...जेव्हा गरज वाटली तेव्हा दरवेळी केंद्राने इंधनावरील एक्साईज ड्युटी कमी केली आहे."

थोडक्यात म्हणजे इंधनावर भारतात जे मोठे कर लावले जातात एक्साईज आणि व्हॅट याचं समर्थनच पेट्रोलियम मंत्र्यांनी केलं आहे आणि एक प्रकारे इंधन दरवाढीवर इतक्यात दिलासा मिळणार नाही असंच सुचवलं आहे.

इंधनावरील कर हे केंद्र आणि राज्य सरकारांच्या महसूलाचे मोठे मार्ग आहेत. हे कर कमी केले तर महसूल खूप मोठ्या प्रमाणावर बुडतो. म्हणून सहसा सरकार एक्साईज आणि व्हॅट कमी करायला तयार होत नाहीत. कोरोनाच्या काळातही अर्थव्यवस्था थांबलेली ... उर्वरित लेख लिहा:

हेत. यापूर्वी तेल कंपन्यांवर आपण इंधन दरवाढीचं ओझं लादलं तेव्हा तेव्हा त्या आर्थिक डबघाईला आल्या.आणि तोट्यात गेल्या.

"त्या परिस्थितीतून त्यांना सावरण्यासाठीच 2014मध्ये केंद्र सरकारने एलपीजी आणि केरोसीन हे इंधन वगळता इतर पेट्रोल, डिझेल सारखी इंधन खुल्या बाजारपेठेच्या छत्राखाली आणली. म्हणजे पेट्रोल-डिझेलच्या किमती सरकार न ठरवता आंतरराष्ट्रीय बाजारपेठ ठरवणार. यालाच डायनामिक प्रायसिंग असं म्हणतात. तेल कंपन्यांवर इंधन दरवाढीचा बोजा टाकणं अर्थव्यवस्थेच्या दृष्टीने चुकीचं असेल," असं मत देशपांडे यांनी मांडलं.

थोडक्यात, आधीच आर्थिक विवंचनेत असलेल्या तेल कंपन्यांवर नवं ओझं लादू नये असं देशपांडे यांचं म्हणणं आहे. त्यातून कंपन्यांचं म्हणजे देशाचंच नुकसान होणार आहे, अशी बाजू ते मांडतात.

मग अशा परिस्थितीत येणाऱ्या दिवसांमध्ये इंधनाचे दर नेमके कसे असतील असा प्रश्न तुम्हाला पडला असेल.

इंधन दरवाढ थांबणारच नाही का?

तेल उत्पादक देशांची एक संघटना आहे ओपेक आणि महिन्याला किती तेलाचा उपसा ते करणार याचं प्रमाण हे ओपेक देश संगनमताने ठरवत असतात. सध्या या देशांनी तेल उत्पादन कमीच ठेवण्याचा निर्णय घेतलेला दिसतोय. कारण, कोरोनामुळे या देशांच्या अर्थव्यवस्थेलाही फटका बसलाय. आणि इतक्यात उत्पादन वाढवणं त्यांना शक्य नाहीए. अशावेळी तेलाच्या किमती अशाच किती दिवस वाढत राहतील हे जाणून घेण्यासाठी बीबीसी मराठीने तेल श्रेत्रातले जाणकार आणि कमोडिटी तज्ज्ञ कुणाल शाह यांच्याशी संवाद साधला.

सध्यातरी तेलाच्या किमतीत लगेच दिलासा मिळणार नाही, असंच शाह यांचं मत पडलं.

"कोरोनाच्या फटक्यानंतर आता जगाची अर्थव्यवस्था सुधारत आहे. अशावेळी लगेच तेलाच्या किमती कमी होण्याची शक्यता नाही. उलट अमेरिका, रशिया या बड्या देशांसाठी 60 डॉलर प्रती बॅरल हा दर किफायतशीरच आहे. त्यामुळे बडे देशही दर कमी करण्याचा प्रयत्न करणार नाहीत," कुणाल शाह यांनी इंधन दरवाढीचं आंतरराष्ट्रीय धोरण समजून सांगितलं.

सरकार पेट्रोल, डिझेलवरील कर कमी करेल का?

पण, मग येणाऱ्या दिवसांमध्ये कच्च्या तेलाचे दर आंतरराष्ट्रीय बाजारात कसे असतील?

यावर उत्तर देताना कुणाल शाह यांना दोन शक्यता दिसतात, "महाराष्ट्रात पुन्हा लॉकडाऊन लागेल की काय अशी शक्यता निर्माण झाली आहे. काही देशांमध्येही लॉकडाऊन सदृश परिस्थिती आहे. जर लॉकडाऊन खरंच सुरू झालं तर अर्थव्यवस्था मंदावून पुन्हा एकदा तेलाची किंवा इंधनाची...


...जेव्हा मी या प्रकरणाच्या फाईल्समधील तपशील वाचला, तेव्हा मला वाटलं की, बेपत्ता असलेल्या आरोपीला पकडणं आवश्यक आहे," असं सारंगी सांगतात.

या प्रकरणाचा तपास पुन्हा सुरू करण्यात आला आणि त्याला नाव देण्यात आला - 'ऑपरेशन सायलेंट वायपर '

सारंगी सांगतात, "वायपर (आशियात आढळणारा एक विषारी साप) अशा प्रकारे राहतो की, कुठूनही पळून जाता येईल. अजिबात आवाजही करत नाही, जेणेकरून कुणी पकडू नये. या ऑपरेशनसाठी हे नाव योग्य वाटलं. कारण आरोपीही 22 वर्षांपासून पकडला गेला नव्हता."

या ऑपरेशनसाठी चार सदस्यीय पोलिसांचं पथ... उर्वरित लेख लिहा:

ा नकार दिला. मात्र, पुण्यातून पैसे पाठवणारा जालंधर स्वांई कोण आहे, याचं उत्तर त्यांनी दिलं नाही. ती व्यक्ती का पैसे पाठवत होती?

बिस्वाल कुठे लपला होता?

सारंगी सांगतात, "भारत मोठा देश आहे. बिस्वाल नोकरी मिळवण्यात यशस्वी झाला होता आणि त्याच्याकडे बँक अकाऊंट, पॅन कार्ड आणि आधार कार्डही होतं."

2007 पासून पुण्यातील अॅम्बी व्हॅलीमधील कामगारांच्या बॅरेकमध्ये तो राहत होता. अॅम्बी व्हॅली अत्यंत उच्चभ्रू अशी टाऊनशिप आहे. भारतातील श्रीमंतांची तिथं घरं आहेत. विवेकानंदच्या गावापासून ही जागा 1740 किलोमीटरहून अधिक दूर आहे.

सारंगी सांगतात, "बिस्वालने तिथे पूर्णपणे एक नवी ओळख बनवली होती. प्लंबरचं काम तो करत असे. अॅम्बी व्हॅलीत काम करणाऱ्या 14 हजार कामगारांपैकी तो एक होता. तिथं त्याच्यावर कुणीच शंका घेत नव्हतं. एखाद्या वायपर सापासारखंच तो तिथं राहत होता."

आधार कार्डवर त्याचं नाव जलंधन स्वांई लिहिलं होतं आणि वडिलांचं नाव पूर्णानंद बिस्वालऐवजी पी. स्वांई लिहिलं होतं. मात्र, गावाचं नाव तेच होतं. पोलिसांना आढळलं की, जालंधर स्वांई नावाची कुणीच व्यक्ती गावात नाहीय.

विवेकानंद बिस्वालने बलात्काराचे आरोप फेटाळले, मात्र त्याच्या खऱ्या ओळखीला त्याने नकार दिला नाही, असं पोलीस सांगतात.

ते म्हणतात, "वेगवेगळ्या स्रोतांशी त्याला भेटवण्यात आलं. त्यात त्याच्या कुटुंबाचाही समावेश होता. पुढील तपासासाठी त्याला सीबीआयकडे सोपवलं आहे."

सोमवारी जेव्हा भुवनेश्वर कोर्टात त्याला हजर केलं गेलं, तेव्हा स्थानिक वृत्तवाहिन्यांनी एकच गर्दी केली होती. निळा शर्ट आणि राखाडी पँट घालून अनवाणी पायांनी तो कोर्टात पोहोचला होता. त्याचा चेहरा झाकलेला होता.

"तो आता 50 वर्षांचा आहे. डोक्यावर टक्कळ पडत चाललंय. शारीरीकदृष्ट्या तो ताकदवान राहिला नाही. खरं सांगायचं तर आता तो अत्यंत सामान्य दिसतो," अस सारंगी सांगतात.

आता पुढे काय?

सारंगी म्हणतात, "आता अनेक प्रश्नांची उत्तरं येणं बाकी आहेत. तो पळून जाण्यात कसा यशस्वी झाला? 2007 च्या आधी तो कुठे होता? इतक्या वर्षांत तो का पकडला गेला नाही? त्याला नोकरी कशी मिळाली? कुणी त्याची मदत केली होती का?"

हे सर्व प्रश्न महत्त्वाचे आहेत. विशेषत: यासाठी की, पीडितेनं काही मोठ्या लोकांवर आरोप केले आहेत.

या प्रकरणात काही आव्हानंही असतील. पीडितेला आरोपीची ओळख करून द्यावी लागेल. त्या घटनेला मोठा कालावधी लोटला आहे. त्यानंतर सुनावणी...


...जेव्हा हवं तेव्हा भारतात येऊ शकतात. त्यांचं स्वागत व्हायला हवं.

प्र- जर असं असेल तर म्यानमारमध्ये अडीच लाखांपेक्षा जास्त हिंदू आहेत. अनेक हिंदूंचा छळ झाला आहे. अनेक रोहिंग्या हिंदू आहेत. त्यांच्याविषयी सरकारने का विचार केला नाही?

उ- हे बघा नागरिकत्वाचा कायदा ज्यांच्यासाठी आहे त्यांच्यासाठी त्या रुपात लागू केला आहे. त्यात फक्त एका ओळीची सुधारणा केली आहे. प्रश्न असा आहे की पाकिस्तानात , बांगलादेशात,किंवा अफगाणिस्तानात मुस्लिमांना कोणताही त्रास नाही. हिंदू, शीख, बौद्ध, पारशी आणि ख्रिश्चनांना त्र... उर्वरित लेख लिहा:

- कुणालाही गोळी मारलेली नाही. ते समाजकंटक होते. त्यांच्याकडे अवैध शस्त्रं होते. त्यांच्याकडे पेट्रोल बाँब होते. त्यांनी आधीपासूनच दगड गोळा केले होते. त्यांनी एका सुनियोजित कटाअंतर्गत ही संपत्ती जाळली आहे. लोकांवर हल्ला केला होता आणि कायदा स्वत:च्या हातात घेण्याचा प्रयत्न केला.

प्र- पोलीस म्हणाले की तुम्ही लोक पाकिस्तानला जा. त्यावर तुमचं काय मत आहे?

उ- जी व्यक्ती असं म्हणाली त्याचं काहीतरी कारण असेल. जर पाकिस्तानच्या समर्थनार्थ घोषणा भारतात दिल्या तर आणखी काय म्हणायला हवं? पाकिस्तान पुरस्कृत आतंकवादी बोलून काहीही ऐकणार नाहीत. पाकिस्तानात घुसखोरी करून भारतात आतंकवाद पसरवणाऱ्या व्यक्तीला गोळीचीच भाषा कळते. शब्दांची नाही.

प्र- मोदी जेव्हापासून पंतप्रधान झालेत तेव्हा त्यांनी आतंकवाद्यांची ओळख पटवून त्यांना बिर्याणीऐवजी बंदुकीच्या गोळ्या दिल्या आहेत असं तुम्ही नुकतंच म्हणाला होता.

उ- खरंच तर बोललो. आम्ही बिर्याणी खाणारे लोक नाहीत. आम्ही बिर्याणी खात नाही आणि खाऊ घालत नाही. मी असं म्हटलं कारण काँग्रेस आणि केजरीवाल हे लोक हेच काम करतात. म्हणून मी म्हणालो की आता आतंकवाद्यांना गोळी नाही तर बिर्याणी मिळेल. याचा संबंध धर्माशी जोडू नका.

प्र- दिल्ली निवडणुकांबद्दल बोलायचं झालं तर तुमच्या येण्यामुळे मूळ मुद्दे गायब होतात याबाबत तुमचं काय मत आहे? योगी येतात आणि प्रक्षोभक भाषणाच्या आधारावर निवडणुका होतात?

उ- मी अतिशय विनयपूर्वक सांगू इच्छितो की माझा प्रचार मुद्द्यांवर आधारित आहे. केजरीवाल पाच वर्षांपूर्वी म्हणाले की ते शाळा तयार करतील, दर्जेदार शिक्षण देतील, मात्र शाळा तर झाली नाही मात्र मधुशाला नक्कीच तयार झाल्यात. ते म्हणाले की RO चं पाणी देतील, मात्र विष देत आहेत. सार्वजनिक वाहतूक व्यवस्था यांनी संपूर्णपणे उद्धवस्त केली आहे. आम्ही म्हटलं की आम्ही विकास, सुशासन आणि राष्ट्रवादाच्या मुद्द्यांवर समोर आलो आहोत. जनतेने आम्हाला याच मुद्द्यावर मत दिलं आहे. आमचे आजही हेच मुद्दे आहेत.

प्र- अनुराग ठाकूर आणि परवेश शर्मा यांच्या वक्तव्याबद्दल तुम्ही काय म्हणाल?

उ-  या लोकांनी कुणाचंही नाव घेतलेलं नाही. कोणत्याही जातीचं किंवा धर्माचं नाव घेतलेलं नाही. राजकीय वक्तव्यांना कोणत्याही घटनाक्रमांशी जोडणं योग्य नाही.

प्र- तुम्ही इथे दिल्लीत प्रचार करत आहात आणि तुमच्या राज्यात राजकीय हत्या होत आहेत. हिंदू महासभेच्या एका...


...जो बायडन यांच्यासाठी त्यांनी काम केलं होतं.

या ओल्डाकर यांनी हंटर यांची भेट वाणिज्य सचिव विलियम डॅले यांच्याशी घालून दिली. हंटर राजकीय कुटुंबातून असल्याने डॅले यांची त्यांच्याशी मैत्री झाल्याचं द न्यूयॉर्करने म्हटलं आहे.

पुढे तत्कालीन राष्ट्राध्यक्ष बिल क्लिंटन यांनी हंटर यांची वाणिज्य खात्यात नियुक्ती केली आणि 1998 ते 2001 पर्यंत हंटर यांनी ई-कॉमर्सचं काम सांभाळलं. इथूनच त्यांनी वॉशिंग्टन डी. सीच्या राजकीय वर्तुळात स्वतःची छाप उमटवण्याचा प्रयत्न सुरू केला. याच भागात घर घेऊन आपली पत्नी आणि म... उर्वरित लेख लिहा:

्दल मला खंत आणि लाज वाटते. मी नेव्हीने घेतलेल्या निर्णयाचा आदर करतो. माझ्या कुटुंबाकडून मिळणारं प्रेम आणि आदर या बळावर मी आयुष्यात पुढे जाण्याचा प्रयत्न करतोय."

इतकंच नाही तर 2015 साली हंटर यांचे बंधू ब्यू बायडन यांच्या मृत्यूच्या काही वर्षातच त्यांच्या पहिल्या पत्नीने त्यांना घटस्फोट दिला. हंटर ब्यू यांच्या पत्नी हॅली यांना डेट करत असल्याचं त्यांच्या कुटुंबीयांनी मान्य केलं होतं. जो बायडन यांनी तर अधिकृत स्टेंटमेंट काढून दोघांच्या प्रेमाला आणि विवाहाला मान्यता दिली होती.

आपल्या निवेदनात जो बायडन म्हणाले होते, "इतक्या मोठ्या दुःखानंतर हंटर आणि हॅली यांनी एकमेकांची निवड केली आणि एकत्र येण्याचा निर्णय घेतला, त्यासाठी आम्ही स्वतःला भाग्यवान समजतो. त्यांना माझा आणि जिल यांचा संपूर्ण पाठिंबा आहे. आम्ही त्यांच्यासाठी आनंदी आहोत."

मात्र, हे नातंही टिकलं नाही. दोघांचं ब्रेकअप झालं. मे महिन्यात हंटर यांनी मेलिसा कोहेन नावाच्या दक्षिण आफ्रिकन मॉडेलसोबत लग्न केलं. इथेही आश्चर्याची बाब म्हणजे जेमतेम 6 दिवसांच्या ओळखीत दोघांनी लग्न केलं.

दारू आणि अंमली पदार्थांचं व्यसन

हंटर बायडेन यांच्या पहिल्या पत्नीने ज्यावेळी त्यांना घटस्फोट दिला तेव्हा कोर्टात सादर केलेल्या कागदपत्रांमध्ये हंटर यांना दारू आणि ड्रग्जचं व्यसन असल्याचं आणि ते स्ट्रीप क्लबला जात असल्याचं त्यांनी म्हटलं होतं. कोकेनमुळेच नेव्हीने त्यांना नोकरीवरून काढून टाकलं होतं. स्वतः हंटर बायडन यांनी आपण महाविद्यालयीन आयुष्यातच कोकेनचं सेवन करत असल्याचं मान्य केलं होतं.

व्यावसायिक संबंधांवरून वाद

हंटर खाजगी आयुष्यामुळे जसे चर्चेत राहिले त्याहून जास्त व्यावसायिक संबंधांमुळे. युक्रेन आणि चीनशी असलेल्या व्यावसायिक संबंधात जो बायडन यांच्या पदाचा गैरवापर करत हंटर बायडन यांनी बक्कळ मालमत्ता कमावल्याचा आरोप त्यांच्यावर करण्यात आले आहेत.

यातला एक आरोप 2014 सालचा आहे. त्यावेळी हंटर बायडन युक्रेनच्या बरिस्मा होल्डिंग्ज या युक्रेनच्या गॅस उत्पादन कंपनीच्या संचालक मंडळावर गेले. मात्र, हंटर एप्रिल 2019 मध्ये संचालक मंडळावरून निवृत्त होताच महिनाभरातच न्यू यॉर्क टाईम्सने एक बातमी छापून खळबळ उडवून दिली.

या बरिस्मा होल्डिंगमधल्या भ्रष्टाचाराची चौकशी करणाऱ्या अधिकाऱ्याला काढून टाकण्यासाठी जो बायडन यांनी युक्रेन सरकारवर दबाव टाकल्याचं न्यू यॉर्क टाईम्सच्या बातमीत म्हटलं...


...जोग्या अनेक गोष्टी उपलब्ध आहेत, कित्येक कल्पनांचा पाठपुरावा करणं बाकी आहे आणि डिजिटल मोबाईल तंत्रज्ञानामुळं आपण यापैकी कित्येक गोष्टी घरी, सुट्टीवर असताना किंवा प्रसंगी जिममध्ये गेल्यावर सहजगत्या हाताळू शकतो. या साऱ्याची अपरिहार्य परिणती होते ती स्वतःला बिझी वाटण्यात... सतत व्यग्रता असण्यात. पण माणूस म्हणून आपल्या सगळ्यांची एक मर्यादा आहे.

आपल्या उर्जेला आणि योग्यतेलाही काही मर्यादा आहेत. तरीही या अफाट पसाऱ्याच्या जगात आपण शक्य तेवढ्या गोष्टी साधायची जीवघेणी धडपड करतच असतो.

"Do it all" अर्थात... उर्वरित लेख लिहा:

या फेऱ्यात आपण स्वतःला पूर्वीपेक्षाही अधिक पटीनं व्यग्र समजू लागतो.

या सगळ्यांत अत्यंत वाईट गोष्ट म्हणजे जसजशी ही मनोवृत्ती बळावू लागते, त्याचा परिणाम आपल्या फुरसतीच्या वेळेवरही होतो. म्हणून मग मोठ्या उदार मनानं आपण स्वतःला तास-दोन तास क्षणभर विश्रांती म्हणून देऊ करतो आणि त्या वेळेचा सदुपयोग कसा होईल, ते पाहतो.

"आपल्या कामातून थोडीशी फुरसत काढणं, ही खरंतर सहजप्रवृत्ती आहे. पण या वेळेची नुकसानभरपाई म्हणून आपण प्रॉडक्टटीव्ह गोष्टीच करायला लागतो, हे अपायकारक आहे," असं मारिया पोपोव्हा या 'ब्रेन पिकिंग' च्या ब्लॉगरचं मत आहे.

तिनं स्वतःच्या छंदांचं निरीक्षण नोंदवलं आहे. उदाहरणार्थ - फोटोग्राफी. ती सांगते की, "एके काळी मी प्रोफेशनल कॅमेरा घेऊन सगळीकडं फिरायची. पण सध्या `शेअरिंग` हे भूतच जणू माझ्या मानगुटीवर बसलेलं असतं. मग छायाचित्र काढायचं कशाला तर ते फेसबुक आणि इस्टाग्रामवर पोस्ट करण्यासाठीच. ही बाब मग आपसूकच एक ओझं होऊन जाते."

बिझी असल्याचा बहाणा आपण सातत्याने करतो.

`बिझिनेस` या सर्वत्र पसरलेल्या मनोवस्थेवर मग काही उपाय आहे का? काही जण विचार करत आहेत की कामाचा आठवडा 21 तासांचा करण्यात यावा. पण यासारखे पर्याय 'आपण बिझी आहोत' या आपल्या दृष्टिकोनास दुजोरा देण्याचं काम करतील, त्याचा उपाय शोधणार नाही.

