...ी वेळासाठी सर्वंकाही शांत होतं. पोलीसही आले होते. पण अर्ध्या तासानंतर अचानकच 300 ते 400 लोकांचा जमाव आला. त्यांनी घराची तोडफोड केली. तिची साडी ओढली, पेटीकोट ओढला आणि तिला बाहेर काढलं. हे चुकीचं होतं पण जमाव कुठे कुणाच्या नियंत्रणात असतो?" ती व्यक्ती पुढे सांगत होती.

महिलेला लक्ष्य करण्यात आलं

"स्थानिक लोकांमध्ये या महिलेविषयी पूर्वीपासूनच राग होता. हलचल थिएटर आणि ऑर्केस्ट्रा ग्रूपच्या आड ही महिला देहव्यापार करत आहे, असा लोकांचा आरोप आहे," असं स्थानिक पत्रकार मुकेश कुमार सांगतात.

"महिलेच्या... उर्वरित लेख लिहा:

त आहेत. सध्या त्यांना उपचाराची गरज आहे," आरा सदर हॉस्पिटलचे प्रभारी सतीश कुमार सांगत होते.

रेल्वे मार्गाजवळ तरुणाचा जो मृतहेद मिळाला होता, त्याची हत्या झाल्याचं पोलिस चौकशीत स्पष्ट झालं आहे.

पोस्टमॉर्टम रिपोर्टचा उल्लेख करत पोलीस अधीक्षक अवकाश कुमार यांनी सांगितलं, "मृत व्यक्तीच्या गळ्यावर जखमेची खूण मिळाली आहे, असं पोस्टमॉर्टम रिपोर्टमध्ये समोर आलं आहे. त्यामुळे प्रथमदर्शनी ही घटना हत्या आहे, असंच वाटतं."

गळा दाबून तरुणाची हत्या करण्यात आली असावी, असा अंदाज आहे. पोलीस सर्व स्तरावर प्रकरणाची चौकशी करत आहेत.

"निष्काळजीपणा केल्याच्या आरोपाखाली पोलीस अधिकारी कुंवर गुप्ता यांच्यासहित 6 जणांना निलंबित करण्यात आलं आहे. पीडित महिलेला पोलीस संरक्षण देण्यात आलं आहे. व्हीडिओ फुटेजच्या आधारे, महिलेला विवस्त्र करण्याच्या आरोपाखाली 15 लोकांना अटक करण्यात आली आहे. पोलीस त्यांची चौकशी करत आहे. बाकीच्यांना पकडण्यासाठी पोलिसांचे प्रयत्न सुरू आहेत," भोजपूरचे जिल्हाधिकारी संजीव कुमार सांगतात.

या घटनेत एससीएसटी कायद्याअंतर्गत गुन्हा नोंदवण्यात आला आहे, असं पोलिसांचं म्हणणं आहे.

या घटनेत अटक करण्यात आलेल्या लोकांचा कुठल्या राजकीय पक्षाशी संबंध आहे का, हे जाणून घेण्याचा मी प्रयत्न केला. पण अजून तसं काही समोर आलं नाही, असं जिल्हाधिकाऱ्यांनी मला सांगितलं.

शाहपूरहून आला जमाव

या सर्वांत मला चकित करणारी बाब बिहिया पोलीस स्थानकात कैद असलेल्या सत्यनारायण प्रसाद उर्फ रौशन राज यांनी सांगितली. प्रसाद यांना सब्जी टोला इथल्या त्यांच्या राहत्या घरातून बुधवारी सकाळी पोलिसांनी पकडलं होतं.

"पोलिसांनी मला चुकीच्या पद्धतीनं अटक केली आहे, कारण गोंधळ घालणारी माणसं बिहिया बाजारची नव्हती तर शाहपूरची होती," असं प्रसाद यांचं म्हणणं होतं.

"बिहियाच्या लोकांचा या घटनेत काहीही सहभाग नाही. असं असतानाही पोलीस आमच्या लोकांना अटक करत आहे. गोंधळ घालणारा जमाव बाहेरून आला होता, या गोष्टीचा आमच्याकडे पुरावा आहे. त्या पुराव्यांआधारे पोलीस ही गोष्ट सिद्ध करू शकत नाही का? व्हीडियोत फक्त बिहियाचेच लोक दिसत नाहीत ना?" प्रसाद पुढे सांगतात.

मृतकाच्या बहिणीचा धक्क्यानं मृत्यू

शाहपूरच्या दामोदरनगर इथल्या विमलेश यांच्या कुटुंबीयांची प्रकृती बिघडली आहे. आपल्या भावाच्या मृत्यूची बातमी कळल्यानंतर त्यांच्या बहिणाला हृदयविकाराचा झटका आला आणि मंगळवारी सकाळी...


...ी व्यक्त केली आहे.

थोडक्यात कर वसुलीच्या मानाने संकलनातील वाटा महाराष्ट्राला मिळत नाही, अशीच राज्य सरकारची भूमिका आहे. आता सीमा शुल्क कमी झाल्याने हा वाटा आणखी कमी होणार आहे का? राज्यावर अन्याय होतोय का?

महाराष्ट्रातील कर वसुली आणि सीमा शुल्काचा वाटा

महाराष्ट्रात 2020-21मध्ये नेमकं किती करसंकलन झालं आणि केंद्राकडून राज्याला काय मिळालं, याची आकडेवारी सरकारी वेबसाईट्सवर आणि राज्याच्या बजेटमध्येही उपलब्ध आहे.

यात 2020-21 साठी प्रस्तावित बजेटचा आधार घेतला तर राज्याचं एकूण कर संकलन 2,25,071 कोट... उर्वरित लेख लिहा:

गरज आहे. अशावेळी पेट्रोलचे दर नियंत्रित करण्यासाठीही सीमा शुल्काचा वापर केंद्रसरकार करत असतं.

म्हणजे परदेशात पेट्रोलचे दर वाढले तर सीमा शुल्क कमी करून देशांतर्गत दर कमी करता येतात. भारतात एखाद्या वस्तूचं उत्पादन जास्त झालं असेल तर त्या वस्तूवरील सीमा शुल्क वाढवून तिची आयात नियंत्रित करता येते. या गोष्टीला रॅशनलायझेशन म्हणतात.

आताच्या बजेटमध्येही सीमा शुल्काचे दर ठरवताना सरकारने रॅशनलायझेशन साध्य केल्याचं मत अर्थतज्ज्ञ डॉ. अभिजीत फडणीस यांनी व्यक्त केलं आहे.

"केंद्राने काही गोष्टींवरील सीमा शुल्क वाढवलंही आहे. जसं की, कापूस, इलेक्टॉनिक वस्तू, सौरउर्जा इन्वहर्टर...या वस्तू भारतातच तयार व्हाव्यात, देशांतर्गत उत्पादन वाढावं हा सरकारचा त्या मागे हेतू आहे. सोन्याच्या किंमतीत अलीकडे झालेल्या वाढीमुळे दर नियंत्रणात आणण्यासाठी सीमा शुल्क कमीही करण्यात आलं आहे," असा युक्तिवाद डॉ. फडणीस यांनी केला.

राज्यांचा महसूल कमी करण्यावरून सुरू झालेला वाद राजकीय आहे, असं फडणीस यांचं म्हणणं आहे.

पण, जयंत पाटील यांच्या मागोमाग उपमुख्यमंत्री अजित पवार आणि शिवसेनेचे खासदार संजय राऊत यांनीही केंद्र सरकारवर टीका करताना महाराष्ट्राला बजेटमधून योग्य वाटा न मिळाल्याची तक्रार केली आहे. आणि येणाऱ्या दिवसांमध्ये ही तक्रार राजकीय वर्तुळात जोर धरू शकते.

हे वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.रोज रात्री8 वाजता फेसबुकवर बीबीसी मराठी न्यूज पानावर बीबीसी मराठी पॉडकास्ट नक्की पाहा.)


...ी श्रीकांत देसाईंच्या मार्फत स्थानिक गुंडाच्या टोळ्यांमधून गुन्हेगारी जगताकडे वळला.

रवी पुजारी मुंबईत श्रीकांत मामाकडेच रहायचा आणि त्यांचा खास होता, असं पोलीस अधिकारी सांगतात.

रवी पुजारीला ट्रॅक करणारे क्राइम ब्रँचचे अधिकारी म्हणतात, "1994 मध्ये रवी पुजारीने अंधेरीमध्ये प्रदीप झालटेची हत्या केली. यात इतरही आरोपी होते. प्रदीप झालटेने श्रीकांत मामाची खबर पोलिसांना दिल्याचा त्यांना संशय होता. मुंबईत रवी पुजारीवर नोंदवण्यात आलेला खुनाचा हा पहिला गुन्हा होता. या प्रकरणी दोन-तीन महिन्यांनी त्याला जा... उर्वरित लेख लिहा:

. त्यामुळे रवी पुजारी कुठून कॉल करतो? तो सद्य स्थितीत कुठे आहे. याची माहिती तपास यंत्रणांना मिळत नसे.

मुंबई पोलीस दलातील अधिकारी सांगतात, "रवी पुजारीला खंडणीची कोणतीही रक्कम छोटी नसायची. पैसे मागण्यासाठी 10 कोटींपासून सुरूवात करून शेवटी 4-5 लाख रूपयांना तो मान्य करायचा."

शूटर्सना फक्त 2-4 हजार रूपयेच द्यायचा, असं पोलीस अधिकारी सांगतात.

छोटा राजनसोबत वाद?

रवी पुजारीच्या अंडरवर्ल्ड कारवाया ट्रॅक करणारे IPS अधिकारी नाव न घेण्याच्या अटीवर सांगतात, "रवी पुजारी छोटा राजनपासून वेगळं होण्याचं कारण त्यांच्यातील वाद होते. ड्रग्जच्या व्यवसायामध्ये झालेलं नुसकान आणि इतर कारणांमुळे रवी पुजारी राजनपासून वेगळा झाला.

"त्याने स्वत:ची गॅंग तयार केली. पैसे कमावण्यासाठी खंडणी आणि वसूली सुरू केली. बिल्डर आणि बॉलीवूडचे कलाकार, निर्माते रवीच्या टार्गेटवर होते.

पुजारीची बॉलीवूडवर दहशत?

रवी पुजारीवर कोणते गुन्हे दाखल आहेत?

रवी पुजारीने काही वर्षांपूर्वी अचानक मुंबईत दहशत पसरवण्याचा प्रयत्न केला. मुंबई पोलिसांनी त्याच्या शूटर्सना मोक्काअंतर्गत अटक करण्यास सुरूवात केली.

मुंबई पोलिसांच्या माहितीनुसार, रवी पुजारीवर खंडणी, खूनाचा प्रयत्न आणि धमकीचे 78 गुन्हे दाखल आहेत. 10 प्रकरणांमध्ये रवी पुजारीवर खटला चालवण्याची परवानगी मिळाली आहे.

क्राइम ब्रांच अधिकाऱ्यांच्या सांगण्यानुसार, कोर्टाने रवी पुजारीला 9 मार्चपर्यंत पोलीस कोठडी ठोठावली आहे. मुंबईतील आणखी 15 प्रकरणांमध्ये खटला चालवण्याची परवानगी मुंबई पोलीस मागणार आहेत.

वरिष्ठ क्राइम रिपोर्टर सुनील मेहरोत्रा सांगतात, "दिवंगत सहपोलीस आयुक्त हिमांशू रॉय मुंबई क्राइमब्रांचचे प्रमुख असताना पहिल्यांदा रवी पुजारीला परदेशात ट्रेस करण्यात आलं होतं. मुंबई पोलिसांनी केंद्रीय गृहमंत्रालयाला ही माहिती दिली. पण, कारवाई होण्याआधीच रवी पुजारीने डर्बनमधील राहतं हॉटेल सोडलं."

त्यानंतर आणखी एका वेळेस मुंबई पोलिसांना रवी पुजारीचं लोकेशन मिळालं होतं. एवढंच नाही, महाराष्ट्र पोलिसांच्या एका वरिष्ठ IPS अधिकाऱ्याने एफबीआयकडे रवी पुजारीला ट्रॅप करण्यासाठी मदत मागितली होती.

हे वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)


...ी संख्या जिवंत असलेल्या युजर्सपेक्षाही अधिक असेल. म्हणजेच फेसबुक ही एक डिजिटल स्मशानभूमी होते आहे जिला थांबवणे आता शक्य नाही.

अनेक फेसबुक प्रोफाईलवर खातेधारक मृत झाल्याची, या व्यक्तीचे आता फक्त 'स्मरण' होऊ शकते, अशी घोषणा करण्यात आली आहे. त्यांचे प्रोफाइल 'सदैव आठवणीत राहतील' अशा संदेशाने सजवण्यात आले आहेत आणि 'पिपल यू मे नो' किंवा 'वाढदिवसांचे रिमाइंडर्स' अशा फेसबुकच्या सार्वजनिक अवकाशात प्रकट होण्यापासूनही त्यांना रोखण्यात आले आहे.

पण मृत पावलेले सगळेच फेसबुक युजर्स अशा पद्धतीने स्मरणार्थ झा... उर्वरित लेख लिहा:

पण हा वेळ आपण फक्त आज खर्च करत असतो? एका अर्थाने आपण आपले चारित्र्यच तर लिहीत असतो.

डिजिटल आत्म्याचं अस्तित्व कायम

मी माझ्या आईला असे सांगतो की माझ्या नातवंडांना तिचे फेसबुक प्रोफाइल वाचून तिच्याबद्दल, म्हणजे त्यांच्या पणजीबद्दल माहिती मिळेल. समाजमाध्यमे कधीही पुसली जात नाहीत, हे गृहित धरले तर माझ्या आईच्या आयुष्यात आलेल्या सर्व महत्त्वाच्या घटनांची माहिती त्यांना फेसबुकसारख्या साइट्सवरच्या अधिकृत आत्मकथनावरून मिळेल.

पण इतकेच नाही तर तिच्या आयुष्यातील लहानात लहान बाबी, तिच्या दैंनदिन आयुष्यातील महत्त्वाचा तपशील : जसे की काही नकला ज्यांनी तिला हसवले असेल, व्हायरल फोटो जे तिने शेअर केले होते, तिला आणि माझ्या वडिलांना कोणत्या रेस्तरॉमध्ये जेवण करायला आवडायचे, काही भरभरून हसवणारे बाष्कळ विनोद अशा सगळ्या गोष्टी. आणि अर्थातच या सगळ्यासह पोस्ट केले जाणारे भरपूर फोटो. या सगळ्यांचा नीट अभ्यास केला की माझ्या नातवंडांना त्यांच्या पणजीबद्दलची जरा जास्तीच माहिती मिळेल नाही का?

सोशल मीडियावरच्या आपल्या वैयक्तिक नोंदी, माहिती एकप्रकारे आपला डिजिटल आत्मा असतो असे आपण म्हणू शकतो. म्हणजे बघा माझे फेसबुक नियमित फॉलो करणाऱ्यांना माझे धार्मिक विचार, माझी राजकीय भूमिका, माझ्या सहचराबद्दलचे माझे प्रेम, माझी साहित्यिक पसंत सगळेच माहिती असेल. मी उद्या जरी मरण पावलो तरी माझा हा डिजिटल आत्मा अस्तित्वात असणारच.

गेल्या काही वर्षांमध्ये तंत्रज्ञान क्षेत्रातील काही कंपन्यांनी ही 'डिजिटल आत्मा'  संकल्पना अधिक विकसित केली आहे. 2014 साली लाँच झालेल्या 'इटर्नी डॉट मी' (Eterni.me) ही वेबसाइट तुमची डिजिटल छबी तयार करण्याचे वचन देते. जी छबी तुमच्या मृत्यूनंतरही कायम राहणार असल्याचा त्यांचा दावा आहे.

या वेबसाइटवरची माहिती बघा- "आज ना उद्या मृत्यू तर अटळ आहेच. पण जर तुम्ही डिजिटल अवताराच्या स्वरूपात चिरंतन राहू शकलात तर...कारण या स्वरूपामुळे भविष्यात अनेकांना खरोखरच तुमच्या आठवणी, तुमच्या गोष्टी, तुमच्या कल्पना या सगळ्यांशी संवाद साधता येईल. तुम्ही जिवंत असताना जसे लोकांना तुमच्याबद्दलची माहिती मिळत होती तशीच माहिती या तुमच्या डिजिटल स्वरूपाकडून मिळणार आहे."

जर इटर्नी डॉट मी (Eterni.me) सारख्या योजना यशस्वी झाल्या तर माझ्या नातवंडांना फक्त माझ्या आईबद्दलची माहितीच मिळणार नाही. जर शक्य झाले तर ते माझ्या आईच्या डिजिटल अवताराला प्रश्नही...


...ी संख्या वाढलेली असतानाच स्पर्धाही वाढली असल्याचं त्या सांगतात. म्हणूनच अधिक प्रयत्न करणं गरजेचं असून या साईटवरून मिळणाऱ्या उत्पन्नावर अवलंबून राहणं धोक्याचं झाल्याचं त्या म्हणतात.

"एकाच गोष्टीवर अवलंबून राहणं धोक्याचं आहे. आम्ही सगळे अशा एका वेबसाईटवर अवलंबून आहोत, जिथे कोणत्याही क्षणी बदल होऊ शकतात आणि आठवडाभरात तुमचं सगळंच उत्पन्न जाण्याची शक्यता निर्माण होऊ शकते. ऑनलाईन सेक्स इंडस्ट्री ही पूर्णपणे कधीच संपुष्टात येणार नसली, तरी धोका राहतोच," त्या सांगतात.

ओन्लीफॅन्स आणि त्यासारख्या इतर व... उर्वरित लेख लिहा:

तुम्हाला अनेक तास द्यावे लागतात. तुमचं प्रोफाईल चर्चेत ठेवावं लागतं, वारंवार पोस्ट करावं लागतं. इथली स्पर्धा खूप मोठी आहे आणि याचा तुमच्या आयुष्यावर परिणाम होतो."

प्रा. साँडर्स पुढे सांगतात, "दुसरा धोका आहे डिजिटल फुटप्रिंटचा. म्हणजे इंटरनेटवर एकदा आलेली गोष्ट पूर्णपणे डिलीट करणं अतिशय कठीण आहे, आणि फार लोक याबद्दल पूर्णपणे विचार करताना दिसत नाहीत."

"पण असं असलं तरी कोणत्या वेळी काम करायचं, क्लायंटसना कधी भेटायचं हे ठरवता येत असल्याने इथे काम करणं अनेकांना सोयीचं वाटतं. इथे तुम्ही तिसऱ्या कोणासाठीतरी काम करत नसता," त्या सांगतात.

हे वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.रोज रात्री8 वाजता फेसबुकवर बीबीसी मराठी न्यूज पानावर बीबीसी मराठी पॉडकास्ट नक्की पाहा.)


...ी संघटनेचे राजू शेट्टी अशा वेगवेगळ्या नेत्यांचा या यादीत समावेश झाला आहे.

अर्थात ही केवळ माहिती देणारी यादी आहे आणि आम्ही कुणाचं समर्थन करत नाही, असं अनीश आणि देविना यांनी स्पष्ट केलंय. "इथे काही नेते आहेत जे समलिंगी हक्कांना पाठिंबा दर्शवतात, पण धर्माच्या आणि जातीच्या नावावर राजकारण करतात. बाकीच्या क्षेत्रांत उदार, खुल्या विचारांचे नसतात. मतदान हे कुठल्या एका मुद्द्यावर नाही तर सगळ्या विचारधारा लक्षात घेऊन मतदान करणं महत्त्वाचं आहे," असं ते सांगतात.

काय आहे पक्षांची भूमिका

"समलिंगी हक्कांव... उर्वरित लेख लिहा:

पक्षांच्या पलीकडे राज्यातल्या गावखेड्यांतही उमेदवारांमध्ये समलिंगी हक्कांविषयी जागरुकता वाढते आहे, असं अनीश सांगतात.

"गेल्या एका वर्षात मी महाराष्ट्राच्या अठरा जिल्ह्यांमध्ये फिरलो. कुठल्या कुठल्या भागात कुठल्या कुठल्या नेत्यांसोबत फिरलो. आणि एक गोष्ट ठळकपणे समोर आली, की आपल्याला वाटतं त्यापेक्षा जास्ती समर्थन समलिंगी हक्कांसाठी आहे."

देशातल्या इतर कुठल्याही राज्यापेक्षा महाराष्ट्रातच या चळवळीला राजकीय पाठबळ देण्यासाठी चांगली परिस्थिती आहे, असं अनीश यांना वाटतं. "ज्या महाराष्ट्रात सावित्रीबाई, फुले, आंबेडकरांची विचारधारा वाहते, ज्या महाराष्ट्रात पुरोगामी चळवळीची सुरुवात झाली, ज्या महाराष्ट्राने सामाजिक क्षेत्रात बदल घडवण्यासाठी साथ दिली आहे, त्या महाराष्ट्रात समलिंगी हक्कांसाठीचा लढा नक्कीच पुढे जाऊ शकतो."

हेही वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)


...ी संघातर्फे कर्नाटकविरुद्धची मॅच खेळत होता. या मॅचदरम्यान कोहलीच्या वडिलांचं निधन झालं. कोहली मॅच सोडून जाणं साहजिक होतं. मात्र तू खेळून मोठं व्हावंस हे तुझ्या वडिलांचं स्वप्न होतं. त्यामुळे तू खेळणं अर्धवट सोडू नकोस असं त्याच्या प्रशिक्षकांनी समजावलं.

