...ी घेतलं. लालफितीच्या कारभारात या तरुणाचं मन रमलं नाही आणि 1999 मध्ये त्याने चक्क सरकारी नोकरी सोडली. या तरुणाने उचल खाल्ली आणि पुन्हा एक कंपनी सुरू केली.

अलीबाबा नाव कसं सुचलं?

कंपनीचं नावही मोठं अनोखं- अलीबाबा.

'अलीबाबा आणि चाळीस चोर' ही इसापनीती, पंचतंत्र धर्तीवरच्या गोष्टीतल्या पात्राचं नाव कंपनीला देण्याची कहाणीही सुरस आहे. साम्यवाद्यांचा बालेकिल्ल्यात आयुष्य जाऊनही जॅक यांना अलीबाबाच्या गोष्टी ठाऊक होत्या. सर्वसामान्य माणसाला अपील होईल असं नाव कंपनीला द्यायचं होतं. अमेरिकेतल्या सॅन फ्र... उर्वरित लेख लिहा:

ला 240 देशांमध्ये पाय रोवलेल्या अलीबाबा कंपनीचे 79 दशलक्ष सभासद आहेत.

अलीबाबा डॉट कॉम, टाओबाओ मार्केटप्लेस, टीमॉल, ईटाओ, अलीबाबा क्लाऊड कम्प्युटिंग, जुहूआसुसान, 1688 डॉट कॉम, अलीएक्स्प्रेस डॉट कॉम आणि अली पे अशा नऊ कंपन्या आहेत.

2012मध्ये अलिबाबाचा आर्थिक पसारा ट्रिलिअन युआनपल्याड गेला आहे.

जॅक यांच्या गगनभरारीचं रहस्य त्यांच्या विचारप्रक्रियेत आहे. इंटरनेट या माध्यमाची ताकद त्यांनी इतरांआधी ओळखली. स्वत: तंत्रज्ञान किंवा व्यापाराचे जाणकार नसतानाही त्यांनी खरेदी आणि विक्री करणाऱ्यांना इंटरनेटच्या माध्यमातून एकत्र आणलं. कंपनीच्या कक्षा रुंदावताना अनेक छोट्या कंपन्यांना हाताशी घेतलं. केवळ एका वस्तू किंवा सेवेपुरतं मर्यादित न राहता बहुढंगी होण्याचा जॅक यांचा विचार पूर्ण विचाराअंती झाला होता.

भारतात पंतप्रधान नरेंद्र मोदींनी 8 नोव्हेंबर 2016 रोजी निश्चलनीकरणाची घोषणा केली. या घोषणेनंतर रोख पैशाचा दुष्काळ झाला आणि ईवॉलेट कंपन्यांचं उखळ पांढरं झालं. पेटीएम या कंपनीने जोरदार मुसंडी मारत आगेकूच केली. या पेटीएमला अलीबाबाचं पाठबळ आहे.

गेल्या वर्षी कंपनीच्या 18व्या वर्धापनदिनाच्या निमित्ताने आयोजित पार्टीमध्ये जॅक यांनी मायकेल जॅक्सनप्रमाणे नृत्य सादर केलं होतं. काळे कपडे आणि बाईकवर बसून आलेल्या जॅक यांनी कर्मचाऱ्यांना सुखद धक्का दिला होता. काही वर्षांपूर्वी त्यांनी द लायन किंग साऊंडट्रॅकवर नृत्य सादर केलं होतं. आशियातील तिसरी श्रीमंत व्यक्ती असलेल्या जॅक 38.8 बिलिअन अमेरिकन डॉलर्स एवढ्या प्रचंड संपत्तीचे मालक आहेत.

राष्ट्रीय तसंच आंतरराष्ट्रीय स्तरावरचे असंख्य पुरस्कार पोतडीत असणाऱ्या जॅक यांच्या नावावर उत्तुंग आर्थिक कमाईचे विक्रमही नावावर आहेत. निखर्वपती बटूमुर्ती असलेले जॅक यांनी 54व्या वर्षी निवृत्त घेत मूळ कामाकडे म्हणजे शिक्षण क्षेत्रात जाण्याचं पक्कं केलं आहे. संपत्तीसंचय करणाऱ्या या धनाढ्याची नाळ अजूनही शिक्षणासारख्या मूलभूत विषयाशी जोडलेली आहे हे चीनसाठी आश्वासक चित्र आहे.

हे वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)


...ी चर्चा सुरू झालीय.

"मुंबईत वारंवार पावसामुळं खेळखंडोबा होतोय. मुंबई महापालिका शिवसेनेच्या ताब्यात आहे. त्यामुळं शिवसेनेनं इन्फ्रास्ट्रक्चरवर बोलण्यास सुरुवात केली, तर मुंबईतले प्रश्न विचारले जातील. पर्यायानं उद्धव ठाकरेंकडे बोलायला मुद्दा राहत नाही. त्यामुळं ते राम मंदिरासारखे मुद्दे आणतात. ज्यातून विषयही वळवता येतो आणि भाजपचीही कोंडी करता येते." असं योगेश पवार म्हणतात.

यावर श्रुती गणपत्ये म्हणतात, "फडणवीस हे महाराष्ट्राचे मुख्यमंत्री आहेत, केवळ भाजपचे नेते नाहीत. त्यामुळं त्यांनी विकासावर ... उर्वरित लेख लिहा:

जता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)


...ी चितारलेल्या लक्ष्मी आणि सरस्वती या देवतांच्या चित्रांच्या प्रिंट काढल्या. त्यांना प्रचंड लोकप्रियता मिळाली. त्यामुळे या चित्रांची मोठ्या प्रमाणावर छपाई करण्यात आली.

रवी वर्मा यांनी काढलेलं हे चित्रं अनेक कॅलेंडर्सवर झळकलं आणि मग या चित्राने भारतातल्या अनेक घरांच्या भींतींची शोभा वाढवण्याचं काम केलं.

मात्र त्यानंतर या देवतांची इतरही चित्र बाजारात आली आणि त्यांनाही प्रसिद्धी मिळाली.

सचिन कळूस्कर यांच्याकडे राजा रवी वर्मांच्या चित्रांचा बराच मोठा संग्रह आहे. ते सांगतात, "रवी वर्मा यांची अन... उर्वरित लेख लिहा:

ं.

काही पौराणिक पात्रांच्या नग्न चित्रांवरूनही वाद झाला होता. ती चित्रदेखील राजा रवी वर्मा यांनीच काढल्याचं बोललं जातं.  त्यातली काही पात्र धार्मिक होती. त्यामुळे त्यांच्याविरोधात तक्रारही दाखल करण्यात आली होती.

ही घटनाही रंगरसिया चित्रपटात दाखवण्यात आली होती.  धार्मिक पात्र चितारण्याच्या राजा रवी वर्मा यांच्या कौशल्यामुळेच त्यांची कला आज सामान्य माणसापर्यंत पोहोचली आहे.

हे वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)


...ी जाणं पसंत करतात.

सेरा कंपनीने 'मार्था' ही आभासी सहायकही विकसित केली आहे. काळजी घेण्याची सेवा पुरवणाऱ्यांना दैनंदिन कामकाजात 'मार्था' मदत करते. "आमचे ग्राहक व काळजी सेवा कर्मचारी यांच्या गरजा लक्षात घेऊन मार्था तयार करण्यात आली आहे," असं मारुथप्पू सांगतात. "काळजी सेवा कर्मचाऱ्यांना सल्ला घेण्यासाठी जाता येईल असा चॅट-मंच म्हणून मार्थाची सुरुवात झाली. केअरर ज्या ग्राहकांना सेवा देत असतील, त्या संदर्भात मिळवलेल्या पूर्वमाहितीच्या आधारे भविष्यात संबंधित केअररला शिफारसी पुरवणं व सूचना करणं, यांसाठी... उर्वरित लेख लिहा:

ी वर्षं सुदृढ अवस्थेतच जातात असं नाही.

लोकसंख्येचं सरासरी वय वाढतं त्यानुसार आपल्यापैकी अनेकांना संधिवात, मधुमेह, लठ्ठपणा, पक्षाघात, हृदयविकार, श्वसनविषयक आजार आणि अल्झायमर्स व ग्लउकोमा यांसारखे मज्जासंस्था कमकुवत करणारे आजार सातत्याने सतावतात.

आपण एकूण किती वर्षं जगलो हे आपलं आयुर्मान असतं, तर आपण दीर्घकालीन आजाराविना किती वर्षं जगलो हे आपलं आरोग्यमान असतं. प्रत्येकाला आरोग्यमान पुढे न्यायचं असतं. उदाहरणार्थ, युनायटेड किंगडम सरकारने 2019 सालच्या औद्योगिक धोरणामध्ये एक "महाआव्हान" जाहीर केलं, त्यानुसार 2035 सालापर्यंत देशातील प्रत्येक नागरिकाच्या सुदृढ आयुष्यात पाच वर्षांची भर घालण्याचं ध्येय ठेवण्यात आलं.

दरम्यान, गुगलच्या गोपनीय 'कॅलिको' ('कॅलिफोर्निया लाइफ कंपनी'चं संक्षिप्त रूप) या प्रकल्पामध्ये गेली सात वर्षं व 2 अब्ज डॉलर खर्च कपेशींरून "लोकांना दीर्घ व सुदृढ जीवन जगण्यासाठी सक्षम करणाऱ्या" उपचारांवर संशोधन करण्यात आलं.

या प्रश्नावरील वैद्यकीय उपायांवर बरंच लक्ष देण्यात आलं आहे. उदाहरणार्थ, रपामायसिन व मेटफॉर्मिन यांसारखी सेनोलाइट्स म्हणून ओळखली जाणारी औषधं मृतपेशी काढून टाकून शरीराला नवसंजीवनी देऊ शकतात- किमान उंदरांमध्ये तरी हे घडलं. परंतु, अमेरिकेतील कॅलिफोर्निया इथल्या बक इन्स्टिट्यूट फॉर रिसर्च ऑन एजिंग'मधील जैववार्धक्यशास्त्राच्या प्राध्यापिका आणि सिनोलिटिक औषधं तयार करणाऱ्या युनिटी या कंपनीच्या सहसंस्थापक ज्युडी कॅम्पिसी यांनी अधिक आरोग्यसेवेचे काही साधे पर्यायही अस्तित्वात असल्याचं नमूद केलं.

"आहारामध्ये सुधारणा, व्यायाम व सामाजिक संपर्क यातून बराच उपकारक परिणाम होतो," असं त्या म्हणतात. "बौद्धिक आव्हानं देणं, संपर्क किंवा इतर मानसिक कृतीही उपकारक ठरतात."

सामाजिक संपर्क व संवाद कोण साधणार, हा प्रश्न तरीही उरतोच. निवृत्त झालेल्यांच्या तुलनेत एकूण सक्रिय लोकसंख्या रोडावली असताना आरोग्यसेवेसाठी स्वतःच्या कराचा हिस्सा उपलब्ध करून देणाऱ्या लोकांची संख्याही कमी होईल. या सेवा थेट पुरवण्यासाठी डॉक्टर, नर्स, थेरपिस्ट व केअरर यांची संख्याही कमी झालेली असेल. थोडक्यात, संसाधनं व आरोग्याचे अर्थसंकल्प मर्यादित झाले असतानाही गरजूंची संख्या वाढेल.

प्रतिष्ठा जपणारं वार्धक्य असावं यासाठी कमी श्रमात अधिक परिणामकारक कामकाज साधण्याचे मार्ग शोधायला हवेत. ही उणीव भरून काढायला लोक स्वाभाविकपणे तंत्रज्ञानाची मदत...


...ी जातेय ती यापेक्षा जास्त आहे.

आतापर्यंत किती आंदोलकांना अटक झाली, याची नेमकी माहिती अद्याप उपलब्ध झाालेली नाही. 'द असिस्टंट असोसिएशन फॉर पॉलिटिकल प्रिझनर्स' या संस्थेने दिलेल्या आकडेवारीनुसार आतापर्यंत 850 आंदोलकांना अटक करण्यात आली आहे. मात्र, गेल्या दोन दिवसात म्हणजे शनिवार आणि रविवारी आणखी शेकडो आंदोलकांना अटक झाली असावी, असा अंदाज या संस्थेने व्यक्त केला आहे.

सुरक्षा दलांच्या कठोर भूमिकेनंतरही म्यानमारमधल्या अनेक शहरात निदर्शनं सुरूच आहेत. या आंदोलनांमध्ये जवळपास सर्वच समाज, वर्ग आणि वया... उर्वरित लेख लिहा:

स्पष्ट दिसतय.

नायन विन शेन नावाच्या एका आंदोलकाने रॉयटर्सशी बोलताना सांगितलं, "त्यांनी आम्हाला मागे ढकलण्याचा प्रयत्न केला तर आम्ही पुन्हा नव्याने उभे राहू. त्यांनी हल्ला केला तर आम्ही तो परतवून लावू. लष्करासमोर आम्ही कधीही गुडघे टेकणार नाही."

तर एक आंदोलक महिला म्हणते, "त्यांनी आमच्यावर काल आणि याआधीही गोळीबार केला आहे. मात्र, मी याला घाबरत नाही. निदर्शनांसाठी घरातून बाहेर पडतानाच मी त्यांचा शेवटचा निरोप घेतलाय. कारण कदाचित मी जिवंत घरी परतणार नाही. लष्कराचा आधीच पराभव झालेला आहे. आम्ही लष्कराला सांगू इच्छितो की आम्ही घाबरत नाही आणि मागेही हटणार नाही."

अॅमी कायव नावाच्या आंदोलकाने म्हटलं, "आम्ही येताच पोलिसांनी गोळीबार सुरू केला. त्यांनी इशाऱ्याचा एक शब्दही उच्चारला नाही. काही जण जखमी झाले आहेत तर काही शिक्षक अजूनही शेजाऱ्यांच्या घरात लपलेत."

आँग सान सू ची कुठे आहेत?

लष्करी उठावानंतर राजधानीत लोकशाहीवादी नेत्या आँग सान सू ची यांना स्थानबद्ध करण्यात आलं होतं. तेव्हापासून त्या कुठे आहेत, याचा पत्ता नाही. लष्करी उठावानंतर त्या कुठेच दिसलेल्या नाहीत.

सू ची यांच्या समर्थकांकडून आणि आंतरराष्ट्रीय पातळीवरूनही त्यांची सुटका करण्याची मागणी होतेय. डिसेंबरमध्ये झालेल्या निवडणुकीत आँग सान सू ची यांच्या नॅशनल लिग फॉर डेमोक्रसी पार्टी या पक्षाने घवघवीत यश मिळवलं होतं. हा निकाल लष्करानेही मान्य करावा आणि सू ची यांची सुटका करावी, अशी आंदोलकांची मागणी आहे.

नोंदणी न केलेला वॉकी-टॉकी बाळगणे आणि कोरोना विषाणूला आळा घालण्यासाठी लागू करण्यात आलेले नियम तोडणे, या प्रकरणांमध्ये आँग सान सू ची यांच्याविरोधात कोर्टात खटला सुरू आहे. उद्या म्हणजेच सोमवारी त्यांना कोर्टात हजर रहायचं आहे.

मात्र, आँग सान सू ची यांच्याशी अजूनही संपर्क होत नसल्याचं त्यांच्या वकिलांचं म्हणणं आहे.

हे वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.रोज रात्री8 वाजता फेसबुकवर बीबीसी मराठी न्यूज पानावर बीबीसी मराठी पॉडकास्ट नक्की पाहा.)


...ी तिच्यावरची बंदी उठवण्यात आली.

द्युती चंदने जाहीरपणे मान्य केलं की ती समलैंगिक आहे, असं करणारी ती पहिली भारतीय अॅथलिट ठरली आहे.

3. कोनेरू हंपी

महिला रॅपिड चेस चॅम्पियन

कोनेरु हंपी

कोनेरू हंपी भारतातल्या सर्वोत्तम महिला बुद्धिबळ खेळाडूंपैकी एक आहे. तिचा जन्म आंध्र प्रदेशात झाला. लहानपणीच ती बुद्धिबळात कुशल असल्याचं तिच्या वडिलांच्या लक्षात आलं.

2002 मध्ये 15 व्या वर्षी जगातली सर्वांत लहान ग्रँडमास्टर बनण्याचा विक्रम तिच्या नावे लागला. हा विक्रम 2008 मध्ये चीनच्या होऊ यिफानने मोडला. सध्या ... उर्वरित लेख लिहा:

शियन गेम्समध्ये भारताने सुवर्ण पदक जिंकलं, त्याच वर्षी हॉकी वर्ल्डकपच्या उपांत्य फेरीत संघ पोहचला आणि राष्ट्रकुल स्पर्धांमध्ये चौथ्या क्रमांकावर राहिला.

राणीचा जन्म हरियाणातल्या एका गरीब घरात झाला. तिला पद्मश्री पुरस्काराने सन्मानित करण्यात आलं आहे.

हेही वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.रोज रात्री8 वाजता फेसबुकवर बीबीसी मराठी न्यूज पानावर बीबीसी मराठी पॉडकास्ट नक्की पाहा.)


...ी तुमच्या नावावर करून देतो असे सांगितले तर नागपूरच्या आप्पासाहेब बुटी यांनी मी तुमच्या संपूर्ण हयातभर दरमहा 100 रुपये आणि घर, मुलाचे शिक्षण करून देतो असे सांगितले. नातलगांनीही वाटेल ती मदत करण्याची तयारी दाखवली. मात्र टिळकांच्या निर्णयात बदल झाला नाही.

टिळकांचे मन दुसरीकडे जावे यासाठी त्यांना सर्वांनी नाशिकला नातेवाईकांकडे पाठवले होते. मात्र त्यांनी तेथून निघून सरळ मुंबई गाठली. मुंबईत त्यांनी रे. जस्टीन अॅबट, रे. ई. एम. ह्यूम आणि रे. आनंदराव हिवाळे यांची भेट घेतली आणि ख्रिस्ती होण्याची इच्छा व्... उर्वरित लेख लिहा:

रिस्ती झाल्यावर त्यांच्या आयुष्याचा महत्त्वाचा काळ राहुरी, अहमदनगर, महाबळेश्वर, वाई अशा गावांमध्ये गेला.

1842 पासून नगरमध्ये ख्रिस्ती मिशनऱ्यांनी 'ज्ञानोदय' हे नियतकालिक सुरू केले होते. ना. वा. टिळकांनी 1900-1919 या कालावधीमध्ये या नियतकालिकाचे संपादक म्हणून काम केले. त्यानंतर त्यांचे पुत्र देवदत्त यांनी अनेक वर्षे संपादनाचं कार्य पुढे नेलं.

'स्मृतिचित्रे'चा शांता गोखले यांनी इंग्रजीत अनुवाद केला आहे.

1919मध्ये टिळकांचं शेवटचं आजारपण सुरू झालं. 9 मे 1919 रोजी त्यांनी मुंबईत जे. जे. रुग्णालयात अखेरचा श्वास घेतला. त्याच्या आदल्याच वर्षी डिसेंबर महिन्यात टिळकांनी आपलं मृत्यूपत्र लिहून ठेवलं होतं.

त्यामध्ये मृत्यूनंतर आपल्या देहाचं दहन करण्यात यावं, आपल्या अस्थींवर कबर उभारून पुष्कळ अजुनी उणा! प्रभु, मी पुष्कळ अजुनी उणा!! हा चरण कोरावा असं त्यांनी लिहून ठेवलं होतं.

तसेच माझ्या नावाच्या पूर्वी रेव्हरंड किंवा मि. किंवा रा. रा. यातले कोणतेही उपपद लावू नये. एन. व्ही. टिळक असे इंग्रजीप्रमाणे न लिहिता मराठीत नारायण वामन टिळक असे लिहावे असे त्यांनी मृत्युपत्रात नमूद केलं होतं.

आज टिळकांना जाऊन 100 वर्षं झाली. काळाच्या ओघात ते थोडे विस्मृतीत चालले आहेत. कदाचित त्यांच्या कविता पुन्हा वाचण्यानं, 'स्मृतिचित्रे' वाचण्यानं ना. वा. टिळक आणि लक्ष्मीबाईंचा काळ शब्दांमधून तरी आपल्याला अनुभवायला मिळेल.

'टिळकांची उपासनं गीतं आजही लोकप्रिय'

रे. टिळकांनी लिहिलेली उपासनं गीतं आजही मराठी ख्रिस्ती मंडळी विविध चर्चेसमध्ये म्हणतात अशी माहिती डॉ. रंजन केळकर देतात.

डॉ. केळकर भारतीय हवामान विभागाचे माजी संचालक होते, त्यांचे वडील रत्नाकर हरी केळकर ज्ञानोदय नियतकालिकाचे संपादक होते तसेच त्यांचे आजोबा हरी गोविंद केळकर यांनी पोलादपूर येथे कुष्ठरोग्यांसाठी रूग्णालय चालवले होते.

टिळकांच्या कवितांबद्दल बोलताना डॉ. केळकर म्हणाले, "मराठी ख्रिस्त मंडळींमध्ये 'उपासना संगीत' नावाचं पुस्तक अत्यंत प्रसिद्ध आहे. त्यामध्ये विविध मराठी कवींनी लिहिलेली भजनं आणि गाणी आहेत. त्यात सुमारे 600 गाणी असावीत, त्यातील निम्मी गीतं एकट्या टिळकांचीच आहेत. टिळकांची गीतं गेय आणि रसाळ आहेत. एकेकाळी चर्चमध्ये हार्मोनियम, चिपळ्या घेऊन भजनं होत असत. माझे वडील टिळकांचे ख्रिस्तायन आणि अभंगांजली शिकवायचे. टिळकांच्या गीतांचा वारसा लुप्त होऊ नये म्हणून सर्वांनी...


...ी ते यावेळी म्हणाले.

युतीची घोषणा करताना अडीच वर्षांच्या मुख्यमंत्रिपदावर पॉवर शेअरिंगचा अर्थ काय, या प्रश्नावर त्यांनी आधी आढेवेढे घेतले खरे मात्र निवडणुकांनंतर मुख्यमंत्री शिवसेनेचा असेल का, ते पाहून असं म्हणाले.

शिवसेनेच्या मनात मुख्यमंत्री कोण, या प्रश्नावर नंतर त्यांनी उद्धव ठाकरेंचं नाव घेतलं. आगामी निवडणुकीत भाजप-शिवसेने युतीचा विजय झाला तर उद्धव ठाकरेंनी मुख्यमंत्री व्हावं, अशी इच्छा त्यांनी व्यक्त केली.

"बाळासाहेब हुकुमशाह होते, त्यांची पक्ष चालवण्याची तशी पद्धत होती तर उद्धव ठाकरे... उर्वरित लेख लिहा:

्हणाले.

"मजबूत विरोधी पक्ष हवा, त्याला पांगळं करून देश चालवावा, या मताचे आम्ही नाही," असंही ते म्हणाले.

प्रियंका गांधी यांच्या राजकारणात एन्ट्रीबाबत बोलताना ते म्हणाले, "प्रियंका या काँग्रेसच्या नेत्या आहेत. पण फक्त त्या काँग्रेसच्या आहेत, म्हणून आम्ही त्यांना विरोध का करावा?" असा प्रश्न त्यांनी विचारला.

राष्ट्र महाराष्ट्र

कार्यक्रमाची रूपरेषा अशी आहे -

यांपैकी कुठल्याही नेत्याला तुम्हाला प्रश्न विचारायचा असल्यास मुलाखत सुरू असताना त्या लाईव्ह व्हीडिओच्या खाली कमेंट्समध्ये प्रश्न विचारू शकता. ट्विटरवर #राष्ट्रमहाराष्ट्र असा हॅशटॅग वपारूनही तुम्ही मत व्यक्त करू शकता किंवा प्रश्नही विचारू शकता.

हेही वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)


...ी त्यांची कामगिरी आणि खेळाडूंची लोकप्रियता या मुद्यांमुळे हे दोन संघ स्पर्धेत मागे पडले.

विराट कोहली आणि डेव्हिड वॉर्नर एकमेकांशी हुज्जत घालताना

भारत-ऑस्ट्रेलिया याआधीही खेळतच होते. चांगल्या दर्जाचं क्रिकेट व्हायचं. एक मुद्दा महत्त्वाचा ते म्हणजे आयपीएल स्पर्धेत सर्वाधिक विदेशी क्रिकेटपटू ऑस्ट्रेलियाचे असतात.

गेल्या 25 वर्षात ऑस्ट्रेलियाची कामगिरी स्तिमित करणारी अशी होती. या कारणांमुळे ऑस्ट्रेलियाचे खेळाडू भारतात लोकप्रिय आहेत. त्यांचा भारतात मोठा चाहतावर्ग आहे. ऑस्ट्रेलियाचा खेळ आवडणारी आणि... उर्वरित लेख लिहा:

ेटविश्व ढवळून निघालं होतं. भारतीय संघ २००७-०८ मध्ये ऑस्ट्रेलियाच्या दौऱ्यावर होता. दुसऱ्या टेस्टदरम्यान ऑस्ट्रेलियाचा अष्टपैलू खेळाडू अँड्यू सायमंड्सने भारतीय खेळाडू हरभजन सिंगवर वर्णद्वेषाचा आरोप केला होता. अं

पायर्सकडून हे प्रकरण मॅचरेफरींकडे गेलं. हरभजन सिंगवर तीन सामन्यांची बंदी घालण्यात आली होती. मग हे प्रकरण तटस्थ लवादाकडे केलं. सुनावणी झाली. तोपर्यंत दोन्ही संघांतील संबंध ताणले गेले. भारतीय संघाने दौरा अर्धवट सोडून परतण्याचा इशारा दिला. सुनावणीनंतर हरभजनवरील बंदी हटवण्यात आली. उर्वरित सामना खेळवण्यात आला.

निर्णयावरून खादाखाद

सिडनी टेस्टमध्येच ब्रेट लीच्या बॉलिंगवर सौरव गांगुलीचा कॅच स्लिपमध्ये मायकेल क्लार्कने टिपला. थर्ड अंपायरकडे निर्णय सोपवण्यात आला. तेव्हा बॉल जमिनीला टेकल्याचं दिसत होतं. मात्र त्याआधीच पॉन्टिंगने आऊट असल्याची खूण गांगुलीच्या दिशेने केले.

आऊट देणं हे अंपायरचं काम आहे की तुझं आहे असं गांगुलीने पॉन्टिंगला सुनावलं. मंकीगेट प्रकरणावेळी फक्त एक संघ खिलाडूवृत्तीने खेळला असा टोला भारतीय कर्णधार अनिल कुंबळेने लगावला होता.

गंभीर-वॉटसन भिडले

राजधानी दिल्लीत फिरोझशाह कोटला मैदानावर झालेल्या टेस्टमध्ये भारताचा सलामीवीर गौतम गंभीर आणि ऑस्ट्रेलियाचा अष्टपैलू खेळाडू शेन वॉटसन एकमेकांविरुद्ध उभे ठाकले होते.

रन घेत असताना वॉटसन गंभीरला उद्देशून काहीतरी बोलला. यामुळे चिडलेल्या गंभीरने दुसऱ्या रनवेळी वॉटसनला कोपराने ढुशी मारली.

कोहली प्रेक्षकांवर चिडला

2012 मध्ये भारतीय संघ ऑस्ट्रेलियाच्या दौऱ्यावर असताना विराट कोहली आणि ऑस्ट्रेलियन प्रेक्षक यांच्यात वाद झाला होता.

प्रेक्षकांनी कोहलीला शिवीगाळ केली. आक्रमक स्वभावाच्या कोहलीने आक्षेपार्ह कृतीतून प्रत्युत्तर दिलं. या कृत्यामुळे कोहलीच्या मानधनातून ५० टक्के रक्कम कापून घेण्यात आली. कोहलीने चूक मान्य केली मात्र प्रेक्षकांनी शिवीगाळ करणं योग्य नाही, असं नमूद केलं होतं.

स्मिथचं ब्रेनफेड

ऑस्ट्रेलियाचा संघ 2016-17मध्ये भारताच्या दौऱ्यावर आला होता. त्या मालिकेतल्या एका मॅचमध्ये स्मिथला अंपायरने आऊट दिलं.

डीआरएस घ्यावं की नाही यासाठी स्मिथने ड्रेसिंगरुमच्या दिशेने पाहिलं. नियमांनुसार दोन्ही बॅट्समनने आपापसात चर्चा करून डीआरएससाठी टी आकाराची खूण करायची असते. तटस्थ व्यक्ती किंवा संघव्यवस्थापनाला विचारण्याची अनुमती नाही.

 स्मिथने असं केल्यानंतर...


...ी त्यांच्याकडे आता वेळच उरला नाही.

भगतसिंग यांचा खाकी रंगाचा शर्ट

मेहतांनी त्यांना विचारलं, तुम्ही देशाला काही संदेश देऊ इच्छित आहात? तेव्हा भगतसिंग यांनी पुस्तक वाचतानाच म्हटलं, "केवळ दोन संदेश... साम्राज्यवाद मुर्दाबाद आणि इंकलाब जिंदाबाद!"

त्यानंतर भगतसिंग यांनी मेहता यांना सांगितलं की, "पंडित नेहरू आणि सुभाषचंद्र बोस यांना धन्यवाद सांगा. या दोघांनीही माझ्या खटल्यात गांभिर्यानं लक्ष घातलं."

भगतसिंग यांना भेटल्यानंतर मेहता राजगुरूंना भेटायला गेले.

राजगुरू यांचे अंतिम शब्द होते की, "आपण लव... उर्वरित लेख लिहा:

काढली नाही. अनेकदा तर गरिबांना होणाऱ्या त्रासामुळे ईश्वारावर टीकाही केलीय. जर मी आता त्याची माफी मागितली, तर तो म्हणेल याच्यापेक्षा घाबरट कुणी नाही. याचा शेवट जवळ येतोय. त्यामुळे हा माफी मागायला आलाय."

भगतसिंग यांनी हे घड्याळ जयदेव कपूर यांना भेट म्हणून दिलं होतं.

तुरुंगाच्या घड्याळात संध्याकाळचे सहा वाजले. कैद्यांना दुरुनच कुणी चालत येत असल्याचे आवाज येऊ लागले. सोबत एका गाण्याचा आवाजही येऊ लागला, "सरफ़रोशी की तमन्ना अब हमारे दिल में है..."

सगळ्यांनी 'इंकलाब जिंदाबाद' आणि 'हिंदुस्तान आजाद हो' अशा घोषणा देण्यास सुरुवात केली. फाशीचा दोरखंड जुना होता, मात्र फाशी देणारे तंदुरुस्त होते. फाशी देण्यासाठी लाहोरजवळील शाहदरा येथून जल्लाद बोलावण्यात आला होता.

भगतसिंग राजगुरू आणि सुखदेव यांच्या मधे उभे होते. भगतसिंग हे आईला दिलेला शब्द पूर्ण करू इच्छित होते. फाशीवेळी 'इंकलाब जिंदाबाद'ची घोषणा त्यांना द्यायची होती.

लाहोर सेंट्रल जेल

लाहोर जिल्हा काँग्रेसचे सचिव पिंडी दास सोंधी यांच्या घराच्या अगजदी जवळच लाहोर सेंट्रल जेल होतं. भगतसिंग यांनी एवढ्या मोठ्या आवाजात 'इंकलाब जिंदाबाद'ची घोषणा दिली होती की, सोंधी यांच्या घरापर्यंत ऐकायला आलं.

भगतसिंग यांचा आवाज ऐकताच तुरुंगातील इतर कैदीही घोषणा देऊ लागले. तिन्ही क्रांतिकारकांच्या गळात फाशीचा दोर बांधण्यात आला. त्यांचे हात-पाय बांधण्यात आले. तेव्हा जल्लादाने विचारलं, सर्वांत आधी कोण फासावर जाईल?

असेंबली बॉम्ब केसमध्ये लाहोरच्या सीआयडीने जप्त केलेला बॉम्ब

सुखदेव यांनी सर्वात आधी फासावर जाण्याबाबत होकार दिला. जल्लादाने एक एक करुन दोरखंड खेचला आणि त्यांच्या पायाखाली आधारासाठी असलेल्या ठोकळ्याला पाय मारून हटवलं. बराच वेळ तिघांचेही मृतदेह लटकलेलेच होते.

नंतर तिघांचेही मृतदेह खाली उतरवले गेले. तिथं उपस्थित असलेले लेफ्टनंट कर्नल जेजे नेल्सन आणि लेफ्टनंट कर्नल एनएस सोधी यांनी तिघांनाही मृत घोषित केलं.

अंत्यसंस्कार

एका तुरुंगाधिकाऱ्यावर या फाशीचा इतका परिणाम झाला की, त्याला जेव्हा तिघांच्याही मृतदेहांची ओळख पटवण्यास सांगण्यात आलं, तेव्हा त्याने नकार दिला. त्याला तिथल्या तिथे निलंबित करण्यात आलं. त्यानंतर एका कनिष्ठ अधिकाऱ्याने ओळख पटवली.

तुरुंगाच्या आतच या तिघांचेही अंत्यसंस्कार करण्याची आधी योजना होती. मात्र, तुरुंगाधिकाऱ्यांना वाटलं की, तुरुंगातून धूर येताना दिसला, तर...


...ी थांबतात या सगळ्या गोष्टींवर सरकार नजर ठेवू शकतं.

पण त्याहूनही सगळ्यात महत्त्वाचा मुद्दा म्हणजे हे आरोग्य संकट टळल्यानंतर हा डेटा नष्ट केला जाणार आहे का, आणि जर हो, तर मग कधी याबद्दल कुठलीही स्पष्टता सरकारने दिलेली नाही.

सायबर एक्सपर्ट पवन दुग्गल म्हणतात "एकीकडे हे अॅप तुमचं कोव्हिड-19 स्टेटस अपडेट करतं तर दुसरीकडे तुमच्या लोकेशनवरही चोवीस तास लक्ष ठेवून असतं. दुसरं म्हणजे हा सर्व डेटा कोणत्या कंपनीकडे जातोय, हे अजूनतरी स्पष्ट नाही. तिसरं म्हणजे या अॅपच्या माध्यमातून तुमच्या आरोग्याची माहिती ... उर्वरित लेख लिहा:

ी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)


...ी दरवाढ 50 टक्के करण्यात यावी."

"साखर करखाना, मुकादम आणि ऊसतोड कामगार यांच्यातल्या व्यवहाराला कायदेशीर अधिष्ठान प्राप्त करून द्यावी," अशीही मागणी असल्याचं धस यांनी सांगितलं.

त्यामुळे ऊसतोड कामगारांच्या संपाचं निमित्त करून भाजप पंकजा यांची कोंडी करत आहे का आणि शरद पवारांशी जवळीक साधत पंकजा आपल्या पक्षाला 'स्ट्राँग मेसेज' देत आहेत का?

याबद्दल बोलताना ज्येष्ठ पत्रकार जयदेव डोळे यांनी म्हटलं, "पंकजा मुंडे यांची ऊसतोड कामगारांच्या प्रश्नावरून भाजपकडून कोंडी करण्याचा प्रयत्न सध्या सुरू असल्याचं द... उर्वरित लेख लिहा:

पर्याय ठरू शकतात का, असा प्रश्न आम्ही ज्येष्ठ पत्रकार जयदेव डोळे यांना विचारला होता.

त्यावेळी त्यांनी म्हटलं होतं की, "भागवत कराड हे ओबीसी नेतेच काय, ते मुंडे कुटुंबीयांनाही पर्याय ठरू शकत नाहीत. एकनाथ खडसे, गोपीनाथ मुंडे यांना ओबीसी नेते ही ओळख मिळाली. त्यात गोपीनाथ मुंडे यांनी खऱ्या अर्थानं ओबीसींचं राजकारण केलं. भागवत कराड यांनी राज्यसभेत जाण्यापूर्वी औरंगाबादच्या महापौरपदाच्या पलीकडे काही फारशी उडी मारली नाही."

ज्येष्ठ पत्रकार श्रीमंत माने यांनीही म्हटलं होतं की, "गिरीश महाजन किंवा भागवत कराडांकडे पर्याय म्हणून पाहिले तरी ते सकारात्मकदृष्ट्या पर्याय दिले नाहीत, तर पक्षातल्याच नेत्यांना आव्हान देण्यासाठी यांना मोठं केलं गेलं. त्यामुळे यांना आपण पर्याय तरी कसं म्हणणार?"

पक्षीय राजकारणातलं हेच आव्हान पेलण्यासाठी आता पंकजाही शरद पवारांचा आधार घेत आहेत का?

'शरद पवारांचा पाठिंबा ही जमेची बाजू'

याबद्दल बोलताना ज्येष्ठ पत्रकार संजीव उन्हाळे यांनी म्हटलं, "पंकजा या शरद पवारांच्या जवळ जात पक्षाला निश्चितच संदेश देत आहेत. मुळात मुख्यमंत्री उद्धव ठाकरे यांच्यामुळे पंकजा मुंडे यांचे या सरकारसोबत चांगले संबंध आहेत. शिवाय शरद पवारांकडूनही त्यांना सकारात्मक प्रतिसाद मिळाला आहे. त्याचं चित्र या ऊसतोड कामगारांच्या बैठकीच्या निमित्तानं पहायलाही मिळालं."

"यात एक गोष्ट महत्त्वाची आहे, ती म्हणजे गोपीनाथ मुंडे आणि शरद पवार यांचे संबंध खूप कडवट होते. मुंडे यांनी पवारांवर भ्रष्टाचाराचे गंभीर आरोप केले होते. त्यांचं राजकारण पवारविरोधावर बेतलं होतं. या आरोप-प्रत्यारोपांच्या राजकारणाचा स्वतः मुंडे आणि शरद पवारांनीही खूप त्रास झाला. या सगळ्या भूतकाळाचा विचार करता पंकजा यांना शरद पवारांचा सकारात्मक पाठिंबा मिळणं ही सध्याच्या त्यांच्या राजकारणाच्या दृष्टिनं खूप जमेची बाजू आहे," उन्हाळे सांगतात.

पुढे उन्हाळे सांगतात, "आता ऊसतोड कामगारांच्या आंदोलनाचा प्रश्न आणि सुरेश धस यांच्याबद्दल बोलायचं तर धस यांचं नेतृत्व ऊसतोड कामगारांमध्ये किती प्रस्थापित आहे हा प्रश्न आहे. शिवाय, पंकजा मुंडे यांच्या यासंबंधीच्या मागण्या या मान्य करण्यासारख्या आहेत, याच्या उलट धस हे कायम बार्गेन करणारे नेते आहेत. त्यामुळेच ऊसतोड कामगारांच्या प्रश्नावर पंकजा यांना शरद पवारांनी महत्त्व दिलं."

भाजपच्या पक्षांतर्गत राजकारणाबद्दलही संजीव उन्हाळे यांनी...


...ी दुसऱ्या मैदानाची मागणी केली ती देखील पोलिसांनी सुरक्षेच्या कारणाने नाकारली," असं छारा सांगतात.

याच कारणामुळे पाटीदार अनामत आंदोलन समितीच्या एका कार्यकर्त्याच्या घरी अहमदाबाद शहराच्या परिसरात असलेल्या 'ग्रीनवूड बंगलोज' येथे त्यांनी घरी उपोषण करण्याचा निर्णय घेतला.

सरकार जपून पावलं उचलत आहे?

गेल्या विधानसभेत अल्पेश ठाकूर, हार्दिक पटेल आणि जिग्नेश मेवाणी यांनी सत्ताधारी भाजपला आव्हान दिलं होतं. त्यामुळे भारतीय जनता पक्ष त्यांच्याबाबत पावलं जपून उचलत आहेत असं जाणकार सांगत आहेत.

"यावेळी हार्... उर्वरित लेख लिहा:

"हार्दिक पटेल हे एकटे पडले आहेत. त्यांची टीम विखुरली गेली आहे. पाटीदार आंदोलनाची दिशा बदलली आहे," असं मत एकेकाळचे हार्दिक पटेल यांचे सहकारी अतुल पटेल यांनी बीबीसी गुजरातीसोबत बोलताना व्यक्त केलं होतं.

अतुल पटेल हे सध्या काँग्रेससोबत आहे. ते म्हणतात, "जर हार्दिक पटेल येणाऱ्या निवडणुकीत काँग्रेसकडून निवडणूक लढवणार असतील तर त्यांनी ते आताच जाहीर करावं. ऐनवेळी त्यांनी तसं जाहीर करणं म्हणजे समर्थकांची फसवणूक ठरेल."

आपण एकटे नाही असं मात्र हार्दिक यांनी वेळोवेळी म्हटलं आहे. ते सांगतात, "सुरुवातीला मी एकटाच होतो. आंदोलन सुरू केलं आणि लोक माझ्यासोबत जोडले गेले. काही लोक मला सोडून गेले हे जरी खरं असलं तरी मी मात्र एकटा पडलेलो नाही."

'हार्दिक यांना काँग्रेसचा पाठिंबा?'

हार्दिक पटेल यांना भेटायला आलेले काँग्रेस नेते.

हार्दिक उपोषणाला बसल्यानंतर त्यांना मोठ्या प्रमाणात काँग्रेस नेते भेटायला आले.

सिद्धार्थ पटेल, अर्जुन मोधवाला, काँग्रेस आमदार शैलेश परमार, हिम्मत सिंह पटेल आणि माजी खासदार विक्रमभाई मदाम या नेत्यांनी हार्दिक यांची भेट घेतली.

या व्यतिरिक्त राष्ट्रवादी काँग्रेसचे नेते प्रफुल पटेल, तृणमूल काँग्रेस नेते दिनेश त्रिवेदी यांनी देखील त्यांची भेट घेतली.

"हार्दिक पटेल यांना भेटायला येणाऱ्यांमध्ये काँग्रेस नेत्यांची संख्या सर्वाधिक आहे त्यामुळे हार्दिक आणि काँग्रेसच्या जवळीकतेबाबत लोक शंका घेत आहेत. हार्दिक यांना काँग्रेसचा पाठिंबा असल्याचं लोकांना वाटत आहे, त्यामुळे देखील त्यांच्या प्रती असणारी सहानुभूती कमी झाल्याचं दिसतं," असं उमट सांगतात.

हे वाचलं का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)


...ी देशातली शिखर प्रयोगशाळा पुण्यात आहे. त्याशिवाय मुंबईच्या कस्तुरबा रुग्णालयात राज्यातली मध्यवर्ती प्रयोगशाळा आणि नागपूरच्या इंदिरा गांधी वैद्यकीय महाविद्यालयात कोव्हिडच्या निदानाची सुविधा उपलब्ध आहे.

