...ीय आहेत. एक लोकनेता आणि भाजपचा बहुजन चेहरा अशी खडसेंची ओळख आहे.

उत्तर महाराष्ट्रात युतीच्या काळातही एकनाथ खडसेंनी शिवसेनेला सहकार्य केले नाही, अशी तिथल्या स्थानिक नेत्यांची भावना आहे.

जळगावमध्ये स्थानिक स्वराज्य संस्थांमध्येही शिवसेना आणि एकनाथ खडसे आमने-सामने राहिले आहेत. जिल्हा परिषदेत शिवसेनेला सत्तेपासून दूर ठेवण्यासाठी भाजप आणि काँग्रेस एकत्र सत्तेत आहेत, तर जळगाव महानगरपालिकेत भाजपची सत्ता असून शिवसेना विरोधकाच्या भूमिकेत आहे.

2019 च्या लोकसभा निवडणुकीसाठी भाजपकडून एकनाथ खडसे यांची सून ... उर्वरित लेख लिहा:

ूला सत्ता टिकवण्याचे आव्हान आणि दुसऱ्या बाजूला स्थानिक नेत्यांची नाराजी वेळीच दूर करण्याचे आव्हान अशा दोन्ही पातळ्यांवर शिवसेनेला संघटनात्मक काम करावे लागणार आहे.

ज्येष्ठ पत्रकार मृणालिनी नानिवडेकर यांनी बीबीसी मराठीशी बोलताना सांगितले,"शिवसेना आणि राष्ट्रवादी काँग्रेस हे दोन्ही प्रादेशिक पक्ष आहेत. त्यामुळे दोन्ही पक्ष वर्चस्वाच्या लढाईत समोरासमोर येत राहणार. राष्ट्रवादी काँग्रेस प्रत्येक ठिकाणी काहीतरी मिळवताना दिसत आहे.

"खडसे राष्ट्रवादीत प्रवेश करत असल्याने  त्यानिमित्त  स्थानिक खदखद बाहेर पडतानाही दिसू शकते. महाविकास आघाडीतले तिन्ही पक्ष सत्ता स्थापनेसाठी एकत्र आलेत. पण हे तीन पक्ष एकत्र येणं राज्यात विविध ठिकाणी स्थानिक राजकारणाला धरून नाही. तेव्हा स्थानिक नाराजी बाहेर येण्याची ही सुरुवात असू शकते."

महाविकास आघाडीत हे दोन्ही पक्ष एकत्र असले तरी पक्षांनी स्वतंत्र वाढीचा मार्ग मोकळा ठेवला आहे. पारनेरमध्ये जेव्हा नगरसेवकांनी राष्ट्रवादी काँग्रेसमध्ये प्रवेश केला आणि पुन्हा शिवसेनेत प्रवेश केला असला तरी खडसेंच्या बाबतीत असे काही होण्याची शक्यता कमी आहे.

"एकनाथ खडसेंसारखा बडा नेता जर राष्ट्रवादीत प्रवेश करणार असल्याने ते शिवसेनेचे ऐकतील असे वाटत नाही." असे मत मृणालिनी नानिवडेकर यांनी व्यक्त केले.

राष्ट्रवादी काँग्रेसचा हा संघटनात्मक निर्णय असला तरी त्याचा फटका महाविकास आघाडीला इतर ठिकाणीही बसू शकतो. सहकारी पक्षाला डावलून असे प्रवेश होऊ लागले तर महाविकास आघाडीसाठी घातक ठरण्याची शक्यताही नाकारता येत नाही. कारण यामुळे स्थानिक अस्वस्थता वाढू शकते.

हेही वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)


...ीय कल्पना यातून पुढे आली.

शाहीन बाग आंदोलन हे एक सत्याग्रह होतं. राजकीय बदलाचं ते प्रतिक होतं.

लोकशाहीचं पेटंटं किंवा कॉपीराईट फक्त राजकीय कार्यकर्त्यांनी घेतलेलं नाही. रस्तेच लोकशाहीचे खरे व्यासपीठ आहेत. मानवी शरीरच विरोधाचं हत्यार आहे.

समाजाला सत्ताधाऱ्यांपेक्षा संविधानाच्या मूल्यांवर जास्त विश्वास आहे, हे यातून दिसून आलं. लोकशाही फक्त निवडणुकीय संरचना नाही. ही जिवंत ठेवायची असेल तर समाजाच्या परंपरा कायम ठेवाव्या लागतील. पण कोव्हिडचं कारण सांगत शाहीन बागचं आंदोलन चिरडण्यात आलं.

समाजातील ... उर्वरित लेख लिहा:

्द्यांवरही एकजूट व्हावं लागेल.

सुरक्षेच्या कड्यात असलेल्या सत्तेविरुद्ध, त्यांच्या निगराणी तंत्र आणि कॉर्पोरेटवादाविरुद्ध लढणं हे सोपं काम नाही.

(लेखक सुप्रसिद्ध सामाजिक शास्त्रज्ञ आहेत. सध्या ते ओ. पी. जिंदल ग्लोबल युनिव्हर्सिटी, सोनिपत येथील सेंटर फॉर नॉलेज सिस्टमचे संचालक आहेत. या लेखातील विचार त्यांचे वैयक्तिक विचार आहेत.)

हे वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)


...ीय क्रिकेटसाठी निवृत्तीचा काळ होता. सौरव गांगुली आणि अनिल कुंबळेनं 2008 मध्ये, द्रविड आणि लक्ष्मणनं 2012 मध्ये तर सेहवागनं 2013 मध्ये आंतरराष्ट्रीय क्रिकेटला अलविदा केला.

