...से अधिकाऱ्यांना आढळले आहेत. त्यावरून असा अंदाज बांधण्यात येत आहे की हा कळप खांबांच्या कडेने चालत गेला आणि जिथे त्यांना जागा मिळाली तिथून त्यांनी खांब ओलांडून धबधब्याचं टोक गाठलं.

हत्तींचा कळप

नॅशनल पार्क, वाईल्डलाईफ अँड प्लँट कॉन्झर्व्हेशन विभागाने (DNP) दिलेल्या माहितीनुसार हत्तींचा हा कळप कदाचित वर्षातून एकदाच येणाऱ्या एका विशिष्ट वनस्पतीच्या शोधात स्वतःचा जीव धोक्यात टाकून धबधब्याच्या टोकावर गेला असणार. दुसरी शक्यता अशीही आहे की माणसाचा संपर्क टाळण्यासाठी म्हणून हा कळप नेहमीच्या रस्त्याने ... उर्वरित लेख लिहा:

विश्वास वनअधिकाऱ्यांना वाटतो.

नूंतो यांच्या म्हणण्यानुसार परिसरातून जे काही रिपोर्ट्स मिळाले आहेत त्यावरून असं दिसतं की या कळपातले इतरही काही हत्ती याच परिसरात असावेत आणि वाचवण्यात आलेले दोन्ही हत्ती लवकरच त्यांचा शोध घेतील. मात्र, समजा असं झालं नाही तर या दोन हत्तींना दुसरा कुठला तरी कळप आपल्यात सामावून घेईल. बचावलेल्या हत्तींवर करण्यात आलेल्या अभ्यासात असं दिसून आलं आहे की त्यांना जेव्हा पुन्हा जंगलात सोडण्यात आलं तेव्हा इतर हत्तींनी त्यांना आपल्या कळपात सामावून घेतलं.

नूंतो म्हणतात, "ते जगू शकतात. ते जुळवून घेऊ शकतात. इतकंच नाही तर कदाचित कुटुंब वाढवण्यासाठी ही मादी दुसऱ्या नर हत्तीशी संबंधही ठेवू शकते."

'जंगलही नाही सुरक्षित'

हत्तींविषयी माणसाला कायमच आकर्षण राहिलं आहे. गेली हजारो वर्षं माणसाने हत्तींशी मैत्री केलेली आहे. त्यांचा आकार मोठा असला तरी सामान्यपणे हत्ती हा शांत, माणसाप्रमाणेच कुटुंबात राहणारा, मौजमजा करणारा प्राणी म्हणून ओळखला जातो. इतकंच नाही तर माणसासारखंच त्यालाही दुःख होतं आणि म्हणूनच खाओ याईसारख्या दुर्घटनेविषयी सहानुभूती व्यक्त होणं, स्वाभाविक आहे.

हती

डॉ. डेल म्हणतात हत्तींमध्ये माणसासारखे गुण असले तरी त्याचा हत्तींना उपयोग होत नाही.

"मनुष्य प्राणी काही गोष्टींमध्ये निपुण आहे. जगण्यासाठी ज्या गोष्टी आपल्याला मदत करतात त्या प्राण्यांनाही मदत करतीलच असं नाही आणि म्हणूनच प्रत्येक गोष्टीकडे मानवी चष्म्यातून बघून इतर प्राण्यांना समजून घेता येत नाही आणि त्यांना जगण्यासाठी, त्यांच्या विकासासाठी कशाची गरज आहे, हेही जाणून घेता येत नाही."

या हत्तींनी काय विचार करून अशी कृती केली असावी, याचा भावना बाजूला ठेवून शांत चित्ताने विचार करावा लागेल. त्यातूनच शास्त्रज्ञांना अशा प्रकारच्या दुर्घटना रोखण्यासाठीचे पर्याय शोधून काढता येतील.

डॉ. प्लॉटनिक म्हणतात, अशा प्रकारच्या घटना दुर्मिळ असल्या तरी यातून एक गोष्ट नक्कीच लक्षात येते की हत्तींसारख्या भव्य प्राण्यांसाठीसुद्धा 'जंगल सुरक्षित ठिकाण नाही.'

या कळपातल्या हत्तींचे मृतदेह एकत्र करून त्यांचा अभ्यास करण्यात येईल. त्यानंतर या अभयारण्यातच त्यांचे मृतदेह पुरण्यात येतील.

नूंतो म्हणतात, "वनअधिकाऱ्यांसाठी ही खूप दुःखद घटना आहे. असं पुन्हा कधीच घडू नये, अशी त्यांची इच्छा आहे. थायलंडच्या लोकांसाठीदेखील हा खूपच भावनिक क्षण आहे."

हे वाचलंत का?...


...सेनेची काम करण्याची एक पद्धत आहे. एखादी गोष्ट हाती घेतल्यानंतर ठोसपणानं ती राबवायची. भाजपसोबतच्या कालखंडात शिवसेनेला मोठी किंमत मोजावी लागली. शिवसेनेला गप्प कसं ठेवता येईल, थांबवता कसं येईल, ही भूमिका भाजपनं घेतली. त्यामुळे शिवसेनेस मानणारा वर्ग बाजूला झाला. शिवसेनेला मानणारा वर्ग अस्वस्थ होता.

"दुसरी गोष्ट, गेल्या 5 वर्षांत राज्यात भाजपचंच सरकार आहे, अशीच स्थिती राज्यातल्या जनतेनं पाहिली. याच्याधाची युतीचं सरकार होते. 1995ला मनोहर जोशी मुख्यमंत्री होते. त्यात हे असं वातावरण कधी नव्हतं.

याचं ... उर्वरित लेख लिहा:

वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)


...सेल्सिअसपर्यंत मर्यादित ठेवणं, अजूनही शक्य असल्याचं यात म्हटल्याने आशा टिकून आहे. उद्दिष्ट प्रत्यक्षात उतरवण्यासाठी इथे कटोविसमध्ये आपण सर्वांनी एकत्र येऊन रचनात्मक काम केलं पाहिजे."

विशेष म्हणजे हे काम इतकं महत्त्वाचं आहे की काहींनी परिषद सुरू होण्याच्या एक दिवस आधी म्हणजे रविवारीच बैठका सुरू केल्या.

सर डेव्हिड अॅटेनबरो का लावली हजेरी?

या बैठकीला प्रसिद्ध निसर्गवादी आणि निसर्गविषयक कार्यक्रमाचे सादरकर्ते सर डेव्हिड अॅटेनबरो हेदेखील उपस्थित आहेत. या परिषदेत त्यांनी जनसामान्यांचा आवाज म्हणून ... उर्वरित लेख लिहा:

हे, यात काहीच आश्चर्य नाही. मात्र ते गरजेचं आहे."

सध्या या नियमावलीची शेकडो पानं आहे. ज्यात वादग्रस्त मुद्दे दर्शवणारे हजारो कंस आहेत.

कार्बन उत्सर्जन कमी करण्याविषयी काय?

पॅरिस करारानुसार कार्बन उत्सर्जन कमी करण्यासाठी कोणती पावलं उचलायची, हे प्रत्येक राष्ट्राने स्वतः ठरवायचं आहे. बदललेली मानसिकता आणि विज्ञानाची तातडीची निकड कार्यवाही करण्यास भाग पाडेल, असं काही निरीक्षकांना वाटतं.

हवामान बदलामुळे पृथ्वीवर राहणं दिवसेंदिवस कठीण होणार आहे.

WWF या मोहिमेचे फर्नांडो कार्व्हालो म्हणतात, "या CPO24 परिषदेत वेगवेगळी राष्ट्रं 2020 पर्यंत आपण काय करणार आहोत, याचे जाहीरनामे प्रसिद्ध करतील, अशी आम्हाला आशा आहे. ही अत्यंत महत्त्वाची चळवळ आहे."

"हे घडण्यासाठी दोन वर्षांचा काळ खूपच कमी आहे. त्यामुळे सर्वच राष्ट्रांना भराभर पावलं उचलावी लागतील."

संयुक्त राष्ट्रांच्या प्रक्रियेचा वेग मंद का?

कूर्मगतीवर अनेकांनी नाराजी व्यक्त केली आहे. विशेषतः त्या आंदोलकांनी ज्यांना वाटतं की राजकारण्यांना अजूनही वाढत्या तापमानाच्या धोक्याची तीव्रता कळलेली नाही.

हवामानाच्या मुद्द्यांवर मूलभूत बदलाचा आग्रह धरणारी सामाजिक चळवळ Extinction Rebellionचे प्रवक्ते म्हणतात, "आपल्या नागरिकांचं रक्षण करण्यात जगभरातील सर्वच सरकारं पूर्णपणे अपयशी ठरली आहेत."

"उलट त्यांनी तात्काळ नफा आणि मोठे उद्योगच जोपासले आहेत. हे बदलायला हवं. COP24मध्ये पॅरिस करारातील तांत्रिक नियमावली तयार करणं, यावर भर असायला नको तर सरकारांनी अधिक व्यापक मुद्द्याकडे डोळेझाक करू नये, असं आम्हाला वाटतं. त्यासाठी पुरेसे प्रयत्न होताना दिसत नाहीत."

मात्र जगाला भेडसावत असलेल्या सर्वाधिक जटील समस्येचा सामना करण्याच्या कामी प्रगती होत असल्याचं संयुक्त राष्ट्रांच्या प्रक्रियेत सहभागी असणाऱ्यांचं म्हणणं आहे.

संयुक्त राष्ट्रांच्या विकास कार्यक्रमाच्या प्रमुख अॅकीम स्टेनर सांगतात, "प्रतिनिधी आणि इतरांनी अत्यंत मेहनतीने केलेल्या प्रयत्नांमुळे प्रत्यक्ष बदल होत असल्याचं तुम्ही मान्य केलं पाहिजे."

"आज 300 अब्ज डॉलरची अक्षय ऊर्जा अर्थव्यवस्था कार्यरत आहे. हे काही छोटं काम नाही. हवामानासंबंधीच्या वाटाघाटीतल्या चिवट प्रक्रियेच्या पार्श्वभूमीवर घडलेली ही ऊर्जा क्रांती आहे."

पैशांची भूमिका किती महत्त्वाची?

पुढच्या वाटचालीसाठी निधी संकलनाच्या मुद्द्यावर प्रगती महत्त्वाची असल्याचं अनेक...


...सोटी पाहणारा हा फॉरमॅट आहे. वनडे आणि ट्वेन्टी-20मध्ये खोऱ्याने धावा करणाऱ्या रोहितला जिवंत खेळपट्यांवर म्हणजेच चेंडू मोठ्या प्रमाणावर स्विंग होणाऱ्या खेळपट्यांवर खेळताना अडचण जाणवते. अनेकदा चांगल्या सुरुवातीनंतर रोहित संयम गमावल्यामुळे आऊट झाला आहे.

रोहित शर्माला संयमाने खेळावं लागेल

टीम इंडियाच्या बदलत्या धोरणाचाही रोहितला फटका बसला. सहाव्या स्थानावर अष्टपैलू खेळाडू खेळवण्याचा तसंच पाच गोलंदाजांसह खेळण्याच्या निर्णयामुळे रोहितच्या संधी धूसर होत गेल्या. हार्दिक पंड्याने अष्टपैलू खेळाच्या बळाव... उर्वरित लेख लिहा:

क अगरवाल हा एकमेव खेळाडू उरला. नव्या खेळाडूला घेण्याऐवजी निवडसमितीने रोहितला सलामीवीर म्हणून संधी द्यायचं ठरवलं आहे.

रोहित प्रशिक्षक रवी शर्मा यांच्याबरोबर

स्फोटक फलंदाजीसाठी प्रसिद्ध वीरेंद्र सेहवागने टेस्टची सुरुवात सहाव्या क्रमाकांवर केली. पदार्पणाच्या लढतीत सेहवागने शतकी खेळी साकारली. सेहवाग असताना, राहुल द्रविड-सचिन तेंडुलकर-व्हीव्हीएस लक्ष्मण-सौरव गांगुली हे फॅब फोर खेळत होते. त्यामुळे यांच्यापैकी कोणालाही वगळण्याचा विषयच नव्हता. त्यावेळी टीम इंडियाने सातव्याच सामन्यात सेहवागला सलामीला पाठवलं. टूक टूक खेळाच्या शैलीसाठी टेस्ट मॅचेस प्रसिद्ध होत्या. सेहवागने टेस्ट ओपनर या भूमिकेला नवा आयाम दिला. पुढे जे घडलं तो इतिहास सर्वश्रुत आहे. सेहवाग पॅटर्न रोहितच्या बाबतीत यशस्वी ठरेल असा टीम इंडियाला विश्वास आहे.

राहुल, धवन, शॉ हे पुढच्या मालिकेवेळी सलामीवीराच्या जागेसाठी दावेदार असतील. अयशस्वी झाल्यास रोहितच्या जागेसाठी बरेच पर्याय आहेत. रोहित यशस्वी झाला तर टीम इंडियाचं भलं होऊ शकतं. वनडेत रोहित मॅरेथॉन खेळींसाठी प्रसिद्ध आहे. तशा स्वरुपाच्या खेळी तो टेस्टमध्ये करू लागला तर टीम इंडियाचा फायदाच आहे. मात्र दक्षिण आफ्रिकेचं आव्हान सोपं नाही.

रोहितची आकडेवारी

टेस्ट रन्सची आकडेवारी

विशाखपट्टणम कसोटीत रोहितने सगळं कौशल्य सिद्ध करत दोन्ही डावात शतकी खेळी साकारली. रोहितने मॅरेथॉन खेळींदरम्यान अनेक विक्रम रचले. शिस्तबद्ध माऱ्यासाठी ओळखल्या जाणाऱ्या कागिसो रबाडा आणि व्हरनॉन फिलँडर या जोडगोळीच्या चेंडूंना योग्य सन्मान दिल्यानंतर रोहितने डेन पीट, केशव महाराज आणि सेनुरान मुथूसॅमी यांचा समाचार घेत रोहितने शानदार शतक साकारलं.

रोहित शर्मा विशाखापट्टणम कसोटीत शतक झळकावल्यानंतर

-विशेषज्ञ ओपनर म्हणून खेळतानाच्या पहिल्याच कसोटीत दोन्ही डावात शतक झळकावणारा रोहित टेस्टच्या इतिहासामधला पहिलाच खेळाडू ठरला.

-टेस्टच्या दोन्ही डावात शतक झळकावणारा रोहित केवळ दुसरा भारतीय ओपनर. याआधी लिटिल मास्टर सुनील गावस्कर यांनी तीनवेळा दोन्ही डावात शतक झळकावण्याची किमया केली होती.

- टेस्टच्या दोन्ही डावात शतक झळकावणारा रोहित केवळ सहावा भारतीय बॅट्समन आहे. विजय हजारे, सुनील गावस्कर, राहुल द्रविड, विराट कोहली, अजिंक्य रहाणे यांच्या पंक्तीत आता रोहितचंही नाव.

रोहित शर्मा दुसऱ्या शतकानंतर

-एका कसोटीत सर्वाधिक षटकार (13) मारण्याचा विक्रम...


...सोडण्यास तयार होत नाहीत. त्यात पुनर्विकास करताना परवानग्यांची प्रक्रियाही प्रचंड किचकट असल्याचे नागरिकांचं म्हणणं आहे.

मालकाची परवानगी, म्हाडाची परवानगी इत्यादी गोष्टींना कंटाळलेले काळाचौकीतील रहिवाशी जितेंद्र ढेबे सांगतात, "धोकादायक जुन्या इमारती, जीर्ण झालेल्या चाळी स्वत: म्हाडाने ताब्यात घेऊन स्वत:च विकसित कराव्यात. 51 टक्के रहिवाशांची संमती घेऊन विकासक म्हणून म्हाडानेच पुढे यावं. त्यासाठी सरकारने म्हाडाला अधिकार द्यावेत."

जुन्या किंवा मोडकळीस आलेल्या अनेक इमारती मालकांच्या परवानगी न मिळा... उर्वरित लेख लिहा:

शिवराम चाळीतील रहिवाशी आहेत. ते सांगतात, "आमची इमारत 100 वर्षं जुनी आहे. आतापर्यंत चारवेळा दुरुस्ती केलीय. इमारतीच्या पुनर्विकासाची गरज आहे. मात्र पगडी पद्धतीतली इमारत असल्याने मिळणारा फायदा बंद होऊ नये म्हणून मालकाकडून परवानगी मिळत नाहीय. त्यात इमारत धोकादायक इमारतींच्या यादीत नसल्याने म्हाडाकडूनही गंभीर दखल घेतली जात नाही."

प्रा. अमित भिडेही या मुद्द्याला दुजोरा देतात. त्या म्हणतात, "घरमालक आणि भाडेकरू यांच्यातील वादातही अनेकदा इमारती सापडतात. अनेकदा भाडं वेळेवर दिलेलं नसल्याने मेंटेनन्सचं काम नीट होत नाही. शिवाय, मालक किंवा जमीन मालकाला त्या जागेवर नवीन काही करायचं असतं म्हणून पुनर्विकास केला जात नाही. त्यामुळे इमारती नाजूक होतात किंवा असुरक्षित होतात."

त्यामुळे मालकांबाबतही सरकारी यंत्रणांनी गांभिर्याने लक्ष द्यायला हवं, असं डॉ. अमिता भिडे यांनी सांगितलं.

8. इमारतींची दुरुस्ती

अनेक इमारती दुरुस्त करण्याऐवजी पाडण्याकडे अनेकांचा कल दिसतो. म्हाडा किंवा महापालिकांकडूनही इमारत रिकामी करण्याचे आदेश दिले जातात आणि पाडण्याकडेच कल दिसतो.

यावर बोलताना डॉ. अमिता भिडे म्हणतात, "इमारत जुनी झाली की पाडायची आणि मग त्यांना जास्त एफएसआय द्यायचा, हेच आपण करतो. पण दुरुस्ती नावाचा प्रकार धोरणांमध्ये आणू शकतो का, याचाही विचार करायला हवा. याने नक्कीच इमारती दुर्घटना होण्यापासून वाचवू शकतो."

9. पारदर्शक आणि विश्वासार्ह सर्वेक्षण

गृहनिर्माण विभागाने इमारतींच्या मालकांवर जरब बसवला पाहिजे, अशी मागणी करत जितेंद्र ढेबे पुढे सांगतात, "म्हाडानं मनावर घेतलं तर मुंबईत एकही इमारत पडू शकत नाही. योग्य सर्वेक्षण करून, लोकांकडून इमारतींच्या तक्रारी मागवून त्यावर कारवाई म्हाडाने केली, तर नक्कीच 100 टक्के चांगला परिणाम दिसेल."

"सर्वेक्षण केलं पाहिजे. मात्र, त्यात म्हाडासारख्या यंत्रणांचा सहभाग नसावा. सरकारचे प्रतिनिधी असावेत. मात्र स्वतंत्ररीत्या आणि पारदर्शीपणे सर्वेक्षणाची गरज आहे," असं मत डॉ. भिडे यांनी व्यक्त केलं. तसंच, स्ट्रक्चरल ऑडिटची प्रक्रिया जितकी पारदर्शक होईल, तितक्या या प्रक्रिया विश्वासार्हही होतील, असेही त्यांनी सांगितलं.

हेही वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)


...सोनिया गांधींकडे तर कधी नरेंद्र मोदींकडे जातात. ही धरसोड वृती राज ठाकरेंना राजकारणात नेता म्हणून मारक आहे. भूमिकेबाबत सातत्याबाबत राज ठाकरेंची कामगिरी निराशाजनक आहे. केजरीवालांइतकं सातत्य ते दाखवलं नाहीच," असं सुनील चावके म्हणतात.

वरिष्ठ पत्रकार महेश सरलष्कर हे राज ठाकरे यांच्या धोरणातील फरक सांगतात. "लोकसभेत राज ठाकरेंनी मोदी-शाहांवर टीका केली, नंतर विधानसभेतही तशीच टीका केली. मात्र ते आता भाजपच्या जवळ गेलेले आहे. हा धोरणातील फरक," असं महेश सरलष्कर सांगतात.

स्थानिक लोकांचे मुद्दे

राज ठाकरे य... उर्वरित लेख लिहा:

मुद्दा सरलष्कर मांडतात.

ते म्हणतात, "राज ठाकरेंकडे सत्ता नसली तरी मनसेनं पक्ष वाढवण्यासाठी, कार्यकर्त्यांना कार्यक्रम देण्यासाठी किती काम केलं पाहिजे, हे एव्हाना लक्षात आलंच आहे. आता तर ते हिंदुत्त्वाच्या मुद्द्याकडे वळलेत, या भूमिकेला ते महत्त्व देतायत."

विश्वासू सहकारी

राज ठाकरे यांच्यासोबत आता दिसणारे सहकारी नवीन दिसतात. पूर्वी शिरीष पारकर, प्रवीण दरेकर, वसंत गीते अशी फळी होती. त्यातील बाळा नांदगावकर वगळता जुन्यातलं कुणी फारसं दिसत नाही.

दुसरीकडे, अरविंद केजरीवाल यांच्यासोबत पहिल्या दिवसापासूनचे सहकारी आजही सोबत दिसतात. मनिष सिसोदिया, गोपाल राय ही त्यातील प्रामुख्यानं पुढं येणारी नावं. काही मोठी नावं जसं की प्रशांत भूषण, योगेंद्र यादव आणि कुमार विश्वास त्यांच्यापासून दूर गेले.