ऐतिहासिकदृष्ट्या पाहिलं तर संपत्ती, यश आणि सामाजिक श्रेष्ठत्वाचं मूलभूत प्रतीक म्हणजे कुठलंही काम करण्याची गरज न पडणं. कामापासून सुटका मिळवून निवांत वेळ घालवता येणं म्हणजे खरं यश होय, असा विचार 19व्या शतकातील अर्थशास्त्रज्ञ थॉर्स्टीन व्हेब्लेन यांनीही मांडला.

पण आता 'बिझिनेस' हे हाय स्टेटसचं मानक झालं आहे. "आपल्या समाजातली मोठ्या आणि महत्त्वाच्या व्यक्तिमत्त्वांचा वेळ मौल्यवान असायलाच हवा, असं गृहित धरलं जात. आणि ती तशी असावीतही," असा विचार मांडून गेरशुनी पुढं सांगतात की, ``मला तुम्ही विचारलंत की, मी बिझी आहे का, तर 'हो, मी बिझी आहे' असं मी तुम्हाला सांगेन. 'कारण मी एक महत्त्वाची व्यक्ती आहे'."

हे सगळं वरकरणी विसंगत वाटत असलं तरी एक प्रकारे त्यात एक उपयुक्त बाबही दडलेली आहे. ही गोष्ट बिहेव्हिरिअल अर्थशास्त्रज्ञ डॅन एरिली आपल्या निदर्शनास आणून देतात. एकदा त्यांची गाठ एका कुलुपवाल्याशी पडली. ते सांगतात, "व्यवसायाच्या सुरुवातीला त्याला त्यात फारशी गती नव्हती. तेव्हा त्याला दरवाजा उघडायला बराच वेळ लागायचा आणि...


...ज्ञ कमी  पडत आहोत का? बोन कॅन्सरमध्ये वेदना खूप होतात, तसंच ट्रीटमेंटमुळे सुद्धा त्रास होतो.

प्रातिनिधक फोटो

"पण आम्ही डॉक्टर म्हणून विचार करताना वेदना कमी होणार असतील आणि शरीराला कमी त्रास होणार असेल तरंच ट्रीटमेंट करतो. नाही तर कधीकधी ट्रीटमेंट न देणं सुद्धा एक प्रकारची ट्रीटमेंट असते.

"अशावेळी पेशंटला मानसिक आधार देणं सर्वांत मोठं काम असतं. त्यांना समजावून सांगावं लागतं. कॅन्सरसाठी समुपदेशन आणि मनोविकार तज्ज्ञांची मदत तितकीच महत्त्वाची आहे जेवढी केमोथेरपी आणि इतर उपचार."

'आता पत्रकारांन... उर्वरित लेख लिहा:

मंगेशकर यांनीही रॉय यांच्या निधनाविषयी शोक व्यक्त केला आहे.

मुख्यमंत्री देवेंद्र फडणवीस यांनी, हिमांशू रॉय यांच्या जाण्यानं एक कर्तबगार अधिकारी गमावल्याचं म्हटलं आहे.

विरोधी पक्षनेते राधाकृष्ण विखे-पाटील यांनी, रॉय यांच्या अकाली 'एक्झिट'नं माझी मोठी वैयक्तिक हानी झाली, असं म्हटलं आहे.

(रविंद्र मांजरेकर आणि रोहन नामजोशी यांच्या माहितीसह)

हेही वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)


...ज्ञान आणि CSAT (Civil Services Aptitude Test) असे दोन पेपर असतात. त्यापैकी CSAT ही बुद्धीकल चाचणी असते तिथेही काही भाग एकाने सोडवायचा, काही भाग दुसऱ्याने सांगायचा असे प्रकार घडतात. या दोन पेपरच्या मध्ये दोन तासांचा ब्रेक असतो. तेवढ्या वेळात पुढे मागे बसलेल्या उमेदवाराची ओळख करून घेऊन हा एक्सचेंजचा प्रकार चालतो असा दावा या विद्यार्थ्याने केला आहे.

या बैठकव्यवस्थेची पद्धत बदलून द्या अशी मागणी उमेदवारांनी आयोगाकडे केली होती मात्र त्यावर कोणताही प्रतिसाद मिळालेला नाही.

"आम्ही मुख्यमंत्र्यांनाही ... उर्वरित लेख लिहा:

असलेल्या विद्यार्थ्यांना एकाच संच क्रमांकाची प्रश्नपत्रिका दिली जात नसल्याचं आयोगानं स्पष्ट केलंय. याशिवाय परीक्षकांच्या पथकाकडून कडक पर्यवेक्षणही केलं जात असल्याचं आयोगानं नमूद केलं आहे.

हेही वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)


...ज्याच्या सीईटी सेलचे प्रमुख चिंतामण जोशी यांनी बीबीसी मराठीशी बोलताना सांगितलं, "बारावीच्या परीक्षांचं जोपर्यंत ठरत नाही तोपर्यंत आम्ही आमचं वेळापत्रक जाहीर करू शकत नाही. यंदा परीक्षा ऑनलाईन होईल की ऑफलाईन हे सुद्धा आताच सांगता येणार नाही. त्यावेळी जी परिस्थिती असेल त्यानुसार निर्णय घेतला जाईल.

आम्ही पूर्व तयारी सुरू केली आहे. सीईटी परीक्षांचं वेळापत्रक निश्चित करत असताना विद्यार्थ्यांना काही दिवसांचा कालावधी निश्चित मिळेल याची खबरदारी घेतली जाईल. दरम्यानच्या काळात प्रवेशपत्र, परीक्षा केंद्र ह... उर्वरित लेख लिहा:

्रश्न दूर करणे, परीक्षांबाबत सतत अपडेट्स किंवा ताजी माहिती त्यांच्यापर्यंत पोहचवणे, सुरक्षित परीक्षा घेण्यासाठी पर्यायी यंत्रणा उभी करणे हे त्यांचं काम आहे."

ते पुढे सांगतात, "सरकारी शैक्षणिक आस्थापनांनी त्यांचे काम चोख आणि वेळेत केले नाही तर खासगीकरणाला अधिक वाव मिळेल आणि अव्वाच्या सव्वा शुल्क भरून विद्यार्थ्यांना प्रवेश घ्यावे लागतील. गेल्यावर्षी सुद्धा परीक्षा आणि प्रवेशांना उशीर झाला. त्यामुळे शेकडो विद्यार्थी ओपन युनिवर्सिटीकडे वळले आहेत. त्यामुळे इंजिनिअरिंग महाविद्यालयात हजारोंच्या संख्येने जागा रिक्त राहत आहेत. गेल्यावर्षी इंजिनिअरिंग महाविद्यालयांमध्ये चाळीस हजार जागा रिक्त राहिल्या होत्या. विद्यार्थ्यांना चांगली संधी उपलब्ध करून देत गुणवत्तापूर्ण शिक्षण देणं हे सरकारचे काम आहे,"

विद्यार्थ्यांच्या मनातही असंख्य प्रश्नांचा कल्लोळ सुरू आहे. आधीच परीक्षांमध्ये चांगले गुण मिळवण्यासाठी धडपड सुरू असताना बारावीसारख्या महत्त्वाच्या शैक्षणिकवर्षी केवळ वेळेत निर्णय घेतला नाही म्हणून मोठं नुकसान होऊ नये अशी भीती विद्यार्थ्यांमध्ये आहे.

JEE आणि CET परीक्षेची तयारी करत असलेल्या आर्यन गावडे याने बीबीसी मराठीशी बोलताना सांगितलं, "सुरुवातीला राज्य सरकारने सांगितलं एप्रिल महिन्यात बारावीची परीक्षा होईल. म्हणून मी जेईई मुख्य परीक्षा जी फेब्रुवारी महिन्यात झाली ती दिली नाही. कारण मला एचएससी बोर्डाचा अभ्यास करावा लागणार होता. पण एप्रिलमध्ये बारावीची परीक्षा झालीच नाही. आता एचएससीचा अभ्यास करायचा की जेईई आणि सीईटीची तयारी करायची असा प्रश्न आहे."

आयआयटीचे प्रध्यापकही सांगतात की इंजिनिअरिंगला प्रवेश घेणाऱ्या विद्यार्थ्यांसाठी सगळ्यांत आधी आयआयटीचे प्रवेश होणं सोयीचं असतं. कारण इथे निवड झाली नाही तर सीईटीच्या माध्यमातून सरकारी किंवा खासगी महाविद्यालयात प्रवेश घ्यायचा की नाही हे ठरवता येतं. पण यंदा या सर्व प्रवेश प्रक्रिया एकाच वेळी होण्याची शक्यात आहे.

"मला भीती आहे आम्हाला आयआयटी किंवा एखाद्या चांगल्या सरकारी महाविद्यालयाच्या प्रवेशावेळी एका प्रवेशाची तडजोड करावी लागू शकते. कारण सर्व परीक्षा पुढे ढकलल्याने परीक्षा आणि प्रवेश प्रक्रिया एकाच वेळी सुरू झाल्या तर जो प्रवेश आधी मिळेल तो सुरक्षित करावा लागेल. यामुळे कदाचित आयआयटीच्या प्रवेशाची संधीही हातातून निसटू शकते. यामुळे केंद्र आणि राज्य सरकार यांनी योग्य ती...


...ज्यात भाजपचं सरकार आहे. केंद्र आणि राज्यात भाजपचंच सरकार असल्याने इराणी मतदारसंघातलं काम हाती घेऊन तडीस नेऊ शकतात.

राहुल गांधी

गांधी कुटुंबीयांकडे जनतेसाठी करण्यासारखं काही नाही अशा आशयाच्या चर्चा लोकसभेच्या निवडणुका आणि 2017 विधानसभेच्या वेळी होत्या. गांधी कुटुंबीय जनतेला वेळही देत नाहीत असा आरोपही आहे.

तुम्ही फक्त निवडणुकीच्या वेळी अमेठीत दिसता असं काँग्रेस कार्यकर्त्यांनी प्रियांका यांना थेट सांगितलं होतं. यानंतर आले तर माझ्या राजकारणात एंट्रीच्या गप्पांना ऊत येईल असं सांगत प्रियांका यां... उर्वरित लेख लिहा:

ा मतदारसंघातून असं स्मृती यांनी विचारलं. त्यांना 'अमेठी' असं उत्तर मिळालं. स्मृती यांनी विचार करून सांगते, असं सांगितलं. स्मृती यांनी निवडणूक लढवण्यास होकार दिला मात्र भाजप विजयापासून दूरच राहिला.

2014 लोकसभा निवडणुकीत भाजपच्या स्मृती इराणी यांना पराभवाला सामोरं जावं लागलं होतं.

स्मृती यांना अमेठीतून तर रायबरेलीतून उमा भारती यांनी निवडणूक लढवावी असं भाजपला वाटत होतं. मात्र उमा भारती यांनी झाशी मतदारसंघातूनही निवडणूक लढवली. त्यामुळे अमेठीतून त्यांचं नाव कमी झालं.

त्यानंतरच स्मृती यांना अमेठीतून निवडणूक लढवण्याचा आदेश देण्यात आला. 2019 मध्ये स्मृती यांच्या पराभवाला पाच वर्ष पूर्ण होतील. यावेळी त्यांच्या साथीला भाजपचं राज्य सरकार असेल. त्यामुळे राहुल गांधींनी अमेठीचा गड राखणं आणखी अवघड असेल.

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)


...ज्याबाहेर आश्रय

अनेकजण मराठवाडा सोडून मध्य प्रांतात म्हणजे अमरावती, नागपूर अशा ठिकाणी आश्रयाला गेले होते.

आता 83 वर्षांचे असणारे परभणीचे अॅड. अनंत उमरीकर सांगतात की, रझाकारांचा जाच इतका झाला होता की आमच्या कुटुंबीयांना अमरावतीमध्ये आश्रय घ्यावा लागला होता. माझ्या ओळखीतील सात-आठ कुटुंब विशेषतः हैदराबाद मुक्तिसंग्रामात भाग घेणाऱ्या कार्यकर्त्यांची बायका मुलं दुसऱ्या राज्यात आश्रयासाठी गेली होती."

पाहा व्हीडिओ : कसं झालं हैदराबाद मुक्त?

"आम्ही ऑगस्ट 1946 ला घर सोडलं होतं आणि अमरावतीतील वलगाव य... उर्वरित लेख लिहा:

रच हैदराबादच्या स्वातंत्र्याची चळवळ सुरू झाली होती. पण या चळवळीने शिखर गाठलं ते भारताचा स्वातंत्र्य दिन जवळ आल्यावर आणि तेव्हापासून ती चळवळ वाढतच गेली. जेव्हा हैदराबादला स्वातंत्र्य मिळालं तेव्हाच ही चळवळ थांबली.

औरंगाबाद शहरावर निजामाची करडी नजर होती. 15 ऑगस्टच काय त्याआधी सुद्धा लोकांना काही जल्लोष साजरा करता येणार नाही याची खबरदारी म्हणून निजामाने जागोजागी पोलीस आणि घोडेस्वार तैनात केले होते. रझाकारांची फौजही त्यांच्या हाताशी होती. औरंगाबादला छावणीचं स्वरूप आलं होतं.

मराठवाडा

भारतीय एकता दिन म्हणजे सात ऑगस्टला काँग्रेसने एक प्रभात फेरी काढण्याचं ठरवलं. या प्रभातफेरीमध्ये विद्यार्थ्यांची संख्या लक्षणीय होती. तिरंगा ध्वज आणि भारत माता की जय, वंदे मातरमच्या जयघोषात ही प्रभातफेरी चालू लागली. ही प्रभातफेरी पाहताच रझाकारांच्या तळपायाची आग मस्तकाला गेली.

प्रभातफेरीमध्ये समोर विद्यार्थी होते. त्यांच्यावर लाठीहल्ला करण्यात आला. हा लाठीहल्ला विद्यार्थ्यांना पांगवण्यासाठी नव्हता तर त्यांना लक्ष्य करून नामोहरम करण्यासाठी होता. कारण पळणाऱ्या विद्यार्थ्यांचा पाठलाग करून त्यांना चोप देण्यात आला होता. काही ठिकाणी विद्यार्थ्यांनी मात्र पोलिसांचा प्रतिकार केला. त्यांच्यात आणि पोलिसांत जबर मारहाण झाली. पोलिसांनी अनेकांना अटक केली आणि तुरुंगात डांबून ठेवलं.

आंदोलनात सहभाग घेतल्याची किंमत अनेकांना आपल्या शैक्षणिक वर्षाने चुकवावी लागली. आंदोलनात सहभागी झालेल्या विद्यार्थ्यांना निजाम सरकारने निलंबित केले. मग या विद्यार्थ्यांनी नागपूर येथील राष्ट्रीय शाळांमध्ये प्रवेश घेऊन आपले शिक्षण पूर्ण केले.

त्याच दिवशी संध्याकाळी स्टेट काँग्रेसच्या केंद्रीय कार्यकारिणीचे सभासद माणिकचंद पहाडे यांची गुलमंडीवर सभा आयोजित करण्यात आली होती. पोलिसांनी गुलमंडीला चारी बाजूंनी वेढलं. कार्यकर्तेच काय मुंगीला जायला जागा मिळणार नाही असा बंदोबस्त त्यांनी केला होता. त्यांची नजर चुकवून पहाडे गुलमंडीमध्ये शिरले.

पोलिसांना काही कळायच्या आत हजारोंच्या संख्येनी जनसमुदाय तिथे पोहोचला आणि पहाडेंची सभा सुरू झाली. पहाडेंच्या हातात तिरंगा होता. पोलीस गर्दी हटवत हटवत पहाडेंपर्यंत पोहोचले आणि त्यांनी पहाडेंना काठ्या, लाथा-बुक्क्यांनी मारहाण केली आणि नंतर अटक केली.

14 ऑगस्टची रात्र आणि लोकांच्या उत्साहाला भरती

14 ऑगस्टच्या रात्रीपासूनच देशभरात...


...ज्येष्ठ पत्रकार हेमंत देसाई यांनी केला. "निवडणूक लवकर जाहीर केल्यास महत्त्वाचे निर्णय जाहीर करता येत नाहीत. शिवाय, उशिरा जाहीर केल्यास विरोधकांना प्रचारासाठी अवधी कमी मिळतो," असं ते म्हणाले.

राष्ट्रवादी काँग्रेसचे सर्वेसर्वा शरद पवार

"निवडणूक आयोग घटनात्मक संस्था असली, तरी त्यांच्यावर प्रश्नचिन्ह ठेवण्यात आलेत. सत्ताधारी पक्षाचा कल लक्षात घेऊन काम करण्याची निवडणूक आयोगाची परंपराच आहे. निवडणूक अधिकारी सरकारनेच नेमलेले असतात. हे आरोप आधीही झालेच आहेत," असं हेमंत देसाई म्हणाले.

'एका नेत्याच्या प... उर्वरित लेख लिहा:

ोगाचा वापर केला जातोय, हा आरोप अत्यंत खोटा आहे. ज्यांना लोकांनी नाकारलं, आपल्या पराभवाचं विश्लेषण करण्यात ते आत्ममग्न आहेत, त्यांना असंच विश्लेषण करायचं असल्यानं शुभेच्छा त्यांना," असं टोला केशव उपाध्ये यांनी लगावला.

निवडणूक आयोगावर लोकसभा निवडणुकांच्या काळातही वेगवेगळे आरोप झाले होते. पण आयोगानं ते फेटाळून लावले आहेत.

"लोकांना टीकेचा अधिकार आहे, निष्पक्ष निवडणुका घेण्यासाठी आम्ही सर्वतोपरी प्रयत्न करत आहोत. आमचे काही अधिकारी याकाळात 16-17 तास काम करतात," असं आयोगानं द हिंदू बिझनेस लाईन या इंग्रजी वृत्तपत्राला याआधी दिलेल्या प्रतिक्रियेत म्हटलं होतं.

सध्याच्या ताज्या आरोपांबाबत आम्ही निवडणूक आयोगाची बाजू जाणून घेण्याचा प्रयत्न करत आहोत.

हे वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)


...झाली आणि त्यानंतर 6 जणांना चाचणीसाठी नेण्यात आलं.

“त्यानंतर 33 लोकांना चाचणीसाठी नेण्यात आलं. तेव्हाही आम्ही स्थानिक प्रशासनाला विनंती केली होती, की लोकांना घरी परत पाठविण्यासाठी गाड्यांची सोय करण्यात यावी. 28 मार्चलाही लाजपत नगरच्या एसपींकडून कायदेशीर कारवाईसंबंधी नोटीस बजावण्यात आली होती, त्यालाही आम्ही 29 मार्चला उत्तर दिलं होतं.”

30 मार्चला हे सर्व प्रकरण माध्यमांमध्ये आलं.

दिल्ली सरकारने काय म्हटलंय?

तेलंगणामध्ये कोरोनामुळे ज्या लोकांचा मृत्यू झाला, त्यापैकी 6 लोक हे दिल्लीतील निजामुद... उर्वरित लेख लिहा:

ेत. त्यांच्या मते ही मुसलमानांची जगातील सर्वात मोठी संस्था आहे. याची केंद्रं 140 देशात आहेत.

भारतातील सर्व मोठ्या शहरात या संस्थेची मरकज म्हणजेच केंद्रं आहेत. या केंद्रांमध्ये वर्षभर ‘इज्तेमा’ सुरू असतो, म्हणजेच लोक इथं येत-जात राहतात.

कोरोना संसर्ग झालेले रुग्ण सापडत असल्याच्या बातम्या येत असतानाही निजामुद्दीन इथल्या केंद्रात ‘इज्तेमा’ सुरू होता. या दरम्यान इतर राज्यांमधूनही लोक इथं येत होते. प्रत्येक ‘इज्तेमा’ 3-5 दिवस चालतो.

दिल्लीतल्या निझामुद्दीन भागात कॉन्फरन्स आयोजित करण्यात आली होती.

मार्च महिन्यातही यासाठी अनेक राज्यातून लोक आले होते. त्यामध्ये परदेशी नागरिकही होते. भारतासोबतच त्यावेळी पाकिस्तानातही ‘इज्तेमा’ सुरू होता.

कोरोनाचा वाढता प्रादुर्भाव पाहता जगभरात अनेक ठिकाणी अशा आयोजनांवर पूर्णपणे बंदी घालण्यात आली होती. मात्र दिल्लीमध्ये असं झालं नाही.

परदेश कनेक्शन

या तबलीगी जमातच्या एका धार्मिक कार्यक्रमाचं आयोजन मलेशियातील क्वालालांपूरमधील एका मशि‍दीमध्ये करण्यात आलं होतं. 27 फेब्रुवारी ते 1 मार्चच्या दरम्यान हा कार्यक्रम पार पडला. या कार्यक्रमात सहभागी झालेल्या लोकांमुळे आग्नेय आशियातील अनेक देशांमध्ये कोरोनाचा संसर्ग झाल्याच्या बातम्याही माध्यमांमधून आल्या.

अल् जझीराच्या एका बातमीनुसार मलेशियात कोरोना संसर्गाचे जेवढे रुग्ण सापडले आहेत, त्यापैकी दोन तृतीयांश रुग्ण हे तबलीगी जमातच्या कार्यक्रमात सहभागी झाले होते. ब्रुनेईमध्ये याच मशि‍दीच्या कार्यक्रमात सहभागी झालेल्या 40 पैकी 38 लोकांना कोरोनाचा संसर्ग झाल्याचं आढळून आलं.