पण बदलत्या खेळाची गणितं लक्षात घेऊन सचिन नॉनस्टॉप खेळत आला होता. टी-20 न खेळण्याच्या निर्णयानंतर पाकिस्तानविरुद्धच्या मॅचनंतर 2012 मध्ये त्यानं वन डे क्रिकेटमधून निवृत्ती घेतली तर वेस्ट इंडिजविरुद्धच्या मॅचनंतर 2013 मध्ये आंतरराष्ट्रीय क्रिकेटला अलविदा केला.

पण या नव्या टीम इंडियानं या निवृत्तीसत्राचा धसका घेतला नाही. कॅप्ट... उर्वरित लेख लिहा:

ालं. राजपूत सांगतात, "यात महत्त्वाचा वाटा आहे तो आयपीएलचा. आयपीएलनं नव्या खेळाडूंना विश्वास दिला. त्यांना एक प्लॅटफॉर्म दिला आणि म्हणूनच एक परिपूर्ण भारतीय टीम तयार व्हायला मदत झाली."

2014 मध्ये विराट कोहलीचा एका मोठ्या पडद्यावर उदय झाला. आशिया कप आणि टी-20 वर्ल्ड कपमधील तुफान कामगिरीनंतर टेस्टमध्ये कोहलीच्या गळ्यात कॅप्टन्सीची माळ पडली होती.

2015 ते जानेवारी 2017 दरम्यान तर भारतानं खऱ्या अर्थानं कमाल केली. 2015 च्या सुरुवातील दक्षिण आफ्रिकेचा टेस्ट सीरिजमध्ये पराभव करत भारतानं मायदेशात सलग 19 टेस्ट जिंकण्याचा पराक्रम केला.

टीम इंडियाच्या या तुफान कामगिरीमुळे क्रिकेटवेड्या भारतीयांना विचार करायला वेळंच दिला नाही. एक अशी टीम जन्माला आली होती ज्यातील प्रत्येक खेळाडू दमदार होता.

या टीममध्ये बिग फाईव्ह नव्हते. या टीममध्ये त्यांचा लाडका सचिन नव्हता. पण तरीही ही टीम कमाल करत होती.

जिंकण्याची सवय झालेली नव्या दमाची टीम इंडिया

भारतीय क्रिकेटमध्ये एक काळ असा होता जेव्हा भारताची संपूर्ण भिस्त बॅटिंगवर होती. पण आता या यंग टीम इंडियानं आपले नवे नियम लिहिले.

सध्याच्या टीम इंडियामध्ये एक वेगळा बॅलन्स बघायला मिळतो. या भारतीय टीमच्या बॅटिंगला धार आहे. रोहित शर्मा, शिखर धवन, विराट केहली, अजिंक्य रहाणे, महेंद्रसिंग धोणीसारखे दादा बॅट्समन बॅटिंगची मदार सांभाळत आहेत.

हार्दिक पांड्यासारखा कशाचीही भीती न बाळगणारा ऑलराऊंडर टीमला मिळाला आहे. अश्विन-जडेजासारखी स्पिनची अभेद्य जोडगोळी आहे; तर भुवनेश्वर कुमार, मोहम्मद शामी, उमेश यादव, जसप्रित बुमराहसारखे फास्ट बॉलर्स आहेत.

अनेक काळानंतर टीमची बेंचस्ट्रेंथही तितकीच तगडी आहे. आणि म्हणूनच खऱ्या अर्थानं अनेक वर्षांनंतर भारतीय क्रिकेट फॅन्सना एक परिपूर्ण टीम इंडिया मिळाली आहे.

सचिन आणि कोहलीची तुलना

रेकॉर्ड्स म्हटलं की आपल्या डोळ्यासमोर अगदी आपोआप उभा राहतो मास्टर ब्लास्टर सचिन तेंडुलकर. टेस्ट असो वा वन डे जवळपास सगळे मोठे रेकॉर्ड सचिनच्या नावावर आहेत.

पण आता कोहली नावाचं वादळ या रेकॉर्ड्सना चॅलेंज करतंय. खरं तर 2014 नंतर विराट कोहलीनं मागे वळून पाहिलंच नाही आहे. त्याचा अंदाज, त्याचा फॉर्म, प्रत्येक मॅचकडे बघण्याचा त्याचा दृष्टीकोन यामुळे कोहली नेहमीच वेगळा ठरलाय.

आपल्या याच दमदार कामगिरीच्या जोरावर त्यानं वन-डे आणि टी-20 रँकिंगमध्ये अधिराज्यही गाजवलं आहे.

विराट कोहली...


...ीरिज खास होती कारण याच सीरिजमध्ये विराटने टेस्ट करिअरमधलं पहिलंवहिलं शतक झळकावलं.

सहकारी एकापाठोपाठ एक बाद होत असताना विराटने ठेवणीतल्या फटक्यांसह शतक साजरं केलं. तेंडुलकर-द्रविड-गंभीर असे मोठे प्लेयर लौकिकाला साजेशी कामगिरी करू शकले नाहीत. मात्र विराटने या शतकासह आगमनाची वर्दी दिली.

अॅडलेडच्या मैदानावरच विराटने पहिलंवहिलं कसोटी शतक झळकावलं होतं.