अंत्यसंस्कार विधी केल्यानंतर दुसऱ्याच दिवशी विराट मॅच खेळण्यासाठी परतला आणि त्याने 90 धावांची खेळी साकारली. अशा कठीण प्रसंगीही कर्तव्याला प्रमाण मानल्याबद्दल त्यावेळी प्रतिस्पर्धी कर्णधारानं त्याला आलिंगन दिल्याचा फोटो त्यावेळी प्रसिद्ध झाला होत... उर्वरित लेख लिहा:

खर्च करून घेतल्याची चर्चा होती. मात्र विराटने हे घर घेतलं नाही. विराटला मुंबईत पेंटहाऊस घ्यायचं आहे. तूर्तास तो वरळीतच 40व्या मजल्यावर असलेल्या आणि समुद्राचा व्ह्यू दिसणाऱ्या घरात राहतो. या घराकरता विराट दर महिना 15 लाख रुपये भाडं देत असल्याची चर्चा आहे.

19. विराट आणि अनुष्का या सेलिब्रेटी जोडीचं लग्न इटलीतल्या तुस्कान या नयनरम्य ठिकाणी झालं.

20. हनिमूनसाठी या सेलिब्रेटी जोडीनं फिनलँडची निवड केली. लॅपलँडमधल्या आर्क्टिक सर्कल या विहंगम ठिकाणी हे दोघं गेले होते.

21. आई, भाऊ, बहीण, तिचा नवरा आणि त्यांचा मुलगा असं विराटचं कुटुंब आहे. भाचा आरव विराटच्या आयपीएल मॅचेसच्या वेळी हजर असतो.

22. वेस्ट दिल्ली क्रिकेट अकादमी याठिकाणी विराटने प्रशिक्षक राजकुमार शर्मा यांच्या मार्गदर्शनाखाली क्रिकेटची पहिले धडे गिरवले.

23. काही महिन्यांपूर्वीच विराटने ट्वीटर हँडलवर 'ट्रेलर' या चित्रपटाचं पोस्टर शेअर केलं. पोस्टरवर स्वत: विराटच आहे. हा पूर्ण लांबीचा मोठा चित्रपट आहे का डॉक्युमेंटरी आहे हे अद्याप गुलदस्त्यात आहे.

24. तिशीत पदार्पण करणाऱ्या विराटच्या कारकीर्दीचा आढावा घेणारी अनेक पुस्तकं उपलब्ध आहेत. मात्र विराटने स्वत: अद्याप चरित्र किंवा आत्मचरित्र लिहिण्याची घोषणा केलेली नाही.

25.विराटला पंजाबी गाणी मनापासून आवडतात.

26. ड्रेसिंग सेन्सच्या बाबतीत विराटला अमेरिकेचा गायक, अभिनेता, नृत्यकार जस्टिन टिंबरलेक आवडतो. टीव्ही शोच्या बाबतीत विराट होमलँड सीरिज फॉलो करतो. याव्यतिरिक्त विराट नेटफ्लिक्सवरची नार्कोस ही सीरिज पाहतो.

27. टीनएज म्युटँट निंजा टर्टल्समधलं मिचलँग्लो हे पात्र विराटला आजही आवडतं.

हे वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)


...ी सरकारी नोकऱ्यांमध्ये महिलांना 50 टक्के आरक्षणासारखे निर्णय घेतले. आता झालेल्या निवडणुकीत त्यांनी मागास जातींसाठी 27 टक्के आरक्षणाचं आश्वासन दिलंय. आदिवासींच्या जमिनीचा मुद्दाही त्यांच्या अजेंड्यावर आहे.

CNT आणि SPT कायद्यात दुरुस्ती करण्याच्या रघुवर दास यांच्या सरकारच्या निर्णयाविरोधातल्या आंदोलनाचे हेमंत सोरेन हे नेतृत्त्व करत होते. हेमंत सोरेन यांनी रघुवर दास यांच्या भूसंपादन कायद्यातल्या दुरुस्तीच्या प्रयत्नांनाही विरोध केलाय. 'जल-जंगल-जमीन' या मुद्द्यांवर हेमंत सोरेन यांच्या झारखंड मुक्ती... उर्वरित लेख लिहा:

नुष्यबाण.

हेही वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)


...ी सांगू नका.'

कोर्टात गेलो. न्यायाधीशांपुढे हात जोडले आणि म्हणालो, मला हा खटला चालवायचा नाही. मी खटला मागे घेतला. उद्धव ठाकरे त्यावेळेस हजर होते. चहासाठी त्यांनी बोलावलं. पण मी जरा कामात असल्यानं जमलं नाही.

दोन दिवसांनी बाळासाहेबांचा फोन आला. सहकुटुंब जेवायचं आमंत्रण दिलं. मी खरोखरच मुलाबाळांना, सुनांना घेऊन मातोश्रीवर गेलो. तीन तास तिथं होतो. त्या काळात आमच्यातली सगळी कटुता संपून गेली. आमची मनं जवळ आली.

तिथंच हा विषय संपला. मग ही चर्चा निवडणुकीची कशी काय होऊ शकते. आज सुरू असलेल्या मुद्द्यांव... उर्वरित लेख लिहा:

च नाहीयेत.

मी तर उघडपणे सांगतोय. सगळे लोकं वापरतायंत ते फाइव्ह स्टार 'महाराष्ट्र सदन' बांधून झालंय. त्यासाठी एक रुपया तुम्ही दिला नाही. मग तो मला 850 कोटी रुपये कुठून देईल.

दुसरी गोष्ट म्हणजे याच उद्धव ठाकरेंनी मला सामनातून पाठिंबा दिलेला आहे. संजय राऊतनं माझ्यासाठी लेख लिहिलेला आहे.

EDच्या कारवाईनंतर महाराष्ट्रातून शरद पवारांच्या बाजूनं एक लाट उसळली. परंतु त्याच दिवशी संध्याकाळी अजित पवारांनी राजीनामा दिल्यानं ती ओसरायला लागली. तुम्हाला याबद्दल काय वाटतं?

मला असं वाटतं, की त्यांनी आपल्या भावना दोन दिवस दाबून ठेवायला पाहिजे होत्या. त्यामुळं पुढचे दोन दिवस महाराष्ट्रात फक्त EDची आणि पवारांवरच्या अन्यायाची चर्चा झाली असती. ते वातावरण निवडणुकीला जास्तीत जास्त पोषक झालं असतं. परंतु त्याच दिवशी राजिनाम्याची घोषणा केल्यामुळे एकदम फोकस तिकडे वळला. त्यामुळं शरद पवार बाजूला पडले, ED बाजूला पडली.

तुम्ही राज्यातले एक महत्त्वाचे ओबीसी नेते म्हणून ओळखले जाता. तुमच्या भाषणात तुम्ही मराठा, माळी जातीचा असा उल्लेख केलेला आहे. तुम्हाला स्वतःला हा त्रास जाणवतोय का. राज्यात हा प्रश्न नेमका कसा आहे?

राज्यात हा प्रश्न अजिबात नाही. काही लोकांनी जाणूनबुजून माझ्याविरोधात हा प्रचार चालवलेला आहे. खरंतर मी कधीही मराठा आरक्षणाला विरोध केलेला नाही. ओबीसींच्या आरक्षणाला धक्का न लावता मराठा समाजाला आरक्षण द्या, ही जी पवार साहेबांची, काँग्रेसची, शिवसेना-भाजपाची भूमिका होती तीच भूमिका मी मांडली. परंतु केवळ निवडणुकीमध्ये पाडाव करण्यासाठी काही लोक याचा उपयोग करतायंत. हा प्रश्न पुन्हा-पुन्हा मांडून अडचणी निर्माण करण्याचा प्रयत्न करतायत.

राष्ट्रवादी काँग्रेसमधून सगळ्यात जास्त नेते बाहेर पडले. त्यातही दबावाचा तुम्ही आरोप करताय. पण संघटनात्मक रचनेत काही त्रुटी आहेत असं तुम्हाला वाटतं का?

तुम्ही नेमका उलटा का नाही विचार करत. हे सगळे नेते जातात आमच्यातून आणि त्यांना उमेदवारी देणाऱ्या भाजप-शिवसेनेच्या संघटनात्मक रचनेत फरक आहे असं तुम्हाला का नाही वाटत. ते साधे उमेदवारसुद्धा निर्माण करू शकले नाहीत.

हेही वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)


...ी सागर सागंतात,"आम्ही हे दीड वर्ष अक्षरशः रडत काढलं. माझी पत्नी गृहिणी आहे. माझ्याकडेही चांगली नोकरी नाही. मी एका चायनीजच्या गाडीवर काम करतो. दिवसाला 200 रुपये कमावतो. त्यामुळे हा सर्व खर्च कसा करायचा हा प्रश्न माझ्यासमोर होता. मुलं सयामी असल्यामुळे दोघांपैकी एकाला झोप आली तर दुसऱ्याला खेळावसं वाटायचं. तेव्हा त्याच्याशी खेळावं लागायचं. अन्यथा त्यालाही बळजबरी झोपावावं लागायचं. एक खेळायला लागला तर दुसरा रडायला लागायचा, असं सारखं काही ना काही होत असायचं. अशा परिस्थितीत आम्ही दीड वर्ष काढली."

तर त... उर्वरित लेख लिहा:

अशी माहिती वाडिया हॉस्पिटलच्या मुख्य कार्यकारी अधिकारी डॉ. मिनी बोधनवाला यांनी दिली आहे.

हे वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)


...ी सेवा करण्यापासून आम्ही स्वतःला रोखू शकलो नाही. हे गुरुद्वारामध्ये भाविकांची सेवा करण्यासारखंच होतं."

अब्दुल बाकी (डावीकडे)

व्हायरल झालेल्या फोटोंबाबत अब्दुल बाकी आणि त्यांच्या सहकाऱ्यांनी सांगितलं, "ज्यावेळी दुर्गा मंदिरातून शोभायात्रा सुरू झाली त्यावेळी हिंदू गल्लीतली बहुतांश माणसं शोभायात्रेसोबत पुढे गेली होती. मग आम्ही स्वयंपाक्यांसोबत महाप्रसादाचं काम सांभाळलं."

लोकांनी सांगितलं की जुन्या दिल्लीत ईदच्या काळात हिंदूसुद्धा अशा पद्धतीने छबील (प्याऊ) उभारतात.

सौहार्द्याचं हे चित्र पालटलं ... उर्वरित लेख लिहा:

े भाड्याने घर घेऊन राहत आहेत. त्यामुळे या गल्ल्या आता 60-80 च्या दशकात होत्या तशा राहिलेल्या नाही. इथली संस्कृती विस्मृतीत जात आहे. बाहेरून आलेल्या ज्या लोकांची मुलं इथे मोठी झाली त्यांना कसलीच लाज राहिलेली नाही."

लाल कुंवा बाजारातले व्यापारी सांगतात की गेल्या नऊ दिवसांत तीन दिवस बाजार पूर्णपणे बंद होते. इतर दिवशीही काही काम झालं नाही. अनेक रात्री तर आम्ही झोपलोही नाही. कारण प्रकरण हाताबाहेर जाऊ नये, अशी काळजी आम्हाला लागून होती. मात्र, पोलिसांच्या सहकार्याने परिस्थिती नियंत्रणात राहिली.

या भागातल्या ज्या जुन्या-जाणत्या लोकांशी आम्ही बोललो त्यांनी जुन्या आठवणींना उजाळा दिला. ते म्हणाले, "1986-87 आणि 1992 मध्ये बाबरी मशीद विध्वंसानंतरसुद्धा या जुन्या बाजारांमध्ये तणाव निर्माण झाला होता. काही ठिकाणी संघर्षही झाला. मात्र, आमच्या या गल्ल्यांमधल्या जमावातल्या एकानेही मंदिर किंवा मशिदीबाहेरचा एक लाईटही फोडला नाही."

बाहेरून आलेले लोक

हौज काजी पोलीस ठाण्याजवळ लोकांनी आम्हाला सांगितलं की मंगळवारी जुन्या दिल्लीतल्या नया बास, खारी बावली, फतेहपुरी, कटरा बडियान यासारख्या बाजारांमधून जी शोभायात्रा काढण्यात आली त्यात बरेज जण बाहेरून आले होते. त्यांनी प्रक्षोभक भाषणं केली, घोषणाबाजी केली.

यात विश्व हिंदू परिषदेचे आंतरराष्ट्रीय सरचिटणीस सुरेंद्र जैन यांचाही समावेश होता. दुर्गा मंदिराच्या जवळच उभारलेल्या व्यासपीठावरून ते म्हणाले, "आम्ही हौज काझीला अयोध्या बनवू शकतो. आता हिंदू मार खाणार नाहीत, हे त्यांनी लक्षात घेतलं पाहिजे."

डॉक्टर कफील सांगतात की जेव्हा ही भाषणबाजी सुरू होती त्यावेळी ते आपल्या सहकाऱ्यांसोबत व्यासपीठाच्या बाजूलाच सेवा देत होते.

हे भाषण ऐकून त्यांना वाईट वाटलं असेल का? हे आम्ही तुमच्यावर सोडतो.

मात्र 30 मिनिटं चाललेलं ते प्रक्षोभक भाषण ऐकून एका हिंदूने बीबीसीला जे सांगितलं, ते वाचा...

ते म्हणाले, "याच गली दुर्गा मंदिरामध्ये पाच वर्षांपूर्वी एक संपूर्ण इमारत जमीनदोस्त झाली होती. त्या इमारतीत 21 गरीब कुटुंबं राहायची. सर्व हिंदू होते. त्यांनी मदतीसाठी सर्वांसमोर हात पसरले. मग हळूहळू सर्व पांगले. त्यातली काही कुटुंब आजही जवळच राहतात. हे धर्म शिकवणारे त्यावेळी कुठे होते?"

हेही वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू...


...ी हिसकावून घेतले. मग मी त्यांना सांगितलं की घरी लग्न आहे आणि एवढेच पैसे आहेत माझ्याकडे. यानंतर त्यांनी मला चार हजार रुपये परत केले आणि दोन हजार ठेवून घेतले.

आम्ही कसेबसे उठलो आणि बाईकवरूनच घरी परत आलो. मी अंकिताला तिच्या माहेरी सोडलं आणि मी घरी येऊन झोपलो. झोपलो फक्त म्हणण्यापुरतं. रात्रभर डोळ्याला डोळा लागला नाही. कुणालाच काही सांगितलं नाही. हिम्मतच होत नव्हती. काय होऊन बसलं, हेच कळत नव्हतं. दुसऱ्या दिवशी गुपचूप जयपूरला निघून गेलो. तिथे मी शिकतोय. पण एकट्यानं खोलीत जायची हिम्मत झाली नाही. एका... उर्वरित लेख लिहा:

कुणासोबत होऊ नये, यासाठी गुन्हेगारांना लवकरात लवकर शिक्षा व्हावी, अशी माझी इच्छा आहे. लवकरात लवकरत, कठोरातली कठोर आणि मोठ्यात मोठी शिक्षा. माझ्या मते फाशीच झाली पाहिजे."

कायद्यात फाशीपेक्षाही मोठी शिक्षा असेल तर ती त्यांना व्हावी, असं अरुण म्हणतात. आपल्या बायकोसोबत उभं राहण्याची हिंमत कुठून मिळाली, असं विचारल्यावर ते म्हणाले, "माझं हिच्यावर खूप प्रेम आहे. लग्न झाल्यापासून."

ते म्हणतात, "घरच्यांनी साथ दिली नाही तर आपण लढायचं, हे आम्ही ठरवलंच होतं."

यानंतर ते अंकिताकडे बघून हसत विचारतात, "तुला मी आवडतो की नाही?"

पीडित स्त्री आणि तिचे पती

उत्तरादाखल अंकिता फक्त एकच शब्द उच्चारते, "आवडतात."

अरुण सांगतात, की अंकिताला डान्स करायला आवडतो आणि तिनं पोलिसात भरती व्हावं, अशी त्यांची इच्छा आहे.

कुटुंबियांचा भक्कम आधार

यावेळी अंकिता आणि अरुण दोघांचेही घरचे त्यांची सगळी काळजी घेत आहेत. अंकिताचे वडील तिला जास्तीत जास्त आराम करायला सांगतात. तिची सासू तिच्या जेवणाची काळजी घेते.

अंकिताचे वडील म्हणतात, "यात आमच्या मुलीची काय चूक? मी एकटा असतो आणि माझ्यावर पाच जणांनी हल्ला केला असता तर शरण जाण्याशिवाय माझ्याकडेही पर्याय राहिला नसता. हे कुणासोबतही घडू शकतं."

पीडितेची खोली

अरूण यांचे वडील आणि अंकिताचे सासरे म्हणतात, "आम्हाला भीती वाटतेय. मात्र, आम्ही आमच्या मुलांची साथ सोडणार नाही. गुन्हेगारी प्रवृत्तीच्या लोकांना शिक्षा झालीच पाहिजे."

कोण आहेत आरोपी आणि पोलिसांचं म्हणणं काय?

सामूहिक बलात्कार करणारे पाचही तरुण आणि व्हीडिओ व्हायरल करणारा एक तरुण असे सगळेच गुर्जर समाजातले आहेत.

यांची नावं आहेत - अशोक गुर्जर, हंसराज गुर्जर, इंद्रराज गुर्जर, महेश गुर्जर आणि छोटेलाल गुर्जर. मुकेश गुर्जरवर बलात्काराचा व्हीडिओ व्हायरल करण्याचा आरोप आहे.

या सर्वांवर आयपीसीचं कलम 147, 149, 323, 341, 354, 376-D, 506 आणि एससी-एसटी कायद्यांतर्गत गुन्हे दाखल करण्यात आले आहेत.

व्हीडिओ सोशल मीडियावर व्हायरल होऊनही एफआयआरमध्ये आयटी कायद्याचा उल्लेखही नाही. मात्र, आयटी कायद्याअंतर्गत गुन्हा दाखल करण्याचं आश्वासन पोलिसांनी दिलं आहे.

पीडितेचा पती

सर्व आरोपी आसपासच्या गावात राहणारेच आहेत. मात्र, त्यांना पूर्वी कधीच बघितलेलं नाही, असं पीडित आणि तिच्या पतीचं म्हणणं आहे. सर्व आरोपी 20-25 वयोगटातले आहेत. आतापर्यंत मिळालेल्या माहितीनुसार यातलं...


...ी होत आहे.

2011 साली हिंदू आणि मुस्लिम गटांनी अलाहबाद उच्च न्यायालयाच्या निकालाविरोधात सर्वोच्च न्यायालयात धाव घेतली. सर्वोच्च न्यायालयाने अलाहबाद उच्च न्यायालयाच्या निर्णयाला स्थगिती दिली.

4)  या प्रकरणात निकाल देणारे न्यायमूर्ती कोण आहेत?

सर्वोच्च न्यायालयाच्या पाच न्यायमूर्तींचे घटनापीठ हा निकाल दिला जाईल. भारताचे सरन्यायाधीश रंजन गोगोई या खंडपीठाचे अध्यक्ष आहेत. त्यांच्याशिवाय न्यायमूर्ती एस. ए. बोबडे, अशोक भूषण, डी. वाय. चंद्रचूड आणि एस अब्दुल नाझीर यांचा या खंडपीठामध्ये समावेश आहे.

पा... उर्वरित लेख लिहा:

त्यांनी मांडले होते.

6) बाबरी मशीद कशाप्रकारे पाडली गेली आणि त्यानंतर काय घडले?

06 डिसेंबर 1992 रोजी विश्व हिंदू परिषदेच्या कार्यकर्त्यांनी आणि भारतीय जनता पार्टीच्या काही नेत्यांनी आणि इतर संबंधित संस्थांच्या दीड लाख स्वयंसेवकांच्या (ज्यांना कारसेवक) मोर्चाचं आयोजन केलं होतं.

या मोर्चातील जमाव हिंसक झाला आणि त्यांनी सुरक्षा अधिकाऱ्यांवर नियंत्रण मिळवले. अयोध्येतील सोळाव्या शतकातील बाबरी मशीद पाडली.

तत्कालीन राष्ट्रपती शंकर दयाल शर्मा यांनी उत्तर प्रदेशची विधानसभा विसर्जित करत राष्ट्रपती राजवट लागू केली. केंद्र सरकारने एक अध्यादेश काढून सर्व वादग्रस्त जमीन संपादित केली आणि हे क्षेत्र 67.7 एकरांपर्यंत वाढवले.

या घटनेची चौकशी करण्यात आल्यानंतर यासाठी 68 लोकांना जबाबदार धरण्यात आलं. यात भाजप आणि विश्व हिंदू परिषदेच्या अनेक नेत्यांचा समावेश होता. हे प्रकरण अद्याप प्रलंबित आहे.

सध्या या प्रकरणाची सुनावणी विशेष सीबीआय न्यायाधीश एस.के.यादव करत आहेत. भाजपचे ज्येष्ठ नेते लालकृष्ण अडवाणी, मुरली मनोहर जोशी, कल्याण सिंग, विनय कटियार, उमा भारती आणि इतर नेत्यांवर याप्रकरणी आरोप आहेत.