याबाबतच सुनील चावके म्हणतात, "केजरीवालांसोबत जशी टीम आहे, तशी टीम राज ठाकरे राखू शकले नाहीत. योगेंद्र यादव, कुमार विश्वास, शाजिया इल्मी यांसारखी माणसं सोडून गेल्यानंतर केजरीवालांनी गोपाल राय, मनिष सिसोदिया, राघव चढ्ढा, दिलीप पांडे, आतिशी यांसारखी सहकार्यांची टीम बांधली. अशी टीम राज ठाकरेंकडे नाही. सहकारी नेत्यांची पोकळी भरून काढणं राज ठाकरेंना शक्य झालं नाही."

या सहकाऱ्यांमुळं समाजात विश्वास निर्माण करण्यात हातभार लागतो, असंही चावके सांगतात.

संधीचं सोनं

राज ठाकरे यांना राज्याच्या सत्तेत अद्याप वाटेकरू होता आलं नसलं, तरी नाशिक महापालिकेची सत्ता त्यांच्याकडे होती. मात्र तिथंही चमकदार कामगिरी करून दाखवली नसल्याचं जाणकारांचं म्हणणं आहे.

सुनील चावके हे हाच मुद्दा अरविंद केजरीवालांशी जोडतात. ते म्हणतात, "राज ठाकरे यांचं टॅलेंट केजरीवालांपेक्षा चांगलं आहे. मात्र, केजरीवालांनी ते टॅलेंट कृतीतून आणण्याचा प्रयत्न केला. राज ठाकरेंना तशी संधी मिळाली नाही आणि नाशिक महापालिकेच्या रूपानं जी संधी मिळाली होती, ती घालवली."

तर महेश सरलष्कर म्हणतात, "सत्ताधारी पक्ष म्हणून जे करायचं, ते केजरीवाल करतात. मनसेकडे सत्ता नाही, त्यामुळं ही तुलना होऊ शकत नाही."

शेवटी सुनील चावके हे अरविंद केजरीवाल यांच्या राजकीय भानाबद्दलही मत नोंदवतात.

"2013 पासून मधला वर्षभराचा कालावधी वगळल्यास अरविंद केजरीवाल सातत्यानं सरकारमध्ये आहेत. आपण राजकीयदृष्ट्या कसं वागायला पाहिजे, याचं भान त्यांना आलंय. त्यानुसार ते विचार आणि कृतीमध्ये परीक्षण करत पुढं चालले आहेत,"...


...सोबतच दिंडीतून चालणाऱ्या भीमाबाई पवार आम्हाला एक कहाणी सांगतात. "श्रीकृष्णाची मुरली रुक्मिणीनं चिडून खाली फेकली. ती जेजुरीत जाऊन पडली, तिचीच झाली मुरळी. त्या मुरळीच्या पायातही चाळ होते. ही कला आहे ना चाळ बांधून, देवाचीच आहे. ह्यो टाळ इठ्ठलाचा, चाळ भगवान श्रीकृष्णाचाय."

अशा कथा कहाण्यांमधून आणि परंपरांमधून वारीचं वेगळेपण दिसून येतं. वारी अशी अनेकांच्या आयुष्याला स्पर्श करून जाते आणि महाराष्ट्रातल्या वेगवेगळ्या प्रवाहांना एकत्र आणते.

भक्ती आणि शृंगाररसाचं अद्वैत

लेखिका आणि लोकसंस्कृतीच्या अभ... उर्वरित लेख लिहा:

साधण्याचा प्रयत्न करतात, तेव्हा ते स्वतःकडे समर्पित अशा स्त्रीची भूमिका घेतात आणि आपली रचना करताना दिसतात."

पुढे भवाळकर सांगतात, "ज्यांना आपण बालब्रह्मचारी म्हणतो ते संत ज्ञानेश्वर जेव्हा विराणी म्हणजे विरहिणी रचना करतात, तेव्हा ती संपूर्ण शृंगाररचना असते. एखादी विरहिणी जशी आपल्या प्रियकरापासून दूर गेल्यावर व्याकूळ होते, कासावीस होते, तसा मी कासावीस झालो आहे."

भक्तीमय रचनांमध्ये शृंगाररस डोकावतो, तसाच शृंगारिक लावण्यांतही भक्तीरस दिसून येतो.

"या सगळ्या या लावण्यांची रचना ही द्वयर्थी आहे. एक पातळी दर्शनी शृंगाराची आहे आणि त्याचा अंतस्तर हा भक्तीचा आहे. 'दे रे कान्हा चोळी अन लुगडी' या गीताचा शेवट कसा केला आहे? हाक मारिता बंधन तुटले, 'आता जीवाला मीपण कुठले. आत्म्याने जणू परमात्म्याला अर्पण केली कुडी.' अशा प्रकारे भक्तीच्या एका उच्च पातळीवर ती लावणी आपल्याला घेऊन जाते," भवाळकर सांगतात.

भक्ती आणि शृंगार यांच्यामध्ये आपण कुठे द्वैत मानायचं कारण नाहीये कारण परंपरेनं ते कुठे द्वैत मानलेलं नाहीये.

हेही वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)


...सोशल डिस्टन्सिंगचे नियम न पाळल्याने कोरोनाचा प्रसार वाढला, असं गुर्जर सांगतात.

शिवाय, भाजी आणि इतर जीवनावश्यक वस्तूंच्या खरेदीसाठी, पैसे काढण्यासाठी बँकांबाहेर, धान्य घेण्यासाठी रेशन दुकानाबाहेर गर्दी होण्याचं सत्र सुरूच होतं. यादरम्यान सोशल डिस्टन्सिंगकडे लोकांनी दुर्लक्ष केल्याचं जाणकारांचं मत आहे.

दाटीवाटीचे कंटेनमेंट झोन

केवळ शहरातच नव्हे, तर काही प्रमाणात कंटेनमेंट झोनमध्येही सोशल डिस्टन्सिंगचा फज्जा उडाल्याचं पाहायला मिळालं.

सोलापूर जिल्हाधिकारी मिलिंद शंभरकर आणि महापालिका आयुक्त दीपक... उर्वरित लेख लिहा:

न्ह्यांची आकडेवारी पाहिल्यास ही गोष्ट लक्षात येईल.

पोलिसांनी दिलेल्या माहितीनुसार, 20 मार्च ते 21 मे या कालाधीत पोलिसांनी आपत्ती व्यवस्थापन कायद्याअंतर्गत एकूण 2,692 व्यक्तींवर गुन्हे दाखल केले. तर बॉर्डर सिलिंगदरम्यान विनापरवानगी प्रवास केल्याप्रकरणी 10 मार्च ते 21 मेदरम्यान 12,955 वाहनांवर शहर पोलिसांनी कारवाई केली. तर सोलापूर आयुक्तालय हद्दीत लॉकडाऊनचे नियम मोडून विनाकारण फिरताना आढळल्यामुळे 3,601 दुचाकी, 194 रिक्षा आणि 97 चारचाकी वाहनं जप्त करण्यात आली आहेत.

अहवाल येण्यापूर्वीच अनेकांचे मृत्यू

सोलापूर जिल्ह्यात कोरोनामुळे आतापर्यंत 46 जणांचा मृत्यू झाला आहे. यामध्ये रुग्णालयात दाखल झाल्यानंतर लगेच एक-दोन दिवसांतच मृत्युमुखी पडलेल्या किंवा थेट रुग्णांचा मृत्यू झाल्यानंतर त्यांचा अहवाल कोरोना पॉझिटिव्ह आले, अशा मृत्यूंची संख्या जास्त आहे.

प्रातिनिधीक छायाचित्र

याबाबत एजाज हुसेन मुजावर सांगतात, "सोलापुरात पहिला रुग्ण आढळला तेव्हा त्याचा आधी मृत्यू झाला आणि नंतर त्याची तपासणी करण्यात आली तेव्हा तो पॉझिटिव्ह असल्याचं निष्पन्न झालं. त्या व्यक्तीच्या संपर्कातील महिलेला आणि महिलेच्या घराजवळच्या सुमारे 20 ते 25 लोकांना लागण झाली. पुढच्या काळातही असेच प्रकार दिसून आले.

आधी मृत्यू आणि नंतर पॉझिटिव्ह अहवाल प्राप्त असे प्रकार वारंवार घडल्यानंतर जिल्हाधिकारी कार्यालय, महापालिका आयुक्त आणि पोलीस आयुक्तांनी पावलं उचलली. लोक अतिशय गंभीर स्थितीत रुग्णांना दाखल करत आहेत. त्याऐवजी एखाद्या व्यक्तीमध्ये अशी लक्षणं दिसल्यास त्यांना तातडीने रुग्णालयात दाखल करण्यात यावं, असं आवाहन प्रशासनाने स्थानिक वर्तमानपत्रांमध्ये जाहिरातीच्या माध्यमातून केलं होतं.

'पालकमंत्री दोनवेळा बदलल्याचा प्रशासनाच्या कार्यक्षमतेवर परिणाम'

एकीकडे राज्य कोरोना संकटाला तोंड देत असताना सोलापूर जिल्ह्याचे पालकमंत्री या कालावधीत दोनवेळा बदलण्यात आले.

राज्य सरकार स्थापन झाल्यानंतर सर्वप्रथम पालकमंत्रिपद दिलीप वळसे पाटील यांच्याकडे होतं. त्यानंतर मार्च महिन्याच्या सुरुवातीला हे पद जितेंद्र आव्हाड यांच्याकडे देण्यात आलं. सोलापूरचं पालकमंत्रिपद मिळताच आव्हाड यांनी शहरात दाखल होत नियोजनाचा आढावाही घेतला होता. पण नंतर त्यांनाच कोरोनाने ग्रासल्याने ते क्वारंटाईन झाले.

दरम्यान, त्यांच्याकडून हे पद काढून इंदापूरचे आमदार दत्तात्रय भरणे यांना जिल्ह्याचं...


...स्टडीजचे सिनियर फेलो अभिजित अय्यर मित्रा, पत्रकार कांचन गुप्ता, दिल्ली विद्यापीठाचे प्राध्यापक प्रकाश सिंह, डॉ. स्वदेश सिंह, डॉ. तरुणकुमार गर्ग, डॉ. पंकज मिश्रा, जेएनयूचे डॉ. प्रमोद कुमार, प्रा. अश्विनी महापात्रा, प्रा. अजहर असिफ, सुशांत सरीन, आयआयटी मद्रासचे डॉ. ई, किशोर, डॉ. राम तुरे, आयआयटी दिल्लीचे डॉ. स्मिता, दिनेश कुमार, डॉ. आनंद मधुकर, कोलकाता विद्यापीठाचे प्रसनजीत दास, अयान बॅनर्जी, विश्वभारती शांतीनिकेतनचे प्रा. रामेश्वर मिश्रा, प्रा. स्वपनकुमार मंडल, प्रा, देवाशिष भट्टाचार्य यांचा समाव... उर्वरित लेख लिहा:

ा?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)


...स्टिक व्यतिरिक्त प्रियंकाला क्रिकेट बघायला आवडतं. ती म्हणते, "बहुतेकदा मी आंतरराष्ट्रीय जिम्नॅस्टचे व्हीडिओ बघते. पण मला विराट कोहलीसुद्धा खूप आवडतात. विराट बॅटिंग करायला येतात, तेव्हा मी जोरदार चीअर करते. रिओ ऑलम्पिकसाठी दीपाताई पात्र ठरली, तेव्हा सचिन तेंडुलकर सरांनी तिचं अभिनंदन केलं होतं आणि स्तुतीही केली होती. ही खूप मोठी गोष्ट आहे."

विराट कोहलीने शुभेच्छा द्याव्यात, असं वाटतं का? या प्रश्नावर प्रियंका म्हणते, "अजून तर मी काही मोठं काम केलेलं नाही. मला आंतरराष्ट्रीय पातळीवर पदक जिंकायचंय, ... उर्वरित लेख लिहा:

काला आर्थिक मदत लागेल. जिम्नॅस्टिकमध्ये पोशाखाव्यतिरिक्त चांगल्या आहारापासून ते इतर अनेक गरजा असतात. तिच्यात गुणवत्तेची अजिबात कमतरता नाहीये, पण घरच्या परिस्थितीमुळे तिचा खेळ थांबू नये."

प्रियंकाला दीपा कर्माकरसोबतच रिओ ऑलम्पिकमधील विजेतील जिम्नॅस्ट सिमॉन बाइल्स आणि रशियाची कलात्मक जिम्नॅस्ट आलिआ मुस्तफिना याही आवडतात. फावल्या वेळात प्रियंका या महान क्रीडापटूंचे व्हीडिओ पाहते, जेणेकरून तिला स्वतःच्या खेळात सुधारणा करता येतील.

हे वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)


...स्त असतो.

दुसरी आणि महत्त्वाची गोष्ट म्हणजे इथल्या लोकांना आधीपासूनच असणारे श्वसनसंस्थेचे आजार. सतत पावरलूममध्ये काम केल्याने या लोकांच्या छातीत अत्यंत छोटे कण, धागे, धूळ जाऊन त्यांची श्वसनयंत्रणा आधीच कमजोर झालेली असते. मालेगावमध्ये टीबीचा प्रादुर्भावही प्रचंड आहे. इथल्या लोकांना सतत अनारोग्यात जगावं लागतं त्यामुळे त्यांची रोगप्रतिकारक शक्ती कमी झालेली असते. कोव्हिड -19 सारख्या आजाराला ते फार लवकर बळी पडू शकतात.

पॉझिटिव्ह - निगेटिव्हच्या सीमेवर

अचानक कोव्हिड -19 चे पेशंट्स वाढल्याने मालेगा... उर्वरित लेख लिहा:

शाळा प्रशासनाने घेतली आहे. इतर संशयितांचा शोध घेण्यासाठी कोम्बिग ऑपरेशन सुरू केल्याची माहिती नाशिक ग्रामीणच्या एसपी आरती सिंह यांनी दिली. शहरात संपूर्ण संचारबंदी लागू केलीये आणि या भागात अफवा पसरवणाऱ्यांवर कारवाई करणार असल्याचंही पोलिसांनी म्हटलं आहे.

"कोरोनाबाधितांची संख्या वाढत असली तरी घाबरून जाण्याचं कारण नाही. परिस्थिती हाताबाहेर गेलेली नाही," असं जिल्हाधिकाऱ्यांनी म्हटलं आहे.

हे वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)


...स्त दूध प्यायल्याने हाडांना काडीचाही फायदा होत नाही. उलट तुमच्या आरोग्यावरच त्याचे दुष्परिणाम होण्याची शक्यता असते.

या संशोधनासाठी स्वीडनमधल्या उप्पासाला विद्यापीठ आणि कॅरोलिन्स्का इन्स्टिट्युटने लोकांना तुम्ही आहारात किती दूध घेता याबद्दलची एक प्रश्नावली दिली. 1987 साली पहिल्यांदा ही प्रश्नावली देण्यात आली आणि त्यानंतर 1997 सालीही देण्यात आली.

2010 साली या प्रयोगात सहभागी झालेल्यांचा मृत्यूदर तपासण्यात आला. याचे निष्कर्ष आश्चर्यकारक होते. दिवसातून एक ग्लास दूध पिणे हाड मोडणे आणि मृत्यूशी सं... उर्वरित लेख लिहा:

नावर बीबीसी मराठी पॉडकास्ट नक्की पाहा.)


...स्त संधी मिळतील."

मेट्रोपॉलिटन स्टॉक एक्सचेंजचे सीईओ बालू नायर यांच्यामते, "एलीआयच्या आयपीओची गुंतवणूकदार मोठ्या उत्साहाने वाट पाहत आहेत. यामुळे प्रायमरी मार्केटमधून पैसे गोळा करण्याला प्रोत्साहन मिळेल."

एलआयसीमध्ये सारंकाही ठीकठाक आहे का?

'विश्वासाचं प्रतीक' मानली जाणारी सरकारी विमा कंपनी - भारतीय जीवन बीमा निगमची गेल्या पाच वर्षांतली आकडेवारी फारशी उत्साहवर्धक नाही. गेल्या पाच वर्षांत कंपनीचे नॉन परफॉर्मिंग असेट्स म्हणजेच NPA दुप्पट झालेले आहेत.

कंपनीच्या वार्षिक अहवालानुसार मार्च 2019पर्... उर्वरित लेख लिहा:

ी पैशांची गरज लागली तेव्हा एलआयसीचा आधार घेण्यात आला. गेल्या काही काळात याची अनेक उदाहरणं आढळतात. अडचणीत सापडलेल्या IDBI बँकेला संकटातून बाहेर काढण्यासाठी एलआयसीचे पैसे वापरण्यात आले.

एलआयसीकडे आधीपासूनच आयडीबीआय बँकेचे 7 ते 7.5 टक्के शेअर्स होते. आयडीबीआयचे 51 टक्के समभाग घेण्यासाठी एलआयसीला सुमारे 10 ते 13,000 कोटींची गुंतवणूक करावी लागली.

सार्वजनिक क्षेत्रातल्या एखाद्या कंपनीचा आयपीओ येत असतानाही एलआयसीने त्यात आजवर मोठी गुंतवणूक केली आहे. यामध्ये ONGC सारख्या नवरत्न कंपन्यांचा समावेश आहे. सरकारी सिक्युरिटीज आणि शेअरबाजारात एलआयसीने दरवर्षी सरासरी 55 ते 65 हजार कोटींची गुंतवणूक केलेली आहे.

वित्तीय तूट कमी करण्यासाठी 2009पासून सरकारने सरकारी कंपन्या विकायला सुरुवात केली तेव्हा त्यातला हिस्सा घेणाऱ्यांत एलआयसी आघाडीवर होती. 2009-2012 पर्यंत सरकारने निर्गुंतवणुकीच्या माध्यमातून 900 अब्ज डॉलर्स कमावले. यातला एक तृतीयांश पैसा एलआयसीकडून आला. ओएनजीसीमधली निर्गुंतवणूक अपयशी होण्याच्या बेतात असतानाच ती एलआयसीमुळे यशस्वी झाली.

एलआयसी अॅक्टमध्ये बदल

एलआयसीचा आयपीओ आणण्याआधी सरकारला एलआयसी अॅक्टमध्ये बदल करावा लागेल. देशातल्या विमा उद्योगावर इन्शुरन्स रेग्युलेटरी डेव्हलपमेंट अथॉरिटी लक्ष ठेवत असली तरी एलआयसीच्या कामकाजासाठी संसदेने वेगळा कायदा बनवलेला आहे.

एलआयसी अॅक्टच्या कलम 37नुसार एलआयसी विम्याची रक्कम आणि बोनसबाबत आपल्या पॉलिसीधारकांना जे आश्वासन देते, त्यामागे केंद्र सरकारची गॅरंटी असते. खासगी क्षेत्रातल्या विमा कंपन्यांना ही सुविधा मिळत नाही.

कदाचित म्हणूनच देशातला सामान्य माणूस विमा घेताना एलआयसीचा  विचार जरूर करतो.

हेही वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)


...स्तरावर फुटबॉल खेळलेले आणि VIVA Football Magazineचे कार्यकारी संपादक आशिष पेंडसे यांच्या मते, फुटबॉल हा खेळ फक्त मैदानात खेळला जात नाही तर तो खेळाडूच्या मनातही खेळला जात असतो.

"अनुवांशिकरीत्या मजबूत असणं कोणत्याही खेळाडूसाठी महत्त्वपूर्ण असतं. पण याबाबत युरोपीयन खेळांडूच्या तुलनेत भारतीय खेळाडूंची गैरसोय होते. खेळामधल्या तांत्रिक बाबी शिकून यावर मात करता येऊ शकते. उत्कृष्ट व्यावसायिक फुटबॉलपटूकडे खेळासाठी कुशलता असणं, स्पेस तयार करण्याचं कसब असणं, आक्रमण करण्याची क्षमता असणं आणि इतर काही तांत्र... उर्वरित लेख लिहा:

ात्र याबाबतीत मागे आहेत", पेंडसे सांगतात.

"चांगल्या खेळाडूंसोबत खेळण्याची संधी भारताला खूपच कमी वेळा मिळाली आहे. उदाहरणार्थ भारत बेल्जियमसारख्या संघासोबत खेळल्यास प्रदर्शनाचा स्तर उंचावू शकतो. पण बेल्जियमसारखा देश भारतासारख्या लो रँक देशासोबत कसाकाय खेळेल?" पेंडसे विचारतात.

उत्कृष्ट मैदानं आणि स्पर्धा यांचा शोध घेणं भारतात एक आव्हान आहे.

"भारतात फुटबॉलमध्ये कोणतीच स्पर्धा नसते. भारताच्या अंडर-17 टीममध्ये 8 खेळाडू हे नॉर्थ-ईस्ट राज्यातले आहेत तर 5 ते 6 खेळाडू इतर दोन-तीन राज्यातले आहेत. त्यामुळे अख्खा देश फुटबॉल खेळत आहे, असं आपण कसं काय म्हणू शकतो," कपाडिया विचारतात.

1960 आणि 1970च्या दशकात अनेक फुटबॉलची मैदानं होती. पण कालांतरानं त्यांचं रुपांतर क्रिकेटच्या मैदानांमध्ये झालं, कपाडिया पुढे सांगतात.

फुटबॉलच्या जगात उत्तम प्रतीचे प्रशिक्षकच काय तो बदल घडवून आणत आहेत.

"भारतीय संघाला चांगल्या प्रशिक्षकांची गरज आहे. कारण चांगले प्रशिक्षकच चांगले खेळाडू घडवू शकतात," सॅवियो सांगतात.