विराट आणि ऑस्ट्रेलियातलं साम्य-अॅग्रेशन

स्लेजिंग हे ऑस्ट्रेलियाच्या अनेक प्रभावी अस्त्रांपैकी एक. स्लेजिंगचा अर्थ होतो शेरेबाजी. प्रतिस्पर्ध्याला न... उर्वरित लेख लिहा:

दर-सन्मानाची गोष्ट (28 डिसेंबर 2014)

जॉन्सनच्या वागण्यासंदर्भात विराटने काढलेले उद्गार चांगलेच चर्चेत राहिले होते. ''रनआऊट करायचं असेल तर स्टंप्सच्या दिशेने चेंडू फेक. माझ्या शरीराच्या दिशेने नाही. समोरच्या व्यक्तीला समजेल अशा स्पष्ट शब्दांत संदेश पोहोचवणं आवश्यक आहे. उगाच कोणाकडून काहीही मी ऐकून घेणार नाही. मी क्रिकेट खेळायला आलो आहे, ते मी खेळेन. मला आदर न देणाऱ्यांना मी सन्मान का द्यावा''? असा सवाल विराटने केला.

विराट कोहली आणि स्टीव्हन स्मिथ एकमेकांशी भिडले तो क्षण.

स्लेजिंगचं बुमरँग कसं उलटतं हे कोहलीने उलगडून सांगितलं. "तुम्ही माझा तिरस्कार करता. ते मला आवडतं. मैदानावर तू-तू-मैं-मैं व्हायला माझा विरोध नाही. ते माझ्या पथ्यावर पडतं. मला ऑस्ट्रेलियाविरुद्ध खेळायला आवडतं कारण ते शांतपणे खेळू शकत नाहीत. मला शाब्दिक देवघेव आवडते, त्याने मला बळ मिळतं. सर्वोत्तम खेळ करण्यासाठी मला त्यातून प्रेरणा मिळते. ते यातून धडा घेत नाहीत".

ऑस्ट्रेलियन प्रेक्षकांशी पंगा (5 जानेवारी 2012)

आपल्या टीमला समर्थन देण्यात ऑस्ट्रेलियाचे प्रेक्षक आघाडीवर असतात. प्रतिस्पर्ध्यांना उकसवण्यासाठी अनेकदा चाहतेही शेरेबाजी करतात.

सहा वर्षांपूर्वी भारतीय संघ ऑस्ट्रेलियाच्या दौऱ्यावर होता. भारतीय संघाने या दौऱ्यात सपाटून मार खाल्ला. बाऊंड्रीवर क्षेत्ररक्षण करत असताना प्रेक्षकांच्या शेरेबाजीला प्रत्युत्तर म्हणून कोहलीने मधलं बोट दाखवलं.

कोहलीने आपल्या वागण्याबाबत बोलताना सांगितलं, "खेळाडूंनी अशा पद्धतीने व्यक्त व्हायला नको. पण प्रेक्षक, चाहत्यांकडून आक्षेपार्ह भाषेत टीकाटिप्पणी होत असेल तर काय करायचं. आतापर्यंत मी ऐकलेली सगळ्यांत खराब शेरेबाजी होती. ही विकृत मानसिकता आहे."

हे चित्र हळूहळू बदलू लागलं आहे. 'प्ले हार्ड' ही लढवय्या विराटची वृत्ती ऑस्ट्रेलियन चाहत्यांनाही आवडू लागली आहे. त्यामुळे ऑस्ट्रेलियातही त्याच्या चाहत्यांची संख्या वाढू लागली आहे.

फॉकनर-स्मिथ-वॉनर्रशी हुज्जत

'तू तुझी एनर्जी फुकट घालवतो आहेस. त्याने तुझा काहीही फायदा होणार नाही. तुला मी आयुष्यात पुरेसं चोपून काढलं आहे. जा आणि बॉलिंग टाक,' असं कोहलीने ऑस्ट्रेलियाचा फास्ट बॉलर जेम्स फॉकनरला सुनावलं होतं.

ऑस्ट्रेलियाचा धडाकेबाज सलामीवीर डेव्हिड वॉर्नर तसंच त्यांचा रनमशीन स्टीव्हन स्मिथ यांच्याशी विराटचे खटके उडले आहेत. मात्र या घटनांनी विराट विचलित होत नाही हे...


...ील त्यांच्या लक्षात आलं.

हे लोक कोण आहेत, असं त्यांनाच विचारलं असता त्यांनी 'बेने इस्राईल' असं सांगितलं.

"हिब्रू भाषेत बेने म्हणजे मुलगा. त्यामुळे बेने इस्राईल म्हणजे इस्राईलचं मूल असा अर्थ होतो," असं मुंबईच्या रूईया महाविद्यालयातील इतिहासाच्या प्राध्यापिका मोहसिना मुकादम यांनी सांगितलं.

'शनिवार तेली' का म्हणतात?

कोकणात ज्यू लोकांना शनिवार तेली असं म्हणतात. त्याचं कारण काय असावं?

बेने इस्राईल समाज महाराष्ट्रात कोकण किनारपट्टीवर विखुरला आहे. तेल गाळणं हा यांचा मुख्य व्यवसाय होता. त्यांचे तेल... उर्वरित लेख लिहा:

तात, "त्याच दरम्यान हे ज्यू मुंबईतही आले. मुंबईत मशीद बंदर स्थानकाजवळ सर्वांत जुना सिनेगॉग म्हणजे ज्यूंचं प्रार्थनास्थळ आहे. त्याच्याच पुढे आणखी एक सिनेगॉग आहे. हे दोन्ही सिनेगॉग बेने इस्राईली लोकांचे आहेत."

