवाई करण्यात आली होती.

महिला दिनाच्या मोर्च्यांच्या विरोधात दिल्या जाणाऱ्या धमक्या आणि न्यायालयात दाखल करण्यात आलेल्या याचिकांना न जुमानता पाकिस्तानातल्या अनेक शहरात महिलांनी कार्यक्रम आयोजित केले होते.

महिलांवर होत असलेल्या हिंसाचाराविरोधात आवाज उठविण्यासाठी मेक्सिकोमध्ये 80 हजार लोक रस्त्यावर उतरले होते. यामध्ये 60 जण जखमीही झाले होते. खरंतर हे आंदोलन शांततापूर्ण पद्धतीनं सुरू झालं होतं, पण नंतर काही गटांनी पेट्रोल बॉम्ब फोडले आणि प्रत्युत्तरादाखल पोलिसांनी अश्रूधुराचा मारा करण्यात आला.

गेल्या काही वर्षांमध्ये आपण महिलांची प्रगती पाहिली त्याचप्रमाणे महिलांच्या चळवळीही वाढत गेल्या.

यावर्षीची सुरूवात कमला हॅरिस यांची अमेरिकेच्या उपाध्यक्षपदी झालेल्या निवडीनं झाली. त्या अमेरिकेच्या पहिल्या एशियन-अमेरिकन वंशाच्या उपाध्यक्ष बनल्या, तसंच त्या अमेरिकेच्या पहिल्या महिला उपाध्यक्ष आहेत.

2019 साली फिनलँडमध्ये नवीन आघाडी सरकार निवडून आलं, ज्यामध्ये पाच महिलांचा समावेश आहे. आर्यलंडमध्ये गर्भपात गुन्हा समजला जाणारा कायदा रद्द करण्यात आला आहे.

2017 साली कामाच्या ठिकाणी होणाऱ्या छळवणुकीविरुद्ध आवाज उठविणाऱ्या #MeToo चळवळीचा उल्लेखही करायला हवाच.

BBC 100 विमेन काय आहे?

बीबीसी 100 विमेन या प्रोजेक्टमध्ये दरवर्षी जगभरातील वेगवेगळ्या क्षेत्रात उल्लेखनीय आणि प्रेरणादायी कामगिरी करणाऱ्या महिलांची यादी तयार केली जाते. या यादीतल्या महिलांवर माहितीपट बनवले...


...ली.'

"टीव्हीवरचे त्यांचे कार्यक्रम, उद्योजकतेवरची भाषणं आणि बांधकाम व्यवसायात 2012 पर्यंतची कामगिरी यामुळे मराठी लोकांचा त्यांच्यावर विश्वास बसला. शिवाय यांनी सुरुवातीला एकोणीस टक्क्यांचा वायदा केला होता. त्यालाच लोक फसले,"  असं वसंत कुलकर्णी मांडतात.

पैसे परत मिळतील का?

डीएसके यांचं वैशिष्ट्य म्हणजे त्यांच्यावर फसवणुकीचे आरोप असतानाही त्यांनी लोकांना टाळलं नव्हतं.  आपल्या ऑफिसमध्ये ते रोज लोकांना सामोर जात असतं.

माध्यमांत उलटसुलट चर्चा सुरु असतानाही त्यांनी पत्रकार परिषद घेतली होती. "आपल्य... उर्वरित लेख लिहा:

वळती होणार आहेत. अशा वेळी गुंतवणूकदारांना मिळणार काय?"

गुंतवणूकदारांनी काय धडा घ्यावा?

अभ्यासपूर्ण गुंतवणूकीबद्दल तज्ज्ञ नेहमीच सांगत असतात. "अभ्यास जेव्हा कमी पडतो तेव्हा काय होतं, याचं हे उदाहरण आहे," असं ज्येष्ठ गुंतवणूक तज्ज्ञ वसंत कुलकर्णी यांनी म्हटलं आहे.

'फुकटात मिळतं ते खड्ड्यात घालतं' म्हणीची आठवण त्यांनी करून दिली.

"आर्थिक विश्वात व्याजदर कमी होत असताना, एखादी कंपनी साडेबारा किंवा एकोणीस टक्क्यांची हमी कशी काय देत होते, हा प्रश्न सुजाण गुंतवणुकदारांच्या मनात यायला हवा."

"ज्या कंपनीत गुंतवणूक करायची तिची पूर्ण माहिती हवी," असं ते म्हणाले.

बांधकाम प्रकल्पात गुंतवणूक किती फायद्याची?

डीएसकेंच्या बाबतीत कंपनीची बॅलन्सशिट तपासली तर खरं सत्य लगेच कळतं. कंपनीने आतापर्यंत जुनी कर्जं फेडण्यासाठी नवीन कर्जं घेतली आहेत. पैशाची निर्मिती उद्योगातून झालेली नाही.

"कंपनीवर किती कर्ज आहे हेही तपासता येतं. गुंतवणूकदारांनी त्याची खातरजमा करायला हवी होती," असं वसंत कुलकर्णी यांचं म्हणणं आहे.

"शिवाय डीएसकेंनी आपल्याकडची मालमत्ता विकून कर्ज फेडल्याचं कागदपत्रात कधी दिसलं नाही. म्हणजे हेतूविषयी शंका घ्यायला वाव आहे," असंही ते म्हणाले.

आणखी एक महत्त्वाचा मुद्दा त्यांनी मांडला आहे तो क्रेडिट रेटिंगचा. डीएसके मुदत ठेवींना सेबीची मान्यता आहे. पण, रेटिंग चांगलं नाही.

अशा वेळी गुंतवणूक तज्ज्ञांचा सल्ला घेऊनच गुंतवणूक करावी, असा सल्ला वसंत कुलकर्णी यांनी दिला.

शिवाय ज्यांनी डीएसकेंच्या भरवशावर रिअल इस्टेटमध्ये गुंतवणूक केली त्यांनाही वसंत कुलकर्णी यांचं एक सांगणं आहे.

"गुंतवणूकीत रोकड सुलभता महत्त्वाची असते. घर विकलं गेलं तरंच पैसे मिळणार असतात. त्यामुळे कर्ज घेऊन गुंतवणुकीसाठी घर घेणं शक्यतो टाळावं. मिळणारा परतावा आकर्षक असेलच असं नाही," असा सल्ला ते देतात.

हे वाचलं का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)


...लीटरसाठी तब्बल 33,000 रुपये खर्च करावे लागतात. त्याचा गंध मंदसा असला तरी तरी त्याला गोड गंध असतो.

"आम्ही बहुतांशी भारतीय अत्तरांची विक्री करतो. फुलांच्या अर्कापासून ही अत्तरं तयार केले जातात," हे बोलता बोलता त्यांनी आणखी एका अत्तराची बाटली उघडली आणि माझ्या मनगटावर थेंब शिंपडले.

हजारो वर्षांपासून चालत डिस्टलिशन प्रक्रिया त्यांनी समजावून दिली. मध्ययुगीन कालखंडात भारतात आलेल्या मुघल प्रशासकांनी या प्रक्रियेचं पुनरुज्जीवन केलं असावं. एका बंद पेटीत फुलं आणि अन्य साहित्य एकत्र करून त्यावर उकळतं प... उर्वरित लेख लिहा:

ऋतू सुरू असताना सुगंध जाणवत नाही. परंतु जशीजशी वातावरणातली उष्णता वाढत जाते अधिकाअधिक माणसांना हे अत्तर लावावं असं वाटू लागतं," असं गुंधी सांगतात.

हे अत्तर नक्की कसं तयार करतात? प्रदीर्घ श्वास घेऊन मातीचा वास भरून घेताना माझ्या डोळ्यासमोर ते पावसाच्या पहिल्या थेंबाची वाट बघणारे कामगार आले. मग लाल मातीच्या मोठा ढिगारा उपसताना आणि तो ढीग मग तांब्याच्या डेऱ्यांमध्ये डिस्टिलेशनसाठी रचताना दिसले.

"तो गंध निर्माण करण्यासाठी तांब्याच्या भांड्यांमध्ये आम्ही फुटक्या मडक्यांची भुकटी विखरुन टाकतो. त्यावर पाणी टाकतो आणि तापवतो,"  असं गुंधी यांनी विषद केलं.

या भांड्यातून निघणारी वाफ आणि चंदनाचं तेल यांचं मिश्रण केलं जातं. तेल सुगंध शोषतं आणि पाणी वेगळं केलं जातं. जेव्हा तुम्ही या अत्तराचा गंध टिपता तेव्हा त्यात चंदन हा गाभा असतो. पण मृद्गंध भरून राहिलेला असतो. तो पहिल्या पावसाचा गंध असतो.

सुगंधी संभाषण सुरू असतानाच एक जोडपं दुकानात अवतरलं. रातराणीच्या सुगंधाचं अत्तर तुमच्याकडे आहे का, असं महिलेनं विचारलं. जाईच्या सुगंधाच्या अत्तराचा उल्लेख करत तिने विचारलं.

रातराणीच्या सुगंधाचं अत्तर आमच्याकडे नाही असं गुंधी यांनी सांगितलं. पण आमच्याकडे ट्यूबरोसचं अत्तर आहे. ते शोधायला गुंधी दुकानात लुप्त झाले. जुन्या काचेच्या जगसह ते अवतरले.

महिलेनं तिच्या हाताकडे पाहिलं. अनेक अत्तरांच्या सुवासाने तिचा हात सुगंधी झाला होता. मधमाशा माझ्या मागे लागतील असं त्या गमतीने म्हणाल्या.

त्यानंतर त्यांनी मिट्टी अर्थात मृद्गंधाच्या अत्तराची मागणी केली. मी दरवर्षी जर्मनीत जाऊन योग आणि ध्यानधारणा शिकवते. मातीच्या सुगंधाचं अत्तर आमच्याकडे असल्याचं मी सांगते तेव्हा युरोपियन व्यक्तींचा विश्वासच बसत नाही.

आम्ही दोघांनी मातीच्या अत्तराची कुपी घेतली आणि निघालो. वातावरणातला उष्मा वाढून घामट व्हायला होत होतं. उत्तर प्रदेशातल्या तप्त दुपारी उन्हाने काहिली होत असताना मृद्गंधाच्या अत्तराचे थेंब मी मनगटावर टेकवतो आणि तनामनाला सुखावणारा गंध शरीरात भारून राहतो.

हे वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)


...लीसही अॅक्शन मोडमध्ये आले असून प्रजासत्ताक दिनाच्या दिवशी घडलेल्या हिंसेबाबत गुन्हे दाखल करण्यास त्यांनी सुरुवात केली आहे.

तीन शेती कायद्यांना विरोध दर्शवत पंजाब-हरयाणा परिसरातील शेतकरी गेल्या दोन महिन्यांपासून दिल्लीच्या सीमेवर आंदोलनास बसले आहेत. आंदोलक शेतकऱ्यांनी प्रजासत्ताक दिनाच्या दिवशी दिल्ली येथे ट्रॅक्टर रॅली आयोजित केली होती.

या रॅलीदरम्यान मोठा गोंधळ उडाल्याचं पाहायला मिळालं. काही आंदोलक शेतकरी थेट लाल किल्ल्यावर पोहोचल्यानं आंदोलक शेतकरी आणि पोलीस प्रशासन तसंच सरकार यांच्यामध्ये... उर्वरित लेख लिहा:

श टिकैत यांनी हा पोलीस बंदोबस्त वाढवण्यात आल्याबद्दल केंद्र सरकारवर टीका केली. कुणालाच अटक करू दिली जाणार नाही, शेतकरी आंदोलन सुरूच राहील असं टिकैत म्हणाले.

लाल किल्ल्यावर धार्मिक झेंडा फडकवलेल्या लोकांची सखोल चौकशी व्हावी. ते लोक शेतकरी असू शकत नाहीत, असा दावा टिकैत यांनी केला.

दरम्यान, राकेश टिकैत हे काल पोलिसांसमोर शरणागती पत्करणार असल्याची चर्चा सोशल मीडियावर सुरू होती. पण टिकैत यांनी ही चर्चा अफवा असल्याचं सांगत शरणागती पत्करण्याचा प्रश्नच निर्माण होत नसल्याचं म्हटलं.

शेतकरी नेत्यांना नोटीस

दिल्ली पोलिसांनी गुरुवारी शेतकरी नेत्यांना ट्रॅक्टर रॅलीसाठीचा करार मोडल्याच्या संदर्भात नोटीस बजावली. योगेंद्र यादव, बलदेव सिंह सिरसा, बलबीर एस राजेवाल यांच्यासह सुमारे 20 शेतकरी नेत्यांना नोटीस बजावण्यात आली आहे.

या नोटीसचं उत्तर शेतकऱ्यांनी तीन दिवसांत द्यावं असंही नोटीसमध्ये म्हटलं आहे.

2 संघटनांची आंदोलनातून माघार

भारतीय किसान यूनियन (भानू) आणि राष्ट्रीय किसान मजदूर संघटनेने आंदोलनातून माघार घेत असल्याचं बुधवारी घोषित केलं होतं. त्यानुसार या संघटनेचे सदस्य या आंदोलनास्थळावरून निघून गेले.

ट्रॅक्टर रॅलीदरम्यान झालेल्या हिंसेनंतर आपल्याला प्रचंड दुःख आणि लज्जास्पद वाटत असल्याने आपण आंदोलनातून माघार घेत असल्याचं भारतीय किसान यूनियन (भानू) चे राष्ट्रीय अध्यक्ष ठाकूर भानूप्रताप सिंह यांनी म्हटलं.

शशि थरूर, राजदीप सरदेसाई यांच्याविरुद्ध राष्ट्रद्रोहाचा गुन्हा

ट्रॅक्टर रॅली हिंसा प्रकरणात उत्तर प्रदेश पोलिसांनी काँग्रेस नेते शशि थरूर यांच्यासह अनेक ज्येष्ठ पत्रकारांविरुद्ध राष्ट्रद्रोहाचा गुन्हा दाखल केला आहे.

याप्रकरणी पोलिसांनी दाखल केलेल्या FIR मध्ये राजदीप सरदेसाई यांच्यासह मृणाल पांडेय, जफर आगा, परेशनाथ, अनंतनाथ तसंच विनोज के. जोस आणि एका अज्ञात व्यक्तीविरुद्ध गुन्हा दाखल करण्यात आला.

एका षडयंत्रानुसार पूर्वनियोजित पद्धतीने दंगल घडवणे, लोकप्रतिनिधींच्या हत्येच्या उद्देशाने राजधानीत हिंसा आणि दंगल पेटवण्यात आली, असं याप्रकरणी तक्रारीत म्हटलं आहे.

अमित शाह यांनी जखमी पोलिसांची भेट घेतली

प्रजासत्ताक दिनादिवशी झालेल्या गोंधळादरम्यान जखमी झालेल्या पोलिसांची केंद्रीय गृहमंत्री अमित शाह यांनी गुरुवारी भेट घेतली. दिल्लीच्या सिव्हील लाईन्स परिसरातील सुश्रुत ट्रॉमा सेंटरमध्ये या पोलिसांवर उपचार सुरू...


...ले आहेत," असं आझाद म्हणाले.

PDP बरोबर युती करून सरकार स्थापन करण्याची शक्यता मात्र त्यांनी फेटाळून लावली आहे.

दुपारी 3.15 - मेहबुबा मुफ्ती यांचा राजीनामा

मेहबुबा मुफ्ती यांनी मुख्यमंत्रिपदाचा राजीनामा राज्यपालांकडे दिल्याची माहिती PDPचे नेते नईम अख्तर यांनी ANI वृत्तसंस्थेशी बोलतांना सांगितलं आहे. संध्याकाळी 5 वाजता अधिक माहिती देऊ, असंही ते म्हणाले.

दुपारी 3.05 - हा काही आश्चर्यकारक निर्णय नाही - PDP

भाजपनं काढलेले पाठिंबा हा आश्चर्यकारक निर्णय असल्याचं PDPचे नेते राफी अहमद मीर यांनी... उर्वरित लेख लिहा:

ात विकासाला पुढे नेण्याचा प्रयत्न केला. आज जी परिस्थिती आहे त्यानुसार हिंसाचार मोठ्या प्रमाणात वाढला आहे, कट्टरवादही वाढत आहे. नागरिकांचे नैतिक अधिकार आणि अभिव्यक्ती स्वातंत्र्यावर गदा येत आहे," ते पुढे म्हणाले.

हेही वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)


...ले बंगाली नाविक मुक्ती वाहिनीच्या जवानांसाठी अनुवाद करायचे. यानंतर त्यांना पोहण्याचं प्रशिक्षण दिलं जायचं. तोवर दुपारच्या जेवणाची वेळ व्हायची."

"दीड तास आराम केल्यानंतर या मुलांना माणसाच्या उंचीच्या पुतळ्यांवर गोळ्या झाडण्याचं प्रशिक्षण दिलं जायचं. सूर्व मावळेपर्यंत सर्व जण थकलेले असायचे तेव्हा रात्री त्यांना पुन्हा एकदा पोहण्याचं प्रशिक्षण दिलं जायचं. ते सर्व दिवसभरात जवळपास 6-7 तास पाण्यात असायचे."

"वजन उचलून पोहण्याचा सराव व्हावा, यासाठी त्यांच्या पोटावर दोन विटा बांधायचे."

आहारात बदल

यां... उर्वरित लेख लिहा:

ामुळे भारतातल्याच ऑर्डिनन्स फॅक्ट्रीमध्ये माईन्स बनवण्याचा निर्णय घेण्यात आला. हे माईन्स एक प्रकारचे टाईम बॉंब होते. त्यांच्यावर चुंबक लावलेलं असायचं. हे माईन युद्धनौकांच्या तळाला लावल्यानंतर काही वेळात त्याचा स्फोट व्हायचा."

