...यानंतर भाजपने हा विषय राष्ट्रीय पातळीवर नेला. त्यानंतर त्याला राजकीय रंग प्राप्त झाला. या सगळ्यात अडवाणींची भूमिका निर्णायक होती'.

1991 मध्ये निवडणुका झाल्या तेव्हा भाजपने आपल्या खात्यात 35 नवीन जागांची भर घातली. त्याच वर्षी उत्तर प्रदेशात भाजपचं सरकार आलं आणि कल्याण सिंग मुख्यमंत्री झाले. 1992 मध्ये बाबरी मशीद पाडण्यात आली. मशीद पाडण्याच्या खटल्यात अडवाणी आरोप आहेत. हा खटला न्यायालयात सुरू आहे.

अडवाणींच्या रथयात्रेचे सारथी

1992 मध्ये बाबरी मशीद पाडण्यात आली. भारतीय इतिहासाला वेगळं वळण देणाऱ... उर्वरित लेख लिहा:

ची होती," असं पंड्या सांगतात.

नरेंद्र मोदी यांनी 'एकता यात्रे'दरम्यानही महत्त्वाची भूमिका बजावली होती. 1991 आणि 1992 मध्ये मुरली मनोहर जोशी यांनी ही यात्रा काढली होती. अडवाणींच्या यात्रेनंतर ही यात्रा निघाली होती. कन्याकुमारीहून ही यात्रा निघाली होती आणि काश्मीरला पोहोचली होती. या यात्रेच्या सांगतेवेळी काश्मीरच्या लाल चौकात मोदींनी तिरंगा फडकवला होता.

गुजरात आणि राम मंदिर

त्यावेळी विश्व हिंदू परिषदेतर्फे त्रिशूळ दीक्षा कार्यक्रमाचं आयोजन करण्यात आलं होतं. दुर्गावाहिनीने शस्त्रास्त्र प्रशिक्षण दिलं होतं. त्यावरून वादंग निर्माण झाला होता. वरिष्ठ छायाचित्रकार बहेच यांनी या शिबिराची छायाचित्रं टिपली होती. त्यावेळी ते टाईम्स ऑफ इंडियात काम करत होते.

अहमदाबाद इथे आयोजित शस्त्रास्त्रं प्रशिक्षण शिबीर

हा फोटो 6 ऑक्टोबर 1991चा आहे.

विश्व हिंदू परिषदेतर्फे अहमदाबाद येथील सरखेज येथे दुर्गावाहिनी-बजरंग दल प्रशिक्षण शिबिर आयोजित करण्यात आलं होतं. दुर्गावाहिनी आणि बजरंग दलाच्या कार्यकर्त्यांना रायफल शूटिंग, रोप क्लाइंबिंग, अडथळा शर्यत या सगळ्याचं चार आठवड्यांकरता प्रशिक्षण देण्यात आलं.

संध्याकाळी सात वाजता नारणपुरामधील वास्तूरचनाकार चंद्रकांत सोमापुरा यांच्या मी घरी पोहोचलो. त्यावेळी त्या शिबिराचे प्रमुख अशोक सिंघल उपस्थित होते. आचार्य गिरिराज किशोर, विष्णू हरी दालमिया उपस्थित होते. प्रवीण तोगडिया यांच्या उपस्थितीत सोमपुरा यांनी अयोध्येतील प्रस्तावित राम मंदिरांचा नकाशा दाखवला. शिबिराला उपस्थित लोकांना त्यांनी तो नकाशा दाखवला.

'..आणि बाबरी पडली'

बीबीसीचे माजी इंडिया एडिटर मार्क टली यांनी बाबरी मशीद पाडतानाच्या आठवणी सांगितल्या. ते लिहितात, '15,000 लोकांचा जमाव पुढे सरकला. मशिदीच्या रक्षणासाठी तैनात पोलिसांवर आक्रमण केलं. क्षणार्धात मशीद तोडायला सुरुवात झाली.  मशिदीचा शेवटचा भाग तुटलेला मी पाहिला.

दगडांच्या वर्षावापासून रोखण्यासाठी पोलीस स्वत:ला वाचवण्याचा प्रयत्न करत होते. पोलीस अधिकारी तिथे पोहोचण्यासाठी धडपड करत होता. त्यावेळी मला जाणवलं की मी एका ऐतिहासिक घटनेचा साक्षीदार ठरत आहे. हिंदू राष्ट्रवाद्यांसाठी स्वातंत्र्यानंतरचा हा क्षण विजयासारखा होता. पण धर्मनिरपेक्षतावाद्यांना हा मोठा धक्का होता'.

बाबरी मशीद पडल्यानंतर मुंबईमध्ये दंगली उसळल्या. 900 लोकांचा या दंगलीत मृत्यू झाला. पोलीस हिंदूधार्जिणे...


...यानंतर हिंदी महासागरातली युद्ध कारवाई हा त्यांचा पहिला नौदलसंबंधित अनुभव होता.

त्यानंतर त्यांची नेमणूक भूमध्यसागरातल्या एचएमएस व्हॅलियंट या युद्धनौकेवर करण्यात आली. इंग्लंडला पाठवलेल्या युद्धविषयक कागदपत्रांत त्यांनी 1941मध्ये केप मॅटपॅनच्या युध्दात बजावलेल्या कामगिरीची प्रशंसा झालेली आढळते. जहाजावरील सर्चलाईट विभागाचे प्रमुख म्हणून त्यांची भूमिका, रात्रीच्या मोहिमेत महत्त्वाची ठरली.

"मला तिथं दुसरं एक जहाज दिसलं. त्याच्या मध्यभागावर प्रकाश पडला आणि काही क्षणांतच 15 इंची बाँबगोळ्यांच्या माऱ्या... उर्वरित लेख लिहा:

ाचं स्वप्न पूर्ण झालं. एचएमएस मॅगपाय या बोटीवर त्यांना स्वतःची कमांड दिली गेली.

फिलीप यांनी नौदलात उल्लेखनीय कामगिरी केली.

पण त्यांची लष्करी कारकीर्द लवकरच संपुष्टात आली. राजे जॉर्ज सहावे यांची ढासळती प्रकृती लक्षात घेता त्यांच्या कन्या एलिझाबेथ यांना सत्तेची सूत्रं हातात घेणं प्राप्त होतं आणि फिलीप यांची साथही तितकीच आवश्यक होती.

1951 साली फिलीप यांनी रॉयल नेव्हीला कायमचं अलविदा केलं. प्रिन्स फिलीप कुढत बसणाऱ्यांपैकी नव्हते पण आपल्याला नौदलात पुढे काम करता आलं नाही, याची खंत त्यांनी एकदा बोलून दाखवली होती.

त्यांचे समकालीन म्हणतात की आपल्या कौशल्याच्या जोरावर ते फर्स्ट सी लॉर्ड होऊ शकले असते.

1952 साली फिलीप आणि एलिझाबेथ कॉमनवेल्थ म्हणजे राष्ट्रकुलाच्या दौऱ्यावर निघाले, प्रत्यक्षात राजे जॉर्ज सहावे आणि महाराणींनी हा दौरा करणं अपेक्षित होतं.

आधुनिकीकरणाच्या कल्पना

फेब्रुवारी महिन्यात फिलीप आणि राजकुमारी एलिझाबेथ केनियात असताना राजे जॉर्ज सहावे मरण पावल्याची बातमी आली. कॉरोनरी थ्राँबोसिस म्हणजे हृदयात रक्ताची गाठ झाल्याने त्यांचा मृत्यू झाला.

आपल्या पत्नीला ती आता महाराणी झाल्याचं वृत्त सांगण्याची जबाबदारी फिलीप यांच्यावर होती.

"आपल्यावर अर्ध जग कोसळल्याचा भाव" फिलीप यांच्या चेहऱ्यावर होता असं वर्णन त्यांच्या एका मित्राने केलं होतं.

आपली नौदलातली कारकीर्द संपुष्टात आल्याने फिलीप यांना स्वतःसाठी नवीन भूमिका शोधणं गरजेचं होतं. एलिझाबेथ महाराणी झाल्याने ही भूमिका काय असेल हा मोठा प्रश्न होता.

राज्यारोहणात राणी एलिझाबेथ यांना मानवंदना देणारे फिलीप पहिले होते.

राज्यारोहण जवळ येत चालला असताना एका राजपत्रातून अशी घोषणा केली गेली की, प्रत्येक घटनेत/समारंभात राणी एलिझाबेथ यांच्यानंतर प्रिन्स फिलीप यांचा मान असेल, पण असं असूनही त्यांच्याकडे कोणतंही घटनात्मक पद नव्हतं.

राजेशाहीच्या आधुनिकीकरणाबद्दल फिलीप यांच्याकडे अनेक कल्पना होत्या, पण महालातल्या जुन्या-जाणत्या अनेकांच्या विरोधामुळे त्यांचा लवकरच भ्रमनिरास झाला.

कटू धक्का

फिलीप यांनी सामाजिक जीवनात सक्रिय सहभाग घेतला. आपल्या काही मित्रांसह ते दर आठवड्याला मध्य लंडनच्या सोहोमधल्या एका रेस्टॉरंटमध्ये भेटत असत.

रेस्टॉरंटमधली जेवणं आणि नाईटक्लबच्या वाऱ्यांदरम्यानचे देखण्या जोडीदारांबरोबरचे त्यांचे फोटो अनेकदा प्रसिद्ध झाले.

कौटुंबिक निर्णयांबाबत त्यांना...


...याने अफगाणिस्तानच्या संपूर्ण संघाला फोटोसाठी बोलावलं. अतिशय संघर्षमय परिस्थितीत क्रिकेट शिकून वाटचाल करणाऱ्या अफगाणिस्तानचा रहाणेने अशाप्रकारे सन्मान केला.

बॉर्डर-गावस्कर ट्रॉफी

पॅटर्निटी लिव्हवर जात असल्याने बॉर्डर-गावस्कर मालिकेतील अॅडलेड टेस्टनंतर विराट कोहली मायदेशी परतला. अॅडलेड टेस्टमध्ये भारतीय संघ दुसऱ्या डावात 36 वर ऑलआऊट झाला होता. यामुळे भारतीय संघावर जोरदार टीका होत होती. भारतीय संघ मालिकेत 4-0 हरेल असं भाकीत असंख्य क्रिकेट समीक्षक, माजी खेळाडूंनी वर्तवलं होतं.

कोहलीची उणीव कप्त... उर्वरित लेख लिहा:

व

महेंद्रसिंग धोनीने 2014-15 ऑस्ट्रेलिया दौऱ्यात टेस्ट क्रिकेटमधून अचानक निवृत्ती घेतल्यानंतर विराट कोहलीकडे नेतृत्व सोपवण्यात आलं. विराटने स्वत:च्या दमदार प्रदर्शनातून संघासमोर आदर्श ठेवला आहे. आक्रमक पवित्रा हे कोहलीचं गुणवैशिष्ट्य आहे. कोहलीच्याच नेतृत्वात टीम इंडियाने दोन वर्षांपूर्वी ऑस्ट्रेलियात पहिल्यांदा टेस्ट सीरिज जिंकण्याचा पराक्रम केला होता.

कोहलीच्या नेतृत्वात टीम इंडियाने श्रीलंका, वेस्ट इंडिज, श्रीलंका इथे टेस्ट सीरिज जिंकली आहे. न्यूझीलंड, इंग्लंड आणि दक्षिण आफ्रिकेत टीम इंडिया पराभूत झाल्याने कोहलीच्या नेतृत्वावर टीका करण्यात आली होती. कोहली कर्णधार असताना टीम इंडियाने आयसीसी क्रमवारीत प्रदीर्घ काळ अव्वल स्थान कायम राखलं आहे.

विराट कोहली आणि अजिंक्य रहाणे सरावादरम्यान

टेस्ट क्रिकेटमध्ये सर्वाधिक मॅचेसमध्ये नेतृत्व करणाऱ्यांच्या यादीत महेंद्रसिंग धोनी पहिल्या तर कोहली दुसऱ्या क्रमांकावर आहे. कोहलीच्या नेतृत्वात टीम इंडियाने आतापर्यंत 56 टेस्ट खेळल्या असून, यापैकी 33 मध्ये टीम इंडियाने विजय मिळवला आहे तर 13मध्ये पराभवाला सामोरं जावं लागलं आहे. 10 टेस्ट अर्निणित राहिल्या आहेत.

कोहलीच्या नेतृत्वात भारतीय संघाने जवळपास 60 टक्के मॅच जिंकल्या आहेत. भारताच्या सर्व टेस्ट कर्णधारांमध्ये जिंकण्याची टक्केवारी कोहलीची सर्वाधिक आहे.

कोहलीची वनडेतली कर्णधार म्हणून कामगिरीही दमदार आहे. कोहलीच्या नेतृत्वात टीम इंडियाने 92 मॅचेस खेळल्या असून, 63 जिंकल्या आहेत. जिंकण्याचं प्रमाण 70 टक्के एवढं आहे.

कर्णधार म्हणून कोहली कमी पडतोय का?

कोहलीच्या नेतृत्वात टीम इंडियाला अद्यापही 50 ओव्हर वर्ल्ड कप, ट्वेन्टी-20 वर्ल्डकप, चॅम्पियन्स ट्रॉफी या आयसीसीतर्फे आयोजित स्पर्धांचं जेतेपद मिळवता आलेलं नाही.

आयपीएल स्पर्धेत 13 वर्ष कोहली एकाच अर्थात रॉयल चॅलेंजर्स बेंगळुरू संघासाठी खेळतो आहे. 2011मध्ये कोहलीला बेंगळुरूचं कर्णधारपद मिळालं. तेव्हापासून आतापर्यंत कोहलीला बेंगळुरूला जेतेपद मिळवून देता आलेलं नाही.

अजिंक्य रहाणे आणि विराट कोहली आयपीएल संघांचेही कर्णधार आहेत.

कोहलीने 112 मॅचेसमध्ये बेंगळुरूचं नेतृत्व केलं आहे. यापैकी 50 मध्ये बेंगळुरूने विजय मिळवला आहे तर 56 मध्ये पराभवाला सामोरं जावं लागलं आहे. परंतु आयपीएल आणि टेस्ट यांची तुलना करणं योग्य होणार नाही. कारण आयपीएल ही ट्वेन्टी-20 लीग स्पर्धा आहे. तिथे...


...याने आपली प्रतिमा चांगली आहे हे दाखवण्यासाठी फिरोज दारुवालाने वेगवेगळ्या मार्गांचा वापर केला.

दीपक राव सांगतात, फिरोज दारुवालाने चक्क महाराष्ट्र विधानसभेची निवडणूक लढवली आणि त्याचं निवडणूक चिन्ह चक्क तराजू होतं. मंत्रालय किंवा मोठ्या नेत्यांच्या बैठकांमध्ये जाऊन आपली प्रतिमा चांगली आहे असं भासवण्याचा प्रयत्न त्याने केला.

असा आला संशय

दारुवालाच्या वागण्यावर मिनू इराणी आणि त्यांच्या पोलीस साथीदारांना संशय येऊ लागला. जहाँगिर मॅन्शनखाली असलेल्या एका सिगारेट विक्रेत्याकडे त्यांनी चौकशीला सुरुवात ... उर्वरित लेख लिहा:

वडीलांकडे सोपवण्यात आला.

फिरोज दारुवालाच्या या खटल्याप्रमाणे मुंबई पोलिसांनी नानावटी खटला, रमन राघव खटल्यासारख्या अनेक प्रकरणांमध्ये आपलं वेगळेपण दाखवून दिलं होतं. रमन राघवलाही अलेक्स फियालो या पोलीस अधिकाऱ्यानं शिताफीनं पकडलं होतं.

मुंबई पोलिसांचा इतिहास

आज सर्वत्र चर्चेत असणाऱ्या मुंबई पोलिसांची तुलना स्कॉटलंड यार्डशीही केली जाते. मुंबईतल्या लोकांचं रक्षण आणि मुंबईतल्या गुन्हेगारांना पकडण्याचं काम कधी सुरुवात कधीपासून झाली तर आपल्याला थेट 17 व्या शतकात जावं लागेल. मुंबई पोलिसांचा इतिहास साडेतीनशे वर्षं आधीपासून सुरू होतो.

'द बॉम्बे सिटी पोलीस, अ हिस्टॉरिकल स्केच' हे पुस्तक लिहिणाऱ्या एस. एम एडवर्ड्स यांनी मुंबई पोलिसांच्या इतिहासाच्या टप्प्यांचं वर्णन केलं आहे.

मुंबईत संघटित गुन्ह्यांविरोधात लढण्यासाठी मुंबईचे दुसरे गव्हर्नर जेरॉल्ड अँजिए (1669-1677) यांनी 600 लोकांचं एक दल स्थापन केलं होतं. त्यामध्ये भंडारी तरुण जास्त असल्यामुळे त्याला 'भंडारी मिलिशिया' असं म्हटलं जातं.

18 व्या शतकातल्या मुंबईचा नकाशा. यामध्ये तेव्हाची बेटांची रचना दिसून येईल.

हे सर्व लोक मुंबईतल्या जमिनदारांकडून पाठवलेले असत. माहिम, शिवडी, सायन आणि इतर महत्त्वाच्या जागांवर सुभेदार नेमले गेले जेरॉल्ड यांनी कोर्ट ऑफ डायरेक्टर्सना लिहिलेल्या पत्रात याचा उल्लेख केला आहे. तसेच रात्रीच्या गस्तीबद्दलही त्यांनी या पत्रात लिहून ठेवले आहे.

त्याच्या पुढच्या शतकापर्यंतही व्यवस्था टिकली. दररोज संध्याकाळी 5 वाजता फोर्टच्या चर्चगेट बाहेर जमून त्यांचे एकत्र कवायतीसारखे व्यायाम, सराव होत असत. काळानुरुप त्यात बदल होत गेले. 1771 साली ब्रिगेडियर जनरल डेव्हिड वेडरबर्न यांनी भंडारी मिलिशियामध्ये अनेक बदल केले.

मुंबई पोलीस दलाचा इतिहास 17 व्या शतकापासून सुरू होतो.

एस. एम. एडवर्ड्स यांनी त्यांच्या पुस्तकात 1812 साली मुंबई पोलिसांच्या पगाराचं वर्णनही केलं आहे. डेप्युटी ऑफ पोलीस आणि हेड कॉन्स्टेबलला 500 रुपये प्रतिमहिना पगार मिळत असे.

युरोपियन असिस्टंटना 100 रुपये प्रतिमहिना, रोड ओव्हरसियर्सना 50 रुपये, हवालदारांना 8 रुपये, नाईक पदावरील व्यक्तीला 7 रुपये, 3 क्लार्कना मिळून 110 रुपये, 6 युरोपियन कॉन्स्टेबलना मिळून 365 रुपये पगार मिळत असे.

1857 चं बंड आणि चार्ल्स फोर्जेट

1855 साली मुंबई पोलिसांच्या सुपरिटेंडंट पदावर चार्ल्स फोर्जेट यांची नियुक्ती...


...याने संबधित कूटनितीवर आपलं नियंत्रण ठेवलं होतं. ऑलिंपिक्सच्या पूर्वसंध्येला प्याँगयोंगमध्ये लष्कराच्या परेडदरम्यान अस्त्रप्रदर्शनाचा मुद्दा चर्चेचा विषय झाला होता.

ट्रंप यांनी उत्तर कोरियाला जाण्याचा निर्णय घेतल्यास या शिखर वार्ताचं नियंत्रण आपसुकच प्याँगयोंगच्या हातात राहील. त्यातून ते आपल्या देशातील मानवाधिकार उल्लंघनांचा मुद्दा आणि इतर धोरणात्मक बाबी लपवून स्वतःला जगासमोर दिमाखात दाखवण्याची संधी साधतील.

तटस्थ पर्याय आहे का?

अमेरिकेचे राष्ट्रपती रोनाल्ड रेगन यांनी 1983मध्ये सोव्हिएत युनियनच... उर्वरित लेख लिहा:

म करतं. बीबीसी मॉनिटरिंगच्या बातम्या तुम्ही ट्विटर आणि फेसबुकवरदेखील वाचू शकता.)

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)


...यापासून मज्जाव करा.

2)केंद्र सरकारचं हित जपण्यासाठी जिल्हाधिकाऱ्यांनी दिलेले आदेश तात्काळ मागे घ्या.

अशी विनंती या पत्रात करण्यात आली होती.

कांजुरमार्गच्या जागेचा वाद

मुख्यमंत्री उद्धव ठाकरे यांनी ऑक्टोबर महिन्यात मेट्रोची कारशेड आरे कॉलनीमध्ये होणार नाही, असा निर्णय राज्य सरकारने घेतल्याची माहिती दिली.

कारशेड कांजूरमार्गला हलवण्याचा निर्णय झाल्याची माहिती त्यांनी जनतेला उद्देशून केलेल्या भाषणात दिली होती.

"कांजूरमार्गची जागा राज्य सरकारच्या मालकीची आहे. ही जागा शून्य रूपये किमतीनं कार... उर्वरित लेख लिहा:

राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)


...यापीठातील प्राध्यापक आशुतोष वर्षणे म्हणतात की, गतकाळात देशाच्या सुरक्षेचा मुद्दा निवडणुकांपासून बराच दूर होता.

1962, 65 आणि 71 साली झालेली युद्धं निवडणुकांनंतर लगेच झाली होती. हे अंतर दोन महिने ते दोन वर्षं इतकं होतं. 2001 मध्ये संसदेवर झालेला हल्ला निवडणुकांच्या दोन वर्षांनंतर झाला होता. या हल्ल्यामुळे दोन्ही देश युद्धाच्या उंबरठ्यावर होते. मुंबईवर झालेला हल्ला 2009 च्या निवडणुकीच्या पाच महिने आधी झाला होता. काँग्रेस पक्षाने या हल्ल्यांचं भांडवल न करताही निवडणुका जिंकल्या होत्या.

