...र्धेसाठी अधिकृत रंगसंगती गडद हिरवा रंग आणि जोडीला जांभळा, हे ही तेव्हाच ठरलं. इंग्लंडमधल्या उन्हाळी हंगामाच्या सुरुवातीला स्पर्धा घ्यायचं ठरलं.

ब्रिटिश उन्हाळ्याची सुरुवात आणि स्ट्रॉबेरीची सुरुवात एकत्र होते. त्यामुळे विम्बल्डन स्पर्धेदरम्यान स्ट्रॉबेरी क्रीम या पदार्थाचा जो प्रघात पडला, तो ही अगदी सुरुवातीपासूनच.

पण ब्रिटिश खासियत किंवा बाणा हा की, विसाव्या शतकात टेनिसमध्ये हार्डकोर्ट आलं. व्यावसायिकतेमुळे जाहिरातदार आले, जगातले इतर सगळे खेळ आणि स्पर्धा बदलल्या. पण विम्बल्डन स्पर्धेनं या बद... उर्वरित लेख लिहा:

्यात आलं

शिवाय तंत्रज्ञान म्हणाल तर कॅमेराच्या मदतीने बॉल रेषेच्या आत आहे की बाहेर, हे ठरवण्यासाठी Hawkeye प्रणाली, पावसामुळे वेळ वाया जाऊ नये, म्हणून कोर्टवर सरकतं छप्पर बांधण्याची कल्पकता, या सोयी टेनिसमध्ये सगळ्यांत आधी विम्बल्डनमध्येच पाहायला मिळाल्या.

स्पर्धा जिथे होते ते ठिकाण आधुनिक असावं, यासाठी विशिष्ट कालमर्यादेत तिथल्या इमारतींची पुनर्बांधणी करण्यात आली आहे. जुन्याच्या जागी नवं सेंटर कोर्टही (स्पर्धेची फायनल होते ते मध्यवर्ती कोर्ट) तत्परतेनं उभं राहिलं आहे.

ब्रिटिश परंपरेनुसार कोर्टाची नावं नाहीत तर क्रमांक असतात. जुन्या खेळाडूंची नावं देणं इथं निषिद्ध आहे. त्यामुळे सेंट्रल कोर्ट बरोबरच कोर्ट क्रमांक 1, 2 आहेत.

विम्बल्डनचे किस्से

स्पर्धेचे नियम आणि त्यांचं पालन करताना काही मजेशीर घडलेले किस्सेही आहेत.

मागच्याच वर्षीची गोष्ट. मुलांच्या गटात तिसऱ्या राउंडची मॅच सुरू होणार होती. 18 वर्षांचा ज्युरिक रोडिओनोव्ह त्यासाठी मैदानात उतरला. अचानक चेअर अंपायरने त्याला रोखलं.

ज्युरिककडून एका नियमाचा भंग झाला होता. टी-शर्ट आणि शॉर्ट्स पांढरी घालताना हा नियम अंडरवेअरलाही लागू आहे, हे तो विसरला. त्याने नियमाप्रमाणे बदल केल्यावर खेळ पुढे सुरू झाला.

पुरुषांचा माजी चँपियन अमेरिकन खेळाडू आंद्रे आगासीला रंगांचं भारी वेड. विम्बल्डनचा पांढऱ्या टी-शर्टचा नियम त्याला झेपेना. 2000नंतर तो नियम अधिकच कडक केल्यावर आगासीने स्पर्धेतून माघार घेण्याचा निर्णय घेतला होता.

पण तीन वर्षं फारकत घेतल्यानंतर स्पर्धेच्या लौकिकामुळे तो परतला.

आणखी एक अमेरिकन खेळाडू आणि चँपियन जॉन मेकॅन्रोलाही पांढऱ्या कपड्यांचा नियम जाचक वाटतो. वेळोवेळी आधी खेळाडू म्हणून आणि आता समालोचक म्हणून त्यांनी तसं बोलून दाखवलं आहे.

महिलांमध्ये मार्टिना नवरातिलोवाने सर्वाधिक 9वेळा विजेतेपद पटकावलं आहे. महिलांच्या ट्रॉफीला रोझ वॉटर डिश म्हणतात.

महिलांमध्ये नऊ वेळा चॅम्पियन ठरलेली मार्टिना नवरातिलोवा हिच्या ड्रेसवर एकदा किया शब्द लिहिलेले होते. ही प्रायोजक कंपनी नाही, असं आयोजकांना पटवणं तिला खूपच कठीण गेलं.

तिने शेवटी ड्रेसच बदलला. मॅच त्यासाठी बराच वेळ थांबली होती.

विम्बल्डन हे लंडनच्या नैऋत्येला असलेलं उपनगर. आणि तिथलं हे स्टेडिअम म्हणजे भरवस्तीतलं ठिकाण आहे. त्यामुळे स्पर्धेच्या पहिल्या रविवारी शक्यतो इथे मॅच होत नाहीत. तो सुटीचा दिवस असतो....


...र्फ्यूचे पालन काटेकोरपणे करावे असे आवाहन पालकमंत्री गुलाबराव पाटील यांच्यासह प्रशासनाने केले आहे.

जळगाव शहराच्या हद्दीत 11 मार्च रोजी रात्री आठ वाजेपासून जनता कर्फ्यू सुरू होणार असून तो १५ मार्च २०२१ रोजी सकाळी आठ वाजता संपणार आहे. या दरम्यान, आपत्कालीन सेवा वगळता अन्य सेवा बंद राहणार आहेत.

काय राहाणार बंद?

•        सर्व शाळा, कॉलेज आदी शैक्षणिक संस्था

•        बाजार, भाजीपाला दुकाने, सलून, सर्व खासगी कार्यालये

•        धार्मिक स्थळे, सार्वजनिक कार्यक्रम, किराणा दुकाने आणि दारू दुकाने

•  ... उर्वरित लेख लिहा:

एप्रिल 2020मधलं नागपुरातलं लॉकडाऊनचं दृश्य

10 वी आणि 12 वीच्या विद्यार्थ्यांना पालकांची परवानगी घेऊन प्रवेश देण्यात येणार आहे. तसंच नाशिक, निफाड, मालेगाव, नांदगावमधील सर्व शाळा बंद राहणार आहेत.

शहरातील आणि जिल्ह्यातील दुकानं सकाळी 7 ते संध्याकाळी 7 वाजेपर्यंत खुली राहणार आहेत. विशेष म्हणजे 15 तारखेनंतर शहरात कोणतीही लग्न समारंभ होणार नाहीत.

बार, खाद्यपदार्थांची दुकानं अशी ठिकाणं 50 टक्के क्षमतेने सकाळी 7 ते रात्री 9 सुरू ठेवण्यास परवानगी आहे.

7. परभणीमध्ये 2 दिवसांचा लॉकडाऊन

परभणीमध्ये पालक मंत्री नवाब मलिक यांनी जिल्ह्यात आज (शुक्रनवार) रात्री बारा वाजल्यापासून सोमवारी म्हणजेच 15 मार्चपर्यंत दोन दिवसाचा लॉकडाऊन जाहीर केला आहे.

परभणीकरांनी कोरोनावर मात करण्यासाठी नियमाचं काटेकोरपणे पालन करावं असं आवाहन पालकमंत्र्यांनी केलंय. जर परिस्थिती हाताबाहेर गेली तर नाईलाजाने कडक लॉकडाऊन करण्याची वेळ येणार येईल, असंही पालकमंत्र्यांनी म्हटलंय.

हे वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.रोज रात्री8 वाजता फेसबुकवर बीबीसी मराठी न्यूज पानावर बीबीसी मराठी पॉडकास्ट नक्की पाहा.)


...र्बंध लादले होते.

फेडरेशन ऑफ इंडियन एअरलाइन्समध्ये इंडिगो, स्पाइस जेट आणि गो एअर या कंपन्यांचाही समावेश होतो.

विमानामध्ये गैरवर्तन करणाऱ्यांविरोधात कारवाईसाठी कठोर नियम बनविले जावेत आणि त्यांना नेमकी काय शिक्षा होईल हे निश्चित करण्यात यावं, अशी मागणी रवींद्र गायकवाड यांच्या प्रकरणानंतर एअर इंडिया आणि एफआयएच्या सदस्यांनी केली होती.

सप्टेंबर 2017 मध्ये विमान कंपन्यांशी चर्चा केल्यानंतर नागरी हवाई वाहतूक मंत्रालयानं 'गोंधळ' घालणाऱ्या प्रवाशांविरोधात कारवाई करण्यासाठी काही नवीन नियम बनवले होते... उर्वरित लेख लिहा:

यांनीही तशीच कारवाई करण्याची आवश्यकता नाही.

मात्र अनेक तज्ज्ञ या नियमांवर कठोर टीका करतात. सरकारनं नो-फ्लाय लिस्टमध्ये ज्या प्रवाशांची नावं टाकली आहेत, त्यांच्यावरील निर्बंधाचा कालावधी निश्चित करणं आवश्यक आहे. कंपनीवर हा निर्णय सोडणं चुकीचं आहे.

कारण सहा महिन्यांनतर थेट दोन वर्षांपर्यंतची प्रवासबंदी हा मोठा कालावधी आहे. त्यामुळे विमान कंपन्या प्रवासबंदीसंदर्भात मनमानी निर्णय घेऊ शकतात.

एअर पॅसेंजर असोसिएशन ऑफ इंडियाचे संस्थापक सुधाकर रेड्डींनी म्हटलं, की कोणत्या आरोपासाठी किती शिक्षा होणार, हे सरकारनं स्पष्ट करायला हवं. सरकारनं जो प्रस्ताव मांडला आहे, त्याची भाषा स्पष्ट नाहीये. जर एखादी व्यक्ती सहप्रवाशासोबत वाद घालत असेल, एखाद्याच्या खाजगीपणाचं उल्लंघन करत असेल किंवा गैरवर्तन करत असेल तर त्याची शिक्षा काय हे सरकारनं स्पष्ट करायला हवं. सगळ्याच आरोपांसाठी एकाचप्रकारची शिक्षा कशी असू शकते?

हेही वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)


...र्यता आहेच, मात्र यासाठी गेल्या काळातल्या काही गोष्टींचा संदर्भ लक्षात घेणे गरजेचे आहे, असं दैनिक लोकमतचे वरिष्ठ पत्रकार विश्वास पाटील यांना वाटतं.

"गेल्या निवडणुकीत दोन्ही काँग्रेसला विरोध करण्यासाठी शेट्टी यांच्या पुढाकाराने महायुती स्थापन झाली. विशेष म्हणजे महायुतीची पहिली सभा इचलकरंजीमध्ये झाली त्यानंतर तपोवन मैदानावर झालेल्या सभेत नरेंद्र मोदी यांनी 'मेरे प्यारे मित्रट म्हणून राजू शेट्टी यांचा उल्लेख केला होता. मात्र गेल्या काही वर्षांत नरेंद्र मोदी यांनी शेतकऱ्यांच्या प्रश्नांच्या संदर्भ... उर्वरित लेख लिहा:

ंघटनेचे नेते अजित नरदे यांनी काही गोष्टींवर प्रकाश टाकला.

ते म्हणाले, "निवडणुका म्हणजे बेरजेचं राजकारण असतं. अशा वेळी जातीयवादी पक्ष म्हणून विरोध करत संघटनेशी शेट्टी यांनी फारकत घेतली. पण हेच शेट्टी 2014 च्या निवडणूकीत भाजप-सेनेसोबत निवडणूक रिंगणात उतरले. त्यामुळं जर त्यांची ही भूमिका योग्य म्हणावी तर मग त्यावेळी शेतकरी संघटनेने भाजप-सेनेसोबत जाण्याचा घेतलेला निर्णय अयोग्य नव्हता. येणाऱ्या काळात पुन्हा शेट्टी भाजपसेनेसोबत जाणार नाहीत असंही नाही. राजकीय गरज म्हणून ते हा निर्णय घेऊ शकतात."

ऊस आणि दूध उत्पादकांसाठी तत्कालीन सरकार विरोधात आंदोलन करत शेट्टी लोकप्रिय झाले. त्याचा परिणाम म्हणून ते संसदेत पोहोचले.

पण त्यावेळी काँग्रेस राष्ट्रवादीच्या नेत्यांवर टिका करणारे राजू शेट्टी यावेळी मात्र त्यांच्यासोबतच निवडणूक रिंगणात उतरले आहेत. यावर राजू शेट्टी यांनी आपली भूमिका बीबीसी मराठीला सांगितली.

ते सांगतात, "मी शेतकऱ्यांच्या प्रश्नासाठी चळवळ केली. त्यामागे व्यक्तीद्वेष नव्हता. तत्कालीन कृषीमंत्री असलेल्या पवारांवर मी टीका केली. पण शेतकऱ्यांचे प्रश्न सोडवण्यासाठी मला टिका करावी लागली. आता आज सत्तेत असणाऱ्यावर टीका करावी लागते. बैलगाडीतून भ्रष्टाचाराचे पुरावे घेउन येणारे आज कुठे गेले? मी कालही भ्रष्टाचाराच्या विरोधात होतो आणि आजही आहे, मी फक्त शेतकऱ्यांच्या बाजूने लढणारा नेता आहे."

माने यांची तिसरी पिढी निवडणूक रिंगणात

काँग्रेसचे बाळासाहेब माने हे तब्बत पाच वेळा काँग्रेसचे खासदार राहिले. इचलकरंजी लोकसभा मतदारसंघ म्हणजे काँग्रेसचा बालेकिल्ला होता.

बाळासाहेब माने यांच्या निधनानंतर त्यांची सून निवेदिता माने यांनी उमेदवारी मागितली, पण काँग्रेसने ही उमेदवारी कल्लाप्पाणा आवाडे यांना दिली. त्यामुळे नाराज निवेदिता यांनी अपक्ष म्हणून निवडणूक लढवली.

धैर्यशील माने

शिवसेना पुरस्कृत उमेदवार म्हणून त्या लढल्या परंतु त्यांना यश आले नाही. त्यानंतर निवेदिता यांनी राष्ट्रवादी काँग्रेसमध्ये प्रवेश केला. त्या सलग दोनवेळा खासदार म्हणून लोकसभेत गेल्या. पण तिसऱ्या वेळी शेट्टी यांनी माने यांचा पराभव केला.

आता या निवडणुकीत निवेदिता माने यांनी आपला मुलगा धैर्यशील याच्यासाठी राष्ट्रवादी काँग्रेसकडून तिकीट मागितलं होतं. मात्र शेट्टी यांच्यासोबत आघाडी केल्यानं हा मतदारसंघ राष्ट्रवादीने शेट्टी यांच्यासाठी सोडला.

त्यामुळे नाराज...


...र्व वाटतो."

करण पुढे असं म्हणाला, "माझ्यावर लोक जेव्हा टीका करायचे तेव्हा मला राग यायचा आणि मी रागाताच त्यांना प्रत्युत्तर द्यायचो. मात्र, आता मला त्याचं काही वाटत नाही. रोज सकाळी उठलो की मला कोणीतरी वाईट बोलत असतं आणि मला त्याबद्दल राग न येता आश्चर्य वाटतं."

हार्दिक पांड्याचं 'ते' वक्तव्य आणि करणची माफी

करण जोहर यांच्यावर वेळोवेळी होणाऱ्या टीकेमागे ते सूत्रसंचालन करत असलेल्या 'कॉफी विथ करण' कार्यक्रमाचा मोठा हात आहे.

'कॉफी विथ करण' या कार्यक्रमात हार्दिक पंड्याने स्वत:च्या खाजगी आयुष्याबद्... उर्वरित लेख लिहा:

पत्नी मिरा कपूर यांनीही एकदा कॉफी विथ करणच्या पाचव्या सिझनमध्ये हजेरी लावली होती. यावेळी कार्यक्रमाचा भाग म्हणून करणने काही प्रश्न विचारायला सुरुवात केली.

मात्र, यातला रँक इन ऑर्डर ऑफ टॅलेंटचा प्रश्न मिरानेच करणला विचारला. तिने यात अभिनेत्यांच्या यादीत अनेक अभिनेत्यांची नावं घेतली आणि शाहीदचं नाव टाळलं.

यावर शाहीदने तिला त्याचं नाव का नाही घेतलं असा प्रश्न केला. यावर करण त्याच्या कोणत्याच कार्यक्रमात तुला पसंती देत नसल्याचं शाहीदला सांगितलं. यावर करणला आश्चर्यचकीत होण्यापलिकडे काही करता आलं नाही. यावेळी मीराने करणला घराणेशाहीवरूनही चिमटे काढले होते.

हेही वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)


...र्वांत दिग्गज नेते म्हणता येईल. पवारांची आतापर्यंतची राजकीय कारकीर्द ही जय-पराजयाची सरमिसळ आहे. राजीव गांधींनंतर 1991मध्ये काँग्रेस सत्तेत आल्यानंतर खरंतर शरद पवार त्यांच्या पंतप्रधान होण्याच्या स्वप्नाच्या अगदी जवळ येऊन ठेपले होते. सोनियांनी पंतप्रधान होण्यास नकार दिला होता. नवरा गमावल्याच्या दुःखात असणाऱ्या सोनियांना कशातही थेट हस्तक्षेप करायचा नव्हता.

राजीव गांधी आणि सोनिया गांधी

सुरेश कलमाडींसारखे पवार समर्थक सक्रीय झाले आणि वेळेआधीच मेजवान्या आयोजित करण्यात आल्या. दुःखाच्या या क्षणांमध्ये... उर्वरित लेख लिहा:

्या नेत्यांना (तोपर्यंत तरी सोनिया) सांगितलं की मी द्रष्टा आहे, कारण या वाईनची निर्मिती करण्यासाठी मी 20 वर्षांपूर्वी एका इटालियन भागीदाराची नेमणूक केली होती." गेली अनेक वर्षं 'शरद सीडलेस' नावाच्या प्रजातीच्या द्राक्षांची लागवड आपण करत असून वाईन निर्मितीला प्रोत्साहन देत असल्याचं त्यांनी सांगितलं.

दोनच दिवसांनी काँग्रेसच्या कार्यकारी समितीची बैठक होती. गोव्यातल्या विधानसभा निवडणुकांसाठीचे उमेदवार नक्की करत असतानाच सगळ्यांना भारताच्या वर्ल्डकपमधल्या इंग्लंडसोबतच्या पहिल्या मॅचची उत्सुकता होती. शरद पवारांनी गालातल्या गालात हसत पाहिलं आणि सोनिया गांधींच्या परदेशी मुळाविषयी भाजपने सुरू केलेली मोहीम कशी दुर्गम गावांपर्यंत पोहोचलेली आहे, हे पी. ए. संगमांनी आपल्या धारदार शैलीत मांडायला सुरुवात केली.

पवारांना काँग्रेसमधून काढण्यात आलं, पण सहा महिन्यांच्या कालवधीतच त्यांच्या राष्ट्रवादी काँग्रेस पक्षाने सोनियांच्या नेतृत्वाखालील काँग्रेससोबत महाराष्ट्रात आघाडी सरकार स्थापन केलं.

अनेक वर्षांपूर्वी मिर्झा गालिबने लिहून ठेवलंय, "हजारों ख्वाहिशें ऐसी के हर ख्वाहिश पे दम निकले, बहुत निकले मेरे अरमान, लेकिन फिर भी कम निकले..."

पुन्हा एकदा 'किंगमेकर' होण्याची 79 वर्षांच्या पवारांची क्षमता आहे आणि 'ख्वाहिश'ही. ते नेमके कुणाची बाजू घेणार, हे वेळ आल्यावरच कळेल. आपल्या अनेक विरोधकांसोबतचा आणि मित्रांसोबतचा हिशेब चुकता करण्याचा पर्याय आता या मराठा नेत्याकडे आहे. आणि यासोबतच स्वतःच्या राष्ट्रवादी काँग्रेसमध्ये एक नवीन प्राण फुंकण्याचाही.

(लेखातील मतं लेखकाची वैयक्तिक मतं आहेत.)

हेही वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)


...र्वांसाठी उद्दिष्टच आहे,"असं अब्दुल कलाम यांनी म्हटलं होतं.

व्हिजन डॉक्युमेंटमध्ये असलेली भाकितं...

भारत 2020 मध्ये जगातील पहिल्या चार अर्थव्यवस्थांमध्ये असेल आणि भारताचं दरडोई उत्पन्न हे 1540 डॉलर्स इतकं असेल भारताची, लोकसंख्या 1.4 अब्ज इतकी असेल, तसेच पूर्ण जगातल्या जीडीपीच्या 4.07 टक्के हिस्सा भारताचा असेल, असं भाकित त्यांनी केलं होतं. भारत सध्या जगातील पाचव्या क्रमांकाची अर्थव्यवस्था बनला आहे.

2019 मध्ये भारताचं दरडोई उत्पन्न हे 2000 डॉलर्सहून अधिक होतं. वर्ल्ड बॅंकेनुसार भारताची लोकसंख... उर्वरित लेख लिहा:

रिस्थितीचा मेळ बसत नसल्याची खंत त्यांनी व्यक्त केली होती. त्याच बरोबर कृषी आणि उत्पादन क्षेत्राबाबत त्यांनी चिंता पण व्यक्त केली होती.