कॉन्डमचा वापर

विशेष म्हणजे या संपूर्ण मोहिमेसाठी मोठ्या प्रमाणावर कॉन्डमची व्यवस्था करण्यात आली होती.

कमांडर सामंत यांच्यापुढे ही ऑर्डर आली तेव्हा त्यांनाही आश्चर्य वाटलं. मात्र, लेफ्टनंट कमांडर मार्टिस यांनी सांगितलं की तुम्हाला वाटतं त्या कामासाठी कॉन्डम मागवलेले नाहीत.

संदीप उन्नीथन सांगतात, "लिंपेट माईन्सला एक प्रकारचा फ्युज लागलेला असायचा. तो विरघळणाऱ्या प्लगसारखा होता. तो 30 मिनिटात विरघळायचा. मात्र, पाण्यात उडी मारुन काम करणाऱ्यांना आपलं काम पूर्ण करण्यासाठी एक तास लागायचा."

"यावर उपाय म्हणून फ्युजवर कॉन्डम लावण्यात आलं. गोताखोर पाकिस्तानच्या युद्धनौकांवर लिंपेट माईन्स चिकटवण्याआधी त्यावरचं कॉन्डम काढून टाकायचे आणि झपाट्याने माघारी फिरायचे."

आरती मुखर्जींनी गायलेलं गाणं होता कोड

दीडशेहून जास्त बंगाली कमांडोजना पूर्व पाकिस्तानच्या सीमेच्या आत पाठवण्यात आलं आणि नेव्हल इंटेलिजन्सचे चीफ आणि कमांडर सामंत यांनी पूर्व पाकिस्तानातल्या चारही बंदरांवर उभ्या असलेल्या पाकिस्तानी युद्धनौकांवर एकाच वेळी हल्ला चढवायचं, हे ठरवलं.

सर्व कमांडोजना एक-एक लिंपेट माईन, नॅशनल पॅनासॉनिकचा एक ट्रान्झिस्टर आणि 50 पाकिस्तानी रुपये देण्यात आले.

संदीप उन्नीथन सांगतात, "त्यांच्याशी संपर्क करण्यासाठी वॉकी-टॉकीचा पर्याय होता. मात्र, त्याचा वापर 10-12 किमीच्या क्षेत्रातच शक्य होता. त्यामुळे या कमांडोजचे संकेत पोचवण्यासाठी आकाशवाणीचा वापर करण्याचं ठरलं."

"दुसऱ्या महायुद्धात देखील अशाप्रकारचे गुप्त संदेश पाठवण्यासाठी दोन्ही बाजूने रेडियोचा वापर करण्यात आला होता. त्यामुळे सर्वांना सतत रेडियो ऐकायला सांगण्यात आलं. ज्या दिवशी सकाळी 6 वाजता आकाशवाणीच्या कलकत्ता बी केंद्रावरून आरती मुखर्जी यांनी गायलेलं 'आमार पुतुल आजके प्रथम जाबे सुसुर बाडी' गाण वाजेल त्याचा अर्थ हल्ल्यासाठी 48 तास शिल्लक असले, असा कोड ठरवण्यात आला."

टोयोटा पिकअप ट्रक

14 ऑगस्ट 1971 रोजी सकाळी 6 वाजता आकाशवाणीच्या कलकत्ता केंद्रावरून हेमंत कुमार यांचं एक गाणं ऐकवण्यात आलं. 'आमी तोमई जोतो शूनिए छिछिलेम गान'

हादेखील एक कोडच होता. याचा...


...ले शब्द मुलांच्या मनावर खोलवर रुतली जातात.

युनिव्हर्सिटी ऑफ ससेक्सचे प्रा. गॉर्डन हॅरोल्ड यांनी या विषयावर बीबीसीसाठी एक लेख लिहिला होता.

या लेखानुसार, "पालक आणि मुलं यांच्यातील नातेसंबंध तर महत्त्वाचे आहेतच, पण पालकांचे एकमेकांशी नातेसंबंध कसे आहेत, यावरसुद्धा पाल्याचं भविष्य अवलंबून असतं. भविष्यात मुलांचं मानसिक आरोग्य किती सुदृढ असेल, त्याला शिक्षणात मिळणारं यश, त्याचे इतरांशी तसंच त्याच्या जोडीदाराशी नातेसंबंध कसे असतील, या सगळ्या गोष्टींबाबत पालकांच्या वागणुकीची मोठी भूमिका असते."

एका सं... उर्वरित लेख लिहा:

समोर वाद करत बसण्यापेक्षा त्यांच्या अनुपस्थितीत याबाबत चर्चा करता येऊ शकेल का?

प्रा. गॉर्डन हॅरोल्ड, याबाबत सांगतात, "विशेषतः वय वर्षे दोन ते नवव्या वर्षापर्यंत मुले ही आई-वडिलांचं बारकाईने निरीक्षण करत असतात. ते भांडणांचंही निरीक्षण करतात. त्यामुळे हा काळ अतिशय महत्त्वाचा ठरतो. पती-पत्नींमध्ये एखाद्या विषयावर वाद होणं, भांडण होणं हे सामान्य आहे. पण त्याचा मुलांवर होणारा परिणाम आपल्यालाच कमी करता येऊ शकतो.

काही वादविवादातून मुलांच्या ज्ञानात भर पडते. त्यांना बरं-वाईट हे चांगल्या पद्धतीने कळू शकतं. त्यामुळे छोट्या मोठ्या विषयांची खेळीमेळीने चर्चा होणं आवश्यक आहे. अतिशय गंभीर प्रकरणांची चर्चा आपण बंद खोलीत करू शकतो."

चेतन एरंडे यांनीही याबाबत असंच मत नोंदवलं.

ते सांगतात, "तुमच्यात काही मतभेद असतील तर मुलासमोर न करता एकांतात या गोष्टी चर्चा करू शकता. आपल्या दोघांसाठी 'कॉमन इंपॉर्टंट पॉईंट' काय आहे, याचा विचार आई-वडिलांनी केला पाहिजे. आनंदी वातावरण असतं, तेव्हा मुलाचं वागणं कसं असतं. घरात भांडण झाल्यावर तो कसा वागतो, या गोष्टींचं पालकांनी सूक्ष्म निरीक्षण केलं पाहिजे. त्यानंतर त्यांना सगळ्या गोष्टी चटकन समजू शकतील."

"आपल्या मुलाचं भवितव्य योग्य प्रकारे घडवायचं असेल, तर आपल्या अहंकाराला, हेव्यादाव्यांना मागे सोडणं हेच सर्वात महत्त्वाचं आहे," असं एरंडे सांगतात.

हेही वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)


...ले सचिन अहिर होते.

अरूंद रस्त्यांमुळे बस हळूहळू पुढे जात होती. एसी बसच्या मोठ्या काचेच्या खिडकीचा निळा पडदा बाजूला सारून आदित्य ठाकरे लोकांना हात दाखवत होते. 4-5 किलोमीटरवर स्वागतं होत होती. काही बसमधून उतरून स्वीकारत होते तर काहींशी बसच्या दरवाजातून संवाद साधत होते. दुपारचे साडेतीन वाजले होते. आदित्यबरोबर आमचा संवाद सुरू झाला.

बसमधून बाहेर बघत किती छान हिरवळ दिसतेय ना! सगळीकडे छोटी छोटी पिकं दिसतायेत. ऐरवी मराठवाड्यात नुसती काळी जमीन दिसते. आता छान वाटतंय. मी असा मराठवाडा पहिल्यांदाच पाहतोय ... उर्वरित लेख लिहा:

ं निवेदन स्वीकारलं आणि आदित्य संवादच्या भाषणासाठी पुढे गेले.

हेही वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)


...ले, त्यानुसार कोरोना पॉझिटिव्ह रुग्णांचा आकडा वाढण्याची शक्यता आहे.

शमिका याची व्याख्या 'सुपर स्प्रेडिंग' शब्दाने करतात. त्या सांगतात, की आता  फक्त  तीन  दिवस  झाले आहेत. त्यामुळे  येणाऱ्या काळात याची आकडेवारी समोर येईल.

लॉकडाऊनचा  परिणाम

भारताच्या कोरोना व्हायरसच्या आलेखामुळे शमिका खूपच निराश नाहीत.

त्यांच्या मते कोरोना  व्हायरसग्रस्तांची संख्या  वाढत आहे. अजूनही ती वाढेल. पण लॉकडाऊनमुळे याचा परिणाम कमी होऊ शकतो.

भारतात  लॉकडाऊन 24 आणि 25 मार्चच्या मध्यरात्रीपासून सुरू झाला होता. याचा परिण... उर्वरित लेख लिहा:

अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)


...ले-प्रामुख्याने तेच कारण आहे.

प्रिन्स हॅरी आणि मेगन मर्कल

शाही राजघराण्याच्या उपाध्या सोडून देण्याचा निर्णय घेतल्यानंतर, अनेक संपादकांशी चांगले संबंध असलेल्या एकाने प्रसारमाध्यमांना याबाबत काही सांगू नका. ते तुमचं खासगी आयुष्य उद्धवस्त करतील असं सांगितलं होतं.

जानेवारी 2020 मध्ये निधीउभारणीसाठी आयोजित स्नेहभोजन कार्यक्रमादरम्यान हे संभाषण झाल्याचं हॅरी यांनी सांगितलं. त्याआधी काही महिने मेगन यांनी 'द मेल'विरुद्ध अब्रूनुकसानीचा खटला दाखल केला होता. एक खासगी पत्र जाहीर केल्याचं ते प्रकरण होतं... उर्वरित लेख लिहा:

त आला नाही. त्यामध्येही हॅरी आणि मेगन यांनी अनेक रहस्यं उलगडली.

शाही राजघराण्यातील महत्त्वाच्या पदी असल्यानंतर तुम्हाला सल्ला देणारे खूप असतात. मात्र काही सल्ले अतिशयच खराब होते असं हॅरी यांनी सांगितलं.

डचेस ऑफ केंब्रिज यांना प्रिन्स विल्यम यांच्याशी विवाहबद्ध होण्यापूर्वी खवचट उपरोधिक गोष्टींना सामोरं जावं लागलं होतं. कठोर टीका आणि वंशभेद यात फरक असतो. प्रसारमाध्यमं त्यांच्या भूमिकेचं समर्थन करतात. जेव्हा त्यांना ठाऊक असतं की छापल्या गेलेल्या, प्रसारित झालेल्या बातमीत काहीच तथ्य नाही.

माझ्याबाबतची प्रत्येक गोष्ट जगाला ओरडून सांगण्याचं वेड त्यांना लागलं होतं. माझ्या पालकांना याचा त्रास होऊ नये यासाठी सर्वतोपरी प्रयत्न केल्याचं मेगन यांनी ऑप्रा यांना सांगितलं.

हे वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम, यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.रोज रात्री8 वाजता फेसबुकवर बीबीसी मराठी न्यूज पानावर बीबीसी मराठी पॉडकास्ट नक्की पाहा.)


...लेबनीज लोक होते. तिथे बहुधा मी एकमेव भारतीय होतो. लेबनीज पुरुषही एवढे सुंदर होते, तिथे त्यांच्याबरोबर असलेल्या बायकांच्या सौंदर्याचं वर्णन मी काय करू! बाळसेदार, गुटगुटीत लहान मुलं, उंच-धिप्पाड पुरुष आणि आणि कमालीच्या देखण्या स्त्रिया. त्यांच्या त्या समुदायात माझं मलाच असं वाटत होतं की आपण 'किस झाड़ की पत्ती' आहोत.

पण एक मात्र नक्की, ते सगळे खूप आनंदात होते. एकमेकांसह त्यांची थट्टामस्करी सुरू होती. मी मात्र ऐकू येत असूनही बहिरेपणा कसा असतो, याचा अनुभव घेत होतो.

डाउनटाऊन

विमानात माझ्या बाजूला 5... उर्वरित लेख लिहा:

ढून दुसऱ्या चढाला लागण्यासारखंच होतं. गाडी काढून जरा दहा मिनिटं समुद्राच्या उलट्या दिशेने गेलं की, घाट सुरू झालाच म्हणून समजा आणि अर्ध्या-पाऊण तासाच्या ड्राईव्हनंतर तुम्ही समुद्रसपाटीपासून चांगलेच उंचावर पोहोचलेले असता. या माऊंट लिबनच्या माथ्यावरून अनेकदा सूर्यास्त बघण्याची संधीही मिळाली.

बैरुतमध्ये पोहोचलो, त्या पहिल्याच दिवशी बीबीसीतील माझा सहकारी आणि बैरुतमधला माझा गार्डियन मेहमूद (त्याने विनंती केल्यानुसार सुरक्षेच्या कारणास्तव नाव बदललं आहे) मला डोंगरातल्याच मूनेर नावाच्या हॉटेलमध्ये घेऊन गेला. तिथून अथांग समुद्र आणि निवांत पहुडलेलं बैरुत खूप छान दिसत होतं. बैरुतमधला पहिला सूर्यास्त बघितला तो इथूनच!

या डोंगराचं लेबनीज लोकांना प्रचंड आकर्षण आणि वेडही आहे. बैरुतमध्ये काम करणाऱ्या बहुतांश लोकांचं एक घर डोंगरात असतं. किंवा त्यांचं गाव तरी डोंगरात असतं.

मग आठवडाभर काम करून शुक्रवारी संध्याकाळी गाड्या काढून हे लोक डोंगरातल्या आपल्या घरी जातात. शनिवार-रविवार निसर्गाच्या सान्निध्यात आराम करतात. काही जण बागकाम आणि शेती करण्याची हौसही भागवून घेतात. परत येताना आपल्या डोंगरातल्या घराजवळच्या शेतात लावलेल्या काकड्या, बटाटे असं काहीबाही घेऊन येतात आणि पुढल्या आठवड्याला तोंड देण्यासाठी सज्ज होतात.

बैरुतमध्येही अनेक घरांमध्ये खूप छान झाडं लावलेली आढळली. निवडुंगापासून सुंदर फुलांच्या झाडांपर्यंत अनेक झाडं असायची. मेहमूदच्या घरी तर त्याने सुंदर गार्डन केलं होतं. तो आणि त्याची पार्टनर फावल्या वेळात गार्डनमध्ये रमायचे. ही निसर्गाशी एकरूप होण्याची आवड लेबनीज लोकांना आहे, असा सार्वत्रिक अनुभव मला तरी आला.

बैरुतमधल्या हमरा नावाच्या भागात माझी राहण्याची सोय होती. मुंबईच्या भाषेत सांगायचं, तर साधारण कुलाब्यासारखा हा भाग आहे. इथल्या हॉटेल्ससाठी प्रसिद्ध! तर बीबीसीचं ऑफिस डाऊनटाऊन या अत्यंत प्रशस्त भागात होतं. समोरच लेबननचं पार्लमेंट हाऊस आणि आजूबाजूला अशीच अनेक प्रतिष्ठित ऑफिसं असलेल्या डाऊनटाऊनमधल्या बीबीसीच्या ऑफिसमधून खाली बघताना आपण मुंबईच्या फोर्ट परिसरात असल्यासारखंच वाटायचं.

समुद्राच्या जवळ असलेल्या हमरा या भागात अमेरिकन युनिव्हर्सिटी ऑफ बैरूत म्हणजेच AUB उभी आहे. या युनिव्हर्सिटीचा विस्तीर्ण कॅम्पस अनेक हरहुन्नरी विद्यार्थ्यांची साक्ष देतो. सौदी अरेबियाचे माजी तेलमंत्री शेख झाकी यामानी हेदेखील याच विद्यापीठाचे...


...लेली परिस्थिती आणि भीतीमुळे दिल्लीहून निघून बिहारच्या सिवानला गेलेल्या स्थलांतरित मजुरांच्या एका गटाला एका छोट्याशा जागेत लोखंडी गेटच्या आत बंद करण्यात आलं. ती माणसं रात्रभर रडत-ओरडत होती. या 'तुरुंगासारख्या जागेतून' आम्हाला बाहेर काढा, अशा विनवण्या करत होते.

प्रसार माध्यमांमध्ये ही बातमी पसरताच त्या लोकांना ट्रकमध्ये कोंबून ग्रामपंचायतींनी उभारलेल्या आयसोलेशन सेंटर्सवर (अलगीकरण केंद्रात) नेण्यात आलं. आम्हाला स्वतःला आजारी व्हायचं नाही. मात्र, त्यांना एकत्रित छोट्या जागेत डांबून ठेवणं आणि त्या... उर्वरित लेख लिहा:

रणाचा असेल. देहाप्रतीच्या तीव्र ओढीमुळे निर्माण झालेल्या भीतीच्या नाशासाठी मोहीम उघडणं भारतीय समाज आणि परंपरेतील मूल्य शिवाय संवेदना, आपुलकी, सहकार, सामुदायिक संवाद, परहित यासारख्या कोरोनाच्या भीतीने कोमेजलेल्या भावनांचा नवअभ्युदय करणं, त्यांना नवचेतना प्रदान करणं आपली मोठी सामाजिक जबाबदारी असणार आहे. म्हणूनच भारताचे पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांनी सोशल डिस्टन्सिंग करत असतानाच इमोशनल क्लोजनेस करा, म्हणून म्हटलं आहे.

यातूनच आपण मानवता आणि या विश्वाला तारू शकू आणि ते जगण्यायोग्य बनवू शकू. आपण भीतीने भयभीत न होण्याचं एक गीत गाऊ...

हे वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)


...लेल्या इतर आदिवासींना भेटायला किंवा सरकारने भेटायला बोलावलं असेल तरच आपल्या घरातून बाहेर पडतात.