यावेळी परिस्... उर्वरित लेख लिहा:

ांना बगल दिली जाणार नाही. "नागरी भागातील ठराविक मतदारांकडूनच त्यांना फायदा होईल. जर एखाद्याला कोणाला मत द्यायचं नसेल तर तो या भावनिक मुद्द्यांना समोर ठेवून याच पक्षाला मत देईल."

या सर्व गोष्टींना विरोधी पक्ष कसं तोंड देतो हे पाहणं महत्त्वाचं ठरेल. उत्तरेकडील राज्यातला विजय लोकसभा निवडणुकीत महत्त्वाचा असतो. या तणावाचा उत्तरेकडील राज्यात भाजपला फायदा झाला तर पक्षाला मोठा विजय मिळू शकतो. असं असलं तरी एक आठवड्याचा काळही राजकारणात महत्त्वाचा असतो हे विसरून चालणार नाही.

हेही वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)


...याबद्दल उत्तर प्रदेश पोलिसांवर टीकाही होते आहे.

लव्ह - जिहाद असं काही असतं का? हिंदू - मुस्लीम लग्नात लव्ह जिहाद कुठून आलं?

काही दिवसांपूर्वी मुलीच्या सासू नसीम जहां यांनीही सूनेच्या गर्भपाताचा मुद्दा उपस्थित केला होता. अधिकाऱ्यांनी हे आरोप फेटाळले होतं. मुलीला दोनदा रुग्णालयात नेण्यात आलं, मात्र तिच्या पोटातील गर्भ सुरक्षित आहे, असं पोलिसांचं म्हणणं आहे.

सोमवारी मुरादाबाद जिल्हा रुग्णालयाचे डॉक्टर विमला पाठक यांनी पत्रकारांना सांगितलं की, "सकाळी मुलीला आणण्यात आलं तेव्हा तिची प्रकृती व्यवस... उर्वरित लेख लिहा:

्यूबवर नक्की पाहा.)


...यामुळे ते असं म्हणत असावेत. त्यामुळे त्यांना कोरोनाचा त्रास जाणवत नसेल," रोलीम पुढे सांगतात.

'ब्राझील थांबू शकत नाही'

या महिन्याच्या सुरुवातीला 60  टक्के लोकांना घरात थांबावं वाटत होतं, ते प्रमाण आता 52 टक्के इतकं झालं आहे. Datafolhaनं घेतलेल्या ओपिनियन पोलनुसार ही आकडेवारी समोर आली आहे.

"आता कोरोनामुळे 5  हजार जण मरतील आणि आपण ते टाळू शकणार नाही. आपण सगळंच बंद करू शकत नाही. आपण शत्रूपासून लपू शकतो, कामापासून नाही," असं Madero या रेस्टॉरंट चैनचे मालक ज्युनियर डुर्सकी सांगतात.

ब्राझीलमध्ये आर... उर्वरित लेख लिहा:

ा आहे. राष्ट्राध्यक्ष बोल्सोनारो कामात राजकीय हस्तक्षेप करत असल्याचा आरोप त्यांनी केला होता.

हे वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)


...यामुळे हॅंड हायजिनकडे दुर्लक्ष होऊ शकतं.

मास्क वापरण्यासाठी किंवा न वापरण्यासाठी या गोष्टींचा योग्य विचार करून तुम्ही निर्णय घ्यावा असं WHO सांगतं.

घरी बनवण्यात आलेल्या मास्कचा काही फायदा होऊ शकतो का?

मास्कचा तुटवडा निर्माण झाला म्हणून अमेरिकेत सांगण्यात आलं की घरीच मास्क तयार करा.

हाँगकाँगमध्ये वेगवेगळ्या रंगाचे आणि डिजाईनच्या मास्कची फॅशन आली आहे. थायलॅंडचे पंतप्रधान प्रयुथ चॅन ओचा यांनी त्यांच्या सूटला मॅचिंग असलेला मास्क वापरला होता.

कोरोनाचा संसर्ग होऊ नये यासाठी मास्क घालणं आवश्यक... उर्वरित लेख लिहा:

ास्क संबंधी भारत सरकारच्या काय सूचना आहेत?

भारत सरकारनेही जागतिक आरोग्य संघटनेप्रमाणेच म्हटलं आहे की फक्त तीनच स्थितीमध्ये तुम्हाला मास्क लावण्याची आवश्यकता आहे.

1. जर तुम्हाला सर्दी खोकल्याची लक्षणं असली आणि श्वसनाचा त्रास होत असेल तर ( श्वसनाच्या त्रासासाठी डॉक्टरांनी सांगितलेलं मास्क वापरावं. )

2. जर तुम्ही कोव्हिड -19 च्या पेशंटची देखभाल करत असाल तर

3. जर तुम्ही आरोग्य सेवेत असाल तर

मास्क वापरण्यासंबंधी भारत सरकारने आठ सूचना दिल्या आहेत.

रुमाल मास्कला पर्याय ठरू शकतो का?

1. मास्कला दुमडून ठेऊ नका. मास्क काढून ठेवल्यावर मास्कच्या घड्या वर असाव्यात.

2. मास्क व्यवस्थितरीत्या नाक आणि हनुवटीला झाकत आहे की नाही हे तपासून घ्या. कुठेही गॅप राहणार नाही याची काळजी घ्या.

3. एकदा मास्क लावल्यावर त्याला स्पर्श करू नका.

4. चेहऱ्यावरून काढून मास्क गळ्यावर लटकता ठेऊ नका.

5. दर सहा तासांनी मास्क बदला

6. डिस्पोजेबल मास्क परत वापरू नका. डिसइंफेक्ट करूनच त्याला डस्टबिनमध्ये टाका.

7. मास्क काढतेवेळी मास्कच्या कापडाला स्पर्श करू नका. एखादेवेळी व्हायरस त्यावर डिपॉजिट झालेला असू शकतो आणि त्याचा तुमच्या हातांना स्पर्श होऊ शकतो.

8. मास्क काढल्यानंतर हात साबणाने स्वच्छ धुवा किंवा सॅनिटायजर वापरा.

तर या सर्व सूचना WHO आणि भारत सरकारने दिल्या आहेत. मास्क वापरण्यासंबंधी कोणताही निर्णय घेण्याबाबत या गोष्टी तुम्हाला माहीत हव्या असं जागतिक आरोग्य संघटना सांगते. WHO एक गोष्ट वारंवार सांगत आहे. ती म्हणजे जर तुम्हाला कोरोनाशी लढायचं असेल तर हॅंड हायजिन म्हणजेच हात स्वच्छ धुवावेच लागतील. तसेच सोशल डिस्टन्सिंग हा पण एक उत्तम पर्याय ठरू शकतो.

हे वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)


...यामुळेच आमचा निर्धार कंपनी घालवण्याच्या दृष्टीने आणखी पक्का बनला," असं साळवी पुढे सांगतात.

रत्नागिरीजवळ कंपनीने कारखाना उभारण्यास सुरुवातही केली होती.

सध्या ८३ वर्षांचे असलेले संघर्ष समितीचे अध्यक्ष केतन घाग यांनी या लढ्याच्या यशस्वीतेचं गुपीत सांगितलं.

"या लढ्यात एकही राजकीय पक्ष असता कामा नये, या एकाच अटीवर मी अध्यक्षपद स्वीकारलं. कंपनी विरोधात तीव्र लढा उभारताना आम्ही रत्नागिरीतील प्रत्येक घटकाचा विश्वास संपादीत केला."

सर्वसामान्य कोकणवासीयसुद्धा यात हिरिरीनं सहभागी झाली होता.

"सेटलमेंट... उर्वरित लेख लिहा:

ावर कंपनीकडून कोणतंही उत्तर आलं नाही.

त्यानंतर 9 जुलै 2013ला रत्नागिरीच्या MIDC कार्यालयानं कंपनीला जमीन परत करण्यासंदर्भात नोटीस दिली. या नोटीशीवरही कंपनीकडून कोणतीच कार्यवाही झाली नाही.

स्टरलाईट प्रकल्पाचा सांगाडा सध्या इथं उभा आहे.

अखेर 31जुलै 2014ला जमिनीचा पंचनामा करण्याबाबतीत MIDCनं स्टरलाईटला नोटीस दिली. त्यानंतर लगेचच कंपनीनं कोर्टाकडे धाव घेत स्थगिती घेतली.

सध्या हे प्रक्रण न्यायप्रविष्ट आहे. स्टरलाईट कंपनी आजही जमिनीचे सर्व्हिस चार्जेस MIDC कार्यालयात भरत आहे, अशी माहिती MIDCकडून कळाली.

"सर्वसामान्य रत्नागिरीकरांनी वेळीच आंदोलन करून स्टरलाईट प्रकल्प इथून हुसकावून लावला. त्यावेळी आंदोलनाला योग्य दिशा मिळाली नसती आणि आम्ही राजकारण्यांच्या फसव्या आश्वासनाला बळी पडलो असतो तर कदाचित आज आमची परिस्थितीही तुतिकोरिनपेक्षा वेगळी नसती," असं अॅड. केतन घाग यांनी शेवटी सांगितलं.

कंपनीची बाजू समजून घेण्यासाठी आम्ही स्टरलाईटच्या अधिकाऱ्यांशी संपर्क साधण्याचा प्रयत्न केला. पण त्यांच्यापैकी कुणीही उपलब्ध होऊ शकलं नाही. त्यांची बाजू मिळाल्यावर बातमीत अपडेट करण्यात येईल.

दरम्यान, रत्नागिरी प्लांटचे केअर टेकर म्हणून काम बघणाऱ्या मिलिंद गांधी यांच्याशी संपर्क साधला. गांधी यांनी आपण कंपनीचे कर्मचारी नसून कंत्राटी पद्धतीनं आपली नेमणूक झाली असल्याचं सांगितलं. "सध्या कंपनीत कोणाचीही मनस्थिती ठीक नाहीये. त्यामुळे कोणीही प्रतिक्रिया देण्याच्या अवस्थेत नाही", असंही गांधी म्हणाले.

हेही वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)


...यार केलं.

बदलतं अर्थकारण

जसजसे कॉम्प्युटर स्वस्त होऊ लागले तसतशी गेमिंग उद्योगाला चालना मिळू लागली.

'स्पेसवार'नंतर आला 'अॅस्टेरॉइड्स'. 'स्पेसवॉर'च्या यशाचा फायदा 'अॅस्टेरॉइड्स'ला नक्कीच झाला. शून्य गुरुत्वाकर्षण वातावरणात अवकाशयान नेमकं कसं फिरतं, याचं वास्तवदर्शी चित्रण प्रथमच या खेळाच्या रूपाने करण्यात आलं.

कॉम्प्युटर गेम्समधून कंपन्यांची कमाईसुद्धा चांगली होऊ लागली होती. गेमिंग कंपन्या आता चित्रपट उद्योगाशी स्पर्धा करू लागल्या होत्या.

त्याचबरोबर सांस्कृतिकदृष्ट्याही त्यांचं महत्त्व वा... उर्वरित लेख लिहा:

णतात. येणाऱ्या काळात ही संख्या एक अब्जाहून अधिक असण्याची शक्यता आहे, असं ते म्हणतात.

या सर्व गोष्टींचा आपण एकत्रित विचार केला तर एका मोठ्या आर्थिक प्रश्नाकडे पाहणं आपल्याला अनिवार्य आहे -- "व्हिडिओ गेमचं आणि बेरोजगारीचं काही नातं आहे का?"

बेरोजगारीचं कोडं

वॉशिंग्टनमध्ये उच्चशिक्षित वैज्ञानिक आणि धोरणांची आखणी करणाऱ्या अधिकाऱ्यांसमोर बोलताना एडवर्ड कॅस्ट्रोनोव्हा यांनी एक विदारक सत्य मांडलं -- ''तुम्ही लोक खऱ्या आयुष्याची स्पर्धा जिंकत आहात. पण प्रत्येक जण या जगात यशस्वी होत नाही.''

अनेक जण आयुष्याच्या स्पर्धेत मागे राहिल्यामुळे व्हीडिओ गेम्सच्या आभासी जगाकडं आकर्षित होत आहेत, असं त्यांनी पहिल्यांदा म्हटलं.

जर आजच्या तरुणांसमोर दोन पर्याय असतील -- एक म्हणजे 'स्टारबक्स'सारख्या कॉफीशॉपमध्ये वेटर होण्याचा आणि दुसरा म्हणजे आभासी जगात एखाद्या अवकाशयानाचा कॅप्टन होण्याचा, तर ते अवकाशयानाचा कॅप्टन होण्यात गैर काय आहे?

कॅस्ट्रोनोव्हा यांचा अभ्यास योग्य दिशेतच होता. त्यानंतर या विषयावर बराच अभ्यास झाला.

2016 मध्ये काही अर्थतज्ज्ञांनी मिळून अमेरिकेच्या कामगार बाजारव्यवस्थेचा अभ्यास सादर केला. त्यामध्ये त्यांनी असं म्हटलं की देशाची अर्थव्यवस्था वाढत आहे, बेरोजगारीचे प्रमाणही कमी आहे.

असं असलं तरी अनेक धडधाकट युवक अर्धवेळ काम करत आहेत किंवा ते बेरोजगार आहेत.

या बेरोजगार युवकांच्या काही सवयींचा त्यांनी अभ्यास केला होता. हा युवकांना मोठ्या सुखाची अपेक्षा तर होती पण त्यांची परिस्थिती अत्यंत हलाखीची होती. आपली परिस्थिती बदलण्यास ते उत्सुक नसल्याचंही त्यांना दिसलं.

त्यांचा अभ्यास करून त्यांनी हा निष्कर्ष काढला की हे सर्व युवक आपल्या पालकांच्या पैशावर जगत आहेत आणि घरी बसून व्हीडिओ गेम्स खेळत आहे. 'स्टारबक्स' किंवा 'मॅकडोनल्ड' सारख्या ठिकाणी वेटरचं काम करण्यापेक्षा त्यांनी आभासी जगातील अवकाशयानाचा कप्तान होणं पसंत केलं होतं.

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुकवर लाईक करू शकता.)


...यार सर सगळ्या खेळाडूंना वर्तुळाकारात उभं करायचे आणि व्यायामप्रकार करायला लावायचे. ज्यांना ते चांगलं जमायचं, त्यांना ते टॉफी खायला द्यायचे." आणि छोटी उषा तिथेही जिंकायची.

जिल्हा स्तरावरून राज्यस्तरावर आणि पुढे राष्ट्रीय स्तरावर तिची कामगिरी उंचावत गेली. 1980 साली, सोळा वर्षांच्या वयात उषानं मॉस्को इथे ऑलिंपिक पदार्पण केलं. चार वर्षांनंतर ती ऑलिंपिक फायनल गाठणारी पहिली भारतीय महिला अॅथलीट बनली.

पण पदक जिंकण्याचं तिचं स्वप्न, सेकंदापेक्षाही कमी वेळानं हुकलं.

सर्वोत्तमही जेव्हा कमी पडतं...

1... उर्वरित लेख लिहा:

ठी, एका अशा देशासाठी नायिका बनली, जिथे ऑलिंपिक पदकं अजूनही दुर्मीळ आहेत.

अपयश आणि सुवर्णयुग

पुढच्या काही शर्यतींमध्ये उषा यांची कामगिरी ढासळली. लोक टीका करू लागले. पण उषा यांचा स्वतःवर विश्वास होता. यशाची संधी पुन्हा मिळेल याची त्यांना खात्री होती.

आणि ती संधी आली, तेव्हा उषा यांनी सुवर्णलूटच केली. 1986 साली दक्षिण कोरियाच्या सोल इथं झालेल्या आशियाई क्रीडा स्पर्धेत उषा यांनी चार सुवर्णपदकं मिळवली. 400 मीटर हर्डल्स (अडथळ्यांची शर्यत), 400 मीटर धावणे, 200 मीटर धावणे आणि 4 बाय 400 मीटर रिले शर्यती त्यांनी सहज जिंकल्या आणि 100 मीटर शर्यतीत रौप्यपदक मिळवलं.

"भारतानं तोवर त्या स्पर्धेत पाच सुवर्णपदकं मिळवली होती, आणि मी त्यातली चार जिंकली होती. चौदाव्या क्रमांकावरून भारत चौथ्या क्रमांकावर आला. माझ्यासाठी आणि प्रत्येक भारतीयासाठी तो अभिमानाचा क्षण होता. मी देशासाठी मला जे शक्य होतं ते करू शकले. प्रत्येक वेळी मी पदक घ्यायला गेले, तेव्हा राष्ट्रगीत वाजलं. तो क्षण माझ्यासाठी सर्वोच्च क्षण होता."

उषा यांना 1983 साली भारत सरकारनं अर्जुन पुरस्कार प्रदान केला. 1985 साली त्यांना भारतातला चौथा सर्वात मोठा नागरी सन्मान, पद्मश्रीनं गौरवण्यात आलं.

लग्न, मातृत्त्व आणि पुनरागमन

उषा आजही पय्योळीमध्ये राहतात. तिथं दिसतात रंगीबेरंगी टुमदार घरं आणि त्यांच्या सभोवती नारळाच्या झाडांची दाटी. भारताच्या पश्चिम किनाऱ्यावरच्या कुठल्याही गावात असतं तसं शांत, सुस्त वातावरण पय्योळीतून जाणाऱ्या महामार्गावरही जाणवत राहतं.

उषा यांचंच नाव दिलेला एक रस्ता तुम्हाला त्यांच्या घरापर्यंत घेऊन जातो. हे पी. टी. उषा यांचं घरंच नाही, तर त्यांचं यश आणि आठवणींचं माहेरघरही आहे. तिथला कलात्मक साधेपणा उषा यांच्या विनम्र स्वभावाशी मिळता-जुळता असाच आहे.

उषा यांचे पती व्ही श्रीनिवासन आम्हाला घर दाखवतात. मुख्य दरवाज्यातून मोठ्या दिवाणखान्यात आलं, की एका बाजूला उषा यांनी मिळवलेली पदकं आणि ट्रॉफी ठेवल्या आहेत. दुसऱ्या बाजूला जिन्याच्या भिंतीवर जुने फोटोग्राफ्स लावले आहेत. त्यात उषासोबत दिसतात पंतप्रधान, नोबेल विजेते, इतर खेळांतले महानतम खेळाडू. दोन्ही भिंतींच्या मधे, समोरच्या भिंतीवर आहे उषा यांना ऑलिंपिक समितीकडून 1984 साली चौथ्या स्थानासाठी मिळालेलं प्रशस्तीपत्रक, अर्जुन पुरस्कार आणि पद्मश्री. आणि ज्या दरवाजातून तुम्ही आत येता, त्याच दरवाज्या...


...यालयाने फेटाळून लावली. दोघांनाही 14 दिवसांच्या न्यायालयीन कोठडीत तिहार जेलमध्ये पाठवण्यात आले.

मारहाणीसंदर्भातील सीसीटीव्ही फूटेज आणि अन्य पुरावे गोळा करण्यासाठी केजरीवाल यांच्या निवासस्थानाची झाडाझडती दिल्ली पोलिसांनी घेतली. यासाठी 40 ते 50 पोलिसांचा ताफा केजरीवालांच्या निवासस्थानी घुसला. पोलिसांनी त्यांच्या घराची घडती घेतली आणि सीसीटीव्ही फूटेज आणि हार्डडिस्क चौकशीसाठी ताब्यात घेतले.

याप्रकरणावर दिल्लीचे मुख्यमंत्री अरविंद केजरीवाल यांनी ट्वीट करून प्रतिक्रया दिली.

"पोलीस माझ्या घराची तपास... उर्वरित लेख लिहा:

लाच जबाबदार धरतं. शिवाय अशा प्रकारच्या अधिकाऱ्यांना ठोकून काढलं पाहिजे, असं वक्तव्य या घटनेनंतर एका आमदारानं केलं होतं. पण केजरीवाल त्यावर काहीही बोलले नाहीत. त्यामुळे मुख्य सचिवांना जी मारहाण झाली त्याला केजरीवालांचीच फूस होती असं म्हणायला वाव आहे."

'दिल्लीचं राजकारण चुकीच्या दिशेनं जात आहे'

याप्रकरणी ज्येष्ठ पत्रकार प्रमोद जोशी यांनी बीबीसीच्या दिलनवाज पाशा यांच्याशी बोलताना सांगितलं की, दिल्लीचं राजकारण चुकीच्या दिशेनं जात आहे. "मागील तीन वर्षांपासून केंद्र सरकार आणि दिल्लीचं सरकार यांच्यातील राजकीय वाद सतत चव्हाटयावर येत आहेत. पंतप्रधान नरेंद्र मोदींवर केजरीवाल नेहमीच निशाणा साधतात. पण अधिकाऱ्यांनाही अशीच वागणूक दिल्यास राजकारणचा रस्ता चुकत आहे असा त्याचा अर्थ होईल," असं जोशी म्हणाले.

"मुख्य सचिव राजकीय हेतूनं असा आरोप करत आहेत असं मला वाटत नाही. प्रत्यक्ष मारहाण झाली नसेल, पण काहीही गैरवर्तणूक झाली असेल तरी ते चुकीचंच आहे," जोशी सांगतात.

नुकतंच 'आप'च्या 21 आमदारांचं सदस्यत्व रद्द करण्यात आलं. यामुळे दिल्ली विधानसभेची पोटनिवडणूक होण्याची शक्यता वर्तवण्यात येत आहे. याबद्दल जोशी सांगतात, "निवडणुका झाल्यास आम आदमी पक्ष या भांडणातून असा संदेश देण्याचा प्रयत्न करेल की त्यांना कुणी काम करू देत नाही."

