...े, असं त्यांना वाटतं."

त्यांनी म्हटलं, "अल-जला इमारतीवर झालेला हल्ला मानवाधिकारांचं उल्लंघन आहे. हा एक गुन्हा आहे. केवळ अल-जझीराच नाही तर इतरही अनेक आंतरराष्ट्रीय प्रसार माध्यमांची मुख्यालयं या इमारतीत असल्याचं इस्रायला माहिती होतं आणि याची पूर्ण कल्पना असूनही त्यांनी या इमारतीला लक्ष्य केलं. पत्रकारिता म्हणजे गुन्हा नव्हे, ज्यासाठी इस्रायल अशी शिक्षा देण्याचा प्रयत्न करतोय."

अनेकांवर बेघर होण्याची वेळ

गेल्या 15 वर्षांपासून अल-जला इमारतीचा सर्वात वरचा मजला इस्रायल आणि पॅलेस्टाईन यांच्यातल्या ... उर्वरित लेख लिहा:

इस्रायलचे पंतप्रधान बेंजामिन नेत्यानाहू यांनी प्रतिक्रिया व्यक्त केली. त्यात त्यांनी म्हटलं, 'हमासही या इमारतीचा वापर करत होता. ही काही निर्दोष इमारत नव्हती.'

गेल्या काही दिवसात इस्रायलच्या सैन्याने हेच कारण देत हवाई हल्ला करून गाझापट्टीतील अनेक बहुमजली इमारती जमीनदोस्त केल्या. हमासकडून पत्रकारांचा मानवी-कवच म्हणूनही वापर व्हायचा, असंही इस्रायलच्या सैन्याचं म्हणणं आहे. मात्र, आपले दावे सिद्ध करण्यासाठी इस्रायलने आजवर कुठलाही पुरावा दिलेला नाही.

शनिवारच्या हल्ल्यानंतर अमेरिकेनेही इस्रायलला पत्रकारांची सुरक्षा सुनिश्चित करण्यास सांगितलं आहे.

व्हाईट हाउसच्या प्रवक्त्या जेन साकी यांनी ट्वीट करत म्हटलं, "आम्ही इस्लायलला स्पष्टपणे सांगितलं आहे की सर्व पत्रकार आणि स्वतंत्र मीडिया संस्थांची सुरक्षा सुनिश्चित करणं तुमची महत्त्वाची जबाबदारी आहे."

द फॉरेन प्रेस असोसिएशन, कमिटी टू प्रोटेक्ट जर्नलिस्ट आणि द इंटरनॅशनल प्रेस इन्स्टिट्युटसह इतरही अनेक आंतरराष्ट्रीय संस्थांनी इस्रायलच्या या हल्ल्याचा निषेध केला आहे.

इस्रायलचं सैन्य आणि आंतरराष्ट्रीय मीडिया यांच्यात पूर्वीपासूनच कठोर संबंध आहेत आणि आंतरराष्ट्रीय मीडिया आपल्याप्रती पक्षपाती असल्याचाही इस्रायलचा आरोप आहे, असं एपीने म्हटलं आहे. आपल्या रिपोर्टमध्ये ते पुढे असंही म्हणतात की इस्रायल गाझापट्टीत जमिनीवरून मारा करण्याची तयारी करत असल्याच्या बातम्या आंतरराष्ट्रीय प्रसार माध्यमांमध्ये येऊ लागल्यावर शनिवारी इस्रायलने गाझापट्टीतील 'मीडिया टॉवर'ला लक्ष्य केलं.

हे वाचलंत का?

(बीबीसी न्यूज मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी आम्हाला YouTube, Facebook, Instagram आणि  Twitter वर नक्की फॉलो करा.

बीबीसी न्यूज मराठीच्या सगळ्या बातम्या तुम्ही Jio TV app वर पाहू शकता.

'सोपी गोष्ट' आणि '3 गोष्टी' हे मराठीतले बातम्यांचे पहिले पॉडकास्ट्स तुम्ही Gaana, Spotify, JioSaavn आणि Apple Podcasts इथे ऐकू शकता.)


...े, असं रोजनिश्यांच्या अभ्यासातून दिसून आलं. हा पेच यशस्वीरित्या सुटल्याचे प्रसंग जवळपास 90 टक्क्यांहून अधिक वेळा घडल्याचं अभ्यासांमधून दिसतं.

परंतु, अशा नैसर्गिक स्वरूपाच्या माहितीचा अर्थ लावताना आपण सावध राहणं गरजेचं असतं. आपल्या विस्मरणाबद्दल अधिक चिंता असणारे वृद्ध लोक संबंधित प्रसंगांची नोंद ठेवण्याची शक्यता जास्त असते.

असे प्रसंग लिहून ठेवण्याबाबत ते अधिक जागरूक असू शकतात. संशोधनात सहभागी झालेल्या तरुणतरुणींहून या वृद्धांचं आयुष्य कमी धकाधकीचं असल्यामुळे हे घडू शकतं. शिवाय, शब्द न आठवलेल... उर्वरित लेख लिहा:

काही वेळा "होकायंत्र" असे शब्द सांगितले. पण काही वेळा त्यांनी सांगितलेले शब्द केवळ उच्चाराने मूळ शब्दाजवळ जाणारे होते. इथे "कोणादर्श"/"सेक्स्टंट" या शब्दाची व्याख्या दिल्यावर त्यांनी "सेक्स्टेट" व "सेक्स्टन" असे शब्दही सुचवले.

कोणादर्श यंत्र हातात घेतलेले नाविक म्युझिक बॅंडमध्येही नसतात किंवा कबर खणणारेही नसतात, हे आपण गृहित धरत असू, तर आपलं शाब्दिक ज्ञान स्मृतीमध्ये कसं रचलं जातं याबद्दल काही महत्त्वाची गोष्ट सूचित होते. परंतु, वृद्धांच्याबाबतीत अशा न आठवणाऱ्या शब्दाविषयीची अंशतः माहिती- उदाहरणार्थ, आरंभिक अक्षर- आठवण्याची शक्यताही कमी असल्याचं, अभ्यासांमधून निदर्शनास आलं आहे.

बोधात्मक वृद्धत्वाशी संबंधित अनेक समस्यांप्रमाणे ही ओठांवर असल्यासारखा वाटणारा शब्द न आठवण्याची स्थितीदेखील 'पेला अर्धा भरलेला व अर्धा रिकामा' याच प्रकारची असते. एका बाजूला, संकल्पनांचे अर्थ आणि ते अर्थ दर्शवणाऱ्या शब्दांचं दीर्घकालीन स्मृतीमधील स्थान यांच्यातील जोड कमकुवत झाल्याचा हा पुरावा मानता येतो. वाढत्या वयानुसार शब्द सापडताना अधिकाधिक अडचणी येणं, यातून आणखी वेगळंच काहीतरी समोर येण्याचीही शक्यता असते.

शब्दस्मृती

इंडियाना युनिव्हर्सिटी साउथईस्टमधील मानसशास्त्रज्ञ डोना डहलग्रेन यांनी असे प्रतिपादन केले आहे की, यातील कळीचा प्रश्न वयाचा नसून ज्ञानाचा आहे. दीर्घकालीन स्मृतीमध्ये इतर प्रौढांनी खासकरून अधिक माहिती राखून ठेवली असेल, तर त्यांना शब्द न आठवण्याची स्थिती अधिक वेळा अनुभवावी लागू शकते.

ओठांवर आलेला शब्द न आठवण्याची स्थिती उपयुक्त ठरण्याचीही शक्यता असते- आपण शोधत असलेला शब्द आत्ता आठवत नसला, तरी तो ज्ञात आहे, असा संकेत या स्थितीमधून वृद्ध व्यक्तीला मिळू शकतो. अशी अधिबोधात्मक माहिती लाभदायक असते, कारण शब्द सापडत नसलेल्या स्थितीत तो शोधण्यासाठी अधिक वेळ घालवणं यशस्वी ठरू शकतं.

या दृष्टीने पाहिलं असता, ओठांवर आलेला शब्द न आठवण्याची स्थिती माहितीचा मूल्यवान स्त्रोत ठरण्याची शक्यता आहे. तुम्ही वृद्धावस्थेत असाल, आणि तुम्हाला असं अनेकदा शब्दांचा विसर पडत असेल, तर वातापेक्षी स्वास्थ्य टिकवून ठेवल्यास असे प्रसंग कमी होण्याची शक्यता असते, असं संशोधनातून स्पष्ट झालं आहे.

मराठी शब्द

तर, पुढच्या वेळी एखादा शब्द आठवताना तुम्हाला अडचण येत असेल, तर तुम्ही त्याने अस्वस्थ होऊ नका.

(*हा लेख मूळ द एमआयटी प्रेस रीडरमध्ये प्रकाशित झाला...


...े.

4. पोलिसांनी कुटुंबीयांना वैद्यकीय अहवाल आणि पोस्टमार्टम अहवाल का नाही दिला?

पीडित तरुणीच्या कुटुंबीयांनी आपल्याला पोलिसांनी वैद्यकीय आणि पोस्टमार्टम अहवाल दिला नाही असा आरोप केला आहे. बीबीसीनं याबाबत तत्कालीन एसपी विक्रांत वीर यांना विचारल्यावर त्यांनी याचा अहवाल अजूनही गोपनीय असल्याचं सांगितलं आणि त्याला तपासात समाविष्ट केल्याचं सांगितलं.

सर्व वैद्यकीय कागदपत्रं आणि पोस्टमार्टम अहवाल पीडित कुटुंबाला मिळाली पाहिजेत हा त्यांचा अधिकार आहे. मात्र पोलिसांनी कुटुंबीयांकडे ते अहवाल का दिले नाह... उर्वरित लेख लिहा:

सल्याचं सांगितलं मात्र कोणतंही सीसीटीव्ही फुटेज दिलेलं नाही.

हे वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)


...े.

जेवणखाणं आटोपून सर्व गडीमाणसं बंगल्याच्या आवारात झाडाच्या सावलीत बसली होती. इतक्यात तिथं पिण्याच्या पाण्याच्या हौदाजवळ गडबड उडाली.

तिथं मारहाण आणि आरडाओरड चालू झाल्यानं सर्वजण हौदाकडे धावले. पाहतात तर काय! तिथं संतराम नावाचा एक मराठा शिपाई आणि इतर तथाकथित खानदानी मराठे नोकर गंगाराम कांबळे या अस्पृश्य समाजातील घोड्याच्या पागेतील मोतद्दारास जबरदस्त मारहाण करत होते.

कारण होतं, त्यानं पाणी पिण्यासाठी मराठ्यांसाठी असलेल्या हौदाला स्पर्श केल्याचं.

एका अस्पृश्यानं हौद बाटवला म्हणून संताराम आणि... उर्वरित लेख लिहा:

महाराजांच्या प्रोत्साहनानं कोल्हापुरातील भाऊसिंगजी रोडवर 'सत्यसुधारक' हॉटेल सुरू केलं.

त्यांच्या हॉटेलची स्वच्छता आणि उत्तम चहा कुणालाही लाजवेल असा होता. पण ते अस्पृश्याचं हॉटेल आहे, असे समजताच सवर्ण मंडळी या हॉटेलात जायची बंद झाली. एका अस्पृश्यानं सर्वांना चहा द्यावा, या विचारानेच सवर्ण मंडळी संतप्त झाली होती.

ही बातमी महाराजांना समजायला वेळ लागली नाही.

समाज हा कायदे करून बदलत नाही, त्यासाठी काही नामी युक्त्या कराव्या लागतात. समाजाला गोड बोलून परिवर्तनाच्या दिशेनं वळवावं लागतं, याची महाराजांना जाण होती.

त्यामुळे कोल्हापुरात फेरफटका मारताना त्यांची घोडागाडी (खडखडा) गंगाराम कांबळे यांच्या हॉटेलवर थांबू लागली.

महाराज त्यांच्या गडगडाटी आवाजात चहाची ऑर्डर देत आणि गंगाराम मोठ्या आदबीनं महाराजांना चहा देत असत.

महाराज तो चहा स्वतः घेतच पण त्यांच्या घोडागाडीत खच्चून भरलेल्या ब्राह्मण, मराठा अशा उच्चवर्णीय मंडळींना ते आग्रहानं चहा पाजत.

छत्रपती खुद्द गंगाराम यांच्या हॉटेलातला चहा घेत असल्यानं त्यांच्या चहाला नाही म्हणण्याची कोणाची छाती होत नसे.

महाराष्ट्राच्या सामाजिक परिवर्तनाच्या वाटचालीत हा प्रसंग इतिहासप्रसिद्ध झाला.

महाराजांनी अस्पृश्यता निवारणासाठी दोन मार्ग अवलंबले. एक मार्ग कायद्याचा आणि दुसरा म्हणजे आपल्या जाहीर आणि सार्वजनिक कृत्यातून समाजातील अस्पृश्यतेच्या रूढीला सुरुंग लावणे.

गंगाराम कांबळे यांनी उभारलेल्या शाहू महाराजांच्या स्मारकाचा हा फोटो इंद्रजीत सावंत आणि डॉ. देविकाराणी पाटील यांच्या 'राजर्षी शाहू महाराज : रयतेच्या राजाचे चित्रमय चरित्र' या ग्रथांत आहे.

एक राजा म्हणून पहिला मार्ग तर त्यांनी अवलंबलाच पण गंगाराम कांबळे यांच्या घटनेबद्दल दुसरा मार्ग अवलंबताना त्यांची आईची माया दिसून आली.

याच गंगाराम कांबळे यांनी महाराजांच्या निधनानंतर तीन किंवा चार वर्षांनी शाहू महाराजांचं स्मारक उभं करण्यासाठी एक मंडळ स्थापन केलं होतं.

या मंडळानं 1925ला शाहू महाराजांचं पहिलं स्मारक कोल्हापुरातल्या नर्सरी बागेत उभारलं. महाराष्ट्रातलंच नव्हे तर पूर्ण देशातलं शाहू महाराजांचं हे पहिले स्मारक गंगाराम कांबळे यांच्या पुढाकारानं दलित समाजानं उभारलं होतं.

(या लेखाच्या सुरुवातीला देण्यात आलेल्या शाहू महाराज आणि गंगाराम कांबळे यांच्यातील संवादाचा सविस्तर उल्लेख भाई माधवराव बागल यांनी 1950 साली लिहिलेल्या...


...े.

दुसरी बाजू

या घटनेची दुसरी बाजू जाणून घेण्यासाठी आम्ही उदगीर तालुकाच्या केंद्रस्थानापासून 25 किलोमीटर अंतरावर असलेल्या रुद्रवाडी गावात पोहोचलो. मातंग समाजातली सर्व 24 कुटुंबं हे गाव सोडून गेल्यामुळे इथे आता मराठा समाजाचं वर्चस्व जाणवत होतं.

2016 मध्ये झालेल्या वादानंतर गुणवंत शिंदे यांनी 11 डिसेंबर 2016 रोजी तंटामुक्त समितीसमोर लिहून दिलं होतं की, गावातील सहा व्यक्तींबरोबर झालेला वाद आम्ही तंटामुक्त समितीसमोर मिटवून घेत आहोत. यापुढे कुणासोबतही भांडण करणार नाही, तसंच कसल्याची प्रकारची तक्र... उर्वरित लेख लिहा:

ला आणि प्रकरण थेट पोलिसांत गेलं."

श्रीधर पवार

या संपूर्ण प्रकरणाचा तपास करणारे तपास अधिकारी श्रीधर पवार सांगतात, "आम्ही प्रकरणाला गांभीर्यानं घेतलं आहे. घटनेचे अनेक पैलू आम्ही तपासत आहोत. आरोपींना शिक्षा होत गाव पुन्हा पूर्ववत व्हावं, हा आमचा प्रयत्न आहे."

आतापर्यंत 23 आरोपींपैकी 11 जणांना अटक करण्यात आली असून 12 जण फरार आहेत.

सरकारची प्रतिक्रिया काय?

दरम्यान या प्रकरणात सरकारनं आतापर्यंत काय पावलं उचलली आहेत, हे जाणून घेण्यासाठी आम्ही सामाजिक न्यायमंत्री राजकुमार बडोले यांच्याशी संपर्क साधला.

तर "या प्रकरणाची संपूर्ण माहिती घेऊन नंतर याविषयी बोलतो," असं बडोले यांनी बीबीसी मराठीला सांगितलं.

नंतर त्यांच्याशी संपर्क होऊ शकला नाही. याप्रकरणी त्यांची काही प्रतिक्रिया आल्यास इथे आम्ही अपडेट करू.

मातंग समाजातील शंभरावर गावकरी गेल्या 21 दिवसांपासून गावाबाहेर राहत आहेत. सरपंच शालूबाई शिंदे यांचा मुलगा ईश्वर यांनी संभाषणादरम्यान आम्हाला सांगितलं, "आता आम्हाला गावात परत जायचं नाही. आम्हाला तिथं कधीच सम्मान मिळाला नाही."

यावरूनच या गावातली मनं दुभंगली आहेत, हे लक्षात येतं.

हेही वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)


...े.

संध्याकाळी 5.45 वाजता:  सरकारी वकील म्हणतात...

शिवसेनेच्या याचिकेवर महाराष्ट्र राज्याचे सरकारी वकील निशांत काटनेश्वरकर म्हणाले, "मला याचिकेची प्रत मिळाली की, मी त्यातील पक्षाच्या मागण्या, मुद्दे आणि कशाच्या आधारावर याचिका केली आहे ते पाहीन. त्यानंतरच आवश्यक ती पावलं उचलली जातील."

संध्याकाळी 5.35 वाजता - राष्ट्रपती राजवट लागू

राज्यपालांच्या शिफारसीनुसार महाराष्ट्रात राष्ट्रपती राजवट लागू झाल्याची बातमी ANIने दिली आहे.

राष्ट्रपती राजवट लागू

केंद्रीय गृहमंत्रालयाच्या प्रवक्त्यांनी ANIशी ... उर्वरित लेख लिहा:

4.30 - शिवसेना-भाजप पुन्हा एकत्र येऊ शकतात का?

भाजप प्रवक्ते माधव भंडारी यांनी 'झी 24 तास'शी बोलताना शिवसेनेवरची नाराजी व्यक्त केली. "महाराष्ट्रातल्या जनतेनं महायुतीला मतं दिलं होती. ज्यांनी युतीतून बाहेर पडण्याचा निर्णय घेतलाय, त्यांनी जनादेशाचा अनादर केलाय. चर्चेचे दरवाजे बंद केल्यानं सूत जुळण्याचा प्रश्न नव्हता," असं ते म्हणाले.

शिवसेना-भाजप पुन्हा एकत्र येऊ शकतात का, हा मुद्दा आत्ता गैरलागू असल्याचंही ते म्हणाले.

दुपारी 4.00 - कायद्याच्या चौकटीतून व्हायला हवं होतं - पृथ्वीराज चव्हाण

सगळं कायद्याच्या चौकटीतून व्हायला हवं होतं. पण परस्पर निर्णय घेणं मला योग्य वाटत नाही, असं माजी मुख्यमंत्री पृथ्वीराज चव्हाण म्हणाले.

"संधी दोन्ही पक्षांना मिळायला हवी होती. काँग्रेसनं विशिष्ट परिस्थितीमध्ये वेगळा पर्याय निघू शकतो का तो राज्यपालांच्या समोर मांडला असता. काँग्रेसचं गटबंधन इतर पक्षांशी करून सत्तास्थापनेचा निर्णय घेता आला असता, किंवा आठ वाजेपर्यंत आमचा काहीतरी पर्याय निघाला असता," असंही ते म्हणाले.

राजकीय विश्लेषक संजय जोग आणि आलोक देशपांडे यांच्याकडून समजून घेऊया

दुपारी 3.50 - 'ज्यांना योग्य काही करायचंय त्याला पाठिंबा मिळाला पाहिजे'

काँग्रेसचे ज्येष्ठ नेते शिवराज पाटील यांनी 'झी 24 तास'शी बोलताना म्हणाले की, "आपण सगळेच जण थोडे थोडे चुकत आहोत. ज्यांना योग्य काही करायचंय त्याला पाठिंबा मिळाला पाहिजे."

दुपारी 3.30 - शिवसेनेची मुदतवाढीसाठी सुप्रीम कोर्टात धाव

शिवसेनेने राज्यपालांच्या निर्णयाविरोधात सुप्रीम कोर्टात खटला दाखल केला आहे, असं शिवसेनेचे प्रवक्ते अनिल परब यांनी 'एबीपी माझा'शी बोलताना सांगितलं.

काही जणांना 48 तास मुदत मिळाली होती. आम्हाला मात्र 24 तासांत पाठिंब्याची पत्र आणणं शक्य नव्हतं. त्यामुळे तीन दिवसांचा अवधी मागितला होता, असं ते यावेळी म्हणाले.

नैसर्गिक न्याय पायदळी तुडवला जात असल्याची तक्रारही त्यांनी केली. "काही जणांना 48 तास मुदत मिळाली होती. आम्हाला मात्र 24 तासांत पाठिंब्याची पत्र आणणं शक्य नव्हतं. त्यामुळे तीन दिवसांचा अवधी मागितला होता. सगळ्यांना समान आणि पुरेसा वेळ द्यायला पाहिजे," असं ते म्हणाले.

दुपारी 3.25 - राष्ट्रपती राजवटीची शिफारस

राज्यपालांनी राष्ट्रपती राजवट लागू करण्याची शिफारस केल्याची बातमी ANI वृत्तसंस्थेने दिली आहे.

राज्यपालांची ट्वीट

संविधानाच्या अनुषंगाने...


...े.