"माझे आजोबा सांगायचे वणव्यानंतर जंगल आपली सगळी संपत्ती तुमच्यासाठी उघडी करतो आणि पाऊस सगळी घाण धुवून काढतो. नैसर्गिक आपत्तीच्या वेळी जीव कसा वाचवायचा, हे आम्हाला माहीत आहे. मुसळधार पाऊस किंवा निसर्गाचा कोप झाल्यावर दरवेळी एका ठिकाणाहून दुसऱ्या ठिकाणी पळत जाण्याला काही अर्थ नाही," असंही ते सांगतात.

2002 सालीही पूर आला होता. त्यावेळी इथली सगळी घरं वाहून गेली होती. त्यावेळीही वेलुता यांनी ही जागा सोडा... उर्वरित लेख लिहा:

स्या

"शहरातल्या लोकांना इथे जंगलात राहता येईल का? तुम्हाला तरी ते शक्य आहे का? तसंच मीसुद्धा तुमच्यासारखं शहरात जगू शकत नाही. इथे हवा, पाणी, अन्न सगळंच मला माझा निसर्ग देतो."

"तुमच्या शहरात मला अशी शुद्ध हवा, पाणी, अन्न मिळेल का? तुमच्या बाटलीबंद पाण्याने माझा घसा खराब होईल. तुम्ही पिकवत असलेल्या भाज्या मी खाऊ शकत नाही, कारण त्याने माझ्या तब्येतीवर परिणाम होईल. कंदमुळं, मध आणि या जंगलात मिळणारं अन्नच मी खातो."

चोल नायक आदिवासींचा कोणताही विशिष्ट देव किंवा धार्मिक विधी नाही. मात्र त्यांची निसर्गावर आणि पूर्वजांच्या पुण्याईवर अपार श्रद्धा आहे. जंगल सोडलं तर ईश्वर त्यांच्यावर नाराज होईल, असं वेलुतांना वाटतं.

ते म्हणतात, "जंगल सोडा आणि बाहेरच्या जगात चला, असं अनेक सरकारी लोक सांगत असतात. मात्र माझं जंगलच माझं घर आहे. हे तुम्हाला घनदाट जंगल वाटतं. मात्र इथेच मला छप्पर मिळालं आहे आणि त्यामुळेच मी इतकी वर्षं जगलो आहे. मी इथून गेलो तर निसर्गदेवता माझ्यावर नाराज होईल."

"मी इथली झाडं, इथली शांतता, इथल्या पशू, पक्षी, कीटक यांच्या आवाजाच्या प्रेमात आहे."

सळसळणाऱ्या पेरियार नदीकडे बघत वेलुता सांगतात, "या नदीजवळ तुम्हाला एक हत्तीएवढा दगड दिसेल. तिथेच माझ्या आईने मला जन्म दिला. मी ही जागा कशी सोडू? माझ्या पूर्वजांना इथेच पुरलं आहे. ते इथेच आहेत, यावर माझा ठाम विश्वास आहे. मी त्यांना सोडू शकत नाही. मला इथेच शेवटचा श्वास घ्यायचा आहे."

"सरकार मला सिमेंट-काँक्रीटचं घर देईल. पण माझं हे छप्पर आणि इथली शुद्ध हवा तिथे नसेल. मी इथे जन्मलो आणि म्हणूनच इथेच मरेनही. मी कोणत्याच तरुणाला थांबवत नाही. ज्यांना जायचा आहे त्यांना जाऊ द्या."

1970 पर्यंत या चोल नायक आदिवासींबद्दल बाहेरच्या जगाला माहिती नव्हती. ते गुफेत राहत असल्याने बाहेरच्या जगाशी त्यांचा संपर्कच नव्हता.

2011च्या जनगणनेनुसार केवळ 124 चोल नायक आदिवासी शिल्लक आहेत. पुरानंतर अनेकांनी जंगलाबाहेर गावात राहण्याची इच्छा व्यक्त केली आहे. त्यामुळे त्यांची संख्या आणखी कमी होईल, असं आमचे गाईड सुनील यांनी सांगितलं.

सुनील यांना ते दिवस आठवतात जेव्हा बाहेरचं कुणी दिसताच हे आदिवासी आपल्या गुफांमध्ये लपून बसायचे. आता मात्र त्यांची भीती दूर झाली आहे.

सुनील सांगतात, "जंगलात येणारे पर्यटक इथे प्लॅस्टिकच्या बाटल्या, दारूच्या बाटल्या टाकतात, जंगल संपत्तीचं नुकसान करतात, म्हणून हे...


...लेल्या कुप्या टाकून देण्यात देतील, तेव्हा त्याची विल्हेवाट कशी लावायची, याचाही प्रश्न आहेच.

India immunisation programme is one of the largest in the world

भारताचा लसीकरण कार्यक्रम हा सुमारे 40 लाख डॉक्टर्स आणि नर्सेसच्या मदतीने राबवण्यात येतो. पण कोव्हिडच्या लसीकरण मोहीमेसाठी यापेक्षा जास्त संख्याबळ गरजेचं असेल.

"ग्रामीण भारतापर्यंत आपण या गोष्टी कशा पोहोचवणार, याची काळजी मला आहे," बायोकॉन या देशातल्या आघाडीच्या बायोटेक्नॉलॉजी कंपनीच्या संस्थापक किरण मझुमदार - शॉ यांनी मला सांगितलं.

सगळ्... उर्वरित लेख लिहा:

र करून विविध लशींचा एक गुच्छ तयार केल्यास भारताला इतक्या लोकांपर्यंत लस पोहोचण्यासाठी पुरेसे डोसेस तुलनेने जलदगतीने मिळवणं सोपं जाईल असं प्रशांत यादव सांगतात.

वॉशिंग्टनमधल्या सेंटर फॉर ग्लोबल डेव्हलपमेंटमध्ये ते हेल्थकेअर सप्लाय चेनचा अभ्यास करतायत.

पण नियमित सुरू असणाऱ्या लसीकरण मोहीमेत यश मिळालं म्हणून कोव्हिड-19साठीच्या लसीकरण मोहीमेत यश मिळेलच, असं नसल्याचं ते सांगतात.

प्रशांत यादव म्हणतात, "नियमित सुरू राहणाऱ्या लसीकरण मोहीमेची पाळंमुळं मोठी असली तरी बहुतेकदा ही मोहीम सरकारी क्लिनिक्सद्वारे राबवली जाते. पण प्रौढांसाठीची अशी कोणतीही लसीकरण मोहीम राबवणारी योजना नाही आणि प्रौढ नागरिक हे काही नियमितपणे सरकारी आरोग्य केंद्रांवर जात नाहीत."

त्यामुळेच कोव्हिड 19साठीची लसीकरण मोहीम राबवताना ती खासगी आणि सरकारी अशा दोन्ही यंत्रणांना सोबत घेऊन राबवणं महत्त्वाचं ठरणार असल्याचं ते सांगतात.

लसीकरण करताना ती लस कोणाला दिली जातेय याची नोंद ठेवण्यासाठी आधार क्रमांकाची मदत घेण्यात यावी असं किरण मझुमदार शॉ आणि इन्फोसिसचे सह-संस्थापक असणाऱ्या नंदन निलेकणींनी सुचवलंय.

भारतातल्या सहा कंपन्या कोव्हिडसाठीची लस तयार करण्याच्या प्रयत्नात आहेत.

निलेकणींनी एका वर्तमानपत्राशी बोलताना सांगितलं, "आपल्याला अशी प्रणाली आखायला हवी ज्याद्वारे देशभरात दररोज 1 कोटी लशी दिल्या जातील पण या सगळ्याला एक समान डिजिटल पाया असेल."

लस मिळवण्यासाठी भ्रष्टाचार?

ही लस मिळवण्यासाठी भ्रष्टाचार होण्याबद्दलची चिंताही व्यक्त केली जातेय.

लवकर लस मिळणाऱ्यांच्या यादीमध्ये आपलाही समावेश व्हावा म्हणून लोक खोटी कागदपत्रं सादर करणार नाहीत, याची खात्री अधिकारी कशी करणार? आणि दुर्गम बाजारपेठांमध्ये बनावट लस विकली जाण्यापासून कशी रोखणार?

साईड इफेक्ट्सवर लक्ष

लशींचे काही लोकांवर साईड इफेक्ट्स दिसून येतात. लसीकरणानंतर असे साईड इफेक्ट्स होत आहेत का यावर लक्ष ठेवणारी भारताची यंत्रणा 34 वर्षं जुनी आहे.

पण अशा प्रकारचे साईड इफेक्ट्स झाल्याचं नोंदवलं जाण्याचं प्रमाण कमी असल्याचं संशोधकांना आढळलंय. आणि गंभीर दुष्परिणामांची नोंद होण्याचं प्रमाणही अपेक्षेपेक्षा कमी आहे.

त्यामुळे असे काही प्रकार घडलेच तर त्यामुळे या लशींबद्दल भीती निर्माण होऊ शकते.

खर्च कोण करणार?

कदाचित हा सगळ्यात मोठा प्रश्न आहे. लशीचे सगळे डोस सरकार स्वतःच्या ताब्यात घेऊन मग...


...लेल्या प्रगती सिंग यांनी अलैंगिकतेविषयी संशोधन करायला सुरुवात केली, तेव्हा अनेक महिलांनी त्यांना आपल्याला शारीरिक संबंधात रस नसल्याचं आणि तरीही लग्नाला लग्नाला सामोरं जावं लागत असल्याचं सांगितलं.

प्रगती सिंग

यानंतर त्यांनी अलैंगिक नातेसंबंधांची इच्छा असणाऱ्या लोकांना एकत्र आणायला सुरुवात केली. प्रगती सध्या Indian Aces ही अलैंगिक लोकांसाठीची ऑनलाइन कम्युनिटी संस्था चालवतात.

त्यांचा भविष्याबद्दलचा दृष्टिकोन :

"स्त्रीत्वाची वैशिष्ट्यं न लादता आता स्त्रीवाद अधिक मजबूत आणि सहानुभूतीशील करण्याच... उर्वरित लेख लिहा:

षतः कठीण आणि युद्धजन्य परिस्थितीमध्ये राहणाऱ्या महिलांच्या प्रश्नांना महत्त्व दिलं जातंय.''

हेही वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)


...लेल्यांवर हल्ल  करतो.

राज्याच्या आरोग्य संचलनालयाने काळी बुरशी आजारावर प्रतिबंधासाठी 6 प्रमुख गोष्टी सांगितल्या आहेत -

नाक-कान-घसा तज्ज्ञांनी या गोष्टींकडे लक्ष द्यावं?

तज्ज्ञ सांगतात, म्युकरमायकॉसिस आजारात डोळे, नाक, जबडा आणि मेंदूत संसर्ग होण्याची शक्यता असते. तज्ज्ञांनी कोरोनाग्रस्तांना डिस्चार्ज देताना काही महत्त्वाच्या गोष्टींकडे लक्ष दिलं पाहिजे.

रुग्णालयात दाखल होताना रुग्णाच्या रक्तातील सारखेचं प्रमाण 200 पेक्षा जास्त असेल, रुग्ण 7 दिवसांपेक्षा जास्त ऑक्सिजनवर असेल, ICU मधील उपचार ... उर्वरित लेख लिहा:

मराठीतले बातम्यांचे पहिले पॉडकास्ट्स तुम्ही Gaana, Spotify, JioSaavn आणि Apple Podcasts इथे ऐकू शकता.)


...लेस यांनी जॉर्ज फ्लॉईड यांची श्वेतवर्णीय पोलिसांच्या हातून झालेली हत्या आणि त्यानंतर अमेरिकेभर पेटलेला हिंसाचार आणि वर्णभेद यावर प्रश्न विचारला.

याचं उत्तर देताना ट्रंप म्हणाले, "ओबामा-बायडेन प्रशासनाच्या काळात अमेरिकेत वर्णभेद होता आणि त्याअनुषंगाने हिंसाचारही व्हायचा. मात्र, आता याचं प्रमाण कमी झालं आहे."

तर गेल्या काही वर्षात अमेरिकेत कायदा-सुव्यवस्था बिघडल्याचं बायडेन म्हणाले. यावर उत्तर देताना ट्रंप म्हणाले, "बायडेन यांचा कायदा-सुव्यवस्थेवर विश्वासच नाही. आमचा या व्यवस्थेवर विश्वास आहे. ... उर्वरित लेख लिहा:

ना बायडन यांनी मधेच त्यांचा मुद्दा खोडण्याचा प्रयत्न केला. त्यावर वॅलेस त्यांना म्हणाले, "त्यांना (ट्रंप) बोलू द्या."

तर ट्रंप म्हणाले, 'बायडन यांना हे येतच नाही.'

इतकंच नाही तर ट्रंप आणि बायडेन दोघांनीही कार्यक्रमादरम्यान बरेचदा एकमेकांची टरही उडवली. आपण अमेरिकेच्या इतिहासातले सर्वोत्तम राष्ट्राध्यक्ष असल्याचं ट्रंप म्हणाले. तर ते आतापर्यंतचे सर्वांत वाईट राष्ट्राध्यक्ष असल्याचं बाायडन म्हणाले. ट्रंप खोटारडे असल्याचं सगळ्यांनाच माहिती आहे, असंही बायडेन म्हणाले.

चर्चेच्या मध्ये एकदा ट्रंप बायडेन यांना उद्देशून म्हणाले, "तुम्ही माझ्यासमोर स्वतःला स्मार्ट म्हणू नका. तुम्ही माझ्यासमोर स्मार्ट शब्द वापरूच नका."

हस्तांदोलनही नाही

कोरोना विषाणूची साथ बघता यावेळी दोन्ही नेत्यांनी एकमेकांशी हस्तांदोलनही केलं नाही.

ओहायो प्रांतातल्या क्लीव्हलँडमध्ये ही 'प्रेसिडेंशिअल डिबेट' रंगली. सोशल डिस्टंसिंगच्या नियमामुळे कार्यक्रमाला मर्यादित संख्येतच लोकांना येण्याची परवानगी देण्यात आली होती.

कार्यक्रमाच्या सुरुवातीलाच क्रिस वॉलेस यांनी दोन्ही नेत्यांना सर्वोच्च न्यायालयाचे नव्या न्यायाधीशांच्या नामांकनाविषयी विचारलं.

ट्रंप यांनी याधीच ऐमी कोनी बॅरेट यांचं नाव जाहीर केलं आहे. ट्रंप म्हणाले, 'सर्वच बाबतीत त्या सरस आणि उत्तम आहेत.'

डिबेटमध्ये राष्ट्राध्यक्ष ट्रंप यांच्या पत्नी मेलानिया आणि बायडेन यांच्या पत्नी जिल बायडेन दोघीही उपस्थित होत्या. डोनाल्ड ट्रंप यांच्या मुली इवांका आणि टिफनी या दोघींनीही कार्यक्रमाला हजेरी लावली होती.

कार्यक्रम सुरू असताना कुठल्याच प्रकारचा गोंधळ, आरडा-ओरड करायला प्रेक्षकांना मनाई होती.

सूत्रसंचालक कोण होते?

डोनाल्ड ट्रंप आणि जो बायडन यांच्यात झालेल्या पहिल्या 'प्रेसिडेंशिअल डिबेट' कार्यक्रमाच्या सूत्रसंचालनाची जबाबदारी फॉक्स न्यूज या अमेरिकी न्यूज चॅनलचे 72 वर्षीय अँकर क्रिस वॉलेस यांनी पार पाडली.

पत्रकारिता क्षेत्रात वॉलेस यांचं नाव मोठं आहे. फॉक्स न्यूजच्या त्यांच्या इतर सहकाऱ्यांपेक्षा त्यांची प्रतिमाही वेगळी आहे.

फॉक्स न्यूजमधल्या अनेक पत्रकारांवर राष्ट्राध्यक्ष ट्रंप यांच्या बाजूचे असल्याचा आरोप होत असतो. मात्र, वॉलिस यांची प्रतिमा यापेक्षा खूप वेगळी आहे.

एक गंभीर आणि संवेदनशील पत्रकार म्हणून ते ओळखले जातात.

क्रिस वॉलिस यांनी यापूर्वीही 'प्रेसिडेंशिअल डिबेट' घेतल्या...


...लोक केवळ राज ठाकरेंना ऐकायला यायचे, त्यांचं ऐकायला नाही, अशी मार्मिक प्रतिक्रिया लोकमतचे वरिष्ठ सहायक संपादक यदु जोशी यांनी बीबीसी मराठीशी बोलताना व्यक्त केली.

यदु जोशी यांनी म्हटलं, "की मुळात ठाकरे घराण्याची ओळखच काँग्रेस विरोध ही आहे. मनसे ही पण शिवसेनेतून बाहेर पडलेली उपशाखाच आहे. त्यामुळे ठाकरे घराण्यातील एखादी व्यक्ती काँग्रेससाठी मतं मागते ही गोष्टच त्यांच्या समर्थकांना पटणारीच नव्हती. त्यातही त्यांच्या भूमिकांमधला आश्चर्यकारक बदलही मतदारांना बुचकळ्यात टाकणारा होता. गेल्या लोकसभा निवडणुक... उर्वरित लेख लिहा:

पांडे यांनी बीबीसी मराठीशी बोलताना व्यक्त केलं.

'निकालांचं विश्लेषण करणं गरजेचं'

नेमकं मतदान कसं झालंय, विधानसभा मतदारसंघनिहाय मतांची टक्केवारी काय आहे, या सगळ्या आकडेवारींचं विश्लेषण केल्यानंतरच राज ठाकरे यांच्या सभांचा किती परिणाम झाला, हे सांगता येईल अशी प्रतिक्रिया मनसेचे नेते आणि प्रवक्ते अनिल शिदोरे यांनी बीबीसी मराठीशी बोलताना दिली.