माजी फुटबॉलपटू प्रकाशसुद्धा या बाबीशी सहमत दिसतात.

"दशकापूर्वी एक चांगला प्रशिक्षक शोधण्यासाठी तरुण खेळाडूंना संघर्ष करावा लागत असे. आता परिस्थिती काहीशी सुधारली आहे," प्रकाश सांगतात.

10,000 अवर्स थेअरी

10,000 अवर्स थेअरीप्रमाणे, जास्तीत जास्त तास केलेला सराव तुम्हाला व्यावसायिक खेळाडू म्हणून विकसित करण्यासाठी महत्त्वाचा ठरतो, असं अनेक खेळाडू आणि प्रशिक्षक मानतात.

पण ही थिअरी सगळ्यांनाच लागू होते असं नाही तर ती व्यक्तीपरत्वे बदलत जाते, असंही काहींचं म्हणणं आहे.

बेकहॅम आणि रोनाल्डो यांसारख्या खेळाडूंना ते करत असलेल्या सरावासाठी ओळखलं जातं. फ्री किक्स आणि चेंडूला वेगळ्या प्रकारे हाताळून गोलमध्ये पोहोचवण्यासाठी हे दोघं करत असलेला सराव सर्वपरिचित आहे.

भारतात मेस्सी होईल?

सध्या भारतीय संघ नवनवीन ध्येय गाठत आहे. पण भारताकडे स्वत:चा मेस्सी आणि रोनाल्डो निर्माण करण्यासाठीचं टॅलेंट आहे का?

"भारतात चांगलं फुटबॉल कल्चर विकसित केल्यास त्यातून स्टार खेळाडू निर्माण होतील. त्यानंतर मग हा प्रश्नच उरणार नाही," सॅवियो सांगतात.

"मेस्सी हे फक्त एक नाव आहे. बायचुंग भुतिया, आय. एम. विजयन, पीटर थंगराज यांसारखे अनेक चांगले खेळाडू भारतानं दिले आहेत. सुनील छेत्रीला आपण इथे विसरू शकत नाही. मेस्सी आणि रोनाल्डो हे त्यांच्या स्टार पॉवर...


...स्तानमध्ये येण्याची इच्छा आहे ही गोष्ट तत्कालीन परराष्ट्र मंत्री सुषमा स्वराज यांना कळली. त्यांनी तिला भारतात आणण्याची व्यवस्था केली.

जर गीता 15-16 वर्षं पाकिस्तानमध्ये राहिली तर ती भारतात कशी आली हा प्रश्न सर्वांना पडतो. इंदूरच्या आनंद सर्व्हिस सोसायटी या एनजीओचे सचिव ज्ञानेंद्र पुरोहित यांनी गीता भारतात यावी यासाठी प्रयत्न करणाऱ्यांपैकी एक होते. ज्ञानेंद्र पुरोहित यांची संस्था हरवलेल्या मूकबधिर लोकांना त्यांच्या कुटुंबीयांना परत भेटवून देण्याचं काम करते. बीबीसी मराठीने त्यांच्याशी संवाद साधल... उर्वरित लेख लिहा:

ी हे अत्यंत निर्मळ स्वभावाचे गृहस्थ आहेत. त्यांनी तिला तिच्या रुममध्येच प्रार्थनेसाठी देवीदेवतांच्या फोटोची व्यवस्था करून दिली होती असं देखील राघवन यांनी सांगितलं.

सुषमा स्वराज यांच्या प्रयत्नांमुळे गीताला भारतात आणण्याची कारवाई लवकर घडली, असं पुरोहित सांगतात, "गीता भारतात आल्यावर मूकबधिर संघटन नावाच्या एनजीओकडे राहिली. त्यांनी 2015 ते जुलै 2020 पर्यंत तिचा सांभाळ केला. त्यानंतर ती आमच्या आनंद सर्व्हिस सोसायटीकडे आली. त्या वेळी आम्ही तिला देशातल्या विविध भागात फिरवून त्यांची ओळख गीताला पटते की नाही याचा प्रयत्न केला. तिचे पालक शोधण्याचा प्रयत्न केला. माझा असा अंदाज आहे की गीता मराठवाड्याची आहे त्यामुळे परभणीतील अनिकेत सेलगावकर यांच्या  पहल फाउंडेशनकडे तिला सुपूर्त करण्यात आलं. ती पुढील शिक्षण घेऊन आत्मनिर्भर बनत आहे."

गीता मुळची कुठली आहे?

गीता सध्या परभणीत असली तरी हा प्रश्न येतोच की ती मूळची कुठली आहे. "गीता जेव्हा आमच्याकडे आली तेव्हा तिने सांगितलेल्या माहितीच्या आधारावर आम्ही तिचं घर शोधण्याचा प्रयत्न केला," असं पुरोहित सांगतात.

"गीताला आठवत होतं की ती डिझेल इंजिनच्या रेल्वेत बसली होती. गावात नदी आहे, ऊसाची आणि भुईमुगाची शेतं आहेत. तिला देशातल्या विविध भागांचे फोटो दाखवण्यात आले. अमृतसरला पोहोचणाऱ्या त्या काळातील सर्व डिझेल इंजिनचे ट्रॅक तपासण्यात आले."

"तिने सांगितले होतं की ती सकाळच्या वेळी रेल्वेत बसली होती. या सर्व गोष्टी एकत्रित केल्या असता आमच्या लक्षात आलं की ती सचखंड एक्सप्रेसने अमृतसरला पोहोचली आणि तिथून पुढे पाकिस्तानला गेली. नांदेड ते मनमाड या ट्रॅकवर असलेली शेती ऊस किंवा भुईमूग अशीच आहे. तिला तिथले फोटो दाखवले तेव्हा तिला तो भाग ओळखीचा वाटला. या गोष्टींच्या आधारावर एक गोष्ट मी सांगू शकतो की मराठवाड्याची आहे."

"तिला घेऊन आम्ही विविध रेल्वे स्टेशन दाखवली. तिने सांगितलेल्या माहितीशी मराठवाड्यातले या ट्रॅकवरचे अनेक स्टेशन साधर्म्य जुळतं," असं पुरोहित सांगतात.

मीना वाघमारे

मीना वाघमारे यांचा दावा गीता ही आमचा राधा आहे

जिंतूरच्या मीना वाघमारे यांनी दावा केला आहे की गीता ही आमची राधा आहे. मीना वाघमारे आणि गीता यांची जिंतूर मध्ये भेट झाली होती. त्यावेळी मला ती माझीच मुलगी आहे अशी खात्री पटल्याचं मीना सांगतात.

मीना यांनी बीबीसी मराठीला सांगितले, "राधा ही मूकबधिर होती आणि तिला बस किंवा...


...स्ती करु शकत नाही. काही अफवांमुळे हे होतंय हे नक्की आहे आहे."

संपूर्ण गावातील मुस्लीम समाजामध्ये या अफवेची चर्चा आहे. गावातील काही नागरिकांसोबत संवाद साधण्याचा आम्ही प्रयत्न केला. शाळेपासून काही अंतरावर मोहम्मद जावेद यांच्याशी संवाद साधल्यानंतर रोचक तथ्य समोर आलं.

अफवा आणि संभ्रम कायम

ग्रामस्थ मोहम्मद जावेद यांनी अफवांची काही कारणं सांगितली. ते म्हणाले, "समोरची पिढी संपवण्याचा डाव या लसीकरणातून साध्य केला जातोय, असं आम्हाला एका व्हीडिओच्या माध्यमातून समजलं. या व्हीडिओत लसीद्वारे मुलांना नपु... उर्वरित लेख लिहा:

देतात.

अफवांवर विश्वास ठेवू नका - प्रशासन

बुलडाणा जिल्ह्यातील किमान 25 मुस्लीम शाळांनी गोवर रुबेला लस घेण्यास नकार दिल्याचं, जिल्हा महिला बालसंगोपन अधिकारी डॉ. रवींद्र गोफने यांनी सांगितलं.

ते म्हणाले की, "लस दिल्यानं नपुंसक होतात असा व्हीडिओ समाज माध्यमांवर व्हायरल होतोय. त्यानंतर नातेवाईक आणि मित्रांच्या माध्यमातून हा व्हीडिओ झपाट्यानं पसरला. जवळपास 20 ते 25 शाळा आहेत ज्या लसीकरणाच्या विरोधात आहेत.

मलकापूरमध्ये शाळांचं प्रमाण अधिक आहे. तिथे 18 ते 19 शाळा आहेत आणि प्रत्येक तालुक्यात दोनेक शाळा असतीलच ज्या लसीकरणाला नकार देत आहेत. आम्ही मलकापुरच्या मशीदमध्ये उच्च शिक्षित मुस्लीम बांधवांच्या बैठकी घेत आहोत. समाज माध्यमांवर पसरणाऱ्या अफवांवर विश्वास ठेवू नका असं आवाहन आम्ही त्यांना करतोय," गोफने सांगतात.

प्रशासनाकडून बैठकांद्वारे जनजागृती करण्यात येत आहे.

मराठी आणि उर्दू शाळांना वेगवेगळी लस दिल्याचा आरोप गोफने फेटाळतात. "सर्व शाळांना एकाच पद्धतीची लस देण्यात येत आहे," असं ते सांगतात.

व्हायरल व्हीडिओवर काय कारवाई केली यावर ते सांगतात, "व्हीडिओवरील कारवाईसंदर्भात वरिष्ठांसोबत बैठक घेण्यात येईल आणि त्यानंतर योग्य ती कार्यवाही करण्यात येईल."

पसरलेल्या या अफवांमुळे प्रशासन कामाला लागलं आहे. मलकापूरच्या रहेमानिया मशीदीत इमाम आणि सार्वजनिक विभागाचे अधिकारी यांच्या उपस्थितीत मुस्लीम समाज बांधवांची बैठक घेण्यात आली. मुस्लीम समाजामध्ये सध्या पसरत असलेल्या अफवांविषयी आणि त्यांनी उपस्थित केलेल्या प्रश्नांविषयी आरोग्य विभागाच्या वतीने समाजात जागृती करण्यात येत आहे. मुस्लीम समाजाच्या शंकांचं यातून निरसन करण्यात येतंय.

सोलापुरात 41 शाळांमधील पालकांचा विरोध

सोलापूर जिल्ह्यातल्या 41 शाळांमधील विद्यार्थ्यांच्या पालकांनी गोवर-रुबेला लस घेण्यास विरोध केला आहे. यातल्या 25 शाळा या उर्दू माध्यमाच्या आहेत.

"गोवर-रुबेलाची लस दिल्यास आपल्या मुलांना नपुंसकत्व येईल, अशी भीती या शाळांमधल्या विद्यार्थ्यांच्या पालकांच्या मनात आहे. त्यामुळे ते लसीकरणाला विरोध करत आहेत," स्थानिक पत्रकार दत्ता थोरे सांगतात.

अधिक माहितीसाठी आम्ही सोलापूर महापालिकेच्या एमआर (Measels-Rubella) मोहिमेच्या नोडल अधिकारी अरुंधती हराळकर यांच्याशी संपर्क साधला.

त्यांनी सांगितलं की, "पाल्यांना ही लस दिल्यास नपुंसकत्व येईल, असा गैरसमज उर्दू शाळेतल्या...


...स्थानमधील कोटा इथं राहाणारे दुकानदार खुर्शीद आलमसुद्धा ख्वाजा मोईनुद्दिन चिश्तींचे भक्त आहेत.

ते म्हणतात, "मी आता दर्ग्यापर्यंत तर जाऊ शकत नाही, म्हणून मी आता व्हीडिओ कॉलवरुन दर्शन घेतो."  खुर्शीद यांच्यासारखे अनेक लोक आता इंटरनेटवरुन दर्शन घेत आहेत. हे चालू राहील," असं सय्यद गोहर म्हणतात.

ते म्हणतात, आम्ही इंटरनेटवरुन सेवा देतो मात्र कोरोनोत्तर काळात जगभरात याला मागणी वाढेल.

सुवर्णमंदिराचं कामकाज पाहाणाऱ्या एसजीपीसी संस्थेचे मुख्य सचिव रूप सिंह म्हणतात, आता सुवर्ण मंदिरात जाण्याची शीख भक्त ... उर्वरित लेख लिहा:

ेटच्या माध्यमातून दान देत आहेत, त्यावर कामकाज सुरू आहे.

सिरसा म्हणतात, "आम्ही एकेक दिवस ढकलत आहोत, धार्मिक संस्था बंद होऊनही लोकांच्या मानवता सेवेत घट झालेली नाही हा एक चांगला अनुभव आहे."

हेही वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)


...स्थापनेच्या सचिव लीना कुलकर्णी यांनी व्यक्त केलं.

त्या सांगतात, "परीक्षा ही झालीच पाहिजे. परीक्षा न घेता पुढच्या वर्गात मुलांना ढकललं तर  ते काय ज्ञान घेऊन जाणार आहेत? पुढे डिप्लोमा, डिग्रीला जाणारी मुलं कुठल्या आधारावर प्रवेश घेणार? परीक्षा रद्द करणं हा काही पर्याय नाही."

त्या पुढे सांगतात, "कोरोनाची भीती तुम्हाला घरी नाही का? एक दिवसाआड पेपर आहेत. तुम्ही अत्यावश्यक गोष्टींसाठी बाहेर पडत आहात. तुमच्या घरातले इतर लोकही कामासाठी घराबाहेर पडत आहेत. तेव्हा धोका सगळीकडेच आहे. आपल्याला खबरदारी घे... उर्वरित लेख लिहा:

विभागाने खरं तर सप्टेंबर-ऑक्टोबर महिन्यातच पर्यायी परीक्षा पद्धतीचा विचार करणं गरजेचं होतं. आता ऐनवेळी परीक्षा पद्धती बदलली तर विद्यार्थी आणखीगोंधळण्याची शक्यता आहे. त्यांचा संभ्रम वाढेल."

ऑनलाईन परीक्षा ही सुद्धा आताच्या घडीला ऐनवेळी व्यवहार्य नाही असंही ते म्हणाले.

परीक्षा घेऊ नयेत म्हणून बोर्डाच्या परीक्षेच्या विद्यार्थ्यांनी महाराष्ट्रात ठिकठिकाणी आंदोलनं केली होती.

"ऑनलाईन परीक्षेत प्रचंड तांत्रिक अडचणी येतील. पदवीच्या विद्यार्थांनाही ऑनलाईन परीक्षा देताना अनेक समस्या आल्या. तेव्हा तांत्रिक यंत्रणा सज्ज नसताना ऑनलाईन परीक्षा घेता येणं कठीण आहे,"

ते पुढे सांगतात, "मुलं वर्षभर शाळेची पायरी सुद्धा चढलेले नाहीत. त्यामुळे ऑनलाईनच्या माध्यमातून त्यांच कितपत शिक्षण पूर्ण झालं, विषयांचे आकलन किती झाले याबाबतही शंका आहे,"

ऑनलाईन परीक्षांसंदर्भात बीबीसी मराठीने शालेय शिक्षणमंत्री वर्षा गायकवाड यांना 31 मार्च रोजी घेतलेल्या मुलाखतीत विचारलं असता त्या म्हणाल्या, "बोर्डाची परीक्षा ही राज्यभरात एकाच पातळीवर होत असते. त्यामुळे सगळीकडे एकसमान पद्धती राबवणंअनिवार्य आहे. ऑनलाईन हा पर्याय ग्रामीण भागात शक्य नाही. वीज, इंटरनेट, मोबाईल,लॅपटॉप अशा सुविधा अनेक ठिकाणी ग्रामीण भागात नाहीत."

पण यावर तोडगा म्हणून शक्य तिथे ऑनलाईन आणि शक्य तिथे ऑफलाईन परीक्षा घेता येऊ शकते असं मत बोर्डाचे माजी अध्यक्ष सर्जेराव जाधव यांनी व्यक्त केलं.

50:50 परीक्षा पॅटर्न

50 मार्कांचे प्रात्यक्षिक आणि 50 मार्कांची लेखी परीक्षा असे परीक्षा पॅटर्न असावे असं मत काही विद्यार्थ्यांनी बीबीसी मराठीशी बोलताना व्यक्त केलं.

याविषयी बोलताना निवृत्त मुख्याध्यपक सुदाम कुंभार सांगतात, "असाईनमेंट विद्यार्थ्यांना दिल्या आहेत. आम्हीही शिक्षकांशी चर्चा करत आहोत. यापूर्वीच 50:50 या फॉर्म्युल्याचा विचार व्हायला हवा होता. 50 मार्कांचे प्रात्यक्षिक आणि 50 मार्कांची लेखीपरीक्षा हा सुद्धा पर्याय होता. पण याची तयारीही आधी होणं गरजेचं होतं."

ही परीक्षा पद्धती अनेक व्यवसायाभिमूख अभ्यासक्रमांमध्येही (प्रोफेशनल कोर्सेस) वापरली जाते. पण दहावी आणि बारावीसाठी यापूर्वी अशी पद्धत वापरण्यात आलेली नाही.

घरून परीक्षा देणं

कोरोना काळात आम्ही परीक्षा कशी देणार? याचा आमच्या निकालावर आणि पुढील प्रवेशांवर परिणाम होणार नाही ना? अशी भीती आमच्या पालकांनाही वाटते असं मुंबईतील दादर...


...स्पतींच्या उत्पादनास प्रोत्साहन देण्यासाठी 4 हजार कोटी

औषधी वनस्पतींच्या उत्पादनास प्रोत्साहन देण्यासाठी 4 हजार कोटी

नॅशनल मेडिसिनल प्लँट्स बोर्ड ची स्थापना, त्यानुसार 2.25 लाख हेक्टर भागात औषधी वनस्पतीची उभारणी करणार.

गंगेच्या किनारी 800 हेक्टर भागात औषधी वनस्पतींची लागवड.

मध उत्पादन करणाऱ्यांसाठी 500 कोटी रुपयांची तरतूद, त्याचा फायदा 2 लाख उत्पादकांना होणार.

टॉप टू टोटल या योजनेत अतिरिक्त 500 कोटींची तरतूद

आधी त्यात फक्त टोमॅटो, कांदा, बटाटा होता.

आता सर्व फळं आणि भाज्यांसाठी ऑपरेशन ग्र... उर्वरित लेख लिहा:

्यावर घरे देण्याची सोय करणार.

निर्मला सीतारमण यांनी लघू आणि सुक्ष्म उद्योगांसाठी जाहीर केलेल्या योजना

बुधवारी झालेल्या पत्रकार परिषदेत निर्मला सीतारमण यांनी लघु आणि सूक्ष्म उद्योगांना चालना देण्यासाठी सरकार काय उपाययोजना करणार आहे याची माहिती दिली.

यापूर्वी केंद्र सरकारनं गरीबांसाठी 1 लाख 70 हजार कोटींच्या पॅकेजची केंद्र सरकारकडून घोषणा केली होती. या पॅकेजमध्ये शेतकरी, गरीब-रोजंदारीवर काम करणाऱ्या व्यक्ती, उज्ज्वला योजनेअंतर्गत गॅस मिळणाऱ्या महिला, बांधकाम क्षेत्रातले मजूर अशा घटकांचा विचार केला होता.

लघु आणि कुटीर उद्योगांना चालना देणार

अडचणीत असलेल्या उद्योगांसाठी 15000 कोटी रुपयांचा निधी

टीडीएसच्या दरात 25 टक्क्यांनी कपात

वीज कंपन्यांना 90 हजार कोटींची मदत

जून-जुलै-ऑगस्ट महिन्यांचा EPF हप्ता केंद्रसरकार भरणार

हे वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)


...स्पर्श करून समाधान मिळवत असते. यासाठी ती व्यक्ती दुसऱ्या व्यक्तीची परवानगीही घेत नाही."

या आजारात अजून काय काय होतं?

"लैंगिक शोषणाशी संबंधित बहुतांश प्रकरणांमध्ये आपली ताकद दाखवण्याचा प्रयत्न केलेला असतो. पुरुषांनी पुरुषांचं लैंगिक शोषण केलेल्या प्रकरणांत ताकदीचं प्रदर्शन अधिक असतं," डॉ. प्रवीण सांगतात.

'लैंगिक शोषणाला नाही म्हणा,' असं अरबी भाषेत या भींतीवर लिहीलेलं आहे.

"एका पुरुषावर दुसरा पुरुष बलात्कार करत असेल तर त्यामध्ये लैंगिक सुख अनुभवण्यापलीकडे आपल्या ताकदीचं प्रदर्शन करण्याचा हे... उर्वरित लेख लिहा:

ंही लैंगिक शोषण होतं, ही बाब अनुजा नाकारत नाहीत. पण त्यांच्या मते, पुरुषांचं लैंगिक शोषण होत असल्यास या संदर्भातल्या प्रकरणांना याच कलमांतर्गत दाखल करायला हवं.

"पुरुषांचं लैंगिक शोषण होत असेल तर त्यांनी पोलीस स्थानकात जाऊन तक्रार दाखल करायला हवी आणि पोलीस तक्रार दाखल करून घेत नसतील तर याविरोधात जनहित याचिका दाखल करायला हवी," त्या सांगतात.

"जोपर्यंत असे पीडित पुरुष एकत्र येऊन आपल्या हक्कांसाठी लढा देणार नाहीत, तोपर्यंत कायद्यात बदल होणार नाहीत. यासंबंधीचं उत्तम उदाहरण म्हणजे महिला आहेत. आपल्याविरोधात होणाऱ्या घटनांविरोधात एकत्र येत महिलांनी आवाज उठवला आणि अनेक कायद्यांत बदल घडवून आणले."