महाराष्ट्राचे राज्य सर्वेक्षण अधिकारी डॉ. प्रदीप आवटे सांगतात, "कोव्हिड-19 हा आजार अजून नवा आहे, पण तो पसरण्याआधीच अल्पकाळात राज्यात तीन सुसज्ज प्रयोगशाळा सुरू करू शकलो आहोत. कुठलाही आजार येतो, तेव्हा तुमच्या व्यवस्थेकडे निदानाची क्षमता असावी लागते. निदान झालं तरंच त्यावर उपचार किंवा प्रतिबंध करत... उर्वरित लेख लिहा:

ा सुधारली आहे का? याआधी 2009 साली स्वाईन फ्लूची साथ पसरली, तेव्हा त्याला आळा घालताना आरोग्य यंत्रणांची कसोटी लागली होती.

इंडियन मेडिकल असोसिएशनचे महाराष्ट्र राज्याचे अध्यक्ष अविनाश भोंडवे सांगतात, "त्यावेळी आजाराच्या तीव्रतेची फारशी माहिती नव्हती आणि आपण गाफिल होतो. पण आता तसं नाही. स्वाईन फ्लूच्या दरवर्षी येणाऱ्या साथीमुळे अशा प्रकारच्या तीव्र साथींच्या दरम्यान काळजी कशी घ्यायची, त्याचं निदान कसं करायचं, प्राथमिक उपचार कसे करायचे, कुणाला धोका जास्त आहे, याची माहिती खासगी डॉक्टर्सकडेही आहे."

कोरोनाव्हायरस संदर्भातली माहिती जशी समोर येते आहे, तसे त्याविषयीचे मेडिकल अपडेट्स, औषधं, जागितक आरोग्य संघटनेनं केलेल्या सूचना अशी माहिती इंडियन मेडिकल असोसिएशन त्यांच्या महाराष्ट्रातल्या चाळीस हजारांहून अधिक सदस्यांपर्यंत पोहोचवते आहे.

पण कोरोना व्हायरसवर अजून ठोस उपाय सापडलेला नसल्यानं, त्याची लागण होणार नाही याची लोकांनीही काळजी घेणं जास्त महत्वाचं ठरतं.

केवळ शासकीय यंत्रणांवर अवलंबून राहता येणार नाही, तर सार्वजनिक आरोग्याच्या दृष्टीनं महत्त्वाच्या सवयी अंगी बाळगायला हव्यात. त्यामुळं कोरोनाव्हायरसच नाही, तर स्वाईन फ्लू आणि टीबीलाही आळा घालण्यासाठी मदत होईल.

हेही वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)


...ी धरणाचे दरवाजेसुद्धा कुठल्याही क्षणी उघडले जाण्याची शक्यता आहे. जिलह्यातले एकूण 102 बंधारे पाण्याखाली गेले आहेत.

सांगलीमध्ये पावसाचा जोर वाढला आहे. इथे कृष्णा नदीच्या पाण्याची पातळी 20 फुटांपर्यंत पोहोचली आहे. गेल्या दोन दिवसांपासून जिल्ह्यात पाऊस सुरू आहे. त्यामुळे कृष्णा आणि वारणा या नद्यांची पातळी झपाट्याने वाढत आहे.

सततच्या पावसाने ठाणे, पालघर आणि मुंबईतला काही भाग पाण्याने व्यापला गेला आहे.

गेल्या सुरू असलेल्या पावसामुळे जागोजागी पाणी साचले आहे. यामुळे जनजीवन विस्कळीत झाले आहे.

घरात... उर्वरित लेख लिहा:

लक कृष्णकांत होसाळीकर यांनी माध्यमांशी बोलताना दिली.

दरम्यान पावसामुळे मुंबईतली अंशतः सुरू असलेली रेल्वे वाहतूक काही स्थानकांदरम्यान बंद करण्यात आली आहे. मध्य रेल्वेची वाहतूक हर्बर मार्गावर सीएसएमटी ते वाशी आणि मुख्य मार्गावर सीएसएमटी ते कुर्ला दरम्यान सध्या बंद करण्यात आली आहे.

मुंबईमध्ये पावसामुळे जनजीवन अस्ताव्यस्त झाल्याचं दिसून येतंय.

मुंबईच्या अनेक उपनगरांमध्ये कालपासून पाऊस चालूच आहे. शहराच्या पश्चिम उपनगरांमध्ये पावसाचा जोर जास्त आहे. वसई विरार नालासोपाऱ्यात रात्रभर जोरदार पाऊस सुरु आहे. शहरातील सखल भागातील मुख्य रस्ते जलमय झाले आहेत.

नालासोपारा पूर्व सेंट्रल पार्क, नागीनदास पाडा, तुलिंज, आचोले, विरार पूर्व चंदनसार, पश्चिम विवा कॉलेज रोड, एम बी इस्टेट, वसई पश्चिम समता नगर, पार्वती क्रॉस रोड, सागरशेत, वसई पूर्व नवजीवन, सातीवली परिसरातील मुख्य रस्ते जलमय झाले आहेत. रात्रभर पडणाऱ्या पावसामुळे विजेचाही लपंडाव सुरु आहे. पावसाचा जोर अजूनही कायम आहे.

कोकणात रत्नागिरी, रायगड आणि सिंधुदुर्ग जिल्ह्यात पावसाचा जोर कायम दिसून येत आहे. जोरदार वाऱ्यासह पाऊस कोसळत आहे. कालपासून सुरु झालेला पाऊस अद्याप थांबलेला नाही. त्यामुळे नद्यांनी धोक्याची पातळी ओलांडलेली दिसून येत आहे. अनेक ठिकाणी पुराचे पाणी शहरांत घुसल्याचे चित्र दिसून येत आहे.

कोकणात 7 ऑगस्टपर्यंत तर मध्य महाराष्ट्र आणि मराठवाड्यात 6 ऑगस्टपर्यंत तर विदर्भात आज मुसळधार पावसाचा अंदाज वर्तविण्यात आला आहे.

कोल्हापुरात पंचगंगा नदीचे पाणी पात्राबाहेर

कोल्हापुरात पंचगंगा नदीचे पाणी पात्राबाहेर आले आहे. 33 फुटांपर्यंत हे पाणी पोहोचलं असून इशारा पातळीपर्यंत म्हणजेच 29 फुटांपर्यंत हे पाणी येण्याची शक्यता आहे.

सध्या, कोल्हापूर शहरात पाणी साचायला सुरुवात झाली आहे. कोल्हापूर जिल्ह्यातील गांधीनगर बाजारपेठेत पाणी शिरल्याने व्यापारी धास्तावले आहेत.

अजूनही पाऊस सुरूच राहिला तर गेल्यावर्षी सारखी परिस्थिती होईल. काही ठिकाणचे रस्ते एव्हाना पाण्याखाली गेले आहेत. अतिवृष्टीमुळे जिल्ह्यातील 86 बंधारे देखील पाण्याखाली गेले आहेत.

कोयना धरणात फक्त 24 तासांत 6 TMC ने धरण भरेल इतका पाऊस झाला आहे. येत्या 7 तारखेपर्यंत अतिवृष्टी चा इशारा देण्यात आला आहे.

रत्नागिरीत मुसळधार पाऊस

 जिल्ह्यात गेल्या 2 दिवसांपासून कोसळत असलेल्या पावसमुळे सर्वच नद्यांच्या पाणी पातळीत वाढ झाली...


...ी नसती तर मतांचं विभाजन झालं असतं. ते भाजपने टाळलं आहे. पाच वर्षांपूर्वीसारखी परिस्थिती राहिलेली नाही. त्यामुळे नुकसान होणार हे नक्की पण युतीमुळे नुकसानीचं प्रमाण भाजपने कमी केलं आहे. युती झाली नसती तर शिवसेनेच्या जागी कमी होणार आणि याचा फायदा काँग्रेसला होणार याची जाणीव भाजपला आहे. एकप्रकारे युतीचा निर्णय भाजपसाठी डिझॅस्टर मॅनेजमेंट आहे'', असं चोरमारे यांनी सांगितलं.

भाजपच्या खेळीचा अर्थ  उलगडून सांगताना चोरमारे सांगतात, ''उद्धव ठाकरेंना सन्मान हवा होता. बाळासाहेब ठाकरेंच्यावेळी भाजप नेते त्य... उर्वरित लेख लिहा:

सर्वश्रुत आहे. पाच वर्षांपूर्वी मोदींची लाट होती. ती आता नाही हे अमित शहांना कळलं आहे. शरद पवारांसारख्या मुरलेल्या राजकारण्याने काँग्रेससह जाण्याचा निर्णय घेतला. त्यांना ग्रासरुटची सखोल कल्पना असते. वातावरण सरकारविरोधी आहे हे समजण्यासाठी पवारांची भूमिका पुरेशी सूचक आहे'', असं ते म्हणाले.

शिवसेना सातत्याने भाजपवर टीका करते आहे. मात्र भाजपने सावध भूमिका घेतली होती. त्यांनी थेट टीका टाळली होती. भूमिकेपासून, वक्तव्यांपासून पलटी खाल्ल्याने शिवसेनेच्या विश्वासार्हतेला तडा गेला आहे असं त्यांनी सांगितलं.

हे वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)


...ी नाही, हे कसं ओळखणार?

डॉक्टरांच्या म्हणण्यानुसार कोव्हिड-19 च्या कुठल्याही रुग्णाला

या लक्षणांकडे कोव्हिड-19 च्या रुग्णांनी (ते कोव्हिडमधून बरे झालेले असो किंवा आयसोलेशनमध्ये असो) दुर्लक्ष करू नये.

कोव्हिड रुग्णांमध्ये हार्ट अटॅक किंवा कार्डियाक अरेस्ट का होतो?

डॉ. सेठ म्हणतात, "चेस्ट पेन किंवा ब्लड क्लॉटिंगमुळे (रक्तात गुठळ्या होणे) असे त्रास होऊ शकतात."

"कोव्हिड-19 च्या गंभीर रुग्णांमध्ये हॉस्पिटलमधून डिस्चार्ज मिळाल्यानंतर 4 ते 6 आठवड्यांमध्ये कधीही हार्ट अटॅक येण्याची शक्यता असते. पहिल... उर्वरित लेख लिहा:

गदुखी अशीच लक्षणं असतात. पहिल्याच आठवड्यात श्वास घ्यायला त्रास होणे, छातीत दुखणे, असे त्रास होत नाहीत. सामान्यपणे 8-10 दिवसांनंतर शरीर विषाणूविरोधात रिअॅक्ट करायला सुरुवात करतं. या काळात शरीरात इन्फ्लेशन होतं. यावेळी शरीरातील इतर अवयवांवरही परिणाम होऊ शकतो."

कोरोना विषाणू थेट हृदयावर परिणाम करत नाही. मात्र, सीआरपी आणि डी-डायमर वाढू लागतात. त्यामुळे डी-डायमर, सीबीसी-सीआरपी, आई-एल6 यासारख्या चाचण्या 7-8 दिवसांनंतरच करण्याचा सल्ला दिला जातो.

यातले काही पॅरामीटर्स वाढल्यास ते शरीरातील इतर भागात गडबड सुरू झाल्याचे संकेत असतात. या रिपोर्टवरून कुठल्या रुग्णाला कधी हॉस्पिटलमध्ये भर्ती करायचं, हे ठरवलं जातं. यावरून शरीरातला कुठला भाग विषाणूच्या जाळ्यात ओढला जातोय, कोणतं औषध द्यायचं, हे ठरवलं जातं."

हृदयाची काळजी कशी घ्यावी?

डॉ. अशोक सेठ आणि डॉ. बलबीर सिंह दोघांनीही सारखेच उपाय सुचवलेत.

6 मिनिट वॉक टेस्ट

याशिवाय 6 मिनिट वॉक टेस्टही सगळेच सांगतात. हृदय आणि फुफ्फुसं निरोगी आहेत का की त्यांना उपचाराची गरज आहे, हे घरबसल्या जाणून घेण्याचा हा सर्वात सोपा आणि प्रभावी मार्ग आहे.

मेदांता हॉस्पिटलचे लंग स्पेशलिस्ट डॉ. अरविंद कुमार सांगतात, "ही टेस्ट करण्याआधी ऑक्सिजनची पातळी चेक करावी. त्यानंतर 6 मिनिटं तुम्ही सामान्यपणे जसे चालता त्याच गतीने चालायचं आहे. त्यानंतर पुन्हा ऑक्सिजन चेक करावं."

6 मिनिटं चालल्यानंतर ऑक्सिजनची पातळी कमी होत नसेल तर याचा अर्थ तुमची फुफ्फुसं आणि हृदय दोन्ही ठणठणीत आहेत.

तुम्हाला 6 मिनिटं चालता येत नसेल तर डॉक्टरांचा सल्ला अवश्य घ्यावा. गरज असेल तर हॉस्पिटलमध्ये दाखल व्हा.

फुफ्फुसांची काळजी कशी घ्यावी?

डॉ. अरविंद कुमार कमी गंभीर लक्षणं असणाऱ्या रुग्णांना कमीत कमी 6 महिने 'ब्रेथ होल्डिंग एक्सरसाईज' करण्याचा सल्ला देतात. 25 सेकंदांपर्यंत श्वास रोखता येत असेल तर याचा अर्थ तुमचं फुफ्फुस उत्तमरित्या काम करतंय.

फुफ्फुस फुग्यासारखं असतं. आपण सामान्यपणे श्वास घेतो त्यावेळी फुफ्फुसाच्या बाहेरच्या भागापर्यंत श्वास पोहोचत नाही. मात्र, आपण अशापद्धतीचे व्यायाम करतो त्यावेळी श्वास फुफ्फुसाच्या सर्व भागांपर्यंत पोहोचतो आणि ते उघडतात. आकुंचत नाहीत.

डॉक्टर अरविंद सांगतात की गंभीर कोव्हिडमधून बरे झालेल्या रुग्णांमध्ये 6 महिन्यांनंतरही 'लंग फायब्रोसीस' म्हणजेच फुफ्फुस आकुंचन पावण्याची समस्या होऊ शकते....


...ी नाही," असो, जनता माहितीच तर मागत आहे. मात्र ती मिळतेय कुठे?

वाईस चीफ मार्शल यांनी ही प्रतिक्रिया सरकारच्या परवानगीविना दिली असेल? एका राजकीय निर्णयाला योग्य सिद्ध करण्यासाठी सैन्याला पुढे करण्याशी जोडलेले नैतिक प्रश्न ज्यांना दिसत नाही, त्यांना हे कसं चुकीचं आहे, हे कुठल्याच भाषेत सांगता येत नाही.

सरकारनं सैन्याला राजकीय व्यासपीठावर आणण्याचं धोरण अवलंबल्याची कितीतरी उदाहरणं आहेत. एका निष्पाप काश्मिरी तरुणाला जीपवर बांधून फिरवणाऱ्या मेजर गोगाईला पत्रकार परिषद घेण्याची परवानगी देणं, ही देखील ... उर्वरित लेख लिहा:

नव्हतं.

सैन्याला त्याचं काम करण्यासाठी सुविधा देणं, हे सरकारचं काम आहे.

याच देशभक्त सरकारच्या काळात सीएजीनं 2017मध्ये दिलेल्या अहवालात सांगितलं होतं की आपल्या सैन्याकडे दहा दिवस पुरेल इतकाच दारुगोळा आहे. सैन्याचा अभिमान बाळगण्याचा दावा करणारं सरकार असं कसं होऊ देऊ शकतं?

जनतेला सैन्याचा आदर वाटतो. सैन्याचा अभिमान आहे आणि त्यासाठी कुठल्याच सरकारी आयोजनाची गरज नाही. सरकारचे समर्थक आणि सरकारवर नाराज अशा सर्वच भारतीयांना सैन्याप्रति आदर आहे. मात्र त्या आदराची मात्रा, काळ आणि प्रकार सरकारी निर्देशांनी ठरू शकत नाही.

सत्तेच्या खेळात सैन्याची भूमिका

भारतीय लष्कर कायम धर्मनिरपेक्ष, बिगर-राजकीय आणि व्यावसायिक राहिलं आहे. सैन्य भारतीय राज्यघटनेनुसारच कार्य करतं. हीच बाब भारताला पाकिस्तानपासून वेगळं करते. कारण तिथं सैन्य सत्तेच्या राजकारणात महत्त्वाची भूमिका बजावतं.

निवृत्त सैन्य अधिकारी लेफ्टनंट जनरल भूपिंदर सिंह यांनी आपल्या एका लेखात सैन्याच्या राजकियीकरणाच्या धोक्यांविषयी सविस्तर लिहिलं आहे.

त्यांचं म्हणणं आहे की सैन्याची स्वतःची अशी एक संस्कृती आहे, बराकींमध्ये राहणारे जवान नागरी जीवनातील अनेक दोषांपासून दूर राहतात आणि आपल्या रेजिमेंटची परंपरा आणि शिस्तीचं पालन करतात. त्यांना नागरी जीवनाच्या जवळ घेऊन जाणं त्यांच्या सैन्य संस्कृतीवर वाईट परिणाम करणारं ठरेल.

सैन्याने आजवर प्रश्न-उत्तर, मीडियाची चढाओढ आणि राजकारणाच्या ओढाताणीपासून दूर राहून आपलं कर्तव्य बजावलं आहे. त्यांना नागरी जीवनात इतकं स्थान देण्याच्या प्रयत्नाचा सर्वांत मोठा धोका म्हणजे आजवर सर्वोच्च स्थानावर असलेलं भारतीय लष्करसुद्धा सामाजिक आणि राजकीय चिखलानं बरबटेल.

लेफ्नंट जनरल भूपिंदर सिंह यांनी आपल्या लेखात म्हटलं आहे की कर्नाटक निवडणुकीत दोन सैन्यअधिकारी जनरल थिमैया आणि फिल्ड मार्शल करिअप्पा यांच्याविषयी खूप अपप्रचार करण्यात आला आणि त्यांची ओळख केवळ कर्नाटकपुरतीच मर्यादित करण्यात आली.

ते म्हणतात, "दोघेही कर्नाटकचे होते. मात्र त्यांची लष्करी ओळख पूर्णपणे वेगळी होती. सैन्यासाठी जनरल थिमैया एक कुमाऊं अधिकारी तर फिल्ड मार्शल करिअप्पा एक राजपूत अधिकारी होते. ही बाब बिगरलष्करी लोकांना कळणार नाही."

सैन्याच्या निवृत्त अधिकाऱ्यांची बरेचदा राज्यपालपदी वर्णी लागते. गेल्या भाजप सरकारच्या काळात जनरल बी. सी. खंडुरी, मोदी सरकारच्या काळात जनरल व्ही. के....


...ी निघालो होतो. लाँबॉकवरून विमानतळापर्यंतचा प्रवास गाडीनं २ तासांचा. त्यामुळे कसंही करून गिलीवरून लवकर निघणं भाग होतं. अॅंडी आणि त्याच्या मित्रांनी जुळवाजुळव करून आम्हाला दोन स्पीड बोटी मिळवून दिल्या.

तोपर्यंत कोणी तरी लोकल मीडियाचे रिपोर्ट पाहिले होते. त्सुनामी वॉर्निंग जारी केली नव्हती. जीव भांड्यात पडला आणि गिली ते लाँबॉकचा आमचा प्रवास सुरू झाला.

खरं तर गेले काही दिवस गिलीचा समुद्र उफाळलेलाच होता. याची प्रचिती मला दोन दिवसांपूर्वीच आली होती जेव्ही मी डायव्हिंगसाठी गेलो होतो. येताना समुद्रा... उर्वरित लेख लिहा:

? मी निघेपर्यंत बेट शांत होतं. कुठे काही घडलं नव्हतं. फार पडझड झाली नव्हती आणि कोणाला इजाही झाली नव्हती. पण आत्ता काय परिस्थिती असेल? खरंतर या सगळ्याचा मला विचारही करवत नव्हता.

एकामागून एक आफ्टरशॉक लागतच होते. सोफियानची बायको आणि त्यांचा मोठा मुलगा अगदी मुख्य रस्त्यावर वाट पाहात उभे होते.

त्यांनी सांगितलं, "गावात पडझड झाली आहे. काही घरांची छप्परं पडली आहेत." या बातम्या घेऊन मी एअरपोर्टकडे निघालो.

गाडीत थोडा फोन चार्ज केला पण त्यानं फार साथ दिली नाही.

एअरपोर्टवर पोहोचल्यावर जीव भांड्यात पडला कारण तिकडे सगळं काही व्यवस्थित होतं. फोन जिवंत झाल्यावर पहिलं ऑफिसला कळवलं की, मी नीट आहे. तोपर्यंत आफ्टरशॉक्सची संख्याही वाढली होती. त्या भूकंपाने १० जणांचा जीव घेतला होता.

फेसबुकवर जेव्हा लिहिलं तेव्हा, 'काळजी घे रे' पासून 'लगेच परत ये' असे सगळे मेसेज आले. पण आता मी सुरक्षित होतो. किमान मला तरी हे वाटत होतं. त्यामुळे प्रत्येकाला रिप्लाय देताना, अरे काळजीचं कारण नाही, सगळं व्यवस्थित आहे हेच सांगत होतो.

पण खरं सांगू लाँबॉक सोडताना, मी सुटकेचा निःश्वास टाकला. अशी परिस्थिती परत कोणावरही येऊ नये हेच वाटलं कारण या जीवघेण्या भूकंपातून मी कसाबसा निसटलो होतो.

हेही वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)


...ी नियुक्त्यांसाठी आझाद मैदानात आंदोलन केलं होतं.

