...मीटर पर्यंत परिणाम करते. निसर्ग चक्रीवादळाची दिशा बघता पुणे, नाशिक आणि अहमदनगर जिल्ह्यातील प्रशासन दक्ष आहे. नागरिकांनीही काळजी घ्यावी, प्रशासनाने केलेल्या सूचनांचे पालन करावे', असं त्यांनी पुढे सांगितलं.

वेळ-संध्याकाळी 5.45

निसर्ग चक्रीवादळाने रायगड जिल्ह्याला पार केलं आहे. वादळ धडकल्यानंतर ताशी 90 ते 100 किलोमीटर वेगाने मुंबई आणि ठाणे परिसरात वारा वाहत असल्याचं आपण अनुभवत आहोत. या भागांमध्ये पाऊसही पडत आहे असं भारतीय हवामान खात्याच्या शास्त्रज्ञ शुभांगी भुते यांनी सांगितलं.

संध्याकाळी 5.... उर्वरित लेख लिहा:

या तैनात करण्यात आल्या आहेत. त्यांनी एक लाख लोकांना सुरक्षितस्थळी स्थलांतरित केलं आहे अशी माहिती NDRFचे व्यवस्थापकीय संचालक एस.एन. प्रधान यांनी दिली.

दुपारी 1.10 वाजता -

निसर्ग चक्रीवादळ दुपारी 1 वाजता अलिबागजवळ धडकलं. पुढच्या तीन तासात ही संपूर्ण प्रक्रिया पूर्ण होईल, असं भारतीय हवामान खात्याने म्हटलंय.

रायगड जिल्हयातीलच दिवे आगार-श्रीवर्धनला हे चक्रीवादळ आदळलं, अशी माहिती जिल्हाधिकारी निधी चौधरी यांनी दिली.

दुपारी 1 वाजता -

वादळी परिस्थिती बघता मुंबईच्या वांद्रे-वरळी सीलिंकवर वाहतूक थांबवण्यात आली आहे.

तर मुंबई महानगर पालिकेचे आयुक्त इक्बाल चहल आणि अग्निशमन दलाचे प्रमुख यांनी दादर आणि गिरगाव चौपाटीची पहाणी केली.

मुंबई महानगर पालिकेचे आयुक्त इक्बाल चहल आणि अग्निशमन दलाचे प्रमुख यांनी दादर आणि गिरगाव चौपाटीची पहाणी केली.

उत्तर महाराष्ट्रातही या वादळाचे पडसाद पाहायला मिळत आहेत. "आज दुपारनंतर जोरदार वादळी वाऱ्यासह पावसाची शक्यता आहे, त्यामुळे शक्यतो घराबाहेर पढू नये," असं आवाहन नाशिकचे जिल्हाधिकारी सुरज मांढरे यांनी केलं आहे.

12 वाजता - निसर्ग चक्रीवादळाचे मुंबईसह महाराष्ट्राच्या किनारपट्टीवर असे परिणाम जाणवू लागले

अलिबागला राहाणाऱ्या वासंती मिठागरे यांनी बीबीसीच्या जान्हवी मुळे यांना फोनवरून सांगितलं, "अलिबागला पाऊस ठीक आहे, पण वाऱ्याचा जोर वाढतोय. लाईट्स सकाळीच घालवले आहेत. बाकी कर्फ्यू आहे त्यामुळे सगळं शांत शांत. अनेकांचे फोन लागत नाहीयेत. आणि अंधारून आलं आहे."

काशीदजवळ मुसळधार पावसामुळे अशी परिस्थिती आहे -

सकाळी 11 वाजता

सकाळी 10.30 ते 11च्या सुमारास अशी आहे वादळाची परिस्थिती

सकाळी 10 वाजता

रायगड पोलिसांनी समुद्र किनारपट्टीजवळ वास्तव्यास असलेल्या सुमारे 1,400 नागरिकांना आतापर्यंत सुरक्षित ठिकाणी स्थलांतरित केलंय. यादरम्यान कुणीही घराबाहेर पडू नये, असं आवाहनही पोलिसांनी केलं आहे.

रायगडमध्ये काल रात्रीपासून आज दिवसभरासाठी संचारबंदी लागू करण्यात आली आहे.

तर, पालघर परिसरात धडकण्याची शक्यता लक्षात घेऊन मुंबई, ठाणे, पालघर, रायगड, रत्नागिरी, सिंधुदुर्ग जिल्ह्यांसह किनारपट्टीवरील नागरिकांनी घरातच किंवा सुरक्षित ठिकाणी आसरा घेऊन थांबा. वादळाचा जोर ओसरेपर्यंत बाहेर पडण्याचा प्रयत्न करू नये, असं आवाहन उपमुख्यमंत्री अजित पवार यांनी केलं आहे.

सकाळी 8 वाजता

सध्या मुंबईसह किनारपट्टीच्या भागात...


...मीरच्या मुद्यावर आंतरराष्ट्रीय मुस्लीम समुदायाने भारताचा निषेध करावा असं आवाहन केलं आहे," असं पाकिस्तानचे परराष्ट्र मंत्री शाह महमूद कुरेशी यांनी म्हटलंय.

बलुचिस्तान ताब्यात घ्या - संजय राऊत

या मुद्द्यावर चर्चा करताना शिवसेना खासदार संजय राऊत यांनी पाकिस्तानच्या ताब्यात असलेलं काश्मीर आणि बलुचिस्तानच भारतानं ताब्यात घेण्याची मागणी करून टाकली आहे.

जम्मू काश्मीरची स्वायत्तता समाप्त

कलम 370 मुळे काश्मीरचं स्वतःचं संविधान होतं. त्यामुळेच सुरक्षा आणि परराष्ट्र मंत्रालयाचे विषय सोडून इतर सर्व... उर्वरित लेख लिहा:

काढू अशी ताकीद राज्यसभेचे अध्यक्ष व्यंकय्या नायडू यांनी दिली.

'भारतीय लोकशाहीसाठी हा काळा दिवस आहे. कलम 370 हटवण्याचा निर्णय बेकायदेशीर आणि घटनाबाह्य आहे. जम्मू काश्मीरमध्ये भारताची उपस्थिती एका वर्चस्ववादी सैन्याचं होऊन गेलं आहे. 1947 विभाजनावेळी जम्मू काश्मीर नेतृत्वाने टू नेशन थिअरी नाकारत भारत सरकारबरोबर जाण्याचा निर्णय घेतला होता. आज त्याचे उलटे परिणाम दिसत आहेत', असं मेहबूबा मुफ्ती यांनी म्हटलं आहे.

दरम्यान पीडीपीच्या खासदारांकडून संसद भवनात विरोध केला. नाझीर अहमद आणि एम.एम. फय्याज यांनी स्वत:चे कपडे फाडून निषेध नोंदवला.

कलम 370 ही काँग्रेसची ऐतिहासिक चूक होती असं संसदीय कार्यमंत्री प्रल्हाद जोशी यांनी सांगितलं.

जम्मू काश्मीरचं विभाजन झाल्याचं राष्ट्रपती रामनाथ कोविंद यांनी अधिसूचनेद्वारे जाहीर केलं.

जम्मू काश्मीरमध्ये राजकीय घडामोडींनी वेग घेतला असून, राज्यात कलम 144 (जमावबंदी) लागू करण्यात आलं आहे. नॅशनल कॉन्फरन्स तसंच पीडीपीच्या आजीमाजी नेत्यांना स्थानबद्धतेत ठेवण्यात आलं आहे.

केंद्रीय गृहमंत्री अमित शहा राज्यसभेत काय बोलत आहेत? या लिंकवर पाहा थेट प्रक्षेपण

राज्यसभेत विरोधकांनी जम्मू काश्मीरमधील स्थितीबाबात बोलण्याची मागणी केली आहे. परंतु गृहमंत्री अमित शहा यांनी जम्मू आणि काश्मीर राज्यातील आरक्षण दुरुस्ती विधेयकावर आधी बोलण्याची इच्छा व्यक्त केली आहे.

काँग्रेस नेते गुलाब नबी आझाद यांनी काश्मीरमधील प्रमुख नेत्यांना नजरकैदेत ठेवण्याच्या प्रकाराचा निषेध केला.

राज्यसभेत वादाचं कारण ठरलेलं कल 370 नेमकं आहे तरी काय?

पुलवामा : काश्मीरला विशेष दर्जा देणारं कलम 370 आहे तरी काय?

संरक्षण मंत्री राजनाथ सिंह पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांच्या 7 लोककल्याण मार्ग या निवासस्थानाकडून संसदेकडे रवाना झाले आहेत.

द्रमुकचे खासदार टी.आर. बालू यांनी या काश्मीरच्या स्थितीबाबत स्थगनप्रस्ताव दिला आहे.

नॅशनल कॉन्फरन्सचे ओमर अब्दुल्ला, पीडीपीचे अध्यक्ष महबूबा मुफ्ती आणि जम्मू काश्मीर पीपल्स कॉन्फरन्सचे अध्यक्ष सज्जाद लोन यांना नजरकैदेत ठेवण्यात आलं आहे.

जमावबंदीच्या आदेशामुळे लोकांच्या एकत्रित येण्यावर बंदी असेल. या आदेशामुळे सर्व शैक्षणिक संस्था जमावबंदीच्या काळात बंद राहतील. 144 च्या अन्वये काश्मीर खोऱ्यात मोबाईल इंटरनेट सेवा बंद करण्यात आली आहे.

काश्मीर मुद्यावरून संसद परिसरात पीडीपीचे राज्यसभा खासदार...


...मुंग्यांमध्ये अँटीऑक्सिडंट मोठ्या प्रमाणात आढळून येतात. त्यांच्या सेवनाने कॅन्सरचा धोका कमी होऊ शकतो, असा अहवाल यात प्रसिद्ध झाला आहे.

या कारणामुळेच बारिचेरामध्ये राहणारे लोक दीर्घायुषी, सुदृढ आणि निरोगी असतात, असं सेसिला गोंझालेज क्विंटेरो सांगतात. सेसिला या बारिचेरा परिसरात एक दुकान चालवतात. त्यांच्या दुकानात या मुंग्या विकत मिळतात. त्या 20 वर्षांपासून हा व्यवसाय करत आहेत.

त्या पुढे सांगतात, "या मुंग्यांच्या सेवनाने तुम्हाला एक विशिष्ट उर्जा मिळते. विशेषतः रसाळ अशा बिग-बट पासून तुम्हाला अन... उर्वरित लेख लिहा:

ंग्यांच्या प्रजननातील अडचणी

पण गेल्या काही दशकांमध्ये बेसुमार जंगलतोड आणि वाढत्या शहरीकरणामुळे या मुंग्या आणि मानवामध्ये अधिवासाबाबत संघर्ष निर्माण होत असल्याचं चित्र आहे.

लोकसंख्या वाढीमुळे मोठ्या प्रमाणात शहरांची हद्द वाढू लागली आहे. यामुळे मुंग्यांच्या अधिवासात मानवाचं अतिक्रमण होत आहे.

त्यामुळे नव्या इमारतींच्या पायाजवळच्या भागात या मुंग्यांची मोठमोठी वारूळं दिसून येतात. शिवाय जंगलातून शेतीमध्ये घुसलेल्या मुंग्यांमुळे शेतकऱ्यांच्या पीकाचं मोठं नुकसान होत असल्याचं आढळून येत आहे.

शिवाय, वातावरणातील बदलामुळे मुंग्यांच्या प्रजननावर त्याचा परिणाम होत आहे.

परिणामी, ऊन वाढत असतानाचा काळ मुंग्यांचा विणीचा हंगाम मानला जातो. पण प्रतिकूल हवामानामुळे होणारी अतिवृष्टी किंवा आर्द्रता यांमुळे मुंग्यांच्या विणीच्या हंगामात बाधा येतात.

राणी मुंगीला प्रजनन करण्यासाठी विशिष्ट प्रकारच्या हवामानासोबतच मऊ कोरडी माती लागते. जमीन मऊ नसेल तर त्यांना आपल्या वारूळातून बाहेर येण्यास अडचणी येतात.

त्यामुळे जंगलतोड आणि शहरीकरणाचे दुष्परिणाम मुंग्यांच्या अधिवासावर होत असून त्यांच्या वाढीवर मर्यादा येत असल्याचं निदर्शनास आलं आहे.

बुकारमांगामध्ये राहणाऱ्या ऑरा ज्युडीट कुड्रोस या एक संशोधक आहेत. मुंग्यांचं प्रजनन या विषयावर त्यांचं संशोधन सुरू आहे.

त्यांच्या मते, परिस्थिती अनुकूल नसेल तर या मुंग्या जन्मणार नाहीत किंवा जन्मल्या तरी त्यांना वारूळातून बाहेर जमिनीवर येता येणार नाही.

पण दुसरीकडे, या मुंग्यांच्या प्रजातींना अद्याप कोणताही धोका नसल्याचं काहींचं मत आहे.

आम्ही या भागात माहिती घेण्यासाठी गेलो तेव्हा तिथले स्थानिक अॅलेक्स जिमेनेझ यांनी आम्हाला एक प्रयोग करून दाखवला.

अॅलेक्स यांनी हार्मिगोस मुंग्यांच्या वारूळाच्या तोंडातून एक झाडाची फांदी आतमध्ये घातली. यानंतर चिडलेल्या सैनिक मुंग्या काय घडतंय हे पाहण्यासाठी लागलीच बाहेर आल्या.

अॅलेक्स यांच्या मते, "हार्मिगोस मुंग्यांच्या प्रत्येक वारूळात हजारो मुंग्या असतात. यांची संख्या कधी कधी सुमारे 50 लाखांपर्यंत असू शकते. जमिनीखाली कित्येक मैल पसरलेल्या बिळांमध्ये ते लपून बसलेल्या असतात.

विशेष म्हणजे, राणी मुंगी 15 वर्ष जगू शकते. पण ती मरते तेव्हा इतर मुंग्या आपलं घर बदलून इतर ठिकाणी राहायला जातात.

"या मुंग्यां नैसर्गिकपणे अतिशय हुशार असतात. धोक्याच्या वेळी त्या सर्व एक...


...मुंबई पोलिसांवर अविश्वास दाखवला आणि लगेच सीबीआयकडे तपास द्यावा असं काही नाही,' अशी प्रतिक्रिया रोहित पवार यांनी व्यक्त केली होती.

पार्थ पवारांच्या या ट्वीटबद्दल बोलताना राष्ट्रवादी काँग्रेसचे प्रवक्ते नवाब मलिक यांनी बीबीसी मराठीशी बोलताना म्हटलं की, "तरुण असताना, अनुभव कमी असताना कधीकधी अशा गोष्टी घडतात. धर्मावरून राजकारण न करण्याची पक्षाची भूमिका आहे. तो वैयक्तिक आस्थेचा प्रश्न आहे. पार्थ यांचं राम मंदिरावरील ट्वीट ही त्यांची वैयक्तिक आस्था आहे. शिवाय सुशांत सिंह प्रकरणी सीबीआय चौकशी होणार न... उर्वरित लेख लिहा:

ांचे चुलत भाऊ रोहित पवार हे विधानसभा निवडणुकीत कर्जत-जामखेड मतदारसंघातून विजयी झाले. रोहित यांच्याकडे कोणतंही मंत्रिपद नाहीये.

शरद पवारांचे भाऊ आप्पासाहेब पवार हे पवारांच्या कुटुंबात पितृस्थानी होते. त्यांचे चिरंजीव राजेंद्र पवार यांना राजकारणात रस होता. पण अजित पवार आधीच सक्रीय असल्याने त्यांना ती संधी मिळाली नसल्याचं राजकीय विश्लेषक सांगतात. त्यामुळे राजेंद्र पवारांनी बारामती ऍग्रो आणि शिक्षण संस्थांच्या माध्यमातून सामाजिक कार्यात ठसा उमटवला.

पण राजेंद्र यांचे चिरंजीव रोहित यांना राजकारणात रस होता. त्यांनी अगदी स्थानिक स्वराज्य संस्थांपासून राजकारणाला सुरूवात केली.

पार्थप्रमाणेच रोहित हे पवारांच्या कुटुंबातील तिसऱ्या पिढीचं नेतृत्व आहे. त्यामुळे राजकारणात रोहित पवार यांच्याबरोबरीनं आपलंही स्थान निर्माण करण्यासाठी आता पार्थ यांची धडपड सुरू आहे का? सुशांत प्रकरणाचा तपास आणि राम मंदिर मुद्द्यावरून ते स्वतःची स्वतंत्र राजकीय भूमिका मांडत आहेत का?

"पार्थ पवार यांच्या ट्वीटमधून काही विचार मांडत आहेत, असं दिसत नाहीये. ते केवळ स्वतःचं उपद्रवमूल्य दाखवून देण्याचा प्रयत्न करत आहेत. हा नकारात्मक प्रसिद्धीचाच भाग आहे," असं मत ज्येष्ठ पत्रकार विजय चोरमारे यांनी व्यक्त केलं.

रोहित आणि पार्थबद्दल बोलायचं झालं तर दोघांमध्ये स्पर्धा नाहीये. मात्र त्यांच्यात तुलना होणं स्वाभाविक आहे, असं चोरमारे यांनी म्हटलं.

"पण रोहित यांनी जिल्हा परिषदेपासून राजकारणाला सुरूवात केली. विधानसभेसाठी त्यांच्या कुटुंबाच्या प्रभावक्षेत्राबाहेरचा मतदारसंघ निवडला, तिथं काम केलं आणि निवडूनही आले. पार्थ यांनी थेट लोकसभेची निवडणूक लढवली. अजूनपर्यंत त्यांना स्वतःसाठी 'ग्राउंड' तयार करता आलं नाहीये."

पार्थ यांच्या निमित्ताने अजित पवारांची नाराजी समोर?

पार्थ यांचं ट्वीट हे तत्कालीन परिस्थितीशी संबंधित असलं तरी दोन्ही मुद्द्यांवर शरद पवार यांनी घेतलेल्या भूमिकेच्या विरुद्ध मत मांडण्यामागे त्यांची नाराजी आहे, की हे अजित पवारांच्या नाराजीचं शाब्दिक रुप आहे?

मुळात शिवसेनेसोबत सत्तास्थापनेबद्दलच अजित पवार नाराज होते. त्यामुळेच त्यांनी भाजपसोबत जात देवेंद्र फडणवीसांबरोबर सरकार स्थापन केलं होतं. याबद्दलच्या घडामोडी देवेंद्र फडणवीस आणि स्वतः शरद पवार यांनीही सांगितल्या होत्या.

फडणवीसांसोबत सरकार स्थापन केल्यानंतर अजित पवार माघारी आले,...


...मुंबईत राहाणाऱ्या जोगेंद्र सिंह यांच्या परिचयातील एका व्यक्तीचा कोव्हिड-19 मुळे रविवारी मृत्यू झाला. गेल्या 15 दिवसांपासून नवी मुंबईच्या रुग्णालयात त्यांच्यावर उपचार सुरू होते.

रुग्णालयाने आकारलेल्या बिलाबाबत बीबीसी मराठीशी बोलताना नवी मुंबईचे जोगेंद्र सिंह म्हणतात, "15 दिवसात रुग्णालयाने 10 लाख रुपयांपेक्षा जास्त बिल केलं. बिलाचे उललेले 5 लाख रूपये भरल्याशिवाय मृतदेह देणार नाही अशी धमकी दिली. रात्रभर मृतदेह नातेवाईकांच्या ताब्यात दिला नाही. त्यानंतर 1 लाख रुपये घेवून मृतदेह नातेवाईकांच्या ताब... उर्वरित लेख लिहा:

हायरसवर ठोस औषध अजूनही उपलब्ध नाही. त्यामुळे कोव्हिड-19 विरोधातील लढाईत चर्चेत राहीली ती दोन औषधं.  व्हायरल लोड कमी करण्यासाठी वापरण्यात येणारं रॅमडेसिव्हिर आणि सायटोकाईन स्टॉर्म कमी करण्यासाठी वापरण्यात येणारं टॉसीलोझुमॅब.

औषधांची प्रचंड मागणी होती आणि पुरवठा कमी. त्यामुळे औषधांचा तुटवडा भासू लागला. सरकारी रुग्णालयांसाठी पुरेसा साठा होता. पण, खासगी रुग्णालयातील रुग्णांची परवड कमी होत नव्हती. रॅमडेसिव्हिरचा पुरवठा हळूहळू पूर्ववत झाला. जुलै महिन्यात राज्य सरकारने रॅमडेसिव्हिरचे 60 हजार वायल्स विकत घेतले.

मुंबई महापालिकेच्या माहितीनुसार, पालिका रुग्णालयात रॅमडेसिव्हिर, टॉसीलोझुमॅब देण्यात आलेले 77 टक्के रुग्ण रिकव्हर झाले.

पण, अचानक टॉसीलोझुमॅब बाजारातून गायब झालं. टॉसीलोझुमॅब, बनवणाऱ्या रॉश कंपनीने औषध सायटोकाईन स्टॉर्मवर प्रभावी नाही याबाबत संपूर्ण माहिती जारी केली. पण, डॉक्टरांना याबाबत माहिती नव्हती. त्यामुळे टॉसीलोझुमॅबसाठी रुग्णांच्या नातेवाईकांची परवड थांबली नाही. याबाबत बोलताना राज्याचे आरोग्यमंत्री राजेश टोपे म्हणाले, "औषध बनवणारी कंपनी औषध प्रभावी नाही असं म्हणत असेल तर, ट्रीटमेंट देणाऱ्या डॉक्टरांनी याची गांभीर्याने नोंद घेण्याची आवश्यकता आहे. याबाबत टास्कफोर्स निर्णय घेईल."

कोव्हिड रुग्णांमध्ये मृत्यूचं प्रमाण किती आहे म्हणजे मृत्यूदर काय होता, ते हा आलेख दाखवतो. साधारण एप्रिल महिन्याच्या मध्यावर म्हणजे या साथीच्या सुरुवातीच्या काळात राज्यातला मृत्यूदर सहाच्या पलीकडे गेला होता.

13 एप्रिलला तो सर्वाधिक म्हणजे 7.5 पर्यंत गेला होता. जूनमध्ये सुधारीत आकडेवारी जाहीर करण्यात आली, तेव्हा मृत्यूचे आकडे अचानक वाढले, पण आता कोव्हिड रुग्णांमधला मृत्यूदर कमी झाल्याचं स्पष्टपणे दिसत आहे.

मृत्यूदर कमी झाला असला, तरी मृतांचा आकडा मात्र वाढतो आहे. गेल्या सहा महिन्यांत राज्यात 27,407 रुग्णांचा कोव्हिडजन्य कारणांमुळे मृत्यू झाला आहे.

अॅम्ब्युलन्सचे दर आणि कमतरता

कोरोनाग्रस्तांची संख्या वाढल्यानंतर राज्यात अॅम्ब्युलन्सची कमतरता भासू लागली. अॅम्ब्युलन्ससाठी अव्वाच्या-सव्वा दर आकारल्याच्या तक्रारी येवू लागल्या. राज्य सरकारने अॅम्ब्युलन्सच्या दरांवर निर्बंध घातले. अॅम्ब्युलन्सची संख्या वाढवण्यासाठी खासगी अॅम्ब्युलन्स अधिग्रहीत करण्यात आल्या. यासाठी अधिसूचना काढून सर्व जिल्हाधिकारी आणि पालिका आयुक्तांना...


...मुंबईतल्या तीन चार जागा सोडल्या तर बाकी ठिकाणी मुंबईमध्ये काँग्रेसच्या उमेदवारांचं डिपॉजिट जप्त होईल असं निरुपम म्हणाले.

कोण आहेत संजय निरूपम?

पत्रकार ते राजकीय नेता असा प्रवास संजय निरूपम यांनी केला आहे. शिवसेनेत असताना ते शिवसेनाप्रमुख बाळासाहेब ठाकरे यांच्या अतिशय जवळचे होते. त्यानंतर काँग्रेस प्रवेश केल्यानंतर निरुपम राहुल गांधींच्या अतिशय निकटवर्तीय मानले जातात.

संजय निरुपम शिवसेनेचं मुखपत्र असलेल्या 'सामना' या दैनिकाची हिंदी आवृत्ती 'दोपहर का सामना'चे संपादक होते. 2004 च्या लोकसभा निवड... उर्वरित लेख लिहा:

करे यांची नावे समोर येत होती. त्यावेळी उद्धव ठाकरे जास्त राजकारणात नव्हते. पण त्यांची राजकीय प्रतिमा तयार करण्यात संजय निरूपम यांची महत्त्वाची भूमिका होती."

महत्त्वाकांक्षी नेते

ज्येष्ठ पत्रकार विमल मिश्रा हे नवभारत टाईम्सच्या मुंबई आवृत्तीचे संपादक होते. त्यांनी संजय निरुपम यांच्यासोबत काम केलं आहे. ते सांगतात, "संजय निरुपम हे अतिशय महत्त्वाकांक्षी होते. ते सुरुवातीला जनसत्तामध्ये काम करायचे. भाईंदरमध्ये असताना कार्यालय ते घर प्रवासात ते कायमच पुस्तक वाचन किंवा अन्य कामांमध्ये व्यस्त दिसून यायचे."

"पुढे ते दोपहर का सामनामध्ये गेले. संजय निरुपम बाळासाहेबांच्या जवळचे होते. त्यांनी शिवसेनेला हिंदी भाषकांमध्ये चांगल्या प्रमाणात पोहोचवलं. त्यांनी शिवसेनेचे राज्यसभा खासदार म्हणून काम पाहिलं. तिथं त्यांच्या कामामुळे त्यांना मोठी पदे मिळत गेली. पण पुढे त्यांनी हिंदुत्ववादी विचारधारेच्या विरुद्ध अशा काँग्रेसमध्ये प्रवेश केला. तिथंही त्यांनी बऱ्यापैकी मोठी पदं मिळवली. मुंबई काँग्रेसचे अध्यक्षही होते. त्यांना नेहमीच चर्चेच्या केंद्रस्थानी राहायला आवडतं. त्यामुळेच अनेकवेळा ते एकांगी निर्णय घेतात, असंही म्हटलं जायचं."

काँग्रेसमध्ये येताना विरोध

अनुराग त्रिपाठी सांगतात, "काँग्रेसमधल्या प्रस्थापित उत्तर भारतीय नेतृत्वाने त्यांना कांग्रेस प्रवेशाच्या वेळी विरोध केला होता. त्यामुळे त्यांना काँग्रेसमध्ये गॉडफादर भेटत नव्हता. पण प्रभा राव यांनी त्यांना पाठिंबा दिला. त्यांच्या मदतीने ते काँग्रेसमध्ये दाखल झाले. शिवसेनेप्रमाणेच काँग्रेसमधल्या अंतर्गत राजकारणाशी संघर्ष करत निरुपम राहुल गांधी यांच्यापर्यंत पोहोचले."

राजकीय जाण चांगली

"संजय निरुपम यांचं राजकीय ज्ञान चांगलं आहे. पत्रकार म्हणून काम केलेलं असल्यामुळे त्यांना सामाजिक विषयांची माहिती आहे. तसंच राजकीय समीकरण त्यांना चांगल्या प्रकारे समजतात. अशा प्रकारचा नेता कोणत्याही पक्षाला हवाहवासा असतो. काँग्रेसनेही त्यांना योग्य तो मानसन्मान द्यायला हवा. त्याचा पुढे काँग्रेसलाच फायदा होईल," असं त्रिपाठी यांना वाटतं.

"काँग्रेसमध्ये आल्यानंतर त्यांना सुनील दत्त यांच्या मतदारसंघात तिकीट हवं होतं. पण त्यांना याठिकाणी तिकीट न देता उत्तर मुंबईत तिकीट देण्यात आलं. संजय निरूपम यांनी हे आव्हान स्वीकारून मोठ्या चतुराईने या जागेवर विजय मिळवला," त्रिपाठी सांगतात.

पराभवानंतरही...


...मुक्त करून एक मोकळेपणाचा अनुभव गाडगेबांनी लोकांना दिला. सर्व प्रकारची विषमता, अंधश्रद्धा यांना गाडगेबाबांच्या कीर्तनात फाटा मिळालेला आहे. गाडगेबाबा निमित्तमात्र अध्यात्मवादी ते आहेत. त्यांचं कीर्तन पूर्णत: भौतिकवादी आहे. गाव साफ करणारे महाराज कीर्तनाच्या माध्यमातून लोकांच्या मनातील घाण साफ करतात. माणूस भौतिकदृष्ट्या सुखीसंपन्न व्हावा, अशाप्रकारची परिवर्तनवादी भूमिका गाडगेबाबा आहे. त्यांचं कीर्तन प्रबोधनकारी आहे, कल्याणकारी आहे."

इंदुरीकर महाराज

इंदुरीकरांच्या कीर्तनाविषयी ते सांगतात, "इंदुरीकर... उर्वरित लेख लिहा:

"याशिवाय इंदुरीकर महाराजांचं समाज निरीक्षण सूक्ष्म स्वरुपाचं आहे. दैनंदिन जीवनातील उदाहरणाच्या माध्यमातून ते कीर्तन पुढे घेऊन जातात आणि म्हणूनच ते लोकांना पटतं. गाडगेबाबांच्या काळात गाडगेबाबा महान होते. इंदुरीकरांच्या बाबत म्हणाल तर आता कुठे त्यांच्या कार्याला सुरुवात झाली आहे," जाधव पुढे सांगतात.

'चांगल्यावर भर द्यावा'

कीर्तनकारानं आपल्या कीर्तनातून चांगलं काय ते सांगावं. लोकांच्या उणीवा, त्यांच्या कमीपणाची खिल्ली उडवू नये. गाडगेबाबांनी कीर्तनातून स्वच्छतेचा संदेश देशाला दिला. त्याप्रमाणे व्यसनमुक्ती, वासना यावर बोलावं, असं मत भारूडकार चंदाताई तिवाडी व्यक्त करतात.

त्या म्हणतात, "गाडगेबाबा ज्या गावात कीर्तनाला जायचे, त्या गावात जेवतसुद्धा नसत. आताचे किर्तनकार मात्र कीर्तनाचे पैसे अॅडव्हान्स घेतात. दिनचर्यापुरते पैसे घेणं ठीक आहे, पण त्यातून मी शाळा चालवतो, आश्रम चालवतो, हे सगळं कशासाठी सांगावं लागतं?"

यारे सारे लहान थोर । याति भलते नारी नर।।

असं तुकाराम महाराज म्हणायचे. त्याप्रमाणे सगळ्यांचा आदर करून कीर्तन करायला हवं, असं त्या पुढे सांगतात.

इंदुरीकर महाराज यांच्या कीर्तनाच्या शैलीबाबत असलेल्या आक्षेपांविषयी अधिक जाणून घेण्यासाठी बीबीसी मराठीने त्यांच्याशी संपर्क साधण्याचा प्रयत्न केला पण त्यांच्याशी संपर्क होऊ शकला नाही.

हे वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)


...मुत्सद्द्यांच्या आघाडीवर बायडन प्रशासनाला तातडीने पावलं उचलावी लागणार आहेत. यात अडचण अशी की, या प्रयत्नांना पूर्ण करण्यासाठी बायडन प्रशासनाने पूर्णकालिक टीम नाही.

बायडन प्रशासनाने अजून इस्रायलसाठी राजदूताची नेमणूकही केलेली नाही, यावरूनच परिस्थितीचा अंदाज येईल.

अँटनी ब्लिंकन आणि इतर वरिष्ठ अधिकारी इस्रायलच्या अधिकाऱ्यांसोबत फोनवरून सातत्याने संपर्कात आहेत. इजिप्तच्या नेतृत्त्वाखाली इतर काही अरब राष्ट्रांचाही यात समावेश आहे.

परराष्ट्र मंत्र्यांनी इस्रायल आणि पॅलेस्टाईन विषयक विभागाचे एक वरिष... उर्वरित लेख लिहा:

्रक्रियेत अनेक पॅलेस्टिनी कुटुंबांना बेदखल करण्याचा प्रयत्न झाला आणि यावरून निदर्शनं चिघळली. यानंतर अल-अक्सा मशिदीत इस्रायली पोलिसांनी बळाचा वापर केल्याने पॅलेस्टिनी नागरिकांचा संताप अधिक वाढला.

धार्मिक हिंसाचाराची चिन्हं

मुस्लीमबहुल भागातून उजव्या विचारसरणीच्या ज्यू राष्ट्रवाद्यांनी मोर्चा काढण्याची योजना आखली होती. या मोर्च्यामुळेही साशंकतेचं वातावरण तयार झालं होतं. मात्र, तो मोर्चा शेवटच्या क्षणी रद्द करण्यात आला.

नाराजीची ही भावना इस्रायलमधल्या पॅलेस्टिनी नागरिकांमध्येही पसरली आणि त्यांनी आपली एकता दाखवण्यासाठी निदर्शनं केली.

यातून एक नवं संकट उभं झालं. इस्रायलमधल्या ज्या शहरात ज्यू आणि पॅलेस्टिनी लोक एकत्र राहतात त्या शहरांमध्ये धार्मिक हिंसाचार भडकण्याची शक्यता व्यक्त होऊ लागली.

डॅनिअल कर्टझर म्हणतात, "पाणी डोक्यावरून वाहू लागलं आहे आणि बायडन प्रशासनाने हे समजून घ्यायला हवं. त्यांनी इस्रायलच्या सरकारला बस, आता पुरे, एवढंच सांगावं."

"पूर्व जेरुसलेममध्ये सक्रीय भूमिका बजावण्याची वेळ आल्यास त्यांनी सांगायला हवं की आम्ही इस्रायलच्या आत्मरक्षणाच्या अधिकाराचं समर्थन करतो. मात्र, ही कारवाई थांबवण्याची गरज आहे."

इस्रायल, गाझापट्टी आणि वेस्ट बँक

अमेरिकेच्या परराष्ट्र मंत्रालयाने एक पत्रक प्रसिद्ध करत जेरुसलेममधून दोघांनीही माघार घेण्याचं आवाहन केलं होतं. मात्र, हमासकडून रॉकेट हल्ला झाल्यानंतर भाषा लगेच बदलली आणि अँटनी ब्लिंकन यांनी इस्रायलच्या रस्त्यांवर होत असलेल्या रक्तपातावर चिंता व्यक्त केली.

हुसैन हबीश यांच्या मते, "हे अघटित घडणारच होतं."

मूल्याधारित अमेरिकी परराष्ट्र धोरणाच्या वापसीचा संदेश इस्रायल, गाझापट्टी आणि वेस्ट बँकच्या सद्यपरिस्थितीत कशापद्धतीने लागू करता येईल, हेदेखील बायडन प्रशासनासमोरचं मोठं आव्हान आहे.

गेल्या काही दिवसात अँटनी ब्लिंकन यांनी केलेल्या वक्तव्यांमध्ये ते सातत्याने, "पॅलेस्टिनी आणि इस्रायली नागरिकांना स्वातंत्र्य, प्रतिष्ठा, सुरक्षा आणि समृद्धीचा समान अधिकार असल्याचं" म्हणताना दिसतात.

ब्रुकिंग्ज इन्स्टिट्युटचे खालेद गिंडी हा फॉर्म्युला 'नवा आणि महत्त्वाचा' असल्याचं म्हणतात. मात्र, तो 'अस्पष्ट आणि कोड्यात टाकणारा' असल्याचंही त्यांना वाटतं.

डेमोक्रेटिक पक्षातील उजवा गट

खालेद अल गिंडी आश्चर्य व्यक्त करत म्हणतात, "हा फॉर्म्युला इथे आणि आत्ताच लागू करणार आहेत का? की...


...मुनेही घेतले. क्लिनिकल ट्रायलसाठी नोंदणी करणाऱ्या व्यक्तीला कोरोना विषाणूची बाधा झालेली नसावी, त्याची प्रकृती उत्तम असावी आणि या चाचणीमध्ये एखाद्या महिलेला सहभागी व्हायचं असेल तर ती गर्भवती नसावी, असे काही नियम आहेत.

त्याच रात्री त्यांना हॉस्पिटलकडून फोन आला आणि तुम्ही चाचणीत सहभागी होऊ शकता, असं कळवण्यात आलं.

दुसऱ्या दिवशी डॉक्टरांनी त्यांना चाचणी कशी पार पडणार आहे, याची सविस्तर माहिती दिली. त्यांच्याकडून एक संमतीपत्र घेतलं आणि त्यांना लसीचा पहिला डोस दिला. त्यानंतर पुढे अर्धा तास त्यांना ह... उर्वरित लेख लिहा:

वाटली नाही."

अनिल हेब्बर यांनी चाचणीसाठी स्वतःचं नाव तर नोंदवलं आहेच. शिवाय, आपल्या मित्रांनाही नाव नोंदवण्यासाठी तयार केलं.

याविषयी सांगताना ते म्हणतात, "हे जागतिक आरोग्य संकट माझ्यासाठी आयुष्य बदलवणारा अनुभव होता. ही लस यशस्वी होईल, अशी माझी खात्री आहे. आपण सगळे मिळून या विषाणूला नक्की हरवू."

हे वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)


...मुळे हा निर्णय घेतल्याचं सांगण्यात आलं. फ्लाईट उतरल्यानंतर मी ट्वीटरवर बघितलं तेव्हा कळलं की आजारी असणारी व्यक्ती नवलनी होते."

सर्गेई यांनी सांगितलं, "फ्लाईटमध्ये नवलनी वेदनेने विव्हळत होते. त्यांना बघूनच वाटत होते की त्यांना खूप त्रास होतोय. ते खाली पडून होते. विमानातला चालक दल बसतो तिथे ते होते. त्यांना इतक्या वेदना होत होत्या की त्यांना बोलताही येत नव्हतं. ते फक्त ओरडत होते."

विमानात मदतीसाठी त्या नर्स आल्या तेव्हा काय घडलं, याविषयी सांगताना सर्गेई म्हणाले, "त्या काय करत होत्या, मला माहिती ... उर्वरित लेख लिहा:

दोन मिनिटात विमानतळाचं वैद्यकीय पथक विमानात दाखल झालं. नवलनी यांना बघताक्षणी ते म्हणाले, "ही केस आम्ही सांभाळू शकणार नाही. यांना तात्काळ इंटेसिव्ह केअर युनिटची गरज आहे."

यानंतर आयसीयू अॅम्ब्युलंसला कॉल करण्यात आला.

सर्गेई यांनी सांगितलं, "अॅम्ब्युलंसला विमानापर्यंत यायला जवळपास 10 मिनिटांचा वेळ लागला आणि सर्वांनाच हा वेळ खूप मोठा वाटला. दरम्यानच्या काळात डॉक्टरांनी नवलनी यांचं बीपी तपासलं आणि त्यांना ड्रीप चढवलं. मात्र, डॉक्टर ज्या पद्धतीने काम करत होते त्यावरून हे स्पष्ट दिसत होतं की त्यांनासुद्धा याची कल्पना होती की याने काहीही होणार नाही."

ओम्स्कस विमानतळाचे चीफ डॉक्टर वासिली सिदोरस यांनी सांगितलं की त्यांनी स्वतः नवलनी यांच्यावर उपचार केले नाही. दोन तासात बऱ्याच गोष्टी बदलल्या. मात्र, त्यांच्या टीमने जी काही मेहनत घेतली त्यामुळे निश्चितच नवलनी यांचे प्राण वाचण्यात थोडीफार मदत नक्कीच झाली.

ते म्हणाले, "सर्वात मोठी अडचण ही होती की नवलनी यांना काही सांगता येत नव्हतं. ते काही बोलूच शकत नव्हते. त्यामुळे मोठ्या आणि चांगल्या हॉस्पिटलमध्ये त्यांना शिफ्ट करणं, अत्यंत गरजेचं होतं."

विमानातल्या ज्या-ज्या प्रवाशाशी बीबीसीने बातचीत केली त्या सर्वांनीच सांगितलं की विमानतळाच्या वैद्यकीय पथकाने विमानात जवळपास 15-20 मिनिटं नवलनी यांचं निरीक्षण केलं.

 Omsk time 09:37 (03:37 GMT)

यानंतर नवलनी यांना स्ट्रेचरवर ठेवून अॅम्ब्युलंसमध्ये शिफ्ट करण्यात आलं आणि तिथून थेट ओम्स्क इमरजेंसी हॉस्पिटलमध्ये नेण्यात आलं.

विमानातल्या प्रवाशांनी बीबीसीला सांगितलं की दरम्यानच्या काळात ओम्स्क विमानतळावर विमानात इंधन भरण्यात आलं आणि जवळपास 30 मिनिटांनंतर विमानाने मॉस्कोसाठी उड्डाण केलं.

सर्गेई यांनी बीबीसीला सांगितलं, "आमचं विमान मॉस्को विमानतळावर उतरलं तेव्हा काही पोलीस आणि साध्या वेशातले काही लोक विमानात चढले."

"त्यांनी नवलनी यांच्या जवळपासच्या सीट्सवर कोण-कोण बसलं होतं हे विचारून त्यांना विमानातच थांबायला सांगितलं. इतर प्रवाशांना खाली उतरवण्यात आलं. नवलनी विमानातल्या जवळपास मधल्या 10 व्या किंवा 11 व्या रांगेत बसले होते. विमानात पोलिसांना बघून काही प्रवाशांना विचित्रही वाटलं. कारण तोवर कुणाला याची कल्पनाही नव्हती की हे प्रकरण गुन्हेगारी स्वरुपाचंही असू शकेल."

'नवलनी यांना नोविचोक देण्यात आलं'

नवलनी यांना जवळपास दोन दिवस...


...मूर्ती झालेल्या निवडक वकीलांमध्ये त्यांचा समावेश आहे.

त्याचवेळी कायदामंत्री रविशंकर प्रसाद यांनी जस्टिफ जोसेफ यांच्या नावाला प्रांतीय-जातीय प्रतिनिधित्व आणि वरिष्ठतेच्या सिद्धांताला अनुसरून नसल्याचं सांगत विरोध दर्शवला.

न्यायालयीन प्रकरणांच्या क्षेत्रात दशकाहून अधिक काळ वार्तांकन करणारे वरिष्ठ पत्रकार राकेश भटनागर हे रविशंकर यांच्या या तर्कांवर प्रश्न उपस्थित करतात.

"सर्वोच्च न्यायालयाचे न्यायमूर्ती होण्यासाठी या अटी केव्हा आणि कोणी निश्चित केल्यात? अशी अनेक राज्यं आहेत, जिथून एकपेक्षा जास्त ... उर्वरित लेख लिहा:

ंपूर्वी आरोग्याच्या कारणामुळे थंड पर्वतीय प्रदेश उत्तराखंडमधून बदलीचा आग्रह केला होता आणि त्याविषयीची फाइल सरकारकडेही पाठवली होती. पण सरकारनं या प्रकरणात अजूनही कुठलंच उत्तर दिलेलं नाही."

सरन्यायाधीश दीपक मिश्र

जस्टिस कुरियन यांच म्हणणं आहे की, सर्वोच्च न्यायलयाच्या इतिहासात याआधी असं कधीही घडलं नाही.

मूळचे केरळचे असलेले जस्टिट कुरियन यांनी अलिकडे सरन्यायधीश दीपक मिश्र यांना पत्र पाठवून कल्पना दिली होती की सरकार कॉलेजियमच्या शिफारसींना लटकवून ठेवत आहे आणि हे "देशाच्या सर्वोच्च न्यायालयाच्या अस्तित्वालाच धोका निर्माण करू शकतं."

जस्टिस कुरियन यांनी तीन न्यायमूर्तींबरोबर एक पत्रकार परिषद घेत सरन्यायाधीश दीपक मिश्र यांच्या कामकाजाच्या पद्धतीवर आक्षेप घेतले होते.

कॉलेजियम प्रमुख सरन्यायाधीश दीपक मिश्र हे आता सरकारला काय उत्तर पाठवतात याकडे साऱ्यांचे लक्ष लागलं आहे. त्यांच्यावर त्यांच्या सहकारी न्यायमूर्तींचाही दबाब आहे.

हेही वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)


...मे महिन्यात टीपी सुधींद्र (डेक्कन चार्जर्स), अमित यादव आणि शलभ श्रीवास्तव (किंग्ज इलेव्हन पंजाब), अभिनव बाली (दिल्ली) यांची नावं स्टिंग ऑपरेशनदरम्यान समोर आली.

हे चौघंही स्पॉट फिक्सिंगमध्ये असल्याचा आरोप झाला. या पाचही खेळाडूंना तत्कालीन आयपीएल अध्यक्ष राजीव शुक्ला यांनी निलंबित केलं.

6. शाहरूख खानचा सुरक्षारक्षकाशी वाद, वानखेडेवर प्रवेशबंदी (2012)

शाहरुख खान

मॅच संपल्यानंतर सुरक्षारक्षकाशी झालेल्या वादावादीमुळे बॉलीवूड अभिनेता आणि कोलकाता नाईट रायडर्स संघाचा सहमालक शाहरूख खानवर पाच वर्षा... उर्वरित लेख लिहा:

बंदीची कारवाई (2013)

चेन्नई सुपर किंग्सचा गुरुनाथ मयप्पन

2013 मध्ये उघडकीस आलेल्या स्पॉट फिक्सिंग प्रकरणाने आयपीएलच्या विश्वासार्हतेवर प्रश्नचिन्ह निर्माण केलं.

स्पॉट फिक्सिंगच्या आरोपांसाठी दिल्ली पोलिसांनी राजस्थान रॉयल्सच्या श्रीसंत, अंकित चव्हाण आणि अजित चंडिला यांना अटक केली.

मुंबई पोलिसांनी कथित सट्टेबाजी आणि बुकींबरोबरच्या संबंधांसाठी विंदू दारा सिंग आणि गुरुनाथ मय्यपन यांना अटक केली. मय्यपन हे बीसीसीआयचे तत्कालीन अध्यक्ष तसंच चेन्नई सुपर किंग्स संघाचे मालक एन. श्रीनिवासन यांचे जावई.

हे सगळं प्रकरण न्यायालयात गेलं. सर्वोच्च न्यायालयाने राजस्थान रॉयल्स आणि चेन्नई सुपर किंग्स या दोन संघांवर दोन वर्षांच्या बंदीची कारवाई केली.

यामुळे चेन्नई आणि राजस्थान हे संघ 2016 आणि 2017 या वर्षी स्पर्धेत खेळू शकले नाहीत. श्रीसंतवर बीसीसीआयने आजीवन बंदीची कारवाई केली. या संपूर्ण प्रकरणामुळे आयपीएलची एक स्पर्धा म्हणून तसंच खेळाडूंच्या विश्वासार्हतेवर प्रश्नचिन्ह निर्माण झालं.

10.आंदोलन-विरोधामुळे ठिकाणात बदल (2016, 2018)

आंदोलन आणि दुष्काळामुळे आयपीएलचे सामने अन्य ठिकाणी खेळवावे लागले.

2016 वर्षी महाराष्ट्रात दुष्काळ पडला होता. आयपीएलच्या मॅचेस मुंबईत वानखेडे तर पुण्यातील गहुंजे इथे होणार होत्या. राज्यातील बहुतांश भागात पिण्याच्या पाण्याची अतीव टंचाई असताना आयपीएलच्या मॅचेसकरता एवढं पाणी कसं वितरित केलं जाऊ शकतं असा सवाल समाजाच्या विविध स्तरातून करण्यात आला.

मुंबई उच्च न्यायालयाने मुंबई-पुणे इथल्या मॅचेस अन्यत्र खेळवण्याचा आदेश दिला. हे प्रकरण सर्वोच्च न्यायालयात गेलं. सर्वोच्च न्यायालयाने हा निर्णय कायम ठेवला.

दोन वर्षांनंतर पाण्याच्या मुद्यावरून चेन्नईत प्रकरण तापल्याने चेन्नई सुपर किंग्सच्या मॅचेस अन्यत्र खेळवण्यात आल्या. पाणी सोडण्याच्या मुद्यावरून कर्नाटकशी असलेल्या वादासंदर्भात केंद्राने कावेरी मॅनेजमेंट बोर्डची स्थापना करावी अशी तामिळनाडूची मागणी होती.

चेन्नईच्या पहिल्या मॅचवेळी आंदोलकांनी मॅच बंद करण्याची मागणी केली. चेन्नईच्या एका खेळाडूच्या दिशेने बूट फेकून मारण्यात आला. परिस्थिती हाताबाहेर जाऊ शकते हे लक्षात घेऊन चेन्नईच्या मॅचेस अन्यत्र खेळवण्याचा निर्णय घेण्यात आला.

11.व्हर्बल डायरिया (2017)

सर्व हंगामात मुंबई इंडियन्सकडून खेळणाऱ्या कीरेन पोलार्डने माजी खेळाडू आणि कॉमेंटेटर संजय...


...मेकांचा सामना करण्यासाठी समर्थ होण्याच्या प्रयत्नात आहेत. चीनने आधीच स्वतःला या भागात सैनिकी महासत्ता म्हणून सिद्ध केलं आहे. त्यामुळे आंतरराष्ट्रीय पातळीवर स्वतःला सिद्ध करण्याची वेळ आलीये असं चीनला वाटतं.

जेव्हा या व्हायरसला मात दिली जाईल तेव्हा ढासाळलेल्या जागतिक अर्थव्यवस्थेला पुन्हा नव्याने उभं करण्यात चीनची भूमिका महत्त्वाची ठरेल.

चीनची मदत घेणं आवश्यक

सद्य परिस्थितीत चीनची मदत घेणं अतिशय महत्त्वाचं आहे कारण कोरोना व्हायरसशी लढण्याचा अनुभव आणि मेडिकल डेटा चीनकडे आहे. ते अनुभव आणि डेटा इत... उर्वरित लेख लिहा:

न आपल्या फायद्याचा विचार कसा करू शकतो. चीनमध्येच या व्हायरसची सुरुवात झाली होती. सुरुवातीला बीजिंगने यावर जी प्रतिक्रिया दिली ती गोपनीय राहिली पण त्यानंतर त्यांनी आपल्या साधनसंपत्तीचा पुरेपूर वापर करत जागतिक स्तरावर आपली दखल घ्यायला लावली.

पीएन अमेरिका, या प्रेस फ्रीडम संस्थेच्या सीईओ सुझन नोझेन यांनी फॉरेन पॉलिसी वेबसाईटवर लिहिलं आहे की, 'बीजिंगने आता मोठ्या प्रमाणावर आक्रमक रितीने देशांतर्गत आणि आंतरराष्ट्रीय पातळीवर प्रपोगंडा सुरू केला आहे.याव्दारे चीन आपल्या कडक भूमिकेला लपवण्याचा, जागतिक पातळीवर हा रोग पसरवण्याचा आणि पाश्चात्य देशांच्या,खासकरून अमेरिकेच्या विरोधात आपली प्रतिमा उजळ करण्याचा प्रयत्न करत आहे.'

जागतिक समीकरणं बदलणार

अनेक पाश्चात्य विश्लेषक चीनला जास्तीची हुकूमशाही आणि राष्ट्रवाद असणारा देश बनताना बघत आहेत.त्यांना भीती आहे की या महामारीमुळे हा ट्रेंड वाढीस लागू शकतो.पण त्याहीपेक्षा अमेरिकेच्या जागतिक नेतृत्वावर प्रश्नचिन्ह उभं राहू शकतं.

अमेरिकेचे सहकारी देश यावर नजर ठेवून आहेत. ते भलेही खुलेआम ट्रंप प्रशासनाची निंदा करत नसले तरी यातल्या अनेकांना अमेरिकेचं चीनसंबंधी असेललं धोरण पसंत नाही.यात चिनी टेक्नोलॉजी, हुवेई वाद, इराण आणि इतर भौगोलिक वाद समाविष्ट आहेत.

चीन या महामारीच्या वेळेस आपल्या ताकदीचा वापर करून येणाऱ्या भविष्यासाठी नवे परिमाणं ठरवत आहे.कोरोना व्हायरसविरोधात आपल्या लढाईदरम्यान आपले शेजारी देश जपान आणि दक्षिण कोरिया यांच्याबरोबर एकत्र येऊन केलेले प्रयत्न आणि युरोपियन हेल्थ युनियनला मेडिकल साहित्य पाठवणं यावरून हे स्पष्ट होतं

अमेरिकेचा सुएझ मोमेंट ठरणार हा काळ?

कँपबेल आणि दोशी यांनी आपल्या लेखात लिहिलं आहे की ब्रिटनने1956मध्ये सुएझ कालव्याला आपल्या ताब्यात घेण्याचा असफल प्रयत्न केला होता.त्यानंतर यूकेचा एक जागतिक सुपरपावर म्हणून असलेला दर्जा संपुष्टात आला.

ते लिहितात, 'अमेरिकन सरकारला हे समजलं पाहिजे की जर ते जगाच्या गरजा पूर्ण करू शकले नाहीत तर हा अमेरिकेचा सुएझ मोमेंट ठरेल.'

हे वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)


...मेच्या वेबसाईटवर फुफ्फुसाच्या कॅन्सरची सुरुवातीची लक्षणं  खालील प्रमाणे दिली आहेत.

जर ही लक्षणं दिसत असतील तर फुफ्फुसाच्या कॅन्सरवरच्या तज्ज्ञांकडे गेल पाहिजे, असं या वेबसाईटवर म्हटलं आहे.

मात्र फुफ्फुसाचा कॅन्सर शरीरातल्या इतर भागापर्यंत उदाहरणार्थ मेंदूपर्यंत पोहोचला असेल तर शरीरातल्या एखाद्या अवयवला लकवा मारला जाऊ शकतो. हा कॅन्सर किडन्यांपर्यंत पोहोचला तर जॉन्डिस होण्याची भीती असते.

कॅन्सरच्या 3 स्टेज

सर्व प्रकारच्या कॅन्सरप्रमाणे फुफ्फुसाच्या तीन स्टेज आहेत, असं डॉ. अंशुमन सांगतात.
... उर्वरित लेख लिहा:

ा देतो. अमेरिका आणि युरोपात अशा प्रकारच्या संशोधनावर बराच पैसा खर्च केला जातो. त्यामुळे तिथे उपचारही चांगले मिळतात."

मात्र धर्मशीला हॉस्पिटलचे डॉ. अंशुमन यांच्या मते, "भारतातही सर्व प्रकारच्या कॅन्सरवर उपचार उपलब्ध आहेत. मात्र लोकं दोन कारणांमुळे उपचारासाठी परदेशात जातात. एक कारण म्हणजे त्यांना त्यांचा आजार लपवायचा असतो आणि दुसरं कारण आहे पैसा. सेलिब्रिटी स्टेटसमुळे अनेक पैसेवाले भारतात उपलब्ध उपचारांवर विश्वास ठेवू शकत नाहीत."

महिलांच्या तुलनेत पुरुषांमध्ये फुफ्फुसाचा कॅन्सरचं प्रमाण अधिक

नॅशनल इन्स्टिट्यूट ऑफ कॅन्सर प्रिव्हेन्शन अँड रिसर्चचे (NICPR) काही डॉक्टर्स आणि संशोधक यांनी 'इंडिया अगेन्स्ट कॅन्सर'च्या माध्यमातून नवं पाऊल उचललं आहे.

त्यांची वेबसाईट 'इंडिया अगेन्स्ट कॅन्सर'नुसार पुरुषांच्या तुलनेत महिलांमध्ये फुफ्फुसाचा कन्सर होण्याची शक्यता कमी असते.

डॉ. श्रीनाथ यांनाही ते मान्य आहे. त्यांच्या मते आतापर्यंत पुरुषांमध्येच फुफ्फुसाच्या कर्करोगाचं प्रमाण अधिक असल्याचं आढळलं आहे.

प्रतिकात्मक फोटो

डॉ. श्रीनाथ सांगतात, "इतर देशांच्या तुलनेत भारतात कमी वयातच कॅन्सर होताना दिसतो. ही चिंतेची बाब आहे. मात्र याचं नेमकं कारण अजून समजू शकलेलं नाही."

'इंडिया अगेन्स्ट कॅन्सर' या वेबसाईटनुसार कॅन्सरच्या रुग्णाचं साधारण वय 54 वर्षांच्या आसपास आहे.

बहुतांश लोकांना फुफ्फुसाचा कॅन्सर हा तंबाखू सेवन, सिगरेट ओढणं आणि प्रदूषणामुळे होतो. तुम्हाला तंबाखू किंवा सिगरेटचं व्यसन असेल तर ताबडतोब सोडा. तुम्ही पॅसिव्ह स्मोकर असाल तर तुमची मित्रमंडळी किंवा आप्तेष्ट सिगरेट ओढतात तिथे जाऊ नका. प्रदूषण करणाऱ्या वायूंचा धोका असेल अशा ठिकाणी काम करणं शक्यतो टाळा, असं तज्ज्ञ सांगतात.

हेही वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)


...मेरिकेच्या अध्यक्षपदाच्या शर्यतीती एक कृष्णवर्णीय स्त्रीदेखील आहे, हे दाखवत नाही."

"कॅने वेस्ट सारख्या अमेरिकी सेलिब्रिटी रॅपरने 4 जुलैला राष्ट्राध्यक्ष पदाच्या शर्यतीत उतरणार असल्याची घोषणा केली तेव्हा 30 मिनिटांत सर्व महत्त्वाच्या मीडिया नेटवर्कने ही बातमी दाखवली. त्यांनी तर आपला उमेदवारी अर्जही भरला नव्हता. आणि म्हणूनच  पडद्यामागच्या घडामोडी बघितल्यावर लोकशाहीविषयी अमेरिकी मतदारांना जेवढं वाटतं तेवढं महत्त्व तिला दिलं जात नसल्याचं बघून आम्हाला थोडा धक्काच बसला."

अमेरिकेतल्या सर्व प्रांतातल्... उर्वरित लेख लिहा:

त्यामागचं एक कारण आहे.

ब्रॉक पिअर्स म्हणतात, "मला वाटतं आपल्याकडे भविष्यासाठीचा कुठलंच व्हिजन नाही. 2030 मध्ये आपण कोणत्या प्रकारच्या जगात जगू? आपल्याला कोणत्या मार्गाने पुढे जायचं आहे?, तुम्हाला काहीतरी ध्येय ठरवावं लागेल.

मला तर चहुबाजूंनी फक्त चिखलफेक होताना दिसतेय. कुणी गेम-चेंजिंग आयडिया देताना दिसत नाही. परिस्थिती भीतीदायक होत चाललीय. आणि माझ्याकडे भविष्यासाठीचं व्हिजन आहे."

गेल्या चार वर्षांपासून पिअर्स समाजकार्यात गुंतलेत. पोर्टो रिकोमधल्या आपल्या संस्थेच्या माध्यमातून त्यांनी पीपीई किटसाठी दहा लाख डॉलर्स उभे केले आहेत.

पुढच्या चार वर्षात अमेरिकेने कशाला प्राधान्य द्यायला हवं, या प्रश्नाचं उत्तर देताना ते म्हणतात, "देशाने केवळ विकासासाठी विकासाच्या मागे धावू नये." याऐवजी लोकांना स्वतंत्र, सुखी आणि आनंदी आयुष्य कसं देता येईल, याचा विचार करायला हवा.

रोलिंग स्टोन या अमेरिकी मॅगझिनने पिअर्स यांचं वर्णन करताना 'द हिप्पी किंग ऑफ क्रिप्टो करंसी' म्हटलंय. गांजााला कायदेशीर मान्यता मिळावी, अशी त्यांची भूमिका आहे.

बर्निंग मॅन या अमेरिकेतल्या अतिशय महागड्या महोत्सवात त्यांनी यूनिकॉर्न थिम लग्न सोहळा आयोजित केला होता. आणि असं असलं तरी फोर्बच्या सर्वात श्रीमंतांच्या यादीत त्यांच्या नावााचा समावेश त्यांना रुचला नाही. फोर्बच्या यादीत नाव आल्यानंतर त्यांनी आपले दहा लाख डॉलर्स दान करण्याचा निर्धार व्यक्त केला होता.

वैयक्तिक स्वातंत्र्याचे ते खंदे पुरस्कर्ते आहेत आणि रिपब्लिकन उमेदवारांना त्यांनी हजारो डॉलर्स देणगी म्हणून दिले आहेत. त्यामुळे राजकीयदृष्ट्या त्यांचा कल पुराणमतवादाकडे आहे की उदारमतवादाकडे, याचा अंदाज बांधणं अवघड आहे.

पिअर्स म्हणतात, "माझ्या स्वभावात जसा उदारमतवाद दिसतो तसाच रुढीवादही आढळतो. मला असं वाटतं की भविष्याच्या दृष्टीने धाडसी पाऊल उचलण्याची वेळ आली आहे. कारण या सर्वच विचारसरणींमधून आपल्याला काहीतरी शिकवण मिळते."

मात्र, 39 वर्षांचे पिअर्स यांचं आयुष्यही वादातीत नाही. पिअर्स 19 वर्षांचे असताना तीन पुरूष कलाकारांनी त्यांच्यावर आणि त्यांच्या दोन बिझनेस पार्टनरवर लैंगिक छळाचे आरोप केले होते. मात्र, पिअर्स यांनी सर्व आरोपांचं खंडन केलं होतं. शिवाय, यासंदर्भात त्यांच्यावर कधी गुन्हाही दाखल झाला नाही.

ज्या तिघांनी पिअर्स यांच्यावर लैंगिक छळाचे आरोप केले होते त्यांनी नंतर आपल्या तक्रारी...


...मोबाईलमध्ये इतर अनेक लोकांविषयीची माहिती असते.

तपास यंत्रणा या शोध प्रक्रिया वा तपास सुरू असताना महत्त्वाचे पुरावे किंवा तपासातले महत्वाचे टप्पे जाहीर करू शकत नसल्याचं विराग म्हणतात. कारण असं केल्याने ती केस कमकुवत होते. असं करणं इंडियन पीनल कोडनुसार चूक आहे.

व्हॉट्सअप चॅट कोर्टात पुरावा म्हणून सादर केला जाऊ शकतो का?

एव्हिडन्स ऍक्ट (Evidence Act) च्या 65(ब) कलमान्वये, चॅटमध्ये कोणत्याही प्रकारचा बदल करण्यात आला नसल्याच्या हमीपत्रासोबत व्हॉट्सअप चॅट पुरावा म्हणून कोर्टात सादर केला जाऊ शकतो.
... उर्वरित लेख लिहा:

आल्या होत्या आणि जगभर याविषयी चर्चा झाली होती.

प्रशांत म्हणतात, "व्हॉट्सअपमधली प्रायव्हसीबद्दलची एकमेव विशेष बाब म्हणजे की हे मेसेज एनक्रिप्टेड असतात. पण अनेक कंपन्या हल्ली हे करत आहेत. ATM कार्ड्सही अशीच असतात."

शिवाय तुम्ही व्हॉट्सऍपवर काय करता, कोणाला काय पाठवता, तुम्हाला काय आवडतं, तुम्ही कोणत्या ग्रुपचे सदस्य आहाता ही सगळी माहिती म्हणजेच तुमचा मेटाडेटा व्हॉट्सअप अनेक दिवस ठेवतं आणि फेसबुक, इन्स्टाग्रामसोबत शेअरही करतं. म्हणजे एक प्रकारचं युजर प्रोफायलिंग केलं जातं.

जेव्हा तपास यंत्रणा एखादी माहिती मागतात आणि ती व्हॉट्सअपकडे उपलब्ध असेल, तर अनेकदा ती पुरवलीही जाते. जर एखाद्या युजरला आपल्या खासगी हक्कांचं उल्लंघन झाल्याबद्दल कायदेशीर कारवाई करायची असेलच, तर व्हॉट्सऍप भारतीय न्यायव्यवस्थेच्या अधिकारांच्या कक्षेत येत नाही. ही कंपनी कॅलिफोर्नियाच्या न्यायालयाच्या अधिपत्याखाली येते. शिवाय व्हॉट्सअपचे सगळे नियम आणि अटी इतक्या विस्तृत आहेत की कायदेशीर प्रक्रियेच्या मार्गात अनेक अडचणी निर्माण होतात.

पवन म्हणतात, "जर तुम्हाला एखादी गोपनीय माहिती शेअर करायची असेल तर व्हॉट्सअप त्यासाठी योग्य माध्यम नाही. कारण तुमची खासगी माहितीही ते सार्वजनिक असल्याचं मानतात."

विराग गुप्ता महत्त्वाचा मुद्दा मांडतात. ते म्हणतात, "व्हॉट्सअप पैसे न घेता ग्राहकांना सेवा देतं. म्हणूनच व्हॉट्सअपचं जे अब्जावधी डॉलर्सचं मूल्यांकन आहे ते संपूर्णपणे डेटावर अवलंबून आहे आणि तिथूनच त्यांना फायदा होतो. म्हणूनच ज्या कंपन्या थर्ड पार्टीसोबतही डेटा शेअर करतात, त्यांना तुम्ही पूर्णपणे सुरक्षित म्हणू शकत नाही. व्हॉट्सअपचे फेसबुकसारख्या अॅपशी संबंध आहेत. त्यामुळे लोकांची माहिती फुटण्याची शक्यता आहे."

व्हॉट्सअपवरचा लोकांचा विश्वास कमी होईल का?

व्हॉट्सअपवरचा लोकांचा विश्वास लगेच ढळणार नसल्याचं पवन म्हणतात. सध्या भारतात एक प्रकारची क्रांती होत आहे.

प्रत्येक भारतीयाला स्वतःविषयीची माहिती शेअर करायची आहे. मग ती खासगी बाब असो वा व्यावसायिक.पण आपण जी माहिती शेअर करतोय त्याचा कायदेशीर परिणाम काय असू शकतो यविषयी त्यांना माहित नाही. म्हणूनच अशी प्रकरणं समोर येऊनही लोकांच्या डोक्यात प्रकाश पडत नाही."

दुग्गल म्हणतात, "त्यांना वाटतं की ही मोठी लोकं आहेत, यांचे चॅट्स पकडले जाऊ शकतात. माझे चॅट्स का कोणी पकडेल. या गैरसमजातूनच लोक हे माध्यम वापरत राहतील....


...मोर हजर झाले होते. लवादाकडून नोटीस मिळाल्यानंतर सनाउल्लाह यांनी गेल्या वर्षी बीबीसीशी बोलताना सांगितलं होतं, "सैन्यात भरती करताना सखोल चौकशी केली जाते. मात्र, आता इतक्या वर्षांनंतर त्यांच्या नागरिकत्वावर अशा प्रकारे शंका का घेतली जातेय? सैन्यात भरती करताना नागरिकत्वाचं प्रमाणपत्र आणि इतर कागदपत्रं मागितली जातात. लष्कर ही कागदपत्र राज्य प्रशासनाला पाठवून त्याची पडताळणी करते. त्यामुळे हे प्रश्न तर उद्भवायलाच नको."

आसाममध्ये सनाउल्लाह यांचं हे एकमेव प्रकरण नाही. संपूर्ण राज्यात अशा अनेक जवान आणि न... उर्वरित लेख लिहा:

नाही.

हेही वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)


...म्या देखील पाकिस्तानी माध्यमांमध्ये अधिकाधिक वापरण्यात येत आहेत. आणि दोन्ही देशांच्या राजनैयिक संबंधांबाबतचे विशेष लेखही पाकिस्तानी माध्यमांमध्ये छापून येतात.

डिसेंबरच्या सुरुवातीला 'द न्यूज' या इंग्रजी वृत्तपत्रानं 32 पानी 'चायना डेली'चं 'Asia Weekly' मासिक पाकिस्तानी वाचकांसाठी प्रसिद्ध केलं होतं. तसंच उर्दू वृत्तपत्र उम्मतने लहान मुलांसाठी चीनी भाषेचे काही मूलभूत नियम दर रविवारी छापण्यास सुरुवात केली आहे.

'सांस्कृतिक घर्षण'

पण पाकिस्तानात सर्वच या "चीनी क्रांती" बद्दल उत्साही आहेत, असं नाह... उर्वरित लेख लिहा:

आहे.

Dawn मधल्या एका लेखात शाझिया हसन म्हणतात, "पाकिस्तानची भूमी चीनसाठी एका सोन्याच्या खाणीप्रमाणे आहे. त्यांना एक नवी संधी निर्माण झाली आहे. तसंच अनेक चीनी नागरिकांसाठी घरांपासून लांबचे घर हे पाकिस्तान असून त्यांच्या उद्योग व्यवसायासाठी ही चांगली संधी आहे."

"CPEC मुळे दोन्ही देशांतील बंध हे दृढ होणार आहेत. पण हे संबंध भविष्यात कोणतं वळण घेतील, हे या दोन देशांच्या व्यवहारावर आणि आचरणावर अवलंबून आहे. पण एक गोष्ट मात्र नक्की, आजच्या सारखा पाकिस्तान यापुढे नसेल."

आणखी वाचा -

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)


...म्हटलं, "नदीचे पाणी सुकल्याचा थेट परिणाम देशाच्या अर्थव्यवस्थेवर होत आहे. वाणिज्य मंत्रालयाने जाहीर केलेल्या आकडेवारीनुसार, 2019 मध्ये देशात आयात केलेला 52 टक्के माल आणि 73 टक्के निर्यात केलेल्या मालाची वाहतूक याच नदीमार्गे झाली आहे."

जगातील सर्वात मोठ्या कृषी उत्पादन निर्यातदारांमध्ये पॅराग्वेचा समावेश आहे. हा देश मोठ्या संख्येने सोयाबीनची निर्यात करतो आणि पॅराग्वेत नदीत चालवल्या जाणारा जहाजांचा जगातील सर्वात मोठा ताफा आहे.

ओल्या प्रदेशात दुष्काळ

पॅराग्वेतील पाणीटंचाईच्या समस्येचा संबंध पेंट... उर्वरित लेख लिहा:

ये पॅराग्वेच्या मुख्य बंदरातील अनेक जहाजे आता पूर्वीपेक्षा कमी सामान वाहून नेत आहेत.

आयात-निर्यात सुरू रहावी यासाठी सरकारने नदीऐवजी रस्ते मार्गाने सुमद्रापर्यंत पोहचण्याचा उपाय शोधून काढला आहे. पण नदीच्या तुलनेत रस्ते मार्गाच्या वाहतूकीचा खर्च खूप जास्त आहे.

एक वेळ अशी आली जेव्हा जहाजांना पुढे जाण्याचा कोणताही मार्ग नव्हता. एका शिपिंग कंपनीचे संचालक गुलेरमो एरेक म्हणतात, ऑक्टोबरच्या शेवटच्या आठवड्यात त्यांच्या एक चतुर्थांश जहाजांना नांगर टाकून जहाज थांबवावे लागले. त्यांच्याकडे एकूण 80 जहाजे आहेत.

ते सांगतात, "आमची आठ जहाजे बोलिव्हियात अडकली होती,  तीन जहाजे पॅराग्वेच्या सॅन अँटोनियोमध्ये, आणि 12 जहाजांना अर्जेंटिनाच्या सॅन लोरेन्झो शहरात थांबवावे लागले."

ते तांत्रिकदृष्ट्या अडकले नव्हते तर कमी पाण्यामुळे जहाज चालवणं अश्यक्य झाले होते.

गुलेरमे सांगतात की नदीत पाणी कमी झाल्यामुळे त्यांच्या कंपनीला याचा आर्थिक फटका बसला. कंपनीला दरमहा सुमारे 40 लाख डॉलर्सचा तोटा सहन करावा लागला.

सेंटर फॉर रिव्हर अँड मेरिटाइम शिप ओनर्स यांनी जाहीर केलेल्या आकडेवारीनुसार, पॅराग्वेच्या खासगी क्षेत्राला 25 कोटी डॉलर्सचा तोटा सहन करावा लागला आहे.

या परिस्थितीचा सामना करण्यासाठी अनेक महत्त्वाच्या ठिकाणी नदी आणखी खोल करण्याची गरज आहे, पण अद्याप या दिशेने काम सुरू झालेले नाही.

जॉर्ज वेर्गारा सांगतात, याकामासाठी सरकारने पहिल्या टप्प्यातील आर्थिक तरतूद केली होती पण कोरोना साथीच्या रोगामुळे सरकारने वैद्यकीय क्षेत्रासाठी प्राधान्याने पैसे वळवले.

"या वर्षी डिसेंबरपासून नदीपात्राच्या खोलीकरणाचे काम सुरू होईल, असा त्यांचा अंदाज आहे. पण या काळात परिस्थिती गुंतागुंतीची असेल असंही त्यांनी मान्य केले."

पिण्याच्या पाण्याची कमतरता

प्रश्न केवळ जहाजांचा नाही तर पाणी कमी झाल्याने पॅराग्वे येथील नागरिकांच्या घरी पिण्याच्या पाण्याचा पुरवठा कमी झाला आहे. या वर्षाच्या सुरूवातीला सरकारने पाणी टंचाई असलेल्या भागांमध्ये पाणी पोहचवण्याची योजना आखली.

या योजनेअंतर्गत पॅराग्वे नदीचे पाणी असुनशियोनपासून 650 किलोमीटर अंतरावर असलेल्या प्यूर्टे कसाडो येथील लोकांच्या घरी पोहचवले जात होते.

परंतु ऑक्टोबरमध्ये नदीत पुरेसे पाणी नसल्याने पुरवठा होऊ शकला नाही. एवढेच काय तर असुनशियोन येथेही पाण्याचा पुरवठा विस्कळीत झाला आहे.

पॅराग्वे नदीच्या काठावर राहणाऱ्या...


...म्हणणं खरं ठरवत आहे.

उदाहरणार्थ, जगात आजच्या घडीला 90 टक्के हरितगृह वायुंच्या निर्मितीला 10 टक्के श्रीमंत जबाबदार आहेत.

तसंच जगातली जवळजवळ 50 टक्के लोकसंख्या दररोज तीन डॉलरमध्ये गुजराण करते.

जेव्हा समाजात विषमता निर्माण होते, तेव्हा त्या संस्कृतीचा ऱ्हास व्हायला वेळ लागत नाही.

जहालवादी संघटना अधिकाधिक शक्तिशाली होत असल्याचं दिसत आहे.

सिरिया एक उदाहरण

गोष्ट जास्त जुनी नाही. काही वर्षांपूर्वी सीरिया हा एक सुखी देश होता. 2000 मध्ये तिथं भयंकर दुष्काळ पडला. पाणीटंचाईनं पीकं करपली. लोकं बेरो... उर्वरित लेख लिहा:

म्राज्य ऱ्हासापासून स्वतःला वाचवू शकलं नाही. ऱ्हास रोखण्यासाठी त्यांना वेळेवर योग्य पावलं उचलता आली नाहीत.

"जसं-जसं एखाद्या साम्राज्याचा विस्तार होत जातो, तसं-तसं तिथले प्रश्न अधिकाधिक किचकट होत जातात. जेव्हा एखादी व्यवस्था अवाढव्य होते, तेव्हा त्या व्यवस्थेला चालवणं हे महाग आणि कठीण होतं."

असं अमेरिकेतील यूटा स्टेट विद्यापीठाचे प्राध्यापक जोसेफ टेंटर सांगतात.

टेंटर रोमचंच उदाहरण देतात. ते म्हणतात, "तिसऱ्या शतकापर्यंत रोममध्ये अनेक राज्याची स्थापना झाली होती. प्रत्येक राज्याचं आपलं लष्कर होतं, नोकरशाही होती, न्यायव्यवस्था होती. या सर्वांसाठी लागणाऱ्या खर्चामुळं त्या-त्या राज्यावरील भार वाढत गेला.

"श्रीमंत देश जर गरीब देशांच्या साधन-संपत्तीवर डोळा ठेवतील किंवा काबीज करण्याचा प्रयत्न करतील, तर गरीब देशांतील लोक त्यांच्या आसपास असलेल्या देशात शरणार्थी म्हणून जातील. आणि हीच संघर्षाची सुरुवात आहे," असं होमर-डिक्सन म्हणतात.

तोडगा काय?

पाश्चिमात्य देश याला आळा घालण्याचा प्रयत्न देखील करत आहेत. ज्या ठिकाणी लोक शरणार्थी म्हणून जात आहेत ते देश आपल्या सुरक्षेसाठी मोठी रक्कम खर्च करत आहेत. लोकशाहीवर चालणारे देशही हुकूमशाही मार्ग अवलंबत आहेत.

सध्या तर पाश्चिमात्य देश हे टाळण्याचा प्रयत्न करत आहेत. या देशांना तेल आणि नैसर्गिक वायुची आवश्यकता आहे. ही गरज भागावी म्हणून पाश्चिमात्य देश नवीन मार्ग शोधत आहेत.

खडकांमधून तेल काढण्याच्या पद्धतीला फ्रॅकिंग म्हणतात. त्या पद्धतीने तेल काढण्याचा प्रयत्न केला जात आहे. आर्क्टिक महासागरातून तेल काढण्याचा प्रयत्न सुरू आहे. म्हणजे युरोपला सातत्यानं तेल पुरवठा कसा होईल यावर विचार केला जात आहे.

'दोन समाजातील दरी संघर्षास कारणीभूत ठरते.'

"असं म्हटलं जातं की 2050 पर्यंत अमेरिका आणि ब्रिटनमध्ये केवळ श्रीमंत आणि गरीब हे दोनच वर्ग उरतील. हे पाश्चिमात्य देशासमोरील मोठं आव्हान आहे" असं होमर-डिक्सन म्हणतात.

सध्या आखाती देश आणि आफ्रिकेत गृहयुद्ध आणि संघर्षाची परिस्थिती आहे. याचा थेट परिणाम युरोपवर पडत आहे. लंडन, पॅरीस सारख्या शहरांवर होणारे हल्ले यामुळेच वाढत आहेत.

"अमेरिका या देशांपासून समुद्रामुळं दूर आहे. त्यामुळं तिथं या गोष्टींचा परिणाम होण्यास थोडा वेळ लागेल," असं होमर-डिक्सन सांगतात.

वेगवेगळ्या धर्म, समुदायांचे लोक एकमेकांसमोर आले की संघर्ष होणारच. पाश्चात्य देशांमध्ये...


...म्हणाले.

पोलिसांकडे पुरावे आहेत?

पोलीस आयुक्त परमबीर सिंह यांनी त्यांच्याकडे TRPमध्ये फेरफार केल्याचे पुरावे असल्याचा दावा केलाय. "काही लोकांची नावं मिळालेली आहेत. त्या दृष्टीने चौकशी सुरू आहे,"असं आयुक्त म्हणाले.

संजय राऊत यांनी यानंतर फेसबुकवर एक पोस्ट टाकून 'अत्यमेव जयते' असं लिहिलं आहे.

रिपब्लिक टीव्हीची भूमिका

तर दुसरीकडे रिपब्लिक टीव्हीने एक पत्रक प्रसिद्ध करून त्यांची बाजू मांडली आहे. मुंबई पोलिसांचा दावा खोटा असल्याचं त्यांनी म्हटलंय. तसंच त्याविरोधात कोर्टात धाव घेणार असल्याचंह... उर्वरित लेख लिहा:

कार परिषदेत माहिती दिली आहे. त्यामध्ये अर्णब गोस्वामी यांच्या रिपब्लिक टीव्ही चॅनेलने TRP घोटाळा केल्याचं समोर आलं आहे. या माध्यमातून चॅनेल मोठं करण्याचा त्यांनी प्रयत्न केलं आहे. इतर दोन चॅनेलच्या संचालकांना पोलिसांनी अटक केली आहे. पण अर्णब गोस्वामी यांना अद्याप का अटक करण्यात आली नाही? अर्णब गोस्वामी यांनासुद्धा अटक झाली पाहिजे," असं शिवसेनेचे प्रवक्ते प्रताप सरनाईक म्हणालेत.

 वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)


...म्हणूनच संसदेत या कराराचं समर्थन करणार असल्याचं स्टामेर यांनी म्हटलं आहे.

कराराविषयी सध्या उजेडात असलेली माहिती

31 जानेवारी 2020 रोजी ब्रिटन अधिकृतपणे युरोपीय महासंघातून बाहेर पडला होता. तेव्हापासून दोन्ही पक्ष नवीन व्यापार नियम बनवण्याचे प्रयत्न करत होते.

ब्रिटन आणि युरोपीय महासंघ कुठल्या नियमांतर्गत व्यापार आणि इतर क्षेत्रात सहकार्य करतील, त्यासंबंधीचे नवे नियम या करारात आखण्यात आले आहेत.

हा संपूर्ण करार 1000 पानी आहे आणि तो संपूर्ण करार अजून सार्वजनिक करण्यात आलेला नाही. त्यामुळे करारा... उर्वरित लेख लिहा:

ेंबर रोजी करारावर संसदेत मतदान घेण्यात येईल, असं ब्रिटन सरकारने सांगितलं आहे. मतदानाआधी करारावर चर्चा घडवून आणण्यासाठी पुरेसा वेळ मात्र मिळणार नाही.

एका वाक्यात सांगायचं तर…

करार झाल्यानंतर दोन्ही पक्षांचा जीव भांड्यात पडला असला तरी 1 जानेवारीपासून नवीन नियम लागू होणार असल्याने सामान्य जनता आणि व्यापाऱ्यांकडे तयारीसाठी फारसा वेळ नाही.

युरोपीय महासंघ आणि ब्रेक्झिट म्हणजे काय?

युरोपीय महासंघ 27 देशांचा संघ आहे. या सर्वच देशांच्या नागरिकांना युरोपीय महासंघाच्या सदस्य देशांमध्ये प्रवास, रहिवास, रोजगार आणि व्यापाऱ्याचं स्वातंत्र्य आहे.

युरोपीय महासंघाच्या कुठल्याही देशाच्या सीमेपार व्यापार करण्यासाठी कुठलाही कर लागत नाही.

ब्रिटन युरोपीय महासंघातून बाहेर पडणारा पहिला देश आहे आणि या प्रक्रियेला ब्रेक्झिट म्हणजेट ब्रिटन एक्झिट म्हणण्यात आलं.

2016 साली जून महिन्यात ब्रिटनमध्ये सार्वमत घेऊन ब्रेक्झिटचा निर्णय घेण्यात आला होता. ब्रिटनने युरोपीय महासंघात रहायचं की नाही, यावर लोकांची मतं घेण्यात आली होती.

सार्वमत चाचणीत 52% जनतेने ब्रिटनने युरोपीय महासंघातून बाहेर पडायला हवं, असा निर्णय दिला तर ब्रिटनने युरोपीय महासंघातच रहावं, अशी 48% लोकांची इच्छा होती.

हे वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.रोज रात्री8 वाजता फेसबुकवर बीबीसी मराठी न्यूज पानावर बीबीसी मराठी पॉडकास्ट नक्की पाहा.)


...म्हाला जर घरी रहावं लागलं, तर मग आमच्याकडे भरपूर रिकामा वेळ राहतो. आणि अशा रिकामेपणात OCD वाढायला वाव असतो," त्या सांगतात.

लोकांच्या संपर्कात रहा

साथ जशी पसरेल तसतसं कदाचित अधिकाधिक लोकांना घरी रहावं लागेल. म्हणूनच ज्यांची काळजी वाटते त्या सगळ्यांचे योग्य फोन नंबर्सना ईमेल आपल्याकडे आहेत ना, याची खात्री करून घ्या.

एकमेकांची चौकशी करण्याची वेळ ठरवा आणि तुमच्या सभोवतालच्या व्यक्तींच्या संपर्कात रहा.

तुम्ही जर - सेल्फ आयसोलेशन - म्हणजे स्वतःहून विलग होत असाल तर मग दिनक्रम पाळतानाच आपण रोज काह... उर्वरित लेख लिहा:

ाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)


...म्ही एखाद्या कोरोनाग्रस्ताच्या संपर्कात आला असाल तर ते शोधून काढण्याची प्रक्रिया ही तुमच्या फोनवरच होईल आणि त्याचा अलर्ट हा केवळ तुमच्या फोनवर येईल. इतर कुणालाही याची माहिती मिळणार नाही. म्हणजे तुम्हाला क्वारंटाईन होण्याचा अलर्ट आला असेल तर ते इतर कुणाला कळणार नाही. तुमची ओळख पूर्णपणे गुप्त राहील.

युजरची प्रायव्हसी सुरक्षित राहावी, यासाठी जे क्रिप्टोग्राफी स्पेसिफिकेशन्स वापरण्यात येणार आहेत, त्याचे तपशील आणि ब्लूटूथची काय भूमिका असेल, याचे तपशील कंपन्यांनी सार्वजनिक केले आहेत. कंपन्यांची विश्व... उर्वरित लेख लिहा:

्हा हे आरोग्य संकट टळेल तेव्हा प्रांतनिहाय कॉन्टॅक्ट ट्रेसिंग डिसेबल म्हणजे बंद करणं, कंपन्यांनाही अधिक सोपं होणार आहे.

गुगल आणि अॅपलने मिळून तंत्रज्ञानाच्या सहाय्याने कोरोनावर मात करण्यासाठी प्रयत्न सुरू केले आहेत. तसेच प्रयत्न इतरत्रही सुरू आहेत.

1 एप्रिल रोजी पॅन-युरोपीयन प्रायव्हसी-प्रिझर्व्हिंग प्रॉक्झिमिटी ट्रेसिंग (PEPP-PT) या उपक्रमाची घोषणा करण्यात आली. यातही तुम्ही संक्रमित व्यक्तीच्या संपर्कात आला होता का, याची माहिती देणारं टूल तयार करण्यात येत आहे.

130 तंत्रज्ञ आणि शास्त्रज्ञ याकामी लागेल आहेत आणि या टीमने युरोपातल्या अनेक देशांशी संपर्कही केला आहे.

हे वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)


...म्ही खूप निराश झालो आणि घरी परतलो."

काही दिवसात त्यांच्या वडिलांचा मृत्यू झाला. या आजारपणामुळे आणि त्यामध्ये झालेल्या प्रचंड मानसिक आणि शारीरिक त्रासामुळे काही दिवसातच त्यांच्या आईचाही मृत्यू झाला.

"या निष्ठूर विषाणूने माझ्या आणि माझ्या पत्नीच्या शरीरातही प्रवेश केला. मी बऱ्याच हॉस्पिटलमध्ये गेलो. दाखल करून घेण्यासाठी गयावया केली. मात्र, कुठेच बेड नव्हते. आम्हाला उपचार घेण्याची संधीच मिळाली नाही."

काही दिवसांनंतर त्यांना हॉस्पिटलमध्ये दाखल करण्यात आलं. मात्र, तोवर त्यांची प्रकृती खूप खालावली... उर्वरित लेख लिहा:

डिजिटल मॅन्युफॅक्चरिंगमध्ये ते मुख्य शास्त्रज्ञ होते.

1934 साली चीनमधल्या जिअँग्सू भागात त्यांचा जन्म झाला. चीनच्या सेंट्रल युनिव्हर्सिटी ऑफ सायन्स अँड टेक्नॉलॉजीमधून त्यांनी पदवी घेतली. पुढे तिथेच त्यांनी शिकवायला सुरुवात केली.

द ग्लोबल टाईम्स या वृत्तपत्राने दिलेल्या माहितीनुसार 1996 साली त्यांनी जगातला पहिला बॉडी गॅमा नाईफ विकसित केला. बॉडी गॅमा नाईफ एक प्रकारची रेडिएशन थेरपी आहे. ट्युमरवर उपचारासाठी त्याचा उपयोग होतो. या शोधासाठी 2005 साली त्यांना राष्ट्रीय पुरस्कार मिळाला होता.

त्यांचे विद्यार्थी त्यांना 'मेडिकल मॅडमॅन' म्हणायचे. कारण ते कधीच कशापुढेच हार मानत नव्हते.

15 फेब्रुवारी रोजी प्रा. दुआन झेंगचेंग यांचा मृत्यू झाला.

क्यू जून : बॉडीबिल्डर

वुहानचे रहिवासी असलेले क्यू जून गेल्यावर्षी प्रकाशझोतात आले. 72 वर्षांच्या या बॉडीबिल्डरचे फोटो सोशल मीडियावर आले आणि बघता बघता सगळीकडे क्यू जून यांच्या नावाची चर्चा सुरू झाली होती.

फिनिक्स न्यूजने दिलेल्या वृत्तानुसार क्यू जून नोकरीतून निवृत्त झाल्यानंतर बॉडी बिल्डिंगकडे वळले. त्यासाठी त्यांनी जिम सुरू केली. पुढे ते ट्रेनर बनले. अनेक बॉडी बिल्डिंग स्पर्धांमध्ये त्यांनी सहभाग घेतला आहे.

ते रोज न चुकता जिम करायचे. येत्या जूनमध्ये होणाऱ्या एका स्पर्धेची ते तयारी करत होते.

23 जानेवारी रोजी त्यांना कोव्हिड-19ची लक्षणं दिसू लागली. त्यांना हॉस्पिटलमध्ये दाखल करण्यात आलं. रक्ताचे नमुने तपासल्यावर त्यांना कोरोना विषाणूची बाधा झाल्याचं स्पष्ट झालं.

मात्र, 6 फेब्रुवारीपर्यंत त्यांनी या आजाराशी झुंज दिली. 6 फेब्रुवारी रोजी त्यांच्या मुलाने आप्तेष्टांचा संदेश पाठवला, "आयुष्यात कधीही आजारी न पडलेले माझे वडील या संकटातून वाचू शकले नाही."

हेही वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)


...म्ही जेव्हा जेव्हा त्यांना भेटायला जायचो, ते एकच प्रश्न विचारायचे, 'मला इथून कधी बाहेर काढणार?' डिटेन्शन कँपमध्ये त्यांच्या जेवणाची बरीच गैरसोय व्हायची, असं आम्हाला कळलं होतं."

सरकारी व्यवस्थेवर प्रश्नचिन्हं उपस्थित करत अशोक पॉल म्हणतात, "माझ्या वडिलांना गुवाहाटी मेडिकल कॉलेजला नेण्यात आलं तेव्हा आम्हाला सांगितलं होतं की त्यांना आयसीयूमध्ये दाखल केलं आहे. मात्र, मी माझा मोठा भाऊ आणि आईसोबत तिथे पोचलो तर ते हॉस्पिटलच्या वऱ्ह्यांडात एका बेडवर पडून होते."

"माझ्या वडिलांना नीट बोलता येत नव्हतं. त्... उर्वरित लेख लिहा:

ंच सरकार असलेल्या आसाममध्ये बंगाली हिंदूंच्या मनात इतका संताप का?

यावर प्रदीप डे म्हणतात, "हिंदू बंगालींवर यापूर्वीच्या कुठल्याच सरकारने एवढा अन्याय केलेला नाही, जो आज भाजप सरकारच्या काळात होत आहे. NRCच्या यादीत 12 लाखांहून जास्त हिंदूंची नावं नाहीत."

शोणितपूर जिल्ह्याच्या ढेकियाजुली पोलीस स्टेशनअंतर्गत रबडतला आलीसिंगा गावात दुलाल चंद्र पॉल यांच्या घरी नातेवाईक, सरकारी अधिकारी, स्वयंसेवी संस्थांचे प्रतिनिधी अशांची रांग लागली आहे.

या छोट्याशा गावात हिंदू बंगाली समाजाची जवळपास दोनशे घरं आहेत. या घटनेनंतर या कुटुंबांमध्ये भीतीचं वातावरण आहे. या गावातल्या लोकांनी गेल्या सोमवारी राष्ट्रीय महामार्ग 15 रोखून धरला होता.

गावकऱ्यांच्या मनात भीती

परदेशी घोषित केलेल्या दुलाल चंद्र पॉल यांचं पार्थिव स्वीकारलं तर पुढे त्यांच्या कुटुंबातल्या इतर सर्वांना परदेशी घोषित करण्यात येईल, अशी भीती गावकऱ्यांना आहे.

दुलाल चंद्र पॉल यांचे भाचे शुकुमल पॉल म्हणतात, "पार्थिव नेण्यासाठी प्रशासन सतत आमच्यावर दबाव आणत आहे. मात्र, पार्थिव घेण्यापूर्वी ज्या सरकारी कागदावर स्वाक्षरी करावी लागणार आहे, त्यावर माझे मामा दुलाल चंद्र पॉल यांना परदेशी म्हटलेलं आहे. तुम्हीच सांगा आम्ही एका परदेशी नागरिकाचं पार्थिव कसं घेऊ शकतो?"

ते पुढे म्हणतात, "माझ्या मामांकडे भारतीय नागरिक असल्याची 1965ची कागदपत्रं होती. तरीही त्यांना परदेशी ठरवण्यात आलं. आसाममध्ये हिंदू बंगाली लोकांबाबत अशा अनेक घटना घडल्या आहेत. आम्हाला आता खूप भीती वाटायला लागली आहे."

दुलाल चंद्र पॉल यांची तीन मुलं आणि पत्नी यांना मोठा धक्का बसला आहे. त्यांना वडिलांच्या पार्थिवावर अंत्यसंस्कारही करता आलेले नाही आणि हिंदू परंपरेनुसार श्राद्धाआधी पाळतात ते नियमही पाळता आलेले नाही.

अशोक पॉल म्हणतात, "जगात आमच्यापेक्षा जास्त दुर्दैवी कोण असेल? आम्हाला स्वतःच्या वडिलांना अग्नीही देता आला नाही. परदेशी म्हणून त्यांचं पार्थिव स्वीकारलं तर हे सरकार उद्या आम्हा तिन्ही भावांनाही परदेशी म्हणून तुरुंगात टाकतील."

"NRCच्या शेवटच्या यादीत (राष्ट्रीय नागरिकत्व नोंदणी रजिस्टर) आम्हा तिन्ही भावांची नावं नाहीत. फक्त माझ्या आईचं नाव आहे. पुढे आमचं काय होईल, कुणास ठाऊक?"

हे वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू...


...म्ही बर्फाच्छादित प्रदेशात राहत असलो तरी केंद्रामध्ये बाहेरचा बर्फ आराशीसाठी आणणं शक्य नव्हतं, कारण केंद्रामध्ये हीटरद्वारे 15 ते 20 डिग्री सेल्सिअस तापमान कायम राखलं जातं.

म्हणून बर्फाच्या जागी कापूस वापरून बर्फाच्छादित भूभाग तयार करायचं ठरवलं. त्यावर चार-पाच पेंग्विन्स फिरताना दिसावेत यासाठी पेंग्विन्सचे फोटो प्रिंट करून पुठ्ठ्यावर चिकटवले. अजून चारपाच पुठ्ठे घेऊन गणपतीसाठी सिंहासन बनविले. त्यामागे अंटार्क्टिकाचा अंतराळातून घेतलेला फोटो चिकटवला आणि इतर छोटी मोठी सजावट करून आराशीचं काम पूर्ण क... उर्वरित लेख लिहा:

ला पूजेसाठी कुठलीही ताजी फुलं नाही, ना हार, ना अगरबत्ती, ना धूप-दिवा... तरीही बाप्पाने हे सर्व गोड मानून घेतले असावे.

विशेष म्हणजे कुठल्याही भौगोलिक परिस्थितीमुळे गणेशभक्तीत खंड पडला नव्हता, यामुळे एक आत्मिक समाधान लाभले. माझा तर आनंद गगनात मावत नव्हता.

तिथून पुढे रोज एक-एक सदस्यांना आरतीचा मान देऊन सकाळ-संध्याकाळ आरती केली जात होती. सर्वच जण भारताच्या कानाकोपऱ्यातून आलेले असल्यामुळे नवीन-नवीन चालीरीतींची, परंपरांची ओळख होत होती. आपापल्या भाषेत संध्याकाळच्या आरतीच्या वेळी प्रत्येक जण गणरायाचं नामस्मरण करत होता. नैवेद्यासाठी कधी शिरा तर कधी जिलबी तर कधी लाडू, असे पदार्थ केले जात होते. श्रीगणेशाची मनोभावे पूजा होत होती.

अखेर तोही दिवस उजाडलाच.. अनंत चतुर्दशी. प्रत्येक गणेशभक्ताचा गणेशोत्सोवातील नावडता दिवस. आज गणपतीला निरोप द्यावा लागणार होता.

यावेळी मात्र आम्हाला विसर्जन मिरवणूक काढता येणार नव्हती. केंद्र प्रमुखांनी तशी परवानगी नाकारली होती. इतके दिवस खूप उत्साहाचं वातावरण होतं, पण आता जड अंत:करणाने गणरायाला निरोप द्यायचा होता. आमच्यातील एका तेलुगू भाषिक ज्येष्ठ सदस्याच्या सांगण्यावरून आम्ही आकाराने छोटी हळदीची मूर्ती मुख्य मूर्तीबरोबर स्थानापन्न केली होती. तीच छोटी मूर्ती आम्ही एका बादलीत पाणी घेऊन विसर्जित केली, कारण बाहेर होता तो केवळ बर्फच!

हे वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)


...य असेल."

यात कमी टक्के मिळवणाऱ्या विद्यार्थ्यांचे नुकसान होऊ शकते अशी शक्यताही त्यांनी व्यक्त केली.

"बोर्डाच्या परीक्षांमध्ये काठावर पास होणाऱ्या विद्यार्थ्यांना ग्रेस मार्क दिले जातात. स्पोर्ट्स आणि इतर कलागुणांचेही मार्क असतात. पण अकरावीसाठी स्वतंत्र प्रवेश परीक्षा घेतली तर काही विद्यार्थ्यांचे नुकसान होऊ शकते." असंही ते म्हणाले.

2. सातवी, आठवी आणि नववीच्या मार्कांवर टक्केवारी निश्चित करणार?

कोरोना आरोग्य संकटाच्या पार्श्वभूमीवर राज्यातील दहावीच्या विद्यार्थ्यांची परीक्षा रद्द झाली. ग... उर्वरित लेख लिहा:

िलास परब सांगतात, "आठवीपर्यंत सरसकट पास करण्याचे आपले धोरण आहे. त्यामुळे गुणवत्तेशी तडजोड करून विद्यार्थ्यांना पुढील इयत्तेत प्रवेश दिला जातो. त्यामुळे याआधारे निकाल जाहीर केला आणि प्रवेश दिले तर ते गुणवत्तेला धरून रहणार नाहीत. जे विद्यार्थी चांगल्या महाविद्यालयात प्रवेश मिळावा म्हणून प्रामाणिकपणे अभ्यास करतात त्यांच्यावरही अन्याय केल्यासारखे होईल."

3. शाळांना जोडलेल्या ज्युनियर कॉलेजमध्ये थेट प्रवेश मिळणार?

राज्यातील अनेक शाळांचे कनिष्ठ महाविद्यालय सुद्धा आहेत. म्हणजेच शाळेच्या कॅम्पसमध्ये किंवा इतरत्र कुठेही शाळा ज्या संस्थेची आहे त्याच संस्थेचे कनिष्ठ महाविद्यालय आहेत.

नियमानुसार, विद्यार्थी दहावीचे शिक्षण घेत असलेल्या शाळेचे कनिष्ठ महाविद्यालय असल्यास त्याठिकाणी प्रवेशासाठी त्या विद्यार्थ्यांना प्राधान्य देण्यात येते.

यासाठी 10-20 टक्के इंटरनल कोटा राखीव आहे. तेव्हा अशा शाळेतील विद्यार्थ्यांना आपल्याच शाळेच्या कनिष्ठ महाविद्यालयात प्रवेश घ्यायचा असल्यास त्यांच्यासाठी अकरावी प्रवेशाची स्पर्धा कमी होते.

यंदाची अपवादात्मक परिस्थिती पाहता अशा विद्यार्थ्यांना त्यांच्या शाळेच्या कनिष्ठ महाविद्यालयात थेट प्रवेश देण्याची सवलत देता येऊ शकते असाही एक पर्याय शिक्षण विभागासमोर आहे. यासाठी राज्य सरकारला स्वतंत्र निर्णय घ्यावा लागेल.

पण तरीही विद्यार्थी संख्येच्या तुलनेत शाळांना जोडलेल्या कनिष्ठ महाविद्यालयांची संख्या अत्यंत कमी आहे. त्यामुळे उर्वरित विद्यार्थ्यांच्या अकरावी प्रवेशासाठी शिक्षण विभागाला स्वतंत्र विचार करावा लागेल असंही काही प्राध्यापकांनी सांगितलं.

सीबीएसई बोर्डाच्या बहुतांश शाळांची स्वत:ची कनिष्ठ महाविद्यालये आहेत. त्यामुळे अकरावी प्रवेशासाठी आपल्याच शाळेतील विद्यार्थ्यांना ते प्राधान्य देऊ शकतात. पण एसएससी बोर्डाची विद्यार्थीसंख्या ही सीबीएसईच्या तुलनेत पाच पटींनी जास्त आहे.

एसएससी बोर्डाच्या विद्यार्थी संख्येच्या तुलनेत शाळांना जोडलेली कनिष्ठ महाविद्यालयं अपुरी आहेत. त्यामुळे विद्यार्थ्याला अकरावी प्रवेशासाठी स्पर्धेचा सामना करावा लागतो आणि म्हणूनच बोर्डाच्या विद्यार्थ्यांसाठी निकाल महत्त्वाचा ठरतो.

4. सीबीएसईच्या धर्तीवर एसएससी विद्यार्थ्यांचे अंतर्गत मूल्यमापन?

दहावीची परीक्षा रद्द केल्याने त्यांचा निकाल अंतर्गत मूल्यमापन करून किंवा इतर पर्यायी पद्धतीच्या आधारे करता येईल का याबाबत...


...य तो न्याय मिळणार नाही, असाही दावा त्यांच्या वकिलाने केला.

मुंबईतील तुरुंगात कोरोनाचा धोका असल्याला दुजोरा देण्यासाठी नीरव मोदी यांच्याकडून न्यायाधीशांसमोर थायलंडहून रिचर्ड कोकर यांना हजर केलं गेलं.

रिचर्ड कोकर हे व्हीडिओ कॉलद्वारे न्यायालयात हजर झाले. रिचर्ड कोकर हे लंडन स्कूल ऑफ हायजिनमध्ये प्राध्यापक आहेत. नीरव मोदींना मुंबईतील तुरुंगात कशाप्रकारे धोका आहे, हे प्रा. रिचर्ड कोकर यांनी न्यायाधीशांना सांगितलं.

एकूणच भारतीय तुरुंग वाईट स्थितीत आहेत, हेच सांगण्याचा प्रयत्न नीरव मोदी यांच्याकडून... उर्वरित लेख लिहा:

ी, नीरव मोदी यांच्याकडून आपल्याला जीवे मारण्याची धमकी आलीय.

भारताच्या सुप्रीम कोर्टाचे माजी न्या. मार्केंडेय काटजू यांनीही शुक्रवारच्या सुनावणीत भारताच्या विरोधात भूमिका मांडली. लंडन कोर्टात काटजू म्हणाले, नीरव मोदी यांना भारतात स्वतंत्र आणि निष्पक्ष सुनावणीची संधी मिळणार नाही.

मार्कंडेय काटजू

काटजू यांनी लंडन कोर्टात लिखित जबाबही दाखल केला आहे. त्यात त्यांनी दावा केलाय की, "जर नीरव मोदी यांना भारतात पाठवलं गेलं, तर त्यांना 'बळीचा बकरा' बनवला जाईल. भारतीय न्यायव्यवस्था आणि सीबीआयमध्ये प्रत्यक्ष-अप्रत्यक्षरित्या राजकीय हस्तक्षेप आहे."

अंमलबजावणी संचलनालय (ED) आतापर्यंत केवळ 15 प्रकरणातच शिक्षा देऊ शकल्याचंही काटजूंनी म्हटलं.

या जबाबात काटजूंनी सीबीआयचे माजी संचालक आलोक वर्मा यांचं उदाहरण देत म्हटलंय की, अशा यंत्रणा भारतात आपल्या राजकीय मार्गदर्शकानुसारच काम करतात.

नीरव मोदी प्रकरणात आता पुढे काय होईल?

पाच दिवसांच्या प्रत्यार्पण सुनावणीनंतर नीरव मोदी यांना ताब्यात घेऊन पुन्हा वँड्सवर्थ तुरुंगात पाठवण्यात आलं. आता या प्रकरणाची पुढची सुनावणी तीन नोव्हेंबरला होईल.

यंदा डिसेंबर महिन्यात नीरव मोदी यांच्या प्रत्यार्पणाबाबत अंतिम निर्णय लंडन कोर्टात सुनावला जाण्याची शक्यता वर्तवली जातेय.

जर डिसेंबरमध्ये नीरव मोदी यांच्या प्रत्यार्पणास कोर्ट तयार झालं, तर पुढे नीरव मोदी यांच्याकडे काय कायदेशीर पर्याय असू शकतात, याबाबत लीसेस्टरचे सॉलिसिटर कॅली सहोता यांनी बीबीसीला माहिती दिली.

त्यांच्या माहितीनुसार, जर प्रत्यार्पणाच्या आदेशानंतर नीरव मोदी अपील करत नसल्यास-

जर त्यांचं आव्हान फेटाळलं गेलं, तर दहा दिवसांच्या आत त्यांचं प्रत्यार्पण केलं जाईल. त्यामुळे हायकोर्टाचा निर्णय अंतिम असेल

हायकोर्टाच्या निर्णयालाही सुप्रीम कोर्टात आव्हान दिलं जाऊ शकतं. मात्र, याच्या संबंधित नियम अत्यंत कठोर असतात. त्यामुळे बऱ्याचदा सुप्रीम कोर्टातील अपील रद्द होते.

सर्वसामान्यपणे या कारवाईला 12 महिन्याचा कालवधी लागतो. मात्र, कोरोनामुळे कायदेशीर कारवाईत उशीर होतोय.

मात्र, वेस्टमिन्स्टर मॅजिस्ट्रेट कोर्ट प्रत्यार्पणाला नकार दिल्यास भारताकडे काय पर्याय आहेत?

याबाबत सॉलिसिटर सांगतात, तर हे प्रकरण तिथे संपेल आणि या प्रकरणावरील कार्यवाही पुन्हा सुरु करण्यासाठी ब्रिटनच्या राज्य सचिवांकडे परवानगी घ्यावी लागले. ती भारतासाठी मोठी कठीण गोष्ट...


...य बंद असल्याने माझा नवरा मला हॉस्पिटलला सोडत होता. मला कामावर सोडून मग तो कामावर जायचा. हे सगळं समजून घेऊन मुलानेही मानसिक तयारी दाखवली. "ममा, तू आली नाहीस तरी चालेल," असं म्हणत विश्वास दिला.

पण मलाच रडू येत होतं... मुलगा म्हणाला, "ममा, दोन मिनिटं थांब. तू रडू नकोस."

पंधराव्या मिनिटाला तो माझ्या दारात उभा होता. माझ्या हाताला धरून बसवत मला म्हणाला, "ममा, तू रडू नकोस. तू मोठं काम करतेय. आणि पप्पा, आजी, आजोबा, मामा आणि आम्हाला सगळ्यांनाच तुझा अभिमान आहे. तू नर्स आहेस म्हणून माझे मित्रंही तुझं कौ... उर्वरित लेख लिहा:

ानं पाहिल्यानंतर मला माझाच मुलगा खूप वेगळा वाटला. त्यादिवशी मला तो मोठा झाल्यासारखा वाटला. मी पाहत असलेला रोजचा माझा लेक नव्हताच तो. एका महिन्यात खूप काही बदललं होतं.

रिपोर्ट निगेटिव्ह असूनही मी त्याला जवळ घेतलं नाही, कारण मनात कुठेतरी भीती होतीच.

एरवी कधीही व्यक्त न होणाऱ्या माझ्या मुलाने इन्स्टाग्रामवर माझ्यासाठी एक पोस्ट लिहिली. ती पाहून त्याला जवळ घेऊन रडावसं वाटलं. वाटलं त्याला सांगावं की तू माझ्यापेक्षा मोठा आहेस आणि मी लहान आहे.

शार्दुलने लिहिलेली ही पोस्ट

15 मिनिटं थांबून मी आईकडून निघाले. दोन दिवसांच्या ब्रेकनंतर मी पुन्हा कामावर रुजू झालेय. पुन्हा एकदा हेच महिनाभराचं चक्र फिरणार आहे... पण मनात विश्वास आहे की सारं काही सुरळीत होईल आणि आम्ही पुन्हा एकत्र येऊ.

- सोनल घुमे

या कोव्हिड वॉर्ड हाताळणाऱ्या नर्सचा 15 वर्षांचा मुलगाही यानिमित्ताने व्यक्त झाला.

माझी मम्मा कोव्हिड वॉर्ड सांभाळते...

जगभर कोव्हिड 19 मुळे हाहाःकार माजलाय. प्रत्येकाला वेगवेगळ्या अडचणींना सामोरं जावं लागतंय... कोणत्या ना कोणत्या प्रकारे सगळ्यांच्याच आयुष्यावर याचा परिणाम झालाय. माझ्याही आयुष्यावर याचा परिणाम झालाय.

ही साथ पसरायला लागली तेव्हा माझी दहावीची परीक्षा सुरू होती. माझ्या मित्रांसारखाच मीदेखील सुट्टीसाठी एक्साइटेड होतो. उन्हाळ्याच्या सुटीत रोज काय-काय करायचं, हे देखील मी ठरवून टाककलं होतं.

पण तेवढ्यातच देशभरात 14 एप्रिलपर्यंतचा लॉकडाऊन जाहीर करण्यात आला. मी या निर्णयाने फारसा खुश नव्हतो. या रोगाचं गांभीर्य तोपर्यंत मला समजलं नव्हतं.

माझा पप्पा पत्रकार आहे आणि मम्मा मुंबईतल्या एका मोठ्या हॉस्पिटलमध्ये नर्स आहे. ही दोन्ही क्षेत्रं 'अत्यावश्यक सेवां'मध्ये येतात. म्हणजेच त्या दोघांचंही काम लॉकडाऊनच्या काळात सुरू राहणार होतं.

प्रातिनिधिक फोटो

त्यातच, माझ्या मम्माचा तिच्या हॉस्पिटलमधल्या कोरोना पेशंट्सची काळजी घेणाऱ्या टीममध्ये समावेश करण्यात आला होता. माझ्या नर्स मम्माला आणि मग तिच्यामुळे मला इन्फेक्शन होईल, अशी भीती सर्वांना वाटत होती, त्यामुळे मग माझी रवानगी आजीकडे करण्यात आली.

पप्पा या काळात मला कधीकधी आजीकडे भेटायला यायचा. पण तो देखील घरात यायचा नाही, बाहेरूनच बोलायचा. कारण तो मम्मासोबत राहात होता आणि तो देखील ऑफिसला जायचा.

ड्युटीच्या दिवसांनंतर मम्माला तिच्या हॉस्पिटलजवळच्याच हॉटेलमध्ये क्वारंटाईन करण्यात...


...य मला कळत नाही. मराठा विरूद्ध ओबीसी यांच्यामध्ये संघर्ष पेटवायचा आणि त्यावर राजकीय पोळी भाजून घ्यायची असा काहींचा प्रयत्न आहे. हे आम्ही होऊ देणार नाही. ओबीसींच्या आरक्षणाला धक्का लावणार नाही.

जर पुढचा निर्णयसुध्दा विरोधात आला तर राज्य सरकारसमोर प्लॅन 'बी' काय आहे?

बऱ्याचदा कोर्टात काय घडतं यावर निर्णय अवलंबून असतात. आताच बाहेर या गोष्टी सांगणं मला उचित वाटत नाही. परिस्थितीनुसार निर्णय घ्यावे लागतात. पण हे निश्चित आहे संवैधानिक घटनापीठ गठीत करण्याचा निर्णय हा राहणार आहे.

एमपीएससीची परीक्षा पुढ... उर्वरित लेख लिहा:

ी जर न्यायालयात राज्याच्या वतीने बाजू मांडली तर चांगलं आहे. देवेंद्र फडणवीसांचं केंद्रात वजन आहे. त्यांनी प्रधानमंत्र्यांशी बोलून समर्थन मिळवावं.

देवेंद्र फडणवीस बिहारमध्ये जाऊन नेतृत्व करतायेत. त्यांचं केंद्रातलं वजन वाढतय ते भविष्यात केंद्रात गेले तर आवडेल का तुम्हाला?

त्यांचं अनेक पध्दतीने वजन वाढतय. ते विरोधी पक्षनेते म्हणून चांगलं काम करत आहेत आणि आगामी काळातही त्यांनी विरोधी पक्षनेते म्हणून असचं काम करावं यासाठी माझ्या त्यांना शुभेच्छा आहेत.

हे वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.रोज रात्री8 वाजता फेसबुकवर बीबीसी मराठी न्यूज पानावर बीबीसी मराठी पॉडकास्ट नक्की पाहा.)


...य महाराष्ट्रातील विधानसभेच्या निमित्ताने राज्यभरात फिरत आहेत. मतदारांशी संवाद साधण्याच्या उद्देशानं त्यांनी जनआशीर्वाद यात्राही काढली.

राहुल यांनी आधी निवडणूक लढवली आणि नंतर पक्षसंघटनेची जबाबदारी स्वीकारली. तर आदित्य आधी संघटनेत सक्रीय झाले. ठाकरे घराण्यातील व्यक्ती निवडणूक लढवत नाही, हा इतिहास आहे. पण आदित्य विधानसभेची निवडणूक लढविण्याची शक्यता व्यक्त होत आहे. आदित्य वरळीमधून निवडणूक लढवतील, अशा स्वरुपाच्या चर्चाही गेल्या काही दिवसांपासून रंगल्या आहेत.

2004 आणि 2009 साली जेव्हा राहुल गांधी ... उर्वरित लेख लिहा:

ध्ये काँग्रेसची सरकारं आल्यानंतर राहुल गांधींच्या नेतृत्वाकडून अपेक्षा वाढल्या होत्या. मात्र 2019 च्या लोकसभा निवडणुकीत भाजपला मिळालेलं प्रचंड यश आणि काँग्रेसचा दारुण पराभव यानंतर राहुल गांधी पक्षाच्या अध्यक्षपदाचा राजीनामा दिला.

नाईट लाईफ ते व्हॅलेंटाईन

आदित्य ठाकरे यांनी सुरूवातीला ज्या राजकीय भूमिका मांडल्या त्या बहुतांशी मुंबई केंद्रित होत्या. 2010 मध्ये रोहिंग्टन मिस्त्री यांच्या 'सच अ लाँग जर्नी' या पुस्तकाच्या प्रती जाळून त्यांनी पहिलं आंदोलन केलं. मुंबई विद्यापीठाच्या अभ्यासक्रमातून हे पुस्तक काढून टाकण्यासाठी त्यांनी हे आंदोलन छेडलं होतं. मराठी माणसाचा अपमान या पुस्तकामुळे होत असल्याचा त्यांनी आरोप केला होता. अखेर हे पुस्तक अभ्यासक्रमातून हटवण्यातही आलं.

आदित्य यांनी आतापर्यंत मुंबईतलं नाईट लाईफ जिवंत रहावं आणि रूफ टॉप हॉटेलना परवानगी मिळावी, यांसाठीचा आग्रह धरला. मुंबईतल्या राणीच्या बागेत पेंग्विन यावेत, यासाठीही त्यांनी प्रयत्न केले. त्यांनी मुंबईतल्या मरीन लाइन्स तसंच वडाळ्यात खुले जिमही सुरू केले.

शिवसेनेने अनेक वर्ष व्हॅलेंटाईन डेला कडाडून विरोध केला. हा परकीय सण आम्ही साजरा करणार नाही, अशी भूमिका घेत शिवसैनिकांनी दुकानांची तोडफोड केली. पण तरुणांपर्यंत पोहोचायचं असेल, तर ही भूमिका बदलावी लागेल, असं आदित्य ठाकरेंनी वेळीच ओळखलं.

सध्या मेट्रोचं कारशेड बनविण्यासाठी आरे जंगलातील झाडं तोडण्याचा निर्णय सरकारनं घेतला आहे. आदित्य ठाकरेंनी या निर्णयाला विरोध केला आहे.

"त्यांना मुंबई विद्यापीठासारखेच प्रश्न समोर दिसतात. नाईट लाईफ, रूफ टॉप हॉटेल हे मुद्दे राज्याच्या नेत्याला उचलायची आवश्यकता नाही. ग्रामीण तरुणांना आदित्यकडून कोणत्याच अपेक्षा नाहीत. शिवसेनेनं अजूनही त्यांना संपूर्ण महाराष्ट्राचा नेता म्हणून पुढे आणलेलंच नाही," असं मत भारतकुमार राऊत यांनी बीबीसी मराठीशी बोलताना व्यक्त केलं होतं.

कदाचित म्हणूनच ग्रामीण तरुणांशी नाळ जोडण्यासाठी म्हणूनच आदित्य यांनी विधानसभा निवडणुकीच्या पार्श्वभूमीवर जनआशीर्वाद यात्रा काढली असावी.

सोशल मीडियावर सक्रीय

आदित्य ठाकरे यांचं नेतृत्व मुंबई केंद्रित असल्याची टीका होते. तर राहुल गांधी यांनाही ग्रामीण भारतातील समस्यांची जाणीव नसल्याचं बोललं जातं. राहुल हे सोशल मीडियावर अधिक सक्रीय आहेत. यंदा लोकसभा निवडणुकीत काँग्रेसनं सोशल मीडियाचा अधिकाधिक वापर केला...


...य मोहिमेला सुरुवात केली. मात्र त्यांना मोठ्या पराभवाला सामोरं जावं लागलं.

पण ते खचले नाहीत. पुढच्या काही वर्षात त्यांनी भारतीय राष्ट्रवाद आणि ब्रिटनमधील प्रगतिशील विचारांच्या आंदोलकांना एकत्र आणलं. महिलांना मताधिकार मिळण्याच्या भूमिकेचे ते कडवे समर्थक बनले.

आयर्लंडचं स्वत:चं सरकार असावं, अशी भूमिका त्यांनी घेतली. आयर्लंडच्या संसदेत निवडून जाण्याच्या ते अगदी जवळ होते. श्रम आणि समाजवादाची त्यांनी कास धरली. भांडवलशाहीला त्यांनी विरोध केला आणि कामगारांच्या हक्कांसाठी आवाज उठवला.

भारतात तात्काळ ... उर्वरित लेख लिहा:

ाभाईंच्या आयुष्यातला सगळ्यात कठीण कालखंड होता. 1890च्या दशकातली शेवटची वर्षं आणि 1900चा सुरुवातीचा काळ यावेळी ब्रिटिश शासन अधिक क्रूर झालं.

दुष्काळ आणि उपासमारीमुळे लाखो नागरिकांचा मृत्यू झाला. भारतातील राष्ट्रवादी विचारांच्या व्यक्तींना त्यांचे प्रयत्न अंतिम टप्प्यात आल्याचं वाटत होतं, परंतु दादाभाईंनी हार मानली नाही.

आपली भूमिका पुढे रेटण्यासाठी दादाभाईंनी कामगार, अमेरिकेतील साम्राज्यवादविरोधी, आफ्रो-अमेरिकन तसंच कृष्णवर्णीय ब्रिटिश आंदोलनकर्त्यांचा पाठिंबा मिळवला. भारताला स्वराज्याची आवश्यकता असून, देशातला पैसा बाहेर जाण्याची प्रक्रिया थांबवायला हवी, यावर ते ठाम होते.

साम्राज्यवादासंदर्भात केलेल्या चुका सुधारण्याची ही संधी आहे, असं दादाभाईंनी ब्रिटनचे पंतप्रधान हेन्री कँपबेल-बॅनरमन यांना सांगितलं. दादाभाईंचे शब्द आणि विचार जगभरातल्या नेत्यांच्या मुखी रुळले. युरोपातील समाजवादी, आफ्रो-अमेरिकन माध्यमं, भारतीय तसंच गांधीच्या दक्षिण आफ्रिकेतील लोकांनी स्वीकारले.

स्वराज्य ही धाडसी मागणी होती. मानवी इतिहासातील सगळ्यात शक्तिशाली साम्राज्याकडून एखादा कमकुवत देश सत्ता कशी मिळू शकतो?

(Naoroji: Pioneer of Indian Nationalism याचं प्रकाशन मे 2020 मध्ये हार्वर्ड युनिव्हर्सिटी प्रेस आणि हार्पर कॉलिन्स इंडियाने केलं होतं)

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)


...य संसदेनं प्राध्यापक पीएसएन राव यांच्या अध्यक्षतेत 'दिल्ली शहर कला आयोग' स्थापन केला. या आयोगानं ल्युटेन्स  दिल्लीतले काही वगळण्याचे, तर काही भाग नव्याने समाविष्ट करण्याची शिफारस आपल्या अहवालातून केली. काही बंगल्यांचा विस्तार, तर काही बंगल्यांची उंची वाढवण्याच्या शिफारशीही या अहवालात होत्या.

 कुणाला कोणता बंगला दिला जातो?

खासदार, मंत्री आणि वरिष्ठ नेते किंवा अधिकारी आणि न्यायाधीशांसाठी वेगवेगळ्या श्रेणींमध्ये बंगले आहेत. या बंगले Type IV पासून Type VIII अशा श्रेण्यांमध्ये वाटण्यात आले आहेत.

आ... उर्वरित लेख लिहा:

बंगल्यांबाबत काम पाहणारा विभाग वेगळा असल्याचा दावा हा विभाग करतो. मात्र, खासदारांच्या बंगल्याची माहिती ठेवणारा विभाग म्हणतो की, आमच्याकडे केवळ विद्यमान खासदारांच्या राहण्याबाबतच माहिती आहे.

तसंच, प्रत्येक मंत्रालयाचे वेगवेगळे इस्टेट विभाग आहेत, त्यांच्याकडे संबंधित मंत्रालयांची स्वतंत्र माहिती आहे. मात्र, माहिती आणि तंत्रज्ञानाच्या या काळात एकाच ठिकाणी सर्व माहिती अद्याप एकवटू शकली नाहीय.

हे वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)


...य होतं, याचं चित्र आपल्याला दिसलं आहे. इतकं चालून आपण रात्री थकलेले होता, तरीही तुम्ही पहाटे इथं पोहोचलात. मुंबई सुरळीत चालू आहे. आपल्याला सलाम. सरकारने आपल्या सगळ्याच गोष्टी मान्य केल्या आहेत.

नाशिकचे आमदार गावित मंचावरून आता सरकारच्या आश्वासनांची माहिती देत आहेत.

संध्याकाळी 5.15 वाजता

शेतकऱ्यांचं शिष्टमंडळ आणि जलसंपदा मंत्री गिरीश महाजन, महसूलमंत्री चंद्रकात पाटील आझाद मैदानाकडे रवाना.

संध्याकाळी 5 वाजता

जलसंपदा मंत्री गिरीश महाजन यांनी बीबीसी मराठीसोबत बोलताना सांगितलं की, "आज झालेल्या... उर्वरित लेख लिहा:

उपलब्ध नाही. हे सरकार लोकांना मरणाकडे ढकलत आहे. हा देश असा जिवंत राहणार नाही. आता सरकारने त्यांच्या योग्य मागण्यांना मंजुरी दिली नाही तर हा मुद्दा आणखी चिघळेल," असं येचुरी म्हणाले.

दुपारी 4.15 वाजता

जलसंपदा मंत्री गिरीश महाजन यांनी शेतकऱ्यांच्या शिष्टमंडळासोबतची बैठक सकारात्मक झाल्याचं सांगत थोड्याच वेळात याबाबत विस्तृत माहिती दिली जाईल, असं माध्यमांशी बोलताना सांगितलं.

दुपारी 4.05 वाजता

शेतकऱ्यांच्या 12 प्रतिनिधींच्या शिष्टमंडळाची सरकारशी चर्चा बैठक संपली.

दुपारी 3.00 वाजता

दरम्यान, काँग्रेस अध्यक्ष राहुल गांधी यांनी सत्ताधारी भाजप आणि सरकारवर एका ट्वीटद्वारे टीका करत शेतकऱ्यांच्या मोर्च्याला पाठिंबा दिला आहे. "केंद्रीय आणि राज्य सरकारच्या निष्ठूर वृत्तीविरोधात काँग्रेस पक्ष शेतकरी आणि आदिवासींच्या पाठीशी आहे. पंतप्रधान आणि मुख्यमंत्र्यांना विनंती करतो की त्यांनी आपला अहंकार बाजूला सारून शेतकऱ्यांच्या योग्या त्या मागण्या स्वीकाराव्या."

विकास म्हणजे केवळ शहरीकरण नाही किंवा मोठाले रस्ते होणं नाही तर आदिवासी लोकांचं राहणीमान सुधारलं पाहिजे, अशी मागणी मोर्चेकरी करत आहेत. वाचा पूर्ण बातमी इथे.

दुपारी 2.30 वाजता

दरम्यान, सत्ताधारी भाजपच्या मुंबईच्या खासदार पूनम महाजन यांनी एबीपी माझा वृत्तवाहिनीशी बोलताना शेतकऱ्यांच्या या लाँग मार्चला राजकीय रंग दिला. या भारतीय किसान सभेच्या नेतृत्वाखालील मोर्च्यात मोठ्या प्रमाणावर मार्क्सवादी कम्युनिस्ट पक्षाचे झेंडे दिसले.

यावर बोलतना महाजन म्हणाल्या की, "शहरी माओवाद हा देशभरात जास्त वाढतो आहे. महाराष्ट्रात तर शहरी माओवादाची नवी संकल्पनाच आली आहे. ती पुण्यातून सुरू झालेली आहे. हे शिकले-सवरलेले कम्युनिस्ट विचारांची जी पिढी आहे, जी आपल्या टॅक्सवर चाळीशीत पीएचडी करते, ती या नक्षलग्रस्त जिल्ह्यात जाऊन भरकटत आहेत."

दुपारी 2.00 वाजता

शेतकऱ्यांचे प्रतिनिधी आणि सरकारचे प्रतिनिधी यांच्यात चर्चा अजूनही सुरू आहे. या मीटिंगमध्ये सरकारच्या वतीने मुख्यमंत्री देवेंद्र फडणवीस, एकनाथ शिंदे, चंद्रकांत पाटील, पांडुरंग फुंडकर आणि गिरिश महाजन चर्चा करत आहेत. शेतकऱ्यांचे प्रतिनिधी म्हणून मोर्चातले 12 सदस्य या मंत्र्यांशी चर्चा करत आहेत.

दुपारी 1.20 वाजता

शेतकऱ्यांच्या मागण्यांबाबत सरकार सकारात्मक - फडणवीस

मोर्चेकऱ्यांशी नाशिकमध्येच चर्चा करण्याचा सरकारनं प्रयत्न केला, असं...


...य, या अनोळखी प्रदेशात रेल्वेमार्ग बांधण्याचं काम सुरू करतो काय आणि अवघ्या काही वर्षात ते संपवतो काय, सगळंच अभूतपूर्व! या बर्कले साहेबांचा बर्स्ट म्हणजेच फक्त चेहरा असलेलं शिल्प माझ्या दक्षिणेकडेच्या भिंतीवर, म्हणजेच सध्या बेस्टच्या बसगाड्यांचा डेपो आहे तिथे बघायला मिळेल बरं का तुम्हाला!'

'या बर्कले साहेबाने बांधलेल्या मार्गावरून रेल्वे धावली 1853मध्ये. त्या वेळी माझा जन्म झाला नव्हता. पहिली गाडी सुटली, ती माझ्या आणि मशीद बंदर स्थानकाच्या मध्ये असलेल्या त्या वेळच्या बोरीबंदर स्थानकातून. असं म्हण... उर्वरित लेख लिहा:

चारही कोपऱ्यांमध्ये गोलाकार जिनाही होता. तसंच दुसऱ्या मजल्यावर एक सुंदर अतिथीकक्ष देखील आहे.'

'इतकी वर्षं मी काय काय म्हणून नाही बघितलं, विचारा! गोरे साहेब बघितले. एत्तदेशीयांचं कल्याण व्हावं, म्हणून झटणारे जगन्नाथ शंकरशेट यांच्यासारखे दानशूर बघितले. महात्मा गांधी, पंडित जवाहरलाल नेहरू, सुभाषचंद्र बोस यांच्यासारखे थोर स्वातंत्र्यसैनिक बघितले, पु. ल. देशपांडे, आचार्य अत्रे, अशा लोकांचे पाय लागण्याचं भाग्य माझ्या वाट्याला आलं.'

'आणि असाच एक अभिमानाचा क्षण उगवला १५ ऑगस्ट १९४७ रोजी. दिल्लीत पंतप्रधान पंडित जवाहरलाल नेहरू यांनी नियतीच्या कराराचं ते भाषण केलं. देश स्वतंत्र झाला. अगदी माझ्या पुढ्यातच स्वातंत्र्याचा तो उत्सव मी डोळा भरून बघितला होता. रोषणाई करून छान नटून-थटून तयार झाले होते मी.''1996 मध्ये मी व्हिक्टोरिया टर्मिनसची छत्रपती शिवाजी टर्मिनस झाले. अनेक वर्षं मानेवर असलेलं व्हिक्टोरिया राणीचं जोखड त्या दिवशी उतरलं. माझ्या या नावबदलावरून अनेक विनोदही झाले. टीकाही झाली. पण मला आजही या नावाचा अभिमानच वाटतो. अगदी तीन-चार वर्षांपूर्वी या नावात आणखी बदल होऊन ते झालं छत्रपती शिवाजी महाराज टर्मिनस!'

'सध्या जमाना तुमच्या सोशल मीडियाचा आहे ना. त्यात काय असतं तुमचं ते, 'most viewed' का काहीतरी! तर बच्चमजी, आतापर्यंत सगळ्यांत जास्त फोटो काढल्या गेलेल्या इमारतींपैकी मी एक आहे. मगाशी म्हटलं, तसं किती चित्रपटांमध्ये मी झळकले, याची काही गिनतीच नाही. पण धावती आगगाडी आणि मग पडद्यावर दिसणारी मी, हे झाल्याशिवाय तुमचा नायक गावावरून मुंबईत आला, हेच मुळात सिद्ध व्हायचं नाही एके काळी. आताचे नायक काय बाबा. गावावरून येतच नाहीत. ते येतात थेट अमेरिका किंवा गेलाबाजार युरोपमधून. असो!'

'इतक्या वर्षांमध्ये काय काय बघितलं नाही मी! 1982 साली निघालेला कामगारांचा विराट मोर्चा माझ्या अंगावरूनच पुढे गेला होता. काही वर्षांपूर्वी आझाद मैदानात झालेल्या रझाकारांचं थैमानही माझ्या डोळ्यांदेखत घडलं, मुंबईतली शेवटची ट्राम धावली, तीसुद्धा माझ्याच समोरून. मराठा आंदोलन असो किंवा दलितांचा मोर्चा, शेतकरी मोर्चा असो किंवा शिक्षकांचा मोर्चा, सगळं मी बघितलं. 1993च्या दंगलींनी मनावर केलेले ओरखडे अजूनही बुजता बुजत नाहीत.'

'अशीच एक भळभळती जखम झाली 26 नोव्हेंबर 2008 रोजी. अजमल कसाब आणि त्याच्या साथीदाराने माझ्याच आवारात बेछुट गोळीबार सुरू केला. अनेक जण ठार...


...य. त्याबाबत मात्र राही भिडे म्हणतात, "केंद्रावर टीका सहाजिक आहे. याचं कारण कोरोनाविरोधातली सध्याची लढाई केंद्र सरकारच्या मार्गदर्शनाखाली सुरू आहे. केंद्रामुळं राज्याला काम करण्यात काही बंधनं येत असतील, तर टीका होणं सहाजिक आहे."

मात्र, केंद्र सरकारवर सामनातून टीका म्हणजे 'दोन दगडावरील पाय' असल्याचं हेमंत देसाईंना वाटतं.

"लॉकडाऊन किंवा एकूणच स्थितीबाबत सामनाच्या अग्रलेखातील भूमिका पाहता, शिवसेना दोन्ही दगडांवर पाय ठेवून परिस्थितीचं आकलन करताना दिसतेय. केंद्र सरकारशी संघर्ष न करण्याची भूमिका उद्... उर्वरित लेख लिहा:

णतात.

हे वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)


...यंत अनेक भारतीय कलाकारांनी आपला ठसा उमटवला आहे.

राजकारणातही भारतीय पुढे येत आहेत

अमेरिकेत भारतीय समुदाय आर्थिक बाजूने बळकट अवस्थेत आहे आणि विविध राजकीय समूहांच्या निवडणुकीय निधीमध्येही या समुदायाचा सहभाग अधिकाधिक राहिलेला आहे.

आता भारतीय वंशाचे लोक अमेरिकेत प्रत्येक स्तरावरील राजकारणात सहभाग घेत आहेत. शालेय मंडळाची निवडणूक असो की शहर मंडळाची निवडणूक असो, शहराचं महापौर पद असो की प्रांतिक सभेतील सदस्यत्व असो, भारतीय वंशाचे लोक पुढाकार घेऊन निवडणूक लढवत आहेत.

सध्या अमेरिकेत प्रतिनिधीगृहामध्ये च... उर्वरित लेख लिहा:

म्हणून काम करत होते.

भारतीय वंशाचे उपेंद्र चिवुकुला

चिवुकुला 1990च्या दशकात न्यू जर्सीमधून राजकारणात सहभागी झाले. त्यांनी स्थानिक पातळीवर काम सुरू केलं.

त्या काळी भारतातून आलेल्या खूपच कमी लोकांचा राजकारणाकडे कल होता.

त्या आरंभिक दिवसांची आठवण सांगताना चिवुकुला म्हणतात, "सुरुवातीच्या काळात मी एकटाच स्थानिक राजकारणात काम करत होतो. त्या काळी भारतीय वंशाच्या कमी लोकांकडे ग्रीन कार्ड किंवा अमेरिकी नागरिकत्व असायचं."

"न्यू जर्सीमध्ये 1992 साली एकदा मी भारतीय वंशाच्या लोकांची मतदानासाठी नोंदणी करण्याकरिता एका स्थानिक मंदिरात गेलो. तिथे चार तास बसून राहिल्यानंत केवळ एका व्यक्तीने नोंदणी केली," असं चिवुकुला सांगतात.

मग काही वर्षांनी ते फ्रँकलिन टाउनशिपचे महापौर म्हणून निवडून आले. त्यानंतर 2001 साली चिवुकुला न्यू जर्सीच्या प्रतिनिधीसभेची निवडणूक जिंकले. सौरऊर्जा, ऑफशोअर विंड, कॅप अँड ट्रेड यांसारखी काही प्रमुख विधेयकं त्यांनी मांडली. इंजीनियरिंगची पार्श्वभूमी असल्यामुळे ते तांत्रिक विषयांमध्ये विशेष सहभाग घेऊ लागले, परिणामी त्यांचे सहसदस्य त्यांना 'टेक असेम्ब्लीमॅन' असं म्हणत असत.

चिवुकुला 2014 सालपर्यंत न्यू जर्सी प्रतिनिधीसभेचे सदस्य होते. त्या सहा वर्षांच्या काळात ते सभागृहाचे उपाध्यक्षदेखील होते.

2012 व 2014 या काळात चिवुकुला न्यू जर्सी क्षेत्रातून अमेरिकी प्रतिनिधीगृहाच्या निवडणुकीलाही उभे राहिले, पण डेमॉक्रेटिक पक्षाच्या प्राथमिक निवडणुकीत त्यांचा पराभव झाला.

सध्या चिवुकुला न्यू जर्सीमध्ये युटिलिटी बोर्डाचे आयुक्त आहेत.

भारतीय वंशाचे लोक आता प्रत्येक स्तरावर वर चढून राजकारणामध्ये सहभागी होत आहेत, असं चिवुकुला सांगतात.

कमला हॅरिस उपराष्ट्राध्य झाल्या, त्या संदर्भात ते म्हणतात, "आपल्या भारतीय वंशाची एक स्त्री देशाची उपराष्ट्राध्यक्ष झाली, याचा आम्हाला खूप आनंद आहे. हॅरिस खूप महत्त्वाकांक्षी आहेत आणि त्यांना अनेक संधी उपलब्ध आहेत. आता त्या अमेरिकेच्या राष्ट्राध्यक्ष पदापर्यंत कशा पोचतील याचा विचार करावा लागेल."

भारत-अमेरिका आण्विक करारामधील भूमिका

इंडियानामध्ये राहणाऱ्या एका भारतीय अमेरिकी डॉक्टरने अनेक दशकं तिथे वास्तव्य केलं आहे आणि भारतीय समुदायाचा अमेरिकेतील विकास पाहिला आहे.

गुजरातमधील बडोद्यात जन्मलेले अमेरिकी डॉक्टर भारत बराई गेली 45 वर्षं अमेरिकेत राहत आहेत. 1970च्या दशकात त्यांनी भारतातच...


...यंत भारत आणि पाकिस्तान दोघांनीही या भागातल्या सीमेविषयी स्पष्टीकरण दिलेलं नव्हतं.

70 च्या दशकात काही अमेरिकी कागदपत्रांमध्ये NJ 9842 पासून पुढचा काराकोरम रेंजचा परिसर पाकिस्तानचा भाग असल्याचं सांगितलं जाऊ लागलं आणि इथेच भारताचं डोकं ठणकलं.

कॅप्टन संजय कुलकर्णी

या भागावर दावा मजबूत करण्यासाठी पाकिस्तान पाश्चिमात्य गिर्यारोहकांनाही इथे पाठवत असल्याचं भारताला कळलं. 80 च्या दशकात उंच भागात सहज वावरता येईल, असे कपडे पाकिस्तान जर्मनीकडून खरेदी करत असल्याची माहिती रॉ या भारताच्या गुप्तचर संस्थेला म... उर्वरित लेख लिहा:

त्याचं पार्थिव बेस कॅम्पवर नेण्यासाठी हेलिपॅडपर्यंत आणण्यात आलं. मात्र, काही अत्यावश्यक सामुग्री पोहोचवायची असल्याने पायलट त्याकामात होते. त्यामुळे जवानाचं पार्थिव संध्याकाळीच खाली नेता येईल, असं त्यांनी सांगितलं.

नितीन गोखले आपल्या 'Beyond N J 9842 - The Siachen Saga' या आपल्या पुस्तकात सांगतात, "संध्याकाळी इंधन संपल्याने पार्थिव दुसऱ्या दिवशी नेऊ, असं पायलटने सांगितलं. दुसऱ्या दिवशी आणखी काही महत्त्वाचं काम आलं. अशाप्रकारे त्या जवानाचं पार्थिक खाली न्यायला दोन आठवडे लागले. गोरखा रोज जवानाचं पार्थिव हेलिपॅडपर्यंत न्यायचे. मात्र, हेलिकॉप्टरमध्ये जागा नसल्याने ते पुन्हा परत आणायचे."

तब्बल 20 दिवस सहकारी जवानाचं पार्थिव बंकरमध्ये सोबत ठेवल्यामुळे या जवानांना मतिभ्रम झाला. ते त्या पार्थिवाशी असं वागायचे जणू तो जवान जिवंत आहे. ते त्याचं जेवणही वेगळं ठेवायचे. अधिकाऱ्यांना हे कळल्यावर त्यांनी पार्थिवाला P-1 म्हणजे प्रेफरन्स-1 घोषित केलं. प्राधान्यक्रम यादीत पार्थिवाचा नंबर लागल्याने अखेर ते पार्थिव खाली नेण्यात आलं.

पार्थिव थिजल्याने अडचण

सियाचिनच्या त्या सर्वोच्च युद्धभूमीत मृत्यू झालेल्या जवानांचे पार्थिव खाली नेणाऱ्या पायटल्सचीही आपापली कहाणी आहे. बरेचदा पार्थिव खाली उतरवण्यात उशीर होत असल्याने पार्थिव थिजायचे. चेतक हेलिकॉप्टर्समध्ये एकच पार्थिव ठेवण्याची जागा असते. अनेकदा तर जवानांना मृत्यू झालेल्या आपल्या सहकारी जवानांची हाड मोडून त्यांना स्लिपिंग बॅगमध्ये भरून हेलिकॉप्टरमध्ये ठेवावं लागलं.

ब्रिगेडियर आर. ई. विलियम्स यांनी 'The Long Road to Siachen : The Question WHY' हे पुस्तक लिहिलं आहे. यात ते लिहितात, "जखमी जवानांना हेलिकॉप्टरने खाली आणणं सोपं होतं. मात्र, मृत जवानांचे पार्थिव हेलिकॉप्टरने खाली उतरवणं तेवढंच कठीण होतं. बरेचदा आम्हाला अत्यंत अमानुष पद्धतीने पार्थिवाला दोरीने बांधून खाली ढकलावं लागे. मात्र, याशिवाय दुसरा पर्यायही नव्हता. कारण अनेक दिवस पार्थिव बर्फात राहिल्यामुळे दगडासारखे टणक व्हायचे."

बर्फात अडकले

लेफ्टनंट कर्नल सागर पटवर्धन 1993-94 साली युनिट 6 जाटच्या जवानांसोबत सियाचिनमध्ये तैनात होते. एकदा लघुशंकेसाठी ते तंबूबाहेर पडले आणि नुकत्याच पडलेल्या बर्फात कमरेपर्यंत अडकले.

पटवर्धन सांगतात, "मी त्या बर्फातून बाहेर पडण्याचा प्रयत्न करत असताना माझा बूट एका छिद्रात अडकला. मी बराच...


...यंत महत्त्वपूर्ण असतात. त्यांना 'काँस्टिट्यूशनल मेडिसीन' म्हणतात. अर्सेनिक अल्बम 30 हेही एक काँस्टिट्यूशनल मेडिसीन आहे."

ज्या रुग्णांना सर्दी, खोकला, ताप, जीव जाण्याची भीती वाटणं अशी लक्षणं आहेत त्यांना हे औषध दिलं जातं. कोव्हिड-19 मध्येही अशीच लक्षणं आहेत. त्यामुळेच हे औषध कोव्हिडच्या रुग्णांना दिलं जाऊ शकतं, असंही वैशंपायन सांगतात.

पण मग अर्सेनिक अल्बम 30 मुळे रोगप्रतिकारक क्षमता कशी वाढते? तज्ज्ञांच्या मते रुग्णाची रोगप्रतिकारक क्षमता कशी वाढवता येईल, यावरच होमिओपॅथीचा आधार आहे. ज... उर्वरित लेख लिहा:

े 'like cures like' असं म्हणतात. याचा अर्थ आहे काट्याने काटा काढणं. म्हणजे काय, तर ज्या तत्त्वापासून किंवा पदार्थापासून आजार तयार होतो, तेच तत्त्व औषध म्हणून वापरायचं.

पण जर होमिओपॅथीची औषधं खूप मोठ्या प्रमाणात घेतली तर ती जीवघेणीसुद्धा ठरू शकतात असंही यपूर्वी तज्ज्ञांना आढळून आलंय आणि म्हणूनच औषध देण्यापूर्वी ते औषध डायलूट केलं जातं. यावरूनच होमिओपॅथी आणि अलोपॅथीदरम्यान वाद आहेत. कारण तज्ज्ञांच्या मते जर होमिओपॅथीचं औषध इतकं डायल्यूट केलं गेलं तर मग त्यात मूळ गोष्टी फारच कमी प्रमाणात राहातात.

प्लसिबो इफेक्ट म्हणजे काय?

पण या बरं होण्यामागे औषधांपेक्षा त्या रुग्णाच्या इच्छाशक्तीमुळेच आजार बरा झाल्याचं काही संशोधक म्हणतात. याला 'प्लसिबो इफेक्ट' म्हणतात. 'प्लासिबो इफेक्ट' म्हणजे त्या औषधामध्ये नेमका काय कंटेट आहे, हे माहीत नसतानाही तो रुग्ण ते औषध घेत राहतो. या औषधाने आपण बरे होऊ, असं त्या व्यक्तीला वाटत असतं. पण खरं तर त्या गोळ्यांमध्ये काहीच केमिकल नसतं.

'प्लासिबो इफेक्ट' या संकल्पनेबद्दल बरंच काही लिहिलं गेलंय. काही जणांना वाटतं की, पूर्ण होमिओपॅथी याच सिद्धांतावर अवलंबून आहे. पण तसं असतं तर लहान मुलं का बरी झाली असती? त्यांना तर औषध म्हणजे काय आणि ते घेतल्यावर आपण बरे होऊ हेसुद्धा माहीत नसतं, असाही युक्तिवाद केला जातो.

पण होमिओपॅथी आणि अर्सेनिक अल्बम 30 बद्दल बोलताना हेसुद्धा स्पष्ट करणं तितकंच गरजेचं आहे की, या दोन्ही गोष्टींमुळे कोरोनापासून पूर्णपणे बचाव होऊ शकतं हे मात्र सिद्ध झालेलं नाही. पण जिथे कोरोनाची लस आलेली नाही आणि आपल्या रोगप्रतिकारक क्षमतेवर आपण सगळेच जण अवलंबून आहोत तिथे अर्सेनिक अल्बम 30 आणि होमिओपॅथीमुळे काही जणांना आधारही मिळतोय.

पण तुम्हाला तुमची रोगप्रतिकारक शक्ती वाढवायची असेल तर तुमच्या आहारात फळं आणि भाज्यांचा समावेश अधिक करा. व्यायाम, फिरायला जाणं या गोष्टी नियमित करा. संतुलित आहार घ्या, पुरेशी झोप घ्या आणि मुख्य म्हणजे ताण-तणाव घेऊ नका. या गोष्टी जर केल्या तर तुमची रोग प्रतिकारक क्षमता नैसर्गिकरीत्या वाढू शकते.

हेही वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)


...यंत सुनावणी स्थगित होणार नाही. अशा स्थितीत पुढच्याच दिवशी सुनावणी करता येईल आणि तसं करण्याचं कारण लेखी रेकॉर्डवर आणावं लागेल." असं सर्वोच्च न्यायालयानं स्पष्ट केलं होतं.

प्रकरण नंबर 197 आणि 198

न्यायाधीश सुरेंद्र कुमार यादव ज्या बाबरी मशीद प्रकरणाचा निर्णय देणार आहेत त्याचा संबंध 6 डिसेंबर 1992 रोजी नोंदवलेल्या एफआयआरशी आहे. प्रकरण नंबर 197मध्ये लाखो कारसेवकांच्या विरुद्ध डाका, लूट, दुखापत करणे, सार्वजनिक प्रार्थनास्थळाचं नुकसान आणि धर्माच्या नावावर दोन समुदायांमध्ये वैमनस्य वाढवण्याचा आरोप क... उर्वरित लेख लिहा:

नाहीत ते अशी टाळाटाळ करतात. एखाद्या खटल्यात अशी स्थिती आली तर साक्षीदाराला उपस्थित राहाण्याचे आदेश देऊ शकतात. जर ते उपस्थित राहिले नाहीत तर त्यांच्यावर सक्ती केली जाऊ शकते. त्यांच्यावर वॉरंट बजावलं जाऊ शकतं. त्यांना अटक करून कोर्टासमोर आणलं जाऊ शकतं. न्यायालयाकडे ते अधिकार असतात."

30 सप्टेंबर

मुघल बादशहा बाबराने तयार केलेल्या मशिदीला पाडलं त्याच्याशी संबंधित एका ऐतिहासिक प्रकरणाच्या निर्णयावर सुप्रिम कोर्टानं आधीच निकाल दिला आहे.

गेल्यावर्षी नोव्हेंबरमध्ये राम मंदिराच्या बाजूने निर्णय झाला. 70 वर्षांपूर्वी मुसलमानांना प्रार्थना करण्यापासून अयोग्य पद्धतीनं रोखण्यात आलं आणि 27 वर्षांपूर्वी मशीद अवैधरित्या पाडली गेली असं न्यायाधीशांच्या घटनात्मक पीठानं स्पष्ट केलं होतं.

दुसऱ्या प्रकरणात निकालासाठी 30 सप्टेंबरची वाट पाहिली जात आहे. बेकायदेशीररित्या पाडली गेलेल्या बाबरी मशीद प्रकरणातील आरोपींबाबत निर्णय देणं जबाबदारीचं काम आहे.

एस. सी. पाठक सांगतात, "लोक काय म्हणतील याचा न्यायाधीशांवर परिणाम होत नाही. आपल्या निर्णयाचं कौतुक होईल की टीका याकडे ते लक्ष देत नाहीत. त्यांच्यासमोर कोणते साक्षीपुरावे आहेत. पुराव्यांची विश्वसनीयता किती यावरच न्यायाधीशांना निर्णय द्यायचा असतो."

1 सप्टेंबरला न्यायाधीश सुरेंद्र कुमार यादव यांच्या कोर्टानं सुनावणी पूर्ण केली आणि 2 सप्टेंबरपासून निवाड्याचं लेखन सुरू केलं होतं. सीबीआयनं या प्रकरणात 351 साधी आणि 600 दस्तावेज दाखल केले होते.

हेही वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)


...यंत सुस्पष्ट, तर्कसुसंगत, तत्त्ववेत्त्यांनाही मागे टाकेल, असं असल्याचं वर्णन महाभारतात येतं. (३.२८१.२५-३५).

सत्यवानाला यमाकडून परत मिळवून आणते ती व्रतवैकल्यातून निर्माण होणारी निष्ठा की तिचं खरं उत्कट प्रेम - हा या निमित्ताने उपस्थित केला जावा असा प्रश्न. या इतक्या चांगल्या कथनाची जागा एका कर्मकांडाच्या (ritualistic) कृतीने घ्यावी यासारखा दुसरा दैवदुर्विलास नाही. जिथे उत्कट प्रेम आहे तिथे निष्ठा ही आपोआप येतेच. बर तिच्या अशा प्रदर्शनाची गरज भासत नाही.

पण हे कथन आज फक्त या व्रताबरोबर वाचल्या जा... उर्वरित लेख लिहा:

हे बाजूलाच राहतं. मुळातच या मराठी कथेत फक्त 'पातिव्रत्य' या गुणावरच सगळं लक्ष केंद्रित केलं गेलं आहे, हे जरा विचित्रच वाटतं.

एखादी 'सावित्री' ही अशी तिचीतिचीच, स्वतंत्रपणे अस्तित्वात राहूच कशी शकते? हीच खटकणारी गोष्ट असू शकते. मग तिची सांगड एका सत्यवानाशी घातली जाते. मग ही वैयक्तिक गोष्ट सामाजिक केली जाते. तिची नाळ अन्य स्त्रियांशी आणि त्यांच्या पातिव्रत्याशी जोडली जाते.

मनात असाही विचार येऊन जातो की पुरुषसत्ताक विचारांच्या ज्या आविष्कारांची आपण वरती चर्चा केली, ते अनादि काळापासून 'स्त्री' या एका अफाट सृजनशक्तीमुळे धास्तावलेलेच आहेत. त्यामुळे तिच्या अन्य गुणांची, क्षमतांची जाणीव अन्य स्त्रियांना करून देण्यापेक्षा सोयिस्करपणे "पातिव्रत्य" या चौकटीत तिला नटवणं हे अधिक सोपं आणि कमी त्रासदायक वाटत असावं.

पण या सगळ्याच्या पलीकडे जाऊन आणखीही काही महत्त्वाचे मुद्दे आहेत. 'जुनं ते सगळंच सोनं' हा दष्टिकोन जसा सकस नाही, तसंच 'जुनं ते सगळंच बुरसटलेलं' हाही दष्टिकोन तपासून घ्यायला पाहिजे.

आधुनिकतेने आपल्याला आपल्यालाच साहित्याकडे, संस्कृतीकडे पाहण्याचे अनेक दृष्टिकोन दिले, हे जरी बरोबर असलं तरी फक्त काळाच्या दृष्टीने अलीकडे जन्माला आलेलं साहित्य सकस विचार देणारं आणि जुनं साहित्य भलतंच काहीतरी रुजवणारं असा काहीसा समज रूढ झाला आहे, तोही दूर होणे गरजेचे आहे. साहित्य कोणत्याही काळातील असलं तरी त्याचं डोळस 'वाचन' होणं नितांत गरजेचं आहे.

सावित्रीची जेव्हा नेभळट नायिका होते...

या कथेतील सावित्रीची तुलना द्रौपदीशी करता येईल. सभेमध्ये पांडवांचा आणि प्रत्यक्ष द्रौपदीचा ज्या अतिशय हीन पातळीवर अपमान होतो, तो म्हणजे पांडवांसारख्या पराक्रमी वीरांसाठी मृत्यूहूनही भयंकर प्रसंग होता.

त्यातून त्यांना द्रौपदी बाहेर काढते आणि स्वतः त्यांच्याबरोबर वनवासाला जाते. या प्रसंगाचं वर्णन महाभारतात द्रौपदीने पांडवांना एखाद्या नावेप्रमाणे तारलं या शब्दांत केलं आहे.

जीवनात अनेक वेळा माणसावर 'श्रेयस्' (ultimately good) आणि 'प्रेयस्' (प्रिय, immediately palatable) यातील एकाची निवड करण्याची वेळ येते. त्यावेळी तो नेमकी कशाची निवड करतो त्यावरून त्याचं मूल्य ठरतं.

आयुष्यातील सर्व चढ-उतारांमध्ये घराला सावरून धरणारी एखादी स्त्री असेल, तर तिने नाही केलं एखादं व्रत तर फारसं काही बिघडत नाही. सावित्रीची आत्मनिर्भरता, यमासारख्या धर्म जाणणाऱ्या...


...यंत्रणेवर ताण असताना सगळ्यांची चाचणी करणं आपल्याला परवडणारंही नाही. राज्याची लोकसंख्या 12 कोटी आहे. रुग्णांची संख्या पाच हजारांपर्यंत पोहोचली आहे."

"मुंबई वगळलं तर रुग्णांची संख्या 65 टक्के कमी होईल. मुंबईत रुग्ण संख्या वाढण्याची कारणे वेगळी आहेत. मुंबईला आंतरराष्ट्रीय प्रवासाची मोठी पार्श्वभूमी आहे. त्यामुळे राज्याची संख्या ही देशात सर्वाधिक दिसते."

'डॉक्टर आणि नर्सना सुरक्षा द्या'

डॉ. जयेश लेले यांनी बीबीसी मराठीशी बोलताना सांगितले, "आजही डॉक्टर्स आणि नर्सेसना पीपीई किट्स पुरेशा मिळत नाही... उर्वरित लेख लिहा:

ीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)


...यक सांगतात.

तिन्ही नेते गडकरींचे निकटवर्तीय हा समान दुवा

ज्येष्ठ राजकीय विश्लेषक अभय देशपांडे यांचं पंतप्रधान नरेंद्र मोदी केंद्रात एकचालकानुवर्ती पद्धतीनुसार काम करतात, असं मत आहे.

"त्याचीच प्रतिमा राज्यात पाहायला मिळत आहे. अशी पद्धत त्यांनी गुजरातमध्ये वापरली पण याला 'गुजरात पॅटर्न'पेक्षाही 'मोदी पॅटर्न' म्हणणं जास्त योग्य ठरेल. एक सर्वोच्च नेता असतो आणि इतरांना आदेश पाळावे लागतात. सगळ्यांची तिकीटं केवळ ते स्पर्धेत आहेत म्हणूनच कापली असं नाही. तिघांचीही कारणं वेगवेगळी असली तरी तिघेही निती... उर्वरित लेख लिहा:

े पडली आहे."

सगळे अधिकार मुख्यमंत्र्यांच्या हातात असल्यास चांगल्या पद्धतीने सत्ता हाताळता येते, असा मोदी-शहा यांचा विचार आहे. त्यानुसार त्यांनी फडणवीस यांना निर्णय घेण्याचं पूर्ण स्वातंत्र्य दिलं आहे. ही बाब चांगली असली तरी सत्ताकेंद्राच्या अट्टहासामुळे कुरघोडीचं राजकारण घडतं, असं ज्येष्ठ पत्रकार आदिती फडणीस यांना वाटतं.

गुजरातमध्येही अशा पद्धतीचं राजकारण पाहायला मिळाल्याचं अजय नायक सांगतात. "2017 मध्ये गुजरातमध्ये भाजपची स्थिती वाईट आहे, असं दिसून आल्यानंतर अल्पेश ठाकोर, धवलसी यांसारख्या काही नेत्यांना काँग्रेसमधून भाजपमध्ये घेण्यात आलं. काँग्रेसमधून निवडून आलेल्या जवाहर चावडा यांना तर सकाळी आमदारकीचा राजीनामा द्यायला लावून दुपारी त्यांचा मंत्रिपदाचा शपथविधी घेण्यात आला होता. इतर पक्षातून आलेले आणि लाभाची पदे मिळालेले नेते यांच्याविरोधात बोलण्याचा प्रश्नच नाही. जुन्या फळीतील नेत्यांऐवजी आपल्या मर्जीतल्या उमेदवारांची वर्णी लावणं ही एक राजकारणाची पद्धत आहे," असं नायक सांगतात.

जाणार तरी कुठे?

आदिती फडणीस सांगतात, "ज्यांचे तिकीट कापण्यात आले असे नेते सध्या त्याविरोधात चकार शब्द बोलायला तयार नाहीत. कोणाचीही बंडखोरीची भाषा नाही. खडसे यांनी त्यातल्या त्यात थोडासा प्रयत्न केला, पण त्यांनीही नंतर मवाळ धोरण स्वीकारलं आहे."

यामागचं कारण जाणून घेण्याचा प्रयत्न केला असता आदिती फडणीस यांनी म्हटलं, "डच्चू देण्यात आलेल्या नेत्यांकडे पक्षाचा निर्णय स्वीकारण्याशिवाय कोणताच पर्याय उपलब्ध नाही. विरोधी पक्ष तुल्यबळ नाही. पक्षाविरोधात जाण्याची रिस्क महागात पडू शकते, याचा अंदाज त्यांना आहे. केंद्रात दाद मागावी तर त्यांनीच सगळे अधिकार राज्यात दिलेले आहेत. नितीन गडकरी कधीकधी बोलण्याचा प्रयत्न करत होते. ते त्यांनी पूर्णपणे थांबवलं आहे. त्यामुळे जाणार तरी कुठे? असा प्रश्न त्यांच्यासमोर आहे."

भाजपनं डच्चू दिलेले मंत्री/माजी मंत्री

तिकीट नाकारण्यात आलेले आमदार

हेही वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)


...यक्तिमत्व. फिजिओथेरपिस्ट म्हणून काम करण्याचा दांडगा अनुभव पॅट्रिक यांच्याकडे आहे. ऑस्ट्रेलियाच्या पॅट्रिक यांनी फिजिओथेरपी क्षेत्रात पदव्युत्तर शिक्षण घेतलं आहे. किंग्ज इलेव्हन पंजाब संघाबरोबर ते काम करत होते. दुखापतींचं व्यवस्थापन ही पॅट्रिक यांच्यावरची जबाबदारी.

पॅट्रिक फरहार्ट

टीम इंडिया सतत खेळत असते. साहजिक खेळाडूंना दुखापती होण्याची शक्यता सर्वाधिक. खेळाडूंना दुखापती होऊ नयेत म्हणून पॅट्रिक आखणी करतात.

दुखापत झाली तर त्या खेळाडूला लवकरात लवकर बरं करण्याचं काम पॅट्रिक बघतात. मैदानावर ए... उर्वरित लेख लिहा:

करत असते. या प्रवासाची आखणी तसंच एअरपोर्ट ते स्टेडियम, स्टेडियम ते हॉटेल, सराव सत्र कुठे होणार अशा अनेक गोष्टी सुरू असतात. त्या सगळ्याचं नियोजन लॉजिस्टिक मॅनेजरकडून केलं जातं. हृषिकेश ते लिलया करतात.

धनंजय, व्हीडिओ अॅनलिस्ट

व्हीडिओ अनॅलिस्ट धनंजय

धनंजय हे व्हीडिओ अनॅलिस्ट आहेत. व्हीडिओच्या माध्यमातून प्रतिस्पर्धी संघाच्या खेळाडूंचा खेळाचा अभ्यास करून त्यानुसार डावपेच आखले जातात. अनेक खेळाडू स्वत:च्या खेळातील उणीवाही जाणून घेतात.

एखाद्या विशिष्ट खेळाडूसाठी डावपेच आखण्यासाठी व्हीडिओंचा वापर केला जातो. व्हीडिओंचा अभ्यास करून खेळाडूंना आवश्यक माहिती पुरवण्याचं काम धनंजय करतात.

मौलीन पारीख आणि राजल अरोरा, मीडिया मॅनेजर

मौलीन पारीख

हे दोघे माध्यम व्यवस्थापनाचं काम बघतात. टीम इंडियाचे अपडेट्स प्रेस रिलीजच्या माध्यमातून प्रसारमाध्यमांना पोहोचवणं, प्रेस कॉन्फरन्सेस आयोजित करणं, अन्य मीडिया कमिटमेंट्स सांभाळण्याचं काम या दोघांतर्फे केलं जातं.

कोणत्याही मोठ्या स्पर्धेदरम्यान खेळाडूंना कठोर आचारसंहितेचं पालन करावं लागतं. माध्यम व्यवस्थापक खेळाडू, संघ यांच्याबद्दलची माहिती मीडियाला ते देतात. दुखापती, सराव सत्र, बदली खेळाडू याबरोबरच एखादा वाद उद्भवला असेल तर या दोघांतर्फे बाजू कळवली जाते.

या सपोर्ट स्टाफच्या बरोबरीने टीम इंडिया व्यवस्थापनाने चार नेट बॉलर्सना इंग्लंडमध्ये नेलं आहे. अवेश खान, दीपक चहर, नवदीप सैनी आणि खलील अहमद हे चौघंजण टीम इंडियाबरोबर आहेत.

वर्ल्ड कपसाठीच्या अधिकृत संघाचा ते भाग नाहीत, पण टीम इंडियाच्या सराव सत्रावेळी हे चौघं उपस्थित असतात. वर्ल्ड कपवेळी बरेच संघ असतात. नेटमध्ये फलंदाजांना सराव मिळावा यासाठी राखीव बॉलर्सची आवश्यकता असते. त्यादृष्टीने या चौघांना संघाबरोबर नेण्यात आलं आहे.

हे वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)


...यक्ती केंद्रित असतात.

पण संपूर्ण समाजालाच एखादा आजार भेडसावत असेल आणि त्याची भीती प्रत्यक्ष किंवा अप्रत्यक्षरित्या मनात घर करून बसली असेल तर अशा केसेस प्रमाण नक्कीच वाढू शकतं.

कोरोना व्हायरसच्या बाबतीत हे शक्य आहे ?

कोरोना व्हायरसचा प्रादुर्भाव झाला नसला तरी लोकांना आपल्या शरीरात त्याची लक्षणं दिसू शकतात का? आणि सगळ्यात महत्त्वाचं म्हणजे अशा परिस्थितीत टेस्ट करण्यासाठी लोकांचा रेटा वाढेल, त्याला हाताळायला आपली आरोग्य व्यवस्था सक्षम आहे का? या सगळ्या प्रश्नांची उत्तर जाणून घेण्यासाठी आम्ही त... उर्वरित लेख लिहा:

मनातली भीती कमी होईल. पण दुसरीकडे हेही लक्षात घ्यायला हवं की कोरोना व्हायरसच्या संपर्कात आलेल्या आणि त्यांच संक्रमण झालेल्या पेशंटची संख्या वाढत जाईल,त्यामुळे टेस्ट किट्स जरी वाढले तरी त्यांचा वापर विचारपूर्वकच करावा लागेल."

खरंतर याचा एक सोपा उपाय आपल्या हातात आहे. आयसोलेशन,आणि घराबाहेर न पडणं. त्याबरोबर आपल्या शरीराकडे लक्ष देणं. मी अगदी सोपा उपाय करणार आहे,मला भीती वाटते की मला सर्दी होईल किंवा घसा खवखवेल, तर ते होऊ नये यासाठी पूर्ण काळजी घेणार. हात स्वच्छ धुण्यापासून, गरम पाण्याने गुळण्या करणं, थंड पाणी न पिणं किंवा अगदी अजून 21 वेळा ताप आलाय का ते पाहाणं. नुकसान काहीच नाही यात. उलट फोबिया झाला असेल तर तोच बरा होईल. बाकी कोरोना व्हायरसची लक्षणं एव्हाना तुम्हालाही पाठ झालीच असतील!

हे वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)


...यक्ष जवळ असण्याऐवजी डिजीटली जवळ येतील. एकत्र येऊन मीटिंग घेणे किंवा व्हिडियो कॉन्फरंसिंग यासाठी ऑफिसमध्ये आता जास्त जागेची गरज असेल.

दोन व्यक्तींमध्ये सहा फुटांचं अंतर ठेवायचं असेल तर ऑफिसला फार मोठी जागा लागणार आहे. काचेसारख्या वस्तू जास्त वापरल्या जातील. कारण काच सहज निर्जंतूक करता येते. अँटी-बॅक्टेरियल कोटिंग असलेल्या वस्तूंना जास्त पसंती मिळेल.

कृषी

भारतात कृषी क्षेत्र जवळपास 50% रोजगार देणारं क्षेत्र आहे. तर सकल राष्ट्रीय उत्पन्नात या क्षेत्राचा वाटा 17% आहे आणि इतर कुठल्याही व्यवसायाप... उर्वरित लेख लिहा:

ाईल महत्त्वाची भूमिका बजावत आहेत.

नोकरीत बदल

जगभरातल्या कंपन्या नवीन बिझनेस मॉडलवर मंथन करत आहेत. कोव्हिड नंतरच्या काळात अनेक रोजगार निरर्थक झाले आहेत आणि रोजगाराच्या नव्या संधी निर्माण करणं गरजेचं होणार आहे.

2030 सालापर्यंत ऑटोमेशनमुळे (यांत्रिकीकरणामुळे )जगभरातल्या जवळपास 14% कामगारांना नवीन रोजगार शोधावा लागेल, असा अंदाज 2017 साली मॅकेन्झी ग्लोबल इन्स्टिट्युटने व्यक्त केला होता. मात्र, जागतिक आरोग्य संकटामुळे ही समस्या अधिक गहिरी होत आहे.

तज्ज्ञांच्या मते आता फ्रीलान्स कामाकडे वेगळ्या दृष्टीकोनातून बघितलं जाईल. जिग इकॉनॉमी म्हणजेच कायमस्वरूपी नोकरीऐवजी कंत्राटी, हंगामी, फ्रीलान्स अशा रोजगारावर आधारित अर्थव्यवस्था बळकट होईल आणि जास्तीत जास्त कंपन्या याचा अंगीकार करतील.

'शेफ ऑन कॉल' यासारखे रोजगाराचे नवीन मार्ग अस्तित्वात येतील. संसर्गाच्या भीतीने लोक रेस्टॉरंटमध्ये जाणार नाहीत. रेस्टॉरेंटमधल्या खाण्याची आठवण मात्र होईल. तेव्हा आपल्याच स्वयंपाकघरात रेस्टॉरंटमधला शेफ आला आणि त्याने नवनवीन पदार्थ बनवून खाऊ घातले तर लोक त्याला पसंती देणारच.

सलून, हाऊसकिपींग, समारंभ, फिझियो थेरपी, क्रीडा प्रशिक्षक, कॅशिअर, सुरक्षा कर्मचारी, कोरिओग्राफर्स, नट असे अनेक व्यवसाय असुरक्षित म्हणून बघितले जाऊ लागले आहेत. अनेक कामं आता डिजीटल होऊ लागली आहेत. उदाहरणार्थ योग, नृत्य आणि संगिताचे ऑनलाईन क्लासेस मोठ्या प्रमाणावर सुरू आहेत. यात लाईव्ह स्ट्रिमिंगचेही पर्याय आता उपलब्ध आहेत.

काही एचआर प्रोफेशनल्सच्या मते नजिकच्या भविष्यात क्लाउड कॉम्प्युटिंग, कृत्रिम प्रज्ञा (आर्टिफिशिअल इंटेलिजन्स), मशीन लर्निंग, ब्लॉकचेन आणि सायबर सुरक्षा कौशल्य या सर्व कामांसाठी जास्तीत जास्त डेटा इंजीनिअर्स, डेटा अॅनालिस्ट आणि डेटा सायंटिस्ट यांची गरज भासणार आहे. इतकंच नाही तर अशाप्रकारे काम करताना ताण वाढणार आहे. त्यामुळे भविष्यात कर्मचाऱ्याची निवड करताना इमोशनल इंटेलिजन्स म्हणजेच भावनिक बुद्धिमत्ता याचाही विचार होईल.

रोबोटिक्स आणि ऑटोमेशन

भारतात 2011 सालापासून रोबोट्सवर काम सुरू झालंय. कोरोना आरोग्य संकटाने त्याला चालना मिळाली आहे. हॉटेल्स, मॉल्स, हॉस्पिटल्स आणि घरातसुद्धा खिडक्या, दारं, लादी पुसणे, एअर डक्ट्स स्वच्छ करणे इतकंच कशाला बागेतलं गवत काढणे, अशा दैनंदिन कामासाठीसुद्धा मोठ्या प्रमाणावर रोबोट्सची मदत घेतली जाऊ शकते.

मिलॅग्रो...