"बाबरी मशीद पाडल्याप्रकरणी सर्वोच्च न्यायालयाच्या आदेशानुसार लखनौच्या सत्र न्यायालयात सुरू असलेली सुनावणी 30 एप्रिल 2020 साली पूर्ण होईल,'' अशी माहिती कौशिक यांनी बीबीसीला दिली.

कौशिक यांनी पुढे म्हटलं, की विशेष सीबीआय न्यायाधीश एस. के. यादव 30 सप्टेंबर 2019ला सेवानिवृत्त होत आहेत. लखनौ खटल्यासाठी त्यांना पुढील वर्षी एप्रिलपर्यंत अतिरिक्त मुदत देण्याचे आदेश सर्वोच्च न्यायालयाने दिले आहेत.''

7) अयोध्येत किती कारसेवकांचा मृत्यू झाला?

राज्य सरकारच्या अधिकृत नोंदीनुसार बाबरी मशीद पाडताना 16 कारसेवक मृत्यूमुखी पडले.

प्रशासनाच्या अधिकृत नोंदीनुसार बाबरी मशीद पाडताना 16 कारसेवकांचे मृत्यू झाले असल्याचं कौशिक यांनी बीबीसीला सांगितलं.

यानंतर देशभरात उसळलेल्या दंगलीत तब्बल 2,000 लोकांचा मृत्यू झाला.

हेही वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)


...ी होत आहे. त्याचबरोबर कोळ्यांकडून फेकलेल्या जाळ्यांमुळे, जहाजांची धडक बसल्याने समुद्री कासवांचा वावरही कमी झाला आहे. हे मासे आणि कासवं या जेली फिशना अन्न म्हणून खातात. तसंच, मुंबईच्या किनारपट्टीपासून आत समुद्रात खोलवर कचराच दिसून येतो. कचऱ्यामुळेही माशांची संख्या कमी झाली आहे. परिणामतः या जेली फिशच्या होणाऱ्या वाढीला मदत होत आहे."

जेली फिशचा मुक्काम वाढला

मुंबईच्या सागरी जीवनाचा अभ्यास करणारे आणि 'मरीन लाईफ ऑफ मुंबई'चे समन्वयक प्रदीप पाताडे यांनी याबद्दल बीबीसीशी बातचीत केली. यंदा हे जेली फिश ... उर्वरित लेख लिहा:

वर आलेल्या पर्यटकांनी आणि मुंबईकरांनी वाळूत दिसणाऱ्या जेली फिशना स्पर्श करू नये.

मानवासाठी हे फार धोकादायक नसले तरी मानवी त्वचा संवेदनशील असल्यामुळे त्याने खूप वेदना होतात अशी माहितीही देशमुख यांनी दिली.

काळजी काय घ्याल?

जेली फिशपासून सावध राहण्याचा इशारा मुंबई महापालिकेसह मरीन लाईफ ऑफ मुंबई या संस्थेनं मुंबईच्या किनाऱ्यांवर ठिकठिकाणी फलक लावून दिला आहे.

पाताडे याबाबत सांगतात, "सध्या समुद्र किनाऱ्यावर आलेल्या पर्यटकांनी आणि मुंबईकरांनी वाळूत दिसणाऱ्या जेली फिशना स्पर्श करू नये. तसंच, एखाद्याला दंश झाल्यास त्यांनी त्यावर समुद्राचं खारं पाणी टाकावं आणि लगेच सरकारी हॉस्पिटल गाठावं. कारण, त्याचे त्वचेत रुतलेले काटे लवकर काढून टाकणं आवश्यक असतं. हा दंश झाल्यानंतर सूज येते आणि वेदनाही होतात. पण यामुळे घाबरुन जाऊ नये. जर, पाण्यात उभं असताना दंश झाला असेल तर लगेच पाण्याबाहेर यावं. अशावेळी पाण्यात अजून जेली फिश चावण्याची शक्यता असते."

हेही वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)


...ी, अस एकानं चक्क शाप दिल्यावर.. तू एवढाही मोठा माणूस नाहीस, असं मी त्याला खडसावलं...", असं त्या सांगतात.

बॉलीवूडमधले दिग्गज लोक गप्प का आहेत?

फिल्म इंडस्ट्रीमधले बहुतेक दिग्गज लोक याबाबत बोलणं जाणून-बुजून टाळतात, असं अभिनेत्री राधिका आपटे सांगतात.

बॉलिवूडमधली संधी सरळ मार्गे मिळत नसल्यानं मुलींचं लैंगिक शोषण होतं, असं राधिका आपटे सांगतात.

राधिका या पहिल्यापासून पडद्यावर आणि पडद्यामागेसुद्धा महिलांच्या हक्कांचे मुद्दे मांडत आल्या आहेत. "मी या विरोधात उघडपणे आवाज उठवते. पण काही कारणांमुळे गप्प... उर्वरित लेख लिहा:

ट्रीतील अशा प्रकाराची चौकशी करण्यासाठी समिती स्थापन केली आहे.

"इंडस्ट्रीमधले लोक माझ्या नग्न फोटोंची मागणी करतात. मग मी सगळ्यांसमोर माझे कपडे काढले तर काय बिघडलं?" असं श्री रेड्डी यांनी विचारलं होतं.

काही दिवसांपूर्वी केरळमधल्या एका तरुण अभिनेत्रीचं अपहरण करून तिचा लैंगिक छळ केल्याची घटना पुढे आली. त्यानंतर इथल्या इंडस्ट्रीतील महिलांनी स्त्रियांच्या हक्कांसाठी एक समूह स्थापन केला आहे.

पुरुष अभिनेत्यांचही लैंगिक शोषण?

इंडस्ट्रीमध्ये केवळ महिलांचं शोषण होतं असं नाही. अभिनेता रणवीर सिंह यांनीही 2015मध्ये दिलेल्या एका मुलाखतीच्या आपल्यालाही कास्टिंग काउचला सामोरं जाव लागलं होतं, असं सांगितलं.

2015मध्ये एका कास्टिंग काउचच्या प्रसंगावेळी रनवीर सिंह यांना अशाच एका प्रसंगाला सामोरं जाव लागलं होतं.

रणवीर सारख्या बॉलीवुडमधल्या काही ठराविक अभिनेत्यांनी पुरुषांच्या लैंगिक शोषणाविरोधात आवाज उठवला आहे. अशाच प्रकारे अभिनेता, गायक आणि दिग्दर्शक फरहान अख्तर यांनी याबाबत जाहीरपणे आवाज उठवला आहे.

त्यांनी Men Agaisnt Rape And Discrimination (MARD) नावाच्या एका अभियानाची सुरुवात केली. याद्वारे देशातल्या दूर गावात लैंगिक शोषणाविरोधात जागरुकता निर्माण केली जात आहे.

बॉलीवुडमधल्या अशा घटना महिलांनी जाहीररीत्या मांडाव्यात, असं त्यांनी बीबीसीशी बोलताना सांगितलं. ते म्हणतात, "काही ठिकाणी आमच्या बाबत असं घडत आहे महिला जेव्हा सांगतात तेव्हा मी त्यांना गांभीर्यानं घेतो."

देशातल्या दुरच्या गावात लैंगिक शोषणाविरोधात जागृकता निर्माण करण्यासाठी अभिनेता फरहान अख्तर यांनी MARD नावाचं अभियान सुरू केलं आहे.

बॉलीवुमध्येही #metooचं वादळ निर्माण होईल अशी फरहान यांना आशा आहे. पण महिला जाहीरपणे बोलतील तेव्हाच लोकांना ते करण्याच्या अगोदर लाज वाटेल, असं त्यांचं मत आहे.

जोपर्यंत इंडस्ट्रीमधल्या मोठ्या व्यक्ती लैंगिक शोषणाविरोधात आवाज बुलंद करणार नाहीत तोपर्यंत ही परिस्थिती बदलणार नाही, असं बऱ्याच अभिनेत्रींनी बीबीसीला सांगितलं.

BBC EXCLUSIVE : राधिका आपटे आणि उषा जाधव जेव्हा कास्टिंग काऊच बद्दल बोलतात...

हेही वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)


...ी, पायाभूत सुविधा, विद्युत प्रकल्प (औष्णिक, जलविद्युत आणि अणुउर्जा प्रकल्प), गृहनिर्माण प्रकल्प, अन्य औद्योगिक प्रकल्प अशा प्रकल्पांचा समावेश आहे. म्हणजे थोडक्यात सांगायचं, तर अशा प्रकल्पांच्या उभारणीसाठी पर्यावरण मंत्रालयाची मंजुरी आवश्यक असते. ही मंजुरी मुख्यतः पर्यावरण प्रभाव मूल्यांकनाच्या आधारावरच दिली जाते.

EIA प्रक्रियेत प्रस्तावित प्रकल्पाच्या जागी असलेल्या पर्यावरणीय वैशिष्ट्यांचा अभ्यास केला जातो. उदा. तिथे कुठल्या स्वरुपाचे जलस्रोत आहेत, किंवा कुठली झाडं, जंगलं आहेत, त्यांवर प्रकल्... उर्वरित लेख लिहा:

महामार्गांचा समावेश आहे. त्या प्रकल्पांच्या पर्यावरणीय प्रभावाची माहिती सार्वजनिक केली जाणार नाही.

या प्रकल्पांमध्ये कुठल्या नियमांचं उल्लंघन होत असेल, तर केवळ सरकारी अधिकारी आणि प्रकल्पाचे पुरस्कर्तेच तक्रार नोंदवू शकतात. नागरिकांना तसे आक्षेप नोंदवता येणार नाहीत. तसंच अशा प्रकल्पांवर लोकांचं मत जाणून घेणं बंधनकारक राहणार नाही. दीड लाख चौरस मीटर क्षेत्रफळापर्यंतच्या निर्माण प्रकल्पांनाही यातून सूट देण्यात आली आहे.

पण सर्वात जास्त विरोध सार्वजनिक सुनावणीसंदर्भातील बदलांना होतो आहे. नियमांनुसार कुठल्याही प्रकल्पाची EIA प्रक्रिया पूर्ण झाल्यावर तो अहवाल लोकांसमोर सादर करणं, त्यावर जनसुनावणी (public hearing)  घेणं बंधनकारक असतं.

कारण त्यामुळे लोकांना या प्रकल्पाचा आपल्यावर काय परिणाम होऊ शकतो, हे समजून घेता येतं. त्याविषयी आपले आक्षेप नोंदवता येतात आणि त्यांचा विचार करूनच अंतिम मंजुरी देणं अपेक्षित असतं.

या जनसुनावणीसाठी आधी तीस दिवसांचा अवधी असायचा. पण आता तो कालावधी वीस दिवसांवर आणण्यात आला आहे.

'नियम बदलण्याची घाई कशासाठी?'

सध्या कोव्हिडची साथ पसरली असताना असा नवा अधिनियम आणण्याची घाई का केली जाते आहे असा प्रश्न मुंबईतील पर्यावरणप्रेमी यश मारवा विचारतात.

ते म्हणतात, "सरकारनं लॉकडाऊनच्या दिवसांत मार्चमध्ये हा मसुदा समोर ठेवण्यात आला. त्यावर लोक आपलं मत ऑनलाईन नोंदवू शकतात. पण ज्यांच्यावर अशा प्रकल्पांचा मोठा परिणाम होतो, ते दूरच्या भागातले शेतकरी, आदिवासी मात्र आपलं म्हणणं सध्याच्या परिस्थितीत मांडू शकत नाहीत. अशा काळात जनसुनावणीचा काळ तीसवरून वीस दिवसांवर आणला जातो आहे. लोकांना त्यांचं मत मांडता येणार नसेल, तर त्याला लोकशाही कसं म्हणायचं?"

South Asia Network on Dams, Rivers and People या संस्थेनंही EIA च्या नव्या मसुद्याला विरोध केला आहे.

या बदलांमुळे EIA प्रक्रिया सौम्य होते आणि बड्या सिंचन प्रकल्पांच्या बाबतीत पर्यावरणाच्या नुकसानासाठी प्रोत्साहन मिळते, असा आरोप SANDRP ने केला आहे.

ज्येष्ठ पर्यावरणतज्ज्ञ माधव गाडगीळ यांच्या मते पर्यावरण प्रभाव मूल्यांकन करणं बंधनकारक असूनही भारतात अनेक प्रकल्पांमध्ये ही प्रक्रीया केली गेलेली नाही आणि केली, तिथेही नियम मोडले गेल्याचं समोर आलं आहे.

गाडगीळ गोव्यातल्या खाणींविषयी त्यांना आलेला अनुभवही सांगतात. "गोव्यातील साधारण 75 खाणींची EIA...


...ी, हा मुद्दा कोर्टात आला होता.

कोर्ट खटल्यादरम्यान नथुराम गोडसे आणि इतर आरोपी

ज्येष्ठ घटनातज्ज्ञ, राजकीय विश्लेषक ए. जी. नुरानी यांनी बीबीसी मराठीशी बोलताना सांगितलं की गोडसे सावरकरांना गुरुस्थानी मानायचे, मात्र आपण गांधी हत्येच्या खटल्यातून सुटू की नाही, अशी भीती सावरकरांना होती.

दिगंबर बडगे या माफीच्या साक्षीदाराने दिलेल्या साक्षीत सावरकरांनी माधव आपटे आणि नथुराम गोडसे यांना गांधीहत्येपूर्वी झालेल्या भेटीत 'यशस्वी होऊन या' असं सांगितलं होतं, असं बडगे यांनी कोर्टात सांगितलं होतं.

यावेळी सा... उर्वरित लेख लिहा:

प्रकरणावर बोलताना शिवसेनेचे नेते आणि खासदार संजय राऊत म्हणाले, "वीर सावरकर हे महान होते, आहेत आणि राहतील. त्यांच्याबद्दलची आमची श्रद्धा अशा फालतू पुस्तकाने कधीच कमी होणार नाहीत. भोपाळमध्ये तयार झालेली ही घाण म्हणजे हे पुस्तक आहे. ते अनाधिकृत असून ते महाराष्ट्रात आणलं जाणार नाही. सावरकरांवर इतरांनी आम्हाला ज्ञान देण्याची गरज नाही."

विनायक दामोदर सावरकर हे नाव कायम कोणत्या ना कोणत्या कारणाने चर्चेत असतं. सावरकर हा विषय काँग्रेस विरुद्ध भाजप असा नाही.

काही दिवसांपूर्वी राहुल गांधींनी संसदेत वाढत्या बलात्कारांच्या घटनांवरून एक वक्तव्य केलं होतं. त्यावरून वादंग झाला आणि राहुल गांधींनी माफी मागावी अशी सातत्याने मागणी होऊ लागली. त्यावर "माफी मागायला मी काही राहुल सावरकर नाही," असं वक्तव्य केलं होतं. त्यावरूनही प्रचंड गदारोळ झाला होता.

महाराष्ट्रात महाविकास आघाडीचं सरकार आलंय. शिवसेनेला सावरकर कायमच वंदनीय आहेत, तर दुसऱ्या बाजूला काँग्रेस सातत्याने सावरकरांवर टीका करत असतं. त्यामुळे या वादाचा परिणाम महाराष्ट्रातील सरकारच्या स्थैर्यावर होण्याची शक्यता नाकारता येत नाही.

हेही वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)


...ी.

कम्युनिस्ट पक्षाचं वर्चस्व असल्यामुळे अशी लक्ष्यं किंवा भविष्यवाणी खरी ठरवली जातात. मग ती उद्दीष्टं वास्तवात गाठली गेली असो किंवा नसो. म्हणजे जे निष्कर्ष पक्षाने ठरवलेलं लक्ष्य पूर्ण करत नसेल ती आकडेवारी दाबली जाते.

काही अंदाजांनुसार चीनचा खरा विकास दर चीनने नमूद केलेल्या आकडेवारीच्या निम्मा आहे. गेल्या काही वर्षात काही स्वतंत्र अर्थतज्ज्ञांनी चीनच्या प्रांत स्तरावरून मिळवलेल्या आकडेवारीचा अभ्यास केला. चीनने दिलेल्या अधिकृत आकडेवारीपेक्षा त्यांचा जीडीपी विकासदर खूप कमी आहे, असं या आकडेवारी... उर्वरित लेख लिहा:

्ष शी जिनपिंग यांनी वुहानला पहिल्यांदा भेट दिली होती. त्यादरम्यान हुबेई प्रांत वगळता चीनमधल्या इतर कुठल्याच प्रांतात कोरोना पॉझिटिव्ह रुग्ण आढळला नव्हता.

हॉन्गकाँग युनिवर्सिटीच्या स्कूल ऑफ पब्लिक हेल्थचे प्राध्यापक बेन काउलिंग यांच्या मते त्यावेळी जी आकडेवारी देण्यात आली ती स्थानिक वृत्तांवर आधारित होती.

मात्र, यातला 'वृत्त' हा शब्द अतिशय महत्त्वाचा असल्याचं तज्ज्ञांना वाटतं.

ज्यावेळी राष्ट्राध्यक्ष शी जिनपिंग वुहानचा दौरा करणार होते तेव्हा जपानच्या क्योडो या वृत्तसंस्थेने एका स्थानिक डॉक्टरला कोट करत लिहिलं होतं की कोरोना संसर्गाचे जे नवीन रुग्ण आढळत आहे त्यांना अधिकृत आकडेवारीत जोडण्यात येऊ नये, असे सख्त निर्देश डॉक्टरांना देण्यात आले आहेत.

ब्लूमबर्गने यापुढे जात अमेरिकेच्या गुप्तचर यंत्रणेने दिलेल्या अहवालासंबंधी वृत्त प्रसिद्ध केलं. या वृत्तानुसार व्हाईट हाऊसला सादर करण्यात आलेल्या अधिकृत गुप्तचर अहवालात हा निष्कर्ष काढण्यात आला आहे की चीने जी आकडेवारी जाहीर केली आहे त्यातले आकडे मुद्दाम कमी करण्यात आले आहेत आणि ही आकडेवारी खोटी आहे.

आता असा प्रश्न उपस्थित होतो की आकडेवारी दडवण्यामागंच कारण काय? याची कारणं वेगवेगळी असू शकतात. जनतेला येऊ घातलेल्या आरोग्य संकटाची चाहुल लागू नये म्हणून किंवा लोकांमध्ये घबराट पसरू नये म्हणून किंवा संसर्ग फारसा पसरणार नाही आणि त्याची संपूर्ण माहिती कधीच उघड होणार नाही, या आशेमुळे कदाचित चीनने आकडेवारी दडवण्याचा प्रयत्न केला असावा.

आकडेवारी वादाच्या भोवऱ्यात

चीनने दिलेली अधिकृत आकडेवारी वैध असल्याचं मानलं तरी चीनने आजवर जाहीर केलेल्या अनेक आकडेवारीवर प्रश्नचिन्हं उपस्थित करण्यात आलं आहे.

जागतिक आरोग्य संघटनेने जानेवारी ते मार्चच्या सुरुवातीपर्यंत कोव्हिड-19 या आजाराच्या सात वेगवेगळ्या व्याख्या केल्या आहेत.

प्रा. काउलिंग म्हणतात की सुरुवातीला गंभीर न्युमोनिया झालेल्या त्याच रुग्णांवरच लक्ष केंद्रित करण्यात आलं जे वुहानमधल्या समुद्री प्राण्यांची मांसविक्री करणाऱ्या मार्केटशी संबंधित होते.

कोव्हिड-19 च्या नंतर ज्या व्याख्या करण्यात आल्या त्याचे निकष सुरुवातीपासून लागू करण्यात आले असते तर चीनमध्ये कोरोनाचा संसर्ग झालेल्या रुग्णांची आकडेवारी 2 लाख 32 हजारांच्या घरात गेली असती, असा प्रा. काउलिंग यांचा अंदाज आहे.

ते म्हणाले, "आम्हाला वाटतं की सुरुवातीच्या...


...ी.

तेव्हा भाजपचे नेते देवेंद्र फडणवीस यांनी मांडलेली भूमिका भाजपची अधिकृत भूमिका आहे का? केंद्र सरकारचे याबाबत काय मत आहे? हे जाणून घेणेही महत्त्वाचे आहे.

यासंदर्भात भाजपचे ज्येष्ठ नेते विनय सहस्रबुद्धे बीबीसी मराठीशी बोलताना म्हणाले, "देवेंद्र फडणवीस यांनी एखाद्या घटनेवर प्रतिक्रिया दिली आहे. एका छोट्या घटनेवर किती बोलणार, मला यासंदर्भात प्रतिक्रिया द्यायची नाही."असं म्हणत त्यांनी अखंड भारताविषयी भाजपच्या भूमिकेवर बोलण्यास नकार दिला.

यासंदर्भात बोलताना ज्येष्ठ पत्रकार राजू परूळेकर यांनी बीबी... उर्वरित लेख लिहा:

असा प्रश्नही त्यांनी उपस्थित केला.

"कुठलाही प्रदेश आमचा आहे असे जेव्हा आपण म्हणतो तेव्हा तिथल्या लोकांबद्दल आपल्याला प्रेम, काळजी, मातृभाव, बंधुत्व आहे अशी कल्पना असते. पाकिस्तानबद्दल प्रेम आहे अशी प्रतिक्रिया भाजपच्या कोणत्या नेत्याने आतापर्यंत दिली आहे. 'पीओके घेऊ' याचा अर्थ आक्रमण करू आणि ताबा मिळवू असा होतो. तर कराची आणि पाकिस्तानचाही असाच अर्थ होतो ना? म्हणून अव्यवहार्य तर आहेच पण ही एक घातक संकल्पना आहे. त्यांची भाषा आणि वागणूक आक्रमणकारी आहे," असा आरोपही सुधींद्र कुलकर्णी यांनी केला आहे.