बेने इस्राईली लोकांच्या लग्नात हळद होते, मुंडावळ्या बांधल्या जातात. तसंच नववधू हिरव्या रंगाचा चुडाही भरते, असं सॅम्युअल सांगतात.

ज्यू लोकांच्या सिनेगॉगमध्ये कोणत्याही देवाची मूर्ती नसते. पश्चिम दिशेकडे असलेल्या एका कपाटात पवित्र ग्रंथ ठेवलेले असतात. त्या ग्रंथांना 'सेफेरतोरा' म्हणतात. ते महिन्यातल्या मुख्य शनिवारी बाहेर काढून त्याचं वाचन होतं.

हिंदू समाजात जशी कोणत्याही शुभ कार्यानंतर सत्यनारायणाची पूजा केली जाते, तसंच बेने इस्राईली मलिदा नावाचा विधी करतात.

ताज्या द्राक्षांच्या वाईनला ज्यू लोकांमध्ये 'किद्दुश' म्हणतात. या वाईनला त्यांच्या लग्नविधीमध्ये अनन्यसाधारण महत्त्व आहे. जसं हिंदूंमध्ये अग्नीला साक्षी मानून लग्नं होतात, तसंच बेने इस्राईली लोकांमध्ये या किद्दुशला म्हणजेच वाईनला साक्षी मानून लग्नं होतात.

शर्ली पालकर म्हणतात, "मलिदा हे प्रकरणही सत्यनारायणासारखं आहे. कोणत्याही शुभ कार्यानंतर किंवा आधी मलिदा करतात. अगदी लग्नानंतर, मूल झाल्यावर, कोणत्याही शुभ प्रसंगी मलिदा करतात."

बेने इस्राईली ज्यूंच्या लग्नात वधुला मेहेंदी लावतात. या वधुच्या हातावरील मेहेंदी आणि तिच्या हातातील हिरवा चुडा त्यांचं वेगळेपण दर्शवतो.

तसंच ज्यू लोकांची कालगणना चंद्रावर अवलंबून असते. सूर्य मावळला की, त्यांचा एक दिवस संपून दुसरा दिवस सुरू होतो. ही गोष्ट फक्त बेने इस्राईलच नाही, तर सगळ्याच ज्यूंमध्ये समान असतं.

या बेने इस्राईल ज्यूंबद्दल शर्ली सांगतात, "जगभरातील ज्यू आणि हे बेने इस्राईली यांच्यात अनेक बाबतीत फरक आहेत. इतर देशांमध्ये ज्यूंवर अत्याचार झाल्याने ते त्यांच्या त्यांच्या लोकांमध्येच राहिले. याउलट कोकणातले ज्यू इथल्या स्थानिकांमध्ये मिसळले. एवढंच नाही, तर त्यांनी इथल्या लोकांच्या चालीरीतीही उचलल्या."

मराठी शिकण्याची तळमळ

इस्राईलला गेलेल्या बेने इस्राईलींच्या पुढील पिढ्यांना मराठी बोलता येतंच असं नाही. त्यासाठी आता तिथल्या लोकांनी एकत्र येऊन मराठी भाषेचा अभ्यासक्रमही सुरू केला आहे.

या अभ्यासक्रमाचाच भाग म्हणून रूईया महाविद्यालयातील मराठीचे प्राध्यापक विजय तापस इस्राईलला गेले होते. "इस्राईलमध्ये गेलेल्या...


...ील दुसरा पक्ष म्हणजे समाजवादी पक्षाचे अध्यक्ष अखिलेश यादव यांच्यावर दबाव वाढेल.

त्यांनी पत्नी डिंपल यादव कनौजमधून निवडणूक लढवणार नाही अशी घोषणा केली होती.

आता या जागेवरून स्वतः अखिलेश निवडणूक लढवतील. पण डिंपल यांच्या उमेदवारीची घोषणा झाली आहे. 2009 नंतर अखिलेश यांनी निवडणूक लढवलेली नाही.

लालकृष्ण अडवाणी आणि नरेंद्र मोदी

अखिलेश यांच्याकडे राज्यसभेत जाण्याचा पर्याय आहे. परंतु मायावती यांच्याकडे तोही पर्याय नाही. अमित शाह निवडणुकीच्या मैदानात उतरल्यामुळे मायावती आणि अखिलेश यांना या मुद्द्यावर... उर्वरित लेख लिहा:

ादीकडे पाहिल्यास त्यावरील मोदी-शाह यांची छाप सहज दिसून येते. यादीचा सर्व भार 'जिंकून येणाऱ्या' उमेदवारांवर असल्याने ते स्पष्ट होतं.

हेही वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)


...ीलपत्र घेतलं होतं.

आंतरजातीय विवाह, विधवाविवाह तसंच घटस्फोटाचा अधिकार याचाही त्यांनी पुरस्कार केला. पण वकिली आणि शिक्षणक्षेत्रात सक्रीय असणाऱ्या काणेंनी प्रत्यक्ष राजकारणात सहभाग घेतला नाही. 1953 ते 1959 या काळात त्यांची राज्यसभेवर नियुक्ती झाली होती. राष्ट्रपतींद्वारे नेमण्यात येणाऱ्या 12 सदस्यांमध्ये त्यांचा सहभाग होता.