ही अस्वस्थता निवड झालेल्या या सगळ्या उमेदवारांमध्ये दिसून येते. मग तो SEBC मधून निवड झालेला असो, वा इतर प्रवर्गातून. ज्या परीक्षेसाठी पदवीनंतर पाच-सहा वर्षं आर्थिक चणचण असूनही पूर्णवेळ अभ्यास केला, मेहनत केली, त्यात निवड झाल्यानंतर नियुक्ती नाही, हे म्हणजे हातातोंडाशी आलेला घास हिरावून घेतल्याचा प्रकार असल्याचं अनेकांचं म्हणणं आहे.

सुप्रीम कोर्टानं मराठा आरक्षण रद्द केल्यानं, तो एकप्रकारे महत्त्वाचा निकाल आला आहे. त्यामुळे आता MPSC मधून निवड झाल... उर्वरित लेख लिहा:

ीकडे जयश्री पाटील यांनी फडणवीस सरकारनं दिलेल्या 16 टक्के आरक्षणाच्या निर्णयाला मुंबई हायकोर्टानं आव्हान दिलं होतं आणि त्याची न्यायालयीन प्रक्रिया सुरू होती.

या खटल्याचा निकाल 27 जून 2019 रोजी लागला. म्हणजे, मुख्य परीक्षेच्या निकालच्या जवळपास 9-10 दिवसांनी. यात मुंबई हायकोर्टानं फडणवीस सरकारनं मराठा समाजाला दिलेलं आरक्षण कायम ठेवलं. मात्र, आरक्षणाची टक्केवारी बदलली. 16 टक्क्यांऐवजी शिक्षणामध्ये 12 आणि नोकऱ्यांमध्ये 13 टक्के आरक्षणाला मुंबई हायकोर्टानं मंजुरी दिली.

मुख्य परीक्षेचा निकाल 14 जानेवारी 2020 रोजी निकाल लागला आणि त्यातून 1,326 इतके उमेदवार मुलाखतीसाठी पात्र ठरले. या निकालाच्या पुढच्याच महिन्यात म्हणजे 3 फेब्रुवारी 2020 रोजी मुलाखती सुरू झाल्या आणि 21 मार्च 2020 पर्यंत या मुलाखतीही पूर्ण झाल्या.

या मुलाखतीतून मुंबई हायकोर्टानं आरक्षणाच्या टक्केवारीत केलेल्या बदलानुसार म्हणजेच 16 ऐवजी 13 टक्के उमेदवारच महाराष्ट्र लोकसेवा आयोगाच्या अंतिम यादीत निवडले गेले. म्हणजेच, अंतिम निकाल लागला.

19 जून 2020 रोजी निकालास्वरूपात MPSC ने प्रसिद्ध केलेली ही अंतिम यादी 413 जणांची आहे आणि त्यात 13 टक्के म्हणजे 48 जण SEBC प्रवर्गातून आहेत.

यादरम्यान, जयश्री पाटील यांनी मुंबई हायकोर्टानं शिक्कामोर्तब केलेल्या SEBC आरक्षणाला सुप्रीम कोर्टात आव्हान दिलं होतं. त्यावरील सुनावणी सुरूच होती.

त्यानंतर 9 सप्टेंबर 2020 च्या सुनावणीत सुप्रीम कोर्टानं मराठा आरक्षणाला स्थगिती दिली. ही स्थगिती देताना सुप्रीम कोर्टानं म्हटलं की, "Appointments to public services and posts under the Government shall be made without implementing the reservation as provided in the Act."

म्हणजेच, SEBC कायदा लागू न करता शासकीय सेवेत नियुक्त्या दिल्या जाऊ शकतात.

आता अडचण अशी आहे की, 19 जून 2020 रोजी MPSC ने 413 जणांची अंतिम यादी तयार केली म्हणजेच, ज्या 413 जणांना विविध पदांसाठी शिफारस (Recommend) केली, त्यांना महाराष्ट्र सरकारनं अपॉईंटमेंट दिलीच नव्हती.

अंतिम यादीची तारीख 19 जून 2020 आणि आरक्षणावरील स्थगितीची तारीख 9 सप्टेंबर 2020 म्हणजे जवळपास अडीच-तीन महिने सरकारनं या 413 जणांच्या नियुक्त्यांसंदर्भात काहीही हालचाल केली नाही. परिणामी या उमेदवारांना मराठा आरक्षणावरील स्थगितीनंतर नियुक्ती मिळणं अवघड झालं.

आता त्यांच्यासमोरील पर्याय मराठा आरक्षणावरील...


...ी निवड झाल्याचा जेवढा आनंद मला झाला नव्हता, तेवढा आनंद द.आ.ग्रा.च्या निमंत्रणाने झाल्याचे त्यांनी सांगितले. नामंतर लढ्यामुळे एकामागोमाग एक उधळली जाणारी संमेलने सुरळीत चालू होण्यासाठीच केवळ मला अध्यक्ष बनविण्यात आले होते, असे प्रा. गं.बा. सरदार मला म्हणाले.

बरं ही निवडणूक प्रक्रिया तरी लोकशाही मार्गाने होते का? 273 लोकांच्या मतदारांच्या यादीत सुमारे 90% मतदार हे ब्राह्मण जातीचे असणं हे कोणत्या लोकशाहीत बसते? असा हा मराठी ग्रंथकार सभा ते आतापर्यंतची अ.भा.सा. संमेलनापर्यंत चालत आलेला जातिवर्चस्वा... उर्वरित लेख लिहा:

ाहण्याच्या दृष्टिकोनात मुलभूत फरक नाही.

दलित वाङ्मयीन चळवळी

साठीच्या दशकात दलित साहित्याची चळवळ उभी राहिली. आपले जगण्यामरणाचे प्रश्न दलितांनी वाङ्मयाचे विषय बनविले. लिटिल मॅग्झीनच्या चळवळीने फक्त रूपापुरते (फॉर्मपुरते) बंड केले होते. परंतु आशय, रूप व मूल्य या तीनही पातळ्यांवर दलित साहित्याने बंडखोरीची भूमिका घेतली. पुढे त्यापासून प्रेरणा घेत अडखळत अडखळत ग्रामीण साहित्य चळवळ सुरू झाली.

आदिवासी, भटके, विमुक्त व स्त्रिया अशा विविध स्तरांतून आलेल्या लेखकांनी आपल्या वाङ्मयीन चळवळी उभ्या केल्या. त्याचबरोबर सत्याशोधक जलसे, आंबेडकरी जलसे यांचे अवशेष तसेच शाहिरी, कीर्तन वगैरे बहुजन परंपराही दुसऱ्या बाजूला चालूच होत्या.

या सर्व वाङ्मयीन चळवळींनी म. फुलेंचाच वारसा पुढे नेला. त्यांच्या दृष्टिकोनातून मराठी साहित्य संमेलन, साहित्य संस्कृती मंडळ यासारख्या रचना उच्च जातिवर्गाचे वर्चस्व टिकवणाऱ्या यंत्रणा आहेत. विषमतावादी मूल्यांची जोपासना करण्यासाठी, जातिव्यवस्था, भांडवलशाही व पुरुषसत्ता यांनी चालवलेले अपरिमित शोषण झाकण्यासाठी कार्यरत असलेल्या या यंत्रणा आहेत.

इथे जाणे म्हणजे आपल्या बहुजन कष्टकरी जनतेशी बेईमान होणं आहे. बाबुराव बागुल, तुळसी परब इ. अनेक नावे सांगता येतील की ज्यांनी या यंत्रणा व हे वाङ्मय मुळापासून नाकारले होते.

सांस्कृतिक शेअर मार्केट

दरम्यान, भांडवलशाहीच्या विकासानंतर बाजाराच्या सर्वव्यापीकरणानंतर भांडवली नियमानुसार प्रत्येक वस्तूचे क्रय वस्तूत रूपांतर होणे अटळ बनतं.

प्रकाशक, सत्ताधारी व लेखक या तिघांनीही एकमेकांशी असेच बाजारप्रधान नाते प्रस्थापित केले. पारितोषिकांची खैरात, प्रकाशकांची पुस्तकविक्री व लेखकांचं अवाजवी महत्त्व वाढणं, सत्ताधाऱ्यांच्या शोषणाला अधिमान्यता मिळणं वगैरे गोष्टी याच प्रक्रियेशी संबंधित होत्या.

अर्थात समाजव्यवस्थेत मध्यम व कनिष्ठ स्थानावर असणाऱ्यांना या बाजारात तेवढेच स्थान मिळते. याच जातिव्यवस्थाक बाजाराचे प्रतिनिधित्व आजची अखिल भारतीय मराठी साहित्य संमेलने करीत आहेत. ती सांस्कृतिक शेअर मार्केट बनली आहेत.

म्हणूनच स्वातंत्र्य, समता, बंधुता ह्या मूल्यांना मानणाऱ्या, आपल्या बहुजन कष्टकरी जनतेशी जैविक नाते असलेल्या साहित्यिक, लेखक, कलावंत मंडळींनी या जातवर्गपुरुषसत्ताक वर्चस्ववादी सांस्कृतिक यंत्रणा उलथवून लावून जोतीराव फुलेंच्या शब्दांत आमचा आम्ही विचार करून पर्यायी...


...ी निवडणुकीची रणनीती तयार केली होती. के. चंद्रशेखर राव आपल्या मुलाला राज्याची सत्ता सांभाळण्यासाठी तयार करत होते. मात्र पक्षात चंद्रशेखर राव यांच्या मुलापेक्षा हरीश राव यांचं वर्चस्व जास्त होतं," आकुला सांगतात.

"हरीश राव यांना पक्षात एकटं पाडण्यासाठी चंद्रशेखर राव यांनी ही खेळी केली. ज्याचा त्यांना फायदा झाला. केटी रामा राव यांच्या नेतृत्वात टीआरएसने हैदराबाद निवडणुकीत 99 जागांवर विजय मिळवला. यंदाच्या निवडणुकीत पुन्हा टीआरएसला चांगलं यश मिळालं तर, पक्षावर त्यांची पकड पक्की होईल. केटी राव सद्यस्... उर्वरित लेख लिहा:

राजकारणाची माहिती असलेले राजकीय विश्लेषक जिनका नागराजू म्हणतात, "भाजपच्या नवीन रणनीतीमागे राज्याचे नवीन अध्यक्ष आहेत."

ते म्हणतात, "पहिल्यांदाच भाजपने हैदराबादचे रहिवासी नसलेल्या व्यक्तीला राज्याचा अध्यक्ष बनवलं. तेलंगणाचे अध्यक्ष बंदी संजय कुमार, करीमनगर लोकसभेचे खासदार आहेत. दुब्बाक सीटवर भाजपला मिळालेल्या विजयाच श्रेय्य संजय कुमार यांनाच जातं."

भाजपला विश्वास आहे की, दुब्बाक पोटनिवडणुकीत विजय मिळवण्यास फायदेशीर ठरलेली बंदी संजय कुमार यांची रणनीती हैदराबाद निवडणुकीतही नक्कीच यश देईल.

संजय कुमार

नागराजू म्हणतात, "भाजपने याआधी राज्यात टीआरएसवर सरळ हल्ला केला नाही. राज्यातील लोकांमध्ये एक चर्चा आहे की, टीआरएस आणि औवैसी यांच्यात अंतर्गत युती आहे. दोन्ही पक्ष याबद्दल जाहीर वक्तव्य करत नाहीत."

बंदी संजय कुमार यांनी राज्याचे अध्यक्ष झाल्यानंतर हीच गोष्टी लोकांपर्यंत पोहोचवण्याचा प्रयत्न केला. त्यांची रणनीती पक्षासाठी फायदेशीर ठरली.

ते पुढे सांगतात, "भाजपचे नेते प्रचार करतात, टीआरएसला मत देणं म्हणजे ओवैसींना मतदान करणं. भाजप युवा मोर्चाचे राष्ट्रीय अध्यक्ष तेजस्वी सूर्या यांनी काही दिवसांपूर्वीच रोहिंग्या मुसलमानांचा मुद्दा उपस्थित केला होता. त्यांच्यावर सर्जिकल स्ट्राईकचं वक्तव्य केलं. स्मृती इराणींनी याबद्दल वक्तव्य केलं होतं. भाजप निवडणुकीत ध्रुवीकरणाचं राजकारण करत असताना, इतर पक्षांना याबाबत खुलासा करावा लागत आहे."

असादुद्दीन औवेसी

प्रचार करताना तेजस्वी सूर्या म्हणाले होते, "असदुद्दीन ओवैसी आणि अकबरउद्दीन ओवैसी यांनी विकासाची भाषा करणं हे हास्यास्पद आहे. त्यांना जुन्या हैदराबादमध्ये फक्त रोहिंग्या मुसलमानांचा विकास करण्याचं काम केलं. ओवैसींना मत म्हणजे भारताविरोधात मत."

याचं उत्तर देताना असदुद्दीन ओवैसी म्हणाले, "सिकंदराबादचे भाजप खासदार जी किशन रेड्डी, केंद्रात गृहराज्यमंत्री आहेत. जर रोहिंग्या आणि पाकिस्तानी मुसलमान इथे रहातात, तर मग ते काय करतात?"

जिनका नागराजू यांच्या सांगण्यानुसार, "याआधी निवडणुकीत फक्त वीज, पाणी आणि रस्ते हे मुद्दे उपस्थित केले जायचे. मात्र यंदा पहिल्यांदा मुसलमान, सर्जिकल स्ट्राईक, बांगलादेश आणि पाकिस्तान यांच्याबाबत चर्चा होत आहे."

हैदराबादमध्ये 40 टक्के मुसलमान राहतात. एमआयएम खासदार असदुद्दीन औवैसी हैदराबादमधूनच खासदार आहेत.

जिंकण्याचा विश्वास

तेलंगणात 2018 मध्ये...


...ी निसटते. काहीही झालं तरी फक्त 4 टीम या सेमी फायनलमध्ये जाणार आहे.

''शेवटी सगळं आकडेवारीवरच येणार आहे. एखादा संघ चांगला आहे वा नाही, याने फरक पडणार नाही. तुमच्याजवळ गुण नसतील तर तुम्ही बाद होणार.'' लंडनमधल्या रेस्तराँमध्ये काम करणारी कनिका लांबा सांगते.

मला आज भेटलेल्या सगळ्या फॅन्सपैकी ती सगळ्यात जास्त नाराज वाटली. ''माझे वडील क्रिकेटवेडे आहेत.  मला आणि माझ्या बहिणीला हा खेळ खेळायला आणि या खेळावर प्रेम करायला त्यांनीच शिकवलं. मला भारताच्या सामन्यांचा आनंद लुटायचाय. पण यावेळी माझं हे स्वप्न ... उर्वरित लेख लिहा:

लिहीत असतानाच, तापमान 13वरून घसरून 11 डिग्रीवर गेलंय. आजूबाजूचं वातावरण थंड होत असताना, वर्ल्ड कपवरून सुरू असलेला हा वाद मात्र तापत चाललाय.

हेही वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)


...ी परिणाम वाईट होऊ शकतो, असा इशारा क्वीब देतात.

"तुम्ही सोशल मीडियावर लोकांना त्याच्या भल्यामोठ्या स्वयंपाकघरात काहीतरी मस्स्त अन्न शिजवताना पाहाता, पण तुमच्याकडे संध्याकाळी वाढायचं काय, हा प्रश्न असतो. घरात कधी सामान नसतं, कधी पैसै नसतात. अशात सोशल मीडिया अजून नकारात्मता वाढवतं," असं निरीक्षण त्या मांडतात.

प्रत्येकाला आपली स्पेस हवी असते. सतत एकमेकांसमोर असलो की आपली ती स्पेस गेली, स्वातंत्र्य राहिलं नाही, आयुष्य पूर्वीसारखं राहिलं नाही, असं वाटणं साहाजिक आहे.

अगदी मॉर्निग वॉकला जाऊन समवयस्का... उर्वरित लेख लिहा:

ला मुक्ता देतात.

"ठरवून टाका की एक व्यक्ती काम करत असताना दुसरा तिकडे जाणार नाही, म्हणजे एकमेकांच्या पायात पायात येणं कमी होईल. मुलं असतील तर त्यांचीही जबाबदारी वाटून घ्या. मुख्य म्हणजे दिवसभरात एक सकारात्मक गोष्ट सगळे मिळून करा - म्हणजे एकमेकांसोबत राहाण्याच्या फक्त नकारात्मक नाही तर सकारात्मक गोष्टीही तुम्हाला आठवतील आणि ताण कमी होईल," त्या म्हणतात.

एक खरं की ही आधी कधीही न अनुभवलेली परिस्थिती आहे, त्यामुळे यासाठी कुणाकडेच कोणतेही रेडीमेड उत्तर नाही. पण यातून बाहेर पडायला जवळच्यांचीच साथ लागणार.

हेही वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)


...ी पायाभरणी 1824 साली जोसेफ एस्पडिन नावाच्या एका इंग्रज माणसानं पोर्टलँड सिमेंटचा शोध लावल्यानंतर झाली असं म्हणायला हरकत नाही.

4. लिफ्ट

जसजश्या इमारती उभ्या राहायला लागल्या, तशी शहरं आणि तिथं राहणारी लोकसंख्या वाढत गेली. पण इमारतींची उंची अजूनही मर्यादितच होती. कारण सोपं होतं - इतक्या वर जाणार कोण, राहणार कोण?

लिफ्ट करा दे!

एका इंजिनिअरने गुरुत्वाकर्षणाला झुगारून वस्तू आणि माणसांना हलवता येईल अशी यंत्रणा तयार केली. ही यंत्रणा म्हणजे एलिवेटर किंवा लिफ्ट.

साहजिकच आधी राजवाड्यांमध्ये लिफ्ट लागल... उर्वरित लेख लिहा:

ी विरळाच.

दुसऱ्या महायुद्धानं प्लॅस्टिकच्या वापराला चालना दिली. युद्धोपयोगी वस्तूंमध्ये प्लॅस्टिकचा वापर वाढलाच आणि त्यापाठोपाठ काही वर्षांत बाजारात टप्परवेअर, पेट बाटल्यांची चलती झाली.

प्लॅस्टिकचे पर्यावरणावर होणारे दुष्परिणाम लक्षात घेऊन जैव-विघटनशील म्हणजे बायो-डिग्रेडेबल प्लॅस्टिक पुढे येत आहे, पण त्याचा वापर म्हणावा तितक्या मोठ्या प्रमाणात होताना दिसत नाही.

6. कॅमेरा

आपल्या आयुष्याचा प्रत्येक क्षण कॅमेऱ्यात कैद करण्याची धडपड करणारे अनेक लोक आपण आजूबाजूला पाहत असतो. कुठल्यातरी फॅन्सी ठिकाणी जाऊन प्री-वेडिंग फोटोशूट करणाऱ्या जोडप्यांचा आणि फोटोग्राफर्सचाही सगळीकडे सुळसुळाट आहे. पण मुळात हा कॅमेरा आला कसा माहीत आहे?

'से चीज'

सुरुवातीच्या काळात फोटोग्राफी हा अत्यंत वेळकाढू आणि अंगमेहनतीचा प्रकार होता. धातू आणि लाकडापासून बनवलेले कॅमेरे काचेच्या किंवा धातूच्याच प्लेटवर फोटो घ्यायचे.

कधी कधी सगळी उपकरणं वाहून नेण्यासाठी प्राण्यांचा वापर करावा लागायचा! पण 1888 साली जॉर्ज इस्टमन या अमेरिकन संशोधकानं शोधलेल्या फिल्ममुळे कॅमेराविश्वात क्रांती घडली. ही 'कोडॅक मोमेंट' पुढच्या सगळ्या संशोधनाची पायाभरणीच होती असं म्हणा ना!

या कॅमेऱ्यात दडलंय काय?

20व्या शतकाच्या सुरुवातीला आलेल्या 'कोडॅक ब्राऊनी' कॅमेऱ्यानं फोटोग्राफीच्या जगात लोकशाही आणली असं रॉयल फोटोग्रॅफिक सोसायटीचे महासंचालक डॉ. मायकल प्रिचर्ड म्हणतात.

त्यानंतर कॅमेऱ्याच्या क्षेत्रात झालेले बदल आपण पाहिलेच आहेत. ब्लॅक अँड व्हाईट कॅमेऱ्यात रंग आले, फिल्म्स (ज्याला आपल्याकडे बहुधा 'रोल' म्हणायचे) जाऊन डिजिटल कॅमेरा आले. कॅमेरे नसते तर सध्याचं सेल्फीग्रस्त विश्व कदाचित उभं राहिलंच नसतं, नाही का? अर्थात, हे चांगलं की वाईट हे ज्यानं त्यानं आपापलं ठरवावं!

7. मोबाईल फोन्स

कॅमेरे, सेल्फीजचा विषय निघावा आणि मोबाईल फोनबद्दल बोलू नये असं होऊच शकत नाही, बरोबर ना?

तुमच्यातल्या अनेकांना कंपासपेटी सारखे दिसणारे, अँटेना असलेले आणि बांधकामाच्या वीटेसारखे वजनदार मोबाईल फोन्स आठवतात का?

तुम्ही ते पाहिले नसतील तर तुम्हाला आजचे स्लीक फोन्स ही केवढी मोठी प्रगती आहे याचा अंदाज येणार नाही कदाचित.

ब्लॅक अँड व्हाईट ते स्मार्टफोन.