 1995 च्या तुलनेत 2015 मध्ये कृषी क्षेत्राची प्रगती झाली आहे पण याहून आधिक चांगली कामगिरी करता येऊ शकते आणि शेतमजूर-शेतकरी जास्त उत्पन्न मिळवून श्रीमंत होऊ शकतो असंही त्यांनी म्हटलं होतं.

'उद्दिष्ट गाठलं तरी थांबायचं नाही'

उद्दिष्ट गाठलं तरी आपण थांबायची गरज नाही असं कलाम म्हणायचे.

"देशातील लोकांचं भलं व्हावं हे अनंत काळासाठी आपलं ध्येय असावं. ज्या तरुणांकडे ज्ञान, कौशल्य आणि प्रज्वलित मन आहे तेच लोक केवळ दीर्घकालीन ध्येय ठेऊन त्याचा पाठलाग करू शकतात.

"अशा अवस्थेला पोहोचण्यासाठी आपण एकमेकांचं सहाय्य करू शकतो. त्यासाठी आपण आपल्या उद्दिष्टांवरून ढळता कामा नये तसेच वेळोवेळी होणाऱ्या परिवर्तनाचा लाभ सर्वांपर्यंत पोहोचला पाहिजे याकडेही लक्ष पुरवायला हवं," असं कलाम यांना म्हटलंय.

देशाला विकसित बनवण्यासाठी मी एकटाच काय करू शकतो असा विचार कधीही करू नका. तुम्ही ज्या क्षेत्रात असाल त्या क्षेत्रात तुमची कार्यक्षमता वाढवा सर्वांच्याच प्रयत्नांनी भारत विकसित देश होईल, असा विश्वास कलामांना होता.

विकसित भारत म्हणजे आपण जगभरातल्या पाच सर्वांत मोठ्या अर्थसत्तांपैकी एक असू, संरक्षणाच्या बाबतीत आपण स्वयंपूर्ण असू, कृषी, उत्पादन, सेवा क्षेत्रात या आघाड्यांवर भारत सक्षम असेल त्याच बरोबर विकसित कौशल्य असलेला रोजगार आपण निर्माण करू शकू या सर्व गोष्टी विकसित राष्ट्रात अंतर्भूत असायला हव्यात.

भारत स्वतंत्र होण्याआधी भारताचे लोक ज्या तत्परतेनी आणि समर्पणभावाने झटले अगदी त्याच प्रमाणे आपण आपला देश विकसित करायचा आहे हे उद्दिष्ट ठेवलं तर ते नक्कीच आपण गाठू शकतो असं कलाम यांनी आपल्या व्हिजन 2020 मध्ये म्हटलं आहे.

(संदर्भ - India 2020 - A vision for new millennium, Beyond 2020 - APJ Abdul Kalam with YS Rajan, Website - abdulkalam.com, tifac.org.in )

हे वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)


...र्विचारासाठी का पाठवतात?" असा सवाल स्टालिन दयानंद विचारतात.

दरम्यान, भाजपचे ईशान्य मुंबईतील खासदार मनोज कोटक यांनी मेट्रो प्रकल्प पर्यावरणाला धोका पोहचवणार नसल्याचं स्थानिक मीडियाला दिलेल्या प्रतिक्रियेत म्हटलं आहे.

'आरे'च्या जंगलावरून वाद कशासाठी?

स्टालिन दयानंद लहानपणी आरे कॉलनीत अनेकदा शाळेच्या पिकनिकसाठी जायचे. ते सांगतात, "ही एकच जागा होती जिथे तुम्ही सहज जाऊ शकायचा, झाडांवर चढू शकायचा किंवा झाडाखाली बसून खाऊ-पिऊ शकायचा आणि निसर्गाच्या जवळ राहू शकायचात."

54 वर्षांचे स्टालिन आता याच... उर्वरित लेख लिहा:

'चं जंगल इतकं महत्त्वाचं का आहे?

आज आरे कॉलनी म्हणून ओळखला जाणारा हा भूभाग 1951 साली सरकारच्या दुग्धव्यवसाय विकास विभागाकडे देण्यात आला होता. पण त्यातल्या मर्यादीत भागावरच गाई-म्हशींचे गोठे उभारण्याची, त्यांच्यासाठी कुरणं त्यार करण्याची परवानगी मिळाली. तर बाकीच्या भागात जंगल उभं राहिलं.

मुंबईची मिठी नदीही याच आरे कॉलनीच्या जंगलातून वाहते. मुंबईत पडणारं पावसाचं पाणी समुद्रात नेणारी ही महत्त्वाची ड्रेनेज सिस्टिम आहे.

या परिसरात बिबट्या, अजगरं असे जंगली प्राणीही राहतात. तसे पुरावे ठाणे वन विभागाच्या पाहणीत आढळून आले आहेत. पर्यावरणप्रेमी त्याविषयी लोकांमध्ये जागरुकता निर्माण करण्याचेही प्रयत्न करत आहेत. पेशानं स्क्रीनरायटर आणि आरेतल्या जंगलाच्या संवर्धनासाठी काम करणारे यश मारवा सांगतात, "आम्ही लोकांना इथे आणतो, त्यांना जंगलाची ओळख करून देतो. आरेच्या जंगलात ट्रॅपडोर स्पायडरसारखे अनेक कीटक आढळतात. जिथे मेट्रो कारशेड उभारली जाणार आहे, तिथेही बिबट्यांचा अधिवास आहे."

आरे कॉलनीत पूर्वीपासूनच 29 आदिवासी पाडेही आहेत. तिथे पिढ्यानपिढ्या राहणाऱ्या लोकांचं आयुष्य जंगलावर अवलंबून आहे. इथं राहणाऱ्या कोकणी आदिवासी समाजाच्या आशा भोये सांगतात, "मुंबईचे नागरीक असूनही आम्हाला इथे प्राथमिक सुविधा मिळत नाहीत. आता मेट्रो अधिकारी आमचं जंगल आमच्यापासून दूर नेण्याचा प्रयत्न करतायत." याआधी आरे कॉलनीतल्या आदिवसींचं दुसरीकडे पुनर्वसन करण्याचया प्रस्तावांनाही विरोध झाला होता.

'आरे'विषयी परस्परविरोधी दावे

आरे कॉलनीतल्या जंगलाला 'संरक्षित वनक्षेत्र' म्हणून जाहीर करण्याऐवजी आधी दुग्धव्यवसाय आणि मग अन्य प्रकल्पांच्या नावाखाली त्यातले छोटे भाग विकसित करण्याची संधी साधण्यात आली, असा दावा स्टालिन करतात.

"आरे कॉलनी आणि संजय गांधी राष्ट्रीय उद्यान हा नैसर्गिकदृष्ट्या एकाच जंगलाचा भाग आहेत. त्यामुळं आमचा लढा केवळ आरेपुरता मर्यादित नाही, तर तो राष्ट्रीय उद्यानाच्या संवर्धनासाठीही आहे. जनतेचं भलं करण्याच्या नावाखाली इथली जागा विकासकांना उपलब्ध करून दिली जाते आहे. हा जंगल नष्ट करण्याचा प्रयत्न आहे." असं स्टालिन म्हणाले.

सेव्ह आरे मोहिमेच्या राधिका झवेरी नेमक्या प्रश्नावर बोट ठेवतात, "आम्हाला इतके फ्लायओव्हर्स, महामार्ग, मॉल्स कशासाठी हवे आहेत? जितकी ओढ या गोष्टींची आहे, तितकी जंगलांची पर्वा का नाही? आम्ही जंगलांना महत्त्व का देत...


...र्वीचं ट्विंकी कापताना दिसतो.

मधाबद्दल तर काय सांगायचं? मध आयुष्यात कधीच खराब होऊ शकत नाही. कारण यामध्ये पाण्याचं प्रमाण शून्य असतं.

यामध्ये अनेक नैसर्गिक संरक्षक घटक उपस्थित असतात. त्यामुळे यात जीवाणूंची वाढ होत नाही.

जगातील सर्वात जुना मध इजिप्तच्या तूतेखामन थडग्यात आणि जॉर्जियातील बडप्पन मकबऱ्यात मिळालं आहे.

हा मध 3 हजार वर्षं जुना आहे. अन्नपदार्थ साठवून ठेवण्याची पद्धत आजही तीच आहे, जी हजारो वर्षांपूर्वी वापरली जात होती.

जमिनीत पुरून बर्फात ठेवणं...

तेल, लोणी, तूप यांच्यासारखे पदा... उर्वरित लेख लिहा:

चा काळ जगासाठी अत्यंत कठिण आहे. याला तोंड देत आपलं आयुष्य सुरू आहे.

पण भविष्यात अशी स्थिती पुन्हा निर्माण झाली. जर ताज्या अन्नाचा पुरवठा पूर्णपणे बंद झाला, अशा वेळी घरात साठवलेले सुके अन्नपदार्थ किंवा कोणत्याही सुपरमार्केटमधील डबाबंद अन्नपदार्थांचा वापर करून आपलं पोट भरता येऊ शकतं.

ते कितीही काळ साठवण्यात आलेलं असलं तरी त्यांचा उपयोग करता येऊ शकतो.

हे वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)


...र्षं लोटली. आणि जेव्हा निर्णयाचा क्षण आला तेव्हा ते म्हणाले की, भारताला इलेक्ट्रिक गाड्यांच्या बाबतीत स्वतंत्र धोरणाची गरज नाही.

यामुळे अनेक वर्षांपासून कंपन्याही गोंधळात आहे - की इलेक्ट्रिक गाड्यांच्या संशोधन आणि निर्मितीसाठी गुंतवणूक करावी की नाही. त्यामुळे अधूनमधून सरकारच थोड्याथोडक्या प्रमाणात या ई-कार कंपन्यांकडून विकत घेत असते, पण अजूनही सामान्यांच्या हाती मनासारख्या आणि खिशाला परवडणाऱ्या इलेक्ट्रिक गाड्या बाजारात आलेल्या नाहीत.

मग प्रश्न पडतो, 2019 मध्ये तरी येणार का? शक्यता कमीच आहे, ... उर्वरित लेख लिहा:

दुसरी सर्वांत मोठी कार कंपनी असलेली ह्युंदाई मोटर्स आणि या कंपनीचे जुने आणि जवळचे संबंध आहेत. दोन्ही कंपन्या दक्षिण कोरियाच्या आहेत आणि दोन्ही कंपन्या एकमेकांचे अल्प भागीदार आहेत.

किया स्टिंगरे

म्हणजे ह्युंदाईचे किया मोटर्समध्ये जवळजवळ 33 टक्के शेअर्स आहेत तर किया मोटर्स ह्युंदाईच्या 20हून अधिक कंपन्यांमध्ये भागीदार आहे.

पण ही कंपनी गाड्या कोणत्या आणणार? सध्या तरी बेत आहे एक SUV आणण्याचा, जी कॉन्सेप्ट स्वरूपात दिल्ली ऑटो एक्सपोमध्ये गतवर्षी दाखवण्यात आली होती. तिचं नामकरणही अद्याप झालेलं नाही, पण सध्या तिला SP2 Concept हे टोपणनाव देण्यात आलं आहे.

हेही वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)


...र्स बॉस पंजाबकडे आहे. 7 मॅचमध्ये फक्त एकात विजय मिळवूनही पंजाबने गेलला अद्याप खेळवलेलं नाही.

 गेलच्या नावावर आयपीएल स्पर्धेत 125 मॅचेसमध्ये 4484 रन्स आहेत. यामध्ये 6 शतकं आणि 28 अर्धशतकांचा समावेश आहे. पोट बिघडल्यामुळे गेल खेळू शकला नाही असं पंजाबचे कोच अनिल कुंबळे यांनी सांगितलं होतं. तूर्तास पंजाबने ख्रिस जॉर्डन, जेमी नीशाम, मुजीब उर रहमान, ग्लेन मॅक्सवेल, निकोलस पूरन यांना खेळवलं आहे.

संघ खरंच उत्सुक आहेत का?

आयपीएलचा हंगाम मोठा असतो. यंदा बहुतांश खेळाडू कोरोनामुळे प्रदीर्घ काळ सराव करू श... उर्वरित लेख लिहा:

्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)


...ऱ्या हरी शेषासायी यांनी बीबीसीला यासंदर्भात अधिक माहिती दिली. क्वेदो यांच्या भारत भेटीनंतर त्याच महिन्यात भारत हा व्हेनेझुएलाच्या खनिज तेलाचा सगळ्यात मोठा ग्राहक झाला. भारत दरदिवशी पाच ते सहा लाख बॅरल खनिज तेल खरेदी करू लागला.

व्हेनेझुएलावर असलेल्या निर्बंधांची तसंच व्हेनेझुएलाशी व्यापारी संबंध असल्याने भविष्यात लागू होणाऱ्या निर्बंधांची भारताला चिंता आहे का?

लहान कालावधी

शेषसायी यांच्या मते व्हेनेझुएलाकडून कच्च्या तेलाची खरेदीत, रिलायन्स इंडस्ट्रीज आणि नायरा एनर्जी या दोन भारतीय कंपन्यांना ... उर्वरित लेख लिहा:

एकादिवशी पाच लाख बॅरल तेलाचा पुरवठा करू शकतात. एवढं तेल पूर्वी व्हेनेझुएला अमेरिकेला दरदिवशी देत असे. तज्ज्ञांनी याविषयी साशंकता व्यक्त केली आहे.

व्हेनेझुएलाकडून खनिज तेलाची खरेदी बंद करावी यासाठी अमेरिका भारतावर सातत्याने दबाव टाकत आहे.

दोन्ही देशांदरम्यान ट्रेडवॉरसारखी परिस्थिती आहे. भारताला मिळणाऱ्या सवलती बंद केल्या जातील असं अमेरिकेने काही दिवसांपूर्वी स्पष्ट केलं. याच्या अंतर्गत भारताला 5.6 अब्ज डॉलरची सूट मिळत होती.

भारताचे विदेश सचिव विजय गोखले आणि अमेरिकचे परराष्ट्र मंत्री माइक पॉम्पेओ यांच्यात सोमवारी व्हेनेझुएलाशी व्यापारासंदर्भात चर्चा झाली.

याबैठकीनंतर पत्रकारांशी बोलताना पॉम्पेओ म्हणाले, "आम्ही भारताला तेच सांगितलं जे अन्य देशांना सांगत आहोत. मडुरो सरकारसाठी संजीवनी म्हणून तुम्ही काम करू नका."

व्हेनेझुएलातील खनिज तेल उत्पादन होतं अशा ठिकाणांपैकी एक

"अमेरिकेने दबावतंत्र वाढवलं तर रिलायन्स इंडस्ट्रीज आणि नायरा एनर्जीसारख्या कंपन्या व्हेनेझुएलाकडून तेलखरेदी बंद करतील", असं गेटवे हाऊस ग्लोबल इंडियन काऊंसिलमध्ये ऊर्जा आणि पर्यावरण विषयातील तज्ज्ञ अमित भंडारी यांनी सांगितलं.

''भारताच्या बाबतीत सरकार व्हेनेझुएलाशी तेलाबाबत कोणतीही चर्चा करणार नाहीत. मात्र तेल कंपन्या यासंदर्भात निर्णय घेऊ शकतात. कोणत्याही कंपनीकडून अमेरिकेच्या प्रतिबंधांचं उल्लंघन झालं तर त्यांच्यावर दंडात्मक कारवाई होऊ शकते. बीएनपी पारिबा बँकेवर अशीच कारवाई झाली होती. या बँकेने अमेरिकेने प्रतिबंध लागू केलेल्या इराण, उत्तर कोरिया आणि क्युबा या देशांशी व्यवहार केला होता. त्यावेळी अमेरिकेने बँकेला 890 कोटी अमेरिकन डॉलर्सचा दंड केला होता'', असं अमित यांनी सांगितलं.

कोणतीही भारतीय कंपनी अमेरिकेच्या आर्थिक संरचनेत आपली पकड सैल होण्याचा विचारही करू शकत नाही असं अमित यांनी स्पष्ट केलं. भारतीय कंपन्या व्हेनेझुएलाकडून खनिज तेल खरेदीचं प्रमाण कमी करू शकतात.

हे वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)


...ऱ्यांना भरावयाचा आहे, तर रबी हंगामासाठी 1.5 टक्के हप्ता शेतकऱ्यांना भरावयाचा आहे.

त्यानंतर नगदी पिकांसाठी खरीप हंगामाकरता विमा संरक्षित रकमेच्या 5 टक्के हप्ता शेतकऱ्यांना भरावयाचा आहे, तर रबी हंगामासाठी तितकाच म्हणजे 5 टक्के हप्ता शेतकऱ्यांना भरावयाचा आहे.

उर्वरित हप्त्याची रक्कम केंद्र आणि राज्य सरकारकडून दिली जाणार आहे. आता हे एका जिल्ह्याचं उदाहरण पाहून समजून घेऊया.

बुलडाणा जिल्ह्यासाठीची कंपनी आणि विमा हप्त्यासंबंधित माहिती

पीक विमा योजनेअंतर्गत बुलडाणा जिल्ह्यासाठी "रिलायन्स इंशुरन्स कं... उर्वरित लेख लिहा:

सरकार केंद्र किंवा CSC म्हणजेच कॉमन सर्व्हिस सेंटरवर जाऊन अर्ज करू शकतात.

दुसरं म्हणजे बँकेत, तसंच विमा कंपनीच्या प्रतिनिधीशी संपर्क साधून अर्ज करू शकतात. याव्यतिरिक्त पंतप्रधान पीक विमा योजनेच्या वेबसाईटवर शेतकरी स्वत: अर्ज करू शकतात. यालाच National Crop Insurance Portal (NCIP) म्हणतात.

पण, ज्यावेळेस मी या योजनेच्या वेबसाईटवर जाऊन माझ्या वडिलांचा अर्ज करण्याचा प्रयत्न केला, तेव्हा तिथं  स्पष्ट मेसेज आला की, "Direct online enrollment for farmers On National Crop Insurance Portal (NCIP) is temporarily not available for the States of Maharashtra and Odisha on account land record integration process being going on for this facility. The farmers can therefore get enrolled through other channels of enrollment like banks, CSC or insurance intermediary."

म्हणजेच, "जमीन दस्तऐवज एकीकरण प्रक्रिया चालू असल्याने महाराष्ट्र व ओडिशा राज्यांतील शेतकऱ्यांसाठी राष्ट्रीय पीक विमा पोर्टलवरील (एनसीआयपी) थेट ऑनलाईन नोंदणी सध्या उपलब्ध नाही. त्यामुळे या राज्यातले शेतकरी सध्या बँका, सीएससी किंवा विमा मध्यस्थांमार्फत नोंदणी करू शकतात."

National Crop Insurance Portal

याचा अर्थ केंद्र सरकारच्या कोणत्याही योजनेसाठी अर्ज करायचा असल्यास शेतकऱ्याला जमिनीची माहिती द्यावी लागते. ही माहिती सातबारा आणि आठ-अ वर उपलब्ध असते. सध्या महाराष्ट्र सरकार ही माहिती डिजिटल स्वरुपात उपलब्ध करून देत आहे. त्यामुळे जेव्हा केव्हा केंद्र सरकारच्या योजनेसाठी एखादा शेतकरी अर्ज करेल, तेव्हा त्यानं गट क्रमांक आणि खाते क्रमांक टाकला, की ही डिजिटल स्वरुपातली कागदपत्रं केंद्र सरकारला आपोआप उपलब्ध करून देण्यासाठी महाराष्ट्र सरकार प्रयत्न करत आहे. त्यासाठी केंद्र आणि राज्य सरकारमध्ये शेतजमिनीच्या माहितीचं एकत्रीकरण सुरू आहे. एकदा का ते पूर्ण झालं की शेतकरी स्वत:हून या पोर्टलवरून नोंदणी करू शकतील.

या योजनेसाठी जेव्हा तुम्ही नोंदणी करायला जाल, तेव्हा आधार कार्ड, 7/12 उतारा, भाडेपट्टा करार असलेल्या शेतकऱ्यांचा करारनामा, पेरणी घोषणापत्र आणि बँक पासबुकची झेरॉक्स ही कागदपत्रं सोबत न्यावी लागणार आहेत.

योजनेसाठी अर्ज करायचा की नाही?

पीक विमा योजनेत सहभाग नोंदवायचा की नाही याबाबत अनेक मतभेद आहेत. मागच्या वर्षी बीबीसी मराठीनं  अनेक शेतकऱ्यांशी संपर्क साधला. त्यांचं...


...ऱ्यांना याबाबत विचारलं  पाहिजे, असं भावना  गवळी म्हणाल्या.

'तात्काळ शाळा बंद केली, योग्य कार्यवाही केली'

सातारा जिल्ह्यातील पुसेगाव येथील सेवागिरी विद्यालयात 25 विद्यार्थ्यांना कोरोनाची लागण झाल्याचं आढळून आलं होतं.

याबाबत माहिती मिळाल्यानंतर त्याचं गांभीर्य लक्षात घेऊन तत्काळ शाळा बंद करण्याचा निर्णय घेण्यात आल्याची माहिती मुख्याध्यापिका संध्या चौगुले यांनी दिली.