हे वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)


...स्वयंपाक ही कामं करावी लागत. पुरुष कर्मचाऱ्यांची त्यातून सुटका असे."

उत्तर कोरियाच्या लष्करात काम करणं अवघड आहे.

उत्तर कोरिया हा पारंपरिक व्यवस्था अर्थात पुरुषप्रधान संस्कृती मानणारा देश आहे. पुरुष आणि स्त्रियांची कामं ठरलेली असतात.

यानुसार 'रांधा, वाढा, उष्टी काढा' यापुरतं महिलांचं आयुष्य मर्यादित ठेवण्यात आल्याचं, 'नॉर्थ कोरिया इन हंड्रेड क्वेश्चन्स' या पुस्तकाच्या लेखिका ज्युलिएट मोरिलेट यांनी सांगितलं.

कुपोषणामुळे थांबायची पाळी

खडतर प्रशिक्षण आणि अपुरा आहार यांचा परिणाम लष्करात काम क... उर्वरित लेख लिहा:

्या सरकारनं लष्करात काम करणाऱ्या महिला कर्मचाऱ्यांचा विचार करून एक निर्णय घेतला.

लष्करात कार्यरत महिलांना विशेष अशा स्वरुपाचे सॅनिटरी पॅड देण्यात येतील, असा निर्णय सरकारनं घेतला.

याआधी लष्करात काम करणाऱ्या महिलांवर झालेला अन्याय दूर करण्याच्या दृष्टीनं सरकारनं हे पाऊल उचललं आहे.

मात्र लष्करात काम करणाऱ्या महिलांची स्थिती सुधारण्यासाठी आणखी खूप उपाययोजनांची अंमलबजावणी आवश्यक आहे.

मात्र सुधारणावादी धोरणामुळं नव्यानं काही महिला लष्करात भरती होऊ शकतात.

प्योनगाँग प्रॉडक्ट्स या अग्रगण्य कॉस्मेटिक ब्रँडच्या वस्तू हवाई दलात कार्यरत महिलांना देण्यात आल्या.

उत्तर कोरियाच्या लाइफस्टाइल ब्रँड्सनी आंतरराष्ट्रीय ब्रँड्सना टक्कर द्यायला हवी, असं आवाहन राष्ट्रप्रमुख किम-जोंग-उन यांनी केलं होतं.

त्या पार्श्वभूमीवर लष्कराचा महिला कर्मचाऱ्यांबद्दल असलेला दृष्टिकोन बदलला आहे.

लष्करी सेवेचा भाग म्हणून दुर्गम भागात कार्यरत महिलांना प्रसाधनगृहाची व्यवस्था मिळत नाही.

अनेकदा पुरुष सहकाऱ्यांच्या समोरच त्यांना नैसर्गिक विधी उरकावे लागतात. हे फारच लाजिरवाणं असतं असं अनेक महिलांनी ज्युलिएट यांना सांगितलं.

उत्तर कोरियात लष्करी सेवा

लैंगिक शोषण आणि छळाचं प्रमाण वाढत असल्याचं बेइक आणि ज्युलिएट यांचं म्हणण आहे.

बलात्काराच्या घटना

"जेव्हा मी अत्याचाराचा विषय आता लष्करात काम करणाऱ्या महिलांसमोर काढला, तेव्हा त्यांनी अन्य महिलांना अशा प्रसंगांना सामोरे जावं लागत असल्याचं सांगितलं," असं ज्युलिएट  सांगतात.

मात्र कोणीही स्वत: अशा प्रसंगाला सामोरं गेल्याचं सांगितलं नाही.

ली सो यिऑन यांनी 1992 ते 2001 या कालावधीत लष्करात काम केलं. या काळात एकदाही शारीरिक अत्याचार झाला नाही, असं ली यांनी सांगितलं.

मात्र त्यांच्याबरोबर काम करणाऱ्या अनेक जणींना हा दुर्देवी अनुभव आल्याचं त्यांनी स्पष्ट केलं.

कंपनी कमांडरच या अत्याचार प्रकरणात अग्रणी असे. हे अत्याचार संपतच नसत.

लैंगिक छळासंदर्भातील तक्रारी गांभीर्यानं घेतल्याचं उत्तर कोरिया सरकारनं स्पष्ट केलं. लैंगिक छळाप्रकरणी दोषी आढळलेल्या पुरुष कर्मचाऱ्याला किमान सात वर्षांच्या शिक्षेचा प्रस्ताव मांडण्यात आला आहे.

मात्र अशा मुद्यांवर कोणीही बोलण्यास पुढे येत नाही. त्यामुळे अत्याचार करणारे पुरुष सहकारी किंवा वरिष्ठ मोकाट सुटतात, असं ज्युलिएट यांनी सांगितलं.

लैंगिक छळाविषयी तक्रार...


...स्वाक्षरीत तयार केला असल्यामुळे त्यावर कोणत्याही सही शिक्क्याची गरज नाही.

साताबारा कसा वाचायचा?

सातबाऱ्यावर सुरुवातीला गाव नमुना 7 आणि खाली गाव नमुना 12 असतो.

गाव नमुना सातमध्ये शेतकऱ्याकडे किती जमीन आहे, त्याचा किती जमिनीवर अधिकार आहे, हे नमूद केलेलं असतं.

यामध्ये डाव्या बाजूला वरच्या कोपऱ्यात गट क्रमांक दिलेला असतो आणि त्यानंतर कोणत्या भूधारणा पद्धतीअंतर्गत ही जमीन येते, ते सांगितलं असतं.

भूधारणा पद्धतीचे एकूण 4 प्रकार पडतात.

आमची जमीन भोगवटादार वर्ग- 1 या पद्धतीत येते. भोगवटादार वर्ग- ... उर्वरित लेख लिहा:

ती किती क्षेत्रावर घेतली आणि त्यासाठी जलसिंचनाचा स्रोत काय आहे, हे नमूद केलेलं असतं.

हे वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)


...स्स झालं.

पण जनरल डायरने त्यांच्याकडे दुर्लक्ष केलं. तिथेच हजर असणाऱ्या एस. पी. रिहेल यांनी हंटर समितीसमोर साक्ष देताना म्हटलं होतं की लोकांची पळापळ झाल्याने हवेत धूळ उडाली होती आणि सगळीकडे रक्तच रक्त होतं."

दहा मिनिटांच्या या गोळीबारादरम्यान डायरच्या सैनिकांनी गोळ्यांचे एकूण 1650 राऊंड्स झाडले.

संग्रहालय

13 एप्रिल 1919ला भरपूर सिंह यांचं वय होतं फक्त 4 वर्षांचं. पण तो दिवस त्यांच्या कायमचा लक्षात राहिला.

बीबीसीशी बोलताना त्यांनी सांगितलं होतं, "मी त्या दिवशी माझ्या आजोबांसोबत जालियनवाला... उर्वरित लेख लिहा:

रिटिश संसदेत हाऊस ऑफ कॉमन्समध्ये यावर खडाजंगी झाली आणि डायरचं कृत्य चुकीचं असल्याचं तिथेही म्हटलं गेलं.

पण हाऊस ऑफ लॉर्ड्सने डायरच्या बाजूने भूमिका घेतली. ब्रिटीश सरकार डायरवर अन्याय करत असल्याचं इथे म्हटलं गेलं.

घटनेच्या रात्री जनरल डायरने तेव्हाचे पंजाबचे लेफ्टनंट गव्हर्नर ओ'डायर यांना पाठवलेल्या अहवालात 200 लोक मारले गेल्याचं म्हटलं होतं.

या गोळीबारात एकूण 379 लोक मारले गेल्याचं हंटर समितीने म्हटलं. यामध्ये 41 लहान मुलं होती.

पण इथे प्रत्यक्षात 1000 जण मारले गेल्याचं म्हटलं जातं. तर 4 ते 5 हजार जण जखमी जालेले होते.

अनेक जखमींचा घरी गेल्यावर काही काळाने मृत्यू झाला.

या घटनेच्या निषेधार्थ महात्मा गांधींनी आपले सगळे पुरस्कार परत केले तर व्हॉईसरॉय चेम्सफर्ड यांना पत्र लिहीत गुरुदेव रविंद्रनाथ टागोर यांनीही 'नाईटहुड' (Knighthood) परत करत असल्याचं कळवलं.

जनरल डायर विषयी

जनरल डायरचा जन्म भारतातच झाला होता. त्याचे वडील दारू निर्मितीचं काम करत.

डायरला ऊर्दू आणि हिंदी या दोन्ही भाषा व्यवस्थित येत होत्या.

आपण लोकांवर गोळीबार करण्यासाठी मशीन गनचा वापर केला आणि बागेतून बाहेर पडण्याचा लहानसा रस्ता रोखला हे नंतर डायरने हंटर कमिशनसमोर मान्य केलं.

जिथे जास्त लोकं असतील तिथे गोळीबार करण्याचे आदेश दिल्याचंही डायरने मान्य केलं. गोळीबार बंद झाल्यानंतर जखमींना रुग्णालयात नेण्याची किंवा मृतांवर अंत्यसंस्कार करण्याची सोय न करण्यात आल्याचंही डायरने सांगितलं.

जनरल डायरकडे 'ब्रिटिश साम्राज्याचा उद्धारक' म्हणून पाहण्यात आलं. जनरल डायरचा इंग्लंडमध्ये मृत्यू झाल्यानंतर शासकीय इतमामात त्याचं दफन करण्यात आलं.

हे वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)


...हणजे फक्त दाखवण्यासाठी आहे. हिंदू धर्माचा खरा चेहरा हा जातीयवादीच आहे.

बदलते सण

समानतावादी आणि धर्मनिरपेक्ष जगात प्रत्येक धर्माला सारख्याच नजरेनं पाहिलं जात नाही. पैगंबराला ऐतिहासिक आणि अवतारांना काल्पनिक मानलं जातं. सोशल मीडियामध्ये देवाच्या चमत्कारांची थट्टा केली जाते.

प्रत्येक विश्वास आंधळाच असतो. पण हिंदूंना असं वाटतं की केवळ हिंदू धर्माच्या कृतींनाच अंधविश्वास असल्याचं म्हटलं जातं.

जगभरात या गोष्टी पोहोचलेल्या आहेत. कोठेही गेलो की हिंदू धर्माविषयी लोक दोनच गोष्टी बोलत असल्याचं कानावर ... उर्वरित लेख लिहा:

. सर्व विचार युनानी, तुर्की, फारसी, इंग्रज यांच्याकडून आले आहेत. हाही एक बुद्धिजीवींनी पसरवलेला विचार आहे.

आता तर अमेरिका योग वर हक्का सांगू लागली आहे. हिंदू धर्म आणि भारत यांचा काही संबंध नाही असं सांगितलं जात आहे.

जेव्हा अशाप्रकारे जाणूनबुजून, सातत्याने एखाद्या श्रद्धास्थानावर हल्ला केला जातो तेव्हा राग येणं स्वाभाविक आहे. बुद्धिजीवी असं मानतात की, हिंदू धर्मात कोणालाही पाप करण्यापासून रोखण्याची काही व्यवस्था नाही. अशा स्थितीमध्ये तुम्हाला कोणी योग्य म्हणतो की अयोग्य यानं काय फरक पडतो?

जर हिंदूंना असं वाटतं की त्यांच्या धर्माबद्दल जाणीवपूर्वक गैरसमज पसरवले जात आहेत, तर तो एक विरोधाभास असून सत्य नाकारण्यासारखं आहे.

असं ऐकलं की हिंदूंचा राग आणखी वाढतो.

एकूणात, हिंदुत्व चुकीचं आहे असं मानून तो धर्म समजून घेण्याऐवजी धर्म सुधारण्याचा प्रयत्न करतात, याचा लोकांना राग येतो.

कधी तरी लोकांना राग येणारच होता. गेली 100 वर्षँ ही परिस्थिती कायम आहे. आता तो राग प्रकर्षानं समोर आला आहे.

पण भगवद्गीतेमध्ये म्हटलं आहे ते लक्षात ठेवायला हवं -

'जेव्हा राग येतो तेव्हा बुद्धी भ्रष्ट होते आणि हेच आपल्याला चारीबाजूंना दिसत आहे.'

(या लेखात व्यक्त झालेले विचार हे लेखकाचे वैयक्तिक विचार आहेत. त्यातली दावे आणि विचार बीबीसीचे नाहीत. तसंच बीबीसी त्याची कोणतीही जबाबदारी आणि उत्तरदायित्व घेत नाही.)

(लेखक देवदत्त पटनायक व्याख्याते आहेत. त्यांनी पुराणांतल्या गोष्टींवर आधारित 40 पुस्तके आणि 800 लेख लिहिले आहेत. त्यांची वेबसाईट - devdutt.com)

हेही वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता)


...हणायचे तेव्हा फोन करणाऱ्याला वाटायचं की तो कमांडिग ऑफिसरशी बोलतोय आणि तो त्यांच्याशी 'सर' म्हणूनच बोलायचा. तेव्हा ते हसायचे आणि सांगायचे की मी सध्या लेफ्टनंट आहे आणि मी लगेच कमांडिंग ऑफिसरला तुमचा निरोप देतो."

लोकप्रिय अधिकारी

कर्नल शेर खान 1992 साली पाकिस्तानी मिलिट्री अकादमीमध्ये दाखल झाले. ते पोहोचले तेव्हा त्यांना दाढी होती. त्यांना दाढी काढण्याचे आदेश देण्यात आले. मात्र त्यांनी स्पष्ट नकार दिला.

त्यांच्या शेवटच्या सत्रात त्यांना पुन्हा सांगण्यात आलं की त्यांची कामगिरी उत्तम होती आणि दाढ... उर्वरित लेख लिहा:

ी दुसरी नावं होती कलीम, काशिफ आणि कलीम पोस्ट.

भारतीय जवान 129 A आणि B यांना वेगळं पाडण्यात यशस्वी झाले होते. कॅप्टन शेर संध्याकाळी 6 वाजता तिथे पोचले. परिस्थितीचा आढावा घेतल्यानंतर त्यांनी दुसऱ्या दिवशी सकाळी भारतीय सैन्यावर हल्ला चढवण्याची योजना आखली.

कर्नल अशफाक हुसैन लिहितात, "रात्री त्यांनी सर्व जवानांना एकत्र करून हौतात्म्यावर भाषण केलं. सकाळी 5 वाजता त्यांनी नमाज पठण केलं आणि कॅप्टन उमर यांच्यासोबत हल्ला करण्यासाठी रवाना झाले. ते मेजर हाशीम यांच्यासोबत 129 B चौकीवर होते. त्याचवेळी भारतीय जवानांनी त्यांच्यावर चढाई केली."

या परिस्थितीतून वाचण्यासाठी मेजर हाशीम यांनी आपल्याच तोफखान्यातून स्वतःवरच हल्ला करण्याची मागणी केली. शत्रू जेव्हा खूप जवळ येतो तेव्हा बरेचदा अशी मागणी केली जाते.

कर्नल अशफाक हुसैन पुढे लिहितात, "आमच्या तोफांचे गोळे त्यांच्या सभोवताली पडत होते. पाकिस्तानी आणि भारतीय जवानांची हाताने लढाई सुरू होती. तेवढ्यात एका भारतीय जवानाचा एक संपूर्ण 'बर्स्ट' कॅप्टन शेर खानला लागला आणि ते कोसळले. शेर खान त्यांच्या सहकाऱ्यांसोबत शहीद झाले."

पाकिस्तानने कॅप्टन कर्नल शेर खान यांच्यावर पोस्टाचं तिकिटही काढलं

इतर पाकिस्तानी सैनिकांना तर भारतीय जवानांनी तिथेच पुरलं. मात्र कॅप्टन शेर खान यांच्या पार्थिवाला आधी श्रीनगर आणि नंतर दिल्लीला नेण्यात आलं.

मरणोत्तर निशान-ए-हैदर

ब्रिगेडिअर बाजवा सांगतात, "मी त्यांचं पार्थिव खाली उतरवण्यास सांगितलं नसतं आणि ते पाकिस्तानला पाठवण्याचा आग्रह केला नसता तर त्यांचं नाव कुठेही आलं नसतं. त्यांना मरणोत्तर पाकिस्तानचा सर्वोच्च वीरता पुरस्कार असलेला निशान-ए-हैदर देण्यात आला. हा सन्मान आपल्या परमवीर चक्राच्या बरोबरीचा आहे."

त्यांनंतर त्यांचे थोरले भाऊ अजमल शेर यांनी एक प्रतिक्रिया दिली, "मी अल्लाचा आभारी आहे की आमचे शत्रूही भेकड नाही. भारत भेकड आहे, असं जर कुणी म्हणालं तर मी म्हणेन नाही. कारण त्यांनी कर्नल शेर हिरो होते, हे जाहीरपणे म्हटलं."

अंतिम निरोप

कॅप्टन कर्नल शेर खान यांच्या पार्थिवाचं अंतिम दर्शन घेण्यासाठी 18 जुलै 1999च्या मध्यरात्रीपासूनच कराची आंतरराष्ट्रीय विमानतळावर शेकडो सैनिक गोळा होऊ लागले होते. त्यांच्या मूळ गावाहूनही त्यांचे दोन भाऊ आले होते.

कर्नल अशफाक हुसैन लिहितात, "पहाटे 5 वाजून 1 मिनिटांनी विमानाने धावपट्टीला स्पर्श केला. त्याच्या मागच्या...


...हणारे वरिष्ठ पत्रकार विरेंदर नाथ भट्ट काँग्रेसच्या या प्रयत्नाविषयी सांगतात, "भारतात एक परंपरा आहे. कोजागिरीच्या रात्री लोक गच्चीवर खीर ठेवतात आणि सकाळी ती खातात. काँग्रेसने ही कोजागिरीची खीर बनवली होती. मात्र, दुर्दैवाने काँग्रेसला ती चाखता आली नाही. ही खीर भाजपने संपवली."

जे काम सुरू करण्याचा काँग्रेसचा मानस होता ते भाजपने बळकावलं. म्हणूनच भट्ट भाजपच्या उदयाचं बरंचसं श्रेय काँग्रेसला देतात. ते म्हणतात, "माझं हे स्पष्ट मत आहे की भाजपला भारतीय राजकारणात इतकी भव्य ओपनिंग मिळवून देण्याचं श्रेय का... उर्वरित लेख लिहा:

तेव्हा भाजपने 120 जागा जिंकल्या. त्याच वर्षी उत्तर प्रदेशात भाजप पहिल्यांदा सत्तेत आला आणि कल्याण सिंह उत्तर प्रदेशचे भाजपचे पहिले मुख्यमंत्री झाले.

मात्र, 6 डिसेंबर 1992 रोजी मशीद पाडल्यानंतर कल्याण सिंह सरकारही पडलं. इतकंच नाही तर भाजपचही मोठं नुकसान झालं. एक वेळ अशीही आली की राम मंदिराच्या मुद्द्यावरून पक्षाला जेवढा फायदा व्हायचा तो झाला, असंही वाटू लागलं होतं.

मंदिर मुद्द्याची गरज नाही

लखनौच्या वरिष्ठ पत्रकार सुनिता एरॉन यांनी भाजपचा उदय जवळून बघितला आहे. त्या म्हणतात, "मशीद पाडल्यानंतर पक्षाचा ग्राफ हळूहळू खाली येऊ लागला. वाजपेयींच्या नेतृत्त्वात पक्षाने मंदिराचा मुद्दा जरा बाजूला सारला."

दरम्यान, पक्षाचं केंद्रात सरकार बनलं. ज्याने पक्षाचं मनोधैर्य उंचावलं. पक्षाला आता मंदिर मुद्द्याची गरज उरली नाही. कदाचित त्यामुळेच 2004च्या सार्वत्रिक निवडणुकीत पक्षाने 'इंडिया शायनिंग'चा नारा दिला आणि विकासाचा मुद्दा उचलून धरला. मात्र, पक्षाला पराभवाची धूळ चाटावी लागली. 2009च्या निवडणुकीत पक्षाने पुन्हा एकदा राम मंदिराचा मुद्दा पुढे केला. मात्र, संपूर्ण ताकदीनिशी नाही.

यानंतर नरेंद्र मोदी यांच्या नेतृत्त्वाखाली पक्षाने राम मंदिराऐवजी विकासाला प्राधान्य दिलं आणि आज भाजप देशातला सर्वात मोठा पक्ष आहे. सुनिता म्हणतात, "तुम्ही त्यांचा जाहीरनामा बघितला तर ते दोन वाक्यात विषय संपवतात. आता त्यांना हिंदू कार्ड किंवा मंदिर मुद्द्याची गरज नव्हती. नरेंद्र मोदी यांना बघून लोकांना वाटलं की ते एक उत्तम मिक्स आहेत. एक हिंदू नेता जो विकासावर बोलतो."

सुनिता एरॉन यांच्या मते भाजपच्या उदयात केवळ मंदिर मुद्द्याचा हात नाही. त्या म्हणतात, "मंदिर मुद्द्यामुळे पक्षाला बळ मिळालं. काँग्रेसचं अपयश, राजीव गांधींनंतर काँग्रेस पक्षात नेतृत्त्वाचा अभाव आणि इतर विरोधी पक्षांमधले मतभेद या सर्व मुद्द्यांनी भाजपच्या उदयाला हातभार लावला."

भाजप आज देशातला सर्वात मोठा पक्ष असला तरी आजही विरोधक त्यांच्यावर आरोप करतात की हा पक्ष समाजात धार्मिक फूट पाडून, मंदिर मुद्द्याचं राजकारण करून पुढे आलेला आहे. भाजपने मात्र, कायमच या आरोपांचं खंडन केलं आहे.