आमचा विरोध हा मोदी आणि अमित शाह यांच्या कार्यपद्धतीला होता. प्रचारसभांच्या माध्यमातून मतदारांचं प्रबोधन करणं हा आमचा उद्देश होता. त्यामुळं विभागवार मतांचं मार्जिन कळल्यानंतरच मनसेच्या यशापयशाचं मूल्यमापन करणं शक्य होईल, असं शिदोरे यांनी म्हटलं.

हेही वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)


...लोक घरापासून दूर आहेत आणि त्यांच्या घरात अडकलेल्या पाळीव प्राण्याला मदतीची गरज आहे, त्यांना मदत करणारा एक ग्रुप आहे. या ग्रुपचा लाओ सदस्य आहे. या ग्रुपनं आतापर्यंत हजारहून अधिक पाळीव प्राण्यांची सुटका केलीय.

या ग्रुपनं सोशल मीडियावर एक व्हीडिओही शेअर केलाय. लाओ घरात शिरतोय, पाळीव प्राण्यांना खायला देतोय आणि प्राण्यांना काही जखम वैगरे झाली असल्यास औषधोपचारही करतोय, असं या व्हीडिओत दिसतं.

कोरोना व्हायरसचा उद्रेक झाल्यानंतर चीनमधील परिस्थिती प्रचंड भयानक झालीय, अनेक प्राण्यांना आपली नितांत गरज अस... उर्वरित लेख लिहा:

ि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)


...लोकल सुरू झाली तर हे लोक तिथून येऊ शकतील. त्यानंतर ऑपरेशनल बेड सुरू करण्यात येतील.

पंतप्रधान मोदींनाही याबाबत विनंती केली आहे. फक्त आणि फक्त अत्यावश्यक सेवेतील लोकांसाठी लोकल ट्रेन वापरण्यात येतील. गेटवर योग्य तपासणी करूनच त्यांना लोकलमध्ये प्रवेश दिला जाईल.

पण खासगी हॉस्पिटलमध्ये जास्त दर आकारण्यात येत आहे, लोकांचे लाखांमध्ये बिल येत आहेत, अशा तक्रारी आहेत, त्याबद्दल काय सांगाल?

खासगी रुग्णालयातील रुग्णांसाठी जिप्सा या इंश्यूरन्स कंपनीच्या असोसिएशनचा आधार धरला आहे. त्यांनी खासगी रुग्णालयां... उर्वरित लेख लिहा:

ी, असे निर्बंध घालण्यात आले आहेत.

20 टक्के खासगी रुग्णालयांचे बेड वगळून शासनाने घेतलेल्या 80 टक्के बेडवर हा निर्णय लागू असणार आहे. असं होत नसल्याची त्या तक्रारीची गंभीर दखल घेऊन कारवाई करण्यात येणार आहे.

दिल्लीतील अंदाज नुकताच उपमुख्यमंत्री मनिष सिसोदिया यांनी व्यक्त केला होता. तुम्ही मुंबईच्या परिस्थितीबाबत काय अंदाज व्यक्त कराल?

वेगवेगळ्या मॉडेलवर अंदाज व्यक्त करण्यात येतात. तुम्ही कंटेनमेंट स्ट्रॅटेजी कशी बनवता, यावर सगळं अवलंबून आहे. लोकांच्या प्रतिसादावरही हे अवलंबून आले. लागण झालेल्या सर्वांची टेस्टींग होऊन विलगीकरण होणं गरजेचं आहे.

काही अज्ञानी लोक लक्षणं दिसत असली तरी सांगत नाहीत, त्यामुळे त्याचा संसर्ग बळावून शेवटच्या क्षणी लोक धापा टाकत येतात. त्यामुळे लोकांनी हे न लपवता तत्कार रुग्णालयात होणं. लोकांच लवकर निदान होणं हे अशावेळी महत्त्वाचं ठरतं. हाच फॉर्म्यूला वापरून आम्ही धोरण आखत आहोत.

पावसाळ्यात नॉर्मल लोकांनाही सर्दी-ताप येऊ शकतं, त्यामुळे अशा लोकांना काय सांगाल?

पावसाळ्यात व्हायरल आजार वाढतात. डेंग्यू, मलेरिया हे डासांच्या उत्पत्तीपासून हे आजार होऊ शकतात. त्याशिवाय अशुद्ध पाण्याच्या वापरानेही आजार होऊ शकतात. या गोष्टींवर योग्य पद्धतीने काम केल्यास या आजारांवर आळा घातला येऊ शकतो.

ग्रामीण भागात कोरोनाची स्थिती कशी आहे, तिथे एमबीबीएस डॉक्टर नाहीत. अशा ठिकाणी कोरोनावर कसं नियंत्रण आणलं जाईल?

ग्रामीण भागात जास्त कोरोनाचा प्रसार नाही. पण मुंबई-पुण्यातून तिथं गेलेले लोक पॉझिटिव्ह आढळून येत आहेत. ग्रामीण भागातही रुग्णांवर योग्य उपचार करण्यात येत आहेत. तंत्रज्ञानाच्या माध्यमातून योग्य सल्ला घेऊन रुग्णांना उपचार केला जात आहे.

स्थानिक डॉक्टरांना मार्गदर्शन करण्याचं काम होत आहे. बेडही पुरेशा प्रमाणात उपलब्ध आहे. निष्काळजीपणा करणाऱ्या डॉक्टरांवर कठोर कारवाई केली जात आहे. जिथे ज्या गोष्टी लक्षात येत आहेत, त्या तत्परतेने दुरुस्त केल्या जात आहे. गरीब रुग्ण हाच आमच्यासाठी केंद्रबिंदू आहे. त्याच्यासाठीच आपण सर्व यंत्रणा राबवत आहोत.

जिल्हा बंदी उठवण्याचा राज्य सरकारचा विचार आहे का?

लॉकडाऊन टप्प्याटप्प्याने उठवण्यात येत आहे. दुकानं, विमानतळं, मॉल हळूहळू उघडण्यात येत आहेत. त्याचप्रमाणे आंतरजिल्हा प्रवासाची परवानगीही देण्यात येईल. महत्त्वाचं काम असेल तर प्राधान्याने परवानगी देण्याची भूमिका...


...लोमीटर). म्हणजे सध्याच्या अंदाजानुसार या विश्वाचे कडेपर्यंतचं अंतर 46 अब्ज प्रकाशवर्षं इतकं आहे. काळ सरतो तशी अंतराळाची घनता वाढते व प्रकाशाला आपल्यापर्यंत पोचण्यासाठी अधिक प्रवास करावा लागतो.

भौतिकशास्त्र देवाचं अस्तित्त्व सिद्ध करू शकतं?

आपल्याला दिसतं त्यापलीकडेही विश्व आहे, पण आपण पाहिलेली सर्वांत दूरची गोष्ट म्हणजे जीएन-झेड11 ही आकाशगंगा. हबल स्पेस टेलिस्कोपमधून या आकाशगंगेचं निरीक्षण करण्यात आलं. ही आकाशगंगा सुमारे 1.2X10^23 किलोमीटर किंवा 13.4 अब्ज प्रकाशवर्षं दूर आहे. याचा अर्थ, प्रकाश... उर्वरित लेख लिहा:

रख्या गतीने सुरू नव्हते- तेव्हा प्रसरणामधील क्वान्टम विचलनामुळे बुडबुडे उत्पन्न झाले आणि त्यातून स्वतंत्र विश्वं तयार झाली, असंही सुचवलं गेलेलं आहे.

पण या बहुविश्वामध्ये देवाचं स्थान कसं ठरतं? आपलं विश्व जीवनाच्या अस्तित्वासाठी अनुकूल आहे, ही वस्तुस्थिती अंतरिक्षशास्त्रज्ञांच्या डोक्याला ताप झालेली आहे. महाविस्फोटामध्ये निर्माण झालेले मूलभूत कण हायड्रोजन व ड्यूटेरियम यांच्या निर्मितीसाठी पूरक गुणवैशिष्ट्यं राखून होते, आणि पहिले तारे हायड्रोजन व ड्यूटेरियम यांपासून तयार झाले.

या ताऱ्यांमधील आण्विक प्रक्रियांचं नियमन करणारे भौतिक नियम पुढे कार्बन, नायट्रोजन व ऑक्सिजन यांची निर्मिती करत गेले- ज्यातून जीवन अस्तित्वात आलं. तारे, ग्रह व अखेरीस जीवन यांच्या विकासाला पूरक मूल्यं विश्वातील सर्व भौतिक नियमांमध्ये व निकषांमध्ये कशी काय मुळातच अस्तित्वात होती?

हा केवळ एक सुदैवी योगायोग आहे, असं प्रतिपादन काही जण करतात. तर, जैवस्नेही भौतिक नियमांनी आपण आश्चर्यचकित होण्याचं कारण नाही, कारण शेवटी आपण त्यांच्यापासूनच निपजलो आहोत, त्यामुळे हे स्वाभाविकच आहे, असं इतर काही जण म्हणतात. परंतु, या सगळ्यातून देवाच्या अस्तित्वासाठी अनुकूल परिस्थितीचे संकेत मिळतात, असं काही ईश्वरवादी मंडळी मानतात.

अवकाश

परंतु, देवाच्या अस्तित्वाचं वैध वैज्ञानिक स्पष्टीकरण देता येत नाही. उलट, बहुविश्वाचा सिद्धान्त हे गूढ उकलणारा ठरतो, कारण विभिन्न विश्वांचे विभिन्न भौतिक नियम असण्याची शक्यता त्यात अनुस्यूत आहे. त्यामुळे जीवनाला पाठबळ पुरवणाऱ्या काही मोजक्या विश्वांमध्ये आपल्याला आपणच दिसण्याची शक्यता आश्चर्यकारक नाही. एखाद्या ईश्वरानेच बहुविश्व निर्माण केलं असण्याची संकल्पना अर्थातच फेटाळून लावता येत नाही.

हा सगळाच शेवटी गृहितकांचा खेळ आहे आणि बहुविश्वाच्या सिद्धान्तांवरची सर्वांत मोठी टीकाही अशीच आहे की, आपलं विश्व व इतर विश्वं यांच्यात कोणतीच अन्योन्यक्रीडा पार पडलेली दिसत नाही, त्यामुळे बहुविश्वाच्या संकल्पनेची थेट चाचणी घेता येत नाही.

क्वान्टम विचित्रपणा

देव एकाच वेळी अनेक ठिकाणी असू शकतो का, या प्रश्नाचा आता विचार करू. अंतराळ विज्ञानामध्ये आपण वापरतो त्यातील बहुतांश विज्ञान व तंत्रज्ञान प्रतिअंतःप्रज्ञ सिद्धान्तावर आधारलेलं आहे. क्वान्टम मेकॅनिक्स म्हणून ओळखल्या जाणारा हा अणूरेणूंच्या लहान विश्वाचा सिद्धान्त आहे.

या सिद्धान्तामुळे...


...ल्म सिटी उभारल्यामुळे बॉलीवुडला नक्कीच फायदा होईल. फिल्म इंडस्ट्री मोठी होईल. चित्रपट बनवण्यासाठी आधी मुंबईत यावं लागत असे. आता उत्तरप्रदेशातील लोक आपल्या राज्यातच चित्रपट बनवू शकतील."

"लखनऊमध्ये मोठ्या चित्रपटांचं शूटिंग सुरू आहे. सरकार दिड ते दोन कोटी रूपयांची सब्सिडी देत आहे. सद्य स्थितीत चित्रपट बनवण्यासाठी प्रोड्यूसर सोयी-सुविधांच्या शोधात असतो. खर्च कसा कमी करता येईल? कोणत्या शहरात स्वस्त पडेल? याचा विचार केला जातो," असं ते पुढे म्हणतात.

परदेशात शूटिंगसाठी जाणाऱ्यांना 30-40 टक्के सब्सि... उर्वरित लेख लिहा:

्यानंतर मुंबईत फिल्म इंडस्ट्रीची निर्मिती झाली. मुंबईत सोयी-सुविधा मिळाल्या नाहीत तर ही इंडस्ट्री दुसऱ्या शहरात जाईल," असं ते म्हणतात.

'पण महिलांच्या सुरक्षेचं काय?'

पण उत्तरप्रदेशातील नोएडामध्ये चित्रपट उद्योग स्थलांतरीत झाला तर मुंबईत काम करणाऱ्या कर्मचाऱ्यांवर काही परिणाम होईल का?

यावर बोलताना ऑल इंडिया सिने वर्कर्स असोसिएशनच अध्यक्ष सुरेश श्यामलाल गुप्ता बीबीसीशी बोलताना म्हणाले, "मुंबईतील कर्मचाऱ्यांवर काहीच परिणाम होणार नाही. नोएडामध्ये याआधीही फिल्मसिटी यशस्वी झालेली नाही. मुंबईतून लोक उत्तर प्रदेशात जाणार नाहीत. मुंबई बॉलीवुडची आणि बॉलीवुड मुंबईच आहे."

चित्रपटाचं शूटिंग सुरू असताना

"सद्य स्थितीतही काही कलाकार लखनऊमध्ये जाऊन शूटिंग करत असतात. त्यामुळे परिणाम झाला तर फक्त 10 टक्के होईल. तिथं महिलांच्या सुरक्षेचा सर्वांत मोठा मुद्दा आहे. मुंबईत महिला कलाकार कोणत्याही वेळेस कामाला जातात किंवा घरी येतात. मात्र यूपीत रात्र नऊ नंतर कोणीच बाहेर पडत नाही," असं गुप्ता सांगतात.

दाक्षिणात्य फिल्म इंडस्ट्री खूप मोठी आहे. पश्चिम बंगालमध्येही इंडस्ट्री आहे. पण याचा परिणाम मुंबईवर झाला नाही. कोणीच कलाकार तिथे रहाणार नाही असाही दावा गुप्ता करतात.

"यमूना एक्सप्रेस-वे जवळ ज्याठिकाणी फिल्म सिटी उभारण्याचा प्रयत्न आहे. ती जागा शहरापासून खूप लांब आहे. त्यामुळे रहाण्याचा, प्रवासाचा प्रश्न आहे," असं सुरेश गुप्ता यांना वाटतं.

एक हवा बनवण्यात येत आहे की बॉलीवूड लखनऊला जाणार आहे. हा एक राजकारणाचा मुद्दा बनवण्यात येत आहे. 2022 निवडणुकीसाठी बॉलीवुड युपीत येत असल्याचं वातावरण बनवण्यात येत असल्याचा आरोप गुप्ता करतात.

हे वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)


...ल्या कार्यकर्त्यांना डावलण्यासाठी सांगायला ते कारण आहे. पंकजाशी माझं बोलणं झालं पण त्याबद्दल मी बोलणार नाही. हे म्हणतात सुनेला तिकीट दिलं, मुलीला तिकीट दिलं.

आम्ही कुठे मागितलं होतं मुलीसाठी तिकीट? माझ्यासाठी तिकीट मागितलं होतं. माझी मुलगी ढसाढसा रडत होती मला तिकीट नको म्हणून तरी तिला जबरदस्ती तिकीट दिलं. का दिलं?

मला जाणूनबुजून तिकीट नाकारलं.  नाथा भाऊंसारखा स्पर्धक परत तयार व्हायला त्यांना नको होता. मी सांगितलं होतं इथे मला व्यक्तिगत मानणारा वर्ग आहे माझी मुलगी निवडून येणार नाही. तरी जबरदस... उर्वरित लेख लिहा:

रवेन. वरिष्ठांकडे तक्रार केली पाहिजे का हे बघून निर्णय घेईन.

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)


...ल्या नवीन कांद्याचे पीक पावसामुळे नोव्हेंबरच्या पहिल्या आठवड्यात येईल," असं नानासाहेब पाटील पुढे म्हणाले.

"या सर्वांचा एकत्रित परिणाम हा सप्टेंबर महिन्यातील एकूण आवकेवर झाला आहे,  मागणी जास्त पुरवठा कमी असल्याने महिनाभर अशीच परिस्थिती राहण्याची शक्यता आहे. आज 26 राज्यात पिकणारा कांदा सध्या फक्त महाराष्ट्रात दिसतोय. त्यामुळे ही टंचाई निसर्गामुळेच आहे," असंही त्यांनी सांगितलं.

बीबीसीने नाशिकच्या NHRDF च्या अधिकाऱ्यांच्या कार्यालयात संपर्क साधला. ही संस्था कांदा लागवड, नवीन संशोधन आणि कांदा मार... उर्वरित लेख लिहा:

्टोरेजचे कोनशिला पायाभरणी करून गेले. पण पुढे काय, काहीच नाही झालं. हा प्रकल्प रेल्वेच्या अखत्यारित त्यांच्या जागेवर होणार होता. जेणेकरून टंचाईच्या वेळेस कांद्याचा स्टोरेजमधून त्वरित थेट पुरवठा करता येईल.

हेही वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)


...ल्या बाजरीचं 60% नुकसान झालं आहे. सर्वांत मोठा आर्थिक फटका द्राक्ष फळबागांना बसला असून 60 हजार एकर द्राक्षबागांपैकी 40% बागांचे नुकसान झालंय.

नुकसान झालेल्या द्राक्षांपैकी बहुतांश द्राक्ष ही नोव्हेंबर-डिसेंबरमध्ये निर्यात होणारी होती. नाशिक जिल्ह्यात 1407 गावांमध्ये 3 लाख 83 हजार 19 शेतकऱ्यांचं अवकाळी पावसामुळे नुकसान झालंय.

सिंधुदुर्गातील शेतकऱ्यांची मागणी

सिंधुदुर्ग जिल्ह्यातही पावसामुळे आणि वादळामुळे पिकांचे नुकसान झालं आहे. यामध्ये भात आणि केळी उत्पादक शेतकऱ्यांचं मोठं नुकसान झाल्याचं कुड... उर्वरित लेख लिहा:

ा पावसाने हजेरी लावली.

पावसामुळे कापसाच्या पिकांची पत खराब झालीय.