निझामुद्दीन परिसरातील लोकांना क्वारंटीनमध्ये ठेवण्यात आलं आहे.

सिंगापूर, मंगोलियासह अनेक देशात तबलीगीच्या कार्यक्रमात सहभागी झालेल्या लोकांमुळे कोरोना पसरला. पाकिस्तानातही तबलीगीमध्ये सहभागी झालेल्या अनेकांना कोरोनाचा संसर्ग झाल्याचं ‘डॉन’ या वृत्तपत्रानं म्हटलं आहे.

परदेशातून आलेल्या 500 जणांचा सहभाग

वर्तमानपत्रातील बातमीनुसार कार्यक्रमात आलेल्या 35 जणांची चाचणी करण्यात आली आहे. त्यापैकी 27 जणांची चाचणी पॉझिटिव्ह आली आहे. पाकिस्तानातही तबलीगीच्या कार्यक्रमात 1,200 लोक सहभागी झाले होते. त्यापैकी 500 जण परदेशातून आले होते.

निझामुद्दीनमध्ये एक कॉन्फरन्स झाली होती.

मार्च महिन्यात दिल्ली सरकारने कोणत्याही धार्मिक, सामाजिक, सांस्कृतिक आणि राजकीय कार्यक्रमांवर 31...


...झालीय. त्यात नागपूरमध्ये भाजपचे नेते आणि महसूलमंत्री चंद्रकांत पाटील यांनी, "युती होणार, पण 135 जागांच्या जुन्या फॉर्म्युल्यावर नाही. भाजपची आमदारसंख्या पाहता सेनाही ते मान्य करेल" असं म्हटलं होतं. जिंकलेल्या जागा सोडणार नसल्याचंही चंद्रकांत पाटील यावेळी म्हटले होते.

एकूणच शिवसेना आणि भाजपमध्ये जागावाटपावरून तणाव प्रत्यक्षपणे दिसून येत नसला, तरी तो तणाव असल्याचं दोन्ही पक्षांमधील नेत्यांच्या विधानांवर लक्षात येतं.

3) नारायण राणेंची भाजप प्रवेशाची घोषणा

महाराष्ट्राचे माजी मुख्यमंत्री नारायण रा... उर्वरित लेख लिहा:

राज्यात शेतकरी आणि बेरोजगाऱ्यांचा आक्रोश प्रचंड आहे आणि शासनाने अनेक शेतकऱ्यांना कर्जमुक्ती दिली, पण अद्याप एकही शेतकरी मला दिसून आलेला नाही, असं युवासेना प्रमुख आदित्य ठाकरे यांनी म्हटलं होतं.

शेतकऱ्यांची संपूर्ण कर्जमुक्ती झाल्याशिवाय शिवसेनेचा लढा थांबणार नाही, असंही ते म्हणाले होते. त्याआधीही शिवसेना प्रमुख उद्धव ठाकरे यांनी पीक कर्जाच्या मुद्द्यावरून सरकारवर निशाणा साधला होता.

एकीकडे मुख्यमंत्री देवेंद्र फडणवीस यांनी सातत्यानं आपल्या सरकारनं कर्जमाफी केल्याचं महाजनादेश यात्रेत सांगत आहेत.

कर्जमाफी जाहीर केल्यानंतर काही दिवसांनी ज्यावेळी शेतकऱ्यांकडून तक्रारी येण्यास सुरुवात झाली, त्यावेळीही शिवसेनेने सत्तेत राहून सरकारवर टीका केली होती.

फडणवीस सरकारनं कर्जमाफी केल्यापासूनच या मुद्द्यावर शिवसेना आणि भाजप यांच्यातील दुमत उघड होत गेलं. कर्जमाफी सरसकटच व्हावी आणि पीक विम्यातील कथित गैरव्यवहार हे मुद्दे शिवसेनेने लावून धरले आहेत.

5) 'आरे'ला कारे

मुंबईतील आरे कॉलनीतील प्रस्तावित मेट्रो कारशेडही शिवसेना आणि भाजपमधल्या तणावाचं कारण बनू पाहत आहे.

आरे कॉलनीत मेट्रो कारशेड व्हावं म्हणून मुख्यमंत्री देवेंद्र फडणवीस प्रयत्नशील आहे. तर दुसरीकडे, युवासेना प्रमुख आदित्य ठाकरे यांनी आरे कॉलनीत कारशेड उभारण्यास तीव्र विरोध केलाय.

आदित्य ठाकरे म्हणतात, "मेट्रोला आमचा बिलकुल विरोध नाही. मेट्रो सर्वांनाच हवी. मात्र, आरेमधील मेट्रो कारशेडला आमचा विरोध आहे."

पर्यावरणवादी कार्यकर्ते, पर्यावरणप्रेमी, मुंबईकर यांच्यासह शिवसेनाही आरेतील मेट्रो कारशेडला विरोध करताना दिसतेय. त्यामुळं आगामी काळात कारशेडच्या मुद्द्यावरून 'शिवसेना विरुद्ध भाजप' असाही सामना पाहायला मिळेल.

आरे कॉलनीतल्या मेट्रो कारशेडचा मुद्दा ऐन विधानसभा निवडणुकांच्या तोंडावर आल्यानं, या मुद्द्याचा परिणाम अर्थात विधानसभा निवडणुकीत या दोन्ही पक्षांच्या संबंधांवर होण्याची शक्यता आहे.

6) मुख्यमंत्रिपद कुणाला?

गेली पाच वर्षं राज्यात भाजप-शिवसेना युतीचं सरकार आहे. आमदार संख्येनुसार गेली पाचही वर्षं भाजपकडे मुख्यमंत्रिपद राहिलं. मात्र युतीचं सरकार पुन्हा सत्तेत आल्यास पुढच्या काळात मुख्यमंत्रिपदावरून युतीतल्या या दोन्ही प्रमुख पक्षांमध्ये संघर्ष होण्याची शक्यता आहे.

याआधीच जून महिन्यात माध्यमांशी बोलताना शिवसेना खासदार संजय राऊत यांनी महाराष्ट्राच्या...


...झाले, काहींवर व्यवस्थापनाचा विश्वास नव्हता.

तीन वर्षांपूर्वी फिरकीपटू अश्विनकडे पंजाबने कर्णधारपदाची जबाबदारी सोपवली. संघ म्हणून प्रभाव पाडण्यात अश्विनही कमी पडला. अश्विनने दोन हंगामात नेतृत्व केलं, तिसऱ्या हंगामाआधी त्याला कर्णधारपदावरून आणि संघातूनही डच्चू देण्यात आला.

यंदा उमद्या राहुलकडे नेतृत्व सोपवण्यात आलं. मात्र राहुलकडे तिहेरी जबाबदाऱ्या होत्या. कर्णधारपद, विकेटकीपिंग आणि ओपनिंग. आंतरराष्ट्रीय पातळीवरही तिहेरी जबाबदारी समर्थपणे पेलणारे खेळाडू मोजकेच आहेत.

प्रत्येक जबाबदारी आव्हाना... उर्वरित लेख लिहा:

होईल. 2018 वर्षी पंजाबच्या अँड्यू टायला परपल कॅपने सन्मानित करण्यात आलं होतं.

अँड्यू टायने परपल कॅप पटकावली होती.

हंगामात सर्वाधिक षटकार ठोकण्याचा विक्रम दोनदा पंजाबतर्फे खेळलेल्या मॅक्सवेलच्या नावावर आहे. 2014 मध्ये मॅक्सवेलला मोस्ट व्हॅल्यूएबल पुरस्काराने गौरवण्यात आलं होतं. उगवता खेळाडू पुरस्कारासाठी पंजाबतर्फे खेळलेल्या मनदीप सिंगची 2012मध्ये तर अक्षर पटेलची 2014 मध्ये निवड करण्यात आली होती.

पंजाबच्या बॅट्समननी मिळून आयपीएल स्पर्धेत 11 शतकं झळकावली आहेत तर दिमित्री मॅस्करेन्हस आणि अंकित राजपूत यांनी पंजाबसाठी खेळताना डावात पाच विकेट्स घेण्याची किमया केली आहे.

यंदाची पंजाबची कामगिरी पाहिली तर त्यांनी 14 मॅच खेळल्या. त्यापैकी 6 सहा जिंकल्या तर 8 गमावल्या. ही कामगिरी वाईट म्हणता येणार नाही. त्यांची पहिली मॅच टाय झाली पण सुपर ओव्हरमध्ये दिल्लीने बाजी मारली. मॅचमध्ये त्यांची एक रन अंपायर्सनी शॉर्ट रन म्हणून घोषित केली.

शारजाच्या छोट्या मैदानावर त्यांनी 223 रन्सचा डोंगर उभारला पण त्याचा बचाव त्यांना करता आला नाही. ही मॅच राजस्थानने अविश्सनीय पद्धतीने जिंकली. कोलकाताविरुद्ध ते जिंकता जिंकता हरले. हरण्याचं अंतर होतं दोन रन्स.

ग्लेन मॅक्सवेलला शेवटपर्यंत सूर गवसलाच नाही.

बेभरवशीपणा हा स्थायीभाव असलेल्या ग्लेन मॅक्सवेलसाठी पंजाबने लिलावात तब्बल 10.75 कोटी रुपये खर्च केले. सूर गवसला तर तडाखेबंद बॅटिंग करणारा मॅक्सवेल पंजाबला गरजेचा होता.

उत्कृष्ट फिल्डर, उपयुक्त फिरकीपटू आणि बॅटिंग करेल म्हणून मॅक्सवेल ताफ्यात होता. परंतु मॅक्सवेलने पंजाबची सपशेल निराशा केली. पंजाबने मॅक्सवेलला 13 सामने खेळवलं. अतरंगी पॉवरहिटिंगसाठी प्रसिद्ध मॅक्सवेलला एकही अर्धशतकी खेळी करता आली नाही. सगळ्यात महत्त्वाचं म्हणजे षटकारांची लयलूट अशा स्पर्धेत मॅक्सवेलला एकही षटकार लगावता आला नाही.

ख्रिस गेल

41वर्षीय ख्रिस गेल पहिल्या सत्रात खेळलाच नाही. घणाघाती बॅटिंग हा गेलच्या बॅटिंगचा आत्मा आहे. परंतु वाढतं वय, दुखापती यामुळे गेलच्या वावराला मर्यादा आहेत.

प्रचंड ताकद, विलक्षण टायमिंग आणि कोणत्याही बॉलरचा पालापाचोळा करण्याचा आत्मविश्वास गेलकडे आहे मात्र त्याच्या तंत्रात उणिवाही आहेत. हुशार संघ गेलला टिपू शकतात. गेलने यंदा पंजाबला विजयपथावर आणलं. मात्र मोक्याच्या मॅचमध्ये गेल अपयशी ठरला.

लिलावावेळीच तज्ज्ञांनी पंजाबने बॉलिंगकडे...


...झालेल्या काही अभ्यासातही यासारखेच निष्कर्ष समोर आले आहेत.

अभ्यासामधल्या त्रुटींवर टीका

अर्थात असेही काही अभ्यास समोर आलेत ज्यात एकत्र राहणाऱ्या स्त्रियांची मासिक पाळी एकत्र येत नाही असा निष्कर्ष काढला गेला आहे. काही लोकांनी आधीच्या अभ्यांसांमध्येही बऱ्याच त्रुटी आढळल्या आहेत.

अभ्यासकांनी हा अभ्यास  करण्यासाठी निवडलेल्या लोकांविषयी टीकाकारांना शंका आहेत. त्यांच्या मते आधीच्या अभ्यासकांची 'पाळी एकत्र येण्याची' व्याख्या फारच पसरट आहे. त्यात नेमकेपणा नाही.

समीक्षकांच्या मते, मॅकक्लिंटोक यांन... उर्वरित लेख लिहा:

सं मला वाटतं," इनेझ सांगते.

अभ्यासक अलेक्झांड्रा अॅलव्हर्न यांना स्त्रियांची मासिक पाळी एकाच वेळेस येते याचं आश्चर्य वाटत नाही. "प्रश्न हा आहे की हा फक्त योगायोग आहे की नाही? जर योगायोग असेल तर असेल तर निदान निम्म्या वेळी तरी हे होऊ शकतं अशी तुम्ही अपेक्षा करू शकता.

काही अभ्यासकांनी नुकतंच मासिक पाळी एकाच वेळेस येणं हा फक्त योगायोग असू शकतो का हे पडताळून पाहाण्याचे ठरवलं. त्यांनी  दोन चुलत बहिणींच्या गेल्या सहा वर्षांतल्या मासिक पाळीचा अभ्यास केला.

"त्यांनी दोन मॉडेल्स मांडले," अॅलव्हर्न सांगतात. "एक होतं 'evolved strategy' मॉडेल. हे मॉडेल फारच आकर्षक होतं  यात स्त्रियांच्या मासिक पाळी येणं म्हणजे पुरुषी अधिपत्या विरूद्ध बचाव करण्याचं साधन होतं. दुसरं मॉडेल मात्र थोडं कंटाळवाणं होतं ज्यात स्त्रियांच्या मासिक पाळी एकत्र यायचं कारण योगायोग हे होतं.

अभ्यासकांनी त्यांच्याकडे उपलब्ध असलेल्या माहितीच्या आधारे दोन्ही मॉडेल्सची तुलना केली. त्यातून योगायोग' हेच मॉडेल सर्वोत्तम असल्याचं त्यांच्या निदर्शनास आलं.

या विषयावर अजून संशोधन होईल, तेव्हा स्त्रियांची मासिक पाळी एकाच वेळी येण्याची इतरही कारणं समोर येतील. पण सध्यातरी संशोधकांना या संदर्भात अनेक शंका आहेत.

"असंही असू शकेल की, आत्तापर्यंत आपण जे पाहिलं किंवा अनुभवलं आहे, हा निव्वळ योगायोग असेल,"  अॅलव्हर्न सांगतात.

(एलिझाबेथ कॅसिन यांनी दिलेल्या तपशीलासह)

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)


...झाल्यावर आपण स्वतंत्रपणे कुठलाही निर्णय घेतल्यास हरकत नाही, या जाणिवेने ही शपथ  देण्यात आली होती. तरीही, त्यामागील हेतू बाजूला पडून वेगळाच आशय लोकांपर्यंत त्यातून पोहचत असेल तर आम्ही पुन्हा एकदा याबाबत मनःपूर्वक माफी मागतो", असं महिला कला वाणिज्य महाविद्यालयाचे प्राचार्य डॉ. राजेंद्र हावरे आणि राज्यशास्त्र विभागप्रमुख प्रा.प्रदीप दंदे यांनी म्हटलं आहे.

व्हॅलेंटाईन डेच्या पार्श्वभूमीवर अमरावती जिल्ह्यातील चांदूर रेल्वे येथील विदर्भ युथ वेलफेयर सोसायटीद्वारा संचालित महिला व कला महाविद्यालयाच्या व... उर्वरित लेख लिहा:

मुली पळून गेल्याची बातमी होती."

ते पुढे सांगतात, "आधुनिकता म्हणत आपण कोणता समाज निर्माण करीत आहोत? यावर उपाय काय? म्हणून, आमच्या महाविद्यालयाच्या राष्ट्रीय सेवा योजनेच्या शिबिरात 'युवकांपुढील आव्हान' या विषयावर उद्बोधन करताना सभोवताल मन सुन्न करणाऱ्या घटना घडत असताना मुलींना माहीत नाहीत का? की त्या पेपर वाचत नाहीत, त्या अशा घटनांपासून अनभिज्ञ आहेत याचं नेमकं कारण काय, आपल्या आईबापावर तुमचा विश्वास नाही का? ते लग्न तुमचे करून देणार नाहीत? असं तर नाही ना? असेल तर मग त्यांच्या इच्छेविरुद्ध लग्न का करता? असे प्रश्न मुलींना केले."

"अरेंज आणि लव मॅरेज या दोघातही काही दोष आहेत. घरच्यांनी जमवलेले लग्नही कधी-कधी तुटतात. त्यामुळे मुलींनी जागरूक होण्याची गरज आहे. हुंडा हा सामाजिक कलंक आहे, म्हणून हुंडा घेणाऱ्याशी लग्न करणार नाही. एवढंच नाही, तर सध्याच्या स्थितीत माझे लग्न सामाजिक रीतिरिवाज नुसार हुंडा घेऊन झाले तर, भावी पीढीतील एक माता म्हणून मी माझ्या होणाऱ्या सुनेकड़ून हुंडा घेणार नाही आणि मुलीसाठी हुंडा देणार नाही, अशी शपथ दिली."

शपथ देण्यापेक्षा सक्षम बनवावं

मुलींना प्रेमविवाह न करण्याची शपथ देण्यापेक्षाही त्यांना सक्षम बनवणं ही आजच्या काळातील गरज असल्याचं मत पत्रकार मुक्ता चैतन्य या नोंदवतात.

मुक्ता सांगतात, "केवळ शपथ देणं हा या समस्येवरचा उपाय नाही. शपथ देणं म्हणजे फक्त वरून मलमपट्टी करण्यासारखं आहे. उलट शपथेमुळे पुढे चांगल्या व्यक्तीच्या प्रेमात पडलेल्या मुलीची मानसिक ओढाताण होण्याचीच जास्त शक्यता आहे. त्यामुळे या समस्येच्या मुळापर्यंत जाण्याची गरज आहे."

त्या पुढे सांगतात, "मुलींच्या लैंगिकतेचा विचार आपल्या समाजात केला जात नाही. मुलींशी लैंगिकतेबाबत बोलणंही अनेकवेळा टाळलं जातं. त्यापेक्षा मुलींना विश्वासात घेऊन त्यांना योग्य लैंगिक शिक्षण दिलं पाहिजे. मुलीला सक्षम बनवल्यास, त्यांना स्वतःच्या लैंगिक जाणिवा, नातेसंबंध, स्वतःच्या भावना योग्य प्रकारे कळतील. त्या भावना कशा हाताळाव्यात हे त्यांना समजेल. आपल्यासाठी योग्य व्यक्ती कोण आहे, याचं ज्ञान त्यांना स्वतःला येईल, अशा प्रकारे त्यांना शिक्षण दिलं पाहिजे. याबाबत त्यांच्याशी बोललं पाहिजे."

तर शपथ देणं म्हणजे शब्दांच्या लाह्या भाजण्यासारखा प्रकार असल्याचं मत प्रयोगशील शिक्षक भाऊसाहेब चासकर नोंदवतात.

त्यांच्या मते, "महाविद्यालयांचं कार्य उत्तम दर्जाचं...


...झिंग्यांबरोबरही ते शिजवले जातात.

महाराष्ट्रातील काही लोक त्याला भाजीसारखं शिजवतात. तर काही समुदाय हिरव्या भाजीबरोबर आणि चिंचेबरोबर, मसाला घालून शिजवतात.

बोंबिलांचा आमच्या पारशांशी संबंध नाही हे खरं पण त्यांनी आमच्या स्वयंपाकघरात महत्त्वाचं स्थान पटकावलं आहे हे मात्र निश्चित.

बोंबिलांनी फक्त आमच्या जेवणाच्या ताटांमध्येच नाही तर आमच्या गाण्यांमध्येही स्थान मिळवलंय. त्याला आम्ही बूमला म्हणतो. पारशांमध्ये हे नाव चांगलंच प्रचलित आहे.

आजीच्या हाताची चव

माझ्या बाबांचं लहानपण मुंबईच्या उत्तरेला ... उर्वरित लेख लिहा:

टोरंट

1923 साली सुरु झालेल्या पीव्हीएम रेस्टोरंटच्या मोठ्या डायनिंग हॉलमध्ये महाराणी एलिझाबेथ (दुसऱ्या) आणि महात्मा गांधींचे फोटो लावण्यात आले आहेत.

पारशी स्टाइलचे बॉम्बे डक खाण्यासाठी आमंत्रणाची गरज नसलेलं हे मुंबईतलं एकमेव ठिकाण आहे.

इथं बोंबील बाहेरुन खरपूस होईपर्यंत तळले जातात त्यामुळे आतमध्ये मात्र ते मुलायम राहातात. मुंबईतल्या पारशी नसलेल्या इतर हॉटेलात बोंबिलांचा काटा काढून त्यांना कुरकुरीत होईपर्यंत तळलं जातं.

बोमन कोहिनूर

या रेस्टोरंटमध्ये ग्राहकांना गेली अनेक दशके बोमन कोहिनूर या पारशी मालकांना भेटण्याची संधी मिळत असे. ब्रिटिश राजघराण्याचे ते विशेष चाहते होते. रेस्टोरंटमध्ये त्यांनी विल्यम आणि केट यांचा फोटोही टांगला होता. नुकतेच वयाच्या 97 व्या वर्षी त्यांचं निधन झालं. ते मला मी डचेस ऑफ केंब्रिजसारखी दिसते असं ते म्हणायचे. (खरं तर असं मुळीच नाहीये.)

पारशांचं मत्स्यप्रेम

बोंबिलावर पारशांचं प्रेम अनेक शतकांपासून आहे. 1795मध्ये पारशी व्यापारी शेठ कावसजी यांनी मुंबईच्या गव्हर्नरला 500 किलो सुके बोंबील आणि 30 सुके पापलेट भेट दिले होते.

नौरोजी फ्रेमजी यांनी 1883 मध्ये लिहिलेल्या "बॉम्ब्लोइस" या पाककृतींच्या पुस्तकात बोंबील शिजवण्याचे दोन प्रकारही सांगितले आहेत.