भाजपचं म्हणणं आहे की हिंदू आणि मुस्लिमांमध्ये द्वेष निर्माण करण्याचं खरं काम काँग्रेसने केलं आहे. काँग्रेसने मुस्लिमांचा व्होट बँकेसारखा वापर केला आणि हिंदुंमध्ये जातीय राजकारण खेळलं.

आज राम मंदिर बनणार,...


...हणाले होते "ही एका नवीन युगाची सुरुवात आहे. महाराष्ट्राचं देशात स्थान महत्त्वाचं आहे. महाराष्ट्र बदलाची वाट पाहतोय. हे राज्य पुन्हा एकदा पहिल्या क्रमांकावर येईल."

सरकार स्थापन केल्यानंतर आपण दिल्लीत जाऊन मोठ्या भावाची भेट घेणार असल्याचंही याच बैठकीमध्ये उद्धव ठाकरेंनी म्हटलं होतं. पंतप्रधान नरेंद्र मोदींनी निवडणूक प्रचारादरम्यान त्यांना लहान भाऊ म्हटलं होतं, असं सांगत उद्धव म्हणाले, "हे सरकार सूडभावनेने काम करणार नाही पण कोणी अडथळा आणण्याचा प्रयत्न केला तर त्याला आमची आघाडी माफ करणार नाही."

त्... उर्वरित लेख लिहा:

संपुष्टात आल्यानंतर मुंबई महापालिकेच्या निवडणुका झाल्या. यामध्ये दोन्ही पक्षांना बहुमत मिळालं नाही. यानंतर बाळासाहेब ठाकरेंनी मुरली देवरांना महापौर पदासाठी पाठिंबा देण्याचा निर्णय घेतला होता.

1980मध्ये काँग्रेसला पुन्हा एकदा शिवसेनेचा पाठिंबा मिळाला. बाळासाहेब ठाकरे आणि ज्येष्ठ काँग्रेस नेते अब्दुल रहमान अंतुले यांचे संबंध चांगले होते आणि ठाकरेंनी त्यांना मुख्यमंत्री होण्यासाठी मदत केली होती.

1980च्या दशकामध्ये भाजप - शिवसेना एकत्र आल्यानंतर बाळासाहेब ठाकरेंनी काँग्रेसला जाहीरपणे फार कमी वेळा समर्थन दिलं. पण 2007मध्ये त्यांनी भाजपच्या उमेदवाराला पाठिंबा न देता राष्ट्रपतीपदासाठी काँग्रेसच्या उमेदवार प्रतिभा देवीसिंह पाटील यांना  पाठिंबा दिला होता.

प्रतिभा पाटील मराठी असल्याने शिवसेनेने भाजपच्या उमेदवाराला पाठिंबा न देता पाटील यांना पाठिंबा दिला होता. पाच वर्षांनी पुन्हा एकदा शिवसेनेने काँग्रेसचे राष्ट्रपतीपदाचे उमेदवार प्रणव मुखर्जींना समर्थन दिलं होतं. बाळासाहेब ठाकरेंनी तर शरद पवारांना पंतप्रधान होण्यासाठीही पाठिंबा देण्याची घोषणा केली होती.

अस्पृश्य नाही

काँग्रेस आणि शिवसेना एकमेकांसाठी अस्पृश्य नाहीत. शिवसेनेचे मुसलमानांविषयीचे विचार माहित असूनही त्यांना समर्थन दिल्याबद्दल काँग्रेसला सवाल केले जातील. पण काँग्रेसने आतापर्यंत शिवसेनेचा पाठिंबा घेतलेला आहे. पण शिवसेनेचं सरकार होऊ न देण्यापेक्षा, धर्मनिरपेक्षतेच्या दृष्टीने भाजपला सत्तेपासून दूर ठेवणं गरजेचं होतं असंही काँग्रेसकडून सांगणयात येतंय.

पण मग आता प्रश्न उभा राहतो की काँग्रेस आगामी निवडणुकांमध्ये महाराष्ट्रात शिवसेनेच्या सोबतीने लढणार का? मग शिवसेनेच्या हिंदुत्त्ववादी पक्ष असण्याचं काय होणार? की शिवसेना काँग्रेसच्या सोबत राहूनही आक्रमक हिंदुत्ववादी पक्ष राहू शकते? की काँग्रेस शिवसेनेच्या सोबत राहूनही धर्मनिरपेक्ष असण्याचा दावा करू शकते?

हेही वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)


...हत नाही. ते जुन्या गावात राहतात. केडगावला पोलीस स्टेशन असूनही घटनास्थळी पोहोचण्यास पोलिसांना उशीर झाला. यात सर्वांत गंभीर बाब अशी आहे की मारेकऱ्यांकडे गावठी कट्टे कुठून आले. पोलिसांचं काहीच नियंत्रण नाही का? अहमदनगरसाठी अशी परिस्थिती खरंतर धोकादायक म्हणावी लागेल," असं मिलिंद बेंडाळे म्हणाले.

आतापर्यंत कुणाला झाली अटक?

या हत्येप्रकरणात संदीप गुंजाळ नावाचा तरुण रात्री पारनेर ठाण्यात स्वतःहून हजर झाला. त्याने हे खून केल्याची कबुली दिली असली तरी पोलिसांकडून मात्र त्याचा या हत्याकांडाशी काही संबध ... उर्वरित लेख लिहा:

त दोन्ही बाजूनं राजकारण केलं जातं. आताही शिवसेना आणि राष्ट्रवादी एकमेकांवर आरोप करत असल्याचं लंके म्हणाले.

अहमदनगरमधील राजकीय नातीगोती

नगर जिल्ह्यात राजकीय घराणी आहेत. या घराण्यांमध्येच नातीगोती असल्याने या जिल्ह्याचं राजकारण त्या घराण्यांभोवतीच फिरतं.

सुधीर लंके यांना नगरमधील राजकारणाविषयी विचारलं असता त्यांनी सगळ्याच राजकीय पक्षांमध्ये ही घराणेशाही आणि नातीगोती बघायला मिळत असल्याचं सांगितलं.

घटनेनंतर पोलिसांच्या वाहनांचीही तोडफोड करण्यात आली.

"ही राजकीय घराणी एकमेकांच्या नात्यात येतात म्हणजे सगळ्यांचीच पार्श्वभूमी वाईट आहे किंवा गुन्हेगारीची आहे असं अजिबात म्हणता येणार नाही. प्रत्येकाचं राजकारण वेगळं आहे.

अहमदगनर जिल्ह्यातील विखे आणि थोरात हे राज्याच्या राजकारणातील महत्त्वाकांक्षी घराणी आहेत. शहरामध्ये कोतकर-जगताप-कर्डिले हे नात्यात आहेत. ग्रामीण भागात थोरात-राख-राजळे आणि घुले-तनपुरे-काळे हे नात्यात आहे. यातील काही घराणी एकाच पक्षात तर काही वेगवेगळ्या पक्षात आहेत, अशी माहितीही सुधीर लंके यांनी दिली.

घटनेनंतर शिवसेना आक्रमक

शिवसैनिकांच्या हत्येनंतर शनिवारी सांयकाळी सुवर्णनगर परिसरात शिवसैनिकांनी रास्ता रोको आंदोलन केलं.

माजी आमदार अनिल राठोड व शिवसैनिक

संतप्त जमावाने पोलिसांच्या वाहनांवर दगडफेक केली. पोलिसांना घटनास्थळावरून मृतदेह उचलून नेण्यास मज्जाव करण्यात आला.

शिवसेनातर्फे 'जिल्हा बंद'ची हाक देण्यात आली होती. रविवारी जिल्ह्यात ठिकठिकाणी बंद पाळण्यात आला. शहरात शिवसेनेतर्फे काढण्यात आलेल्या निषेध मोर्चात मोठ्या प्रमाणावर शिवसैनिक सहभागी झाले होते.

शिवसेनेच्या नेत्यांनी अहमदनगरला भेट देत पत्रकार परिषद घेतली. हत्याकांडातील आरोपींना फाशी झाली पाहिजे, अशी मागणी करताना भाजप-राष्ट्रवादी आणि काँग्रेसचा या हत्यांकाडामागे हात असल्याचा गंभीर आरोप पर्यावरणमंत्री रामदास कदम यांनी केल्याची माहिती एबीपी माझानं दिली आहे.

दरम्यान राष्ट्रवादीचे नेते नवाब मलिक यांनी झी 24तासशी बोलताना, ही घटना राजकीय वादातून नव्हे तर भावकीच्या वादातून घडल्याचं सांगितलं.

हेही  वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)


...हतं.

आज दैव आपल्यावर इतकं का खुश झालं, याचा विचार करत असताना ती म्हणाली, "तुम्हा भारतीयांचे केस छान असतात." अच्छा, मी भारतीय आहे म्हणून सरसकटीकरण झालंय होय. मी काही बोलणार तेवढ्यात समोरच्या विगकडे (तोच तो, मगाशी पाणी मारलेला) हात करून म्हणाली, "हे केस पण भारतातून आलेत. भारतीय केसांना इथे खूप मागणी असते."

भारतीय महिलांसारखे केस असणं इथे सौंदर्याचं लक्षण समजलं जातं.आजकाल इथला हा हॉट ट्रेंड आहे. "आमच्याकडे भारतातून खूप केस येतात. खरं सांगायचं तर भारतीय केसांना सोन्यासारखी किंमत आहे इथे. हा ज... उर्वरित लेख लिहा:

ट्या छोट्या वेण्या घालून फिरतो.

आफ्रिकेतल्या कृष्णवर्णीय लोकांचे केस मुळातच अति कुरळे आणि राठ. म्हणूनच त्यांना आपल्या भारतीय केसांचं आकर्षण. "भारतीय बायकांचे केस किती मस्त असतात," आता पहिल्यांदाच रूथ आमच्या संभाषणात सहभागी झाली होती, तिला हवा होत वेणीचा लांबसडक शेपटा किंवा  त्याचा विग म्हणा, आणि तो काही तिला मनासारखा मिळत नव्हता. मनात म्हटलं, बाई आमच्या बायांनी शेपटा टाकून वर्ष उलटली आणि तू शेपटा शोधतेस. पिकतं  तिथे विकत नाही हेच खरं.

रुथचे केसही वाईट नाहीत. म्हणजे मला जामच आवडले. तिच्या कुरळ्या केसांच्या तिने बारीक बारीक वेण्या घातल्यात. आणि काही केस जांभळ्या रंगात रंगवलेत. एकंदरच मला नैरोबीतल्या बायकांनी केलेले केसांचे प्रकार आवडले. तिला विचारलं, या वेण्या सुटत नाही का, तर म्हणे माझ्या दोन महिने झाल्या तशाच आहेत. थोड्या सैल झाल्यात.

या अशा वेण्या घालणं इथे खूप पॉप्युलर आहे कारण आफ्रिकेतल्या गरम वातावरणात अति कुरळ्या केसांचा डाला सांभाळणं प्रचंड कठीण काम आहे. सतत घाम येत राहणार, धूळ साठत राहणार आणि त्यांना धुणंही सोपं नाही. म्हणून या बायका पोरी एक वेण्या घालतात किंवा केस अगदीच कमी करतात. चमनगोटा केलेली बाई इथे दुर्मिळ नाही.

आणि म्हणूनच विग इथे लोकप्रिय आहेत. ते लावायची पण विशिष्ट पद्धत आहेत. मुळात विग वापरायचा असेल तर आपले केस एकदम कमी करायचे. जवळपास टक्कल म्हणा ना. मग विग लावायच्या आधी डोक्यावर स्टॉकिंग लावायचा आणि मग वरून विग लावून पक्का करायचा.

केनियामधली कृत्रिम केसांची इंडस्ट्री प्रचंड मोठी आहे. त्याची वार्षिक उलाढाल १४ अब्ज रुपये इतकी आहे.

गरीब श्रीमंत असल्या आयाबायांना आपले केस सुंदर हवे असतात, त्यासाठी विग किंवा हेअर एक्सटेन्शन्स हवे असतात. किबेरा ही केनियातली सगळ्यात मोठी आणि जगातली तिसरी सगळ्यात मोठी झोपडपट्टी आहे. पण तिथेही हेअर सलून्सची रेलचेल आहे.

केनियातला केसांशी संबंधित असणाऱ्या सौन्दर्य प्रसाधनांचा तसंच नैसर्गिक केसांचा विग बनवण्याचा मोठा बिझनेस भारतीय गोदरेज कंपनीकडे आहे. या कंपनीच्या आफ्रिका हेअर विभागाच्या मार्केटिंग हेड असणाऱ्या रूथ मावागांगी केनियन माध्यमांशी बोलताना एकदा म्हटल्या होत्या, "त्या महिलेला वाटतं, कि आपले केस चांगले असतील तर त्याने अनेक दरवाजे उघडतात. इंटरव्यूचा कॉल येतो, बॉयफ्रेंड तिच्यावर फिदा होतो किंवा चांगला नवरा मिळतो. पण मुख्य म्हणजे तिला वाटतं की समाजात...


...हता. ज्याच्या विरोधात आपण रान उठवलं, ज्या सिंचन घोटाळ्याचा मुद्दा आपण लावून धरला त्याचे आरोप असणाऱ्या अजित पवारांसोबत सत्ता स्थापन करण्याची काही गरज नव्हती, भाजपचे नेते एकनाथ खडसे यांनी माध्यमांशी बोलताना ही प्रतिक्रिया दिली.

"लोकांनी युतीला जनादेश दिला होता. आम्ही एकत्र लढलो होतो आणि आमच्या 165 जागा निवडून आल्या होत्या. पण मुख्यमंत्रिपदावरून दोन्ही पक्षांमध्ये मतभेद झाले आणि दोन्ही पक्ष वेगळे झाले. त्यामुळे भाजपकडे बहुमत उरलं नाही. पण तरीही मला असं वाटत नाही की अजित पवारांनी भाजपला धोका दिला.... उर्वरित लेख लिहा:

निवडीनंतर त्यांनी दावा केला होता की, "ही घराणेशाही नसून घराण्याची परंपरा आहे."

सकाळी 9.52 वाजता : उद्धव ठाकरेंनी घेतली राज्यपालांची भेट

शिवसेनाप्रमुख तसंच महाविकास आघाडीचे संभाव्य मुख्यमंत्री उद्धव ठाकरेंनी राज्यपाल भगतसिंह कोश्यारी यांची राजभवनात जाऊन भेट घेतली.

सकाळी 9.48 वाजता :  महाराष्ट्र कधी झुकणार नाही - संजय राऊत

नव्या विधानसभेचं पहिलं अधिवेशन सुरू झालं आहे आणि नवनिर्वाचित आमदारांचे शपथविधी चालू आहेत. या पार्श्वभूमीवर माध्यमांशी बोलताना शिवसेनेचे नेते संजय राऊत म्हणाले,

"महाराष्ट्र कधी झुकणार नाही, कधी तुटणार नाही. माझी जबाबदारी कमी झाली. महाराष्ट्राला नवं सरकार मिळणार आहे. सरकार आणि पक्षसंघटना या वेगळ्या गोष्टी आहेत. मी पक्षाचं काम करतोय. माझं मिशन पूर्ण झालं. आता मी उद्यापासून माध्यमांशी बोलणार नाही. इतकंच सांगेन की मी जेव्हा म्हटलं की मुख्यमंत्री आमचा असेल तेव्हा लोक आमच्यावर हसले. मी पहिल्या दिवसापासून सांगत होतो की आमचं सुर्ययान मंत्रालयाच्या सहाव्या मजल्यावर उतरणार आणि तसंच झालं. आता उद्यापासून मला सामनावरच लक्ष केंद्रित करायचं आहे."

सकाळी 8.14 वाजता: शिवसेना नेत्या नीलम गोऱ्हे म्हणाल्या...

"आमचं स्वप्न सत्यात आणायला आम्ही खूप संघर्ष केला आहे. आता शेतकऱ्यांच्या भल्यासाठी काम करणार," असं शिवसेना नेत्या नीलम गोऱ्हे म्हणाल्या.

सकाळी 8.11वाजता:'जनतेच्या मनातला महाराष्ट्र घडवू'

येत्या पाच वर्षात जनतेच्या मनातला महाराष्ट्र घडवू, असा विश्वास राष्ट्रवादी काँग्रेसच्या खासदार सुप्रिया सुळे यांनी व्यक्त केला.

सकाळी 8.05 वाजता: अभी तो पूरा आसमान बाकी - संजय राऊत

 शिवसेना नेते संजय राऊत यांनी ट्वीटच्या माध्यमातून आपल्या भावना व्यक्त केल्या.

सकाळी 8 वाजता: विधानसभेच्या अधिवेशनाला सुरुवात

विधानसभेच्या विशेष अधिवेशनाला सुरुवात झाली. खासदार सुप्रिया सुळे या विधानसभेच्या दारावरच सर्व आमदारांचं स्वागत करत आहेत.

भाजप आमदार आशिष शेलार यांचं स्वागत करताना सुप्रिया सुळे

मावळते मुख्यमंत्री देवेंद्र फडणवीस यांच्यासह सर्वच आमदार त्यांचा रामराम घेत आहेत.

मावळते मुख्यमंत्री फडणवीस यांचं स्वागत केलं तेव्हा...

राष्ट्रवादी काँग्रेसचे आमदार आणि भाऊ अजित पवार यांचंही त्यांनी मिठी मारून स्वागत केलं.

गेल्या काही दिवसांतलं नाट्य

23 नोव्हेंबरला सकाळी आठच्या सुमारास शपथविधी करून देवेंद्र फडणवीस आणि...


...हतो. एका चिमुकलीच्या बलात्काराच्या बातमीने चिंतित आईच्या तगमगीचा आयेशावर काहीही परिणाम झाला नाही.

मुलीच्या सगळ्या हालचाली सांभाळत नाझने कॅमेरासमोरचं आपलं बोलणं तितक्याच भावुकपणे सुरू ठेवलं.

पाकिस्तानच्या कसूर जिल्ह्यामध्ये झैनब या 6 वर्षांच्या चिमुकलीवर बलात्कार करून तिची अमानुषपणे हत्या करण्यात आली.

झैनबच्या बलात्काराची बातमी नाझने सादर केली आणि एका पत्रकाराच्याही आधी मी एक आई आहे, असं सांगणं हे तितकं असमान्य राहिलेलं नाही. शेवटी पत्रकारालाही कुटुंब, जात-पात, नाती, प्रदेश आणि आपले अनुभव यात... उर्वरित लेख लिहा:

बच्या बातमीतल्या संवेदनशीलतेआड आले नाहीत. पण लोक जेव्हा देखाव्यामागची सत्यता समजून घेण्याचा प्रयत्न करतील तेव्हाच खरा बदल होऊ शकतो.

झैनबचे जे गुन्हेगार आहेत, त्यांच्यासारख्या माणसांचं नामोनिशाण नसेल, अशी परिस्थिती आणि अशा येणाऱ्या पिढ्या तयार करण्याचं आव्हान खूप मोठं आहे. त्यासाठी मोठ्यांच्या दुनियेतल्या विद्रुप कहाण्यांपासून निरागस मुलांचं बालपण वाचवणं खूप महत्त्वाचं आहे.

हे पाहिलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम, यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)


...हत्त्वाचे सल्ले देऊ इच्छित होतो पण विधीमंडळात मला बोलूही दिलं गेलं नाही. सरना आदिवासी धर्म कोड विधेयकासाठीच विधानसभेचं विशेष अधिवेशन बोलवण्यात आलं होतं. मग मला का बोलू दिलं गेलं नाही?

बोलूच द्यायचं नव्हतं तर विशेष अधिवेशन बोलवण्याची गरजच काय होती? या मुद्द्यावर सोरेन सरकार केवळ राजकारण करत असल्याचं मला वाटतं. असं असलं तरीदेखील माझ्या पक्षाने या विधेयकाचं समर्थन केलं आहे."

आदिवासींचा वाटा

2011 च्या जणगणनेनुसार भारतात आदिवासींची संख्या 10 कोटींहून थोडी अधिक आहे. यात जवळपास 2 कोटी भिल्ल, 1.60 क... उर्वरित लेख लिहा:

वर काय निर्णय घेतं, हे बघणं औत्सुक्याचं ठरणार आहे.

हे वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.रोज रात्री8 वाजता फेसबुकवर बीबीसी मराठी न्यूज पानावर बीबीसी मराठी पॉडकास्ट नक्की पाहा.)


...हत्या," असं त्यांनी सांगितलं.

नोटा बदलून देण्याच्या प्रक्रियेतून सहकारी बँकांना वगळणं, हा या बँकांवर अन्याय होता, असंही त्यांनी सांगितलं.

5. रिअल इस्टेट

रिअल इस्टेट किंवा बांधकाम उद्योगात मोठ्या प्रमाणावर काळा पैसा येतो, असा सर्वसाधारण समज आहे. कॉन्फेडरेशन ऑफ रिअल इस्टेट डेव्हलपर्स असोसिएशनचे (CREDAI) पुण्याचे अध्यक्ष डी. के. अभ्यंकर यांच्या मते नोटाबंदीमुळे काळ्या पैशावर अंकुश ठेवणं शक्य झालं आहे.

"सुरुवातीला बांधकाम उद्योगातही गोंधळ उडाला होता. पण हळूहळू परिस्थिती नियंत्रणात आली," असं त्य... उर्वरित लेख लिहा:

इलेक्ट्रॉनिक सेवा देणाऱ्या कंपन्यांमध्ये रोजगाराचं प्रमाण वाढलं," असं बापट यांनी सांगितलं.