हे वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)


...यावर मातीचा जो दहा ते बारा फुटांचा थर बाहेर काढला जातो. तो पुन्हा आत टाकून वृक्षारोपण करावे असा नियम आहे. मात्र त्याचे पालन होत नाही. याच तालुक्यांमध्ये जोरदार पाऊस होतो आणि ही सगळी माती वाहून जाते" असं निरीक्षण त्यांनी नोंदवलं.

पंचगंगेचं पाणी कृष्णेत सामावण्यात येणारा अडथळा आणि अलमट्टी

पश्चिम महाराष्ट्रात कृष्णा ही सर्वांत महत्त्वाची नदी आहे. या नदीला कोयना, वारणा, पंचगंगा या मोठ्या नद्या येऊन मिळतात. पंचगंगा आणि कृष्णा यांचा संगम होण्याआधी उत्तरेस कोयना आणि वारणा या नद्या कृष्णेमध्ये सामावता... उर्वरित लेख लिहा:

ाचा विस्तार वेगाने वाढत गेला आहे. या कालावधीत नदीपात्राच्या जवळपास होणाऱ्या बांधकामाला रोखण्याची गरज शहरातले नागरिक बोलून दाखवतात.

कोल्हापूर- पुराचे संग्रहित छायाचित्र

शहराच्या विकास आराखड्यात पूररेषेचा समावेश व्हावा आणि तो केला असेल तर त्याची नागरिकांना माहिती द्यावी अशी मागणी कोल्हापुरात होते. लोकांना पूररेषेबद्दल आधीच माहिती मिळाली तर ते घर घेताना किंवा घर बांधताना त्याचा विचार करतील आणि संभाव्य नुकसान टळेल.

महाराष्ट्र इंजिनिअरिंग रिसर्च इन्स्टिट्यूट (मेरी)च्या महासंचालकांनी पूररेषेच्या दोन व्याख्या स्पष्ट केल्या आहेत. त्यातील ब्लू झोन म्हणजे प्रोहिबिटेड झोन म्हणून ओळखला जातो.

गेल्या 25 वर्षांमध्ये आलेल्या सर्वोच्च पुराच्या पातळीपर्यंतचा भाग किंवा नदीच्या पूरधारणक्षमतेच्या दीडपट भाग यापैकी जो जास्त असेल तो प्रोहिबिटेड झोन म्हणून ओळखला जातो. तर रेस्ट्रिक्टिव्ह झोन किंवा रेड झोनची गेल्या शंभर वर्षांतील सर्वोच्च पुराच्या पातळीचा विचार करून आखणी केली जाते.

वडनेरे समितीचा अहवाल काय सांगतो?

गेल्या वर्षी आलेल्या पुराचा अभ्यास करण्यासाठी जलसंपदा विभागाचे निवृत्त सचिव नंदकुमार वडनेरे यांच्या अध्यक्षतेखाली समिती स्थापन करण्यात आली होती. या समितीमध्ये विनय कुलकर्णी, संजय घाणेकर, रवी सिन्हा, नित्यानंद रॉय, प्रदीप पुरंदरे आणि राजेंद्र पवार यांचा समावेश होता.

या समितीने यावर्षी मे महिन्याच्या अखेरीस आपला अहवाल शासनाला सादर केला आहे.

नदीच्या पूरवहन क्षमतेत झालेली घट, पुराच्या पाण्याचा निचरा होण्यात येणारा अडथळा, पूरप्रवण क्षेत्रात बांधकामं होणे, अतिक्रमण अशा अनेक मुद्द्यांकडे या समितीने लक्ष वेधलं आहे. अलमट्टीपेक्षा पावसाचं प्रमाण जास्त होणं हे पुराचं कारण असल्याचं मत यामध्ये मांडण्यात आलं आहे.

अलमट्टीचा मुद्दा पूर्णपणे सोडायला नको- प्रदीप पुरंदरे

वडनेरे समितीमधील एक सदस्य आणि जलतज्ज्ञ प्रदीप पुरंदरे यांच्यामते अलमट्टी धरणाचा मुद्दा पूर्णपणे सोडून देऊ नये.

बीबीसी मराठीशी बोलताना ते म्हणाले, "आपण सर्व एकाच कृष्णेच्या खोऱ्यामध्ये आहोत. अलमट्टीचा पुराशी संबंध नाहीच असा निष्कर्ष काढून तो मुद्दा निकालात काढण्यात येऊ नये.

सॅटेलाइट इमेजरीच्या साहाय्याने या धरणाचा पुराशी काही संबंध आहे का हे तपासण्याची गरज आहे. त्यासाठी इस्रोची मदत घेता येऊ शकेल.

कोल्हापूर परिसरात नदीपात्रातील अतिक्रमणं काढून नुकसान कमी करता येऊ...


...यावसायिक उपयोगात आणावी लागेल. अर्थार्जनाच्या संधी मराठी भाषेशी जोडल्या तर लोकांना मराठीचा वापर करा म्हणून धमकावण्याची गरज पडणार नाही," असं डॉ. परब यांना वाटतं.

मराठी ज्ञानभाषा व्हावी म्हणून प्रयत्न किती?

जून महिन्यात राज्यातील उद्धव ठाकरे सरकारने सर्व माध्यमांच्या सर्व व्यवस्थापनांच्या शाळांमध्ये मराठी विषय सक्तीचा केला. 2020-21 पासून या निर्णयाची अंमलबजावणी करण्याचे आदेश राज्य सरकारने दिले.

याबाबत आम्ही मराठी भाषेच्या अभ्यासक डॉ वीणा सानेकर यांच्याशी बीबीसीने बातचीत केली.

डॉ. वीणा सानेक... उर्वरित लेख लिहा:

हणत राजकारण जोरदार होतं. मराठीच्या मुद्यावर शिवसेनेने नेहमीच राजकारण केलं. त्यानंतर 2009 पासून मनसेने शिवसेनेचा हा मुद्दा हिरावून घेऊन खळखट्याकचं राजकारण सुरू केलं.

राज ठाकरेंच्या महाराष्ट्र नवनिर्माण सेनेने मुंबईतील दुकानांवर मराठी पाट्यांसाठी मोठं आंदोलन केलं. शिवसेना, मनसेकडून वेळोवेळी मराठीचा मुद्दा उपस्थित केला जातो.

'अमराठी भाषिकांनी मराठीचा आदर करावा'

महाराष्ट्र निवनिर्माण सेनेचे प्रवक्ते अनिल शिदोरे हेसुद्धा मारामारीने किंवा बळजबरी करून मराठी भाषेचं भलं होणार नाही हे मान्य करतात.

"मराठी भाषा जास्तीत जास्त लोकांपर्यंत पोहोचवण्यासाठी, भाषा सक्ती आणि भाषेची प्रगती फक्त मारामारी करून होणार नाही हे खरं आहे. खरंतर, हाणामारी करण्याची कोणाचीच इच्छा नाही.

पण, अमराठी भाषिकांनी ज्या ठिकाणी ते काम करतात त्या भाषेचा मान राखला पाहिजे. स्थानिक भाषेची जाण असलेल्या अमराठी भाषिकांनी, मराठीसाठी पुढाकार घेतला पाहिजे. मात्र असं होताना दिसत नाही."

"आपण भाषावर प्रांतरचना स्वीकारली आहे. आपल्या भाषेवर प्रेम सर्वांनाच आहे. पण, या प्रेमापोटी दुसऱ्या भाषेचा अपमान होता कामा नये, हे लक्षात घेतलं पाहिजे. समजावून सांगितल्यानंतरही भाषेची हेटाळणी होत असेल तर, काहीवेळा प्रसंग स्फोटक बनतात आणि त्यामुळे हाणामारी होते. प्रत्येक भाषेचा आदर हा राखायलाच हवा," असं मत शिदोरे नोंदवतात.

'काही ठिकाणी दहशत हवीच'

मराठी भाषेचे एक अभ्यासक नाव न सांगण्याच्या अटीवर बीबीसी मराठीशी बोलताना म्हणाले, "वारंवार सांगूनही कोणी मुद्दामहून ऐकत नसेल. तर, काही ठिकाणी दहशत निर्माण करावी लागते. लोकांमध्ये दहशत असावी, भीती असावी. पण, पुढे जाऊन मारहाण नको. राजकारणी धाक न दाखवता थेट जाऊन मारहाण करतात हे योग्य नाही. मारहाण, खळखट्याक, धमकी याने थोड्या वेळाकरता लोक ऐकतात. पण हे तात्पुरतं आहे. काहीवेळा लोक ऐकणं बंद करतात."

अमराठी लोकांशी बोलताना त्यांनी चुका केल्या तर आपण हिंदीतून बोलणं सुरू करतो. पण, अमराठी लोकांना चुका करू द्या. त्यातूनच ते शिकतील. तुमची भाषा वाईट म्हणून आपण हिंदी बोलायला सुरू करतो. असं न करता त्यांना बोलण्यासाठी प्रोत्साहन दिलं पाहिजे, असं मराठी भाषेच्या अभ्यासकांचं म्हणणं आहे.

हे वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7...


...यासाठी राज ठाकरे आणि उन्मेष जोशी यांच्यासोबत IL & FS ने 860 कोटींची गुंतवणूक केली होती.

IL & FS ने ही गुंतवणूक काढून घेतली आणि पुन्हा या प्रकल्पात काही गुंतवणूक केली. यामध्ये IL & FS या कंपनीचे मोठे नुकसान झाल्याचा संशय ईडीला होता. त्याचा तपास ईडीने सुरू केला. 22 ऑगस्ट 2019 ला या प्रकरणी राज ठाकरे यांना चौकशीसाठी बोलवण्यात आलं. राज ठाकरे यांची तब्बल 9 तास चौकशी करण्यात आली.

शरद पवार

सप्टेंबर 2019 मध्ये महाराष्ट्र सहकारी बँक घोटाळ्याप्रकरणी राष्ट्रवादी काँग्रेसचे अध्यक्ष शरद पवार आणि अजित प... उर्वरित लेख लिहा:

आता याप्रकरणी खडसे यांना डिसेंबर 2020 मध्ये ईडीने नोटीस बजावली आहे. 30 डिसेंबरला खडसे यांना चौकशीसाठी बोलवण्यात आलं होतं. पण त्यांना कोरोनाची लक्षणं दिसत असल्यामुळे खडसे उपस्थित राहीले नाहीत.

संजय राऊत

पीएमसी बँक कथित घोटाळ्याप्रकरणी संजय राऊत यांच्या पत्नी वर्षा राऊत यांना ईडीने नोटीस बजावली आहे. संजय राऊत यांचे निकटवर्तीय प्रविण राऊत आणि वर्षा राऊत यांच्यात झालेला कर्जाच्या रकमेचा व्यवहाराबाबत ईडीला संशय असल्याचं बोललं जातंय.

वर्षा राऊत यांना 29 डिसेंबरला ईडी कार्यालयात चौकशीसाठी बोलवलं होतं. पण त्यांनी ईडीकडे 5 जानेवारीपर्यंत वेळ मागितली आहे.

हे वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.रोज रात्री8 वाजता फेसबुकवर बीबीसी मराठी न्यूज पानावर बीबीसी मराठी पॉडकास्ट नक्की पाहा.)


...यासाठी शिक्षकांना मोठ्या प्रमाणात विचारणा होऊ लागली.

दरम्यान, जाहिरातींमुळे लोकांच्या संभ्रमावस्थेत आणखीनच जास्त वाढ झाली.रीमा कठाळे या ट्विटर अकाऊंटवरून याबाबत प्रश्न विचारण्यात आला.

या पोस्टमध्ये रीमा म्हणतात, "यांची जाहिरात रोज एफबीवर येते..आज तर हाईटच झाली..काय तर म्हणे इयत्ता सहावीपासून कोडिंग अनिवार्य आहे..हे कधी झालं? कुणी अनिवार्य केलं? एक तर मला शिक्षण कळत नाही किंवा ही जाहिरात चुकीची आहे. हा काय प्रकार आहे पालकांची दिशाभूल करण्याचा?"

रीमा कठाळे यांच्या पोस्टची दखल घेत माहिती व तंत... उर्वरित लेख लिहा:

ो मोठा म्हणजेच भरपूर पैसे मिळवणारा प्रोग्रॅमर होईल असा एक सर्वसाधारण समज आपल्याकडे आहे. किंबहुना कोडिंगचे क्लासेस घेणाऱ्या मंडळींनी तो जाणूनबुजून पसरवला आहे."

याबाबत व्हाईटहॅट ज्युनियरची बाजू अधिक सविस्तरपणे समजून घेण्यासाठी बीबीसी मराठीने त्यांच्याशीही संपर्क साधला.

व्हाईटहॅट कंपनीसाठी मीडियाचं काम पाहणारे सुरेश थापा म्हणाले, "ती जाहिरात आपण आधीच मागे घेतली आहे. त्यामुळे त्याबाबत अधिक बोलणं आता योग्य राहणार नाही," असं ते म्हणाले.

पण, थापा यांच्या मते भविष्यात कोडिंग विषयाला प्रचंड महत्त्व येणार आहे. याबाबत बोलताना ते म्हणतात, "कोडिंग हा विषय आता जरी अनिवार्य नसला तरी येणाऱ्या काळात तो नक्कीच अभ्यासक्रमात समाविष्ट होईल. जगभरात कोडिंग विषय लहान वयातच विद्यार्थ्यांना शिकवला जातो. काळाची पावले ओळखूनच लोकांमध्ये कोडिंगबाबत जागृती निर्माण करत आहोत.

लहान मुलांवर 'कोडिंग' करण्याचा दबाव?

चाईल्ड सायकॅट्रिस्ट डॉ. भूषण शुक्ल म्हणतात, "ज्या मुलांना आपली खासगी स्वच्छतेची कामंसुद्धा करण्यासाठी आईची मदत लागते, त्यांना कोडिंग कसं कळणार? याचा नकारात्मक परिणाम होण्याची शक्यता आहे. कोडिंगमुळे मुलांच्या मेंदूचा विकास होतो, असं ते सांगतात. पण कोडिंग हा प्रकार गेल्या काही वर्षांत आला आहे. त्यामुळे मानवी विकास, बौद्धिक विकास यांच्याशी संबंध आहे, असं मला तरी वाटत नाही."

मुंबईच्या न्यू होरायझन्स चाईल्ड डेव्हलपमेंट सेंटरमध्ये डेव्हलपमेंटल पेडियाट्रिशियन म्हणून काम पाहणारे डॉ. समीर दलवाई यांचंही अशाच प्रकारचं मत आहे.

ते सांगतात, "मुलांवर विविध प्रकारच्या तंत्रज्ञानाचा मारा होत असताना यात कोडिंगसारख्या विषयाची भर पडली आहे. आपल्या 7 वर्षीय मुलांनी कोडिंगचे क्लास शिकवून बनवलेलं अॅप विकत घेण्यासाठी कोणताच गुंतवणूकदार दारात तुमची वाट पाहत उभा राहणार नाही. मुलांवर हे शिकण्याचा दबाव टाकण्यापेक्षा त्यांना खऱ्या खेळांमध्ये भाग घेऊ द्यावा."

तसेच क्लासची फी हासुद्धा एक महत्त्वाचा मुद्दा आहे.

"एखाद्या क्लासची हजारो रुपयांची फी भरल्यानंतर मुलाने ते करण्यास नकार दिला तर पालक नाराज होतात. पण फक्त पैसे भरले आहेत, म्हणून मुलांवर दबाव टाकणंही पालकांनी टाळलं पाहिजे. एखादा विषय समजत किंवा जमत नसेर तर मुलाला एक्झिटची संधी दिली जावी," असं मत एरंडे यांनी नोंदवलं.

पण दुसरीकडे, विद्यार्थावर यामुळे दबाव येत असल्याची शक्यता व्हाईटहॅटचे सुरेश थापा...


...याही दिल्या जातात.

या संस्थेत कम्युनिटी मेडिसनच्या प्राध्यापिका आणि संशोधनाच्या मुख्य प्रवर्तक डॉक्टर मनमीत यांनी आपली भूमिका मांडली. त्या म्हणतात, प्रसूतीदरम्यान ओरडणं आवश्यक असल्यासारखं वातावरण निर्माण करण्यात आलं आहे. धाकधपटशा आणि ओरडलं तर स्त्रियांना प्रसूतीवेळी मदत होते असं नर्स सांगतात.

गरोदर स्त्रियांना आक्षेपार्ह भाषेला सामोरं जावं लागतं.

या संशोधनाच्या समन्वयक इनायत सिंह कक्कड सांगतात की, "रुग्णालयांमध्ये एका नर्सला अनेक रुग्णांची देखभाल करायची असते. त्यामुळे त्यांची चिडचिड होणं स्व... उर्वरित लेख लिहा:

तील डॉक्टर, नर्सेसना जावं लागतं. तिथे वेगळ्या डॉक्टरांची नियुक्ती होत नाही. रुग्णांची संख्या आणि डॉक्टर-नर्स यांची संख्या यांच्यातलं व्यस्त गुणोत्तर कमी होण्याची आवश्यकता आहे.

डॉ. मनमोहन सांगतात की, "रुग्णालयांमध्ये एका वॉर्डात दोनच नर्स असतात. त्यांच्यावर जवळपास 50-60 रुग्णांची जबाबदारी असते. प्रत्येक रुग्णाने एकदा किंवा दोनदा नर्सला बोलावलं तरी त्यांना त्रास होणं स्वाभाविक आहे. त्यांना प्रत्येक रुग्णाची माहिती ठेवणंही अनिवार्य असतं. रुग्णांना औषधंही द्यावी लागतात. इंजेक्शऩ द्यायचं असतं. रुग्णाने बोलावलं तर तिथे जाऊन विचारपूस करावी लागते. नर्सेसना अनेकदा सुट्टी घेता येत नाही."

गरोदरपणात स्त्रियांची काळजी घेणं आवश्यक असतं

दिल्लीतल्या बाबू जगजीवन रुग्णालयाच्या मेडिकल सुपरिटेंडट डॉक्टर प्रतिभा यांनीही डॉक्टर-नर्सेसची संख्या कमी असल्याचं मान्य केलं आहे.

डॉक्टरांची पदं रिक्त आहेत. सरकारकडे डॉक्टरच नाहीत. केवळ दिल्लीत नव्हे, बाकी राज्यांमधली परिस्थिती सुधारणं आवश्यक आहे. जेणेकरून दिल्लीवरचा बोजा कमी होऊ शकेल.

रुग्णांप्रती सहानुभूती वाटणंही महत्त्वाचं आहे. गरोदर स्त्रियांशी सर्वाधिक संपर्क नर्सेसचा असतो. अशा परिस्थितीत नर्सेसना योग्य प्रशिक्षण मिळणं आवश्यक आहे.

इनायत सिंह हाच मुद्दा रेटतात. रुग्णांपबद्दल कणव वाटणं आवश्यक आहे. इंटरपर्सनल कम्युनिकेशनसारख्या गोष्टी वैद्यकीय अभ्यासक्रमात समाविष्ट करणं अत्यावश्यक आहे. यासंदर्भात नियमितपणे प्रशिक्षण मिळावं. जेणेकरून चांगलं वागणं त्यांची सवय होईल.

समुपदेशनाची आवश्यकता

अनेकदा वाईट वर्तनाचा सामना करणाऱ्या स्त्रिया औपचारिक तक्रार करायला तयार नसतात. अन्य स्त्रियांना वाईट वागणूक मिळाली आहे, असं त्या सांगतात.

अशावेळी महिलांना अंगणवाडी किंवा तत्सम माध्यमातून रुग्णालयाच्या कामकाजाबाबत, प्रसूतीवेदनासंदर्भात सविस्तर माहिती देणं आवश्यक आहे.

सरकारने लागू केलेल्या मार्गदर्शक तत्त्वांनुसार गरोदर स्त्रीला सन्मानजनक वागणूक मिळायला हव,  असं स्पष्ट नमूद करण्यात आलं आहे.

मार्गदर्शक तत्त्वांमधील अन्य गोष्टी

- प्रसूती वेदनेवेळी स्वतंत्र लेबररुम किंवा स्वतंत्र कक्ष देऊन खाजगीपणा देणं.

- प्रसूतीवेदना आलेल्या असताना नातेवाईक सोबत राहणं.

- प्रसूतीवेळी स्त्रीला बरं वाटेल अशा अवस्थेत राहू देणं.

- टेबलाऐवजी लेबरबेडचा वापर व्हावा

- गरोदर महिलेशी वागताना शारीरिक मारहाण...


...यीन लढाईत काहीही निर्णय झाला तरी सामाजिक समानता, सामाजिक न्याय, जातिव्यवस्था निष्प्रभ करण्याचे उद्दिष्ट, अशा व्यापक मुद्द्यांशी असणारा आरक्षणाचा संबंध मोडून पडेल.

त्याऐवजी, कोणत्याही सार्वजनिक प्रश्नावर आणि कोणत्याही समाजघटकाच्या मागण्या आणि समस्यांवर धोरणात्मक उत्तर म्हणून आता आरक्षण नावाची जादूची कांडी सगळी सरकारे सरसकट फिरवतील आणि आपण कसा 'ठोस' उपाय केला म्हणून पाठ थोपटून घेतील. प्रत्येक समाज घटक देखील राखीव जागांची तरतूद करून मिळाली की आपले प्रश्न सुटल्याच्या आविर्भावात सुखी बनतील.