पहिल्यामध्ये सुक्या बोंबिलाचं चिंच, आलं-लसूण आणि कांद्याच्या पेस्टसह केलेलं कालवण आणि दुसऱ्यामध्ये सुक्या बोंबिलाला मिरचीबरोबर तळून त्यात हळद, कोथिंबिर, चिंचेचा कोळ आणि हिरव्या मिरचीसकट शिजवणं असे प्रकार दिसून येतात.

1975 साली पारशी संगीतकार मीना कावा यांनी पारशांच्या बोंबीलप्रेमावर एक गाणं ही संगीतबद्ध केलं होतं.

बॉम्बे डक नावाच्या या गाण्याचे बोल होते, "हिअर इज अ स्टोरी सिंपल, ऑफ अ डक विथ अ लिटल डिंपल, ही इज दि स्ट्रेजेंस्ट लिटल डक, धिस लिटल डकी नेवल क्लक्स"

 आपली स्वयंपाघरं संस्कृतीच्या वाहक असतात. आपलं जेवण आपली ओळख असते.

पारशी जेवणाकडं पाहिलं तर हेच दिसून येतं? आमच्या समजाचं जगभर फिरणं. स्थानिक हवामान आणि संस्कृतीला आत्मसात करण्याची प्रवृत्ती, आमचं वेगळेपण... हेच ना.

दरवर्षी मुंबईल्या उन्हाच्या झळांची जागा जेव्हा मॉन्सूनचे ढग घेतात तेव्हा माझ्या जीवाची तगमग थोडी कमी होते. मी एकदम लहानपणची मेहेर होऊन जाते. तेव्हा हातात बोंबील भरलेली ताटली घेऊन डोलायची अगदी तश्शीच....

हेही वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स...


...झ्या क्षमतेप्रमाणे लोकांना भेटेन आणि मी पूर्णवेळ राहीन. पण आता काय होत होतं. कुणी राहुल गांधी यांना भेटायला गेल्यावर ते सरळ सांगायचे की मी काही अध्यक्ष नाही. मी भेटणार नाही. तुम्ही काँग्रेस अध्यक्षांना भेटा.

पत्रामध्ये जी काही माहिती फोडण्याचा प्रयत्न केला गेला, हे सांगण्यात आलं की गांधी कुटुंबातलं कुणी नको, हे साफ चुकीचं आहे. शेवटी आपल्याला टक्कर द्यायची आहे ती अमित शहा, नड्डा आणि मोदींना. ही माणसं पूर्णवेळ काम करतात हे आपल्या सर्वांनाच माहिती आहे. त्यामुळे यांना टक्कर देताना आपण जर कमी पडलो ... उर्वरित लेख लिहा:

ध्यक्ष आहेत. त्यांनी स्वतःच्या निवडणुकीपासून कधीही पाठ फिरवली नाही. पण, त्यावेळला काय झालं की अध्यक्षांच्या निवडणुका झाल्या.

पण त्याबरोबर कार्यकारिणी समितीच्या निवडणुकीची प्रथा कुठेतरी थांबली. काँग्रेसच्या घटनेनुसार 135 वर्षांपैकी जवळजवळ 115 वर्षं काँग्रेसच्या निवडणुका होत होत्या. अध्यक्षांच्या निवडणुका झाल्या. पण वर्किंग कमिटीच्या सदस्यांचं काय?

का होत नाहीय ते? संघटनेच्या पातळीवर अशी परिस्थिती का आली आहे?

हाच प्रश्न आहे ना. शेवटी पक्षांतर्गत चर्चा करायची झाली तर पक्ष बळकट करण्यासाठी काय काय केलं पाहिजे, यासाठीच्या सूचनांमधली ही एक सूचना आहे. शेवटी काँग्रेस अध्यक्ष सोनियाजी आहेत. त्यांनी चर्चा करून सांगितलं असतं की हे शक्य नाही. चालेल ना.

पण दुर्दैवाने झालं काय तर पत्र लिहिणाऱ्यांना उत्तर देण्यासाठी कार्यकारिणीची बैठक झाली. पत्र लिहिणाऱ्यांपैकी केवळ चार जण कार्यकारिणी समितीचे सदस्य आहेत. गुलाम नबी आझाद, आनंद शर्मा, मुकूल वासनिक आणि जीतिन प्रसाद. पण, यावेळी एक्सटेंडेड कार्यकारिणी बोलावण्यात आली. विशेष निमंत्रित होते. एकूण 48 जण होते. म्हणजे 44 लोक हे सही न करणारे होते आणि सही करणारे फक्त चार. त्यामुळे या चर्चेमध्ये काय होणार आहे, हे आपण लक्षात घेऊ शकतो.

मात्र, माझी अपेक्षा अशी होती की ती चर्चा होण्यापूर्वी 5 पानांच्या त्या पत्राची एक प्रत प्रत्येक सदस्याला दिली असती, त्यांना पत्र वाचायला 10 मिनिटांचा वेळ दिला असता आणि त्यानंतर त्या मुद्द्यांवर चर्चा झाली असती तर अधिक चांगलं झालं असंत. ते काही झालं नाही. उलट एका वर्तमानपत्रामध्ये जी काही लिक केलेली बातमी आली त्याच्यावर चर्चा झाली. हे दुर्दैवी आहे.

कार्यकारिणी बैठकीच्या ज्या बातम्या आल्या. त्यात म्हटलं होतं की पत्रावर चर्चा होत असताना राहुल गांधी असं म्हणाले की ज्या लोकांनी पत्र लिहिलं आहे ते भाजप सोबत आहेत. याबद्दल काय सांगाल?

एखाद्या अनऑथराईज्ड माणसाला त्या बैठकीचा अक्सेस मिळाला होता, असं दिसतंय. तो कोण होता, माहिती नाही. त्या व्यक्तीने राहुल गांधींच्या तोंडात ते वाक्य घातलं. काय टाकलं - They are in collusion with BJP.  म्हणजे भाजचपे हस्तक असल्यासारखे लोक आहे, असं राहुल गांधी म्हणाले, असं वाक्य टीव्हीवर आलं.

जेव्हा हे बैठकीत कळलं तेव्हा खूप नाराजी झाली आणि कपिल सिब्बल यांनी ट्वीट केलं की मला कोण भाजपचं हस्तक म्हणतंय? त्यावेळी राहुल गांधी यांनी...


...ट करून दुष्यंत दवे यांना समर्थन दिलं आहे. हा प्रशासकीय ताकदीचा गैरवापर असल्याचं त्यांनी म्हटलं होतं.

प्रशांत भूषण यांनी आपल्या ट्वीटमध्ये म्हटलं आहे, "सीएए, कलम 370, हेबियस कॉर्पस, इलेक्टोरल बाँड्ससारखी प्रकरणं अनेक महिने सुनावणीसाठी येत नाहीत. मग अर्णब गोस्वामी यांची याचिका तासाभरातच कशी येते? ते सुपर सिटीझन आहेत का?"

दुसरीकडे दुष्यंत दवे यांनी म्हटलं, "जे लोक गरीब आहेत, वेगवेगळ्या आंदोलनांच्या माध्यमातून लोकांसाठी आवाज उठवत आहेत, सत्तेच्या वर्तुळाशी संबंधित नाहीयेत अशा शेकडो लोकांना जामिनाचा... उर्वरित लेख लिहा:

योग्य नाही.

त्यांनी म्हटलं, "एखाद-दुसऱ्या प्रकरणात चूक होऊ शकते. कधीकधी हेबियस कॉर्पसच्या याचिकेवर सुनावणी होत नाही, कारण देशाची सुरक्षा किंवा अन्य कारणं असू शकतात. मी स्वतः प्रतिष्ठित वकील आहे, पण प्रत्येक वेळेला माझ्या खटल्यांची सुनावणी सूचीबद्ध होईलच असं नाही."

हेही वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)


...ट दसत असताना असं घडलं."

राजकीय जाणकारांच्या मते राजस्थान काँग्रेसमध्ये गटबाजी आधीही पाहायला मिळाली आहे. मात्र त्यावेळी पक्ष एवढा गटातटात विभागला गेला नव्हता. यंदा पक्ष संघटनेत शकलं पाहायला मिळाली होती मात्र दिल्लीस्थित नेतृत्वाला ते दिसत नव्हतं.

पत्रकार अकोदिया यांच्या मते जे काही घडतं आहे त्याकरता काँग्रेसचं केंद्रीय नेतृत्व कारणीभूत आहे. हायकमांडने दोन सत्ताकेंद्र निर्माण केली. यामुळे दोघांमध्येही सतत बेबनाव होत राहिला. मात्र केंद्रीय नेतृत्वाने याप्रकरणी मौन बाळगलं.

काँग्रेसने हीच कार्य... उर्वरित लेख लिहा:

त म्हणून नोंद व्हावी असा आग्रह धरला होता. तेव्हापासून मीणा आणि गुर्जर समाजाचे संबंध दुरावले होते. याचा परिणाम म्हणचे अनुसूचित जातींसाठी आरक्षित मतदारसंघात धानका समाजाचे उमेदवार निवडून आले. लोकसभा निवडणुकीवेळी काश्मीरमधून आलेले गुर्जर मुस्लीम समाजाचे कमर रब्बानी चेची यांना तिकीट देण्यात आलं होतं. मात्र या गोष्टी आता जुन्या झाल्या आहेत.

गुर्जरांच्या मते आता परिस्थिती निवळली आहे. सचिन पायलट यांनीही हाच विचार पुढे रेटला आहे. पश्चिम राजस्थानात खेतिहार जाट समाज अग्रेसर आहे.

जाट समाजाचे प्रतिनिधी राज्यात दोन्ही पक्षांमध्ये आघाडीवर आहेत. याच समाजाशी संलग्न हनुमान बेनीवाल यांनी राष्ट्रीय लोकतांत्रिक पार्टी नावाचा पक्ष स्थापन केला आहे. भाजपशी हातमिळवणी करून त्यांनी विधानसभा निवडणुकांमध्ये तीन जागांवर विजय मिळवला.

ते स्वत: नागौर मतदारसंघातून निवडून आले. जाणकारांच्या मते, प्रादेशिक पक्षांना एका ठराविक मर्यादेपर्यंत जातींची मतं मिळतात. मात्र ठराविक टप्प्यावर हा प्रवास थांबतो. पूर्व राजस्थानमधील प्राध्यापक जीवन सिंह मानवी यांच्या मते एखाद्या समाजाची सगळीच्या सगळी मतं एकगठ्ठा एखाद्या पक्षाला किंवा नेत्याला मिळाली तर त्यांची राजकीय ताकद सिद्ध होऊ शकते.

तसं झालं नाही तर त्या विशिष्ट समाजातील बाकी माणसं दूरच राहतात. प्राध्यापक संजय लोढा यांच्या मते राजस्थानात नेहमीच दोन ध्रुवांचं राजकारण पाहायला मिळालं आहे. अशा परिस्थितीत सचिन पायलट यांना प्रादेशिक पक्ष काढायचा असेल तर ते काढ़ू शकतात मात्र आगेकूच करणं अवघड असेल. याआधी अनेक नेत्यांनी असा प्रयत्न करून पाहिला आहे मात्र अथक मेहनत करूनही त्यांना यश मिळालेलं नाही.

पायलट यांनी भाजपमध्ये प्रवेश केला तर राजस्थानच्या माजी मुख्यमंत्री वसुंधरा राजे आणि मुख्यमंत्रिपदाचे अन्य दावेदार पायलट यांच्याकडे कोणत्या दृष्टीने पाहतात हे बघणंही रंजक ठरेल, असं पत्रकार अकोदिया यांना वाटतं.

सत्तासंघर्ष कोणत्या दिशेने?

या सत्तासंघर्षात पायलट यांच्याबरोबरीने विश्वेंद्र सिंह आणि रमेश मीणा यांना आपापली पदं गमवावी लागली आहेत. विश्वेंद्र सिंह भरतपूरच्या राजघराण्याचे सदस्य आहेत. ते जाट समाजाचे आहेत. पण यांच्या सासरकडची मंडळी मात्र गुर्जर आहेत.

पत्रकार अकोदिया यांच्या मते सिंह आणि मीणा आपापल्या मतदारसंघांमध्ये ताकदवान आहेत. मात्र राज्याच्या सत्तासमीकरणात त्यांची ताकद किती हे अद्याप सिद्ध होणं बाकी...


...ट होऊ शकते," असं देशपांडे सांगतात.

त्याचवेळी नाशिकच्या जागेसाठी छगन भुजबळ यांच नाव पुढे येत आहे. त्यांना उमेदवारी दिली तर पाठिंबा देण्याचं सुतोवाच प्रकाश आंबेडकर यांनी केलं आहे.

त्यावर अभय देशपांडे सांगतात, "ओबीसी लीडर म्हणून राष्ट्रवादीला भुजबळांना प्रोजेक्ट करावं लागेल, त्यासाठी राष्ट्रवादीला त्यांना उमेदवारी द्यावी लागेल. राष्ट्रवादी काँग्रेससाठी ही लोकसभा निवडणूक महत्त्वाची आहे. त्यांनी ती फार गांभीर्यानं घेतली आहे. त्यासाठीच फारसा रस नसलेल्या माजी मंत्र्यांना पक्ष लोकसभेसाठी उतरवण्याच... उर्वरित लेख लिहा:

सोबत गेले तर मुंबईत शिवसेनेच्या मराठी मतांना धक्का बसेल असं राजकीय जाणकारांचं म्हणणं आहे. त्यामुळे आम्ही शिवसेनेच्या प्रवक्त्या नीलम गोऱ्हे यांना विचारलं असता, "काँग्रेस-राष्ट्रवादी आणि मनसेच्या आघाडीची आधी घोषणा होऊ द्या मग आम्ही त्यावर प्रतिक्रिया देऊ. याआधी त्यांनी सगळीकडे प्रयत्न करुन झाले आहेत. आता ते राष्ट्रवादीसोबत जाण्याचा प्रयत्न करत आहेत. बघू काय होतं." असं म्हणून त्यांनी वेट अँड वॉचची भूमिका घेतली आहे.

हे वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)


...ट, हाशिम कुरेशी आणि अमानुल्लाह खान रावळपिंढीत डॉक्टर फारूख हैदर यांच्या घरी टेबलापाशी बसले होते. अचानक रेडिओवरून बातमी ऐकू आली की, इरिट्रियाच्या स्वातंत्र्यासाठी लढणाऱ्या तीन तरुणांनी इथिओपियाच्या एका प्रवासी विमानावर हँड-ग्रेनेड आणि टाइम-बॉम्बद्वारे हल्ला केला.

त्यावेळी इथिओपियाने इरिट्रियावर ताबा मिळवला होता आणि तिथे सशस्त्र स्वातंत्र्यसंघर्ष सुरू होता.

तिथे बसल्या-बसल्याच मकबूल भटच्या मनात विचार आला की, त्यांनीही स्वतःच्या स्वातंत्र्याचा मुद्दा जगासमोर आणण्यासाठी अशाच रितीने योजना आखण्याची ... उर्वरित लेख लिहा:

ठी आपल्याला पाकिस्तानात प्रशिक्षण मिळालं आहे आणि श्रीनगरमधील आणखी दोन लोक या योजनेत त्यांना मदत करणार आहेत, असं त्यांनी बीएसएफला सांगून टाकलं.

हाशिम कुरेशी सांगतात त्यानुसार, "खरं म्हणजे श्रीनगरला परतताना मला सीमेवर पकडलं तर आमच्या योजनेबद्दल सगळी माहिती भारतीय अधिकाऱ्यांना देऊन टाकावी आणि माझ्या सोबत आणखी दोन जण यात सहभागी आहेत ते श्रीनगरमध्ये आहेत, असंही सांगावं, ही सूचना मकबूल भटनेच केली होती. असं सांगितलं तर बीएसएफवाले मारणार नाहीत, तर बाकीच्या साथीदारांना शोधण्यासाठी माझ्याशी नरमाईने वागतील, असं भट म्हणाला होता."

भट यांनी सांगितलं तसंच घडलं आणि बीएसएफसाठी काम करण्यासाठी सहमती दर्शवल्यानंतर हाशिम यांना सोडून देण्यात आलं, एवढंच नव्हे तर त्यांना बीएसएफमध्ये उप-निरीक्षक म्हणून भरती करवून घेण्यात आल्याचं सांगितलं गेलं.

हाशिम म्हणाले, "बीएसएफमध्ये भरती करवून घेतलं वगैरे अर्थातच खोटं होतं. पण त्या दोन अज्ञात अपहरणकर्त्यांची ओळख पटावी यासाठी बीएसएफने मला श्रीनगर विमानतळावर पाळतीसाठी ठेवलं." हाशिम कुरेशी वारंवार तिथे जात राहिले आणि अपहरणाची योजना यशस्वी करण्याच्या दृष्टीने विमानात कशा रितीने प्रवेश करायचा याबद्दल अंदाज घेऊ लागले.

दुसऱ्या बाजूला, तुरुंगातून सुटल्यावर लगोलग हाशिम यांनी त्यांचा दूरचा नातेवाईक अशरफ कुरेशीला या सर्व प्रकल्पाची माहिती दिली, एवढंच नव्हे तर व्यायामाच्या नावाखाली हरिपर्वतावर नेऊन विमानअपहरणाचं प्रशिक्षणही दिलं.

यात आणखी एक अडचण होती. पिस्तूल आणि हँडग्रेनेड बीएसएफने जप्त केलं होतं आणि मकबूल भटकडून पुन्हा शस्त्रं मिळण्याची शक्यता नव्हती. त्यामुळे हाशिम कुरेशी यांनी शस्त्रांसंबंधी आणखी एक क्लृप्ती लढवली.

त्या काळी श्रीनगरमधील वर्तमानपत्रांमध्ये एक जाहिरात यायची- चोर आणि लुटारूंपासून बचाव करण्यासाठी खऱ्या पिस्तुलासारखं दिसणारं पिस्तूल विकणाऱ्या कोणाचीतरी ती जाहिरात होती.

त्यानुसार वर्तमानपत्रात जाहिरातीसोबत दिलेल्या पत्त्यावर हाशिम यांनी पिस्तुलाची ऑर्डर दिली, डिलिव्हरीसाठी जवळच्या एका दुकानाचा पत्ता दिला. दहा-बारा दिवसांनी खोटं पिस्तूल त्यांच्या हाती आलं, त्याला काळा रंग दिल्यानंतर ते रिव्हॉल्वरसारखं दिसू लागलं, असं हाशिम सांगतात.

पण हँड-ग्रेनडची तजवीज कशी करायची? अशरफ कुरेशीला हँड-ग्रेनेड कसा दिसतो हे दाखवण्यासाठी हाशिम यांनी कागदावर हँड-ग्रेनेडची चित्रं काढली होती. ते चित्र...


...टकीपर बॅट्समनकडे निवडसमितीचं लक्ष आहे.

ऋषभची आयपीएलमधली कामगिरी दमदार अशी आहे. त्याचा स्ट्राईकरेट उत्तम आहे. तो सातत्याने रन्स करतो आहे.

मात्र बाकी विकेटकीपर बॅट्समनही चांगलीच कामगिरी करत असल्याने ऋषभला सातत्याने चांगलं खेळावं लागणार आहे. अन्यथा टीम इंडियातल्या त्याच्या स्थानाला धक्का बसू शकतो.

संजू सॅमसन

यंदाच्या हंगामात चेन्नई सुपर किंग्सविरुद्ध 74 तर पंजाबविरुद्ध 85 धावांच्या खेळीने सगळीकडे संजू सॅमसनच्या नावाची चर्चा आहे.

पण खरंतर 25व्या वर्षीच संजू आयपीएलचा अनुभवी खेळाडू आहे. कारण ग... उर्वरित लेख लिहा:

सातत्य आणावं लागेल.

इशान किशन

धोनीच्याच झारखंडचा प्रतिनिधी इशान किशन हा टीम इंडियात येण्यासाठीचा प्रबळ दावेदार आहे. 22वर्षीय इशानची बॅट स्थानिक क्रिकेटमध्ये सातत्याने तळपताना दिसते.

2016 मध्ये इशानने रणजी करंडक स्पर्धेत दिल्लीविरुद्ध 273 रन्सची खेळी केली होती. विजय हजारे ट्रॉफी, सय्यद मुश्ताक अली स्पर्धेत सातत्याने रन्स करणाऱ्यांच्या यादीत इशानचं नाव असतं.

इंडिया ए संघाचा इशान नियमित भाग असतो. फर्स्ट क्लास क्रिकेटमध्ये झारखंडसाठी खेळताना बॅटिंग आणि कीपिंग दोन्ही आघाड्या तो उत्तमरीत्या सांभाळतो.

इशान किशन

आयपीएल स्पर्धेत इशान दोन हंगाम गुजरात लायन्ससाठी खेळला. त्यानंतर 2018 मध्ये मुंबई इंडियन्सने 5.5 कोटी रुपये खर्चून ताफ्यात समाविष्ट केलं.

कमीत कमी बॉलमध्ये जास्तीत जास्त रन्स, चौकार-षटकारांची आतषबाजी, रनिंग बिटविन द विकेट्स चांगलं असणं आणि दर्जेदार कीपिंग यामुळे इशान मुंबई इंडियन्सच्या योजनांचा महत्त्वाचा भाग आहे.

मुंबईने क्विंटन डी कॉककडे कीपिंग सोपवल्याने इशानला बॅटिंगमध्ये नैपुण्य दाखवण्याची संधी आहे. यंदाच्या हंगामात पहिल्या दोन सामन्यात सौरभ तिवारी खेळला.