"पहिला महिना आघाताचा, पुढचे 2-3 महिने गोंधळाचे आणि तिथून पुढे वाटचाल गतीशील" असल्याचं त्यांचं म्हणणं आहे.

9. मनोरंजन उद्योग

मनोरंजन किंवा चित्रपट उद्योगामध्ये मोठ्या प्रमाणावर काळा पेसा येतो, हे उघड गुपित मानलं जातं.

चित्रपट वितरक समीर दीक्षित यांनीही ते नाकारलं नाही. पण नोटाबंदीनंतर जाणवलेली तंगी हळूहळू कमी झाली, असं त्यांचं म्हणणं आहे.

मनोरंजन क्षेत्राचे व्यवहार आजही रोखीने

"सुरुवातीला चित्रिकरण थांबलं, रोजगारावर कुऱ्हाड आली, घोषणा झालेले चित्रपट डब्यात गेले. पण पुढे घडी व्यवस्थित बसली," असं दिक्षित सांगतात.

त्यांच्याच शब्दात सांगायचं तर "ब्लॅक मनी पिंक झाला आहे."

10. सेवाभावी संस्था

सेवाभावी संस्थांवर काळा पैसा पांढरा करण्यासाठी मदत केल्याचे आरोप या काळात झाले.

चाईल्ड राईट्स अँड यू (CRY) या जगप्रसिद्ध संस्थेच्या अध्यक्ष क्रियान यांनी या मुद्यावर बोलायचं टाळलं.

'आमचं तर दिवस-रात्र सगळं काळंच आहे!'

पण अनेक संस्थांमध्ये अलिकडे चेक किंवा बँकेच्या माध्यमातूनच देणगी स्वीकारली जाते. त्यामुळे अशा व्यवहारांची शक्यता कमी असल्याचं त्यांचं म्हणणं आहे.

11. छोटे उद्योजक

नोटाबंदी नंतर हातमाग, स्वयंरोजगार, वस्त्रोद्योग यांचं झालेलं नुकसान न भरून येण्यासारखं आहे, असं आर्थिक घडामोडींचे अभ्यासक संजीव चांदोरकर यांनी म्हटलं आहे.

"बहुतांश छोटे उद्योजक रोखीने व्यवहार करतात. मोठ्या उद्योगांसाठी कच्चा माल पुरवण्याचं किंवा तयार करण्याचं काम ते करत असतात. अशावेळी कॅश इकॉनॉमीचं गणित बिघडल्यामुळे आणि ते अजून न सुधारल्यामुळे दरीत ढकलल्याची भावना त्यांच्यामध्ये निर्माण झाली आहे," असं चांदोरकर सांगतात.

12. शेअर बाजार

अगदी अलीकडे शेअर बाजार निर्देशांकांनी नवीन उच्चांक गाठला आहे. आणि गुंतवणूक विश्लेषक स्वाती शेवडे यांनी या वाटचालीसाठी नोटाबंदी एक कारण असल्याचं म्हटलं आहे.

"ज्यांनी रोख पैसा घरी ठेवला होता तो बाहेर आला. बँकांमध्ये व्याजदर कमी झाले. त्यामुळे हा पैसा मग म्युच्युअल फंडात आला, असं हे गणित आहे."

"एकूणच 2017मध्ये देशांतर्गत गुंतवणूक संस्थांनी शेअर बाजारात मोठा वाटा उचललाय. एकट्या ऑक्टोबर महिन्यात 16,000 कोटी रुपये शेअर बाजारात आले आहेत," याकडे शेवडे यांनी लक्ष वेधलं.

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही...


...हमद यासीन आणि त्यांचे उत्तराधिकारी अब्दुल अजीज अल-रनतिसी यांचा इस्रायलच्या क्षेपणास्त्र हल्ल्यात मृत्यू झाला.

त्याचवर्षी नोव्हेंबर महिन्यात फतह गटाचे नेते यासर अराफात यांचा मृत्यू झाला. त्यानंतर पॅलेस्टाईन प्राधिकरणाची कमान हमासच्या रॉकेट हल्ल्यांनी नुकसान होतंय, असा समज असणारे महमूद अब्बास यांच्या हाती आली.

फेब्रुवारी 1996मध्ये जेरुसलेममध्ये एका बसमध्ये आपण स्फोट घडवून आणल्याचं हमासने म्हटलं होतं. यामध्ये 26 जण मारले गेले होते.

पुढे 2006 साली झालेल्या पॅलेस्टाईनच्या सार्वत्रिक निवडणुकीत हम... उर्वरित लेख लिहा:

नंतर पॅलेस्टाईनचे रॉकेट हल्ले आणि इस्रायलचे हवाई हल्ले सुरू झाले.

गाझावरून होणाऱ्या हल्ल्यासाठी इस्रायल हमासला जबाबदार मानतो आणि त्यांनी तिथे तीन वेळा सैन्य कारवाईदेखील केली. त्यानंतर सीमेवर युद्धही झालं.

2008 सालच्या डिसेंबर महिन्यात इस्रायलच्या सैन्याने रॉकेट हल्ले थोपवण्यासाठी ऑपरेशन 'कास्ट लीड' राबवलं. 22 दिवस चाललेल्या त्या संघर्षात 1300 हून अधिक पॅलेस्टाईन नागरिक आणि 12 इस्रायली नागरिक मारले गेले.

2012 सालच्या नोव्हेंबर महिन्यात इस्रायलने पुन्हा एकदा ऑपरेशन 'पिलर' राबवलं. एका हवाई हल्ल्याने या ऑपरेशनची सुरुवात झाली. या हल्ल्यात कसाम ब्रिगेडचे कमांडर अहमद जबारी यांना लक्ष्य करण्यात आलं. 8 दिवस चाललेल्या लढ्यात 170 पॅलेस्टाईन नागरिक मारले गेले. यात बहुतांश सामान्य पॅलेस्टाईन नागरिक होते. तर 7 इस्रायली नागरिकांचाही मृत्यू झाला.

या दोन्ही लढायांनंतर हमासची ताकद कमी झाली. मात्र, पॅलेस्टाईनच्या नागरिकांमध्ये त्यांची लोकप्रियता आणखी वाढली.

2014 सालच्या जून महिन्याच्या मध्यात इस्रायलने हत्या करण्यात आलेल्या तीन इस्रायली तरुणांच्या खुनाचा तपास करताना वेस्ट बँकमध्ये हमासच्या अनेक सदस्यांना अटक केली आणि यानंतर पुन्हा एकदा गाझापट्टीतून जोरदार रॉकेट हल्ल्यांना सुरुवात झाली.

हमासचे नेते इस्माईल हानिया (डावीकडे) हे काही काळ पॅलेस्ट्राईन राष्ट्राध्यक्ष महमूद अब्बास यांच्या कार्यकाळात पंतप्रधान होते.

जुलै महिन्यात हमासने गेल्या दोन वर्षांत पहिल्यांदा इस्रायलवर रॉकेट हल्ला केल्याचं मान्य केलंय.

दुसऱ्याच दिवशी इस्रायलच्या सैन्याने ऑपरेशन 'प्रोटेक्टिव्ह एज' सुरू केलं. 50 दिवस चाललेल्या या युद्धात कमीत कमी 2251 पॅलेस्टाईन नागरिक ठार झाले. यात 1462 सामान्य नागरिक होते.

इस्रायलच्या 67 जवान आणि 6 नागरिकांचा मृत्यू झाला.

2014 पासून दोन्ही बाजूंनी सातत्याने हिंसक चकमकी झडत आहेत. मात्र, इजिप्त, कतार आणि संयुक्त राष्ट्रांच्या मध्यस्थीने युद्धविराम होऊन कधी युद्धाची वेळ ओढावली नाही.

नाकाबंदीमुळे दबाव असूनही हमासने गाझामध्ये स्वतःची सत्ता कायम ठेवली आहे. इतकंच नाही तर आपलं रॉकेट भंडार अधिकाधिक समृद्ध कसं होईल, यासाठी त्यांचे प्रयत्न सुरू आहेत.

फतहसोबत समेट घडवण्याचे प्रयत्नही फोल ठरले आहेत.

या सर्व परिस्थितीत गाझामध्ये राहणाऱ्या पॅलेस्टाईन नागरिकांची अवस्था अधिकाधिक बिकट होत चालली आहे. अर्थव्यवस्था ठप्प झाली...


...हम्मद नईम

मोहम्मद नईम सांगतात, "चीनमध्ये मुसलमानांची संख्या मोठी आहे. मात्र त्यांच्यासाठी चिनी भाषेत नमाज शिकवणारं कोणतंही पुस्तक उपलब्ध नाहीये. आमच्या मदरशात चिनी भाषा शिकण्यासाठी केवळ विद्यार्थीच नाहीत तर व्यापारी आणि खासगी कंपन्यांचे कर्मचारीही येतात."

चीन-पाकिस्तान आर्थिक कॉरिडॉर आणि दोन्ही देशांमध्ये वाढणाऱ्या व्यापारी संबंधांमुळे पाकिस्तानमध्ये चिनी भाषा शिकणाऱ्यांची संख्या वाढताना दिसत आहे.

उस्मानच्या मदरशामध्ये चिनी विद्यार्थी इतर विद्यार्थ्यांसोबतच राहतात. आम्ही जेव्हा त्यांना भेटाय... उर्वरित लेख लिहा:

थ्यांची आम्ही चौकशी करू असही चीननं स्पष्ट केलं आहे.

पाकिस्तानमध्ये जेवढे विद्यार्थी आहेत आणि ज्यांना व्हिसा देण्यात येत आहे त्यांच्यासंबंधी दोन महिन्यात माहिती दिली जावी, असं गृहमंत्रालयाच्या एका अधिकाऱ्यानं बीबीसीशी बोलताना सांगितलं.

हेही वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)


...हरणं आहेत.

हिंसक घटनांत जमावाचं टार्गेट मात्र ठराविक असल्याचं दिसून आलं आहे. म्हणजेच हा जमाव दिशाहीन नव्हता, त्याला काही तरी कारण होतं.

आंदोलनाचं प्रातिनिधिक छायाचित्र

2. शांत जमाव

जमाव मूलतः हिंसक असतोच, ही कल्पना किल युनिव्हर्सिटीचे प्रा. क्लिफोर्ड स्टॉट यांनी फेटाळली आहे. काही जमाव किंवा गर्दी त्यांना हिंसेसाठी चिथावण्यात येऊनही शांत राहिल्याची उदाहरणं आहेत.

1950 आणि 1960च्या दशकात अमेरिकेत नागरी हक्कांसाठी झालेल्या चळवळीतील आंदोलक शांत असायचे. त्यांना पोलिसांकडून चिथावण्याचे प्रयत्न झा... उर्वरित लेख लिहा:

ुळ्यातील प्रकार हा सोशल मीडियामुळे होणाऱ्या गुन्ह्यांत येतो, असं सांगून जोशी पुढे म्हणाले, "सायबर क्राईमबद्दल किमान आता चर्चा होत आहे, पण सोशल मीडियाच्या धोक्यांबद्दल कुणीही बोलत नाही."

बीबीसी गुजरातीबरोबर बोलताना डॉ. चोक्सी सांगतात, "एखादा मेसेज शहानिशा न करता पुढे पाठवला जातो. यातून लोकांमध्ये संभ्रम, अस्वस्थता, भीती आणि राग पसरताना दिसतो. प्रसारमाध्यमांवर कुणाचं तरी नियंत्रण असतं, पण सोशल मीडियावर असं कुणाचंच नियंत्रण नसतं, त्यामुळे तिथं अशा अफवा वेगानं पसरतात. विशेषतः जे लोक अस्वस्थ, असुरक्षित आणि अशिक्षित असतात, त्यांच्याकडून असे मेसेज विचार न करता फॉरवर्ड केले जातात."

जमावानं मारहाण करणं, जमावानं ठेचून मारणं अशा घटना देशात वाढत आहेत, असं मत सायकॉलॉजिस्ट प्रसन्न रबडे यांनी व्यक्त केलं. "काही वेळा आपल्या सोयीसाठी या अफवा पसरवल्या जातात. सुरुवातीला हा प्रकार फक्त सावधतेचे इशारे देण्यापुरता होता. सोशल मीडियाचे जसे फायदे आहेत, तसे तोटेही आहेत," असं ते म्हणाले.

असुरक्षितपणाची भावना आणि अविश्वास याच्या मुळाशी ढासळत चाललेली कुटुंबव्यवस्था हे महत्त्वाचं कारण आहे, असं ते म्हणाले.

'सोशल मीडियावर डोकं वापरा'

मग अशा घटनांना आळा कसा घालणार? सध्यातरी एकच उपाय आहे - सोशल मीडियावरील प्रत्येक गोष्टीवर विश्वास ठेवू नका.

बेंगळुरूपासून ते धुळेपर्यंत, सर्वत्र पोलीस आणि सायबर क्राईम सेल हाच सल्ला देत आहेत. गरज पडल्यास कुठल्याही संशयाची, शंकेची किंवा अफवेची आपल्या नजीकच्या पोलीस स्टेशनला किंवा 100वर डायल करून खात्री करून घ्या.

आम्ही बीबीसीच्या वाचकांनाही असले प्रकार रोखण्यासाठी काही मार्ग सुचवण्यास सांगितलं होतं.

त्यातले काही प्रामुख्यानं पुढे आलेले सल्ले असे -

सचिन पाटील सांगतात की "अशा अफवा ग्रुप्सच्या माध्यमातून सर्वाधिक पसरतात. त्यामुळे यापुढे ग्रुपवरील कोणतीही पोस्ट adminच्या परवानगीशिवाय स्वीकारली जाऊ नये आणि स्वीकारल्यास त्याची संपूर्ण कायदेशीर जबाबदारी ही ग्रुप adminची असेल असा कायदा करावा."

"व्हॉट्सअॅपवर फक्त जो मेम्बर अफवा पसरवतो त्याचा फक्त पोस्ट टाकण्याचा अधिकार अडमिनला काढून घेता यावा, या उपायानं अफवांवर आळा बसायला मदत होईल," असं निलेश म्हेत्तर यांना वाटतं.

कौस्तुभ जंगम आणि संकेत देशपांडे हे एकसूरात हाच सल्ला देतात  - "आपलं डोकं वापरा. मेसेजची शहानिशा करा. तारतम्यानं विचार करा आणि मगच संबधित गोष्ट...


...हलोत हे काँग्रेसचे प्रभारी होते. तिथं गहलोत यांनी काँग्रेसला भाजपच्या तोडीस तोड उभं केलं.

त्यानंतर कर्नाटक निवडणूक आणि अहमद पटेल यांची राजसभा उमेदवारीची निवडणूक या दोन्ही वेळी गहोलत यांची सक्रियता पाहता, भाजप त्यांच्यावर नजर ठेवून होती. त्यामुळे जेव्हा समोरून आव्हान दिसलं, तेव्हा गहलोत पटकन तयारीत दिसून आले."

"मध्य प्रदेशात कमलनाथ यांच्यासमोर ज्योतिरादित्य शिंदे बंडाचा झेंडा घेऊनच उभे होते. शिंदे यांची ग्वाल्हेर भागात चांगली पकड आहे. तशी सचिन पायलट यांची राजस्थानात पकड नाही. त्यात शिंदे यांच्य... उर्वरित लेख लिहा:

मोकळं सोडलं आणि त्यांनीच आखलेल्या जाळ्यात हे विरोधक अडकत गेले," असं उपाध्याय सांगतात.

उपाध्याय सांगतात, "गहलोत यांचे विरोधक इतके पुढे निघून गेले की काँग्रेस हायकमांडसुद्धा याप्रकरणी काहीच करू शकत नाही. गहलोत यांची रणनिती वरचढ ठरल्याचं चित्र आहे."

ते पुढे सांगतात, "शिंदे आणि पायलट यांच्यात फरक आहे. शिंदे यांनी मैदानात उडी मारण्याआधीच स्वतःची आणि आपल्या समर्थकांची सोय केलेली होती. पण सचिन पायलट यांनी आपल्या समर्थकांना तर सांभाळलं नाहीच, शिवाय ते स्वतःसुद्धा अडचणीत आले."

राजेशाही असताना ज्याप्रकारे समर्थक भूमिका घ्यायचे, त्याचप्रकारची भूमिका शिंदे यांच्या समर्थकांनी घेतली. त्यांनी आपल्या नेत्याविषयी अशीच आस्था दाखवली.

मध्य प्रदेशात भाजपने कमलनाथ यांचं सरकार पाडण्याचं सुरू केलं, तेव्हा शिवराजसिंह चौहान यांच्यासह इतर नेते एकत्रित होते.

पण राजस्थानचा घटनाक्रम सुरू असताना माजी मुख्यमंत्री वसुंधराराजे मात्र पूर्णपणे मौन बाळगून होत्या.

दरम्यान, गहलोत आणि वसुंधराराजे यांचं संगनमत असल्याचा आरोपही पायलट यांनी केला.

वसुंधराराजे या प्रकरणात मुख्यमंत्री गहलोत यांची मदत करत असल्याचं वक्तव्य भाजपच्याच सहयोगी पक्ष असलेल्या राष्ट्रीय लोकतांत्रिक पक्षाचे खासदार हनुमान बेनिवाल यांनी केलं.

यावरून भाजपमध्ये गदारोळ झाल्याचं दिसून आलं. राजे समर्थकांनी याबाबत तिखट प्रतिक्रिया दिली.

वसुंधराराजे बराच काळ शांत होत्या. पण नंतर त्यांनी याबाबत प्रतिक्रिया दिली. काँग्रेसच्या अंतर्गत वादामुळे जनतेला नुकसान सहन करावं लागत आहे. लोक त्रस्त आहेत आणि काँग्रेस भाजप नेतृत्वावर आरोप लावत आहे, असं ट्वीट राजे यांनी केलं.

सचिन पायलट यांच्या भाजप प्रवेशाला राजे यांचा विरोध आहे, त्यामुळे पायलट यांनी राजे यांच्यावर निशाणा साधला, असं त्यांच्या समर्थकांना वाटत असल्याचं जाणकार सांगतात.

राज्याचे परिवहन मंत्री प्रतापसिंह खाचरियावास हे सचिन पायलट यांचे निकटवर्तीय म्हणून ओळखले जातात.

पण पायलट यांनी तीस आमदारांचा पाठिंबा असल्याचं सांगत बंडाचं शस्त्र उपसलं, त्यावेळी खाचरियावास यांनी पायलट यांच्याविरुद्ध भूमिका घेतली.

बीबीसीने बोलताना खाचरियावास म्हणाले, "पक्षाला हानी पोहोचावी, असा विचार आम्ही कधीच करणार नाही. पायलट अशा प्रकारचा विचार करत आहेत, असा माझा अंदाज होता. मुख्यमंत्री गहलोत यांना तर आधीपासूनच याची माहिती होती."

गहलोत यांनी...


...हल्ल्याला प्रत्युत्तर देण्यासाठी करणार होते. ही तुकडी अचानक आल्याने ब्रिटिशांच्या फौजेचं बळ वाढलं. राणीला लगेचच धोक्याचा अंदाज आला.

 राणीचे सैनिक रणांगणातून पळाले नाहीत पण हळूहळू त्यांची संख्या रोडावली.

ब्रिटिश सैनिक

या लढाईत सामील झालेले जॉन हेनरी सिलवेस्टर त्यांच्या 'रिकलेक्शन्स ऑफ द कँपेन इन माळवा अँड सेंट्रल इंडिया' या पुस्तकात लिहितात, 'अचानक राणी जोरात ओरडली. माझ्या मागे या. पंधरा घोडेस्वारांचा एक जत्था त्यांच्यामागे निघाला. राणी रणांगणातून एवढ्या वेगाने बाहेर पडली की इंग्रज सैनिकांना ... उर्वरित लेख लिहा:

तलवार वर केली. पण त्या इंग्रज सैनिकाची तलवार राणी लक्ष्मीबाईंच्या डोक्यावर एवढ्या जोराने लागली की त्यांचं डोकं अर्ध्यात फाटलं. त्यातून वाहणाऱ्या रक्तामुळे राणीला दिसेनासं झालं.'

'तरीही ती पुरी ताकद लावून लढत होती. तिने त्या इंग्रज सैनिकावर पलटवार केला पण ती त्याच्या खांद्यावरच वार करू शकली. राणी घोड्यावरून खाली पडली.

तेवढ्यात एका सैनिकाने घोड्यावरून उडी मारून राणीला उठवलं आणि एका मंदिरात आणलं. तोपर्यंत ती जिवंत होती.

मंदिरातल्या पुजाऱ्याने तिच्या सुकलेल्या ओठांवर एका बाटलीत ठेवलेलं गंगेचं पाणी लावलं. राणीची अवस्था खूपच बिकट होती. हळूहळू तिची शुद्ध हरपू लागली.

तिकडे मंदिराच्या बाहेर गोळीबार सुरूच होता. शेवटच्या सैनिकाला मारल्यानंतर इंग्रज सैनिकांना वाटलं की त्यांनी त्यांचं काम फत्ते केलं आहे.

झाशीचा किल्ला

तेवढ्यात रॉड्रिकने जोरात ओरडून सांगितलं, ते लोक मंदिरात गेले आहेत. त्यांच्यावर हल्ला करा. राणी अजूनही जिवंत आहे.