सर्वप्रथम 13 फेब्रुवारी रोजी एक विद्यार्थिनी कोरोना पॉझिटिव्ह असल्याचं शाळेला समजलं. तिच्या आजोबांसह इतर कुटुंबीयांनाही कोरोन... उर्वरित लेख लिहा:

ंगितलं, "आम्ही याविषयी अधिक माहिती घेत आहोत. शाळांना कोरोना काळात विद्यार्थ्यांच्या सुरक्षेसाठी मार्गदर्शक सूचना देण्यात आल्या होत्या. स्थानिक प्रशासानाने याची जबाबदारी घेणं अपेक्षित आहे. यासंदर्भात अधिक माहिती मिळाल्यानंतर आम्ही स्पष्ट बोलू."

त्याचप्रमाणे कोरोनाचा वाढता प्रादूर्भाव लक्षात घेता स्थानिक प्रशासनाने जिल्ह्याच्या परिस्थितीनुसार 1 मार्चपासून आवश्यकता भासल्यास व परिस्थिती नियंत्रणात येईपर्यंत काही काळ शाळा बंद ठेवण्याचा निर्णय घ्यावा, असे निर्देशही देण्यात आले आहेत.

हे वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.रोज रात्री8 वाजता फेसबुकवर बीबीसी मराठी न्यूज पानावर बीबीसी मराठी पॉडकास्ट नक्की पाहा.)


...ऱ्यांवरचा दबाव वाढत होता.

फाळणीनंतर दोन्ही देशातल्या अनेक स्त्रिया गायब झाल्या.

'टॉर्न फ्रॉम द रुट्स: अ पार्टिशन मेमॉयर' या पुस्तकात कमल पटेल यांनी त्यावेळच्या स्त्रियांच्या अवस्थेचं वर्णन केलं आहे. फळांच्या अदलाबदलीप्रमाणे महिलांची अदलाबदली होते असं त्यांनी या ऑपरेशनचं वर्णन केलं आहे.

या पुस्तकाच्या प्रकाशक रितू मेनन यांनीही भूमिका मांडली. कमला पटेल यांनी सुटका करून आणलेल्या स्त्रियांना निर्वासितांच्या छावणीतून पळून जाण्यात मदत केली.

जेणेकरून या स्त्रिया ज्या ठिकाणहून सुटका झाली आहे तिथे ... उर्वरित लेख लिहा:

ी कमल पटेल तातडीने निघाल्या. मात्र तोपर्यंत तिकडचं चित्र पूर्णत: बदललं होतं. इस्मतचं बोलणं आणि कपडे दोन्ही बदललं होतं.

इस्मत हात उंचावून रोखून म्हणाली, या स्त्रियांनीच मला पाकिस्तानला येऊ दिलं नाही. मी वारंवार विनंती केल्यावरही मला इकडे येऊ दिलं गेलं नाही.

जीतूचं नाव ऐकताच तिचा तिळपापड झाला. त्या गद्दार माणसाचं मी तोंडही पाहू इच्छित नाही. माझ्यात ताकद असती तर त्याचे तुकडे तुकडे केले करून कुत्र्यांना खायला दिले असते.

पाकिस्तानाला परतल्यानंतर इस्मतचं वागणं आणि कपडेही बदलले.

इस्मतचं बोलणं जीतूच्या कानावर पोहोचलं आणि तो तातडीने लाहोरला पोहोचला. इस्मतवर आईवडिलांचा दबाव आहे. मी बरोबर असतो तर ती असं बोललंच नसती असं जीतू म्हणाला.

जीतू तिथे पोहोचेपर्यंत इस्मतचे घरचे तिथून गायब झाले होते.

लाहोरमध्ये जीवाला धोका असूनही जीतूने इस्मतला शोधण्याचे सगळे प्रयत्न केले.

कमला पटेल यांनी त्याला अनेकदा समजावलं. फाळणीचा हिंसाचार शमला नव्हता.

जीतू म्हणाला, 'माझं आयुष्य बरबाद झालं आहे. मी मेलो तरी काय फरक पडणार आहे? '.

जीतूचं आयु्ष्य उद्ध्वस्त झालं

प्रचंड पैसा खर्च झाला. जीतूला क्षयरोग झाला.

पाच वर्षानंतर कमला पटेल यांनी जीतूला शेवटचं पाहिलं तेव्हा तो अगदी कृश झाला होता. चेहरा पिवळा पडला होता. तो अगदी एकटा पडला होता.

हे वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)


...ल अफगाण निर्वासितांचा राहण्याची कायदेशीर मुदत 30 सप्टेंबरपर्यंत वाढवली आहे. 31 मार्च रोजी 90 दिवसांची मुदतवाढ मिळाली होती. मात्र या कोणत्याच गोष्टीला जाहीरनाम्यात स्थान नाही.

बलुचिस्तान बंडखोर

इराण आणि अफगाणिस्तानबरोबर सीमारेषा असणाऱ्या बलुचिस्तान प्रांत फुटीरतावादी संघटनांसाठी ओळखला जातो. या भागात पाकिस्तान लष्कराकडून मानवाधिकारांचं उल्लंघन होत असल्याचा फुटीरतावादी संघटनांचा दावा आहे. मात्र पाकिस्तान लष्करानं हा दावा फेटाळला आहे.

पाकिस्तान मुस्लीम लीगच्या जाहीरनाम्यात बलुचिस्तानचा उल्लेखद... उर्वरित लेख लिहा:

धारले आहेत. इस्लामाबादमध्ये एका अपघातात पाक नागरिकाचा मृत्यू झाला होता. याप्रकरणी अमेरिकेच्या लष्करातील एका व्यक्तीला ताब्यात घेण्यात आलं होतं. चर्चेच्या फेऱ्यानंतर समेट झाला आणि आता हा लष्करी अधिकारी मायदेशी अर्थात अमेरिकेला रवाना होणार आहे. या लष्करी अधिकाऱ्याच्या सुटकेसाठी अमेरिकेच्या उच्चपदस्थ अधिकाऱ्यांनी पाकिस्तानला भेट दिली होती.

पाकिस्तानात निवडणुकांची रणधुमाळी उडाली आहे.

मात्र पाकिस्तानमधल्या अनेक सरकारांना अमेरिकेशी सौहार्दपूर्ण संबंध राखण्यात अपयश आल्याचं अभ्यासकांचं म्हणणं आहे. म्हणूनच प्रमुख पक्षांनी आपल्या जाहीरनाम्यात अमेरिकेशी संबंध प्रस्थापित करण्याचा उल्लेख केलेला नाही.

मात्र त्याचवेळी बहुतांशी राजकीय पक्षांनी चीनशी चांगले संबंध राखण्याच्या दृष्टीने विचार केला आहे. चीन-पाकिस्तान कॉरिडॉर प्रोजेक्ट (सीपेक) पूर्णत्वास नेण्यासाठी वचनबद्ध असल्याचं अनेक पक्षांनी नमूद केलं आहे.

व्यापारातील पायाभूत सुविधांचा फायदा घेण्यासाठी स्वदेशी स्रोत केंद्रित धोरणांना प्राधान्य देत चीनशी दुहेरी पातळ्यांवर संबंध चांगलं प्रस्थापित करावे लागतील. सीपेक आणि ओबोर अर्थात वन बेल्ट रोड पॉलिसीच्या दृष्टीनेही हे महत्वाचं आहे.

हेही वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)


...ल असूनही आपण एअरक्राफ्टला भारतात बनल्याचं मानणार आहोत? नेमकी याच प्रश्नांची स्पष्टता संरक्षण मंत्र्‍यांनी केलेल्या घोषणेत नाही.

भारतात लाईट कॉम्बॅट एअरक्राफ्ट बनवण्यास साधारण 1983 साली सुरुवात झाली. गेल्या सुमारे 37 वर्षात आपम केवळ त्याचं बेसिक मॉडेलच बनवू शकलो आहोत आणि तेही मार्क-1 आहे. मार्क-1A हा त्याचा फायटर मॉडेल आहे, ज्याचा प्रोटो-टाईपही अद्याप भारत विकसित करू शकला नाहीय. ते बनवायलाच चार ते पाच वर्षे लागतील, असं राहुल बेदी यांना वाटतं.

ही सर्व माहिती एवढ्यासाठी महत्त्वाची आहे की, ज्या 10... उर्वरित लेख लिहा:

शनली एफिशियंट' नाहीय. म्हणजेच, रायफल चालवण्यासाठी अनेक अडचणी येतात. असं सांगून भारतीय लष्करानं इन्सास रायफल फेटाळली होती.

सिग सॉर असॉल्ट राइफल

दुसऱ्या रायफलची मागणी लष्कराकडून करण्यात आली. तेव्हापासून म्हणजेच 8-9 वर्षांपासून नव्या रायफलीबाबत चर्चा सुरू आहे.

त्यानंतर 2019 साली उत्तर प्रदेशातील अमेठीत असॉल्ट रायफल बनवण्याचा कारखाना उभारण्यात आला. रशियासोबत भागिदारीची चर्चा सुरू होती. स्वत: पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांनी या कारखान्याचं उद्घाटन केलं होतं.

हा कारखानाही परवान्याच्या आधारावरील करार आहे. दुसरीकडे, रशियासोबतचा करारही अजून निश्चित झाला नाही. त्यामुळे या कारखान्यातील कामही अडकूनच आहे.

नंतर मग कोरोनामुळे अनेक अडचणी आल्या. एकूणच संरक्षण क्षेत्र 'आत्मनिर्भर' होण्यास अडथळेच जास्त दिसून येतात.

संरक्षण क्षेत्रात गुंतवणुकीस खासगी कंपन्या का घाबरतात?

भारताच्या संरक्षण क्षेत्रात 2001 पर्यंत DRDO आणि ऑर्डिनन्स फॅक्टरीसारख्या कंपन्यांचा दबदबा होता. 2001 नंतर सरकारनं संरक्षण क्षेत्रात खासगी कंपन्यांच्या भागिदारीस परवानगी दिली. मात्र, आजही आठ ते दहा टक्क्यांच्या वर ही भागिदारी वाढू शकली नाही.

L&T, महिंद्रा, भारत फोर्ज यांसारख्या काही कंपन्या संरक्षण क्षेत्रात गुंतवणुकीसाठी पुढे येत आहेत.

सरकारी कंपन्या तर अगदीच हाताच्या बोटावर मोजाव्या इतक्याच उरल्यात. त्यात हिंदुस्तान एरोनॉटिक्स लिमिटेड (HAL), भारत इलेक्ट्रॉनिक्स लिमिटेड (BEL), भारत डायनॅमिक्स, BEML इत्यादींचा समावेश होतो.

यावरून आपल्या सहज लक्षात येईल की, गेल्या 20 वर्षात संरक्षण क्षेत्रातील गुंतवणुकीत फारशी वाढ झाली नाहीय. भारतातील खासगी कंपन्या संरक्षण क्षेत्रात गुंतवणुकीस का घाबरतात?

या प्रश्नाचं उत्तर बीबीसीनं अवनीश पटनायक यांच्याकडून जाणून घेतल. अवनीश पटनायक हे सोसायटी ऑफ इंडियन डिफेन्स मॅन्युफॅक्चरर्सचे सदस्य आहेत. ही संस्था कॉन्फेडरेशन ऑफ इडिंयान इंडस्ट्रीशी जोडलेली आहे.

अवनीश पटनायक यांच्या मते, "संरक्षण हे असं क्षेत्र आहे, ज्यात गुंतवणूक केल्यास परतावा मिळण्यास मोठा कालावधी जातो. दुसरी गोष्ट म्हणजे, छोट्या बजेटमधून या क्षेत्रात गुंतवणुकीस सुरुवात केली जाऊ शकत नाही. तिसरी गोष्ट म्हणजे, या क्षेत्रात गुंतवणूक केल्यास परताव्याची आजवर खात्रीच नसायची.

कारण कुठल्याही क्षणी परदेशातील कंपनी आपल्यापेक्षा आधुनिक उपकरण बनवत असे. त्यामुळे त्या स्पर्धेत...


...ल का?

दुष्यंत दवे यांच्यामते एका राज्यामधून दुसऱ्या राज्यात प्रकरणं पाठवण्यामुळे नुकसानही होऊ शकतं.

ते सांगतात, "अशा प्रकरणात साक्षीदार गरीब प्रदेशांतून येऊन दिल्लीत कसे साक्ष देऊ शकतील? पीडित मुलीचं कुटुंब दिल्लीत कसं काम चालवेल? दिल्लीमध्ये कसं राहिल?  ते कुटुंब दिल्लीमध्ये किती दिवस राहिल? त्यांना घर देण्याची कोणतीही तरतूद सरकारनं केलेली नाही. हे प्रकरण उत्तर प्रदेशाबाहेर पाठवणं सोपं आहे मात्र त्याचे काही परिणामही दिसून येतील."

अलाहाबाद कोर्टानं यावर कारवाई केली असती तर चांगलं झालं असतं अस... उर्वरित लेख लिहा:

िका बनवण्यात वेळ जाण्याच्या ऐवजी पत्र पाठवून याचिका करण्याची प्रक्रिया 1979-80 मध्ये सुरू झाली, असं कामिनी जयस्वाल सांगतात.

उन्नाव बलात्कार प्रकरणः आतापर्यंत काय झालं?

या प्रकरणांमध्ये अनेक प्रश्नांची उत्तरं मिळणं बाकी आहे. अशा प्रकरणांबाबत न्यायालयांनी अधिक संवेदनशील होऊन अशा प्रकरणांची स्वतः माहिती घ्यावी असं जयस्वाल यांचं म्हणणं आहे.

भारतामध्ये साक्षीदारांच्या संरक्षणासाठी कोणतीही तरतूद नाही. किमान पीडितेच्या परिवाराच्या संरक्षणाचा विचार करून तरी त्यांना उत्तर प्रदेशाच्या बाहेर पाठवलं जाऊ शकतं.

हेही वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)


...ल ज्योतिरादित्य शिंदे यांना पक्षातून तात्काळ काढून टाकत असल्याचा निर्णय काँग्रेसने घेतला आहे. काँग्रेसचे सरचिटणीस के. सी. वेणूगोपाल यांनी हे ट्वीट केले आहे.

12.11- ज्योतिरादित्य शिंदे यांनी आपल्या पक्ष सदस्यत्वाचा राजीनामा दिला असून काँग्रेसच्या हंगामी अध्यक्ष सोनिया गांधी यांना लिहिलेले पत्र त्यांनी ट्वीटरवर प्रसिद्ध केले आहे. हे पत्र 9 मार्चला लिहिल्याचे दिसून येते. सुरुवातीपासूनच राज्य आणि देशातल्या लोकांची सेवा करणं हे माझ्या जीवनाचं ध्येय होतं. मात्र आता मी काँग्रेस पक्षासाठी हे काम करु शक... उर्वरित लेख लिहा:

ाचं सांगण्यात येत आहे. यामध्ये सहा मंत्र्यांचाही समावेश आहे.

काँग्रेसच्या या आमदारांना बेंगळुरूतल्या एका रिसॉर्टवर ठेवण्यात आलं आहे. आरोग्य मंत्री तुलसी सिलावत,  कामगारमंत्री महेंद्रसिंग सिसोदिया, वाहतूक मंत्री गोविंद सिंह राजपूत, महिला आणि बालकल्याण मंत्री इमरती देवी, अन्न आणि नागरी पुरवठा प्रद्युम्न सिंग तोमर, शालेय शिक्षण मंत्री डॉ. प्रभुरा चौधरी अशी मंत्र्यांची नावं आहेत.

दरम्यान या सर्व घडामोडी घडत असताना ज्योतिरादित्य शिंदे यांना मात्र स्वाईन फ्लू झाल्याचं सांगितलं जात आहे. "जे काँग्रेसचे खरे कार्यकर्ते आहेत ते काँग्रेसमध्येच राहतील," असं सूचक वक्तव्य काँग्रेस नेते दिग्विजय सिंग यांनी केलं आहे.

ज्योतिरादित्य शिंदे यांचे वडील आणि काँग्रेसचे दिवंगत नेते माधवराव शिंदे यांचा आज जन्मदिन आहे. त्या निमित्तानं ते आज ग्वाल्हेरला जाण्याची शक्यता व्यक्त केली जात आहे.

आजच्या दिवशी ज्योतिरादित्य शिंदे नवा पक्ष स्थापन करून भाजपबरोबर युती करू शकतात अशी शक्यता ज्येष्ठ पत्रकार राजदीप सरदेसाई यांनी व्यक्त केली आहे.

"हा काँग्रेसमधला अंतर्गत वाद आहे. मला त्यावर कुठलही मत प्रदर्शन करायचं नाही. आम्ही पहिल्याच दिवशी स्पष्ट केलं आहे की आम्हाला हे सरकार पाडण्यात काहीच रस नाही," असं मध्य प्रदेशचे माजी मुख्यमंत्री आणि भाजप नेते शिवराजसिंह चौहान यांनी केलं आहे.

कमलनाथ ज्योतिरादित्य संघर्ष

या घडामोडींच्या पार्श्वभूमीवर ज्योतिरादित्य सिंदिया आणि कमलनाथ यांच्यातील संघर्ष तीव्र झाला आहे. काँग्रेसच्या सर्व मंत्र्यांची रात्री उशीरा कमलनाथ यांच्या घरी एक बैठक पार पडली.

तर दिल्लीत रात्री उशीरा काँग्रेस नेते राहुल गांधी यांनी सोनिय गांधींची भेट घेतली आहे.

मध्य प्रदेशातल्या विधानसभेत एकूण 228 आमदार आहेत. दोन जागा संबंधित आमदारांचं निधन झाल्याने रिक्त आहेत. काँग्रेसकडे 114 आमदार आहेत आणि भाजपकडे 107. उर्वरित 9 आमदारांपैकी बहुजन समाज पक्षाचे 2, समाजवादी पक्षाचा 1 तर 4 अपक्ष आमदार आहेत.

दरम्यान काही दिवसांपूर्वी काँग्रेस आणि त्यांच्या सहयोगी पक्षांच्या 8 आमदारांना भाजपने बळजबरीने गुडगावमधल्या एका हॉटेलवर ठेवल्याचं काँग्रेसचं म्हणणं होतं.

या 8 आमदारांमध्ये 4 काँग्रेसचे होते तर सपा आणि बसपा या पक्षाचे प्रत्येक 1-1 आमदार होते तर 2 अपक्ष आमदार होते, ज्यांचा मध्य प्रदेशातील कमलनाथ यांच्या नेतृत्त्वाखालील काँग्रेस...


...ल देशमुख आणि गृहराज्यमंत्री सतेज पाटील आणि शंभुराज देसाई, या बैठकीला उपस्थित होते.

या बैठकीनंतर अनिल देशमुख यांनी या प्रकरणाच्या चौकशीसाठी येत्या आठवड्याभरात विशेष तपास पथकाची (SIT) स्थापना केली जाईल, असं स्पष्ट केलं होतं. मात्र राज्य सरकारनं या निर्णयाची अंमलबजावणी करण्यापूर्वीच केंद्रीय गृहमंत्रालयानं एल्गार परिषद-भीमा कोरगाव प्रकरणाचा तपास NIA कडे सोपविण्याचा निर्णय घेतला.

'हा निर्णय घटनाबाह्य'

या निर्णयाबद्दल बोलताना गृहमंत्री अनिल देशमुख यांनी म्हटलं, की राज्य शासन कोरेगाव भीमाचा तपास क... उर्वरित लेख लिहा:

समर्थन केलं.

"NIAच्या माध्यमातूनच हा तपास करणं योग्य आहे, कारण याचं जाळं केवळ महाराष्ट्रापुरतं मर्यादित नाही, ते देशभर पसरलेलं आहे. ज्यांच्याबद्दल आज बोललं जातंय, त्यांच्याबद्दल UPA सरकारनेही या 'अर्बन नक्षल' संघटना आहेत, असा अहवाल दिला होता. त्यामुळे हे दुटप्पी धोरण बंद व्हायला हवं," असं फडणवीस यांनी म्हटलं.

पुणे पोलिसांनी मांडलेली भूमिका काय?

6 जून 2018 ला पुणे पोलिसांनी दलित कार्यकर्ते सुधीर ढवळे, नागपूर विद्यापीठाच्या इंग्रजी विभाग प्रमुख शोमा सेन, कार्यकर्ते महेश राऊत आणि केरळच्या रोना विल्सन यांना अटक केली. 28 ऑगस्ट 2018 ला महाराष्ट्र पोलिसांनी तेलुगू कवी वरवरा राव यांना हैदराबादमधून, व्हनरेन गोन्सालविस व अरुण फरेरा यांना मुंबईतून, सुधा भारद्वाज यांना फरिदाबाद इथून तर नागरी कार्यकर्ते गौतम नवलाखा यांना दिल्लीतून अटक करण्यात आली.

अटक करण्यात आलेले सारे जण हे 'कम्युनिस्ट पार्टी ऑफ इंडिया (माओवादी) या बंदी घातलेल्या संघटनेचे सभासद असून 'एल्गार परिषद' ही त्यांचा देश अस्थिर करण्याच्या कटाचा भाग होता, असं पुणे पोलिसांनी न्यायालयाला सांगितलं.