"नुकसानग्रस्त शेतीचं सर्वेक्षण सुरू आहे. 33 टक्क्यांपेक्षा जास्त नुकसान झालेल्या भागात संयुक्त सर्वेक्षण करण्यात येत आहे. कापणी केलेल्या, जमा करून ठेवलेल्या आणि कापणीला आलेल्या पिकांचं सर्वेक्षण सुरू आहे," असं विभागीय कृषी सहसंचालक सुभाष नागरे यांनी बीबीसी मराठीशी बोलताना दिली.

सोयाबिनला फुटले कोंब

बुलडाणा जिल्ह्यातल्या देऊळगाव राजा तालुक्यातील सिनगावमधले तरुण शेतकरी प्रदीप सरोदे यांचं अवकाळी पावसामुळे अडीच एकरातील सोयाबीनचं नुकसान झालं आहे.

सोयाबिनच्या पावसामुळे खराब झालेल्या शेंगा.

ते म्हणाले, "मी अडीच एकरात सोयाबिन पेरलं होतं. यातलं दीड एकर शेतातील सोयाबिन सोंगली होती (कापणी केलेली) आणि तिला कापडाखाली झाकून ठेवलं होतं. पण, गेल्या 20 दिवसापासून जोराचा पाऊस असल्याने पूर्ण सोयाबिनमध्ये पाणी गेलं आणि आता सोयाबीनच्या शेंगांना कोंब फुटले आहेत. सोयाबिन खराब झाली आहे."

उरलेल्या एक एकरातील सोयाबिन पूर्ण पाण्याखाली गेल्याचं ते सांगतात. "सोयाबिनची पेरणी, खत, औषध फवारणी आणि कापणी मिळून 10 ते 12 हजार रुपये खर्च आला. आता सगळी सोयाबिन हातातून गेली आहे. लावलेला खर्चही आता भरून निघत नाही," असं ते पुढे सांगतात.

प्रशासनानं लवकरात लवकर सोयाबिनचा पंचनामा करावा आणि नुकसान भरपाई द्यावी, अशी त्यांची अपेक्षा आहे.

हेही वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)


...ल्या बिर्ला भवनातून दर संध्याकाळी करायचे.

नथुराम गोडसे यांच्या हातून गांधीची हत्या होण्याच्या दहा दिवस आधी मदनलाल पाहवा याने गांधींच्याच प्रार्थना सभेत बॉम्बस्फोट घडवून आणला होता.

त्यावेळी गांधीजी म्हणाले होते, "या युवकाच्या पाठीशी जी संघटना आहे त्यांना मी सांगू इच्छितो की तुम्ही अशा पद्धतीने हिंदू धर्माचं रक्षण करू शकत नाही. मी जे काम करतो आहे ते हिंदू धर्माला जिवंत राखेल."

राहुल गांधीच्या जानव्याची गोष्ट सांगून काँग्रेस नरेंद्र मोदींकडून हिंदुत्वाचा मुद्दा हिरावून घेईल, हा सुरजेवाला यांचा ... उर्वरित लेख लिहा:

हे सगळं सुरू असताना दुसरीकडे शालेय अभ्यासक्रमातून मुघलांचा इतिहास वगळण्याची आणि ताजमहालला तेजोमहल सिद्ध करण्याची अहमहमिकाच लागली आहे.

हिंदुत्वाची लाट इतकी शिगेला पोहोचलेली असताना राहुल गांधी त्यात मागे राहणं शक्य नाही. तेही हिंदुत्वाची कास पकडून वारसा पुढे चालवतील.

ज्याप्रमाणे ते आपल्या लाडक्या कुत्र्याला अर्थात पिडीला बिस्किट खाऊ घालतानाचा व्हीडिओ सोशल मीडियावर टाकू शकतात, तसंच शेंडी वाढवलेली, कपाळाला गंध, गळ्यात जानवं आणि मुखाने दुर्गा सप्तशती किंवा शिवस्तोत्राचं पठण करतानाचा व्हीडिओ युट्यूबवर अपलोड करू शकतात.

तसं झालं तर देशाच्या राजकारणाला वेगळंच वळण मिळेल.

तुम्ही हे वाचलं का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)


...ल्या भाजपाने याचं स्पष्टीकरण दिलं. अमित शाह यांनी केजरीवालांचं आवाहन फेटाळलं, "एखाद्या व्यक्तीला एकदाच फसवता येतं. वारंवार नाही. दिल्ली महापालिकेच्या निवडणुकीत आपचं आव्हान संपुष्टात आलं. 2019 च्या निवडणुकीत 13750 बूथपैकी 12604 बूथवर भाजपचा झेंडा फडकावण्यात कार्यकर्त्यांना यश आलं. 88 टक्के बूथवर भाजपला विजय मिळाला.

दिल्लीत यंदा तिहेरी लढत?

शाह यांच्यामते कार्यकर्त्यांची मेहनत आणि मोदींच्या चेहरा या दोन गोष्टींमुळे यावेळी 1998 प्रमाणे दिल्ली विधानसभेवर भाजपचा झेंडा फडकवता येऊ शकतो.

भाजप दिल्ली... उर्वरित लेख लिहा:

ते म्हणतात, "मोदींना पुढे करणं याचा अर्थ राज्यात केंद्र सरकारच्या मुद्द्यांवर निवडणुका लढवल्या जातील. मोदी दिल्लीचे मुख्यमंत्री होणार नाही. ते दिल्लीच्या तीन चार नेत्यांची नावं घेतात. ते मनोज तिवारी, विजय गोयल, विजेंद्र गुप्ता यापैकी कुणाचीही नावं घेत नाही."

अग्रवाल यांच्या मते केजरीवालांचा इतकाही प्रभाव नाही की अगदी निवडणुकीचं चित्रच बदलेल. ते म्हणतात, "माझ्या मते निवडणुकीचे मुद्दे जास्त महत्त्वाचे असतात. कोणी काय काम केलं आहेतेही लोक पाहतात. 2013 मध्ये आमची सत्ता गेली तेव्हापासून दिल्लीत काहीही बदल झालेला नाही."

मात्र आम आदमी पार्टीच्या नेत्यांनी, काँग्रेस आणि भाजपच्या सर्व आरोपांचा इन्कार केला आहे.

दिलीप पांडेय म्हणतात, "कामाच्या आधारावर निवडणुका लढवल्या जात आहे असं पहिल्यांदा होत आहे आम्ही काम केलं असं तुम्हाला वाटत असेल तरच आम्हाला मत द्या. निवडणुकीच्या जाहीरनाम्यातील सगळी कामं आम्ही केलीत. ज्या कामांची घोषणा केली नाही ती सुद्धा केली. 200 युनिट वीज मोफत देणार ही घोषणा जाहीरनाम्यात केली नव्हती. तेसुद्धा केलं. महिलांना मोफत बस प्रवासाची घोषणाही केली नव्हती."

चेहरा आणि काम हे दोन्ही निवडणुकीत अत्यंत महत्त्वाचे आहेत. "दिल्लीतले लोक अतिशय समजदार आहेत. त्यांच्यासाठी मेसेज महत्त्वाचा आहेच तर मेसेंजरही महत्त्वाचा आहे. चेहऱ्यात एक प्रकारचा विश्वास असतो. त्या चेहऱ्याने कामं केली आहेत.त्यामुळे विश्वासर्हता आणखीच वाढली आहे."

प्रमोद जोशी यांच्यामते दिल्लीच्या रणधुमाळीत अनेक नवे चेहरे आहेत. तरीही केजरीवाल त्यांची उंची वाढवण्यात यशस्वी ठरले आहेत.

ते म्हणतात, "नेता म्हणून त्यांच्याबद्दल नकारात्मकता पसरली होती. गेल्या सहा महिन्यात शांतपणे काम करून त्यांनी त्यांची परिस्थिती सुधारली आहे."

मात्र भारतातल्या निवडणुकीत अंतिम क्षणी काहीही होऊ शकतं हे सांगायलाही ते विसरले नाहीत.

हेही वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)


...ल्या विरोधात असणाऱ्यांना नामोहरम करायचा एक पाशवी मार्ग म्हणजे त्यांच्या बायकांवर बलात्कार करणं. दुसऱ्या महायुद्धाच्या काळात सुमारे 2 लाख स्त्रियांना 'कम्फर्ट वुमन' असं गोंडस नाव देऊन त्यांच्यावर सतत बलात्कार झाले.

बोस्नियात बलात्कार आणि लैंगिक छळवणूकीला तोंड दिलेल्या लेजाने आपले अनुभव बीबीसीला सांगितले.

जो जिंकतो तो हरणाऱ्याच्या जमिनीवर कब्जा करतो आणि हरणाऱ्याच्या बाईवर बलात्कार करतो. इतिहासाने हे वारंवार सिद्ध केलं आहे. पण याची सुरुवात कुठून होते? 'आपले' आणि 'त्यांचे' या विभाजनाने. काश्मिरी ... उर्वरित लेख लिहा:

ला जाणाऱ्या अनेकींचा कलेजा तिथल्या कोणा पुरुषाला पाहून खलास झाला असणार यात वाद नाही. मग यातल्याच एकीने,

'एक चीज कयामत भी है, लोग कहा करते थे,

तुम्हे देख के मैंने माना, वो ठीक कहा करते थे.

ए चाल में तेरी जालीम, कुछ ऐसी अदा का जादू,

सौ बार संभाला दिलको, पर होके रहा बेकाबू'

असं म्हटलं, तर काय करतील राव हे लोकं?

हेही वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा..)


...ल्या व्यक्तींकडून जास्त पसरला. त्यामुळे परदेशातून येणाऱ्या प्रवाशांबाबत सरकारने ठोस उपाययोजना पहिल्यापासूनच करायला हवी होती असं मत," नागपूरच्या डॉ. लीना काळमेघ यांनी व्यक्त केलं आहे.

"आपण आंततराष्ट्रीय सीमा सील करण्याची गरज होती. काही दिवस क्वॉरेंन्टाईन करूनच मग राज्यात येऊ दिलं पाहिजे होतं," असं त्या पुढे म्हणतात.

बेड्सची कमतरता आणि नियोजन?

मे महिन्याच्या अखेरीस महाराष्ट्रात देशातील सर्वांत जास्त कोव्हिड-19 चे रुग्ण होते. मुंबईत रुग्णांची संख्या दिवसेंदिवस वाढत होती. लोकांमध्ये भीती असल्य... उर्वरित लेख लिहा:

कोव्हिड केअर सेंटरमध्ये कोणाला दाखल करावं याबाबत सरकारने धोरण आखलेलं नव्हतं. होम क्वारेंन्टाईनवर भर नव्हता. सरकारी पातळीवर धोरणात स्पष्टता नसल्याने बेड्सची कमतरता भासू लागली."

गरजूंना बेड्स मिळत नसल्याची खंत व्यक्त करताना जून महिन्यात राज्याचे आरोग्यमंत्री राजेश टोपे म्हणाले होते, "खासगी रुग्णालयात लक्षणं दिसून न येणारे रुग्ण उपचारासाठी दाखल झाल्याचं दिसून आलंय. यामुळे गरजूंना बेड्स मिळत नाहीत. खासगी रुग्णालयांना फक्त लक्षण असलेल्या रुग्णांना दाखल करून घेण्याचे आदेश दिले आहेत,".

असोसिएशन ऑफ मेडिकल कंन्सल्टंट' चे अध्यक्ष डॉ. दीपक बैद सांगतात, "बेड्सची कमतरता आणि गोंधळानंतर ठाकरे सरकारने डॅशबोर्ड तयार केला. बेड्स उपलब्ध असणारे आकडे सार्वजनिक झाले. जंबो रुग्णालयात बेड्स वाढले. कंट्रोल रूममधून बेड्स देण्यात येऊ लागले. त्यामुळे काही दिवसातच बेड्सची उपलब्धता सुरळीत झाली. याचं श्रेय सरकारला द्यायला हवं."

महाराष्ट्र मेडिकल काउंसिलचे अध्यक्ष डॉ. शिवकुमार उत्तुरे सांगतात, "कोरोना संसर्गाच्या पहिल्या टप्प्याच हा आजार कोणालाच माहित नव्हता. काय करावं? काय फॉलो करावं? याची माहिती नव्हती. डॉक्टर आणि प्रशासनही शिकत होतं. नवीन माहितीनुसार धोरण ठरवण्यात येत होतं. त्यातून काही चूका झाल्या असतीलही. पण, सरकारचं काम समाधानकारक म्हणावं लागेल."

खासगी रुग्णालयातील बेड्स नियोजन चुकीचं?

15 जूनपर्यंत महाराष्ट्रात कोव्हिड-19 रुग्णांची संख्या लाखापार पोहोचली होती. वाढत्या रुग्णसंख्येला उपचार देण्यासाठी सरकारने खासगी रुग्णालयाचे 80 टक्के बेड्स कोव्हिड-19 साठी अधिग्रहित केले.

आरोग्यमंत्र्यांनी, 53 खासगी रुग्णालयात 80 टक्के जागा ताब्यात घेतल्याने 12 हजार बेड्स उपलब्ध झाल्याची माहिती दिली.

"कोणत्या रुग्णालयांना कोव्हिड उपचारांसाठी अधिग्रहित केलं पाहिजे? या सूचनांकडे संपूर्ण दुर्लक्ष करत सरकारने सरसकट खासगी रुग्णालयातील बेड्स घेतले," असं इंडियन मेडिकल असोसिएशनचे महाराष्ट्र अध्यक्ष डॉ. अविनाश भोंडवे म्हणतात.

"सरकारने लहान मुलांची, स्त्रीरोग तज्ज्ञांची, अगदी 5-10 बेड्स असलेली नर्सिंग होम ताब्यात घेतली. या रुग्णालयात डॉक्टर, नर्स, आरोग्य कर्मचारी नव्हते. कोरोनावर उपचारांची माहिती नव्हती. हे देखील राज्यातील मृत्यूदर वाढण्याचं कारण होतं," असं ते पुढे सांगतात.

'असोसिएशन ऑफ मेडिकल कंन्सल्टंट' चे अध्यक्ष डॉ. दीपक बैद म्हणतात,...


...ल्याने लहान रुग्णालयांमध्ये तुटवडा जाणवू लागला होता. मुंबई महापालिकेने शहरात सहा ठिकाणी 200 ऑक्सिजन सिलेंडर सिलेंडर घेऊन गाड्या उभ्या केल्या. रुग्णालयाकडून ऑक्सिजनची मागणी आली की, तात्काळ गाडी त्या रुग्णालयात रवाना केली जायची.

पी. वेलारसू सांगतात, "आधी आम्ही दिवसातून एकदा ऑक्सिजन पुरवठा करत होतो. आता, 13-14 तासांनी पुरवठा करावा लागतोय. दिवसात दोन वेळा पुरवठा करावा लागतोय."

ऑक्सिजनच्या वापराबाबत डॉक्टरांना ट्रेनिंग देण्यात आलं. त्यामुळे ऑक्सिजनचा वापर मर्यादेत राहिला आणि ऑक्सिजनचा तुटवडा भासल... उर्वरित लेख लिहा:

ईत 30 हजारपेक्षा जास्त बेड्स आहेत. यातील 12 हजार बेड्स ऑक्सिजन पुरवठा असलेले आहेत.

बेड्स देण्यासाठी तयार केली वॉररूम

कोरोना संसर्गाच्या पहिल्या लाटेत रुग्णांना बेड्स देण्यासाठी एकच कंट्रोलरूम होती. त्यामुळे खूप गोंधळ निर्माण झाला होता. कंट्रोलला फोन लागत नाही अशा तक्रारी सोशल मीडियावर पहायला मिळत होत्या.

दुसऱ्या लाटेत रुग्णसंख्या झपाट्याने वाढली. एक केंद्र पुरेस नव्हतं. त्यामुळे प्रत्येक वॉर्डमध्ये रुग्णांना बेड्स उपलब्ध करून देण्यासाठी वॉररूम तयार करण्यात आली.

"प्रत्येक वॉररूममध्ये दिवसाला 500 पेक्षा जास्त फोन येतात. लोक बेड्सची माहिती विचारतात, मदत मागतात. याचा फायदा असा झाला की रुग्णांना त्या-त्या भागात बेड्स मिळाले," असं काकणी पुढे म्हणतात.

प्रत्येक वॉर्डमध्ये कंट्रोलरूम तयार झाल्याने लोकांना फायदा झाला. लोकांना त्यांच्या परिसरातूनच मदत मिळू लागली होती. बेड मिळण्यासाठी उशीर लागत होता. पण बेड न मिळाल्याने मृत्यू झाल्याची घटना घडल्याची माहिती समोर आली नाही.

औषधांचं व्यवस्थापन

कोरोनाच्या दुसऱ्या लाटेत रेमडेसिव्हिर, टोसिलोझुमॅब औषधांची मागणी अचानक वाढली. खासगी रुग्णालयात उपचार घेत असलेल्या रुग्णांना रेमडेसिव्हिरसाठी नातेवाईकांची पायपीट सुरू झाली. राज्यभरात खूप गोंधळ उडालेला पहायला मिळाला.

रेमडेसिव्हिरच्या नियोजनाबाबत बोलताना सुरेश काकाणी पुढे सांगतात, "2 लाख रॅमडेसिव्हिरचं टेंडर नक्की करण्यात आलं. दर आठवड्याला किमान 50 हजार मिळतील असं नियोजन होतं. तेव्हा मागणी फक्त 15 ते 20 हजार होती. पण, अचानक अडचण भासू नये म्हणून आधीच घेऊन ठेवण्यात आलं."

धारावी मॉडेल

मुंबई महापालिकेच्या धारावी मॉडेलचे जागतिक आरोग्य संघटनेने कौतूक केलं होतं. आशियातील सर्वात मोठ्या झोपडपट्टीत पालिकेने कोरोना नियंत्रणात आणला होता.