इकडे पुजाऱ्यांनी राणीसाठी अंतिम प्रार्थना सुरू केली होती. राणीच्या एका डोळ्याला इंग्रज सैनिकाने केलेल्या कट्यारीच्या वारांमुळे जखम झाली होती. तो डोळा ती उघडू शकत नव्हती. पण तिने मोठ्या मुश्किलीने आपला दुसरा डोळा उघडला. तिला सगळं धूसर दिसत होतं. तिच्या तोंडातून कसेबसे शब्द निघत होते. दामोदर.. मी त्याला तुमच्या भरवाशावर सोडते. त्याला छावणीमध्ये घेऊन जा. लवकर जा.. घेऊन जा त्याला.

राणीने आपल्या गळ्यातला मोत्यांचा हार काढण्याचा प्रयत्न कोला. पण तो ती काढू शकली नाही. ती पुन्हा बेशुद्ध पडली.

मंदिराच्या पुजाऱ्याने राणीच्या गळ्यातला हार उतरवून तिच्या अंगरक्षकाकडे सोपवला. हे ठेवा दामोदरसाठी .. ते म्हणाले.

झाशीची राणी चित्रपट

राणीचे श्वास वेगाने चालू लागले. तिच्या जखमांमधून निघणारं रक्त फुफ्फुसांमध्ये जात होतं. हळूहळू ती श्वास मंद होत गेले.पण अचानक तिच्यात कुठूनतरी शक्ती आली.

ती म्हणाली, माझं शरीर इंग्रजांच्या हाती पडू देऊ नका. हे म्हणताना तिने थोडं उचललेलं डोकं लगेचच खाली पडलं. तिच्या श्वासात एक झटका बसला आणि सगळं शांत झालं.

झाशीच्या राणीने आपल्या प्राणांची आहुती दिली होती. राणीच्या अंगरक्षकांनी जवळूनच काही लाकडं जमा केली आणि राणीच्या पार्थिवाला अग्नी दिला.

त्यांच्या भोवती सगळीकडे बंदुकीच्या गोळ्यांचे आवाज घुमत होते. मंदिराच्या भिंतीबाहेर आता शेकडो ब्रिटिश सैनिक पोहोचले होते....


...हा दृष्टांत झाला त्यावेळी त्यांचं वय 82 वर्षं होतं आणि त्यांना सतत खोकला यायचा. या खोकल्यामुळे त्यांना गाढ झोपही येत नसे.

त्यांची राणी जीनत महल यांनी त्यांना स्वातंत्र्य सैनिकांची साथ देण्यासाठी त्यांना मन वळवलं होतं.

लाल किल्ल्यावर एका प्रेताची सावली फिरत असल्याचं बघितल्याचंही बरेच जण म्हणायचे. फेब्रुवारी 1707 मध्येही औरंगजेबच्या मृत्यूपूर्वीसुद्धा अशीच एक सावली दिसल्याचं बोललं जातं.

काश्मिरी गेटजवळ मुंडक नसलेला योद्धा घोड्यावरून जात असल्याचं काहींनी बघितलं. त्याला दुंड असं म्हटलं गेलं. ह... उर्वरित लेख लिहा:

खरं ठरलं. इंग्रज अधिकाऱ्यांनी अनेक बंडखोर शिपायांना फासावर चढवलं.

मुघल कुटुंबातल्या एका आजींनाही अशी स्वप्न पडायची. गुरूद्वारा शीशगंजसमोर अनेक मृतदेह कुजत पडल्याचं त्यांना दिसायचं. स्वप्नामुळे झोपेतून जाग आल्यानंतरही त्यांना तो वास यायचा.

त्यांचं हे स्वप्नही काही प्रमाणात खरं ठरलं. लेफ्टनंट हडसन यांनी बहादूर शहा जफर यांचे दोन पुत्र आणि नातवाला खुनी दरवाजासमोर ठार केलं आणि त्यांचे मृतदेह गुरूद्वाराजवळ कुजण्यासाठी फेकून दिले.

सर सैयद अहमद शहा यांच्या एका नातेवाईकाने स्वप्नात दरियागंजजवळून वाहणाऱ्या कालव्यात रक्ताचे पाट वाहत असल्याचं दिसलं.

संघर्षाची धग थोडी कमी झाल्यावर सर सैयद अहमद शहा त्यांच्या घरी गेले तेव्हा त्यांचं सगळं घर अस्ताव्यस्त झालं होतं आणि ते नातेवाईक कुठे गेले, हे कधीच कळलं नाही.

संध्याकाळी लाल दरवाजापासून दिल्ली गेटकडे जाताना एका व्यक्तीने रक्त सांडलेलं बघितलं. तिथे कुणाची तरी हत्या झाली होती.

1857 च्या मे महिन्याच्या सुरुवातीला यमुनेजवळच्या एका मशिदीत एक फकीर 'मरा-मरा' असं पुटपुटत असल्याचं अनेकांनी बघितलं. याचप्रमाणे शहाजहापूरमध्ये एक फकीर आणि जयपूरमध्ये एक साधूसुद्धा असेच 'मरा-मरा' पुटपुटत होते.

या सर्व घटना आणि या स्वप्नांचा काय अर्थ होता? ही स्वप्न म्हणजे घडणाऱ्या घटनांच्या पूर्वसूचना होती का?

याबाबत नेमकं खरं काय, हे सांगता येत नसलं तरी जे घडलं ते पूर्णपणे नाकारताही येत नाही.

पुढे अनेक संशोधनात मानवी मेंदूत येणारा काळ बघण्याची क्षमता असते, हे सिद्ध झालं आहे आणि म्हणूनच या स्वप्नांना काही अर्थ नसतो, असं म्हणून ती नाकारली जाऊ शकत नाहीत.

बल्लिमारान भागात हकीम अहसनुल्लाह खान यांच्या हवेलीत जुनं वातावरण आजही अनुभवता येतं. हकीम खान बहादूर शहा जफर यांचे खाजगी डॉक्टर तर होतेच. शिवाय त्यांचे सल्लागारही होते.

थोड्याच अंतरावर लाल कुवामध्ये राजाची सर्वांत तरुण राणी जीनत महल यांचं पिढीजात घर आहे. तिथे आता शाळा भरते.

तर करोलबाग येथील राव तुला राम शाळा, रेवाडीच्या शूर राजांची आठवण करून देते. त्यांचे पूर्वज राव तेज सिंह यांनी 1803 सालच्या पटपडगंज इथल्या युद्धात शिंदेंची साथ दिली होती. नोव्हेंबर 1857 मध्ये नारनौलच्या युद्धात राव तुला राम यांचा पराभव झाला. त्यानंतर ते तात्या टोपेंसोबत गेले आणि 1862 साली ते रशियाला गेले.

हेही वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही...


...हा भाजपचाच बालेकिल्ला राहिला आहे. 1991 नंतर एका निवडणुकीचा अपवाद वगळला तर ही जागा कायम भाजपकडेच राहिली आहे. गेल्यावेळेस मोदी आणि केजरीवालांव्यतिरिक्त वाराणसीमधून काँग्रेसचे अजय राय उभे होते. समाजवादी पक्षानं कैलाश चौरासिया आणि बसपनं विजय प्रकाश जायसवालांना उमेदवारी दिली होती.

या पंचरंगी लढतीत नरेंद्र मोदींना पाच लाख 81 हजार मतं मिळाली होती. केजरीवालांना त्यांच्या निम्मीच म्हणजे जवळपास दोन लाख 10 हजार मतं मिळाली होती. काँग्रेसच्या अजय राय यांना 75 हजार, सपाच्या उमेदवाराला 45 हजार आणि बसपाला 60 ... उर्वरित लेख लिहा:

ंचा गेल्या पाच वर्षांत पूर्णपणे बोजवारा उडाल्याचं वृत्त 'द वायर' या वेबसाईटनं प्रसिद्ध केलं आहे. द वायरच्या ग्राउंड रिपोर्टनुसार इथल्या रस्त्यांची स्थिती खराब आहे, इथे केवळ आठवीपर्यंतच शिक्षणाच्या सोयी उपलब्ध आहेत, आरोग्य केंद्राची दुरवस्था आहे, स्वच्छ भारत अभियानही इथं अयशस्वी ठरलं आहे.

"माँ गंगा ने मेरे लिए कुछ काम तय किए हैं. जैसे-जैसे माँ गंगा मेरा मार्गदर्शन करती रहेगी, मैं उन कामों को पुरा करता जाऊंगा," असं मोदी यांनी 2014 च्या एका प्रचारसभेत म्हटलं होतं. त्यामुळं वाराणसीतली जी काही कामं अपूर्ण आहेत ती पूर्ण करण्यासाठी 'माँ गंगा' मोदींना किती मताधिक्याचा आशीर्वाद देणार, हे 23 मे लाच स्पष्ट होईल.

हे वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)


...हाईट हाऊस प्रशासनात सातत्याने बदल होत आहेत. याची परिणती ट्रंप यांच्या ध्येयधोरणांमध्ये दिसते.

अमेरिकन काँग्रेसची अर्थात संसदेची मंजुरी आवश्यक असणारे विषय पुढे रेटण्यात त्यांना अडचणी जाणवल्या.

आरोग्यविषयक मुद्यांची पूर्तता करण्यात ट्रंप यांना अपयश आलं आहे. ट्रंप यांच्याआधीचे राष्ट्राध्यक्ष बराक ओबामा यांनी मांडलेल्या अफॉर्डेबल केअर अॅक्टची वासलात लावू असं आश्वासन ट्रंप यांनी दिलं होतं. मात्र प्रत्यक्षात त्यांना ते जमलं नाही.

आरोग्यविमा नसलेल्या 20 दशलक्ष नागरिकांना या योजनेचा फायदा होईल असं... उर्वरित लेख लिहा:

ठी 1.7 बिलिअन डॉलर्सचा निधी मंजूर केला. मात्र ट्रंप यांचा मानस असलेल्या भिंतीच्या उभारणीसाठी 12 ते 70 बिलिअन डॉलर्स एवढा खर्च अपेक्षित आहे.

या भिंतीच्या उभारणीसाठी लागणाऱ्या वेळेवरून ट्रंप प्रशासनावर टीका झाली. त्या पार्श्वभूमीवर ट्रंप यांनी तब्बल 35 दिवसांचा शटडाऊन जाहीर केला.

शटडाऊनच्या घोषणेसह डेमोक्रॅट्स पक्षावर दडपण आणण्याचा ट्रंप यांचा प्रयत्न होता मात्र शटडाऊन बुमरँगसारखं ट्रंप यांच्यावर उलटलं. समाधानकारक कराराशिवायच ट्रंप यांना शटडाऊन रद्द करावं लागलं.

शटडाऊनच्या पाच आठवड्यांच्या कालावधीत अमेरिकेच्या अर्थव्यवस्थेचं 11 बिलिअन डॉलर्स एवढं प्रचंड नुकसान झालं. मात्र कर्मचाऱ्यांना त्यांचे वेतन मिळाल्याने 8 बिलिअन डॉलर्स सरकारी खात्यात जमा होतील अशी अपेक्षा आहे.

शटडाऊनच्या कालावधीत ट्रंप यांनी सातत्याने मेक्सिकोच्या सीमेनजीक भिंत उभारण्याचं समर्थन केलं. माणुसकीच्या दृष्टिकोनातून तसंच सुरक्षेच्या मुद्यासाठी ही भिंत उभारणं आवश्यक आहे असा मुद्दा त्यांनी रेटला. हजारो बेकायदेशीर स्थलांतरितांचा लोंढा रोखण्यासाठी भिंत उभारण्यासाठी निधी द्या असं आवाहन त्यांनी केलं.

2000 पासून स्थलांतरितांच्या लोंढ्यांचं प्रमाण सातत्याने घटतं आहे असं आकडेवारी सांगते.

स्थलांतरितांच्या संदर्भातील कायद्यात बदल व्हावा यासाठी ट्रंप प्रयत्नशील आहेत आणि त्यासाठी अमेरिकेच्या संसदेसमोर हा मुद्दा रेटत आहेत. व्हिसा लॉटरी सिस्टम आणि साखळी स्थलांतर (ज्यामध्ये अमेरिकेत सध्या राहणाऱ्या स्थलांतरित नागरिकांच्या नातेवाईकांना व्हिसा मिळताना प्राधान्य मिळतं) या पद्धती बंद व्हाव्यात असा ट्रंप यांचा आग्रह आहे.

गेल्यावर्षी जून महिन्यात सर्वोच्च न्यायालयाने ट्रंप यांच्या भूमिकेवर शिक्कामोर्तब केलं. राष्ट्रीय सुरक्षिततेच्या मुदयावरून मुस्लिम बहुल देशातील नागरिकांना अमेरिकेत प्रवेश नाकारण्यात आला होता.

ट्रंप यांच्या कार्यकाळात अर्थव्यवस्थेचं काय झालं?

निवडणूक प्रचारादरम्यान ट्रंप यांनी दहा वर्षांत 25 दशलक्ष नोकऱ्या देऊ असं आश्वासन दिलं होतं. नोकऱ्या देणारा राष्ट्राध्यक्ष अशी आपली ओळख असेल असा दावा ट्रंप यांनी केला होता.

बेरोजगारीचा दर 40 टक्क्यांपेक्षा जास्त आहे असं ट्रंप निवडणुकीच्या प्रचारादरम्यान सांगत असत. आता तेच अमेरिकेचे सर्वेसर्वा आहेत. आता हीच आकडेवारी प्रमाण मानून ते वाटचाल करत आहेत. एकेकाळी बेरोजगारीचं प्रमाण बनावट आहे असं ट्रंप...


...हाच्या मळ्यांचं अतिक्रमण ही एक मोठी समस्या आहे.

"हत्ती चहाची पानं खात नाही. त्यामुळे ते आता खेड्यांपर्यंत आले आहेत आणि आता मनुष्य आणि हत्तींमधील संघर्ष वाढल्याचं दिसू लागलं आहे," असं ते म्हणाले.

छोट्या प्रमाणात चहाची लागवड करणाऱ्या लोकांनी या जंगलात अतिक्रमण केल्याचा दावा शर्मा यांनी केला.

आसाममधील महसूल विभागाच्या अधिकाऱ्यांनी नाव न सांगण्याच्या अटीवर आम्हाला सांगितलं की बेकायदेशीररीत्या वनजमिनींवर चहाची लागवड करणाऱ्या उद्योजकांकडून जमिनी परत घेण्यात येत आहेत.

लहान लागवडीदारांवर लक्ष

शास... उर्वरित लेख लिहा:

जमिनीचं सर्वेक्षण आणि महसूल गोळा करणं ही संपूर्णपणे सरकारची जबाबदारी आहे," असं ते म्हणाले.

चहाची पानं तोडणाऱ्या स्त्रियांना हत्तीचा धोका कायम सतावत असतो.

आता सरकार हे सर्वेक्षण कधी करणार, हे पाहणं औत्सुक्याचं ठरेल.

पण माणसांचा आणि हत्तींचा संघर्ष दिवसेंदिवस अधिक गंभीर वळण घेत आहे. वाढणारी लोकसंख्या आणि कमी होणारं वनक्षेत्र बघता मानव आणि हत्ती यांचं सहजीवन खरंच शक्य आहे का, असा प्रश्न आता लोक उपस्थित करत आहेत.

हे वाचलं का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)


...हात का, यावर ते सांगतात, "सनातनच्या विचारांशी मी अजिबात सहमत नाही. सर्व जाती धर्मांत माझे मित्र आहेत आणि मी धर्मनिरपेक्षता मानणारा माणूस आहे."

काँग्रेसनं तुमच्या जागी दुसऱ्या कुणाला उमेदवारी द्यावी, असं जितेंद्र आव्हाड यांनी म्हटलं आहे, यावर ते सांगतात, "जितेंद्र आव्हाड यांनी माझा सनातनशी संबंध आहे, हे सिद्ध करून दाखवावं आणि मगच बोलावं."

वैभव राऊत आणि सुधन्वा गोंधळेकर यांना एटीएसनं अटक केली होती.

तुम्ही सनातनच्या मोर्चात सहभागी झाला होता, याची तुम्ही काँग्रेसला कल्पना दिली होती का? यावर ते म... उर्वरित लेख लिहा:

स्थेशी संलग्न असल्याचा हिंदू गोवंश रक्षा समितीचे कार्यकर्ता आहे. "वैभव राऊत हा एक धडाडीचा गोरक्षक असून ते 'हिंदू गोवंश रक्षा समिती' या गोरक्षण करणाऱ्या संघटनेच्या माध्यमातून कार्यरत होता. तो हिंदू जनजागृती समितीच्या सर्व हिंदू संघटनांच्या एकत्रीकरणातून केल्या जाणार्‍या हिंदू संघटनाच्या उपक्रमांमध्ये, तसेच आंदोलनांमध्ये सहभागी होत असो; मात्र गेल्या काही महिन्यांपासून त्याचा कोणत्याही उपक्रमात सहभाग नव्हता," असं हिंदू जनजागृती समितीचे राज्य संघटक सुनील घनवट यांनी म्हटलं आहे. हिंदू जनजागृती समिती सनातन संस्थेशी संबंधित आहे.

अॅड. संजीव पुनाळेकर

"वैभव राऊत गोरक्षक होता. त्याच्याविरुद्धच्या आधीच्या आरोपांच्या प्रती माझ्या हाती आल्या आहेत. प्रत्येकवेळी वैभव राऊतला जिल्हा सोडून देण्याचा हुकूम देण्यात आला होता. बकरी ईदच्या दिवशी गाई रस्त्यावर कापल्या जात होत्या. त्यामुळे भावना दुखावल्या जातात. त्यामुळे वैभव राऊतने विरोध केला. विरोध केला तर आम्ही तुम्हाला चिरडून टाकू अशी राज्यकर्त्यांची भूमिका आहे. नालासोपाऱ्यात त्याचे नऊ सहकारी गोरक्षक आहेत. आठ-नऊ जणांचं जीवन उदध्वस्त करण्याचा त्यांचा प्रयत्न आहे. ATS त्यांच्या मागे लागले आहे. गोमाफियाकडून ATS पैसे घेत असल्याचा आरोप आहे," असं आरोपींचे वकील संजीव पुनाळेकर यांनी कोर्टाबाहेर म्हटलं होतं.

पुनाळेकर सनातन संस्थेचे कायदेशीर सल्लागार आहेत. "वैभव राऊत सनातनचा कार्यकर्ता नाही. तो हिंदुत्ववादी कार्यकर्ता आहे आणि त्याला शक्य ती मदत आम्ही करू" असंही त्यांनी म्हटलं होतं.

हे वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)


...हाधिकाऱ्यांना याबाबाबत तात्काळ कारवाई करण्याचे आदेश देण्यात आले आहेत. आत्तापर्यंत ज्या रुग्णालयांबाबत तक्रार मिळाली त्यांना कारणे दाखवा नोटीस बजावण्यात आली."

"शहर आणि जिल्हा स्त्ररावर अधिकाऱ्यांनी यासाठी कार्यप्रणाली विकसीत करावी. डिजिटल प्लॅटफॉर्म तयार करून तक्रारींवर लक्ष ठेवावं. मुंबईत खासगी रुग्णालयांवर लक्ष ठेवण्यासाठी पाच आयएएस अधिकाऱ्यांना नियुक्त करण्यात आलं आहे. जेणेकरून रुग्णांच्या तक्रारींवर तात्काळ चौकशी करून कारवाई केली जाईल," असं शिंदे पुढे म्हणाले.

काही दिवसांपूर्वी आरोग्यमंत्र... उर्वरित लेख लिहा:

टी स्पेशालिटी, हिरानंदानी, सुराणा सेठीया आणि फोर्टीस ही रुग्णालयं खोवडेकर यांच्या अंतर्गत आहेत.

५) प्रशांत नारनवरे

तक्रारीसाठी ई-मेल : covid19nodal5@mcgm.gov.in

करूणा, कोकिलाबेन, संजीवनी, नानवटी, एपेक्स, एपेक्स सुपर स्पेशालिटी या रुग्णालयांची जबाबदारी नारनवरे यांच्यावर देण्यात आली आहे.

या पाचही अधिकाऱ्यांवर मुंबईतील ३५ खासगी रुग्णालयांची जबाबदारी देण्यात आलीये. मुंबई महापालिकेने रुग्णालयांविरोधात तक्रार असल्यास या अधिकाऱ्यांच्या ई-मेलवर तक्रार करण्याचं आवाहन मुंबईकरांना केलं आहे.

खासगी हॉस्पिटलकडून वेगवगेळी कारणं

सरकारने निश्चित केलेल्या दरापेक्षा जास्त दर आकारणी, रुग्णाच्या मृत्यूनंतरही बिल भरल्याशिवाय मृतदेह घेवून जाण्यास देण्यात आलेला नकार तसंच रुग्णालयात बेड न मिळणं अशा तक्रारी कोव्हिड-१९ रुग्णांच्या नातेवाईकांकडून येत आहेत.

महात्मा ज्योतिबा फुले जनआरोग्य योजनेसाठी काम करणारे डॉ. नागेश सोनकांबळे यांच्यावर रुग्णांकडून प्राप्त झालेल्या तक्रारींवर संपूर्ण लक्ष ठेवण्याची जबाबदारी आहे.

डॉ. नागेश म्हणतात, "आम्हाला वॉट्सअप, ईमेल आणि सोशल मीडियावरून रुग्णांच्या तक्रारी प्राप्त होतात. या तक्रारी योग्य अधिकाऱ्यांकडे कारवाईसाठी पाठवण्यात येतात. सर्वांत जास्त तक्रारी मुंबई, ठाणे आणि पुण्यातून मिळाल्या आहेत."