तिसऱ्या मॅचला सौरभ दुखापतग्रस्त असल्याने इशानला संधी देण्यात आली. त्याने 58 बॉलमध्ये 99 रन्सची धुवाधार खेळी केली. त्याने 2 फोर आणि 9 षटकार लगावत मुंबईला मॅच जिंकून देण्याचा आटोकाट प्रयत्न केला.

लोकेश राहुल

कोणत्याही स्वरुपाचं क्रिकेट असेल तरी कॅप्टन्सी, कीपिंग आणि ओपनिंग अशा तीन आघाड्या सांभाळणं अवघड आहे. परंतु लोकेश राहुलने यंदाच्या आयपीएल स्पर्धेत हे शिवधनुष्य पेलण्याचा निर्णय घेतला आहे.

20 ओव्हर कीपिंग करता करता कॅप्टन्सी करणं आणि त्यानंतर जवळपास तेवढ्याच ओव्हर सलामीला येत बॅटिंग करणं हे शारीरिकदृष्ट्या थकवणारं आहे.

परंतु राहुल तिन्ही भूमिका सक्षमतेने निभावताना दिसतो आहे. टीम इंडियासाठी टेस्ट आणि वनडे ओपनर तसंच वनडेत मिडल ऑर्डरमध्ये खेळलेल्या राहुलने संघाची जी गरज असेल त्यानुसार जुळवून घेतलं आहे.

लोकेश राहुल यंदाच्या हंगामात कॅप्टन्सी, कीपिंग आणि ओपनिंग अशा तीन आघाड्या सांभाळतोय.

राहुल द्रविडप्रमाणे या राहुलनेही वनडे आणि ट्वेन्टी-20 मध्ये विकेटकीपिंग केल्याने टीम इंडियाला अतिरिक्त बॉलर खेळवण्याची संधी मिळाली आहे.

स्थानिक क्रिकेटमध्ये कर्नाटकसाठी रनमशीन असलेल्या राहुलने टीम इंडियासाठीही चांगल्या खेळी केल्या आहेत. मात्र प्रत्येक...


...टचाल करत नाही."

"तापमान बदलाच्या काळात दुष्काळ येतच राहणार आहे. अल्-निनोच्या प्रभावामुळे पुढची 2 वर्षंसुद्धा दुष्काळाची राहू शकतील, असं म्हटलं जातंय. त्यामुळे तुम्हाला ग्रामीण भागाला खऱ्या अर्थानं स्वयंपूर्ण करायचं असेल तर योग्य प्रकल्प राबवावे लागतील. नुसतेच पैसे देऊन काही होणार नाही.

"1995 ते 2015 या वर्षांत महाराष्ट्रात 65 हजार शेतकऱ्यांनी आत्महत्या केल्यात. एकट्या मराठवाड्यात गेल्या वर्षी 938 शेतकऱ्यांनी आत्महत्या केल्यात. दररोज 3 शेतकरी आत्महत्या करत आहेत. टाटा इन्स्टिट्यूट ऑफ सोशल सायन्... उर्वरित लेख लिहा:

ा योजनेतून पैसे दिले जातात. ज्या शेतकऱ्यांनी पीक विमा उतरवला आहे त्यांना पीक विम्याचे पैसे नक्की दिले जातील," पीक विम्याच्या पैशांबाबत खोत सांगतात.

पण दुष्काळ जाहीर झाल्यानंतर तीन महिन्यांनी आणि तीही लोकसभा निवडणूक तोंडावर असताना दुष्काळनिधी जाहीर झाल्याने त्याचं राजकारण सुरु होण्याची शक्यता नाकारता येत नाही.

हेही वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)


...टदुखी झाल्याचा टोमणा उद्धव ठाकरे यांनी या मुलाखतीतून लगावला आहे. उद्धव ठाकरे घराबाहेर पडत नाहीत अशी टीका त्यांच्यावर होत आहे.

त्यावर बोलताना उद्धव ठाकरे म्हणाले, "आता तंत्रज्ञान एवढं प्रगत झालेलं आहे. त्या तंत्रज्ञानाचा तुम्ही उपयोग करू शकणार नसाल तर तुमच्यासारखे दुर्भागी तुम्हीच. आता तंत्रज्ञानाच्या माध्यमातून आपण कितीतरी काम करतोय,"

"मी घरात बसून सगळीकडे जाऊ शकतो. हा तंत्रज्ञानाचा फायदा आहे. एकाच वेळी संपूर्ण राज्य कव्हर करतोय आणि मुख्य म्हणज ताबडतोब निर्णय घेतोय," असंही उद्धव ठाकरे म्हणाल... उर्वरित लेख लिहा:

तरला पार्श्वभूमी आहे.

'मंत्रालयात कमी वेळा गेला, या आरोपात दम नाही'

मुख्यमंत्री उद्धव ठाकरे हे मंत्रालयात कमीवेळा गेल्याची टीका विरोधकांकडून सातत्यानं होतेय. यासंदर्भातील संजय राऊत यांच्या प्रश्नावर उद्धव ठाकरे यांनी उत्तर दिले.

ते म्हणाले, "मंत्रालय आता बंद आहे हे लक्षात घ्या. मंत्रालयात कमीत कमी गेलो असा जो आरोप होतोय, त्यात काही दम नाही."

'राजकीय आव्हानांची मला चिंता नाही'

सरकारचा सहा महिन्यांचा काळ पूर्ण झाला, या काळाकडे तुम्ही कसं पाहताय? या संजय राऊतांच्या प्रश्नावर उद्धव ठाकरे म्हणाले, फार विचित्र पद्धतीने गेला.

ते पुढे म्हणाले, "जे सहा महिने गेले ते विविध आव्हानं घेऊन आले होते. ही आव्हानं अजून संपलेली नाहीत. राजकीय आव्हानं ठीक आहेत. त्याची मला चिंता नाही. मी तुम्हाला सांगितलंच आहे की, जनतेचं बळ माझ्यासोबत आहे, जनतेचा आशीर्वाद माझ्यासोबत आहे, तोपर्यंत मी या आव्हानाची पर्वा करत नाही."

हेही वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)


...टप करण्यात आलं. स्वतःची सुरक्षितता, स्वच्छता याविषयीच्या सूचना देण्यात आल्या.

मास्क, सॅनिटायझर, फेस शिल्ड्स देण्यात आलेल्या आहेत. सोशल डिस्टंसिंग पाळण्यासाठी आम्ही प्रवाशांना उभ्याने प्रवास न करण्याचं आवाहन केलंय. हॉस्पिटलच्या डेडिकेटेड फेऱ्या करणाऱ्या ड्रायव्हरच्या सुरक्षिततेसाठी त्या बसेसला त्याच्या मागे प्लास्टिकचा पडदाही लावण्यात आलेला आहे. शिवाय ज्यांना आजार झाल्याचं कळतं, त्यांचा सगळा तपशील आमचं मेडिकल डिपार्टमेंट ठेवतं. तर मृतांच्या वारसाला आम्ही लगेच नोकरी दिली. चारजण नोकरीवर रुजूही झा... उर्वरित लेख लिहा:

काही प्रवाशांना बेस्ट बससाठी दोन तास वाट पाहावी लागली होती.

याविषयी बोलताना बेस्टचे जनसंपर्क अधिकारी वराडे म्हणाले, "बेस्टनं नव्यानं बसेस सुरू करून तीनच दिवस झाले आहेत. किती संस्था सुरू होणार आहेत आणि त्यांचे दहा टक्के म्हणजे किती लोक याचा कुठलाही डेटा बेस्टकडे उपलब्ध नाही. कुठल्याही संस्थांनी तसा डेटा पुरवला नाही.

जिथे जास्त गर्दी आहे तिथे जास्त सेवा पुरवण्यासाठी बेस्ट प्रयत्नशील आहे. कंपन्या पुन्हा सुरू झाल्यावर अनेकजण स्वतःच्या गाड्या किंवा मोटरसायकलनं प्रवास करत आहेत. त्यामुळं रस्त्यावर अचानक ट्रॅफिक जॅम होत आहेत. त्यामुळं बस ट्रॅफिकमध्ये अडकल्यानं वेळेत पोहोचू शकत नाहीत."

बसमध्ये चढण्यासाठी प्रवाशांची गर्दी झाल्याचा एक व्हीडिओही व्हायरल झाला होता. पण हा व्हीडिओ मुंबईतला नसल्याचं बेस्टने स्पष्ट केलंय.

याशिवाय बस स्टॉप्सवर सोशल डिस्टंन्सिंग पाळलं जावं यासाठी गर्दीच्या स्टॉप्सवर तिकीट निरीक्षकांना आणि ट्रॅफिकच्या अधिकाऱ्यांना ड्युटी लावण्यात आलेली आहे. रांग लावणं, बसमध्ये प्रवासी चढताना रांग पाळली जाणं याची खबरदारी हे टीसी घेतील.

गर्दीचा असाच अनुभव एसटीद्वारे ऑफिसला पोहोचण्याचा प्रयत्न करणाऱ्या कर्मचाऱ्यांना सोमवारी आला.

कल्याणचे रहिवासी असणाऱ्या स्वप्नील यांनी सकाळी बीबीसी मराठीला त्यांचा अनुभव सांगितला.

"साधारण साडेनऊच्या सुमारास मी कल्याण एस. टी. स्टँडला पोहोचलो. खूप मोठी लाईन होती. सीएसटीला जाण्यासाठी वेगळी रांग होती, ठाण्याला जायला वेगळी रांग होती. मी ठाण्याच्या रांगेत उभा राहिलो. माझा नंबर लागायला 11 वाजले.

इतक्या मोठ्या रांगेत सोशल डिस्टंसिंग पाळलं जाणं शक्यच नव्हतं. बसमध्ये स्टँडिंग प्रवासी नव्हते, पण प्रत्येक सीटवर बाजूबाजूला दोन प्रवासी होते. रस्त्यात भयंकर ट्रॅफिकही होता. ठाण्याला खोपटला पोचायला मला दुपारचा दीड वाजला. तिथून पुढे ऑफिसला पोहोचायला दोन वाजले."

गर्दी कशी टाळता येईल?

मुंबईमध्ये गर्दी टाळून प्रवास करणं शक्य आहे का? याविषयी बीबीसी मराठीशी बोलताना वाहतूक तज्ज्ञ अशोक दातार म्हणाले,

"मुंबईतले साधारण 50%जण लोकलने प्रवास करतात. तर 35% बसने आणि बाकीचे कार - स्कूटर - ऑटोरिक्षा - टॅक्सीने. आता लोकल्स बंद असल्याने हे सगळे प्रवासी बसकडे येणार. सध्या पहिल्यापेक्षा कमी लोक रस्त्यावर असले तरीदेखील गर्दी जास्त वाटते.

कारण तुलनेने गाड्यांचं प्रमाण जास्त वाढलेलं आहे. गाड्या वाढल्या...


...टर अंतरावर असलेल्या मोगराळे गावातील अरुण जगदाळे 'साहील अ‍ॅक्वा' नावाने पाणी विकण्याचा व्यवसाय करतात.

या लघुउद्योगाविषयी त्यांची पत्नी वैशाली जगदाळे सांगतात, "या व्यवसायासाठी आम्ही एक दोन नव्हे तर वीसपेक्षा अधिक बोअरवेल खोदल्या पण पाणी नाही. मग आम्ही फलटणवरून पाण्याचा टॅंकर विकत आणतो. त्या टॅंकरचे पाणी आम्ही आमच्या विहिरीत ओततो. मोटारीने ते पाणी उपसून नंतर फिल्टर करतो."

"दोन-तीन महिन्यापूर्वीच या उद्योगाची सुरुवात केली आहे. या उद्योगात आतापर्यंत पाच-सहा लाख रुपये गुंतवले आहेत. मात्र तेवढ्या प... उर्वरित लेख लिहा:

असं ते सांगतात.

"आता पडणारा पाऊस कमी आहे. त्यात तो साठवला जात नाही. त्यात कुणीतरी एखादा माणूस बोअरवेलच्या माध्यमातून पाण्याचा नको तेवढा उपसा करत आहे. त्यामुळे भूजल पातळी झपाट्याने खालावत चालली आहे. त्याला लोकांइतकेच प्रशासनही भूजल पातळी कमी होण्यासाठी जबाबदार आहे," असं ते पुढे सांगतात.

हेही वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)


...टर म्हणून कार्यरत रोहित जोशी यांच्या मते सातत्याने अशा वातावरणात काम करणं निराशाजनक असतं. कधी कधी वाटतं इतकं काम करावं का? सोडून द्यावं.

वरिष्ठ डॉक्टर आणि कंसल्टंट्सच्या तुलनेत रेसिडेंट डॉक्टर 24 तास ऑन ड्युटी असतात.

अनेक दिवस दहा दहा तास पीपीई किट परिधान करून कोव्हिड रुग्णांच्या वॉर्डात काम करणं, इच्छा असूनही लोकांची मदत करू न शकणं, रात्री कोणत्याही वेळी ड्युटीसाठी बोलावणं येणं, झोप पूर्ण न होणं, सकाळपासून संध्याकाळपर्यंत तणावपूर्ण वातावरण, तब्येत ठीक नसताना काम करणं, आजूबाजूला होणारे मृत्य... उर्वरित लेख लिहा:

ुलं निगेटिव्ह होती. तेव्हा मला विश्वास वाटला की देव आमच्याबरोबर आहे".

कोव्हिड पॉझिटिव्ह महिलांची प्रसूती करणारं जम्मूतलं ते एकमेव रुग्णालय होतं.

प्रत्येक शस्त्रक्रियेनंतर त्या आंघोळ करत आणि मग पुढच्या कामाला लागत.

डॉ. अमनदीप यांनी कोरोना पॉझिटिव्ह महिलांच्या प्रसूती शस्त्रक्रिया केल्या.

पूँछ, राजौरी, किश्तवाड, डोडा इथून लोक त्यांच्या रुग्णालयात येत. अमनदीप रोज दोन ते तीन सर्जरी करत असत.

लॉकडाऊन काळात गाडी चालवत त्या सर्जरी करण्यासाठी रुग्णालयात जात असत. त्यावेळचं वातावरण, कामाचा दबाव, कामानंतर सगळ्यांपासून अंतर राखणं या सगळ्याचा त्यांच्या छोट्या मुलावरही परिणाम झाला. अमनदीप यांना त्याच्या शिक्षकांशी चर्चा करावी लागली.

पीपीई किट घालून सर्जरी करताना त्यांना चक्करही आली आहे. अशावेळी त्या थोडा वेळ बसून राहत आणि मग पुन्हा कामाला लागत असे असं त्यांनी सांगितलं.

पीपीई घालूनही धोका टळत नाही

पीपीई किट घातल्यानंतर घामाची आंघोळ होते. शरीरातून मीठ आणि पाणी बाहेर पडतं. अशा परिस्थितीत तुम्ही मास्क काढू शकत नाही.

पीपीई किट घातलं म्हणजे धोका नाही असं नाही. अमनदीप आणि त्यांच्या सहकाऱ्यांना कोरोना झाला आहे.

कोव्हिड वॉर्डात डॉक्टर आणि त्यांचे सहकारी प्रचंड व्हायरल लोड असणाऱ्या वातावरणात काम करत असतात.

पीपीई किट घालूनही धोका नाही असं नाही.

खोकला आणि शिंक याच्या माध्यमातून व्हायरस एअर ड्रॉपलेट्समध्ये जमा होतो आणि पीपीई किटवरही जाऊन बसतो.

मास्कच्या बाह्य भागावर कोरोना विषाणू असू शकतो.

पीपीई किट काढण्याची एक पद्धत असते. गाऊन, गॉगल यांना विशिष्ट क्रमाने काढावं लागतं. कारण पीपीई किट काढताना एअरोसोल्स आणि पार्टिकल्स त्याच खोलीत राहतात.

डॉ. अमनदीप यांचे पती डॉ. संदीप डोगरा यांच्या मते कोरोनाच्या पहिल्या लाटेत पीपीई किट घालूनही डॉक्टरांना कोरोना झाला कारण, वॉर्डमधून बाहेर पडल्यानंतर त्यांना असं वाटलं की आता काही होणार नाही. तुम्ही खोलीत मास्क काढायला नको. ही गोष्ट तेव्हा माहिती नव्हती. आता हळूहळू लक्षात येऊ लागली आहे.

कुटुंबीयांची चिंता

ज्या भीषण वेगाने कोरोनाचा संसर्ग पसरतो आहे ते लक्षात घेऊन डॉक्टरांना ही भीती आहे की आपल्या कुटुंबीयांना याचा त्रास होऊ नये.

मोतीहारीचे सर्जन डॉ. आशुतोष शरण सांगतात, "ओपीडीतून आल्यानंतर गाऊन, ग्लोव्ह्ज सगळं काढून टाकतात. स्वत:ला सॅनिटाईज करतो. घरी गेल्यावर गरम पाण्याने...


...टलं आहे.

पुरेसा वेळ आणि संधी मिळूनही व्हॉट्सअॅपने कोर्टात जाणं मार्गदर्शक तत्त्व लागू होण्यापासून रोखण्याचा दुर्दैवी प्रयत्न असल्याचंही सरकारचं म्हणणं आहे.

'जनहितासाठी नियम'

मेसेजच्या उत्पत्तीचा शोध घेण्यासंबंधीच्या तरतुदीविषयी सरकारने म्हटलं आहे, "अशाप्रकारचे गुन्हे करण्याची सुरुवात कुठून झाली, याचा शोध घेणं आणि त्यांना शिक्षा करणं जनहिताचं आहे."

तसंच सरकारने "जमावाकडून हत्या (मॉब लिंचिंग) आणि दंगलींमध्ये आधीच सार्वजनिक डोमेनमध्ये असणारी माहिती व्हॉट्सअॅपवरून वारंवार प्रचारित आणि प्रसारित ... उर्वरित लेख लिहा:

तात?

25 फेब्रुवारी रोजी केंद्र सरकारच्या इलेक्ट्रॉनिक्स आणि माहिती तंत्रज्ञान मंत्रालयाने माहिती तंत्रज्ञान (मध्यवर्ती मार्गदर्शक तत्त्वे आणि डीजिटल मीडिया आचार संहिता) नियम 2021 अधिसूचित केला. नवीन नियम डीजिटल मीडियाशी संबंधी यूजर्सची पारदर्शकता, उत्तरदायित्व आणि अधिकारांबाबत वाढत्या चिंतेमुळे आणि जनता आणि हितधारकांसोबत तपशीलवार चर्चा केल्यानंतर तयार करण्यात आलेत, असं मंत्रालयाचं म्हणणं आहे.

या नवीन नियमांनुसार सोशल मीडियासह सर्व मध्यस्थांना ड्यू डिलिजंस म्हणजेच योग्य ती खबरदारी बाळगावी लागेल आणि त्यांनी असं करण्यास नकार दिला तर त्यांना कायद्याने दिलेली सुरक्षा मिळणार नाही. तसंच नवीन नियमानुसार मध्यस्थांना तक्रार निवारण यंत्रणा उभारायची आहे आणि यूजर्स विशेषतः महिला यूजर्सची ऑनलाईन सुरक्षितता आणि प्रतिष्ठा सुनिश्चित करण्याची जबाबदारी मध्यस्थांवर येते. या नियमांनुसार बेकायदेशीर माहिती काढून टाकण्याची जबाबदारीही मध्यस्थांचीच असेल. तसंच त्यांना यूजरला आपलं म्हणणं मांडण्याची संधी द्यावी लागेल आणि एक ऐच्छिक यूजर फॅक्टचेक सिस्टिम स्थापन करावी लागले.

ज्या सोशल मीडिया मध्यस्थांचे 50 लाखांहून जास्त यूजर्स आहेत त्यांनी नियमांचं पालन सुनिश्चित करण्यासाठी चीफ कम्प्लायंस ऑफिसर नेमावा, असं सरकारचं म्हणणं आहे.

त्यासोबतच या मोठ्या मध्यस्थांना कायद्याची अंमलबजावणी करणाऱ्या संस्थांसोबत चोवीस तास समन्वय ठेवण्यासाठी नोडल संपर्क अधिकारी आणि एका तक्रार निवार अधिकाऱ्याची नेमणूक करावी लागेल. या पदांवर केवळ भारतीय व्यक्तींचीच नेमणूक करावी, असंही सरकारचं म्हणणं आहे. तसंच मिळालेल्या तक्रारींचा तपशील, तक्रारींवर केलेली कारवाई आणि मध्यस्थांनी सोशल मीडियावरून काढून टाकलेल्या माहितीचा तपशील, या सर्वांची माहिती असणारा मासिक अहवाल प्रकाशित करावा, असंही नवीन नियमांमध्ये म्हटलेलं आहे.

नवीन नियम का आखण्यात आले?

नवीन नियम डीजिटल प्लॅटफॉर्मच्या सामान्य यूजर्सना त्यांच्या तक्रारींचं निवारण करण्यास आणि त्यांच्या हक्कांचं उल्लंघन झाल्यास त्याविरोधात दाद मागण्यासाठी बऱ्याच अंशी सशक्त बनवतील, असं सरकारचं म्हणणं आहे.

सोशल मीडिया मध्यस्थांच्या विकासाचं म्हणाल तर त्यांची भूमिका आता शुद्ध मध्यस्थाची भूमिका निभावण्यापर्यंत मर्यादित राहिलेली नाही, ते बरेचदा प्रकाशकाच्या भूमिकेत जातात आणि नवीन नियम (ये नियम 'उदार स्व-नियामक ढांचे के साथ उदार...