अर्थ... उर्वरित लेख लिहा:

मग विविध जाती आणि धार्मिक गट यांनी सरसकट आपल्या समूहाच्या हिताचा विचार आरक्षणाच्या चौकटीत केला आणि आरक्षणाला (पन्नास टक्क्यांची) मर्यादा असावी हे तत्त्व अमान्य केले. त्यांच्या मते एक तर अशी मर्यादा नसावी आणि दुसरे म्हणजे सगळ्यांनाच त्यांच्या संख्येच्या प्रमाणात जागा वाटून द्याव्यात म्हणजे खरा न्याय प्रस्थापित होईल. आता देखील लोकसभेत एका सभासदांनी संख्येच्या प्रमाणात जागांची मागणी केली.

राखीव जागांच्या मुद्यावर सरधोपट सहमतीचा आसरा

या सर्व वाटचालीत राखीव जागा म्हणजे सार्वजनिक संस्था चालविण्याचे एकमेव न्याय्य आणि लोकशाही तत्त्व आहे आणि सार्वजनिक कल्याणाचे एकमेव धोरण आहे असे मानले गेले.

कल्पनाशक्ती आणि लोकांशी संवाद साधण्याची कुवत या दोन्ही गोष्टींची वानवा असलेल्या राजकीय पक्षांनी नव्वदच्या दशकाच्या मध्यापासून राखीव जागांच्या मुद्यावर अशाच सरधोपट सहमतीचा आसरा घेतला.

सामाजिक-आर्थिक विषमतेचा सामना करण्याची तयारी नसल्यामुळे वेगळी धोरणे आखण्यापेक्षा राखीव जागांची सोपी वहिवाट कवटाळून बसण्यावर राजकीय पक्षांनी समाधान मानले. खुद्द मंडल आयोगाच्या अहवालातील इतर कोणत्याही शिफारशीचा विचार देखील केला गेला नाही.

नवनवे समूह राखीव जागा मागताहेत हे दिसूनही या प्रश्नावर सर्वंकष विचार करण्याचे प्रयत्न झाले नाहीत. खरेतर एव्हाना तिसरा मागास वर्ग आयोग स्थापन केला जायला पाहिजे होता पण तेवढी धोरणात्मक सबुरी आणि दूरदृष्टी राजकीय पक्षांपाशी नव्हती.

जात आणि आर्थिक कोंडी, शेती आणि आर्थिक दुरवस्था, शिक्षणाचा खेळखंडोबा आणि उपजीविकेची परवड यांचे परस्पर संबंध काय आहेत हे पाहण्याची तसदी आपण देश किंवा समाज म्हणून घेतली नाही आणि राजकीय पक्षांनी आळशीपणा आणि बौद्धिक नाकर्तेपणा यांच्या बाबतीत एकमेकांशी स्पर्धा करीत वाळूत डोके खुपसून बसणे पसंत केले.

राखीव जागेसाठी कोण पात्र असेल ते ठरविण्यासाठी मागासलेपणाचे बहुविध निर्देशक एकत्रितपणे विचारात घेण्याच्या सोप्या पण प्रभावी मार्गाबद्दल एकाही पक्षाला कधी आस्था वाटलेली नाही.

आज जेव्हा मोदी सरकारने राखीव जागांच्या धोरणामागील सामाजिक अन्यायाचे तत्त्व फेकून दिले तेव्हा 'गरिबांना राखीव जागा' या आकर्षक धोरणाला कोणीच विरोध करू शकले नाही या मागे हा सगळा इतिहास आहे.

आता केविलवाणी कॉंग्रेस असे सांगत फिरते आहे की आमच्या सरकारने (नरसिंह रावांनी) १९९१ मध्येच या धोरणाचे सूतोवाच केले होते. पण त्यानंतर...


...युक्त राकेश मारिया यांचं जातीने लक्ष का? या प्रकरणी मारिया स्वत: इतका रस का घेत आहेत, यावर प्रश्न उपस्थित करण्यात आले. या प्रकरणाच्या चौकशीमागे मारियांचा उद्देश काय, असे प्रश्नही विचारण्यात आले. राकेश मारिया यांचे पीटर मुखर्जी यांच्याशी संबंध आहेत, असा आरोपही करण्यात आला.

फडणवीस, जावेदांवर आरोप

काही प्रश्न उपस्थित झाल्यानंतर तत्कालीन मुख्यमंत्री देवेंद्र फडणवीस यांनी मारिया यांच्यासोबत चर्चा केली होती. मीडियाला दिलेल्या मुलाखतीत, मारिया यांना गुन्हेगारांची चौकशी करण्याचा दांडगा अनुभव आहे. त्य... उर्वरित लेख लिहा:

ल्यानंतरचे धोके मंत्रालयातल्या बड्या लोकांना दिसले नाहीत का?"

राकेश मारियांच्या या प्रश्नांची उत्तर मिळवण्यासाठी आम्ही अहमद जावेद यांच्याशी संपर्क साधला. पण त्यांनी अजून उत्तर दिलेलं नाही.

देवेन भारती आणि मारियांमध्ये वाद?

महाराष्ट्र एटीएसचे प्रमुख देवेन भारती शीना बोरा हत्या प्रकरणाच्या चौकशीदरम्यान मुंबईचे कायदा आणि सुव्यवस्था सांभाळणारे पोलीस सहआयुक्त होते.

राकेश मारिया आणि देवन भारती दोघांचही मुंबई पोलीस दलात मोठं नाव आहे. देवेन भारती यांनी राकेश मारियांच्या सोबत 2008 मुंबई हल्ला प्रकरणाच्या चौकशीत प्रमुख भूमिका बजावली होती.

मुंबईच्या गुन्हेगारी जगताची खडान् खडा माहिती असणाऱ्या या दोन्ही अधिकाऱ्यांनी काही वर्षं मुंबई क्राइम ब्रांचमध्ये एकत्र काम केलं आहे.

पण मारियांनी शीना बोरा प्रकरणी देवेन भारतींच्या भूमिकेवर प्रश्न उपस्थित केलं आहे. त्यांच्या पुस्तकानुसार शीनाचे सावत्र वडील पीटर मुखर्जींनी, शीना बेपत्ता झाल्यानंतर देवेन भारतींना याबाबत माहिती दिली होती.

देवेन भारती

मारिया आरोप करतात की तेव्हा देवेन भारतींनी ही गोष्ट मारिया यांच्यापासून लपवून ठेवली.

पण भारतींनी हे आरोप नाकारले आहेत. ते सध्या महाराष्ट्र पोलिसात दहशतवादविरोधी पथकाचे अतिरिक्त पोलीस महासंचालक आहेत.

राकेश मारियांच्या गौप्यस्फोटावर ते म्हणतात, "मारिया यांचे बॉलिवुडशी चांगले संबंध आहेत, त्यामुळे त्यांच्यावर पटकथा लेखकांच्या संगतीचा चांगला प्रभाव झालेला दिसतोय. किंवा ते तथ्य मांडण्याऐवजी लोकांचं लक्ष वेधण्यासाठी ही मार्केटिंग स्ट्रॅटेजी आजमावत असतील. एका पोलीसवाल्याने तरी किमान आरोपपत्र आणि केस डायरी वाचायला हवी. हे प्रकरण कोर्टात आहे, त्यामुळे मी जास्त बोलणार नाही, मात्र हे नक्की की मुंबई पोलिसांकडे हे प्रकरण तपासासाठी होतं, तोवर सगळ्यांनाच सारंकाही माहिती होतं."

मुंबई पोलीस दलातील वरिष्ठ अधिकाऱ्यांमध्ये आपापसात वाद आहेत, हे अनेक वेळा दिसून आलं आहे. आयपीएस अधिकाऱ्यांमधील शीतयुद्धाच्या बातम्या स्थानिक मीडियात अनेकदा चर्चेचा विषय ठरलाय.

त्यामुळे देवेन भारती यांच्यावर केलेल्या आरोपांमागे आयपीएस अधिकाऱ्यांमधील वाद आहे का? की यामागे राजकारण होतं? हे अप्रश्न अजूनही अनुत्तरित आहेत. मारियांच्या पुस्तकामुळे उत्तरं कमी आणि प्रश्न जास्त निर्माण होत आहेत.

(मयांक भागवत यांनी मुंबईत क्राईम रिपोर्टिंग केले आहे. त्यांनी शीना बोरा...


...युद्धपूर्व काळातील पिढीने दोन रक्तरंजित उठाव पाहिले. पहिला 1970च्या दशकाच्या शेवटी, दुसरा 1980 च्या दशकाच्या शेवटी आणि तिसरा नव्वदीच्या दशकाच्या सुरुवातीला पाहिला. त्यामुळे तिथलं जीवन अतिशय विस्कळीत झालं होतं. अनेक महिने तिथे शाळा बंद असायच्या. सरकारने हा उठाव हाणून पाडण्याचा निर्घृण प्रयत्न केला. त्यामुळे आणखीनच रक्तपात झाला.

त्यामुळे या हल्ल्यात मुलांचा झालेला मृत्यू आणखीच चटका लावून गेला. याचा अर्थ या काळात काहीच घडलं नाही, असा होत नाही. या काळात मुस्लिमांविरुद्ध दंगली झाल्या, चर्चवर हल्ले ... उर्वरित लेख लिहा:

रतज्ज्ञ म्हणून काम करणाऱ्या डॉ. गडामबंथन हल्ल्यामध्ये जखमी झालेल्या अनेक मुलांना तातडीनं भेटले.

शारीरिक इजांसोबतच या मुलांना प्रचंड भीती, निद्रानाश, भयानक स्वप्नं अशा मानसिक समस्यांना तोंड द्यावं लागू शकतं, हे त्यांच्या लक्षात आलं होतं. जखमांमुळं निर्माण झालेलं व्यंग, हल्ल्यात मूल गमावल्यानंतरच्या दुःखामुळं पालकांचं दुसऱ्या मुलांकडे होणारं दुर्लक्ष तसंच आई-वडील किंवा भावंडाच्या मृत्यूनं बसलेला धक्का या घटनेतून वाचलेली मुलं सहन करू शकत नाहीत.

बाट्टीकोलामध्ये मानसिक आरोग्याच्या क्षेत्रात काम करणाऱ्या एका कार्यकर्त्यानं नाव न प्रसिद्ध करण्याच्या अटीवर सांगितलं, की हल्ल्यामध्ये बळी पडलेल्या मुलांवर थेट परिणाम होत असतोच. पण हल्ल्यांचे व्हीडिओ पाहणं, मोठ्या माणसांच्या मनातली सततची असुरक्षितता अनुभवणं आणि अफवा यांमुळे इतर मुलांच्या मनातला ताणही वाढतो.

"मला अशा अनेक पालकांचे फोन आले आहेत, ज्यांची मुलं आपल्या घरावर किंवा शहरावर बाँब पडेल या विचारानं सतत घाबरून राहतात. त्यांना झोप लागत नाही. हे का झालं असा प्रश्न त्यांना पडलाय. काहीजण हल्लेखोरांच्याबद्दल राग व्यक्त करत आहेत."

'युनिसेफ'सारख्या संघटनांनीही या समस्येची गांभीर्यानं दखल घेतली आहे. पालकांनी मुलांना या घटनेबद्दल कसं समजावून सांगावं, यासंबंधी युनिसेफ आणि अन्य संघटनांनी सूचनाही दिल्या आहेत. सोशल मीडियावर या सूचना खूप व्हायरल होत आहेत.

पालक, हॉस्पिटलमधील कर्मचारी तसंच शिक्षकांनाही या मुलांना कसं हाताळावं याचं मार्गदर्शन केलं जात आहे. मुलांना शाळेत नियमितपणे पाठवायला सुरुवात करणं हा या समस्येवरचा एक तोडगा असल्याचं तज्ज्ञांचं मत आहे.

दयानी समारकून या कोलंबो स्कूलमध्ये सात ते बारा वर्षं वयाच्या मुलांना शिकवतात. या हल्ल्यानंतर शाळेत येणाऱ्या मुलांशी संवाद साधण्यासाठी त्या खास तयारी करत आहेत. मुलांच्या वयोगटानुसार त्यांच्याशी काय आणि कसं बोलायचं, हे दयानी ठरवत आहेत.

"जी मुलं अगदीच लहान आहेत, त्यांना कदाचित नेमकं काय झालंय, हे कळणारही नाही. त्यामुळं त्यांना काय माहिती आहे, हे मी आधी जाणून घेईन. त्यांना माहिती असलेल्या काही गोष्टींमध्येच तथ्य असेल. उरलेल्या गोष्टी केवळ ऐकीव माहिती असेल."

मुलांच्या मानसिक आरोग्यासाठी समुपदेशनासारख्या सुविधा श्रीलंकेत किती उपलब्ध होतील, याबद्दल अनेक जण शंका व्यक्त करत आहेत. कारण श्रीलंकेत अजूनही मानसिक आजारांबद्दल उघडपणे...


...यू म्हणून विचार करत नाहीत तर चक्क कॉम्युटर म्हणून विचार करतात. यात काही खोटं नाही, शिवाय काहीजण तर स्वतःला कामात इतकं झोकून देतात की, पुरेशी विश्रांतीही घेत नाहीत. काही तज्ज्ञांच्या मते ही गोष्ट हानीकारक ठरू शकते.

'ऑटोपायलट' या पुस्तकाचे लेखक संशोधक शास्त्रज्ञ अॅण्ड्र्यू स्मार्ट म्हणतात की, "एखादं काम करताना अनिश्चित काळापर्यंत त्याचा ताण खेचून धरत आपलं ध्येय साध्य करू पाहाणं ही गोष्ट फारच चुकीची आहे. हे स्वतःचाच पराभव केल्यागत वागणं आहे."

"तुम्ही स्वतःला त्याच त्या कामाच्या विचारांत, आकलनांत... उर्वरित लेख लिहा:

पगारात वाढ आणि बोनस मिळाला आणि ज्या लोकांनी 10 पेक्षा जास्त दिवस रजा घेतली त्यांचं काय? त्यांना तीनपैकी दोन संधी मिळाल्या.

उत्पादनक्षमतेचं मूळ आणि कुळ

कार्यक्षमता आणि उत्पादनक्षमता हे सध्याचं नवीन खूळ किंवा पछाडलेपण आहे. पण तत्त्वज्ञ बर्ट्रांड रसेल याविषयी असहमत आहेत.

1932मध्ये रसेल यांनी लिहिलं आहे की, "थोडीशी विश्रांती किंवा फावला वेळ घालवणं हे सुखदायी असतं, पण फक्त चोवीस तासांच्या दिवसात 4 तास काम करून भागेल का, असा सवाल ते करतात.

एके काळी ही गोष्टदेखील ठीकच होती. पूर्वी हसतखेळत काम करण्याची पद्धत प्रचलित होती, मात्र एकापरीनं तो उत्पादनक्षमतेतला एक अडथळाच होता.

आधुनिक काळातली माणसं विचार करतात की, कशासाठी आणि काहीतरी गोष्टीसाठी  काम व्हायलाच पाहिजेत आणि मुख्य म्हणजे या `काहीतरी` किंवा `कशासाठी`मध्ये स्वतःचा विचार कधीच केला जात नाही."

असं म्हटलं जातं की, जास्तीतजास्त सर्जनशील आणि उत्पादनक्षम लोकांनाच खरंतर काम कमी करण्याचं महत्त्व जास्त माहिती असतं.

त्यांची कामकाजाविषयीची काहीएक तत्त्वं ठरलेली असतात. पण त्याचवेळी ते त्यांचं काम अतिशय समर्पित वृत्तीनं करतात आणि मग आराम करतात, फावला वेळ सत्कारणी लावतात.

'11 कमांडमेंटस् ऑन रायटिंग' या पुस्तकाचे लेखक हेन्री मिल्लर यांच्या मते "एका वेळी एकाच कामावर ते पूर्ण संपेपर्यंत लक्ष केंद्रित करायला हवं. अधिकच्या वेळामागं धावणं थांबावं. माणसासारखं वागावं. लोकांना भेटावं, चार ठिकाणं फिरावं, वाटलंच अगदी तर आवडेल ते खावं-प्यावं."

यूएसचे संस्थापक बेंजामिन फ्रँकलिन हे प्रचंड व्यासंगी आणि उद्योगी व्यक्तिमत्त्व होतं. त्यांच्या गुणांचं वर्णन करणाऱ्या कितीतरी कात्रणांमधून त्यांचं दैवतासमान ठरणारं व्यक्तिमत्त्व उठून दिसतं. ते रोज दोन तासांचा लंचब्रेक घेत. संध्याकाळचा वेळ मोकळा ठेवत आणि रात्रभर निवांत झोपत.

एका अभ्यासानुसार ज्या उद्योजकांनी फारच कमी वेळा सुट्टी घेतली होती, त्यांना आयुष्याच्या मध्यावरच मृत्यूनं गाठलं किंवा ते जगले पण त्यांना दीर्घकालीन आजारपण जडलं.

रात्रंदिवस काहीतरी कशीतरी कामं करत बसण्यापेक्षा ते स्वतःचा वेळ, आपले छंद जोपासण्यात आणि समाजात मिळूनमिसळून राहाण्यात सार्थकी लावत.

डेव्हिस यांच्या मतानुसार, "खरंतर सगळ्यांत महत्त्वाची गोष्ट म्हणजे ते त्यांच्या नेतृत्व करण्याच्या भूमिकेची सावली दूर सारत आणि इतर चार चांगल्या गोष्टींमध्ये स्वतःचा जीव रमवत....


...ये असल्यामुळे शेजारी पाकिस्तानमध्येही याचे पडसाद नसते उमले तरंच नवल... पाकिस्तानच्या परराष्ट्र व्यवहार मंत्रालयाने अधिकृत पत्रक काढून भारत सरकारवर ताशेरे ओढले आहेत.

''भारतात समोर आलेल्या अलीकडच्या संभाषणांमुळे भारतातील RSS-BJP सरकारबद्दल आम्ही सातत्याने मांडलेल्या भूमिकेला पुष्टी मिळते. भारतातील सरकार दहशतवादाशी संबंधित आरोप करून आणि त्यासाठी खोटे हल्ले घडवून आणून पाकिस्तान सरकारची प्रतिमा मलिन करत आहे. भारतातील लोकांमध्ये राष्ट्रवाद भडकवून तिथल्या निवडणुका जिंकण्यासाठी ते असली कृत्य करत आहेत.... उर्वरित लेख लिहा:

येईल असा भाषेत असतो. आणि तो लीकही होऊ शकतो.

अर्थात, मुंबई पोलीसांकडे असलेले हे चॅट लीक्स नेमके कुठले आहेत, ते खरे आहेत की खोटे, त्याचा कथित टीआरपी घोटाळ्यासाठी न्यायालयीन उपयोग शक्य आहे का, याविषयी अजून स्पष्ट माहिती नाही.

हे वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.रोज रात्री8 वाजता फेसबुकवर बीबीसी मराठी न्यूज पानावर बीबीसी मराठी पॉडकास्ट नक्की पाहा.)


...ये आढळणारे मायक्रोन्यूट्रिएंट्स असतात.

मार्टा सांगतात, " ऑलिव्ह ऑईलचा जेवण बनवण्यासाठीचा वापर केल्यास आपल्याला धोकादायक ठरू शकणाऱ्या फॅटी अॅसिडपासून दूर राहता येऊ शकतं."

ऑलिव्ह फोडून त्याच्या आतील भागातून ऑलिव्ह ऑईल काढलं जातं. हेच सर्वाधिक आरोग्यदायी तेल म्हणून ओळखलं जातं.

आपल्या पोटातील बॅक्टेरियासाठीही हे तेल चांगलं असतं. यामुळे हृदयविकाराचा धोका कमी होतो. शिवाय कर्करोग आणि मधुमेह यांच्यासारख्या आजारांपासूनही संरक्षण होतं.

स्पेनच्या वॅलेंसिया युनिव्हर्सिटीतील प्राध्यापक फ्रांसिस्को बार... उर्वरित लेख लिहा:

ी वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)


...ये आरोग्य विमाधारकांना विमा घेण्याआधी आरोग्यविषयक काही तक्रारी असतील तर त्याला प्री-एक्झिस्टिंग मेडिकल कंडिशन म्हणतात. सोप्या शब्दात सांगायचं तर मेडिकल पॉलिसी घेण्याआधीच काही आजार असणे.

मात्र, बराक ओबामा राष्ट्राध्यक्ष असताना त्यांनी 'द अफोर्डेबल केअर अॅक्ट (ACA)' कायदा आणला होता. या कायद्यांतर्गत प्री-एक्झिस्टिंग कंडिशन असणाऱ्यांना विमा कवच नाकारणं बेकायदेशीर ठरवण्यात आलं.

ट्रंप प्रशासनाला हा कायदा रद्द करायचा आहे आणि त्यासाठी सर्वोच्च न्यायालयात त्यांचे प्रयत्न सुरू आहेत.

यापेक्षा चांगला... उर्वरित लेख लिहा:

ट्रंप) चीनबरोबरची व्यापारी तूट वाढली."

वास्तव : पूर्ण सत्य नाही.

2017 साली अमेरिकेची चीनबरोबरची व्यापारी तूट वाढली होती. मात्र, त्यानंतर अमेरिकेने चीनी वस्तूंवर शुल्कवाढ केली. परिणामी 2018 सालानंतर ही तूट कमी झाली.

जो बायडन

2019 साली या दोन्ही देशातली व्यापारी तूट 308 अब्ज डॉलर्स इतकी होती. म्हणजेच 2016 साली असलेल्या व्यापारी तुटीपेक्षा ट्रंप यांच्या कार्यकाळात तूट किंचितशी कमी झाली. 2016 साली अमेरिका-चीन यांच्यात 310 अब्ज डॉलर्स इतकी व्यापारी तूट होती.

यूएस सेन्सस ब्युरोच्या आकडेवारीनुसार 2020 च्या पहिल्या सहा महिन्यात अमेरिका आणि चीन यांच्यात 130 अब्ज डॉलर्सची व्यापारी तूट होती. 2019 च्या पहिल्या सहा महिन्यांच्या तुलनेत ही 34 अब्ज डॉलर्सने तर 2018 च्या पहिल्या सहा महिन्यांच्या तुलनेत ही तूट 53 अब्ज डॉलर्सने कमी आहे.