वरावरा राव, गौतम नवलखा आणि सुधा भारद्वाज

इतर संघटनांना पुढे करून 'एल्गार परिषद' ही केवळ चेहरा होती, पण प्रत्यक्षात त्यामागून हे माओवादी कार्यकर्ते त्यांच्या विचारसरणीचा प्रचार करत होते. एल्गार परिषदेमध्ये आरोपी सुधीर ढवळे आणि कबीर कला मंचच्या इतर सदस्यांनी आक्षेपार्ह गाणी सादर केली. समाजामध्ये तेढ निर्माण करणारी प्रक्षोभक आणि चिथावणीखोर वक्तव्य करून पत्रकं आणि पुस्तिका वितरीत केल्या, असं पुणे पोलिसांचं म्हणणं होतं.

पुणे पोलिसांनी न्यायालयात असंही सांगितलं की, माओवादी कम्युनिस्ट पक्ष (CPI-Maoist) या प्रतिबंधित संघटनेचं धोरणच असं आहे की, दलित समाजाची दिशाभूल करून त्यांच्या मनात जहाल माओवादी विचारांचा, म्हणजेच संवैधानिक नव्हे तर हिंसाचाराने जाण्याच्या विचारांचा प्रचार करणे.

या धोरणाचाच एक भाग म्हणून, 'कबीर कला मंच'चे सुधीर ढवळे आणि त्यांचे इतर कार्यकर्ते यांनी अशाच प्रकारे गेले काही महिने महाराष्ट्र राज्यात विविध ठिकाणी प्रक्षोभक आणि जातीय तेढ निर्माण होईल असे चिथावणीखोर भाषण, दिशाभूल करणारा इतिहास, प्रक्षोभक गाणी व पथनाट्य सादर केले होते. याची परिणिती म्हणून भीमा कोरेगाव जवळील परिसरात दगडफेक, हिंसाचार आणि जाळपोळ झाली आहे."

इतकंच नाही तर पंतप्रधान नरेंद्र...


...ल पन्हाळ्यावर हल्ला केला. त्यानंतर ताराराणी काही काळ रांगणा किल्ल्यावर गेल्या. 1708 साली शाहू महाराजांची साताऱ्यात सत्ता स्थापन झाली.

महाराणी ताराबाई यांचा पन्हाळ्यावरचा वाडा

काही काळानंतर ताराराणी यांनी पन्हाळा, विशाळगड पुन्हा जिंकून घेतले आणि 1710 साली कोल्हापूर राज्याचा पन्हाळ्यावरती पाया रचला. त्यामुळे एका स्वतंत्र राज्याची निर्मिती झाली.

पन्हाळ्यावर त्यांनी आपले पुत्र शिवाजी (दुसरे) यांना गादीवर बसवून कारभार सुरू केला. पन्हाळ्यावरचा त्यांचा वाडा आजही सुस्थितीत उभा आहे.

नजरकैद

पण हे ... उर्वरित लेख लिहा:

आणण्यात त्या यशस्वी झाल्या.

पन्हाळ्यावरील महाराणी ताराबाई यांचा वाडा

ताराराणी यांचे कौतुक जदुनाथ सरकारांनीही करून ठेवले आहे. रामचंद्र पंत अमात्य बावडेकर यांचे वंशज नील पंडीत बावडेकर बीबीसी मराठीशी बोलताना म्हणाले, "ताराराणी एक आक्रमक राजकारणी होत्या. त्यांना राजकारण चांगल्या पद्धतीने अवगत होते. म्हणूनच त्या राज्यकारभार करू शकल्या आणि पेचप्रसंगातून मार्ग काढू शकल्या."

ताराराणी यांच्यानंतर सातारा

1777 साली रामराजे यांचा मृत्यू झाला. त्यांनी शाहुराजे (दुसरे) यांना दत्तक घेतलं होतं. प्रतापसिंह हे त्यांचे पुत्र होते. 1818 साली मराठा साम्राज्य संपुष्टात आलं. पण साताऱ्यामध्ये प्रतापसिंहांना नव्याने राजपदावर स्थानापन्न करण्यात आलं.

25 सप्टेंबर 1819मध्ये इंग्रज आणि प्रतापसिंह यांच्यामध्ये करार झाला, असं 'जेम्स कनिंगहॅम ग्रँट डफ' या पुस्तकात डॉ. अ. रा. कुलकर्णी यांनी लिहून ठेवले आहे.

अजिंक्यतारा किल्ला

सप्टेंबर 1839 मध्ये प्रतापसिंह यांना इंग्रजांनी पदच्युत केले. त्यानंतर ते वाराणसीला जाऊन राहिले. त्यांच्यानंतर त्यांचे भाऊ अप्पासाहेब म्हणजेच शहाजीराजे साताऱ्याची सूत्रं सांभाळू लागले.

1849 साली साताऱ्याचे राज्यच खालसा झाले. याच भोसले घराण्याचे सध्या उदयनराजे भोसले वंशज आहेत.

कोल्हापूरमध्ये काय झाले?

तिकडे संभाजीराजे (दुसरे) कोल्हापूरचा कारभार पाहात होते. संतती नसल्यामुळे त्यांनी शिवाजी (दुसरे) यांना दत्तक घेतले होते. हे शिवाजी (दुसरे) 1762 ते 1813 असे 51 वर्षे कोल्हापूरच्या गादीवर होते. त्यानंतर 1838 पर्यंत संभाजी व शहाजी या दोन भावांनी कोल्हापूरची गादी सांभाळली.

पन्हाळगड. मराठा साम्राज्याची सूत्रं अनेक वर्षं इथून सांभाळली गेली.

त्यानंतर शहाजी यांचे पुत्र शिवाजी (तिसरे) यांनी 1866 पर्यंत राज्यकारभार केला. त्यांनी राजाराम यांना दत्तक घेतले.

हे राजाराम महाराज 1870 साली इटलीमध्ये वारले. त्यांनाही पुत्र नसल्यामुळे शिवाजी (चौथे) यांना दत्तक घेण्यात आले. त्यांचा 1883 साली मृत्यू झाला.

राजर्षी शाहू महाराज आणि पुढे

शिवाजी (चौथे) यांच्या मृत्यूनंतर कागलकर घाटगे घराण्यातून यशवंतराव यांना दत्तक घेण्यात आलं. तेच राजर्षी शाहू महाराज म्हणून ओळखले जातात.

जातीभेदाविरुद्ध त्यांनी दिलेला लढा, शिक्षण, समाजउपयोगी व्यवस्था, आरोग्य सुविधा या क्षेत्रात त्यांनी केलेलं कार्य इतिहासात अजरामर झालं आहे.

राजर्षी शाहू...


...ल मीडियावर व्हायरल करण्यात आला आहे. यामुळे सदर प्रकरणी बीड ग्रामीण पोलीस ठाण्यात गुन्हा दाखल करण्यात आला आहे," अशी माहिती पोलीस अधीक्षक राजा रामस्वामी यांनी दिली आहे.

'आमचं लेकरू जीवानिशी गेलं, सरकार आत्महत्येला खोटं ठरवण्याच्या प्रयत्नात'

याप्रकरणी, विवेकचे मामा नाना तळेकर यांच्याशीही बीबीसी मराठीने बातचीत केली. चर्चेदरम्यान नातेवाईकांचा रोष स्पष्टपणे दिसून आला.

"आमचं लेकरू जीवानिशी गेलं, मात्र सरकार आमच्या लेकराच्या आत्महत्येलाच खोटं ठरविण्यात कामाला लागलं आहे. या दोन दिवसात आमच्या घरावर ... उर्वरित लेख लिहा:

, मॅसेज करून याबाबत सांगतात. ते प्रचंड तणावाखाली आहेत. त्यामुळे मराठा आरक्षणाचा विषय राज्य सरकारने गांभीर्याने घेण्याची गरज आहे."

'मराठा समाजात अस्वस्थता, पण वार्तांकन करताना घाई नको'

महाराष्ट्र टाईम्सचे वरीष्ठ सह-संपादक प्रमोद माने यांच्याशी बीबीसीने बातचीत केली. 'मराठा समाजात अस्वस्थता आहे, हे नक्की. पण हा विषय संवेदनशील असल्याने वार्तांकन करताना माध्यमांनी घाई करू नये, असं मत माने नोंदवतात.

प्रातिनिधिक फोटो

प्रमोद माने सांगतात, "विवेक रहाडे आत्महत्या प्रकरणानंतर अनेक मोठ्या नेत्यांनी याबाबत ट्विट केले होते. सुसाईड नोटवरून घाईघाईने वृत्तांकन झालं. पण हे टाळता आलं असतं. पोलिसांची बाजू जाणून घेण्याचा प्रयत्न कुणीच त्यावेळी केला नाही. अशा प्रकरणांमध्ये FIR मध्ये काय लिहिलंय, हेसुद्धा पाहणं महत्त्वाचं असतं."

 "मराठा समाजातील गरीब वर्गाला खरोखरच आरक्षणाची गरज आहे. स्थगिती मिळाल्यापासून गरीब मराठा विद्यार्थ्यांच्या मनात अस्वस्थता आहे. पण सध्याच्या वातावरणात आरक्षणाच्या बातम्या येत असताना त्याबाबत वार्तांकन करण्याची घाई करू नये.

 हा विषय मुळातच संवेदनशील आहे आणि न्यायप्रविष्ट आहे. त्यामुळे यासंदर्भात कोणत्याही घटनेचा खटल्यावर परिणाम होऊ शकतो. त्यामुळे सुनावणी सुरू असेपर्यंत आपण सर्वांनी संयम बाळगण्याची गरज आहे," असंही माने यांनी म्हटलं.

हे वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)


...ल लाठिया सांगतात. अधिकचा स्टॉक कोणी विकत घेत नाहीये. मागणी जास्त आणि पुरवठा कमी असल्याने किंमती वाढतायत. पण पुढच्या दीड महिन्यांत हा पुरवठा सुरू झाला नाही, तर अडचणी आणि किंमती दोन्हीत वाढ होईल.

आपण साधारण 70% एपीआय चीनकडून आयात करत असल्याचं मॅक्सटार - बायो जेनिक्स या औषध निर्मिती करणाऱ्या कंपनीचे संचालक जगदीश बन्सल सांगतात. त्यांची कंपनी कॅप्सूल तयार करते. चीनमधून आयात बंद झाल्याने सध्या ज्यांच्याकडे स्टॉक आहे ते तो चढ्या किंमतींनी विकत आहेत.

जगदीश बन्सल सांगतात, "सध्या असलेला स्टॉक साधारण म... उर्वरित लेख लिहा:

देशांपैकी अमेरिका आयात करणारा सर्वात मोठा देश आहे.

आफ्रिकेच्या जेनेरिक औषधांच्या बाजारपेठेपैकी भारताचा हिस्सा 50% आहे.

2018-19 साली भारताने जगातल्या 201 देशांना 9.52 कोटी डॉलर्सची औषधं निर्यात केली होती.

पण जर समजा आता चीनकडून एपीआयचा पुरवठा पुढचा दीर्घ काळ बंद राहिला तर भारतासोबत जगभरात औषधांचा तुटवडा निर्माण होण्याची भीती व्यक्त करण्यात येतेय.

सोबतच भारतीय अर्थव्यवस्थेचं यामुळे मोठं नुकसान होऊ शकतं.

हेही वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)


...ल सीता रसोई आणि भांडारगृहापर्यंतच मर्यादित आहे, असं जैन यांनी घटनापीठासमोर सांगितलं.

'जनम स्थान' म्हणून ओळखलं जाणारं ठिकाण निर्मोही आखाड्याच्या ताब्यात होतं. 1932 पासून मुस्लिमांना मंदिराच्या गेटच्या पलीकडेही जाऊ दिलं जायचं नाही. फक्त हिंदूंना तिथं प्रार्थना करण्याची परवानगी होती. त्यामुळे आखाड्याला मंदिराच्या ताबा आणि व्यवस्थापनापासून चुकीच्या पद्धतीने वंचित ठेवण्यात आलं आहे, असंही जैन यांनी कोर्टात सांगितलं.

जैन पुढे म्हणाले की ते वादग्रस्त ठिकाणी अनादिकाळापासून रामाची पूजाअर्चा करत आहेत, ... उर्वरित लेख लिहा:

षकारांना मिळाली असती तर सुप्रीम कोर्टानेही त्यावर विचार केला असता.

मंगळवारी काय झालं?

मंगळवारी (15 ऑक्टोबर) या खटल्याच्या सुनावणीचा 39वा दिवस होता. यावेळी हिंदूंना वादग्रस्त जागेत पूजा करण्याची परवानगी मिळावी, अशी विनंती करण्यात आली होती.

निर्मोही आखाड्याची बाजू मांडणारे ज्येष्ठ वकील सुशील कुमार जैन यांच्या आईचं निधन झाल्याची माहिती ज्येष्ठ वकील राजीव धवन यांनी पाच न्यायाधीशांच्या घटनापीठा दिली. यानंतर ज्येष्ठ वकील पारासरन यांनी महंत सुरेश दास यांचे प्रतिनिधी म्हणून सुनावणी सुरू केली.

मुस्लीम लोक अयोध्येतील कुठल्याही मशिदीत नमाज पढू शकतात, असे पारासरन यांनी सर्वोच्च न्यायालयाला सांगितलं. त्यांनी म्हटलं, "फक्त अयोध्येतच 50-60 मशिदी आहेत. परंतु हिंदूंसाठी रामाचा जन्म झालेलं ठिकाण एकच आहे. रामाची जन्मभूमी बदलू शकत नाही."

ही रामजन्मभूमी असल्याची हिंदूंची अनेक शतकांपासून धारणा आहे, असं पारासरन यांनी म्हटलं आहे. त्यांनी म्हटलं, "हिंदूंसाठी अयोध्याच रामजन्मभूमी आहे. मुस्लिमांसाठी इथे ऐतिहासिक मशीद होती. मुस्लिमांसाठी सर्व मशिदी सारख्याच असतात."

ज्येष्ठ वकील राजीव धवन मुस्लीम पक्षकारांची बाजू मांडत आहेत. पारासरन यांच्या युक्तिवादावर प्रश्न उपस्थित करताना त्यांनी म्हटलं, "अयोध्येत नेमकी किती देवळं आहेत ते पारासरन सांगतील का?"

पारासरन यांनी सांगितलं, की "मंदिर आणि मशिदींबद्दल मी विस्तारानं सांगण्याचं कारण म्हणजे ही राम जन्मभूमी आहे, हे अधोरेखित करायचं आहे. मुस्लिम या वादग्रस्त जागेवर दावा कसा करू शकतात?"

एका ठिकाणी मशीद उभी राहिल्यानंतर तिथे कायम मशीदच राहिली पाहिजे या धवन यांच्या युक्तिवादाचा तुम्ही स्वीकार करत आहात का? असा प्रश्न सरन्यायाधीशांनी केला.

यावर पारासरन यांनी म्हटलं, की कदापि नाही. ज्या ठिकाणी एखादं मंदिर उभं राहिलेलं असेल, तिथे कायम मंदिरच असलं पाहिजे. मी काही तज्ज्ञ नाही, मला त्यांच्या विधानावर काही मत व्यक्त करायचं नाही.

हिंदूंची बाजू न्यायालयासमोर मांडणारे सीएस विद्यनाथन यांनी म्हटलं, "या जागेवर मुस्लिमांचा ताबा होता याचा काहीही पुरावा उपलब्ध नाही."

हेही वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)


...लं आहे.

"पोलिसांनी आम्हाला ठरवून दिलेला मार्ग बंद केला होता. पोलिसांनीच शेतकऱ्यांना संभ्रमित केलं तसंच त्यांनीच काही असामाजिक तत्वांना जाणूनबुजून दिल्लीत प्रवेश दिला. त्यांच्यासाठी पोलिसांनी बॅरिकेट्स उघडले," असा आरोप राकेश टिकैत यांनी बीबीसीशी बोलताना दिल्ली पोलिसांवर केला आहे.

'सरकारकडून षड्यंत्र'

शेतकरी आंदोलनाला बदनाम करण्यासाठी सरकारकडून षड्यंत्र रचण्यात आल्याचा आरोप भारतीय किसान युनियनच्या महिला विभागाच्या अध्यक्ष हरिंदर बिंदू यांनी केला आहे. बीबीसीला दिलेल्या मुलाखतीत त्यांनी हा आ... उर्वरित लेख लिहा:

िनादिवशी दिल्लीत नेमकं काय घडलं, हे जाणून घेऊ.

शेतकऱ्यांची ट्रॅक्टर रॅली मंगळवारी सकाळी 9 वाजता सुरू झाली. पोलिसांसोबत झालेल्या चर्चेनंतर या रॅलीसाठीचा मार्ग निश्चित करण्यात आला होता.

लाल किल्ला

दुपारी 12 वाजता अनेक ठिकाणी बॅरिकेड तोडणं, ठरवलेल्या मार्गाव्यतिरिक्त इतर ठिकाणी जाण्याचा प्रयत्न आणि पोलिसांचा लाठीमार तसंच अश्रुधूराचा मारा केल्याच्या बातम्या येऊ लागल्या.

काही वेळानंतर ऐतिहासिक लाल किल्ल्यावर शीखां धर्मियांचा निशान साहिब हा धार्मिक झेंडा फडकवण्यात आल्याचे व्हीडिओ आणि फोटो सर्वच माध्यमांमध्ये झळकू लागले.

काही माध्यमांनी तिरंगा झेंड्याचा अपमान करत खलिस्तानी झेंडा फडकवण्यात आल्याच्याही बातम्या दिल्याचं पाहायला मिळालं.

पण, लाल किल्ल्यावर फडकवण्यात आलेला झेंडा हा शीखांचा निशान साहिब हा धार्मिक झेंडाच असल्याचं अखेर स्पष्ट झालं.

मंगळवारी आंदोलक आणि पोलीस यांच्यात मोठ्या प्रमाणात झटापट झाली. या घटनेत 83 पोलीस कर्मचारी जखमी झाले तर सार्वजनिक संपत्तीचं मोठं नुकसान झाल्याचं पोलिसांनी म्हटलं आहे. आंदोलक शेतकरी या सर्व घटनेला जबाबदार असल्याचा आरोपही पोलिसांनी केला आहे.

याप्रकरणी पोलिसांनी 4 गुन्हे दाखल केले आहेत. दिल्लीचे पोलीस आयुक्त एस. एन. श्रीवास्तव यांनी हिंसेसाठी शेतकरी आंदोलकांना जबाबदार धरताना म्हटलं,

"ट्रॅक्टर रॅलीसाठीची वेळ आणि मार्ग अनेक बैठकांमध्ये झालेल्या चर्चेनंतर ठरवून देण्यात आला होता. पण शेतकरी निश्चित मार्गाऐवजी इतर ठिकाणी तेही ठरलेल्या वेळेच्या आधीच ट्रॅक्टर घेऊन आले. यानंतर झालेल्या गोंधळात अनेक पोलीस अधिकारी जखमी झाले आहेत."

जबाबदारी कुणाची?

शेतकऱ्यांनी या सर्वांसाठी आपले काही 'चुकलेले' सहकारी आणि दिल्ली पोलीस तसंच केंद्र सरकार यांना जबाबदार धरलं आहे.

पोलिसांनी अनेक ट्रॅक्टरचं नुकसान केलं असून त्यांनी याची नुकसानभरपाई द्यावी, अशी मागणी भारतीय किसान युनियनचे राकेश टिकैत यांनी केली आहे.

शेतकरी आंदोलन

संयुक्त किसान मोर्चा या शेतकऱ्यांच्या संघटनेने यावर तातडीने प्रसिद्धीपत्रक काढत ट्रॅक्टर रॅली तत्काळ समाप्त करण्याची घोषणा केली.

याप्रकरणी राजकीय पक्षांची प्रतिक्रिया येण्यास सुरूवात झाली आहे. पंजाबचे मुख्यमंत्री कॅप्टन अमरिंदर सिंह यांनी रॅलीदरम्यान झालेल्या हिंसेचा निषेध केला आहे.

त्यांनी ट्वीट करून म्हटलं, "दिल्लीतील दृश्याने धक्का बसला. काही गटांकडून करण्यात आलेली...


...लं आहे. आता राजकारण्यांना आणि विशेषतः सत्ताधाऱ्यांना टीका नको असते. कोणी वेगला विचार मांडला तर आपल्या सत्तेला धोका तयार होईल असं त्यांना वाटत असतं म्हणून ते सेन्सॉरशिप लादायला जातात. एकदा तुम्हाला सत्ता मिळाली की तुम्ही कामातून जाता आणि मग सत्ता कधीच जाऊ नये असं तुम्हाला वाटायला लागतं."

किरण नगरकर

बोलताबोलता ते मराठीच्या मुद्द्यावर आले. मातृभाषा नीट शिकल्यावर आपल्याला चार-पाच भाषा सहज शिकता येतात असं नगरकरांचं मत होतं. ते सांगू लागले, "आज जे मराठी मराठीच्या घोषणा देतायंत त्यांची मुलं कोणत्या भ... उर्वरित लेख लिहा:

ते आणि उरलेल्या जागेवर श्रीमंतांची घरं बांधली जातात. हे असं किती करणार? दोन इमारतींच्यामध्ये हवा खेळायला तरी जागा हवी ना..."