अविचारीपणे हे वक्तव्य करण्यात आलं की काश्मीरविषयी धोरण परिवर्तनाचा हा भाग आहे, असा सवाल पाकिस्तानातील यूजर विचारत आहेत.

सोशल मीडियावर उमटले पडसाद

इमरान खान यांच्या वक्तव्यानंतर सोशल मीडियावर लोकांनी प्रश्नांची सरबत्ती सुरू झाल्याचं बीबीसी प्रतिनिधी शुमाईल जाफरी सांगतात.

त्या म्हणतात, "पंतप्रधान इमरान खान यांच्या वक्तव्यानंतर काश्मीरविषयी पाकिस्तानचं धोरण बदलत आहे का, असा सवाल जनतेकडून विचारला जाऊ लागला. खान यांनी संसदेत चर्चा करून काश्मीरविषयक नवीन धोरण आखण्याचा निर्णय घेतला आहे का, अस... उर्वरित लेख लिहा:

57 ला अनुसरूनच आहे. पंतप्रधानांची मान शरमेने खाली जाईल, असं काही वक्तव्य करण्याआधी परराष्ट्र मंत्रालयाने विचार करायला हवा होता."

सिरमद यांनी आपल्या ट्वीटमध्ये पाकिस्तानच्या राज्यघटनेतील कलम 257 चा उल्लेख असलेल्या कागदाचा एक फोटोही जोडला आहे.

त्यात म्हटलं आहे, "जम्मू-काश्मीरचे लोक पाकिस्तानच्या सोबत येतील त्यावेळी पाकिस्तान आणि काश्मीर यांच्यात जे नातं असेल ते काश्मिरी जनतेच्या इच्छेनुसार असायला हवं."

हा वाद समजून घेण्यासाठी इमरान खान कशाप्रकारचं राजकारण करतात, यावर लक्ष देण्याची गरज असल्याचं अनेक समीक्षकांना वाटतं.

बीबीसी ऊर्दूसाठी अनेक वर्ष काम केलेले पाकिस्तानी पत्रकार हारुन रशीद म्हणतात, "पंतप्रधानांनी केलेलं हे एक विचित्र वक्तव्य आहे. आजवर कुणीही हा मुद्दा अशाप्रकारे मांडलेला नाही, म्हणून हे वक्तव्य विचित्र आहे. अनेकांच्या मते सार्वमत घेतल्यानंतर काय होईल, ते वेळ येईल तेव्हाच बघावं आणि त्यावर निर्णयही त्यावेळच्या परिस्थितीवर सोडायला हवा."

"मात्र, पंतप्रधान इमरान खान लिखित भाषण देत नाहीत. ते उत्स्फूर्त भाषण करतात. यामुळे परिस्थिती स्पष्ट होण्याऐवजी संभ्रम अधिक वाढतो आणि म्हणूनच पंतप्रधानांच्या वक्तव्यानंतर परराष्ट्र मंत्रालयाला तात्काळ पावलं उचलून काश्मीरच्या मुद्द्यावर पाकिस्तान संयुक्त राष्ट्रांच्या प्रस्तावाशी कटिबद्ध असल्याचं जाहीर करावं लागलं. हेच अपेक्षित होतं आणि घडलंही तसंच. यापेक्षा जास्त काहीच म्हटलेलं नाही."

पंतप्रधानांच्या वक्तव्याचा राजकीय विरोध झाल्याबद्दल रशीद म्हणतात, "इमरान खान यांनी काश्मीरबाबत नरमाईची भूमिका घेतल्याचं त्यांच्या विरोधकांचं म्हणणं आहे. इमरान खान यांनी भारतावर पाच ऑगस्ट रोजी घेतलेला निर्णय बदलण्यासाठी पुरेसा दबाव टाकला नाही. याचा अर्थ त्यांनी काश्मीर मोदीला विकल्याचा आरोपही होतोय."

पाकिस्तानातील विरोधी पक्ष इमरान खान यांना सिलेक्टेड पंतप्रधान म्हणजेच लष्कराचे लाडके पंतप्रधान म्हणतात. या मुद्द्यावरूनही इमरान खान यांचा उल्लेख करतानाच विरोधी पक्ष लष्कराचंही नाव घेत आहेत.

यावर पाकिस्तानी लष्कराने प्रतिक्रिया दिली आहे का?

यावर रशीद म्हणतात, "पाकिस्तानी लष्कर यावेळी या मुद्दावर गप्प आहे. मात्र लष्कर प्रमुखांनी इमरान खान यांच्या भाषणाआधी भारताविषयी नरमाईची भूमिका घेत, काश्मीरच्या मुद्द्यावर सन्माननीय तोडगा निघायला हवा, असं म्हटलं होतं. मात्र, भारत जम्मू-काश्मीरला...


...े.

पर्वतरांगामध्ये वसलेल्या अरे शहरात बी नावाचं एक को-वर्किंग स्पेस आहे, जिथे वेगवेगळ्या कंपन्यांमधले लोक एकाच ठिकाणी कार्यालय थाटतात आणि आपापली कामं करतात. तंत्रज्ञानाशी क्षेत्रात काम करणाऱ्यांसाठी हा एक क्लबसुद्धा आहे.

कॉनफेडरेशन ऑफ स्वीडिश एंटरप्रायजेस यांच्या मते फक्त 5000 लोकसंख्या असलेल्या या अरे शहरात देशातले सगळ्यांत जास्त तरुण उद्योजक आहेत.

5000 लोकसंख्या असूनसुद्धा अरे ही जागा स्वीडीश स्टार्ट-अप हब झाली आहे.

हे हब Spotify कंपनीच्या आंतरराष्ट्रीय ग्रोथ मॅनेजर उलरिका विकिलुंड यांन... उर्वरित लेख लिहा:

ले आहेत ते मोठया कारमधून फिरत नाहीत. त्यांनी काही चांगलं केलं असेल तरी ते सांगत नाहीत. त्यामुळे कदाचित नवीन उद्योजकांना प्रेरणा मिळत नाही," त्या पुढे म्हणाल्या.

स्वीडिश स्टार्ट अप्सला 130 कोटी युरो एवढी इतकी गुंतवणूक मिळाली आहे. Dealroom.co या वेबसाईटवर असलेल्या आकड्यांनुसार जर्मनीला 290 कोटी युरो आणि युकेला 710 कोटी युरो एवढी गुंतवणूक मिळाली आहे.

इथल्या लोकसंख्येच्या मानानं हे आकडे लक्ष वेधून घेतात. यांतेलागेनमुळे कंपन्या मोठी उद्दिष्टं ठेवत नाही का? हा प्रश्न या निमित्तानं उपस्थित होतो.

स्टॉकहोम शहरात डिजिटल क्षेत्रात करिअर करण्यासाठी प्रेरणा देण्यासाठी हायपर आयलँड नावाची एक संस्था आहे. या संस्थेच्या मुख्य कार्यकारी अधिकारी सोफिया विंग्रेन सांगतात, "एका संशोधनानुसार तुम्हाला तुमच्या कल्पनेबाबत किती आत्मविश्वास आहे किंवा ती कल्पना लोकांच्या मनावर कशी ठसवता यावर तुम्हाला किती गुंतवणूक मिळेल हे अवलंबून असतं."

त्यांच्या मते स्वीडिश लोकांमध्ये गुंतवणूक वगैरेच्या आधीसुद्धा शांतपणे काम करून एक उत्तम दर्जा गाठण्यावर भर असतो.

बिझनेसचं तंत्रज्ञान

हायपर आयलँड संस्थेचे सध्याचे विद्यार्थी सध्या कमी बढाया मारणारे आणि मागच्या पिढीपेक्षा जगाचा जास्त प्रमाणात विचार करणारे आहेत. या विषयाचा माग घेण्याचा सध्या प्रयत्न सुरू आहे.

विनग्रेन सांगतात, "आमची अनेक सादरीकरणं असतात. आत्मविश्वास कसा वाढवावा, स्वत:ला कसं सादर करावं, याचं प्रशिक्षण देत असतो."

स्टॉकहोम बिझनेस स्कुलच्या सोफिया विंग्रेन उद्योजकांना आपल्या उद्योगाबद्दल बोलायला उत्तेजन देतात.

स्वीडनची प्रतिष्ठा जपण्यासाठी अनेक बाह्य गोष्टीसुद्धा कारणीभूत आहेत. घरांचा प्रश्न, स्टॉक ऑप्शनवर कर, स्थलांतराचे कडक नियम यांच्यामुळे अनेक वादांना तोंड फुटलं आहे. त्यामुळे अशा छोट्या नॉर्डिक देशात खरोखरच जागतिक दर्जाचं कौशल्य कसं आणणार हा प्रश्न उपस्थित केला जात आहे.

दरम्यान, निरीक्षकांच्या मते विश्वास आणि सहमती हे स्वीडनच्या उद्योगधंद्याचा पाया आहे. जागतिक पातळीवर वाढत असलेल्या स्पर्धेच्या पार्श्वभूमीवर तो कायम ठेवणं हे सध्याच्या काळातील एक मोठं आव्हान आहे.

"जग इतकं पुढे जातंय की प्रत्येकाचं मत लक्षात घ्यायला इतका वेळ आमच्याकडे नसेल," असं लोला अकिनमेड अकेरस्ट्रॉम सांगतात.

"स्वीडनला एक सुवर्णमध्य साधावा लागणार आहे. एखाद्या संस्कृतीचा उत्तम भाग आत्मसात करणं, तसंच...


...े.

याच खंडातल्या दक्षिण सुदान या देशाचे उपराष्ट्राध्यक्ष रीक मचार हे कोरोना पॉझिटिव्ह आढळले. त्यांच्यासोबतच त्याच्या पत्नी आणि देशाच्या संरक्षण मंत्री अँजेलिना टेनी यासुद्धा कोरोनाग्रस्त आढळल्या.

मचार हे स्वतः दक्षिण सुदानच्या कोरोनाविरोधी टास्क फोर्समध्ये होते. आणि त्यांच्यासोबत या टास्कफोर्समधले इतर काही सदस्यही पॉझिटिव्ह आढळल्यानंतर ही अख्खी टीमच बदलण्यात आली.

30 एप्रिल :  जानेवारीमध्ये रशियाच्या पंतप्रधानपदी नियुक्त झालेले मिखैल मिशुस्तिन हे कोरोना पॉझिटिव्ह आढळले.

रशियन टीव्हीवर ... उर्वरित लेख लिहा:

या खासदार नदीन डॉरीस या कोव्हिड-19 पॉझिटिव्ह आढळल्या.

युकेच्या आरोग्य मंत्रालयानुसार डॉरीस यांनी तेव्हा काही दिवसांपूर्वी एक कार्यक्रमात हजेरी लावली होती. तिथे तेव्हा पंतप्रधान बोरीस जॉन्सन हेसुद्धा हजर होते.

25 फेब्रुवारी :  इराणमध्ये घडलेला हा प्रकार जरा धक्कादायक होता. एका पत्रकार परिषदेत इराणचे आरोग्य मंत्री कोरोना व्हायरसची लक्षणं समजावून सांगत होते, स्वतःची काळजी घेण्यास सांगत होते.

तेव्हा त्यांच्याच बाजूला उभे असलेले त्यांचे कनिष्ठ सहकारी आणि देशाचे आरोग्य उपमंत्री सतत कपाळावरचा घाम पुसत होते. नंतर चाचणी घेतली असता हे मंत्री इराज हारिर्ची कोरोना पॉझिटिव्ह निघाले.

याचदरम्यान चीनच्या बाहेर कोरोनाचा मोठा उद्रेक इराणमध्ये होत होता.

हेही वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)


...े.

राज्यांचा कारभार कितपत कार्यक्षम?

तेव्हा, महाराष्ट्रासारख्या तुलनेनं खूपच मोठ्या राज्यातून जर एक किंवा दोन विभाग वेगळं व्हायचं म्हणत असतील तर रागावून आकांडतांडव करण्यापेक्षा मुळात आताच्या महाराष्ट्राचा कारभार कितपत कार्यक्षम आणि लोकाभिमुख आहे हा प्रश्न विचारात घ्यायला हरकत नाही.

हा प्रश्न पक्षीय चौकटीच्या पलीकडे जाऊन म्हणजे केवळ सध्याच्या सरकारपुरता न ठेवता गेल्या पाच-पंचवीस वर्षांचा अनुभव लक्षात घेऊन तपासायला हवा. म्हणजे स्वतंत्र मराठवाड्याच्या मागणीमुळे सर्वांत आधी काही व्हायला हवं असे... उर्वरित लेख लिहा:

टच्या' माणसाला अनुकूल असायला हवीत; त्याच्या ऐवजी सर्वप्रथम ती धनवानांच्या हिताची गुलामगिरी करत असतील तर सगळ्याच प्रकारचे असमतोल निर्माण होणं अपरिहार्य असतं. तेव्हा विदर्भ किंवा मराठवाडा यांचा मागासलेपणा हा पश्चिम महाराष्ट्राच्या कारस्थानातून उद्भवतो की आपल्या धोरणांच्या मर्यादांचा तो परिपाक असतो हे शोधायची तयारी ठेवायला हवी.

म्हणून विदर्भ काय किंवा आता मराठवाडा काय, यांच्या वेगळ्या राज्याच्या मागणीच्या निमित्ताने दुसरी तातडीची गोष्ट व्हायला हवी ती म्हणजे राज्याच्या विकासाच्या धोरणाचा निःपक्षपाती झाडा घेतला गेला पाहिजे.

'पश्चिम महाराष्ट्राची' दादागिरी

तिसरा मुद्दा भावनिक ऐक्याचा आहे. विदर्भ काय किंवा मराठवाडा काय, दोन्ही बाबतीत विकासाचा मुद्दा तर आहेच आहे, पण तो 'पश्चिम महाराष्ट्राच्या' एकंदर दादागिरीचा मुद्दा देखील राहिला आहे.

म्हणजे एकीकडे, विकसित प्रदेश आणि तिथले नेते साधनसंपत्तीचा मोठा वाटा स्वतःकडे ओढून घेतात, दुसरीकडे राजकीय सत्ताकेंद्रांवर आपला ताबा ठेवतात आणि तिसरीकडे राज्याच्या सांस्कृतिक विश्वावर देखील वर्चस्व निर्माण करतात, अशी ही तक्रार आहे.

म्हणजे खरा प्रश्न असा आहे की गेल्या सुमारे सहा दशकांमध्ये भाषा आणि संस्कृती यांच्या आधारे राज्यभर भावनिक दुवा बळकट करण्यात महाराष्ट्र अपयशी ठरला का?

महाराष्ट्र हे तसं बर्‍यापैकी मोठं राज्य आहे आणि त्यात मराठी भाषा आणि संस्कृती हे जरी समान दुवे असले तरी अर्वाचीन राजकीय इतिहासाची भिन्नता आहेच. विदर्भ १९५६ पर्यंत मध्य प्रांताचा भाग होता, तर मराठवाडा १९४८ पर्यंत निझाम संस्थानाचा भाग होता.

शिवाय एवढ्या मोठ्या भूप्रदेशात वरकरणी एक भाषक संस्कृती दिसली तरी तिच्या पोटात उपप्रादेशिक भाषिक आणि संस्कृतिक विविधता असणं ही अगदी स्वाभाविक गोष्ट आहे. मात्र, वेगळा इतिहास आणि वेगळी भाषिक संस्कृती असली म्हणजे प्रत्येक प्रदेशाचं वेगळं राज्य असायलाच पाहिजे हा आग्रहसुद्धा पुस्तकी स्वरूपाचाच आहे.

2012 ते 2015 दरम्यान मराठवाड्यात दुष्काळ सदृष्य स्थिती होती.

पण मराठी भाषक राज्याच्या सांस्कृतिक वाटचालीत जर सर्वसमावेशकता नसेल, मराठीपणाच्या आणि मराठी इतिहासाच्या वेगवेगळ्या छटा सामावून घेण्याची तयारी नसेल, तर १९६० साली केलेल्या ऐक्याच्या आणाभाका व्यर्थ ठरतील.

त्यामुळे मराठी अस्मितेच्या मुद्द्यावर आदळआपट करण्यापेक्षा आपली मराठी अस्मिता जास्त व्यापक आणि समावेशक कशी कायची हे...


...े. जाधव यांच्याविरोधात जातीय भावना भडकवल्याची तक्रार दाखल करण्यात आली आहे.

धार्मिक तणाव औरंगाबादला नवा का नाही?

औरंगाबाद आणि धार्मिक तणाव हे समीकरण चंद्र सूर्याइतक जुनं आहे, असं इथं म्हटलं जातं. मे 2018 मध्येच औरंगाबाद येथे शाहगंज भागात दोन धार्मिक समुदायांमध्ये दंगल उसळली होती. पण ही काही या काळातली पहिलीच दंगल नव्हती.

औरंगाबादमध्ये धार्मिक तेढ आणि त्यामुळे तणावाचं वातावरण निर्माण होणं, हे काही नवीन नाही. या तणावाचं मूळ मराठवाडा मुक्तिसंग्रामाच्या काळातील आहे, असं काही इतिहासकारांचं म्हणण... उर्वरित लेख लिहा:

त तक्रारी दाखल'

"हर्षवर्धन जाधव हे शिवसेनेचे तब्बल साडे चार वर्षं आमदार होते. मराठा आरक्षणाच्या मुद्द्यावर त्यांनी आपल्या आमदारकीचा राजीनामा दिला. मराठा समाजात जाऊन ते मत मागत आहेत. पण असं असताना पक्षप्रमुखावर टीका करण्यातून काय साध्य होणार आहे?" हा प्रश्न माने यांनी उपस्थित केला.

"त्यांचे आणि चंद्रकांत खैरे यांच्यात मतभेद आहेत हे मान्य आहेत पण पक्षानं काय केलं आहे? आता शिवसेनेनी अनेक पोलीस स्टेशनमध्ये त्यांच्याविरोधात तक्रार दाखल केली आहे. हर्षवर्धन जाधव हे फक्त एकाच मतदारसंघात आहेत. त्यापलीकडे प्रभाव नाहीत," असं माने सांगतात.

औरंगाबादचं वातावरण तणावपूर्ण झालं आहे का?

"हर्षवर्धन जाधव यांच्या घरावर दगडफेक झाल्यामुळे तणावाचं वातावरण निर्माण झालं आहे. हर्षवर्धन जाधव हे त्यावेळी घरी नव्हते. पण जितकं त्यांनी बोलणं चुकीचं आहे तितकंच त्यांच्यावर दगडफेक होणं देखील चुकीचं आहे," असं माने सांगतात.

हर्षवर्धन जाधव हे फक्त एकाच मतदारसंघापुरते मर्यादित आहेत, त्यामुळे पूर्ण जिल्हा तणावात नसल्याचं माने सांगतात.

औरंगाबाद टाइम्स या उर्दू दैनिकाचे मुख्य संपादक शोएब खुसरो सांगतात की "जाधव यांच्या वक्तव्यामुळे पूर्ण जिल्हावर परिणाम होणार नाही. औरंगाबादमध्ये राजकीय पक्ष विकासाच्या मुद्द्यांपेक्षा भावनिक मुद्द्यांनाच हात घालताना दिसतात. पण जनता हुशार झाली आहे. त्यांना चांगलं वाईट कळतं."

हर्षवर्धन जाधव यांची प्रतिक्रिया घेण्याचा बीबीसीनं प्रयत्न केला. पण त्यांच्याशी संपर्क होऊ संपर्क होऊ शकला नाही. तसेच माजी खासदार चंद्रकांत खैरे यांच्याशीही बीबीसीने संपर्क साधण्याचा प्रयत्न केला. त्यांच्याशी संपर्क झाल्यावर त्यांची भूमिका इथं मांडण्यात येईल.

हेही वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)


...े. ते मोठ्या जिद्दीनं खेळतात आणि म्हणूनच त्यांची प्रगती एवढ्या वेगानं झाली," असं राजपूत सांगतात.

आता खरी कसोटी

अफगाणिस्ताननं घेतलेली ही झेप इतकी मोठी आहे, की त्याची तुलना इतर देशांशी करता येणार नाही.

राजपूत म्हणतात, "आयर्लंडची टीम अनेक वर्ष खेळत होती, पण त्यांना कसोटीचा दर्जा आत्ताच मिळाला. पण अफगाणिस्ताननं सहा सात वर्षांतच वन डे पासून कसोटीपर्यंतचा प्रवास केला आहे. त्यांच्या देशात आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट खेळलं जात नाही, तरीही त्यांच्याकडे जागतिक दर्जाचे खेळाडू, विशेषतः गोलंदाज आहेत."

ICC U19... उर्वरित लेख लिहा:

जगातला नंबर वन गोलंदाज आहे. त्याच्यामुळेच टीमनं आणखी भरारी घेतली आहे. मिस्ट्री स्पिनर मुजीब उर रहमान, मोहम्मद नबी, 'चायनामन' गोलंदाजी करणारा झहीर खान अशी फिरकी गोलंदाजांची भक्कम फळी त्यांच्याकडे आहे."

बंगळुरूच्या कसोटीत राजपूत यांचं मन भारतासोबत असलं, तर त्याच्या एका कोपऱ्यात अफगाणिस्ताननं चांगली लढत द्यावी, असंही नक्कीच असेल.

भारताशी विशेष नातं

अफगाणिस्ताननं भारताविरुद्ध खेळून कसोटीत पदार्पण करावं, असंच सर्वांना वाटत होतं. कारण भारत त्यांच्या टीमचं 'सेकंड होम' आहे. BCCIनं त्यांना ग्रेटर नॉयडाचं मैदान दिलं आहे आणि ते आता देहरादूनमध्येही बांगलादेशविरुद्ध मालिकेत खेळले आहेत.