ट्रंप यांचा दावा : "मुलांसाठी पिंजरे त्यांनी बनवले. आम्ही धोरणात्मक बदल केले."

वास्तव : याला संदर्भाची गरज आहे. बराक ओबामा राष्ट्राध्यक्ष असताना स्थलांतरित मुलांना साखळी कुंपण असलेल्या शिबिरांमध्ये ठेवण्यात आलं होतं. मात्र, कायद्यानुसार लहान मुलांना 72 तासांपेक्षा जास्त वेळ ताब्यात ठेवता येत नाही.

अमेरिकेच्या सीमेवर पालक आणि मुलांची ताटातूट करणाऱ्या ट्रंप यांच्या धोरणावरून दोन्ही प्रतिस्पर्धांमध्ये जोरदार वादावादी झाली. अमेरिकेमध्ये मेक्सिकोच्या सीमेवरून होणारं स्थलांतर मोठा मुद्दा आहे. यावर बोलताना बराक ओबामा यांनीच मुलांना कैद करण्यासाठीचे 'पिंजरे' बनवल्याचा आरोप ट्रंप यांनी केला.

ओबामा यांनी राष्ट्राध्यक्ष असताना सीमा पार करून आलेल्या मुलांसाठी शिबिरं उभारली होती. त्या घरांना जाळ्या होत्या. त्यामुळे ट्रंप या शिबिरांचा उल्लेख 'पिंजरे' अस करतात.

याविषयी बोलताना होमलँड सिक्युरिटी प्रमुख जेह जॉन्सन म्हणाले होते,"तुम्ही त्याला साखळदंड, पार्टिशन, कुंपण, पिंजरे काहीही म्हणा, ते 20 जानेवारी 2017 ला उभारण्यात आले नाही." (या दिवशी ट्रंप यांनी राष्ट्राध्यक्षपदाचा कार्यभार स्वीकारला होता.)

मात्र, ती तात्पुरती व्यवस्था होती, असंही त्यांनी सांगितलं.

ट्रंप यांचा दावा : "आपल्याकडे सर्वाधिक स्वच्छ हवा आणि सर्वाधिक स्वच्छ पाणी आहे."

वास्तव : अमेरिकेतली हवा स्वच्छ आहे. पण पाणी नाही.

द एन्व्हायरमेंटल प्रोटेक्शन एजन्सी या पर्यावरण विषयक संस्थेच्या अहवालानुसार अमेरिकेतली हवा जगातल्या इतर...


...ये आहेत.

या गोष्टी भाजपला आवडत नाहीत हे उघड आहे. पण त्यानं काही फरक पडत नाही. त्यांचा खरा उद्देश लोकशाहीवादी लोकांना बदनाम करणं, त्यांना भीती घालणं, ध्रुवीकरण करणं आणि मानवी हक्क संरक्षण या संकल्पनेलाच बदनाम करणं आहे.

आतापर्यंत कार्यकर्ते, संशोधक, पत्रकारांना अशा केसेसमध्ये गोवलं जात होतं. आता त्यांची बाजू लढवणाऱ्या वकिलांनादेखील लक्ष्य केलं जातं. की सुरेंद्र गडलिंग यांच्यासारख्या वकिलांवर आरोप ठेवले जात आहेत हा काही निव्वळ योगायोग नाही. गडलिंग हे आदिवासी, दलित आणि राजकीय कैद्यांची बाजू न्याय... उर्वरित लेख लिहा:

ैय्या कुमारला मारहाण करणाऱ्या वकिलांवर कुठलीही कारवाई झाली नाही. वकिलांनी जागं झालं पाहिजे आणि त्यांच्यासारख्याच इतर व्यावसायिकांच्या हक्कांच्या संरक्षणार्थ उभं राहिलं पाहिजे. अन्यथा खूप उशीर होईल.

महाराष्ट्रात 6 जूनला पाच जणांना अटक करण्यात आली आहे. अॅड. सुरेंद्र गडलिंग, इंग्रजीच्या प्राध्यापक शोमा सेन, लेखक सुधीर ढवळे, वन हक्क कार्यकर्ते महेश राऊत आणि तुरुंगवासी हक्क संरक्षण कार्यकर्त्या रोना विल्सन यांची अटक देखील हेच सूचित करते.

त्यांच्यावर आधी भीमा कोरेगाव दंगल घडवून आणण्याचा आरोप ठेवण्यात आला आणि लगेच त्यांच्यावर पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांची राजीव गांधी स्टाइलनं हत्या करण्याच्या कारस्थानाचा आरोप ठेवण्यात आला.

त्यांना हेच सूचित करायचं आहे की कायद्याच्या दृष्टीनं महत्त्वपूर्ण असणाऱ्या पुराव्यांना आणि पद्धतींना त्यांच्या लेखी किंमत शून्य आहे.

हे फक्त हिंसा रोखण्याच्या दृष्टीनं आहे असं समजण्याची चूक करू नका. तसं असतं तर भीमा कोरेगाव हिंसाचाराला चिथावणी दिल्याप्रकरणी मिलिंद एकबोटे आणि संभाजी भिडे यांच्यावर पुढील कारवाई झाली असती.

पण हे हिंसाचाराबाबत नाही. यातून फक्त हेच दाखवून द्यायचं आहे की 'जनतेचे पोलीस' हे त्यांच्या मालकांच्या पाठीशी ठामपणे उभे आहेत आणि त्यांना सत्तेत ठेवण्यासाठी ते सर्वकाही करतील.

(नंदिनी सुंदर या दिल्ली विद्यापीठात समाजशास्त्र शिकवतात. या लेखात व्यक्त केलेली मतं ही त्यांची वैयक्तिक मतं आहेत.)

हे वाचलं का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)


...ये कसा वापर करता येईल हे ध्यानात घ्यावं.

 "शिक्षणाचा मला शेतीत खूप फायदा झाला आहे, असं मला वाटतं. लॉकडाऊन झाल्यावर खचलो नाही. दुसऱ्याच दिवशी करमाळ्याचे पोलीस निरीक्षक श्रीकांत पाडुळे यांना भेटलो. 'साहेब, शेतात लाखोंचा माल पडला आहे. तुम्ही मदत केली तर त्याचं सोनं होईल, अशी साहेबांना विनंती केली. त्यांनीही लगेच शेतीमाल वाहतुकीसाठी परवाना दिला. शेतमालाच्या वाहतुकीसाठी मारुती गाडीचा वापर करत आहे, असं पत्रकही गाडीच्या काचेवर लावलं," असं ढेरे सांगतात.

याबाबत बीबीसीने करमाळा पोलीस स्टेशनचे पोलीस निर... उर्वरित लेख लिहा:

म राबवण्यासाठी राज्यातल्या 34 जिल्ह्यांमध्ये सुमारे 2800 थेट विक्रीची ठिकाणं निश्चित केली आहेत. तर 3 हजार शेतकरी उत्पादक गट सहभागी केले असल्याची माहिती कृषी विभागानं दिली आहे.

"कोणतंही संकट हे आपल्याला एखादा धडा देतं. त्याप्रमाणे लॉकडाऊनच्या संकटातून आम्ही काही गोष्टी शिकतोय. शेतमालाची इतक्या मोठ्या प्रमाणात थेट विक्री होईल असा विचार याआधी झालेला नव्हता. त्याचे फायदे दिसून येत आहेत. आता आम्ही याचा आवाका वाढवणार आहोत.  त्यासोबत यात सातत्य, नियमित पुरवठा, सुरळीत वाहतूक, शेतमालाची पॅकेजिंग, क्वालिटी आणि त्याची योग्य प्रकारे साठवण ( storage) याकडे जास्त महत्त्व देणार आहोत. यासाठी महाराष्ट्र सरकारने State of Maharashtra's Agri-business and Rural Transformation Program (SMART) हा प्रकल्प हाती घेतला आहे," असंही दिवसे यांनी बीबीसीशी बोलताना सांगितलं.

हे वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)


...ये कौमार्य चाचणी केली जाते, पण या चाचणीमुळे मुलगी व्हर्जिन आहे की नाही, हे कळत असल्याचा कोणताही पुरावा नाही.

याचं कारण योनी अनेक कारणांनी ढिली होऊ शकते. जसं की व्यायाम किंवा टॅम्पॉनचा वापर.

फेक फिट

बीबीसीला हेसुद्धा कळालं की, 50 पौंड (जवळपास 5 हजार रुपये) हायमन रिपेयर किट ऑनलाईन उपलब्ध करून दिली जात आहे आणि यामुळे व्हर्जिनिटी वापस मिळवता येऊ शकते, असा त्यांचा दावा आहे.

अशीच एक 104 पौंडांची (जवळपास 10 हजार 236) किट आम्ही खरेदी केली जी जर्मनीहून आली होती. या किटमध्ये 60 मिलीलीटर योनी टाईट क... उर्वरित लेख लिहा:

सी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता. बीबीसी मराठीच्या फेसबुक पेजवर रोज रात्री कोरोना पॉडकास्ट पहायला विसरू नका.)


...ये डॅडी आर्मी कसं परफॉर्म करतेय हे पाहणं उत्सुकतेचं ठरणार आहे. जेतेपदांच्या बाबतीत चौकार लगावलेल्या मुंबईला सुरुवातीपासूनच जिंकण्यात सातत्य राखायला आवडेल.

युएईतल्या पिचेस फिरकीला पोषक आहेत. चेन्नईकडे पीयुष चावला, आर.साई किशोर, इम्रान ताहीर, मिचेल सँटनर, रवींद्र जडेजा, करण शर्मा अशी फिरकीपटूंची फौज आहे.

मुंबई-चेन्नई द्वंद्वं एवढं कट्टर का?

जिंकण्यात शिस्तबद्ध सातत्य असणारे संघ अशी या संघांची ख्याती आहे. चेन्नईने प्रत्येक हंगामात प्ले ऑफ्स अर्थात बादफेरी गाठली आहे. तीनवेळा त्यांनी जेतेपदाची क... उर्वरित लेख लिहा:

ा शेवटच्या बॉलपर्यंत खेळल्या जातात.

जसप्रीत बुमराह

दोन्ही संघांचा फॅनबेस प्रचंड आहे. प्रत्यक्ष मैदानावर येऊन पाठिंबा देणारे खूपजण आहेत. सोशल मीडियावर या दोन्ही संघांचे फॅनक्लब आहेत. स्पर्धा संपल्यानंतरही हे सगळे ग्रुप अक्टिव्ह असतात.

संघातल्या प्रत्येक खेळाडूविषयी त्यांना माहिती असते. या दोन्ही संघांदरम्यान मॅच झाल्यानंतर नाक्यावर, मित्रामित्रांच्या गाठीभेटीत, ट्रेनमध्ये, बसमध्ये चर्चा पाहायला मिळते. बाकी संघांच्या तुलनेत जिंकण्यातल्या सातत्यामुळे लोकप्रियता खूप आहे.

चेन्नई-मुंबई किती वेळा आमनेसामने

या दोन संघांमध्ये तब्बल 28 वेळा समोरासमोर आले असून मुंबईचं पारडं 17-11 असं जड आहे. स्पर्धेच्या प्राथमिक फेरीत, प्लेऑफ्समध्ये, फायनलमध्ये सातत्याने हे दोन संघ एकमेकांना टक्कर देताना दिसतात.

चेन्नईची अडचण

तिसऱ्या क्रमांकावर येऊन बॅटिंग, उपयुक्त बॉलिंग आणि अफलातून फिल्डिंग असं सगळं करणारा सुरेश रैना वैयक्तिक कारणांमुळे मायदेशी परतला आहे. चेन्नईचा भरवशाचा माणूस एकही मॅच न खेळता माघारी परतल्याने त्यांना समीकरणं नव्याने आखावी लागली आहेत.

दुसरीकडे अनुभवी हरभजन सिंगनेही वैयक्तिक कारणास्तव माघार घेतल्याने चेन्नईला डावपेचांमध्ये बदल करावे लागले. सगळे हंगाम खेळणाऱ्या रैना आणि हरभजनचा अनुभव चेन्नईसाठी नेहमीच फायदेशीर ठरला आहे.

रैना आणि हरभजनच्या जागी चेन्नईने कोणालाही समाविष्ट केलेलं नाही. ऋतुराज गायकवाड अजूनही कोरोनाच्या संसर्गातून बरा झालेला नाही. फास्ट बॉलर दीपक चहर कोरोनामुक्त झाला असून तो खेळण्यासाठी सज्ज आहे.

लसिथ मलिंगा

मुंबईला काळजी

अडचणीच्या स्थितीत संघाला तारणारा लसिथ मलिंगा यंदा खेळू शकणार नाही. वैयक्तिक कारणांमुळे मलिंगा श्रीलंकेतच आहे. मलिंगाच्या अनुपस्थितीत मुंबईकडे नॅथन कोल्टिअर नील, मिचेल मक्लेघान, ट्रेंट बोल्ट, जेम्स पॅटिन्सन असे चांगले बॉलर आहेत. पण फसवे यॉर्कर आणि स्लोअरवन टाकणाऱ्या मलिंगाची अनुपस्थिती मुंबईला प्रकर्षाने जाणवेल.

युएईतली पिचेस फिरकी बॉलर्सना साथ देणारी आहेत. मुंबईकडे कृणाल पंड्या, राहुल चहर, जयंत यादव आणि अनुकूल रॉय अशी चौकडी आहे. परंतु जयंत आणि अनुकूल यांच्याकडे स्पर्धेत खेळण्याचा अनुभव कमी आहे.

संघ

चेन्नई- महेंद्रसिंग धोनी (कर्णधार), अंबाती रायुडू, केएम आसिफ, दीपक चहर, ड्वेन ब्राव्हो, फॅफ डू प्लेसिस, इम्रान ताहीर, जगदीशन नारायण, करण शर्मा, केदार जाधव, लुंगी एन्गिडी,...


...ये म्हणून ही पावलं उचलण्यात आली. पॅरासिटमॉल, विटामिन B1, B6, B12 आणि औषधं तयार करण्यासाठी लागणाऱ्या घटकांच्या - APIच्या निर्यातीवर निर्बंध घालण्यात आले आहेत.

जलवाहतूक, रसायनं आणि खतांसाठीचे केंद्रीय राज्यमंत्री मनसुख मांडविया यांनी सांगितलं, "देशामध्ये औषधांचा तुटवडा निर्माण होऊ नये म्हणून टास्क फोर्सने काही सूचना दिल्या होत्या. मंत्र्यांची एक समिती याचा आढावा घेतेय.

 औषधं तयार करण्यासाठी लागणाऱ्या अॅक्टिव्ह फार्मास्युटिकल इनग्रेडियंट्स - API ची आपण निर्यातही करतो आणि आयातही. निर्यात केल्यास ... उर्वरित लेख लिहा:

र असल्याचा अंदाज ट्रॅव्हल अँड टुरिझम काऊन्सिल आणि ऑक्सफर्ड इकॉनॉमिक्सने म्हटलंय.

तर प्रवाशांमुळे मिळणाऱ्या महसुलाचं 63 अब्ज अमेरिकन डॉलर्सचं नुकसान होणार असल्याचं इंटरनॅशनल एअर ट्रान्सपोर्ट असोसिएशन (IATA) ने म्हटलंय. आणि यामध्ये कार्गो म्हणजे मालवाहतूक उद्योगाचा समावेश नाही.

होळीसाठीचे आणि इतर विविध कार्यक्रम रद्द झाल्यानेही पर्यटन क्षेत्राचं मोठं नुकसान झालंय.

भारतात रद्द झालेले महत्त्वाचे कार्यक्रम

ऑटोमोबाईल

वाहन उद्योग व्यवसायामध्ये 3.7 कोटी लोकांना रोजगार मिळत असल्याचं सोसायटी ऑफ इंडियन ऑटोमोबाईल मॅन्युफॅक्चरर्स (SIAM)तं म्हणणं आहे. आर्थिक मंदीचा या क्षेत्राला आधीच फटका बसलेला होता. आता चीनमध्ये कामकाज ठप्प झाल्याने त्यांना सुट्या भागांचा तुटवडा भासतोय.

व्यवसायाने ऑटो डील असणाऱ्या निर्मल गर्ग यांची पश्चिम बंगालमध्ये 4 स्टोअर्स आहेत. ते सांगतात, "परिस्थिती दिवसेंदिवस खालावतेय...आधी आम्हाला मंदीचा फटका बसला होता आणि आता लोकं अधिक घाबरली आहेत त्यामुळे त्यांना नवीन कारमध्ये इतका पैसा टाकायची इच्छा नाही."

पण परिस्थिती अगदीच वाईट नसल्याचं ऑटोमोटिव्ह कॉम्पोनंट मॅन्युफॅक्चरर्स ऑफ इंडियाचे संचालक विनी मेहता सांगतात.

"परिस्थिती अगदीच वाईट नसली तरी आम्ही काळजीत नक्कीच आहोत. मार्चपर्यंतचा साठा आमच्याकडे आहे. पण एप्रिलपर्यंत चीनमध्ये कामकाज सुरू झालं नाही तर मात्र गोष्टी बदलतील. मग इतर पर्यायांचा विचार करावा लागेल."

कोरोना व्हायरसच्या परिणामांवर आपण लक्ष ठेवून असल्याचं टाटा मोटर्स, टीव्हीएस मोटर्स, हिरो मोटो कॉर्प, बजाज ऑटो या कंपन्यांनी म्हटलंय.

हिरे उद्योग

जेम्स अँड ज्वेलरी क्षेत्रालाही या व्हायरसचा मोठा फटका बसलाय. भारताकडून पैलू पाडलेल्या आणि पॉलिश केलेल्या हिऱ्यांची सर्वात जास्त निर्यात हाँगकाँग आणि चीनला होते आणि या दोन्ही देशांमध्ये या विषाणूच्या उद्रेकाचं प्रमाण मोठं आहे.

सूरतमधल्या 'नेकलेस डायमंड' या डायमंड पॉलिशिंग युनिटचे संस्थापक कीर्ती शहा यांनी बीबीसाल सांगितलं, "असे अनेक लहान उद्योग आहेत जे आम्हाला तयार रत्न आणि दागिने देतात आणि मग आम्ही त्यांना पैसे देतो. आम्हाला हाँगकाँग आणि चीनकडून आमचे पैसे मिळत नाहीय. आम्ही त्यांच्याशी संपर्क करायचा प्रयत्न करतोय, पण ते कठीण झालंय. या लहान उद्योगांना म्हणून आम्ही पैसे देऊ शकत नाहीत. दोन्हीकडे पैसे अडकले आहेत."

जेम्स अँड ज्वेलरी एक्स्पोर्ट...


...ये या देशांच्या अर्थव्यवस्थाची स्थिती सर्वसामान्य स्थितीच्या तुलनेत पाच टक्क्यांनी आक्रासण्याचीच शक्यता आहे.

2021 मध्ये विकसनशील देशांना सर्वात मोठं नुकसान सहन करावं लागण्याची भीती आहे. बऱ्याच विकसनशील देशांकडे लस खरेदी करण्यासाठी वित्तीय स्रोत सुद्धा नाहीत आणि त्यांची सार्वजनिक आरोग्य व्यवस्था सुद्धा अशी नाही की, संसर्ग झालेल्या लोकांवर उपचार करू शकतील.

हे विकसनशील देश मोठ्या प्रमाणात अनुदानही देऊ शकत नाहीत. युरोप आणि अमिरेकेनं तसं केलंय. मात्र, हे विकसनशील देशात शक्य नाही.

पाश्चिमात्य देशां... उर्वरित लेख लिहा:

नोकऱ्या गेल्यात किंवा व्यवसाय ठप्प झालाय, त्यांना पुन्हा नोकऱ्या मिळवणं फार कठीण आहे. आधीच्या आर्थिक स्तरावर पोहोचणं सुद्धा कठीण होऊ शकतं. रिटेल किंवा हॉस्पिटॅलिटी यांसारख्या क्षेत्रांमध्ये हे जास्त दिसू शकतं. कारण यात पूर्णपणे नुकसान भरून काढणं फार कठीण आहे.

या वर्गात तरुण, महिला आणि अल्पसंख्यांक लोक जास्त येतात. असमानतेत वाढ होऊ शकते. कारण श्रीमंत देश आपलं अनुदान कमी करू शकतं. तसंच, कर्मचारी, कंत्राटी कामगार यांच्यात कपातही केली जाऊ शकते.

अमेरिकेत अतिरिक्त मदतीच्या खर्चाबाबत रिपब्लिकन आणि डेमोक्रॅट्समध्ये रस्सीखेच पाहायला मिळाली होती. युरोपमध्येही एक अभूतपूर्व करार झाला. त्यातही युरोपीयन युनियनच्या निधीबाबत तणाव दिसून आला.

खरंतर देशा-देशांमधील सहकार्य हे या भल्यामोठ्या आरोग्यसंकटानंतर चांगला आधार बनू शकला असता. मात्र, आंतरराष्ट्रीय सहकार्य फार कमकुवत होताना दिसतंय. आर्थिक तणावाने फ्री ट्रेडच्या जागतिक कटिबद्धतेला नाकारलंय.

संपत्तीच्या वितरणानंतर आणि अधिकच्या करातून पाश्चिमात्य देशांच्या हातात अधिकचे आर्थिक स्रोत येऊ शकतात. ज्यातून आरोग्य संकाटातील पीडितांना मदत केली जाऊ शकते. मात्र, आताची जी मंदी आहे, त्या दरम्यान राजकीयदृष्ट्या ही मदत करणं फार कठीण असेल.