4) भारतीय विद्यांचा अभ्यास आणि प्रसार

भारतीय विद्या किंवा इंडोलॉजी म्हणून ओळखल्या जाणाऱ्या शाखेचा ( ज्यात भारतीय इतिहास, वाङमय, तत्त्वज्ञान आणि संस्कृती यांचा अभ्यास केला ज... उर्वरित लेख लिहा:

्या कार्याचा गौरव केला गेला. 1951मध्ये 'लंडन स्कूल ऑफ ओरिएंटल स्टडीज' या संस्थेनं त्यांना आपली फेलोशिप बहाल केली. 1958 साली त्यांना संस्कृत भाषेचे विद्वान म्हणून राष्ट्रपतींचं प्रशस्तिपत्रही देण्यात आलं.

1963 साली त्यांना भारतरत्न या सर्वोच्च नागरी सन्मानाने गौरवलं गेलं.

हेही वाचलंत का?

हे पाहिलं आहे का?

सर सी. व्ही रामन : ज्यांनी उलगडलं प्रकाशाचं अंतरंग

नोबेल पुरस्कारांबद्दल या गोष्टी माहीत आहेत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)


...ीला आपल्यासोबतचे आर्थिक संबंध जवळपास संपुष्टात आणल्याचं हॅरींनी ओप्रांना सांगितलं.

प्रिन्सेस डायनांचा मृत्यू आणि पापाराझ्झी

"त्या जिथे कुठे जात, तिथे भरपूर पत्रकार आणि फोटोग्राफर्स त्यांच्या प्रत्येक हालचालीवर बारीक लक्ष ठेवून असत," जेम्स ब्रुक्स सांगतात.

प्रिन्स हॅरी यांचं माध्यमांबद्दलचं मत प्रिन्सेस डायनांच्या मृत्यूपासूनचं असावं, असं जेम्स यांना वाटतं.

"हॅरी आणि विल्यम यांना माध्यमाबद्दल काय वाटतं यावर त्यांच्या आईच्या मृत्यूची छाया आहे कारण त्यांच्या दृष्टीने त्यांच्या आईला पापाराझ्झ... उर्वरित लेख लिहा:

अर फ्रेशनर हवे होते अशा चर्चा होत्या. त्यानंतर टियारावरून वाद झाल्याचं म्हटलं गेल. मेगन आणि केट यांच्यामध्ये प्रिन्सेस शार्लटच्या कपड्यांवरून वाद झाल्याचंही सांगितलं जात होतं."

पण लग्नाआधी ड्रेसवरून झालेला वाद उलट असल्याचं मेगन यांनी ओप्रांना सांगितलं.

"फ्लॉवर गर्लच्या ड्रेसवरून लग्नाच्या काही दिवस आधी केट नाराज झाली होती आणि त्यामुळे मला रडू कोसळलं," मेगन यांनी सांगितलं. पण केट यांनी नंतर माफी मागितली आणि फुलं आणि चिठ्ठी पाठवल्याचं मेगननी सांगितलं.

केट एक चांगली व्यक्ती असून या बातम्यांमधली चूक सुधारण्याची त्यांची कदाचित इच्छा असावी, असं त्या म्हणाल्या.

स्पॉटलाईटची सवय?

पण हॅरी यांच्याशी लग्न करण्यापूर्वीच मेगन या सेलिब्रिटी होत्या, आणि त्यामुळे त्यांना स्पॉईटलाईटची सवय असायला हवी, प्रिन्सेस डायनांच्या बाबत ही गोष्ट वेगळी होती, असं काहींचं म्हणणं आहे. पण केटी यांना हे पटत नाही.

"माझ्यामते जरी त्या लग्नापूर्वी सेलिब्रिटी असल्या तर त्याची तुलना राजघराण्यात असण्याशी केली जाऊ शकते, असं मला वाटत नाही. त्या सेलिब्रिटी होत्या पण त्या अँजेलिना जोली किंवा निकोल किडमन यांच्यासारख्या लोकप्रिय नव्हत्या. आपण इतक्या मोठ्या प्रमाणातली लोकप्रियता यापूर्वी अनुभवलेली नाही, असं त्यांनी स्वतःच म्हटलंय."

केटी पुढे सांगतात, "माझ्या मते राजघराण्यातल्या इतर सदस्यांवर जितकं लोकांचं लक्ष असतं, तितकंच मेगन यांच्यावरही होतं. लोकांची स्मरणशक्ती कमी असते. पण डचेस ऑफ केंब्रिजनाही टॅब्लॉईड्समुळे त्रास झाला होता."

लोकांना या जोडप्याबद्दल जाणून घेण्यात रस असला तरी त्यासाठीही एक मर्यादा असल्याचं केटी म्हणतात, "शाही कुटुंबाबद्दल बातमी देणं हे माध्यमांचं काम आहे. पण हे वार्तांकन योग्य आणि निष्पक्ष असायला हवं."

हे वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.रोज रात्री8 वाजता फेसबुकवर बीबीसी मराठी न्यूज पानावर बीबीसी मराठी पॉडकास्ट नक्की पाहा.)


...ीला तिथे असल्याचा इन्कार केला होता. मात्र त्यानंतर एका गटाने बीबीसीला सांगितलं की, ज्या लोकांनी MH4 बंद केला होता. त्यादिवशी परवानगीविना बंद करण्यात आला होता. ज्यांनी नेतृत्वाच्या आदेशाचं उल्लंघन केलं आहे त्यांची तुरुंगात रवानगी करण्यात आलं आहे.

अहरार अल-शर्कियाने हेही म्हटलं आहे की त्यांनी एका गाडीवर गोळीबार केला कारण त्यांनी गाडी थांबवण्यास नकार दिला होता. मात्र त्या गटाने सांगितलं की त्यांनी हेफरीन खलफ यांना लक्ष्य केलं नव्हतं. त्यांचा मृत्यू कसा झाला हे माहिती नसल्याचं त्यांनी सांगितलं.