या विषयाचा उगम मुंबईतील कराची बेकरीपासून झाला. याविषयी बोलताना ते सांगतात, " मी पुष्कळदा कराचीला गेलो आहे. तिथेही मुंबई, बॉम्बेच्या नावाने दुकानं आहेत. मुंबई आणि कराचीचे अगदी जवळचे नाते होते. 1965 पर्यंत फाळणीनंतर कराची आणि मुंबईला येणे जाणे सुलभ होते. संस्कृती, आर्किटेक्चर यातही समानता आहे. आपण जर प्रेमाने दोन्ही देशांनी संबंध ठेवले तर दोन चांगले शेजारील देश म्हणून राहू शकतो. पण त्याला अखंड भारत म्हणता येणार नाही."

'अखंड भारताची' संकल्पना

राष्ट्रीय स्वयंसेवक संघ, अखिल भारतीय महासभा, विश्व हिंदू परिषद अशा हिंदुत्ववादी संघटनांकडून अखंड भारताच्या निर्मितीबाबत वक्तव्य करण्यात येतात.

राष्ट्रीय स्वयंसेवक संघाकडून दरवर्षी 14 ऑगस्टला म्हणजेच स्वातंत्र्यादिनाच्या एकदिवस आधी अखंड भारत संकल्प दिवस साजरा केला जातो.

सरसंघचालक मोहन भागवत

देवेंद्र फडणवीस, राम माधव यांच्यासारख्या भाजप नेत्यांकडून येणारी 'अखंड भारता'संदर्भातील विधानं ही आरएसएसच्या विचारसरणीतून येतात अशी टीका केली जाते.

1953 साली जनसंघाच्या अखिल भारतीय महासभेनेही अखंड भारताच्या संकल्पनेवर आमचा विश्वास असल्याची घोषणा केली. याची पूर्तता करण्यासाठी प्रयत्न करू असा आम्ही संकल्प करतो असंही महासभेने जाहीर केले होते.

1983 मध्ये विश्व हिंदू परिषदेने एकात्मता यात्रा काठमांडूपासून सुरू केली होती.

2012 मध्ये झालेल्या लोकसत्ता आयडिया एक्सचेंज या कार्यक्रमात बोलताना सरसंघचालक मोहन भागवत म्हणाले, "आम्ही ज्याला अखंड भारत म्हणतो किंवा भौगोलिकदृष्ट्या 'इंडोइरानीयन प्लेट' बोलल्या जाणाऱ्या क्षेत्रातील लोकांचे डीएनए समान आहेत. याला आम्ही हिंदुत्वाचे लक्षण समजतो."

तर संघाचे मुखपत्र ऑर्गनायझरमध्ये सरसंघचालक मोहन भागवत यांनी म्हटले की, "अखंड भारत किंवा संपूर्ण समाजच खरी...


...ी.

बाळाचा मृत्यू आणि तिचं गर्भायश फाटणं या सगळ्यामुळे मला शंका येत होती.

"तुम्ही उपचार करा. मी कुटुंबियांशी बोलून येते."

मी बाहेर आले. तिचा नवरा आणि नणंद तिला हॉस्पिटलमध्ये घेऊन आले होते. मी त्यांना बोलवून परिस्थितीची कल्पना दिली. बाळाचा मृत्यू झाल्याचं आणि गर्भाशयाला दुखापत झाल्याचं आम्ही त्यांना सांगितलं. गरज पडल्यास त्यावर शस्त्रक्रिया करावी लागणार होती.

सहसा अशी बातमी सांगितल्यानंतर कुटुंबियांच्या तीव्र प्रतिक्रिया येतात. ते व्यथित होतात, चिडतात. डॉक्टर्सवर प्रश्नांची सरबत्ती करतात.
... उर्वरित लेख लिहा:

ूर्वी कधीच पाहिला नव्हता. जवळपास 8 कुशल डॉक्टर्स तो रक्तस्राव थांबवण्याचा प्रयत्न करत होते. पण आम्ही ती लढाई हरलो.

सकाळी 10 वाजता सुरू झालेला तो लढा मध्यरात्री 12 वाजता तिच्या शेवटच्या श्वासासोबत थांबला.

आम्ही बाहेर आलो. काही बायका घोळक्याने उभ्या होत्या. अमीनाच्या बहिणीचं 10 दिवसांनी लग्न होतं. सगळे नातेवाईक आलेले होते. अमीनाची 7 वर्षांची लेक कालच्यासारखीच बॅगेला घट्ट कवटाळून बाजूला उभी होती.

सगळ्यांच्या हातावर रंगलेली मेंदी होती.

माझेही हात रंगलेले होते... पण दुसऱ्याच कशाने.

त्या आमच्याकडे आशेने पहात होत्या. आम्ही त्यांना बातमी सांगितल्यानंतर हॉस्पिटलमध्ये आक्रोश झाला.

संशयास्पद मृत्यू म्हणून आम्ही सगळ्या तपशीलांसह याची तक्रार केलेली आहे.

सहन केल्याने हिंसाचार वाढतो, हिंसाचाराला बळी पडणाऱ्यांनी मदत घ्यायला हवी.

हिंसाचार जितका सहन केला जातो, त्यासोबत तडजोड केली जाते, तितका तो वाढतो, हे लक्षात घ्यायला हवं.

अशा हिंसाचाराला बळी पडणाऱ्यांना हेल्पलाईनची मदत घेता येऊ शकते.

गर्भवती महिलांसोबतच्या कौटुंबिक हिंसाचाराविषयी एक पाहणी करण्यात आली. भारतातल्या 30 टक्के गर्भवती महिलांना शारीरिक हिंसेला सामोरं जावं लागत असल्याचं यात आढळलंय.

आपण जर याविषयी बोललो, तर अधिक मारहाण होईल या भीतीने याविषयीची तक्रार केली जात नाही. म्हणूनच मारहाणीची तक्रार करणाऱ्या महिलांपेक्षा ती लपवणाऱ्यांची संख्या जास्त आहे.

अशा प्रकारचा हिंसाचार हा समाजाच्या सगळ्या थरांमध्ये आढळलाय. याला कोणताही सामाजिक वा आर्थिक अपवाद नाही.

अशा प्रकारच्या शारीरिक आणि मानसिक हिंसाचाराचा परिणाम त्या आईच्या आरोग्यावर तर होतोच, पण सोबतच अजून जन्मालाही न आलेल्या तिच्या पोटातल्या बाळाच्या वाढीवरही होतो.

कौटुंबिक हिंसाचार होणाऱ्या महिलांची वेळेआधीच प्रसूती होण्याची शक्यता असते.

तुम्ही अशा परिस्थिती आहात का, हे स्वतःच तपासून पहा :

गेल्या 12 महिन्यांत कुटुंबातल्या कोणी तुमच्यासोबत  शारिरीक हिंसा, मारहाण केली आहे का?

यातल्या एकाचं जरी उत्तर 'हो' असं असेल, तर मदत घ्या, सुरक्षित रहा.

कौटुंबिक हिंसाचाराच्या प्रकरणांमध्ये तुम्ही या नंबरवर फोन करून मदत मागू शकता.

हे वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.रोज रात्री8 वाजता फेसबुकवर बीबीसी मराठी न्यूज पानावर...


...ी. मात्र औषधामुळे बराच फरक जाणवला. मिलाला रोज 15-30 वेळा झटके यायचे. याचा कालावधी साधारणपणे दोन मिनिटांचा असायचा.

मात्र औषध घेतल्यानंतर झटक्यांची संख्या दिवसाला 20 पर्यंत खाली आली. शिवाय ते अगदीच काही सेकंदांपुरते असायचे.

ती आता ताठ उभी राहू शकते आणि तिला नीट गिळता येतं, असं तिच्या पालकांनी सांगितलं. मात्र दुसऱ्या वर्षी आजार पुन्हा बळावत असल्याचं जाणवू लागलं आणि त्यामुळे मिलाच्या प्रकृतीवर डॉक्टर आता बारकाईनं लक्ष ठेवून आहेत.

डॉ. यू सांगतात, "औषध न घेता हा आजार ज्या वेगाने बळावला असता त्यापे... उर्वरित लेख लिहा:

मातून लाखो डॉलर्स कमावण्याचं स्वप्न बघणाऱ्यांना आम्ही जे करत आहोत ते खचितच रुचणार नाही."

औषधांप्रती हा नवा दृष्टिकोन म्हणता येईल का?

नक्कीच. अनुवांशिक दोषांमुळे उद्भवणारे सात हजारांहून जास्त दुर्मिळ आजार आहे. त्यांच्यावर अजून उपचारही शोधण्यात आलेले नाही. सर्व दुर्मिळ आजार किंवा अगदी बॅटन आजाराने ग्रस्त असलेल्या सर्व रुग्णांवरही मिला प्रमाणेच उपचार करता येतील, असं नाही.

मात्र, DNAचा अभ्यास करून नेमका आजार काय आहे, याची माहिती मिळाली तर भविष्यात अशा प्रकारची वैयक्तिक औषधनिर्मिती (individualised medicine) करून अचूक उपचार करता येऊ शकतात.

मात्र, US Food and Drug Administrationच्या औषध नियामक मंडळावर असलेल्या डॉ. जेनेट वुडकॉक यांच्या मते N-of_one म्हणजेच एका विशिष्ट रुग्णासाठी तयार केल्या जाणाऱ्या वैयक्तिक औषधांमुळे नव्या समस्या निर्माण होऊ शकतात.

त्या म्हणतात, "या N-of_one परिस्थितीत एखाद्या व्यक्तीला एखादं नवं औषध देण्यापूर्वी कोणत्या प्रकारचे पुरावे लागतील? अशा परिस्थितीत सुरक्षिततेची किमान खात्री काय आहे?"

हेही वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)


...ी. विद्यापीठाच्या आवारातील विद्यार्थी सुरक्षित नसतील तर देशाची प्रगती कशी होणार," असं त्यांनी म्हटलं आहे.

"जेएनयूमध्ये विद्यार्थ्यांना मारहाण, जेएनयूत शिक्षकांना मारहाण, गुंड महिलांच्या हॉस्टेलमध्ये नासधूस करत आहेत.बेदम मारहाणीचं दृश्यं. पोलीस कुठेही नाहीत. जेएनयू प्रशासनाचा पत्ता नाही. विद्यार्थी आणि युवा वर्गाविरुद्ध सूड उगवण्याची मोदी सरकारची ही पद्धत आहे का?" असं ट्वीट काँग्रेसचे प्रवक्ते रणदीप सुरजेवाला यांनी केलं आहे.

"पोलिसांच्या सुरक्षेत गुंड जेएनयूच्या कॅम्पसमध्ये घुसले आहेत," असा आ... उर्वरित लेख लिहा:

ही करण्याचे आदेश त्यांनी दिले आहेत. याप्रकरणाची चौकशी सहआयुक्त पदावरील अधिकाऱ्याने करावी आणि त्याचा अहवाल लवकरात लवकर सादर करावा असे आदेश गृहमंत्र्यांनी दिले आहेत.

हेही वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)


...ी."

राव यांना जामिनाची मागणी

80 वर्षाचे वरवरा राव एल्गार परिषद प्रकरणी गेल्या दीड वर्षांपासून तुरुंगात आहेत. राव यांचं वय आणि ढासळणारी तब्येत यामुळे त्यांना जामीन देण्यात यावा अशी मागणी त्यांच्या कुटुंबीयांची आहे. दोन महिन्यांपूर्वी बेशुद्ध झाल्याने वरवरा यांना जेजे हॉस्पिटलमध्ये दाखल करण्यात आलं होतं. त्यांना पाईल्स आणि हृदयाशी संबंधित आजार आहे. अल्सर आणि रक्तदाबाच्या गोळ्या सुरू आहेत. राव यांना जमीन देण्यात यावा यासाठी कुटुंबीयांनी बॉम्बे हायकोर्टात याचिका दाखल केली आहे.

एन. वेणूगोपाल राव... उर्वरित लेख लिहा:

ण्यात आलं.

न्यायालयाने गेल्या वर्षी आदेश देताना या सगळ्यांना घरीच नजरकैदेत ठेवण्याचा आदेश दिला.

माओवाद्यांशी संबंध असल्याच्या मुद्यावरून वरवरा यांना याआधीही अटक करण्यात आली होती. दरम्यान सामाजिक कार्यकर्त्यांना फसवण्याचं हे षडयंत्र असल्याचं डाव्या विचारसरणीच्या लोकांनी म्हटलं होतं.

वरवरा यांच्या पत्नी हेमलता यांनी गेल्या वर्षी भारताच्या सर्वोच्च न्यायाधीशांना एक पत्र लिहून त्यांच्या सुटकेची मागणी केली होती.

वरवरा यांना पुण्यातल्या येरवडा येथील तुरुंगात ठेवण्यात आलं होतं. अटक झाल्यानंतर वर्षभरानंतरही खटल्याच्या सुनावणीला सुरुवात झाली नव्हती.

वरवरा राव यांच्या कुटुंबीयांचे आक्षेप

वरवरा यांच्या पत्नी हेमलता यांनी त्यावेळी बीबीसीला सुनावणीविषयी अधिक माहिती दिली होती.

सुनावणीत काहीही झालेलं नाही. जामीन मिळण्याच्या याचिकेवर सहा महिने सुनावणी सुरू आहे. जामीन मिळणार की नाही हे ठरवणाऱ्या न्यायाधीशांची बदली झाली. नवीन न्यायाधीश नव्याने सुनावणी करू इच्छित आहेत. उच्च न्यायायालयाकडून मदत मिळाली नसल्याचंही त्या म्हणाल्या होत्या.

ट्रायल कोर्टाने याचिका फेटाळली तर उच्च न्यायालयात दाद मागू शकता असं सांगण्यात आलं. जामीन मिळत नाही आणि सुनावणीही होत नाही अशी परिस्थिती असल्याचं त्या म्हणत होत्या.

वरवरा राव यांच्या पत्नी हेमलता

पोलीस वरवरा यांच्या नावावर संबंध नसलेली प्रकरणं जोडत आहे. भारताच्या सरन्यायाधीशांना पत्र लिहिलं. त्याला काहीही उत्तर मिळालं नाही. तेलंगणच्या मुख्यमंत्र्यांना पत्र लिहिलं. आणीबाणीच्या वेळेस वरवरा आणि महाराष्ट्राचे माजी राज्यपाल विद्यासागर राव एकाच तुरुंगात होते. त्यांनाही पत्र लिहिलं. हे पत्र मुख्यमंत्री कार्यालयाला पाठवलं. मात्र पुढे काहीही झालं नाही, असं हेमलता सांगतात.

वाढत्या वयामुळे वरवरा यांची प्रकृती ढासळते आहे. त्यांना पाईल्सचा त्रास होतो आहे. त्यांना तुरुंगात कैद्यांना मिळणाऱ्या सुविधा मिळत नाहीत. वरवरा यांना बसण्यासाठी खुर्ची किंवा खाट देण्यात आलेली नाही.

पुण्यातील तुरुंगाच्या नियमांविषयी हेमलता यांनी नाराजी व्यक्त केली होती. वरवरा यांना भेटण्यासाठी मी त्यांची पत्नी असल्याचं प्रमाणपत्र  हैदराबाद पोलिसांकडून घ्यावं लागतं. वरवरा यांचं आडनाव असणाऱ्या लोकांनाच त्यांना भेटण्याची परवानगी आहे. आमच्या मुलींनी लग्नानंतर आडनावं बदलली नाहीत. त्यामुळे त्यांना भेटायला देतात. मुलाच्या...


...ींना परत आणण्याचे कार्यक्रमही त्यानं केले आहेत. रक्तदान शिबिरंही तो घ्यायचा. आणि राजकारणापासून लांब गेला असं कसं म्हणता येईल? २०१४मध्ये त्यानं अर्जुन खोतकरांच्या निवडणुकीत शिवसेनेसाठी काम केलं होतं."

अशोक पांगारकर हे सध्या भाजपचे जालन्यात नगरसेवक आहेत.

जालन्याचे आमदार आणि राज्य सरकारमध्ये राज्यमंत्री असलेल्या अर्जुन खोतकर यांनी मात्र पांगारकरचा शिवसेनेशी आता काहीही संबंध नसल्याचा दावा 'बीबीसी मराठी'शी बोलताना केला आहे. "२०११मध्ये त्यांना उमेदवारी नाकारल्यानंतर त्यांचा पक्षाशी काहीही संबंध राहि... उर्वरित लेख लिहा:

ी पोलीस महासंचालक जयंत उमराणीकर यांच्या मते, "कोण कोणत्या संस्थेचा आहे किंवा नाही हा प्रश्न आता गौण आहे. ज्या व्यक्ती पकडल्या गेल्या आहेत त्यांची मानसिकता काय आहे, वैयक्तिक मतं काय आहेत आणि त्यांनी एकत्र येऊन कोणता कट रचला होता का हे जोपर्यंत तपासात समोर येत नाही, तोपर्यंत त्यामागे कोणी होते का हे समजणार नाही. जर या व्यक्ती एखाद्या कटासाठी एकत्र आल्या असतील तर सहाजिक विचारधाराही समान असेल. पण त्यासाठी समान हेतू आणि कट रचणे हे तपासानं सिद्ध करावं लागेल. जर कोणी संस्था यामागे असतील तर या कटामध्ये त्यांचे अन्य कार्यकर्ते, पदाधिकारी सहभागी आहेत हे तपासात समोर यावं लागेल. पण त्यासाठी ATSला तपासाला अधिक वेळ द्यावा लागेल."

"पण मला याच्यामध्ये एक नक्की पॅटर्न दिसतोय तो म्हणजे काही हिंदू तरुणांमध्ये ही मानसिकता बळावते आहे की त्यांच्या धर्मावर हल्ला होतो आहे. हा हल्ला अनेकांकडून होतोय तसा तो डाव्या उदारमतवाद्यांकडून होतो आहे, अशी भावना त्यांच्यात बळावत असावी. अशी भावना असलेले काही जण एकत्र येताहेत आणि गुन्हे घडताहेत. काही संघटना, पक्ष या प्रकारच्या भावनेला खतपाणीही घालताहेत," असं उमराणीकर पुढे म्हणतात.

या आरोपींचे एकमेकांशी संबंध कसे?

दाभोलकरांवर गोळ्या झाडणारा एक आरोपी म्हणून CBIच्या अटकेत असलेल्या सचिन अंदुरेकडे बंगळुरूच्या गौरी लंकेश हत्या प्रकरणातल्या एका आरोपीनं दिलेलं पिस्तूल सापडलं आहे, असा दावा तपास संस्थांचा आहे. अंदुरेच्या चौकशीसाठी वाढीव कोठडी मागतांना CBIने ही माहिती न्यायालयात दिली आहे. त्यामुळे दाभोलकरांचे मारेकरी आणि गौरी लंकेशचे मारेकरी एकमेकांच्या कसे संपर्कात होते, त्यांचा एकमेकांशी संबंध होता, हा संबंध कसा आणि कोणामुळे होता असे विविध प्रश्न निर्माण झाले आहेत.

सचिन अंदुरे याचे वकील मात्र CBIचा हा दावा खरा नाही असं म्हणताहेत. "सात दिवस त्यांनी अंदुरे यांची चौकशी केली, पण ज्या दाभोलकर प्रकरणात ते आरोपी आहेत त्याबद्दल त्या चौकशीतून काय समोर आलं याबद्दल ते काहीही सांगायला तयार नाहीत. या तपासात काही मिळालं नाही याकडे माध्यमांचं आणि समाजाचं लक्ष जाऊ नये यासाठी ही नवी थिअरी त्यांनी समोर आणली आहे," अशी प्रतिक्रिया अंदुरे याचे वकील प्रकाश सालशिंगीकर यांनी BBC मराठीशी बोलतांना दिली.

हे वेगवेगळ्या प्रकरणातील आणि वेगवेगळ्या ठिकाणी राहणारे संशयितांचा एकमेकांशी संपर्क कसा आला हा प्रश्न सर्वांत महत्त्वाचा...


...ींनी हायकोर्टात धाव घेतली. त्यानंतर हायकोर्टानं या शर्यतींवर बंदी घातली. आता सुप्रीम कोर्टाच्या या नव्या निर्णयामुळे बैलगाडी शर्यतप्रेमींची निराशा झाल्याचं एबीपी माझाच्या वृत्तात म्हटलं आहे.

डीएमएलटीधारकांच्या लॅब बंद झाल्यामुळे लोकांना समस्येचा सामना करावा लागेल.

डीएमएलटीधारकांच्या प्रयोगशाळा आता बंद!

रक्त, लघवी किंवा तत्सम चाचण्या करण्याचे अधिकार फक्त एमडी, डीएनबी आणि डीसीपी पॅथॉलॉजिस्टना असल्याचा निकाल सर्वोच्च न्यायालयाने दिला आहे. त्यामुळे आता डीएमएलटीधारकांच्या पॅथॉलॉजी लॅब बंद होणार अ... उर्वरित लेख लिहा:

ावणीदरम्यान हा निर्णय सुप्रीम कोर्टाने दिला.

हॉटेल आणि रेस्तराँमध्ये दिल्या जाणाऱ्या सेवा आणि एमआरपीसाठी असलेला वैधमापन कायदा यांची सांगड घालता येऊ शकत नाही, असं कोर्टानं आपल्या निकालात म्हटलं आहे.

हॉटेलमध्ये बाटलीबंद पाणी एमआरपीपेक्षा जास्त दरात सर्रास विकलं जातं. हे वैधमापन कायद्याच्या विरोधात असल्याचं सरकारचं म्हणणं होतं. याबाबतचं वृत्त इकॉनॉमिक टाइम्सनं दिलं आहे.

तुम्ही हे वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)


...ीकडची

आर्टिफिशियल इंटेलिजिन्स हेच भविष्य आहे, असं रिया बिदशहरी म्हणतात.

रिया या इराणीयन शिक्षिका आहेत. तसेच, बिदशहरी या Awecademy या ऑनलाईन लर्निंग प्लॅटफॉर्मच्या संस्थापक आणि सीईओ आहेत. त्यांनी BBC 100 Women च्या व्यासपीठावरून 'कोणताच विषय नसलेली, चार भिंतीपलीकडची' या विषयावर संवाद साधला.

मार्क आणि ज्ञान या दोन पूर्णपणे वेगवेगळ्या गोष्टी आहेत. केवळ अकॅडेमिक किंवा तांत्रिक पातळीवर नव्हे, तर बौद्धिक, सामाजिक आणि नैतिक पातळीवर शिकत असाल, तर ते अर्थपूर्ण आहे.

जे जग अस्तित्त्वातच नसेल, त्यासाठी... उर्वरित लेख लिहा:

ा कीज आणि ऑलिंपिक चँपियन बॉक्सर निकोला अॅडम्स यांचा त्यात समावेश आहे.

2019 मध्ये बीबीसी 100 वुमेन सीरीजमध्ये 'द फिमेल फ्यूचर' म्हणजेच महिलांच्या भविष्याबाबत चर्चा होणार आहे. फ्यूचरिझम म्हणजेच भविष्य पाहणं आणि सांभाळण्याची प्रक्रिया. पितृसत्ताक समाजात आजपर्यंत भविष्य बनवणं आणि सांभाळण्याची जबाबदारी फक्त पुरुषच गेत आले आहेत. पण महिलांचं भविष्य त्यांच्याच हातात असलं तर आयुष्य कसं असेल, हे यावर्षीच्या 100 वुमेन या बीबीसीच्या विशेष सिरीजमध्ये सांगण्यात येत आहे.

हेही वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)


...ीख लिहीण्याची स्टाईल वेगळी आहे, तसंच या टूलकिटमध्ये स्ट्रेटेजी म्हणून दिलेल्या घटना यापूर्वीच घडून गेलेल्या आहेत.

टूलकिट हे भविष्यात करण्याच्या गोष्टींबद्दल असतं. अल्ट न्यूजने आपल्या फॅक्ट चेकमध्ये भाजपने शेअर केलेलं टूलकिट फेक असल्याचं म्हटलंय.

तर OpIndia या मोदी सरकारची वारंवार पाठराखण करणाऱ्या वेबसाईटने अल्ट न्यूजच्या फॅक्ट चेकचा फॅक्ट चेक केलाय. अल्ट न्यूज ही काँग्रेस समर्थक वेबसाईट असून काँग्रेसला क्लीन चिट देण्यासाठी त्यांनी कोलांटउड्या मारल्याचं म्हटलंय.

अल्ट न्यूजने केलेले दावे अत्यं... उर्वरित लेख लिहा:

्याची आवश्यकता अशा अनेक वादांच्या नाट्यातला हा पुढचा आणि अधिक चिंताजनक अंक आहे का असा आणखीन एक प्रश्न यातून उपस्थित होतो.

हेही वाचलंत का?

(बीबीसी न्यूज मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी आम्हाला YouTube, Facebook, Instagram आणि  Twitter वर नक्की फॉलो करा.

बीबीसी न्यूज मराठीच्या सगळ्या बातम्या तुम्ही Jio TV app वर पाहू शकता.

'सोपी गोष्ट' आणि '3 गोष्टी' हे मराठीतले बातम्यांचे पहिले पॉडकास्ट्स तुम्ही Gaana, Spotify, JioSaavn आणि Apple Podcasts इथे ऐकू शकता.)


...ीच आहेत. फ्लू शॉट्स घेतल्याने फ्लू किंवा फ्लू सदृष्य आजाराने रुग्णालयात दाखल होणाऱ्यांची संख्या कमी होईल. 60 ते 70 टक्के रुग्णसंख्या कमी झाल्याने कोव्हिड काळात रुग्णालयांवरील ताण कमी होईल. फ्लू शॉट्स घेतल्यामुळे आजारामुळे निर्माण होणारी मॉर्बिडीटी कमी होईल. त्यामुळे फ्लू शॉट्स गरजेचे आहेत," असं हिरानंदानी रुग्णालयातील छातीरोग आणि क्रिटिकल मेडिसीनतज्ज्ञ डॉ. स्वप्नील मेहता यांनी सांगितलं.

'फ्लू' शॉटने कोरोना बरा होतो?

कोरोना व्हायरसविरोधात अजूनही कोणतीही लस किंवा ठोस औषध उपलब्ध नाही.

फ्लू श... उर्वरित लेख लिहा:

शक्यता 50 ते 60 टक्क्यांनी कमी होते. इन्फेक्शन झालंच तर शरीरातील रोगप्रतिकारक शक्तीमुळे त्याची तीव्रता आणि गुंतागुंत कमी होण्यास मदत होते," असं त्या पुढे म्हणाल्या.

कधी घ्यावा फ्लू शॉट?

डॉ. स्वप्नील मेहता पुढे म्हणतात, "जागतिक आरोग्य संघटनेने भारतात दोन वेळा पावसाळा सुरू होण्याअगोदर आणि हिवाळा सुरू होण्याआधी फ्लू शॉट घेण्याचा सल्ला दिलाय. जेणेकरून पावसाळा आणि हिवाळ्यात होणाऱ्या फ्लूच्या इन्फेक्शनपासून संरक्षण होण्यास मदत होईल. भारतात लोकांमध्ये पाश्चिमात्य देशांसारखी फ्लू शॉट्स घेण्याबाबत जागरूकता नाही. मात्र, हळूहळू भारतीयांमध्येही प्रतिबंधात्मक उपाययोजना म्हणून फ्लू शॉट्स घेण्याबाबत जागरूकता वाढते आहे."

'फ्लू' विरोधातील लसीबाबात असणारे गैरसमज

1- 'फ्लू' हा गंभीर आजार नाही-उत्तम आरोग्य असणाऱ्यांनाही फ्लू होण्याची शक्यता असते. मात्र, रोगप्रतिकार शक्ती कमी असलेल्यांना याचा धोका जास्त असतो.

2- 'फ्लू' लसीमुळे फ्लू होईल- 'फ्लू' लसीमुळे फ्लू होत नाही. लस घेतल्यानंतर अंगदुखी किंवा ताप आला तर तो सामान्य आहे. शरीराने लशीला केलेला तो प्रतिकार आहे.

3- फ्लूच्या लसीमुळे साइड इफेक्ट होतात- फ्लू लस पूर्णत: सुरक्षित आहे.

4- 'फ्लू' लस घेतल्यानतंरही फ्लू झाला. म्हणजे लस प्रभावी नाही- 'फ्लू'चे विविध प्रकार आहेत. त्यामुळे लस घेतल्यानंतरही फ्लू होऊ शकतो. कारण व्हायरस सारखा बदलत असतो.

(स्रोत -जागतिक आरोग्य संघटना)

हे वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)


...ीचं कांस्यपदक जिंकलं होतं. आजवर चार आंतरराष्ट्रीय बॅडमिंटन स्पर्धांमध्ये तिनं पदकं मिळवली आहेत. खेळाबरोबरच ती कमी उंचीच्या व्यक्तींना मार्गदर्शनही करत असते. टीव्हीवर पॅरालिम्पिक दाखवू लागल्यापासून लोकही बदलतायत असं रूहीला वाटतं.

रूही शिंगाडे

"आधी मी कुठे गेले की लोक त्रास द्यायचे, चिडवायचे. 'ही पाहा कॉमिक आली', 'बघा ही मुलगी कशी दिसते, कशी चालते', असं बोलायचे. मला खूप वाईट वाटायचं की हे असं का बोलतात आणि मी अशी का आहे.

"पण मी खेळाच्या मैदानात उतरले, तेव्हा हे बदललं. मी पहिल्यांदा आंतरराष्ट्... उर्वरित लेख लिहा:

तुम्ही एवढं बोलता कसं काय?

"माझी उंची कमी असल्यामुळं सगळे लोक माझ्याकडे आकर्षित झाले. कुणीही म्हणायचं की हा बघा ना.. एवढासाच आहे पण बोलतो खूप छान. उंची कमी आहे, हे तर मला कधी वाटतंच नाही. आणि मी म्हणतो उंचीचं करायचंय काय?"

निनाद हळदणकर, नर्तक

मुंबईचा निनाद हळदणकर वयाच्या बाराव्या वर्षापासून म्हणजे गेली 24 वर्षं इव्हेंट्स आणि शोजमध्ये डान्स करतो आहे. कमी उंचीच्या निनादला एकेकाळी लोक चिडवायचे, पण त्यानं तो नाउमेद झाला नाही.

कल्याणजी आनंदजी, जॉनी लिव्हर यांच्यासह मराठी आणि हिंदीमधल्या अनेक सेलिब्रिटीजसोबत त्यानं स्टेज शोजमध्येही काम केलं आहे. त्यासाठी पंधराहून अधिक परदेश दौरेही केले आहेत. भारत सरकारनं आयोजित केलेल्या एका कार्यक्रमासाठी पाकिस्तानात कराचीला जायची संधी मिळाली होती. निनादचं लग्न झालं असून त्याला एक मुलगीही आहे.

निनाद हळदणकर

"मी स्टेजवर येतो तेव्हा सुरुवातीला काही जणांना वाटतं हा काय करणार? पण माझा परफॉर्मन्स पाहून लोक दाद देतात. कधीकधी तर माझ्या प्रवेशाची वाट पाहात असतात. लोकांचा प्रतिसाद पाहून खूप छान वाटतं.

"आधी मी एकटा कुठे जायचो नाही. शोसाठीही बाबांना घेऊनच जायचो. पण आता मी एकटा बिनधास्त प्रवास करतो. स्वतःच्या हिमतीनं आपण पुढे जायला हवं. एअरपोर्ट आणि बसमध्येही, प्रत्येक ठिकाणी आम्हाला मदतही मिळते. पण आपणच घरातून बाहेर बसलो तर काही होणार नाही. तुमच्यात कोणतीही कला असेल ती जोपासा... मग ती कॉमेडीही का असो ना! काम करत राहायला हवं," असं निनाद आवर्जून सांगतो.

"मी कुठे जात असेन तर आजही लोक जमा होतात, चिडवतात. पण आपण घाबरून घरी बसणं, काही करायचं नाही असं वाटणं बरोबर नाही. मला वाटतं 'झिरो'मध्ये शाहरूखचं कॅरेक्टर असंच आहे. तो नॉर्मल जगू शकतो, असं दाखवलं आहे," असं निनाद सांगतो.

हे वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)


...ीचं हे रॅकेट आहे. आदिवासींच्या मजबुरीचा फायदा उठवत हे लोक त्यांचा रेशन कार्ड जप्त करतात."

या आदिवासींजवळ रोजगाराचं कोणतंही मजबूत साधन उपलब्ध नाही. महिला जंगलातून जडी-बुटी आणून विकतात आणि पुरुष खाणीत काम करतात. या कामामुळे त्यांना दिवसाला 100 ते 200 रुपये मिळतात. पण आठवड्यात फक्त दोन-तीन वेळेसच हे काम मिळतं.

जितके पैसे ही मंडळी कमावतात त्यातून डाळ आणि पीठ विकत घेणं शक्य होत नाही. बाकी गरजेचं धान्य तर लांबच राहिलं.

मोहम्मदपूर इथल्या स्वरूपी यांनीही एका वर्षापूर्वी मुलाच्या उपचारासाठी रेशन का... उर्वरित लेख लिहा:

गावांमध्ये आहे, जे रेशन कार्ड गहाण ठेवून घेतात आणि त्याबदल्यात कर्ज देतात. पण प्रश्न हा निर्माण होतो की, एका व्यक्तीच्या नावावरील रेशन कार्डवर दुसऱ्या व्यक्तीला रेशन कसंकाय मिळतं?

हाच प्रश्न आम्ही नेहा बन्सल यांना विचारला तेव्हा त्यांनी सांगितलं की, "देशात भुकेमुळे झालेल्या मृत्यूंमुळे आम्हाला सूचना देण्यात आली होती की, आधार नसेल किंवा बायोमेट्रिकशिवायही रेशन थांबवता येऊ शकत नाही."

याच नियमाचा फायदा घेत रेशन कार्ड गहाण ठेवून घेणारे खऱ्या गरजू आदिवासींचा हक्क हिरावून घेत आहेत.

कुपोषणामुळे झाले मृत्यू

गेल्या काही वर्षांत शिवपुरी आणि श्योपूर जिल्ह्यातल्या काही मुलांचा मृत्यू कुपोषणामुळे झाला होता. या भागातील हजारो मुलं कुपोषणग्रस्त आहे, असं सरकारनं मान्य केलं होतं.

कुपोषणाविषयीच्या घटना माध्यमांमध्ये येऊ लागल्या तेव्हा मध्यप्रदेशचे तत्कालीन मुख्यमंत्री शिवराज सिंह चौहान यांनी जाहीर केलं की, आदिवासी कुटुंबांना पोषक आहार मिळावा यासाठी दर महिन्याला त्यांच्या खात्यात हजार रुपये टाकले जातील.

डायरेक्ट बेनिफिट ट्रान्सफरच्या माध्यमातून काही लोकांच्या खात्यात पैसे टाकण्यात येत आहेत. पण बँक लोकांपर्यंत पोहोचावी यासाठी गावोगावी बनवण्यात आलेल्या प्राइव्हेट कियोस्क सेंटरमधून चार-चार महिन्यांमध्ये लोकांना केवळ एकदा-दोनदाच पैसे मिळतात.

देशात अन्नसुरक्षा कायदा लागू आहे. पण शिवपुरी गावचं चित्रं सरकारच्या दाव्यांमधील फोलपणा समोर आणतं. येथील चित्रं अन्नधान्य आणि रेशनचीच समस्या समोर आणत नाही, तर भ्रष्टाचार, बेरोजगारी आणि आरोग्य सेवांबद्दलही प्रश्नचिन्ह निर्माण करते.

शिवपुरीतल्या सहरिया आदिवासींच्या परिस्थितीवर अदम गोंडवी यांच्या या ओळी लागू पडतात...

सौ में सत्तर आदमी फ़िलहाल जब नाशाद है,

दिल पे रख के हाथ कहिए देश क्या आज़ाद है?

हे वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)


...ीची वाढ नीट होऊ देत नाही. असे दुसऱ्या पिढीतले डास पुनरुत्पादनक्षम होण्याआधी आणि रोगवाहक होण्याआधीच मृत्यू पावतात.

2009 ते 2010 या कालावधीत, केमॅन आयलंड्स परिसरात अशा प्रकारचे जवळपास 3 दशलक्ष जनुकीय बदल झालेले नर डास सोडण्यात आले होते. याचा परिणाम म्हणजे, ऑक्झिटेकच्या अहवालानुसार बाजूच्या परिसराशी तुलना करता या परिसरात डासांची संख्या 96 टक्क्यांनी कमी झाली. नुकत्याच ब्राझील मधील एका परिसरात केलेल्या अशाच प्रकारच्या पाहणीत, डासांची संख्या 92 टक्क्यांनी कमी झाल्याचे दिसून आले.

दुसरी बाजू...

पण द... उर्वरित लेख लिहा:

्याचे काम गेल्या 10 हजार वर्षांपासून, 'डास' या कीटकाइतकं कोणीही करू शकलेलं नाही."

एखाद्या विशिष्ट प्रजातीचे उच्चाटन हा फक्त वैद्यानिक मुद्दा नसून तात्विक ही आहे. जिथे मानव प्राणीच इतर अनेक सजीवांसाठी धोकादायक आहे, तिथं मानवानं, स्वतःसाठी धोकादायक असलेल्या एखाद्या सजीवाची प्रजाती समूळ नष्ट करणे, हे मुळीच मान्य होण्यासारखे नाही, असे युक्तिवाद काहीजण करू  शकतील.

ऑक्सफर्ड विद्यापीठाच्या, उएहिरो सेंटर फॉर प्रॅक्टिकल एथिक्सचे जॉनथन प्यू म्हणतात, "एखादी प्रजाती समूळ नष्ट करणं हे नैतिकदृष्ट्या ही योग्य नव्हे असा  प्रतिवाद असू शकतो."

अर्थात हाच युक्तिवाद सर्वच प्रजातींच्या बाबतीत लागू होत नाही, या संदर्भात प्यू म्हणतात, "आपण 'देवी'च्या रोगाला कारण ठरणाऱ्या 'व्हॅरिओला' विषाणूचं समूळ उच्चाटन केलं, ते मात्र आपण आनंदानं स्वीकारलं."

आपण विचार करायला हवा की खरंच डासांकडे काही खास क्षमता असतात का? उदाहरणार्थ, वेदनांचा त्रास जाणवेल अशी क्षमता डासांमध्ये असल्याचं ठळकपणे दिसते का? शास्त्रज्ञांच्या मते आपल्यासारखा, वेदनेला, दुखण्याला भावनिक प्रतिसाद डास देत नाहीत. शिवाय त्यांच्या पासून सुटका करून घेण्यासाठी आपल्याकडे दुसरे कोणते सबळ कारण आहे? एकच ते म्हणजे डास अनेक रोगांचे वाहक आहेत.

झिका, मलेरिया, डेंग्यू या बाबत दक्ष रहायचं म्हणून आणि परिसरातील छोट्याशा टापूतील डासांची संख्या कमी करण्यात यश मिळालं असलं तरी शास्त्रज्ञांच्या मते अख्खी प्रजाती नामशेष करणं निव्वळ अशक्य आहे, तेव्हा या प्रश्नावर चर्चा करणं म्हणजे नुसतंच कल्पनारंजन आहे.

"देअर इज नो सिल्व्हर बुलेट, यावर कोणताच रामबाण उपाय नाही," हॉक्स म्हणतात, ते पुढे असेही म्हणतात, "GM नर डास, परिसराच्या छोट्याशा तुकड्यात सोडण्याचा प्रयोग बऱ्यापैकी यशस्वी झाला असला तरी त्या छोट्याशा भूभागासाठी लाखो GM नर डास सोडावे लागतील."

"आकारानं मोठ्या परिसरात, प्रत्येक मादी डासाचे, जनुकीय बदल घडवलेल्या डासांबरोबरच मिलन होणे, ही खूप कठीण गोष्ट आहे, त्यापेक्षा आपण या उपायाची, दुसऱ्या तंत्रांशी सांगड घालायला हवी."

डासांच्या हल्ल्याशी दोन हात करण्यासाठी, जगभर नावीन्यपूर्ण उपायांचा वापर होताना दिसतो. लंडनच्या क्यू गार्डन्स मधील शास्त्रज्ञ, एक सेन्सर विकसित करत आहेत, हा सेन्सर, जवळ आलेल्या डासांच्या पंखांच्या आवाजावरून, तो कोणत्या जातीचा डास आहे ते सांगू शकेल. या शास्त्रज्ञांनी...


...ीच्या राणी लक्ष्मीबाई यांना कोणत्याही इंग्रज अधिकाऱ्याने यापूर्वी पाहिलं नव्हतं. गव्हर्नर जनरलच्या एजंटलाही तशी संधी मिळाली नव्हती. जॉन लँग यांनी राणीच्या भेटीच्या वर्णनाबरोबर झाशी संस्थानच्या श्रीमंतीचं आणि राणीच्या आदरातिथ्याचं भरपूर वर्णन केलं आहे.

जॉन लँग यांचं प्रवासवर्णन

जॉन लँग आग्र्याला आल्याचं समजल्यावर राणीने त्यांना झाशीत येण्याचं आमंत्रण दिलं. त्यांच्यासाठी रथासारखी एक घोडागाडीही पाठवली. ही गाडी एखाद्या खोलीसारखी होती असं लँग लिहितात. गाडीत राणीचे एक मंत्री, वकील आणि एक खानसामा हो... उर्वरित लेख लिहा:

त, 'तरुणपणात त्या अतिशय सुंदर दिसत असाव्यात. त्यांचा चेहरा माझ्या सौंदर्याच्या कल्पनेपेक्षा जरा जास्त गोल होता. त्यांचे हावभाव उत्तम व विचारी होते. डोळे चांगले होते आणि नाकाचा आकार नाजूक होता. त्या फार गोऱ्याही नव्हत्या आणि काळ्याही नव्हत्या.'

पुढे लँग यांनी त्यांच्या कपड्यांचं व दागिन्यांचं वर्णन केलं आहे. राणीने सोन्याच्या कानातल्याशिवाय कोणताही दागिना घातला नव्हता. त्यांनी पांढरे मलमलचे वस्त्र परिधान केलं होतं. फक्त त्यांचा आवाज निराशावादी कर्कश होता असं मात्र लँग यांनी आवर्जून लिहिलेलं आहे.