...टलं की नातेवाईक किंवा लोक त्यांना विचारायचे, तू अंध आहेस, तुला काय करायचंय? लग्नाच्या बाबतीत तर अधिकच तिखटपणे हा प्रश्न त्यांना विचारला गेला. अखेर नात्यातल्याच एकाशी त्या विवाहबद्ध झाल्या.

दिव्यांग महाविद्यालयाची स्थापना

संस्थेचं काम सुरू असताना 2014 साली पुण्यातल्या काही अंध-अपंग मुली संपर्कात होत्या. पुण्यातल्या एका जाहिरातीने त्यांचं लक्ष वेधून घेतलं. दिव्यांगांना व्यावसायिक मदत मिळेल ही जाहिरात पाहून 52 अंध मुली आल्या होत्या. त्यांच्याशी बोलताना जाई खामकरांना जाणवलं की त्या ज्या हॉस्टे... उर्वरित लेख लिहा:

महाविद्यालयात गेल्या वर्षी बी.ए.साठी प्रवेश घेतला. नॅब म्हणजेच नॅशनल असोसिएशन फॉर ब्लाईंड या संस्थेच्या मदतीने तिने दहावीपर्यंतचं शिक्षण पूर्ण केलं होतं.

नंतर मुंबईतल्याच एका कॉलेजमध्ये अकरावी-बारावी केलं. मुंबईसारख्या ठिकाणीही अंध विद्यार्थ्यांना ग्रॅज्युएट व्हायचं असेल तर सोपं नाही असं सुचिताला वाटतं.

"मुंबईत शिकताना ग्रॅज्युएट होऊन स्वतःच्या पायावर उभं राहीन का याचा आत्मविश्वास मला नव्हता, तो आता शिरूरला शिकताना मला जाणवतोय."

सुचिताचे वडील जालिंधर मोकाशी सांगतात- "मुलीला कसं शिकवायचं हा प्रश्न माझ्यासमोर होता. मुलगी असल्याने तिच्या सुरक्षेचा प्रश्नही होता. जाई खामकर यांचं महाविद्यालय आणि हॉस्टेल पाहिलं आणि मी निश्चिंत झालो. त्या ज्या तळमळीने शिक्षण संस्था उभी करतायत, त्याचा मला कौतुक आहे आणि अभिमानही.

पण सध्या कोरोनाच्या काळात हॉस्टेल सुरू करायला परवानगी देण्यात आलेली नाही. त्यामुळे सर्व विद्यार्थ्यांचं शिक्षण ऑनलाईन सुरू आहे. तंत्रज्ञानाच्या मदतीने शिकणं सुरू आहे. इंटरनेटची सुविधा सगळ्याच मुलांकडे नसल्याने त्यांना ऑडियो लेक्चर पाठवली जातायत.

या महाविद्यालयात प्रवेश विनामूल्य आहे, पण हॉस्टेलची फी भरावी लागते. तसंच 80 टक्के विद्यार्थी अंध-अपंग तर 20 टक्के सर्वसाधारण विद्यार्थी अशी प्रवेश मर्यादा आहे. त्या म्हणतात- "आपल्या शिक्षणव्यवस्थेत एबल आणि डिसेबल मुलं असा गॅप पडलाय."

सामान्य आणि अपंग मुलांमध्ये दरी ?

"टेक्नॉलॉजी आली, सहाय्यक तंत्रज्ञान आलं. सॉफ्टवेअर, मॅग्निफायर, साईन लँग्वेज इंटरप्रिटरच्या माध्यमांचा या विद्यार्थ्यांना उपयोग होत असतो. या तंत्रज्ञानाच्या मदतीने ते परीक्षाही देऊ शकतात. पण आपल्याकडे हे तंत्रज्ञान अभ्यासक्रमात प्रभावीपणे वापरलं गेलं नाही. आणि शिक्षकांना तशा प्रकारचं प्रशिक्षणही दिलं गेलं नाही.

(Inclusive Education) सर्वसमावेशक शिक्षणातली ही मोठी त्रुटी आहे. त्यामुळे सामान्य मुलं आणि अपंग मुलं अशी दरी निर्माण झालीये."

सर्वसमावेशक शिक्षण या संकल्पनेला अर्थापुरतं महत्त्व राहिलंय. पण प्रत्यक्षात भारतात त्याचा वापर नाही, असंही त्या म्हणतात.

जाई खामकर यांनी हेच सर्वसमावेशक शिक्षणाचं धोरण आपल्या संस्थेत प्रत्यक्षात राबवण्याचं ठरवलंय. त्यासाठी सरकार पातळीवर दिव्यांगासाठी स्वतंत्र शैक्षणिक धोरण असावं असं त्यांना वाटतं.

आता पुढे जाऊन त्यांना दिव्यांगांसाठी असंच सर्वसमावेशक...


...टवर्तीय म्हणून संबोधलं जातं. बीरभूम टीमसीचे ते जिल्हा प्रमुख आहेत.

बीरभूममध्ये कार्यकर्ते बलात्कार करण्याची धमकी देतात, या आरोपावर बोलताना त्यांनी बीबीसीला सांगितलं की, "असं काही होत नाही. हे सगळं खोट आहे. तुम्ही बीरभूम आणि घरांना भेटी द्या. तुम्हाला असं काहीही ऐकायला मिळणार नाही. असं कुणी म्हणत असेल तर मी राजकारण सोडून देईन."

"बीरभूम जिल्ह्यात विधानसभेचे 11 मतदारसंघ आहेत आणि इथे कधीच हिंसाचार झालेला नाही. सर्व लोक शांततेनं राहतात. हिंसेच्या ज्या काही छोट्या घटना घडल्या त्याला भाजप जबाबदार आह... उर्वरित लेख लिहा:

ीडियालाही आम्ही जवळ नाही येऊ द्यायचो," विकास पुढे सांगतात.

लोकांची ओळख पक्षानुसार होते

सुरेश सांगतात, जे लोक आधी हे काम सीपीआय(एम)साठी करत असत आज तेच लोक हे काम टीएमसीसाठी करत आहेत.

बदलत्या निष्ठा आणि पश्चिम बंगालमधल्या राजकीय हिंसेचा संबंध स्थानिक स्वराज्य संस्थांसाठीच्या हजारो कोटी रुपयांच्या बजेटवर कब्जा मिळवणं आणि भतकाळातल्या राजकीय ढाच्याशी कनेक्ट राहणं यांच्याशी आहे.

पश्चिम बंगालच्या लोकसंख्येनुसार, इथे उद्योग आणि आर्थिक क्षेत्राशी संबंधित संधी कमी आहे. त्यामुळे इथल्या लोकांचं राजकीय पक्षांवरचं अवलंबित्व जास्त आहे.

कोलकत्यातले राजकीय विश्लेषक डॉ. मइदुल इस्लाम पश्चिम बंगालला 'सिंगल पार्टी सोसायटी' असं संबोधतात, जिथे डाव्यांनी 33 वर्षं राज्य केलं आणि आता तृणमूल 7 वर्षांपासून करत आहे.

पश्चिम बंगालमध्ये लोकांना ते कोणत्या राजकीय पक्षाशी जोडलेले आहेत यावरून ओळखलं जातं. त्यांचं हिंदू अथवा मुसलमान असणं मागे ढकललं जातं.

निवडणुकीत पराभव म्हणजे कोटींचं नुकसान

मुलींसाठी सरकारी सुविधा मिळवणं असो, सरकारी नोकरी मिळवणं असो, जोवर पक्ष सोबत नसतो सुविधा मिळवणं सोप काम नसतं. पक्षासोबतचा लोकांचा हा कनेक्ट सीपीएमच्या काळापासूनच आहे.

राजकीय विश्लेषक मइदुल इस्लाम

जिल्हा परिषद, पंचायत समिती आणि ग्रामपंचायत मिळून बनलेल्या स्थानिक स्वराज्य संस्थेचं बजेट कोट्यवधी रुपयांचं असतं. त्यामुळे स्थानिक स्वराज्य संस्थांवर नियंत्रण मिळवण्यासाठी आटोकाट प्रयत्न केले जातात. कारण निवडणुकीत पराभव झाला म्हणजे कोटयवधींचं नुकसान होतं.

"या निवडणुकांत खूप काही पणाला लागलेलं असतं त्यामुळे हिंसाही खूप जास्त आहे," डॉ. इस्लाम सांगतात.

पुरुलिया जिल्ह्यातील भाजपचे कार्यकर्ते त्रिलोचन महतो और दुलाल कुमार यांचा मृत्यू म्हणजे राजकीय हिंसेचे उदाहरण आहे, असं त्यांचे कुटुंबीय सांगतात.

राजकीय हत्या

त्रिलोचन महतो यांचा मृतदेह एका झाडाला लटकलेला दिसून आला तर दुलाल कुमार यांचा एका वीजेच्या तारेवर. स्थानिक पोलीस आणि प्रशासन मृत्यूमागच्या कारणांवर शांत आहेत.

कोलकातापासून पुरुलियापर्यंत रस्ते, टोल प्लाझा, दुकानं तृणमूलच्या झेंड्यांनी सजलेले दिसत होते. पण पुरुलियात प्रवेश केल्यानंतर भाजपचं निवडणूक चिन्ह कमळ हे घरांवर, दुकानांवर दिसत होतं. दुलाल यांच्या ढाभा या गावाजवळच 18 वर्षीय त्रिलोचन यांचं सुपर्डी गाव आहे.

हरिराम महतो

त्रिलोचन मेहता...


...टातल्या बाळाचा मृत्यू

आयेशाचे वडील लियाकत मक्रानी यांनी आरोप केलाय की आरिफ आणि त्याच्या कुटुंबाने त्यांच्याकडे 10 लाख रुपयांची मागणी केली.

"आयेशा गरोदर होती तेव्हा तिच्या सासरच्यांनी 10 लाख रुपये आणण्यासाठी तिच्यावर दबाव टाकला. मी त्यांना विनवणी करून सांगितलं की माझ्याकडे 10 लाख रूपये नाहीत तेव्हा ते आयेशाला माहेरी सोडून निघून गेले."

आयेशा आणि आरिफ खान यांच्या लग्नाचं प्रमाणपत्र

तिच्या सासरचे आपल्याला आणि आपल्या मुलांना खूप घाण घाण बोलले असंही लियाकत सांगतात. "जेव्हा आयेशामध्ये पडली आणि त... उर्वरित लेख लिहा:

रेल. आम्ही तिला घरी परत यायला राजी केली. ती म्हणाली मी घरी येते, पण शेवटी तिने तिला हवं तेच केलं. आम्हाला पोलिसांचा फोन आला की आयेशा आम्हाला सोडून गेलीये."

हे वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.रोज रात्री8 वाजता फेसबुकवर बीबीसी मराठी न्यूज पानावर बीबीसी मराठी पॉडकास्ट नक्की पाहा.)


...टाबरोबरचे संबंध बिघडले.

त्यानंतर जिहादी गटांचेही पाकिस्तानच्या बाजूचे आणि पाकिस्तानच्या विरोधात असलेले असे दोन उपगट पडले. पाकिस्तान विरोधी गटांनी पाकिस्तानवर वेळोवेळी हल्ला करत तिथल्या हजारो नागरिकांना ठार मारलं. तर पाकिस्तानच्या बाजूने असलेला गट पाकिस्तानशी निष्ठावान राहिला. या गटाने अफगाणिस्तानमध्ये अमेरिकन फौजाशी तर काश्मीरमध्ये भारतीय फौजांशी आपला लढा कायम ठेवला.

'जमात उद दावा' आणि 'जैश ए मोहम्मद'चे नेते पाकिस्तानशी निष्ठा राखून राहिले. पाकिस्तान विरोधी गटांनी या गटातल्या अनेकांचा पराभव क... उर्वरित लेख लिहा:

मात्र 'जैश' किंवा 'जमात उद दावा' या संस्थांवर कारवाई केल्यास हिंसाचार उफाळण्याची भीती पाकिस्तानच्या अधिकाऱ्यांना वाटते.

मागच्या वर्षी काही निरीक्षकांनी या संस्थांमधील काही लोकांना मुख्य प्रवाहात आणण्याची कल्पना मांडली होती.

राजकारणातही शिरकाव

त्यानंतर काही दिवसांनी झालेल्या निवडणुकीत 'जमात उद दावा'चा संस्थापक हाफिज सईद याने एका राजकीय पक्षाची स्थापना केली होती. या निवडणुकीत त्याला एकही जागा मिळवता आली नाही. या संघटनेवर कारवाई करणं 'जैश'पेक्षा सोपं आहे.

गेल्या काही वर्षांत सईद याने रुग्णवाहिका आणि आरोग्याच्या इतर सुविधा उपलब्ध करून दिल्या आहेत. त्यापैकी बहुतांश सेवा आता सरकारतर्फे चालवल्या जातात. पाकिस्तान इन्स्टिट्यूट ऑफ पीस स्टडीजचे निरीक्षक अमीर राणा यांच्या मते सरकारला सईद प्रत्युत्तराची फारशी चिंता नाही. जमात उद दावाने मात्र कोर्टात जाण्याचा निर्णय घेतला आहे.

त्याचवेळी राणा यांनी बीबीसीला सांगितलं की 'जैश'कडून प्रत्युत्तर दिली जाण्याची भीती अधिकाऱ्यांना वाटते. 'जैश'वर बंदी आल्यानंतर त्यांनी तत्कालीन लष्करशहा परवेज मुशर्रफ यांच्यावर हल्ला करण्याचा प्रयत्न केला होता.

पाकिस्तानी लष्कर आणि काही राजकीय नेत्यांमध्ये नुकतीच एक बैठक झाली. या बैठकीत लष्कराने कट्टरवाद्यांवर कारवाई करण्याचं आश्वासन दिल्याचं सूत्रांनी बीबीसीला सांगितलं. मात्र त्यांची संख्या प्रचंड असल्याने सगळ्यांचा नायनाट करता येणार नाही. त्यामुळे काहींना मुख्य प्रवाहात आणण्याची सूचनाही लष्कराने केली आहे.

या लोकांसाठी मूलतत्त्ववादापासून दूर नेणारी केंद्र स्थापन करावीत, त्यांच्यासाठी नोकऱ्या शोधाव्यात अशा प्रकारचे प्रस्ताव होता. इतकंच काय तर त्यांचा अर्धसैनिक म्हणून वापर करावा अशीही सूचना करण्यात आली होती.

एका ज्येष्ठ राजकीय नेत्यांनी बीबीसीला सांगितलं की पाकिस्तानला आता कळून चुकलंय की समांतर लष्कराच्या वापराचा विपरित परिणाम होत आहे. मानवाधिकार उल्लंघनाचा भारताचा आरोप त्यांनी नाकारला तसंच शक्यतो शांततेने हा प्रश्न सोडवण्यासाठी प्राधान्य असल्याचं ते म्हणाले.

पाकिस्तान सरकारने मदरसे, शाळा आणि कट्टरवाद्यांना ताब्यात घेतल्यामुळे त्यांना मुख्य बातम्यांमध्ये स्थान मिळालं खरं, मात्र आता ते पुढे काय करतात ते जास्त महत्त्वाचं. त्यांना खरंच शिक्षा दिली जाईल का? सीमेवर कारवाया करण्यापासून त्यांच्यावर बंदी आणली जाईल का? मुख्य प्रवाहात आणणं म्हणजे...


...टारू समजून, मुलांना पकडून विकणारी टोळी समजून, भानामती करणारे, जादूटोणा करणारे असा आरोप करून अत्याचार करण्यात आले आहेत.

राईनपाडा गावातली ही बातमी कळताच आपली मंडळी जी बाहेरगावी भिक्षुकीसाठी गेली त्यांना लवकरात लवकर आपल्या गावी परत येण्याविषयीचे निरोप पाठवले गेले.

समाजातील अनेक जण कपडे आणि कपाळी भस्म गुलाल लाऊन वेषांतर करून अनेक गावोगावी फिरत होते. त्यांना सध्यातरी बाहेर फिरायला जाऊ नये अशी विनंती करण्यात येऊ लागली आहे.

शिवकाळापासून इतिहास

महाराष्ट्रात या नाथपंथी डवरी गोसावी समाजाची लोकसंख्या... उर्वरित लेख लिहा:

्ण महाराष्ट्रात ७०० ते ८०० पेक्षा अधिक लोक सरकारी नोकरीत नसतील. स्त्रियांचं शिक्षणातलं प्रमाण नगण्य आहे. उदरनिर्वाहाचं दुसरं साधन नसल्यामुळे हा समाज भिक्षा मागत असला तरी आता उदरनिर्वाहाची दुसरी साधनं शोधावी लागतील. भिक्षेकरी बांधवांकडे इतर समाजातील मंडळी भोंदू, लुटारू आणि चोर या भावनेतून पाहायला लागलेले आहेत.

भिक्षा मागणे बंद करा!

त्यामुळे भिक्षेकरी बांधवांनो, आता भिक्षा मागणं बंद करावं लागेल. भिक्षेकरी बांधवांनी वेळीच सावध होऊन आणि काळाची पाऊलं ओळखून परावलंबित्वाची कास सोडून स्वावलंबनाची कास धरणं हिताचं ठरणार आहे.

भिक्षा मागण्याच्या व्यवसायात कधी जिवघेणा हल्ला होईल आणि त्यामध्ये स्वतःचा जीव जाईल, हे सांगता येणार नाही. एकवेळ कष्ट करून पोट भरणं हे प्रगतीचं लक्षण ठरू शकतं. पण भिक्षा मागून पोट भरणे हे खऱ्या प्रगतीचं लक्षण ठरत नाही, ते अधोगतीचंच लक्षण ठरत असतं.

कधीकधी धाडसी निर्णय घ्यावे लागतात, रस्त्यावर उतरून किंवा मिळेल त्या मार्गानं झालेल्या अन्यायाविरुद्ध आवाज उठवून क्रांती केल्याशिवाय पर्याय नसतो. जुने जातीचे व्यवसाय सोडल्याशिवाय नव्या संधीची द्वारं दिसणार नाहीत.

डवरी गोसावी समाजाचे प्रश्न विविधांगी आहेत.

डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर यांनी आपल्या समाजाला मेलेली ढोरे ओढून नेण्याचा आणि ती न खाण्याचा सल्ला दिला. त्यानं होणारी आर्थिक झळ समाजाला सोसायला लावली. पण जातीच्या चिकटलेल्या खुणा पुसण्याचा प्रयत्न केला. त्याला यश आलं. हाच कित्ता गिरवावा लागेल.

सोबतच सरकारकडे आपला न्याय्य हक्क मागावा लागेल. मी तर म्हणेन सरकारनं या समाजाची सक्तीनं भीक बंद करावी. खास बाब म्हणून शासकीय-निम शासकीय विभागात नोकरी देण्याचे प्रयत्न करावेत. त्यांच्यातील कौशल्य ओळखून त्या-त्या प्रकारची मदत करावी. या गटासाठी असलेल्या वसंतराव नाईक आर्थिक विकास महामंडळाचा निधी वाढवावा.

जातीचा दाखला, प्रमाणित दाखला, रेशनकार्ड, मतदान कार्ड, अधार कार्ड मिळण्याची व्यवस्था करावी. आश्रम शाळा उभाराव्यात, त्या सदृढ असाव्यात, त्यातलं अन्न खाण्यायोग्य असावं. हे झालं तरच पुन्हा एकदा राईनपाडा होण्यापासून आपण रोखू शकू.

हे वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)


...टिव्ह असेल आणि मेळ्यात येणाऱ्या प्रत्येकाला सरकारी नियमांचं पालन करावं लागेल.

पण मेळ्यात आलेल्या साधू-संतांसहित अनेक जणांना कोरोनाची लागण झाल्याचं समोर आलं आहे.

आता सोमवारी झालेल्या गर्दीनंतर अशी चिंता व्यक्त केली जातेय की, कोरोना व्हायरस हा भाविकांमध्ये वेगानं पसरू शकतो. तसंच तो भाविकांसोबत त्यांच्या गावांमध्ये, शहरांमध्येही जाऊ शकतो.

भारतात सध्या कोरोनाची दुसरी लाट आली आहे. देशात अनेक ठिकाणी रुग्णांना बेड्स मिळत नाहीयेत, तर काही ठिकाणी रेमडेसिवीरची कमतरता जाणवत आहे.

महाराष्ट्रातील स्थिती ... उर्वरित लेख लिहा:

र बीबीसी मराठी न्यूज पानावर बीबीसी मराठी पॉडकास्ट नक्की पाहा.)


...टिव्ह'?

राज्य सरकारने सुप्रीम कोर्टात बाजू सक्षमपणे न मांडल्यानेच आरक्षण मिळवण्यात अपयश आल्याची टीका भाजपने केली. तर मराठा आरक्षण उपसमितीचे अध्यक्ष अशोक चव्हाण यांनी राजीनामा द्यावा अशी मागणी आमदार विनायक मेटे यांनी केलीय.

विरोधी पक्षनेते देवेंद्र फडणवीस याबाबत बोलताना म्हणाले, "मराठा आरक्षण मिळालं असतं तर त्याचं श्रेय भाजपला मिळालं असतं म्हणून महाविकास आघाडी सरकारने आरक्षणाचा मुडदा पाडला."

तर दुसऱ्या बाजूला मराठा आरक्षण मंत्रीमंडळ उपसमितीचे अध्यक्ष अशोक चव्हाण म्हणाले, "102 च्या घटनादुरुस्ती... उर्वरित लेख लिहा:

ा देण्यात आले.