भारताविषयी अफगाण खेळाडूंना काय वाटतं? आम्ही राजपूत यांना विचारलं.

"त्यांना भारतीय सिनेमा खूप आवडतात. मला माहीतही नाहीत एवढे चित्रपट त्यांनी पाहिले आहेत. भारतीय टीव्ही सीरियल्सही ते पाहतात. भारताविषयी त्यांना आपुलकी वाटते. आपली संस्कृतीही मिळती-जुळती आहे. ते प्रशिक्षकांना गुरूसारखं मानतात आणि त्यांचा आदर राखतात. सुरुवातीला माझ्या मनात शंका होत्या, पण त्यांनी सगळं सोपं केलं."

खेळाडूंशी इतकं चांगलं नातं जुळल्यावरही राजपूत यांना गेल्या वर्षी प्रशिक्षकपद सोडावं लागलं. राष्ट्रीय टीमच्या प्रशिक्षकानं काही काळ देशात येऊन युवा खेळाडूंनाही मार्गदर्शन करावं, असं अफगाण क्रिकेट बोर्डाचं म्हणणं होतं. तर सुरक्षेच्या कारणांमुळं राजपूत काबूलमध्ये जाऊन राहण्यास तयार नव्हते.

अफगाणिस्तानात क्रिकेटचं वेड

"तिथली परिस्थिती आणखी सुधारली, तर मला जायला आवडेल. पुन्हा संधी मिळाली तर मला या संघासोबत काम करायला आवडेल," असं राजपूत सांगतात.

प्रशिक्षकपद सोडलं असलं तरी राजपूत अफगाण खेळाडूंच्या संपर्कात आहेत. "व्हॉट्सअॅपवरून आम्ही बोलत असतो. मार्चमध्ये जेव्हा त्यांनी विश्वचषक पात्रता स्पर्धा जिंकली, तेव्हा मी कर्णधाराला शुभेच्छा दिल्या होत्या. तर अख्ख्या टीमनं 'सरजी, हा विजय तुमच्यासाठी' असं म्हटलं. मला खूप आनंद झाला."

इतक्या प्रेमळ खेळाडूंचा पहिला कसोटी सामना पाहण्यासाठी मात्र हे 'गुरूजी' बंगळुरूला जाऊ शकले नाहीत. राजपूत यांनी आता अंतरिम प्रशिक्षक म्हणून झिम्बाब्वेच्या संघाला वर आणण्याची जबाबदारी स्वीकारली आहे आणि रविवारीच ते हरारेला रवाना झाले आहेत.

हेही वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब,...


...े. त्यांच्यावर अनेक एनजीओंना पैसे ट्रान्सफर केल्याचा आरोप आहे. यामध्ये नवालनी यांच्या अँटी करप्शन फाउंडेशनचा समावेश आहे.

हे सर्व पुतिन घडवून आणत असल्याचं नवालनी यांचा दावा आहे. बर्लिन एअरपोर्टवर जगातील सर्व माध्यमांचे प्रतिनिधी उपस्थित होते. नवालनी यांना मॉस्कोला जाताना कव्हर करण्याच्या उद्देशाने ते उपस्थित राहिले होते. मात्र रशियन फेडरल टीव्ही चॅनेल आणि वृत्त संस्थांनी त्यांच्या येण्याकडे पूर्ण दुर्लक्ष केलं होतं.

नवालनी यांच्यासोबत काय घडलं होतं?

रशियातील विरोधी पक्षाचे प्रमुख नेते अलेक्स... उर्वरित लेख लिहा:

योग करण्यात आला. त्यामध्ये दोघे सुखरूप वाचले पण तिसरीच एक महिला विषाच्या संपर्कात आल्यामुळे मृत्यूमुखी पडली होती.

हे प्रकरण जगभरात प्रचंड गाजलं. याप्रकरणी ब्रिटनने रशियावर विषप्रयोगाचा आरोप केला होता. पण रशियाने ते आरोप साफ फेटाळून लावले होते.

हे वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.रोज रात्री8 वाजता फेसबुकवर बीबीसी मराठी न्यूज पानावर बीबीसी मराठी पॉडकास्ट नक्की पाहा.)


...े. मी का लपवायचे तो व्रण? कारण मला वाटायचं की तो पाहून लोक मला उगाच प्रश्न विचारत बसतील, माझ्या मानसिक स्थितीविषयी भलतेसलते तर्क लावतील, मला अगदी त्यांची 'ती पाहा बिचारी' असं म्हणत येणारी सहनुभूती पण नको होती.

पण गेल्या काही वर्षांत मी बदललेय. स्वतःकडे सतत हीन नजरेने पाहणं मी सोडून दिलंय. लोक काय विचार करतात यापेक्षा मला काय हवंय हे माझ्यासाठी जास्त महत्त्वाचं आहे आता.

मी स्वतःशी जास्तीत जास्त प्रामाणिक राहाण्याचा प्रयत्न करतेय. आणि म्हणूनच मी आता म्हणू शकते, "खरं सांगू का, मला माझ्या व्रणाच... उर्वरित लेख लिहा:

स्वतःला लपवावं लागत नव्हतं, त्यांच्याशी मोकळेपणाने बोलता येत होतं, माझे अनुभव शेअर करता येत होते.

मी पंचवीस वर्षांची असताना आम्ही आठ जणींनी, ज्यांच्या अंगावर भाजल्याचे व्रण होते, स्वीमिंगसुटमध्ये फोटोसेशन केलं. ते फोटो आम्ही इन्स्टाग्रामवर टाकले. आम्हाला लोकांना दाखवायचं होतं की आम्ही किती धीराच्या आहोत, आणि तुमच्या अंगावरच्या व्रणांविषयी बोलायला हवं.

मग मी सौदर्यस्पर्धेत भाग घेतला. इतरांपेक्षा वेगळ्या दिसणाऱ्या लोकांसाठी ती सौदर्यस्पर्धा होती. माझी इच्छा आहे की मी तरूणांसाठी रोल मॉडेल बनावं. माझ्याकडे बघून त्यांनी विचार करावा, "तिला जमू शकतं तर मला का नाही."

- लॉरा, 27 वर्षं, केअरफिली

एमी

'मी माझं आरशातलं प्रतिबिंब कधी विसरू शकत नाही'

मला सोरायसिस नावाचा आजार आहे. त्यामुळे अधून मधून माझ्या संपूर्ण अंगावर लालेलाल चट्टे उठतात आणि त्यांची प्रचंड आग होते. जेव्हा असा सोरायसिसचा अॅटक येतो तेव्हा माझा चेहरा डागांनी भरून जातो. इतर वेळेस माझा चेहरा, माझी त्वचा छान दिसते.

पण असे सोरायसियचे चट्टे उठल्यानंतर मी माझे अनेक फोटो काढलेत. काही प्रिंट करून घेतलेत, म्हणजे माझ्या कायम लक्षात राहावं की कशी दिसते.

एखाद्या वेळेस परिस्थिती हाताबाहेर जाते. माझ्या कपाळावर चट्टे उठायला लागतात. आधी लहान लहान असणारे चट्टे मोठे होत जातात. दोन्ही भुवया पोटात घेतात, मग नाक, गाल, या कानापासून त्या कानापर्यंत सगळंच लालेलाल होऊन जातं. शरीरावर पसरलेले असतातच.

या चट्टयांची प्रचंड आग होत असते. अगदी कपड्यांचा स्पर्श पण सहन होत नाही त्याला. मला खरंतर छान छान फॅशनेबल कपडे आवडतात. पण या दिवसात मला मऊ अस्तर असलेले सैल कपडे घालावे लागतात. मी ब्रा-पॅन्टी सारखी घट्ट अंतर्वस्त्र तर घालूच शकत नाही. कपड्याच्या आत मला सायकल पॅन्ट घालाव्या लागतात.

आता अशा परिस्थितीत माझ्याकडे बघून लोक काय म्हणत असतील याचा विचार तुम्ही करू शकताच. कामाच्या ठिकाणी मला ग्राहक म्हणतात, "आम्हाला दुसरी सेल्सगर्ल हवी." त्यांना वाटतं मला कुठलातरी संसर्गजन्य रोग झालाय.

मी कपड्यांच्या दुकानात काम करते. सुरुवातीला मला कोणी म्हणालं की त्यांना मी नको दुसरी सेल्सगर्ल हवीये, तर मी निमूटपणे हो म्हणायचे. पण आता मी ठामपणे म्हणायला शिकलेय की, "मला काहीही रोग झालेला नाही. माझ्यामुळे तुम्हाला त्रास होणार नाही, त्यामुळे तुम्हाला ज्या गोष्टी हव्या त्या मीच दाखवणार नाहीतर या...


...े. या दिवसांदरम्यान आलेले अनुभव खूपच भयानक होते. आणीबाणीदरम्यानच्या वाईट अनुभवांच्या माध्यमातून आपण वेळोवेळी त्या दिवसांची आठवण स्वत:ला करून द्यायला हवी.

मी सुद्धा आणीबाणीच्या काळात दु:खद अनुभवांतून गेलो आहे. विद्यापीठात शिकत असताना काही ज्येष्ठ नेत्यांना दोन महिन्यांसाठी भूमिगत राहण्यासाठी मदत केली, म्हणून मला 17 महिन्यांसाठी तुरुंगात डांबण्यात आलं होतं. त्या तुरुंगवासामुळे माझ्या आयुष्याला निर्णायक वळण मिळालं.

तुरुंगातील सहकारी आणि वरिष्ठ नेत्यांशी केलेल्या चर्चेमुळे मला जनता, सत्ता, राजकार... उर्वरित लेख लिहा:

डेकर, रामविलास पासवान, डॉ. सुब्रमण्यम स्वामी, लालू प्रसाद यादव, नीतीश कुमार या नेत्यांना देशाच्या सुरक्षेसाठी धोकादायक असल्याचं कारण सांगून अटक करण्यात आली होती.

तत्कालीन राष्ट्रीय स्वयंसेवक संघाचे सरसंघचालक बाळासाहेब देवरस यांच्यासह तीन लाखांहून अधिक लोकांना तुरुंगात डांबण्यात आलं होतं. आणीबाणीच्या विरोधात लोकांना एकत्रित करण्यासाठी नरेंद्र मोदी तेव्हा भूमिगत होते.

'सत्य आणि प्रेमाने चालणारा नेहमीच विजयी'

राष्ट्रीय लोकशाहीच्या विवेकबुद्धीला आणीबाणीनं हादरवलं होतं. असं पुन्हा कधीच होऊ न देण्याचा निश्चय देशानं केला होता.

आणीबाणीतल्या कटु प्रसंगांची देशानं स्वत:ला वेळोवेळी आठवण करून दिली तरच हा निश्चय टिकेल. विशेषतः देशातल्या तरुणांना स्वतंत्र भारताच्या इतिहासातल्या त्या काळ्या दिवसांविषयी माहिती असणं आणि त्यातून त्यांनी धडा घेणं गरजेचं आहे.

आणीबाणीनंतर झालेल्या निवडणुकीदरम्यान दिल्लीतील एक मतदान केंद्र

राष्ट्रपिता महात्मा गांधी यांचं एक निरीक्षण आहे -"जेव्हा मी निराश होतो तेव्हा इतिहासावरून नजर फिरवतो. मला लक्षात येतं की, सत्य आणि प्रेम या मार्गांनी चालणारा नेहमीच जिंकत आला आहे. इतिहासात अनेक निष्ठूर आणि खुनी लोक होऊन गेलेत, काही काळ ते अजिंक्य आहेत असंही वाटलं, पण अखेर त्यांचा नाश झालाच, आणि तो होतोही नेहमीच."

सध्या आपण 'न्यू इंडिया'च्या दिशेनं प्रवास करत असल्यानं आपल्या अंध:कारमय आठवणी आपल्याला प्रकाशाकडे घेऊन जाण्यासाठी मार्गदर्शन करतील, अशी आशा बाळगूया.

हे वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)


...े. ही रक्कम गेल्यावर्षीच्या तुलनेत 24.1 टक्क्यांनी जास्त आहे.

या कालावधीत रेमिटन्समधील सर्वात जास्त रक्कम ही सौदी अरेबियातून (5.0 अब्ज डॉलर) आली आहे.

खालोखाल संयुक्त अरब अमिरात (3.9 अब्ज डॉलर), ब्रिटन (2.5 अब्ज डॉलर) आणि अमेरिका (1.6 अब्ज डॉलर) या देशांचा समावेश आहे.

परदेशातून येणाऱ्या कमाईमध्ये वाढ होण्याचं कारण

पाकिस्तानच्या केंद्रीय बँकेने रेमिटन्स वाढीला दुजोरा दिला. त्यांनी म्हटलं, "सरकार आणि स्टेट बँक ऑफ पाकिस्तानने एकत्रितपणे घेतलेल्या धोरणात्मक निर्णयांचं हे यश आहे.

तसंच कोरोना ... उर्वरित लेख लिहा:

पारचा यांनी एका आंतरराष्ट्रीय संमेलनातही याबाबत भाषण केलं होतं. हवाला, हंडीच्या माध्यमातून पैसे पाठवणं हा गुन्हा आहे किंवा नाही, याबाबत लोकांना माहिती नव्हतं. याबद्दल आता जागरुकता निर्माण झाली आहे. FTFF च्या अटीमुळे याबाबतचं धोरण आणखी कठोर बनलं आहे, असं त्यांनी सांगितलं होतं.

परदेशातून येणाऱ्या पैशाबाबत आता सरकारी संस्थांच्या आधीच एक्सचेंज कंपन्याच काळजी घेताना दिसतात. एखादा व्यवहार संशयास्पद वाटल्यास ते याची माहिती सरकारी संस्थांना देतात, असं त्यांनी सांगितलं.

रेमिटन्समध्ये वृद्धी कायम राहणार?

आगामी काळात रेमिटन्समध्ये वृद्धी कायम राहील किंवा नाही, याबाबत चर्चा करताना सना म्हणाल्या, "भविष्यातही हीच स्थिती राहू शकते. रमजान आणि ईद जवळ आल्याने पुढच्या चार महिन्यात यामध्ये आणखी वाढ होऊ शकते."

त्या सांगतात, "देशात सरासरी आतापर्यंत 18 अब्जांपेक्षा जास्त रक्कम परदेशातून आली आहे. पुढील काही दिवसांत हा आकडा 28 अब्जांपर्यंत जाऊ शकतो. देशाच्या अर्थव्यवस्थेसाठी हे अत्यंत महत्त्वाचं असेल. निर्यात आणि आयात यांच्या फरकाने आपल्याला थोडक्यात फटका बसू शकतो. पण रेमिटन्समुळे हे संतुलन राखणं शक्य आहे."

यामुळे पाकिस्तानी रुपयाचा दरही डॉलरच्या तुलनेत स्थिर राहील. आगामी काळात पेट्रोल, डिझेलच्या किमतीच्या वाढीला आळा बसेल, असं सना यांना वाटतं.

पारचा यांनीही ही वृद्धी कायम राहण्याची शक्यता वर्तवली. अवैध पद्धतीने पैसे पाठवण्यासारखी परिस्थिती आता नाही. त्यामुळे कायदेशीर पद्धतीने पैसा आल्यास त्यामुळे देशाचा फायदा होईल, असं त्यांनी सांगितलं.

हेही वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.रोज रात्री8 वाजता फेसबुकवर बीबीसी मराठी न्यूज पानावर बीबीसी मराठी पॉडकास्ट नक्की पाहा.)


...े.

यावर्षीच्या जानेवारी महिन्यात भाजपचे खासदार आणि केंद्रीय अर्थ राज्यमंत्री आणि दिल्ली निवडणुकीतले भाजपचे स्टार प्रचारक अनुराग ठाकूर यांनी रॅलीतल्या लोकांकडून घोषणा बोलून घेतल्या होत्या, "देश के गद्दारों को, गोली मारो.... को."

निवडणूक आयोगाने अनुराग ठाकूर यांच्यावर 3 दिवसांची बंदीही घातली होती.

तर परवेश वर्मांनीही नागरिकत्व सुधारणा कायद्याविषयी निदर्शनं करणाऱ्यांबद्दल आक्षेपार्ह विधान केलं होतं. निवडणूक आयोगाने त्यांच्यावरही चार दिवसांची बंदी घालत त्यांना निवडणूक प्रचार करण्यापासून रोखलं ह... उर्वरित लेख लिहा:

ंचा प्रचार केला जातोय, त्याबाबत रिबेरो चर्चा करत आहेत का, असं विचारल्यानंतर रिबेरोंनी UAPA कायद्यान्वये दिल्ली पोलिसांनी केलेल्या कारवाईचा संदर्भ दिला.

पोलिसांची कार्यशैलीमानवी हक्कांसाठी काम करणाऱ्या अॅम्नेस्टी इंटरनॅशनल या संस्थेने नुकताच त्यांचा दिल्ली दंगलींविषयीचा स्वतंत्र तपास अहवाल प्रसिद्ध केला. या अहवालात पोलिसांवरही गंभीर आरोप केले आहेत.

उत्तर पूर्व दिल्लीतला सीलमपूर भाग

दंगली न थांबवणं, त्यामध्ये सहभागी होणं, फोनवरून मागण्यात आलेली मदत नाकारणं, पीडितांना हॉस्पिटलमध्ये पोहोचण्यापासून थांबवणं आणि विशेषतः मुसलमान समाजाला मारहाण करण्यासारखे गंभीर आरोप दिल्ली पोलिसांवर या अहवालात करण्यात आले आहेत. पण दिल्ली पोलिसांनी अनेका हे आरोप फेटाळून लावले आहेत. आणि रिबेरोंना लिहिलेल्या पत्रामध्येही दिल्लीचे पोलीस आयुक्त हेच म्हणतात की दिल्ली पोलिसांचा तपास हा प्रत्यक्ष परिस्थिती आणि पुराव्यांवर आधारित आहे. ज्युलिओ रिबेरो म्हणतात, "दंगलींचं संभाव्य कारस्थान रचण्याच्या आरोपाखाली दिल्ली पोलिसांनी ज्या लोकांवर आरोप लावले आहेत त्यामध्ये बहुतेक महिला आणि पीएचडीचे विद्यार्थी आहेत. कायद्याच्या तरतुदींनुसार जर कोणाला अटक करण्यात येत असेल तर तीन महिन्यांच्या आत पोलिसांना कोर्टात आरोप पत्र दाखल करावं लागतं.

"तीन महिने होण्याच्या दोन दिवस आधी जर कोणाला या प्रकरणी अटक करण्यात आली तर त्याचा अर्थ जे आधीपासून तुरुंगात आहेत त्यांना आणखीन तीन महिने तुरुंगात राहावं लागेल.

काही प्रकरणांमध्ये तीन महिने पूर्ण व्हायच्या बरोबर दोन दिवस आधी पोलिसांनी आणखी कोणाला तरी अटक केली. यावरून कार्यशैली कशी आहे ते दिसतं."

सामाजिक कार्यकर्ते हर्ष मंदर आणि दिल्ली विद्यापीठातले प्राध्यापक अपूर्वानंद हे 'गांधीवादी' असल्याचं सांगत त्यांना या प्रकरणात ओढलं जाणंही दुर्भाग्य असल्याचं ज्युलिओ रिबेरो सांगतात. पण योगेंद्र यादव, सीताराम येचुरी, अपूर्वानंद आणि जयती घोष हे सगळे दिल्ली दंगल प्रकरणातले आरोप नसल्याचं दिल्ली पोलिसांनी म्हटलंय.

रिबेरो म्हणतात, "मी यांना कायमच शांततेच्या गोष्टी बोलताना पाहिलं आणि ऐकलंय. यांच्यावर हे आरोप कसे झाले, हे दिल्ली पोलिसांतल्या ज्येष्ठ अधिकाऱ्यांनी पुन्हा पाहायला हवं,"

तर पोलिसांच्या तपासामध्ये उणिवा दिसल्यास ते कोर्टात धाव घेऊ शकतात, असं दिल्ली पोलीस आयुक्तांनी रिबेरोंना लिहिलेल्या पत्रात म्हटलंय. शिवाय अनेकजण...


...े?

डॉ. सागर मुंदडा सांगतात, "मुलांना मोबाईल ऐवजी पर्यायी साधन देऊन पाहा. त्याचा वेळ, ऊर्जा योग्य ठिकाणी खर्च होईल असे पर्याय उपलब्ध करा. पण तरीही मोबाईलशिवाय मुलं राहत नसतील, रात्रभर झोप येत नसेल, आक्रमक होत असतील तर मुलांना उपचाराची गरज आहे."

मानसोपचार म्हणजे औषध उपचार असे नाही. तर केवळ काऊंसिंलींग/ समूपदेशनाने मुलांना समजावणे शक्य होते.

डॉ. मुंदडा सांगतात, "सुरुवातीला आठवड्यातून एक किंवा दोन दिवस घरातील सर्वांनी मोबाईल फ्री डे पाळायला हवा. दिवसभरात कोणीही मोबाईल पाहणार नाही असे ठरवून करायला... उर्वरित लेख लिहा:

केवळ आणून देऊ नका. पालकांनी मुलांसोबत खेळावं.

3. एकमेकांशी संवाद साधता येतील असे खेळ खेळा. एकापेक्षा अधिक लोकांचा सहभाग असेल अशा खेळांची मुलांना गोडी लावा.

4. मुलांमध्ये कुतुहल जागरुक करणाऱ्या अनेक विषयांच्या माहितीच्या साईट्स आणि व्हिडिओ आहेत. मुलांना याची सवय लावा.

हे वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)


...ेंद्र फडणवीस यांनीही केंद्र सरकारला पत्र पाठवून हा कर माफ करावा, असं आवाहन केलं होतं.