व्यायाम आणि धाडसी निर्णय

लक्ष्मीबाई राणी दररोज पहाटे उठून व्यायाम, घोडेस्वारी, हत्तीवरुन फेरफटका मारत असल्याचं अनेक इतिहासकारांनी लिहून ठेवलेले आहे. लक्ष्मीबाईंचे पती गंगाधरराव नेवाळकर यांचा मृत्यू झाल्यावर तेव्हाच्या पद्धतीनुसार केशवपन करण्याऐवजी त्यांनी एक वेगळा निर्णय घेतला होता. केशवपनाच्या ऐवजी दररोज तीन ब्राह्मणांना तीन रुपये देण्याचं प्रायश्चित्त स्विकारलं होतं.

झाशीचा किल्ला

वैधव्य आलं तरी पतीच्या पश्चात हे राज्य टिकवण्यासाठी, सर्वांचं मनोबल टिकून राहाण्यासाठी हा निर्णय राणीने घेतला असावा. आपल्या वैधव्याचं कारण राज्यकारभारात आडवं येऊ नये तसेच युद्धासारख्या हातघाईच्या प्रसंगी लोकांचा नेतृत्वावर विश्वास राहावा यासाठी लक्ष्मीबाईंनी हळदीकुंकू समारंभाचं आयोजन केलं होतं. धार्मिक कर्मकांडाचे नियम कठोरपणे पाळले जाण्याच्या काळात हा निर्णय घेणं धाडसाचाच म्हटला पाहिजे.

झाशी सोडताना

झाशीच्या राणी लक्ष्मीबाई यांच्यावर इंग्रजांचा वेढा फोडून किल्ला सोडण्याची वेळ आली तेव्हा ती एका पांढऱ्या घोड्यावर स्वार झाली. तिला या पोशाखात गोडसे भटजींनी पाहिले आणि वर्णन लिहून ठेवलं आहे.

झाशीच्या राणी लक्ष्मीबाई कशा दिसायच्या? भारतीय आणि परदेशी लेखकांनी केलेलं वर्णन

ते लिहितात 'आंगावर पायजमा वगैरे सर्व पोषाग होताच. टाकीण बूट घातले होते व सर्वांगास तारांचे कवच घातले होते. बराबर अर्थ येक पैसासुद्धा घेतला नव्हता. फक्त रुप्याचा जाब म्हणजे पेला पदरी बांधून ठेविला होता. कंबरेस ज्यंब्या वगैरे हतेरे होती. खाकेत तरवार लाविली होती आणि रेसिमकाठी धोतरानी पाठीसी बारा वर्षांचा मुलगा दत्तक घेतलेला बांधून जय शंकर असा शब्द करुन किल्याखाली स्वारी उतरली आणि सर्वांसह भर शहरांतून उत्तर दरवाज्यानी बाहेर गेली.'

महालक्ष्मी दर्शन

नेवाळकर घराण्याची...


...ीडियाचे संपादक प्रमोद आचार्य सांगतात, "सरकारमधील सदस्यांमध्ये सर्वसंमती घडवून आणणारा एकच चेहरा होता तो म्हणजे स्वतः मुख्यमंत्री मनोहर पर्रिकर यांचा. त्यांच्या या कार्यकाळात सर्वांना पसंत पडेल असा दुसरा कोणताही चेहरा तयार झाला नाही."

जर दुसरा मुख्यमंत्री नेमला नाही तर विधानसभेचं काय होणार याबद्दल आचार्य म्हणतात, " अशा स्थितीत एखाद्या सदस्यास लोकसभेच्या निवडणुकीपर्यंत तात्पुरते मुख्यमंत्रिपद देण्यात येईल किंवा लोकसभेची निवडणूक होईपर्यंत विधानसभा स्थगित अवस्थेत (सस्पेंड) ठेवावी लागेल. लोकसभा निवडण... उर्वरित लेख लिहा:

तयार झाली असल्याची चर्चा सध्या गोव्यात सुरू आहे."

पोटनिवडणुकांची परीक्षा

भारतीय जनता पार्टीला आता गोव्यामध्ये लोकसभेबरोबर पोटनिवडणुकांचीही परीक्षा द्यावी लागणार आहे. त्यामध्ये सर्वात जास्त लक्ष मांद्रे विधानसभा मतदारसंघाकडे आहे. या विधानसभेमध्ये भाजपातर्फे दयानंद सोपटे उमेदवार आहेत.

मांद्रे विधानसभा मतदारसंघ

येथे दयानंद सोपटे यांनी 2017 साली काँग्रेसच्या तिकिटावर निवडणूक लढवून भाजपाचे तत्कालीन मुख्यमंत्री लक्ष्मीकांत पार्सेकर यांना पराभूत केले होते. या मतदारसंघात लक्ष्मीकांत पार्सेकर सलग चारवेळा विजयी झाले होते हे येथे लक्षात घेतले पाहिजे.

दयानंद सोपटे आणि सुभाष शिरोडकर यांनी भाजपात प्रवेश केला.

त्यानंतर त्यांनी भाजपात प्रवेश केला. सोपटे यांच्याविरोधात पार्सेकर यांनी आपण अपक्ष निवडणूक लढवू अशी घोषणा केली. मात्र पार्सेकर यांची समजूत काढण्यात भाजपाला यश आल्याचे सांगण्यात येते. पण प्रमोद आचार्य यांच्या मते, "याबाबतीत कोणताही अंतिम निर्णय समजू नये. या मतदारसंघाबाबत अजूनही घडामोडी घडत आहेत. मनोहर पर्रिकर यांच्या पश्चात परिस्थिती कशीही बदलू शकते."

शिरोडा विधानसभा मतदारसंघ

शिरोडा विधानसभा मतदारसंघात होणारी पोटनिवडणूकही भाजपासाठी अतिशय महत्त्वाची आहे. काँग्रेसच्या तिकिटावर 2017 साली विजयी झालेले सुभाष शिरोडकर गेल्या वर्षी ऑक्टोबर महिन्यामध्ये भाजपात आले. त्यांनी भाजपाच्या महादेव नाईक यांचा पराभव केला होता.

आता पोटनिवडणुकीमध्ये सर्व चित्र पालटलं आहे. महादेव नाईक यांना काँग्रेसतर्फे तिकीट मिळण्याची शक्यता आहे. शिरोडकर यांच्या वाटेत मोठा अडथळा येण्याची शक्यता आहे तो म्हणजे महाराष्ट्रवादी गोमंतक पक्षाच्या दीपक ढवळीकर यांच्या घोषणेचा.

सत्ताधारी भाजपाचा घटक पक्ष असणाऱ्या मगोपने ही निवडणूक लढवण्याचे घोषित केले आहे. जर ढवळीकर खरंच निवडणुकीत उतरले तर शिरोडकर यांचं पोटनिवडणुकीत विजयी होण्याचं स्वप्न पूर्ण होण्यात अडथळे येतील. मात्र ढवळीकर यांची समजूत काढण्यात भाजपाला यश येईल असे स्थानिक वर्तमानपत्र 'द नवहिंद टाइम्स'ने दिलेल्या वृत्तात म्हटले आहे.

म्हापसा विधानसभा मतदारसंघ

गोव्याचे माजी उपमुख्यमंत्री फ्रान्सीस डिसूझा यांचे या वर्षी 14 फेब्रुवारी रोजी निधन झाले. डिसूझा म्हापसा मतदारसंघातून निवडून येत असत. 1999 साली गोवा राजीव काँग्रेसतर्फे जिंकल्यानंतर त्यांनी सलग चार निवडणुका भाजपाच्या तिकिटावर जिंकल्या होत्या....


...ीत जिंकवू शकत नाही.

आता जो कोणी नवीन अध्यक्ष होईल त्याला दुसऱ्या एका गांधी परिवाराचाही सामना करावा लागेल. कारण काँग्रेस एक असा पक्ष आहे जिथे सगळे लोक गांधी कुटुंबाकडेच जाणार. या देशामध्ये दरबाराची परंपरा काँग्रेसमुळेच आलेली आहे.

मी स्वतः काही नेत्यांसोबत बोलले. ते म्हणतात, आम्हाला या पदामुळे काय मिळणार? आम्ही का स्वीकारावं हे पद? एक तर आम्हाला गांधी कुटुंबाच्या कठपुतलीसारखं काम करावं लागेल आणि सगळा पक्ष आमच्यावरच हल्ला करेल.

दोराला बांधलेला दगड आणि काँग्रेसचं केंद्रीय बळ : विनोद शर्मा

आत... उर्वरित लेख लिहा:

नाही.

जर तुम्हाला जायचंच आहे तर तुम्ही तुमच्या सगळ्या नेत्यांना बोलवा, चर्चा करा, तुमचं म्हणणं मांडा आणि सांगा की अध्यक्षपदावर न राहतादेखील तुम्ही पक्षामध्ये सक्रिय असणार आहात. हे सगळं केलं असतं तर कार्यकर्त्यांचा धीर कायम राहिला असता. पक्ष फुटला नसून हा फक्त नेतृत्त्वबदल असल्याची त्यांची खात्री झाली असती.

नेतृत्त्व बदलाबाबत बोलताना मला व्यवस्थेतल्या बदलाविषयीही बोलायला आवडेल. तुम्हाला आठवत असेल की मशीरुल हसन यांनी तीन-चार भागांमध्ये काँग्रेस कार्यकारिणीच्या प्रस्तावांचा एक सारांश प्रकाशित केला होता. अशी होती पूर्वी काँग्रेसची कार्यकारी समिती, जिचे प्रस्ताव देशाचं राजकीय धोरण ठरवायचे.

'सामूहिक नेतृत्त्वाची गरज'

तुम्ही काँग्रेसची कार्यकारी समिती एक सामूहिक नेतृत्त्वं म्हणून स्वीकारायला हवी. काँग्रेस कार्यकारी समितीच्या निवडणुका व्हाव्यात. 60-70 लोकांऐवजी 12 किंवा 21 सदस्य असावेत. जे संवेदनशील असतील, विवेकी असतील आणि ज्यांना पक्षात आदर असेल.

हे सामूहिक नेतृत्व अध्यक्षाला राजकीय निर्णय घ्यायला मदत करेल. मला असं वाटतं की या नव्या सामूहिक नेतृत्वामध्ये गांधी कुटुंबालाही स्थान असेल.

हे खरं आहे की गांधी कुटुंब काँग्रेसची अडचणही आहे आणि ताकदही. अडचण यासाठी की त्याच्यामुळे काँग्रेसवर घराणेशाहीचा आरोप होतो. पण आपल्याला हे लक्षात घ्यायला हवं की गांधी कुटुंब हे लोकशाहीतल्या घराणेशाहीचं उदाहरण आहे. ते निवडणूक लढवतात, जिंकतात किंवा हरतात.

लोकशाहीतल्या घराणेशाहीचं असं दुसरं उदाहरण जगातही शोधून सापडणार नाही. ही चांगली गोष्टं आहे असं मी म्हणत नाही. पण जर तुमचं याशिवाय चालत असेल तर चालवून बघा. पण मला असं वाटतं की येत्या काळामध्ये गांधी कुटुंबाची एक ठराविक भूमिका असेल आणि ती भूमिका निर्णय घेणाऱ्या समूहापर्यंतच मर्यादित असायला हवी. नाहीतर पक्षामध्येच एक वेगळं सत्ताकेंद्र तयार होईल.

म्हणूनच मानिसकता बदलायला हवी. मनोवृत्ती बदलायला हवी. संघटनेत बदल करायला हवे आणि निर्णय घेण्याची प्रक्रियाही बदलायला हवी. काँग्रेसने सामूहिक नेतृत्वाच्या मदतीनेच पुढे जायला हवं.

हेही वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)


...ीत त्या पक्ष सोडतील का?

खडसे राष्ट्रवादीत गेले. पण मग पंकजांसाठी, त्यांनी विचार करायचाच ठरवल्यावर, कोणता पर्याय असेल?भाजप सोडल्यावर महाराष्ट्रातले तीन महत्त्वाचे पक्ष आहेत ते तीनही आता एकत्र 'महाविकास' आघाडी सरकारमध्ये आहेत. त्याच सरकारमध्ये पंकजा यांचे बंधू आणि राजकीय प्रतिस्पर्धी धनंजय मुंडे मंत्री आहेत? तिथं त्या जातील का? धनंजय हे 'राष्ट्रवादी'चे महत्वाचे नेते आहेत. मुख्य म्हणजे गोपीनाथ मुंडेंचा वारसा त्या चालवतात. त्यांचं नाराजीनाट्यही जेव्हा महाराष्ट्रात घडलं होतं तेव्हाही ते पक्ष सोडून ग... उर्वरित लेख लिहा:

ं भाजपातलं स्थान वेगळं आहे त्यामुळे त्या आहे तिथंच राहतील. शिवाय भाजपालाही त्या हव्या आहेत. म्हणूनच त्यांना केंद्रीय सचिवपदाची जबाबदारी दिली गेली. त्यामुळं तुम्हाला सामावून घेतलं जाईल हा मेसेज त्यांना गेला आहे. दुसरं म्हणजे धनंजय मुंडे 'महाविकास'आघाडीमध्ये असतांना त्या तिथं जाणार नाहीत. शिवसेनेला त्या येणं पथ्यावर पडेल पण ते सेना-राष्ट्रवादी यांच्या संबंधांवर अवलंबून असेल," असं नानिवडेकर म्हणतात.

असंच मत ज्येष्ठ पत्रकार अभय देशपांडे यांचंही आहे. "पंकजा जाणार नाहीत कारण त्या आणि खडसे आपापल्या राजकीय करिअरच्या वेगवेगळ्या टप्प्यांवर उभे आहेत. खडसे रिस्क घेऊ शकतात, पंकजा नाही. शिवाय, जशी वागणूक खडसेंना मिळाली तशी पंकजांना मिळाली नाही. खडसेंचं तिकीटच कापलं होतं. त्यामुळं असं टोकाचं पाऊन पंकजा घेणार नाहीत. एक नक्की, की या घटनेमुळं भाजपातला फडणवीस-विरोधी गट जो आहे, त्यांना बोलायला मुद्दे मिळतील," असं देशपांडे म्हणतात.

अर्थात, पंकजा मुंडेंबद्द्लही ही चर्चा एकनाथ खडसे बाहेर पडले या निमित्तानं होते आहे. गेला बराच काळ त्या शांत आहेत. पण राजकारणात शांततेचा अर्थ सारं आलबेल आहे असा होत नाही.

हेही वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता. रोज रात्री 8 वाजता फेसबुकवर बीबीसी मराठी न्यूज पानावर बीबीसी मराठी पॉडकास्ट नक्की पाहा.)


...ीत समावेश करण्यात आला.

पण हे सगळं नंतरचं. दुसऱ्याच दिवशी, म्हणजे 27 नोव्हेंबर 2008च्या सकाळी, मुंबईवरचा हल्ला अजून संपला नव्हता आणि अतिरेकी ताज, ओबेरॉय, नरिमन हाऊसमध्ये तळ ठोकून होते, तेव्हा मुंबई मिररच्या मुखपृष्ठावर कसाबचा फोटो झळकला.

तो फोटो मुंबईकर आजही विसरू शकलेले नाहीत. पण त्या फोटोनं मिळालेल्या प्रसिद्धीपासून डि'सुझा यांनी दूर राहणंच पसंत केलं. दहा वर्षांनंतरही त्यांचं मत बदललेलं नाही.

"सगळं काही संपल्यावर तुमच्या लक्षात येतं की, 'अरे, आपण काहीतरी वेगळं केलं होतं.' मला यात काही ग... उर्वरित लेख लिहा:

कोणीही पळून जाईल. त्या दिवशीही अनेक पत्रकार पळून गेले," ते सांगतात.

डि'सुझा यांना कशाची भीती वाटली नव्हती, पण ते नेमके कुठे होते, हे कळल्यावर त्यांच्या कुटुंबीयांची प्रतिक्रिया काय होती?

"त्यांना आनंद झाला की मी जिवंत आहे," डि'सुझा  हसत हसत सांगतात. "म्हणजे बघा, माझी पत्नी रोझी तेव्हा चिडली होती. कारण मी फोटो काढताना फोन स्विच ऑफ केला होता, स्टेशनवरच्या शांततेत माझ्याकडे लक्ष वेधलं जाऊ नये म्हणून. तिथे अगदी टाचणी पडली तरी आवाज येईल एवढी शांतता होती."

डि'सुझा यांच्यात ते धाडस अनेक वर्षांच्या अनुभवामुळं आलं असावं. त्यांनी त्याआधीही दंगली आणि आपत्तींचं वार्तांकन केलं होतं.

"माझ्या कामाची सुरुवात ही दंगलीपासून झाली, नागरीपाड्यातली दंगल. मी एका पोलिसावर चाकूहल्ला झालेला पाहिला आहे. त्यामुळं भीती वगैरेचं म्हणाल, तर पहिल्या दिवसापासूनच मला या सगळ्यांची सवय आहे," ते सांगतात.

2002 साली जेव्हा गुजरातमध्ये जातीय हिंसाचार सुरू होता तेव्हा डि'सुझा AFP वृत्तसंस्थेसाठी काम करत होते. त्यांनी त्यावेळी टिपलेला एक फोटो गुजरात दंगलींची ओळख बनला.

"मी 300mm लेन्सनं फोटो काढला, तेव्हा त्या व्यक्तीपासून दूर होतो. हा माणूस हातवारे करून मिरवत होता. तिथं गर्दी जमा झाली होती आणि ते कुठंतरी जाऊन हल्ला करण्याची तयारी करत होते. मी फोटो काढला. नंतर कुणी माझ्यावर टीका केली की मी जाणूनबुजून त्याला तशी पोझ द्यायला लावली. पण मी कधीच पोझ देताना फोटो काढत नाही, पत्रकार परिषदेतही नाही," ते सांगतात.

योग्य वेळ साधणं हे पत्रकारांसाठी आता आणखी महत्त्वाचं बनलं आहे हे डि'सुझा मान्य करतात. आता कुणाकडेही मोबाईल फोनमध्ये कॅमेरा असतो आणि त्या जागी जो कोणी असेल, त्याला फोटो मिळून जातात.

त्यामुळंच युवा फोटोग्राफर्सना डि'सुझा एक सल्ला देता, "तुमचं आसपास लक्ष असायला हवं. संयमी राहा, घाई करू नका की तुमच्याकडून काही निसटून जाईल. तुमचा निर्णय स्वतःच घ्या. एक क्षण थांबून आसपास पाहा आणि मगच पुढे जा. वेड्यासारखं फक्त धावत सुटू नका."

हेही वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)


...ीतरी इसम चोरून येऊन एखादी प्लेग केस होऊन आजार सुरु होण्याची बरीच भीती आहे.

सदर आजार सांसर्गिक असल्याने, आजार झालेले ठिकाण ताबडतोब लोकांनी सोडल्यास त्या लोकांत पुढे त्याचा जास्त फैलाव बरेच अंशी होत नसल्याचे अनुभवास आले आहे. जी जी घरे मोकळी करण्याबद्दल इकडून हुकूम होईल, ती ती ताबडतोब 24 तासांचे आत मोकळी करून गावाबाहेर राहण्यास निघाले पाहिजे. त्याबद्दल कोणाचीही तक्रार ऐकली जाणार नाही.

असे करण्यास लोकांस आपली इस्टेट जिनगी वगैरेबद्दलची ताबडतोब व्यवस्था लावण्यास अडचण पडेल, तरी ज्याची इच्छा आपली इस... उर्वरित लेख लिहा:

घोषित केली. सर्व लोकांनी गाव सोडल्याने डिसइनफेक्शनचे काम हाती घेण्यात येईल. डिसइनफेक्शन हा इंग्रजी शब्द जाहिरनाम्यात असाच वापरण्यात आलाय. डिसइनफेक्शन बद्दल माहिती हवी असल्यास ती देखील सेंटर प्लेग ऑफीसमध्ये उपलब्ध करण्यात आली होती.

शहरात दुकानं उघडली तर संसर्ग होण्याची भीती आहे त्यामुळे नदीजवळ जी जागा निश्चित केली गेली तिथेच लोकांना किराणा मिळण्याची सोय शाहूंच्या प्रशासनाने म्हणजेच दरबारने केली होती.

लॉकडाऊनच्या या दिवसांमध्ये हातावर पोट असणाऱ्यांचा रोजगार बुडतो याची जाणीव शाहूं महाराजांना होती. अशा मजुरांसाठी कळंब तलावावर सरकारने झोपड्या बांधल्या आणि तलावाच्या कामावर मजूरी मिळेल अशी तजवीज केली. यावरून रोजगार हमी योजनेचं उद्दीष्ठ शाहूंनी सव्वाशे वर्षापूर्वीच गाठल्याचं दिसतं.

लॉकडाऊन उठण्यापूर्वी (फेब्रुवारी 1900) डिसइनफेक्शन कोणत्या पद्धतीने आणि टप्प्याटप्प्याने कसं करावं याविषयी करवीर शहरातल्या लोकांना सूचना केल्या गेल्या. त्यासाठी पंधरा दिवसांचा अवधी दिला गेला.

दरबारचे सर्जन मेजर जॉर्ज यांनी लिहिलेल्या 'प्लेगच्या आजाराविषयी संक्षिप्त टिपणे' या पुस्तकातून घरात कपडे, भांडी, वस्तू, धान्य यांचं निर्जंतुकीकरण कसं करावं याची तपशीलवार माहिती दिली. अतिगरीबीमुळे ज्यांना रसकापूर नावाचं निर्जंतुकीकरणाचं द्रव्य परवडू शकत नाही अशांसाठी मोफतही उपलब्ध करून दिलं. आणि सगळ्यांत महत्त्वाचं म्हणजे पुन्हा आपल्या घरात राहण्यासाठी, तसंच व्यापारधंदा सुरू करण्यासाठी कमिशनरकडून पास घेणं बंधनकारक होतं.

कोल्हापूरमध्ये प्रतिबंधात्मक (Preventive) उपाय योजल्यामुळे इतर शहरांच्या मानाने कमी हानी झाली. शाहू महाराजांचे शिक्षक सर स्टुअर्ट मिटफोर्ड फ्रेजर यांना याविषयीच्या बातम्या कळल्यानंतर त्यांनी शाहूंना कौतुकाचं पत्र लिहिलं- 'I am gratified to read in the papers how highly your subjects appreciate your personal excursions in the matter of plague and famine. Stick to it, maharaja, this is the time to show what a man is made of'

रयतेचा राजा म्हणून ओळख मिळवलेल्या राजर्षी शाहू महाराजांनी प्लेगची साथ रोखण्यासाठी प्रशासन राबवलं तो दृष्टीकोन आजच्या काळालाही लागू होतो.

(संदर्भ: डॉ. जयसिंगराव पवार लिखित 'राजर्षी शाहू छत्रपती: एक मागोवा', 'राजर्षी शाहू छत्रपतींचे जाहीरनामे आणि हुकूमनामे', धनंजय कीर लिखित शाहू महाराजांचे चरित्र, कोल्हापूर...


...ीतून राष्ट्रवादी काँग्रेसचे धनंजय मुंडे निवडून आले.

'ती' चूक महागात पडली?

राज्यात महाविकास आघाडीची गणितं जुळत होती. हे सरकार स्थापन झालं तर विधान परिषदेत विरोधी पक्षनेते राहिलेल्या मुंडे यांना मोठं खातं मिळेल अशी अपेक्षा होती. 23 नोव्हेंबर 2019 ला देवेंद्र फडणवीस आणि अजित पवार यांनी पहाटे मुख्यमंत्री आणि उपमुख्यमंत्री पदाची शपथ घेतली.

यावेळी धनंजय मुंडे यांनी अजित पवारांना साथ दिल्याची चर्चा होती. ते बराच काळ संपर्कातही नव्हते. जेव्हा त्या दिवशी संध्याकाळी यशवंतराव चव्हाण सेंटरला आले तेव्हा... उर्वरित लेख लिहा:

गितला असता. काही वर्षांपूर्वी राजकारणात असे तातडीने राजीनामे मागितले गेले आहेत. पण पक्षाने अद्याप राजीनामा मागितला नाही याचा अर्थ त्यांच्याकडे यासंदर्भात ठोस पुरावा किंवा तथ्य समोर आलेले नाही. त्यामुळे पोलीस तपास करतील आणि मग पक्ष निर्णय घेईल असंच शरद पवार यांना सांगायचं असावं असं वाटतं."

'समन्वय साधून निर्णय होईल'

ज्येष्ठ पत्रकार विजय चोरमारे यांनी याबद्दल बोलताना म्हटलं, "हा धनंजय मुंडेंचा हा खासगी विषय आहे. न्यायालयाच्या नियंत्रणाखाली चौकशी होईल. समाजात या गोष्टी खूप पारंपरिक पद्धतीने पाहिलं जातं. पण व्यापक पातळीवर खूप वेगळ्या स्तरावर विचार केला जातो.

शरद पवारांचं हे आरोप गंभीर आहेत आम्ही पक्ष म्हणून विचार करू हे वक्तव्य महत्वाचं आहे. त्याचबरोबर मला जयंत पाटील यांचंही वक्तव्य महत्त्वाचे वाटते, की आम्ही आता तातडीने राजीनाम्याचा निर्णय घेणार नाही असं ते म्हणाले. त्यामुळे पक्ष पातळीवर या दोन्ही गोष्टींचा समन्वय साधून निर्णय घेतला जाईल."

हे वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.रोज रात्री8 वाजता फेसबुकवर बीबीसी मराठी न्यूज पानावर बीबीसी मराठी पॉडकास्ट नक्की पाहा.)


...ीत्या मिळणाऱ्या रबराचा वापर केला. रबर पर्यावरणपूरक असावं, याचीही त्यांनी काळजी घेतली.

मात्र, शाकाहारी काँडम बनवणारी आईन्हॉर्न पहिली कंपनी नाही. उत्तर अमेरिकेतली 'ग्राईड' कंपनीने 2013 रोजी शाकाहारी काँडम बनवलं होतं.

तेव्हापासून याचे अनेक पर्याय बाजारात उपलब्ध आहेत. आईन्हॉर्नचे बहुतांश ग्राहक 20 ते 40 वर्ष वयोगटातील आहेत आणि 60% खरेदी महिला करतात.

सीफर सांगतात, "आजही अनेकांना काँडम खरेदी करताना संकोच वाटते आणि खरेदी करताना काँडम इतर वस्तुंच्या खाली लपवतात."

"त्यामुळेच आमचा कटाक्ष होता की ग्... उर्वरित लेख लिहा:

यातून उद्योजकता संकल्पाची प्रेरणा घेण्यात आली आहे.

या संकल्पानुसार आईन्हॉर्न नफ्यातील निम्मा वाटा पर्यावरणपूरक योजनांमध्ये गुंतवतात.

कंपनीने 2010 साली आपल्या नफ्यातील 10% वाटा CO2 ऑफसेटमध्ये गुंतवला होता. ही संस्था ग्रीन हाऊस गॅसेस म्हणजेच हरितवायू कमी करण्यासाठीच्या योजनांना निधी पुरवते.

इतर लाभार्थींमध्ये बायोरे फाउंडेशनचा समावेश आहे. बायोरे फाउंडेशन सेंद्रीय कापसाच्या शेतीसाठी प्रयत्न करते.

जर्मन टॉयलेटरीज आणि घरगुती वापराच्या उत्पादनांची दिग्गज कंपनी असणाऱ्या DM सोबत झालेला करार एक मोठं यश मानलं जातं.

सीफर सांगतात, "आम्ही डीएमला आमची खरेदी आणि किरकोळ किंमतींबद्दल माहिती दिली तेव्हा त्यांना यावर विश्वासच बसला नाही."

आईन्हॉर्नच्या 7 काँडमच्या पॅकची किरकोळ बाजारातली किंमत 6 युरोंच्या आसपास आहे. इंडस्ट्रीमधल्या मोठ्या कंपन्या 8 काँडमचा पॅक 5 युरोला विकतात.

"आम्ही त्यांना सांगितलं की आम्ही आमच्या नफ्यातील 50% वाटा आम्ही पुन्हा गुंतवतो. तुम्ही वाटाघाटीत जो काही पैसा आमच्याकडून घ्याल तो पैसा एका चांगल्या कामापासून वंचित राहील."

डीएमने बार्गेनिंग बंद केली आणि अशाप्रकारे आईन्हॉर्नला जर्मनीतील किरकोळ बाजाराच्या मुख्य प्रवाहात व्यासपीठ मिळालं.

डीएमच्या मार्केटिंग आणि खरेदी विभागाचे मॅनेजिंग डायरेक्टर सबॅस्टियन बायर सांगतात की ग्राहक हळूहळू श्वाश्वत विकासाप्रती जागरूक होत आहेत. त्यामुळेच ते शाश्वत उत्पादनांचा पर्याय स्वीकारत आहेत.

जर्मन पर्यावरण संस्थेनुसार जर्मनीच्या ग्राहकांनी 2016 साली हरीत उत्पादनांवर 60 अब्ज डॉलर खर्च केले आणि हा ट्रेंड पुढेच असाच सुरू राहील, अशी अपेक्षा आहे.

ल्युनेबर्गच्या ल्युफाना विद्यापीठातील रिसर्च फेलो अॅना सुंदरमन यांचं म्हणणं आहे की शाश्वत उत्पादनांच्या मार्केटमध्ये आईन्हॉर्नच्या उत्पादनांचं स्वागत व्हायला हवं. मात्र, पर्यावरणावर यांचे दीर्घकालीन परिणाम मर्यादित आहेत.

सुंदरमन म्हणतात, "ही छोटी उत्पादनं ठीक आहेत. मात्र, आपल्याला वाहतूक आणि ऊर्जा यासारख्या क्षेत्रांवर जास्त लक्ष देण्याची गरज आहे. कारण यातून कार्बन डायऑक्साईडचं सर्वाधिक उत्सर्जन होतं."

तरीदेखील त्यांना वाटतं की पारंपरिक उत्पादनांची जितके जास्त पर्याय उपलब्ध होतील, तेवढं चांगलं.

"आईन्हॉर्न सारख्या कंपन्यांचं नेटवर्क ग्लोबल सप्लाय साखळीतील समस्या दूर करण्यासाठी सहाय्यक ठरू शकतात."

नवीन उत्पादनं, नवं...


...ीद बांधली गेली.

मशीद कधी बांधली गेली याचे ऐतिहासिक पुरावे फारसे स्पष्ट नाहीयेत. पण इतिहासकार, प्राध्यापक राजीव द्विवेदी म्हणतात की जर मंदिर पाडल्यानंतर ही मशीद बांधली गेली असेल तर यात काही आश्चर्याची गोष्ट नाहीये. कारण त्या काळात असं अनेकदा झालं आहे.

"औरंगजेबाच्या समोर कदाचित झालं नसेल, पण औरंगजेबाच्या काळात मशीद बांधली गेली हे नक्की," असं द्विवेदी म्हणतात.

म्हणजे मशीद अकबराच्या काळात दीन-ए-इलाहीच्या दर्शनासाठी बनवली गेली की औरंगजेबाच्या काळात याबद्दल तज्ज्ञांमध्ये मतभेद आहेत.

ऐतिहासिक कागद... उर्वरित लेख लिहा:

बराच्या काळात राजा तोरडमलने हे मंदिर बांधलं. जवळपास 100 वर्षांनंतर औरंगजेबाने ते उध्वस्त केलं. पुढे साधारण 125 वर्षं इथे कोणतंही विश्वनाथाचं मंदिर नव्हतं. सन 1735 साली इंदोरच्या महाराणी अहिल्याबाई होळकरांनी या मंदिराचा जीर्णोद्धार केला. तेच आजचं मंदिर."

ज्ञानवापी मशीद

योगेंद्र शर्मा पुढे असंही म्हणतात की,  "पुराणात ज्या विश्वनाथ मंदिराचा उल्लेख आहे त्या मंदिराचा आजच्या मंदिराशी काही संबंध आहे का? तेच हे मंदिर आहे का याचं स्पष्ट उत्तर कोणी इतिहासकार देऊ शकत नाहीत. ज्ञानवापीजवळ असलेल्या आदिविश्वेश्वर मंदिराबद्दल असं म्हणतात की पुराणत उल्लेख असलेलं हेच ते मंदिर आहे. मंदिर भग्न झाल्यानंतर इथे मशीद बनली आणि इथे असलेल्या ज्ञानवापी विहिरीच्या नावावरून मशिदीचंही नाव ज्ञानवापी पडलं. ज्ञानवापी विहीर अजूनही इथे आहे."

कोणत्या काळात ज्ञानवापी मशीद बांधली गेली?

प्रमाणित ऐतिहासिक कागदपत्रांमध्ये ज्ञानवापीचा पहिला उल्लेख 1883-84 मध्ये केलेला आढळतो. सरकारी गॅझेटमध्ये या मशिदीचा उल्लेख जामा मशीद ज्ञानवापी असा केलेला आहे.

सय्यद मोहम्मद यासीन म्हणतात की, "मशिदीत त्याआधीची कोणतीही गोष्ट नाही ज्याने हे सिद्ध होईल की ही मशीद कधी बांधली गेली आहे. गॅझेटच सगळ्यात जुनं आहे. याचाच आधार घेऊन 1936 साली कोर्टात एक केस दाखल झाली होती आणि कोर्टाने हे मान्य केलं होतं की ही मशीदच आहे. कोर्टाने मान्य केलं होतं की खालपासून वरपर्यंत ही वास्तू मशीद आहे आणि वक्फ प्रॉपर्टी आहे. नंतर हायकोर्टाने या निर्णय योग्य ठरवला. या मशिदीत 15 ऑगस्ट 1947 नाही तर 1669 पासून, म्हणजे जेव्हापासून ही मशीद बनली, तेव्हापासून नमाज पढला जातोय. कोरोना काळातही हा दिनक्रम थांबला नाही."

एसएम यासीन

अर्थात ही मशीद 1669 साली बांधली गेली की नाही याचे कोणतेही पुरावे उपलब्ध नाहीत ज्यामुळे सय्यद मोहम्मद यासीन यांच्या दाव्याची पुष्टी होऊ शकेल.

यासीन म्हणतात की मशिदीच्या पश्चिमेला दोन कबरी आहेत जिथे दरवर्षी उरूस भरायचा. त्यांच्यामते सन 1937 निर्णयानेही तिथे उरूस भरवण्याची परवानगी दिली. अजूनही या कबरी सुरक्षित आहेत पण आता तिथे उरूस भरत नाही. या दोन कबरी कोणाच्या आहेत हे मात्र कळलेलं नाही.

आणखी काही रंजक किस्से

विश्वनाथ मंदिर पाडणं आणि तिथे मशीद बांधण्यावरून आणखीही काही रंजक किस्से कानावर येतात.

प्रसिद्ध इतिहासकार डॉ. विश्वंभर नाथ पांडेय यांनी आपलं पुस्तक 'भारतीय...


...ीद्वारे मेसेज पाठवल्याबद्दल कंपनी दर महिन्याला 20 लाख अकाऊंट्स बॅन करत असल्याचंही त्यांनी सांगितलं. याशिवाय कंपनीने सुरू केलेली जनहितार्थ मोहीम आतापर्यंत लाखो भारतीयांपर्यंत पोहोचली असल्याचं व्हॉट्सअॅप कंपनीचं म्हणणं आहे.

पण मेसेज कोणी पाठवला हे 'ट्रेस' करण्यात यावं असी मागणी सरकारने केल्याने 'प्रायव्हसी अॅक्टिव्हिस्ट' चिंतेत आहेत.

व्हॉट्सअप

ज्या संदेशांमुळे हिंसा आणि हत्यांना चिथावणी मिळते अशा संदेशांवर पाळत ठेवायची असल्याचं सरकारचं म्हणणं आहे. पण याचा वापर सरकारच्या टीकाकारांवरही केला जाई... उर्वरित लेख लिहा:

अडचणी आहेत.

ज्या माध्यमांचे वा प्लॅटफॉर्म्सचे भारतात 5 दशलक्षांपेक्षा जास्त युजर्स आहेत, त्यांचं भारतामध्ये स्थानिक कार्यालय गरजेचं असेल, अशी मागणी या नवीन नियमांद्वारे करण्यात येतेय.

म्हणजे एखादी अडचण उद्भवल्यास त्यासाठी दोषी कोणाला धरायचं, हा प्रश्न सोडवण्यासाठी अशी मागणी करण्यात येतेय.

या नवीन नियमांचा सोशल मीडियासोबतच इतर  माध्यमांवरही परिणाम होईल. जर हे नवीन नियम अस्तित्त्वात आले तर विकीपीडियासारख्या प्लॅटफॉर्मना भारतीयांसाठीचा अॅक्सेस बंद करावा लागेल. शिवाय जर या नियमांचं पालन केलं नाही तर झपाट्याने लोकप्रिय होणाऱ्या सिग्नल वा टेलीग्रामसारख्या अॅप्सचं काय होणार, हे देखील अद्याप स्पष्ट नाही.

या नियमांच्या विरोधात सध्या प्रायव्हसी अॅक्टिव्हिस्टनी ठाम पवित्रा घेतलेला आहे. संदेशांवर नजर ठेवणं आणि संदेश कोणी पाठवला हे ट्रेस करण्याच्या हे कार्यकर्ते विरोधात आहेत.

पण असे सोशल मीडिया प्लॅटफॉर्म बंद पाडण्याच्या वा त्यांच्या कामकाजात अडथळा आणण्यापेक्षा यावर तोडगा काढण्याची सरकारची इच्छा असल्याचं काहींचं मत आहे.

"प्रशासकीय अधिकारी, राजकारणी, पोलिस सगळेच व्हॉट्सअॅप वापरतात. ते बंद व्हावं अशी कोणाचीच इच्छा नाही. फक्त खऱ्या आणि गंभीर अडचणी सोडवण्यासाठी व्हॉट्सअॅपने अधिक गांर्भीयाने पावलं उचलावीत अशी त्यांची इच्छा आहे," एका जागतिक टेक्नॉलॉजी कंपनीच्या 'इंडिया पॉलिसी हेड'ने मला सांगितलं.

पण म्हणजे नेमक्या कोणत्या उपाययोजना करायला हव्यात, हे मात्र त्यांना इतरांप्रमाणेच सांगता आलं नाही.

(प्रशांतो के रॉय हे एक टेक्नॉलॉजी विषयक लेखक आहेत.)

हे वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)


...ीन मंजूर करण्यात आली," असं दाभाडे यांनी सांगितलं.

बीबीसी मराठीचा पाठपुरावा

बीबीसी मराठीने एप्रिल 2019 मध्ये केलेल्या पाठपुराव्यामुळे या कारवाईला गती मिळाली, असं अधिकाऱ्यांनी मान्य केलं.

दिंडोरीचे उपविभागीय अधिकारी (प्रांत अधिकारी) संदीप आहेर सांगतात, "एप्रिलमध्ये बीबीसी मराठीवर त्यांच्याविषयीची बातमी बघितल्यानंतर मी आमच्या स्तरावर त्यांचा दावा प्रलंबित आहे का, याची तपासणी केली होती. माझ्या आधीच्या अधिकाऱ्यांनी नोव्हेंबर-डिसेंबर 2018मध्येच जिल्हास्तरीय वनहक्क समितीकडे दावा मंजुरीसाठी पाठवल्या... उर्वरित लेख लिहा:

मी पेरणार आहे."

शेकूबाई आता नव्या उत्साहाने कामाला लागल्या आहेत.

(व्हीडिओ - प्रवीण ठाकरे, एडिटिंग - आशिष कुमार)

हेही वाचलंत का?

हेही नक्की पाहा

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)


...ीन राज्यांत विधानसभा निवडणूका होणार आहेत.

पण काँग्रेस या तिन्ही राज्यांत भाजपशी लढण्याच्या स्थितीत नाही. कारण राहुल गांधी यांच्या राजीनाम्यानंतर पक्षांतर्गत वाद वाढलेला आहे. ज्योतिरादित्य सिंदिया, मिलिंद देवरा आणि सचिन पायलट यांच्यासारख्या युवा नेत्यांचा जुन्या पिढीतल्या नेत्यांसोबत असणारा वाद चव्हाट्यावर आलाय. यामुळे काँग्रेसमध्ये फूट पडण्याचीही शक्यता आहे.

पश्चिम उत्तर प्रदेशातील पराभवाची जबाबदारी स्वीकारत ज्योतिरादित्य सिंदिया यांनीही राजीनामा दिला. त्याचसोबत, मुंबई काँग्रेसचे अध्यक्ष मिलिं... उर्वरित लेख लिहा:

ँग्रेस सत्तेत आल्यानंतर आपल्याला मुख्यमंत्री बनायचं आहे, याचेही त्यांनी स्पष्ट संकेत दिले होते. पण पद आपल्याकडून हिसकावून अशोक गहलोत यांना देण्यात आल्याचं सचिन पायलट यांचं म्हणणं आहे.

काँग्रेसचे राजस्थानातील एक ज्येष्ठ नेते म्हणतात,"अशोक गहलोत यांनी काँग्रेसचं राष्ट्रीय अध्यक्षपद सांभाळायला हवं. कारण ते लोकप्रिय दलित नेते आहेत."

अशोक गहलोत हे काँग्रेसच्या या सापशिडीच्या राजकारणातले जुने-जाणते खेळाडू आहेत. राजस्थानचं मुख्यमंत्रीपद सोडायला ते तयार नाहीत. अशोक गहलोत यांनी जाहीरपणे म्हटलंय की, "राहुल गांधी यांच्या राजीनाम्याने काँग्रेसमधील सर्व नेत्यांना प्रेरणा मिळाली." पण त्यांनी स्वतः मात्र प्रेरणा घेत राजीनामा दिला नाही.

फूट पडण्याची शक्यता

काँग्रेस कार्यकारिणीच्या सर्व सदस्यांनी आपल्या सोबतच राजीनामा द्यावा अशी राहुल गांधीची इच्छा होती. पण प्रत्यक्षात असं कुणीच केलं नाही. त्यामुळे राहुल गांधी नाराज आहेत. राहुल गांधींनाही हेही कळून चुकलंय की, काँग्रेसने जो कामराज-2 आराखडा तयार केला होता, तो पूर्णपणे अयशस्वी ठरलाय. कोणतीही जबाबदारी न घेता पदावर राहण्याची इच्छा असणाऱ्या ज्येष्ठ नेत्यांचा यात हात होता.