यापूर्वी इतिहासात जी आरोग्य संकटं आली, त्यातून सामाजिक उलथापालथही पाहावयास मिळाली.

आशा आहे की, कोरोनामुळे निर्माण होणाऱ्या असमानतेबाबत काहीतरी योग्य असा मार्ग काढता येईल आणि एक चांगलं जग बनवण्यासाठी मदत होईल.

हे वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)


...ये श्री मूलम पॉप्युलर असेंब्लीसाठी त्यांनी निवडणूक लढवली होती.

जे देविका सांगतात, "त्या काळी राजकारणात प्रवेश करणं महिलांसाठी सोपं नव्हतं. अॅना चंडी निवडणुकीला उभे राहताच त्यांच्याविरुद्ध बदनामीकारक प्रचार करण्यात आला. त्यांचे अपमानकारक पोस्टर छापण्यात आले. त्या निवडणूक हरल्या मात्र त्या शांत बसल्या नाहीत. श्रीमती या आपल्या नियतकालिकात याबाबत एक लेख लिहून त्यांनी विरोध दर्शवला.

1932 साली त्यांनी पुन्हा निवडणूक लढवली आणि विजय मिळवला.

राज्याच्या विधानसभेच्या सदस्य म्हणून निवडून आल्यानंतर त्य... उर्वरित लेख लिहा:

या जिल्हा न्यायाधीश आणि 1959 ला केरळ उच्च न्यायालयाच्या पहिल्या महिला न्यायमूर्ती बनल्या.

महिलांना त्यांच्या स्वतःच्या शरीराचा हक्क मिळायला हवा, असं त्यांचं मत अखेरपर्यंत कायम होतं.

हा मुद्दा त्यांनी अनेक पातळीवर ठामपणे मांडला.

भारतीय महिलांना गर्भनिरोध आणि बाळंतपणाची माहिती देण्यासाठी एक क्लिनिक उघडण्यात यावं, अशी मागणी त्यांनी ऑल इंडिया विमेन्स कॉन्फरन्समध्ये केली होती.

पण याच प्रस्तावावर त्यांना अनेक ख्रिश्चन महिलांचा विरोध झाला. हायकोर्टाच्या न्यायामूर्ती म्हणून निवृत्त झाल्यानंतर त्या नॅशनल लॉ कमिशनमध्ये दाखल झाल्या.

दूरदर्शनने दिलेल्या माहितीनुसार, अॅना चंडी यांचे पती पी. सी. चंडी एक पोलीस अधिकारी होते. त्यांना एक मुलगाही होता.

हे वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)


...ये स्वातंत्र्यानंतर पहिल्यांदाच आर्थिक घसरण

कोरोनामुळे या भागातील काही देश खरंच गरिबीच्या खाईत लोटले गेलेत. मात्र तरीही कुणालाच सीमा उघडाव्या वाटत नाहीत. कारण कोरोनाची भीती अधिक वाटतेय.

डॉ. लेन टारिवोंडा हे वानुटूमधील सार्वजनिक आरोग्य विभागेच संचालक आहेत. ते तीन लाख लोकसंख्या असलेल्या पोर्ट व्हिलामध्ये काम करतात. ते स्वत: अम्बेमधील आहेत. इथली लोकसंख्या 10 हजार आहे.

ते म्हणतात, "अम्बेमधील लोकांशी तुम्ही बोललात तर तुमच्या लक्षात येईल, लोक सीमाबंदीचं समर्थन करतात. कोरोना पूर्णपणे संपत नाही, तोपर... उर्वरित लेख लिहा:

फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)


...ये, यासाठी हा निर्णय घेतल्याचं त्यांनी स्पष्ट केलं.

या जागी कोकोची पुन्हा लागवड करायला किमान पाच वर्षं लागतील असंही त्यांनी सांगितलं आहे.

नैसर्गिक आपत्तींमुळे आणि दरातल्या चढ-उतारांमुळे कोकोचे पीक घेणाऱ्यांना इतर, अधिक नफा देणाऱ्या आणि लागवडीस सोप्या असणाऱ्या पर्यायी पिकांकडे वळावं लागत आहे.

वाईट वातावरणामुळे आणि वृद्ध झालेल्या कोकोच्या झाडांमुळे इंडोनेशियासारख्या, जगातील तिसऱ्या क्रमांकाच्या कोको उत्पादक देशालासुद्धा 2010 पासून कोकोच्या उत्पादनात घट सोसावी लागत आहे. काही शेतकऱ्यांनी आता मका,... उर्वरित लेख लिहा:

्या कोकोच्या निर्मितीसाठी एक अब्ज डॉलर्स दिले. 2020पर्यंत 100% प्रमाणित कोकोचा वापर करण्याची घोषणा 2009 साली करणारी मार्स ही पहिली चॉकलेट कंपनी होती. त्यांच्यापाठोपाठ हर्शीस, फरेरो आणि लिंड्ट या प्रतिस्पर्ध्यांनी मार्सची री ओढली.

माँडेलेझ इंटरनॅशनलला सुद्धा त्यांच्याकडे येणारं कोको हे शाश्वत विकासाच्या पद्धतीने निर्माण केलेलं असावं अशी अपेक्षा आहे. 'मिल्का' या त्यांच्या नव्या ब्रँडनी सुद्धा कोको उत्पादकांना बळ देण्यासाठी 2012साली आलेल्या कोको लाईफला साथ देण्याचं ठरवलं आहे.

या उपक्रमांमुळे मोठी मदत होत असली तरी, पुरवठा यंत्रणेतल्या मुख्य पुरवठादारांनी हे मान्य केलं आहे की, या उपक्रमांचा शेतकऱ्यांना गरिबीतून बाहेर काढण्यासाठी फारसा उपयोग होत नाही.

शेतकऱ्यांची गरिबी हा या पुरवठादारांसमोर असणारा एक मोठा प्रश्न आहे. उदाहरणार्थ, कोको उत्पादन करणारा प्रमुख देश - आयव्हरी कोस्ट. UTZ ने प्रमाणित केलेल्या इथल्या शेतकऱ्याला, मान्यता नसणाऱ्या शेतकऱ्यापेक्षा फक्त 16% अधिक परतावा मिळणार आहे.

मान्यतेखाली येणारं कोको उत्पादन मर्यादित असणं ही सुद्धा एक अडचण आहे. या प्रक्रियेचा पूर्ण लाभ मिळवण्यासाठी संबंधित शेतकरी सहकारी संघांचे सदस्य असणं बंधनकारक असतं. आयव्हरी कोस्टमध्ये सध्या 30% च शेतकरी या सहकारी संघांचे सदस्य आहेत. या सबंध प्रक्रियेत बालमजूर काम करणार नाहीत याची खातरजमा करणं हे सुद्धा एक अत्यंत कठीण, नियंत्रण ठेवण्यास अवघड असं काम आहे.

OPEC सारख्या उपक्रमाचा आधार घेऊन आफ्रिकेतल्या कोको शेतकऱ्यांनी स्वतःचेच धोरण बनवलं आहे. त्यांना आंतरराष्ट्रीय कोको उत्पादनाच्या प्रमाणात आणि विक्रीधोरणांमध्ये अधिक चांगल्या प्रकारे समन्वय साधून कोकोच्या जागतिक किमतीवर नियंत्रण मिळवायचं आहे. यामुळे कोको उत्पादन करणारे लहान शेतकरी कोकोच्या जागतिक किमतीच्या चढ-उतारांना बळी पडणार नाहीत.

चॉकलेट नष्ट होण्याचं जगावरचं संकट तूर्तास टळलं असलं तरी चॉकलेट उत्पादनासमोरचे धोके स्पष्टपणे दिसत आहेत. आणि आपण त्यांच्या बाबतीत सजग राहिलं पाहिजे.

चॉकलेट उत्पादनातले मुख्य भागीदार देश आपल्या परीने प्रयत्न करत आहेत ही आशादायक बाब आहे. मात्र चॉकलेटचं भविष्य सुरक्षित ठेवण्यासाठी हे पुरेसं आहे का, हे पाहावं लागेल.

(हा लेख प्रथमतः 'द कॉन्व्हरसेशन' मध्ये प्रसिद्ध झाला होता आणि इथे तो क्रिएटिव्ह कॉमन्स लायसन्सअंतर्गत पुनर्प्रकाशित होत आहे.)

(जोव्हाना...


...येईल की, इथून पुढे आपल्याला कसं वागलं पाहिजे?

याविषयी भ्रमर मुखर्जी सांगतात, "पहिल्या लाटेत लोकांमध्ये तयार झालेली रोग प्रतिकारक शक्ती फेब्रुवारीपर्यंत कमी झाली होती. त्यातच लॉकडाऊन उघडल्यामुळे लोकांचं एकमेकांत मिसळणं सुरू झालं आणि निवडणुका तसंच धार्मिक कार्यक्रमांमुळेही कोरोना देशात सर्वदूर पसरला. शिवाय लोकांनी मास्क, सोशल डिस्टन्सिंग यासारखे नियम पाळणंही कमी केलं."

आता नवीन लाटेविरुद्ध लढण्यासाठी त्यांनी दहा मुद्दे असलेली रणनिती सुचवली आहे.

1. जिनोम सिक्वेन्सिंगची व्याप्ती वाढवून येणारे न... उर्वरित लेख लिहा:

आहे. तेव्हा इथले आकडे ओसरू लागले की आठवडा-पंधरा दिवसांनी देशात सर्वोच्च बिंदू येईल. आणि मग महिनाभराने देशातले आकडे ओसरू लागतील," डॉ. पंडित सांगतात.

पण, त्याबरोबर त्यांनी हे ही स्पष्ट केलं की, दुसरी लाट म्हणजे कोरोना संपलेला नाही. उलट 2021 आणि काही प्रमाणात पुढेही आपल्याला कोरोनाचे नियम हे पाळावेच लागणार आहेत.

"जगभरात पहिली आणि दुसरी लाट आली की, त्या देशांत तिसरी लाटही आली आहे. भारतातही तिसरी लाट वाचवण्यासाठी खूप मेहनत करावी लागेल. त्यासाठी टेस्टिंग, ट्रेसिंग आणि ट्रिमिंग या त्रिसूत्रीचा काटेकोर अवलंब करण्याची गरज आहे. प्रत्येक लाटेत निदान चाचण्या आणि रुग्णांचा माग काढणं या गोष्टी करायला वेळही मिळत नाही. तेव्हा या गोष्टीही खुबीने म्हणजे जिथे संसर्ग जास्त आहे तिथे वेगाने करून जिनोम सिक्वेन्सिंग वाढवून आपल्याला भविष्यात कोरोना आटोक्यात आणावा लागेल," डॉ. पंडित यांनी आपला मुद्दा पूर्ण केला.

आपल्या शेजारी पाकिस्तानमध्ये सध्या तिसरी लाट आहे. जपान, दक्षिण कोरियातही तिसऱ्या लाटेमुळे पुन्हा लॉकडाऊन सदृश निर्बंध लावण्याची वेळ आली आहे. युरोपात दुसऱ्या लाटेतला उद्रेक आता कुठे आटोक्यात येत आहे. अशा वेळी कोरोनाबरोबर जगताना जलद गतीने लसीकरण आणि कोरोनाचे सर्व नियम पाळणं एवढंच आपल्या हातात आहे.

हेही वाचलंत का?

(बीबीसी न्यूज मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी आम्हाला YouTube, Facebook, Instagram आणि  Twitter वर नक्की फॉलो करा.

बीबीसी न्यूज मराठीच्या सगळ्या बातम्या तुम्ही Jio TV app वर पाहू शकता.

'सोपी गोष्ट' आणि '3 गोष्टी' हे मराठीतले बातम्यांचे पहिले पॉडकास्ट्स तुम्ही Gaana, Spotify, JioSaavn आणि Apple Podcasts इथे ऐकू शकता.)


...येणार?

भारतात कोरोनावरच्या पाच लशींच्या चाचण्या सुरू आहेत. यापैकी दोन तिसऱ्या आणि अंतिम टप्प्यात आहेत.

सीरम इन्स्टिट्यूटने ऑक्सफर्ड लशीव्यतिरिक्त जगात अन्यत्र तयार होणाऱ्या चार लशींच्या उत्पादक संस्थेबरोबर करार केला आहे.

सीरम इन्स्टिट्यूटचे आदर पुनावाला

आदर पुनावाला यांनी यासंदर्भात अधिक माहिती दिली. ते म्हणाले, "आमचा करार ज्या संस्थांशी झाला आहे त्यापैकी काही लशी एक डोस देऊनही प्रभावी ठरू शकतात. असं का कारण प्रत्येक लस तयार करण्याची पद्धत वेगवेगळी आहे. अजूनही आपल्याला हे कळलेलं नाही की कोण... उर्वरित लेख लिहा:

ब्ध करून देण्यात येईल. त्यानंतर 50पेक्षा कमी वयाच्या अशा लोकांना लस मिळेल ज्यांना अन्य काही आजार आहेत".

डॉ. हर्षवर्धन यांनी हेही स्पष्ट केलं की असं नाही की सरकारकडे हा प्राधान्यक्रम ठरवण्याचा अधिकार आहे म्हणून ते आपल्या मनाने परस्पर गोष्टी ठरवत आहेत.

वैज्ञानिक आधारावर स्थापित समितीने हा प्राधान्यक्रम निश्चित केला आहे. लस जनतेपर्यंत कशी पोहोचवायची यासंदर्भात सरकारने एका समितीची स्थापना केली आहे.

नीती आयोगाचे सदस्य व्ही. के. पॉल या समितीचे अध्यक्ष आहेत. देशातल्या प्रत्येक राज्यातल्या, प्रत्येक गावापर्यंत लस पोहोचवण्यासाठीच्या योजनेसंदर्भात तीन महिने आधीच काम सुरू झालं आहे.

पहिल्या टप्प्यात आरोग्य क्षेत्रातील ज्या लोकांना लस देण्यात येईल त्याची यादी केंद्र आणि राज्य सरकारांनी मिळून ऑक्टोबर महिन्याच्या अखेरीपर्यंत तयार केली आहे.

हे वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)


...येण्यास उशिरा होणं, रक्तस्राव होण्याचा पॅटर्न बदलणं, खूप जास्त रक्तस्राव होणं अशा तक्रारी आढळून आल्या आहेत."

मासिक पाळी

तज्ज्ञांच्या मते, कोरोनासंसर्गातून मुक्त झालेल्या रुग्णांमध्ये इतर वैद्यकीय समस्या दिसून येतात. त्यामुळे पाळीत बदल कोव्हिडमुळे झाला का? याबाबत ठोस सांगता येणार नाही.

याबाबत बीबीसीशी बोलताना सर जे.जे रुग्णालयाच्या स्त्रीरोग विभागाचे माजी प्रमुख डॉ. अशोक आनंद सांगतात, "कोव्हिडनंतर महिलांच्या अंडाशयाला सूज येण्याच्या माहितीची कागदोपत्री नोंद आहे. या केसेस नोंदवण्यात आल्या आहेत.... उर्वरित लेख लिहा:

स्वतःची काळजी घ्यायला हवी.

कोव्हिड-19 संसर्गानंतर शरीराची झालेली झीज हळूहळू भरून येत असते. "त्यामुळे मासिक पाळीचं चक्र हळूहळू पूर्वपदावर येईल," असं डॉ. कुमटा सांगतात.

लॉकडाऊनमध्ये महिलांना पाळीचा त्रास झाला का?

डॉ. मंजिरी पुढे सांगतात, "लॉकडाऊनच्या काळात पीसीओडी (पॉलिसिस्टिक ओव्हेरिअन डिसीज) असलेल्या महिलांनी व्यायाम केला नाही. वर्क फ्रॉम होम असल्याने खाण्या-पिण्याच्या वेळा बदलल्या. जंकफूड खाणं जास्त झालं. त्यामुळे वजन वाढल्याचा त्रास झाला. यामुळे महिलांना मासिक पाळीचे त्रास सुरू झाले होते."

हे वाचलंत का?

(बीबीसी न्यूज मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी आम्हाला YouTube, Facebook, Instagram आणि  Twitter वर नक्की फॉलो करा.

बीबीसी न्यूज मराठीच्या सगळ्या बातम्या तुम्ही Jio TV app वर पाहू शकता.

'सोपी गोष्ट' आणि '3 गोष्टी' हे मराठीतले बातम्यांचे पहिले पॉडकास्ट्स तुम्ही Gaana, Spotify, JioSaavn आणि Apple Podcasts इथे ऐकू शकता.)


...येतच नाही.

फॉरेंसिक सायकिअॅट्रिस्ट (न्यायवैद्यक मानसोपचारतज्ज्ञ) आणि मॉस्कोमधल्या सर्बस्की इन्स्टिट्यूट ऑफ सायकिअॅट्रीमध्ये संशोधक असलेल्या डॉ. मार्गारिटा कॅचेव्हा सांगतात, "प्रत्येक महिन्यात आमच्या महिला वार्डातल्या 20 पैकी 3 किंवा 4 बेडवर आपल्याच मुलाचा खून केलेल्या माता येतात."

बीबीसी रशियाच्या पत्रकारांनी अशा जवळपास 30 महिलांची प्रकरणं तपासली. सर्व वेगवेगळी होती. कुणी अकाउंटंट होती तर कुणी शिक्षिका, कुणी नोकरी नसलेली स्त्री होती तर कुणी सामाजिक कार्यकर्ती, कुणी हॉटेलमध्ये वेटर होती तर कुणी... उर्वरित लेख लिहा:

लन्स आल्यावर अॅनाने डॉक्टरांना सांगितलं, "बघा, मला वाटतं मी माझ्या बाळाला ठार केलं आहे."

डॉक्टरांनी कसाबसा बाळाचा जीव वाचवला आणि अॅनाला हॉस्पिटलमध्ये दाखल करण्यात आलं.

त्यांना जुनाट स्क्रिझोफेनिया हा मानसिक आजार असल्याचं निदान झालं.

डॉक्टर कॅचेव्हा सांगतात, "एक गोष्ट लक्षात घेतली पाहिजे, की स्क्रिझोफेनिया म्हणजे वेड लागणे नव्हे. मानसिक आरोग्य बिघडल्यामुळे जी स्त्री स्वतःच्याच बाळाला ठार करते ती कदाचित अगदी सामान्य आयुष्य जगत आलेली असेल."

"अरे देवा! डॉक्टर, मी हे काय केलं? आता मी कशी जगू?"

21 वर्षांच्या अरिनाने आपल्या तान्ह्या बाळासोबत इमारतीच्या नवव्या मजल्यावरून उडी घेतली.

बाळाचा जन्म झाला त्यावेळी तिचे पती लष्करी सेवेत होते.

ती जवळपास वर्षभरापासून आई-वडिलांबरोबर राहत होती. आपल्या बाळासोबत आत्महत्या करण्याचा प्रयत्न करण्याच्या आदल्या दिवशी तिने पोलिसांना फोन करून आपला नवरा आपल्याला ठार करण्यासाठी चाकूला धार करत असल्याचं सांगितलं होतं.

आई आणि बाळ दोघेही चमत्कारिकरीत्या बचावले. अरिनाला हॉस्पिटलमध्ये दाखल करण्यात आलं आणि त्यानंतर तिला पोलिसांच्या स्वाधीन करण्यात आलं.

मानसोपचारतज्ज्ञांनी तिला स्क्रिझोफेनिया असल्याचं निदान केलं.

स्क्रिझोफेनिया झालेल्या माता आणि नैराश्य आलेल्या माता दोघेही बाळाला ठार करण्यामागे सारखीचं कारणं सांगतात.

उदाहरणार्थ- "हे त्याच्यासाठी योग्यच होतं. मी अतिशय वाईट आई आहे."

"हे जग खूपच वाईट आहे. इथे न राहणंच बाळासाठी योग्य आहे."

डॉ. कॅचेव्हा सांगतात, "गुन्हा केल्यानंतर त्यांना कधीच चैन पडत नाही आणि अशा माता पहिल्या, दुसऱ्या किंवा तिसऱ्या प्रयत्नात स्वतःला ठार करतात."

अशा परिस्थितीत हस्तक्षेप करण्यात घरातली एखादी व्यक्ती यशस्वी झाली, तर या स्त्रियांना त्यांच्या संस्थेत आणलं जात असल्याचं डॉ. कॅचेव्हा सांगतात.

एकदा उपचार सुरू झाले, की पूर्णपणे बरं होण्यासाठी सहा महिन्यांचा काळ पुरेसा ठरतो.

अमेरिकेप्रमाणे रशियातही अशा मातांना काय शिक्षा करावी, याचा निर्णय कोर्ट घेतं.

मानसोपचारतज्ज्ञांनी आई विक्षिप्त नसल्याचा शेरा दिला तर अशा मातांना कोर्ट कठोर शिक्षाही सुनावू शकतं. अशा बहुतांश स्त्रियांसोबत लहान वयात गैरवर्तन करण्यात आलेलं असतं.

रशियाच्या फॉरेंसिक सायकिअॅट्रिस्टनी केलेल्या एका संशोधनात आढळलं, की आपल्याच तान्ह्या बाळांचा खून करणाऱ्या 80% स्त्रियांचं बालपण गरिबीत गेलेलं असतं...


...योग-व्यवसायातून 160 बिलिअन डॉलर्स एवढी रक्कम गंगाजळीत यावी असा त्यांचा मानस आहे. त्यानंतर दहा वर्षांत म्हणजे 2030पर्यंत 1 ट्रिलिअन रियाल्स व्हावा असं त्यांना वाटतं.

मोहम्मद यांना 3 ट्रिलिअन डॉलर्स एवढा प्रचंड जागतिक सार्वभौम निधी तयार करायचा आहे. सौदी अरामको या तेल उत्पादक कंपनीचं अंशत: खासगीकरण करून हा निधी उभारण्याचा त्यांचा मनसुबा आहे.

या योजनेअंतर्गत शैक्षणिक अभ्यासक्रमांचं स्वरूपही बदलण्यात येणार आहे. कामाच्या ठिकाणी महिलांचं प्रमाण वाढावं तसंच रोजगार निर्माण व्हावा यासाठी मनोरंजन क्षेत... उर्वरित लेख लिहा:

साम्राज्याच्या सुरक्षेविरोधात काम करणाऱ्या एका गटाला लक्ष्य करण्यात आलं.

त्याच महिन्यात राजे सलमान यांनी सौदीत महिलांना ड्रायव्हिंग करण्यास असलेली बंदी रद्द केली. या निर्णयाचं श्रेय मोहम्मद बिन सलमान यांना देण्यात आलं. या निर्णयाला पारंपरिक विचारसरणीच्या लोकांनी कडाडून विरोध केला होता.

मवाळ इस्लाम अर्थात मर्यादित प्रमाणात इस्लामच्या नीतीनियमांची अंमलबजावणी हे सौदी साम्राज्याच्या आधुनिकीकरणात महत्त्वाचा मुद्दा असल्याचं राजेंनी ऑक्टोबर महिन्यात म्हटलं होतं. त्यावेळी त्यांनी निओम नावाच्या बिझनेस सिटीमध्ये 500 बिलिअन डॉलर्सची गुंतवणूक करण्याचा निर्णय जाहीर केला.

भ्रष्टाचारप्रकरणी अनेकांवर कारवाई करण्यात आली.

पुढच्याच महिन्यांत राजेंनी सर्वसमावेशक भ्रष्टाचारविरोधी मोहीम राबवली. या निर्णयासह साम्राज्याची सगळी सूत्रं त्यांच्या ताब्यात येण्याचा मार्ग मोकळा झाला.

प्रिन्स अल्वालीद बिन तलाल आणि प्रिन्स मितेब बिन अब्दुल्ला, दिवंगत राजांचे पुत्र आणि आणि नॅशनल गार्डचे प्रमुख यांच्यासह 381 जणांना ताब्यात घेण्या आलं.

400 बिलिअन रियाल्स म्हणजेच 107 बिलिअन डॉलर्स एवढ्या प्रचंड रकमेच्या वाटाघाटी झाल्याचं अटॉनी जनरल यांनी जानेवारी 2018मध्ये घोषित केलं. ज्यांनी आपला गुन्हा कबूल केला आहे तसंच मालमत्ता, पैसे, सुरक्षाव्यवस्था आणि अन्य गोष्टी सरकारला सादर केल्या आहेत त्यांना सूट देण्यात आली असं जानेवारी 2018मध्ये अटॉर्नी जनरल यांनी घोषित केलं. ऑक्टोबरपर्यंत आठजण कोठडीत आहेत.

भ्रष्टाचाराचा विळखा दूर करण्यासाठी ही मोहीम राबवणं आवश्यक असल्याचं मोहम्मद बिन सलमान यांनी सांगितलं. मात्र यामुळे सौदीत गुंतवणूक करण्यास उत्सुक विदेशी गुंतवणूकदार नाराज झाले असण्याची शक्यता आहे. 2017 मध्ये थेट परकीय गुंतवणुकीची टक्केवारी 14 वर्षात नीचांकी ठरली आहे.

सौदी अरेबियाने कॅनडाबरोबरचे व्यापारी संबंध स्थगित केले. सौदीने नागरी हक्क आणि महिला हक्क चळवळ कार्यकर्त्याला ताब्यात घेतलं होतं. या कार्यकर्त्याची सुटका व्हावी अशी मागणी कॅनडाने केली होती.

सौदी प्रशासनाने महिलांच्या ड्रायव्हिंगवरील बंदी हटवण्यापूर्वी अनेक कार्यकर्त्यांना ताब्यात घेतलं. त्यांच्यावर विदेशी पक्षांशी संपर्क असल्याचा आरोप आहे.

या कार्यकर्त्यांना ताब्यात घेण्याचं मोहम्मद बिन सलमान यांनी ब्लूमबर्ग वाहिनीला दिलेल्या मुलाखतीत समर्थन केलं होतं. राष्ट्रीय सुरक्षिततेच्या...


...र :  हो. 20 राज्यांत माझ्या 40 सभा झाल्या. त्याला नागरिकांचा चांगला प्रतिसाद होता. खास करून शेतकरी त्यांचे प्रश्न घेऊन येत होते. त्यांच्या प्रश्नांना आवाज द्यावा, असं त्यांना वाटतं होतं. या दौऱ्यांमध्ये अनेक संस्था, नागरिकांचे गट या आंदोलनात सहभागी झाले. जनतेची ही ताकद तुम्हाला रामलीला मैदानावरच्या आंदोलनातही बघायला मिळेल.

अण्णा हजारेंनी गेल्या काही दिवसांत 20 राज्यांचा दौरा केला.

प्रश्न : सरकार कोणतंही असो, तुमच्या आंदोलनाचा विरोधक राजकीय फायदा उठवतात, अशी टीका होते. यावेळी काँग्रेससारख्या... उर्वरित लेख लिहा:

ा राज्यात जगायची माझी इच्छा नाही. आम्ही म्हणतोय, शेतकऱ्यांच्या हितासाठी स्वतंत्र कृषीमूल्य आयोग नेमा, त्याला स्वायत्तता देऊन त्यावर अनुभवी शेतकऱ्यांची नेमणूक करा. शेतीमालावरचं सरकारचं नियंत्रणही हटलं पाहिजे.

प्रश्न :  तुम्ही आंदोलनाचा निर्णय घेतल्यानंतर मुख्यमंत्री देवेंद्र फडणवीस, राष्ट्रवादी काँग्रेसचे नेते शरद पवार, शिवसेना नेते उद्धव ठाकरे यापैकी कुणीही तुमच्याशी संपर्क साधला का ?

उत्तर :  नाही. कोणत्याही नेत्याने माझ्याशी संपर्क साधलेला नाही.

प्रश्न : तुमच्या आंदोलनांनतरही भ्रष्टाचाराचे आरोप असलेल्या अजित पवारांसारख्या नेत्यांची चौकशी का झाली नाही ? असं आमचे वाचक विचारतायत.

उत्तर :  हे सगळे प्रश्न तुम्ही मला का विचारता ? असे प्रश्न नेत्यांना विचारायला हवेत. कोणताही मुद्दा असो, जे काही करायचं ते अण्णा हजारेंनी, हे आमचं काम नाही. असं का ?  तुम्हीही रस्त्यावर उतरलं पाहिजे, सरकारला प्रश्न विचारले पाहिजेत. तेव्हा कुठे सरकारला जाग येईल.

प्रश्न : अण्णा... तुम्ही आता 80 वर्षांचे आहात आणि याही वयात तुमचा उपोषण करण्याचा निर्धार आहे. तुम्ही निराश झाला नाहीत ?

उत्तर :  माझं तर ठरलं आहे. जे येतील त्यांच्यासहित आणि जे येणार नाहीत त्यांच्याशिवाय मी उपोषण आणि आंदोलन करणार आहे.  ही लढाई आता 'आर या पार' आहे. माझ्या देशासाठी मला मरण आलं तरी चालेल. मी नेहमी म्हणतो, हार्ट अटॅकने मरण येण्यापेक्षा देशाची सेवा करताकरता मरण आलेलं अधिक चांगलं.

प्रश्न : पण तुमचं उपोषण हे राजधानीतलं नाट्य होतं, इव्हेंट होतो, अशी टीका होते.

उत्तर :  मी टीकेला घाबरत नाही. आणि ज्या झाडाला फळं लागतात त्याच झाडाला लोक दगड मारतात, हे मी नेहमीच म्हणत आलो आहे.

प्रश्न : मागच्या वेळेसारखं याहीवेळी तुम्हाला माध्यमांचा प्रतिसाद मिळेल, असं वाटतं का ?

उत्तर :  खरं आहे. मागच्या वेळी माध्यमांनी आमचं आंदोलन उचलून धरलं पण आता मी बघतोय, सगळी माध्यमं माझ्या मोठमोठ्या मुलाखती घेतात पण जेवढी बातमी यायला हवी तेवढी दिसत नाही. म्हणूनच माझा भर आता सोशल मीडियावर आहे. मी फकीर माणूस आहे, माझ्याकडे खर्च करायला पैसे नाहीत. पण सोशल मीडियातून आम्ही प्रत्येकापर्यंत पोहोचण्याचा प्रयत्न करतो आहोत. या माध्यमामध्ये खूप ताकद आहे, असं मला वाटतं.

संपूर्ण मुलाखत इथे पाहता येईल.

हे वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम, ...


...र अत्यंत कडक शब्दांमध्ये टीका करतात. पंचगव्य प्राशन करणं हा अत्यंत किळसवाणा प्रकार असल्याचं ते सांगतात.

हा प्रकार हिंदूकरणाच्या संस्कारात असता कामा नये, असं ते बजावतात. शेण खाणं ही शिवी आहे, संस्कृती नाही असं सावरकरांनी लिहून ठेवलं आहे. रत्नागिरी हिंदू सभेच्या शुद्धिसंस्कारात पंचगव्य बंद केल्याची आठवणही ते करुन देतात.

गायीला देवता मानणं, गोभक्ती करणं हे भाबडेपणा म्हणून सोडून देता येईल पण एखादा पढतमूर्ख त्याचं वैज्ञानिक बुद्धीवादाने समर्थन करत असेल तरे अक्षम्य आहे असं त्यांचं मत होते.

'विज्ञ... उर्वरित लेख लिहा:

पुरुषांना 90 टक्के काहींना 99 टक्के स्वीकारलेलं असतं. समाजानं त्यांना पूर्णपणे स्वीकारण्य़ासाठी समाजाला शिक्षित करण्याची गरज आहे. राजकीय पक्षांनी हे काम केलं पाहिजे. भाजपा आपल्या परीनं प्रयत्न करत आहेत.

हेही वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)


...र असता. एकदा त्या श्रेणीतून बाहेर पडलात की कुणाच्या दयेवर नाही तर स्वतःच्या क्षमतेवर पुढे जाता."

बांगलादेशचा हा विकास दर केवळ कायम राहणार नाही तर त्यात वाढच होईल, अशी आशा हसीना यांनी व्यक्त केली आहे. एशियन निक्केई रिव्हूला दिलेल्या मुलाखतीत शेख हसीना यांनी म्हटलं आहे, "येत्या पाच वर्षांत विकासदर 9% राहील आणि 2021 साली 10 टक्क्यांवर जाईल, अशी आशा मला आहे. मी नेहमीच जास्त विकासदराचा अंदाज बांधत असते."

अनेक आघाड्यांवर बांगलादेशची कामगिरी सरकारी उद्दिष्टांच्या पुढे गेली आहे. बांगलादेशचा भर उत्पादन... उर्वरित लेख लिहा:

थशास्त्रज्ञ फैसल अहमद ही मोठी लोकसंख्या आपल्या राष्ट्राच्या विकासासाठी फायद्याची असल्याचे मानतात. मोठ्या लोकसंख्येमुळे सामाजिक आणि आर्थिक संकल्पनांच्या प्रत्यक्ष अंलबजावणीसाठी मदत मिळेल, असं फैसल एका मुलाखतीत म्हणाले होते.

बांगलादेशात आर्थिक आघाडीवर सर्वकाही आलबेल असण्याचा अर्थ इथे काहीच समस्या नाहीत, असा होत नाही. बांगलादेशात दोन प्रमुख पक्षांमध्ये कडवी झुंज आहे. बांगलादेशातील राजकारणात दोन महिला शेख हसीना आणि माजी पंतप्रधान खालिदा झिया यांचा दबदबा आहे.

बांगलादेश हा पूर्व पाकिस्तान होता त्या काळात दोन्ही महिलांच्या कुटुंबीयांनी बांगलादेशच्या स्वातंत्र्यात महत्त्वाची भूमिका बजावली होती. गेल्या तीन दशकात या दोन्ही महिला सत्तेत येत-जात आहेत. दोघी तुरुंगातही गेल्या आहेत.

खालिदा झिया भ्रष्टाचाराच्या आरोपाखाली तुरुंगात आहेत आणि तिथूनच त्या त्यांचा बांगलादेश नॅशनलिस्ट पक्ष चालवत आहेत. आपल्याला खोट्या गुन्ह्यात गोवून मुद्दाम तुरुंगात डांबल्याचा झिया यांचा आरोप आहे.

शेख हसीना 1981 पासून सत्ताधारी अवामी लीग या पक्षाचं नेतृत्व करत आहेत. हा पक्ष त्यांचे वडील शेख मुजिबुर रेहमान यांनी स्थापन केला होता. रेहमान बांगलादेशचे पहिले राष्ट्रपती होते. 1975 साली लष्कराने रेहमान आणि त्यांच्या कुटुंबातील अनेकांची हत्या केली होती.

भूतकाळातील निवडणुकांमध्ये या पक्षाला प्रचंड बहुमत मिळालं आहे. मात्र अवामी लीग सत्ता मिळवण्यासाठी निवडणुकीत गैरप्रकार आणि दंडुकेशाहीचा वापर करत असल्याचा विरोधक आणि मानवाधिकार संघटनांचा आरोप आहे.

अवामी लीग गेल्या दहा वर्षांपासून सत्तेवर आहे. सत्ताधारी पक्षाच्या विजयाने विकासाला आणखी गती मिळेल, असं काहींचं मत आहे.

बांगलादेशाच्या यशात रेडिमेड कापड उद्योगाची सर्वांत मोठी भूमिका मानली जाते. कापड उद्योग सर्वांत जास्त रोजगार देणारं क्षेत्र आहे. कापड उद्योगामुळे बांगलादेशात 40.5 लाख लोकांना रोजगार मिळाला आहे.

2018 साली बांगलादेशच्या एकूण निर्यातीत रेडिमेड कापडाचा वाटा 80% होता. 2013 साली आलेली राणा प्लासा आपत्ती बांगलादेशच्या कापड उद्योगासाठी एक मोठा धक्का होती.

कापड कारखान्याची ही बहुमजली इमारत कोसळली आणि त्यात 1,130 लोकांचा बळी गेला होता. यानंतर कापड उद्योगातील आंतरराष्ट्रीय ब्रँड कंपन्यांना अनेक सुधारणा कराव्या लागल्या.

कारखान्यांमध्ये सुधारणा करण्यात आल्या आणि त्यात काम करणाऱ्या कामगारांच्या...


...र आणि बलात्कार केलेल्या घटनांची संख्या नंतर वाढतच गेली. सलमा हाएक, मिरा सॉरविनो, ग्वेन्थ पॅल्ट्रो, अँजेलिना जोली, कॅरा डिलीविन, लुपिता निआँगो या आघाडीच्या अभिनेत्रींनीही पुढे येऊन मौन तोडलं.

तीन दिवसांनंतर, वाईनस्टाईन यांना त्यांच्याच वाईनस्टाईन कंपनीनं संचालक म्हणून काढून टाकलं.

वाईनस्टाईन यांचं या आरोपांमुळे खच्चीकरण झाल्यानंतर हॉलीवूडमधल्या अनेक दिग्गजांविरोधात, राजकीय नेत्यांविरोधात, मोठ्या कंपन्यांच्या संचालकांविरोधात महिलांनी आवाज उठवण्यास सुरुवात केली.

या लोकांनी त्यांच्या पदाचा गैर... उर्वरित लेख लिहा:

नैतिक संबंध तोडावे, असं आवाहनही केलं होतं.

अमेरिकनं विशेषतः उत्तर कोरियाला तेल पुरवठा करणाऱ्या चीनला हे आवाहन केलं होतं.

4. डेसपासिटो : सर्वाधिक शोधलं गेलेलं गाणं

जानेवारी 2017 मध्ये डेसपासिटो हे गाणं प्रदर्शित झालं. त्यानंतर तीन महिन्यांनी गायक जस्टिन बिबर या गाण्याचं रिमिक्स करण्याच्या प्रक्रियेत आला आणि त्यानं वापरलेल्या पॉप ट्यूननं हे गाणं लोकप्रिय झालं.

बिबरच्या यातल्या सहभागाचं कौतुक झालं तसंच समीक्षाही झाली. मात्र या स्पॅनिश गाण्याच्या लोकप्रियतेत त्यामुळे काही फरक पडला नाही.

लुईस फाँसी आणि डॅडा यांकी यांनी 2017 मधलं हे गाजलेलं गाणं गायलं.

युट्यूबवर या गाण्याचा व्हीडिओ 4.5 अब्ज लोकांनी पाहिला आहे. तसंच विवोच्या म्युझिक व्हीडिओ विभागातला हा सर्वाधिक पाहिलेला व्हीडिओ ठरला.

Billboard.com या वेबसाईटनं या गाण्यांचे शब्दही सगळ्यांत लोकप्रिय ठरल्याचं जाहीर केलं. या गाण्याला मानाच्या ग्रॅमी पुरस्कारांसाठीचं नामांकन मिळालं आहे.

5. बिटकॉईन : सर्वाधिक शोधला गेलेला दुसऱ्या क्रमांकाचा जागतिक शब्द

या डिसेंबरमध्ये बिटकॅाईन या ऑनलाईन आंतरराष्ट्रीय चलनाची किंमत 1000 डॉलरवरून 19,000 डॉलरच्या घरात गेली होती. ही किंमत सध्या घसरत असली तरी जागतिक अर्थव्यवस्थेत बिटकॉईन, हा सर्वाधिक चर्चेचा विषय ठरला.

या डिसेंबरमध्ये बिटकॅाईन या ऑनलाईन आंतरराष्ट्रीय चलनाची किंमत 1000 डॉलरवरून 19,000 डॉलरच्या घरात गेली होती.

बिटकॉईनचं आकर्षण वाढल्यानं अनेकांनी त्याची खरेदी करण्यास सुरुवात केली. भारतात एका जोडप्यानं लग्नासाठी आहेरात बिटकॅाईन देण्यात यावेत अशी विनंती केली होती.

बिटकॉईन हे इंटरनेटवरचं चलन असून ते आभासी स्वरुपात उपलब्ध असतं. कोणतीही बँक आणि सरकारी यंत्रणेकडून हे चलन अधिकृतरित्या स्वीकारलं जात नाही.

6. स्ट्रेंजर थिंग्स : सगळ्यांत जास्त शोधला गेलेला टीव्ही शो

या टीव्ही कार्यक्रमानं इंटरनेटकरांना अक्षरशः वेड लावलं होतं. नेटफ्लिक्सवर प्रदर्शित झाल्याच्या 24 तासांतच हा कार्यक्रम सर्वाधिक पाहिला गेला.

1980च्या काळावर ही टीव्ही मालिका आधारलेली आहे. एका शांत नगरात चौघा लहान मुलांचा एक ग्रूप असतो. अचानक त्यांचातला एक मुलगा हरवतो. आणि त्यापाठोपाठ त्या नगरातले काही लोकही गायब होतात.

मग त्यांना इलेव्हन नावाची एक लहान रहस्यमय मुलगी भेटते, जिच्याकडे काही चमत्कारीक शक्ती असतात. आणि हे सर्व मिळून त्या बेपत्ता मुलाला शोधून...


...र आपल्या ताकदीवर सरकार बनवेल'

संजय राऊत यांनी माध्यमांशी बोलताना भाजपविरोधात प्रखर टीका करण्याबरोबरच शिवसेनेचं मुखपत्र 'सामना'मधूनही भाजपविरोधात थेट भाष्य करायला सुरुवात केली. संजय राऊत यांनी राष्ट्रवादी काँग्रेसचे अध्यक्ष शरद पवार यांचीही भेट घेतली.

शुक्रवारी सामनामध्ये प्रसिद्ध झालेल्या बातमीत राऊत यांचं वक्तव्य प्रसिद्ध झालं आहे. त्यात ते म्हणाले, "जर उद्धव ठाकरे यांनी सांगितलं असेल की राज्याचा मुख्यमंत्री शिवसेनेचाच असेल. आम्ही कुणाला भेटलो, यामध्ये तुम्ही जाऊ नका. शिवसेनेनं ठरवलं तर दोन ... उर्वरित लेख लिहा:

ल्याच दिवशी 15 अपक्ष आमदार आपल्या संपर्कात असल्याचं मुख्यमंत्री देवेंद्र फडणवीस यांनी सांगितलं होतं. वरपांगी हे वक्तव्य विरोधकांसाठी असलं तरी हा इशारा शिवसेनेसाठीही होता, असं मत जाणकारांनी व्यक्त केलं होतं.

निवडणुकीनंतर भाजप आणि शिवसेनेनं एकमेकांमध्ये युती आणि सरकार स्थापनेच्या चर्चेला वेळ देण्याऐवजी अपक्षांचा पाठिंबा मिळविण्याची धडपड केल्याचं दिसून येतं. शिवसेनेनंही एकेक अपक्षाच्या मनगटावर 'शिवबंधन' बांधत आपली संख्या वाढत असल्याचं भाजपाला दाखवलं आहे.

निकाल जाहीर होताच नेवासा मतदारसंघाचे आमदार शंकरराव गडाख, साक्रीच्या आमदार मंजुळा गावित, भंडाऱ्याचे नरेंद्र भोंडेकर, रामटेकचे आशिष जयस्वाल, मुक्ताईनगरचे चंद्रकांत पाटील, अचलपूरचे बच्चू कडू, मेळघाटचे राजकुमार पटेल यांनी शिवसेनेला पाठिंबा दिला आहे.