मुख्यमंत्री कार्यालयाकडूनही यासाठीची मदत मिळाल्याचं मिहीर कामत यांनी बीबीसी मराठीशी बोलताना सांगितलं.

अखेर 6 कोटी रुपयांचा हा कर माफ करण्यात आला आहे. केंद्राच्या या निर्णयामुळे तीराच्या आई-वडिलांना मोठा दिलासा मिळाला आहे. हे इंजेक्शन मिळाल्यावर तीराचे स्नायू बळकट होतील. स्नायूंसाठी आवश्यक प्रोटीन शरीरातच तयार होऊ लागेल आणि तिला बऱ्यापैकी नॉर्मल आयुष्य जगता येईल.

दुर्मिळ आजाराने ग्रस्त 5 महिन्याच्या चिमुकल्... उर्वरित लेख लिहा:

आहेत.

हे वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)


...ेऊ नये आणि त्यांना काही सुविधा मिळाव्यात म्हणून अंकली येथील एक सरदार शितोळे यांनी संत ज्ञानदेवांच्या पालखी सोहळ्याला हत्ती, घोडे, जरी पटक्याचे निशाण आदी गोष्टी दिल्या. हत्ती वगळता या गोष्टी आजही दिल्या जातात.

त्यानंतरच्या काळात महाराष्ट्रातील इतरही ठिकाणांहून अन्य संतांच्या पालख्या पंढरीच्या आषाढी वारीला येण्यास सुरुवात झाली.

इतिहास अभ्यासक संजय सोनवणी सांगतात, "जेव्हा जेव्हा दुष्काळ पडले, तेव्हा तेव्हा वारीवर परिणाम झाला आहे. वारकरी हे मुख्यतः शेतकरी, पशुपालक असल्याने त्यांना दुष्काळामुळे वार... उर्वरित लेख लिहा:

राज पालखी सोहळ्याचे विश्वस्त हभप माणिक महाराज मोरे म्हणाले, "दर शंभर वर्षांनी आपल्याकडे सध्याच्या कोरोनासारखी नैसर्गिक आपत्ती येत असल्याचा इतिहास आहे. 1920 ते 1942 या दरम्यान आपल्याकडे प्लेगची साथ होती. यामुळे 1942 मध्ये पालखी सोहळा पंढरपूरला गेलाच नाही. वारी प्रातिनिधिकरीत्या तरी व्हावी म्हणून देहूतून पाच लोक संत तुकाराम महाराजांच्या पादुका घेऊन सायकलवर पंढरपूर वारीला गेले. त्यामध्ये बाबासाहेब इनामदार, गोविंद हरी मोरे, बबन कुंभार आदींचा समावेश होता. पंढरपूरला पोहोचण्यास त्यांना तीन दिवस लागले. तुकोबारायांच्या पादुकांना चंद्रभागा स्नान, एकादशीला पांडुरंगाचे दर्शन घडवून, द्वादशी सोडून ही मंडळी परतली."

आळंदीच्या श्री ज्ञानेश्वर महाराज देवस्थानचे प्रमुख अभय टिळक म्हणाले, "कोरोनाच्या साथीमुळे यंदा पालखी सोहळ्याच्या वैभवापेक्षा सोहळ्याचं पावित्र्य जपलं जावं, असा प्रयत्न होता. पंढरपूरच्या आषाढी वारीला महाराष्ट्रातून जाणाऱ्या प्रमुख 7 पालख्यांपैकी जळगावहून संत मुक्ताबाई, त्र्यंबकेश्वरहून संत निवृत्तीनाथ, पैठणहून संत एकनाथ, सासवडहून जाणाऱ्या संत सोपानकाका आदी पालखी सोहळ्यांनी कोरोनाग्रस्त वातावरण बघता संतांच्या पादुका गाडीतून पंढरपूरला नेण्याचे ठरवलं."

'आग्रही आहोत, दुराग्रही नाही'

पायी वारी केल्याने 'काया, वाचा, मने' देवाची भक्ती होते, अशी वारकऱ्यांची श्रद्धा आहे. पंढरपूर किंवा अन्य संतांच्या गावाला वाऱ्या अर्थात येरझाऱ्या करणे हा महत्त्वाचा भाग या भक्ती पंथात सांगितला गेला आहे.

समाजातील सर्व प्रकारचे भेदभाव नाहीसे होऊन, समता, बंधुभावाने समाज एकत्र राहावा, ही या सामूहिक भक्तीमागची भावना आहे. त्यामुळे संतांच्या गावाहून पालखी, दिंडी निघण्यापासून ते वाटेने भजन, भोजन, कीर्तन, प्रवचन, रिंगण, पंढरपुरात पोहोचल्यानंतर चंद्रभागेत स्नान, पुंडलिक दर्शन, उराउरी भेट, नगरप्रदक्षिणा, पांडुरंगाचे दर्शन ते परतण्यापूर्वी होणाऱ्या गोपाळकाल्याचा अर्थात दहीहंडीचा प्रसाद एकमेकांच्या मुखात भरविणे या सर्व गोष्टी समूहाने, गोळ्यामेळ्याने करावयाच्या असतात.

यावर्षी यातलं काहीच होऊ शकलं नाही. पण त्यामुळे वारकऱ्यांनी उदास होऊ नये, असं श्री ज्ञानेश्वर महाराजांचे परंपरागत चोपदार राजाभाऊ चोपदार म्हणतात. पोलिसांप्रमाणे लाखो वारकऱ्यांचा समावेश असलेल्या पालखी सोहळ्याला शिस्त लावणारे राजाभाऊ म्हणतात, "वारकरी वारीबाबत आग्रही जरूर आहे, पण दुराग्रही...


...ेऊ शकते, इतर अवयवांच्या कार्यावर परिणाम होऊ शकतो आणि रुग्णाला जीवही गमवावा लागू शकतो.

किडनी नीट काम करत नसेल, तर अशा व्यक्तींना मग डायलिसिसचा आधार घ्यावा लागतो. म्हणजे यंत्रावाटे त्यांच्या शरीरातलं रक्त शुद्ध केलं जातं. आठवड्यातून किमान तीनदा ही प्रक्रिया करावी लागते आणि त्यासाठी तीन-चार तास हॉस्पिटल किंवा डायलिसिस सेंटरमध्ये थांबावं लागतं. ज्यांच्या किडन्या पूर्णतः निकामी झाल्या आहेत, अशा व्यक्तींना किडनीदाता मिळत नसेल, तर ते पूर्णतः डायलिसिसवर अवलंबून असतात.

भारतात किडनी विकारानं त्रस्त लो... उर्वरित लेख लिहा:

ी नव्या किंवा बाहेरच्या पेशंट्सना घेऊ शकत नाही. त्यामुळं आम्ही अशा रुग्णांना कोव्हिड- 19 ची तपासणी करून घ्यायला सांगतो आहोत. पण कोव्हिडची लक्षणं नसतील आणि परदेश प्रवास केला नसेल तर काही प्रयोगशाळा तपासणी करत नाहीत."

खासगी प्रयोगशाळांमध्ये अशा तपासणीसाठी साडेचार हजार रुपये मोजावे लागतात, जे अनेकांना परवडत नाही, याकडेही शशांक लक्ष वेधून घेतात.

डायलिसिस रुग्णांसाठी विशेष व्यवस्था

कोरोना विषाणूचा संसर्ग डायलिसिस यंत्राच्या माध्यमातून इतर व्यक्तींना होऊ शकतो, हे लक्षात घेत महापालिकेनं शुक्रवारीच 'कोविड-19' बाधित रुग्णांसाठी डायलिसिसची स्वतंत्र व्यवस्था करण्याचे निर्देश दिले होते.

तसंच रुग्णांचे डायलिसिस करण्यापूर्वी त्यांची प्राथमिक तपासणी करण्याचे आदेशही डायलिसिस सेंटर्सना दिले आहेत. अशा तपासणीदरम्यान रुग्णांमध्ये कोव्हिड-19. ची लक्षणं आढळून आली, तर कोरोना बाधितांसाठी स्वतंत्र डायलिसिस व्यवस्था असणाऱ्या रुग्णालय किंवा केंद्रामध्ये उपचारासाठी पाठण्याचा आदेश महापालिकेनं दिला आहे.

मिल्लत रुग्णालयातल्या केंद्राशिवाय शहरातील पाच हॉस्पिटल्समध्येही अशा रुग्णांच्या डायलिसिसची सेवा आधीच उपलब्ध आहे. त्यात कस्तुरबा गांधी, केईएम, सेव्हन हिल्स, सैफी आणि नानावटी रुग्णालयांचा समावेश आहे.

हे वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)


...ेक गावं तसंच शहरांमध्ये वैद्यकीय शिबिरं आयोजित करण्यात आली आहेत. अनेक गावांमध्ये उत्तर भारतीय कामगारांकडे कामच उरलेलं नाही.

जवळजवळ राज्यातील सर्व धरणांची दारं उघडण्यात आली आहे

"पगार मिळण्यासाठी आम्हाला एक ते दोन महिने वाट पाहावी लागणार आहे. सगळी दुकानं उद्धस्त झाली आहेत. बंगालला रिकाम्या हाताने परत जाऊ शकत नाही. बंगालमध्येही पूर येतो. पण केरळात आम्ही जे अनुभवलं ते भयानक होतं," असं नित्यानंद परामन यांनी सांगितलं. गेले दोन वर्षं ते केरळमध्ये काम करत आहेत.

हे लिहीत असतानाच मला मोबाइलवर एक ट्वी... उर्वरित लेख लिहा:

वेतून येणाऱ्या मदतीवर अवलंबून आहेत.

सवाब अली दुबईहून आपल्या गावी सुटीसाठी आले आहेत. कामानिमित्ताने ते दुबईत असतात. त्यांच्या मते वाहनं, मालमत्ता आणि गाईगुरांचं सर्वाधिक नुकसान झालं आहे.

पुरात अनेक गाईगुरं वाहून गेली आहेत. जी वाचलं आहेत त्यांना NDRF आणि बचाव पथकाने वाचवलं आहे.

पुरात जीव गमावलेल्या जनावरांचे अवशेष पडून राहिल्याने रोगराईची शक्यता आहे. त्यामुळे प्रशासनाने पिण्याच्या पाण्यासंदर्भात काळजी घेण्याचं आवाहन केलं आहे.

योगिता लिमये, बीबीसी प्रतिनिधी, कुळीपुरम

कुळीपुरम हे उत्तर केरळमधलं एक शहर. शहराच्या बाजूने वाहणाऱ्या नदीनं गेल्या आठवड्यात पात्र बदललं. या नदीवर असलेल्या पुलावर चालत असताना रस्त्याच्या दोन्ही बाजूंनी किमान एक किलोमीटर अंतरावर घरं पाण्याखाली बुडाल्याचं दिसतं. केळीच्या झाडांचा फक्त वरचा भाग आणि घरांची छतंच फक्त दिसतात. ज्या नारळाच्या झाडांवरून केरळचं नाव देशभर झालं आहे ती झाडं पाण्यावर उभी दिसतात.

पुरामुळे अनेक घरांमध्ये पाणी शिरलं.

या शहरातील लोकांनी सुरक्षित ठिकाणी हलवण्यात आलं आहे. पण आपल्या घरांचं आणि मालमत्तेची स्थिती काय आहे, हे पाहण्यासाठी काही लोक शहरात परत आले होते. जे शक्य आहे ते वाचवण्याचा त्यांचा प्रयत्न होता. एक माणूस घराच्या छतावर बसून सीलिगं फॅन काढत होता.

राज्यात पूर हे बळींचं मुख्य कारण असलं तरी प्रचंड पावसामुळे इतरही आपत्तींना आमंत्रण मिळालं. मलाप्पुरम या ठिकाणी भूस्खलन झाल्यामुळं एकाच घरातील 9 लोकांचा बळी गेला. केरळ राज्याचा मोठा भाग डोंगराळ असल्याने मदतकार्य कठीण बनलं आहे.

बीबीसी प्रतिनिधी योगिता लिमये

गेल्या 100 वर्षांतील सर्वांत भीषण आपत्ती ठरलेल्या या महापुरात हजारो लोक पुरात अडकून पडले आहेत. भारतीय वायूसेना, नौदल आणि NDRFचे जवान, तटरक्षक दल, स्थानिक लोक आणि मच्छिमार मदत कार्य राबवत आहेत आणि शक्य तितक्या लोकांना वाचवण्याचे प्रयत्न झाले आहेत.

हे वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)


...ेक राज्याच्या मुख्यमंत्र्यांनी थोडीशी दुरुस्ती करुन तो कायदा लागू केला. ज्याचा फायदा कालपर्यंत देशातल्या सर्व शेतकरी बांधवांना होत होता," असं राष्ट्रवादी'चे प्रवक्ते महेश तपासे यांनी प्रसिद्धीपत्रकात म्हटलं आहे. पण मोदी सरकारनं जे विधेयक आणलं ते शेतक-यांच्या हिताचं नाही अशी त्यांची भूमिका आहे.

"मोदी सरकारने संसदेच्या मागील सत्रात नवीन कृषी विधेयक आणले ते विधेयक शेतकर्‍यांच्या हिताचे नाही. जुना कायदा हा एपीएमसी कायद्याचं रक्षण करणारा होता. त्यापेक्षा आताचा कायदा वेगळा असल्यामुळे शेतकऱ्यांच्या म... उर्वरित लेख लिहा:

यम आहेत. त्यासाठी काहीही तडजोड केलेली नाही. बदल इतकाच केला आहे की या राज्यात समितीच्या बाहेर माल विकण्याची परवानगीही आहे.

आपल्याकडे हे स्वातंत्र्य आपण पूर्वीपासून दिलेलं आहे. ते स्वातंत्र्य अबाधित राहण्यासाठी भूमिका कोणी घेत असेल तर त्याला माझा विरोध नाही. आपल्या इथं ठरलेली किंमत देण्याचं बंधन खरेदीदारावर आहे. आज केंद्राचा जो कायदा आहे त्यात या सक्तीचा अभाव आहे. त्याबद्दल उत्तर भारतातल्या शेतक-यांच्या तीव्र भावना आहेत."

याच मुलाखतीत पवार असंही म्हणाले की, "ही गोष्ट खरी आहे की देशाच्या शेतक-यांमध्ये काही प्रकारची अस्वस्थता आहे आणी त्या अस्वस्थतेबद्दल ज्यांच्या हातात देशाची सत्ता आहे त्यांनी या अस्वस्थ घटकांतल्या प्रतिनिधींशी सुसंवाद साधण्याची गरज आहे. तो साधला जात नाही त्यामुळे आज ही टोकाची स्थिती निर्माण झालेली आहे. त्यात शेतक-यांचे काही मुद्दे रास्त आहेत. काही मुद्दे त्यांना समजावून सांगण्याची गरज आहे."

शरद पवार आणि 'राष्ट्र्वादी कॉंग्रेस' यांची कृषी कायद्यांबाबतच्या भूमिकेबाबत संदिग्धता याअगोदरही चर्चेचा विषय बनली होती. 20 सप्टेंबरला राज्यसभेत कृषी विधेयकं मंजूर झाली तेव्हा शरद पवार राज्यसभेत अनुपस्थित होते.

पण पवारांनी दोन दिवसांनी घेतलेल्या पत्रकार परिषदेत असं म्हटलं की, "कृषी विधेयकांवर आवाजी पद्धतीनं मतदान घेतलं गेलं. त्यामुळे सदस्यांची नाराजी साहजिक आहे. मी नव्हतो ही गोष्ट खरी, पण बाकीचे आमचे सहकारी सभागृहात उपस्थित होते."

राष्ट्रवादी काँग्रेसचे खासदार प्रफुल्ल पटेल यांनी या विधेयकांविषयी राष्ट्रवादीच्या भूमिकेविषयी ट्वीट करुन म्हटलं की, "राष्ट्रवादी काँग्रेस पक्षानं कृषी कायद्यांना पाठिंबा दिला असं काही माध्यमांमध्ये आलं आहे, जे चुकीचं आणि गैरसमज पसरवणारं आहे. कृषी कायद्यांवर चर्चा करण्यासाठी एक समिती नेमावी अशी आमची मागणी आहे."

या संभ्रमाबद्दल अधिक चर्चा होऊ लागली आणि 'राष्ट्रवादी'चा आतून पाठिंबा आहे का असं म्हटलं जाऊ लागलं जेव्हा उपमुख्यमंत्री अजित पवारांनीही हे कायदे शेतक-यांच्या हिताविरोधात आहे असं म्हणत महाराष्ट्रात ते लागू न करण्याचा आमचा प्रयत्न राहील असं म्हटलं.

'बाजार समित्यांची रचना कालबाह्य'

कृषी उत्पन्न बाजार समित्यांचं शेतक-यांच्या प्रगतीतला अडथळा होणं आणि खाजगू गुंतवणूक कृषी क्षेत्रात आणणं याबद्दल शरद पवारांनी आपली भूमिका सातत्यानं यापूर्वीही जाहीररित्या मांडली आहे....


...ेक वैज्ञानिक उपकरणं आहेत आणि ही सर्व उपकरणं उत्तम पद्धतीने काम करत आहेत. विक्रम लँडर आणि प्रज्ञान रोव्हरचा प्रयोग होता आणि या प्रयोगाला नक्कीच धक्का बसला आहे.

या अपयशातही विजय आहे. यापूर्वीही भारताने ऑर्बिटर सोडलं होतं. मात्र, यावेळेचं ऑर्बिटर जास्त आधुनिक आहे. चंद्रयान-1च्या ऑर्बिटरपेक्षा चंद्रयान-2चं ऑर्बिटर जास्त आधुनिक आणि वैज्ञानिक उपकरणांनी सज्ज आहे.

प्रत्येकच प्रयोग यशस्वी होत नसतो

विक्रम लँडर आणि प्रज्ञान रोव्हरचा प्रयोग भारताने पहिल्यांदा केला आहे आणि या प्रयोगातले शेवटची 15 मिनिटं... उर्वरित लेख लिहा:

रधान नरेंद्र मोदी यांनीदेखील याचाच पुनरुच्चार केला आहे. इस्रो सर्वांत आधी हे जाणून घेण्याचा प्रयत्न करेल की नेमकं काय झालं आणि त्यानंतरच पुढचं पाऊल काय असेल, हे ठरवले.

अमेरिका, चीन आणि रशियाला चंद्राच्या पृष्ठभागावर सॉफ्ट लँडिंग करण्यात यश आलं आहे. मात्र, शुक्रवारी रात्री भारताला हे साध्य करता आलं नाही. सॉफ्ट लँडिंग म्हणजे कुठल्याही सॅटेलाईटला लँडरने सुरक्षित उतरणे आणि त्याचं काम सुरळित सुरू होणे. चंद्रयान-2 लादेखील अशाच पद्धतीने चंद्राच्या पृष्ठभागावर उतरायचं होतं. मात्र, अगदी शेवटच्या क्षणी ते शक्य झालं नाही.

जगभरातले 50 टक्क्यांहून कमी अवकाश मोहिमा सॉफ्ट लँडिंग करण्यात यशस्वी झाल्या आहेत. अंतराळ विज्ञान जाणणारे नक्कीच भारताच्या या प्रयत्नांना प्रोत्साहन देतील. यानंतर इस्रोची महत्त्वाकांक्षी मोहीम आहे 'गगनयान'. गगनयान मोहिमेत अंतराळवीर पाठवण्यात येणार आहे.

हेही वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)


...ेकर बनावेत म्हणजे सत्तेच्या चाव्या त्यांच्या हातात राहातील.

राष्ट्रीय स्वयंसेवक संघ : एक सामाजिक संस्था

एशिया न्यूज नेटवर्कचे संपादक एमजी राधाकृष्णन यांच्या मते भाजपला संघाच्या अनेक प्रयत्नांनंतरही निवडणुकांमध्ये यश मिळणार नाही.

ते म्हणतात की, संघाचं निवडणुकांमधलं अपयश समजून घेण्यासाठी केरळच्या लोकसंख्येचा विचार करावा लागेल. केरळमध्ये 45 टक्के लोकसंख्या मुस्लीम आणि ख्रिश्चन लोकांची आहे. इथले हिंदू 55 टक्के आहेत आणि वेगवेगळ्या विचारसरण्यांमध्ये वाटले गेलेत. यातले बहुसंख्य डाव्या पक्षांचं समर्थ... उर्वरित लेख लिहा:

याबरोबर काम करणाऱ्या पप्पन यांनी मला सांगितलं की संघाचं यश किंवा अपयश भाजपने निवडणुकीत किती जागा जिंकल्या यावर जोखायला नको.

ते म्हणतात, "आमचा प्रभाव वाढतोय. आमच्या विचारधारेचा प्रसार होतोय. शिक्षण क्षेत्रात मोठ्या प्रमाणावर काम होतंय. मी पण संघाच्या शाळेत शिकलोय."

पुढची व्युहरचना काय?

राजकीय विश्लेषक जी प्रमोद कुमार म्हणतात की केरळमध्ये भाजप तेव्हाच यशस्वी होऊ शकेल जेव्हा त्यांना हिंदूंची एकगठ्ठा मत मिळतील.

ते म्हणतात, "हिंदूंची एकगठ्ठा मत मिळवण्यात आतापर्यंत तरी भाजपला अपयश आलेलं आहे. आता त्यांच्याकडे एकच पर्याय आहे तो म्हणजे अल्पसंख्यांक मुस्लीम आणि ख्रिश्चन मतं मिळवणं. एखाद-दोन मतं वगळता त्यांना मुस्लीम मतं मिळणं अवघड आहे. काही मुसलमान भाजपमध्ये गेलेही आहेत. ख्रिश्चन समुदायात इथे बहुसंख्य सीरियन ख्रिश्चन आहेत जे उच्च जातीचे आहेत. त्या समाजात गेल्या काही काळात इथे थोडंफार ध्रुवीकरण झालेलं आहे. कारण ख्रिश्चन समुदायातही आपापसात मतभेद आहेत. हा समुदाय अनेक संप्रदायांमध्ये विभागला गेला आहे आणि प्रत्येक संप्रदायाला आपल्या हितांसाठी काम करणाऱ्या पक्षाला मत द्यायचं आहे. जॅकबाईट समाज भाजपशी जवळीक साधू पाहात होता पण त्यांचं काही जमलं नाही."

पारंपारिकरित्या केरळमधल्या मुस्लीम आणि ख्रिश्चन समुदायांनी काँग्रेसचं नेतृत्व असणाऱ्या युडीएफलाच नेहमी मतदान केलं आहे.

पण ख्रिश्चन समुदायाची तक्रार आहे की युडीएफ मुस्लिमांना झुकतं माप देतं त्यामुळे ते गेल्या काही काळात भाजपकडे झुकले आहेत.

या व्यतिरिक्त संघाचे वरिष्ठ पदाधिकारी नुकतेच चर्चेसच्या नेत्यांना भेटले आणि त्यांनी भाजपला जिंकवून देण्याचं आवाहन केलं आहे. प्रमोद कुमार म्हणतात की यंदा काही ख्रिश्चन मतं भाजपला जाणं शक्य आहे. पण संघाचे एक स्वयंसेवक केतन मेनन म्हणतात की त्यांच्या संस्थेला हिंदू समाजासाठीच काम करायचं आहे.

ते म्हणतात की, "केरळचा हिंदू डाव्यांना मत देतो पण एक दिवस येईल जेव्हा हा समुदाय भाजपला मत देईल."

केरळचे बहुतांश हिंदू डाव्यांना का मत देतात?

जे प्रभाष याचं उत्तर देताना म्हणतात की, "केरळच्या इतिहासात सामाजिक सुधारणांची आंदोलनं डाव्यांनी चालवली आहेत. केरळचे हिंदू या आंदोलनांतूनच येतात. त्यामुळेच ते डाव्यांना मतं देतात."

राधाकृष्णन ही गोष्ट मान्य करतात की राज्यात संघाचा जोर वाढला आहे. ते म्हणतात, "यांचं महत्त्व वाढलंय. 15 वर्षांपूर्वीच्या तुलनेत भाजप...


...ेखिका, कार्यकर्त्या

सोमालीलँडमध्ये Female Genital Mutilation किंवा स्त्रियांची खतना या अपप्रथेविरोधात कार्य करणाऱ्या पुरस्कार विजेत्या सामाजिक कार्यकर्त्या.

६] इजाबेल अलेंद- वय ७६ - लेखिका, पेरू

पेरू देशांत जन्म घेतलेल्या या लेखिकेचे आईवडील चिली होते. अनेक देशांतल्या वाचकांमध्ये प्रसिद्धी लाभलेल्या या लेखिकेने "स्पॅनिश" भाषेत लेखन केले. त्यांच्या पुस्तकांचा ४२भाषांतून ७० लाखाहून अधिक खप झाला.

७] बुशरा यहा अल्मुतावाकेल, वय ४९, कलावंत, छायाचित्रकार, आणि कार्यकर्त्या, येमेन.

आंतरराष्ट्रीय प... उर्वरित लेख लिहा:

स} या घरेलू हिंसा प्रतिबंध चळवळीच्या प्रणेत्या बनल्या.

१३] लेला बेलालोवा वय वर्ष ६१ - विद्यापीठ व्याख्याता, उझबेकिस्तान

विद्यापिठात व्याख्यात्या असलेल्या या महिला पर्यावरणीय संवर्धन कार्यकर्त्या ही आहेत, देशातील पर्वतीय जैवसंस्था, शिकारी पक्षी{गरुड, बहिरी ससाणा} आणि अन्य पक्षांच्या प्रजातींची जोपासना आणि रक्षणासाठी  कार्य करतात.

१४] अनेलीआ बोर्त्झ - वय वर्षे ५१ - डॉक्टर, ज्यू धर्मवेत्ता आणि बायोएथिकीस्ट{जैव नीतीतज्ञ}, अर्जेन्टिना

व्यवसायाने डॉक्टर आणि बायोएथिकिस्ट असणाऱ्या या महिला, समग्र उपचारपद्धती द्वारा {होलिस्टिक ट्रीटमेंट} वंध्यत्व पीडित महिलांवर उपचार करतात.

१५] फिलोफॅनी ब्रउन - वय वर्षे ३५ - यॉट मास्टर, समोआ

या समोआ तसेच पहिल्या पॅसिफिक महिला यॉट मास्टर म्हणून ओळखल्या जातात. त्याच प्रमाणे पारंपारिक "कॅनो" ही वापरतात.

१६] रनीन बुखारी - वय वर्ष ३१- सौदी अरेबिया

या संग्रहालय प्रमुख, कला सल्लागार म्हणून काम करतात, त्याचबरोबर कुटुंबातील डिझाईन उद्योगासाठीही काम करतात.

१७] जॉय बुओलाम्विनी - वय वर्ष २८ - आर्टीफिशियल इंटेलिजन्स आर्टिस्ट आणि संशोधक, कॅनडा

"पोएट ऑफ कोड" जॉय यांनी, आर्टीफिशियल इंटेलिजन्सचे सामाजिक परिणाम प्रकाशात आणण्याचे काम केले. {एखादा कॉम्प्युटर किंवा रोबोट किंवा कम्प्युटर प्रोग्राम माणसासारखाच बुद्धीमत्तेचा वापर करून काम करतात- याला आर्टीफिशियल इंटेलिजन्स असे संबोधले जाते} यासाठी त्यांनी कलेचा आणि संशोधनाचा वापर केला.

१८] बार्बरा बर्टन , वय वर्ष ६२- CEO बिहाईंडब्राज, UK

वयाच्या पन्नाशीत तुरुंगवासाचा अनुभव घेतल्यानंतर, कैदी महिलांना, सुटकेनंतर, बाह्य जगात उदरनिर्वाहासाठी आवश्यक कौशल्ये शिकवून फॅशन उद्योगात सामावून घेण्याच्या उद्देश्याने त्यांनी "बिहाईंडब्राज" या कंपनीची स्थापना केली.

१९] तमारा चेर्म्नोवा - वय ६२ - लेखिका, रशिया

सेरेब्रल पाल्सी या विकाराने ग्रस्त तमारा, परीकथा लेखिका असून, "स्टोरीटेलर ऑफ सैबेरिया" नावाने प्रसिद्ध आहेत.

२०] चेल्सा क्लिंटन - वय ३८ क्लिंटन फौंडेशनच्या उपाध्यक्ष, अमेरिका

अनेक पुस्तकांचे लेखन केलेल्या, चेल्सा क्लिंटन, क्लिंटन फौंडेशनच्या उपाध्यक्षा असून, अनेक कार्यांच्या प्रणेत्या राहिल्या असून, सक्षम नवनेतृत्व घडवण्यासाठीही कार्यरत आहेत.

२१] स्टेसी कनिंगहॅम, वय ४४ - न्यूयॉर्क स्टॉक एक्स्चेंज (NYSE) अध्यक्षा

यांना न्यूयॉर्क...


...ेच प्रकाश संश्लेषण करून सूर्यप्रकाशाच्या मदतीने ऑक्सिजन तयार करतात आणि याच ऑक्सिजनमुळे जमिनीवर जीवसृष्टी शाबूत आहे. विषाणू नसतील तर समुद्रात एवढ्या प्रमाणावर ऑक्सिजनची निर्मिती होणार नाही. परिणामी जमिनीवरच्या जीवसृष्टीवरही त्याचा परिणाम होईल.

कर्टिस सटल म्हणतात, "मृत्यूशिवाय जीवन शक्य नाही. कारण जीवन पृथ्वीवर असलेल्या तत्त्वांच्या रिसायकलिंगवर अवलंबून असतं आणि रिसायकलिंगचं हे काम विषाणू करतात."

पृथ्वीवरच्या सजीवांची संख्या नियंत्रणात ठेवण्यासाठीदेखील विषाणू गरजेचे आहेत. जेव्हा-जेव्हा एखाद्या ... उर्वरित लेख लिहा:

रिया यासारख्या भयंकर आजारांपासून सुरक्षित ठेवतात.

विषाणू अनेक आजारांवर औषधंही ठरू शकतात. 1920 च्या दशकात सोव्हिएत संघात या दिशेने बरंच संशोधन झालं. आताही जगात अनेक शास्त्रज्ञ पुन्हा एकदा व्हायरस थेरपीवर संशोधन करत आहेत. जिवाणू अँटी बायोटिक्सला इम्यून होत आहेत. म्हणजेच त्यांच्यावर अँटी बायोटिक्सचा परिणाम होत नाही.

हे बघता लवकरात लवकर अँटीबायोटिक्सचा पर्याय शोधावाच लागणार आहे. विषाणू हे काम करू शकतात. आजार पसरवणारे जिवाणू किंवा कँसर पेशी नष्ट करण्यात विषाणू मदत करू शकतात.

कर्टिस सटल म्हणतात, "या आजारांचा सामना करण्यासाठी विषाणूंचा एखाद्या क्षेपणास्त्राप्रमाणे वापर होऊ शकतो. विषाणू थेट लक्ष्यावर म्हणजेच शरीरासाठी घातक असलेल्या रोगजंतुंवर काम करतील. जिवाणू म्हणजेच बॅक्टेरिया किंवा कँसर पेशींचा नाश करतील. विषाणूंच्या माध्यमातून आपण सर्व आजारांवरच्या उपचारांसाठी नव्या जनरेशनची औषधं तयार करू शकतो."

विषाणू कायम बदलत असतात. त्यामुळे त्यांच्याकडे जेनेटिक डेटाची खाण असते. ते इतर पेशींमध्ये जाऊन जनुकं कॉपी करण्याची यंत्रणा ताब्यात घेतात. त्यामुळे विषाणूच्या जेनेटिक कोडची त्या जीवाच्या पेशीत कायमस्वरुपी नोंद होते.

मनुष्यातले 8% जिन्ससुद्धा विषाणूंपासूनच आलेले आहेत. 2018 साली शास्त्रज्ञांच्या दोन टिम्सने असा शोध लावला होता की कोट्यवधी वर्षांपूर्वी विषाणूंपासून आपल्याला मिळालेले कोड आपली स्मृती शाबूत ठेवण्यात महत्त्वाची भूमिका बजावतात.

आज मनुष्य अंडं देण्याऐवजी थेट बाळ जन्माला घालतो. त्यामागेही विषाणू संसर्गाचाच हात आहे. आजपासून जवळपास 13 कोटी वर्षांपूर्वी मानवाच्या पूर्वजांमध्ये रेट्रोव्हायरसची साथ आली होती. त्या संसर्गामुळे मनुष्याच्या पेशीमध्ये एक नवीन जिन (जनुकं) आला. त्या जिनमुळेच अंड्याऐवजी थेट बाळाला जन्म देण्याचं वैशिष्ट्य माणसात निर्माण झालं.

पृथ्वीवर विषाणू अशाप्रकारे अनेक महत्त्वाच्या भूमिका बजावतात. त्यावरच्या संशोधनाची आता जेमतेम सुरुवात झाली आहे. विषाणूंची जसजशी अधिकाधिक माहिती मिळले त्यांचा अधिक चांगला उपयोग करता येईल. कदाचित अनेक आजारांचा सामना करण्याचा मार्ग हे विषाणूच आपल्याला दाखवतील. किंवा मग त्यांच्यापासून अशी काही मदत मिळू शकेल ज्यामुळे मानवसृष्टीच नाही तर पृथ्वीतलावरच्या संपूर्ण सजीवसृष्टीचंच भलं होईल आणि म्हणूनच विषाणूचा द्वेष करण्याऐवजी त्यांच्याविषयी अधिकाधिक माहिती मिळवण्याचा प्रयत्न...


...ेची घोषणा केल्यामुळे काँग्रेस आणि मुस्लीम लींग यांच्यातला वाद मिटेल ही एक भूमिका ब्रिटिश सरकारची होती. त्याचबरोबर ब्रिटिशांचा आता भारतावर नियंत्रण उरलेलं नाही अशा आशयाचा अहवाल तत्कालीन व्हॉईसरॉय व्हेवेल यांनी ब्रिटिश सरकारकडे पाठवला होता. तोही नाकारणं ब्रिटिश सरकारला शक्य नव्हतं. तसंच ब्रिटिश भारत सोडताहेत यावर शिक्कामोर्तब करण्यासाठी आधी ही विशिष्ट तारीख निवडण्यात आली.

या बहुप्रतिक्षित घोषणेची तमाम भारतीय वाट पाहत असले तरी स्वातंत्र्याचं क्षितीज अद्यापही दूर होतं. कारण भारताच्या या स्वातंत्... उर्वरित लेख लिहा:

ंटबॅटन भारतात आल्यावर त्यांनी परिस्थितीचा अंदाज घेतला. आधीच्या व्हॉईसरॉयपेक्षा त्यांना निर्णय घेण्याचं स्वातंत्र्य अधिक होतं तरीही ते पदोपदी ब्रिटिशांचा सल्ला घेत असत. भारतात जास्तीत जास्त एकी रहावी यासाठी ऑक्टोबर 1947 पर्यंत निकराचे प्रयत्न करत रहावे, असा आदेश त्यांना देण्यात आला होता. मात्र त्यासंदर्भात ते फारसं काही करू शकणार नाही असं त्यांच्या लक्षात आलं होतं. मोहम्मद अली जीना पाकिस्तानच्या मागणीवर अडून बसले होते. ते कोणत्याही स्थितीत ऐकायला तयार नाहीत असं चित्र त्यांनी तयार केलं होतं.

ज्येष्ठ पत्रकार कुलदीप नय्यर त्यांच्या Beyond the lines यांच्या आत्मचरित्रात माऊंटबॅटन यांच्या मन:स्थितीबद्दल लिहितात, "माऊंटबॅटन यांच्यासाठी ही वाटचाल सुरुवातीपासूनच सोपी नव्हती. काँग्रेसच्या नेत्यांना मुस्लीम लीगबरोबर कोणत्याही प्रकारच्या वाटाघाटी करायच्या नव्हत्या. शक्य झाल्यास एकसंध भारत किंवा मग फाळणी हे सूत्र माऊंटबॅटन यांच्या डोक्यात पक्कं होतं."

या सर्व घडामोडींमुळे भारताला आणखी लवकर स्वातंत्र्य मिळणार हे स्पष्ट झालं होतं. 3 जून 1947 ला माऊंटबॅटन यांनी स्वत:ची एक योजना आणली. त्याला 'माऊंटबॅटन योजना' म्हणतात. त्यात फाळणीचा उल्लेख होताच. त्याचबरोबर संस्थानांना कुठे जायचं याचं स्वातंत्र्य होतं. तसंच दोन्ही देशांची सीमा ठरवण्यासाठी एका आयोगाची स्थापना करण्यात येईल अशा तरतुदी या योजनेत होत्या. पाकिस्तानची घटना लिहिण्यासाठी एक वेगळी समिती असेल या अन्य तरतुदी त्यात होत्या. ब्रिटिश संसदेने या योजनेला मान्यता दिली आणि भारत 15 ऑगस्ट 1947 ला स्वतंत्र होणार हे स्पष्ट झालं.

मग 15 ऑगस्टच का?

खरंतर 15 ऑगस्टच का या प्रश्नाच्या उत्तरादाखल ' फ्रीडम अॅट मिडनाईट' या पुस्तकात माऊंटबॅटन यांच्या विधानाचा उल्लेख आहे.

ते म्हणतात, "ही तारीख एकदम निवडण्यात आली. खरंतर एका प्रश्ना्च्या उत्तरादाखल मी ती विशिष्ट तारीख जाहीर केली होती. मी या संपूर्ण घटनाक्रमाचा सूत्रधार होतो. जेव्हा मला सांगण्यात आलं की आपल्याला एखादी तारीख ठरवायची हे. तेव्हा मला कळलं की ती लवकरच असायला हवी. मी तोपर्यंत फारसा विचार केला नव्हता. ऑगस्ट किंवा सप्टेंबर महिन्यातली तारीख ठरवायची होती हे पक्कं होतं. मग माझ्या मनात 15 ऑगस्ट ही तारीख आली. कारण जपानने दुसऱ्या महायुद्धात शरणागती पत्करून दोन वर्षं झाली होती."

प्रथम राष्ट्रपती डॉ. राजेंद्र प्रसाद आणि जवाहरलाल...


...ेची सहानुभूती मिळण्याच्या भीतीने विरोधी पक्षातील नेत्यांना अटक करत नाही. आणीबाणीनंतर इंदिरा गांधी यांच्यासोबत असंच झालं. पण आज अशा अटकेचा राजकीय परिणाम दिसून येत नाही. विरोधी पक्षाच्या नेत्यांबाबत लोकांमध्ये सहानुभूतीपेक्षाही मोदी यांची लोकप्रियता जास्त आहे.

अर्थव्यवस्थेत मंदी येत असल्याची चिन्हं असताना ही अटक झाली आहे. पी. चिदंबरम यांनी 2004 ते 2008 दरम्यान नफा आणि वित्तीय तूट या दोन्ही बाबींचा विचार करणारे उत्तम अर्थमंत्री होते. सीबीआयने चिदंबरम यांना अर्थव्यवस्थेला गती कशी द्यायची हा प्रश्न... उर्वरित लेख लिहा:

ंबरम लोकनेत नाहीत

विरोधी पक्षातील नेते जसे जसे जनतेसोबतचा संपर्क गमावतील, सरकारसाठी त्यांना अटक करणं आणखी सोपं होणार आहे. त्यांचे आरोप खरे किंवा खोटे याचा फरक पडणार नाही. चिदंबरम स्वतः त्यासाठी उत्तम उदाहरण आहेत. ते एक उत्तम प्रशासक आणि प्रतिष्ठीत वकील होते पण कधीच लोकनेते नव्हते.

तामिळनाडूच्या शिवगंगामधून ते 1985 आणि 2009 असे दोनवेळा लोकसभा सदस्य राहिले. 2019 च्या निवडणुकीत त्यांचे चिरंजीव कार्ती चिदंबरम द्रमुकच्या मदतीने तिथून जिंकले. पण चिदंबरम ल्युटेन्स दिल्लीतील राजकारण्यापेक्षाही एक लोकनेते असते तर त्यांच्यासाठी ते एखाद्या ढालीप्रमाणे राहिलं असतं.

अशा वेळी काँग्रेस पक्षाने त्यांच्या अटकेचं प्रकरण वेगळ्या पद्धतीने हाताळलं असतं. ते लपले नसते किंवा लुकआऊट नोटीससुद्धा देण्यात आली नसती. काँग्रेसच्या कार्यालयात पत्रकार परिषदेसाठी ते अवतरल्यानंतर ते घरी गेले नसते. तसंच सीबीआयचं पथक त्यांच्या घरी धडकलंही नसतं.

काँग्रेस पक्षाच्या दृष्टीकोनातून हा एक राजकीय सूड आहे. सोनिया आणि राहुल यांना काँग्रेस पक्षाच्या कार्यालयात चिदंबरम यांच्या पत्रकार परिषदेत बाजूला उभं राहिलं पाहिजे होतं.

त्यांनी तिथेच अटक व्हायला हवी होती. काँग्रेस कार्यकर्त्यांनी दुसऱ्या बाजूला मोठी निदर्शनं केली असती. त्यांच्या अटकेच्या वेळी त्यांच्या जोरबागमधल्या घराबाहेर टीव्ही कॅमेऱ्यांसमोर घोषणाबाजी करायला हवी होती. पण यावेळी नगण्य संख्येत काँग्रेस कार्यकर्ते दिसून आले.

राजीव गांधी यांच्याशी जवळीक

1954 मध्ये एका धनाढ्य व्यापारी कुटुंबात जन्मलेल्या चिदंबरम यांनी कायद्याच्या क्षेत्रात करिअर करायचं ठरवलं. राजीव गांधी यांच्या नजरेत ते आले आणि 1984 मध्ये इंदिरा गांधी यांच्या हत्येनंतर झालेल्या निवडणुकीत ते जिंकले. राजीव गांधी यांनी त्यांना कामगार, ग्राहक तक्रार निवारण आणि पेंशन मंत्री बनवलं.

हेच ते चिदंबरम होते, ज्यांनी पंतप्रधानांच्या सुरक्षेसाठी एसपीजी कायदा आणला. पण कायद्याप्रमाणे तत्कालीन पंतप्रधानांना ही सुविधा प्राप्त नव्हती. 1989 च्या निवडणुकीत राजीव गांधी चिदंबरम यांच्याच राज्यात प्रचारासाठी गेले तेव्हा त्यांच्याभोवती एसपीजी सुरक्षा नव्हती. राजीव गांधी यांच्या हत्येनंतर मणिशंकर अय्यर सातत्याने चिदंबरम यांना जबाबदार ठरवत आले आहेत.

तरीही, चिदंबरम यांच्यातील प्रतिभेमुळे देवेगौडा आणि इंद्रकुमार गुजराल यांच्या मंत्रिमंडळात त्यांना...


...ेचे कुटुंब दुसऱ्या ठिकाणी रहायला गेल्यानंतर मला एकटं वाटू लागलं. तेव्हा पुण्यातील एका महाविद्यालयात 'ज्येष्ठांसाठीचे लिव्ह इन रिलेशनशिप' या विषयावर एक परिसंवाद होता. मी इथे गेले आणि मला हा पर्याय उर्वरित आयुष्य आनंदाने जगण्यासाठी योग्य वाटला."

"या लेक्चरमध्ये आम्हाला सर्व मार्गदर्शन देण्यात आले. तुम्ही या वयात कसे एकमेकांसोबत राहू शकता. त्यावेळी आमच्या दोघांचेही वय साधारण 62  होते. हे वय एकत्र राहण्याचा निर्णय घेण्यासाठी योग्य असल्याचं त्यांनी सांगितलं. सत्तरीनंतर आजारपण सुरू होतात. त्यानंतर अस... उर्वरित लेख लिहा:

तील गाठ कशाच्या आधारावर घट्ट आहे?

"आमच्यातील विश्वास. एवढ्या वर्षांत एकमेकांच्या विश्वासाला तडा जाईल असं काही आमच्याकडून घडलेलं नाही." असं आसावरी म्हणाल्या. तर अनिल यार्दी यांनी मला कानात सांगितले, "आमचे एकमेकांवर खूप प्रेम आहे."

कौटुंबिक विरोध

मुलाखत सुरू असताना आसावरी आणि अनिल यांच्या चेहऱ्यावर सतत हास्य होते. मुलाखतीपेक्षा एकमेकांशी गप्पा मारत हा संवाद सुरू होता. या ज्येष्ठ नागरिकांच्या प्रेमाची गोष्ट ऐकत असताना त्यात प्रेम, विश्वास, आनंद, समाज भावना अशा अनेक पैलूंवर चर्चा झाली. पण विरोध हा विषय मुलाखतीच्या शेवटच्या टप्प्यात आला.

"सुरुवातीला दोघांनाही कौटुंबिक विरोधाचा सामना करावा लागला." अशीही प्रतिक्रिया दोघांकडून आली.

आसावरी कुलकर्णी आणि अनिल यार्दी

अनिल यार्दी सांगतात, "सुरुवातीला माझ्या मुलीचा लिव्ह इन रिलेशनशिपमध्ये आम्ही दोघंही राहण्याला टोकाचा विरोध होता. आसावरी यांची भेट घालून देण्यासाठी आम्ही तिच्याकडे गेलो होतो. पण ती तयार नव्हती."

"आपल्या मुलांच्या समंतीसाठी किती काळ थांबायचे असाही विचार आमच्या मनात आला. पण आम्ही त्यांना समजावले. आम्ही दुसरे लग्न करत नाही असंही सांगितले. आम्ही एकमेकांसाठी एकमेकांच्या सोबत राहत आहोत असं सांगून समजूत काढली,"

सात वर्षांपासून आमचे नाते पाहून आता मुलंही आनंदी असतात. त्यांनाही आता आमच्या नात्यावर विश्वास आहे. "आम्ही एकमेकांच्या मुलांच्या वाढदिवसाला सगळे एकत्र येतो. नातेवाईकांच्याही घरी एकत्र जातो. आम्हाला सन्मानेही वागवले जाते. त्यामुळे आता सगळं छान सुरू आहे. हे क्षण आनंदाचे आहेत." आसावरी भरभरून सांगत होत्या.

'लिव्ह इन या नात्याला कोणीही हलक्यात घेऊ नये'

विविध संस्थांच्या माध्यमातून ज्येष्ठ नागरिकांच्या विविध समस्या सोडवण्यासाठी प्रयत्न केले जात आहेत. पण "लिव्ह इन रिलेशनशिप ही अतिशय योग्य आणि आदर्श पद्धत आहे." असे आसावरी यांना वाटते.

आसावरी कुलकर्णी आणि अनिल यार्दी

पण हा निर्णय विचारपूर्वक आणि गांभीर्याने घ्यावा असंही दोघं सांगतात.

दोन व्यक्ती एकत्र राहत असताना त्यांच्यातील एक महत्त्वाचा प्रश्न असतो तो म्हणजे आर्थिक व्यवहार.

आसावरी सांगतात,"आर्थिक व्यवहारांच्याबाबतीत आम्ही खूप स्पष्ट आहोत. महिन्याचा एकूण खर्च आम्ही निम्मा वाटून घेतो. कपडे आणि दागिने यांसारखी खरेदी वैयक्तिक खर्चाने करतो. त्यामुळे पैसे याविषयावरून कधीच भांडण झाले नाही. एखाद्या जोडप्यात...


...ेजवळ बांधकामाचं काम थंड बस्त्यात पडून होतं. आता मात्र भारताने सीमेलगतच्या भागात पायाभूत सुविधा उभारण्याचा चंग बांधला आहे.

चीनने मात्र, गेल्या अनेक वर्षांपासून सीमेलगतच्या त्यांच्या भागात रस्त्यांचं जाळं विणण्याचं काम केलं आहे. त्यामुळे कुठल्याही परिस्थितीत ते आपलं सैन्य कमी वेळेत एका ठिकाणाहून दुसऱ्या ठिकाणी हलवू शकतात. आपल्याकडच्याही भागात भक्कम रस्ते, रेल्वे आणि पुलांचं काम करून चीनला टक्कर देण्याची भारताची रणनीती आहे.

प्रत्यक्ष नियंत्रण रेषेच्या भारताकडच्या बाजूने वेगवेगळ्या भागात 73 रस्त... उर्वरित लेख लिहा:

केलं असलं तरी इथला खडकाळ प्रदेश, जमीन अधिग्रहणातल्या अडचणी, लालफितशाही आणि निधीचा तुटवडा या सर्व कारणांमुळे प्रत्यक्ष बांधकाम संथगतीने सुरू आहे.

चीनला टक्कर द्यायची झाल्यास आपल्याला अजून बरंच काम करावं लागणार आहे.

चीनची आघाडी

चीनने आपल्या प्रचंड बांधकाम क्षमतेचा उपयोग करत गेल्या काही वर्षात सीमेजवळ हवाईतळ, छावणी आणि पायाभूत सुविधांचे जाळे विणले आहे. चीनने हिमालयाच्या परिसरात 1950 सालापासून रस्ते उभारणीचं काम सुरू केलं होतं आणि आज तिबेट आणि युनान प्रांतात चीनने रेल्वे आणि रस्त्यांचं मोठं जाळं विणलं आहे.

2016 पासून चीनने भारत, नेपाळ आणि भूटान या राष्ट्रांच्या सीमेलगतच्या भागात रस्ते उभारणीचं काम वेगाने सुरू केलं आहे.

जुना झिंनझिंयांग-तिबेट मार्ग नॅशनल हायवे-219 शी जोडण्याचं काम सुरू आहे. नॅशनल हायवे-219 भारत-चीन दरम्यानच्या जवळपास संपूर्ण सीमेला समांतर आहे. अरुणाचल प्रदेशच्या ज्या भागावर चीन आपला हक्क सांगतो त्या प्रदेशाजवळ असणाऱ्या मेडॉग आणि झायू या दरम्यानचा रस्ताही चीन या वर्षाअखेर बांधून पूर्ण करेल.

चीन एक नवीन रेल्वे मार्गही टाकतोय. हा रेल्वे मार्ग तिबेटलमधल्या शिंगत्से शहराला भारतालगतच्या न्यांगचीमार्गे चेंग्दू जोडणार आहे.

शिंगत्से आणि याडोंगला जोडणारा रेल्वेमार्ग टाकण्याचाही चीनचा विचार आहे. याडोंग सिक्कीममधलं एक व्यापारी केंद्र आहे. मे महिन्याच्या सुरुवातीला या भागातही दोन्ही देशांच्या सैन्यामध्ये झटापट झाली होती.

चीनकडे भारताच्या सीमेच्या आसपास जवळपास डझनभर हवाईतळ आहेत. यापैकी पाच हवाईतळांचा तिबेटमध्ये विमानतळ म्हणूनही वापर होतो. याच भागात चीन तीन नवीन विमानतळ उभारणार आहे. शिवाय शिंगत्से, गारी गुंसा आणि ल्हासामध्ये असलेल्या विमानतळात भूमिगत शेल्टर आणि धावपट्ट्या बांधून या विमानतळांचंही नूतनीकरण सुरू आहे.

नगारी गुन्सा हवाईतळावर जमिनीवरून हवेत मारा करणाऱ्या क्षेपणास्त्र बॅटरी आणि लढाऊ विमानं तैनात असल्याची माहिती आहे. पँगयाँग तळ्यापासून हे हवाईतळ जवळपास 200 किमी अंतरावर आहे. तसंच समुद्रसपाटीपासून या हवाईतळाची उंची 4,274 मीटर आहे.

इंटरॅक्टिव्ह

                नगारी गुन्सा या अति उंचावरील हवाई तळावर नव्या सुविधा पाहायला मिळाल्या आहेत. याठिकाणी नवा टॅक्सीवे आणि पार्किंग रॅम्प उभारण्यात आला आहे.

            2 July 2020

                26 March 2020           ...


...ेट्नाच्या वाळूप्रदेशापर्यंत जेमतेम 13 मैल, आणि सुमारे एकतृतीयांश भाग इग्लंडच्या उत्तरेला टेकलेला. माझ्या या शोधमोहिमेची सुरुवात ग्रेट्नामधून होणं अनेक अर्थांनी योग्य होतं. एडिन्बर्ग आणि कार्लिस्ली यांना जोडणाऱ्या ए-7 मार्गातून अगदी लहानशी आडवाट घेतली की ग्रेट्ना येतं. ए-7 मार्ग गतकालीन डिबेटेबल लँड्सच्या मधून येतो.

पळून जाऊ पाहणाऱ्या तरुण प्रेमिकांसाठीचं आश्रयस्थळ, असं ग्रेट्नाचं आस्थेवाईक वर्णन केलं जातं, पण पहिल्या महायुद्धावेळी शस्त्रास्त्रांचं उत्पादन करण्याचा उल्लेखनीय औद्योगिक वारसाही या ... उर्वरित लेख लिहा:

उंडवॉटर नमूद करतात. ही लूटमार केवळ डिबेटेबल लँड्सपुरती मर्यादित नसली, तरी सर्वाधिक रक्तरंजित लूटमारीचे प्रकार या अस्पर्शित प्रदेशात घडले. शेवटी इंग्लंड, वेल्स आणि स्कॉटलंड यांच्यासह हा भाग ब्रिटनमधला चौथा देश होऊन गेला- पण या भागात बाहेरच्यांचा प्रवेश होत नव्हता आणि त्यांचे स्वतःचेच नियम होते.

इथला रूक्ष ओसाड प्रदेश, मधेच छोटीशी गावं, यामुळे या प्रतिमेत भरच पडते. कॅननबी आणि लँगहोम ही छोटी शहरं आता मासेमारीची व हायकिंगची स्थानिक केंद्रं झाली आहेत, पण मुळात ती डिबेटेबल लँड्समधल्या कौटुंबिक वसाहतींचे अवशेष वागवत होती. या भागाशी परिचय करून घेण्याच्या इतर काही ठरलेल्या वाटाही आहेत. उदाहरणार्थ, दोन्ही किनाऱ्यांदरम्यान प्रवास करणारा 'रेव्हर्स सायकल रुट' हा 173 मैलांचा पट्टा डिबेटेबल लँडसही सीमाप्रदेशातील इतरही काही भागांची सैर घडवतो, त्यातले भाग निवडून आपण भेटी देऊ शकतो.

ए-७पासून आणखी एक छोटा आडरस्ता घेतल्यावर मी रोवनबर्न इथे पोचले. चांगली देखभाल केलेलं एक सार्वजनिक उद्यान आणि सहा फुटांहून अधिक उंच असलेला (सोळाव्या शतकाच्या मानाने ही उंची खूप होती) लँग सँडीचा लाकडी कोरीव काम असलेला महाकाय पुतळा असलेलं हे गाव. अलेक्झांडर आर्मस्ट्राँग असं पूर्ण नाव असलेले लँग सँडी डिबेटेबल लँड्समधल्या शक्तिशाली स्कॉटिश आर्मस्ट्राँग कुळातले शेवटचे कुटुंबप्रमुख होते. आदर आणि तितकाच दरारा असलेले शेवटचे 'रेव्हर'. ब्रिटिश राजसत्तेने या प्रदेशात शांतता प्रस्थापित करण्यासाठी केलेल्या प्रयत्नांना लँग सँडी यांनी दीर्घ काळ प्रतिकार केला आणि अखेरीस सुमारे 1610च्या दरम्यान त्यांच्या 11 मुलग्यांसह त्यांना फाशी देण्यात आलं. या प्रदेशातील अनेक 'रेव्हर' लोकांचा शेवट असाच झाला.

मला इथून जवळच असलेल्या गिल्नोकी टॉवर या ठिकाणाला खरोखरच जायचं होतं. रोवनबर्नहून काहीच मिनिटांवर असणाऱ्या त्या ठिकाणी जाण्यासाठी मी चालायला लागले. सखल प्रदेशातल्या पील टॉवरच्या (सीमाभागात संरक्षणासाठी बांधली जाणारी उंच बंदिस्त दगडी इमारत) अजूनही अस्तित्वात असणाऱ्या उत्तम नमुन्यांमध्ये गिल्नोकी टॉवरची गणना होते. आता या टॉवरमध्ये क्लॅन आर्मस्ट्राँग सेंटर आहे- त्यात एक छोटेखानी संग्रहालय आणि डिबेटेबल लँड्समधला एक आवश्यक थांबा आहे.

ही इमारत हॉलोज गावाला लागूनच असल्यामुळे त्याला हॉलोज टॉवर असंही संबोधलं जातं. या टॉवरमध्ये प्रकल्प व्यवस्थापक म्हणून कार्यरत असलेल्या इआन मार्टिन...


...ेडकर यांनी दिला आहे. तसंच स्वदेशात विकल्या जाणाऱ्या लशींची किंमत ही निर्यात मूल्यापेक्षा जास्त कशी असू शकते, असा सवालही प्रकाश आंबेडकरांनी उपस्थित केला आहे.

4. संकट आलं की केंद्राकडे बोट दाखवायचं हीच महाराष्ट्राची ओळख झालीये - रावसाहेब दानवे

राज्यावर कोणतंही संकट आलं की केंद्र सरकारकडे बोट दाखवून आपली जबाबदारी ढकलणं हीच आता महाराष्ट्राची ओळख झाली आहे, अशा शब्दात केंद्रीय राज्यमंत्री रावसाहेब दानवे यांनी राज्यातील आघाडी सरकारला फटकारले आहे. 'टीव्ही9 मराठी'ने ही बातमी दिली आहे.

कोविड संक्रमणाच... उर्वरित लेख लिहा:

ीबीसी न्यूज मराठीच्या सगळ्या बातम्या तुम्ही Jio TV app वर पाहू शकता.

'सोपी गोष्ट' आणि '3 गोष्टी' हे मराठीतले बातम्यांचे पहिले पॉडकास्ट्स तुम्ही Gaana, Spotify, JioSaavn आणि Apple Podcasts इथे ऐकू शकता.)


...ेण्याकडे पूर्ण दुर्लक्ष केलं होतं.

नवालनी यांच्यासोबत काय घडलं होतं?

रशियातील विरोधी पक्षाचे प्रमुख नेते अलेक्सी नवालनी यांना हॉटेलमधील पाण्याच्या बाटलीतून विष देण्यात आल्याचा दावा त्यांच्या सहकाऱ्याने केला आहे. विमानप्रवास करण्याआधी नवालनी हे एका हॉटेलमध्ये थांबले होते आणि तिथेच पाण्याच्या बाटलीतून विष दिल्याचा दावा करण्यात येत आहे.

नवालनी यांना विमानतळावर विष दिल्याची शक्यता याआधीच वर्तवण्यात आली आहे. "आता आम्हाला लक्षात आलंय की, विमानतळावर येण्यासाठी जिथे थांबले होते, तिथेच विषप्रयोग झाला... उर्वरित लेख लिहा:

वाजता फेसबुकवर बीबीसी मराठी न्यूज पानावर बीबीसी मराठी पॉडकास्ट नक्की पाहा.)


...ेण्यात आलंय.

तिलाही या परिषदेत सहभागी व्हायचं होतं. पण तिथे जायचं कसं, हा प्रश्न होता. कारण विमानांतून होणारं उत्सर्जन पर्यावरणासाठी घातक असल्याने तिला विमानप्रवास करायचा नव्हता. क्रूझ शिपनं जाण्याचा पर्यायही याच कारणामुळे बाद झाला.

याच कारणामुळे आता एका अनोख्या बोटीनं प्रवास करत ग्रेटा या परिषदेला पोहोचणार आहे. या बोटीचं नाव आहे मलिझिया - टू (Malizia II).

ही साठ फुटी यॉट पृथ्वी प्रदक्षिणा घालत पार पडणाऱ्या 'वेंडी ग्लोब रेस'साठी (Vendee Globe Race) बांधण्यात आली होती. ही बोट चालवण्यासाठी ल... उर्वरित लेख लिहा:

ा वेगळ्या पद्धतीने विचार करता येतो. मी थापांना बळी पडत नाही. जर मी इतरांसारखीच असते तर कदाचित मी हा 'स्कूल स्ट्राईक' सुरूच केला नसता," ग्रेटा बीबीसीशी बोलताना सांगते.

रोझा पार्क यांच्याकडून आपण प्रेरणा घेतल्याचं ग्रेटाने रोलिंग स्टोन मासिकाला सांगितलं होतं. "मला असं समजलं,की त्या इन्ट्रोव्हर्ट आहेत. मी ही अबोल स्वभावाची आहे. एक माणूस किती मोठा बदल घडवून शकतो याचं त्या उत्तम उदाहरण आहेत."

नोबेलसाठी शिफारस

हवामान बदलाबद्दल जागृती घडवणाऱ्या ग्रेटाच्या नावाची शिफारस शांततेसाठीच्या नोबेल पुरस्कारासाठी करण्यात आली आहे.

जगभरामध्ये शांतता नांदावी म्हणून प्रयत्न करणाऱ्या व्यक्तीला हा प्रसिद्ध पुरस्कार दिला जातो.

यापूर्वी मलाला युसुफजाई, कैलाश सत्यार्थी, महंम्मद युनुस, नेल्सन मंडेला आणि डॉ. मार्टिन ल्युथर किंग यांना हा पुरस्कार मिळालेला आहे.

नोबेलसाठी शिफारस होणं हा आपला बहुमान असल्याचं ग्रेटाने म्हटलंय.

या पुरस्कारासाठी एकूण 301 लोकांची आणि संस्थांची शिफारस करण्यात आली असून ऑक्टोबरमध्ये या पुरस्कारांची घोषणा होईल.

हे वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)


...ेण्यात येईल, असं अर्थमंत्री निर्मला सीतारामन यांनी जाहीर केलं आहे.

पंतप्रधान नरेंद्र मोदींनी 15,000 कोटींचं पॅकेज जाहीर केलं आहे. त्यामध्ये डॉक्टर आणि कर्मचाऱ्यांच्या सुरक्षेसाठीची साधनंविकत घेण्याची तरतूद आहे. तसेच आयसोलेशन वॉर्ड, मेडिकल ट्रेनिंग, पॅरामेडिक्सची संख्या वाढवण्यावर सरकारने जोर दिला आहे.

सरकारने ही घोषणा केली आहे पण ती प्रत्यक्षात येण्यासाठी काही काळ जाईलच. आत्ता कोव्हिडचे पेशंट्स दवाखान्या यायला सुरुवात झाली असताना अनेक डॉक्टर्सकडे सुरक्षेसाठीचे हॅझमॅट सूट्स नाहीयेत.

हॅझमॅट सू... उर्वरित लेख लिहा:

रात 1 डॉक्टर उपलब्ध आहे.

पण यातले अनेक डॉक्टर्स हे मोठ्या शहरांमध्ये एकवटले आहेत. त्यामुळे पूर्ण राज्यात तुम्हाला एकसारखी आरोग्यसेवा मिळत नाही. झारखंडसारख्या मागास राज्यात 8,180 लोकांमागे फक्त 1 डॉक्टर आहे तर तामिळनाडूमध्ये 253 जणांसाठी एक डॉक्टर आहे.

आता सर्व राज्यांच्या आणि जिल्ह्यांच्या सीमा बंद झाल्यामुळे गरीब राज्यांमधले रुग्ण आणि तिथे संख्येने कमी असलेले डॉक्टर्स या सगळ्यांचेच हाल होऊ शकतात.

आता केंद्र सरकारने आरोग्य सेवांसाठी 15 हजारो कोटींची घोषणा केली आहे. त्यामुळे आपण अपेक्षा करूया की आपलं रक्षण करणाऱ्या डॉक्टर आणि मेडिकल स्टाफचं आधी रक्षण व्हायला हवं, कारण जर डॉक्टरच आजारी पडले तर आपल्याला बरं कोण करणार?

हे वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)


...ेण्यामागे कारण असावं."

"विदर्भात ओबीसीबहुल राजकारण आहे. अनिल देशमुख कुणबी आहेत. त्यामुळं विदर्भात पक्ष वाढवण्यासाठी प्रयत्न केले जातील. सत्तेचा समतोल पवारांनी राखला," असंही सूर्यवंशी म्हणतात.

तर, देवेंद्र गावंडे सांगतात, "राष्ट्रवादी काँग्रेस पक्ष हा मराठ्यांची रिपब्लिकन पार्टी म्हणूनच ओळखला जातो. विदर्भात मराठा समीकरण मोठं नाही. विदर्भात बहुजनवादी लाईन घ्यावीच लागते."

मात्र, "राष्ट्रवादीनं विदर्भात घराणेशाही जोपासलीय. देशमुख, नाईक, पटेल यापलिकडे पक्ष जात नाही. हे घराणी दुसऱ्या कुणाला पक्षात ... उर्वरित लेख लिहा:

आली.

विविध क्षेत्रांमध्ये महाराष्ट्रासाठी अभिमानास्पद कामगिरी करणाऱ्या व्यक्तींच्या गौरवासाठी देशमुखांनी युती सरकारमध्ये सांस्कृतिक मंत्री असताना 'महाराष्ट्र भूषण' पुरस्कार सुरू केला.

बालेकिल्ला - काटोल

नागपुरातील काटोल मतदारसंघ अनिल देशमुखांच्या बालेकिल्ल्याच्या रुपात पुढे आला. 1999 साली शरद पवार यांनी राष्ट्रवादी काँग्रेस पक्षाची स्थापना केली. त्यावेळी काँग्रेससह अनेक पक्षातील तिश-चाळीशीतले नेते पवारांसोबत नव्या पक्षात आले.

अनिल देशमुख यांनीही पवारांच्या राष्ट्रवादीत प्रवेश केला. त्यानंतर लगेच झालेल्या 1999 सालच्या विधानसभा निवडणुकीत अनिल देशमुख पुन्हा काटोलमधून आमदार झाले. पुढे 2004 साली पुन्हा राष्ट्रवादीकडून जिंकत काटोलमधी हॅटट्रिकचीही नोंद केली.

2014 ते 2019 हा काळ वगळल्यास अनिल देशमुख यांच्याकडे कायम मंत्रिपद राहिलंय. राष्ट्रवादीत आल्यानंतर त्यांच्याकडे महत्त्वाच्या खात्यांचीही जबाबदारी देण्यात आली.

अनिल देशमुख यांनी आतापर्यंत सांभाळलेली मंत्रिपदं

2014 सालच्या निवडणुकीत अनिल देशमुख यांचा भाजपकडून लढलेले (आणि आता काँग्रेसमध्ये परतलेले) आशिष देशमुख यांनी काटोलमधून पराभव केला. मात्र, 2019 च्या विधानसभा निवडणुकीत अनिल देशमुखांना काटोलमधूनच राष्ट्रवादीनं उमदेवारी दिली आणि ते जिंकले.

अनिल देशमुखांनी मंत्री असताना घेतलेल्या काही निर्णयांची राज्यभर चर्चा झाली. त्यात शालेय शिक्षण आणि सांस्कृतिक मंत्री असताना सिनेमागृहात राष्ट्रगीताची त्यांनी केलेली सक्ती असो वा अन्न व औषधीद्रव्य प्रशासनाचे मंत्री असताना केलेली गुटखाबंदी असो. शिवाय, देशमुख सार्वजनिक बांधकाम मंत्री असतानाच मुंबईतील सात किलोमीटरचा वांद्रे-वरळी सी लिंक बांधून पूर्ण झाला होता.

हेही वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)


...ेत असल्याचं चित्र तर निर्माण करते, शिवाय पक्षाच्या निष्ठेवर भाष्य करणारी आहे, असं मत मत ज्येष्ठ पत्रकार दीपक भातुसे यांनी व्यक्त केले.

"राजीव सातव यांनी नुकतीच खासदारकीची शपथ घेतली आहे. ते पक्षात नाराज नाहीत. पण मग अचानक असे ट्विट करण्यामागे नेमका काय हेतू आहे याबाबत शंका आहे."

राहुल ब्रिगेड विरुद्ध ज्येष्ठ नेते ?

काँग्रेसमध्ये तरुण नेते विरुद्ध ज्येष्ठ नेते हा संघर्ष वारंवार ठळकपणे समोर आलाय. पण हा वाद आता विकोपाला गेलाय. काँग्रेसच्या नुकत्याच झालेल्या बैठकीत त्याचे पडसाद उमटले.

"काँग्रेस ... उर्वरित लेख लिहा:

डणुकीत काँग्रेसला यश मिळवायचं असेल तर त्यांना आतापासूनच आक्रमक होणं गरजेचं आहे. पण मुळात काँग्रेसमधला अंतर्गत वाद संपुष्टात येत नाही तोपर्यंत काँग्रेस सक्षम विरोधी पक्ष म्हणून समोर येणार नाही हे स्पष्ट आहे.

राजस्थानमध्ये सचिन पायलट यांनी अशोक गेहलोत यांना आव्हान दिलं आहे.

काँग्रेसला अशा टोकाच्या संघर्षातूनच पुनरुज्जीवन मिळाल्याचे इतिहासात अनेक दाखले आहेत. पंतप्रधान लालबहादूर शास्त्री यांच्या निधनानंतर इंदिरा गांधींकडे आलेल्या नेतृत्वपदालाही त्यावेळच्या ज्येष्ठ नेत्यांनी विरोध केला होता. पण त्यातून पक्ष आणि नेतृत्त्व अधिकच बळकट होत गेले.

 त्यानंतर सोनिया गांधीच्या बाबतीतही सुरूवातीला तेच झाले. काँग्रेसमधल्या काही दिग्ग्जांनी सोनिया गांधीना विरोध केला होता. त्यावेळीही काँग्रेस दिशाहीन झाली होती. शरद पवार, पी.ए.संगमा, तारिक अन्वर पक्ष सोडून गेले. पण या परिस्थितीतूनही काँग्रेस पुन्हा यशस्वीरित्या उभी राहिली आणि सोनिया गांधीच्या नेतृत्त्वाने दहा वर्षांनंतर काँग्रेसला पुन्हा सत्तेत आणलं.

 राजकीय विश्लेषकांच्या मते सध्याची काँग्रेसची परिस्थिती सुद्धा अशीच आहे. "काँग्रेस भरकटली आहे. पण अशा परिस्थितीतूनच काँग्रेसला पुनरुज्जीवन मिळाल्याचा इतिहास आहे," असं मत राजकीय विश्लेषक विजय चोरमारे यांनी व्यक्त केले.

सध्याच्या घडामोडी पाहता मोठ्या नेत्यांनी असे जाहीरपणे बोलणे म्हणजे काँग्रेस पुन्हा एकदा निर्णायक क्षणापर्यंत येऊन ठेपल्याची चिन्ह आहेत. चोरमारे सांगतात, "राहुल गांधी यांना अध्यक्षपद मिळवण्यासाठीच्या हालचाली सुरू झाल्या आहेत," असं म्हणता येईल.

काँग्रेसचे भविष्य काय ?

 काँग्रेसमध्ये फूट पडते तेव्हाच काँग्रेसला पुनरुज्जीवन मिळते हा इतिहास असला तरी आताची परिस्थिती वेगळी आहे. काँग्रेसमधली ज्येष्ठांची फळी आणि तरुणांची टीम दोन्हीमध्ये आक्रमक चेहऱ्यांची कमतरता दिसून येते.

"ज्येष्ठांकडे मोठा अनुभव असला तरी त्यांना मार्गदर्शक भूमिकेमध्ये न जाता आजही सत्ता उपभोगण्याची लालसा आहे," असं ज्येष्ठ पत्रकार सुनील चावके सांगतात.

"या वयातही डॉ. मनमोहन सिंगांना राज्यसभेचे सदस्यत्व हवे असते. लोकसभेवर निवडून न येता अनेक ज्येष्ठ नेत्यांना काँग्रेसच्या निर्णय प्रक्रियेत वर्चस्व गाजवायचे असते," असंही चावके सांगतात.

दुसऱ्या बाजूला राहूल ब्रिगेडमध्ये काँग्रेसची सत्ता आणण्याची धमक आहे का? हाही प्रश्नच आहे. काँग्रेसच्या तरुण नेत्यांना...


...ेत का याविषयी सांगण्यात आलेलं नाही.

हरेंद्र मिश्रा यांना मिळालेल्या माहितीनुसार, IIRBने काही क्लिनिकल ट्रायल घेतल्या आहेत.

इस्रायलच्या संरक्षण मंत्र्यांनी स्वतः पाहिली अँटीबॉडी

संरक्षण मंत्री बेनेट यांनी IIBR लॅबला भेट दिली आणि कोरोना व्हायरसला प्रतिबंध करणारी एक लस बनविण्याचा आदेश दिला.

संरक्षण मंत्रालयाकडून प्रसिद्ध करण्यात आलेल्या निवेदनानुसार संरक्षण मंत्र्यांना लॅबमध्ये ती अँटीबॉडी दाखविण्यात आली. ही अँटीबॉडी विषाणुवर मोनोक्लोनल पद्धतीनं हल्ला चढवते आणि आजारी व्यक्तिच्या शरीरातला विष... उर्वरित लेख लिहा:

याचे गंभीर साइड इफेक्ट्स म्हणजे त्वचा आणि चेहऱ्यावर फोड येणं, ज्यामुळे जंतूसंसर्ग होऊ शकतो. यामुळे हृदय विकाराचा झटकाही येऊ शकतो किंवा फुफ्फुसांचा गंभीर आजार होऊ शकतो.

अर्थात, फार कमी वेळा इतके गंभीर परिणाम होतात, की त्यामुळे एखाद्या रुग्णाचा मृत्यूच होईल. अशा परिस्थितीत कॅपिलरी लीक सिंड्रोम होऊ शकतो. यामध्ये छोट्या रक्तवाहिन्यांमधील द्रव पदार्थ आणि प्रोटीन लीक होऊन आजूबाजूच्या ऊतींमध्ये पसरतो. त्यामुळे रक्तदाब प्रचंड कमी होतो. कॅपिलरी लीक सिंड्रोममुळे मल्टीपल ऑर्गन फेल्युअरचाही धोका असतो.

अशा प्रकारची लस विकसित करण्यासाठी प्राण्यांवरील प्री-क्लीनिकल ट्रायलही दीर्घकाळ चालते. त्यानंतर क्लीनिकल ट्रायल होते. त्याच दरम्यान, साइड-इफेक्टचाही अंदाज येतो आणि वेगवेगळ्या लोकांवर औषधाचा काय परिणाम होतो, हे पण स्पष्ट होतं.

फेब्रुवारीमध्ये न्यूज पोर्टल वायनेटनं एक लेख छापला होता. जपान, इटली आणि दुसऱ्या देशातून व्हायरसचं सँपल घेऊन पाच शिपमेंट इस्रायलला पोहोचल्याचं या लेखात म्हटलं होतं. याचा अर्थ तेव्हापासून इस्रायल लस बनविण्यासाठी प्रयत्न करत आहे.

जगभरातील संशोधक कोव्हिड-19 वरील लस शोधण्यासाठी प्रयत्न करत आहेत. अनेक सरकारी आणि प्रायव्हेट संस्थांनी कोव्हिड-19 वर इलाज शोधल्याचा दावाही केला आहे. मात्र अजूनही कोणत्या संशोधनाला मान्यता मिळाली नाहीये.

हे वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)


...ेत दिलेत की, कोरोना कमी झाल्यानंतर पुढच्या सहा महिन्यात पक्ष संघटनेत निवडणुका घेतल्या जाऊ शकतात.

आझाद म्हणाले, "फाईव्ह-स्टारने निवडणुका लढल्या जात नाहीत. आमच्या नेत्यांची अडचण अशी आहे की, जर तिकीट मिळालं तर फाईव्ह-स्टार ह़ॉटेल बुक करतात. एअर कंडीशन गाडीविना जात नाहीत. खराब रस्ते असता तिथं जात नाहीत. ही संस्कृती जोपर्यंत बदलत नाही, तोपर्यंत आम्ही निवडणुका जिंकू शकत नाही."

तेजस्वी यादव यांनी काँग्रेसला सोबत घेऊन निवडणुका लढवल्या होत्या.

आझाद पुढे म्हणाले, "पक्षाला झालेल्या नुकसानामुळे आम्हाला च... उर्वरित लेख लिहा:

अर्थ अव्वल नेतृत्वात बदल करणे असा होत नाही. सिब्बल आणि चिदंबरम यांनी काहीही चुकीचं म्हटलेलं नाही.

आत्मपरीक्षणाचा अर्थ ते सोनिया गांधी यांच्या विरोधात आहे असा होत नाही. याचा अर्थ राहुल गांधींच्या विरोधात आहेत असाही नाही. आत्मपरीक्षणाचा अर्थ असा की बिहारच्या निवडणुकीत पराभव का झाला याची कारणमीमांसा करणं. मध्य प्रदेशातही काहीच जागा का जिंकू शकलो? यावर विचार व्हायला हवा

कपिल सिब्बल आणि पी.चिदंबरम

या मुद्यांवर चर्चा तसंच वादविवादानंतर जे निष्कर्ष हाती येतील, ते कशा पद्धतीने लागू केले जाणार हेही निश्चित व्हायला हवं".

कपिल सिब्बल यांनी गेल्या आठवड्यात 'इंडियन एक्स्प्रेस'ला दिलेल्या मुलाखतीत म्हटलं होतं की केवळ बिहार राज्यात नव्हे तर देशात ज्या ज्या ठिकाणी पोटनिवडणुका झाल्या तिथे तिथे काँग्रेसला पर्याय म्हणून लोकांनी नाकारलं आहे.

काँग्रेस पक्षात फूट

बिहार निवडणुकांमध्ये काँग्रेसच्या साधारण कामगिरीनंतर काँग्रेस पक्षात धुसफूस सुरू झाल्याचं चित्र पाहायला मिळत आहे.

काही दिवसांपूर्वी कपिल सिब्बल यांनी जाहीरपणे काँग्रेस नेतृत्वावर टीका केली होती. या टीकेला राजस्थानचे मुख्यमंत्री अशोक गेहलोत यांनी आक्षेप घेतला होता.

सिब्बल म्हणाले की, "बिहार निवडणुकांमधील सर्वसाधारण कामगिरीसंदर्भात काँग्रेस नेतृत्वाने अद्याप काहीही भाष्य केलेलं नाही. त्यांना असं वाटतं आहे की जे काही सुरू आहे ते योग्य आहे.

सोनिया आणि राहुल गांधी

पक्ष कमकुवत झाला आहे हे काँग्रेस नेतृत्वाने मान्य करायला हवं. पक्षाला संजीवनी देण्यासाठी राजकारणाची चोख समज असणाऱ्या खंबीर आणि अनुभवी माणसांची आवश्यकता आहे".

कपिल सिब्बल यांच्या मुलाखतीनंतर अशोक गेहलोत यांनी अनेक ट्वीट केलं होतं.

त्यांनी लिहिलं की, "सिब्बलजी पक्षांतर्गत गोष्टींची प्रसारमाध्यमांमध्ये चर्चा करण्याची काहीच आवश्यकता नव्हती. यामुळे देशभरातल्या कार्यकर्त्यांच्या भावना दुखावल्या आहेत. 1969, 1977, 1989, 1996 या वर्षांमध्येही काँग्रेसने आव्हानांचा सामना केला आहे. मात्र प्रत्येकवेळी काँग्रेस पक्ष विचारधारा, धोरण, नीतीनियम, नेतृत्वावर विश्वास यांच्या बळावर नव्याने उभा राहिला आहे. या संकटाने आम्ही डगमगून न जाता आणखी कणखरपणे उभे राहू. सोनिया गांधीच्या नेतृत्वात 2004 मध्ये यूपीएचं सरकार देशात आलं होतं. आता जी परिस्थिती निर्माण झाली आहे त्यातूनही काँग्रेस पक्ष अधिक सक्षम होऊन बाहेर...


...ेत म्हणाले की याबद्दल एक विस्तृत कॉपी दोन तासांत लिहून दे. मी दहा मिनिटात कॉपी लिहून दिली. काही सेकंदात बॉस म्हणाले, तुमची नोकरी पक्की!"

प्रसूनने या कॉपीत लिहिलं होतं, "या टाईल बसवण्यासाठी तुम्हाला फार श्रीमंत व्हावं लागेल. श्रीमंत... आपल्या कल्पनांनी."

2002 साली प्रसून 'मॅकएन' या एका दुसऱ्या कंपनीत जॉईन झाले. या कंपनीत असताना त्यांनी अनेक पंचलाईन लिहिल्या. उदाहरणादाखल सांगायचं झालं तर

प्रसून जोशी यांनी लिहिलेल्या ओळींची फक्त स्तुतीच झाली असंही नाही. 'उम्मीदों वाली धूप' या कँपेनमध्ये त्यांच्य... उर्वरित लेख लिहा:

हें ये हैं ओस की बूंदें...', 'दुनिया का नारा जमे रहो, मंजिल का इशारा जमे रहो...', 'खोलो खोलो दरवाजे, पर्दे करो किनारे...', 'तुझे सब है पता, है ना मां....', या गाण्यांनीसुद्धा प्रेक्षकांच्या मनावर अधिराज्य गाजवलं.

त्यानंतर 'दिल्ली 6', 'आरक्षण', 'लंडन ड्रीम्स', 'ब्लॅक', 'नीरजा', 'हम तुम', 'गजनी', 'फना' अशा अनेक चित्रपटांची गाणी प्रसून यांनी लिहिली. मिल्खा सिंह यांच्या आयुष्यावर 'भाग मिल्खा भाग' या चित्रपटाची पटकथासुद्धा प्रसून जोशी यांनी लिहिली होती.

2018 मध्ये येणाऱ्या कंगना राणावतच्या 'मणिकर्णिका- द क्वीन्स ऑफ झांसी' चित्रपटाची गीतं प्रसून जोशींनी लिहिली होती.

मुख्य पुरस्कार

राष्ट्रीय मुद्द्यांवर कायम चर्चेत

'पद्मावत' चित्रपटाच्या वेळीसुद्धा विरोधाची ठिणगी प्रसून जोशींपर्यंत पोहोचली होती. 'पद्मावत'च्या वेळी प्रसून जोशी यांनी अंधारात ठेवल्याचा आरोप मेवाड राजघराण्याचे प्रमुख महेंद्र सिंह मेवाड यांनी केला होता.

सिंह यांनी केंद्रीय माहिती आणि प्रसारण मंत्री स्मृती इराणींना याबाबत एक पत्र लिहिलं होतं. सेंसॉर बोर्डाने चित्रपटाला परवानगी देण्याची घाई केली, त्यामुळे बोर्डाच्या प्रामाणिकतेवर प्रश्नचिन्ह निर्माण झाल्याचा उल्लेख त्यांनी केला.

या विरोधामुळेच ते 2018 च्या 'जयपूर लिटरेचर फेस्टिव्हल'ला जाऊ शकले नाही.

अयोध्या मुद्द्यावर 2010 मध्ये त्यांनी केलेली ही कविता चर्चेत होती -

'किसी ने कुछ बनाया था. किसी ने कुछ बनाया है...

ना जाने किसका मंदीर है, ना जाने किसकी मस्जिद है...

अगर हिंदू में आंधी है, अगर तूफान मुसलमां है...

तो आओ आंधी तूफान यार बनके कुछ नया करते हैं.'

निर्भया प्रकरणानंतर प्रसून जोशी रस्त्यावर आपली 'बाबुल मोरा जिया घबराए' ही कविता सादर करताना दिसले.

मागच्या वर्षी गुडगावच्या रायन इंटरनॅशन स्कूलमध्ये प्रद्युम्न नावाच्या एका लहान मुलाच्या हत्येनंतर जोशींनी लिहिलेली कविता व्हायरल झाली होती.

प्रसून जोशींची आवडनिवड

प्रसून जोशींना गुलजार अतिशय आवडतात. ते नेहमी म्हणतात, "मुंबईला मी अनेक गोष्टींसाठी माफ करतो कारण तिथे गुलजार राहतात."

शंकर एहसान लॉय हे त्यांचे आवडते संगीतकार आहेत. सामाजिक कार्याची आवड असल्याचंही ते अनेक कार्यक्रमांतून सांगतात. आमीर खानच्या 'सत्यमेव जयते'चं टायटल साँग प्रसून यांनीच लिहिलं होतं.

प्रसून यांची पत्नी अपर्णा त्यांच्या संघर्षाच्या काळात आर्थिक सहाय्य करायची....


...ेत.

राजेंद्र प्रसाद शुक्ल

ते सांगतात की, "जवळजवळ एक हजार युवक काँग्रेसचे लोक त्यावेळी आले होते. रात्रंदिवस लोकांची गर्दी दिसत असे. मी तर खेळाडू होतो. पण, संजय गांधींनी मला तिथंच राहायचं सांगितलं होतं. मग काय?

आम्ही सर्व खेळाडू खेळायचं सोडून रस्ता बनवण्याच्या कामाला लागलो आणि आजही ते तीन रस्ते कायम आहेत."

असं आहे खेरौना गाव

संजय सिंह सांगतात की, "श्रमदानासाठी या गावाची निवड केली गेली कारण, हे गाव अमेठीच्या जवळ होतं. बाकी दुसरं कोणतंही खास कारण नव्हतं."

या श्रमदानामुळे खेरौनामध्ये तीन रस्... उर्वरित लेख लिहा:

ा कार्यक्रमामुळे लोकांमध्ये काँग्रेसविषयी नाराजी निर्माण झाली होती. संजय गांधींनी नुसतंच श्रमदान केलं नव्हतं, तर यामुळे जगदीशपूरला औद्यागिक क्षेत्र बनवण्यासाठी सुरुवात झाली होती.

तसंच त्यांच्या निवडणूक लढण्यापूर्वीच काही कामांना सुरुवात देखील झाली होती. पण, लोकांचा राग इतका होता की, या कामांचा काहीही परिणाम झाला नाही."

खेरौना गावात आज बऱ्यापैकी सोयीसुविधा उपलब्ध आहेत.

गावातली घरं सुस्थितीत आहेत, गावात रस्तेही आहेत आणि अमेठीला लागूनच असल्याने गावात शाळा आणि दवाखान्याची व्यवस्थासुद्धा उपलब्ध आहे.

असं असल तरी, आजच्या तरूण पिढीला संजय गांधींनी केलेल्या श्रमदानाबद्दल जास्त काही माहिती नाही. तसंच या श्रमदानानंतर गावातल्या स्थितीत विशेष काही बदलही झालेला नाही. जेणेकरून गावातल्या युवकांना त्यांचं गाव इतर गावांपेक्षा वेगळं आहे असं वाटेल.

हे वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)


...ेत. अशा रुग्णांनी विशेष काळजी घ्यायला हवी.

अशाच पद्धतीच्या काही सूचना भारत सरकारनं गेल्या वर्षी सप्टेंबरमध्ये प्रसिद्ध करण्यात आल्या होत्या. त्यामध्येही बरं झाल्यानंतरही काळजी घेण्याचा सल्ला दिला गेला होता.

कोव्हिडमधून ठीक झालेल्या रुग्णांनी धूम्रपान आणि मद्यपानापासून दूर राहण्याचाही सल्ला दिला जातोय.

डॉक्टर बायोत्रांच्या मते घरी राहून बरं झालेल्या रुग्णांनी आपल्या शरीरातील बदलांकडे बारकाईने लक्ष द्यायला हवं. एखादी गोष्ट लक्षात येत नसेल तर तातडीने डॉक्टरांशी संपर्क साधणं गरजेचं आहे.

गंभी... उर्वरित लेख लिहा:

लाही हरकत नाही. सकारात्मक विचार करणं आवश्यक आहे."

गंभीर संसर्गातून बऱ्या झालेल्या काही रुग्णांना घरीसुद्धा काही दिवसांसाठी ऑक्सिजन सपोर्टवर ठेवण्याचा सल्ला डॉक्टरांनी दिलेला असू शकतो. अशा रुग्णांची विशेष काळजी घेण्याची गरज आहे. त्यांनी हळूहळू डॉक्टरांच्या सल्ल्यानं ऑक्सिजनवरचं अवलंबित्व कमी करण्यासाठी प्रयत्न करायला हवेत.

डॉक्टर देश दीपक सांगतात की, मध्यम ते तीव्र स्वरुपाचा संसर्ग झालेल्या प्रत्येक रुग्णाला काही ना काही त्रास होतोच असं नाही. काही तुरळक रुग्णांमध्येच असे त्रास उद्भवतात.

त्याप्रकरणी बोलताना ते सांगतात, "काही रुग्णांना भविष्यात फुफ्फुसाशी संबंधित समस्या जाणवू शकतात. काही रुग्णांमध्ये हृदयाशी संबंधित आजार दिसून येतात. अशा रुग्णांसाठी कोणत्याही ठराविक सूचना देता येत नाहीत. या रुग्णांनी बरे होताना आपल्या डॉक्टरांच्या सल्ल्यानेच उपचार घ्यायला हवेत."

जागतिक आरोग्य संघटनेकडूनही यासंबंधी कोणतीही विस्तृत्व मार्गदर्शक तत्त्वं प्रसिद्ध करण्यात आली नाहीयेत. मात्र यावर्षी जानेवारी महिन्यात प्रसिद्ध करण्यात आलेल्या एका निवेदनात हॉस्पिटलमधून परतलेल्या रुग्णांचा फॉलो अप तसंच लो-डोस अँटीकॉग्युलंट किंवा रक्त पातळ करणाऱ्या औषधाचा वापर करण्याचा सल्ला देण्यात आला होता.

त्याबद्दल बोलताना देश दीपक यांनी म्हटलं की, रुग्णाला बरं झाल्यानंतरही अँटीकॉग्युलंट किंवा रक्त पातळ करणाऱ्या औषधाची गरज आहे, हे डॉक्टरांच्या सल्ल्यानुसार ठरवावं.

याशिवाय काही रुग्णांमध्ये हॉस्पिटलमधून परतल्यावर अशक्तपणाचीही समस्या जाणवते. त्यासाठी त्यांना प्रथिनयुक्त आहार घेण्याचा सल्ला दिला जातो.

कोव्हिडमधून बरं झालेल्या काही रुग्णांमध्ये औषधांचे साइड इफेक्ट हे काही आठवड्यांनंतर जाणवायला लागतात. काही रुग्णांमध्ये बुरशीजन्य आजार होत असल्याचं दिसून येत आहे.

त्यामुळेच रुग्णांनी बरं झाल्यानंतरही आपल्या शरीरातील बदलांकडे लक्ष यायला हवं. शिवाय रुग्णालयातून घरी आल्यानंतर 15 दिवसांनी डॉक्टरांना भेटायला जायला हवं. यादरम्यान डॉक्टरांनी कोणती टेस्ट करण्याचा सल्ला दिला, तर ती नक्की करून घ्यायला हवी.

मास्क घालणं, वारंवार हात धुणं आणि सोशल डिस्टन्सिंग पाळणंही खूप गरजेचं आहे.

हे वाचलंत का?

(बीबीसी न्यूज मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी आम्हाला YouTube, Facebook, Instagram आणि  Twitter वर नक्की फॉलो करा.

बीबीसी न्यूज मराठीच्या सगळ्या बातम्या...


...ेत. शिवाय, असेच संकेत मनसेचे नेते अविनाश अभ्यंकर यांनीही दिलेत. अभ्यंकर म्हणाले, "या क्षणापर्यंत दोघांकडूनही (भाजप आणि मनसे) एकमेकांना तसा प्रस्ताव नाही. मात्र राजकारणात कुणीच कुणाचा कायमचा शत्रू नसतो."

मग मुंबईतला मनसेचा महामोर्चा त्याच दिशेनं एक पाऊल म्हणायचं का, या प्रश्नावर मात्र अविनाश अभ्यंकर यांनी सावध प्रतिक्रिया दिली. ते म्हणतात, "महाराष्ट्रासह भारतात अनधिकृत व अवैधरित्या पाकिस्तानी आणि बांगलादेशी नागरिक राहतायत. त्यांची त्वरित या देशातून हकालपट्टी करावी. याकरता हा मोर्चा असेल. राज ठाक... उर्वरित लेख लिहा:

तली. मात्र, मनसेनं स्वतंत्र वाटचाल केली."

तर मनसे नेते अविनाश अभ्यंकर म्हणतात, "मराठीचा मुद्दा मनसे कधीच सोडत नाही. पक्षाचं नावच महाराष्ट्र नवनिर्माण सेना आहे. मनसेची स्वत:ची अशी एक स्पेस आहे. कुणीही पक्ष वाढवण्यासाठी प्रयत्न करत असतो."

शिवसेनेनं मात्र काहीशी आक्रमक भूमिका मांडली.

मनसेचा केवळ स्टंट असल्याची शिवसेनेकडून टीका

"मनसे शिवसेनेची स्पेस घेऊ शकत नाही. हा त्यांचा केवळ स्टंट आहे. भूमिका बदलण्याची मनसेला सवय आहे," असं शिवसेनेच्या प्रवक्त्या मनिषा कायंदे म्हणतात.

कायंदे म्हणतात, "झेंडा बदलणं, लेटरहेड बदलणं हेच अनेकांना आवडलं नाहीय. शिवमुद्रा वापरण्याचा मुद्दाही आवडला नाही. या बाह्य बदलल्यानं पक्षाची विचारधारा बदलत नाही. शिवसेनेनं सरकार चालवण्यापुरती युती केली आहे, धर्मांतर केलं नाहीय."

नाराज शिवसैनिकांच्या मुद्द्यावर मनिषा कायंदे बीबीसी मराठीशी बोलताना म्हणाल्या, "बाळा नांदगावकर किंवा एक दोन लोक सोडले, तर मनसेते गेलेले सर्व शिवसेनेत परतले. सहा नगरसेवकही मनसेत आले. त्यामुळं शिवसेनेतील कुणी मनसेत जाईल, ही धास्ती आम्हाला नाही."

वरिष्ठ पत्रकार संदीप आचार्य म्हणतात, "मुंबई महापालिकेतून शिवसेनेला हलवण्याचा भाजपचा प्रयत्न आहे. मुंबई महापालिकेत भाजप स्वत:च्या जीवावर शिवसेनेला शह देऊ शकत नाही. त्यामुळं मनसेचा पर्याय त्यांना जवळचा वाटत असावा."

…मात्र हिंदुत्त्वाच्या मुद्द्यावर मनसे यशस्वी होईल?

"मराठी मतं आणि हिंदू मतांचं ध्रुवीकरण करुन आपल्या पारड्यात पाडण्याच्या दृष्टीनं राज ठाकरे हिंदुत्त्वाच्या मुद्द्याकडे वळतायत," असं संदीप आचार्य म्हणतात.

अभय देशपांडे पुढे म्हणतात, "राज ठाकरेंचं राजकारण समोर काय होतंय यावर अवलंबून असतं, समोरील समीकरण बदललं की त्यांचं राजकारण बदलतं. या प्रतिक्रियावादी राजकारणामुळं त्यांचं अडचणच होते. काहीवेळा डॉक्टर, तर काहीवेळा औषध बदलून बघतात."

मनसेनं पक्षचिन्हाची म्हणजेच इंजिनाची दिशा वारंवार बदलल्याचा इतिहास आहे. त्याच अनुषंगानं अभय देशपांडे मनसेच्या प्रवासाचं मार्मिक वर्णन केलं.

ते म्हणतात, मनसे 'इंजिना'ची दिशा जशी बदलली, तशा भूमिका बदलल्यात.

हेही वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)


...ेत. सात मिनिटांत अख्खी ट्रेन साफ करणाऱ्या मंडळींचा व्हीडिओ व्हायरल झाला होता.

जपानच्या राष्ट्रीय फुटबॉल संघाचे चाहतेही स्वच्छताप्रेमी आहेत. 2014 मध्ये ब्राझीलमध्ये तर गेल्या वर्षी रशियात झालेल्या फुटबॉल वर्ल्डकपमध्ये जपानच्या चाहत्यांनी मॅच संपल्यानंतर स्टेडियम साफसूफ करत अनोखा मापदंड प्रस्थापित केला होता.

मॅच झाल्यानंतर जपानचे चाहते थांबायचे आणि गटागटाने संपूर्ण स्टेडियममध्ये पसरलेला कचरा गोळा करून, त्याची विल्हेवाट लावल्यानंतरच घरी परतायचे. जपानचा संघही ड्रेसिंग रूम आदर्श अशा स्थितीत करूनच ... उर्वरित लेख लिहा:

खराब होतात. म्हणूनच जपानमध्ये नोटा हातात दिल्या जात नाहीत. दुकानांमध्ये, हॉटेलात, टॅक्सीवाला-सगळीकडे पैसे देण्याघेण्यासाठी छोटा ट्रे ठेवलेला आढळेल. समोरचा माणूस पैसे ठेवल्यावर तो ट्रे उचलतो.

न दिसणारे जीवजंतू आणि धूळ हे जपानी माणसांसाठी काळजीचं कारण आहे. कुणालाही ताप येतो किंवा थंडी वाजू लागते तेव्हा ती माणसं सर्जिकल मास्क घालतात जेणेकरून बाकी कोणाला इन्फेक्शन होऊ नये. दुसऱ्याचा विचार केल्यामुळे व्हायरस पसरण्याची शक्यता कमी होते. कामाचे तास-दिवस कमी होण्याचं आणि वैद्यकीय उपचारांवर होणारा खर्च कमी होतो.

जपानी माणसं एवढी स्वच्छताप्रिय कधी झाली?

जपानचं स्वच्छता वेड नवं फॅड नाही. जपानमध्ये पाय ठेवणारा पहिला ब्रिटिश माणूस मॅरिनर विल अॅडम्स. त्याने 1600मध्ये जपानला भेट दिली. त्यांनी स्वत:चं चरित्र सॅमुराई विल्यम मध्ये त्यांनी जपानमधल्या स्वच्छतेचं वर्णन केलं आहे. इंग्लंडमध्ये घाणीचं साम्राज्य असताना जपानमध्ये सांडपाण्याची शिस्तबद्ध यंत्रणा तसंच सुगंधित द्रव्याने आंघोळीसाठी व्यवस्था होती. वैयक्तिक स्वच्छतेच्या बाबतीत हलगर्जीपणा यामुळे जपानी माणसांना युरोपियन माणसांविषयी विचित्र वाटत होतं.

जपानमधलं एक दृश्य

जपानमधलं वातावरणही स्वच्छता पाळण्यासाठी अनुकूल ठरलं. जपानमध्ये उष्ण आणि दमट वातावरण आहे. अन्न लवकर खराब होतं. जीवजंतू वाढीस लागतात. कीडेकिटक जमू लागतात. त्यामुळे स्वच्छता म्हणजे उत्तम आरोग्य असं समीकरण झालं.

पण हे स्वच्छतेचं संस्कार खोलवर झाले आहेत. बौद्ध विचारप्रणालीत स्वच्छता हा मूलभूत मुद्दा आहे. चीन आणि कोरियामधून सहाव्या आणि आठव्या शतकात जपानमध्ये स्वच्छताविषयक जागृतीचा मुद्दा दिला गेला.

बौद्ध विचारधारेचा भाग असलेली झेन विचारधारा चीनमधून 12 आणि 13व्या शतकात जपानमध्ये आली. दैनंदिन स्वच्छता, स्वयंपाक या गोष्टींना अध्यात्मिक अनुभव म्हटलं जातं. या गोष्टी ध्यानधारणेइतक्या महत्वाच्या मानल्या जातात.

'झेन विचारधारेनुसार, जेवण तयार करणं, परिसराची स्वच्छता करणं हे सगळं बौद्ध विचारांचे पाईक असल्याचं लक्षण मानलं जातं. शारीरिक आणि मानसिक अस्वच्छता दूर करणं दैनंदिन जगण्याचा अविभाज्य भाग मानला जातो', असं फुकुयामामधील शिनशोजी मंदिराचे इरिको कुवागाकी यांनी सांगितलं.

ओकाकुरा काकुरो यांच्या द बुक ऑफ टी पुस्तकात चहाची महती आणि झेन विचारधारा यांच्याबद्दल विस्तृतपणे लिहिलं आहे.

टी सेरेमनीवेळचं दृश्य

ज्या ठिकाणी...


...ेतकऱ्यांसोबत मिळून समिती बनवण्याचाही प्रस्ताव दिला. पण शेतकऱ्यांनी ते फेटाळून लावलं."

अग्रवाल पुढे सांगतात, "कायदे मागे घेण्याची मागणी योग्य नाही. हे म्हणजे कमी संख्येतील शेतकऱ्यांचं मत बहुसंख्य शेतकऱ्यांवर थोपवण्यासारखं आहे. यामुळे दुसरं आंदोलन उभं राहू शकतं. 1991 नंतर झालेला हा सर्वांत मोठा बदल आहे. हा बदल कुणीच करू शकणार नाही, असा दावा अनेकांकडून केला जात होता. कधी कधी बदल घडवायचा असल्यास त्यामध्ये राजकीय ताकद पणाला लावावी लागते. नरेंद्र मोदी यांनी ही ताकद पणाला लावली आहे. हे कायदे शेतकऱ्यां... उर्वरित लेख लिहा:

ला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)


...ेतृत्वाखाली लढली. रफाल खरेदीतील घोटाळा आणि त्यावरून 'चौकीदार चोर है' अशी घोषणा देत राहुल गांधींनी नरेंद्र मोदींना आव्हान दिलं. पण यातून फार काही साध्य झालं नाही. काँग्रेसला 52 जागाच जिंकता आल्या.

या पराभवाची जबाबदारी घेत राहुल गांधींनी काँग्रेसच्या अध्यक्षपदाचा राजीनामा दिला. त्यानंतर सोनिया गांधींनीच हंगामी अध्यक्ष म्हणून सूत्रं हाती घेतली. अजूनही काँग्रेसला पूर्णवेळ अध्यक्ष नाहीये. अध्यक्षपद स्वीकारण्याबद्दल राहुल गांधींनी अजूनही कोणतीही अनुकूलता दर्शवली नाहीये.

राहुल गांधींच्या राजकीय कार... उर्वरित लेख लिहा:

ुम्हाला कुणी दिला? तुम्ही प्रियांका गांधींच्या भविष्याचे निर्णय का घेताय?"

राहुल गांधींचं राजकारण हे प्रतिक्रियात्मक असल्याचं मत CNN-News 18 च्या वरिष्ठ संपादक (राजकारण) पल्लवी घोष यांनीही व्यक्त केलं.

"त्यांनी स्वतःचे असे फार थोडे असे राजकीय कार्यक्रम हाती घेतलेत. त्यांचं राजकारण बहुधा प्रतिक्रियात्मकच होत चाललंय. ते अजेंडा ठरवत नाहीत, समोर आलेल्या अजेंड्यावर ते व्यक्त होतात,"  असं पल्लवी घोष यांनी म्हटलं.

ज्येष्ठ पत्रकार रशीद किडवईंना मात्र राहुल गांधींचं राजकारण प्रतिक्रियात्मक असल्याचा आक्षेप मान्य नाहीये. हा भाजपचा प्रचार असल्याचं मत त्यांनी व्यक्त केलं.

"काँग्रेसच्या अनेक नेत्यांनी त्यांना सांगितलं की 'चौकीदार चोर है' असा मोदींवर हल्ला करून फायदा होणार नाही. पण त्यांना ते पटलं नाही. त्यांना मोदींना प्रत्येक मुद्द्यावर लक्ष्य करायचं आहे," असं किडवईंनी म्हटलं.

सातत्याचा अभाव आणि जबाबदारी टाळण्याकडे कल?

राहुल गांधींच्या राजकारणात सातत्य नाही, ते 'पूर्णवेळ राजकारणी' नाहीत अशी टीका होते. यावर्षी ऑगस्ट महिन्यात काँग्रेसमधील 23 ज्येष्ठ नेत्यांनी पक्षाध्यक्ष सोनिया गांधी यांना पत्र लिहून पक्षाला पूर्णवेळ अध्यक्ष असावा, अशी मागणी केली होती.

या पत्रात चार शब्द महत्त्वाचे होते- Full time (पूर्णवेळ), effective (परिणामकारक), available (उपलब्ध) and visible (दिसणारा).  या चार शब्दांमुळे काँग्रेसच्या ज्येष्ठ नेत्यांचा रोख हा राहुल गांधी आणि त्यांच्या सातत्याचा अभाव असलेल्या राजकारणाकडे आहे का, अशी चर्चा सुरू झाली.

पत्र लिहिणाऱ्या 23 नेत्यांमध्ये पृथ्वीराज चव्हाण यांचाही समावेश होता. या सर्व घडामोडींच्या पार्श्वभूमीवर बीबीसी मराठीने तेव्हा त्यांच्याशी संवाद साधला होता.

त्यांनी म्हटलं होतं, " राहुल गांधी यांनी उघडपणे राजीनामाच दिलेला आहे. एखाद्या व्यक्तीने राजीनामा दिल्यावर आणि मी त्या पदावर राहणार नाही, असं सांगितल्यावर त्यांच्याकडे बोट दाखवण्याचा प्रश्नच नाही.

आमचा उद्देश असा होता की, एकतर राहुल गांधींनी आपला राजीनामा परत घ्यावा आणि मी पूर्णवेळ अध्यक्ष म्हणून काम करायला तयार आहे आणि मी माझ्या क्षमतेप्रमाणे लोकांना भेटेन आणि मी पूर्णवेळ राहीन. पण आता काय होत होतं. कुणी राहुल गांधी यांना भेटायला गेल्यावर ते सरळ सांगायचे की मी काही अध्यक्ष नाही. मी भेटणार नाही. तुम्ही काँग्रेस अध्यक्षांना भेटा."

"आमची...


...ेत्या काळात बरंच काही ऐकायला मिळेल. गेल्या काही आठवड्यातच हा आजार समोर आला आहे.

कोरोनाच्या संसर्गानंतर सहा आठवड्यानंतर नव्या आजाराची लक्षणं दिसू लागतात. म्हणूनच कोरोनाचा संसर्ग झाल्यानंतर या आजाराची लक्षणं दिसू लागतात.

बाकी जगात काय स्थिती?

ब्रिटनव्यतिरिक्त अमेरिका, स्पेन, इटली, फ्रान्स, नेदरलँड्स या देशांमध्ये कावासकी सदृश आजाराची लक्षणं मुलांमध्ये आढळली आहेत.

न्यूयॉर्कचे गव्हर्नर अँड्र्यू क्युमो यांच्या मते, कमीत कमी 15 राज्यांमध्ये या दुर्धर आजाराची लक्षणं आढळून आली आहेत.

न्यूयॉर्कमध... उर्वरित लेख लिहा:

ि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)


...ेत्याला त्याच्या अधिकारिक पदावरून विरोधक खाली पाडण्याचा सतत प्रयत्न करत असतात, पण जर या प्रयत्नात काही मित्रपक्षही सामील झाले तर त्याला अर्थात जास्त दुःख होतं. नेतान्याहूंना बहुमतासाठी जे पक्ष पाठिंबा देत होते, त्यांनी विरोधकांसोबत हातमिळवणी करत त्यांना धक्का दिला आहे.

यामुळे संतप्त झालेल्या बेज्यामिन नेतन्याहू यांनी या संपूर्ण प्रकरणाला Fraud of the Century अर्थात या शतकातला सर्वांत मोठा विश्वासघात म्हटलंय. त्यांनी हेही म्हटलंय की यामुळे इस्रायलच्या जनतेला धोका निर्माण झालाय.

महाराष्ट्रातही ... उर्वरित लेख लिहा:

े बातम्यांचे पहिले पॉडकास्ट्स तुम्ही Gaana, Spotify, JioSaavn आणि Apple Podcasts इथे ऐकू शकता.)