... उर्वरित लेख लिहा:

ंगतात, "मृतदेह गाडीत ठेवताना मदत करण्यासाठी स्थानिक लोकांनी मला नकार दिला. त्यांनाही मारलं जाईल अशी भीती वाटली."

20 गोळ्या लागल्या होत्या

12 ऑक्टोबर 2019 रोजी दुपारी 12 वाजेपर्यंत हेफरीन यांचा मृतदेह तीन विभिन्न मृतदेहासंह मलीकिया लष्कराच्या हॉस्पिटलमध्ये पाठवण्यात आलं.

हेफरीन खलफ यांना 20 गोळ्या मारण्यात आल्या होत्या. त्यांचे दोन्ही पाय तुटले होते. त्यांच्यावर अतिशय भीषण पद्धतीने अत्याचार करण्यात आला होता.

हेफरीन खलफ यांची आई पुरावे दाखवताना

बीबीसी अरबीच्या नुसार हेफरीन यांना गाडीतून जिवंत बाहेर खेचण्यात आलं. त्यानंतर अहरार अल-शर्कियाच्या बंडखोरांनी त्यांना निर्घूण पद्धतीने मारलं आणि त्यांची हल्ला केली.

अहरार अल-शर्कियाने बीबीसीशी बोलताना सांगितलं की हेफरीन खलफ यांच्या हत्येसंदर्भात आम्ही अनेकदा इन्कार केला आहे.

हेफरीन खलफ यांच्या हत्येसंदर्भात निष्पक्ष तपास व्हावा असं संयुक्त राष्ट्र मानवाधिकार आयुक्तांनी टर्कीला म्हटलं आहे. मात्र हा तपास अद्याप सुरू झालेला नाही.

उत्तर सीरियात जेव्हा टर्की सैन्याची कारवाई सुरू झाली तेव्हापासून टर्कीच्या राष्ट्राध्यक्षांनी रसिप तैयप अर्दोआन यांचं म्हणणं असं की सैन्याची मोहीम दहशतवाद रोखण्यासाठी आणि शांतता प्रस्थापित करण्यासाठी व्हावा.

टर्कीची प्रतिक्रिया नाही

ऑक्टोबर महिन्यात या भागातून अमेरिकेच्या लष्कराने माघार घेतल्यानंतर शेकडो लोकांचा मृत्यू झाला आहे. यामध्ये हेफरीन यांचाही समावेश आहे. यादरम्यान टर्कीचं समर्थन असलेल्या एसएनए तुकडीचं तिथे आगमन झालं. अहरार अल-शर्किया यापैकीच एक.

अॅम्नेन्स्टी इंटरनॅशनलने बीबीसीला सांगितलं की, "अहरार अल-शर्कियाने हेफरीन खलफ आणि अन्य लोकांच्या हत्येची स्वतंत्ररीत्या चौकशी व्हायला हवी. मारेकऱ्यांना कठोरात कठोर शिक्षा व्हायला हवी. टर्की जोवर त्यांच्या सशस्त्र गटांना आळा नाही घालत आणि तोवर हे अत्याचार वाढतच राहतील."

यासंदर्भात प्रतिक्रियेसाठी बीबीसीने टर्की सरकारशी संपर्क साधला, मात्र त्यांनी त्यांच्याकडून कोणताही प्रतिसाद मिळाला नाही.

हे वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)


...ीला दिलेल्या मुलाखतीत आणखी काही मुद्दे मांडलेत, ते पुढीलप्रमाणे -

प्रश्न - उद्धव ठाकरे त्यांच्या अंतिम निर्णयापर्यंत पोहोचले आहेत, असं तुम्ही म्हणालात, याचा नेमका अर्थ काय?

उत्तर - सरकार स्थापनेसंदर्भात शिवसेनेनं नक्की काय करायला हवं, यासंदर्भात उद्धव ठाकरे यांनी काही भूमिका ठरवल्या आहेत, तरीसुद्धा आम्ही सध्या थांबलेलो आहोत. कारण, सरकार स्थापन करण्याचा पूर्ण जनादेश आम्हाला मिळालेला नाही. तो जनादेश शिवसेना-भाजपा युती असा दोघांना मिळालेला आहे. त्यात भाजप सगळ्यात मोठा पक्ष आहे. त्यांना 105 जागा म... उर्वरित लेख लिहा:

ाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)


...ीला विरोधात बसण्याचा कौल दिला आहे. भाजप आणि शिवसेनेने लवकरात लवकर एकत्र येऊन सरकार स्थापन करावं, असं राष्ट्रवादीचे अध्यक्ष शरद पवार पत्रकारांशी बोलताना म्हणाले.

त्याचवेळी कुठलाही निर्णय काँग्रेसला बरोबर घेऊनच करू असंही शरद पवार यांनी स्पष्ट केलं आहे.

राज्यातील सध्याच्या राजकीय परिस्थितीच्या पार्श्वभूमीवर भेटीगाठी आणि तर्क-वितर्कांचं सत्र सुरू आहे. बुधवारी सकाळी शिवसेना खासदार संजय राऊत यांनी शरद पवार यांची सिल्व्हर ओकवर भेट घेतली. अवघ्या दहा मिनिटांत ही भेट आटोपली. तेव्हा "संजय राऊत हे कोणताह... उर्वरित लेख लिहा:

ेट घेतली. अर्थात, या भेटीत आपण महाराष्ट्रातला 'म'देखील उच्चारला नसल्याचं अहमद पटेल यांनी स्पष्ट केलं. ही भेट रस्ते आणि शेतीच्या प्रश्नांसंदर्भात होती, असं पटेल यांनी माध्यमांशी बोलताना सांगितलं.