भरपूर बोलणं झाल्यावर निघायची वेळ झाली. मगाशी दाखवलेली पुस्तकं नक्की वाच असं सांगून त्यांनी निरोप घेतला.

पुढेही नगरकर असेच मुंबईच्या विषयावर, देशातल्या विषयांवर आपली मतं मांडत राहिले. इ-मेल-फोनवर पुन्हा भेटूया असं सांगायचेही पण ते झालं नाही.

गेल्या वर्षी #Metoo मोहीमेच्या काळात त्यांच्यावर आरोपही झाले. तीन महिला पत्रकारांनी नगरकरांवर असभ्य वर्तनाचा आरोप केला होता. हे आरोप त्यांनी फेटाळले. आपण नेहमीच महिलांना समान अधिकार आणि वागणूक मिळावी यासाठी प्रयत्न केलं असल्याचं ते म्हणाले होते. ट्विटरद्वारे त्यांनी त्यांच्यावर झालेले आरोप फेटाळले होते.

किरण नगरकर आता आपल्यात नाहीत. मराठी, इंग्रजीमध्ये एकाचवेळी मोठा वाचकवर्ग लाभलेल्या दुर्मिळ लोकांमधले ते एक होते. एकेकाळी मुंबईच्या सभोवार, पिझा बाय द बे, गेलॉर्डसारख्या रेस्टोरंट्समध्ये नगरकर, कोलटकर यांचा वावर असायचा. आता मुंबईला त्यांच्या नसण्याची सवय करून घ्यावी लागेल.

हेही वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)


...लं आहे. त्याचं सर्वांत आधी स्वागत करावं लागेल. भारतातील सर्व राज्यांना थेट बाजारातून म्हणजे लस उत्पादकांकडून लशीची खरेदी करता येईल, असं केंद्र सरकारनं सांगितलंय. केंद्र सरकारकडून मिळणारी लस आणि महाराष्ट्र सरकार थेट उत्पादकांकडून खरेदी करेल ती लस, अशी मिळून आपण ही मोहीम यशस्वी करू शकतो."

"लस थेट उत्पादकांकडून घेण्याची परवानगी केंद्र सरकारनं दिल्यानं आपल्याला काही अडचणी येतील, असं वाटत नाही," असं डॉ. राहुल पंडीत म्हणाले.

मात्र, "आपल्याला या तिसऱ्या टप्प्यातील लसीकरण मोहिमेसाठी नीट नियोजन करावं ल... उर्वरित लेख लिहा:

ोव्हॅक्सिन या भारतात उत्पादन होणाऱ्या लशींच्या 24 लाख डोसेसचं दररोज उत्पादन होतं. आणि सध्या दररोज 37 लाख डोसेसची मागणी आहे.

देशांतर्गत मागणीसोबतच भारताची कोव्हॅक्स (Covax) गटाशीही बांधिलकी आहे. कमी उत्पन्न असणाऱ्या देशांनाही लस मिळावी यासाठी या गटाच्या मार्फत त्यांना लशीचे डोस पुरवले जातात. या गटाकडून भारताकडे येणारी मागणीही वाढलेली आहे.

पण या सगळ्यादरम्यान अमेरिकेने लशीसाठी लागणाऱ्या कच्च्या मालाच्या निर्यातीवर निर्बंध घातल्याने त्याचा परिणाम जगभरातल्या लस निर्मितीवर झालेला आहे.

सिरम इन्स्टिट्यूटच्या अदर पूनावाला यांनी काही दिवसांपूर्वी अमेरिकेचे राष्ट्राध्यक्ष जो बायडन यांना ट्वीट करत याविषयीची मागणी केली होती.

या विषाणूविरोधातल्या लढ्यामध्ये आपण सगळे सोबत आहोत, आणि म्हणूनच कच्च्या मालाच्या निर्यातीवरचे निर्बंध उठवण्याची विनंती अमेरिकेबाहेरच्या लस उत्पादकांच्या वतीने आपण करत असल्याचं या ट्वीटमध्ये पूनावालांनी म्हटलं होतं.

देशात तयार होणाऱ्या लशींसोबतच इतर आंतररराष्ट्रीय लशी भारतात आणण्याच्या दृष्टीनेही प्रयत्न करण्यात येतायत.

आंतरराष्ट्रीय लशी भारतात कधी येणार?

रशियनाने तयार केलेल्या स्पुटनिक - व्ही लशीला भारत सरकारने आपत्कालीन परिस्थितीतल्या वापरासाठी मान्यता दिली आहे.

भारतातल्या डॉ. रेड्डीज लॅबोरेटरीशी स्पुटनिकसाठीचा करार असून या लशीचे 10 कोटी डोस डॉ. रेड्डीज लॅबला देणार असल्याचं रशियाने म्हटलं होतं.

मे महिन्यानंतर ही लस भारतात उपलब्ध होईल असं नीती आयोगाचे सदस्य डॉ. विनोद पॉल यांनी म्हटलं होतं. तर ही लस याच महिन्यात भारता उपलब्ध होणार असल्याचं मिंट वर्तमानपत्राच्या वृत्तात म्हटलंय.

इतर देशांतल्या औषध नियामकांनी चाचण्यांनंतर मान्यता दिलेल्या लशींना भारतात परवानगी देण्याचा सरकारचा विचार असल्याची चर्चा होती, पण अद्याप इतर कोणत्याही लशीला मान्यता देण्यात आलेली नाही.

जॉन्सन अँड जॉन्सने त्यांच्या जानस्सेन या एका डोसच्या लशीच्या तिसऱ्या टप्प्यांतल्या चाचण्या भारतात घेण्यासाठी परवानगी मागितलेली आहे.

आणीबाणीच्या काळातल्या मान्यतेसाठी फायझरने भारत सरकारकडे अर्ज दाखल केला होता, पण नंतर त्यांनी तो मागे घेतला.

मॉडर्नाच्या लशीबद्दलही अजून स्पष्टता नाही.

आंतरराष्ट्रीय लशी भारतात उपलब्ध व्हाव्यात यासाठी भारत सरकार या लशींवरचा 10 टक्के आयात कर माफ करण्याच्या तयारी असल्याचं केंद्रातल्या एका...


...लं की, राज्यात कम्युनिटी ट्रान्समिशन झालं. केंद्र सरकार म्हणतं की, लोकल ट्रान्समिशन झालं असल्याची शक्यता नाकारता येत नाही. राज्यात कम्युनिटी ट्रान्समिशन झालं असेल?

हॉटस्पॉटमध्ये लोकल लेवलला ट्रान्समिशन असू शकतं. कम्युनिटी ट्रान्समिशनमध्ये ज्या ठिकाणी एकही व्यक्ती नाही. त्याठिकाणी कोणी गेलं तरी त्याला इंन्फेक्शन होतं. राज्यात कम्युनिटी ट्रान्समिशन झालेलं नाही. स्थानिक भागात झालेलं ट्रान्समिशन हे त्याच भागात एका व्यक्तीकडून दुसऱ्या व्यक्तीला इन्फेक्शन झालंय.

तुम्हाला काय वाटतं कधी पर्यंत भारता... उर्वरित लेख लिहा:

असा विचार कसा करावा?

सद्यस्थितीत ट्रेनमध्ये लोकांची संख्या नियंत्रणात करण्यात आली आहे. लोकांनी स्वयंशिक्त पाळावी. काठी घेवून शिक्त लावायची गरज नाही. आता हा आजार तरूणांनाही होतोय. आता ट्रेनमध्ये शिस्त पाळली जात आहे. अशीच शिस्त पुढे पाळली तर अडचण होणार नाही.

कल्याण-डोंबिवली आणि ठाण्यात केसेस वाढतायत. या भागात पुरेशी आरोग्य व्यवस्था नसल्यामुळे असं झालं?

रुग्ण वाढणं आणि आरोग्य व्यवस्थेचा थेट संबंध नाही. हा आजार लोकांमुळे वाढला. प्रवासासाठी मुभा दिल्यानंतर राज्यभर पसरला. जिल्ह्या-जिल्ह्यात गेला. या भागात पहिली लाट उशीरा आली. या भागात सोयी-सुविधा आहेत. पण, स्पेशल सुविधा नाहीत. मुंबईजवळ असल्याने त्या ठिकाणच्या लोकांनी मोठ्या सुविधा निर्माण केल्या नसाव्यात. आयसीयू कमी पडतायत. ते हळूहळू निर्माण होतील. मुंबईतही आयसीयू कमी पडले ते आपण तयार केले.

तुम्ही म्हणाला होतात आता ग्रामीण भागात आरोग्य व्यवस्था बळकट करण्यासाठी प्रयत्न केले पाहिजेत. आत्तापर्यंत या आरोग्य व्यवस्थेवर लक्ष दिलं गेलं नव्हतं. हेच कारण आहे की कोव्हिड-19 सारखा आजार पाहता ग्रामीण आरोग्यावर लक्ष केंद्रीत करावं लागेल?

प्राथमिक आणि सेंकंडरी केअर ग्रामीण भागात चांगल्या पद्धतीने झाली तर शहरातील टर्शरी केअरवर दबाव येणार नाही. म्हणूनच प्राथमिक आरोग्यसेवा ग्रामीण भागात बळकट करावी लागेल. ही आरोग्यव्यवस्था बळकट केल्याशिवाय आपल्याला शहरातील आरोग्यसुविधेवर पडणारा भार कमी करता येणार नाही. आपण एका महामारीतून जातोय. याला तोंड देण्यासाठी आपल्याला आरोग्यव्यवस्था गावापासून शहराकडे तयार करावी लागेल.

तुम्ही आयुष समितीवर आहात. आयुर्वेदाची औषध घेतल्याने रोगप्रतिकारक शक्ती वाढते का? कारण या औषधांनी कोव्हिड बरा होत नाही.

कोव्हिड-19 या विषाणूवर एकही औषध नाही. आयुर्वेदीक औषध घेतल्याने ज्या लोकांची रोगप्रतिकारक शक्ती चांगली आहे. त्यांना आजार झाला तरी सौम्य स्वरूपाचा होतो. सायटोकाईन स्टॉर्ममुळे होणारे मृत्यू होत नाहीत.

कोरोना लस

आपण हळद घालून दुध पितो. तुळशीचा काढा किंवा आर्सेनिक अल्बम सारखी होमियोपॅथी औषधं आपल्या देशात रोगप्रतिकारक शक्ती वाढवणारी म्हणून वापरली जात होती. रोगप्रतिकारक शक्ती वाढल्याने आजार झाला तरी तो सौम्य स्वरूपाचा असेल. पडसं, खोकल्यासारखा झाला तर नुकसान होणार नाही. त्यामुळे ही औषधं निश्चित उपयोगी आहेत.

या औषधांमुळे प्रतिकारशक्ती निर्माण होईल. पण...


...लं जातं.

2. म्यानमार

म्यानमारची पूर्वीची राजधानी होती यांगून. मात्र, 2005 साली यांगूनपासून 370 किलोमीटर दूर असलेल्या नाय पी ताव या शहरात राजधानी हलवण्यात आली. या शहराचं क्षेत्रफळ लंडनच्या चौपट आहे. मात्र, लोकसंख्या फारच कमी आहे.

म्यानमारने आपली राजधानी का बदलली याचं स्पष्ट कारण कधीच कळलं नाही.

म्यानमारच्या माहिती प्रसारण मंत्र्यांनी बीबीसीच्या प्रतिनिधीला हे ठिकाण सामरिकदृष्ट्या महत्त्वाचं असल्याचं त्यावेळी सांगितलं होतं. जाणकारांना मात्र तसं वाटत नाही. सैन्याला परकीय आक्रमणाच्या भीतीमुळे... उर्वरित लेख लिहा:

्यांचे विरोधक यांच्यातल्या संघर्षामुळे या कल्पनेचा जन्म झाला.

अखेर राजधानी पुन्हा सुक्रेला हलवण्याचा प्रस्ताव बारगळला. त्यामुळे आज या देशाला दोन राजधान्या आहेत.

4. नायजेरिया

1991 पर्यंत नायजेरियातलं सर्वात मोठं शहर असलेलं लागोस हे राजधानीचं शहर होतं. मात्र ही राजधानी अबुजाला हलवण्यामागे अनेक कारणं होती. पहिलं कारण म्हणजे अबुजा नायजेरियाच्या मध्य भागात आहे. पूर्वीची राजधानी असलेलं लागोस शहर किनारपट्टीला लागून होतं.

नायजेरियातल्या ईशान्येकडच्या मायदुगिरी शहरातून लागोसला जाण्यासाठी 1600 किमीचं अंतर पार करावं लागायचं. त्यासाठी तब्बल दोन दिवस लागायचे. त्या तुलनेने मध्य भागात असलेलं अबुजा जवळ आहे.

अबुजा

याशिवाय, लागोस खूप गजबजलेलं शहर होतं.

अबुजा राजकीय आणि वांशिकदृष्ट्या बरंच तटस्थ आहे. लागोस शहरात योरुबा वंशाच्या लोकांचं वर्चस्व होतं. तर नायजेरियाच्या आग्नेय आणि वायव्य भागात प्रामुख्याने इग्बोस वंशीय राहतात. नायजेरियात वंशवाद छोटा मुद्दा नाही. इग्बोज वंशियांनी नायजेरियातून बाहेर पडून स्वतंत्र राष्ट्र स्थापनेचा प्रयत्न केला. त्यामुळे 1967 ते 1970 या काळात नायजेरियात युद्ध पेटलं होतं.

लागोस हे पुरातन शहर आहे. तर अबुजा नियोजनपूर्वक उभारण्यात आलेलं नवं शहर आहे. लागोसमध्ये वाहतुकीची प्रचंड कोंडी असते. अबुजामधले रस्ते मात्र मोठे आहेत.

लागोसमध्ये सर्वोच्च न्यायालय, नॅशनल असेंम्ब्ली आणि राष्ट्रपती भवनासोबत तीन राष्ट्रीय सांस्कृतिक संस्था आहेत. मात्र, अनधिकृतपणे अनेक फेडरल एजन्सी अजून लागोसमधून कार्यरत असल्याचं बोललं जातं.

5. पोर्तुगाल

पोर्तुगालची राजधानी आता लिस्बन नाही तर रिओ डी जानेरियो आहे. या मागचं कारण आहे नेपोलियन. पेनिन्सुला युद्धादरम्यान (1807-14) फ्रेंच राज्यकर्त्यांनी पोर्तुगालवर तीनहून जास्तवेळा आक्रमण केलं.

डिसेंबर 1807 ला आक्रमण होण्याच्या काही दिवस आधी ब्रागान्झा राजघराणं आणि दरबार पोर्तुगाल सोडून त्यावेळी पोर्तुगाल वसाहत असलेल्या ब्राझीलला रवाना झाले आणि 1808 च्या मार्च महिन्यात ते रिओला पोहोचले.

एकोणिसाव्या शतकाच्या सुरुवातीला रिओ एक समृद्ध शहर होतं. तिथे सोनं होतं, हिरे होते, साखर होती. शिवाय, गुलामही मुबलक प्रमाणात उपलब्ध होते. लोकसंख्येच्या एक तृतीयांश जनता गुलामच होती.

प्रिन्स रिजेंट डॉम जोआवो सहावे यांनी पोर्तुगाल, ब्राझील आणि अल्गार्वस यांचा मिळून युनायटेड किंगडमची स्थापना...


...लं होतं.

अशा अनियंत्रित गर्दीमध्ये एरवी होतं तसा उन्माद मात्र कुठेही दिसला नाही. ते अयोध्येचे सर्वसामान्य लोक होते, त्यांचा कुठल्याही राजकीय पक्षाशी संबंध नव्हता. त्यांनी आनंद व्यक्त केला, पण या लोकांना त्यांच्या मुस्लिम बांधवांच्या भावनाही दुखवायच्या नव्हत्या.

पश्चिम बंगालमधले शिक्षक आणि यात्रेकरू रामचंद्र शुक्ला न्यायालयाच्या निर्णयामुळे खूप खूष आहेत. हा निर्णय भारतातल्या सर्व नागरिकांसाठी आहे, असं ते म्हणाले.

"मंदिराच्या बांधकामात मुस्लिमांनीही सहभागी व्हावं. कारण एकाच जागी दोन्ही धर्मा... उर्वरित लेख लिहा:

क समाधानी आहेत. ते म्हणाले की, या आदेशामुळे मंदिर उभारणी आणि व्यवस्थापनासाठी एकमेकांशी स्पर्धा करणाऱ्या संस्थांवर आता अंकुश बसेल.

अयोध्या लवकरच राम मंदिर उभं राहताना पाहील. पण ते कधी उभं राहील याबाबत स्थानिकांना फारशी चिंता नाही. कमीत कमी आत्तातरी नाही. सध्यातरी त्यांची इच्छा पूर्ण झाली आहे.

हे वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)


...लं होतं.

त्यांना कोणताही मानसिक आजार नसल्याचं त्यांची आई कावेरी राव यांनी बीबीसी तेलुगूशी बोलताना सांगितलं.

"तो एक नामांकित डॉक्टर आहे. पण त्याने आवाज उठवल्यापासून त्याला अडचणींना सामोरं जावं लागतंय. लोकं जेव्हा मला फोन करून त्याच्याबद्दल विचारतात, तेव्हा वाईट वाटतं. गेले काही आठवडे तो तणावाखाली आहे"

अधिकाऱ्यांचं म्हणणं काय आहे?

हायवेवर एक व्यक्ती दारू पिऊन गोंधळ घालत असल्याची तक्रार आल्यानंतर आपण त्याला प्रतिसाद दिल्याचं पोलिसांचं म्हणणं आहे. घटनास्थळी पोहोचेपर्यंत ही व्यक्ती म्हणजे डॉ. र... उर्वरित लेख लिहा:

ा JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)


...लं होतं. अहमदाबादमध्येही असंच काहीसं करण्याचा विचार आहे.

मीडिया रिपोर्ट्सनुसार ट्रंप आणि मोदी शहरातल्या मोटेरा भागात नव्याने उभारण्यात आलेल्या सरदार वल्लभभाई पटेल स्टेडियमचं उद्घाटनही करतील. यावेळी स्टेडियममध्ये जवळपास लाखभर लोक उपस्थित राहतील, असा अंदाज आहे.

या स्टेडियमची क्षमता 1 लाख 10 हजार एवढी आहे आणि ती ऑस्ट्रेलियातल्या क्रिकेट मैदानापेक्षाही जास्त असल्याचं वृत्त एएनआय या वृत्तसंस्थेने एका अधिकाऱ्याच्या हवाल्याने दिलं आहे.

काही स्थानिक वृत्तपत्रांमध्ये आलेल्या बातम्यांनुसार या कार्यक... उर्वरित लेख लिहा:

ंप यांच्यासाठी महत्त्वाचा का आहे?

अमेरिकेत होणाऱ्या राष्ट्राध्यक्षपदाच्या निवडणुकीच्या दृष्टीने ट्रंप यांच्यासाठी हा दौरा खूप महत्त्वाचा आहे.

काही विश्लेषकांच्या मते ट्रंप यांचा हा भारत दौरा त्यांच्या निवडणूक प्रचाराचाच एक भाग आहे. अमेरिकेत मूळ गुजराती असणाऱ्या नागरिकांची संख्या खूप जास्त आहे आणि गुजरातमधूनही मोठ्या संख्येने लोक अमेरिकेत जात असतात.

मीडिया रिपोर्ट्सनुसार 'केम छो ट्रंप' कार्यक्रमात सहभागी होण्यासाठी काही गुजराती वंशाच्या काही अमेरिकन नागरिकांना आमंत्रित केलं जाऊ शकतं.

राष्ट्राध्यक्ष डोनाल्ड ट्रंप यांचा हा पहिला भारत दौरा आहे आणि ते सिनेटमध्ये त्यांच्याविरोधात सुरू असलेला महाभियोगाचा खटला निकाली निघाल्यानंतर येत आहेत.

या दौऱ्यादरम्यान दोन्ही देशांमध्ये काही व्यापारी करारही होऊ शकतात, असाही विश्लेषकांचा अंदाज आहे.

उत्साहित ट्रंप, आनंदी मोदी

पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांनी बुधवारी म्हटलं होती की अमेरिकेचे अध्यक्ष डोनाल्ड ट्रंप आणि त्यांच्या पत्नी या महिन्यात भारत भेटीवर येत आहेत, याचा मला अत्यानंद होतो आहे. इथे त्यांचं भव्य आणि संस्मरणीय राहील, असं स्वागत करण्यात येईल, असंही मोदी म्हणाले.

त्यांनी ट्वीट करत म्हटलं, "अमेरिकेचे राष्ट्राध्यक्ष डोनाल्ड ट्रंप आणि त्यांच्या पत्नी 24 आणि 25 ला भारत दौऱ्यावर येणार असल्याने मला अत्यानंद झाला आहे. आपल्या माननीय पाहुण्यांचं संस्मरणीय स्वागत करण्यात येईल. ट्रंप यांचा भारत दौरा विशेष आहे. हा दौरा दोन्ही देशांचे संबंध अधिक वृद्धिंगत करण्याच्या दिशेने महत्त्वाचा ठरणार आहे."

आणखी एक ट्वीट करत पंतप्रधान मोदी म्हणतात, "भारत आणि अमेरिका यांचे दृढ संबंध केवळ आपल्या नागरिकांसाठीच नव्हे तर संपूर्ण विश्वासाठी फायद्याचे ठरतील. भारत आणि अमेरिका लोकशाहीवादी विचारधारेशी वचनबद्ध आहेत. दोन्ही राष्ट्रं वेगवेगळ्या मुद्द्यांवरून एकमेकाशी व्यापक स्वरूपात आणि जवळून सहकार्य करत आहेत."

ट्रंप यांच्या दौऱ्यामुळे भारत आणि अमेरिका यांचे द्विपक्षीय संबंध दृढ होतील, अशी आशा दोन्ही देशांच्या सरकारांनी व्यक्त केली आहे.

पंतप्रधान नरेंद्र मोदी आणि अमेरिकेचे अध्यक्ष डोनाल्ड ट्रंप यांनी गेल्या आठवड्याच्या शेवटी फोनवरून बातचीत केली होती. यावेळी दोन्ही नेत्यांनी यावर सहमती व्यक्त केली होती की हा दौरा भारत-अमेरिका यांच्या धोरणात्मक सहकार्याला दृढ करेल.

या दौऱ्यामुळे अमेरिकी आणि...


...लं होतं. कुणीच पुढे आलं नाही. शेवटी मी ओरडलो, मला मिठी मारा नाहीतर रेफरींना शंका येऊन ते गोल देणार नाहीत."

गोल ऑफ द सेंच्युरी

हँड ऑफ गॉड नंतर चारच मिनिटात फुटबॉल जगताला २०व्या शतकातला सर्वोत्तम फुटबॉल गोल बघायला मिळाला. आणि तो करणाराही दुसरा तिसरा कुणी नाही तर मॅराडोना होता.

अर्जेंटिनाच्या हाफमध्ये मिडफिल्डर हेक्टर एन्रिक यांनी मॅराडोनाकडे पास दिला. तिथून त्यांनी जी सुरुवात केली ते म्हणता म्हणता ते इंग्लंडच्या गोलजाळ्यापाशी थडकले.

असं करताना त्यांनी सात इंग्लिश खेळाडूंना चकवलं. आणि शेवटी ... उर्वरित लेख लिहा:

होतं, लोक त्यांना देव मानत होते

"आणि इंग्लंडविरुद्धची मॅचच कशाला तो कप त्यांनीच अर्जेंटिनाला मिळवून दिला. मॅराडोना यांच्या खेळाच्या रुपाने फुटबॉल प्रेमींना काही जादूई प्रसंग मैदानावर अनुभवायला मिळाले. पुढची काही वर्षं ते जिथे खेळतील तिथे देव हीच उपाधी त्यांना मिळाली." पेंडसे यांनी मॅराडोना यांना बघण्याचा त्यांचा अनुभव सांगितला.

मॅराडोना यांचे भारतीय चाहते

गंमत म्हणजे १९८६चा तो वर्ल्ड कप भारतीय टीव्हीवर प्रसारित झालेला पहिला फुटबॉल वर्ल्ड कप होता. त्यामुळे पेंडसे आणि त्यांच्या मित्रांनी घरी जमून त्या मॅचचाही आनंद घेतला.

"टीव्हीवरचं प्रक्षेपण तेव्हा स्पष्ट नसायचं. त्यामुळे मॅचमध्ये मॅराडोनांच्या बाबतीत नेमकं काय घडलं हे तेव्हातरी स्पष्ट दिसलं नाही. पण, मैदानावरची अशांतता समजण्यासारखी होती."

त्यांनी हँड ऑफ गॉड गोलबद्दल सांगितलं. "८६च्या वर्ल्ड कपच्या सुरुवातीच्या मॅच भारतात दाखवल्या गेल्या नाहीत. त्यावरून कोलकातामध्ये तर मोर्चे निघाले. मग अखेर तेव्हाचे माहिती आणि प्रसारणमंत्री प्रियरंजन दासमुन्शी यांनी पुढाकार घेतला आणि मॅच सुरू झाल्या."

मॅराडोना यांना भारतीय फुटबॉल प्रेमींनी पहिल्यांदा पाहिलं. तिथून पुढे कोलकाता आणि पुणे-कोल्हापूर, गोव्यात सगळे त्यांचे कट्टर फॅन बनले.

"कोलकात्यामध्ये तर मॅराडोना यांचा अधिकृत फॅन क्लब उभा राहिला. मॅराडोना यांच्या फुटबॉलने सगळ्यांना आनंद दिला." आशिष पेंडसे यांनी आपलं फुटबॉल प्रेम आणि मॅराडोना प्रेम एका दमात सांगितलं.

८० नंतर १९९०चं दशकंही मॅराडोना यांनी गाजवलं. ५ फूट ५ इंच उंचीच्या या खेळाडूने अर्जेंटिनासाठी १६७ मॅचमध्ये एकूण ११६ गोल केले. त्यांना लागलेल्या अमली पदार्थांच्या व्यसनामुळे त्यांची कारकीर्द अखेर खंडित झाली.

हे वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)


...लं, "न्यायालयाला वाटत असेल तर मी पुन्हा एकदा माझ्या जबाबावर विचार करू शकतो, पण माझ्या जबाबात विशेष असा बदल होणार नाही. मला न्यायालयाचा वेळ वाया जाऊ द्यायचा नाही."

यावर मिश्रा यांनी म्हटलं, तुम्ही जबाबाविषयी पुनर्विचार केला तर चांगलं होईल आणि इथं केवळ वकिलाच्या डोक्यानं विचार नका करू.

एक नजर टाकूयात अशा प्रकरणांवर, ज्यांमुळे प्रशांत भूषण चर्चेत होते.

पीएम केअर्स फंडाविषयी सवाल

कोव्हिड 19च्या साथीचा मुकाबला करण्यासाठीच्या मदत कार्यांसाठी पीएम केअर्स फंडातला पैसा NDRF ला ट्रान्सफर करण्यात याव... उर्वरित लेख लिहा:

पण तेव्हाचे सरन्यायाधीश रंजन गोगोई, जस्टिस एस. के. कौल आणि के. एम. जोसेफ यांच्या खंडपीठाने 14 नोव्हेंबर 2019ला या पुनर्विचार याचिका फेटाळून लावल्या होत्या.

माहिती आयुक्तांची रिक्त पदं भरण्यासाठीची याचिका

केंद्र आणि राज्यातली माहिती आयुक्तांची रिक्त पदं भरली जावीत यासाठी अंजली भारद्वाज यांनी खरंतर याचिका दाखल केली होती. पण त्यांचे वकील होते प्रशांत भूषण. जे भ्रष्ट आहेत, तेच या कायद्याला घाबरतात, असा युक्तिवाद प्रशांत भूषण यांनी या प्रकरणी मांडला होता. यावर प्रत्येक जण अवैध काम करत नसल्याचं सरन्यायाधीश जस्टिस एस. ए. बोबडे यांनी म्हटलं होतं.

सरकारला आरटीआय कायदा नको आहे आणि हा कायदा निरुपयोगी करण्यासाठी प्रयत्न करण्यात आले असल्याचं याच युक्तिवादादरम्यान भूषण यांनी म्हटलं होतं. यावर 'कायद्याचा दुरुपयोग होऊ नये यासाठी तुम्ही मदत करावी अशी अपेक्षा असल्याचं' म्हणत सरन्यायाधीश बोबडे यांनी भूषण यांना फटकारलं होतं.

गुजरातचे माजी गृहमंत्री हरेन पांड्यांच्या हत्येच्या एसआयटी तपासाची मागणी

गुजरातचे माजी गृहमंत्री हरेन पांड्या यांच्या हत्येच्या प्रकरणाचा कोर्टाच्या निगराणीखाली तपास करण्यात यावा अशी मागणी करणारी जनहित याचिका प्रशांत भूषण यांच्या सेंटर फॉर पब्लिक इंटरेस्ट लिटीगेशन या संस्थेने दाखल केली होती.

तर कोणत्याही गुन्ह्याविषयीचं प्रकरण हे जनहित याचिका म्हणून दाखल केलं जाऊ शकत नसल्याचं सॉलिसिटर जनरल तुषार मेहता यांनी या याचिकेला विरोध करताना म्हटलं होतं.

या हत्याकांड प्रकरणाविषयीची नवीन माहिती समोर आल्याने नव्याने तपास करण्यात यावा असं याचिकेत म्हटलं होतं. हरेन पांड्यांची हत्या डीजी वंजारांच्या इशाऱ्यावरून करण्यात आल्याचा दावा या याचिकेत करण्यात आला होता.

गुजरातमध्ये भाजपचं सरकार असताना गृहराज्य मंत्री हरेन पांड्या यांची 26 मार्च 2003 रोजी अहमदाबादमध्ये गोळ्या झाडून हत्या करण्यात आली होती. 2002मध्ये झालेल्या जातीय दंगलींचा बदला घेण्यासाठी पांड्यांची हत्या करण्यात आल्याचं सीबीआयच्या तपासात म्हटलं होतं.

जस्टिस लोयांच्या मृत्यूच्या तपासाची मागणी

गुजरातमधल्या बहुचर्चित सोहराबुद्दिन शेख प्रकरणाची सुनावणी करणाऱ्या जस्टिस लोयांचा डिसेंबर 2014मध्ये नागपुरमध्ये मृत्यू झाला. हा मृत्यू संशयास्पद मानला गेला होता. जस्टिस लोयांनंतर ज्या न्यायाधीशांनी या प्रकरणाची सुनावणी केली त्यांनी या प्रकरणातून अमित शाहांची...


...लं, "लोक जास्त करून बंदिस्त ठिकाणी जातात आणि कोरोना पसरण्याचं हे एक कारण आहे. जिथे हवा खेळती असेल तिथे कोरोना पसरण्याची शक्यता कमी असते आणि रेस्टॉरंट, बार, जिम अशा बंदिस्त खोल्यांसारख्या जागी कोरोना पसरण्याची जास्त शक्यता असते. जागतिक आरोग्य संघटनेनेही हे मान्य केलंय.

लोकांनी रात्रीच्या वेळी अशा बंदिस्त ठिकाणी जाऊ नये, हेच नाईट कर्फ्यू लावण्यामागचं वैज्ञानिक कारण आहे. जर लोकांनी स्वतःहून अशा ठिकाणी जाणं कमी केलं, तर सरकारवर असं करायची पाळी येणार नाही.

"जेव्हा लोक ऐकत नाहीत, तेव्हा सरकारला रात... उर्वरित लेख लिहा:

ी होतो याविषयी कोणतंही संशोधन अद्याप झालेलं नाही. पण लोकांचा वावर कमी करून कोरोनाच्या प्रसारावर काबू करता येऊ शकतो हे विज्ञानातल्या संशोधनाने सिद्ध झालंय.  लोकांचा वावर कमी झाला की R नंबर (व्हायरसचा रि-प्रॉडक्टिव्ह नंबर) हळुहळू कमी होतो. पण यासोबतच इतर कठोर पावलं उचलण्याची गरज आहे."

केंद्र सरकारने दिलेली माहिती

केंद्रीय आरोग्य सचिव राजेश भूषण यांनी 15 मार्च 2021 ला महाराष्ट्र सरकारला एक पत्र पाठवलं होतं. वीकेंड लॉकडाऊन आणि नाईट कर्फ्यूचा कोरोना व्हायरसचा प्रसार रोखण्यामध्ये अगदीच कमी परिणाम होत असल्याचं या पत्राच्या शेवटच्या भागात स्पष्ट म्हटलं होतं.

कोरोनाचा प्रसार थांबवण्यासाठी राज्य सरकारने केंद्रीय आरोग्य मंत्रालयाने ठरवलेल्या कंटेन्मेंट स्ट्रॅटेजीकडे लक्ष द्यावं, असं यात म्हटलं होतं.

केंद्रीय आरोग्य सचिव राजेश भूषण यांनी 15 मार्च 2021 ला महाराष्ट्र सरकारला पाठवलेलं पत्र

यावरून हे स्पष्ट होतंय की यावेळचा नाईट कर्फ्यू हा केंद्र सरकारच्या सांगण्यावरून होत नसून राज्य सरकारांच्या सूचनांनुसार होत आहे.

हे वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.रोज रात्री8 वाजता फेसबुकवर बीबीसी मराठी न्यूज पानावर बीबीसी मराठी पॉडकास्ट नक्की पाहा.)


...लं, इयरफोन कानात जबरदस्तीने दाबताना/घालताना आढळून येतात. तुमचा मुलगी/मुलगा ही असं नक्की करत असेल. तुम्ही हे नक्की पाहिलं असेल, तर, मग पालक म्हणून योग्य वेळी काळजी घ्यायला हवी, असं डॉ. मिनेश जुवेकर सांगतात.

"माझ्याकडे आलेल्या 8 ते 10 मुलांच्या कानात 'इयरप्लग्ज' अडकून बसले. आवाज नीट ऐकू यावा यासाठी मुलांनी जबरदस्तीने 'इयरप्लग्ज' कानात घातले. आश्चर्याची गोष्ट म्हणजे, पालकांनी स्क्रूडायव्हर आणि इतर गोष्टींच्या मदतीने हे काढण्याचा प्रयत्न केला. त्यात इयरप्लग बाहेर येण्यापेक्षा अधिकच आत ढकलले गेले. ... उर्वरित लेख लिहा:

ोकांना कानात इंन्फेक्शन होण्याचा धोका जास्त वाढतो.

'अर्धा तास 'हेडफोन' वापरले तर 10 मिनिटं ब्रेक घ्या'

तज्ज्ञांच्या मते हेडफोन किंवा इयरफोनचा आवाज मोठा असेल तर कानाच्या पडद्यावर परिणाम होण्याची शक्यता असते.

डॉ. मिनेश जुवेकर सांगतात, "कोरोनाच्या काळात काम करताना किंवा अभ्यास करताना हेडफोन आवश्यकच आहेत. पण, अर्धा तास किंवा चाळीस मिनिटं सतत 'हेडफोन', 'इयरफोन' वापरल्यानंतर 10 मिनिटांचा ब्रेक घ्यावा. ज्यामुळे कानाला ब्रेक मिळेल आणि त्रास होणार नाही."

तर, पालकांनी लहान मुलांवर कटाक्षाने लक्ष ठेवावं. दोन लेक्चरच्या मध्ये मिळणाऱ्या 10 मिनिटांच्या ब्रेकमध्ये मुलांना 'हेडफोन', 'इयरफोन' पासून दूर ठेवावं असं डॉ. चव्हाण सांगतात.

डॉ. नीलम साठे म्हणतात, खूप वेळ बोलायचं असेल तर स्पीकरचा वापर करावा. जास्त मोठ्या आवाजात गाणी ऐकू नये. मोबाईलचा आवाज नियंत्रणात ठेवावा.

कानात इंन्फेक्शन झाल्यास काय काळजी घ्यावी?

कानात इन्फेक्शन झाल्यास काय काळजी घ्यावी, याबद्दल डॉ. फराह इंगळे यांनी काही सोप्या टीप्स दिल्या आहेत.

कान साफ करण्यासाठी 'कॉटन बड' किती सुरक्षित?

कान साफ करण्यासाठी आपण कॉटन बड वापरतो. पण, सर जे.जे रुग्णालयाचे नाक-कान-घसा विभागाचे प्रमुख डॉ. श्रीनिवास चव्हाण, लोकांना कॉटन बड न वापरण्याचा सल्ला देत आहेत.

कानातला मळ कसा काढावा?

"कान साफ करण्यासाठी बडचा वापर केल्याने इंन्फेक्शन अधिक वाढतं. कानात थोड्याप्रमाणात वॅक्स असणं गरजेचं आहे. हा वॅक्स कानाच्या पडद्याला सुरक्षित ठेवतो. कानातील वॅक्स काढण्याच्या प्रयत्नात तो आपण अधिक आत ढकलतो. ज्यामुळे इन्फेक्शन जास्त होण्याची शक्यता असते," असं ते म्हणतात.

मोठ्या आवाजात हेडफोनवर ऐकणं, इयरफोनघालून झोपणं या सवयी आपल्यापैकी अनेकांना आहेत. याचे दुष्परिणाम होतील याची जाणीव आपल्याला आहे. मात्र आपण याकडे लक्ष देत नाही.

हेही वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.रोज रात्री8 वाजता फेसबुकवर बीबीसी मराठी न्यूज पानावर बीबीसी मराठी पॉडकास्ट नक्की पाहा.)


...लं, काय माहिती? आम्ही त्यांच्यावर व्यवस्थितपणे अंत्यसंस्कारही करू शकलो नाहीत. ही गोष्ट म्हणजे किती मोठं दु:ख आहे आमच्यासाठी, हे आम्ही तुम्हाला कसं काय सांगणार?"

शमशाद ते दिवस आठवून सांगतात, "आम्ही त्या दिवशी आई-बाबांना आमच्यासोबत चला अशी विनंती केली पण तुम्ही जा असं त्यांनी आम्हाला सांगितलं. हे आमचं गाव आहे. अख्खं जीवन आम्ही इथं घालवलं आहे, आमच्यासारख्या म्हाताऱ्यांना कोण मारेल? म्हशी आणि घोड्यांची चिंताही आईला वाटत होती. मी जर आले तर सकाळी जनावरांना चारापाणी कोण करेल, असं आई मला विचारत होती. ... उर्वरित लेख लिहा:

" शमशाद सांगतात.

लिसाडमध्ये उद्ध्वस्त झालेल्या आपल्या जुन्या घराची आठवण आजही शमशाद यांना अस्वस्थ करते. "मुलाच्या लग्नासाठी संपूर्ण घराचं नुतनीकरण केलं होतं. नव्या खोल्या बनवल्या होत्या. नवीन फरशीही टाकली होती. नातवाचं लग्न करण्यापूर्वी घराची डागडुजी करायलाच हवी, असा आईचा आग्रह होता. 12-15 लाख रुपयांत घराचं काम केलं होतं पण या घरात एखादी रात्रही जास्त नाही राहू शकलो.  आमचं तर सगळच लुटलं गेलं, असं असल्यास आम्ही कसा काय खटला मागे घेणार?," शमशाद विचारतात.

न्यायाची आशा धूसर

शामली जिल्ह्यातल्या कैराना वार्ड क्रमांक 8मध्ये आमची भेट 40 वर्षीय लियाकत खान यांच्याशी झाली. मूळचे शामलीच्या लख बावडी इथले रहिवाशी लियाकत दंगलींनंतर कैरानाला राहायला आले. लियाकत यांनी दंगलींत आपला पाय आणि त्यासोबतच आत्मविश्वासही गमावला. 2013सालच्या सप्टेंबर महिन्यातली रात्र आठवून आजही लियाकत यांच्या डोळ्यातून अश्रू येतात.

लियाकत यांना दंगलीत पाय गमवावा लागला.

"आपल्याला मारण्यात येणार आहे ही गोष्ट गावात पसरली तेव्हा सर्व मुस्लीम लोक माझ्या घरी एकत्र आले. आम्ही सर्व भीतीनं बसलेलो असतानाचा दरवाजावर हल्ला करण्यात आला. आमच्यासोबत गल्लीतला दिलशाद होता, इकरा नावाची छोटी मुलगी होती, तिची आई सीधो होती या सर्वांना तलवारीनं मारण्यात आलं. मलाही मारण्यात आलं. सुरुवातीला त्यांनी तलवारीनं माझं पोट कापलं, नंतर माझा पाय कापला आणि नंतर हातांवर हल्ला केला," लियाकत सांगतात.

लियाकत यांचे हे शब्द ऐकून शेजारी बसलेले त्यांचे वडील मकसूद आणि आई सीधो रडायला लागतात. अधिक विचारल्यानंतर नावाव्यतिरिक्त जास्त काही ते सांगू शकत नाहीत. पण आजही त्यांचे डोळे न्यायाच्या प्रतीक्षेत आहेत.

सरकार खटले मागे घेत आहेत यावर लियाकत सांगतात, "मी कधीच खटला मागे घेणार नाही. मला न्याय हवा. माझा पाय कापण्यात आला. संपूर्ण शरीरावर जखमांच्या खुणा आहेत. मी ना कमावू शकतो ना चालू शकतो. दंगलींनं माझं आयुष्य बरबाद केलं. आता सरकार आम्हाला न्याय कसं काय नाही देणार? सरकार खटला मागे घेईल, असं होऊच शकत नाही. सरकार कोणा एकाचं नाही तर सर्वांचंच असतं. सरकार आमचं माय-बाप आहे. आम्ही सरकारची मुलं आहोत. सरकारनंच आम्हाला सोडलं तर आम्ही कुठे जाणार?"

सरकार काय म्हणतं?

यावर्षीच्या मार्च महिन्यात उत्तर प्रदेश सरकारनं मुझफ्फरनगरच्या दंगलींशी संबंधित 131 खटले मागे घेण्यास सुरुवात केली आहे. या प्रकरणांत हिंदू...


...लं.

अंकितची आई तिच्या पदरानं रक्तस्राव थांबवण्याचा प्रयत्न करतं होती. जेव्हा डॉक्टरांनी सांगितलं की तुमचा मुलगा या जगात नाही तेव्हा त्यांन धक्काच बसला.

भाजपच्या दिल्ली शाखेला ही घटना मुस्लीम समाजाविरोधात द्वेष पसरवण्यासाठीची चांगली संधी वाटली.

'द वायर'मधल्या गौरव विवेक भटनागर यांनी या घटनेला राजकारण्यांनी कसा जातीय रंग देण्याचा प्रयत्न केला याचा माग घेतला आहे. ही घटना घडल्यानंतर पहिलं ट्वीट होतं ते 'भाजप-अकाली'चे आमदार मंजिंदरसिंग सिसरा यांचं.

ते म्हणतात, "बिभत्स सत्य हे आहे की 23 वर्षांच... उर्वरित लेख लिहा:

तही या चमकत्या मानवतावादी भूमिकेसाठी देश त्यांच्या ऋणात राहील."

यशपाल यांनी व्हिकॅरिअस गिल्टचा (Vicarious Guilt) समज खोडून काढला आहे. एखाद्या इतिहासात किंवा आता घडलेल्या किंवा कल्पित गुन्ह्याची जबाबदारी संबंधित व्यक्तीच्या संपूर्ण समजाला घ्यावी, ही कल्पना आहे. ही कल्पना अशा समजाविरोधात हिंसेसाठी नैतिक समर्थन मिळवून देते.

मी आणि 'कारवा-ए-मोहब्बत'च्या टीमसह त्यांना भेट दिली त्यावेळी ते साध्या भाषेत पण निश्चयानं बोलत होते. सक्सेना यांचे शेजारी राहणारे मुस्लीम आहेत.

यशपाल सक्सेना सांगतात,"या दुःखाच्या घटनेत हे कुटुंब त्यांच्या घरीसुद्धा गेलेलं नाही. तेच आमची काळजी घेत आहेत. ते म्हणाले, "ही जी महिला आहे ती माझी बहीण आहे. मी तिचा तिरस्कार करू शकतो का? मी तिचा तिरस्कार करावा तरी का?"

यशपाल सक्सेना, त्यांच्या पत्नी आणि शेजारी

अंकित त्यांचा एकुलता एक मुलगा होता आणि त्यांच्या उतारवयातला आधारच संपला आहे. ना तर भाजपनं त्यांना सहकार्याच वचन दिल आहे ना आतापर्यंत दिल्ली सरकारकडून त्यांना काही मदत मिळत आहे. दोन स्वयंसेवी संस्थांनी सक्सेना कुटुंबाला मदतीसाठी निधी गोळा करण्यासाठी मोहीम सुरू केली आहे.

पण आवारा बॉईज त्यांच्या कार्यपद्धतीला साजेस काम करत होते. या इफ्तार कार्यक्रमात ही तरुण मुलं अंकितचा फोटो प्रिंट केलेला टीशर्ट परिधान करून खाद्यपदार्थ वाटत होते.

यावेळी कुणी तरी उभं राहून मुस्लीम रोजा का करतात याची माहिती देतं होतं. जे उपाशी आहेत, तहानलेले आहेत त्यांच्या वेदना समजाव्यात म्हणून मुस्लीम रोजा करतात, असं त्यांनी सांगितलं. सायंकाळी 7.17 मिनिटांनी प्रार्थना झाली आणि सर्वांनी जेवणाचा आस्वाद घेतला. बंधुभावाचं हे सुरेख चित्र होतं.

हे वाचलं का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)


...लं. पण त्यांच्या अनुपस्थितीत भाऊराव गायकवाड यांनी हा लढा सुरूच ठेवला. पाच वर्षं हा लढा चालला. पण अस्पृश्यांना मंदिर प्रवेश मिळाला नाही. पुढे भारताला स्वातंत्र्य मिळाल्यानंतरच सर्व मंदिरं खुली झाली आणि अस्पृश्यांना प्रवेश मिळाला.

या लढ्याने काय साध्य केलं?

आंबेडकरांच्या या लढ्याने काय साध्य केलं? असं विचारलं असता अखिल भारतीय दलित नाट्य परिषदेचे अध्यक्ष मधुसूदन गायकवाड सांगतात की आंबेडकरांचा लढा हा प्रतीकात्मक होता. जो समाज जातीयवादाचा, बळी पडला आहे, त्याला या अंधकारातून बाहेर काढण्यासाठी आणि ... उर्वरित लेख लिहा:

ाही. मग शेवटी त्यांनी काळाराम मंदिराचं आंदोलन स्थगित केलं.

सामाजिक बदलाची प्रक्रिया हळुहळू होत असते, याची जाणीव डॉ. आंबेडकरांनाही होती. शोषितांना मानवतेचे पूर्ण हक्क मिळावे यासाठी ते वेगवेगळ्या मार्गांनी लढत राहिले आणि मंदिर प्रवेशही त्याच लढ्याचा एक महत्त्वपूर्ण भाग आहे, असं मत 'साप्ताहिक विवेक'चे सह-कार्यकारी संपादक रवी गोळे सांगतात.

'हा लढा फक्त मंदिर प्रवेशापुरताच मर्यादित नाही'

शोषितांचा लढा फक्त मंदिर प्रवेशापुरताच मर्यादित नाही, असं आंबेडकरांनी स्पष्ट केलं होतं. 1933 मध्ये महात्मा गांधी आणि डॉ. आंबेडकर यांची येरवडा तुरुंगात भेट झाली होती. यावेळी गांधी यांनी डॉ. सुब्बारायान यांच्या विधेयकाला समर्थन देण्याची विनंती आंबेडकरांना केली होती. आंबेडकरांनी नकार दिला. या विधेयकात मंदिर प्रवेशाबाबत लिहिलं आहे, पण अस्पृश्यांच्या पूजेच्या अधिकाराबाबत काहीच लिहिलं नाही, असं आंबेडकरांनी सांगितलं.

(संदर्भ- डॉ. आंबेडकरांची भाषणे आणि पत्रे, प्रकाशक भारतीय परराष्ट्र खाते)

डॉ. आंबेडकरांनी महात्मा गांधी यांना आपली मंदिर प्रवेशाबाबतची भूमिका सांगितली होती. ते गांधीजींना म्हणाले होते, "शोषित वर्ग फक्त मंदिर प्रवेशामुळे समाधानी होणार नाही. या वर्गाचा नैतिक आणि सामाजिक उत्कर्ष होणं आवश्यक आहे आणि त्यासाठी शिक्षण मिळणं महत्त्वाचं आहे. त्या अनुषंगाने संपूर्ण जातीव्यवस्थेचं निर्दालन होणं आवश्यक आहे. जातीव्यवस्थेचं समूळ उच्चाटन झाल्याशिवाय अस्पृश्यांचा उत्कर्ष होणार नाही."

'हिंदू हे शोषितांना मानव म्हणून स्वीकारतील का?'

काळाराम मंदिराचा सत्याग्रह म्हणजे शोषितांना त्यांचा हक्क मिळावा यासाठी आंबेडकरांनी सवर्णांना केलेलं एक आवाहन होतं. 2 मार्च 1930 रोजी त्यांनी जे भाषण केलं होतं ते केवळ त्यांच्या अनुयायांसाठीच नव्हतं तर सर्वांनाच विचार करायला भाग पाडणारं होतं. हे भाषण डॉ. आंबेडकर यांची भाषणं आणि पत्रं (प्रकाशक- परराष्ट्र मंत्रालय भारत सरकार, भाग 17) मध्ये आजही वाचायला मिळतं.

ते म्हणाले होते, "आज आपण मंदिरात प्रवेश करणार आहोत. मंदिरात प्रवेश केल्यामुळे आपले प्रश्न सुटणार नाहीत. आपले प्रश्न राजकीय आहेत, सामाजिक, धार्मिक, आर्थिक आणि शैक्षणिक आहेत.

"काळाराम मंदिरात प्रवेश करणं म्हणजे हिंदू मनाला केलेलं आवाहन आहे. उच्चवर्णीय हिंदूंनी आपल्याला आपल्या हक्कांपासून अनेक पिढ्यांपासून दूर ठेवलं. आता तेच हिंदू आपल्याला आपला मानवी...


...लं. सीएनएनच्या एका बातमीची लिंक शेअर करत ती लिहिते, "आपण या विषयावर का बोलत नाही?" या ट्वीटमध्ये त्यांनी #FarmersProtest हा हॅशटॅगही वापरला आहे.

 रिहानाच्या या ट्वीटवर आजवर 66.9 हजार प्रतिक्रिया आल्या आहेत. 14 हजारांहून अधिक लोकांनी हे ट्वीट रिट्वीट केलंय. तर 154.4 हजार लोकांनी या ट्वीटला लाईक केलंय. भारतात रिहाना टॉप ट्वीटर ट्रेंड आहे.

रिहानाच्या ट्वीटवर प्रतिक्रिया

रिहानाच्या या ट्वीटवर संमिश्र प्रतिक्रिया येत आहेत. काहींच्या मते हे ट्वीट पब्लिसिटी स्टंट आहे तर शेतकऱ्यांसाठी आवाज उठवला यासा... उर्वरित लेख लिहा:

न केलं आहे.

9 वर्षांची पर्यावरण कार्यकर्ता लिसिप्रियानेही रियानाचं समर्थन केलं आहे.

मात्र, काहींनी हा भारतातला अंतर्गत मुद्दा आहे, असं म्हणत रिहानाला या मुद्द्यापासून लांब राहण्याचा सल्ला दिला आहे.

रिहानाच्या ट्वीटवर फाल्गुनी नावाच्या ट्विटर हँडलवरून लिहिण्यात आलंय - "हा आमच्या देशातला अंतर्गत विषय आहे आणि तुम्ही यात बोलू नका."

काहींनी रिहानाचा ट्वीट पेड असल्याचाही आरोप केलाय.


...लं?

12 वर्षांपूर्वी बलात्कारासाठी मृत्यूदंडाच्या शिक्षेची तरतूद केल्यानंतर पाकिस्तानमध्ये बलात्काराच्या घटनांमध्ये 10 टक्क्यांनी वाढ झाली आहे.

2008 ते 2014 या कालावधीत मृत्यूदंडाच्या शिक्षेवर बंदी घालण्यात आली होती. राष्ट्राध्यक्ष असिफ अली झरदारी यांना आंतरराष्ट्रीय समुदायाच्या मानवाधिकारासंदर्भातील उल्लंघनाच्या दबावामुळे हा निर्णय घ्यावा लागला होता. या कालावधीचा अपवाद वगळता पाकिस्तानात मृत्यूदंडाची शिक्षा वारंवार सुनावली जाते.

2006 पासून बलात्कार किंवा सामूहिक बलात्कार प्रकरणी दोषी आढळल्या... उर्वरित लेख लिहा:

ा मुद्दाही संवेदनशील आहे," असं मानवाधिकार कार्यकर्त्या सुलताना कमल यांनी सांगितलं.

जगात दिल्या जाणाऱ्या मृत्यूदंडांपैकी 50 टक्के बांगलादेशात होतात असं जगभरात मृत्यूदंडाच्या शिक्षेचा अभ्यास करणाऱ्या अमेन्स्टी इंटरनॅशनलनं स्पष्ट केलं.

मृत्यूदंडाला आता विरोधाचं प्रमाणही वाढलं आहे. 2015 मध्ये बांगलादेशच्या सर्वोच्च न्यायालयानं महत्त्वपूर्ण निकाल दिला. बलात्कारप्रकरणी मृत्युदंडाची शिक्षा असंवैधानिक आहे आणि शिक्षा देताना सर्वसमावेशक विचार व्हावा असंही न्यायलयानं सांगितलं.

भारतासाठी धडे

1. पुरेशा घटना उजेडात येत नाहीत

दक्षिण आशिया प्रदेशात ज्यांच्यावर बलात्कार झाला आहे अशा व्यक्तींना समाजात कलंक समजलं जातं. समाजाकडून विपरीत वागणूक मिळत असल्यानं बलात्कारबद्दल तक्रार नोंदवली जात नाही.

अफगाणिस्तानमधील स्वतंत्र मानवाधिकार आयोग यासंदर्भात वेळोवेळी संशोधन करतं. बलात्कार झालेल्या स्त्रीशी लग्न करण्यासाठी फारच कमी पुरुष तयार असतात. बलात्कारामुळे स्त्री गरोदर राहिल्यास, बलात्कार करणाऱ्या व्यक्तीशी लग्न करण्याची सक्ती केली जाते.

बलात्कार करणाऱ्यांना मृत्यूदंडाची शिक्षा देऊन खरंच बदल होतो का?

भारताप्रमाणेच, अफगाणिस्तानमध्ये सक्तीच्या आणि अल्पवयीन विवाहावर बंदी आहे. मात्र तरीही असे विवाह सर्रास होतात.

अफगाणिस्तान ह्यूमन राइट्स वॉच संस्थेच्या 2012 अहवालाप्रमाणे बलात्काराची तक्रार करणाऱ्या महिलेवर व्यभिचाराचा आरोप केला जातो. अफगाणिस्तानच्या घटनेनुसार हा गुन्हा नाही.

पोलीस, न्यायव्यवस्था तसंच सरकारी यंत्रणेकडून मदत आणि पाठिंबा मिळण्याऐवजी बलात्काराची तक्रार दाखल करणाऱ्या महिलेला उपेक्षेची, हीन वागणूक मिळते. त्या महिलेकडे नैतिक गुन्हा केल्याच्या दृष्टिकोनातून बघितलं जातं.

महिलांविषयक प्रकरणांची चौकशी करणाऱ्या पोलिसांची तसंच यंत्रणांची विश्वासार्हता वाढवण्याच्या दृष्टीनं भारतातल्या कायद्यांमध्ये वेळोवेळी सुधारणा करण्यात आली आहे. मात्र बदल कूर्म गतीनं होत आहे. बलात्काराच्या घटना आणि पोलिसात त्याची तक्रार दाखल करण्याची वेळ यातलं अंतर आजही प्रचंड आहे.

बलात्काराच्या घटनांसंदर्भात तक्रार नोंदवण्याचं प्रमाणच कमी आहे. मृत्यूदंडाच्या शिक्षेनं बलात्काराच्या घटनांचं प्रमाण कमी होणार नाही असं अफगाणिस्तानमधील स्वतंत्र मानवाधिकार आयोगाचे कार्यकारी संचालक मोहम्मद मुसा महमूदी यांनी सांगितलं.

2. दोषींना शिक्षा होण्याचं प्रमाण...


...लंके यांनी राष्ट्रवादीत प्रवेश केला. 2019 ची विधानसभा निवडणुक त्यांनी राष्ट्रवादीकडून लढवली आणि ते निवडून आले. महाविकास आघाडीचे सरकार स्थापन झाल्यानंतर 4 जुलैला पारनेरच्या शिवसेनेच्या नगरसेवकांनी बारामतीमध्ये अजित पवार यांच्या उपस्थितीमध्ये राष्ट्रवादीत प्रवेश केला.

'आमचा विरोध स्थानिक माजी आमदारांना आहे उद्धव ठाकरेंना नाही' असं त्यावेळी त्या नगरसेवकांनी स्पष्ट केलं होतं. बंडखोरी करणारे नगरसेवक हे निलेश लंके यांचे जुने कार्येकर्ते होते. 'आम्ही निलेश लंके यांच्यासोबत राहणार पुन्हा शिवसेनेत जाणा... उर्वरित लेख लिहा:

पचार घेऊन घरी गेले आहेत. इथं रुग्णांना सर्व सुविधा उपलब्ध करुन देण्यात आल्या आहेत. कोरोनाच्या भीतीमुळे अनेक रुग्णांचे मृत्यु होतात त्यामुळे त्यांना गुंतवून ठेवण्यासाठी विविध कार्यक्रम देखील येथे आयोजित करण्यात येतात."

कोव्हिड सेंटरमध्ये जाऊन लंके रुग्णांची विचारपूस करतात. तसंच ते या कोव्हिड सेंटरमध्येच रुग्णांसोबत राहतात, त्याची भीती वाटत नाही का, या सगळ्याबाबत त्यांना विचारले असता लंके म्हणाले, "मी घाबरून घरात बसलो असतो तर हो रुग्ण कुठे गेले असते. त्यांना धीर देण्यासाठी मी त्यांच्यात जातो. या काळात समाज सुरक्षित ठेवणे आवश्यक आहे."

सामाजिक काम की स्टंटबाजी?

निलेश लंके यांनी कोरोना रुग्णांसाठी कोव्हिड सेटर्स सुरु केलीच परंतु रुग्णांची देखभाल करण्यासाठी ते त्याच कोव्हिड सेंटरमध्ये झोपत होते. कोव्हिड सेंटरमध्ये जमिनीवर झोपल्याचा त्यांचा फोटो देखील व्हायरल झाला होता.

असाच आमदार निवासामधील एक फोटोदेखील समोर आला होता. तिथं देखील लंके यांचे कार्यकर्ते बेडवर झोपले होते तर लंके जमिनीवर. त्यांच्या या फोटोंमुळे त्यांचे कौतुक करण्यात आले तर दुसरीकडे ते प्रसिद्धीसाठी स्टंट करत असल्याचा टीका देखील त्यांच्यावर करण्यात आली.

कोव्हिड सेंटर

निलेश लंके यांच्यावर होणाऱ्या टीकेबाबत विचारले असता ते म्हणाले, "ज्यांना ही स्टंटबाजी वाटते त्यांनी इथं येऊन काय काम सुरू आहे ते पहावे. घरात बसून टीका करणे सोपं आहे. टीका करणाऱ्यांनी एकातरी रुग्णाची भेट घेतली असेल का, कोरोना रुग्णांमध्ये मिसळून काम करणं सोपं नाही."

निलेश लंके यांच्यावर होणाऱ्या टीकेबाबत पत्रकार सुधीर लंके यांनी देखील मत व्यक्त केलं ते म्हणाले,

"जे पटकन लोकांमध्ये मिसळतात असे पुढारी लोकांना आवडतात. तो नेत्यांच्या शैलीचा भाग असतो. लंके कोणालाही लगेच भेटतात. ते गाडीतून उतरल्यानंतरही कोणीही त्यांच्याशी जाऊन बोलू शकतं. कोव्हिड सेंटरमध्ये देखील ते रुग्णांची जातीने विचारपूस करतात त्यांची ऑक्सिजन पातळी तपासतात. याला कोणी स्टंटबाजी म्हणू शकेल पण त्यांच्या या कामात सातत्य आहे. ते याच ठिकाणी असे वागतात असं नाही तर प्रत्येक कार्यक्रमात ते असेच थेट लोकांना जाऊन भेटतात. त्यामुळे मला ही स्टंटबाजी वाटत नाही."

कार्यकर्त्यांमध्ये मिसळून काम करण्याची शैली

"निलेश लंके पुढाऱ्यासारखे वागत नाहीत. ते सामान्य नागरिकांमध्ये लगेच मिसळतात. त्यांच्या याच काम करण्याच्या शैलीमुळे त्यांनी अनेक...


...लंदाज होते. ते विकेटकीपिंगही करत असत. 1960मध्ये त्यांनी ऑस्ट्रेलियाला स्थलांतर केलं. तिकडे गेल्यावर ते शेफील्ड शिल्ड स्पर्धेत खेळले.

3. अँटाओ डिसुझा

अँटाओ यांचा जन्म गोव्यात झाला होता. फाळणीनंतर त्यांचे कुटुंबीय पाकिस्तानला रवाना झाले. त्यांनी 6 टेस्टमध्ये पाकिस्तानचं प्रतिनिधित्व केलं. पाकिस्तानसाठी त्यांची कारकीर्द मर्यादित राहिली असली तरी फर्स्ट क्लास क्रिकेटमध्ये त्यांनी 61 मॅचेसमध्ये 4947 रन्स केल्या. 1999 ते कॅनडात स्थायिक झाले.

4. अनिल दलपत

पाकिस्तानसाठी खेळणारे पहिले हिंदू क्रिकेट... उर्वरित लेख लिहा:

े वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)


...लंय. इथल्या ज्या भागांमध्ये कोरोना परसलाय, तो भाग उत्पादकांचा, व्यावसायिकांचा आहे. त्यामुळे हा भाग अधिक काळासाठी लॉकडाऊन केला जाईल. हे आर्थिकदृष्ट्या चिंताजनकच आहे.

मुंबई देशातलं एक मोठं हॉटस्पॉट झालं आहे

भारताच्या GDP मध्ये निम्मा वाटा असलेलं सेवा क्षेत्रही कोरोना व्हायरसमुळे प्रभावित झालाय. आणखी काही काळासाठी सर्व्हिसेस सेक्टर ठप्प राहण्याची शक्यता आहे.

बांधकाम क्षेत्राचंही असंच आहे. या क्षेत्रात रोजंदारीवर काम करणाऱ्या स्थलांतरित मजुरांवर, कामगारांवर बेरोजगारीचं संकट कोसळलंय.

सेंटर फॉर मॉ... उर्वरित लेख लिहा:

साथरोग तज्ज्ञसुद्धा आहेत. अनेक देश त्यांनी सुचवलेल्या Supress and Lift अर्थात लॉकडाऊन ठेवणं आणि उठवणं हे चक्र पाळत आहेत. आणि भारतानेही तसंच करण्याची गरज आहे.

लॉकडाऊनच्या काळात देशभरातील सुमारे 110 कोटी लोक घरांमध्ये आहेत.

ते सांगतात, “अशा स्थितीत निर्बंध लावायचे, मग ते शिथिल करायचे. पुन्हा निर्बंध लावायचे, पुन्हा ते उठवायचे, जेणेकरून आर्थिक आणि सामाजिक नुकसान किमान सहन करणं तरी शक्य होईल.”

मात्र ते कसं करायचं, हे प्रत्येक देशाने आपापलं ठरवायला हवं, असं ते सांगतात. "देशातली संसाधनं पाहता, लोकांची या निर्बंधांप्रतिची सहनशीलता आणि समाजाची इच्छाशक्ती, यावर हे अवलंबून असतं. कुठल्याही सरकारला या रोगाशी लढा, अर्थव्यवस्थेला धगधगतं ठेवणं आणि सामाजिक शांतता, या तीन गोष्टींमधला सुवर्णमध्य शोधायचा आहे आणि तो साधायचा आहे," असं ते सांगतात.

कोरोना व्हायरसचा प्रादुर्भाव पूर्णपणे मंदावत नाही, तोपर्यंत लॉकडाऊन ठेवणं गरजेचं आहे, हे स्पष्ट आहे. मात्र त्याचसोबत चाचण्या वाढवणं आणि आरोग्यविषयक व्यवस्था अधिक मजबूत करणंही महत्त्वाचं आहे.

केरळमधील तज्ज्ञ म्हणतात, लॉकडाऊन उठवण्याचा सध्याच काळ नाहीय. किंबहुना, तीन टप्प्यांचं रिलॅक्सेशन असायला हवं.

चीनमध्ये लोक आता आपापल्या घरी परतू लागलेत

बऱ्याच देशांनी लॉकडाऊनच्या अटी शिथिल केल्या. मात्र त्यांच्यासाठी तो अत्यंत कठोर निर्णय आहे, कारण यामुळे नवीन रुग्ण सापडू लागतात आणि त्यानं भीती आणखीच वाढते.

चीनमधल्या वुहानमध्ये, जिथून या साथीचा उद्रेक झाला, तिथे 8 एप्रिल रोजी लॉकडाऊन जवळजवळ 11 आठवड्यांनंतर उठवण्यात आला. मात्र आता चीनमध्ये नवे रुग्ण सापडत असल्यामुळे लोकांची चिंता वाढली आहे.

यावर बोलताना भारताच्या आरोग्य मंत्रालयाने रविवारी सांगितलं की "चीन, दक्षिण कोरिया आणि जपानमध्ये नव्याने वाढलेलं रुग्णांचं प्रमाण चिंतेचं कारण आहे, त्यामुळे आपण लावलेले निर्बंध आणि सोशल डिस्टन्सिंग आणखी काही काळ पाळणं गरजेचं आहेच."

फ्रान्सचे पंतप्रधान म्हणतात, आमच्या देशात लॉकडाऊन शिथिल केल्यानं भीती आणखीच वाढलीय. नेदरलँडचे पंतप्रधान मार्क रुट्ट म्हणतात, “अशा संकटकाळी नेत्यांना 50 टक्क्यांच्या ज्ञानाच्या आधारावर शंभर टक्के निर्णय घ्यावे लागतात. पुढे त्याचे परिणाम भोगावे लागतात.”

पुन्हा स्थलांतरितांचा प्रश्न निर्माण होईल?

भारताची लोकसंख्या, भौगोलिक विस्तार आणि आरोग्य यंत्रणेतील त्रुटी या गोष्टींमुळं...


...लकर्णी सांगतात.

कुलकर्णी यांनी तेंडुलकरांच्या काही नाटकांचं दिग्दर्शन केलं आहे. "संघर्षाशिवाय नाट्य निर्माण होत नसतं. तेंडुलकर नेहमी मोठा संघर्षबिंदू पकडायचे आणि त्यावर नाटक लिहायचे. ते प्रेक्षकांना धक्का द्यावा किंवा त्यांना चांगलं वाटावं असा विचार करून नाटक लिहित नव्हते, तर जीवनातलं वास्तव दाखवण्यासाठी नाटक लिहित असत," असं संदेश कुलकर्णी म्हणतात.

3. वास्तववादी पात्रं

"आपल्या नाटकातून त्यांनी जगण्याचे पेच काय आहेत याचं दर्शन घडवलं, पात्रांच्या आयुष्यात असलेलं नैतिक अनैतिकतेचा संघर्ष त्यांनी... उर्वरित लेख लिहा:

ण्यासाठी जात. या परंपरेला तेंडुलकरांनी शह दिला. जेव्हा प्रेक्षक नाटकाला येत तेव्हा तेंडुलकर त्यांना आरसा दाखवत असत,"असं मनस्विनी म्हणतात.

"असं काही आमच्यात घडत नाही किंवा आमचं आलबेल आहे असं असं मानणाऱ्या दुटप्पी, दांभिक वर्गासमोर तेंडुलकर आरसा आणून ठेवतात. त्यांच्यातलीच हिंसा दाखवून प्रेक्षकाला उघडानागडा करतात. याचा परिणाम म्हणून प्रेक्षक चिडतो," असं मनस्विनी सांगतात.

विजय तेंडुलकर नावाच्या प्रतिभेनं मराठी समाजमनावर राज्य केलं. एखाद्या गोष्टीबद्दल तेंडुलकर काय म्हणतात, तेंडुलकर त्याच्याकडे कसं पाहतात हे जाणून घेण्याची इच्छा त्या काळात होती. म्हणूनच त्यांचा प्रभाव जाणून घेण्याचा हा प्रयत्न!

हेही वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)


...लकवडे यांनी सांगितलं.

सदाशिवराव भाऊ पेशवे आणि इब्राहिमखान गारदी

अंबारी रिकामी दिसली आणि...

भारतातल्या राजांची युद्धादरम्यानची सवय म्हणजे, सगळ्यांत उंच हत्तीवरच्या अंबारीत बसून सैन्याचं नेतृत्त्व करायचं! या सवयीबद्दल नादिरशहा यानंही टीका केली होती.

'The Army of Indian Mughals' या पुस्तकात W. आयर्विन यांनी नादिरशहाच्या पत्राचा दाखला देत म्हटलं आहे, "हिंदुस्तानच्या राजांचा हा अजब परिपाठ आहे. युद्धात ते हत्तीवरून येतात आणि शत्रूचं निशाण बनतात."

"विश्वासरावांना गोळी लागली आणि ते धारातीर्थी पडल... उर्वरित लेख लिहा:

ांना डाचत होती. अब्दालीकडून मराठ्यांच्या वर्चस्वाला शह बसला, तर त्यांनाही ते हवंच होतं. त्यामुळेच जोधपूरचा बीजेसिंग आणि जयपूरचा माधोसिंग हे दोघंही तटस्थ राहिले," बलकवडे यांनी पुष्टी जोडली.

"सुरजमल जाटाने आग्रा आणि अजमेर यांचा ताबा मागितला. अब्दालीच्या पाडावानंतर याबाबत निर्णय घेतला जाईल, असं मराठ्यांनी सांगितल्यावर जाटही मराठ्यांची साथ सोडून गेला," बलकवडे म्हणाले.

शुजा उद्दौलाला दिल्लीची वजिरी हवी होती. त्याबाबतही काहीच निर्णय झाला नाही, म्हणून तोदेखील आपल्या सैन्यासह अब्दालीला सामील झाला. शुजा अब्दालीकडे जाणं, हे युद्धात निर्णायक ठरलं, असं मोहसिना मुकादम सांगतात.

पानिपतानंतर उत्तरेतल्या मराठा वर्चस्वाला धक्का लागला असं म्हटलं जातं.

बाजारबुणगे आणि यात्रेकरू

अब्दालीच्या फौजा सड्या फौजा होत्या. त्याउलट मराठा फौजेबरोबर यात्रेच्या निमित्ताने हजारो यात्रेकरू, व्यापारी आणि कुटुंबकबिला असे सुमारे 30-40 हजार बिनलढाऊ लोक होते.

या लोकांच्या खाण्यापिण्याची सोय करताना मराठा सैन्याचं कंबरडं मोडलं होतं. तसंच खजिन्याची कमतरताही भेडसावत होती, यावर मोहसिना मुकादम प्रकाश टाकतात.

मराठी फौजेचा वेग आणि या बाजारबुणग्यांचा वेग यांच्यात प्रचंड तफावत असल्याने फौजेला या लोकांच्या वेगाशी बरोबरी करत आगेकूच करावी लागत होती. तसंच प्रत्यक्ष युद्धाच्या आधीही तीर्थयात्रेसारख्या गोष्टींमुळे फौजेला वेगवान हालचाली करणं अशक्य झालं, असं बलकवडे यांनी स्पष्ट केलं.

कारणं काहीही असली, तरी पानिपतच्या युद्धातल्या पराभवामुळे मराठा साम्राज्याचं कंबरडं मोडलं. मराठ्यांचा उत्तरेकडचा दबदबा अचानक नाहीसा झाला. मोठ्या संख्येने मराठा सैनिक पानिपतावर मारले गेल्यानं पेशव्यांची सामरी ताकद कमकुवत झाली.

पानिपतच्या पराभवानंतर उत्तरेच्या राजकारणात मराठ्यांना दबदबा निर्माण करण्यासाठी 12 वर्षं वाट बघावी लागली. महादजी शिंदे यांनी 1773-74 मध्ये उत्तरेत पुन्हा मराठ्यांचं वर्चस्व प्रस्थापित केलं. पण पानिपतच्या या युद्धाने मराठा साम्राज्याचीच नाही, तर भारताच्या इतिहासाचीही दिशा बदलली.

तुम्ही हे वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)


...लगडून सांगतात. "या वयातली मुलं सतत एक्साईंटमेंट मोडवर असतात. म्हणजे कोणत्याही गोष्टीने उत्तेजित होऊ शकतात. ही उत्तेजना कशी हाताळायची याचं मात्र त्यांना ज्ञान नसतं."

कोणाला किती लाईक, किती व्ह्यू, किती शेअर यात तरूण मुलं गुरफटत जातात. जरा जरी कमी लाईक मिळाले तर या मुलांना नैराश्य येऊ शकतं.

तरूण वयात आसपास स्पर्धा असतेच. त्यांचे जवळचे मित्र मैत्रिणी स्पर्धक होतात आणि सोशल मीडियावर ही स्पर्धा अधिकच तीव्र असते. ही स्पर्धा नवी नाही. वयात येणाऱ्या प्रत्येकाला हा अनुभव कधी ना कधी आलेला असतो. त्या व... उर्वरित लेख लिहा:

असं समजलं जात होतं की नार्सिसिस्ट किंवा स्वतःच्या प्रेमात असलेले लोक आत्महत्या करत नाहीत. पण 2017 साली डॅनियल कोलमन आणि सहकाऱ्यांनी जर्नल ऑफ सायकॅट्रिक रिसर्चमध्ये लिहिलेल्या शोधनिबंधात असं म्हटलं की नार्सिसिस्ट लोकांनी आत्महत्येचे प्रयत्न केले तर ते जीवघेणे ठरतात. म्हणजेच असे लोकांनी आत्महत्या करण्याचं ठरवलं तर ते मागे हटत नाहीत.

म्हणूनच कदाचित जगभरात इंफ्लुएन्सर्स म्हणजेच ज्यांना सोशल मीडियावर खूप फॉलोअर्स आहेत अशाच्या आत्महत्यांचं प्रमाण वाढत आहे. वर उल्लेखलेल्या घटनांमागे काही इतरही कारणं असतील, पोलीस त्यांचा शोध घेत आहेत, पण तरूण मुलांच्या अशा आत्महत्यांकडे गंभीरतेने पाहावं लागेल.

महत्त्वाची सूचना

औषधोपचार आणि थेरपीच्या मदतीने मानसिक आजारांवर उपचार शक्य आहेत. यासाठी तुम्ही मानसोपचारतज्ज्ञांची मदत घेणं गरजेचं आहे. तुम्हाला किंवा एखाद्या परिचित व्यक्तीमध्ये अशा प्रकारच्या मानसिक आजारांची लक्षणं दिसल्यास या हेल्पलाईन नंबरवर संपर्क साधून मदत मिळवू शकता.

सामाजिक न्याय आणि सशक्तीकरण मंत्रालय -1800-599-0019 (13 भाषांमध्ये उपलब्ध)

इंस्टिट्यूट ऑफ ह्यूमन बिहेवियर अँड एलाइड सायन्सेस - 9868396824, 9868396841, 011-22574820

नॅशनल इंस्टिट्यूट ऑफ मेंटल हेल्थ अँड न्यूरोसायन्स - 080 - 26995000

विद्यासागर इंस्टिट्यूट ऑफ मेंटल हेल्थ अँड एलाइड सायन्सेस, 24X7 हेल्पलाइन-011 2980 2980

हेही वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.रोज रात्री8 वाजता फेसबुकवर बीबीसी मराठी न्यूज पानावर बीबीसी मराठी पॉडकास्ट नक्की पाहा.)


...लग्न केलं आणि मला तीन मुलंही झाली."

रिमाला वाटलं की लग्नानंतर त्यांच जीवन बदलेल. पण ते आणखीणच बिकट झालं. त्या आठवूण सांगतात, "तो दिवसरात्र दारू प्यायचा. ड्रग्जच्या नशेत राहायचा. मला मारझोड करत होता. हे सगळं तर मी सहनं करत होते, पण नंतर त्यानं मुलांवरही हात उचलायला सुरुवात केली."

शेवटी रिमा यांनी या जाचाला कंटाळून नवऱ्यापासून वेगळं व्हायचा निर्णय घेतला आणि जिथून कायमचं बाहेर काढण्याचं वचन दिलं गेलं होतं, त्याच कुंटणखान्यात त्या परतल्या.

आमचं बोलण सुरुच होतं की एका महिलेने मला वरच्या मजल्यावरील... उर्वरित लेख लिहा:

ी 'स्पेशल' आहे का?

ती हसून म्हणाली, "आता तर कुणी प्रेमाच्या गोष्टी जरी करत असला तर त्याच्यावर विश्वास नाही ठेवणार. पैसे दे, थोड्यावेळ राहा आणि इथून फूट. पण प्रेमाच्या गप्पा नको मारूस."

ती बोलतच राहीली. "एक होता जो माझ्याशी प्रेमाच्या गोष्टी करायचा. पण मग प्रेमाच्या नावानं माझ्याकडून पैसे लूबाडायला लागला. असं कुठं प्रेम असत का? असं कुणी प्रेम करत असतं का?"

बाजूलाच उभ्या असलेल्या एका मुलीनं सांगितलं, "मला एक मुलगा आहे. मी त्याच्यावरच प्रेम करते. तशी तर मी सलमान खानवर पण प्रेम करते. त्याचा नविन सिनेमा येतोय का?"

'तुमचा प्रश्नच चुकीचा आहे'

इतकं सांगत असतानाच ती जोरजोरात ओरडू लागली, "वर! वर!! वर!!" मी घाबरून इकडं-तिकडं बघायला लागले. ती जोरात हसली आणि म्हणाली, "काही नाही हो मॅडम. एक कस्टमर दिसत होता. त्याला वरती बोलावत होती. हेच आमचं जीवन आहे. तुम्ही आम्हाला प्रश्नच चुकीचा विचारला."

प्रातिनिधीक छायाचित्र

आता मात्र कोपऱ्यात गेल्या काही वेळेपासून आमच्या गोष्टी ऐकत शांतपणे उभ्या असलेल्या मुलीशी मी बोलू इच्छित होते. मी तिच्याकडे वळाली तर ती मागे सरकली आणि म्हणाली, "बाथरूम रिकाम झालं आहे. मी आंघोळीला चालले. महाशिवरात्रीचा उपवास आहे माझा," एवढं म्हणून ती निघूनही गेली.

गप्पा मारता-मारता बराच वेळ झाला होता. मी जड अंतकरणानं शिडी उतरायला लागली. एवढ्या साऱ्या महिलांमध्ये मला कुणी असं नाही भेटलं जिच्या जीवनात प्रेम होतं.

हाच विचार करत मी गर्दीनं ओसांडून वाहत असलेल्या रस्त्यावर परत आले. जवळच्याच दुकानात गाण वाजतं होतं. "बन जा तू मेरी राणी, तेनू महल दवा दूंगा..."

तुम्ही हे वाचलं का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)


...लग्नानंतर मूल जन्माला घालण्यापेक्षा एखादी मुलगी दत्तक घेऊयात, असं लग्नाच्या आधीच नीरवने मला सांगितलं होतं," मीरा सांगतात.

"नवऱ्याकडूनच हा प्रस्ताव आल्याने मीसुध्दा त्याला होकार दिला होता. पण मग लग्नानंतर मूल दत्तक घेण्याचाही विचार मागे पडला," त्या सांगतात.

मीरा आणि नीरव शाह

"खरंतर त्यानंतर स्वत:च्या निर्णयाला सिद्ध करण्यासाठी मी कारण शोधत होते. आम्ही स्वत:ला प्रश्न विचारत होतो, कारण आम्हाला स्वतंत्र आयुष्य जगायचं आहे, हा विचार कायम डोक्यात होता. पण आपण खूप टोकाचा विचार करत आहोत का? तर तसंही ... उर्वरित लेख लिहा:

आजवर झालेला नाही आणि यापुढेही नक्कीच होणार नाही."

"आपल्याला एकच जन्म मिळालेला आहे आणि या जगात करण्यासाठी अनेक गोष्टी आहेत. आम्हाला आमचं आयुष्य मनसोक्त जगायचंय. मुलांना जन्म दिल्याने त्यांची जबाबदारी अंगावर येऊन पडते आणि नाही म्हटलं तरी आयुष्य थांबल्यासारखं होतं. त्यामुळे मला आई व्हायचं नव्हतं," असं आश्का ठामपणे सांगतात.

"शिवाय, एकदा का तुम्ही मुलाला जन्म दिलात की आयुष्यमभर त्याच्यासाठी मन तुटत राहतं, जे आम्हा दोघांनाही मान्य नाही."

सुमित एक खुलासा करतात - "आश्काच्या आईवडिलांना आमचा हा निर्णय माहीत आहे. पण माझ्या आई-वडिलांसोबत अद्याप आम्ही मोकळेपणाने चर्चा केलेली नाही. सध्या तरी आम्ही त्यांच्याशी याबाबत बोलणं पुढे ढकलतोय. पण कधीतरी अगदीच युद्धप्रसंग उद्भवला तर नक्की बोलू."

मुलांना ग्लोबल आणि जबाबदार नागरिक बनवायचंय

बंगळुरू येथे वास्तव्यास असलेल्या उत्तरा नारायणन आणि अरुण कुमार यांनी लग्नानंतर दोन मुलांना दत्तक घेतलेलं आहे. उत्तरा ही लग्नाच्या आधीपासूनच सुष्मिता सेनपासून प्रभावित झालेली होती. त्यामुळे तिच्याप्रमाणेच लग्नानंतर मूल दत्तक घ्यायचं होतं आणि त्याला अरुणचाही पाठिंबा मिळाला.

स्वत:चं मूल जन्माला घालायचं नाही, असा कोणताही निर्णय दोघांनीही घेतला नसल्याचं उत्तरा म्हणाल्या. मूल दत्तक घेणं आणि स्वत:च्या मुलासाठी प्रयत्न करणं हे एकत्रितरीत्या  सुरू होतं. मुख्य म्हणजे त्यांना विशेष मूल दत्तक घ्यायचं होतं. त्यासाठीचा अर्ज त्यांनी केला होता.

साधारणपणे या संपूर्ण प्रक्रियेला दोन वर्षांचा कालावधी जातो, परंतु त्यांना अवघ्या दीड महिन्यात हवी तशी मुलगी मिळाली. तेव्हा ती नऊ महिन्याची होती. त्यानंतर तीन वर्षांनी म्हणजेच 2017 साली त्यांनी साडे सहा वर्षांचा आणखी एक विशेष मुलगा त्यांनी दत्तक घेतला.

"आपल्या घराण्याचा वंश पुढे जाण्यापेक्षा मानव वंश पुढे जायला हवा, असा विचार आम्ही केला आणि त्यासाठी आपलंच मूल असण्याची गरज नाही," असं उत्तराला वाटतं.

"शिवाय जगात जर प्रश्न असतील तर त्यांना सोडवणारे लोकही हवेत. आम्ही दोघेही सामाजिक क्षेत्रात कार्यरत आहोत. आम्ही स्वत:ला एक जबाबदार नागरिक समजतो. त्यामुळे आम्हाला आमच्या मुलांना जबाबदार नागरिक बनवायचं आहेच, पण त्याचबरोबर 'ग्लोबल सिटीझन' बनवायचं आहे," असं उत्तरा पुढे म्हणाली.

"आम्हाला म्हातारपणासाठी मुलं नको आहेत. आमचा प्रयत्न आहे की त्यांना त्यांचे निर्णय घेण्यासाठी...