होम आयसोलेशन शक्य नसल्याने पालिकेने संशयित आणि पॉझिटिव्ह रुग्णांना क्वारंटाईन सेंटरमध्ये दाखल केलं.

आशा, अंगणवाडी सेविका आणि आरोग्यसेविकांच्या मदतीने धारावीतील 10 लाख लोकांचं डोअर-टू-डोअर सर्व्हेक्षण केलं. हे सर्व अजूनही सुरूच आहे.

हे वाचलंत का?

(बीबीसी न्यूज मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी आम्हाला YouTube, Facebook, Instagram आणि  Twitter वर नक्की फॉलो करा.

बीबीसी न्यूज मराठीच्या सगळ्या बातम्या तुम्ही Jio TV app वर पाहू शकता.

'सोपी गोष्ट' आणि '3 गोष्टी' हे मराठीतले बातम्यांचे पहिले...


...ल्यामध्ये जागेची आणि झोपेची भावना चेतवली जाते. प्रत्येक दिवशी एका ठराविक वेळी उठण्या आणि झोपण्याकडे बऱ्याच लोकांचा कल असतो आणि त्यामुळेच टाईम झोन्स बदलल्यामुळे होणारा जेट लॅग हा आपल्या शरीरासाठी मोठा धक्का असतो.

या दैनिक चक्राच्या आधाराने संशोधक माणसांची दोन ढोबळ गटात विभागणी करतातः चंडोल (लवकर उठणारे आणि झोपणारे) आणि  घुबड (उशीरा उठणारे आणि झोपणारे)

बार्न्स यांच्या म्हणण्यानुसार लोकांमध्ये काही नैसर्गिक वेगळेपणे असते, पण बालपणी आपल्यापैकी अनेकजणांचा कल हा चंडोल असण्याकडे असतो, जो किशोरवयीन अ... उर्वरित लेख लिहा:

ही काय सिद्ध करायचा प्रयत्न करत आहात? लोकांवर छाप पाडण्याचा तुमचा प्रयत्न आहे का?"

सरतेशेवटी, तुमची काहीही इच्छा असली तरी तुम्ही तुमच्या शरीराचे ऐकणं गरजेचे असतं. शरीराकडून मिळणारे संकेत ऐका आणि कधी विश्रांती घ्यायची ते समजून घ्या.

दिवसाची लवकर सुरुवात करुन तुम्ही कदाचित खरोखरीच जास्त कार्यक्षम बनालही, पण तरीही तुम्ही हे का करत आहात, ते स्वतः ला विचारा.

कारण काहीही असो, तुम्ही तुमच्या आरोग्यालाच नेहमीच प्राधान्य दिले पाहिजे. "जेव्हा तुमची उर्जा कमी असते आणि तुम्ही सर्वोत्तम काम करण्याच्या परिस्थितीत नसता, तेव्हा वाईट गोष्टी घडतातच," बार्न्स सांगतात.

हेही वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)


...ल्यामुळे तुम्हाला वाईट वाटलं?

पंकजा मुंडे - मला काही वाईट वगैरे वाटलं नाही किंवा दुख: झालं नाही. राज्यातल्या पक्षश्रेष्ठींनी सांगितलं की, तुमचं नाव असल्यामुळे तुमची तयारी असावी. पण जे झालं त्यांना मी शुभेच्छा दिल्या. माझे कार्यकर्ते नाराज झाले. पण मी त्यांना धीर दिला. मी राजकारणात कुठल्या सक्रिय पदावर नाही. त्यामुळे मी समाजकारणात आहे. एखादी एनजीओ चालवणारी व्यक्ती जितकी सक्रिय समाजकारणात असते. तितकी मी आहे.

प्रश्न - गोपीनाथ मुंडे हे वंजारी समाजाचे एकमेव नेते होते. आता पंकजा मुंडे सक्रिय राजका... उर्वरित लेख लिहा:

चर्चा झाली. का नव्हता तुम्ही आंदोलनामध्ये?

पंकजा मुंडे - मी सध्या फक्त समाजकारणात आहे. त्यामुळे मी आंदोलनात नव्हते.

प्रश्न - गोपीनाथ मुंडेंच्या स्मृतीदिनानिमित्त काय संकल्प करणार आहात?

पंकजा मुंडे - मानवतेच्या पलिकडे जाऊन राजकारण करायचं नाही ही मुंडे साहेबांची शिकवण आहे. ती कायम राहील. अनेकदा या संस्कारांमुळे गोपीनाथ मुंडे यांना पक्षाच्या विरोधात भूमिका घ्यावी लागली. तो खंबीरपणा माझ्यातही आहे. पराभव आणि माझ्यावर झालेले राजकीय हल्ले यातून ती खंबीरता जाता कामा नये, हा संकल्प मी स्मृतीदिनानिमित्त करेन.

हेही वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)


...ल्यावर लक्षात येईल.

कोव्हिड रुग्णांच्या एकूण संख्येचा प्रांतवार विचार केला, तर महाराष्ट्र जगात चौथ्या स्थानावर आहे. या यादीत केरळ नवव्या स्थानावर आहे. (19 मार्चची आकडेवारी)

महाराष्ट्रात टेस्टिंगचं प्रमाण पुन्हा वाढलं

राज्यात कोव्हिडची रुग्णसंख्या वाढू लागली, तसं तपासण्यांचं प्रमाणही पुन्हा वाढलं आहे.

गेल्या वर्षी सप्टेंबर महिन्याच्या 27 तारखेला राज्यात 1 लाख 88 हजार जणांची कोव्हिड चाचणी झाली. 24 डिसेंबर 2020 रोजी राज्यात 1 लाख 28 हजार 820 तपासण्या होत होत्या. साथीचा प्रादुर्भाव कमी झाल्या... उर्वरित लेख लिहा:

त्याविषयी फेसबुकवर लिहितात, "खरे तर एकही मृत्यू होऊ नये, कारण ज्याच्या घरात तो होतो त्याच्या करिता तो जगबुडी इतका दुःखदायक असतो. पण मृत्यूचे प्रमाण कमी होते आहे, ही सकारात्मक बाब आहे. तरीही आपण काळजी घ्यायला हवीच."

महाराष्ट्रात पुरेसं लसीकरण होतंय का?

कोव्हिडच्या दुसऱ्या लाटेदरम्यान आणखी एक जमेची बाजू म्हणजे कोरोना विषाणूवर आता लशी उपलब्ध आहेत.

राज्यात जानेवारीपासून लसीकरणालाही सुरवात झाली आहे आणि वेगाने लसीकरण केलं जातंय. 18 मार्चपर्यंत महाराष्ट्रात 38,04,142 जणांना लशीचा डोस देण्यात आला. देशातील आकडेवारीच्या तुलनेत केवळ दहा टक्के लसीकरण महाराष्ट्रात झालं आहे.

पण साथीवर नियंत्रण मिळवायचं, तर लसीकरणाचा वेगही आणखी वाढवायला हवा, असं जाणकार सांगतात.

विषाणूचं म्युटेशन, जिनोम सिक्वेंसिंगचं काय?

महाराष्ट्रात कोव्हिडच्या साथीच्या दुसऱ्या लाटेत विषाणूचा प्रसार वेगानं होताना दिसतो आहे. यामागे विषाणूमध्ये झालेलं उत्परिवर्तन म्हणजे म्युटेशन जबाबदार नाही ना, याविषयी संशोधन करणं आवशक्य असल्याचं जाणकार सांगतात.

विषाणूंमध्ये किंवा कुठल्याही पेशींमध्ये असे बदल होतच असतात. पण नेमके काय बदल होत आहेत, हे त्या पेशीच्या गुणसूत्रातून कळतं. जिनोम सिक्वेंसिंग म्हणजे अशा गुणसुत्रांचा नकाशा.

सातत्यानं जिनोम सिक्वेंसिंग करत राहिलं, तर विषाणूमध्ये नेमके काय बदल होत आहेत आणि त्याने आणखी किती घातक अवतार घेतला आहे याचा अंदाज बांधता येतो.

पण भारतात जिनोम सिक्वेंसिंगचं प्रमाण अजूनही खूप कमी आहे. जानेवारीत जिनोम शास्त्रज्ञांच्या एका गटाने भारतात "1 कोटी 40 लाख केसेस असतानाही त्यापैकी केवळ 6400 जिनोम साठवण्यात आल्याचं" म्हटलं होतं.

(आकडेवारी : केंद्रीय आरोग्य मंत्रालय, महाराष्ट्र राज्य आरोग्य विभाग, ICMR, जॉन हॉपकिन्स विद्यापीठ)

हे वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.रोज रात्री8 वाजता फेसबुकवर बीबीसी मराठी न्यूज पानावर बीबीसी मराठी पॉडकास्ट नक्की पाहा.)


...ल्युसीला असं वाटत होत की हार्मोन्समुळं तिच्या शारीरिक व्याधीत भर पडत आहे की काय. पण आता तिला असं वाटू लागलं होत की या शारीरिक व्याधींना हार्मोन्सच जबाबदार आहेत.

तिनं इंटरनेटवरून जमवलेली माहिती तिला जाणवणाऱ्या 30 लक्षणांची यादी घेऊन ती डॉक्टरकडे गेली. यावेळी तिला सांगण्यात आलं होत की तिला बाळतंपणानंतरच्या नैराश्येचा त्रास होत आहे. यापूर्वीही ती नैराश्येतून गेली असल्याने तिला माहीत होतं की हे नैराश्य नाही.

किशोरवयीन असल्यापासूनच तिच्यावर अँटिडिप्रेसन्ट, अँटिएन्झायटी आणि झोप लागण्यासाठीची औषधं ... उर्वरित लेख लिहा:

ेळ गेला होता. तिला तातडीनं ओएस्ट्रोजेनची निर्मिती थांबवण्यासाठी इंजेक्शन देण्यात आलं. हे इंजेक्शन चार आठवड्यांनी घ्यायचं होतं. त्यामुळे तिची मासिक पाळी थांबणार होती. या इंजेक्शनचा लाभ झाला तर PMDDचं निदान निश्चित मानण्यात येणार होतं.

तिला पहिली 2 आठवडे मोठा त्रास झाला. पण कालांतराने तिला बरं वाटू लागलं होतं. गेल्या दशकभरात तिला पहिल्यांदाच बरं वाटू लागलं होतं. तिची सर्व लक्षण नाहिशी झाली होती. दोनच महिन्यात तिची इतर सर्व औषधं बंद करता आली होती. ही औषधं ती किशोर वयापासून घेत होती.

पाच महिन्यानंतर तिला PMDD असल्याचं निदान करण्यात निश्चित झालं होतं. तिला गर्भाशय काढून टाकण्याचा (हिस्ट्रेक्टॉमी) पर्याय देण्यात आला.

ल्युसीला आणखी एक मूल हवं होतं. पण आणखी एक मूल होऊ देण्याची तिची इच्छा डळमळू लागली होती.

ती सांगते, "दुसरं मूल हवं असेल तर मला हे इंजेक्शन बंद करावे लागणार होते. म्हणजे मासिक पाळी परत सुरू होणार. म्हणजे आणखी सगळा त्रास पुन्हा सुरू होणार होता. ते माझ्यासाठी अशक्य होतं. माझ्या मनात पुन्हा आत्महत्येचे विचार येणार होते. सगळं काही भीतीदायक होतं."

ल्युसीने तिच्या पतीशी चर्चा केली. त्याने ल्युसीला पाठबळ दिलं. पण त्याने तिला सांगितलं की तिनं हा निर्णय काळजीपूर्वक घ्यावा, कारण तिला मुलं होणार नाही शिवाय इंजेक्शनने बंद केलेली मासिक पाळी कायमची बंद होणार होती.

त्यानंतर दोघांनी एकत्र बसून ल्युसीला किती प्रकारचे त्रास झाले याची यादी बनवली. ही यादी 42 इतकी झाली.

ती म्हणते, "ही यादी पाहिल्यानंतर मी हे पुन्हा सोसू शकणार नाही, याची जाणीव झाली. खरंतर सर्वसामान्य आयुष्य म्हणजे काय असतं हे मी कधी अनुभवलचं नव्हतं. आमच्या आयुष्यात झालेला बदल आम्ही दोघं पाहात होतो."

गर्भाशय काढून टाकण्याच्या निर्णायापर्यंत ती आली होती, तोवर तिच्यात पुन्हा जुनी लक्षणं दिसू लागली.

"लक्षणं पुन्हा दिसू लागली. आत्महत्या करण्याचे विचार पुन्हा माझ्या मनात येऊ लागले होते. इंजेक्शन काम करू लागले नव्हते. त्यामुळे ती वारंवार घ्यावीशी वाटत होती. मला या इंजेक्शनच व्यसन जडू लागलं होतं."

ल्युसीच्या स्त्रीरोग तज्ज्ञांनी तिला सांगितलं इंजेक्शन काम करत नाहीत, असं होणार नाही. याचा अर्थ PMDDची निदान चुकलं आहे आणि तिनं पुन्हा गर्भधारणा रोखण्याची जुनी औषध घ्यावीत.

यावेळी तिला इंजेक्शन देणाऱ्या नर्सने तिला दुसऱ्या एका जनरल प्रॅक्टिशरला दाखवण्याचा...


...ल्ल्याच्या डब्याची प्रवासी क्षमता 72 आहे. याचा अर्थ रेल्वेने श्रमिक स्पेशल ट्रेनकरता क्षमतेपेक्षा कमी प्रवासी नेल्याने होणारं नुकसानही झेललं.

श्रमिक ट्रेन परत येताना रिकामी येत आहे. मात्र रेल्वेने त्यासाठी शुल्क आकारलेलं नाही. सबसिडी या तिकिटांवर लागू आहे, ट्रेन पूर्ण प्रवासी क्षमतेनिशी धावत नाही. या तिन्ही गोष्टी बघता रेल्वेचा दावा आहे की, त्यांच्याकडून 85 टक्के सबसिडी दिली जात आहे.

काँग्रेस प्रशासित राज्यांनीच कामगारांकडून भाडं वसूल केलं?

केवळ काँग्रेस प्रशासित राज्यांमध्येच स्थलांतरित काम... उर्वरित लेख लिहा:

की मजुरांच्या प्रवासाचं भाडं सरकार भरेल.

त्यांनी हे सांगण्याआधीच मध्य प्रदेशात स्थलांतरित कामगारांना घेऊन येणाऱ्या ट्रेन्स दाखल व्हायला सुरुवात झाली होती. नाशिकहून भोपाळसाठी ट्रेन रवाना झाली होती.

गैरभाजप शासित राज्यं

काँग्रेस आघाडीचं सरकार असणाऱ्या झारखंडमध्ये स्थलांतरित कामगारांकडून शुल्क वसूल करण्यात आलं. केरळहून झारखंडला आलेल्या कामगाराने प्रवासाकरता 875 रुपये भरल्याचं सांगितलं.

केरळमधल्या तिरुवनंतपुरमहून झारखंडमधल्या जसीडीह इथे पोहोचलेल्या कामगारांनी तिकिटाचे पैसे दिल्याचं सांगितलं. बीबीसीचे सहयोगी पत्रकार रवी प्रकाश यांनीही 4 मे रोजी झारखंडमध्ये पोहोचलेल्या ट्रेनमधील कामगारांनी तिकीटाचे पैसे स्वत:च दिल्याचं सांगितलं.

काँग्रेसशासित राजस्थानातील कोटामधून निघालेल्या ट्रेनसाठी कामगारांकडून शुल्क घेण्यात आल्याचं स्पष्ट होतं आहे. सोशल मीडियावर तिकिटाचे फोटो शेअर केले जात आहेत. त्यात 740 रुपये रक्कम मोजावी लागल्याचं दिसत आहे.

बीबीसी हिंदीचे सहकारी पत्रकार मनोहर मीणा यांनी उत्तर पश्चिम रेल्वेचे जयपूर डिव्हिजनचे डीआरएम मंजुषा जैन यांच्याशी बातचीत केली. त्यांनी सोशल मीडियावरील गोष्टी फेटाळल्या. राजस्थानमधून सुटलेल्या ट्रेन्समधील कामगारांचं शुल्क राजस्थान सरकारने जमा केलं होतं. विशेष ट्रेनचं शुल्क प्रवाशांकडून घेतलेलं नाही, असं त्यांनी स्पष्ट केलं.

हे काँग्रेसचं राजकारण आहे का?

ज्येष्ठ पत्रकार राधिका रामासेशन सांगतात, की सोमवारच्या (4 मे) घटनाक्रमावरून हे स्पष्ट दिसून आलं, की भाजप सरकार दबावाखाली आलं आणि सावरासावरीचा प्रयत्न सुरू झाला. काँग्रेसवर भूमिका न घेण्याचा ठपका अनेकदा ठेवला जातो, यावेळी मात्र त्यांनी हा मुद्दा चांगलाच लावून धरला, असं राधिका यांना वाटतं.

यामध्ये राजकीय दबावापेक्षाही गोंधळाचा प्रकार जास्त दिसून येतोय, असं राजकीय विश्लेषक प्रदीप सिंह यांचं म्हणणं आहे.

ते म्हणतात, "राज्यं सरकार पहिल्यांदा बसमधून स्वखर्चानं लोकांची वाहतूक करायला तयार होती, मात्र आता ट्रेनचं भाडं भरायला मात्र नकार देत आहेत. त्यामुळे केंद्र सरकारपुढेही मजुरांकडून प्रवास भाडं घ्यायचं की नाही, असा प्रश्न उभा राहिला. त्यानंतर भाडं घेण्याची सूचना करण्यात आली. अर्थात, परिस्थिती जोपर्यंत सुधारत नाही, तोपर्यंत भाडेवसुली करणं चुकीचं आहे.