या भेटीविषयी पत्रकार परिषदेत पवारांना विचारलं असता, "मी यावर काय बोलू. ते तर त्यांना जाऊन विचारा," असं ते म्हणाले.

शिवसेना-राष्ट्रवादी काँग्रेस आणि काँग्रेस एकत्र येणार का, या प्रश्नावर बीबीसी मराठीशी बोलताना महाराष्ट्र टाइम्सचे वरिष्ठ सहायक संपादक विजय चोरमारे यांनी म्हटलं होतं, की शिवसेना-काँग्रेस-राष्ट्रवादी एकत्र येण्याची शक्यता नाकारता येत नाही.

"असं एक समीकरण आकाराला येऊ शकतं याचा अंदाज निवडणुकीच्या आधीपासून होता. शिवसेनेशिवाय राज्यात कोणाचीच सत्ता स्थापन होऊ शकत नाही. मग शिवसेना-भाजप जर एकत्र येऊ शकत नसतील तर शिवसेना आणि राष्ट्रवादी एकत्र येऊन काँग्रेस बाहेरून पाठिंबा देऊ शकते. काँग्रेसची द्विधा मनस्थिती असली तरी शरद पवार काँग्रेस नेतृत्वाला पटवून देऊ शकतात,"  असं चोरमारे यांनी सांगितलं.

काँग्रेससमोर मात्र अडचण?

दैनिक लोकमतचे वरिष्ठ सहायक संपादक संदीप प्रधान यांचं मात्र म्हणणं आहे की काँग्रेस शिवसेनेला पाठिंबा देण्याची अजिबात शक्यता नाही.

"शिवसेना, काँग्रेस आणि राष्ट्रवादी असं समीकरण राज्यात आकारास येऊ शकतं असं मला वाटत नाही. राष्ट्रवादी आणि शिवसेना वेळप्रसंगी एकत्र येऊ शकतात. अर्थात त्यात सुद्धा काही घटक दुरावण्याची राष्ट्रवादीसाठी रिस्क असणारच. तरी महाराष्ट्राच्या अभिमानाचा मुद्दा, दिल्लीपुढे झुकणार नाही ही जी लाईन आहे, त्या भूमिकेवर हे दोन्ही पक्ष एकमेकांशी मैत्री करू शकतात. पण काँग्रेसला शिवसेनेच्या नेतृत्वाखालील सरकारला बाहेरून पाठिंबा देणं सुद्धा अडचणीचं ठरू शकतं," असं प्रधान सांगतात.

मात्र शिवसेनेला पाठिंबा देणं राष्ट्रीय पातळीवर काँग्रेसला अडचणीचं ठरू शकतं असं विश्लेषण संदीप प्रधान यांनी केलं.

"15 नोव्हेंबरनंतर अयोध्या प्रकरणावर सर्वोच्च न्यायालयाचा निकाल अपेक्षित आहे. जर राममंदिराच्या अनुकूल असा निकाल लागला तर सत्ताधारी शिवसेना जल्लोष करतीये आणि त्याच वेळी काँग्रेस कदाचित हा निकाल स्वीकारताना वेगळी भूमिका घेत आहे, असं चित्र निर्माण होईल, तेव्हा देशभरात काँग्रेस काय उत्तर देणार? महाराष्ट्रात शिवसेनेला कुठल्या गोष्टीसाठी पाठिंबा दिला हे सांगणार?"

"पश्चिम बंगाल आणि इतर राज्यांमध्ये ज्या ठिकाणी...


...ीलाल वोरा, जनार्दन द्विवेदी असे काँग्रेसमधले महत्त्वाचे नेते क्वचितच टीव्ही चॅनलवर किंवा सभांमध्ये फर्ड्या भाषेत बोलताना दिसतात.

'वासनिक लोकनेते नाहीत'

अर्थात वासनिकांपुढे मोठे आव्हानही असल्याचं जानभोर सांगतात, " एआयसीसी अर्थात काँग्रेसच्या कार्यकारिणीत एका गटाचा त्यांना विरोध आहे. खासदार आणि केंद्रीय मंत्री म्हणून त्यांनी त्यांनी चांगलं काम केलंय. पण अध्यक्षपदासाठी जमिनीवर उतरून आक्रमकपणे काम करण्याची गरज आहे. त्यासाठी त्यांना खूप मेहनत कारावी लागेल. ते दरबारी राजकारणात तरबेज आहेत. मात्र जनम... उर्वरित लेख लिहा:

झड थांबवणं आणि मोदी-शहांच्या शक्तिशाली विजयरथासमोर काँग्रेसला दोन पायांवर उभं करणं.

पण ते करण्यासाठी मुळात काँग्रेस पक्ष त्यांना मनापासून अध्यक्ष म्हणून स्वीकारेल का, हाही प्रश्न आहे. कारण सोनिया गांधी, राहुल गांधी आणि प्रियंका गांधी सक्रिय असताना काँग्रेसजनांना बिगर-गांधी व्यक्तीचं नेतृत्व स्वीकारणं जड जाऊ शकतं.

हेही वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)


...ीवी यांच्यातला फरक समजून घ्यायला हवा.