खासगी रुग्णालयांच्या मनमानी कारभाराला लगाम लावण्यासाठी महाराष्ट्र सरकारने खासगी रुग्णालयातील ८० टक्के बेड्सबाबत दरनिश्चिती केली आहे. तर इन्शुरन्स असलेल्या रुग्णांसाठी देखील इन्शुरन्स कंपनीने आखून दिल्याप्रमाणे पैसे आकारणं बंधनकारक करण्यात आलं आहे.

सरकारने केलेली दरनिश्चिती (प्रतीदिन)

कोव्हिड बेड किंवा आयसोलेशन - ४००० रूपये

आयसीयू -  ७५०० रूपये

व्हॅन्टीलेटर - ९००० रूपये

रुग्णालयाकडून ज्यादा बिलाच्या आकारणीबाबत बोलताना ते पुढे म्हणतात, "तक्रारीबाबत रुग्णालयाला विचारणा केल्यास त्यांच्याकडून रुग्णालयात स्टाफ कमी आहे, कन्सल्टंट डॉक्टरांनी आपली फी वाढवली आहे. नर्स आणि इंटेन्सिव्हिस्ट स्टाफने चार्ज वाढवले आहेत अशी कारणं दिली जातात.

सरकारने आखून दिलेल्या दरांमध्ये रक्ततपासणी, एक्स-रे, डॉक्टरांचं कन्सल्टेशन यांची फी धरलेली आहे. मात्र, रुग्णालयाकडून त्या चाचण्यांसाठी पैसे आकारले जातात असं दिसून आलंय."

रुग्णालय प्रशासनाला सरकारी आदेश माहिती असतो. मात्र, तरीही रुग्णालय प्रशासनाकडून विविध कारणं...


...हान देऊ शकत नाही. सरकार किंवा न्यायालयातही नाही.

पंतप्रधान नरेंद्र मोदी

दाऊदी बोहरा समाज सर्वसामान्यपणे शिक्षित, मेहनती, व्यापारी आणि समृद्ध असण्याबरोबरच आधुनिक जीवनशैली जगणारा आहे. मात्र सोबतच त्यांना धार्मिक समजलं जातं.

यामुळेच ते आपल्या धर्मगुरूशी पूर्णपणे समर्पित असतात. त्यांच्या प्रत्येक आदेशाचं ते निष्ठेने पालन करतात.

सैय्यदना यांच्या वैधतेचा वाद कोर्टात

सध्याच्या सैय्यदना यांच्या कुटुंबातीलच काहींनी त्यांच्या सैय्यदना बनण्याच्या प्रक्रियेला मुंबई उच्च न्यायालयात आव्हान दिलं आहे. स... उर्वरित लेख लिहा:

राहील, असा निर्वाळा दिला.

देशी-परदेशी अनुयायी

ताहीर यांना देशातील अनुयायांचं फारसं समर्थन नसलं तरी अमेरिका, इंग्लंड, ऑस्ट्रेलिया, इजिप्त, सौदी अरेबियासारख्या देशातील बोहरा समाजातील मोठा गट त्यांनाच आपला 54वा सैय्यदना मानतात.

अब्दुल अली यांना विश्वास वाटतो की भारतातील दाऊदी बोहरांचं बहुमत सध्या मुफद्दल सैफुद्दीन यांना आपला सैय्यदना मानत असला तरी न्यायालय त्यांचे भाऊ ताहीर फखरुद्दीन यांचा दावा मान्य करेल. कारण आमचा पक्ष मजबूत आणि न्यायसंगत आहे, असं ते सांगतात.

लहान मुलींची खतना

52वे सैय्यदना यांच्या वारसदाराच्या खटल्याव्यतिरिक्त मुफद्दल सैफुद्दीन यांना सुप्रीम कोर्टात एका गंभीर खटल्याचा सामना करावा लागतोय. हा खटला आहे बोहरा मुस्लीम समुदायातील लहान मुलींच्या खतन्यासंबंधी. खतना म्हणजे लैंगिक भावनाच तयार होऊ नये, यासाठी मुलींच्या जननेंद्रियातला एक भाग कापणे.

दाऊदी बोहरा समाजात परंपरेच्या नावाखाली अनेक वर्षांपासून सुरू असलेल्या या प्रथेला अमानवीय म्हणत न्यायालयात आव्हान देण्यात आलं आहे.

दाऊदी बोहरा समाजाच्या कार्य़क्रमादरम्यान

दाऊदी बोहरा समाजाच्या धर्मगुरूंच्या आदेशावरूनच सुरू असलेल्या या परंपरेवर याच समाजातील सुधारणावादी गटातील पुण्याच्या मासुमा रानलवी म्हणतात की कुराण किंवा हादीसमध्ये अशाप्रकारच्या परंपरेचा उल्लेख नाही.

मासुमा सांगतात, "ही खूप अमानवीय प्रथा आहे. अमेरिका, ब्रिटन आणि ऑस्ट्रेलियामध्ये खतना करणं हा गुन्हा असल्याचं घोषित करण्यात आलं आहे. ऑस्ट्रेलियात तर याबाबत बळजबरी करणाऱ्याच्या आरोपाखाली तेथील सैय्यदनाच्या प्रतिनिधीला तुरुंगातही पाठवण्यात आलं आहे. अमेरिकेतही एका मुलीची खतना करणाऱ्या डॉक्टरला तुरुंगात जावं लागलं आहे."

केंद्र सरकार खतनाच्या विरोधात

सुप्रीम कोर्टाने यासंबंधी दाखल जनहित याचिकेवर सैय्यदनासोबतच केंद्र सरकारलाही नोटीस बजावत त्यांचं मत विचारलं आहे. केंद्राने उत्तरात कोर्टाला सांगितलं आहे की, सरकार अशाप्रकारच्या परंपरेच्या बाजूने नाही. बोहरा समाजाच्या धर्मगुरू वर्गाला मात्र अजूनही विश्वास आहे की केंद्र सरकारच्या भूमिकेत बदल होईल.

खतना करण्याची प्रथा बोहरा समाजात आहे.

स्वतःला 54वे सैय्यदना म्हणवणारे ताहीर फखरुद्दीन यांचे धाकटे बंधू अब्दुल अली याबाबत सांगतात, "मुलींची खतना ही धार्मिक परंपरा नाही. आम्हाला वाटतं 18वर्षांपर्यंतच्या मुलींची खतना तर व्हायलाच नको आणि 18...


...हाराष्ट्रात मराठी भाषाच बोलली जावी, दुकानांवर मराठीतूनच पाट्या असाव्यात, सर्व शासकीय व्यवहारही मराठीतूनच व्हावेत अशा भूमिका विविध राजकीय आणि सामाजिक संघटनांनी यापूर्वीही घेतल्या आहेत.

सत्ताधारी शिवसेनेचा जन्मच मुळात या मुद्यावर झाला. शिवसेनेतून बाहेर पडल्यानंतर राज ठाकरे यांनी त्यांच्या स्वतंत्र पक्षाची स्थापनाही मराठीच्या मुद्यावर केली.

मराठी भाषा केंद्र, मराठी बोला चळवळ, मराठी भाषा कृती समिती अशा अनेक संघटना आजही मराठीसाठी आग्रही आहेत आणि त्याअनुषंगाने कामही करत आहेत.

वसंत काळपांडे पुण्यात ... उर्वरित लेख लिहा:

परिषदेच्या अशा अनेक शाळा आहेत जिथे मराठी शिक्षक विविध उपक्रम राबवत आहेत. वेगवेगळे प्रयोग केल्याने या मराठी शाळांना पालकांचाही चांगला प्रतिसाद मिळत आहे. पण याचं प्रमाण नगण्य आहे.

सुशील शुजुळे असं सांगतात, "मराठीवर एवढे प्रेम असेल तर पालकांनी आपल्या मुलांना मराठी शाळेत दाखल करायला हवे. तेव्हा हे प्रेम खरे आहे असे आम्हाला वाटेल."

आज मराठी शाळांकडे पालकांचे दुर्लक्ष झाले आहे हे वास्तव आहे. मराठी शाळांना मान्यता मिळत नाहीत अशाही तक्रारी आहेत.

सुशील शुजुळे यांना माहितीच्या अधिकारात मिळालेल्या माहितीनुसार, 2013 ते 2018 या दरम्यान राज्यात जवळपास 14 हजार शाळांना मान्यता देण्यात आली. यापैकी 12 हजारांहून अधिक शाळा या इंग्रजी माध्यमांच्या आहेत. साधारण 2 हजार मराठी शाळांना मान्यता देण्यात आली पण त्या शाळा स्वयं-अर्थसहाय्यित आहेत.

मराठी शाळांना मान्यता देण्यासाठीचा बृहद आराखडाही 2017 मध्ये रद्द करण्यात आला.

"तुम्ही तुमची मुलं मराठी शाळेत टाकत नाहीत. मग इतरांना मराठीची सक्ती कशी करणार?" असाही प्रश्न सुशील शुजुळे यांनी उपस्थित केला.

मराठी माध्यमात शिक्षणाला भविष्य नाही हा समज की गैरसमज?

महाराष्ट्रात मुंबई, पुणे, नाशिक अशा महानगरांसोबत आता ग्रामीण भागातही मराठी शाळा ओस  पडू लागल्या आहेत. यामागे महत्त्वाचं कारण म्हणजे इंग्रजी शाळांकडे पालकांचा ओढा प्रचंड वाढला आहे.

इंग्रजी शाळांमध्ये आपला पाल्य शिकला तर त्याला उच्च शिक्षण आणि नोकरीसाठी मदत होते असा दावा मराठी पालकांकडून केला जातो. इंग्रजी शाळांच्या तुलनेत मराठी शाळांची गुणवत्ता कमी आहे, अशीही तक्रार आहे.

याविषयी बोलताना शुभदा चौकर सांगतात, "अमेरिकेतील सिलिकॉन व्हॅलीत बहुतांश मराठी मुलं काम करत आहेत. ही सगळी मुलं कोणत्या माध्यमात शिकली आहेत? इंग्रजीतून शिक्षण घेतले म्हणजे गुणवत्ता शिक्षण हा गैरसमज आहे. मातृभाषेतूनच शिकल्यावर मुलांना प्रत्येक गोष्टीचं आकलन लवकर होतं."

मराठी शाळांच्या दुरवस्थेला सरकारी अनास्था, शिक्षण व्यवस्था आणि मराठी पालक हे तिन्ही घटक जबाबदार आहेत.

सरकार केवळ मराठी शाळांमधील शिक्षकांचे पगार देतं. शाळा चालवण्यासाठी पैसे देत नाही. मराठी शाळांना प्रतिसाद नसल्याने मराठी पालकांकडून बक्कळ शुल्कही घेता येत नाही. मग मराठी शाळा दर्जेदार कशा होणार? हा मुलभूत प्रश्न आहे.

मुलांना मराठी शाळेत घालण्याचा आणि मराठी बोलण्याचा संबंध नाही, असं मत असणाऱ्या...


...हार्य भाग म्हणून परीक्षांचं विशिष्ट महत्त्व नाकारायचं काहीच कारण नाही. मात्र हल्ली मूल्यमापनाचा मूळ हेतू कुठे तरी हरवलाय, हेच खेदाने नमूद करायला लागतं. परीक्षा आणि मूल्यमापनामधून आपल्याला काय येतंय, काय येत नाही. आपली बलस्थानं काय आहेत आणि शिकण्याच्या शक्यता काय असू शकतात, हे मुलांना सांगणारं मूल्यमापन हवं.

करेक्शन करायला मुलांना वाव मिळायला हवा. शिकवणाऱ्या व्यक्तीला आपण कुठे कमी पडतोय, आपल्या पुढच्या कामाची दिशा कशी असावी, हे त्यातून समजायला हवं. "तुम्हाला काहीच येत नाही. तुम्ही काही कामाचे ना... उर्वरित लेख लिहा:

ी का असते? याविषयी आपण गंभीर होऊन विचार आणि उपाय करत नाहीत तोपर्यंत कॉपी केसेस होत राहतील आणि पेपर फुटतच राहतील. तरुण जीवनिशी जातच राहतील. चार दिवस लोक हळहळतील...

वास्तविक परीक्षेतील गैरप्रकारांचे कॉपीचं समर्थन करणं हा लेखाचा उद्देश नाही. मात्र एक मोठी सामाजिक समस्या म्हणून माध्यमांनी कॉपी या प्रकाराचे महाभयंकरीकरण केले आहे. यामुळेच कॉपी पकडली गेल्यानंतर संबंधित मुलांना गुन्हेगार असल्यासारखं वाटतं. त्या कथित बदनामीतून मुलं आत्महत्येसारखा टोकाचा पर्याय अंगीकारतात. अपेक्षेपेक्षा कमी मार्क्स मिळायच्या भीतीनेही मुले स्वत:ला संपवताहेत. परीक्षेच्या हंगामात कॉपीविषयी उच्चारवात बोलणारी माध्यमे एकूण शिक्षण प्रक्रियेचे मूल्यमापन करायला का धजावत नाहीत?

'करिअर मॅनिया'

शिक्षण मुलांना समृद्ध करण्यासाठी असते. इथे मात्र मुलांच्या संयमाचा सहनशीलतेचा कडेलोट होताना दिसतोय, तो का होतोय? सन 2000 नंतर जन्मलेल्या मुलांना प्रचंड वेगळं एक्सपोझर मिळालं आहे. त्यांचे भावविश्व भिन्न वेगळं आहे. पालक-शिक्षक मात्र पारंपरिक दृष्टिने त्यांच्याकडे बघतायत.

मुलांना नकार पचवणं जमत नाहीये. साध्या साध्या गोष्टीवर मुलं हिंसक होत आहेत, टोकाची प्रतिक्रिया देत आहेत. शालेय वयापासूनच करिअर, ताणतणाव, शरीराची वाढ-विकास याविषयी बोलायला हवं. त्यासाठी शाळाशाळांत समुपदेशक नेमले पाहिजेत.

एखादी परीक्षा जीवन मरणाचा प्रश्न कशी काय बनते? कथित अपयश मुलांना का छळतं? याचं कारण शिक्षण रोजगाराचं साधन बनलं आहे. नोकरीच्या संधी आणि मुलांची संख्या यांचं गुणोत्तर अत्यंत विषम आहे. या जीवघेण्या स्पर्धेतून परीक्षा अटीतटीची लढाई बनते. यशस्वी करिअर होणं, ही गोष्ट अनेक मुलांना तीव्र काळजीच्या खोल डोहात बुडवू बघतेय. मुले गटांगळ्या खाताय. निराशा, वैफल्य, विमनस्कता, मानसिक ताणतणाव वाढतच चाललेत. मुलांची मनं पोखरली गेलीत. व्यसने वाढलीत. तरुण स्वतःला समाजमाध्यमांत करमवताहेत. मनोविकास तज्ज्ञ काळजीत आहेत.

एका अभ्यासानुसार भारतातले 76 टक्के युवक 'करिअर मॅनिया'तून जात आहेत, असं अलिकडेच वाचण्यात आलं. समाज म्हणून हा आपल्या समोरचा चिंतेचा विषय असला पाहिजे. दुर्दैव हे आहे की सध्या तरी तसं दिसत नाहीये. घराघरांत मोठ्या संख्येने असलेल्या 'बच्चों के मन की बात' समाजधुरीण करू लागतील, तोच सुदिन!

शिक्षणशास्त्राचे किशोर दरक याविषयी बोलताना म्हणाले, की "कॉपी आणि त्यावरील उपायांबाबत 'आग सोमेश्वरी...


...हाला लेजिस्लेटिव्ह काउन्सिल म्हटलं जातं. यातले बहुतांश सदस्य हे चीनधार्जिणे आहेत, असाच आरोप वारंवार केला गेलाय. कारण कोणत्याही सदस्याला केव्हाही बडतर्फ करण्याचा निर्णय हा बीजिंगमधून होऊ शकतो.

या कायद्याचा नेमका धोका काय?

पण मुख्य प्रश्न हा आहे की या प्रस्तावित कायद्याचा नेमका काय धोका आहे? चीन विषयक तज्ज्ञ विली लॅम म्हणतात की, "लोकांना अशी भीती आहे की नवीन कायदा मंजूर झाला तर त्यांचं पूर्ण स्वातंत्र्य हिरावून जाईल. जसं मेनलॅंड चायनामध्ये सरकारवर टीका केली तरी कारवाईची भीती असते तशीच परिस्थिती... उर्वरित लेख लिहा:

नेमकं कोणत्या गोष्टी या दहशतवादाअंतर्गत येतील हे स्पष्ट नसल्यामुळे सामान्य हिंसेच्या घटनेलाही दहशतवादी घटना ठरवलं जाऊ शकतं, आणि बीजिंगला हवा त्याप्रमाणे कायद्याचा अर्थ लावून नागरिकांचं स्वातंत्र्य हिरावलं जाऊ शकतं, अशी भीती लोकशाहीवादी कार्यकर्त्यांना आहे, असं बीबीसीचे चीन प्रतिनिधी रॉबिन ब्रँट सांगतात.

2019 - निदर्शनांचं वर्ष

पण चीनचं सरकार आणि हाँगकाँगचे नागरिक आमने-सामने येण्याची ही काही पहिलीच वेळ नाहीये. प्रत्यर्पण विरोधी कायद्याविरोधात हाँगकाँगमध्ये जोरदार निदर्शनं झाली होती. चीनविरोधात ज्या लोकांवर गुन्हा केल्याचा आरोप आहे, त्यांचं प्रत्यार्पण चीनकडे करण्यात येईल, अशा विधेयकाचा प्रस्ताव हाँगकाँगच्या लेजिस्लेटिव्ह काउन्सिलमध्ये 3 एप्रिल 2019 ला ठेवण्यात आला होता.

या विधेयकाविरोधात जूनपासून निदर्शनांना सुरुवात झाली. या विधेयकाच्या विरोधकांचं म्हणणं होतं की यामुळे हाँगकाँगच्या नागरिकांना जे न्यायिक स्वातंत्र्य मिळालं आहे त्यावर गदा येईल. या कायद्याचा वापर मानवी हक्क कार्यकर्ते आणि पत्रकारांविरोधात होईल असं या कायद्याचे विरोधक म्हणत होते. तीव्र निदर्शनांपुढे झुकत सप्टेंबर 2019 मध्ये हाँगकाँगच्या चीफ एक्झिक्युटीव्ह कॅरी लॅम यांनी हे विधेयक रद्द करण्याचा निर्णय घेतला. पण हाँगकाँगला संपूर्ण लोकशाही हवी या मागणीसाठी त्यानंतरही विरोध आणि निदर्शनं सुरूच होती.

एकीकडे संपूर्ण जग कोरोनाशी लढत असतानाच हाँगकाँगमध्ये निर्माण झालेल्या या समस्येमुळे एक राजकीय पेचही निर्माण झालाय. अजूनतरी हे विधेयक मंजूर झालेलं नाही पण असंही यापूर्वीच्या गोष्टींवर हेहे दिसतं की नॅशनल पीपल्स काँफरन्स म्हणजेच चीनच्या संसदेत एकदा जे विधेयक ठेवलं जातं ते डावललं जाण्याची शक्यताही नगण्यच असते.

हेही वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)


...हिंदी आणि इंग्रजी सिनेमांसाठी प्रसारमाध्यमांच्या वृत्तीबद्दलही श्रीदेवी अस्वस्थ रहायच्या. कुठल्याही फिल्मचं प्रमोशन त्यांच्यासाठी कसं एखाद्या दु:स्वप्नाप्रमाणे असायचं, याची आठवणही त्या काढतात. इंडस्ट्रीतल्या फोटोबाजी आणि पॅपराझीही त्यांना प्रचंड अस्वस्थ करायची.

बॉलिवुडची मीडिया त्यांना Thunder thighs म्हणायची. त्या पाच भारतीय भाषा बोलू शकायच्या पण त्यांच्या कच्च्या इंग्रजीवरून त्यांना इंडस्ट्रीतल्या चकमकीत मासिकांनी लक्ष्य केलं होतं.

आणि सतत तरुण दिसण्याचा दबावामुळे वारंवार केलेल्या कॉस्मेटिक ... उर्वरित लेख लिहा:

ा दिला जातो. पण श्रीदेवींच्या अशा अचानक जाण्याने निदान या वादाला पुन्हा तोंड फोडण्याची वेळ आली आहे, की खरंच बॉलिवुडमध्ये सौंदर्य हे फक्त बाह्य असतं का?

तुम्ही हे वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)


...हिणीबरोबर हेच झालं होतं. आता ती मी किंवा माझा भाऊ तिच्याबरोबर नसला तरी इकडेतिकडे जायला घाबरते. मुलं तिच्या शरीरावर काँमेंट करतात आणि तिच्याकडे रोखून बघतात. त्याची मला काळजी वाटते," मच्छीमारांच्या वस्तीत राहणारी गायत्री सांगते.

गौरी

काही पालकांना नातेवाईकांच्या दबावाखाली येऊन हा कार्यक्रम करावा लागतो. मधू यांना 16 वर्षांची मुलगी आहे. त्यांनासुद्धा ही परंपरा मान्य नव्हती, पण त्यांच्या आईच्या दबावामुळे त्यांना मित्रमैत्रिणी आणि नातेवाईकांना बोलवावं लागल्याचं ते सांगतात.

अजूनही त्यांना या गोष्ट... उर्वरित लेख लिहा: