...ळाच्या भरवशावर सरकार पाडण्याचे मनसुबे पहात असतील. तर, वेडगळपणाचे ठरेल. यातील काही अधिकारी आजही उच्चपदी विराजमान आहेत. ठाकरे सरकार येवू नये म्हणून उघडपणे प्रयत्न करूनही आपलं कोणी काय वाकडं केलं या थाटात ते वावरत असतात. सरकारला धोका असतो तो याच प्रवृत्तीपासून.

सरकार पाडणं म्हणजे काय असते? सरकारसंदर्भातील काही विषय गुप्तपणे विरोधकांकडे पोहोचवणे व सरकारच्या विरोधात प्रशासकीय यंत्रणेत अविश्वासाचे वातावरण निर्माण करणे. अशा प्रवृत्तींवर निगराणी ठेवण्याचं काम गृह खात्याचं आहे. ते त्यांनी चोख पार पाडलं... उर्वरित लेख लिहा:

शक्यता नक्कीच आहे," असं खोपडे पुढे म्हणाले.

मात्र, माजी पोलीस महासंचालक म्हणून निवृत्त झालेल्या एका अधिकाऱ्याने नाव न घेण्याच्या अटीवर सांगितलं, "पोलीस अधिकारी सरकार पाडण्यासाठी प्रयत्न करतील असं होणं शक्य नाही. त्यामुळे यावर फारसा गांभीर्याने विचार करू नये."

वरिष्ठ पोलीस अधिकाऱ्यांच्या बदल्या

मुख्यमंत्र्यांनी गेल्या काही दिवसात राज्यातील वरिष्ठ IPS पोलीस अधिकाऱ्यांच्या बदल्या केल्या. ज्यात माजी मुख्यमंत्री देवेंद्र फडणवीस यांच्या जवळचे म्हणून ओळख असलेल्या अधिकाऱ्यांना चांगल्या पोस्टिंग देण्यात आल्या नाहीत. उलट या अधिकाऱ्यांना तुलनेने दुय्यम ठिकाणी पाठवण्यात आलं. तर, फडणवीस यांच्या मर्जीतील म्हणून ओळखले जाणारे काही वरिष्ठ IPS अधिकारी अजूनही पोस्टिंगसाठी वाट पहात आहेत. त्यांना कोणतही पोस्टिंग देण्यात आलेलं नाही.

याबाबत बीबीसीशी बोलताना वरिष्ठ पत्रकार संजय जोग म्हणाले, "गृहमंत्र्यांनी थेट पोलीस अधिकाऱ्यांनी सरकार पाडण्याचा प्रयत्न केला, असं म्हटलेलं नाही. पोलीस अधिकाऱ्यांचे राजकीय संबंध असतात. मात्र सरकार बदललेल्यानंतर पोलीस अधिकाऱ्यांनी नव्या सरकारसोबत काम करायला हवं असा अप्रत्यक्ष संकेत दिलाय."

याबाबत बीबीसीशी बोलताना साम टीव्हीचे संपादक निलेश खरे म्हणातात, "महाराष्ट्राच्या प्रशासनिक इतिहासात गेल्या 10 वर्षामध्ये IPS लॉबीमध्ये दोन गट स्पष्टपणे पहायला मिळाले आहेत. हे दोन गट परस्परविरोधी कुरघोड्यांचं राजकारण करण्यासाठी म्हणून, राजकीय जवळीक साधताना पहायला मिळतात. याच जवळीकेचा परिणाम म्हणून गेल्या काळात राज्यातील सरकार उलथून टाकण्याचा प्रयत्न IPS लॉबीकडून झाला असा जो आरोप होतोय. त्यात जर तथ्य असेल तर त्यावर विश्वास ठेवणं शक्य होवू शकतं. कारण, ही IPS लॉबी गटा-तटाच्या राजकारणात बरबटली असल्याचं चित्र हे स्पष्टपणे महाराष्ट्रात पहायला मिळतंय."

हे वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)


...ळात अनेक राज्यातील मुख्य सचिव निवृत्त झाले, तरीही अजॉय मेहता यांना प्रशासनात ठेवण्याच्या अट्टहासामुळे प्रशासकीय वर्तुळात नाराजी पसरली.

मुंबईचे तत्कालीन महापालिका आयुक्त प्रवीणसिंह परदेशी यांची बदलीही चर्चेचा विषय ठरली. फडणवीस सरकारच्या काळात परदेशी यांची मुंबई महापालिकेच्या आयुक्तपदी नियुक्ती झाली होती.

कोरोना काळात मुंबईच्या रुग्णांची संख्या मोठ्या प्रमाणात वाढली. रुग्णसंख्या प्रचंड प्रमाणात वाढलेली असतानाच त्यांची बदली झाली. सध्या ते संयुक्त राष्ट्रात प्रतिनियुक्तीवर कार्यरत आहे. त्यांच्या... उर्वरित लेख लिहा:

रोनाची साथ रोखण्यासाठी सरकारने अनेक उपाययोजना केल्या, मुंबई, पुणे या शहरात जंबो हॉस्पिटलची उभारणी केली.

कोव्हिडसाठी टास्क फोर्स नेमणारं महाराष्ट्र हे पहिलं राज्य होतं. आता कोव्हिडची लस मोठ्या संख्येने जनतेपर्यंत पोहोचावी, यासाठीही टास्क फोर्सची स्थापना करण्यात येत आहे. मुख्यमंत्री व्हीडिओ कॉन्फरन्सिंगच्या माध्यमातून परिस्थितीचा आढावा कायम घेत असतात.

राज्याला उद्देशून संबोधन हे उद्धव ठाकरेंचं या काळातलं एक वैशिष्ट्य. वेळोवेळी राज्याला उद्देशून केलेल्या भाषणात त्यांनी कोव्हिडच्या परिस्थितीची माहिती जनतेपर्यंत वेळोवेळी पोहोचवली.

राज्याचा प्रमुख ही प्रतिमा ठसवायला या भाषणांची उद्धव ठाकरेंना मदत झाली. कधी सौम्यपणे तर कधी कडक शब्दात त्यांनी राज्याच्या जनतेला वेळोवेळी सूचना केल्या.

या काळात ते घराच्या बाहेर निघत नाहीत, घरातून सगळं कामकाज पाहतात, अशीही टीका त्यांच्यावर वारंवार होत असते. पण मी मुंबईत राहून पूर्ण राज्यात पोहोचतो अशा शब्दात उद्धव ठाकरे यांनी प्रत्युत्तर दिलं.

सुरुवातीच्या काळात पीपीई किट, खाटांची कमतरता, अशा अनेक कमतरता दिसून आल्या. "हा व्हायरस आपल्याकडे येईल. संसर्ग झपाट्याने पसरेल. हे दिसत असूनही सरकारने पूर्वतयारी केली नव्हती. संभाव्य धोका ओळखूनही ठाकरे सरकार फारसं जागं झालं नव्हतं. " अशी प्रतिक्रिया आयएमएचे अध्यक्ष डॉ. अविनाश भोंडवे यांनी बीबीसी मराठी प्रतिनिधीशी बोलताना व्यक्त केली होती.

राष्ट्रवादी काँग्रेसचे प्रमुख शरद पवार आणि मुख्यमंत्री उद्धव ठाकरे

रुग्णांची संख्या, बेड्सची कमतरता, अनलॉक सुरू झाल्यावर कोणत्या गोष्टी कधी उघडाव्यात यावरून वाद प्रतिवाद, आरोप- प्रत्यारोप झाले. विशेषत: मंदिरांच्या प्रश्नावरून राजकारण चांगलंच तापलं.

कोरोना काळातल्या प्रशासनाबद्दल बोलताना महाराष्ट्र टाइम्सचे वरिष्ठ सहायक संपादक विजय चोरमारे म्हणतात, "उद्धव ठाकरे या संपूर्ण काळात प्रशासकाच्या किंवा राज्यकर्त्याच्या भूमिकेत येऊच शकले नाहीत. घरातले कर्ता पुरूष, वडीलमाणूस याच भूमिकेत राहिले. मात्र एक उत्तम धोरणकर्ता म्हणून त्यांचा अजिबात प्रभाव दिसला नाही.

इतकं अनुभवी मंत्रिमंडळ असताना त्यांना अजॉय मेहतांवर अवलंबून रहावं लागलं. यामुळे सूत्रं प्रशासकाच्या हातात राहिल्यामुळे राज्यात अनेक प्रश्न निर्माण झाले. जिल्हापातळीवर कोव्हिड हाताळणीचा गोंधळ प्रशासकावर अवलंबून राहिल्यामुळे समस्या निर्माण...


...ळायला लागला होता. त्यातून मग मला अजून कष्ट करण्याची प्रेरणा मिळाली आणि व्हीडिओ एडिट करण्याचं तंत्र मी शिकले."

"अगोदर मी आयफोन आणि सेल्फी स्टिकच्या साहाय्याने व्हीडिओ शूट करायचे आणि वैयक्तिक लॅपटॉपवर त्याला एडिट करायचे. व्हीडिओची क्वालिटी गुणवत्ता उत्तम नसली तरी तेव्हा ती एक चांगली सुरुवात होती."

"नंतर व्हीडिओ शूट आणि एडिट करण्यासाठी माझ्या पतीनं मला डीएसएलआर कॅमेरा, व्हीडिओ एडिटिंगचं सॉफ्टवेअर तसंच उत्तम प्रतीचं डेस्कटॉप मशीन भेट म्हणून दिलं. यामुळे अजूनच जिद्दीनं काम करण्याची प्रेरणा मला मिळ... उर्वरित लेख लिहा:

यला आवडेल, असंही सांगतात.

'लोकांनी स्वयंपाकाचा आनंद घ्यावा'

स्वत:चा वेळ घालवण्यासाठी मी हेबर्स किचन सुरू केलं. कारण ऑस्ट्रेलियात नोकरी मिळवणं माझ्यासाठी अवघड काम होतं. पण आता यामुळे माझा फक्त वेळ जात नाही तर त्यामुळे मी व्यग्र असते. उत्तम शिक्षण देणारं हे एक वळण होतं.

पाककृतींच्या साध्या व्हीडिओंच्या माध्यमातून लोकांनी स्वयंपाकाचा आनंद घ्यावा यासाठी त्यांना उद्युक्त आणि प्रेरित करणं, हे अर्चना यांचं ध्येय आहे.

अर्चना यांच्या यशाची चतुःसूत्री

1. पाठिंबा महत्त्वाचा : 'माणसाच्या हृदयाचा मार्ग हा त्याच्या पोटातून जातो,' अशी एक म्हण आहे. तसंच माझे पती फूडी असल्यानं त्यांनी मला स्वयंपाकासाठी प्रेरित केलं.

2. पाककृतीसाठी लागणारा वेळ :इडली, डोसा, डाळ, रस्सम, सांबार, करी, पुलाव हे पदार्थ मी एका दमात बनवते. कारण त्याची आता सवयच झाली आहे. पण केक आणि पक्वान्न यांसारख्या पाककृतींमध्ये परफेक्शन येण्यासाठी दोन-तीनदा प्रयत्न करावे लागतात.

3. कुकिंग प्लॅन : आम्ही सुरुवात केली तेव्हा प्रयोग करण्यासाठी आमच्याकडे खूप वेळ होता. त्यानुसार त्यात काही बदलही करता येत होते. पण आता माझ्याकडे खूप कमी वेळ असतो. कारण पाककृती बनवताना मला माझी स्वत:ची पद्धत वापरायची असते आणि सर्वांत महत्त्वाचं म्हणजे वाचकांच्या गरजेला प्रतिसादही द्यायचा असतो.

4. आठवड्याचं वेळापत्रक : मी आणि माझे पती विचारविनिमयातून आठवडाभरासाठीच्या पाककृती ठरवतो. एका आठवड्यापूर्वीच आम्ही पाककृतींचा प्लॅन बनवतो आणि तसं वेळापत्रक ठरवतो.

हेबर्सची टीम

आमची टीम खूपच लहान आहे. मी आणि माझे पती ऑस्ट्रेलियातून हेबर्स किचनचं काम पाहतो. तसंच माझी मैत्रीण श्रीप्रदा मुंबईतून मला आमचं फेसबुक पेज हाताळण्यासाठी मदत करते. कारण वेळेतल्या फरकासोबत जुळवून घेणं मला खूप अवघड गेलं असतं.

पहिला व्हीडिओ : उडुपी खाद्यप्रकारातली मेंथी तांबळी ही माझी पहिली पाककृती होती. व्हीडिओ शूट करणं, त्याला एडिट करणं आणि त्यात असणारी प्रकाशाची भूमिका याचं आम्हाला काहीही ज्ञान नव्हतं. पण लहानपणापासूनच पनीरची पाककृती माझी ऑल टाईम फेवरेट आहे.

सर्वाधिक व्ह्यूज मिळालेला व्हीडिओ : आतापर्यंत सर्वांत जास्त प्रतिसाद मिळालेली पाककृती रसगुल्ला ही आहे. रसगुल्ल्याच्या व्हीडिओला 1 कोटी सात लाख व्ह्यूज मिळाले आहेत आणि 6 लाख 2 हजार लोकांनी त्याला शेअर केलं आहे.

रवा केसरी आणि आलू कुल्चा बनवण्याच्या व्हीडिओंना...


...ळाली, सद्भाव मिळाला. आधुनिक इ्न्फ्रास्ट्रक्चर मिळालं.

- महाराष्ट्रातील भगिनींना मुद्राऋण आणि रोजगार योजनांतून संधी मिळाली. बंजारा जातीच्या आवाज ऐकला गेला.

- हे रिपोर्टकार्ड फक्त पाच वर्षांमध्ये मिळालंय असं नाही. भाजपचं सरकार नेहमीच आपल्या कार्याचा हिशोब देतं.

- देशाच्या विकासाची गती वाढेल.

- आम्ही महाराष्ट्रातल्या देशातल्या शेतकऱ्याला पीएम किसान सन्मान निधीचा लाभ आम्ही देऊ, 20 हजार करोड रुपये शेतकऱ्यांच्या खात्यात गेले आहेत.

- घराघरात पाणी पोहोचवू म्हटलं होतं, त्याच्यावर काम सुरू आहे. ... उर्वरित लेख लिहा:

ालं की उपलब्ध होणाऱ्या संधींना कुणी रोखू शकत नाही.

-  नाशिकला डिफेन्स इनोव्हेशन सेंटर बनण्यासाठी काम चालू आहे.

-  महाराष्ट्रात लोडशेडिंग पुन्हा होऊ नये म्हणून भाजप सरकार येणं खूप खूप गरजेचे आहे.

- गेल्या दोन तीन आठवड्यांपासून काही बडबड करणारे लोक राममंदिराविषयी काहीही बरळत आहेत. त्यांनी सुप्रीम कोर्टावर आपला विश्वास ठेवायला हवा.

1.55 - मुख्यमंत्री देवेंद्र फडणवीस यांच्या भाषणातील ठळक मुद्दे

जय भवानीचा जय शिवाजीचा जयघोष करून मुख्यमंत्र्यांनी भाषणाला सुरुवात केली.

- मोदींनी माझ्यासारख्या सोशल इंजिनिअरिंगमध्ये न बसणाऱ्या कार्यकर्त्याला मुख्यमंत्रीपदी संधी दिली.

-  पाच वर्षं प्रामाणिकपणे काम केलं. आमच्यावर एकदाही भ्रष्टाचाराचा आरोप राज्यात झाला नाही.

- आपलं दैवत महाराष्ट्राची 12 कोटी जनता आहे. काँग्रेस राष्ट्रवादी त्यांना विसरली. म्हणून जनतेने त्यांना घरी बसवलं.

- मला सगळीकडे लोकांचा प्रचंड प्रतिसाद लाभला. अपेक्षेपेक्षा जास्त आशीर्वाद दिला.

- मराठवाड्यासारख्या दुष्काळग्रस्त भागातून मला कोल्हापूर पूरग्रस्त भागासाठी लोकांनी मला साडेतीन कोटी रुपयांचे चेक दिले. महाराष्ट्रातल्या जनतेचे कसे आभार मानू.

- पवार म्हणाले, मुख्यमंत्री हिशोब देतायंत. आम्ही आमच्याकडे तपासनीस ठेवतो. पण आम्ही सेवक आहोत. आम्ही जनतेत जाऊन हिशोब देतो. म्हणून लोकांनी सेवकांना निवडून दिलं. राजेशाही लोकांना दिलं नाही.

- मागच्या निवडणूक आणि आताच्या निवडणुकीतील फरक म्हणजे शिवरायांचा आशीर्वाद, मोदीजी आणि आता राजांच्या वंशजाची साथ हा आहे.

- पुढच्या पाच वर्षांत दुष्काळमुक्त महाराष्ट्र करायचाय.

- मराठवाड्यात पाणी आणायचाय. योजनांच्या माध्यमातून उत्तर महाराष्ट्र, पश्चिम विदर्भ आणि मराठवाड्यात पाणी आणू.

- देशाच्या 5 ट्रिलियन इकॉनॉमीच्या स्वप्नात 1 ट्रिलियन महाराष्ट्राचा वाटा असेल.

- उद्योगक्षेत्रातल्या 89 लाख लोकांना रोजगार गेल्या पाच वर्षांत आम्ही दिला.

1. 40 - नरेंद्र मोदींचे पगडी घालून स्वागत

उदयनराजे भोसले यांनी पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांचं पगडी घालून स्वागत केलं.

1.37 - नरेंद्र मोदींचं व्यासपीठावर आगमन

1. 35 - तोडून काँग्रेस आणि राष्ट्रवादीचे बंधन, करतो शिवाजी महाराज आणि बाबासाहेंबांना वंदन,

              महाराष्ट्रात जनादेश यात्रेचं फडणवीसांनी आणलं चंदन, मोदी करणार आहेत विरोधकांचं रणकंदन  - रामदास आठवले यांनी आपली...


...ळावा, यासाठी तेव्हा ज्येष्ठ महिला हक्क कार्यकर्त्या विद्या बाळ आणि अॅड निलिमा वर्तक या न्यायलयीन लढाई लढत होत्या. शनिशिंगणापूर महिला प्रवेश प्रकरणी त्यांनी हायकोर्टात अपील केली होती. आणि याच दरम्यान तृप्ती देसाईंनी या न्यायालयीन लढाईला रस्त्यावरच्या आंदोलनाचं रूप दिलं.

शनिशिंगणापूर आंदोलनादरम्यान तृप्ती देसाई

दरम्यान, विद्या बाळ आणि अॅड. वर्तकांच्या प्रयत्नांना यश आलं आणि हायकोर्टाने महिलांसाठी चौथरा खुला केला. पण गंमत म्हणजे, तरीही शनिशिंगणापूरच्या चौथऱ्यावर चढणाऱ्या तृप्ती देसाई पहिल्या महि... उर्वरित लेख लिहा:

पुण्यातून काँग्रेसच्या तिकिटावर महानगरपालिकेची निवडणूक लढवली. पण त्यात त्या पराभूत झाल्या. "त्या कुठल्या एका पक्षाशी बांधील आहेत, असं मला नाही वाटतं. त्यांची पूर्वी अशी महत्त्वाकांक्षा असेलही पण आता तसं काही असेल, असं मला वाटत नाही. कारण त्यांची स्वतःची अशी कुठली भूमिका नाही, पुढे काय करायचं याचा ठाशीव कार्यक्रम नाही."

'महिला मंदिर प्रवेशाचा मुद्दा ऐरणीवर आणला'

तृप्ती देसाईंविषयी अनेक उलटसुलट मतप्रवाह आहेत. तरीही त्यांनी महिलांच्या मंदिरप्रवेशाच्या मुद्द्याकडे लक्ष वेधलं, हे सगळेच जाणकार मान्य करतात. प्रतिभा चंद्रन यांच्यानुसार "तृप्ती देसाईंनी हा मुद्दा ऐरणीवर आणला. त्यासाठी त्यांनी मोठा लढा दिला, हे नाकारून चालणार नाही."

या बाईने मंदिरप्रवेशाच्या मुद्दावरून अक्षरशः मारही खाल्ला आहे. तेवढं क्रेडिट त्यांना द्यावंच लागेल, असं अश्विनी सातव यांना वाटतं.

हाजी अली दर्गा

शनिशिंगणापूर पाठोपाठ तृप्ती देसाईंनी मुंबईचा हाजी अली दर्ग्यात, कोल्हापूरच्या महालक्ष्मी, नाशिकच्या त्र्यंबकेश्वर आणि कपालेश्वर मंदिरांच्या गाभाऱ्यात महिलांना प्रवेश मिळावा म्हणून आंदोलनं केली.

"हाजी अली दर्ग्याच्या वेळेस तर त्यांचे इतर पुरोगामी मुस्लीम संघटना, ज्या दर्गाप्रवेशासाठी आंदोलन करत होत्या त्यांच्याशी मतभेद झाले," अश्विनी सांगतात.

नाशिकमध्ये मात्र तृप्ती देसाईंवर सोडावॉटरच्या बाटल्यांनी हल्ला झाला होता. नाशिकमध्ये लोकमत वृत्तपत्रात मुख्य उपसंपादक असणारे संजय पाठक सांगतात, "2016 साली कोर्टाच्या निर्णयानंतर त्यांनी त्र्यंबकेश्वरच्या गाभाऱ्यात प्रवेश केला खरा. पण त्यांना प्रचंड विरोधाचा सामना करावा लागला. त्यानंतर त्यांनी नाशिकच्या कपालेश्वर मंदिरात प्रवेश करण्याचा प्रयत्न केला. पण त्याआधीच त्यांची गाडी शहरातल्या रविवार कारंजावरून जात असताना त्यांच्यावर सोडावॉटरच्या बाटल्यांनी हल्ला झाला. त्यानंतर त्या पुन्हा कधीही नाशिकला परतल्या नाहीत."

पब्लिसिटी स्टंट?

पण शबरीमला प्रकरणावरून हिंदुत्ववादी सनातन संस्थेने तृप्ती देसाईंवर निशाणा साधला आहे. तृप्ती देसाईंवर एक आरोप असाही केला जातो की त्यांची आंदोलनं म्हणजे पब्लिसिटी स्टंट असतात.

"तृप्ती देसाई प्रसिद्धीलोलूप आहेत. त्यांच्या राजकीय महत्त्वाकांक्षा आहेत, त्यामुळे त्या सातत्याने हिंदू धर्माच्या प्रथांविरोधात कार्य करतात. हाजीअली दर्गा आंदोलन त्यांनी मध्येच सोडून दिलं होतं. हिंदू...


...ळासाहेब थोरात

"विदर्भात 50 टक्के जागा काँग्रेसला मिळालंय. विदर्भात काँग्रेसला निर्विवाद यश मिळालंय. मराठवाड्यातही आम्हाला चांगलं यश मिळेल, अशी आशा आहे. चार हजार ते साडेचार हजार ग्रामपंचायती काँग्रेसला मिळाल्यात," असा दावा थोरातांनी केला.

भाजपवर टीका करताना थोरात म्हणाले, "भाजपची पिछेहाट हे या निवडणुकीचे वैशिष्ट्य आहे. भाजपचे विद्यमान प्रदेशाध्यक्ष आणि माजी प्रदेशाध्यक्ष यांच्या गावातच भाजपचा पराभव झालाय."

कारभाऱ्यांनो, आता मिळालेल्या संधीचं सोनं करा- अजित पवार

राज्यातील ग्रामपंचायतींच्या निव... उर्वरित लेख लिहा:

औरंगाबाद जिल्ह्यातल्या पाटोदा ग्रामपंचायतीत आदर्श सरपंच भास्कर पेरे यांच्या मुलीचा पराभव झाला आहे. तर अहमदनगर जिल्ह्यातल्या हिवरे बाजारमध्ये पोपटराव पवार यांच्या पॅनेलनं निर्विवाद वर्चस्व मिळवलं आहे.

चंद्रकांत पाटलांच्या खानापूर गावात शिवसेनेची बाजी

कोल्हापूर जिल्ह्यातील भूदरगड तातुक्यातील खानापूर ग्रामपंचायतीच्या प्रभाग क्रमांक 1 आणि 2 मध्ये शिवसेनेने सहा जागा जिंकत बाजी मारली आहे. 9 जागांपैकी 6 जागावर शिवसेनेचे उमेदवार निवडून आले आहेत. खानापूर ग्रामपंचायतीच्या निकालाकडे सर्वाचं लक्ष लागलं होतं. या निवडणूकीत या ग्रामपंचायतीवर कुणाची सत्ता येणार यासाठी चुरस होती.

खानापूर गावाच्या ग्रामपंचायत निकालावर भाजपचे आमदार चंद्रकांत पाटील आणि शिवसेनेचे प्रकाश आबिटकर यांची प्रतिष्ठा पणाला लागली होती.

खानापूर हे चंद्रकांत पाटील यांचं जन्मगाव आहे. या गावात आधी भाजपची सत्ता होती. मात्र निवडणूकीआधी झालेल्या पक्षांतरातून वेगळी समीकरणं समोर आली. या गावात शिवसेनेला रोखण्यासाठी भाजप, राष्ट्रवादी कॉग्रेस, आणि काँग्रेस हे पक्ष एकत्र आले होते. विशेष म्हणजे राज्यात महाविकास आघाडीचं सरकार असताना खानापूरमध्ये मात्र भाजप प्रणित आघाडीसोबत दोन्ही काँग्रेस एकत्र लढल्या.

शिवसेनेच्या झेंड्याखाली बाळासाहेब पोपळे, राजू पाटील, मानसिंग दबडे यांची रांगणा माऊली आघाडी होती. तर भाजपचे प्रविण सावंत, राष्ट्रवादीचे संजय रेडकर आणि कॉंग्रेसचे भूजंगराव मगदूम यांची तळेमाऊली आघाडी होती. गेल्या विधानसभा निवडणूकीत आमदार चंद्रकांत पाटील हे आमदार प्रकाश आबिटकर यांच्या राधानगरी - भूदरगड या मतदार संघातून निवडणूक लढवणार अशी चर्चा होती.

त्यावेळी निवडणूक लढवून दाखवा असं आव्हान प्रकाश आबिटकर यांनी चंद्रकांत पाटील यांना दिलं होतं. त्यामुळं या दोघांमध्ये दुरावा निर्माण झाला होता. सध्या प्रकाश आबिटकर हे शिवसेनेचे जिल्ह्यातील एरमेव आमदार आहेत. निवडणूकीनंतर महाविकास आघाडी सत्तेत आल्याने भाजप आणि शिवसेना यांच्यातली दरी वाढत गेली.

स्थानिक पातळीवर शिवसेनेला सत्तेपासून दूर ठेवण्यासाठी दोन्ही कॉंग्रेस भाजपसोबत गेल्याने खानापूरकडे सर्वाचं विशेष लक्ष लागलं होतं. त्यात प्रकाश आबिटकर यांनी सत्ता खेचून आणल्याने शिवसेनेचं पारडं जड झाल्याचं मानलं जातं आहे.

राधाकृष्ण विखे पाटील यांना धक्का

अहमदनगरमध्ये माजी मंत्री, भाजप  नेते राधाकृष्ण विखे पाटील यांना धक्का बसला...


...ळी माणसं पाणी भरण्यासाठी बाहेर पडली तरी लागेल तेवढं पाणी मिळत नाही. घरात लक्ष देण्यासाठी वेळ मिळत नाही. सगळे पाणी भरण्यात गुंतले की नातवंडांना वेळेवर जेवण मिळत नाही. पाणी भरल्याशिवाय स्वयंपाक करू शकत नाही. तोपर्यंत मुलं रडून-रडून उपाशी झोपून जातात," भूनी पुढे सांगतात.

भूनी त्यांचे पती भाकलू यांच्यासोबत.

दुपारच्या वेळेला भूनी जेव्हा पाणी भरायला विहिरीवर जातात तेव्हा त्यांचे पती भाकलू नातवंडांना सांभाळतात. गावातील पाण्याच्या या भीषण टंचाईबद्दल आम्ही त्यांना बोलतं केलं.

"पाणीटंचाईचा फटका सोयरिक... उर्वरित लेख लिहा:

माण तसंच 14व्या वित्त आयोगामार्फत पाणीपुरवठयासाठी आतापर्यंत कोट्यवधीचा खर्च शासनाने केला. पण गावकऱ्यांच्या वाटयाला पाण्याचा एक थेंबही आला नाही. गेल्या काही दिवसांपूर्वी दूषित पाणी पिल्याने शेकडो लोकांना अतिसाराची लागण झाली. तेव्हा कुठे जाऊन शासनाने पाण्याचे टँकर सुरू केले. पण 1200 लोकसंख्या असलेल्या आमच्या गावात आज टँकरच्या दोन फेऱ्याही अपुऱ्या पडताहेत."

नाती राणी

प्रशासनाची टोलवाटोलवी?

मेळघाटातील पाणी टंचाई जितकी नैसर्गिक आहे, तितकीच ती प्रशासननिर्मित असल्याचं बोललं जात आहे. गेली कित्येक वर्षं मेळघाटात आदिवासींसाठी काम करणारे खोज संस्थेचे अध्यक्ष बंड्या साने यांनी यानिमित्ताने काही प्रश्न उपस्थित केले आहेत.

"माखला गावात 111 शौचालय बांधून सरकारनं गाव हागणदारीमुक्त घोषित केलं. मात्र मेळघाटातील पाण्याचं दुर्भिक्ष्य शासनाच्या नजरेआड आहे. शहरात घराघरापर्यंत नळ योजना पोहोचल्या, रस्ते चकचकीत झाले, मेट्रो ट्रेन आली. मात्र मेळघाटचा वनवास अजूनही संपता संपत नाही. दूरगामी आणि परिणामकारक योजना या भागात कधी राबविल्या जात नाही. मेळघाटच्या पदरातच अशी उपेक्षा, वनवास का यावा? याचं उत्तर शासनाने दिलं पाहिजे," साने म्हणतात.

आदिवासी बांधवांना केवळ मतदानापुरतं वापरून इतर वेळी त्यांना वाऱ्यावर सोडणं बरोबर नाही, असं साने नमूद करतात.

"किमान 8 विहिरींसाठी ब्लास्टिंगची परवानगी मिळाल्यास आणि या विहिरींचं खोलीकरण झाल्यास या भागात मुबलक पाणीपुरवठा होऊ शकतो. आम्ही अनेकदा वन्यजीव विभागाकडे ब्लास्टिंग करण्याची परवानगी मागितली. मात्र अभयारण्याचा दाखला देत ब्लास्टिंगला परवानगी नाकारण्यात आली," असं अमरावती जिल्हा परिषदेचे उपविभागीय जलसंधारण अधिकारी शिरीष तट्टे सांगतात.

महाराष्ट्र ग्रामीण रोजगार हमी योजनेअंतर्गत विहिरी खणण्याचं काम सुरू असल्याचं त्यांनी सांगितलं.

"गरज पडल्यास पोकलेनने विहिरींचं खोलीकरण करण्यात येतं. मात्र त्याला मर्यादा असतात. विहिरीत दगड लागला तर ब्लास्टिंग शिवाय पर्यायच नसतो. पण ब्लास्टिंगची परवानगी मिळत नसल्यामुळे माखला गावात पाण्याची टंचाई भेडसावत राहते," असं समस्येचं मूळ त्यांनी बीबीसीसमोर मांडलं.

माखला गावात ज्या हापशीला पाणी लागलं आहे ती गावापासून 5 किलोमीटर अंतरावर आहे.

दुसरीकडे, वन्यजीव क्षेत्र संचालक श्रीनिवासन रेड्डी हे मात्र खासगी जागेवर ब्लास्टिंगची परवानगी देण्यात अडचण नसल्याचं बीबीसीशी बोलताना स्पष्ट...


...ळू शकला.

आपण काम करण्यासाठी ऑफिसात जातो. काहींना काम करायला फावला वेळ जेमतेम उरतो तो भाग वेगळा. पण नेहराचं क्रिकेट असं आहे - फावल्या काळातलं. एकदोन नव्हे तर तब्बल 12 सर्जरी झेललेल्या या माणसाला निरोगी शरीराने खेळायला मिळालं तरी कुठे?

आपली लोकसंख्या आणि क्रिकेट टीममधल्या खेळाडूंची संख्या हे गुणोत्तर फारच विषम. एका जागेसाठी लाखोजण शर्यतीत. या भाऊगर्दीत नेहरा हरवून जाण्याचीच शक्यता अधिक होती.

दोड्डा गणेश, टिनू योहानन, इक्बाल सिद्दीकी असे अनेक आले आणि गेले. पण नेहरा पुन्हापुन्हा येत राहिला.

शरी... उर्वरित लेख लिहा:

्या खरगपूरच्या प्लॅटफॉर्मवर तिकीटं चेक करणारा महेंद्रसिंग धोनी लाडका 'माही' झाला. दिल्लीतल्या स्थानिक क्रिकेट स्पर्धेत पोरगेल्या कोहलीला बक्षीस देताना नेहराचा फोटो व्हायरल झाला होता.

तोच कोहली आज जगातला एक नंबरचा बॅट्समन आहे. आणि तोच कोहली नेहराचा शेवटच्या मॅचमधला कॅप्टन होता.

महेंद्रसिंग धोनी आणि आशिष नेहरा हे समीकरण लोकप्रिय आणि यशस्वी ठरलं.

आजूबाजूची माणसं शिखराएवढी मोठी होत असताना मीडियम आणि मॉडरेट गुणवत्तेचा नेहरा लढत राहिला. तो खुजा झाला नाही आणि आऊटडेटेडही झाला नाही हे महत्वाचं. आणि म्हणूनच फास्ट पेस क्रिकेट असलेल्या टी-20 मध्ये नेहरा कॅप्टनसाठी ट्रम्प कार्ड होता.

त्याची फील्डिंग अनेकदा हास्यास्पद असे. शरीरामुळे फिटनेसही यथातथाच होता, पण स्किल आणि मेहनतीच्या बाबतीत तो नेहमीच सच्चा राहिला.

स्टॅट्स अर्थात आकडेवारी ही नेहराच्या करिअरचा ताळेबंद मांडतानाचा निकष असू शकत नाही. कारण विराटचा चिकू होतो, धोनीचा माही होतो पण नेहराचा 'नेहराजी' झाला होता. आपल्या या टोपणनावावरून सोशल मीडियावर सुरू असणाऱ्या गंमतीजमतीबद्दल नेहरा अनभिज्ञ कारण तो या जगापासून कोसो मैल दूर होता.

आशिष नेहराचं योगदान आकड्यांमध्ये तोलता येणार नाही.

मी कसा वेगळा! पुणेरी पाट्यांसारखं आपलं वेगळेपण सिद्ध करण्याची गरज नेहराला कधीच भासली नाही. पदरात हे पडलंय, याच्यासह काय मजल मारू शकतो याचं नेहरा हे उत्तम उदाहरण. चालताना धावण्याची आणि धावताना जेट स्पीडने झेप घेण्याची सक्ती होण्याच्या काळात नेहरा म्हणजे ऑड मॅन आऊट. पण तसं झालं नाही. आणि म्हणूनच बुधवारी 'नेहराजी विल मिस यू'चे फलक घेऊन तरुण मंडळी कोटलाच्या गेटवर मॅचच्या दीडतास आधी हजर होती.

नेहरा कॉमेंट्रेटर होईल, अंपायर होईल की कोचिंग अॅकॅडमी उघडेल ठाऊक नाही पण आशुभाईंचं मैदानावर नसणं सलणारं असेल हे नक्की...

आशिष नेहरा : आकड्यांतून

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)


...ळून झाला की हा विषय समाजही सोडून देतो कारण यशस्वी, सत्ताधारी पुरुषाने हे करणं अपेक्षितच असतं, किंबहुना ते त्याच्या यशस्वी असण्याचं मानक असतं.

मग यशस्वी किंवा सत्ताधारी स्त्रीचं काय? तिचं यशस्वी किंवा सत्ताधारी असणं हेच तिचं बक्षीस. अजूनही प्रामुख्याने पुरुषी असणाऱ्या या जगात स्त्रीचं अधिकारपदावर असणं आणि पुरुषांनी ते रडतखडत का होईना मान्य करणं हे तिचं बक्षीस असतं. या लेखात म्हटल्याप्रमाणे 'पुरुषांचं सौंदर्य त्यांची सत्ता असते तर स्त्रीचं सौंदर्य तिचं सौंदर्य (इथे स्त्रीसुलभ गुण म्हणूयात) असते... उर्वरित लेख लिहा:

ोणाला चर्चा करायला वाव नको.

"मीबघितलं आहे की महिला मंत्री कोणाला भेटायचं जरी असेल तरी विश्वासातल्या माणसाला, घरातल्या जेष्ठ व्यक्तीला सोबत ठेवतात. त्या घाबरतात, किंवा एकटीने काम करू शकत नाही असं नाही, पण फुकटच्या अफवा आणि वावड्या त्यांना वैताग देतात. राजकारणच कशाला, रोजच्या आयुष्यातही एखाद्या महिलेने अशी भूमिका घेणं शक्य नाही. तिचं जगणं मुश्कील होईल," त्या सविस्तर सांगतात.

सेक्स अँड करप्शन : हाऊ सेक्सिझम शेप्स व्होटर्स रिस्पॉन्सेस् टू स्कॅण्डल हा शोधनिबंध शोधायचा प्रयत्न करतो की, एखादी महिला राजकारणी अशा प्रकारच्या घटनेत सहभागी असली तर तिला समाज कशा प्रकारे वागवतो.

या शोधनिबंधाच्या लेखक बार्न्स, ब्युलिओ आणि सॅक्स्टन (2018) लिहितात की, 'राजकारणात महिला दिसणं आता दुर्मिळ राहिलेलं नाही, पण तरीही पितृसत्ता मानणाऱ्यांच्या पचनी हे पडत नाही. त्यामुळे जर सत्तास्थानावरच्या महिलेने पारंपारिक नियमांचा भंग केला तर तिला इतकी कठोर वागणूक दिली जाते, जी पुरुषाच्या वाटेला कधी येणार नाही.'

जगभरात महिलांना वेगळे आणि कठोर नियम लावले जातात. महिला राजकारणी अशा प्रकारच्या स्कॅडलमध्ये अडकली तर ती महिला पितृसत्तेच्या दोन्ही नियमांचा भंग करत असते, एक म्हणजे ती महिला असून तथाकथित नैतिकतेची मुल्यं पाळत नसते आणि दुसरं म्हणजे तिने राजकारणात स्थान निर्माण केलेलं असतं आणि पर्यायाने पुरुषांच्या वर्चस्वाला आव्हान दिलेलं असतं. त्यामुळे तिला दुप्पट शिक्षा देण्याकडे लोकांचा ओढा असतो.

"सोप्या शब्दात सांगायचं तर आयुष्यातून उठवतात," सामजिक कार्यकर्त्या सत्यभामा सौंदरमल सांगतात. सत्यभामांनी या सगळ्या प्रकरणावर कोपरखळी मारत भाष्य करणारे काही व्हीडिओही सोशल मीडियावर टाकले आहेत.

"मागे एका महिला राजकारण्याचा एक व्हीडिओ व्हायरल झाला होता. लोकांनी चवीचवीने तो चघळला. त्या महिलेची इच्छा, आकांक्षा, कसब, कर्तृत्व कशाचाही विचार न करता लोक नाही नाही ते बोलले तिच्याबाबतीत. हे नेहमीच घडत आलंय. लोक अशावेळेस तोंड काढायला जागा ठेवत नाहीत. राजकारणी लोक कशाला, उद्या माझ्यासारख्या सर्वसामान्य बाईने जरी हे म्हटलं, तरी लोक आत्महत्या करायला लावतील," सत्यभामा उद्वेगाने म्हणतात.

राजकारण्यांचे आदर्श

दिल्लीतले मानसशास्त्रज्ञ प्रवीण त्रिपाठी सांगतात की, अशा मोठ्या व्यक्तींनी केलेली विधानं किंवा कृती एखाद्याच्या मानसिकतेवर कसा परिणाम करतात.

"मानसशास्त्रात एक...


...ळे ईशान्य भारतात ठिकठिकाणी पुन्हा एकदा आंदोलनांना सुरूवात झाली आहे.

नागरिकत्व दुरुस्ती विधेयक हे भारतव्यापी विधेयक असलं तरीदेखील आसाम, मेघालय, मणीपूर, मिझोरम, त्रिपुरा, नागालँड आणि अरुणाचल प्रदेश या ईशान्य भारतातील राज्यांकडूनच त्याला मुख्य विरोध होतो आहे. यामागचं कारण म्हणजे या भागाला लागून असलेली भारत-बांगलादेश सीमा. या सीमेतून मोठ्या संख्येने बांगलादेशी नागरिक भारतात दाखल होतात.

या राज्यांमधील दबाव गट आणि प्रसार माध्यमांनी वारंवार इशारा दिला आहे की या सीमेतून विनापरवाना बेकायदेशीरपणे बां... उर्वरित लेख लिहा:

ेतकऱ्यांची कृषक मुक्ती संग्राम समिती (KMSS), तरुणांची आसाम जातीयताबाडी युबा छत्र परिषद आणि डाव्यांची राजकीय आघाडी असलेल्या लेफ्ट-डेमोक्रॅटिक मंचनेही आंदोलनाला सुरुवात केली आहे.

नागरिकत्त्वासाठी दोन पातळ्यांवरून होणार प्रयत्न?

नागरिकत्त्वासाठी सरकारचे सुरू असलेले प्रयत्न दोन पातळ्यांवर आधारित आहेत. पहिलं म्हणजे बिगर मुस्लिमांना भारतीय नागरिकत्व देणे आणि दुसरं म्हणजे बहुतांश मुस्लिम असलेल्या बेकायदेशीर परदेशींना भारताबाहेर काढणे.

हिंदुस्तान टाईम्सच्या वृत्तानुसार केंद्र सरकार नागरिकत्त्वासंबंधी दोन उपक्रम राबवणार असल्याचं केंद्रीय गृहमंत्री अमित शहा यांनी 20 नोव्हेंबर रोजी संसदेत सांगितलं होतं. एक नागरिकत्त्व दुरुस्ती विधेयक (CAB) आणि दुसरं राष्ट्रीय नागरिक नोंदणी (National Register of Citizens - NRC).

बांगलादेश, पाकिस्तान आणि अफगाणिस्तान या देशांमध्ये "होत असलेल्या छळामुळे" 31 डिसेंबर 2014 पूर्वी भारतात आलेल्या "हिंदू, शीख, बौद्ध, जैन, पारशी आणि ख्रिश्चन लोकांना" नागरिकत्व बहाल करण्याची तरतूद CAB विधेयकात असल्याचं शहा यांनी म्हटलं.

NRC यादीतून वगळलेल्या 19 लाख लोकांच्या कथा आणि व्यथा

तर NRC ही मुळात आसामसाठी सर्वोच्च न्यायालायच्या आदेशानंतर सुरू झालेली प्रक्रिया आहे. या प्रक्रियेअंतर्गत याचवर्षी ऑगस्ट महिन्यात आसाममधील नागरिकत्त्वासंबंधी वैध कागदपत्र असलेल्या लोकांची यादी जाहीर करण्यात आली. तब्बल 19 लाख लोकांना या यादीतून वगळण्यात आलं आहे. या यादीत ज्यांची नावं नाहीत त्यांना आता न्यायालयात आपलं नागरिकत्त्व पुराव्यानिशी सिद्ध करून दाखवावं लागणार आहे.

ही प्रक्रिया देशभर राबवणार असल्याचं आणि आसामचाही त्यात पुन्हा समावेश करणार असल्याचं शहा यांनी सांगितलं आहे.

Scroll या न्यूज बेबसाईटने दिलेल्या वृत्तानुसार आसाममध्ये नागरिकत्त्व सिद्ध करण्यासाठीची कट ऑफ तारिख होती 24 मार्च 1971. मात्र, देशपातळीवर ही प्रक्रिया राबवताना 19 जुलै 1948 ही कट ऑफ डेट देण्यात आली आहे.

भाजप लोकभावनेच्या विरोधात का जात आहे?

नागरिकत्त्व दुरुस्ती विधेयकाला ईशान्य भारतातून तीव्र विरोध होतोय. तरीदेखील सरकारने हे विधेयक रेटून धरलं आहे. यामागे मुख्य कारण म्हणजे निवडणुकीत या भागात भाजपला मिळालेलं यश.

'The Hindu' वृत्तपत्राने म्हटल्याप्रमाणे भाजपने गेल्या सरकारच्या काळात हे विधेयक मंजूर करून घेण्याचा प्रयत्न केला तेव्हा ईशान्य...


...ळे तिच्यावर कुठलंही कायदेशीर बंधन नको.

बालविवाह नाही तर किशोरविवाह

जगातल्या बहुतांश राष्ट्रांमध्ये मुला-मुलींच्या लग्नाचं किमान वय 18 वर्षं आहे. भारतात 1929 च्या शारदा कायद्यांतर्गत मुलांसाठी लग्नाचं किमान वय 18 तर मुलींसाठी लग्नाचं किमान वय 14 निश्चित करण्यात आलं होतं.

1978 साली या कायद्यात दुरुस्ती करण्यात आली. या दुरुस्तीनुसार मुलांचं लग्नाचं किमान वय 21 तर मुलींचं लग्नाचं किमान वय 18 वर्षं करण्यात आलं.

2006 साली आलेल्या बालविवाह प्रतिबंध कायद्यानेही ही वयोमर्यादा कायम ठेवत काही अधिकच्... उर्वरित लेख लिहा:

याचं कायदेशीर वय 18 वर्षं आहे. लग्नाचं वय 18 वर्षांवरून 21 वर्षं केल्यास यादरम्यान स्थापन केलेले शरीर संबंध 'प्रि-मॅरिटल सेक्स'अंतर्गत येतील.

लग्नापूर्वी शरीर संबंध ठेवणं बेकायदेशीर नसलं तरी समाजात याला मान्यता नाही.

'यंग व्हॉयसेस नॅसनल वर्किंग ग्रुप'च्या कवित रत्ना सांगतात, "अशा परिस्थितीत गर्भनरोध आणि आरोग्यविषयक इतर सुविधा स्त्रियांना मिळण्यात मोठ्या अडचणी येतील."

लग्न वयानुसार होऊ नये

देशभरात याविषयावर मुलींशी चर्चा करण्यात आली. यात अनेकींनी लग्नाचं वय 21 वर्षं करण्याला पाठिंबाही दिला. त्यांचं म्हणणं आहे की असा कायदा झाला तर कमी वयात लग्न लावून देणाऱ्या कुटुंबीयांना त्या रोखू शकतील.

मात्र, त्यांचं असंही म्हणणं आहे की त्यांच्या आयुष्यात बदल घडले नाही तर हा कायदा बालविवाह रोखू शकणार नाही. बालविवाह चोरून-लपून होतील.

उत्तर प्रदेशातल्या हरदोईमधल्या एका छोट्या गावात राहणारी दामिनी सिंह राहते. या गावात जवळपास 70 घरं आहेत. गावकरी शेती करतात.

दामिनीला नोकरी मिळाल्यावरच लग्न करायचं आहे.

लग्न उशिराच व्हायला हवं, असं दामिनीला वाटतं. पण, वय हे त्यामागचं कारण नाही. दामिनीच्या मते मुलगी कमावती झाली, आत्मनिर्भर झाली की मग तिचं लग्न करावं. मग त्यावेळी तिचं वय काहीही असलं तरी चालेल.

त्यांच्या गावातल्या फक्त 5 कुटुंबातल्या महिला घराबाहेर काम करतात. दोघी शिक्षिका आहेत. दोघी आशा वर्कर आहेत. तर एक आंगणवाडीत काम करते. यांच्या तुलनेत 20 घरातले पुरूष नोकरी करतात.

दामिनी सांगते, "आमच्या गावापासून शाळा 6 किमी लांब आहे. 2 किमीवर असेल तर पायी जाता येईल. पण 6 किमी जायचं म्हणजे काहीतरी साधन हवं आणि लोक मुलीसाठी हा खर्च करणार नाहीत. त्यामुळे मुली शिकत नाही आणि त्या स्वतःची ओळख बनवू शकत नाहीत."

दामिनी म्हणते की सरकारने मुलींसाठी प्रशिक्षण संस्था सुरू कराव्या. प्रशिक्षण संस्थांच्या माध्यमातून मुली स्वतःच्या पायावर उभ्या होऊ शकतील, स्वतःचे निर्णय स्वतः घेऊ शकतील आणि स्वतःचे निर्णय घेण्यासाठी आवाज उठवावा लागला तर तो विश्वासही त्यांच्यात निर्माण होऊ शकेल.

मुलींना ओझं समजणारी मानसिकता

झारखंडच्या सराईकेलातली प्रियंका मुर्मू सरकारच्या निर्णयाविरोधात आहे. दामिनी आणि ममताप्रमाणेच सरकारने मुलींचं शिक्षण, आरोग्य आणि रोजगार याकडे अधिक लक्ष द्यावं, असं तिला वाटतं.

तिच्या मते मुलींना ओझं समजणारी मानसिकता ही खरी समस्या आहे....


...ळे पैसे देण्यापेक्षा घरातल्या प्रत्येकाने घरकामात थोडी-फार मदत करावी. तिला काय हवं-नको, कशामुळे ती दुखावते, कुठे तिला एकटेपणा वाटतो, हे बघायला हवं आणि आर्थिक, मानसिक, भावनिक असं सगळं स्वातंत्र्य तिलाही असायला हवं. पगार देण्यापेक्षा आदर, सन्मान आणि समान वागणूक देणं जास्त महत्त्वाचं आहे."

मात्र, घरात कुटुंबाच्या सेवेसाठी केलेली 'बिनपगारी' कामं ही श्रम आहेत की नाही, हे केवळ महिला अधिकारांच्या संदर्भातच नव्हे तर अर्थशास्त्राच्या क्षेत्रातही वादाचा विषय राहिला आहे, असं महिला अधिकारांविषयी काम करणाऱ्... उर्वरित लेख लिहा:

केल्या आहेत."

'महिलांना आपल्या कामाचे मूल्य माहिती हवे'

त्या पुढे म्हणतात, "मोबदला देणं म्हणजेच गृहिणींच्या श्रमाचं मोल करणं नव्हे. घरकामातली विषमता मान्य करून काम करणं, अधिक गरजेचं आहे. बाई घरी काम करते. पण पुरूष करत नाही. पण तेच काम पुरूष बाहेर जाऊन करत असेल, उदा. जेवण बनवण्याचं काम, तर त्या कामाचे त्याला पैसे मिळतात. म्हणजे त्या कामाला प्रतिष्ठा मिळते, त्याचा आदर केला जातो. तेच काम बाईने घरात केलं तर आपण त्याला प्रतिष्ठा देत नाही आणि त्याचा आदरही करत नाही. पुरुष पब्लिक डोमेनमध्ये असतो आणि स्त्रीचं काम हे प्रायव्हेट डोमेनमध्येच असतं, ही दृष्टी जोवर बदलत नाही तोवर केवळ जाहीरनाम्यातल्या घोषणा पोकळ ठरणार आहेत."

आपला अनुभव सांगताना सुवर्णा जाण म्हणतात, "आम्ही वेगवेगळी प्रशिक्षण शिबिरं घेतो आणि तिथे जेव्हा महिलांना विचारतो की तुम्ही काय करता तर अनेकजणी सांगतात आम्ही काहीच करत नाही. आम्ही घरीच असतो. पण जेव्हा घरात काय-काय करता, हे विचारतो तेव्हा त्या खूप कामं करत असतात. आम्ही त्यांना त्यांच्या प्रत्येक कामाला व्हॅल्यू द्यायला सांगतो म्हणजे पैसे. तेव्हा त्यांच्या लक्षात येतं की अरे आपण एवढं करतो आणि तरीही आपण म्हणतो की मी काहीच करत नाही. 'ती' घरातली सगळी कामं करत असते म्हणून 'तो' बाहेरचं काम कुठल्याही काळजीविना करू शकतो, हे मान्य करायला हवं."

स्त्री पुरुषातली ही असमानता कशी दूर करावी, या प्रश्नावर आपल्या घरापासून याची सुरुवात व्हायला हवी, असं सुवर्णा जाण म्हणतात.

त्या म्हणतात, "हे तुझं कार्यक्षेत्र आहे, याची सुरुवात कुठून होते तर ते आपण आपल्या लहान मुला-मुलींना काय शिकवत असतो, त्यातून होत असते. केवळ बेटी पढाओ यातून लैंगिक समानता साध्य होणार नाही तर मुलगा आणि मुलगी यांना सर्व पातळ्यांवर सारखी वागणूक मिळणं गरजेचं आहे. याची सुरुवात प्रत्येकाच्या घरापासून व्हायला हवी. घरापासून शाळेपर्यंत आणि शाळेपासून समाजापर्यंत असा हा समाज जागृतीचा मार्ग आहे."

प्रातिनिधिक फोटो

व्यावहारिक पातळीवर प्रश्न निर्माण होतील?

वकील आणि सामाजिक कार्यकर्ते असीम सरोदे यांना मात्र गृहिणींना घरकामाचा मोबदला देणं योग्य वाटतं. बीबीसीशी बोलताना ते म्हणाले, "असं करणं (गृहिणींना मोबदला देणं) मानवीय ठरेल. महिलांचे हक्क हे मानवी हक्क आहेत असं ते सांगतात त्यामुळे (गृहिणींना मोबदला दिल्याने) हे मान्य करण्याच्या दिशेने आपण पाऊल टाकलं, असं म्हणता...


...ळे मरणाऱ्यांची संख्या कमी असण्याबाबत कायमच संशयही व्यक्त करण्यात आलेला आहे. रशिया मृत्यूंचे आकडे लपवत असल्याचा संशय व्यक्त करण्यात आला. पण ही 'फेक न्यूज' असल्याचं सांगत अधिकाऱ्यांनी हा आरोप फेटाळून लावला.

पण एप्रिल महिन्यात मॉस्कोमध्ये झालेल्या मृत्यूंच्या आकड्यावरून असं सूचित होतंय की इथे कोव्हिडमुळे मरणाऱ्यांची संख्या सरकारी आकडेवारीच्या तिप्पट असू शकते.

कोव्हिडमुळे होणाऱ्या मृत्यूंचा अंदाज बांधण्यासाठी एकूण मृत्यूंची आकडेवारी महत्त्वाची आहे. कारण यामध्ये त्या लोकांचाही समावेश आहे ज्यांची ... उर्वरित लेख लिहा:

ल्याचं पुतिन कधी ठरवणार हे अजून स्पष्ट नाही. बहुतांश लोक अजूनही घरूनच काम करतायत आणि कोरोनाच्या संसर्गामुळे लावण्यात आलेले अनेक निर्बंध अजूनही कायम आहेत.

निर्बंध कधी हटवायचे हे महापौरांच्या हातात आहे आणि महापौर सर्गेई सोबयानिन हे लोकांना फेरी मारण्यासाठी घराबाहेप पडण्याची परवानगी द्यायलाही नकार देत आहेत.

आतापर्यंतचा आपण घेतलेला हा सगळ्यांत कठीण निर्णय असल्याचं त्यांनी म्हटलंय. हा अनेक लोकांच्या 'आरोग्य आणि आयुष्याचा' प्रश्न असल्याचं त्यांनी म्हटलंय.

रशियातल्या बेरोजगारीचं प्रमाण सतत वाढतंय. ही जागतिक साथ सुरू झाल्यापासून आतापर्यंत बेरोजगारीचे आकडे दुप्पट झालेले आहेत. दर चार लोकांमागे एकाची नोकरी गेलेली आहे वा जाण्याचा धोका असल्याचं लेवाडा या संस्थेने म्हटलंय.

एक तृतीयांश लोकांच्या पगारात कपात करण्यात आलेली आहे किंवा मग त्यांचे कामाचे तास कमी करण्यात आले आहेत.

रशियातले लोक पैशांची फारशी बचत करत नाहीत. आणि लॉकडाऊनच्या काळात सरकारकडून मर्यादित मदत मिळतेय. म्हणूनच निर्बंधांवर सूट देण्यासाठीचा दबाव वाढतोय.

राजकीय विश्लेषक लिलीया शेवसोवा म्हणतात, "रशियाच्या नेत्यांना माहिती आहे की 'नो वर्क नो मनी' पॉलिसी कोलमडेल आणि गोंधळाचं वातावरण निर्माण होईल. म्हणूनच त्यांनी साथीच्या अशा काळातच निर्बंध लावले जेव्हा संक्रमण शिगेला पोहोचलेलं नव्हतं."

एखो मॉस्की रेडिओ स्टेशनसाठी लिहीलेल्या ब्लॉगमध्ये ते म्हणतात, "त्यांना कोरोना व्हायरसवर विजय मिळवायचा होता. आणि तो ही वेगाने." पण क्रेमलिनच्या राजकीय इच्छांच्या विरुद्ध हा संसर्ग झपाट्याने रशियाच्या अनेक भागांमध्ये झपाट्याने पसरतोय.

अशीच परिस्थिती कायम राहिली तर रशियाच्या या ताकदवान नेत्यालाही नुकसान रोखणं कठीण जाईल. निकोलाय पेट्रॉव्ह अंदाज व्यक्त करतात, "जरी त्यांना अपेक्षेप्रमाणे घटना दुरुस्तीसाठी मतं मिळाली तरीही पुतिन अजूनही अतिशय कमकुवत असतील आणि हे सत्य बदलणार नाही."

हेही वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)


...ळे या रंगाला अमेरिकेत द्विपक्षीय लोकशाहीचं प्रतिक मानलं जातं.

ट्रंप यांच्या कार्यकाळात अमेरिकेचे उपाध्यक्ष असलेले माईक पेन्स हेदेखील कार्यक्रमाला उपस्थित होते. ट्रंप यांच्या अनुपस्थितीमुळे पेन्स यांची उपस्थिती सगळ्यांचं लक्ष वेधणारी ठरली.

शपथग्रहण सोहळा कसा असेल?

नवनियुक्त राष्ट्राध्यक्ष जो बायडन आणि उपाध्यक्ष कमला हॅरिस कॅपिटल हिलवर दाखल झाले आहेत. स्वागत अधिकाऱ्यांनी दोघांचही स्वागत केलं.

माजी राष्ट्राध्यक्षही या कार्यक्रमाला हजेरी लावतात. मावळते राष्ट्राध्यक्ष डोनाल्ड ट्रंप वगळता वयाच्या ... उर्वरित लेख लिहा:

न कॅथलिक अध्यक्ष आहेत. यापूर्वी जॉन एफ केनेडी हे एकमेव रोमन कॅथलिक अध्यक्ष अमेरिकेला लाभले होते. 1963 साली जॉन एफ. केनेडी यांच्या हत्येनंतर त्यांची प्रार्थना सभाही याच चर्चेमध्ये आयोजित करण्यात आली होती.

ट्रंप समर्थकांनी वॉशिंग्टन डीसीकडे पाठ फिरवली

तारा मॅकेल्व्हे

बीबीसी न्यूज, वॉशिंग्टन

अमेरिकेच्या राजधानीत सध्या डेमोक्रेटिक पक्षाच्या समर्थकांमध्ये उत्साह संचारला आहे. तर दुसरीकडे मावळते राष्ट्राध्यक्ष ट्रंप यांच्या समर्थकांनी राजधानीकडे पाठ फिरवली आहे. जो बायडन यांच्याविरोधात आयोजित निदर्शनं रद्द करण्यात आली आहेत.

ट्रंप समर्थक एका गटाने 'पब्लिक अॅडव्होकेट'या नावाने आंदोलनाचं आयोजिन केलं होतं. मात्र, 20 जानेवारी रोजी वॉशिंग्टन डीसीमध्ये आणीबाणी लागू करण्यात आल्याने हा कार्यक्रम रद्द करत असल्याचं त्यांच्या वेबसाईटवर सांगण्यात आलंय.

वॉशिंग्टन डीसीला जाणार नसल्याचं इतरही काही ट्रंप समर्थकांचं म्हणणं आहे. त्यापैकी एकाने सांगितलं, "अमेरिकी संसदेचे सदस्य, बायडन यांचा स्टाफ आणि नॅशनल गार्डचे 60 हजार जवान वगळता कार्यक्रमाला कुणीही हजर राहणार नाही." लॉकडाऊनमुळेदेखील बायडन यांचे अनेक समर्थक घरूनच हा सोहळा बघणार आहेत.

बायडन यांच्यासमोर कोरोना विषाणूचं आव्हान

अँजेलिका कॅसास

बीबीसी न्यूज, टेक्सस

अमेरिकेच्या भूमीत कोरोना विषाणू संक्रमणाची पहिली केस आढळल्याला बरोबर एक वर्ष पूर्ण झालं आहे.

जो बायडन राष्ट्राध्यक्षपदाची सूत्र हाती घेत असताना अमेरिकेत कोरोनाग्रस्तांची संख्या सर्वाधिक आहे तर जवळपास 4 लाख लोकांचा कोरोना संसर्गामुळे मृत्यू झाला आहे. कोरोना संसर्गामुळे मृत्यूमुखी पडलेल्यांना बायडन यांनी मंगळवार श्रद्धांजली वाहिली. यावेळी बोलताना ते म्हणाले, "आपण ज्यांना गमावलं त्यांच्या आठवणी जपूया."

कोरोना विषाणूमुळे ज्यांनी आपले प्रियजन गमावले आणि ज्यांच्यावर कोरोना विषाणूमुळे आर्थिक कुऱ्हाड कोसळली अशा लोकांशी मी गेले वर्षभर बोलत आले आहे. या संकटामुळे अमेरिकेवर जी आपत्ती ओढावली त्यासाठी काहीजण ट्रंप प्रशासनाच्या कारभाराला जबाबदार धरत आहेत तर काही लोकांच्या नजरा आता बायडन प्रशासन काय करणार, याकडे लागल्या आहेत.

नव्या राष्ट्राध्यक्षांनी कोव्हिड संकटावर मात करण्यासाठी 1.9 ट्रिलियन डॉलरच्या पॅकेजची योजना आखली आहे. यात वेगवान लसीकरण, अधिकाधिक कोव्हिड-19 चाचण्या, 1 लाख अतिरिक्त सार्वजनिक आरोग्य कर्मचाऱ्यांची भरती आणि...


...ळे यांच्याकडे मुंबई पोलीस आयुक्तपदाची जबाबदारी सोपवण्यात आली होती.

जवळपास आठ पानांचं हे पत्र आहे. त्यात त्यांनी गंभीर स्वरुपाचे आरोप करण्यात आले होते. वाझेंना खात्यात घेतल्यानंतर त्यांच्यावर मंत्र्यांनी काय काय टार्गेट दिलं होतं आणि कोणी कोणी वाझेंना काय काय सांगितलं होतं, याची सर्व धक्कादायक माहिती या पत्रात देण्यात आली होती.

पत्रातील मुद्दे

1. अनिल देशमुख यांनी सचिव वाझेला गेल्या काही महिन्यात आपल्या ज्ञानेश्वरी बंगल्यावर अनेकवेळा बोलावलं होतं. पैसे गोळा करण्यासाठी मदत करा असं अनेकवेळा स... उर्वरित लेख लिहा:

ातत्याने सूचना द्यायचे. मला किंवा वरिष्ठ अधिकाऱ्यांना अंधारात देऊन देशमुख हे पोलीस अधिकाऱ्यांना त्यांच्या बंगल्यावर बोलवायचे आणि पैसे गोळा करण्यासाठी टार्गेट द्यायचे. त्या टार्गेटनुससार ते पोलीस अधिकाऱ्यांना कार्यालयीन कामकाजात तसेच आर्थिक व्यवहारात सल्ला आणि निर्देश द्यायचे. पैसे गोळा करण्यासाठी पोलीस अधिकाऱ्यांचा ते उपयोग करायचे. त्यांचे हे भ्रष्ट आचरण अनेक पोलीस अधिकाऱ्यांच्या नजरेस आले होते".

डीजी दर्जाच्या अधिकाऱ्याने केलेले हे आरोप गंभीर आहेत त्यामुळे गृहमंत्री अनिल देशमुख यांनी राजीनामा द्यावा असं विरोधी पक्षनेते देवेंद्र फडणवीस यांनी म्हटलं होतं. राष्ट्रवादी काँग्रेसचे प्रमुख शरद पवार यांनी मात्र अनिल देशमुख यांचा राजीनामा घेतला नाही. यासंदर्भातील निर्णय मुख्यमंत्री उद्धव ठाकरे घेतील असं पवार म्हणाले.

हे वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.रोज रात्री8 वाजता फेसबुकवर बीबीसी मराठी न्यूज पानावर बीबीसी मराठी पॉडकास्ट नक्की पाहा.)


...ळे हे मिशन कलात्मक बनले. या सोनेरी प्लेट तांब्यापासून बनल्या असून त्यांचं आयूष्य 1 अब्ज वर्षांचे आहे. पृथ्वीवरून परग्रहवासीयांसाठीचा संदेश या सोनेरी रेकॉर्डवर आहे. यात भाषण, संगीत, आवाज आणि फोटो आहेत.

गोल्डन रेकॉर्ड प्रोजेक्टवर काम करणारे कलाकार जोन लोर्बंग म्हणाले, पृथ्वी कशी आहे, त्यावर जीव कसे कसे आहेत, ही रेकॉर्ड बनवणारे कोण आहेत, यांची छोटी माहिती यात आहे. ही प्लेट बनवताना एक अट होती. ती म्हणजे हा संदेश नासा किंवा अमेरिकेबद्दल न ठेवता तो पृथ्वीचा हवा.

रेकॉर्डमधील कंटेट बनवण्यासाठी नास... उर्वरित लेख लिहा:

हे फोटो दाखवले तेव्हा, त्यांना धक्काच बसला. विशेषतः 1980 ला व्होएजर शनीनजीक पोहचला, त्यावेळचे फोटो तर त्यांना फारच भावले.

व्हॉएजरच्या ट्रान्समीटरसाठी फ्रीजमधील दिव्याला लागते तेवढी वीज लागते.

व्होएजरने लावलेले शोध

व्होएजरने शनी भोवतालची नवी कडी, शनीचा आणखी एका उपग्रह शोधला. शनीचा उपग्रह टायटनवरील पेट्रोकेमिकलचे वातावरण आणि मिथेनचा पाऊस व्होएजरने शोधला. व्होएजरने ईन्सेलॅडस या उपग्रहाचे क्लोजप फोटोही पाठवले. युनायटेड किंगडमच्या आकाराचा हा उपग्रह बर्फात लपेटलेला आहे. सूर्यमालेतील सर्वात चमकदार वस्तू म्हणून या उपग्रहाची ओळख आहे.

प्लॅनेटरी सोसायटीच्या संपादक इमली लुकडवॉल म्हणतात, 'यातील प्रत्येक उपग्रह महत्त्वाचा आहे. शनीच्या उपग्रहांचा अभ्यास करण्यासाठी शनीवर काय पाठवायला हवं, हे आपल्याला व्होएजरने शिकवलं.'

1980 ला व्होएजर-1 ने शनीला मागे सोडत सूर्यमालेचा प्रवास सुरू केला. 9 महिन्यानंतर व्होएजर-2 ने आऊटर प्लॅनेटसचा प्रवास सुरू केला. व्होएजर-2 1986 ला युरेनसनजीक पोहचला. युरेनसच्या कड्याचा आणि युरेनसचा फोटो पाठवलाच, शिवाय नवे उपग्रहही शोधले.

1989 ला हे यान सूर्यमालेतील शेवटच्या मुक्कामी म्हणजे नेपच्युनच्यानजीक पोहचले. तेथून व्होएजरने तेथून नेपच्युनच्या उपग्रहांचे फोटो पाठवले.

स्टोन म्हणाले, 'आमच्यासाठी धक्कादायक होतं ते म्हणजे नेपच्युनचा उपग्रह ट्रिटॉनवरील नायट्रोजनचे उद्रेक होणारे झरे.'

व्हॉएजरच्या वारश्यावर नंतरच्या अनेक अवकाश मोहीम आखल्या गेल्या.

मानवी इतिहासातील काहीच मोहीम अशा आहेत, की ज्यांनी इतके शास्त्रीय यश मिळवलं आहे. व्होएजरच्या तंत्रज्ञानाच्या वारशाबद्दलही कृतज्ञता मानावी लागेल.

स्टोन म्हणाले, व्होएजर पहिलेच कंप्युटर नियंत्रित अवकाश यान होतं. ते अजूनही कार्यरत आहे.'

व्हॉएजरमधील तंत्रज्ञान आपण सध्या दैनंदिन जीवनात ही वापरत आहोत. स्टोन म्हणाले, 'अवकाशातून येणारे सिग्नल फारच कमकुवत असतात. त्यावर उपाय म्हणून आम्ही कोडिंग पद्धती विकसित केली. मोबाइल, सीडी यांच तंत्रावर चालतात. फक्त फरक इतकाच आहे की हे तंत्रज्ञान अवकाशात पाठवण्यासाठी वापरतो.' आज फोटोंवर प्रक्रिया करणारे जे तंत्रज्ञान मोबाईलमध्ये वापरले जाते, ते व्होएजरसाठी विकसित करण्यात आले होते.

पण व्हॉएजरसाठी सर्वात मोठी घटना होती, ती म्हणजे 14 फेब्रुरवारी 1990 ची. या दिवशी व्होएजर-2 ने पूर्ण सूर्यमालेचे फोटो टिपले. या फोटोत पृथ्वी...


...ळे, केवळ पद मिळतं आहे म्हणून त्या पक्षात परत जाणं हे मला चुकीचं वाटलं. म्हणून कॉंग्रेसची ऑफर मी स्वीकारली नाही. ही गोष्टही मी सांगितली नसती कारण मला कोणत्याही प्रकारचा अवमान, अपमान कोणत्याही पक्षाचा करण्यात तथ्य वाटत नाही. पण कॉंग्रेसकडनंच ते बाहेर आल्यामुळे ते मी सांगते आहे. पद मला तिकडंही मिळत होतं आणि इकडंही मिळतं आहे.

जेव्हा मी राजीनामा दिला तेव्हा चोवीस तासांच्या आत मला बऱ्याच मोठ्या मोठ्या पक्षांचे कॉल आले, ऑफर आल्या. विधानसभेची निवडणूक तेव्हा तोंडावर होती. आजच्या काळात अनेक मोठे नेते पक... उर्वरित लेख लिहा:

बई शहराचं आहे, ते दोन-चार चित्रपटांचं नाही आहे. हिंदी चित्रपटसृष्टी जन्माला आली मुंबईमध्ये, तिथं ती फुलली, मोठा बहारदार वृक्ष झाला. दुनियाभरात सर्वात मोठी अशी फिल्म इंडस्ट्री ती झाली या शहरामध्ये. त्यामुळे ते एक वेगळं नातं आहे. त्या काही गोष्टी दोन दिवसांमध्ये बनणा-या नसतात. त्यांना वर्षानुवर्षं लागतात. बाकी, चित्रपट तर हिंदी विदेशांतही शूट होतात, देशाच्या अनेकानेक भागांत केले जातात. त्यामुळे कोणी त्यांच्या पिक्चर कुठे करायचा असेल तर तो करावा.

प्रश्न: सध्या प्रश्न 'लव्ह-जिहाद' याबद्दलचे जे कायदे काही राज्यांमध्ये होत आहेत त्याचा चर्चिला जातो आहे. आपला आंतरधर्मीय विवाह आहे. आपलं या कायद्यांबद्दलचं मत काय आहे?

उर्मिला मातोंडकर : माझी भूमिका हीच आहे की दर वेळेस निवडणुका आल्या की हे असल्या वेगवेगळ्या गोष्टी अचानक येतात. बोलल्या जातात. या धर्मात हे आहे, त्या धर्मात हे नाही असं बोलत बसण्यापेक्षा कामाच्या मुद्द्यांवर उत्तरं द्यावीत, प्रसारमाध्यमांनी चर्चा घ्याव्यात. माझ्या मते या कायद्यामध्ये ज्या प्रकारे बायकांना दाखवण्यात येणार आहे ते चुकीचं आहे.

कारण देशाच्या घटनेनं त्या मुलीला हक्क दिलेला आहे की तिने तिच्या पसंतीच्या व्यक्तीशी लग्न करावं. त्यामुळे या सगळ्या गोष्टी कितीपत घटनेच्या चौकटी बसतात यावर खरंतर खूप विचार करावा लागेल. हा असाच उठून काहीतरी बोलायचं म्हणून बोलायचा मुद्दाच नाही आहे. घटनेत या गोष्टी तांत्रिकदृष्ट्या बसतात का त्याच्यावर विचार करण्याची जास्त आवश्यकता आहे.

हे वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.रोज रात्री8 वाजता फेसबुकवर बीबीसी मराठी न्यूज पानावर बीबीसी मराठी पॉडकास्ट नक्की पाहा.)


...ळेत शिक्षक आहेत. त्यांच्या वडिलांचं पेन्शन येतं. मुलाचं आत्ताच शिक्षण संपलंय, मुलीचं सुरू आहे. पाच जणांच्या कुटुंबात आणखी 3 लोकांचा भार, खर्च तर येतोच ना."

पण नझीम या सगळ्याकडे वेगळ्या दृष्टीकोनातून पाहतात. "लोक मोलमजुरी करून 10-15 लोकांच्या कुटुंबाचं पोट भरू शकतात. मी एक शिक्षक आहे. मी 7-8 लोकांचं कुटुंब एक-दोन महिन्यासाठी नाही चालवू शकत का?" ते प्रतिप्रश्न करतात.

नझीन यांचा परिवार आता 8 जणांचा झालाय. ते सगळे त्यांच्या बागेत दुपारी क्रिकेट खेळतात. रात्री गप्पा मारत बसतात, लुडो खेळतात. सगळ्यां... उर्वरित लेख लिहा:

यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)


...व प्रादेशिक पक्षांसाठी धोकादायक आहे.

भाजपने पश्चिम बंगालमध्ये विलक्षण कामगिरी केली आहे. मुळात आपल्याला इतकं यश मिळेल याची आशी आशा भाजपलाही नसेल. भरीस भर म्हणून डाव्यांना धुळ चारून आपण ही कामगिरी केली याचा भाजप, विशेषतः राष्ट्रीय स्वयंसेवक संघाला आनंद असेल. कम्युनिस्टांचा गड असणाऱ्या पश्चिम बंगालमध्ये आता त्यांचा एकही खासदार नाही.

घराणेशाहीचा अंत

राहुल गांधींचा अमेठीमधला पराभव दाखवून देतो की भारतात घराणेशाहीच्या राजकारणाला घरघर लागली आहे.

अर्थात भाजपमध्येही घराणेशाही आहे. हिमाचल प्रदेशमध्य... उर्वरित लेख लिहा:

राहुल गांधींच्या नेतृत्वावर अनेकांनी प्रश्नचिन्ह लावलं आहे. पण त्यांची बहीण प्रियंका गांधीही फारशी चमक दाखवू शकल्या नाहीत. मग काँग्रेस आता पर्यायी नेतृत्व शोधणार का?

भाजपप्रणित एनडीएला स्पष्ट बहुमत मिळालेलं आहे. जगन मोहन रेड्डींनी भाजपला पाठिंबा दिला तर त्यांची ताकद अजून वाढणार, म्हणजे आता संसदेत विरोधी पक्ष फक्त नावापुरता असेल.

हेही वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)


...व म्हणवणाऱ्या भाजप उमेदवाराला मुस्लीम मतदार मत देणार नाही. तरीही तिथे भाजपचा विजय झाला. यात शंकेला जागा आहे,' असा त्यांचा आरोप आहे.

डॉ. आंबेडकर म्हणाले, "सोलापुरात भाजपच्या उमेदवाराने मीच देव असल्याचं जाहीर सभेत म्हटलं. त्याच देवाला मुसलमान मतदान करतो. हे विसंगत आहे. कारण मुस्लिमांच्या मते अल्ला एकच आणि उरलेले सगळे त्याचे बंदे. त्यामुळे एकतर तो मुसलमान काफर आहे किंवा त्याचं मत फिरवून त्याला काफर केलं, असं म्हणावं लागेल."

"जेव्हा रिटर्निंग अधिकारी 10 लाख 35 हजार मतदान झाल्याचं सांगतो आणि मतमोजण... उर्वरित लेख लिहा:

पातळीवर येऊन बोलणी करावी, या ट्वीटवरून वंचित बहुजन आघाडी विधानसभा निवडणुकीत काँग्रेस-राष्ट्रवादीशी आघाडी करणार का, अशी चर्चा रंगली होती. मात्र, ते ट्वीट आपलं नसल्याचं डॉ. प्रकाश आंबेडकर यांनी बीबीसीशी बोलताना स्पष्ट केलं. काँग्रेस-राष्ट्रवादीसोबत जाणार का, याबाबत अजून बैठकच झाली नसल्याचं त्यांचं म्हणणं आहे.

"आम्ही आधी (लोकसभा निवडणुकीपूर्वी) काँग्रेससोबत बोलणी करायला गेलो होतो. पण त्यांनी ऐकलं नाही. आम्हाला बी टीम म्हणून गृहित धरलं. आता त्यांना पुन्हा चर्चा करायची आहे. तेव्हा आमचं स्टेटस काय, याचा खुलासा करा. बी टीम म्हणून आमच्याशी चर्चा करणार असाल तर थेट भाजपकडे जाऊनच बोलणी करा. आमच्यामार्फत करू नका", अशा शब्दांत आंबेडकर यांनी काँग्रेसला सुनावलं.

"आम्ही अजून पुढे काय करायचं, हे ठरवलं नाही. विधानसभेसंबंधीची आमची बैठक झालेली नाही. त्यामुळे अधिकृतपणे तुम्हाला काही सांगू शकत नाही."

विधानसभेच्या सर्व जागा लढवण्याची ताकद आपल्यात असल्याचं सांगत त्यांनी काँग्रेस-राष्ट्रवादीची डोकेदुखी वाढवली आहे.

ते म्हणाले, "वंचित आघाडीची सुरुवात विधानसभा डोळ्यासमोर ठेवूनच केली होती. गेल्या जुलैपासून आम्ही काँग्रेसच्या मागे लागलो होतो, की जिथे तुमच्याकडे उमेदवार नाही ते मतदारसंघ आम्हाला द्या. जिथे तुम्ही तीन वेळा पराभूत झाला आहात, त्या जागा आम्हाला द्या. जिंकणारा मतदारसंघही आम्ही मागत नव्हतो. तेव्हा आमची तयारी ही विधानसभेची तयारी होती. राज्यातल्या 288 मतदारसंघाची तयारी आम्ही वर्षभरापूर्वीच सुरू केली आहे. वेळ पडली तर सर्वच्या सर्व 288 जागा आम्ही लढवू शकतो, ही ताकद आमच्यात आहे."

आपण कायमच लोकसभा लढवली आहे आणि यापुढेही स्वतः विधानसभा निवडणूक लढवण्याचा विचार नसल्याचं डॉ. प्रकाश आंबेडकर यांनी स्पष्ट केलंय.

हेही वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)


...वं लागतं. त्यावेळी तिच्या मनावर होणाऱ्या परिणामांचा क्वचितच कुणी विचार करतं. 'बाईचं मन' या मालिकेतून आम्ही तिच्या मनात डोकावून पाहण्याचा प्रयत्न करत आहोत. हा लेख याच मालिकेचा एक भाग आहे. महिला, अंधश्रद्धा आणि मानसिक आजार यांचा परस्परांशी काय संबंध आहे, हे उलगडून सांगणारा लेख.

शहाजींनी स्वतःच भानामती करणाऱ्या अनिताला रंगेहात पकडलं. नंतर तिनेही मान्य केलं की आधीचे सारे प्रकार तिनेच घडवून आणले होते. अनिताचं पूर्वी एका तरुणावर प्रेम होतं आणि हे लग्न तिच्या मनाविरुद्ध झालं होतं. त्यानंतर ती एका मनाच... उर्वरित लेख लिहा:

शब्दही गावागावांमध्ये प्रचलित होता.  महिलेच्या अंगात कोणी दुसरी व्यक्ती आलीये आणि तोंडातून हूं हूं करतेय म्हणून तिला भुंकणारी भानामती म्हटलं जाई. हल्ली हा शब्द मागे पडलाय.

ज्याला भुंकणाऱ्या भानामती म्हटलं जातं त्या अंगात आलेल्या महिला आपल्याला आजही जत्रा, घरगुती किंवा सार्वजनिक समारंभात दिसतात. त्यांच्या कधी देवी अंगात येते तर कधी एखादी मृत पावलेली व्यक्ती. असे प्रकार सर्रास संपूर्ण भारतात पाहायला मिळतात. प्रसिद्ध देवस्थान, पीर- दर्गा असो की कुंभमेळे. त्याला धर्माचंही बंधन नाही.

जत्रेतील प्रातिनिधीक फोटो

अगदी ताजं उदाहरण आहे. महाशिवरात्रीला फेसबुकवर अडीच लाख मेंबर असलेल्या महिलांच्या एका ग्रुपवर अशाच एका महिलेचा व्हिडिओ पोस्ट केला गेला. मंदिरात शंकराची आरती सुरू होती, तितक्यात एक बाई हूं हूं आवाज करत वाऱ्याच्या वेगाने मुर्तीसमोर गेली. ती इतकी वेगाने घुमू लागली की सोबत असलेल्या दोघांना तिला आवरणं कठीण जात होतं. बाजूच्या भिंतीला तिने जोरजोरात धडका मारायला सुरुवात केली. हा व्हिडिओ पोस्ट झाल्यावर तासाभरात त्याला हजारो लाईक्स मिळाले आणि कमेंटही आल्या. त्यात बहुतेक कमेंट्स नमस्कार इमोजीच्या होत्या. कित्येक महिलांचा देवी अंगात येणं यावर विश्वास असल्याचं यातून स्पष्ट दिसलं.

डोंबिवलीत राहणारे सुशीला मुंडे आणि मच्छिंद्र मुंडे गेली 25 वर्ष अंधश्रद्धा निर्मूलनाचं काम करताना देवी अंगात येण्याचे प्रकार जवळून पाहिले आहेत. बहुतांश प्रकरणांमध्ये लैंगिक शोषणातून झालेली मानसिक कोंडी, महिलांची लैंगिक उपासमार हे कारण पुढे आल्याचं त्यांचं म्हणणं आहे.

अंगात येतं म्हणजे नेमकं काय होतं?

"अंगात येणं हा प्रकार आपल्या संस्कारांशी जोडलेला असतो. काही ठराविक परिस्थितीमध्ये प्रासंगिक मनोविघटन होतं. यात आपल्या इंद्रियांकडून वर्तनाकडे सूचना पाठवली जाते. ढोल किंवा आरतीचा आवाज, धूप-अगरबत्तीचा वास यामुळे इंद्रिय उद्दिपीत होतात. त्यावेळी शरीरातील ताकदीचा रिझर्व्ह फोर्स वापरला जातो. एरव्हीपेक्षा अनेक पटीने ताकद असल्याचं आजूबाजूच्या लोकांना जाणवतं."

अशी प्रकरणं हाताळताना प्रसंगी काही क्लृप्त्याही कराव्या लागतात असं मच्छिंद्र मुंडे म्हणतात. एकदा एका महिलेच्या अंगात दर पोर्णिमेला देवी यायची. हा दिवस कधीच चुकायचा नाही. अंनिस म्हणजेच अंधश्रद्धा निर्मूलन समितीच्या कार्यकर्त्यांना 22 जूनची पोर्णिमा चुकवायची नव्हती. त्यांनी एक प्रयोग करायचा...


...वक काम करत होते त्यांच्या माध्यमातून आला.

त्यावेळी बिहार, नवादा जिल्ह्यातील पकडी बारावा प्रखंड या भागात दुष्काळ पीडितांच्या मदतकार्यासाठी असलेल्या एका प्रकल्पाची पाहणी करण्यासाठी जयप्रकाश नारायण तिथे आले होते.

संघात सगळी कार्य स्वेच्छेने होतात. कोणालाही त्याचा पगार मिळत नाही. सगळे सुशिक्षित आहे. अगदी 15-15 दिवसांचा वेळ या कार्यासाठी ते देतात. हे पाहून जयप्रकाश नारायण प्रभावित झाले होते.

जनसंघ फॅसिस्ट तर मी पण फॅसिस्ट

संघाची देशभक्ती ही पंतप्रधानांपेक्षा कमी नाही, अशी टिप्पणी जयप्रकाश नार... उर्वरित लेख लिहा:

ी परस्पर सहकार्य करण्यासाठी भारतीय परंपरा फार जुनी आहे. निवडणुकांच्या राजकारणात असलेले डावपेच, मर्यादा उल्लंघन, यामुळे भारताच्या शालीनतेवर प्रश्नचिन्ह उपस्थित होतं.

प्रत्येक धातूला उष्णतेची गरज

संघाच्या कार्यपद्धतीविषयी ज्येष्ठ स्वयंसेवक प्रा. यशवंत राव केळकर बरंच काही सांगायचे, बोलायचे. ते म्हणायचे, पर्यावरणात असलेला प्रत्येक धातू वितळतो. असा कोणताही धातू नाही जो वितळत नाही. त्यासाठी फक्त आवश्यक तितकं तापमान हवं.

जर एखादा धातू वितळत नसेल तर त्याचा दोष नाही, जो तो धातू वितळवायला गेला त्याला दिली जाणारी उष्णता कमी आहे. म्हणून तो धातू वितळत नाही. त्यामुळे आपण जी उर्जा देतो ती वाढवण्यासाठी स्वयंसेवकाला आपली साधना वाढवण्याची गरज आहे, असं ते म्हणायचे.

हा धातू म्हणजे नवीन व्यक्ती. ते सांगायचे की संपूर्ण समाज एक आहे. सगळे स्वयंसेवक आहेत. काही आज शाखेत येतील काही उद्या येतील. त्यासाठी सगळ्यांसाठी नि:स्वार्थ आणि सकारात्मक इच्छा हवी.

जो एकदा शाखेत येतो किंवा स्वयंसेवक होतो तो आयुष्यभर स्वयंसेवक राहतो. त्याच्याकडून तशा संस्काराची आणि व्यवहाराची अपेक्षा आहे.

या अर्थाने संघात प्रवेश करण्याची कायम संधी आणि संघातून बाहेर पडणं निषिद्ध मानलं जातं.

प्रणब मुखर्जी असो किंवा जयप्रकाश नारायण, वेळोवेळी अनेक नेते संघाच्या अनेक कार्यक्रमांमध्ये सामील झाले आहेत. संघाचे स्वयंसेवक आपल्या क्षमतेनुसार आणि संपर्कक्षमतेनुसार नवीन लोकांची भेट घेतात, त्यांच्या घरी जातात आणि त्यांचा विश्वास संपादन करतात.

आज संघाच्या जवळजवळ 50 हजारहून अधिक शाखा आहेत. रोज शाखेत जाणारे लाखो लोक आहेत. कोट्यवधी लोक संघाची कामं करतात. हा संघाच्या 90 वर्षांपेक्षा अधिक काळ असलेल्या स्नेहावर आधारित कार्यपद्धतीचा परिणाम आहे.

जनतेत एका विशिष्ट आणि प्रसिद्ध पदावर असल्यामुळे प्रणबदांचं नागपूरला जाणं चर्चेचा विषय झाला आहे. या सगळ्या गोंधळात निस्वार्थ स्नेहावर आधारित नित्य सिद्ध शक्ती उभी होण्यासाठी संघ संस्थापक डॉक्टर हेडगेवार यांनी रुजवलेल्या सर्वजन सुलभ, अचूक कार्यपद्धती कडे लक्ष देणं जास्त उपयोगी होईल.

हे वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)


...वक्तव्य स्वीकारली जाणार नाहीत. कायमच मानवता आणि जागतिक मूल्यांची बाजू घेऊ", असं मॅक्रॉन यांनी ट्वीट केलं होतं.

युरोपातल्या अनेक देशांच्या सरकारांनी फ्रान्सला पाठिंबा देत अर्दोआन यांच्या विधानाचा निषेध केलाय.

भारतानेही फ्रान्सला पाठिंबा दिलाय. फ्रेंच राष्ट्राध्यक्ष इमॅन्युएल मॅक्रॉन यांच्यावर ज्या शब्दांत टीका करण्यात आली, त्याचा आपण निषेध करत असल्याचं भारताने म्हटलंय.

इस्लामी आंदोलन बांगलादेश, या बांगलादेशातल्या सगळ्यांत मोठ्या इस्लामी पक्षाने आयोजित केलेल्या मोर्चात 40,000 जण सहभागी झाल्य... उर्वरित लेख लिहा:

स शिक्षक सॅम्युएल पॅटी यांच्या हत्येचा निषेध करण्यासाठी हजारो फ्रेंच नागरिक रस्त्यांवर उतरले होते.

पण या असंतोषामागे आर्थिक कारणंही असल्याचं आंतरराष्ट्रीय घडामोडींचे तज्ज्ञ प्रा. शैलेंद्र देवळाणकर सांगतात. बीबीसी मराठीशी बोलताना त्यांनी सांगितलं, "फ्रान्समध्ये अल्पसंख्याक मुस्लिमांविरुद्धचा जो वाढता रोष आहे, तो काही नवीन नाही. याप्रकारचा संघर्ष फ्रान्समध्ये यापूर्वीही होता. ज्या ज्या वेळेला फ्रान्स आर्थिक समस्येच्या गर्तेमधून गेलेला आहे, त्या त्या वेळेला अशा स्वरूपाचे वाद उफाळून बाहेर आले आहेत. 2008ला ज्यावेळी संपूर्ण युरोपात आर्थिक मंदीचं वातावरण होतं, त्यावेळी देखील फ्रान्सच्या अर्थव्यवस्थेला ज्या पद्धतीचे झटके बसले होते, त्यानंतरही फ्रान्सची जनता आणि अल्पसंख्याक मुस्लिम यांच्यातला हा वाद उफाळून आला होता.

"आता कोरोनामुळे फ्रान्सच्या अर्थव्यवस्थेला कमालीचा फटका बसलेला असताना अशा स्वरूपाचे संघर्ष पुन्हा एकदा बाहेर येताना आपल्याला दिसतात. हा राग प्रामुख्याने मुस्लिमांबद्दल असण्यापेक्षा तो राग जे आखातातून फ्रान्समध्ये आलेले निर्वासित आहेत, ज्यांच्यामुळे स्थानिकांच्या रोजगारावर हल्ले झालेले आहेत त्यांच्या विरोधातला हा वाद प्रामुख्याने आहे. म्हणून याची आर्थिक बाजू फार महत्त्वाची आहे," प्रा. देवळाणकर सांगतात.

फ्रान्सवर बहिष्काराचा काय परिणाम होईल?

बीबीसीच्या एका रिपोर्टनुसार पश्चिम युरोपाताल्या देशांमध्ये फ्रान्समध्ये सगळ्यात जास्त मुस्लिम लोकसंख्या आहे. फ्रान्समध्ये जवळपास 50 लाख मुस्लिम लोकसंख्या आहे. जे देश फ्रेंच वस्तूंवर बहिष्कार घालायचं म्हणताहेत, त्यांना फ्रान्सकडून विमान आणि विमानविषयक सामान, वाहन उद्योगाशी संबंधित भाग, कृषी उत्पादनं -त्यातही मोठ्या प्रमाणात गहू निर्यात आणि फॅशन - लक्झरी वस्तूंची निर्यात होते.

त्यामुळे जर मुस्लिम देशांनी खरंच फ्रेंच वस्तूंवर बहिष्कार टाकला, तर फ्रान्सच्या या क्षेत्रांवर त्याचा परिणाम होईल.

हे वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.रोज रात्री8 वाजता फेसबुकवर बीबीसी मराठी न्यूज पानावर बीबीसी मराठी पॉडकास्ट नक्की पाहा.)


...वक्तव्यानंतर शिवसेना आणि भाजपमध्ये पुन्हा वादाची ठिणगी पडण्याची शक्यता आहे.

बुलेट ट्रेनची गरज आहे का?

भारतात दररोज 2.2 कोटी प्रवासी रेल्वेने प्रवास करतात. ही भारतातील सगळ्यांत किफायतशीर वाहतूक सेवा असून भारतात रोज 9,000 रेल्वे धावतात.

मात्र रेल्वेच्या सेवेबद्दल प्रवाशांच्या वारंवार तक्रारी येतच असतात. रेल्वेच्या आधुनिकीकरणासाठी गुंतवणूक होत नाही, अशीही प्रवाशांची तक्रार आहे.

सध्या वंदे भारत एक्सप्रेस ही भारतातील सर्वांत वेगवान ट्रेन आहे. चाचणीवेळी या गाडीने 180 किमी प्रति तासापर्यंतचा वेग गा... उर्वरित लेख लिहा:

मिनीसाठी "अल्प मोबदला" हा अधिग्रहणात सगळ्यांत मोठा अडसर असल्याचं सांगण्यात येतं.

पण हा प्रकल्प हाताळणाऱ्या लोकांनुसार, भूधारकांना कायदेशीर तरतुदीपेक्षा 25% जास्त मानधन देण्यात येत आहे.

जमीन अधिग्रहणाच्या मुद्द्यावरून काही दिवसांपूर्वीच काही ठिकाणी निदर्शनं झाली होती तर कोर्टात याविरुद्ध अनेक याचिकाही दाखल करण्यात आल्या आहेत. अशा याचिका कोर्टात अनेक वर्षं अडकून पडू शकतात.

ही रेल्वे तीन वन्यक्षेत्र आणि किनारपट्टीच्या क्षेत्रातून जाणार असल्यामुळे पर्यावरण आणि वन्यजीव संदर्भातील अनेक प्रकारच्या मंजुऱ्यांमुळे या प्रकल्पाला उशीर होऊ शकतो.

तसंच वनक्षेत्र म्हणून घोषित केलेल्या क्षेत्रामधूनही ही ट्रेन जाणार आहे. त्यामुळे या प्रकल्पाचा पर्यावरणावर होणारा परिणाम अभ्यासल्यानंतर आणि पर्यायी वृक्ष लागवडीचं नियोजन केल्यानंतरच ही जमीन अधिग्रहित करता येऊ शकेल.

हे वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)


...वघड आहे असं नाही वाटत.

प्रश्न - केंद्रात तुम्हाला अध्यक्ष नाही. विधानसभेपर्यंत तो मिळेल की नाही याची शाश्वती नाही अशावेळी तुम्ही कॉंग्रेसला या विधानसभा निवडणुकीत कुठे बघता? कॉंग्रेसच्या किती जागा येतील?

उत्तर - राहुल गांधींनी राजीनामा दिला असला तरी काम काही थांबलेलं नाही. मल्लिकार्जुन खरगे, वेणूगोपालसारखे नेते काम करतायेत. त्यातूनच महाराष्ट्राच्या अध्यक्ष पदाचा निर्णय झाला. त्यामुळे काम सुरू आहे. आमची समविचारी पक्षाशी आघाडी निश्चित झाली आहे. जागावाटप जवळपास पूर्ण होत आलंय. इतर मित्रपक्षाशी ब... उर्वरित लेख लिहा:

ोलण्यापेक्षा विरोधकांनी आत्मचिंतन करण्याची गरज आहे याबाबत तुमची प्रतिक्रिया काय?

उत्तर -  आत्मचिंतन आम्ही करतोच आहोत आणि ते करण्याची सर्वांनाच गरज भासणार आहे. त्यांनाही कधीतरी आत्मचिंतन करावं लागेल.

प्रश्न - जागावाटपाची चर्चा कुठपर्यंत आहे. तुमच्या पक्षात सगळीकडे शांतता आहे?

उत्तर - सत्ताधारी पक्षाची प्रसिद्धी जास्त आहे. आमचं शांतपणाने काम सुरू आहे. आज आमचं नागपूरमध्ये आंदोलन ठरलं होतं. पण रात्रीच पक्षातल्या लोकांना पोलिसांनी उचलून नेलं. म्हणजे विरोधक नकोच.

प्रश्न - बाळासाहेब थोरातांबरोबर तुम्हीही राज्याची जबाबदारी घेणार?

उत्तर - निश्चितपणे. कारण हे टीमवर्क आहे. आम्ही सगळे मिळून जेव्हा काम करू तेव्हा ते यशस्वीपणे पार पडेल. आम्ही सर्वजण थोरांताच्या बरोबर आहोत. कॉंग्रेस तितक्याच जोमाने या निवडणूकीला सामोरं जाईल.

हे वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)


...वघड होऊ लागलं, असं मुंबईतील काही हॉस्पिटल्सच्या वैद्यकीय अधिकाऱ्यांनी बीबीसीशी बोलताना सांगितलं.

अनेकदा एखाद्या कोरोना रुग्णाचा मृत्यू जर हृदयविकाराच्या झटक्याने झाला तर त्या केसचा अखेरचा अहवाल बनवणाऱ्याकडून मृत्यूच्या कॉलममध्ये हृदयविकारच लिहिण्यात आलं असावं. एवढे मृत्यू होत असताना, अशी गफलत होण्याची शक्यता असतेच.

त्यानंतर मुंबईची किंवा राज्याची डेथ ऑडिट कमिटी प्रत्येक मृत्यू झालेल्या केसची माहिती पुन्हा एकदा चेक करतात. "आम्ही प्रत्येक रुग्णाचा वैद्यकीय अहवाल तपासतो, त्याला इतर कोणते रोग आहेत... उर्वरित लेख लिहा:

्यामुळे आता जोडला जात आहे, असं चीनने त्यावेळी सांगितलं होतं.

मेक्सिकोनेही मृतांचा आकडा जूनच्या पहिल्या आठवड्यात तब्बल एक हजारांनी वाढवल्याची बातमी वॉशिंगटन पोस्टने दिली होती, तर चिली राष्ट्राने एकूण मृत्यूंच्या आकडेवारीत संशयित कोव्हिड-19 रुग्णांची आकडेवारी अपडेट केली.

रशियामध्ये कोरोनाचा उद्रेक उशिरा झाला, मात्र त्यानंतर तिथल्या मृतांचा आकडा झपाट्याने वाढला. मात्र तिथेही अधिकृत आकडेवारीवरून तज्ज्ञांनी संशय व्यक्त केला होता.

कोरोना व्हायरसचं अस्तित्वच सुरुवातीला नाकारणारे ब्राझीलचे राष्ट्राध्यक्ष झाएर बोलसोनारो यांनी देशात कोरोनामुळे होणारे मृत्यू भयंकररित्या वाढल्यानंतर एकूण आकडेवारीच सरकारी वेबसाईटवरून काढून टाकली होती. नंतर तिथल्या कोर्टाने यावर आक्षेप घेतल्यानंतर ही आकडेवारी पुन्हा एकदा जाहीर करण्यात आली. कोरोनाची खरी स्थिती लपवण्याचा हा प्रयत्न होता, असं बोलसोनारोंच्या टीकाकारांना वाटतं.

पण प्रत्यक्ष मृत्यूंचा आकडा जास्त?

कोरोना विषाणूच्या साथीमुळे आरोग्य व्यवस्थेवर ताण आला आहे. त्यामुळे इतर वेळेस नियमितपणे आरोग्य केंद्रांमध्ये होणारी कामं आता प्रलंबित आहेत किंवा होत नाहीयेत. अशा वेळेत इतर रोगांनी बाधित रुग्णांचाही उपचाराअभावी मृत्यू होण्याची शक्यता बळावते आणि या मृत्यूंची दखल मग कशी घेतली जावी, हा सर्वांत मोठा प्रश्न आहे.

अनेकदा संशयित कोरोनाग्रस्ताला उशीरा रुग्णालयात बेड मिळतो, त्यामुळे त्याचा अहवाल येईपर्यंत त्याचा मृत्यू झालेला असतो. शिवाय, असे अनेक रुग्ण आहेत, ज्यांचा आधीच ताणलेल्या आरोग्य केंद्रात पोहोचण्यापूर्वीच मृत्यू होतो. मग त्यांचा तपास न होताच त्यांच्यावर अंत्यविधी केला जातो. मग त्यांचीही नोंद कोव्हिडमुळे होत नाही.

अशा अनेक संशयित रुग्णांची नोंदही बेल्जियमसारख्या राष्ट्राने एकूण तालिकेत घेण्याचं ठरवलं. म्हणूनच तिथला मृतांचा आकडा दरवर्षी होणाऱ्या सरासरी मृत्यूंपेक्षा तब्बल 37 टक्क्यांनी जास्त आहे, असं बीबीसीच्या एका विश्लेषणात लक्षात आलं.

जगभरात कमीजास्त प्रमाणात थैमान घालणाऱ्या कोरोना व्हायरसमुळे मृत्यू नेमके किती झालेत, हे सांगता येणं कठीण आहेच. पण त्यामुळे दरवर्षी होणाऱ्या सरासरी मृत्यूंच्या आकडेवारीची तुलना यावर्षी होत असलेल्या एकूण मृत्यूंशी केली, तर चित्र जरा अधिक स्पष्टपणे दिसेल, असं या अभ्यासकांना वाटतं.

हेही वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही...


...वटवाघळांची वस्ती होती. त्यातूनच त्याला या विषाणूंची लागण झाल्याचं संशोधकांनी म्हटलं होतं.

इबोलाचा स्त्रोत शोधण्यासाठी हा मुलगा ज्या गावात राहात होता त्या मेलिआंडोऊ गावात जाऊन वैज्ञानिकांनी तिथले नमुने गोळा केले, स्थानिकांशी बोलून माहिती घेतली. आणि त्यानंतर EMBO Moleculare Medicine या पत्रिकेत निष्कर्ष छापण्यात आले.

'टायफॉईड मेरी'

सर्वात प्रसिद्ध 'पेशंट झिरो' म्हणून मेरी मॅलन यांचं नाव घेता येईल. कदाचित त्या पहिल्यावहिल्या 'पेशंट झिरो' होत्या. न्यूयॉर्कमध्ये 1906मध्ये आलेल्या टायफॉईड तापाच्य... उर्वरित लेख लिहा:

तीन दशकांनंतर वैज्ञानिकांनी म्हटलं. हा विषाणू 1970च्या दशकाच्या सुरुवातीला कॅरिबियन बेटांमधून अमेरिकेत आल्याचं 2016मध्ये प्रसिद्ध झालेल्या एका संशोधनात म्हटलंय.

रंजक बाब म्हणजे HIVच्या या उद्रेकाच्या वेळीच 'पेशंट झिरो' ही संकल्पना अपघातानेच अस्तित्वात आली होती.

80च्या दशकाच्या सुरुवातीला लॉस एंजेलिस आणि सॅन फ्रान्सिस्कोमध्ये पसरलेल्या या रोगाचा तपास करताना सेंटर्स फॉर डिसीज कंट्रोल अॅण्ड प्रिव्हेंशनच्या (CDC) संशोधकांनी 'कॅलिफोर्निया राज्याबाहेरच्या' रुग्णांचा उल्लेख करताना 'O' असा उल्लेख केला.

इतर संशोधकांनी याचा अर्थ चुकून शून्य - 0 असा लावला आणि त्यातून पेशंट झिरो निर्माण झाला.

त्यावेळच्या या संशोधनाबद्दल त्यावेळी युनिव्हर्सिटी ऑफ ऑक्सफर्डच्या प्राध्यापक ऑलिव्हर पायबस यांनी म्हटलं होतं, "या संशोधनातून पेशंट झिरोचा एक रंजक मुद्दा मांडण्यात आला आहे. एड्स कसा उद्भवला याविषयीच्या चर्चेचा हा एक महत्त्वाचा मुद्दा बनलाय. यामागे कोणताही वैज्ञानिक आधार नाही आणि या व्यक्तीला जबाबादार ठरवणं हे दुर्दैवी आहे."

हेही वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)


...वडक वाक्य काढून त्याचा वेगळा अर्थ लावत आहेत. आज मी माझी भूमिका पोलिसांकडे स्पष्ट केली."

"या सगळ्या प्रकरणामुळे अनेक गैर मुस्लिमांना मी जातीयवादी असल्याचं वाटत असल्याचा मला खेद आहे. कुराणाप्रमाणेच मी देखील दुष्ट जातीयवादाच्या विरोधात आहे कारण एक इस्लामिक प्रचारक म्हणून मी मानत असलेल्या सर्व गोष्टींच्या ते विरोधात आहे," झाकीर नाईक म्हणतात.

भाषणबंदीवरील प्रतिक्रिया

यापूर्वी झाकीर नाईक यांच्या PR स्टेटसची पाठराखण करणारे महाथिर मोहम्मद यांनी या भाषणबंदीला पाठिंबा दिला आहे. राजकीय वक्तव्य करत नाईक ... उर्वरित लेख लिहा:


...वडणुकीनंतरही कन्नमवारांच्या मंत्रिमंडळात ते महसूल मंत्री होते, पण कन्नमवारांच्या मृत्यूनंतर ते महाराष्ट्राचे मुख्यमंत्री झाले

राजकारणातील यशस्वी खेळी हेच नाईकांच्या मुख्यमंत्रिपदाच्या प्रदीर्घ कारकीर्दीचं एकमेव वैशिष्ट्य नव्हे. या काळात त्यांनी एक कुशल प्रशासक म्हणूनही लौकीक मिळवला.

नाईकांच्या कार्यकाळात महाराष्ट्राचं औद्योगिकीकरण वाढत गेलं, ग्रामीण महाराष्ट्रात सहकारी साखर कारखाने, दूध उत्पादक संघ, सूत गिरण्यांचं जाळं पसरलं. ज्या योजनेच्या धर्तीवर देशात मनरेगा योजना आली, ती रोजगार हमी योजना ... उर्वरित लेख लिहा:

'

वसंतराव नाईक

कारकीर्द कशी संपली?

अकरा वर्षं सलगपणे मुख्यमंत्रिपदी राहिल्यानंतर अखेर फेब्रुवारी 1975 मध्ये त्यांना या पदावरून पायउतार व्हावे लागले.

नाईकांची मजबूत पकड सैल होण्यास सुरुवात झाली ती 1972 पासून. 1972 च्या निवडणुकीत काँग्रेसला यश मिळाले खरं, पण पक्षात मोठी बंडखोरी झाली. जवळपास 20 हून अधिक बंडखोर निवडून आले. त्यानंतर 1974 मध्ये राज्यात लोकसभेच्या चार आणि विधानसभेच्या नऊ जागांसाठी पोटनिवडणुका झाल्या, त्यात बहुतेक जागांवर काँग्रेसचा पराभवच झाला.

विदर्भातही जांबुवंतराव धोटे आणि रामभाऊ हेडाऊ हे महाविदर्भ संघर्ष समितीचे नेते काँग्रेसच्या उमेदवारांचा पराभव करून निवडून आले. ही नाईकांसाठी धोक्याची घंटा होती. या पोटनिवडणुकांनंतर नाईकांच्या नेतृत्वाला पक्षातून आव्हान मिळू लागलं. त्यावेळी यशवंतराव चव्हाणही त्यांना संरक्षण देऊ शकले नाहीत. पुढील काही दिवसांतच नाईकांना मुख्यमंत्रिपदावरून पायउतार व्हावं लागलं.

हेही वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)


...वडणूक लढवली नसती, तर ते आत्महत्येचं पाऊल ठरलं असतं. कारण पहिल्या निवडणुकीमध्ये त्यांनी 13 आमदार दिले होते. गेल्या निवडणुकीत त्यांचा एकच आमदार निवडून आला होता. पण चढउतार प्रत्येक पक्षात येतातच. पण पक्षाचा जिवंतपणा टिकवण्यासाठी निवडणूक लढवणं, ही एक अपरिहार्य बाब आहे. कारण आपल्याकडच्या राजकीय व्यवस्थेत निवडणुकीला सर्वात जास्त महत्त्व असतं. त्यामुळे राज ठाकरेंनी घेतलेला हा निर्णय स्वागतार्ह आहे."

मनसेनं निवडणूक लढवली तर त्यांचा प्रभाव असेल्या प्रदेशात त्यांना फायदा होऊ शकतो असं मत पात्रुडकर यांनी व... उर्वरित लेख लिहा:

आली. मनसेचे विभाग अध्यक्ष आणि शहर अध्यक्ष यांना निवडणूक लढवण्याची संधी मिळाल्यामुळे त्यांचे नाव प्रचाराच्या माध्यमातून लोकांपर्यंत, मीडियापर्यंत पोहोचले. माझ्या मते, ह्या निवडणुकीने मनसेला काय दिलं असेल, तर पक्षाला नवे चेहरे दिले. हेच चेहरे भविष्यात पक्षाचे नगरसेवक- आमदार बनलेले आपल्याला दिसतील," असंही शिंदे यांनी म्हटलं.

प्रचाराला जास्त वेळ मिळाला नाही

निवडणूक लढविण्याचा निर्णय उशीरा जाहीर झाल्यामुळे मनसैनिकांना आणि उमेदवारांना प्रचारासाठी फारसा वेळ मिळाला नाही, असं मतही कीर्तिकुमार शिंदे व्यक्त करतात.

 ते म्हणतात, "मनसेच्या उमेदवारांना त्यांच्या प्रचारासाठी खूप कमी वेळ मिळाला. मनसे नेतृत्वाने निवडणूक लढण्याचा निर्णय लोकसभेनंतर लगेचच जाहीर केला असता, तर कदाचित वेगळं चित्र पाहायला मिळालं असतं."

राज ठाकरे यांनी लोकसभा निवडणुकीनंतर तात्काळ नेत्यांना दिशा देणार, थेट विचार स्पष्ट करणारं वक्तव्य केलं असतं किंवा उमेदवार, कार्यकर्त्यांना कामाला लागण्याचा आदेश दिला असता तर चित्र वेगळं असतं असंही मत ते व्यक्त करतात.

इथं थोडा जोर लावला असता तर....

मनसेला केवळ कल्याण ग्रामीण मतदारसंघात यश मिळालं असलं तरी इतर अनेक मतदारसंघात या राजकीय पक्षाला दुसऱ्या क्रमांकाची मतं मिळाली आहेत.

या नऊ मतदारसंघात मनसेला दुसऱ्या क्रमांकाची मते मिळाली आहेत.

हेही वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)


...वड्यात नेताजींच्या पत्नी एमिली या आपल्या विएन्नामधल्या घरी आपली आई आणि बहिणीसोबत होत्या.

नेहमीप्रमाणे त्या रेडिओवर संध्याकाळच्या बातम्या ऐकत होत्या. तेवढ्यात वृत्तनिवेदकाने भारताचे देशद्रोही सुभाषचंद्र बोस यांचा विमान अपघातात मृत्यू झाला, अशा स्वरूपाची बातमी दिली.

एमिली यांच्या आई आणि बहिणीने स्तब्ध होऊन त्यांच्याकडे पाहिलं. सावकाशपणे त्या उठल्या आणि बाजूच्या खोलीत निघून गेल्या. तिथं सुभाषचंद्र बोस यांची अडीच वर्षांची मुलगी अनीता गाढ झोपेत होती. याच बिछान्याच्या बाजूला बसून ओक्साबोक्शी रडल्याच... उर्वरित लेख लिहा:

न मिळाल्याचा उल्लेख होता.

दुसऱ्या महायुद्धाच्या वेळी बोस यांनी हिटलरशी हातमिळवणी केल्यामुळे स्टॅलिन नाराज होते.

जपानची विचित्र मागणी

याबाबतचा दुसरा पुरावा चंद्रशेखर यांच्या मंत्रिमंडळात मंत्री बनल्यानंतर आपल्याला मिळाल्याचं सुब्रह्मण्यम स्वामी यांनी बीबीसीला सांगितलं.

त्यांनी सांगितलं, "रिंकोजी मंदिरात बोस यांच्या अस्थी ठेवलेल्या आहेत. त्या तुम्ही घेऊन जा, पण त्यांची डीएनए चाचणी करण्यात येऊ नये, अशी अट त्यांनी घातली.

स्वामींनी सांगितलं, की इंदिरा गांधी यांनी आपल्या कार्यकाळात नेताजींशी संबंधित एक फाईल पूर्णतः नष्ट केली होती, अशी माहिती मला मिळाली होती.

पण ही गोष्ट कोणत्याही प्रकारे सिद्ध होऊ शकलेली नाही.

इतर देशांशी संबंध बिघडण्याची भीती

सुभाषचंद्र बोस यांच्या मृत्यूवर 'इंडियाज बिगेस्ट कव्हर अप' हे पुस्तक लिहिणारे अनुज धर सांगतात, "सोव्हिएत संघात बोस असल्याबाबत चौकशीचे दस्तऐवज उपलब्ध करण्याची मागणी त्यांनी पंतप्रधान कार्यालयाला केली होती."

"पण पंतप्रधान कार्यालयाने ही मागणी फेटाळून लावली. इतर देशांसोबत असलेल्या संबंधांवर याचा प्रतिकूल परिणाम होईल," असं त्यांनी सांगितलं.

आंतरराष्ट्रीय संबंध तर फक्त एक बहाणा आहे, यामुळे देशातच गदारोळ माजेल, असं धर यांना वाटतं.

नेताजींचे पणतू आणि 'हिज मॅजेस्टीक अपोनन्ट' हे पुस्तक लिहिणारे सौगत बोस यांनासुद्धा इतर देशांसोबत संबंध बिघडण्याचं कारण पटत नाही.

त्यांच्या मते, विन्स्टन चर्चिल यांनी 1942 ला सुभाषचंद्र बोस यांना मारण्याचे आदेश दिले होते. पण याचा अर्थ हा नाही की या मुद्द्यावरून भारताने आज ब्रिटनसोबतचे आपले संबंध खराब करावेत.

"तर सोव्हिएत संघ आता राहिलेला नाही. त्यावेळी जगात नरसंहारासाठी जबाबदार मानले गेलेले स्टॅलिन संपूर्ण जगभरात बदनाम झालेले आहेत. त्यांच्यावर बोस यांना हटवल्याचा डाग लागला तर पुतिन यांना याबाबत काहीच हरकत नसेल," असं स्वामींना वाटतं.

नेहरूंना माहिती होती?

सुभाषचंद्र बोस यांच्या कुटुंबीयांवर ठेवल्या जाणाऱ्या पाळतीची माहिती नेहरू यांना वैयक्तिकपणे होती.

'रॉ' या भारतीय गुप्तचर संस्थेत विशेष सचिव पदावर काम केलेले सी बालचंद्रन सांगतात, "ही स्वतंत्र भारताने ब्रिटनकडून शिकलेली गोष्ट आहे. 1919 नंतर ब्रिटिश सरकारसाठी कम्युनिस्ट आंदोलन एक आव्हान बनलं होतं. त्यांनी सोव्हिएत कम्युनिस्ट पक्षाशी संबंधित लोकांवर नजर ठेवण्यास सुरू केलं होतं. याच...


...वढ्या सुट्टया घ्या अशी योजना जेव्हा राबवली तेव्हा काही कर्मचाऱ्यांनी आधी घेतल्या होत्या त्याहीपेक्षा कमी सुट्ट्या घेतल्या.

सॉफ्टवेअर फर्म पॉड ग्रुपचे अधिकारी असणाऱ्या चार्ल्स टॉवर्स-क्लार्क यांच्या मते ही योजना चांगलं काम करू शकते.

त्यांचे 45 कर्मचारी गेल्या 2 वर्षांपासून स्वतःची पगारवाढ स्वतःच ठरवतात. यामुळे गेल्या दोन वर्षांत त्यांचे पगार 10 टक्क्यांनी वाढलेत आणि कर्मचारी सोडून जाण्याचं प्रमाण प्रचंड घटलंय.

तुम्ही पात्र आहात का?

जर पॉड ग्रुपमधल्या कोणाला आपला पगार वाढवायचा असेल तर ते HR... उर्वरित लेख लिहा:

आहे. खासकरून टेक्नोलॉजी कंपन्यांमध्ये.

पण हा ट्रेंड जर यशस्वी ठरला तर हा नक्कीच इतर कंपन्यांमध्येही पसरू शकतो. असं झालं तर आपला पगार आपल्या सहकाऱ्यांना सांगणं निषिद्ध आहे ही मानसिकता बदलता येईल.

सिसिलीयासाठी आपला पगार स्वतःच ठरवायच्या या पद्धतीने तिच्या सहकाऱ्यांसोबत असणारं तिचं नातं पूर्णपणे बदललं आहे. ते आता एकमेकांशी मोकळेपणाने बोलू शकतात.

"जे सहकारी तुम्हाला फीडबॅक देतात, ते तुम्हाला तुमची किंमत समजावून सांगतात. तुम्ही स्वतःला कमी लेखत नाही ना हे पाहातात आणि हेही पाहातात की तुम्हाला तुमच्या पात्रतेएवढा पगार मिळतो आहे की नाही."

"असं सहसा कुठल्याही कंपनीत होत नाही. तिथे तुम्ही जेव्हा पगारासाठी वाटाघाटी करता तेव्हा तेव्हा तुम्हाला जास्तीत जास्त पगार हवा असतो आणि ते तुम्हाला किती कमी पगार देता येईल हे पाहात असतात."

हेही वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)


...वण करण्याचं काम करतो. म्हणूनच hippocampus कदाचित सुरुवातीला काही नवीन शब्द लक्षात ठेवताना काहीशा सांकेतिक भाषेत लक्षात ठेवतो, पण या संशोधनात सापडलेले पॅटर्न्स आणि त्यांचं कनेक्शन लक्षात घेतलं तर प्रत्यक्षात अनेक गुंतागुंतीची प्रक्रिया होतहोत त्या त्या संकल्पना साठवल्या जातात आणि क्रिएटिव्ह प्रॉब्लेम सॉल्व्हिंग creative problem-solvingची प्रक्रिया घडते. म्हणजे एक प्रकारे झोप हा hippocampus आणि neocortex या दोन्हींना सांधणारा पूल ठरते. सांगायची गोष्ट म्हणजे तीन सेकंदांहून अधिक काळ घडणारी गोष्ट में... उर्वरित लेख लिहा:

तीत निश्चितच चांगली भर पडते.

मायकेल W यंग यांच्याखेरीज फारच थोड्या जणांना या विषयी माहिती आहे. त्यांना 2017मध्ये सायकॉलॉजी / मेडिसीन क्षेत्रातल्या त्यांच्या कामगिरीसाठी नोबेल पुरस्कारानं सन्मानित करण्यात आलं. `क्लॉक जीन्स` या विषयावर त्यांनी दोन संशोधकांसोबत काम केलं. याबद्दल ते सांगतात की, "शाळा असो, कामकाज असो किंवा आयुष्यातला कोणताही प्रसंग असो, आपण सगळ्या गोष्टींना एक प्रकारे लय देण्याचा प्रयत्न करायला हवा."

एखाद्या व्यक्तीच्या जीवनशैलीमुळं, भोवतालच्या परिस्थितीमुळं किंवा अनुवंशिकतेमुळं झोपेची समस्या निर्माण होऊन झोपेच्या आकृतीबंधाची लय बिघडते. या प्रकारच्या निकृष्ट दर्जाच्या झोपेसाठी रात्री पडदे ओढून झोपणं किंवा दिवसाचा नैसर्गिक उजेड टाळून शक्य तेवढा अंधार केला जातो, जेणेकरून चांगली झोप लागू शकते.

डुल डुल डुलकी

मोठ्यांच्या शिकण्याच्या पद्धतीत सरकेडीअन ऱ्हिदमचा (circadian rhythm) निर्विवादपणं मोठा वाटा असतो, पण लहानपणी कानी पडलेले उच्चार महत्त्वाचे असून अधिकांशी लक्षात राहतात.

मोठ्यांपेक्षा लहान मुलांमध्ये स्लो वेव्ह स्लीप अधिकांशी आढळते. त्यामुळंही असेल कदाचित मुलं भाषा असो किंवा अन्य कोणत्याही गोष्टी असोत, फार लवकर शिकतात.

जर्मनीतील युनिर्व्हसिटी ऑफ ट्युबिंगनमधील चाईल्ड स्लीप लॅबमध्ये करण्यात आलेल्या संशोधनानुसार मुलांची स्मृती पक्की होण्याच्या प्रक्रियेत झोप ही गोष्टी मोठी भूमिका बजावते. झोपेत मुलांच्या मेंदूत कायकाय बदल होतात, कोणकोणती माहिती झोपेआधी आणि झोपेनंतर मेंदू साठवून ठेवतो, आदी निरीक्षणांमुळं सूचित माहिती आणि तिचं निःसंदिग्ध माहितीत रूपांतरण करणं या प्रक्रिया समोर आल्या. दिवसभरात मोठ्या माणसांनाही अशा प्रकारे माहितीचा साठा होऊन तो पुरवला जातो. पण संशोधक कतरिना झिंक म्हणतात की, "झोपेचा मुलांवर सर्वाधिक प्रभाव पडतो."

कॅनडिअन स्लीप अँड सरकेडीअन नेटवर्कचे समन्वयक डोमॅनिक पेटिट म्हणतात की, "मेंदूचा सतत विकास होत असल्यानं लहानपणी पडणारा प्रभाव हा अधिक असतो."

त्यांनी मुलांवर सरकेडीअन ऱ्हिदमचा होणारा परिणाम सखोलपणं अभ्यासला आहे. या संकल्पनेचा अर्थ असा की, "मुलांनी दिवसभरात थोडा वेळ झोपावं, म्हणजे त्यांना शिकायचं आहे, त्या गोष्टी त्यांच्या स्मरणात राहतील."

"भर दिवसा एखादी डुलकी काढणं, हे लहान मुलांसाठी महत्त्वाचं असून त्यामुळं त्यांच्या शब्दसंग्रहात भर पडते, त्यांना शब्दांचा अर्थ समजतो...


...वण करण्यासाठी प्रोत्साहन दिलं.

दोन वर्ष सुरू असलेला प्रकल्प नुकताच संपला आणि त्याचा ग्रामीण भागावर काय परिणाम झाला हे पाहण्यासाठी मी मागच्या महिन्यात आदिवासी बहुल बांसवाडा जिल्ह्यातील अंबापारा इथे गेले होते.

मंशू दामोरच्या घरी जेव्हा मी पोहोचले, तेव्हा तो एक स्थानिक पालेभाजी निवडत बसला होता. त्यानं ती नंतर चिरूनही ठेवली. त्याची बायको आणि सून स्वयंपाकघरात जेवणाची इतर तयारी करत होत्या.

त्यांच्याकडे जेवणाला त्या दिवशी हीच भाजी, आमटी आणि रोटी होती.

परिस्थिती बदलते आहे...

अंबापारा हे भारतातल्या... उर्वरित लेख लिहा:

मात्र सगळ्यांना समप्रमाणात जेवण मिळतं."

घरातल्या पुरुषांनी अगोदर जेवायची पद्धत खेड्यापाड्यांत अजूनही कायम आहे.

त्यांच्या शेजारी राहणाऱ्या रमिला दामोर म्हणाल्या की, आम्ही दोन वर्षांपूर्वी पहिल्यांदाच एकत्र जेवलो.

"मी जेव्हा याविषयी पहिल्यांदा ऐकलं तेव्हा मी घरी जाऊन स्वयंपाक केला आणि माझ्या नवऱ्याला सांगितलं की, आजपासून आपण एकत्र जेवणार. पहिल्यांदाच एकत्र जेवून खूप छान वाटलं", रमिला दामोर सांगत होत्या.

सकारात्मक बदलांच्या दिशेने

 त्या गावातल्या इतर स्त्रियांशी मी बोलले, तेव्हा त्यांच्याकडेसुद्धा ही पद्धत सुरू झाली होती.

या प्रकल्पाची दोन वर्षं पूर्ण झाल्यावर एक सर्वेक्षण केलं, त्याचे निकाल अतिशय प्रेरणादायक आहेत. महिलांना पोटभर अन्न मिळण्याचं प्रमाण दुपटीने वाढलं आहे. पर्यायाने मुलंसुद्धा आता भरपेट जेवतात.

हा बदल फक्त या प्रकल्पापुरता मर्यादित नव्हता, तर त्यामुळे इतर सकारात्मक बदलसुद्धा झाले आहे.

दामोर म्हणतात की, आता त्यांची सून आता पूर्ण चेहरा झाकत नाही. "ती आता मला बा आणि माझ्या बायकोला आई म्हणून हाक मारते. पूर्वी ती आम्हाला हाहू (सासरेबुवा) आणि हाहरोजी (सासूबाई) म्हणायची. "

कुटुंबाला बांधून ठेवण्यात एकत्र जेवण करण्याचा खूप मोठा वाटा आहे ही गोष्ट पुन्हा एकदा अधोरेखित झाली आहे.

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्ट्रागाम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)


...वणं अपेक्षित आहे.

केंद्र सरकारच्या या निर्णयानंतर उत्तर प्रदेशने लगेचच 9 उद्योगांना निम्म्या क्षमतेसह कारखाने सुरू करण्याची मुभा दिली, खासकरून हरित क्षेत्रातील कंपन्यांचा यात समावेश आहे.

पण महाराष्ट्रातल्या शहरात कोरोनाचा उद्रेक जास्त प्रमाणात झाला आहे आणि धोकाही अजून संपलेला नाही. त्यामुळे मुख्यमंत्री उद्धव ठाकरे आणि उद्योगमंत्री सुभाष देसाई यांनी विचारपूर्वक पावलं उचलण्याची भूमिका घेतली आहे. कोरोना व्हायरसवर सर्व प्रकारची उपाययोजना करण्यासाठी नेमलेल्या कृती दलाबरोबर चर्चा करून अखेर महाराष्... उर्वरित लेख लिहा:

योगांना परवानगी देण्यात यावी आणि त्यासाठी नियम काय असावेत हा मुख्य मुद्दा आहे.

नवीन अधिसूचनेनुसार, थोड्याफार फरकाने केंद्रसरकारचेच नियम राज्यांतही लागू होणार आहेत. शेती आणि शेतीला पूरक व्यवसाय, पशूपालन, दुग्धव्यवसाय,मत्स्योद्योग यांना राज्यात परवानगी आहे. ग्रामीण भागातील आणि रेड झोन किंवा प्रतिबंधित क्षेत्रात न येणारे कारखाने सुरू करण्याला परवानगी आहे. त्यामुळे ग्रामीण जनतेला रोजगार मिळावा ही त्यामागची संकल्पना आहे.

ग्रामीण रोजगारासाठी मनरेगा अंतर्गत प्रकल्प सुरू करण्याची आणि त्यासाठी कामगार भर्ती करण्याची मुभाही देण्यात आली आहे. अर्थात त्यासाठीची कामं ही रस्ते बांधणी, जलसिंचन, अत्यावश्यक सेवेसाठी लागणाऱ्या पायाभूत सुविधा उभारणी अशा स्वरुपाची असली पाहिजेत.

कुरिअर, इलेक्ट्रॉनिक वस्तूंची दुकानं, जीवनोपयोगी वस्तूंची दुकानं, फरसाण/स्नॅक्स विक्री करणारी दुकानं, हार्डवेअर दुकानं अशी दुकानंही आता सुरू होतील.

याशिवाय मीडिया कार्यालयं सुरू राहतील, वाहिन्या आणि DTH सेवा देणारी कार्यालयं आणि दुकानं सुरू होतील. तर माहिती तंत्रज्ञान आणि त्याप्रकारची सेवा देणारी कार्यालयं 50% क्षमतेने सुरू होतील. डेटा सेंटर्स आणि कॉल सेंटर्सनाही परवानगी देण्यात आली आहे.

बांधकाम क्षेत्राला मोठा दिलासा देताना राज्यसरकारने इमारतींच्या बांधकामाला परवानगी दिली आहे. त्यासाठी बाहेरून कामगार आणायला मात्र मनाई आहे. कामगार वर्ग स्थानिक आणि तिथेच राहण्याची सोय होणारा असला पाहिजे.

अर्थात, हे उद्योग सुरू करताना सोशल डिस्टन्सिंगचे सगळे नियम पाळायचे आहेत. सार्वजनिक ठिकाणी मास्क घालणं अनिवार्य आहे. आणि कर्मचाऱ्यांच्या वाहतुकीसाठी सार्वजनिक व्यवस्थेवर अवलंबून न राहता स्वत:ची वेगळी सोय करणं अनिवार्य आहे.

कोणते उद्योग सध्या सुरू आहेत?

नवी नियमावली आता आलेली असताना राज्यात औद्योगिक हालचाल सुरू करण्याच्या दृष्टीने काही कामगार संघटना आणि उद्योजकांच्या संस्थांनीही पुढाकार घेतला आहे.

अनेक उद्योजक आणि फिक्की, CII यासारख्या संस्थांनी स्थानिक प्रशासनाशी संपर्क करत कुठले उद्योग लॉकडाऊनमध्ये सुरू ठेवता येतील याविषयीचा आढावा घेतला आहे.

औरंगाबाद हे लाल क्षेत्र असतानाही तिथल्या 300 पेक्षा जास्त कंपन्यांनी मागच्या आठवड्यात आपलं कामकाज सुरू केलं आहे. या सगळ्या कंपन्या अत्यावश्यक सेवा किंवा वस्तू पुरवणाऱ्या कंपन्या आहेत. स्थानिक औद्योगिक संस्थेनं पुढाकार...


...वणं वा गालांवर मुका देत अभिवादन करणं याला महत्त्वं मिळालं कारण कदाचित ही समोरच्या माणसावर पुरेसा विश्वास असल्याची खूण होती. पण त्या त्या वेळच्या आरोग्य विषयक सल्ल्यांनुसार अभिवादनाच्या या पद्धती येत - जात राहिल्या."

हस्तांदोलनादरम्यान बॅक्टेरिया एका व्यक्तीकडून दुसऱ्या व्यक्तीकडे जाण्याचा धोका असतो म्हणून अमेरिकन नागरिकांनी त्यावेळच्या चीनी पद्धतीप्रमाणे एकमेकांचे हात जुळवण्याऐवजी स्वतःचे हात हातात घेत हलवावेत, असा उल्लेख 1920मध्ये छापण्यात आलेल्या अमेरिकन जर्नल ऑफ नर्सिंगमधल्या लेखात आहे.

को... उर्वरित लेख लिहा:

या तरुणाईवर आणि सामर्थ्यावर भरपूर भर देतो. आता वृद्ध आणि कमकुवत व्यक्ती आणि तरूण आणि निरोगी लोकांमध्ये ही नव्याने निर्माण होणारी दरी काहींसाठी अडचणी निर्माण करेल."

समोरच्या स्पर्श करण्याची भावना आपल्यामध्ये खोलवर रुजलेली आहे. असा एक अंदाज आहे की, अमेरिकेचे राष्ट्राध्यक्ष एका वर्षात साधारण 65,000 व्यक्तींशी हस्तांदोलन करतात.

"सवयी सहजासहजी जात नाहीत. पण दुसरीकडे सवयी आणि सामाजिक चालीरितींमध्ये सामाजिक आणि आर्थिक कारणांमुळे बदल होऊ शकतात आणि तसे झालेही आहेत. सध्याच्या घडीला आरोग्यविषयक गोष्टींची पार्श्वभूमी आहे. चीनमधली पावलं बांधून ठेवण्याची  प्रथाही अशाच आरोग्य विषयक कारणांमुळे बंद झाली होती. "

"स्पर्श न करता अभिवादन करण्याचे अनेक पर्याय आहेत. वाकून अभिवादन करण्याची प्रथा जगात अनेक ठिकाणी आहे. कोरोना व्हायरसमुळे थायलंडमध्ये कमी मृत्यू होण्यामागचं हे एक मोठं कारण आहे. त्याशिवाय हात हलवणं, मान डोलावणं, हास्य अशा गोष्टींनी स्पर्श न करताही अभिवादन शक्य आहे."

पण सध्याच्या काळातला विरोधाभासही प्रा. लीगर दाखवून देतात.

"तणावाच्या काळातच स्पर्शाची सगळ्यात जास्त गरज असते. मृत्यूमुळे किंवा काहीतरी वाईट झाल्याने दुःखात असणाऱ्या व्यक्तींना आपण कसा प्रतिसाद देतो? त्यांना मिठी मारून किंवा त्या व्यक्तीजवळ बसून त्यांच्या खांद्याला स्पर्श करून."

डेलिआना गार्सिया सार्वजनिक आरोग्य क्षेत्रात काम करतात. यामध्ये संसर्गजन्य रोगांचाही समावेश आहे. म्हणूनच त्यांनी बहुतेक लोकांना हस्तांदोलन करणं थांबवलं होतं. पण असं असलं तरी त्यांनाही काही सवयींवर मात करावी लागणार आहे.

"मला जवळच्या लोकांना मिठी मारायची सवय आहे," गार्सिया म्हणतात. आपल्या 85 वर्षांच्या आईपासून दूर राहणं, सोशल डिस्टंसिंग पाळणं जास्तीच कठीण असल्याचं त्या म्हणतात.

"ती इतकी जवळ आहे, मला तिच्या जवळ जाऊन, तिचा मुका घेऊन, मिठी मारत तिला माझं तिच्यावर किती प्रेम आहे , हे सांगायचंय."

पण असं केल्याने कोरोनाचा संसर्ग होण्याची भीती असल्याची त्यांना जाणीव आहे.

"ती जवळ यायला लागली, की मी सावध होते. माझ्यामुळे ती आजारी पडली तर? म्हणून मग मी मागे जाते. पण ती मागे जायला लागली तर मी तिच्या मागे जाते. लोहचुंबकाच्या दोन समान ध्रुवांप्रमाणे आम्ही वागतो."

प्राध्यापक वेबर याविषयी म्हणतात, "लोकं यावर 'ओव्हररिअॅक्ट' होतायत असं मला वाटत नाही. टिकून रहाणं, जगण्यासाठी धडपड करणं हा...


...वण्याचा वसा पुल्लेला गोपीचंद यांनी स्वीकारला आहे. उंचीचं वरदान लाभलेल्या श्रीकांतकडे फटक्यांचं वैविध्य आहे हे जाणलेल्या गोपीचंद यांनी त्याला एकेरीत खेळण्याची सूचना केली. कोचची सूचना प्रमाण मानत श्रीकांतने एकेरीत अर्थात सिंगल्स प्रकारात खेळायला सुरुवात केली. हा निर्णय किती योग्य होता हे श्रीकांतच्या उंचावणाऱ्या आलेखाने सिद्ध होतं आहे.

ऑलिंपिकचा अनुभव

करिअर ऐन भरात असताना ऑलिंपिकमध्ये देशाचं प्रतिनिधित्व करायला मिळणं खास अनुभव असतो. आंतरराष्ट्रीय पातळीवर सतत चांगली कामगिरी केल्यानं दोन वर्षांपूर... उर्वरित लेख लिहा:

आणखी अवघड होतं. स्पर्धेतल्या प्रत्येक टप्प्यावरील विजयानुसार क्रमवारीचे अर्थात रेटिंगचे गुण मिळतात. मात्र आंतरराष्ट्रीय पातळीवरील कडव्या स्पर्धेमुळे क्रमवारीतले खेळाडू सतत बदलत राहतात. रेटिंग सुरू झाल्यापासून भारतीय पुरुष बॅडमिंटनपटू अव्वल स्थानी विराजमान होऊ शकला नव्हता. सायना नेहवाल आणि पी.व्ही.सिंधू या दोघींपाठोपाठ आता इतिहासात श्रीकांतचं नाव लिहिलं जाईल.

रेटिंगमध्ये अव्वल नंबरी ठरण्यात श्रीकांतचं मागच्या वर्षातलं प्रदर्शन निर्णायक आहे. कारण या एकाच वर्षात श्रीकांतने चार सुपर सीरिज स्पर्धांची जेतेपदं पटकावण्याचा पराक्रम केला. प्रतिस्पर्धी आपल्या खेळाचा अभ्यास करतात हे जाणलेल्या श्रीकांतने स्मॅशचा फटका आणखी घोटीव केला. बचाव करताना श्रीकांत कमी पडायचा. पण या उणे मुद्द्यावरही काम करत श्रीकांतने बचाव भक्कम केला. मॅरेथॉन मॅचेससाठी सरावाच्या वेळी प्रचंड घाम गाळला.

दुखापतीच्या अडथळ्यांवर मात

आपण खेळतोय त्या खेळात 25व्या वर्षीच वर्ल्ड नंबर वन होणं सगळ्यांनाच जमत नाही. पण श्रीकांतने ते करून दाखवलं आहे. लेडबॅक अर्थात आळशी प्रवृत्तीच्या स्वभावाला वेसण घातली. कोचच्या सांगण्यावरून दम काढणाऱ्या ट्रेनिंग मोड्युलला आपलंसं केलं. युक्ती आहे पण शक्ती नाही असं व्हायला नको म्हणून शरीर कमावलं. मुळात इथपर्यंतच्या प्रवासात इंज्युरींनी सातत्याने खोडा घातल्याने श्रीकांतला सदैव काळजीपूर्वक असावं लागतं.

निसटते पराभव, मोक्याच्या क्षणी कच खाल्याने संधी जाणं, इंज्युरीमुळे खेळताना शरीरावर आलेल्या मर्यादा असे असंख्य खाचखळगे पचवत वाटचाल केल्याने श्रीकांतचं वर्ल्ड नंबर वन होणं खास आहे.

एका ब्रँडच्या कार्यक्रमादरम्यान श्रीकांतची मुद्रा

स्पोर्ट्स सेलिब्रेटीभोवती असणारं स्टारडम श्रीकांतभोवती नसतं. जाहिरातींमध्ये अभिनय करण्यापेक्षा मॅच खेळणं सोपं आहे असं त्याचं म्हणणं असतं. फावल्या वेळात त्याला मजबूत झोप घ्यायला आवडते. बिझी शेड्युलमुळे श्रीकांतला घरी राहायला वेळच मिळत नाही. पण घरी असला की 'आय लव्ह डूइंग नथिंग' अर्थात काहीही न करणं त्याला मनापासून आवडतं.

पिक्चर पाहण्याइतकंच मनात तयार असलेल्या पिक्चरच्या कहाण्या खास दोस्तांना ऐकवणं श्रीकांतचा छंद आहे. बॅडमिंटन सोडल्यानंतर कदाचित मूव्ही डायरेक्टर होईन असं त्याला वाटतं. मात्र त्यापूर्वी फिल्ममेकिंगचा संपूर्ण अभ्यास करेन हे सांगायला तो विसरत नाही. तडाखेबंद स्मॅशच्या फटक्य़ासाठी प्रसिद्ध...


...वण्यात आली होती. या वादानंतर ते फरार  झाले होते. मात्र पाच दिवसांनी त्यांनी आत्मसमर्पण केलं आणि त्यांच्या न्यायालयीन कोठडीत पाठविण्यात आलं.

ते फरार असताना पोलिसांनी त्यांच्या आश्रमाची तपासणी केली होती. त्यावेळी नित्यानंदांनी त्यांच्या अनुयायीबरोबर बलात्कार केल्याची तक्रार करण्यात आली होती.

याशिवाय अनेक वादांमुळे ते कायमच चर्चेत राहिले आहेत.  त्यांनी एकदा सांगितलं होतं, की ते माकडांना आणि इतर काही प्राण्यांना संस्कृत आणि तामिळ बोलायला शिकवू शकतात.

त्यांनी अल्बर्ट आईनस्टाईनच्या सिद्धांताला आ... उर्वरित लेख लिहा:

ंगचं शिक्षण 1995 मध्ये पूर्ण केलं. त्यानंतर 12 वर्षांनी असताना त्यांनी रामकृष्ण मठात शिक्षण घेण्यास सुरूवात केली.

नित्यानंद ध्यानपीठम या त्यांच्या पहिल्या आश्रमाची स्थापना 1 जानेवारी 2003 मध्ये बंगळुरूजवळ बिदादी येथे झाली.

अहमदाबादमध्ये असलेला त्यांचा आश्रम याच आश्रमाची एक शाखा आहे. तिथूनच मुली गायब झाल्याच्या प्रकरणात खटला दाखल केला आहे.

हेही वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)


...वण्यात आले आणि एप्रिलपर्यंत शाळाही सुरू करण्यात आल्या.

पण इथे संसर्गाची दुसरी मोठी लाट निर्माण झाली आणि महिनाभराच्या काळामध्ये पुन्हा एकदा इथे आपत्कालीन उपाययोजना लागू कराव्या लागल्या.

यामध्ये आश्चर्य वाटण्याजोगं काहीही नसल्याचं डॉक्टर रॉन म्हणतात. त्या सांगतात, "ज्या देशांमधली साथ आटोक्यात येताना दिसली, तिथेही निर्बंध शिथील करण्यात आल्यानंतर संसर्ग वाढला. सगळ्या जगात हे होतंय."

एक नाही दोनदा टेस्टिंग

डॉ. रॉन यांच्यानुसार, "आशियाकडून घेण्याचा सगळ्यात महत्त्वाचा धडा म्हणजे टेस्टिंग सगळ्यात ... उर्वरित लेख लिहा:

पेक्षा आणखी तपशीलवार प्रणाली तयारी केली. इथे परदेशातून येणाऱ्या लोकांना इलेक्ट्रॉनिक ब्रेसलेट्स घालण्यात आली.

ज्या देशांनी मोठ्या प्रमाणात टेस्टिंग आणि ट्रेसिंग केलं नाही तिथे संसर्गाची दुसरी लाट आल्यास त्यांच्याकडे आवश्यक आकडेवारी नसेल, असा इशारा तज्ज्ञांनी दिलाय.

सार्वजनिक आरोग्य यंत्रणेवर लक्ष

बार्सिलोना युनिव्हर्सिटीच्या स्कूल ऑफ इकॉनॉमिक्सच्या प्राध्यापक ज्युडिथ वॉल सांगतात, "या साथीच्या काळात हे सिद्ध झालंय की आरोग्य क्षेत्र नव्याने उभं राहू शकतं आणि झपाट्याने परिस्थिती अनुकूल होऊ शकते."

चीनने वुहानमध्ये 1,000 खाटांचं हॉस्पिटल केवळ 8 दिवसांमध्ये उभं केलं. नवीन योजना कशा प्रकारे आखता येऊ शकतात आणि आणीबाणीच्या काळातही कशाप्रकारे हॉस्पिटल उभारलं जाऊ शकतं, हे या शहराने दाखवून दिलं.

प्रा. वॉल सांगतात, "सगळ्या जगातल्या हॉस्पिटल्स आणि प्राथमिक आरोग्य केंद्रांनी एकमेकांकडून खूप धडे घेतले आहेतच पण ते स्वतःच्या अनुभवावरूनही खूप काही शिकले आहेत. म्हणूनच संसर्गाची दुसरी लाट आली तर तिला तोंड देण्यासाठी आपण अधिक चांगल्या परिस्थितीत असू."

"आशिया खंडातल्या देशांच्या अभ्यासावरून हे देखील दिसून आलंय की याप्रकारच्या अनुभवातून गेल्यानंतर आरोग्य कर्मचारीही पोस्ट - ट्रॉमॅटिक स्ट्रेस डिसऑर्डरला बळी पडण्याची शक्यता असते."

"गेल्या आकडेवारीवरून हे लक्षात आलं होतं, की सार्स पसरल्याच्या साधारण तीन वर्षांनंतरही सुमारे 10% कर्मचाऱ्यांमध्ये डिप्रेशनची लक्षणं आढळली होती."

अनेक महिने संसर्गाच्या लाटा

विषाणू संसर्गाच्या एकामागून एक लाटा येतात, हे साथीच्या आजारांच्या अभ्यासात म्हटलेलं आहे. डॉक्टर रॉन म्हणतात, "आपण ज्यासाठी लॉकडाऊन केलाय ती संसर्गाची एक लाट आहे. नाहीतर आपल्याला अत्यंत विनाशकारी काळ पहावा लागेल."

"निर्बंध हटवण्यात आल्यानंतर संसर्ग पुन्हा पसरतो. जेव्हा तुम्ही एखाद्या नवीन आजाराचा सामना करत असता आणि लोकांमध्ये त्यासाठीची इम्युनिटी नसते, तेव्हा असंच होतं."

लंडन स्कूल ऑफ इकॉनॉमिक्सच्या सार्वजनिक आरोग्य विभागाच्या प्राध्यापक डॉ. लिया मेनो सांगतात, " आपण फक्त इतर देशांकडूनच नाही, तर इतिहासाकडूनही शिकू शकतो. 1918 मध्ये पसरलेली स्पॅनिश फ्लूची साथ हा रेकॉर्ड अथवा संदर्भ असणारा एकमात्र असा आजार आहे, ज्याची तुलना आजच्या व्हायरसशी करता येऊ शकते."

"निर्बंध कसे शिथील करण्यात आले याविषयी भरपूर आकडेवारी त्यावेळी जमा करण्यात...


...वण्यात आले आहेत.

ग्रेटा थनबर्गने 2018 साली पर्यावरण संरक्षण अभियानाद्वारे जगभरातील लोकांचं लक्ष वेधून घेतलं होतं, तेव्हा दिशाने 'फ्रायडे फॉर फ्यूचर'ची सुरुवात केली होती.

ओढे साफ करणं आणि वृक्षतोड थांबवणं, या संदर्भातील निदर्शनांमध्ये ती सहभागी होत असे.

पर्यावरणविषयक कार्यकर्ते मुकुंद गौडा बीबीसीशी बोलताना म्हणाले, "अजून ती विद्यार्थिनीच आहे. एका वर्कशॉपमध्ये तिच्या प्रेझेन्टेशनने सगळी सिनिअर मंडळी चकित झाली होती. इतक्या कमी वयातल्या मुलीला पृथ्वीच्या सुरक्षिततेसंबंधी इतक्या सहजतेने युक्तिवाद ... उर्वरित लेख लिहा:

घडलंय असं सरकारला वाटत असेल, तर आधी पोलीस स्थानकात तिची चौकशी करायला हवी होती. न्यायालयात हजर करण्यासाठी तिला थेट दिल्लीला का घेऊन गेले? तंत्रज्ञानाबद्दलची पुरेशी माहिती नसल्यामुळे या प्रकरणी गोंधळ निर्माण झाल्यासारखं वाटतंय."

"टूलकिट म्हणजे नुसता साधा दस्तावेज होता, परस्परांना सहकार्य करायला किंवा समन्वय ठेवण्यासाठी त्याचा वापर राजकीय पक्ष आणि कॉर्पोरेट कंपन्यादेखील करतात. याचा वापर कोणाविरोधात केला जाऊ शकत नाही," असं कृष्णास्वामी सांगतात.

कृष्णास्वामी म्हणतात, "कोणत्याही गुगल डॉक्युमेन्टपर्यंत कोणीही पोचू शकतं आणि ते एडिट करू शकतं. याआधी ते कोणी एडिट केलंय याची कल्पना आपल्याला नसते. हे डिजिटल जग आहे. खरं सांगायचं तर देश चालवणारे लोक जुनाट आहेत आणि त्यांना सोशल मीडियाच्या वापरासंबंधी काहीही माहिती नाही."

दिशा रवी एका नवोद्योगासाठी काम करत होती. विगन दुधाचा प्रचार करणारी ही कंपनी होती.

या कंपनीच्या एका सल्लागाराने स्वतःचं नाव जाहीर न करण्याच्या अटीवर सांगितलं की, "तिच्या कुटुंबातली ती एकटीच कमावती होती. तिच्या आईवडिलांची ती एकुलती एक मुलगी आहे. ती खूप लहान होती तेव्हापासून मी तिच्या घरच्यांना ओळखतोय.

तिच्या वडिलांची तब्येत बरी नसायची. तिची आई गृहिणी आहे. काही दिवसांपूर्वी तिने मला सकाळी 7 ते 9 आणि रात्री 7 ते 9 या वेळेत काही काम असेल तर सांगायची विनंती केली होती."

आणखी एका कार्यकर्त्याने नाव न देण्याच्या अटीवर सांगितलं, "हे खूपच हताश करणारं आहे. ही सगळी मुलंमुली झाडांना आणि पर्यावरणाला वाचवण्यासाठी प्रयत्न करत आहेत. त्यांना राष्ट्रद्रोही म्हणून घाबरवलं जातं आहे."

हेही वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.रोज रात्री8 वाजता फेसबुकवर बीबीसी मराठी न्यूज पानावर बीबीसी मराठी पॉडकास्ट नक्की पाहा.)


...वधगिरीचा इशारा लक्षात ठेवावा लागेल. त्यांच्या मते लोकांनी आपलं स्वातंत्र्य कितीही मोठा माणूस असला तरी त्याच्या चरणी अर्पण करता कामा नये त्याच्यावर इतका विश्वास ठेवू नये की, जेणेकरून त्याला प्राप्त अधिकारांचा तो लोकांच्या संस्था उद्ध्वस्त करण्यासाठी उपयोग करेल.

विभूतिपूजा ही जगातील इतर कोणत्याही राजकारणात दिसते. राजकारणात भक्ती किंवा व्यक्तीपूजा ही अधःपतन आणि अंतिमतः हुकूमशाहीकडे नेणारा मार्ग आहे, असं दिब्रिटो म्हणाले.

'लोकशाहीवर हल्ला करणाऱ्यांपासून सावध राहा'

प्रसार साधनांचा लोकांच्या मनां... उर्वरित लेख लिहा:

यक्त केली होती. ते म्हणाले होते, "मी धर्मप्रसार करतो म्हणजे काय करतो? जे प्रभूने सांगितलंय ते सांगतो, की शत्रूवर प्रेम करा, सगळ्यांना सामावून घ्या. गोरगरिबांना कवेत घ्या. याच्यात कोणाला धर्मप्रचार वाटत असेल तर माझा नाईलाज आहे."

"मी धर्मगुरू असल्याचं कधीही नाकारलेलं नाही. ते स्वीकारलेलं आहे. त्या पदाच्या अडचणीही मी स्वीकारलेल्या आहेत. पण धर्मगुरूने चर्चच्या कंपाऊंडमध्ये राहता कामा नये, अशी माझी भूमिका आहे. लोकांच्या सुखदुःखाच्या प्रश्नांशी आमचं नातं आहे."

"इतर धर्मांमध्ये खूप चांगल्या गोष्टी आहेत. डबक्यामध्ये राहू नका. बाहेर पडा. तुमचं व्यक्तिमत्त्व विकसित होईल," असंही ते म्हणाले होते.

कोण आहेत फादर फ्रान्सिस दिब्रिटो?

फादर दिब्रिटो यांना जन्म पालघर जिल्ह्यातील वसई तालुक्यात नंदाखाल गावात 4 डिसेंबर 1942 ला झाला. त्यांचं शिक्षण नंदाखालमध्येच सेंट जोसेफ मराठी हायस्कूलमध्ये झालं. त्यांनी पुणे विद्यापीठातून समाजशास्त्रात बी. ए. तर धर्मशास्त्रात एम. ए. पूर्ण केलं.

1972 मध्ये त्यांनी कॅथलिक धर्मगुरू म्हणून दीक्षा घेतली. 1983 ते 2007 या कालावधीत ते मराठी कॅथलिक समाजाशी संबंधित असलेल्या 'सुवार्ता' या मासिकाचे संपादक होते. या वृत्तपत्राच्या माध्यमातून त्यांनी समाजप्रबोधनासाठी महत्त्वाचं कार्य केलं.

हेही वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)


...वनावर इतका प्रभाव दुसऱ्या कोणत्याच नेत्याचा नसेल," अंबडमधल्या प्राध्यापिका शिल्पा गऊळकर सांगतात.

"मराठवाड्यात शिक्षणाचा प्रचार प्रसार व्हावा म्हणून ते झटले. सरस्वती भुवन शाळा आणि महाविद्यालयाच्या माध्यमातून विद्यार्थ्यांना दर्जेदार शिक्षण मिळण्यासाठी त्यांनी प्रयत्न केले. 1958ला मराठवाडा विद्यापीठाची स्थापना झाल्यानंतर ते अनेक वर्षं बोर्ड मेंबर होते. गावोगाव फिरून त्यांनी साक्षरता आणि प्रौढ शिक्षणाचं महत्त्व लोकांना समजावून दिलं. त्यांच्या आयुष्याच्या अखेरपर्यंत ते सरस्वती भुवन शाळेत येऊन स्वत... उर्वरित लेख लिहा:

र्यादित राहतो तो कधी रस्त्यावर व्यक्त होताना दिसत नाही, अशा वेळी ते नसल्याची जाणीव अधिक तीव्र होते," उन्हाळे खंत व्यक्त करतात.

"गोविंदभाई श्रॉफ यांना विसरण्याचा प्रश्न येत नाही. पण कधीकधी संदर्भ विसरले जातात त्यामुळे आपल्याला तसं वाटू शकतं. गोविंदभाईंनी केलेलं कार्य हे अजरामर आहे," असं मत ज्येष्ठ सामाजिक कार्यकर्त्या मंगला खिंवसरा यांनी व्यक्त केलं.

खिंवसरा यांनी गोविंदभाई श्रॉफ यांच्याबरोबरीनं चळवळीत सहभाग घेतला होता. "तसं पाहायला गेलं तर गोविंदभाई गांधीवादी होते. पण त्यांचा प्रचंड धाक होता. नैतिकता आणि त्यांच्या वागणुकीमुळेच लोक त्यांचा आदर करत. त्यातूनच हा दरारा निर्माण झाला होता. त्यांचं कार्य विविध माध्यमातून तरुण पिढीसमोर येणं आवश्यक आहे, त्यांच्या कार्याची ओळख झाल्यावर तरुण पिढी त्यांना कधी विसरणार नाही, याबाबत माझ्या मनात शंका नाही," असा आशावाद त्या व्यक्त करतात.

हे वाचलं का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)


...वप्नं आता कधीच पूर्ण होऊ शकणार नाहीत असं त्यांना वाटलं. "शिक्षण सुटलं होतं, लग्न न करण्याचा निर्णय मी आधीच घेतला होता. त्यामुळे मी पूर्ण एकाकी झाले होते. कोणाशी बोलायचे नाही, काही करायचे नाही. एक वेळ अशी आली की वाटलं आपलं आयुष्य इथेच संपलं तरी चालेल," त्या उत्तरतात.

'अपंग आणि बिनलग्नाची बाई बचतगटात चालेल?'

सरपंच झाल्यानंतर कविता यांनी महिला बचतगटांचं काम सुरू केलं. त्यायोगे महिलांचं संघटन करावं असा त्यांचा मानस होता. पण त्यांना याआधी बचतगटाचा एक वाईट अनुभव आला होता. "माझी इच्छा होती की बचतगट... उर्वरित लेख लिहा:

पण या," त्या म्हणतात.

यामुळेच कदाचित आता दहेगाव-वाघूळच्या महिलासभा आणि ग्रामसभेला सगळ्या महिला उपस्थित असतात.

'तुम्हाला नाही जमणार काम'

कविता यांच्यात पायात व्यंग असल्याच्या कारणावरून त्यांना अनेकदा कमी लेखण्याचे प्रयत्न झाले. ऑफिसमध्ये त्यांच्या अपरोक्ष परस्पर निर्णय घेतले जायचे आणि विचारलं की म्हणायचे, 'तुम्हाला जमलं नसतं, झेपलं नसतं म्हणून आम्ही हे केलं.'

कविता भोंडवे

काही प्रसंग कविता सांगतात, "मी पंचायत समितीच्या ऑफिसमध्ये सुरुवातीला जात नव्हते. तर तिथे अपप्रचार झाला की आमच्या सरपंच अपंग आहेत त्यामुळे त्यांना काही करता येत नाही. मी जायला लागले तेव्हा तिथले अधिकारी म्हणाले, अरे ताई, तुम्हाला येतं की सगळं. ग्रामपंचायतीच्या कामासाठी कधी बँकेत जायचं असलं की तिथल्या अधिकाऱ्यांना लोक सांगायचे की अपंग सरपंच असल्यामुळे त्या येऊ शकत नाही, त्यामुळे त्यांच्यावतीने आम्हीच हे काम करतोय."

कामात अडथळे, चारित्र्यावर शिंतोडे

गेल्या 9 वर्षांपासून काम करत असल्या तरी कविता भोंडवे यांच्या समोरच्या सगळ्याच समस्या अजूनही संपलेल्या नाहीत. आता त्यांना सरळपणे कोणी विरोध करत नसलं तरी त्यांनी घेतलेल्या निर्णयांवर आडून आडून टीका होतेच. 'आम्ही अपंग असूनही तुला पद दिलं' अशी उपकाराची भावनाही त्यांना पदोपदी जाणवते. "खुर्ची दिली म्हणून पाय नाही फुटले ना मला, मीही गावासाठी झोकून देऊन काम केलंय," त्या ठामपणे उत्तरतात.

गावाची स्थिती

कविता यांच्या लग्न न करण्याच्या निर्णयामुळेही त्यांना अनेकदा टोमणे ऐकावे लागतात. "बिनलग्नाची एकटी बाई दिसली रे दिसली की तिच्याविषयी चर्चा करणार, तिचं नाव कोणाशी जोडणार किंवा चारित्र्यावर शिंतोडे उडवणार हे प्रकार घडतातच. माझ्याही बाबतीत झाले. अनेक लोक म्हणायचे, तुला आईवडील किती दिवस पुरणार, मग तुला कोण सांभाळणार? तुम्ही काळजी करू नका. स्वतःला सांभाळायला मी सक्षम आहे," त्या ठणकावतात.

 'बस्स, पुढे जात राहा'

प्रत्येकाची आयुष्यात काही स्वप्नं असतात तशी कविता भोंडवे यांची पण होती. पण पोलिओमुळे आलेलं अधूपण आणि नंतर घडलेल्या गोष्टी यामुळे ती स्वप्नं पूर्ण होऊ शकली नाहीत. "माझी खूप इच्छा होती की आपला पण एक ऑफिसचा जॉब असावा. बँकेत किंवा सरकारी, मस्त खुर्चीवर बसून आपण खुर्चीवर बसून आपण काम करावं. पण ते घडलं नाही. आयुष्य संपलंय वाटेस्तोवर दुसरी खुर्ची नशीबात आली," त्या हसतात.

आता आपलं पद राहो किंवा...


...वयाच्या आहेत, असं ग्रामविकास मंत्री हसन मुश्रीफ यांनी म्हटलं आहे. याबाबतचं पत्र त्यांनी बुधवारी (15 जुलै) रोजी सर्व पालकमंत्र्यांना पाठवलं होतं.

राष्ट्रवादी काँग्रेसकडून इच्छुक उमेदवारांकडे 11 हजारांची मागणी?

ग्रामविकास खात्याचा ग्रामपंचायतींवर प्रशासक नेमण्याचा निर्णय येतो न येतो तोच राष्ट्रवादी काँग्रेस पक्षाचे पुण्याचे जिल्हाध्यक्ष प्रदीप गारटकर यांनी एक पत्र जारी केलं.

पुणे जिल्ह्यातील 750 ग्रामपंचायतींची मुदत या काळात संपणार असून प्रशासक म्हणून जाण्यासाठी इच्छुक उमेदवारांनी राष्ट्रवादी ... उर्वरित लेख लिहा:

उच्च न्यायालयाच्या औरंगाबाद खंडपीठात दाखल करण्यात आली आहे.

राज्य निवडणूक आयोगाशी सल्ला मसलत ना करता वरील निर्णय घेण्यात आला. पालक मंत्र्याच्या मर्जीतील राजकीय व्यक्तींची प्रशासक म्हणून नेमणूक केल्याने या पुढील ग्राम पंचायतच्या निवडणुका निर्भय, निपक्षपाती आणि स्वछ वातावरणात पार पडणार नाहीत अथवा त्यात राजकीय हस्तक्षेप होईल, असं याचिकेत म्हटलं आहे.

सरपंच ग्रामसंसद महासंघ संघटनेतर्फे व संगमनेर तालुक्यातील वेल्हाळे, पेमगिरी व कोकणगाव या ग्रामपंचायतच्या सरपंचानी अॅड. सतीश तळेकर यांच्यामार्फत ही याचिका दाखल केली आहे.

ग्रामविकास मंत्री हसन मुश्रीफ

याबाबत बीबीसीने अॅड. तळेकर यांच्याशीही बातचीत केली. तळेकर यांच्या मते, "राज्य शासनाचे अधिकार जिल्हा परिषदेचे मुख्य कार्यकारी अधिकारी यांना प्रदान करता येत नाहीत. कायद्यात अशा प्रकारची तरतूद नसल्यामुळे प्रशासकाच्या सर्व नियुक्त्या बेकायदेशीर ठरतील."

"ग्रामपंचायत ही काय खासगी संस्था नाही. शिवाय इथं नियुक्ती करण्यासाठी पात्रतेचे निकष ठरवण्यात आलेले नाहीत. ही नियुक्ती कोणत्या आधारे करायची याचा उल्लेख शासननिर्णयात नाही. सरतेशेवटी पालकमंत्र्यांच्या मर्जीतील कार्यकर्ताच या पदावर नियुक्त करण्यात येईल, ही पूर्णपणे राजकीय नेमणूक असेल. असं झाल्यास शासनाच्या फंडचा वापर राजकीय कारणासाठी होण्याची शक्यता आहे, हे लोकशाहीसाठी मारक ठरेल," असं मत अॅड. तळेकर नोंदवतात.

सत्ताधारी-विरोधक आमने-सामने

प्रशासक नेमणुकीचा निर्णय शासनाकडून घेण्यात आल्यानंतर आता महाविकास आघाडीतील सत्ताधारी पक्ष आणि विरोधी आमने-सामने आले आहे.

ग्रामपंचायत प्रशासक पदावर राजकीय कार्यकर्त्याची निवड करण्यात येऊ नये, असं मत विरोधी पक्षनेते देवेंद्र फडणवीस यांनी व्यक्त केलं.

"पुणे राष्ट्रवादी जिल्हाध्यक्षांनी दिलेलं पत्र हा या निवडीत होणाऱ्या भ्रष्टाचाराचा पुरावा आहे. काही कारणामुळे निवडणुका घेणं शक्य नसेल, तर ग्रामसेवक अथवा सरकारी अधिकाऱ्यांचीच प्रशासक पदावर नेमणूक करावी. महाविकास आघाडीने कोणत्याही व्यक्तीची या पदावर निवड करता येईल, अशी दुरूस्ती कायद्यात केली आहे. हे बेकायदेशीर आहे, आम्ही या निर्णयाचा विरोध करतो," असं फडणवीस म्हणाले.

वंचित बहुजन आघाडीचे नेते प्रकाश आंबेडकर यांनीही या निर्णयाला विरोध दर्शवत राजकीय पक्षांनी दुकानादारी उघडल्याचा आरोप केला आहे. प्रशासनाची शपथ घेतलेल्या व्यक्तीलाच प्रशासक म्हणून...


...वयात संकट प्रसंगी कुटुंब सोबत नसल्याची भावना काय असते हे वृद्धाश्रमातील आजी आजोबा नेमकं सांगतात.

"मला घरातल्यांची खूप आठवण येते पण काय करणार?" अशी प्रतिक्रिया पद्मा आजी देतात. त्या नेरुळच्या आनंदाश्रम वृद्धाश्रमात राहतात.

पद्मा वैद्य

पद्मा वैद्य बीबीसी मराठीशी बोलताना म्हणाल्या, "मी आपलं देवाचं नामस्मरण करते. आठवण सगळ्यांची येते. पण काही इलाज नाही. खोलीत बसून वाचन करते."

वृद्धाश्रमात राहणाऱ्या जवळपास सगळ्यांनाच आपल्या कुटुंबाची आठवण येते. आता समाज माध्यमांच्या वापराची सवय त्यांनाही झालीय. सू... उर्वरित लेख लिहा:

डून गस्त घालण्यात येत होती. आम्ही खोलीतला दिवा जरी लावला तरी हा दिवा बंद करा असं आम्हाला सांगितलं जायचं."

पश्चिम बंगालमध्ये एक दिवसाचा बंद वारंवार पुकारला जायचा. पण तो राजकीय बंद असायचा. एखाद्या संसर्गाशी सामना करण्यासाठी असं बंद खोलीत राहण्याचा हा पहिलाच अनुभव असल्याचं ते सांगतात.

यूकेतल्या वृद्धाश्रमांत कोरोनाचा फैलाव

इंग्लंड,वेल्स या भागांमध्ये मोठ्या प्रमाणावर वृद्धाश्रमातील वृद्धांचा मृत्यू कोरोनामुळे होत असल्याचं समोर आलं आहे. इंग्लंडमध्ये 15 हजाराहून अधिक केअर होम्स आहेत.

वृद्धा महिला

राष्ट्रीय संख्या कार्यालय आणि केअर क्वालिटी कमिशनने दिलेल्या माहितीनुसार,

महाराष्ट्रात किती वृद्धांमध्ये कोरोना व्हायरसचा फैलाव?

यूकेच्या तुलनेत भारतात कोरोना व्हायरसचा संसर्ग कमी आहे. यूकेतल्या केअर होम्स कोरोनाचा फैलाव वाढला आणि मोठ्या संख्येने केअर होम्समध्ये मृत्यू झाले.

राज्याच्या वैद्यकीय शिक्षण विभागाने प्रसिद्ध केलेल्या अहवालानुसार, 10 मे पर्यंत राज्यात 18 हजार 976 रुग्णांपैकी 51-60 वयोगटात 2 हजार 883 रुग्ण आहेत. तर 61-70 वयोगटात 1609 कोरोनाबाधित रुग्ण आहेत. तर 71-110 वयोगटात एकूण 808 रुग्ण आहेत.

हेही वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)


...वर आली.

अनेक दिवस हॉस्पिटलमध्ये घालवल्यानंतर यापुढे पुरूषी हार्मोन्सची इंजेक्शन्स घेणं बंद करण्याचं तिनं ठामपणे ठरवलं.

तसंच एक मुलगी म्हणून पुढचं आयुष्य जगण्याचा निर्णय तिनं घेतला. पण, आईनं तिला कडाडून विरोध केला.

सुकन्या कृष्णा

सुकन्या ऐकत नाही हे लक्षात आलेल्या आईनं तिला मारहाणही केली. एवढचं नाही तर तथाकथीत तांत्रिक आणि ज्योतिष्याची सुद्धा मदत घेतली.

शेवटी सुकन्यानं आत्महत्या किंवा लिंगपरिवर्तन या दोनच अटी आईसमोर ठेवल्या. त्यानंतर मात्र आईनं लिंगपरिवर्तनाची परवानगी दिली आणि सुकन्या उपच... उर्वरित लेख लिहा:

मस्येची जाण असायला पाहिजे. अशा प्रसंगात त्यांनी स्वतःहून आपल्या मुलाची साथ द्यायाला पाहिजे. जशी माझ्या आईने मला साथ दिली" असं आरवचं म्हणण आहे.

विरुद्ध शरीरात अडकलेल्या लोकांसाठी हे जोडपं यापुढं काम करणार आहे. आजही त्यांच्याकडं लिंगबदलाच्या उपचाराच्या माहितीसाठी तीन-चार फोन कॉल्स येत राहतात, असं सुकन्याने बीबीसीला सांगितले.

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)


...वर एक फोटो टाकला होता. मी आधी बारीक होते. या फोटोत माझं वजन वाढलेलं दिसत होतं. त्यावरून प्रतिक्रिया येऊ लागल्या. मी प्रेग्नंट आहे असं समजून अनेकांनी कमेंट्स करायला, माझं अभिनंदन करायला सुरूवात केली.

यातल्या दोन-तीन गोष्टी मला फार धोकादायक वाटल्या. एक म्हणजे मी दोन वर्षांपूर्वी जशी दिसत होते तसंच दिसायला हवं ही मानसिकता आणि लग्नानंतर माझं वजन वाढलं म्हणजे मी प्रेग्नंटच आहे हे गृहीत धरणं. एखाद्याच्या शारीरिक बदलांबद्दल अशापद्धतीनं व्यक्त होणं हे चुकीचं आहे हे समजून घ्यायला हवं," असं सखीनं म्हटलं.... उर्वरित लेख लिहा:

डोमिनेटिंग, कजाग दाखवल्या जातात. जाडी स्त्री सोशिक, मायाळू असू शकत नाही का?"

तुमच्या 'असण्या'पेक्षाही 'दिसण्याला' महत्त्व

अभिनेत्री चिन्मयी सुमीत यांनी याबद्दल बोलताना म्हटलं की, बॉडी शेमिंगचा प्रकार आपल्याकडे आहे. पण तो केवळ मनोरंजन क्षेत्रापुरता मर्यादित नाहीये. आपण बऱ्याचदा म्हणतो की, चित्रपट- मालिकांमधल्या गोष्टींचं अनुकरण केलं जातं. पण मला उलटं वाटतं. समाजात जे आजूबाजूला दिसतं, त्याचं प्रतिबिंब हे चित्रपटांमध्ये, मालिकांमध्ये पडतं.

"आजही तुम्ही मॅट्रिमोनिअल साइटवरच्या जाहिराती पाहा- मुलगी गोरी आणि सडपातळ हवी अशीच बहुतांश जणांची अपेक्षा असते. पण मुलांबद्दल असं काही लिहिलेलं नसतं. बायकांचं असणं हे जास्त ऑब्जेक्टिफाय केलं जातं. त्यामुळे 'बॉडी शेमिंग' ला बायकांनाच अधिक सामोरं जावं लागतं."

"मध्यंतरी अभिनेत्री भूमी पेडणेकरची प्रमुख भूमिका असलेला एक चित्रपट आला होता, ज्यात नायिका जाड असते. त्यानंतर हाही एक हातखंडा प्रयोग झाला. जाड मुलींची मध्यवर्ती भूमिका असलेल्या काही मालिका सुरू झाल्या. पण त्यातही वजन हीच या मुलींची मुख्य समस्या असते," असं चिन्मयी सुमीत यांनी म्हटलं.

अनेकदा तुमच्या अचिव्हमेंट किंवा कामापेक्षा, तुमच्या 'असण्या'पेक्षाही 'दिसण्याला' महत्त्व दिलं जातं, असं मत चिन्मयी सुमीत यांनी व्यक्त केलं. ही मानसिकता मनोरंजन क्षेत्रापुरतीच मर्यादित नसून ती सगळीकडेच दिसत असल्याचंही त्यांनी म्हटलं.

चिन्मयी यांनी त्यांचे पती आणि अभिनेते सुमीत राघवन यांचं उदाहरण दिलं. त्यांचा अभिनय, चित्रपट-रंगभूमीवरील भूमिका करताना त्यांनी घेतलेली मेहनत याबद्दल फारसं न बोलता अनेकदा केवळ सुमीत किती देखणा आहे किंवा 'या' वयातही तो किती फिट आहे, हेच सारखं सारखं बोललं जातं.

त्यामुळे एकूणच दिसण्यापलिकडे जात एखाद्याकडे व्यक्ती म्हणून पाहणं, त्याचे विचार, भावना जाणून घेणं हे अधिक महत्त्वाचं आहे, असं चिन्मयी यांनी म्हटलं.

हे वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.रोज रात्री8 वाजता फेसबुकवर बीबीसी मराठी न्यूज पानावर बीबीसी मराठी पॉडकास्ट नक्की पाहा.)