'शिवसेनेला जास्त मंत्रिपदं हवी असावीत'

शिवसेनेला आताच्या सरकारमध्ये जास्त मंत्रिपदं हवी असावीत, असं मत 'मिडडे'चे सिटी एडिटर संजीव शिवडेकर यांनी व्यक्त केलं आहे. बीबीसी मराठीशी बोलताना ते म्हणाले, "भारतीय जनता पार्टी शिवसेनेला सार्वजनिक बांधकाम मंत्रालय, उद्योग, ऊर्जा अशी खाती देऊ करेल. परंतु शिवसेनेला आता अर्थ, गृहसारखी खाती हवी असावीत. 1995 साली युतीच्या सरकारमध्ये ही खाती भाजपाला मिळाली होती. अर्थात कोणतं खातं मिळतं, यापेक्षा यावेळेस सेनेचा भर किती खाती मिळतील, यावर असावा. भाजपनं सेनेला 13 खाती देऊ केली, अशा बातम्या आल्या होत्या. पण सेना तो आकडा 18 ते 20 पर्यंत खेचण्याचा प्रयत्न करेल."

मात्र युतीचा तिढा न सुटल्यास काय, असं विचारल्यावर शिवडेकर सांगतात की शिवसेना राष्ट्रवादी काँग्रेस आणि काँग्रेसबरोबर कधीच जाणार नाही असं सांगता येणार नाही कारण राजकारणात अस्पृश्य कोणीच नसतं. "मुरली देवरा यांना महापौरपदी बसवताना शिवसेनेने काँग्रेसला पाठिंबा दिला होता. सुप्रिया सुळे यांच्या पहिल्या निवडणुकीतही सेनेने उमेदवार दिला नव्हता. त्यामुळे अस्पृश्य असं कुणीच नसतं. शिवसेना बार्गेनिंग पॉवर वाढवण्यासाठी हे करत असावी."

शिवसेना कितपत ताणणार?

आताची परिस्थिती शिवसेना किती ताणणार, असं विचारलं असता शिवसेना फार टोकाला जाणार नाही, असं मत शिवडेकर यांनी व्यक्त केलं. ते म्हणतात, "अल्पमतातल्या सरकारसमोरील अडथळे कर्नाटकातील उदाहरणामुळे शिवसेनेला माहिती आहेत. शिवसेनेकडे प्रशासनाचा जास्त अनुभव असणारे नेते नाहीत. तसेच पदांच्या वाटपावरून...


...र आला आहे. 1989 मध्ये काश्मीर खोऱ्यात भारताविरुद्ध सशस्त्र बंडाळी करण्यात आली होती, तेव्हापासून तिथलं वातावरण तणावपूर्ण आहे.

या घटनेमुळे जम्मूत निदर्शनं करण्यात येत आहेत. आरोपपत्र दाखल करण्यासाठी न्यायालयात प्रवेश करणाऱ्या पोलिसांना अडवण्याचा वकिलांनी प्रयत्न केला. तसंच आरोपींच्या समर्थनार्थ निघालेल्या निदर्शनात भारतीय जनता पक्षाचे दोन मंत्रीही सहभागी होते.

जम्मू-काश्मीरमध्ये भाजप आणि पीपल्स डेमोक्रॅटिक पक्ष यांची आघाडी सत्तेवर आहे.

जम्मूत राहणाऱ्या गुज्जर समुदायाच्या मनात दहशत निर्माण करण्... उर्वरित लेख लिहा:

ालेल्या एका अपघातात त्यांच्या दोन मुलींचा मृत्यू झाला होता. पत्नीच्या आग्रहाखातर त्यांनी नंतर भावाच्या मुलीला म्हणजेच आसिफाला दत्तक घेतलं होतं.

"आसिफा म्हणजे बोलकी चिमणी होती, जी हरणासारखी धावायची," आसिफाची आई सांगते.  ज्यावेळेस ते कुठे बाहेरगावी असायचे तेव्हा ती त्यांच्या कळपाची राखण करायची.

"तिच्या या गुणांमुळे ती आम्हा सर्वांची लाडकी होती. आमच्या जगाचं केंद्रस्थान होती," असं आसिफाची आई सांगते.

हे वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)


...र एक आनंदाच वेगळं वातावरण अनुभवतोय.

प्र. तुमच्या पत्नीची तब्येत आता कशी आहे? त्यासुध्दा पॉझिटिव्ह होत्या तुम्ही म्हणालात?

उत्तर:ती आता बरी आहे.. ती asymptotic होती. पण ती आता बरी आहे. आम्ही दोघांनी हे स्वत:वर ओढवून घेतलं. सगळ्याच  राजकीय कुटुंबांची टिंगलटवाळी केली जाते. पण मी हॉस्पिटलमध्ये होतो, माझी पत्नी देखील पॉझिटिव्ह होती. घरी मोठं कोणी नव्हतं. सगळी जबाबदारी मुलीवर येऊन पडली.

या परिस्थितीत राजकीय कुटुंबाला जे भोगावं लागतं ते माझ्या कुटुंबाने भोगलं. तमाम महाराष्ट्राला मी एक प्रश्न विचा... उर्वरित लेख लिहा:

डे बघण्याचा दृष्टीकोन बदलला आहे?

लोकांना या आजाराबद्दल खूप घाबरवून ठेवलय. लोकांना खर्या अर्थाने आधाराची गरज आहे. बिल्डींग सील करा, त्याच्या घराच्यांना अ‍ॅम्ब्युलन्समध्ये टाका घेऊन जा... हे खूप विचित्र आहे. हे बदललं पाहीजे असं वाटतय. WHO नुसार हे या व्हायरस बरोबर जगावं लागेल वगैरे हे मला मान्य नाही. हा फ्लूसारखा एक दिवस निघून जाईल.

प्र. तुम्ही वारंवार सांगताय आता घराचा चार्ज मुलीने घेतलाय. भविष्यात ती तुमच्याबरोबर राजकारणातही काम करताना दिसेल?

उत्तर:माहिती नाही पण जर तिला रस असेल आणि तिचा राजकारणाकडे कल वळला तर आश्चर्य वाटायला नको शेवटी रक्तात आहे ते...

प्र. महाराष्ट्रामध्ये 30 हजार कोव्हीड रूग्णांचा आकडा पार केलाय. या आजारातून तुम्ही गेलाय तुम्ही या रुग्णांना काय सांगाल?

खूप सोप्या पद्धतीने आपण ही लढाई जिंकू शकतो. थोडी शिस्त लावण्याची गरज आहे. Asymptomatic रूग्णांची संख्या ही जास्त आहे. काही लोकं छोट्या मोठ्या औषधांनी बरे होतायेत. 20% लोकं या आजाराशी गंभीरतेने झुंज देतायेत. त्यामुळे घाबरण्याचं कारणं नाही. फक्त शिस्त पाळा.

हेही वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)


...र करण्याचा प्रयत्न केला होता. घटनेच्या दिवशी काय झालं याबद्दल सांगताना ती म्हणते, "दोन लोकांनी माझ्यावर बलात्कार केला. बाकीचे माझ्या आईचा आवाज ऐकून पळून गेले."

या दिवशी काय घडलं ते आठवताना पीडितेची आई सांगते की, "मी गवत कापत होते. मुलीला म्हटलं तू गवताचा भारा बांध. पण ती मला दिसली नाही. मी तिला तासभर शोधत फिरले. मला वाटलं ती घरी तर गेली नाही. मी तीन-तीनदा शेतात शोधलं. नंतर मला ती एका ठिकाणी पडलेली दिसली. ती बेशुद्ध होती आणि तिचे अंगावर कपडे नव्हते. तिच्या पाठीचा कणा मोडला होता, जीभ कापली होती, ... उर्वरित लेख लिहा:

ी गर्दी

"यानंतर 22 तारखेला पीडितेने आपल्यावर चार लोकांनी सामूहिक बलात्कार केल्याचं सांगितलं. जेव्हा तिला विचारलं की तिने आधी फक्त दोन लोकांचंच नाव का घेतलं तेव्हा ती म्हणाली की तिला आधी शुद्ध नव्हती. पीडितेच्या या जबाबानंतर रिपोर्टमध्ये सामूहिक बलात्काराची कलमं जोडली गेली. आरोपींच्या अटकेसाठी विशेष टीम्स बनवल्या गेल्या. शक्य तितक्या लवकर इतर तीन आरोपींना अटक केली," वीर सांगतात.

पीडितेने हॉस्पिटलमध्ये दिलेल्या आपल्या जबाबात सामूहिक बलात्काराचा उल्लेख केला आहे. पण मेडिकल रिपोर्टमधून ही घटना घडल्याचं स्पष्ट होतंय का? यावर विक्रांत वीर म्हणतात, " मेडिकल रिपोर्ट एक महत्त्वाचा पुरावा आहे. आता जे रिपोर्ट आम्हाला मिळालेत त्यातून सेक्शुअल असॉल्ट म्हणजेच लैंगिक अत्याचारांची पुष्टी झालेली नाही. डॉक्टर अजून फॉरेन्सिक रिपोर्टची वाट पाहात आहेत. त्यानंतर ते आपलं स्पष्टीकरण देतील. पीडितेच्या गुप्तांगांवर कोणत्याही प्रकारच्या जखमा असल्याचा उल्लेख नाहीये. हा मेडिकल रिपोर्ट आमच्या केस डायरीचा एक भाग असेल."

रात्रीच केले अंत्यसंस्कार

पोलिसांनी 29 सप्टेंबरला रात्री उशिरा पीडितेचे अंत्यसंस्कार केले. नातेवाईकांचा आरोप आहे की त्यांना घरात कोंडून जबरदस्ती अंत्यसंस्कार केले गेले आहेत. मात्र पोलिसांचं असं म्हणणं आहे की हे अंत्यसंस्कार नातेवाईकांच्या उपस्थितीतच केले आहेत.

पीडितेच्या भावाने बीबीसीला सांगितलं, "आमच्या नातेवाईकांना मारहाण केली गेली. तिला जबरदस्तीने जाळून टाकलं गेलं. आम्हाला माहितीही नाही की पोलिसांनी नक्की कोणाचा अंत्यसंस्कार केला. शेवटचा चेहराही तिचा पाहू दिला नाही. पोलिसांना अशी काय घाई होती?"

जेव्हा आम्ही हाच प्रश्न एसपींना विचारला तेव्हा त्यांचं म्हणणं होतं की, "मृत्यू होऊन बराच वेळ झाला होता. पोस्टमॉर्टेम आणि पंचनाम्याची कारवाई होता होता रात्रीचे 12 वाजले होते. काही कारणांमुळे पीडितेचं शव लगेच आणता आलं नाही. तिचे वडील आणि भाऊ शवासोबतच आले होते. नातेवाईकांनी रात्रीच अंत्यसंस्कार करण्याचा निर्णय घेतला. पोलिसांनी त्यासाठी लाकडं आणि इतर गोष्टी एकत्र करण्यासाठी मदत केली. अंत्यसंस्कार मात्र नातेवाईकांनीच केला."

आरोपीच्या घरच्यांचं म्हणणं काय?

पीडितेचं घर आरोपीच्या घरापासून फार लांब नाहीये. एक मोठ्या संयुक्त घरात तिन्ही आरोपींची कुटुंब राहातात. जेव्हा मी त्यांच्या घरी पोहचलो तेव्हा घरात फक्त महिलाच होत्या....


...र कसं आणायचं यासाठी त्यांनी प्रयत्न केले असते, पण तसं न करता ते फक्त भाषण देताना दिसत आहेत. यामुळे हे काही सर्वसामान्यांच्या हितसंबंधांसाठीचं राजकारण नाहीये."

मराठा आरक्षणाच्या आताच्या आंदोलनात भाजप विरोधी पक्ष म्हणून तरुणांच्या भावनांना हात घालण्याचं काम करू शकतं. पण त्यांच्याकडे या आंदोलनाचं नेतृत्व करणारा नेता नसल्याचं चित्र आहे.

देवेंद्र फडणवीस यांचं नेतृत्व या मराठा तरुणांना मान्य असेल की नाही, असाही प्रश्न आहे. त्यामुळे मग संभाजीराजे यांच्यामार्फत भाजप आपली भूमिका पुढे नेत आहे का, असाही... उर्वरित लेख लिहा:

त्यांनी ट्वीट करत म्हटलं होतं, "मी समाजाचा घटक या नात्याने जबाबदारी पूर्वक सांगू इच्छितो की, महाराष्ट्रातील विद्यमान सरकार असो की मागचे सरकार असो. समाजाने टाकलेल्या विश्वासाला गृहीत धरून कुणी दगा फटका करत असेल तर त्यांना त्याची जबर किंमत मोजावी लागेल. यापुढे समाज जो ठरवेल ती माझी भूमिका असेल."

हे वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)


...र किलोमीटरच्या रांगा लागायच्या."

अनुपम श्रीवास्तव

हा तो काळ होता जेव्हा खाजगी ऑपरेटर्सनी बीएसएनएल लॉन्च होण्याच्या अनेक महिने आधी मोबाईल सेवा सुरू केली होती. मात्र, बीएसएनएलची सेवा इतकी लोकप्रिय झाली की बीएसएनएलच्या 'सेलवन' ब्रँडची मागणी मोठ्या प्रमाणात वाढली.

"लाँच झाल्याच्या काही महिन्यातच बीएसएनएल देशातली नंबर वन मोबाईल सेवा पुरवठादार कंपनी बनल्याचं," अधिकारी मोठ्या अभिमानाने सांगतात.

सरकारी हस्तक्षेप

डिपार्टमेंट ऑफ टेलिकॉम (DoT) मधून ऑक्टोबर 2000 मध्ये बीएसएनएलचा जन्म झाला.

बीएसएनएल... उर्वरित लेख लिहा:

बीएसएनएलच्या कर्मचाऱ्यांना वाटतं.

या काळात मोबाईल सेगमेंट सर्वोच्च पातळीवर होता. मात्र, याच काळात बीएसएनएल लालफीतशाहीत अडकली.

मार्केटमध्ये आपली क्षमता वाढवण्यासाठी तात्काळ निर्णय घेणं कंपनीसाठी गरजेचं होतं. नवीन उपकरणं खरेदी करणं गरजेचं होतं.

असे निर्णय खाजगी ऑपरेटर्स तातडीने घ्यायचे. मात्र, सरकारी कंपनी असल्या कारणाने बीएसएनएलला निविदा प्रक्रिया पार पाडायलाच महिनोनमहिने लागायचे.

एका माजी वरिष्ठ अधिकाऱ्याने नाव न घेण्याच्या अटीवर सांगितलं की बीएसएनएलच्या विस्तारीकरणाचा सहावा टप्पा होता. त्यावेळी भारतातल्या 22 कोटी मोबाईल कनेक्शनमध्ये बीएसएनएलचा वाटा 22% होता.

ते सांगतात, "कंपनीने 9.3 कोटी लाईन क्षमता वाढवण्यासाठी निविदा काढली. मात्र, या ना त्या कारणाने त्यात अनेक महिने गेले. कधी भ्रष्टाचाराचे आरोप व्हायचे. कधी इतर काही कारणं. याचा परिणाम असा झाला की 2006-2012 या काळात बीएसएनएलच्या क्षमतेत अगदीच थोडी प्रगती झाली. कंपनीचे मार्केट शेअर घसरले आणि खाजगी ऑपरेटर्स वेगाने घोडदौड करत होते."

ते सांगतात, "त्या काळात कंपनीच्या कर्मचारी आणि अधिकाऱ्यांमध्ये बरीच अस्वस्थता होती. आम्ही हा विचार करायचो की आम्ही मागे का पडतोय. लोकांनी नेटवर्क कंजेशन आणि इतर कारणांमुळे बीएसएनएल सोडून इतर कंपन्यांची सेवा घ्यायला सुरुवात केली."

पी अभिमन्यू

लोकांमध्ये खूप नाराजी होती. लोकांमध्ये कशा प्रकारची नाराजी होती याचा एक किस्सा बीएसएनएल कर्मचारी संघटनेचे सरचिटणीस पी. अभिमन्यू सांगतात.

त्याच दरम्यान बीएसएनएलचे पी. अभिमन्यू अहमदाबादला गेले. संध्याकाळी त्यांची प्रकृती ढासळल्याने त्यांना डॉक्टरांकडे नेण्यात आलं, "मी त्यांना माझी समस्या सांगितली त्यानंतर डॉक्टर मला म्हणाले,  की तुम्ही आधी मला मदत करा. माझ्याकडे बीएसएनएलचा मोबाईल आहे. कॉल ऐकण्यासाठी मला रस्त्यावर जावं लागतं. जोरजोरात ओरडून बोलावं लागतं. तुम्ही आधी माझी समस्या सोडवा."

जाणकार सांगतात त्या काळात मंत्रालयातून परवानगी येण्यासही वेळ लागायचा.

टेलिकॉम क्षेत्राच्या विषयाचे जाणकार प्रोफेसर सूर्या महादेव सांगतात की परिस्थिती इतकी वाईट झाली की बाजारात अशीही चर्चा होती की मंत्रालयातल्या काही लोकांची इच्छा आहे की बीएसएनएलचे मार्केट शेअर पडावे आणि याचा फायदा खाजगी ऑपरेटर्सना व्हावा.

तत्कालीन परिस्थितीबाबत तेव्हाचे मंत्री काय सांगतात?

दयानिधी मारन 2004-2007 या काळात टेलिकॉम...


...र केलं, याची मला कल्पना नाही. हे त्यांचं वैयक्तिक मत असावं. एकूणच विखे कुटुंबियांबद्दल त्यांच्या मनात जो उद्वेग आहे, तो त्यांनी वेळोवेळी व्यक्त केला आहे.

नगरमधले काँग्रेसचे कार्यकर्ते हे भाजपला मदत करत आहेत, असा आरोप संग्राम जगताप यांनी केला आहे.

कोणतीही चर्चा किंवा विचारविनिमय न करता कार्यकर्त्यांनी सुजयबरोबर जाण्याचा निर्णय घेतलाय. मी कार्यकर्त्यांसोबत बोलल्यानंतर त्यांनी सांगितलं, की ही लढाई आता पक्षाची नाहीये. यामध्ये बाळासाहेब विखे-पाटलांबद्दल प्रेम आहे. त्यांनी नेहमी नगर जिल्ह्यातल्या ... उर्वरित लेख लिहा:

दा आहे.

एकूणच या सगळ्या घडामोडींच्या पार्श्वभूमीवर निवडणुकीच्या धामधुमीत तुम्ही फारसे सक्रिय दिसत नाहीये. याचं कारण काय? तुम्हीसुद्धा भाजपमध्ये जाणार अशी चर्चा आहे.

आमच्याच पक्षातील काही लोकांनी हा प्रचार खूप दिवसांपासून सुरू केला आहे. माध्यमांनीही मी भाजपत जाणार, पक्ष सोडणार हा मुद्दा वारंवार उपस्थित केला. माझ्या जाण्या न जाण्याची उत्सुकता माध्यमांनाच जास्त आहे. माध्यमांनाच मी आता एकदा विचारणार आहे, की तुमची काय इच्छा आहे?

माध्यमांचा मुद्दा बाजूला ठेवू. पण तुम्ही निवडणुकीत सक्रिय दिसत नाही, त्याची कारणं काय आहेत?

काँग्रेस पक्षाचा विधीमंडळ नेता म्हणून जेव्हा मी सभागृहात किंवा सभागृहाबाहेर काम करतो तेव्हा मनात एक भावना असते, की विशिष्ट प्रसंगामध्ये पक्ष नेतृत्व आपल्या पाठीशी उभं रहायला पाहिजे.

पक्षाची तशी भूमिका दिसत नाही. त्याचं दुःखसुद्धा आहे. पण याचा अर्थ मी पक्ष नेतृत्वाबद्दल नाराज नाहीये. त्यामुळे या सगळ्या प्रक्रियेत मी स्वतःलाच थांबवून घेतलंय. आता औरंगाबाद जिल्ह्याची जबाबदारी पक्षानं माझ्यावर दिलीये. उद्या तिथं जाऊन काय काम करायचं असेल किंवा प्रचार करायचा असेल, तो मी करणारच आहे.

नाराज नसल्याच तुम्ही म्हणत असला, तरी काही बैठकांना तुमची अनुपस्थिती दिसते. त्याचं कारण काय?

महाआघाडीची जी संयुक्त पत्रकार परिषद झाली, त्याचा निरोप मला आदल्या दिवशी मिळाला. मी प्रदेशाध्यक्ष अशोक चव्हाणांना सांगितलं, की एवढी मोठी पत्रकार परिषद आपण घेतोय, त्याचा निरोप दोन-तीन दिवस आधी मिळायला पाहिजे.

आमचेही काही कार्यक्रम ठरले आहेत. त्यामुळे मी त्या पत्रकार परिषदेत त्यांनाच खुलासा करायला सांगितला होता. कालच्या (शनिवार) काँग्रेस पक्षाच्या नेत्यांच्या बैठकीला मी हजर होतो. मी म्हटलं तसं पक्ष नेतृत्वावर मी नाराज नाहीये.

नगर वगळता इतर जिल्ह्यात तुम्ही राष्ट्रवादीच्या उमेदवारांचा प्रचार करणार का?

माझ्याकडे जबाबदारी औरंगाबाद जिल्ह्यातील काँग्रेस उमेदवाराच्या प्रचाराची दिली आहे. त्यामुळं राष्ट्रवादीच्या उमेदवाराच्या प्रचाराला जाण्याचा प्रश्नच उद्भवत नाही.

स्टार प्रचारक म्हणून आघाडीच्या उमेदवारांनी तुम्हाला बोलावलं तर तुम्ही जाणार नाही?

सध्याच्या राजकीय परिस्थितीत कार्यकर्त्यांच्या मनात अस्वस्थता आहे, त्याचा विचार व्हायला हवा. राज्यभरात काँग्रेस पक्षाला दुय्यम वागणूक मिळत असल्याची भावना कार्यकर्त्यांच्या मनात आहे....