घटनेच्या अनुच्छेद 15 आणि 16 नुसार अधिक अधिकार राज्यांना देण्यात आले आहेत.

घटनातज्ञ अॅडव्होकेट श्रीहरी अणे सांगतात, "102 व्या घटना दुरुस्तीनंतर सामाजिक किंवा शैक्षणिक मागास वर्गाबाबत सूचित करण्याचे अधिकार पूर्वी राज्यांकडे होते. पण ते एका आयोगाकडे देण्यात आले. तो राष्ट्रीय मागास आयोग आहे. त्या आयोगाच्या शिफारशीवर देशाचे राष्ट्रपती त्या वर्गाला शैक्षणिक आणि सामाजिकदृष्ट्या नामनिर्देशित करतात.

"उच्च न्यायालयाच्या निर्णयापर्यंत हा अधिकार राज्याला आणि केंद्राला स्वतंत्रपणे आहे अशी धारणा होती. पण हे प्रकरण सुप्रीम कोर्टात गेल्यानंतर 5 न्यायाधीशांची समितीने हे ऐकलं. त्यापैकी दोघांचं असं मत आहे की, राज्य सरकार आणि केंद्र सरकार दोघांकडे हा अधिकार राहतो. पण तीन न्यायाधीशांनी म्हटलं की, आरक्षणाचा हा अधिकार फक्त केंद्राला आहे.

"राज्याला कोणता वर्ग कशापद्धतीने मागास आहे याची शिफारस करण्याचा अधिकार आहे. यामध्ये राज्याचे अधिकार संपले असं होतं नाही. एखादा वर्ग आरक्षण मागतोय तर तो कसा पात्र ठरतो हे राज्य सरकारला राष्ट्रीय मागास आयोगासमोर सिद्ध करावं लागतं. त्यानंतर त्यावर निर्णय घेतला जातो. त्यामुळे मराठा समाज हा कसा मागास आहे हे राज्य सरकारला सिद्ध करावं लागेल. मग पुढची प्रक्रीया होऊ शकते."

हेही वाचलंत का?

(बीबीसी न्यूज मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी आम्हाला YouTube, Facebook, Instagram आणि  Twitter वर नक्की फॉलो करा.

बीबीसी न्यूज मराठीच्या सगळ्या बातम्या तुम्ही Jio TV app वर पाहू शकता.

'सोपी गोष्ट' आणि '3 गोष्टी' हे मराठीतले बातम्यांचे पहिले पॉडकास्ट्स तुम्ही Gaana, Spotify, JioSaavn आणि Apple Podcasts इथे ऐकू शकता.)


...टी धाव घेण्यात वाकबगार होता. अंपायरच्या इथे येऊन डावा खांदा मागे नेत रोरावत येणारा वॉटसनचा बाऊन्सर बॅट्समनला अडचणीत टाकत असे. त्याचवेळी फसवे स्लोअरवन, बुंध्यात पडणारे यॉर्कर यामुळे बॉलर वॉटसनचीही धास्ती वाटत असे. कॅचेस, रनआऊट्स, डाईव्ह या आघाडीवरही वॉटसन अग्रेसर होता.

शेन वॉटसन बॉलिंग करताना

कुठल्या ना कुठल्या प्रकारे संघाच्या विजयात त्याचं योगदान असे. एकहाती मॅच काढून देण्याची क्षमता वॉटसनकडे होती. ऑलराऊंडर्सची व्याख्याच अशी की असा खेळाडू जो एखाद्या संघात विशेषज्ञ बॅट्समन किंवा विशेषज्ञ बॉलर... उर्वरित लेख लिहा:

गाम वगळता वॉटसन आयपीएलचे बारा हंगाम खेळला. राजस्थान रॉयल्स, रॉयल चॅलेंजर्स बेंगळुरू आणि चेन्नई सुपर किंग्स अशा तीन संघांचं त्याने प्रतिनिधित्व केलं.

आयपीएल स्पर्धेत वॉटसनच्या नावावर चार शतकं आहेत. त्याने या स्पर्धेत हॅट्ट्रिकही घेतली आहे. वॉटसनने दोनदा आयपीएल विजेत्या संघाचा अविभाज्य भाग होता. आयपीएल फायलनमध्ये शतक झळकावण्याचा दुर्मीळ विक्रम वॉटसनच्या नावावर आहे.

आयपीएल स्पर्धेत वॉटसनने 145 मॅचेसमध्ये 137.91च्या स्ट्राईक रेटने 3874 रन्स केल्या आहेत. यामध्ये चार शतकं आणि 21 अर्धशतकांचा समावेश आहे. वॉटसनने आयपीएलमध्ये बॉलर म्हणून ठसा उमटवताना 92 विकेट्सही घेतल्या आहेत. त्याच्या नावावर 40 कॅचही आहेत.

यंदाच्या हंगामात वॉटसनला लौकिकाला साजेशी कामगिरी करता आली नाही. तो बॉलिंग करत नव्हता. खाली वाकणं, डाईव्ह लगावणं, धावत जाऊन कॅच पकडणं, दुहेरी-तिहेरी चोरणं  हे सगळं करताना वॉटसनला त्रास होत होता. गात्रं थकल्याचं जाणवत होतं.

पंजाबविरुद्ध त्याने बॅटचा हिसका दाखवला मात्र ज्योत विझताना मोठी होते तो त्यातला प्रकार होता. संघासाठी शंभर टक्के देऊ शकत नाही लक्षात आल्यावर वॉटसनने थांबण्याचा निर्णय घेतला.

आयपीएल स्पर्धेला मोठं करण्यात वॉटसनचा मोलाचा वाटा आहे. त्यामुळे या स्पर्धेला, चाहत्यांना वॉटसनची उणीव प्रकर्षाने जाणवेल.

हे वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)


...टी राहते, पण एकाकी नाही. कारण मला स्वत:ची सोबत आवडते. मी दिवसभर एकटीच राहू शकते. त्यामुळे लॉकडाऊनमध्ये एकटं राहावं लागलं, तेव्हा जुळवून घेण्यात काहीच अडचण आली नाही."

अर्थात एरवी स्वतःहून एकटं राहणं वेगळं आणि तुमच्यावर जाणूनबुजून समाजापासून दूर राहण्याची वेळ येणं वेगळं, असंही त्या स्पष्ट करतात.

वंदना सांगतात, "कोव्हिडच्या काळातलं एकटं राहणं हे लादलेलं एकाकीपण आहे. एरवी तुम्ही एकटंच फिरायला जाऊ शकत होता, सध्या तसं काही करताना विचार करावा लागतो. तुम्हाला आईवडिलांना भेटावं, त्यांना मिठी मारावी, म... उर्वरित लेख लिहा:

के जणांनी त्यांना अनेकदा एकटेपण जाणवत असल्याचं म्हटलं आहे. 75 वर्षांपेक्षा अधिक वयाच्या गटात हेच प्रमाण 27 टक्के आहे.

तरुण वयात अनेक भावनिक उलथापालथींना सामोरं जावं लागतं. त्यातच शिक्षण-नोकरीसाठी घरापासून दूर राहावं लागणं, नवीन जागेशी जुळवून घेताना त्रास होणं, ऑफिसमधला संघर्ष, जोडीदार शोधण्याचा किंवा लग्नाचा दबाव, समजून घेतील अशा मित्रांचा अभाव अशा अनेक कारणांमुळे हा एकटेपणा वाटू शकतो.

अर्थात, हे सर्वेक्षण ऑनलाईन होतं आणि ज्यांना एकटं वाटतं ते इथे व्यक्त होण्याचं प्रमाण जास्त असू शकतं. पण एकटेपणा देश, संस्कृती, जीवनपद्धती, लिंग, वय यांवर अवलंबून नाही, हेच त्यातून दिसून येतं.

सततच्या एकटेपणाची लक्षणं

एकटेपणा ही तसा व्यक्तीसापेक्ष असतो. म्हणजे त्याची कारणं आणि परिणाम व्यक्तीनुसार बदलू शकतात. पण तुम्हाला पुढे नोंदवलेल्या काही गोष्टी सातत्यानं जाणवत असतील, तर ते एकटेपणामुळे घडत असू शकतं. त्यावर मात करण्यासाठी तुम्ही समुपदेशकांची मदतही घेऊ शकता.

एकटेपणाचा सामना कसा करायचा?

हे वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.रोज रात्री8 वाजता फेसबुकवर बीबीसी मराठी न्यूज पानावर बीबीसी मराठी पॉडकास्ट नक्की पाहा.)


...टींचा विचार केला, तर खरंच समान गोष्टींची तुलना आपण करतोय का?

मृत्यूदर

मृत्यूदरावर सध्या सगळ्यांचं लक्ष आहे. पण हा दर काढण्याच्याही वेगवेगळ्या पद्धती आहेत.

पहिली पद्धत - संसर्गाची खात्री झालेल्या रुग्णांची संख्या आणि झालेले मृत्यू याचं प्रमाण. म्हणजे कोरोना विषाणूचा संसर्ग झालेल्या एकूण रुग्णांपैकी किती जणांचा मृत्यू होतो?

पण प्रत्येक देशामध्ये सध्या विविध प्रकारे लोकांच्या चाचण्या करण्यात येत आहेत. युकेमध्ये या विषाणूच्या संसर्गाला सुरुवात झाली तेव्हा हॉस्पिटलमध्ये दाखल करून घेण्याइतपत रुग्... उर्वरित लेख लिहा:

रवण्यात आला. पण वुहानमधल्या मृत्यूंचा आकडा 50 टक्क्यांनी वाढवल्यानंतरही चीनची एकूण आकडेवारी अतिशय कमी आहे.

मग अशावेळी या आकडेवारीवर विश्वास ठेवायचा का?

लोकसंख्या

प्रत्येक देशाची लोकसंख्या अतिशय वेगवेगळी आहे. शिवाय या लोकसंख्येची वैशिष्ट्यं - डेमोग्राफी (Demography) वेगळी आहे. म्हणजे सरासरी वयोमान काय, लोकं कुठे राहतात इत्यादी.

युके आणि रिपब्लिक ऑफ आयर्लंडमध्ये तुलना करण्यात आली. पण यात अडचण आहे. आयर्लंडमधल्या लोकसंख्येची घनता अतिशय कमी आहे. आणि तिथली मोठी लोकसंख्या ही ग्रामीण भागांमध्ये राहते.

त्यामुळेच दोन संपूर्ण देशांची तुलना करण्यापेक्षा डब्लिन शहर आणि त्याच आकाराची युकेमधील एखादी शहरी काऊंटी यांची तुलना करणं जास्त योग्य ठरेल.

अशाच प्रकारे लंडनची तुलना अमेरिकेचं सगळ्यांत मोठं 'ग्लोबल हब' असणाऱ्या न्यूयॉर्कशी करणं पूर्णपणे योग्य नसलं, तरी त्यातल्या त्यात जवळचं ठरेल.

तुलना करता तिथला वयोगटही समान आहे ना, हे तपासणंही गरजेचं आहे.

युरोपातल्या देशांमधला मृत्यू दर आणि आफ्रिकेतल्या देशांतल्या मृत्यूंचा दर याची तुलना करून चालणार नाही. कारण आफ्रिकेतल्या देशांमधल्या तरूण लोकसंख्येचं प्रमाण तुलनेने जास्त आहे.

आणि कोव्हिड 19 मुळे वयाने जेष्ठ असणाऱ्यांचा मृत्यू होण्याची शक्यता जास्त असते.

आरोग्य यंत्रणा

युरोप आणि आफ्रिकेतल्या तुलनेबाबत आणखी एक महत्त्वाची गोष्ट म्हणजे युरोपातल्या आरोग यंत्रणा या आफ्रिकेतल्या बहुतेक देशांपेक्षा जास्त आर्थिक पाठबळावर उभ्या आहेत.

कोरोना व्हायरसचा देशात किती प्रादुर्भाव आहे, आरोग्य यंत्रणा कशी आहे याचाही परिणाम आकडेवारीवर होतो. शिवाय या देशामध्ये सोशल डिस्टंन्सिंग कितपत पाळलं जातंय, विविध संस्कृती याच्याशी कसं जुळवून घेतात, हे देखील महत्त्वाचं आहे.

साथीचा रोग आटोक्यात आणण्यासाठी आरोग्य यंत्रणा महत्त्वाची असली, तर प्रत्येक देशात ती वेगवेगळी आहे.

"लोक स्वतःहून उपचार घ्यायला पुढे येतात का, हॉस्पिटलमध्ये पोहोचणं किती सोपं आहे, चांगले उपचार घेण्यासाठी खर्च करावा लागणार का? या गोष्टी जागेनुसार बदलतात," युनिव्हर्सिटी ऑफ साऊदम्पटनचे प्राध्यापक अँडी टाटेम सांगतात.

'Comorbidity'  म्हणजे रुग्णाला असणाऱ्या डायबिटीज, हृदयरोग, उच्च रक्तदाब यासारख्या व्याधींचा परिणाम शरीरावर होणं. एखाद्या व्यक्तीला संसर्ग होण्यापूर्वी हे आजार असू शकतात. त्यामुळे परिस्थिती अवघड होऊ शकते....


...टीव्ह आल्यानंतर आपण देशातल्या सगळ्या लोकांसाठी असलेल्या कोव्हिड-19 हेल्पलाईनला प्रथम संपर्क करा. या राष्ट्रीय हेल्पलाईनचा नंबर आहे +91-11-23978046 (मोबाईलवरून लावताना 011 डायल करावा). या हेल्पलाईनवर कॉल केल्यावर आपण आपला रिपोर्ट पॉझिटीव्ह आल्याची माहिती द्यावी. ते आपली माहिती लिहून घेतात आणि आपल्याला आपण देशातल्या ज्या जिल्ह्यांत, तालुक्यात राहतो तिथल्या जिल्हा आरोग्य कार्यालयाशी जोडून देतात. जोडून देताना फोन लागला नाही, तर तिथला नंबर आपल्याला देतात.

तसंच, जर तुमची परिस्थिती गंभीर असेल तर ते आ... उर्वरित लेख लिहा:

ता. तिथून तुम्हाला तुमच्या जिल्ह्यात / तालुक्यात कुठे उपचार घ्यायचे याची माहिती मिळेल.

तसंच, राज्य सरकारच्या आरोग्य विभागाच्या या लिंकवर आपल्याला योग्य ती माहिती मिळेल.

6) आपल्या मोबाईलमध्ये आरोग्य सेतू अॅप अशावेळी असायला हरकत नाही. हे अॅप डाऊनलोड करण्याची सक्ती नसली तरी केंद्र सरकारने हे अॅप प्रत्येकाने डाऊनलोड करावे अशी विनंती केली आहे. या अॅपमध्ये आपण सेल्फ असेसवर किंवा आपण कोव्हिड-19 पॉझिटीव्ह असल्याच्या ऑप्शनवर क्लिक करावे. इथे आपण कोव्हिड-19 पॉझिटीव्ह असल्याची माहिती द्यावी. जेणेकरून सरकारला आणि आपल्या आजूबाजूच्या परिसरातील नागरिकांना आपल्या परिसरात एकाला कोरोनाची लागण झाल्याचे कळेल.

7) कोरोना बाधित झालेला आहात आणि दुर्दैवाने आपल्याकडचे सरकारी आरोग्य केंद्र पूर्णपणे भरलेले असेल तरीही घाबरून जाऊ नका. आपल्याला त्या सरकारी केंद्रातूनच कोणत्या खासगी हॉस्पिटलमध्ये कोरोनावर उपचार मिळतात याची माहिती मिळू शकेल. तशी माहिती त्या आरोग्य केंद्राने देणं हे त्यांना बंधनकारक आहे. त्यामाहितीच्या आधारे आपण खासगी हॉस्पिटलमध्येही भरती होऊ शकता.

8) त्याचबरोबर केंद्र सरकारच्या https://www.mygov.in/covid-19 या पोर्टलवर जाऊन लाईव्ह हेल्प डेस्कवरून जाऊन आपण कुठून उपचार मिळवायचे याची संपूर्ण माहिती मिळवू शकता.

9) कोरोना बाधित म्हणून न्यूनगंड बाळगून किंवा घाबरून जाण्यापेक्षा वर उल्लेखिलेल्या उपायांचा वापर केलात तर आपल्याला योग्य ते मार्गदर्शन मिळेल आणि आपण लवकर उपचार घेऊ शकाल.

हे वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.रोज रात्री8 वाजता फेसबुकवर बीबीसी मराठी न्यूज पानावर बीबीसी मराठी पॉडकास्ट नक्की पाहा.)


...टुंबाचं आणि चाहत्यांचं मी सांत्वन करतो, ओम शांती, अशा शब्दांमध्ये पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांनी त्याला श्रद्धांजली वाहिली आहे.

'आता तू क्रिकेटपटू म्हणूनही खेळू शकशील'

क्रिकेटपटू किरण मोरे यांनीही सुशांतबद्दल आठवणी सांगताना तो अत्यंत मेहनती असल्याचं सांगितलं. त्यांनी महेंद्रसिंग धोनीची भूमिका साकारण्यासाठी त्याला प्रशिक्षण दिलं होतं. सुशांत सिंग कधीही न डगमगता मेहनत करत राहिला असं त्यांनी सांगितलं.

"माझ्यासाठी हा क्षण व्यक्तीशः धक्कादायक आहे. मी सुशांतला महेंद्रसिंग धोनीच्या भूमिकेसाठी ट्रेनिं... उर्वरित लेख लिहा:

काकी होत जातो. कुटुंबांनी एकत्र राहाणं गरजेचं आहे. आधार देणं गरजेचं आहे." अशा शब्दांमध्ये अभिनेते नितिश भारद्वाज यांनी आपल्या भावना माध्यमांशी बोलताना व्यक्त केल्या आहेत. त्यांनी केदारनाथ सिनेमासाठी सुशांतबरोबर काम केलं होतं.

अक्षय कुमारनेही त्याच्या मृत्यूवर शोक व्यक्त केला आहे.

खरंतर या बातमीमुळे मला धक्का बसला आहे, मी निशब्द आहे. मला आठवतंय सुशांतचा 'छिछोरे' सिनेमा पाहिल्यानंतर मी साजिदला फोन करुन सांगितलं होतं की मला हा सिनेमा पाहताना खूप मजा आली आणि या चित्रपटाचा एक भाग होयला आवडलं असंत. खूप टॅलेंटेड अभिनेता होता... त्याच्या कुटुंबीयांना हे दुःख सहन करण्याची शक्ती मिळो.

पवित्र रिश्ता या मालिकेमध्ये सोबत काम केलेल्या उषा नाडकर्णींनी ABP माझाला प्रतिक्रिया दिली. तेव्हा त्या म्हणाल्या सुशांतच्या मृत्यूची बातमी ऐकून खरंच वाटलं नाही.

"मला खरच नाही वाटतं. मला आता माझ्या एडिटरचा फोन आला, मला म्हणाला, आई सुशांतनी सुसाईड केलं. मला खरंच वाटलं नाही. मी म्हटलं, दोन दिवसापूर्वी त्याच्या सेक्रेटरी की बॉडिगार्डने सुसाईड केल्याचं मी वाचलं होतं, पण काय झालं असेल या मुलाचं. एवढं चांगलं आयुष्य होतं पुढे. मला तो आई म्हणायचा. मला म्हणायचा, आई कुछ घरसे करके लाओ ना, पण तेव्हा 7 ची शिफ्ट असल्यामुळे शक्य नाही व्हायचं. मजा करायचा, थोडा लाजाळू होता, पण मस्ती ही करायचा. आमची साडे पाच वर्षं सिरीयल चालली. तो दोन वर्षं होता आमच्या सोबत. फार मोठा नव्हता तो. खूप वाईट वाटलं ऐकून."

सुशांत सिंहच्या जाण्याने आपल्याला अतोनात दुःख झाल्याचं लता मंगेशकर यांनी म्हटलं आहे.

सुशांत सिंह याच्या आत्महत्येची बातमी ऐकून मला अत्यंत दुःख झाले. आमची कधीही भेट झाली नव्हती. पण त्यांनी धोनी सिनेमात सुंदर अभिनय केला होता. तो विसरणं शक्य नाही. मी त्यांना श्रद्धांजली वाहते, ईश्वर त्यांच्या आत्म्याला शांती देवो. अशा शब्दांमध्ये लता मंगेशकर यांनी श्रद्धांजली वाहिली आहे.

सुशांत सिंहची पार्श्वभूमी

सुशांत सिंग राजपूत मुळचा बिहारमधील पाटण्याचा. त्याचं कुटुंब बिहारमधील पूर्णिया जिल्ह्यातलं. आईच्या निधनानंतर त्याने दिल्लीमध्ये शिक्षणासाठी येण्याचा निर्णय घेतला. अभिनयाच्या आवडीमुळे तो आपलं अभियांत्रिकीचं शिक्षण पूर्ण करु शकला नव्हता.

त्यानंतर त्याच्या कुटुंबानं मुंबईत येण्याचा निर्णय घेतला. 2008 साली किस देस मे मेरा दिल नावाच्या मालिकेतून त्याची छोट्या...


...टे नाही, दुसरा देश वेगवान डावपेच रचत आहे. आपलं त्याकडे लक्ष हवं.

भारत आणि चीन संबंध ताणले गेले.