सरकारनं केलं होतं भाडेवसुलीचं समर्थन

रेल्वे प्रवासाचं सरासरी भाडं 800 रुपये...


...ल्समधून येणाऱ्या उर्जेपैकी एक चतुर्थांश उर्जा असते," अलिस्टर रेनॉल्ड्स सांगतात. रेनॉल्डस हे सायन्स-फिक्शन लेखकही आहेत.

"त्यामुळे मंगळाच्या कक्षेबाहेर पडून आणि गुरू आणि शनीच्या प्रदेशात प्रवेश करेपर्यंत, सौर उर्जेचा परिणामकारक वापर करण्यासाठी म्हणून तुम्हाला विशाल संग्राहक क्षेत्र उभारावीच लागतात, पण माझ्या दृष्टीने ही काही फार मोठी समस्या नाही," असं ते म्हणाले.

वसाहतीच्या दृष्टीने विचार करता कार्बनेशियस अशनी हा वसाहत करण्यासाठी आदर्श ठरू शकतो, कारण त्यावर अनेकदा १० टक्के पाणी असते.

"अवका... उर्वरित लेख लिहा:

वास हा कित्येक महिन्यांचा असू शकतो, त्यामुळे आणीबाणीचा प्रसंग उद्भवल्यास, त्या अशनीवर ती परिस्थिती हाताळावी लागेल, एल्वीस सांगतात.

अशनीवर वसाहतींसमोर असलेल्या आव्हानांपैकी बरीचशी आव्हाने ही चंद्रावर उभारण्यात येणाऱ्या प्रस्तावित तळासमोरच्या आव्हानांसारखीच आहेत.

गुरुत्वाकर्षणाच्या व्यतिरिक्त अंतर हे एक मोठं आव्हान असणार आहे. चंद्र आणि International Space Station तुलनेने जवळ आहेत. International Space Stationचं चंद्रापासूनचं जवळचं अंतर २, २५, ६२३ मैल (३,६१,००० किमी) दूर इतकं आहे. तर International Space Station पृथ्वीच्या वातावरणातच आहे. दुसरीकडे, अशनीचा पट्टा हा अंदाजे १६० दशलक्ष मैल (२५६ दशलक्ष किमी) दूर आहे.

कोणत्याही अशनीवर वसाहतींसाठी अंतर्गत व्यवस्था आणि स्वयंपूर्णता असणं गरजेचं आहे. कारण पृथ्वीवरून मिळणारी मदत ही अतिशय मर्यादित स्वरूपाची असेल.

"तिथंपर्यंत जाण्यायेण्याचा प्रवास हा कित्येक महिन्यांचा असू शकतो. त्यामुळे आणीबाणीचा प्रसंग उद्भवल्यास, त्या अशनीवरच ती परिस्थिती हाताळावी लागेल. त्यासाठी तुम्हाला खूप मोठ्या प्रमाणात माणसांची गरज भासेल, तुम्ही तिथे फक्त गेला आणि राहिला असं होणार नाही," एल्वीस सांगतात. अशनीवरून पृथ्वीपर्यंत अगदी साधा संदेश पाठवण्यासाठीही तासभर लागू शकतो, ही बाब त्यांनी लक्षात आणून दिली.

अशनीवर वसाहतींची उभारणी तांत्रिकदृष्ट्या व्यवहार्य वाटत असली, तरी त्यामध्ये अनेक अभियांत्रिकी आव्हानं आहेत. त्याऐवजी, स्वयंचलित प्रणाली आणि ड्रोन्सच्या सहाय्याने अशनीवर दूरूनच खाणकाम करता येण्याची शक्यता कितीतरी जास्त आहे.

मंगळावर तळ उभारण्याचा एक पर्याय यासाठी पुरक ठरू शकतो, ज्याचा वापर अशनीवरील खाणकाम प्रणालींचे समन्वय करण्यासाठी केला जाऊ शकतो.

"मंगळ आणि चंद्र हे गुरुत्वाकर्षणाच्या दृष्टीने जास्त योग्य आहेत. त्याचबरोबर तिथे अस्तित्वात असलेल्या भूमिगत बोगद्यांचा वापर करुन किरणोत्सर्गापासून रक्षणही होऊ शकतं," मॅक म्हणतात. आताच्या घडीला मानवनिर्मित अर्धा डझन उपग्रह संपर्कासाठी वापरू शकता. शिवाय तिथल्या पर्यावरणाचा अभ्यासही काळजीपूर्वकरीत्या झाला आहे.

काही अशनी असे आहेत, जे सूर्याच्या भवती लंबवर्तुळाकार कक्षेत फिरतात. हे करत असताना त्यांचा मार्ग पृथ्वी आणि मंगळाच्या जवळ येतात. या अशनींमध्ये पोकळी तयार करून ते वहातुकीचा पर्याय म्हणून वापरले जाऊ शकतात आणि शिवाय किरणोत्सर्गापासून...


...ळ साडे सात लाख अशी परिस्थिती आहे.

यंदा लेखी परीक्षा होणार नसल्याने दहावीतून अकरावीत जाणाऱ्या विद्यार्थ्यांची संख्याही वाढण्याची शक्यता वर्तवली जात आहे. त्यामुळे साहजिकच यंदा प्रवेशासाठी स्पर्धा वाढणार आहे.

महाराष्ट्रात अकरावीचे प्रवेश केंद्रीय पद्धतीने ऑनलाईन माध्यमातून होतात. म्हणजेच विद्यार्थ्यांना अकरावी प्रवेशासाठी शिक्षण विभागाच्या उपसंचालक कार्यालयाकडून येणारा प्रवेश अर्ज भरावा लागतो. या प्रवेश अर्जात विद्यार्थ्यांना महाविद्यालये प्राधान्यक्रमानुसार निवडता येतात.

प्रत्येक महाविद्यालय ... उर्वरित लेख लिहा:

षा द्यावी लागेल. यामुळे पुन्हा नव्याने वाद निर्माण होऊ शकतो."

ते पुढे सांगतात, "शिक्षण विभाग सर्व बोर्डाच्या विद्यार्थ्यांसाठी प्रवेश परीक्षा घेणार असेल तरच हा निर्णय योग्य ठरेल असं मला वाटतं. पण केंद्रीय बोर्डाने त्यांचा निर्णय आधीच जाहीर केला आहे."

परीक्षा घेऊ नयेत म्हणून बोर्डाच्या परीक्षेच्या विद्यार्थ्यांनी महाराष्ट्रात ठिकठिकाणी आंदोलनं केली होती.

"एक वर्ष शिक्षण विभागाने आणि राज्य शिक्षण मंडळाने काय केले? वर्षभरात याची तयारी का केली नाही?" असाही प्रश्न त्यांनी उपस्थित केला.

दहावीच्या या विद्यार्थ्यांची परीक्षा गेल्यावर्षीही होऊ शकलेली नाही. म्हणजे नववीची परीक्षा न देताच विद्यार्थ्यांनी दहावीच्या वर्गात प्रवेश केला आहे. त्यामुळे विद्यार्थ्यांचे आकलन आणि गुणवत्ता शिक्षणाकडे भर द्यायला हवा असंही शिक्षक सांगतात.

जिल्हा परीषद शाळेचे शिक्षक भाऊसाहेब चासकर यांनी बीबीसी मराठीशी बोलताना सांगितलं, "मोठी आपत्ती येते तेव्हा काही पिढ्यांना ते भोगावे लागते. कोरोनाची रुग्णसंख्या कमी झाली आणि ही परिस्थिती निवळली तर प्रवेश परीक्षा घेण्यासही हरकत नाही."

"परीक्षा आणि मूल्यमापन नसेल तर विद्यार्थी अभ्यास करत नाहीत किंवा गांभीर्याने घेत नाहीत हे वास्तव आहे. विद्यार्थ्यांमध्ये शिकण्याची आणि समजून घेण्याची उमेद ही परीक्षांमुळे असते. पण आता परिस्थिती अपवादात्मक आहे. वर्ष उलटून गेले तरी विद्यार्थ्यांना आवश्यक तेवढे शिक्षण देता आलेले नाही त्यामुळे विद्यार्थ्यांच्या संकल्पना स्पष्ट झाल्या आहेत का? विषय समजला आहे का? यासाठी आगामी काळात सखोल काम करावे लागणार आहे," असंही त्यांनी सांगितले.

शिक्षण विभागातील अधिकाऱ्यांनी मात्र यासंदर्भात अद्याप कोणताही निर्णय झाला नसल्याचे स्पष्ट केले.

अकरावी प्रवेशासाठी कोणते पर्याय उपलब्ध?

 1. शाळांना जोडलेल्या कनिष्ठ महाविद्यालयात प्रवेश (ज्युनियर कॉलेज)

राज्यातील अनेक शाळांचे कनिष्ठ महाविद्यालय सुद्धा आहेत. म्हणजेच शाळेच्या कॅम्पसमध्ये किंवा काही ठिकाणी स्वतंत्र असे कनिष्ठ महाविद्यालय आहेत.

नियमानुसार, विद्यार्थी दहावीचे शिक्षण घेत असलेल्या संस्थेचेच कनिष्ठ महाविद्यालय असल्यास त्याठिकाणी प्रवेशासाठी विद्यार्थ्याला प्राधान्य देण्यात येते.

यासाठी 10-20 टक्के इंटरनल कोटा आहे. तेव्हा अशा शाळेतील विद्यार्थ्यांना आपल्याच शाळेच्या कनिष्ठ महाविद्यालयात प्रवेश घ्यायचा असल्यास त्यांच्यासाठी...


...ळं करणं योग्य नाही, विदर्भ महारष्ट्रात घेतल्यास नागपूरचं महत्त्व कमी होईल आणि बेळगाव हा कर्नाटकसाठी (तत्कालीन म्हैसूर) आर्थिकदृष्ट्या महत्त्वाचा आहे, असं त्या अहवालात म्हटलं होतं. मुंबई केंद्रशासित ठेवायचं आणि म्हैसूर राज्य निर्माण करण्यासाठी मुंबई प्रांतातील बेळगाव, कारवार, धारवाड आणि बिजापूर हे जिल्हे तिकडे टाकायचे, अशी शिफारस अहवालात करण्यात आली होती.

त्यामुळे सहाजिकच आयोगाच्या शिफारशींविरोधात बेळगाव, कारवार भागात प्रचंड असंतोष पसरला. मुंबईसह संपूर्ण महराष्ट्रात आणि विशेषतः सीमाभागात तीव्र ... उर्वरित लेख लिहा:

िप्पाणीमध्ये दंगल उसळली. कमळाबाई मोहिते या तरूण मुलीच्या कडेवर लहान मुलगी होती. पोलिसांनी या कमळाबाईवर गोळी झाडली आणि त्या मृत्यूमुखी पडल्या. असे पाच हुतात्मे गोळीबारात शहीद झाले. सुंयक्त महाराष्ट्रासाठी प्राणांची आहुती देणाऱ्या 105 हुतात्म्यांमध्ये हे 5 हुतात्मे आहेत."

आष्टेकर सांगतात, "9 मार्च 1956 रोजी लोकमान्य टिळकांचे नातू जयंत टिळक यांच्या नेतृत्त्वाखाली बेळगावमध्ये सत्याग्रह करण्यात आला. या सत्याग्रहात हजारो नागरिकांची भाग घेतला. त्यांना 1 दिवसापासून ते 9 महिन्यांपर्यंत शिक्षा झाल्या. वेगवेगळ्या तुरुंगांमध्ये हजारो सत्याग्रही डांबण्यात आले. मात्र, त्याचा काहीही परिणाम झाला नाही आणि 1 नोव्हेंबर रोजी राज्य पुनर्रचना झाली."

बेळगावमधील कर्नाटक विधानसभेची इमारत.

1 नोव्हेंबर 1956 रोजी सौराष्ट्र, मराठवाडा, विदर्भ आणि मुंबई असा सर्व प्रदेश एकत्र करून द्विभाषिक राज्य स्थापलं. मात्र, बेळगावला वगळण्यात आलं. त्याच दिवशी म्हैसूर राज्याचीही निर्मिती झाली. बेळगाव कारवार हा भाग म्हैसूर राज्यात गेला.

1956 आणि 1958 साली जे सत्याग्रह झाले त्यामध्ये 23 मार्च 1956 रोजी सत्याग्रहींपैकी एक खानापूरचे नागप्पा भुसूरकर त्यांचा मृत्यू झाला. 10 मे 1956 रोजी बाळू निलजकर यांचाही मृत्यू झाला. त्यानंतर 1958 साली झालेल्या सत्याग्रहात चिकोळी तालुक्यातील गोपाळ चौगुले हे मरण पावले. असे हे सुरुवातीचे 8 सत्याग्रही आहेत.

आष्टेकर सांगतात, "मुंबई-महाराष्ट्राचे मुख्यमंत्री यशवंतराव चव्हाण झाले. त्यांनी 25 जून 1957 रोजी केंद्राकडे प्रस्ताव पाठवला. त्यात ते म्हणाले की खेडे घटक, भाषिक बहुसंख्या, भौगोलिक संलग्नता आणि लोकेच्छा या चतुःसूत्रीनुसार बहुभाषिक मराठी असलेली 814 गावं म्हैसूर राज्यातून काढून महाराष्ट्राला देण्यात यावी आणि महाराष्ट्रात असलेली सोलापूर, जत, अक्कलकोट, गडहिंग्लज, या भागात असलेली काही कानडी भाषिक खेडी तत्कालीन म्हैसूर द्यावी, अशी मागणी केली. मात्र, केंद्राने त्याकडे फारसं लक्ष दिलं नाही आणि तो प्रश्न तसाच प्रलंबित राहिला."

त्यानंतर 1 मे 1960 रोजी महाराष्ट्र राज्याची निर्मिती झाली. त्यात गुजराती बोलणाऱ्यांचं गुजरात आणि मराठी बोलणाऱ्यांचं महाराष्ट्र अशी दोन राज्यं निर्माण झाली.

बेळगाव

आष्टेकर म्हणतात, "मुंबईसह संयुक्त महाराष्ट्राच्या चळवळीमुळे मुंबई महाराष्ट्राला मिळाली आणि महाराष्ट्र आणि गुजरात असे दोन राज्य तयार झाले....


...ळगावकर यांचं निरीक्षण आहे.

'कमी पावसाचा पिकांना आणि शेतकऱ्यांना फटका'

"समजा दरवर्षी 100 दिवस पाऊस पडतो, पण 100 दिवसातला पाऊस 40 दिवसांतच पडला तर? अशा प्रकारामुळे पिकांवर वाईट परिणाम होतो," असं ज्येष्ठ कृषी तज्ज्ञ बुधाजीराव मुळीक सांगतात.

खरीप हंगामातल्या पेरण्या साधारण 7 जूनच्या दरम्यान सुरू होतात. या हंगामात उडीद, मुग, करडई, मटकी, तूर याची पेरणी होते. पण पाऊस न पडल्यामुळे अनेक शेतकऱ्यांनी ही अशी पिकं घेण्याचं टाळलं आहे. काहींनी पेरणी केली असली तरी ते उगवणं अवघड आहे, असंही त्यांनी सांगितलं.
... उर्वरित लेख लिहा:

ऊळगावकर यांचं आहे.

हेही वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)


...ळच भाजपचं कार्यालय आहे. आसपास मुस्लीमबहुल भाग आहे. अशात या हिंसाचारानंतर दंगली होण्याचीही शक्यता होती.

प्रा. चतुर्वेदी म्हणतात की "रोड शोसाठी भाजपचे कार्यकर्ते एकत्र झाले होते. पण प्रश्न हा आहे की इतर पक्षांचे कार्यकर्त्यांना का गोळा होऊ दिलं? प्रशासन हा हिंसाचार थांबवू शकत होतं."

त्यांचं म्हणणं आहे की हा हिंसाचार उत्स्फूर्त नाही तर पूर्वनियोजित वाटतो. पण या घटनेने दोन्ही पक्षांना काही अतिरिक्त फायदा होणार नाही.

ही गोष्ट लक्षात घेण्यासारखी आहे की विद्यासागरांच्या मूर्तीच्या तोडफोडीला तृणमूल... उर्वरित लेख लिहा:

्यवसायातही त्यांचा दबदबा आहे. त्यापैकी काही अब्जाधीश आहेत आणि त्यांच्याकडे कायदेशीर कागदपत्रं आहेत."

तृणमूल काँग्रेस आणि भाजप या मुद्द्यांना आपल्या पद्धतीने जनतेपर्यंत घेऊन जाताना दिसत आहे. या गोष्टीचा परिणाम बंगालवर काय होईल यासाठी आपल्याला 23 मे'चीच वाट पाहावी लागणार आहे.

हेही वाचलंत का?


...ळजी घेतली जाईल, अशी आशा आम्हाला वाटते."

हवेचं प्रदूषण आणि कोव्हिड-19 यासंबंधी इटलीतल्या युनिव्हर्सिटी ऑफ सिएन्नामध्ये आणि डेन्मार्कमधल्या अॅरहस युनिव्हर्सिटीमध्येही एक संशोधन करण्यात आलं आहे. इटलीच्या उत्तरेकडच्या भागात प्रदूषणाचं प्रमाण खूप जास्त आहे आणि कोव्हिड-19 मुळे मृत्यू होण्याचं प्रमाणही याच भागात सर्वाधिक आहे. या दोघांमध्येही संबंध असल्याचं या विद्यापीठांनी केलेल्या अभ्यासात आढळून आलं आहे.

इटलीच्या उत्तरेकडच्या लोम्बार्डी आणि ईमिलिया रोमॅग्ना या दोन प्रांतांमध्ये कोव्हिड-19 चा मृत्यूद... उर्वरित लेख लिहा:

िफोर्नियामध्ये एक संशोधन करण्यात आलं. या संशोधनात असं आढळलं की हवेचं प्रदूषण जास्त असणाऱ्या भागांमधल्या लोकांमध्ये या आजारामुळे मृत्यू होण्याची शक्यता दुप्पट असते.

हे वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)


...ळणं कठीण होतं," असं निरीक्षण धारासूरकर नोंदवतात.

पण परभणीत पाण्याची ही समस्या का उद्भवली?

कृत्रिम पाणीटंचाई

जलमित्र फाउंडेशनचे संस्थापक डॉ. राजगोपाल कलानी सांगतात, "परभणीचा पाण्याचा प्रश्न पाण्याच्या कमतरतेमुळं नाही तर पाण्याचं वितरण व्यवस्थितरीत्या होत नसल्यामुळं आहे. ही एक प्रकारची कृत्रिम पाणीटंचाई आहे."

"परभणीला ज्या पाणी पुरवठा व्यवस्थेद्वारे पाणी पुरवठा केला जातो ती जुनी झाली आहे. तिचं डिजाईन 33 वर्षांसाठीचं होतं. अजूनही ही व्यवस्था पूर्ण झालेली नाही. बंधाऱ्याची उंची वाढवणं, पाइपलाइन... उर्वरित लेख लिहा:

ा योजना 15 वर्षांपूर्वीच कोसळली आहे. सध्या जी योजना कार्यरत आहे ती 1.25 लाख लोकांचा विचार करून आखण्यात आली होती. आता परभणीची लोकसंख्या अंदाजे 3.5 लाख आहे. त्यामुळे या योजनेवर तणाव येत आहे. टाक्या तितक्याच आहेत, पाइपलाइन तशीच आहे पण लोकसंख्या वाढली."

"वाढती लोकसंख्या लक्षात घेऊन सध्या प्रशासनातर्फे काम केलं जात आहे. येलदरीहून पाणी येण्यासाठी नवी पाइपलाइन टाकली जाणार आहे तसेच टाक्यांची संख्या वाढवता येईल. काही ठिकाणी अंडरग्राउंड पाइपलाइन दुरुस्त केली जात आहे," असं पठाण सांगतात.

हे वाचलं का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)


...ळपास 20 वर्षांपासून माझे त्यांच्याशी सलोख्याचे संबंध होते. दिल्लीत पक्षाचे सरचिटणीस असताना मी अनेकदा त्यांच्या मुलाखती घेतल्या होत्या. ते दरवर्षी दिवाळीत फोन करून मला शुभेच्छा द्यायचे. ते उत्तम पाहुणचार करायचे. ते तुमची काळजी घेतात.

सकाळची वेळ होती. आम्ही अहमदाबादहून एका छोट्या हेलिकॉप्टरमध्ये बसून रवाना झालो. हेलिकॉप्टरमध्ये चौघा जणांसाठी जागा होती. मात्र, आम्ही पाच जण होतो.

त्यावेळी नरेंद्र मोदी यांची मुलाखत घेणं, रंजक अनुभव असायचा. मोदी त्यांना जे म्हणायचं आहे ते अत्यंत कणखरपणे आणि स्पष्ट... उर्वरित लेख लिहा:

ेली आहे. मी नकार दिला आणि त्याऐवजी ट्रॅक्टरनं परतणं पसंत केलं.

त्यांनी या मुलाखतीचं प्रसारण थांबवण्याचा प्रयत्न कधीच केला नाही. आम्ही ती संपूर्ण मुलाखत दाखवली. उलट आमच्या एडिटरने त्या मुलाखतीतून एक प्रोमोसु्दधा बनवला. त्या म्हटलं होतं, 'मुलाखत म्हणजे मौन.' ही मुलाखत एवढी गाजेल, असं मला अजिबात वाटलं नव्हतं.

त्या मुलाखतीनंतर आजतागायत नरेंद्र मोदी माझ्याशी बोलले नाहीत. मी त्यांचे कार्यक्रम कव्हर केले. त्यांच्या कार्यक्रमासाठी अमेरिकेतही गेलो. मात्र, फक्त एकदाच जेव्हा आम्ही एका सार्वजनिक स्थळी समोरा-समोर आलो त्यावेळी त्यांनी मला नमस्कार केला होता.

आज माझ्या मनात नरेंद्र मोदींविषयी कुठलीही कटू भावना नाही. तशी ती कधीच नव्हती. आजही जर मी त्यांना भेटलो तर मी पुन्हा तेच करेन - त्यांना प्रश्न विचारेन.

राजदीप सरदेसाई

(राजदीप सरदेसाई यांनी NDTV आणि CNN-IBN साठी नरेंद्र मोदींची मुलाखत घेतली होती. आज ते इंडिया टुडे समुहात कन्सल्टिंग एडिटर आहेत.)

नरेंद्र मोदी गुजरातचे मुख्यमंत्री असताना मी अनेकवेळा त्यांच्या मुलाखती घेतल्या आहेत. मात्र, सप्टेंबर 2012 साली मी घेतलेली त्यांची शेवटची मुलाखत संस्मरणीय ठरली. त्यावेळी त्यांनी मला बसमध्ये खाली बसवलं होतं. ते चिडलेले वाटत होते आणि पत्रकारांविषयी एकप्रकारची सावधगिरी बाळगत असल्याचं जाणवलं. ही मुलाखत पत्रकारितेचा उत्तम नमुना असल्याचं आकार पटेल यांनी म्हटलं होतं.

मी त्यांची पहिली मुलाखत घेतली होती 1990 साली. रथयात्रेदरम्यान. त्यावेळी त्यांनी पांढरा शुभ्र सदरा घातला होता. ते टीव्हीचे सुरुवातीचे दिवस होते. मोदी एक कणखर आणि प्रभावी संवाद कौशल्य असलेली व्यक्ती म्हणून उदयास आले.

2001 सालची घटना आहे. 9/11 हल्ल्याला तीन-चार दिवस झाले होते आणि आम्ही दहशतवादावर एक शो करत होतो. प्रमोद महाजन यांनी सरकारमध्ये असल्यामुळे कार्यक्रमात सहभागी होण्यास नकार दिला होता. मी शास्त्री भवनात नरेंद्र मोदी यांना भेटलो आणि त्यांनी त्या डिबेट शोमध्ये सहभागी व्हायला तात्काळ होकार दिला. ते मला असंही म्हणाले की, 'तुम्ही हा विषय घेतला, हे उत्तम आहे.'

त्याकाळी नरेंद्र भाई कायम उपलब्ध असायचे. कुठल्याही प्रश्नासाठी त्यांच्याकडे उत्तर असायचं. त्यांनी कधीच मुलाखतीपूर्वी प्रश्न मागावले नाही. हल्ली अनेक मुलाखती PR असल्यासारख्या वाटतात. PR-पूर्व काळात मोदी यांची मुलाखत घेणं, आनंददायी अनुभव असायचा.

नवदीप...


...ळवला.

त्यांच्या जन्माचे रेकॉर्ड पूर्व लंडनमध्ये एका कार्यालयात होते. तिथं जाऊन त्यांच्या भाचीनं ते आणले. त्या रेकॉर्ड्सवरून त्यांची जन्मतारीख 8 मे 1904 आहे हे समजलं.

त्यांचा जन्म दक्षिण अफ्रिकेतल्या अॅडलीडमध्ये झाला. काही वर्षांनंतर त्यांचं कुटुंब केप टाउनला गेलं. ते कधी शाळेत गेले नाही, त्यामुळं त्यांना लिहिता वाचता आलं नाही.

पण त्या गोष्टीचं त्यांना फारसं दुःख नाही. उलट ते आपल्या लहानपणीच्या इतर आठवणींमध्ये रमतात.

"लहानपणी मला सकाळी उठून फिरायला जायला आवडायचं. मी गुलेलनं पक्षी मारायचो.... उर्वरित लेख लिहा:

यांना रोजच्या जेवणात मटण आवडतं पण ते भाज्या देखील भरपूर खातात."

ब्लॉम यांना सकाळी साडेचारला उठून काम करण्याची सवय होती पण आता ते निवांत उठतात. त्यांची सर्व कामं ते स्वतःच करतात. त्यांना शूज घालण्यासाठी थोडा त्रास होतो इतकंच. दाढी करण्यासाठी ते त्यांच्या नातवाची मदत घेतात.

"मी आता काही फारसं काम करत नाही. मला शिडीवर पण चढता येत नाही. मी दिवसभर घरीच बसून असतो. पण टीव्हीवर येणारे 'फालतू' कार्यक्रम पाहायला माझ्याकडे वेळ नसतो," असं ब्लॉम सांगतात.

टीव्ही पाहण्याऐवजी ते घराबाहेर बसतात, तंबाखू काढतात, कागदाची सुरळी करून त्यात तंबाखू भरतात आणि पुन्हा एकदा त्या 'सैतानाच्या अमलाखाली' येऊन पिल्सचा एक झुरका मारतात.

हे वाचलं का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)


...ळस अशी झाडं लावली तर सध्या जाणवते आहे अशी ऑक्सिजनची कमतरता कधीही जाणवणार नाही असंही ठाकूर म्हणाल्या. आश्चर्य म्हणजे त्यांनी हे विधान जेव्हा त्या भोपाळच्या एका हॉस्पिटलमध्ये ऑक्सिजन  कॉन्स्नट्रेटर्स प्रदान करण्याच्या कार्यक्रमात बोलत होत्या.

"आपण जर देशी गायीचं गोमूत्र सेवन करत राहिलो तर फुफ्फुसांना कोणताही संसर्ग होणार नाही. मला खूप वेदना होतात, पण तरीही मी रोज गोमूत्राचं सेवन करते. त्यामुळेच मला कोरोनाची कोणती औषधं घ्यावी लागत नाहीत आणि मला संसर्गही होत नाही," असं प्रज्ञा ठाकूरांनी स्पष्टपणे स... उर्वरित लेख लिहा:

ांच्या अतर्क्य आणि अवैज्ञानिक विधानांसोबतच इतर मोठ्या नेत्यांची विधानही गाजली. देशाचं आणि राज्यांची सरकारं डॉक्टर्स आणि वैज्ञानिकांचे टास्क फोर्स तयार करुन कोरोनाशी लढत असतांना ज्या 'सायंटिफिक टेम्पर' म्हणजे वैज्ञानिक धारणेची आवश्यकता आता सर्वात जास्त आहे, ती काही मोठ्या नेत्यांकडून का दाखवली गेली नाही, हा प्रश्न आहे. ती धारणा दाखवली गेली पाहिजे अशी अपेक्षा मोहन भागवतांच्या बोलण्यातून व्यक्त झाली.

आसामचे नवे मुख्यमंत्री आणि ईशान्येतले भाजपाचे मोठे नेते हेमंत बिस्वा शर्मा यांनी निवडणूक प्रचारादरम्यान एका मुलाखतीत मास्क घालण्याची गरज नाही असं बेधडक विधान केलं होतं कारण त्यांच्या मते आसाममध्ये कोरोना मर्यादेत रोखला गेला आहे. त्यांच्या या विधानावरही टीका झाली कारण संसर्ग रोखण्यासाठी मास्क अत्यावश्यक आहेच, पण आता दोन मास्क घाला असा सल्ला आरोग्य मंत्रालयानंही दिला होता.

कुंभमेळ्याच्या आयोजनावरही टीका झाली आणि संसर्ग पाहता हा उत्सव आवरता घ्यावा लागला. पण त्या दरम्यान उत्तराखंडचे मुख्यमंत्री तीरथ सिंग रावत यांनी सहज म्हटलं की गंगामातेचा प्रवाह पवित्र आहे, तिच्या प्रवाहातच आशीर्वाद आहेत आणि त्यामुळे कोरोनाचा प्रश्नच नाही. पुढे उत्तराखंडसहित अनेक राज्यांमध्ये काय झालं हे सर्वांना माहिती आहे.

केंद्रीय आरोग्य मंत्री हर्षवर्धन आणि नितीन गडकरी यांनी बाबा रामदेव यांच्या 'कोरोनिल' या कोरोनाविरुद्धच्या कथित औषधाबद्दलच्या रिसर्च पेपरच्या प्रकाशनाला जाणं यावरुनही मोठी टीका झाली. अनेक डॉक्टर्सनी यावर उघड नाराजी व्यक्त केली.

एकीकडे तज्ज्ञ गर्दी करु नका असा सल्ला देत असतांना पंतप्रधान नरेंद्र मोदी आणि अमित शाह आणि इतर नेत्यांच्या बंगालमधल्या मोठ्या गर्दीच्या सभांवरही टीका झाली. वैज्ञानिक धारणेच्या ते विरोधात होतं. मोहन भागवत यांनी त्यांच्या भाषणात या सरकारच्या आणि जनतेच्या या 'आत्मसंतुष्टते'वरही बोट ठेवलं.

हेही वाचलंत का?

(बीबीसी न्यूज मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी आम्हाला YouTube, Facebook, Instagram आणि  Twitter वर नक्की फॉलो करा.

बीबीसी न्यूज मराठीच्या सगळ्या बातम्या तुम्ही Jio TV app वर पाहू शकता.

'सोपी गोष्ट' आणि '3 गोष्टी' हे मराठीतले बातम्यांचे पहिले पॉडकास्ट्स तुम्ही Gaana, Spotify, JioSaavn आणि Apple Podcasts इथे ऐकू शकता.)


...ळा आहे, प्राथमिक आरोग्य केंद्र आहे, वीज-पाणी-रस्ते असं सगळं आहे. पण तरी मंडळी गावाबाहेर का राहतात हे विचारल्यावर मुलांना शहरी संस्कार आणि चांगलं शिक्षण मिळावं अशी उत्तरं आली.

पुढे असं सुद्धा कळलं की गावातल्या प्रत्येक घरातली एकतरी व्यक्ती परगावी नोकरीधंद्यानिमित्त गेलेली आहे.

गावातल्या प्रत्येक अय्यंगार कुटुंबातल्या एकाची कुणाची तरी देशातल्या कुठल्या न कुठल्या शहरात बेकरी आहे.

शेती, जेडीएस, मोदी, काँग्रेस, महागाई अशी आमची चर्चा सुरू होती. गावात मी आल्याची खबर एव्हाना गरिबांच्या वस्तीत सुद... उर्वरित लेख लिहा:

नं बनवलेल्या कॉफीचे पेले घेऊन आले. ज्यात 2-3 पेले चांदीचे होते, इतर स्टीलचे आणि एक प्लॅस्टिकचा यूज-अँड-थ्रो कप होता.

सर्वांना कॉफी देऊन झाल्यानंतर तो प्लॅस्टिकचा कप पडवीत बसलेल्या त्या इसमास देण्यात आला.

आता मात्र मला राहावलं गेलं नाही, मी थेट पडवी गाठली आणि त्यांच्याशी बोलायला सुरुवात केली.

सोमशेखर असं त्यांचं नाव असल्याचं त्यांनी मला सांगितलं.

सोमशेखर

ते शेतमजूर असल्याचं त्यांच्या बोलण्यातून मला समजलं. इतर शेतकऱ्यांना मी जे प्रश्न विचारले होते तेच त्यांना विचारायला सुरुवात केली.

दबल्या आवाजात त्यांनी माझ्याशी बोलायाला सुरुवात केली. सुधन्वा सगळं काही अनुवाद करून मला सांगत होता.

रोज रोजगार मिळतो, रेशन दुकानात धान्य मिळतं असं सगळं सांगून झालं.

मुलं कुठे शिकतात असं विचारल्यावर मागच्या बाजूला इशारा करून गावातल्याच शाळेत शिकतात असं उत्तर दिलं.

तुम्हाला शहरात जावंसं वाटत नाही का असं विचारल्यावर, गावात स्वतःचं घर आहे, रोजगार आहे. शहरात ते मिळेलच याची शाश्वती नाही, असं त्यांनी सांगितलं.

आजही अस्पृश्यता

ही चर्चा सुरू असतानाच सुधन्वानं मला सांगितलं, गावातल्या दलितांना दलितांबाबतचे कायदे आणि हक्कांची फारशी माहिती नसते.

अस्पृश्यतेच्या विषयावर इतर लोकांना विचार असं मी सुधन्वाला सांगितलं. पण लहान असल्यानं हे कुणी आपलं याबाबत फार ऐकून घेणार नाही असं तो म्हणाला.

नाराजीच्या सुरात गावातली हीच गोष्ट आपल्याला अजिबात आवडत नाही, असं सुधन्वा पुटपुटला. लगेचच माझ्याकडे तोंड करून, लोकांच्या जातीच्या भावना गावांमध्ये टोकदार असतात. त्यांना त्यावरून दुखावून चालत नाही, असं मला म्हणाला.

आमच्या दोघांची इंग्रजीमध्ये काहीतरी चर्चा सुरू आहे हे सोमशेखर बघत होता, माजघरात बसलेल्या मंडळींकडेसुद्धा त्याचं लक्ष होतं.

आमच्या चर्चेदरम्यान माजघरातली मंडळी आतूनच कानडीमध्ये काहीबाही सूचना त्यांना करत होती. मला कानडी येत नसल्यानं त्यांचं बोलणं काही कळत नव्हतं. पण त्यांचा एकंदर सूर मात्र गावाबद्दल सर्वकाही चांगलं सांग असाच होता हे माझ्या लक्षात आलं.

सोमशेखर सर्वकाही चांगलंच सांगत होता. गावात काही त्रास आहे का याचं उत्तरही त्यानं चटकन 'नाही' असंच दिलं होतं.

पण त्याच्या डोळ्यांमध्ये मात्र काही वेगळेच भाव होते. त्याला कदाचित व्यक्त व्हायचं होतं, पण भाषेनं अडसर आणला होता का? मला स्वतःला काही क्षणासाठी हतबल असल्यासारखं वाटलं.

तुमचा...