अशा परिस्थितीत काँग्रेसमध्ये फूट पडण्याची शक्यता आहे. मध्य प्रदेशात काँग्रेसचं सरकार कोसळल्यास असं होऊही शकतं. 'नेतृत्त्वहीन काँग्रेस' आतून पोखरली गेलीय. काँग्रेसची विचारसरणी काय आहे, काँग्रेस कुणाचं प्रतिनिधीत्त्व करते, याची कुणालाच फिकीर नाही.

सर्वांना एवढंच माहित आहे की, काँग्रेस हा गांधी घरण्याचा पक्ष आहे. काँग्रेसने नव्याने उभारी घेणं सोडून द्या, पण सद्यस्थितीत काँग्रेसने टिकून राहणंही मोठं कठीण होऊन बसलं आहे. सध्याच्या घडामोडी पाहता काँग्रेस कायमची संपण्याचीच शक्यता अधिक आहे.

एकीकडे मोदी-शाह यांनी भाजपमध्ये घराणेशाहीला एकप्रकारे परवानगी दिली आहे, दुसरीकडे त्यांनीच गांधी कुटुंबातल्या पाचव्या पिढीला गर्विष्ठ, जनतेपासून नाळ तुटलेली आणि सत्तेसाठी हपापलेली ठरवलं आहे.

सध्या संपूर्ण विरोधी पक्ष कोलमडला आहे. भाजपसारख्या ताकदवान सत्ताधारी पक्षाविरोधात लढू शकेल, अशा विरोधी पक्षाची देशाला नितांत गरज आहे. कुठलीही लोकशाही सक्षम विरोधी पक्षाविना यशस्वी होऊ शकत नाही.

हेही वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज...


...ीन संस्कृती (Megalithic Culture)

महापाषाणयुगाला (Megalithic) महाश्मयुगीन व बृहदश्मयुगीन ज्याला या नावानेही ओळखले जाते. हे नाव त्यांच्या ओबडधोबड शिळांची रचना करून स्मारकं उभारण्याच्या पद्धतीमुळे मिळाले. मानवी सांस्कृतिक इतिहासात महापाषाणयुग वैशिष्ट्यपूर्ण व महत्त्वाचे ठरलेले आहे.

त्याचं कारण म्हणजे या संस्कृतीचे अवशेष जगात जवळपास सर्वत्र मिळतात आणि महापाषाणयुगीन दफन पद्धतीशी संलग्न असलेल्या काही प्रथा आताही मोजक्या ठिकाणी प्रचलित आहेत.

कोरंबी (ता. नागभीड, जि. चंद्रपूर) येथील शिलापेटिका शीर... उर्वरित लेख लिहा:

प्रामुख्याने दक्षिण भारतात आढळून येतात. तर महाराष्ट्रात जवळपास अंदाजे सर्वाधिक स्थळं ही पूर्व विदर्भात आहेत.

अमितने भारतीय पुरातत्व विभागाकडे दिलेल्या माहितीनंतर पुरातत्व विभागातर्फे यावर संशोधन होणार आहे. नागपूर पुरातत्व विभागाचे सहाय्यक संचालक डॉ. विराग सोनटक्के यांनी सांगितलं की, "विदर्भामध्ये दहा वर्षापूर्वी अशा प्रकारची एकाश्म स्मारकं फार कमी होती. मात्र असं लक्षात आलं की, जो जंगलव्याप्त भाग आहे तिथे असा प्रकारची स्मारकं मोठ्या प्रमाणावर आहेत. शासनाकडून या सगळ्या स्मारकांची पाहाणी करण्यात येत आहे.

"यामध्ये भारतीय पुरातत्व सर्व्हेक्षण यांनी या ठिकाणांची पाहाणी केलेली आहे. तसेच गवेशणाचा एक मोठा प्रकल्प त्यांनी हाती घेतला आहे. राज्य शासनाकडून या भागाची आम्ही पाहाणी केलेली आहे. यामध्ये प्रथम त्या स्मारकांचे, दफनभूमीचे डॉक्यूमेंटेशन करणे, त्यांची मोजमाप घेणे आणि त्यामध्ये काही महत्त्वाचे पुरावशेष आहेत का? ते किती जुने आहेत या सर्वांचा विचार करून आम्ही तसा प्रोजेक्ट हातामध्ये घेणार आहोत."

महापाषाणयुगीन संस्कृतीचा प्रभाव व निरंतरता

गडचिरोली जिल्ह्यातील भामरागड, सिरोंचा येथील नक्षलग्रस्त अतिदुर्गम भागातील माडिया गोंड जमातीमध्ये आजही मृत व्यक्तीला दफन करून त्याच्या स्मरणार्थ असे शिलास्तंभ उभारण्याची प्रथा आहे. मृतात्म्याचे दैवतीकरण आणि मृत्यूनंतरच्या जगाबद्दलचे कुतुहूल यातून ही प्रथा उदयास आलेली दिसून येते. यात त्या दफनभूमीचे पावित्र्य सुद्धा अभिप्रेत असल्याने त्यास विलक्षण महत्व आहे.

इतिहासपूर्व काळातील या प्रथा आजही आपल्या सामाजिक व सांस्कृतिक जीवनात ठळकपणे अबाधित राहिल्याचे दिसून येते. मग तो "शहीद स्मारक" वा "अमर जवान" म्हणून हौतात्म्य पत्करणाऱ्या सैनिकांचा स्मारक शिलास्तंभ असो वा 'शक्तिस्थल' म्हणून ओळखला जाणारा माजी पंतप्रधान इंदिरा गांधींचा स्मारक असो.

हे वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)


...ीन हॉर्मोन अंडाशयातील नैसर्गिकरीत्या तयार होणाऱ्या टेस्टोस्टेरॉनची निर्मिती थांबवते. यामुळे शुक्राणूंची खूप कमी निर्मिती होते.

दुसरीकडे या जेलमधील टेस्टोस्टेरॉन कामभावना आणि इतर कार्य सुरू ठेवते.

दरम्यान, वॉशिंग्टन स्कूल ऑफ मेडिसीनचे प्रा. वँग, डॉ. स्टेफनी पेज आणि त्यांचे सहकारी DMAU नावाच्या एका वेगळ्या कम्पाउंडवरही अभ्यास करत आहेत. याचा देखील पुरुष संतती प्रतिबंधक उपाय म्हणून वापर करू शकतील का, यावर सध्या संशोधन सुरू आहे.

या गोळीचीही 100 जणांवर चाचणी घेण्यात आली. या गोळ्यांवर पुढच्या टप्प... उर्वरित लेख लिहा:

िती क्षेत्र पुरुषांसाठी संतती प्रतिबंध करणाऱ्या औषधावरील संशोधनाबाबत उदासीन आहे.

ते म्हणतात, "मला वाटतं या क्षेत्राला संभाव्य बाजारपेठेविषयी शाश्वती वाटत नाही."

"ही एक मोठी कहाणी आहे आणि निधीचा तुटवडा, हादेखील यातील एक महत्त्वाचा भाग आहे."

पण पुरुषांमध्ये या औषधीला स्वीकृती मिळेल का, हाही एक प्रश्न आहे?

औषधनिर्मिती क्षेत्रातून गुंतवणूक होत नसल्याने संशोधकांना चॅरिटेबल ट्रस्ट आणि शैक्षणिक क्षेत्रातून देण्यात येणाऱ्या देणग्यांवर अवलंबून राहावे लागते. या प्रक्रिया वेळखाऊ आहे.

शेफिल्ड विद्यापीठातील अँड्रोलॉजीचे प्राध्यापक अॅलेन पॅसी सांगतात, "पुरुषांसाठी संतती नियमनाच्या गोळ्या किंवा इंजेक्शनावर झालेल्या संशोधनाचा इतिहास फारसा आशादायी नाही. त्यांना फार यश मिळालेले नाही. मात्र नवीन प्रयोग होत आहेत, ही चांगली गोष्ट आहे."

"हे प्रयोग यशस्वी झाले तरच औषध निर्मिती कंपन्या अशाप्रकारचे उत्पादन बाजारात आणण्यात रस दाखवतील."

"दुर्दैवाने आजवर पुरूषांसाठी संतती नियमन करणाऱ्या गोळ्या बाजारात आणण्यात खूपच कमी औषध निर्मिती कंपन्यांनी रस दाखवला आहे. मी पूर्णपणे समजू शकलेलो नसलो तरी यामागे शास्त्रीय कारणांपेक्षा बाजाराच्या गणिताची कारणं अधिक असावी."

हेही वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)


...ीनेही टिकटॉकवर बंदी आणण्याचा विचार बोलून दाखवला आहे. भारताने 5G आणि इतर सरकारी प्रकल्पातून चीनला बाहेरचा रस्ता दाखवायला सुरुवात केली. त्यानंतर ब्रिटन आणि अमेरिकेनेही हुआवेवर बंदी आणली.

एका दगडात अनेक पक्षी

जेएनयूमध्ये प्राध्यापक असलेले स्वर्ण सिंह हे गौतम यांचंच म्हणणं वेगळ्या पद्धतीने मांडतात. बीबीसीशी बोलताना त्यांनी म्हटलं की, चीनला कठोर संदेश देण्याच्या दिशेने उचललेलं हे पाऊल आहे.

"स्वदेशीला प्राधान्य देण्याचा आपला विचार आहे, हा संदेश सरकारला जनतेपर्यंत पोहोचवायचा आहे. काही दिवसांपूर्वी... उर्वरित लेख लिहा:

त्यावेळीसुद्धा या नवीन नियमासाठी जी कारणं देण्यात आली होती त्यातलं मुख्य कारण होतं 'पिपल्स बँक ऑफ चायना' या चीनच्या सरकारी बँकेने भारतातली सर्वात मोठी खाजगी बँक असणाऱ्या 'एचडीएफसी' बँकेचे 1.75 कोटी शेअरची केलेली खरेदी. यापूर्वी चीन भारतीय कंपन्यांमध्ये बिनदिक्कत गुंतवणूक करत होता.

नव्या व्यापार नियमांचा भारतावर काय परिणाम होईल, हे जाणून घेण्याआधी हे लक्षात घेणं गरजेचं आहे की, भारत चीनकडून कोणत्या वस्तू आयात करतो.

या यादीत सर्वात वर आहे - इलेक्ट्रिक मशीन, साउंड सिस्टिम, टेलिव्हिजन आणि त्याचे सुटे भाग, अणूभट्ट्या बॉयलर, मेकॅनिकल अप्लायन्सेस आणि त्याचे भाग, प्लॅस्टिक, लोखंड आणि स्टीलच्या वस्तू. याशिवाय औषधं, बँकिंग आणि पायाभूत सुविधा क्षेत्रातही दोन्ही देशांचे संबंध आहेत.

फॉरेन ट्रेड या विषयातले तज्ज्ञ विजय कुमार गाबा सांगतात की, हा नियम केवळ सरकारी खरेदीवर लागू होतो. एकूण व्यापारात सरकारी खरेदीचा वाटा किती, याची आकडेवारी स्पष्ट नाही.

ते सांगतात की, अनेकदा सरकारी खरेदीत ज्या भारतीय कंपनीला कॉन्ट्रॅक्ट मिळतं ती कंपनी आपलं काम चीनच्या कंपनीला देते. याला 'सब-कॉन्ट्रॅक्ट' म्हणतात. कधीकधी काम भारतीय कंपनीच करते. पण या कंपन्या आपला कच्चा माल चीनमधून आयात करतात. त्यामुळे भारतावर होणाऱ्या परिणामांची आकडेवारी काढणं, थोडं अवघड आहे.

मात्र, नवीन नियम सब-कॉन्ट्रॅक्टच्या कामांवरही लागू होणार आहे. केंद्र सरकारनेच तसं सांगितलं आहे.

विजय सांगतात की, सरकारी कामांमध्ये चीनच्या सीसीटिव्हींपासून रेल्वे प्रकल्प, महामार्ग, अणूप्रकल्प, वस्त्रोद्योग, औषधं अशा अनेक वस्तूंचा समावेश आहे.

भारत-चीन सीमा तणावादरम्यान भारतीय रेल्वेने एक प्रेस नोट प्रसिद्ध करत चीनला देण्यात आलेलं 400 कोटी रुपायंचं एक मोठं कंत्राट रद्द केल्याचं जाहीर केलं होतं.

जून 2016 मध्ये हे कंत्राट बीजिंग नॅशनल रेल्वे रिसर्च अँड डिझाईन इन्स्टिट्युट ऑफ सिग्नल अँड कम्युनिकेशन ग्रुपला देण्यात आलं होतं. या कंत्राटांतर्गत 417 किमी लांब कानपूर-दिनदयाल उपाध्याय सेक्शनमध्ये सिग्नलिंग आणि टेलिकम्युनिकेशनचं काम देण्यात आलं होतं.

यात धर्तीवर केंद्रीय मंत्री नितीन गडकरी यांनीदेखील चीनी कंपन्यांना महामार्ग उभारणीचं कंत्राट देण्यात येणार नाही, अशी घोषणा केली होती.

विजय कुमार सांगतात की, सरकारी निर्णयाचा परिणाम एनटीपीसी सारख्या सरकारी वीज निर्मिती कंपन्या, रस्ते,...


...ीमधून लहानथोर नेते घेणे चालू आहे आणि दुसरीकडे जनमत बर्‍यापैकी अनुकूल असूनसुद्धा लोकप्रियता वाढवण्याचे आणखी प्रयत्न करणे चालू आहे. यावरून खरेतर राजकारणातील चिकाटी आणि यश मिळवण्याची इच्छा यांचा प्रत्यय येतो. म्हणजे खरे तर इतर विरोधी पक्षांनी यापासून धडा घ्यायला पाहिजे; त्या ऐवजी विरोधी पक्ष अजूनही निराश, दिशाहीन आणि उथळ राजकारणावर समाधान मानत असल्याचं चित्र दिसत आहे.

मात्र त्याच बरोबर फडणवीस सरकारच्या या घोषणा-वर्षावामधून आणखी एक फार महत्त्वाची बाब पुढे येते आणि ती मात्र या सरकारला आणि महाराष्ट्... उर्वरित लेख लिहा:

निर्णय चांगला वाटतो. पण वास्तविक हा राज्याच्या एकूण शैक्षणिक धोरणाचा भाग आहे. आता या निर्णयावरून महाराष्ट्राने शालेय शिक्षणाबद्दल अनुदानाचे धोरण बदलले आहे असे मानायचे का? तसे असेल तर त्याची खुलेपणे चर्चा करायला आणि त्यातून सरकारी तिजोरीवर किती भर पडेल, मग त्यासाठी शाळा सुरू करण्यासाठी परवानगी देण्याची पद्धती काय असेल, अशा तपशीलांची सुद्धा चर्चा व्हायला नको का?

अशी चर्चा टाळून मोठी धोरणे आखण्याचा पायंडा चुकीचा आहे. भाजपाचे राज्यातले सरकार, केंद्रातले सरकार आणि त्याचे अनेक समर्थक शासनव्यवहार (गव्हर्नन्स) या विषयावर बरेच बोलत असतात आणि गेल्या पाचेक वर्षांत शासनव्यवहार पारदर्शी, दूरगामी, सक्षम वगैरे झाल्याचे सांगत असतात. पण वर जे चार मुद्दे आपण पाहिले ते चारही खरेतर नेमके शासनव्यवहाराच्या चौकटीशी विसंगत आहेत.

कोणत्याही सरकारने कारभार करताना लोकप्रियतेचा विचार करण्यात काहीच गैर नाही; पण लोकप्रियतेच्या मागे लागून त्यासाठी शासनव्यवहाराचा बळी देण्याचे दोनच अर्थ होतात. एक म्हणजे त्या पक्षाला/सरकारला शासनव्यवहार सुधारण्याची कदर नाही आणि दुसरा अर्थ म्हणजे तात्पुरते, तात्कालिक आणि थिल्लर राजकारण करून भागवून नेण्यावर त्याची सगळी मदार आहे.

अर्थात, याच्या पलीकडे आणखी दोन मोठे मुद्दे आहेत. तात्पुरत्या पक्षीय राजकारणाच्या पलीकडे त्यांचे महत्त्व आहे. एक: देशात (आणि म्हणून महाराष्ट्रातदेखील) वर्चस्वशाली बनलेल्या भाजपाला महाराष्ट्रात टिकाऊ आणि पक्का जनाधार मिळवण्यापेक्षा तात्पुरत्या राजकारणात इतरांवर तात्पुरती मात करण्यात जास्त रस आहे! धुरिणत्व कमावू पाहणार्‍या पक्षासाठी हे काही चांगले लक्षण नाही.

दोन: राज्याचा विकास नेमका कसा व्हावा, याबद्दलच्या दृष्टीचा अभाव हे राज्याच्या राजकारणाचे सार्वत्रिक वैशिष्ट्य म्हणून साकारते आहे. रोजच्या रोज त्या-त्या-वेळच्या प्रश्नांची आणि अडचणींची जमेल तशी हाताळणी करण्यावर सगळेच पक्ष समाधान मानतात असे दिसते. प्रगतिशील वगैरे म्हणवणार्‍या राज्यासाठी हे नक्कीच चांगले लक्षण नाही!

(लेखातील मतं लेखकाची वैयक्तिक मतं आहेत.)

हे वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)


...ीमेवर शांतता प्रस्थापित करण्यासाठी दोन्ही पक्ष चर्चेतून मार्ग काढण्याचा प्रयत्न करत आहेत."

चाओ लिजियान म्हणाले, "जगातली दोन विकसनशील आणि उदयोन्मुख राष्ट्रं भारत आणि चीन यांच्यातल्या मतभेदांपेक्षा जास्त द्विपक्षीय हित आहे. दोन्ही देशांनी आपापल्या नागरिकांचं हित आणि अपेक्षा यानुसार संबंधी योग्य मार्गावार पुढे न्यावे आणि काहीएक सहमती तयार करून त्याचं पालन करावं, हे गरजेचं आहे. भारतीय पक्ष आमच्याबरोबर काम करेल आणि दोघंही एकत्र पुढे जाऊ, अशी आम्हाला आशा आहे."

सीमेवर अशी हिंसक चकमक पुन्हा होणार नाही... उर्वरित लेख लिहा:

्यावर दोघांचही एकमत झालं होतं. मात्र, 15 जून रोजी अचानक भारतीय जवानांनी या एकमताचं उल्लंघन केलं आणि बेकायदा हालचालींसाठी एलएसी ओलांडली."

त्यांनी चिनी जवानांना चिथावलं आणि हल्ला केला. याच कारणामुळे दोन्ही पक्षांमध्ये हिंसक हाणामारी झाली. चीनने यावर तीव्र आक्षेप नोंदवला आहे आणि भारताने आपल्या जवानांना सक्तीने थांबवावं, अशी मागणी केली आहे.

कुठलीही एकतर्फी कारवाई पुन्हा घडली तर प्रकरण अधिक गुंतागुंतीचं होईल. चीन आणि भारत या मुद्द्यावर सहमत आहेत की संवादातूनच वादावर तोडगा काढता येईल. चीन आणि भारत डिप्लोमॅटिक आणि सैन्य दोन्ही पातळ्यांवर चर्चा करत आहेत."

चीनने भारताचा विश्वासघात केला?

सामरिक विषयांचे जाणकार ब्रह्मा चेलानी यांनी या संपूर्ण वादाविषयी ट्वीटरवर लिहिलं आहे की, साम्यवादी हुकूमशाही राजवटीत चीन 'ठग' स्टेट बनला आहे.

चेलानी लिहितात, "चीन द्विपक्षीय कराराचा आदर करत नाही आणि आंतरराष्ट्रीय नियमांचाही नाही. वास्तव हे आहे की चीन द्विपक्षीय कराराला दुसऱ्या देशाविरोधात वापरतो आणि स्वतःवर कधीच लागू करत नाही. भारत याच जाळ्यात अडकला आहे. भारतीय परराष्ट्र मंत्रालयाचं म्हणणं आहे की या अनपेक्षित घटनेचे द्विपक्षीय संबंधांवर अत्यंत वाईट परिणाम होतील. परराष्ट्र मंत्रालयाने म्हटलं आहे की चीनच्या आक्रमकतेमुळे सर्व द्विपक्षीय संबंध तुटतील."

चेलानी पुढे लिहितात, "1993 पासून आजवर चीनसोबत भारताने पाच सीमा व्यवस्थापन करार केले आहेत आणि या पाचही करारांवर मोठा गाजावाजा करत स्वाक्षऱ्या करण्यात आल्या होत्या. मात्र, यापैकी कुठल्याही करारामुळे चीनकडून होणारं अतिक्रमण रोखण्यात मदत झाली नाही. चीन पुन्हा एकदा आक्रमक झाला आहे."

"चीनने गुपचूप भारताचा भूभाग आपल्या ताब्यात घेतला आणि म्हणतोय की, हा भूभाग कायमच त्यांचा होता. चीन पहिल्यांदाच गलवान खोऱ्यावर दावा सांगतोय. 1962 च्या युद्धानंतर गलवान खोरं आणि जवळपासच्या सर्वच सामरिक उंच भागांवर चीनने कधीच घुसखोरी केलेली नव्हती. भारताने या ठिकाणांवर जवान तैनात न करून मोठी चूक केली आहे. हे भाग सामरिकदृष्ट्या अत्यंत महत्त्वाचे आहेत."

हे वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)