पाकिस्तानात भारताचे माजी राजदूत तसंच चीन आणि भूतानमध्ये माजी राजदूत म्हणून काम केलेले गौतम बंबावाले यांनी सांगितलं की, "हे वर्ष विलक्षण असं आहे. मे महिन्यानंतर घडामोडींनी वेग धरला आहे. अचानक आपण एकाच गोष्टीवर लक्ष केंद्रित करत आहोत असं वाटू लागलं आहे.

हे असे मुद्दे आहेत ज्यावर काम करायला हवं असं सरकारला आधीपासून वाटत असेल. आता हळूहळू गोष्टींनी वेग पकडला आहे. आता जो पॅटर्न तयार झाला आहे ती स्थिती ... उर्वरित लेख लिहा:

ले आहेत. महिंदा राष्ट्राध्यक्षपदी होते तेव्हा श्रीलंका आणि चीन यांचे संबंध चांगले होते. पाकिस्तान चीनला नेहमीच साथ देत आला आहे.

भारताने कसे डावपेच रचावेत?

वर्ल्ड बँकेच्या मते 2019च्या अखेरीस, चीनचा जीडीपी अर्थात सकल राष्ट्रीय उत्पन्न 14.34 ट्रिलियन डॉलर एवढं होतं. त्याच्या तुलनेत भारताचा जीडीपी 2.87 ट्रिलियन डॉलर एवढा होता.

याचा काय अन्वयार्थ घ्यावा हे समजणं कोणासाठीही कठीण नाही.

भारत चीनप्रमाणे योजनांची कार्यवाही करू शकतो का?

बंबावाले सांगतात, "चीनकडे जेवढा पैसा आहे तेवढा आपल्याकडे नाही याची भारताला जाणीव आहे. चीनप्रमाणे आपण योजना वेगवान पद्धतीने राबवू शकत नाही याचीही भारताला कल्पना आहे. अशावेळी भारताने काय करावं? भारताने आपल्या ताकदीचा अधिक चांगल्या पद्धतीने उपयोग करायला हवा जेणेकरून शेजारी राष्ट्रांशी अधिक सक्षम आणि सक्रिय बनवेल. कार्यदक्षतेचा अर्थ केवळ प्रकल्प लागू करणं एवढाच नाही तर डावपेचही कुशल असायला हवेत असा आहे".

ते समजावून सांगतात, कुशल दृष्टिकोनानुसार नेपाळशी नकाशावरून जो वाद झाला, नेपाळने नवीन नकाशा प्रसिद्ध केला. गोष्टी इथपर्यंत गेल्याच नसत्या.

प्रादेशिक प्रकल्पांसाठी बाहेरील देशांची मदत घेऊन काम करणं हा भारताचा नवा दृष्टिकोन आहे.

बंबावाले यांनी कोलंबो बंदराचं उदाहरण दिलं. कोलंबो बंदराच्या विकासासाठी भारत आणि जपान यांनी संयुक्तपणे काम केलं.

'भारतानं इतर देशांना कर्ज देऊन चांगलं काम केलंय'

एका सरकारी अधिकाऱ्याने नाव न प्रसिद्ध करण्याच्या अटीवर सांगितलं की, "अनेक देशांनी चीनने घातलेल्या अटींबाबत साशंकता व्यक्त केली आहे किंवा चीनबरोबरचे संबंध कमी केले आहेत. मात्र अनेक देश गुंतवणुकीचे भुकेले आहेत. भारताने सक्रिय होत, देशांना कर्ज देऊन चांगलं काम केलं आहे. मात्र योजना लागू करणं आणि अंतिम निकाल याबाबतीत भारत पिछाडीवर आहे.

आपले सर्व प्रकल्प विलंबाने सुरू आहेत. हे प्रकल्प जेव्हा पूर्णत्वास जातील तेव्हाही बरंच काम बाकी असेल. देखभाल करण्यासाठी सक्षम यंत्रणा आहे. भारताची कामगिरी सुधारण्यासाठी ही यंत्रणा विकसित केली जात आहे".

60 देशात अजूनही भारताचं दूतावास नाही

भारताचे माजी परराष्ट्र सचिव श्याम शरण सांगतात, एकामागोमाग एक परराष्ट्र सचिवांनी हेच सांगितलं की भारताने डावपेचांसाठी अधिक संसाधनांची आवश्यकता आहे. यामध्ये राजनैतिक अधिकाऱ्यांची संख्या आणि त्यांना देण्यात येणारं प्रशिक्षण यांचाही...


...टेंबर रोजी दुपारी 1 वाजेपर्यंत या डॅशबोर्डवर दिलेल्या माहितीनुसार पुणे जिलह्यात एकूण 19592 खाटा या कोव्हि़ड रुग्णांच्या उपचारासाठी राखीव ठेवण्यात आल्या आहेत. त्यातील 6512 इतक्या खाटा सध्या रिकाम्या आहेत. तर आयसोलेशनच्या 5544, ऑक्सिजनच्या 751, आयसीयू परंतु व्हेंटिलेटर नसलेल्या 175 आणि व्हेंटिलेटर उपलब्ध असलेल्या 42 खाटा रिकाम्या असल्याचे दाखविण्यात आलं आहे.

पांडुरंग रायकर यांना योग्य उपचार न मिळाल्याचा आरोप का झाला?

टीव्ही 9 या वृत्तवाहिनेचे पत्रकार पांडुरंग रायकर यांचे कोरोनामुळे 2 सप्टेंबर रो... उर्वरित लेख लिहा:

ा नातेवाईकांनी दिलेला डबा त्यांच्यापर्यंत पोहचविण्यात आला होता तसेच त्यांनी जेवण देखील केले होते. त्यांच्यावर कोव्हिड - 19 च्या मार्गदर्शक तत्त्वांनुसारच उपचार करण्यात आले.

पुणे महापालिका आयुक्त विक्रम कुमार यांनी पुणे महानगर विकास प्राधिकरणाच्या आयुक्तांना पत्र लिहिलं आहे. त्यात रुग्णांच्या नातेवाईकांच्या तक्रारी आणि इतर त्रुटींचा उल्लेख आहे. कोव्हिड सेंटरमध्ये कर्मचारी वर्गासह अनेक सुविधा नसल्याचं महापालिका आयुक्तांनी म्हटलं आहे.

यावर काय उपाययोजना आणि तरतुदी होणार आहेत असं विचारण्यासाठी बीबीसी मराठीने विक्रम कुमार यांच्याशी संपर्क साधण्याचा प्रयत्न केला. अद्याप त्यांच्याकडून प्रतिक्रिया आलेली नाही. प्रतिक्रिया आल्यानंतर ही बातमी अपडेट करण्यात येईल.

तात्काळ कारवाई करण्याचे आदेश

कोरोनाबाबतची आढावा बैठक उपमुख्यमंत्री अजित पवार यांनी शनिवारी पुण्यात घेतली. त्यावेळी ते म्हणाले "पुण्यातील जम्बो कोव्हिड सेंटरबाबतच्या काही तक्रारी आल्या आहेत. मी अधिकाऱ्यांना आदेश दिले आहेत की ज्या कॉन्ट्रॅक्टरला तेथील व्यवस्थापन पाहण्यास दिले आहे त्यांना जर ते व्यवस्थित जमत नसेल तर त्यावर तात्काळ कारवाई करावी.

तसेच गरज पडल्यास नवीन डॉक्टरांची टीम तैनात करावी. रुग्णांच्या नातेवाईकांना रुग्णांच्या तब्येतेची माहिती मिळावी यासाठी कोव्हिड सेंटरमध्ये कॅमेरा बसवून बाहेरच्या बाजूला स्क्रीन लावण्यात यावा असे आदेशसुद्धा देण्यात आले आहेत. तसेच जिल्ह्यातील रुग्णवाहिकांची माहिती एकाच ठिकाणी मिळेल अशी सोय करण्यात येत आहे."जम्बो सेंटर सुरू करण्यास घाई झाली का या प्रश्नाला उत्तर देताना पवार म्हणाले, "जम्बो कोविड सेंटर सुरू केल्यानंतर काहींना वाटलं की टप्प्याटप्प्याने तेथे रुग्ण दाखल होतील. परंतु तेथे दोन तीन दिवसांमध्ये 300 ते 400 रुग्ण दाखल झाले. ससूनमध्ये देखील कोरोनासाठीची इमारत टप्याटप्याने सुरू केली.

 तेथे पूर्ण क्षमतेने रुग्ण दाखल झाल्यानंतर ऑक्सिजनबाबत काही अडचणी निर्माण झाल्या. त्यामुळे त्याचे दुरुस्तीचे काम हाती घेऊन तेथील काही रुग्ण जम्बो कोव्हिड सेंटरमध्ये हलवण्यात आले."

हे वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)


...टेशनवरून चार ट्रेन सुटणार अशी शक्यता होती. मात्र रेल्वे प्रशासनाकडून याबाबत काहीच ठोस माहिती आली नाही. ट्रेन्स सुटतील या आशेने हजारो लोकं जमा झाले होते.

"आम्ही त्यांना समजावून पुन्हा घरी जाण्याची विनंती करतोय. रेल्वे प्रशासनाकडून पुढे ट्रेन कधी जाईल याची माहिती मिळाली नाही. त्यामुळे आम्ही लोकांना गर्दी करू नका अशी विनंती करतोय."

हे मुद्दाम घडवलं जातंय का?

लोकांना ट्रेन सुटेल अशी माहिती मिळणं आणि त्यानंतर ट्रेन न जाणं या गोष्टी जाणून-बूजून करण्यात येत आहेत का?  हा प्रश्न राज्यातील सत्ताधाऱ्य... उर्वरित लेख लिहा:

. आता मालक पुन्हा घरात घेणार नाही. ट्रेन सुटेल अशी आशा होती. पण, आता पुढील चार दिवस ट्रेन सुटणार नाहीत अशी माहिती पोलिसांनी दिलीये. आता मी करायचं काय? आजारी मुलीला घेवून कुठे जाऊ? एक रात्र रस्त्यावर काढलीये. आता पुढचे चार दिवस कसं जगायचं हा प्रश्न आहे."

कुटुंबच्या कुटुंब रस्त्यावर

वसई, नालासोपारा, विरार या भागातील हजारो परप्रांतीय वसईमध्ये जमा झालेत. पूर्ण कुटुंब रस्त्यावर येऊन ट्रेनची वाट पाहत आहेत. ट्रेन कधी येईल याची खात्री नसतानाही वाट पहात बसले आहेत.

याबाबत वसईतील समाधान फाउंडेशनचे हानिफ पटेल म्हणतात, "रेल्वे प्रशासनाचा गोंधळ कळतच नाही. आम्ही 15 दिवसांपूर्वी 5000 लोकांची लिस्ट दिली आहे. पण, अजूनही ट्रेनबाबत काहीच माहिती मिळत नाही. तुम्हाला ट्रेन देण्यात येईल असं आश्वासन देण्यात येतं. मात्र, प्रत्यक्षात लोकांच्या पदरी ताटकळत बसण्याशिवाय काहीच येत नाही. हजारो लोक जमा होतात, ट्रेनची वाट बघतात. हे लोक कुठे जातील? काय करतील? याचा विचार प्रशासन करत नाही."

या मजूरांच्या हाताला मुंबईत काम नाही. अशा परिस्थितीतही केंद्र आणि राज्यात राजकारण सुरू आहे. मात्र या भांडणात जीव जातोय तो सामान्यांचा आणि गरीब मजुरांचा जो आपल्या गावी सुरक्षित पोहोचण्यासाठी धडपडतो आहे.

हेही वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)


...टॉप आला आणि मी उतरले. मला वाटतं की सार्वजनिक वाहनांमध्ये धुम्रपान करू नये अशा सूचनांच्या जोडीला खास पुरुषांसाठी नीट बसा अशी सूचनाही लावायला पाहिजे."

अपर्णा क्षेमकल्याणी यांनीही त्यांना आलेला अनुभव शेअर केला. "शाळेत असतांना बस मधून प्रवास करताना हा अनुभव यायचा. टगे मुलं किंवा पुरुष असे बसायचे. सगळे नाही, पण मी अशा लोकांच्या पायावर पाय द्यायचे किंवा गुडघ्याने धक्का मारायचे."

बीबीसी मराठीला आलेल्या प्रतिक्रियांमध्ये सगळ्याच जणी म्हणतात की, सगळे पुरुष सारखे नसतात. प्रत्येक पुरुषाला वाईट अर्थानं स्... उर्वरित लेख लिहा:

वर बसल्यानंतर शेजारच्या सीटवरची जागा सुद्धा व्यापयचे. त्यामुळे अर्थातच महिलांना बसायला जागा कमी मिळायची.

नोव्हेंबर 2014 मध्ये 'सभ्यपणे बसा' अशी मोहिम या ऑथोरिटीनं राबवायला सुरूवात केली. त्यांनी #manspreading हा शब्द स्पष्टपणे कुठेही वापरला नसला तरी त्यांच्या 'मित्रा, पसरू नकोस असा' यासारख्या घोषणा व्हायरल झाल्या.

त्याआधी न्यूयॉर्क मेट्रोच्या प्रवाशांना मोफत वाटल्या जाणाऱ्या एका कम्युनिटी वर्तमानपत्रानं प्रवाश्यांच्या समस्या मांडताना या शब्दाचा वापर केला होता.

माद्रिदच्या सार्वजनिक वाहनांमध्ये यावर्षी जुन महिन्यात manspreading वर बंदी घालण्यात आली.

डिसेंबर 2014 पर्यंत हा शब्द जगभरात प्रसिद्ध झाला. अमेरिकतल्या प्रसिद्ध टॉक शो मध्ये याची चर्चा व्हायला लागली. टॉम हँक्स सारख्या सेलिब्रिटीवर #manspreading चे आरोप झाले. सोशल मीडियावर महिला पुढे यायला लागल्या. आपले अनुभव मांडायला लागल्या.

युरोप, आशिया खंडातल्या वेगवेगळ्या वर्तमानपत्रांनी हा मुद्दा उचलून धरला. 2014 चं वर्ष संपता संपता एका इंग्लिश दैनिकानं मुंबईतल्या बायकांना कश्याप्रकारे #manspreading चा त्रास सहन करावा लागतो यावर बातमी छापली आणि भारतातही या विषयाला तोंड फुटलं.

बीबीसीनं दिलेल्या वृत्तानुसार 2015 मध्ये या शब्दाचा समावेश Online Oxford Dictionary मध्ये करण्यात आला. या dictionary प्रमाणे manspreading चा अर्थ आहे 'सार्वजनिक वाहनांमध्ये पुरुषांनी पाय फाकवून बसण्याची कृती.'

टीका आणि विरोध

पुरुषांच्या अशा पाय फाकवून बसण्याला विरोध करणाऱ्या स्त्रियांनाही टीकेला तोंड द्यावं लागलं. हा विरोध अवास्तव आहे, आणि पुरुषांना त्यांच्या गुप्तांगाच्या जागी हवा खेळती ठेवण्यासाठी असं बसणं आवश्यक आहे.

पाय फाकवून न बसल्यानं पुरुषांच्या गुप्तांगाला किती त्रास होतो हे बायकांना कधीच कळणार नाही असं स्पष्टीकरणही याला विरोध करणाऱ्या पुरुषांनी दिलं.

याला समर्पक उत्तर देताना कॅनडातल्या एका स्त्रीवादी पत्रकार आणि लेखिका सारा खान यांनी लिहिलं, "माझ्याही गुप्तांगाभोवती हवा खेळती राहिलेली मला फार आवडेल. विशेषतः जेव्हा माझी मासिक पाळी सुरू असते आणि माझ्या दोन्ही पायांच्या मध्ये पॅड असतं तेव्हा पाय फाकवून न बसल्यां मला किती त्रास होतो हे कोणत्याही पुरुषाला कळणार नाही."

"पण बायकांना शिकवलेलंच असं असतं की, सावरून बसा, मोठ्यानं बोलू नका, कोणाच्या नजरेत येईल असं काही करू नका. आपलं...


...टोक्यात राहिला? मी म्हणालो तुमच्या आणि आमच्या लोकांच्या मिंडोमध्ये (लोकांची पातळी) फरक आहे."

मिंडोचा शब्दशः अर्थ होतो लोकांची पातळी. पण काही जण याचा अर्थ सांस्कृतिक पातळी असाही लावतात. मिंडोची संकल्पना जपानमध्ये फार जुनी आहे. जपानी लोक इतर लोकांपेक्षा वरचढ आहेत, त्यांची लायकी इतर लोकांपेक्षा चांगली आहे असा अर्थ यातून ध्वनित होतो. या वक्तव्यावरून आता तारो असो यांच्यावर टीकाही होत आहे.

पण तरीही अनेक जपानी लोकांना आणि काही संशोधकांनाही असं वाटतंय की जपानमध्ये काहीतरी खास आहे. कुठलातरी'X' फॅक्टर ... उर्वरित लेख लिहा:

ला सर्दी झाली तर इतरांना त्रास होऊ नये म्हणून मास्क घालतात.

"मास्कमुळे अनेक गोष्टींपासून बचाव होतो,पण सगळ्यांत महत्त्वाचं म्हणजे काहीतरी काळजी घेण्यासारखं कारण आपल्या आसपास आहे याची लोकांना आठवण राहाते," फ्लू स्पेशालिस्ट आणि हाँगकाँगच्या सार्वजनिक आरोग्य कॉलेजचे संचालक केंजी फुकुदा सांगतात.

जपानच्या ट्रॅक आणि ट्रेस व्यवस्थेलाही70 वर्षांचा इतिहास आहे. 1950 साली आलेल्या टीबीच्या लाटेत तिथल्या सरकारने संपूर्ण देशात सार्वजनिक आरोग्य केंद्रं उभारली. या केंद्रांचं मुख्य काम नवीन केसेस शोधणं आणि त्यांची माहिती सरकारला देणं हा होता. ह्युमन कॉन्टॅट ट्रेसिंग आणि आयलोलेशनचं एका विशेष टीमकडून केलं जायचं.

तीन C लवकर शोधले

तज्ज्ञांचं मत आहे की जपानने तीन C - बंद जागा (क्लोज्ड स्पेसेस),गर्दीच्या जागा (क्राऊडेड स्पेसेस) आणि क्लोज कॉन्टॅक्ट स्पेसेस(जिथे लोकांचा जवळून संबंध येतो तशा जागा) -लवकर ओळखले आणि त्यावर बंधन आणली.

क्योटो विद्यापीठातले मेडिकल रिसर्चर डॉ काझुआकी जिंदाई म्हणतात की, देशातले एक तृतीयांश संसर्ग अशा जागांमध्ये उद्भवले.

"तीन C शोधण्याच्या कामासाठी नियुक्त केलेल्या टीम्सने जिथे लोक एकमेकांच्या खूप जवळ श्वासोच्छास करतात, म्हणजे क्लब्स, कॅरिओकी,जिममध्ये एकत्र व्यायम करणे अशा गोष्टींवर लक्ष केंद्रित केलं. सरकारने अशा ठिकाणी लोकांनी जाऊ नये म्हणून देशव्यापी मोहीम चालवली. लोकांना फक्त घरी बसा सांगण्याऐवजी कुठे जाऊ नका हे सांगितल्याने खूप फरक पडला," जिंदाई नमूद करतात.

ऑफिसेस आणि कामाच्या ठिकाणांना तीन C च्या नियमातून सूट दिलेली असली तरी या मोहिमेमुळे संसर्गाचा दर कमी होईल, परिणामी मृत्यूचा दर कमी होईल आणि लॉकडाऊन लागू करावा लागणार नाही अशी शासनाला आशा होती. सुरुवातीला असं झालंही. पण मार्चच्या मध्यात टोकियोमध्ये मोठ्या प्रमाणावर संसर्ग वाढला. आता या शहराचीही अवस्था मिलान,लंडन,न्यूयॉर्कसारखी होणार असं वाटलं होतं.पण तसं झालं नाही.असं कशामुळे झालं असावं?काही म्हणतात या क्षणी जपान एकदम हुशार ठरलं,तर काही म्हणतात जपानला नशिबानेच वाचवलं. नेमकं काय, कुणालाही माहीत नाही.

वेळेचं महत्त्व

प्रा शिबुया यांच्या मते जपानच्या यशाचं रहस्य, इतर यशस्वी देशांसारखंच, वेळेवर पावलं उचलण्यात आहे. पंतप्रधान शिंझो आबे यांनी 7एप्रिलला देशात आणिबाणी जाहीर केली आणि नागरिकांना घरातच थांबायची विनंती केली.अर्थात घरात थांबण्याचा निर्णय...


...ट्टीवर गवत ठेवावं लागतं. गवत असेल तर फास्ट बॉलर्सना साहाय्य मिळू शकतं.

पिंक बॉल

डे-नाईट टेस्टमध्ये ऑस्ट्रेलियाचं वर्चस्व

ऑस्ट्रेलियाने आतापर्यंत सात डे-नाईट टेस्ट खेळल्या असून, सगळ्या जिंकल्या आहेत. पहिलीवहिली डे-नाईट टेस्ट अॅडलेड इथल्या अॅडलेड ओव्हल इथे होणार आहे. याच मैदानावर भारत-ऑस्ट्रेलिया डे-नाईट टेस्ट होणार आहे.

ऑस्ट्रेलियाने आतापर्यंत अॅडलेड, ब्रिस्बेन, पर्थ इथे डे-नाईट टेस्ट खेळल्या आहेत. टीम इंडियाने एकमेव डे-नाईट टेस्टमध्ये बांगलादेशवर एक डाव आणि 46 रन्सने विजय मिळवला होता.

डे... उर्वरित लेख लिहा:

न्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)