मार्टिन कूपर यांना मोबाईल फोन्सचा जनक मानलं जातं. 3 एप्रिल 1973ला मोटोरोला कंपनीत सिनियर इंजिनिअर असणाऱ्या कूपर यांनी एका प्रतिस्पर्धी...


...ी पावलं उचलली. 2014 साली पंतप्रधान पदासाठी नरेंद्र मोदी यांना विरोध करत नितीश कुमार यांनी NDA ला राम राम केला, मात्र ते पुन्हा तिथेच आले. उद्धव ठाकरे यांनी आताच तेच केलं आहे. त्यांच्या बाहेर पडण्याची कारणं वेगळी असली तरी तेही आता बाहेर पडले आहेत."

नितीश कुमार असो वा उद्धव ठाकरे हे NDA तून बाहेर पडल्यानंतर आपल्या विरोधकांच्याच मांडीला मांडी लावून बसल्याचे दिसून आले आहे. त्यामुळे दोघांच्या विश्वासार्हतेवर प्रश्न उपस्थित केले गेले.

अभिजित ब्रह्मनाथकर सांगतात, "नितीश कुमार हे बिहारमधील विश्वासू चे... उर्वरित लेख लिहा:

कूर म्हणतात.

बिहार भाजपचा चेहरा कोण?

महाराष्ट्रात 2014 च्या आधी गोपीनाथ मुंडे महाराष्ट्र भाजपचा चेहरा होते. मात्र, त्यांचं अकाली निधन झालं. पुढे 2014 साली सत्ता आल्यानंतर देवेंद्र फडणवीस मुख्यमंत्री झाले. मात्र, 2014 आधी मुख्यमंत्रि‍पदासाठी फडणवीसांच्या नावाची कुठेच चर्चा नव्हती.

बिहारमध्येही अशीच काहीशी स्थिती आहे. बिहारमध्ये राज्याचं नेतृत्व करण्याची वेळ आल्यास आजच्या घडीला भाजपने कुठलाच चेहरा ठरवला नाहीय.

सुशीलकुमार मोदी हे बिहारमधील भाजपचे नेते आहेत, मात्र त्यांच्या नेतृत्त्वावर प्रश्न उपस्थित केले जातात.

मणिकांत ठाकूर म्हणतात, "सुशीलकुमार मोदींचा स्वतंत्र चेहरा नाहीये. कारण सुशीलकुमार हे कायमच नितीशकुमार यांच्या मागे फिरताना दिसतात. काही मुद्द्यांवर नितीश कुमार यांच्या विरोधात बोलण्याचे धाडस त्यांनी दाखवलं असतं, तर ते वेगळा चेहरा ठरले असते. मात्र, तसं होत नाही. शिवाय, बिहार भाजपमध्येही सगळेच जण सुशीलकुमार मोदींना नेते मानत नाही."

तर अभिजीत ब्रह्मनाथकर म्हणतात, "सुशीलकुमार मोदी हे भाजपचे बिहारमधील चेहरा नाहीत. किंबहुना, प्रचारात सुद्धा त्यांची ही शेवटची निवडणूक असेल. निवडणुकीसंदर्भातल्या कार्यकारिणीत भाजपनं सुशीलकुमार मोदींना एका छोट्या समितीत घेतलंय. हे त्याचेच संकेत आहेत. सुशीलकुमार मोदी निर्णयप्रक्रियेत नाहीत. ते नितीशकुमार यांच्या जवळचे आहेत."

चेहरा न दिल्यानं भाजपला फायदा होतो, असं अभिजीत ब्रह्मनाथकर सांगतात. "जास्त गट-तट असतात, तेव्हा भाजप चेहरा देत नाही. महाराष्ट्रात 2014 सालीही दिला नव्हता. सगळ्या गटातटांना आशा द्यायची असते की तुमच्यापैकी कुणीही होऊ शकतो," ही रणनिती यामागे असल्याचे ब्रह्मनाथकर म्हणतात.

'भाजपसाठी NDA मधील मित्रपक्ष ओझं'

सर्वांत शेवटी महत्त्वाचा प्रश्न उरतोच, तो म्हणजे नितीश कुमार असो किंवा उद्धव ठाकरे यांसारख्या ताकदवान मित्रपक्षांना भाजप आता इतकं गांभीर्यानं का घेत नाही? नितीश कुमार यांच्या नेतृत्वात भाजप बिहारमध्ये लढत असली, तरी तेच मुख्यमंत्री असतील, असं कुठलाही भाजप नेता स्पष्टपणे बोलत नाही.

शिरोमणी अकाली दलाच्या निमित्तानं शिवसेनेनंतर भाजपनं मोठा पक्ष NDA मधून गमावला. याबाबतचं अभिजीत ब्रह्मनाथकर म्हणतात, भाजपला मुळातच NDA चे मित्रपक्ष ओझं झालंय.

"शिरोमणी अकाली दलासोबत 13 पैकी 3 जागा लोकसभेच्या लढायचे आणि 117 पैकी 13 विधानसभेच्या जागा लढायचे. तसंच, महाराष्ट्रात 117...


...ी पुस्तकांपासून गॅब्रिएल गार्सिया मार्केजसारख्या आंतरराष्ट्रीय लेखकांपर्यंत अनेकांचं साहित्य त्यांनी वाचून काढलं.

 पण शिल्पा यांना मराठी साहित्यात आपलं प्रतिबिंब दिसत नव्हतं.

"गौरी (देशपांडे) असेल, सानिया असेल, मेघना (पेठे) असेल, त्या सगळ्या वाचल्यावरती मला असं वाटलं की माझ्या समाजातून मला जे सांगायचंय, आमच्या स्त्रियांच्या ज्या समस्या आहेत, त्याच्यावरचे जे उपाय आहेत ते या पुस्तकांमध्ये नाहीयेत."

"त्यांचा जो फेमिनिझम होता, तसं समाजजीवन आम्ही बघत नव्हतो. आमच्याकडे मारणारे नवरे होते, दारू ... उर्वरित लेख लिहा:

पांढरपेशे वाचक आहेत दलित साहित्याचे," त्या सांगतात.

"मला वाटतं साहित्यात या प्रश्नाचं उत्तर नाहीये, समाजात या प्रश्नाचं उत्तर आहे. भारतीय लोकांच्या DNAमध्ये जात आहे. ही जर जात निघून गेली, तर नक्कीच साहित्यात जातीचे पडसाद नाही येणार, ना वाचक म्हणून, ना लेखक म्हणून."

हेही वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)


...ी प्रकाश टाकला आहे.

आरोप कोणावर झाले आहेत, त्यावरून आपल्या प्रतिक्रिया कशा बदलात याकडेही ते लक्ष वेधून घेतात.

"हैदराबादमध्ये प्रियंका रेड्डीवर झालेला बलात्कार असो, किंवा निर्भया प्रकरण असो. अशा घटनांमध्ये आरोपी सामान्य घरातील असतील तर त्यांना कडक शिक्षा करा, ठेचून काढा अशी मागणी होते. एनकाउंटर वगैरे कायदाबाह्य गोष्टींचंही सरसकट समर्थन होताना दिसतं.

"पण जर कथित आरोपी एखादा राजकारणी असेल तर, मात्र अशी कुठलीच प्रतिक्रिया आलेली दिसत नाही. या घटनेनंतरही तसंच चित्र दिसत आहे."

आरोपी वेगळ्या जाती... उर्वरित लेख लिहा:

ते, त्याच्याशी हे सगळं सुसंगत आहे. समाजातल्या सध्याच्या मानसिकतेतूनच ते आलं आहे.

विशेषतः मंत्रीपदावरील व्यक्तींनी कायदेशीर प्रक्रियेचा सन्मान ठेवायला हवा, अशी अपेक्षा केली जाते. पण प्रत्यक्षात चित्र वेगळं दिसत असल्याचं प्रज्ञा सांगतात.

"मंत्रीपद हे घटनादत्त पद आहे, त्याचं काही पावित्र्य आहे. तुम्ही दोषी नाहीत, पण मग ती न्यायालयीन प्रक्रीया आहे ती पूर्ण होऊ दे असं म्हणून समोर यायला हवं."

स्त्रियांच्या हितापेक्षा जात मोठी?

धर्म, जाती किंवा कुठल्याही समाज समूहाचा मुद्दा आला, की 'आपलं' आणि 'त्यांचं' अशी विभागणी सर्रासपणे होताना दिसते. त्याला कुठल्याही जाती-धर्माचा अपवाद नाही आणि केवळ कथित आरोप, गुन्हा किंवा अत्याचाराच्या घटनांनंतरच असं दिसतं असंही नाही.

स्त्रियांच्या बाबतीत एखादा हिताचा निर्णय असला, तरी त्याला जातीच्या आणि धर्माच्या नावानं विरोध होत आला आहे. सती प्रथेवर बंदी घालणारा कायदा आला तेव्हा, किंवा ट्रिपल तलाकवर बंदी आली तेव्हा  काहींना तो धार्मिक गोष्टीतला हस्तक्षेप वाटला होता.

कायद्यापेक्षा समूहाच्या वर्चस्वाचा आणखी एक प्रकार म्हणजे जात पंचायती किंवा धर्मपीठांची भूमिका. कर्मठ आणि सनातनी लोकांचा विरोध महात्मा फुले, बाबासाहेब आंबेडकर यांनाही सहन करावा लागला होताच. पण स्त्रियांविषयी सुधारणेची भूमिका घेणाऱ्या व्यक्तींना आजच्या काळातही असा विरोध सहन करावा लागतो.

अनेकदा अशा व्यक्तींना त्यांच्याच जातीसमूहांतूनही हा विरोध होत असतो. मग ते विरोध करत असलेली प्रथा कितीही अन्यायकारी असो. कंजारभाट समाजात कौमार्य चाचणीच्या अनिष्ठ प्रथेला विरोध करणाऱ्या यातून जावं लागलं होतं.

असा हस्तक्षेप कुणाच्या समूहात होतो आहे, यावरही प्रतिक्रिया अवलंबून असल्याचं दिसतं. म्हणजे अनेकदा 'त्यांच्या' जातीतल्या चुकीच्या गोष्टींवर बोट ठेवताना, 'आपल्या' जातीतल्या घटनांकडे दुर्लक्ष केलं जातं.

प्रज्ञा सांगतात, "तिकडे तेही असंच करतात ना, त्यांच्या नेत्यांना शिक्षा झाली का? मग आपल्या नेत्याला का व्हावी? इथे काय झालं तिथे काय झालं? अशाच प्रतिक्रिया उमटताना दिसतात. निर्भयाच्या संदर्भात संपूर्ण देश एकवटला, रस्त्यावर आला. पण हाथरसच्या मुलीसाठी तसा तो एकटवला का?"

स्त्रियाही स्त्रियांच्या विरोधात?

असं जातीच्या चष्म्यातून घटनांकडे पाहणं फक्त पुरुषांपुरतं मर्यादित नसतं, याकडेही प्रज्ञा दया पवार यांनी लक्ष वेधून घेतलं आहे....


...ी प्रजातींमध्ये काही संबंध नसल्याचं समोर आलं आहे.

यापूर्वीही असं घडलं होतं का?

हो.

चीनच्या वुहानमध्ये सगळ्यांत पहिल्यांदा जो विषाणू सापडला तो सध्या जगभरात आढळणाऱ्या विषाणूंपेक्षा वेगळा आहे.

D614G प्रकारचा विषाणू फेब्रुवारी महिन्यात युरोपमध्ये सापडला आणि आता जगभरात सर्वाधिक हाच प्रकार आढळत आहे.

A222V नावाचा एक विषाणू युरोपमध्ये पसरला होता आणि स्पेनमध्ये सुट्टीकरता गेलेल्या लोकांमधून तो पसरला होता.

नवीन प्रकार कुठून आला?

ब्रिटनमध्ये आता विषाणूचा जो प्रकार सापडला आहे त्यात बरेच बदल झाले... उर्वरित लेख लिहा:

ता ज्या लशी उपलब्ध आहेत, त्यामध्ये बदल करणं सोपं काम आहे.

हे वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.रोज रात्री8 वाजता फेसबुकवर बीबीसी मराठी न्यूज पानावर बीबीसी मराठी पॉडकास्ट नक्की पाहा.)


...ी बँक, नाशिकची विठ्ठलराव विखे-पाटील बँक, कराडची जनता सहकारी बँक यांच्यावरही यापूर्वी अशाच प्रकारे निर्बंध रिझर्व्ह बँकेने लागू केले होते.

पुण्याच्या रुपी को-ऑपरेटिव्ह बँकेवर गेली 3 वर्षं RBIनं असे निर्बंध लावले आहेत. ज्या बँका सावरण्याच्या परिस्थितीत नव्हत्या, त्यांचं विलीनीकरण करण्यात आलं. 2007मध्ये सांगली बँक अशाच प्रकारे ICICI बँकेत विलीन झाली होती.

बँकेची अवस्था कशी होती?

मार्च 2019पर्यंत बँकेमध्ये 11,617 कोटी रुपये जमा होते. बँकेने 8,383 कोटी रुपयांची कर्ज दिली आहेत. बँकेचा ग्रॉस NPA आण... उर्वरित लेख लिहा:

Dकडे सादर केला. मालमत्तांच्या विक्रीला आपली परवानगी आहे असं वाधवान यांनी अर्जात नमूद केलं आहे.

बँक पुन्हा व्यवहारक्षम होईल?

RBIने महाराष्ट्र किंवा अन्य राज्यातील ज्या बँकांवर 35 A कलम लावलं आहे ती कोणतीही बँक पुन्हा व्यवहारक्षम झालेली नाही. हा गेल्या 20 वर्षांचा इतिहास आहे. या बँकांनी दिवाळखोरी जाहीर केली आहे. काही बँकांचे मोठ्या बँकांमध्ये विलीनीकरण करण्यात आलं पण एखाद्या बँकेने पीएमसी बँक ताब्यात घेण्यास रस दाखवावा अशी बँकेची स्थिती नाही.

पीएमसी बँकेचं काय होणार?

बँक बुडाली तर खातेधारकांना जास्तीत जास्त एक लाख रुपयांपर्यंत रक्कम परत मिळू शकेल. ज्या लोकांनी एक लाखापेक्षा जास्त रक्कम बँकेत गुंतवली आहे, त्यांना पैसे काढता येणार नाहीत. ज्याप्रकारे घटना घडत आहेत, त्या सगळ्याचा परिणाम खातेधारकांवर होणार आहे, कारण शेवटी खातेधारकांचे पैसे बुडणार आहेत.

6,500 कोटींच्या या घोटाळ्याचा धसका बँकेच्या खातेदारांनी घेतला आहे. जगायचं कसं या विवंचनेत असलेल्या बँकेच्या तीन खातेदारांचा मृत्यू झाला आहे.

हे वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)


...ी बरीच झाली होती. अजूनही या किश्शाची चर्चा होताना महाराष्ट्रात होते.

1945 मध्ये त्यांचा विवाह अत्यंत साध्या पद्धतीने झाला. 1947 मध्ये त्यांनी 'काँग्रेसचा इतिहास' हे पुस्तक लिहून आपल्या अभ्यासू वृत्तीची चुणूक दाखवली होती.

भारत स्वतंत्र झाल्यावर ते 1948 मध्ये लंडनला उच्चशिक्षणासाठी गेले. 1951 मध्ये तिथून परतल्यावर त्यांनी साताऱ्यात वकिली सुरू केली. पुढे ते उच्च न्यायालयात वकिली करू लागले.

स्वातंत्र्य चळवळीपासूनच ते काँग्रेसशी जोडले गेलेले होते. वकिली करत असताना काही काळ ते महाराष्ट्र काँग्रेस ... उर्वरित लेख लिहा:

यानंतर राज्यपालांसमोरच्या रजिस्टरमध्ये मुख्यमंत्री म्हणून सही करण्याचा मधला वेळ असतो, त्यावेळेतही मागच्या मागे कोट ओढून माघारी बोलावले जाऊ शकते. हा किस्सा 2010 लोकसत्ता दिवाळी अंक (मुख्यमंत्री विशेष) नमूद करण्यात आला होता.

'बंडोबा थंडोबा झाले'

अचानकपणे मुख्यमंत्री झाल्यामुळे त्यांच्या आयुष्यात सर्वकाही आलबेल होतं, असं नाही. अंतर्गत बंडाळीशी त्यांना संघर्ष करावा लागला होता.

भोसले मुख्यमंत्री झाल्यावर त्यांच्याविरोधात बंड झालं होतं. पण 'हायकमांड'चा आदेश आल्यावर हे बंड थंड झालं. त्यावर भोसलेंनी प्रतिक्रिया दिली 'बंडोबा थंडोबा झाले.' तेव्हापासून आतापर्यंत कोणताही बंडखोर नेता जर शांत झाला तर हाच वाक्प्रचार वापरला जातो. असं 'दिव्य मराठी' वर्तमानपत्रात प्रसिद्ध झालेल्या लेखात म्हटलं आहे.

'जनसामान्याच्या जिव्हाळ्याचे निर्णय'

बाबासाहेब भोसलेंची मुख्यमंत्री म्हणून कारकीर्द अल्पकाळ असली तरी त्यात संघर्ष मोठ्या प्रमाणात होता. त्यांनी घेतलेल्या निर्णयांची यादी मोठी नसली तरी काही निर्णय जनसामान्याच्या जिव्हाळ्याचे होते.

दहावीपर्यंतच्या मुलींनी मोफत शिक्षण देण्याचा निर्णय त्यांच्याच काळात झाला. असंघटित क्षेत्रातील कामगारांना आर्थिक संरक्षण देणारी श्रमजीवी कुटुंबाश्रय योजना त्यांनी सुरू केली. मासेमारांसाठी विमा योजना सुरू झाली ती त्यांच्याच कार्यकाळात.

स्वातंत्र्य सैनिकांच्या पेन्शनमध्ये वाढ करण्याचा निर्णय त्यांनी घेतला तसेच दुष्काळ परिस्थितीवर नियंत्रण आणण्यासाठी त्यांनी प्रयत्न केले होते.

अमरावती विद्यापीठाला परवानगी त्यांच्याच काळात मिळाली. मात्र त्यांचं मुख्यमंत्रिपद गेल्यानंतर तीन महिन्यांनी हे विद्यापीठ (सध्याचं संत गाडगे बाबा अमरावती विद्यापीठ) सुरू झालं.

चंद्रपूर जिल्ह्याची निर्मिती, औरंगाबाद खंडपीठाची स्थापना, हे निर्णय त्यांच्याच काळात झाले. पंढरपूरच्या विठोबाला बडव्यांच्या 'कचाट्यातून' सोडवण्यासाठी त्यांनी पंढरपूर देवस्थान कायदा आणला.

'पोलिसांचं बंड'

भोसलेंना फक्त त्यांच्याच पक्षातील बंडखोरांचा सामना करावा लागला असं नाही. सर्वच बाजूंनी त्यांची कोंडी करण्याचा प्रयत्न झाला. एका बाजूला शरद पवारांसारखा विरोधी पक्षनेता, दुसऱ्या बाजूला अंतर्गत बंड, तिसऱ्या बाजूला दत्ता सामंत यांचा गिरणी कामगार संप. या सर्व आव्हानांचा त्यांना सामना करावा लागला.

महाराष्ट्र पोलीस प्रातिनिधिक फोटो

त्याचबरोबर त्यांच्या...


...ी बहीण, मेहुणे आणि त्यांची मुलगी त्याचप्रमाणे सोनियांची आई, त्यांचा भाऊ आणि मामा हे लोक INS विराटवर उपस्थित होते. राजीव गांधी यांचे अतिशय जवळचे मित्र अमिताभ बच्चन, त्यांची पत्नी जया बच्चन आणि तीन मुलंही विराटवर आली होती. अमिताभसोबतच्या तीन मुलांमध्ये त्यांचा भाऊ अजिताभ यांची मुलगी होती.

राजीव आणि सोनिया गांधी 30 डिसेंबर 1987च्या दुपारी या सुंदर बेटावर पोहोचले. अमिताभ बच्चन एका दिवसानंतर कोचीन-कावारत्ती हेलिकॉप्टर सेवेनं तिथं आले.

बंगाराम बेटावर अमिताभची उपस्थिती दडविण्याचे भरपूर प्रयत्न करण्... उर्वरित लेख लिहा:

आणि त्यांचे कुटुंबीय तसंच सोनिया गांधीचे कुटुंबीय नसल्याचंही पसरिचा यांनी स्पष्ट केलं.

हेही वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)


...ी बैठकीला उपस्थित अपक्ष, सपा आणि बसपाच्या आमदारांनी दाखवली आहे.

असं असलं तरी राज्यात एक अनिश्चिततेचं वातावरण आहे, ज्यात कमलनाथ यांच्यावर काँग्रेसमधील नेत्यांचा दबाव दिसून येत आहे.

राज्यातील भाजपचे नेते त्यांच्या विधानांमुळे सरकारला घेरण्याचा प्रयत्न करत आहेत.

सद्याचं सरकार कुबड्यांवर उभं आहे आणि त्याला काहीएक भविष्य नाही, असं भाजपचे प्रदेशाध्यक्ष राकेश सिंह यांचं म्हणणं आहे.

त्यांनी म्हटलंय की, "कमलनाथ हे सरकार वाचवण्याचा प्रयत्न करत आहेत. पण राज्यातील स्थिती पाहता त्यांचे प्रयत्न यशस्वी... उर्वरित लेख लिहा:

. याला ब्लॅकमेकिंग म्हणता येऊ शकतं."

"भाजपच्या नेत्यांची विधानं फक्त अस्थिरता निर्माण करण्यासाठी आहेत. जेणेकरून प्रशासन अस्थिर राहील आणि विकासाची कामं होणार नाहीत."

"भाजपचे नेते एकीकडे फ्लोअर टेस्टची मागणी करत आहेत, तर दुसरीकडे हे सरकार आपोआप पडेल, असं ते म्हणत आहेत."

पण भाजपच्या नेत्यांनी आमदारांशी संपर्क साधला, असं अद्याप आढळलेलं  नाही.

दिनेश गुप्ता सांगतात, "भाजपवाले नेमकं कुणासाठी सरकार पाडणार आहेत. शिवराजसिंह चौहान, गोपाल भार्गव की कैलाश विजयवर्गीय यांच्यासाठी. कारण आतापर्यंत कोणताच चेहरा समोर आलेला नाही."

पक्षांतर्गत फूट

भाजपला सध्या काँग्रेसमध्ये फूट बघायला आवडेल, कारण अँटी डिफेक्शन लॉनुसार, सरकार पाडता येऊ शकत नाही.

भाजप काँग्रेसच्या आमदारांना राजीनामा द्यायला भाग पाडू शकते. पण यानंतर हे आमदार भाजपकडून निवडणूक जिंकतील की नाही, हे पाहावं लागेल.

राहुल गांधींना असलेल्या अपेक्षा कमलनाथ पूर्ण करू शकले नाहीत, असं गुप्ता यांना वाटतं.

ज्येष्ठ पत्रकार ऋषी पांडे सांगतात, "सध्या कमलनाथ यांच्यासाठी आव्हानात्मक परिस्थिती आहे. ज्यापद्धतीचा दबाव भाजपचे नेते बनवत आहेत, त्यामुळे कमलनाथ यांच्यासाठी रोज नवनवीन आव्हानं उभी राहत आहे."

"कमलनाथ यांना भाजप आणि काँग्रेसच्या आतून धोका आहे. आमदार संपर्कात असल्याचा भाजपचा दावा आहे, याचा अर्थ कमलनाथ यांना पक्षांतर्गत धोका आहे, हे स्पष्ट होतं," असं ते पुढे सांगतात.

"काँग्रेसचं मानसिक खच्चीकरण झालं आहे. पक्षाचे दिग्गज नेते पराभूत झाले आहेत. असं असलं तरी काँग्रसकडे 121 आमदार आहेत, आणि भाजपकडे 109," ते पुढे सांगतात.

सगळी परिस्थिती पाहिल्यास भाजप काही करण्याच्या गडबडीत नाही. ते अजून काही काळ वाट पाहणं पसंत करतील.

हेही वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)


...ी बोलताना म्हणाल्या होत्या, "आम्हाला इच्छा असूनही महिलांना उमेदवारी देता येत नाही. कारणं उमेदवाराची निवडून येण्याची क्षमता ग्राह्य धरली जाते. ती क्षमता असणाऱ्या महिलांची कमतरता होती. त्यामुळे जास्तीत जास्त महिलांना तिकीट देणं शक्य झालं नाही."

पण मुद्दा असा आहे की महिलांना संधीच मिळाली नाही तर त्यांची क्षमता कशी सिद्ध होणार? "महिला सक्षमच आहेत, पण तुम्ही त्यांना संधी नाकारता कारण तुम्हाला त्यांची भीती वाटते," माया पोटतिडकीने सांगतात.

महिलांना संधी दिली तरी त्यांना काही ठराविक भूमिकांमध्ये बांध... उर्वरित लेख लिहा:

भागाचा आर्थिक स्तर ठरवला.

या अभ्यासात लक्षात आलं की महिला प्रतिनिधी महिलांचे मुद्दे अधिक चांगल्या प्रकारे मांडतात. त्यांची धोरणं महिलांच्या, लहान मुलांच्या तसंच कुटुंबांच्या फायद्याची असतात.

अनेक अहवालांमध्ये, तसंच जेष्ठ पत्रकार प्रणव रॉय यांच्या पुस्तकातही उल्लेख आहे की महिला राजकारणात जास्त प्रॅक्टिकल विचार करतात. कळीच्या मुद्द्यांवर भर देतात. या तात्विक चर्चेला कृतीची जोड देतात ते माया सोर्टेंसारख्या महिला.

"पुरुष प्रतिनिधींना निधी मिळाला की ते समाजमंदिर बांधतात, मंदिराच्या जीर्णोद्धारासाठी पैसे देतात. महिला प्रतिनिधींचं तसं नसतं. त्या आधी बघतात, गावात पाणी आहे की नाही, मुलींच्या शाळेत शौचालय आहे की नाही. आम्ही कित्येकदा हे मुद्दे लावून धरलेत. शाळेत मुलींसाठी शौचालय असावं म्हणून मी खालपासून वरपर्यंत सगळीकडे जाऊन भांडलेय."

त्यांच्यासारख्या अनेकींना खंत आहे की असं असूनही जेव्हा निवडणूकीची पाळी येते तेव्हा पक्ष, पक्षच कशाला अनेकदा मतदारही, गृहितच धरत नाहीत.

'पक्ष महिला उमेदवारांबाबत गंभीर नाहीत'

महाराष्ट्रासारख्या स्वतःला पुरोगामी समजणाऱ्या राज्यात महिला आमदारांची संख्या कमी का? देशातल्या सगळ्या विधानसभांमध्ये असणाऱ्या महिला आमदारांची सरासरी काढली तर ती आहे 9 टक्के आणि महाराष्ट्रातला महिला आमदारांचा टक्का आहे 7 टक्के. म्हणजे राष्ट्रीय सरासरीपेक्षाही 2 टक्क्यांनी कमी. का असावं असं?

"कारण कोणत्याही पक्षाकडे महिला उमेदवारांना सक्षम करण्याचं आणि समान संधी देण्याचं धोरण नाहीये," महिला राजसत्ता आंदोलनाचे भीम रासकर सांगतात. त्यांची संस्था महिला लोकप्रतिनिधींना सक्षम करण्याच्या क्षेत्रात काम करते.

"शोभेच्या बाहुल्या या पलिकडे दुसरी ओळख नाहीये महिला नेत्यांची. कार्यक्रमांमध्ये बघा, असावी एखादी म्हणून महिलेला स्टेजवर बसवलेलं असतं. तेही कोणत्यातरी कोपऱ्यात. आताची निवडणुकही पुरुषी पैलवानी आखाड्यासारखी झाली होती."

जोपर्यंत राजकीय पक्ष महिलांच्या नेतृत्वाला गंभीरपणे घेत नाहीत तोवर हे चित्र बदलणार नाही असंही ते सांगतात.

हेही वाचलंत का?


...ी ममता यांनी या अधिकाऱ्यांना दिल्लीला जाऊ दिलं नाही. यानंतर तीन ज्येष्ठ आयपीएस अधिकाऱ्यांना जबरदस्तीने डेप्युटेशनवर पाठवण्यात आलं.

यावरुनही भाजप-तृणमूल यांच्यात संघर्ष सुरू आहे. राज्यपाल जगदीप धनखड यांनी राज्यातल्या कायदा सुव्यवस्थेसह अनेक मुद्यांवर सरकारला प्रश्नांच्या फैरी झाडल्या आहेत.

तृणमूलचे अनेक नेते भाजपच्या वाटेवर आहेत.

मात्र निकटवर्तीय समजले जाणाऱ्या नेत्यांनी पक्षाला सोडचिठ्ठी देत भाजपची वाट धरल्याने ममता यांच्यासाठी वाट बिकट झाली आहे.

सगळ्यात आधी मुकुल रॉय भाजपमध्ये गेले. तृणम... उर्वरित लेख लिहा:

पक्षनेते आणि राजकीय विश्लेषकांना वाटतं. दशकभरानंतर इतिहासाची पुनरावृत्ती होते आहे.

केंद्रीय एजन्सींची भीती दाखवून भाजप तृणमूलच्या नेत्यांना आपल्या जाळ्यात खेचतं आहे असा आरोप ममता यांनी केला.

बंगालचे काँग्रेस अध्यक्ष अधीर रंजन चौधरी म्हणतात, "इतिहासाची पुनरावृत्ती होते. ममता यांना त्यांच्याच भाषेत उत्तर मिळतं आहे. काँग्रेसचा बालेकिल्ला मानलं गेलेल्या मालदा आणि मुर्शिदाबाद इथल्या अनेक नेत्यांना खोट्या प्रकरणांमध्ये फसवून तृणमूलमध्ये नेण्यात आलं. त्यावेळी काँग्रेस सोडणारे अनेकजण आता भाजपमध्ये गेले आहेत".

पश्चिम बंगालचं राजकारण

2011 मध्ये तृणमूल सत्तेत आल्यानंतर मानस भुईया, अजय डे, सौमित्र खान, हुमायूं कबीर, कृष्णेंद्र नारायण चौधरी यांच्यासह अनेक काँग्रेस नेते तृणमूलमध्ये गेले. यापैकी अनेकांना मंत्रिमंडळात स्थान मिळालं तर काहींना दिल्लीचं तिकीट मिळालं.

याच धर्तीवर छाया दोलुई, अनंत देब अधिकारी, दथरथ तिर्की, सुनील मंडल हे डावे नेतेही तृणमूलमध्ये आले.

केंद्रीय गृहमंत्री अमित शहा बंगालमध्ये प्रचारादरम्यान

विधानसभेत डाव्या विचारसरणीच्या पक्षांचे नेते सुजन चक्रवर्ती यांनी सांगितलं की, "2011 मध्ये सत्तेत आल्यानंतर ममता यांनीच हा खेळ सुरू केला होता. तेव्हापासून विविध पक्षांची माणसं तृणमूलमध्ये जात आहेत".

तृणमूलच्या ज्येष्ठ नेत्या चंद्रिमा भट्टाचार्य म्हणाल्या, "आपल्या अस्तित्वाची लढाई करणारे राजकीय पक्ष असे निराधार आरोप करतात. ममता यांनी नेहमीच सर्वसामान्य माणसाला प्राधान्य देत काम केलं आहे. यापुढेही करत राहतील. दोन-चार नेत्यांनी पक्ष सोडल्याने फरक पडत नाही".

साठचं दशक सोडलं तर बंगालमध्ये पक्ष बदलण्याची परंपरा नवीन नाही असं राजकीय भाष्यकारांचं म्हणणं आहे.

राज्यशास्त्राचे प्राध्यापक सुनील कुमार कर्मकार सांगतात, "पक्ष बदलण्याची परंपरा तृणमूलनेच सुरू केली. विरोधी पक्षातल्या नेत्यांना धमकावून किंवा सत्तेचं गाजर दाखवून तृणमूलकडे खेचण्यात आलं. मात्र आता चक्रं फिरली आहेत. तृणमूलला आता गळती लागली आहे."

हे वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)


...ी महत्त्वाची असते. लॉकडाऊनसारख्या स्थितीत लोकांशी संवाद साधताना वास्तव स्थिती समोर ठेवणं हेही तितकंच महत्त्वाचं आहे."

आपल्याकडे औषधं किती आहेत, बेड्स किती आहेत, या गोष्टींची नीट माहिती लोकांपर्यंत पोहोचली, तर लोकांमध्ये दिलासा आणि गांभिर्य दोन्ही गोष्टी राहतात, असं संदीप प्रधान म्हणतात.

"सरकारमधील किंवा सत्ताधारी पक्षातील कुणीही उठसूठ लॉकडाऊनबाबत माहिती देऊ लागल्यास विसंगती समोर येते, मग विरोधकांना मुद्दे मिळतात, त आणि त्यातून मग मूळ मुद्दा बाजूला राहून राजकीय आरोप-प्रत्यारोपांना सुरुवात होते... उर्वरित लेख लिहा:

असं डॉ. भोंडवे सांगतात.

डॉ. अविनाश भोंडवे हे डॉक्टरांच्या हक्कांसाठी कायमच आवाज उठवत असतात. ते म्हणतात, "खासगी क्षेत्रातील डॉक्टरांना आपण का प्रोत्साहन देत नाही? गेल्यावेळी सरकार म्हणालं, डॉक्टरांना दुर्दैवानं काही झाल्यास 50 लाखांचा निधी दिला जाईल. पण खासगी क्षेत्रातील डॉक्टरांना तो मिळाला नाही. आजच्या घडीला 80 टक्के कोरोनाग्रस्तांवर खासगी हॉस्पिटलमध्ये उपचार होत असताना, खासगी डॉक्टरांना प्रोत्साहन देणंही आवश्यक आहे."

त्यानंतर डॉ. भोंडवे एकूणच आरोग्य क्षेत्रातल्या सोयी-सुविधांबाबत भाष्य करतात.

ते म्हणतात, "आरोग्याबाबत कोरोनासारखं जेव्हा कधी संकट येतं, तेव्हा ऐनवेळी काहीही करणं अशक्य होतं. मात्र, आपल्याकडे एका वर्षाचा अनुभव पाठीशी असतानाही आपण रिकामेच आहोत. 2020 च्या ऑक्टोबरपासून 2021 च्या फेब्रुवारीपर्यंत कोरोना काही प्रमाणात कमी झाला होता, त्यावेळी आरोग्यशी संबंधित सुविधा तयार करणं आवश्यक होतं. पण आपण निश्चिंत राहिलो आणि आता हातघाईवर आलोय."

"आता तरी आपण जागे व्हायला हवे आणि कोरोनासारख्या आजारांशी लढण्यासाठी आपली आरोग्य यंत्रणा सक्षम करायला आताच सुरुवात केली पाहिजे. ऐनवेळी आरोग्य क्षेत्रातल्या सुविधा सुधारणं फार अवघड असतं," असंही डॉ. भोंडवे म्हणतात.

संवादाला जोडूनच लॉकडाऊनच्या बाबतीत महत्त्वाचा मुद्दा म्हणजे वाहतूक. गेल्यावर्षी योग्य संवादाअभावी स्थलांतरित मजुरांचे जथ्थेच्या जथ्थे रस्त्याच्या कडेनं आपापाल्या गावाकडं निघालेले दिसले.

वाहतुकीबाबत सरकारनं नेमक्या कोणत्या गोष्टी अवलंबल्या आणि मागच्या अनुभवातून टाळल्या, तर यावेळी लॉकडाऊनच्या घोषणानंतर आणि लॉकडाऊनच्या काळात वाहतुकीचा प्रश्न समस्येचं केंद्र बनणार नाही? वाहतूक क्षेत्रातील तज्ज्ञांशी बातचीत केल्यानंतर काही मुद्दे समोर आले.

वाहतूक : 'सार्वजनिक वाहतूक सुरू राहावी'

11 एप्रिल रोजी मुंबई लोहमार्ग पोलिसांनी एक पत्रक जारी केलं. या पत्रकात म्हटलंय की, "सोशल मीडियाद्वारे श्रमिक विशेष गाड्या चालवल्या जात असल्याची चुकीची माहिती पसरवली जात आहे. कृपया, अफवांना बळी पडू नका. अशा कोणत्यागी श्रमिक गाड्या चालवल्या जात नाहीत."

या स्पष्टीकरणाची गरज का भासली, याचं कारण सर्वश्रुत आहे. गेल्यावर्षी अचानक लागलेल्या लॉकाडाऊनमुळे स्थलांतरित मजुरांनी रेल्वेस्थानकांबाहेर केलेली गर्दी असो वा मिळेल त्या गाडीने गावाकडे परतण्यासाठीची धावपळ असो, हा अनुभव लक्षात घेता वाहतूक...


...ी माहीर आहे. सॅमीची आकडेवारी अचंबित करणारी वगैरे नाही. परंतु संघाला विशिष्ट परिस्थितीत ज्या गोष्टीची आवश्यकता असते ते सॅमी करतो ही त्याची उपयुक्तता.

कर्णधारपद

विशेषज्ञ बॅट्समन किंवा विशेषज्ञ बॉलर नसूनही सॅमीकडे वेस्ट इंडिजच्या नेतृत्वाची धुरा सोपवण्यात आली यातूनच त्याचं व्यवस्थापकीय कौशल्य अधोरेखित होतं. आता-खेळा-नाचा वृत्तीच्या खेळाडूंची मोट बांधण्याचं काम सॅमीने केलं. वेस्ट इंडिज क्रिकेट बोर्ड आणि खेळाडू यांच्यात मानधनाच्या मुद्यावरून संघर्ष सुरू असताना सॅमीने कर्णधारपद सांभाळलं. मूलभूत अशा... उर्वरित लेख लिहा:

असा विचार क्रिकेटरसिकांनी केला नव्हता. पण वेस्ट इंडिजची दुसऱ्या इनिंग्जमध्येही घसरगुंडी उडाल्याने टीम इंडियाने एक डाव आणि 126 धावांनी दणदणीत विजय मिळवला. तेंडुलकरची शेवटची खेळी संपुष्टात आणण्यात सॅमीच्या कॅचचा मोठा वाटा होता. परंतु क्रिकेटविश्वाला सचिनचं असलेलं योगदान आणि चाहत्यांच्या भावना लक्षात घेऊन सॅमीने विकेटचं सेलिब्रेशन केलं नाही. हा त्याचा मोठेपणा.

ट्वेन्टी-20 लीग स्पेशालिस्ट

सॅमी जगभरातल्या ट्वेन्टी-20 लीग स्पर्धांमध्ये खेळतो. इंडियन प्रीमिअर लीग स्पर्धेत सॅमीने रॉयल चॅलेंजर्स बेंगळुरू, सनरायझर्स हैदराबाद आणि किंग्ज इलेव्हन पंजाब या संघाचं प्रतिनिधित्व केलं आहे. मात्र विशेषज्ञ बॅट्समन तसंच विशेषज्ञ बॉलर नसल्याने सॅमी कोणत्याच संघात स्थिरावला नाही.

कॅनडा ट्वेन्टी-20 स्पर्धेत सॅमी स्टीव्हन स्मिथबरोबर

कॅनडा ट्वेन्टी-20 लीगमध्ये ब्रॅम्प्टन वोल्व्ह्स, ऑस्ट्रेलियातल्या बिग बॅश स्पर्धेतील होबार्ट हरिकेन्स, कॅरेबियन प्रीमिअर लीग स्पर्धेतील सेंट ल्युसिया झोयुक्स, सॅनफोर्ड स्पर्धेत सॅनफोर्ड सुपरस्टार्स अशा अनेकविध संघाकडून सॅमी खेळला आहे.

पाकिस्तान सुपर लीगशी नातं

जगभरात सुरू झालेल्या ट्वेन्टी-20 लीगच्या धर्तीवर पाकिस्तान क्रिकेट बोर्डाने 2016मध्ये पाकिस्तान सुपर लीगची घोषणा केली. सुरक्षेच्या कारणास्तव पहिल्या वर्षी सगळे सामने दुबईत आयोजित करण्यात आले होते. स्पर्धेत पाच संघ होते आणि सॅमी पेशावर झाल्मी संघाकडून खेळला. पाकिस्तानचा शाहिद आफ्रिदी पेशावर झाल्मी संघाचा कॅप्टन होता. या स्पर्धेत इस्लामाबाद युनायटेड संघाने जेतेपदावर नाव कोरले. स्पर्धेत सर्वाधिक रन्स करणाऱ्या आणि सर्वाधिक विकेट्स पटकावणाऱ्या खेळाडूंच्या यादीत सॅमीचं नाव कुठेही नाही. मात्र पेशावर झाल्मी संघाशी त्याचे ऋणानुबंध जुळले ते कायमचेच. 2017 मध्ये शाहिद आफ्रिदीनेच या हंगामासाठी डॅरेन सॅमी संघाचा कॅप्टन असेल असं जाहीर केलं. सॅमीने ही जबाबदारी पेलताना पेशावर झाल्मी संघाला जेतेपद मिळवून दिलं.

पाकिस्तानात आंतरराष्ट्रीय क्रिकेटच्या पुनरागमनात मोलाचा वाटा

2017 मध्येही पाकिस्तान सुपर लीगचं आयोजन दुबईतच आयोजित करण्यात आलं होतं. प्राथमिक फेरीचे 20 सामने आणि बाद फेरीचे 3 सामनेही दुबईतच झाले. मात्र फायनल पाकिस्तानात व्हावी असा पाकिस्तान क्रिकेट बोर्डाचा आग्रह होता. पाकिस्तानात खेळायला होकार देणारा सॅमी हा पहिला आंतरराष्ट्रीय खेळाडू होता. मात्र...


...ी मिळत नाही. आणि पुढच्या दिवसाच्या सरावावर परिणाम होतो, असं त्यांनी मीडियाशी बोलून दाखवलं.

यावर उपाय काय?

हा प्रश्न खरंतर फक्त यावर्षीचा नाही. त्यामुळे यंदा स्पर्धा सुरू होण्यापूर्वी देशातील क्रिकेट नियामक मंडळ BCCIने सर्व संघांच्या मालकांबरोबर एक विशेष बैठक घेतली होती. सामने आठ ऐवजी संध्याकाळी सात वाजता आणि जर दोन सामने असतील तर पहिला सामना दुपारी चार ऐवजी तीन वाजता सुरू करण्याचा प्रस्ताव संघांसमोर ठेवण्यात आला. पण प्राईम टाईमचं कारण देत काही संघमालकांनी हा प्रस्ताव नाकारल्याचं क्रीडा पत्... उर्वरित लेख लिहा:

T20 सामन्यामध्ये 19वं षटक 89व्या मिनिटाला सुरू होणं अपेक्षित आहे. नाहीतर गोलंदाजी करणाऱ्या संघाला दंड बसतो. शिवाय मैदानावरचे पंच वेळोवेळी संघाच्या कर्णधाराला वेळेची आठवणही करून देत असतात.

या नंतरही सामने संपायला उशीर होतोय आणि म्हणूनच BCCIने उपाय योजना करावी, असं लोकांचं म्हणणं आहे.

प्रेक्षकांना फटका

आठही संघांच्या मालकांनी आतापर्यंत कुठलीही तक्रार केलेली नाही. पण प्रेक्षकांना मात्र फटका बसतोय. सामना संपवून घरी जायला उशीर. दुसऱ्या दिवशी सकाळी ऑफिस गाठण्याची कसरत, शाळकरी मुलांची झोपमोड, असा मनोरंजनासाठी भुर्दंड भरावा लागतोय.

सामन्यांच्या वेळी सुरक्षा पोहोचवण्याचं काम शहर पोलिसांचं असतं. सामना संपवून स्टेडिअम सामसून होऊपर्यंत त्यांना निघता येत नाही. शिवाय हे निवडणुकीचं वर्षं आहे. त्यामुळे बंदोबस्ताचं अतिरिक्त काम त्यांच्यावर आहे.

पोलीस कर्मचारी थेट मीडियाशी बोलायला तयार नाहीत. पण खासगीत त्यांनीही आपली व्यथा बोलून दाखवली आहे.

लवकर सुरुवात हे उत्तर ठरू शकेल?

सामन्यांना संध्याकाळी सात वाजता सुरुवात करावी, हा प्रस्ताव या स्पर्धेसमोर अनेकदा आलेला आहे. गेल्या वर्षी प्रयोग म्हणून 'प्लेऑफ'चे सामने साडेसात वाजता आणि उपान्त्य, अंतिम सामने सात वाजते सुरू करण्यात आले होते. 2016च्या T20 विश्वचषक स्पर्धेत सगळेच सामने सात वाजता सुरू करण्यात आले.

विराट कोहली

खेळाचे नियम ठरवणाऱ्या मेरिलबोन क्रिकेट क्लबसमोर आणखी एक प्रस्ताव आहे, तो म्हणजे गोलंदाजाने चेंडू टाकून फलंदाजाने तो फटकावे पर्यंतचा वेळ टायमरने नियंत्रित व्हावा. म्हणजे टिव्हीच्या पडद्यावर एक टायमर फिरत राहील आणि 45 सेकंदात एक चेंडू पूर्ण व्हायला हवा. एखादी विकेट पडल्यावर नवीन फलंदाजाने 60 सेकंदात मैदानावर यावं किंवा दर षटकानंतर पुढच्या गोलंदाजाने 80 सेकंदात पुढचा बॉल टाकावा.

या नियमांवर अजून ठोस निर्णय झालेला नाही. पण आता काहीतरी निर्णय घेण्याची वेळ कदाचित आली आहे. कसोटी क्रिकेटला आकर्षक करण्यासाठी त्या दिवस-रात्र खेळवण्याचा ICCचा विचार आहे. एकदिवसीय सामनेही दिवस-रात्र खेळवले जातातच. अशावेळी हा मुद्दा आणखी प्रखरपणे समोर येणार आहे.

नियम काय सांगतो?

हे वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)


...ी मिळालेली नाही. ती आपल्या भावासोबत टिकरी बॉर्डरपर्यंत आली.

अमनप्रीतने सांगितले, त्यांनी आधी एमए केले आणि नंतर बीएड. पण नोकरी मिळाली नाही.

"सरकारने तीन कायदे बनवले आहेत. पण ते आमच्यासाठी योग्य नाहीत. आमच्याकडे आमची जमीन राहिली नाही तर आम्ही काय करणार"

आमच्या गावात मुलींनाही जमिनीत हिस्सा मिळतो असं अमनप्रीतने सांगितले. आता काळ बदलला आहे. महिला आता पडद्याआड राहत नाहीत.

अमनप्रीत

अमनप्रीतने लाल रंगाची नेलपॉलिश लावली होती. पिवळ्या रंगाची ओढणी घेतली होती. अमनप्रीतच्या पालकांनी तिला इथे पाठवले. ती... उर्वरित लेख लिहा:

आणि सिंचनासाठी मदत करायचे."

महिलांनी कृषी कायद्याविरोधात लढणे गरजेचे आहे. कारण बदलांचा परिणाम त्यांच्यावर सर्वाधिक होतो. त्या सांगतात, "ही आमची जमीन वाचवण्याची लढाई आहे."

केवळ शेतीचा सहारा

काही स्त्रिया कृषी कायद्यांचा निषेध करण्यासाठी आंदोलनाच्या ठिकाणी जातात. तर काही घरात थांबतात. काही आपल्या गावात या कायद्यांविरुद्ध रॅली काढत आहे. लोकांना जागरूक करत आहेत.आंदोलनस्थळी रेशन पाठवत आहेत.

नऊ महिलांसोबत 12 वर्षाचा मुलगा आला होता. त्याचे नाव गुरजीत सिंह. त्याने पिवळ्या रंगाचे टि-शर्ट घातले होते. त्याने उजव्या बाजूला युनियनचा बिल्ला लावला होता. तो म्हणाला, " मी शेतकऱ्याचा मुलगा आहे."

ट्रॉलीत तळ ठोकून असलेल्या या स्त्रिया मोठ्या घरातील नव्हत्या. जसवीर कौर आणि 12 वर्षीय अमनदीप कौर (35) यांच्या आईसारख्या काही स्त्रियांनाही पती नाहीत.

अमनप्रीत कौर म्हणाली की, तिच्या कुटुंबाकडे फक्त तीन एकर जमीन आहे. तर अमनदीप कौर म्हणाल्या, तिच्याकडे फक्त पाच एकर जमीन आहे. आंदोलन सुरू झाल्यावर सासूबाईंनी त्यांनात्यांच्याबरोबर येण्यास सांगितले. "आम्ही श्रीमंत असतो तर आम्ही इथे येऊन या धरणे आंदोलनात का बसलो असतो," ती म्हणाली. पतीच्या निधनानंतर ती शेतात काम करत होती.

अमनदीप यांनी सांगितले, "शेती आम्हाला राजा बनवते असे नाही. यात तर नुकसान होते. पण ही एकच गोष्टी आहे जी आमच्याकडे आहे. ते वाचवण्यासाठी आम्ही लढू."

अमनदीप आणि अमनप्रीतसारख्या तरुणी धुणीभांडी आणि स्वयंपाक करत आहेत, तर मनजीत कौर (72) आणि गुरदीप कौर (60) यांच्यासारख्या वृद्ध स्त्रिया स्वयंपाकघराचे काम करत आहेत.

मनजीत कौर यांचे पती जगजित सिंह हे गावाचे प्रमुख आहेत. गावात त्यांची 20 एकर जमीन आहे. त्यांच्या अनुपस्थितीत त्यांची दोन मुलं शेती सांभाळत आहेत.

महिलांनी एकत्र राहत इथे आपले छोटेसे कुटुंब बनवले आहे. यापैकी काही महिला परत जातील तर काही पुन्हा इथे येतील. 'रंग दे बसंती चोला' गाणं गात या महिला भगत सिंह यांचं स्मरण करत होत्या.

जसबीर कौरने सांगितले, "पिवळा आमचा रंग आहे."

हसत हसत संकटांचा सामना

या महिलांनी सांगितले की, शौचालयासारख्या छोट्या-मोठ्या अडचणी आहेत. पण जवळच्या कारखान्यांनी त्यांना शौचालयाचा वापर करण्याची परवानगी दिली आहे. त्या दररोज अंघोळ करतात. एवढ्या थंडीत बाहेर राहणं सोपं नाही. पण त्या हसत हसत राहत आहेत. गाणं गात आंदोलनात सहभागी झाल्या आहेत.

या महिला लंगर...


...ी मी काहीच करू शकत नव्हतो.

सगळ्यात कठीण गोष्ट म्हणजे आम्ही एकमेकांच्या जवळ येऊ शकत नाही, सेक्स करू शकत नाही. माझ्यासमोर कपडे काढणं, किंवा तसं वावरणं लिअॅनला खूप कठीण जातं.

आम्ही जवळ आलो त्याला आता महिने उलटले असतील. तेव्हा आमच्यात फोरप्ले झाला होता.

सेक्स करताना ती कम्फर्टेबेल व्हावी म्हणून सहसा मी थांबतो आणि तिला पुढाकार घेऊ देतो. पण त्रासदायक गोष्ट म्हणजे मी पुढाकार घ्यावा असं तिला वाटत असतं. परिणामी आम्ही क्वचितच एकमेकांच्या जवळ येऊन काही 'करू' शकतो.

आम्ही जवळ येऊ शकत नाही

आम्ही जवळ ... उर्वरित लेख लिहा:

हिने उलटून गेले आहेत आणि या लहानसहान गोष्टी साचायला लागल्यायत.

ती अनेकदा असं करते. दुकानातून किंवा बारमधून निघून जाते, जवळपासच्या कोणामुळे बीडीडी ट्रिगर झाल्याने संतापते आणि त्यामुळे माझ्यावर किंचाळते.

दिलासा देण्याचा प्रयत्न

त्या दिवशी बारमधल्या घटनेनंतर हे सगळं जास्त होत असल्याचं मी तिला सांगितलं. तिने जर यासाठी मदत घेतली नाही तर मी हे अजून सहन करू शकणार नसल्याचंही तिला सांगितलं.

कधी कधी तर मला लिअॅन म्हणजे दोन व्यक्ती असल्यासारखं वाटतं. माझं प्रेम असलेली लिअॅन आणि तिच्या आतला बीडीडी.

ती जे काही बोलते त्याला थेट प्रतिक्रिया देणं मी टाळतो. ती म्हणाली, 'मी निबर दिसते', तर काही बोलण्याऐवजी मी तिच्या दंडाला किंवा हाताला स्पर्श करून किंवा मिठी मारून दिलासा देण्याचा प्रयत्न करतो.

माझ्या कुटुंबाला आणि मित्रांना बरेच दिवस मी ही गोष्ट सांगितली नव्हती कारण ही लिअॅनची 'खासगी गोष्ट आहे' असं मला वाटत होतं. पण मागच्या वर्षी मला माझ्या मनात साचून राहिलेल्या गोष्टी मोकळ्या कराव्याशा वाटत होत्या म्हणून मग मी माझ्या आईवडिलांना सांगितलं.

त्या दोघांनीही मला पाठिंबा दिला. माझी आई मानसिक आरोग्य क्षेत्रात काम करते आणि लिअॅनची परिस्थिती समजू शकते. पण मी आनंदी असणं तिच्यासाठी जास्त महत्त्वाचं आहे. मी खुश असल्याचं मी तिला कायम सांगत असतो.

मित्रांची गोष्ट वेगळी आहे. त्यांना बीडीडीबद्दल नुकतंच समजलं. माझ्यात आणि लिअॅनमध्ये जवळीक नाही, हे समजून घेणं त्यांना सर्वात जास्त कठीण जातंय. 'आम्ही नसतो हे सहन करू शकलो' प्रकारच्या कॉमेंट्स मला अनेकदा ऐकाव्या लागतात.

पण लिअॅनचं आणि माझं एकमेकांवर प्रेम आहे आणि माझा त्या प्रेमावर विश्वास आहे.

येणारा प्रत्येक दिवस मी नवा मानतो आणि आम्ही एकत्र जो काही चांगला वेळ घालवतो तो मी साजरा करतो. अजूनही आम्ही रोज हसतो, एकमेकांसोबत सगळं शेअर करतो आणि ती अजूनही माझी बेस्ट फ्रेंड आहे.

लिअॅनचा बीडीडी कधीही पूर्णपणे जाणार नाही, याची मला जाणीव आहे. पण मला त्याची तीव्रता कमी झाली तर आवडेल म्हणजे लिअॅनला स्वतःविषयी चांगलं वाटू शकेल आणि मला सतत जपून पावलं टाकण्याची गरज भासणार नाही.

हेही वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)


...ी या निवडणुकीतील नेमकी ओळख काय आहे? लिंगायत समाजाचे धर्मगुरू की वंचितांमधून पुढं आलेलं नेतृत्व? या प्रश्नावर ते म्हणाले, "तुम्ही एकच गोष्ट फिरवून फिरवून विचारत आहात. थोडं विकासावरही बोलू. त्यावरही विचार करू. इथून पलायन करणाऱ्या तरूणांना इथंच रोजगार कसा मिळेल हे बघू. मी धर्म, जातीच्या आधाराला मानत नाही. ही जागा राखीव आहे याचा अर्थ असा नाही की त्याभोवतीच फिरायला पाहिजे."

कोण आहेत जयसिद्धेश्वर स्वामी?

63 वर्षाच्या जयसिद्धेश्वर स्वामी यांचा जन्म सोलापूर जिल्ह्यात झाला आहे. त्यांनी 1978-79 मध्ये बन... उर्वरित लेख लिहा:

ंनी इथून लढणं आणि त्याला लिंगायत समाजाच्या धर्मगुरूंचं आव्हान हे प्रतिकात्मक मानलं जात आहे.

हे वाचलं का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)


...ी यांच्या पहिल्या पाच वर्षांच्या कार्यकाळामुळे जागतिक व्यासपीठावर त्यांच्या नावाची चर्चा होऊ लागली. सर्व देशांमध्ये प्रवासी भारतीयांनी त्यांचं ज्या धूमधडाक्यात स्वागत केलं ते उत्कृष्ट होतं. मात्र, गेल्या वर्षभरात त्यांचे दौरे कमी झाले आणि भारतात घडलेल्या काही अंतर्गत घडामोडींमुळे त्यांची प्रतिमा डागाळली."

काश्मीर

गेल्या वर्षी 5 ऑगस्ट रोजी केंद्र सरकारने जम्मू-काश्मीरचा विशेष राज्याचा दर्जा काढला आणि तिथे संपूर्ण संचारबंदी लागू केली. त्यानंतर जागतिक पातळीवर हा मुद्दा पुन्हा चर्चेत आला.

पाकिस्... उर्वरित लेख लिहा:

काऱ्यांनीदेखील अल्पसंख्याकांच्या अधिकारांप्रति देशाच्या घटनात्मक कटिबद्धतेवरही प्रश्न उपस्थित केले आहेत."

दिल्ली हिंसाचारावरून आंतरराष्ट्रीय स्तरावरील प्रतिक्रिया

मलेशियाच्या मुहातीर मुहम्मद यांनी पंतप्रधान या नात्याने CAA आणि दिल्ली हिंसाचारावरून भारतावर उघडपणे टीका केली. काश्मीर मुद्द्यावर टीका करून त्यांनी आधीच मोदी सरकारची नाराजी ओढावून घेतली होती.

पाकिस्ताने पंतप्रधान इमरान खान यांनी दिल्ली हिंसाचारावर ट्वीट केलं. मात्र त्याचा मोदी सरकारवर काहीही परिणाम झाला नाही.

मात्र, इराण आणि टर्कीने याचा तीव्र शब्दात विरोध केला आणि बांगलादेशात निदर्शनंही झाली.

भारतात आपली मुस्लीम विरोधी प्रतिमा अंतर्गत राजकीय षडयंत्र असल्याचं सांगण्यासाठी नरेंद्र मोदी यांनी आखाती देशांबरोबर आपल्या चांगल्या संबंधांवर कायमच भर दिला आहे.

भारताच्या इतिहासात आखाती देशांबरोबर भारताचे सर्वात चांगले संबंध आपल्या काळात असल्याचा नरेंद्र मोदी यांचा दावा आहे. मालदीव आणि बहरीन यांनी त्यांना सर्वोच्च सन्मान दिला आहे.

मात्र, दिल्ली हिंसाचार आणि त्यानंतर कोरोना विषाणूच्या संकटात भारतात मुस्लिमांना टार्गेट केलं जात असल्यावरून आखाती देशांनी तीव्र शब्दात टीका केली आहे. केंद्र सरकारने ही टीका गांभीर्याने घेतली की नाही, याचे स्पष्ट संकेत मिळालेले नाहीत.

राष्ट्राध्यक्ष ट्रंप यांचा पहिला भारत दौरा

अमेरिकेचे अध्यक्ष डोनाल्ड ट्रंप 25 फेब्रुवारी रोजी केवळ एक दिवसाच्या भारत दौऱ्यावर आले होते. मात्र, हा दौरा मोदी 2.0च्या पहिल्या वर्षातलं सर्वात मोठी यश मानलं जात आहे.

वॉशिंग्टनमध्ये भारतीय वंशाच्या पत्रकारांच्या मते ट्रंप यांच्या दौऱ्याकडे भारताच्या मुत्सद्देगिरीचा विजय म्हणून बघता येऊ शकेल. गेली अनेक वर्ष वॉशिंग्टनमध्ये राहणारे पत्रकार चिदानंद राजघट्टा यांनी लिहिलेल्या लेखात हे मोदींचं यश असल्याचं म्हटलं आहे.

या दौऱ्यादरम्यान दोन्ही देशांनी संरक्षण करारावर स्वाक्षरीही केली आहे. स्वतः राष्ट्राध्यक्ष ट्रंप यांनी या कराराची घोषणा केली. ते म्हणाले, "आज आम्ही भारतासाठी अपाचे आणि MH-60R हेलिकॉप्टरसकट तीन अब्ज डॉलर्सहून अधिकचे अमेरिकी संरक्षण उपकरण खरेदीसाठी करार करत परस्पर संरक्षण सहकार्याचा विस्तार केला आहे."

ते पुढे म्हणाले, "आमचे अतिरेकी खांद्याला खांदा लावून काम करत आहेत आणि म्हणूनच हे करार आमची संयुक्त संरक्षण क्षमता वाढवेल."

मात्र,...


...ी यांनी हे सोपस्कार करण्यापासून एक सोयीस्कर अंतर राखलं होतं. त्यामुळेही विरोधी पक्षाला जो मुद्दा हवा होता तो त्यांना मिळाला नाही."

प्रचारादरम्यान काय-काय झालं?

कोठारी पुढे म्हणाले की, "भाजपला #विकास_पागल_झाला_आहे या ट्रेंडला विरोध करावा लागला. कारण ज्या विकासाच्या 'गुजरात मॉडेल'वर त्यांनी देशात सत्ता मिळवली होती, तोच मुद्दा आता गुजरातमध्ये पणाला लागला होता.

"एकाबाजूला गुजरातमध्ये खरंच विकास झाला आहे, हे सिद्ध करायचं आहे. तर दुसऱ्या बाजुला काँग्रेस आधीसारखीच डागाळलेली आहे, ती फार भ्रष्टाचारी आ... उर्वरित लेख लिहा:

पुढे सांगतात की, उत्तर प्रदेश विधानसभा निवडणुकीच्या वेळी जादुगार लोकांनी प्रचार केला होता. तोच प्रयोग गुजरातमध्ये परत केला आहे.

"पण हा प्रयोग आता अल्पउत्पन्न गटात किती यशस्वी होतो, हे बघावं लागेल. भाजपनं GST आणि नोटाबंदी या निर्णयाच्या बचावात तसंच महागाईबाबत काहीही म्हटलेलं नाही. भाजपनं आता गुजरात आणि गुजरातीचा मुद्दा उचलून धरला आहे."

या सर्व घडामोडींमध्ये लक्षात घेण्याची गोष्ट अशी आहे की, कोणताच पक्ष यावेळी धार्मिक ध्रुवीकरणाबद्दल बोलत नाही आहे. नरेंद्र मोदी यांनी सुद्धा राम मंदिराचा उल्लेख केला, पण तो कपिल सिब्बल यांनी केलेल्या वक्तव्यासंदर्भात केला. आणि तरी त्यांनी त्याला धर्मनिरपेक्षतेचा रंग दिला नाही.

हे वाचलं का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)


...ी यादी मंजूर केलेली नाही.

या नियुक्त्या हा राज्यपालांचा अधिकार असला तरी त्या राज्य सरकारच्या सल्ल्याप्रमाणे केल्या जातात. राज्यपालांनी या नेमणुका अडवून धरल्याने आता सरकारराज्यपालांच्या अंतर्गत येणाऱ्या विकास महामंडळांच्या नियुक्त्या अडवून धरतंय असाच याचा अर्थ घेतला जातोय.

विरोधी पक्षनेत्यांनी आज त्यावरून सरकारवर थेट आरोपही केला.

विरोधी पक्षनेते देवेंद्र फडणवीस

अजित पवारांच्या निवेदनावर बोलताना विरोधी पक्षनेते देवेंद्र फडणवीस म्हणाले, "मी दादांचे आभार मानतो की त्यांच्या मनातलं ओठावर आलं. 12 आ... उर्वरित लेख लिहा:

आहे. विकास मंडळांच्या निधीमुळे मराठवाडा, विदर्भात प्रामुख्याने सिंचन प्रकल्प आणि रस्त्यांची कामं होत असतात. विलंब केल्याने प्रकल्प रखडतात शिवाय प्रकल्पांची किंमत वाढते. याचा फटका सामान्य लोकांना बसतो."

"विदर्भात राष्ट्रवादी काँग्रेसची फार ताकद नाही. पण अशा वक्तव्यामुळे राष्ट्रवादी काँग्रेसच्या प्रतिमेला तडाखा बसणार. याचा फटका काँग्रेस आणि शिवसेनेलाही बसू शकतो,"

विकास मंडळांचा किती उपयोग झाला?

या विकास मंडळांचा उद्देश होता राज्यातल्या मागास प्रदेशांना इतर प्रगत प्रदेशांच्या बरोबरीत आणणं.

स्थापनेपासून साधारण 17-18 वर्षांत हे उद्दिष्ट पूर्ण करण्यात ही मंडळं कितपत यशस्वी झाली आहेत हा सुद्धा प्रश्न आहेच.

याबद्दल बोलताना राज्यशास्त्राचे अभ्यासक भारत पाटील म्हणतात, "मंडळं स्थापन झाली पण राज्याच्या मुख्य विकासधोरणाचा आणि या मंडळांच्या धोरणांचा समन्वय आहे का? जर राज्याचे औद्योगिक विकासाचे पट्टे ठाणे, मुंबई, पुणे असेच मर्यादित राहणार असतील तर काय उपयोग?" त्या-त्या प्रदेशात होणाऱ्या शेती तसंच इतर उद्योगधंद्यांना पूरक उपक्रम या मंडळांकडून नीट राबवले जात नाहीत असंही भारत पाटील म्हणाले.

राज्यशास्त्राचे प्राध्यापक डॉ. नितीन बिरमल ही मंडळं बदललेल्या काळाशी सुसंगत आहेत का याकडे लक्ष वेधतात. ते म्हणतात, "जागतिकीकरणाच्या दुसऱ्या टप्प्यात, म्हणजे 2010 नंतर पब्लिक प्रायव्हेट पार्टनरशिपमधून विकासाचं मॉडेल तयार झालंय त्यामुळे सरकारचा गुंतवणुकीचा भर कमी झाला. या मंडळांच्या माध्यमातून सुरुवातीला इन्फ्रास्ट्रक्चर उभं राहिलंही असेल पण तेसुद्धा नागपूर, औरंगाबादसारख्या शहरांच्या भोवतीने झालं. त्यामुळेच काही तज्ज्ञांनी विकासाचं एकक हे प्रादेशिक पातळीवरून तालुका पातळीवर आणण्याचा सल्ला दिलाय."

विदर्भ आणि मराठवाडा वगळता उर्वरित संपूर्ण महाराष्ट्रासाठी एकच विकास मंडळ आहे. त्यातही प्रादेशिक असमतोलाच्या आणि निधीवाटपाच्या मुद्द्यावरून कुरबुरी सुरूच असतात. म्हणजे पश्चिम महाराष्ट्रातील नेत्यांच्या वर्चस्वामुळे उत्तर महाराष्ट्र किंवा कोकणाला न्याय मिळत नाही अशी तक्रार यापूर्वी झालेली आहे.

विधानसभेत अजित पवारांनी कोकण आणि उत्तर महाराष्ट्रासाठी स्वतंत्र वैधानिक विकास मंडळांच्या निर्मितीसाठी राज्याने केंद्र सरकारकडे प्रस्ताव पाठवले असल्याची माहितीही दिली.

सध्यातरी मंडळांचा विषय सरकार आणि राजभवनाच्या राजकारणात अकडलेला दिसतोय.

हे वाचलंत...


...ी रिकव्हरी होण्यासाठी मदत होते. आम्ही, व्हायरसचे व्हायटल अॅन्टीजीन ओळखून त्याविरोधात अॅन्टीबॉडीज तयार केल्या आहेत."

साईड इफेक्टचा धोका आहे?

इंडियन मेडिकल असोसिएशनचे महाराष्ट्र अध्यक्ष डॉ. अविनाश भोंडवे सांगतात, "ही पद्धत फार जुनी आहे. पूर्वी रेबीजविरोधी लस अशा पद्धतीने बनवण्यात येत होती. मात्र, आता नवीन पद्धतींमुळे ही मागे पडलीये."

तज्ज्ञांच्या मते, या पद्धतीने बनवण्यात येणाऱ्या औषधांचे साईड इफेक्ट होण्याचा धोका आहे.

"या पद्धतीने बनवण्यात येणाऱ्या लशीच्या अनेक रिअॅक्शन येत होत्या. सिरममध्ये... उर्वरित लेख लिहा:

ाईम्सच्या माहितीनुसार, दक्षिण अमेरिकेतील कोस्टरिकामध्ये घोड्यांच्या प्लाझ्मापासून बनवण्यात येणाऱ्या सिरमचा कोव्हिड रुग्णांवर काय परिणाम होतो यावर अभ्यास करण्यात आला होता.

पण, या संशोधनाचे अपेक्षित परिणाम आढळून आले नसल्याचं कोस्टारिकाच्या अधिकाऱ्यांनी सांगितलं होतं.

कोस्टारिका सोशल सिक्युरिटी सिस्टिमच्या अध्यक्ष रोमन मकाया यांनी पत्रकारांना, क्लिनिकल ट्रायलमध्ये या सिरमचा फार कमी परिणाम कोव्हिड रुग्णांवर झाल्याची माहिती दिली होती.

हे वाचलंत का?

(बीबीसी न्यूज मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी आम्हाला YouTube, Facebook, Instagram आणि  Twitter वर नक्की फॉलो करा.

बीबीसी न्यूज मराठीच्या सगळ्या बातम्या तुम्ही Jio TV app वर पाहू शकता.

'सोपी गोष्ट' आणि '3 गोष्टी' हे मराठीतले बातम्यांचे पहिले पॉडकास्ट्स तुम्ही Gaana, Spotify, JioSaavn आणि Apple Podcasts इथे ऐकू शकता.)


...ी लढा दिलेले हाजी महबूब म्हणतात, "एवढ्या लांब जमीन देऊन उपयोग नाही. अयोध्येतला मुसलमान तिथे जाऊन नमाज अदा करू शकत नाही. आम्ही आधीच सांगितलं होतं की आम्हाला जमीन नको आणि द्यायचीच होती तर अयोध्येत आणि शहरातच द्यायला हवी होती."

या खटल्यात पक्षकार असलेले इकबाल अंसारी यांचंही असंच काहीसं म्हणणं आहे. ते म्हणतात, "बाबरी मशीद अयोध्येत होती आणि तिच्यासाठी जमीनही अयोध्येतच द्यायला हवी होती. जिथे आधीच मशीद आहे ती जमीनही विकसित करता येऊ शकली असती. सरकार अयोध्येत भूखंड देणार नसेल तर लोक घरीच नमाज अदा करतील.... उर्वरित लेख लिहा:

बर 1992 रोजी कारसेवकांनी जवळपास साडेचारशे वर्षांपूर्वीची बाबरी मशीद पाडली होती. त्यावेळी उत्तर प्रदेशात कल्याण सिंह यांच्या नेतृत्वाखालील भाजप सरकार होतं. या घटनेनंतर राज्य सरकार बरखास्त करण्यात आलं होतं.

तत्कालीन पंतप्रधान नरसिंह राव यांनी हे कृत्य भयंकर असल्याचं म्हणत मशीद नव्याने बांधण्याचं आश्वासन दिलं होतं. मात्र, त्यानंतर 7 नोव्हेंबर 2019 पर्यंत हे प्रकरण कोर्टात अडकून होतं.

गेल्या वर्षी 9 नोव्हेंबर रोजी सरन्यायाधीश रंजन गोगोई यांच्या नेतृत्वाखालील पाच सदस्यीय घटनापीठाने या खटल्याचा सर्वसंमतीने निकाल दिला होता.

अयोध्येतला 2.77 एकरचा संपूर्ण वादग्रस्त भूखंड राम मंदिर उभारणीसाठी देण्याचा आणि मुस्लीम पक्षाला मशीद बांधण्यासाठी 5 एकर पर्यायी भूखंड देण्याचा निकाल सुनावण्यात आला होता.

हे वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)


...ी वाटत नाही, मात्र कोरोनाचा वापर इथले अधिकारी वेगळ्या कारणासाठी करतायेत, याची त्यांना भीती वाटते. कोरोनाचा प्रसार होण्याआधी अल्जीरियात शांततेच्या मार्गानं आंदोलनं सुरू होती.

अरबीत यांना हिराक किंवा आंदोलनं म्हणतात. याच आंदोलनांमुळे 20 वर्षांपर्यंत सत्तेत राहिल्यानंतर राष्ट्रपती अब्देलअजीज बोतेफ्लिका यांना एप्रिल 2019 मध्ये खुर्चीवरून पायउतार व्हावं लागलं होतं.

यानंतर अल्जीरियात आनंदोत्सव साजरा झाला. मात्र, बोतेफ्लिका यांची जागा घेण्यासाठी उत्सुक असलेले सर्वच उमेदवार बोतेफ्लिका यांचेच साथीदार ह... उर्वरित लेख लिहा:

ात.

मात्र, या कथानकाकडे अनेक अंगानं पाहिलं जाऊ शकतं, त्याचे अर्थ लावले जाऊ शकतात. यात हुकूमशाही राज्याच्या अतिरेकाचे काही धडेही लपलेले आहेत.

हिराक मीम्स नावाने फेसबुक पेज चालवणाऱ्या वालिद केचिडा या तरुणाला एप्रिलमध्ये राष्ट्रपती आणि धार्मिक अधिकाऱ्यांची खिल्ली उडवल्याप्रकरणी अटक करण्यात आली.

मात्र, 5 जुलै रोजी स्वातंत्र्यदिनी अधिकाऱ्यांनी काही राजकीय कैद्यांना सोडलं होतं. मात्र, केचिडांसारखे हाय-प्रोफाईल कैद्यांना सोडलं नाही.

याच महिन्याच्या सुरुवातीला वरिष्ठ पत्रकार कालेद द्रारेनी यांना निशस्त्र गर्दीला चिथावणी दिल्याप्रकरणी आणि राष्ट्रीय एकतेला धोका पोहोचवल्याप्रकरणी तीन वर्षांची शिक्षा सुनावण्यात आली.

आरोग्य संकट आणि आंदोलनं

अल्जेरियन सरकारनं फेक न्यूजविरोधात एक कायदाही मंजूर केलाय. त्याचसोबत, कोरोना आणि आंदोलनांचं वृत्तांकन करणाऱ्या तीन वेबासईट्सही ब्लॉक केल्यात.

रेडिओच्य माध्यमातून माहिती देण्याचा प्रयत्न सुरू आहे. या रेडिओ कोरोना इंटरनॅशनलची सुरुवात अब्दुल्ला बेनादोदा यांनी केली होती. बेनादोदा एक अल्जीरियन पत्रकार आहे, ते सध्या अमेरिकेतील प्रांतात राहतात.

2014 मध्ये बेनादोदा हे राष्ट्रपतींचे भाई सैद बोतेफ्लिका यांच्या विरोधात होते. त्यानंतर त्यांना नोकरीवरून काढून टाकण्यात आलं आणि जीवे मारण्याची धमकी देण्यात आली. त्यामुळे पत्नीसह त्यांनी देश सोडला.

दर मंगळवारी आणि शुक्रवारी रेडिओवरून आंदोलनांची माहिती देणारा कार्यक्रम सादर केला जातो. आंदोलनाची ताकद कायम ठेवण्यासाठी या रेडिओवरून दिलेल्या माहितीची मदत होते, असं बेनोदोदा यांचं म्हणणं आहे.

'द प्लेग' कादंबरीत फ्रेंच पत्रकार रेमंड रँबर्ट होते. तेही ओरानमध्ये घरांच्या स्थितीची माहिती देत. लॉकडाऊनमुळे अडकलेल्या लोकांना या माहितीचा उपयोग होत असे, असं कादंबरीत आहे.

बेनादोदा हे आल्बेर काम्यूच्या रेमंड रँबर्ट या पात्राशी जवळीक साधणारं आहे.

बेनादोदा हे देशाबाहेर अडकलेत, मात्र मायदेशी परतण्यासाठी प्रचंड उत्सुक आहेत. मात्र मायदेशातला दबावतंत्र, फासिझम त्यांना येऊ देत नाही आणि त्यामुळे त्यांच्यातील अस्वस्थता वाढतेय.

हिंसेविरोधात टीका

अल्जेरियात गदारोळ होण्याची भीती इतर लोकांप्रमाणे बेनादोदा यांनाही आहे. 1990 च्या दशकात जेव्हा लष्कराने इस्लामिक बंडाचा सामना केला होता, तेव्हा जवळपास दोन लाख लोकांचा मृत्यू झाला होता आणि जवळपास 15 हजार लोक जबरदस्तीने गायब...


...ी वाढवायची आहे. लसीकरणाचा वेग दुप्पट करण्याच्या दृष्टीने काम करत आहोत. वाढती रुग्णसंख्या कमी करण्यासाठी लसीकरण हा मोठा पर्याय आहे."

आरोग्य व्यवस्थेवरील ताण वाढतोय तर आगामी काळात बेड्सची संख्याही अपुरी पडेल अशीही भीती व्यक्त करण्यात येत आहे.

राज्यात सध्या लागू असलेले निर्बंध:

"जनतेने ही कोरोनाचे नियम पाळले नाहीत, तर नाईलाजाने येत्या काही कालावधीत अधिक कडक निर्बंध लावावे लागतील हे लक्षात घ्यावे," असा इशाराही मुख्यमंत्री उद्धव ठाकरे यांनी दिला.

सत्ताधारी पक्षांचाही लॉकडॉऊनला विरोध?

विरोधकांसह ... उर्वरित लेख लिहा:

ोऊ देऊ नये," असंही त्यांनी सूचवलं आहे.

'मातोश्री'त बसून मुख्यमंत्र्यांना कसे कळणार?'

विरोधकांनीही लॉकडॉऊनला विरोध केला आहे. भाजपचे प्रदेशाध्यक्ष चंद्रकांत पाटील यांनी लॉकडॉऊन हे कोरोनाच्या वाढत्या रुग्णसंख्येला उत्तर नाही अशी भूमिका मांडली आहे.

ते म्हणाले, "आता तुम्ही लॉकडॉऊन केलं तर एक रुपयाचं पॅकेज तुम्ही देणार नाही. वर्षभर लोक कसे जगले हे तुम्हाला मातोश्रीत बसून कसे कळणार? त्यासाठी तुम्हाला बाहेर फिरावे लागेल." असा टोला त्यांनी मुख्यमंत्री उद्धव ठाकरे यांना लगावला.

चंद्रकांत पाटील

'लॉकडॉऊन से डर नहीं लगता साहेब, गरिबीसे लगता है' अशी प्रतिक्रिया मनसे नेते बाळा नांदगावर यांनी दिली.

"मागील वर्षभरात गरिबांना प्रचंड अडचण झाली आहे. त्यांना रोज काम केल्याशिवाय पर्याय नाही. सरकारचे नियम जनतेने पाळले आहेत. थाळ्या पण वाजवल्या. कोमट पाणीही प्यायले. पण तरीही महाराष्ट्रात कोरोना रुग्णांची संख्या का वाढते आहे? याचे गूढ उकलेना. बंगाल, तामिळनाडूमध्ये सर्व नियम पायदळी तुडवून लाखोंच्या सभा सुरू आहेत. तिथे कोरोना कसा वाढत नाही?" असा प्रश्नही बाळा नांदगावर यांनी उपस्थित केला.

महाराष्ट्रातील कोरोना रुग्णसंख्या

राज्यामध्ये 30 मार्च रोजी 27,918  नवीन रुग्णांची नोंद झाली आहे. राज्यातल्या अॅक्टिव्ह रुग्णांची संख्या आता 3 लाख 40 हजार 542 एवढी झाली आहे.

महाराष्ट्रात आतापर्यंत कोरोना व्हायरसचा संसर्ग झालेल्या रुग्णांची संख्या आता 27 लाख 73 हजार 436 एवढी झाली आहे.

लोकांची गर्दी

राज्यात मंगळवारी, 30 मार्च रोजी 23,820 रुग्ण बरे होऊन घरी गेले. तर कोरोनामुळे 139 मृत्यूंची नोंद झाली.

मुंबईमध्ये 4760 नवीन रुग्णांची नोंद झाली.

पुणे महापालिका क्षेत्रात 3287 तर नागपूर महापालिका क्षेत्रात 766 रुग्णांची नोंद झाली.

नाशिक महापालिका क्षेत्रातही रुग्णसंख्या झपाट्याने वाढताना दिसतेय. इथे शुक्रवारी 1723 रुग्णांची नोंद झाली.

राज्याचा रिकव्हरी रेट सध्या 85.71% आहे. गेल्या काही दिवसांमध्ये राज्याचा रिकव्हरी रेट कमी होताना दिसतोय.

सध्या महाराष्ट्रात 3 लाख 40 हजार 542 रुग्ण अॅक्टिव्ह आहेत. तर, राज्यातल्या एकूण मृत्यूंचा आकडा 54 हजार 422 वर पोहोचला आहे.

हे वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.रोज रात्री8 वाजता फेसबुकवर बीबीसी मराठी न्यूज पानावर...


...ी वेत्झ्मन म्हणतात, "आपल्याला हळूहळू या गुरगुरण्याबद्दलची माहिती मिळू लागली आहे आणि त्यात अनुत्तरित प्रश्नच अधिक आहेत. मांजराची गुरगुर हे सामान्यतः आनंद दाखवत असले तरी काहीवेळा ते भीती, ताण किंवा अस्वस्थतेचेही लक्षण असू शकते. मात्र सुदैवाने अनेकदा गुरगुर ही आनंदाची असते."

वेत्झ्मन म्हणतात, "अनेक दशके हे मानण्यात आले होते की मांजरांची गुरगुर हे त्यांच्या संवाद साधण्याचे एक माध्यम आहे. सन 2000च्या सुरुवातीच्या काळात असे गृहीतक मांडले गेले की गुरगुरण्यामागे इतरही कारणे असू शकतात. एलिझाबेथ वोन मग्... उर्वरित लेख लिहा:

म्हणून असेल किंवा आपण ही गोष्ट आपापसांत वाटून घेऊया म्हणून असेल, पण नक्की कोणत्या कारणाने त्या हा संवाद साधतात किंवा त्यांना नक्की काय म्हणायचे असते हे अज्ञात आहे. मार्जारविश्वातल्या संवाद साधण्याच्या पद्धतींबद्दल जे संशोधन आतापर्यंत झाले आहे त्यापेक्षा कित्येक पटींनी अधिक संशोधन होणे गरजेचे आहे."

एक गृहीतक असे की मांजराची गुरगुर ही एक रोगनिवारक प्रक्रिया आहे. या गुरगुरण्यामध्ये अंतर्भूत असणार्‍या कंपनांमुळे मांजराला स्वतःचा तणाव दूर करायला मदत होते. या कंपनांची फ्रिक्वेन्सी साधारण 20 हर्टस् ते 150 हर्ट्स असते. ही फ्रिक्वेन्सी हाडे मजबूत करायला उपयोगी ठरते असे म्हटले जाते.

कंपनांच्या विरोधात हाडे आपली ताकद लावत असल्याने हळूहळू हाडे मजबूत होत जातात. इतर फ्रिक्वेन्सी याच प्रकारचा परिणाम टिश्यूजवर दाखवू शकतात.

"25 ते 100 हर्ट्सच्या दरम्यानच्या फ्रिक्वेन्सीचे गुरगुरणे हे मानवाच्या रोगनिवारक थेरपीसाठी उपयोगी सिद्ध झालेल्या फ्रिक्वेन्सीचेच असते. तज्ज्ञांच्या मते हाडे 20-25 हर्ट्स या फ्रिक्वेन्सीला तर त्वचा आणि टिश्यूज 100 हर्ट्स पर्यंतच्या फ्रिक्वेन्सीला प्रतिसाद देतात," वेत्झ्मन म्हणतात.

यामुळेच आपण मांजरांना अनेकदा झोपेत गुरगुरताना ऐकतो. स्वतःला तंदुरुस्त ठेवण्याचा हा त्यांचा मार्ग आहे.

आजकालची मांजरं बहुतेकदा जखमा टाळण्यासाठी दिवसभर पडून राहून, लोळत राहून आराम करणे पसंत करतात. मात्र त्यांची गुरगुर ही त्यांच्या हाडांना आणि स्नायूंना बळकट ठेवण्याचा उत्तम पण कमी ऊर्जा खर्च होणारा मार्ग आहे. त्यांची ही गुरगुर केवळ त्यांच्या स्वतःसाठीच नव्हे तर त्यांचे मालक आणि पालक असलेल्या माणसांसाठीही तितकीच उपयोगाची ठरू शकते.

मांजर पाळणे हा तणावमुक्तीचा सोपा आणि परिणामकारक मार्ग असल्याचे सिद्ध झालेले आहे. मांजर पाळणे, त्याची काळजी घेणे या गोष्टी हृदयविकाराच्या शक्यता दोन तृतीयांश प्रमाणात कमी करतात. त्यांच्या गुरगुरण्याच्या फ्रिक्वेन्सी या केवळ त्यांच्याच नव्हे तर आपल्याही तब्येतीवर चांगला परिणाम करतात.

"मांजरांची गुरगुर ही माणसासाठीही फायदेशीर आहे," वेत्झ्मन म्हणतात.

"केवळ शारीरिकदृष्ट्याच नव्हे तर मानसिकदृष्ट्याही त्यांच्या या गुरगुरण्याला आपण नेहमीच प्रतिसाद देत असतो. त्यांच्या या गुरगुरण्याने आपल्यालाही आनंद होतो आणि शांत वाटते. या शांततेच्या कारणामुळेच माणसाने आपसूकच जास्त गुरगुर करणार्‍या मांजरींना जवळ केलं...