नरेंद्र मोदींच्या भाषणातील इतर महत्त्वाचे मुद्दे

मंगळवारी (9 फेब्रुवारी) लोकसभेत रात्री उशीरापर्यंत चर्चा झाली. त्याचा उल्लेख करत पंतप्रधानांनी सर्वांचे आभार मानले. त्यांनी महिला खासदारांनी चर्चेत घेतलेल्या सहभागाचं विशेष कौतुक केलं.

कोरोना काळात भारतानं ज्यापद्धतीनं स्वतःला सावरलं आणि जगातील इतर देशांना सावरायला मदत केली, तो एक टर्निंग पॉइंट आहे. या काळात आपण आत्मनिर्भर भारत बनत जी पावलं उचलली, ती महत्त्वाची होती.

कोरोनानंतरच्या काळातही नवीन जागतिक रचन... उर्वरित लेख लिहा:

ीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)


...ीशा पेचात अडकल्यात. म्हणजे, त्यांना 'ब्रालेस' चळवळीला समर्थन तर द्यायचंय, पण सार्वजनिक ठिकाणी असं ब्रा न घालता जावं की नाही, याबाबत त्या साशंक आहेत. कारण 'गेझ रेप'ची त्यांना भिती वाटतेय.

'गेझ रेप' ही संकल्पना दक्षिण कोरियातूनच पुढे आली. गेझ रेप म्हणजे एखाद्या व्यक्तीला अवघडल्यासारखं वाटेल इतकं त्याच्याकडे टक लावून पाहणं.

'नो ब्राब्लेम' ही 2014 साली डॉक्युमेंट्री बनवण्यात आली. जिआँग सिआँग-इयुन ही 28 वर्षीय तरूणी या डॉक्युमेंट्री बनवणाऱ्या टीममधील सदस्या होती. ब्रा न घालणाऱ्या महिलांच्या अनुभवा... उर्वरित लेख लिहा:

s okay, if you don't!' या घोषणेसह निपल पॅच विकण्यास सुरूवात केलीय.

जेओलानाम-दो प्रांतातल्या दा-क्युंग ही 28 वर्षीय तरूणी सांगते की, ती अभिनेत्री आणि गायिका सल्लीच्या फोटोंवरून प्रेरित झाली. आता ती फक्त ऑफिसमध्ये ब्रा घालते, पण बॉयफ्रेंडसोबत बाहेर गेली असताना ब्रा घालत नाही.

"जर तुला ब्रा घालावं वाटत नसेल, तर तू घालू नकोस, असं माझा बॉयफ्रेंड म्हणतो." असं दा-क्युंग सांगते.

या सर्व तरूणी, महिलांचं एकच म्हणणं आहे की, महिलांना निवडीचा अधिकार आहे. मात्र, ब्रा न घालण्याबाबत संशोधन काय सांगतं?

ब्रा न घातल्यानं काही आरोग्याच्या समस्या निर्माण होतील?

डॉ. डिएडर एमसी घी हे फिजिओथेरेपिस्ट आणि वुलिंगाँग विद्यापीठात ब्रेस्ट रिसर्च ऑस्ट्रेलियाचे सहसंचालक आहेत.

ते म्हणतात, "महिलांना निवडीचा अधिकार आहे, हे मलाही मान्य आहे. मात्र, जर स्तन भरीव असतील आणि ब्रा घातला नसेल, तर शरीराच्या ठेवणीवर त्याचा परिणाम होईल. विशेषत: मान आणि पाठीच्या भागावर परिणाम होईल."

"महिलांचं वयोमानानुसार शरीररचना बदलते, त्वचेत बदल होतो आणि ब्राच्या रूपानं जो आधार मिळतो, त्याचंही स्वरूप बदलतं." असंही ते म्हणतात.

ते सांगतात की, "जेव्हा स्त्रिया ब्रा घालत नाहीत आणि कसरत करतात, त्यावेळी स्तनांची हालचाल होते. ब्रा घातल्यानं स्तनांच्या वेदना कमी होतात आणि मान, पाठीला होणारा त्रासही वाचतो."

"आमच्या संशोधनात असं आढळलंय की, जेव्हा एखाद्या महिलेला स्तन नसतात, विशेषत: बायलॅटरल मॅस्टेक्टॉमीनंतर, तेव्हा महिला ब्रा घालतात. कारण स्तन ही लैंगिक ओळख आहे."

तसेच, "स्तनांच्या दिसण्यामुळं किंवा स्तनांच्या हालचालींमुळं तुम्हाला संकोच वाटत असेल किंवा अवघडल्यासारखं होत असेल किंवा तर तुमच्या शरीराची ठेवण बिघडेल. ज्या महिलांनी मॅस्टेक्टॉमी केलीय, त्यांना तर मी आवर्जून ब्रा घालण्यास सांगतो." असं ते सांगतात.

डॉ. जेनी बर्बेज या पोर्ट्समाऊथ विद्यापीठात बायोमेकॅनिक्सच्या व्याख्यात्या आहेत. त्या म्हणतात, "ब्रा घातल्यानं अवघडल्यासारखं होणं किंवा वेदना होण्याचा संबंध घट्ट ब्रा घालण्याशी आहे. ब्रा घातल्यानं स्तनांचा कर्करोग होतो असं सांगणारा कोणताही विश्वासार्ह अहवाल अद्याप आला नाही. "

मात्र, ब्राविरोधात महिलांनी आवाज उठवण्याचा हे काही पहिलेच प्रकरण नाहीय.

1968 साली मिस अमेरिका स्पर्धेच्या बाहेर महिलांनी आंदोलन केलं होतं, तिथूनच 'ब्रा-बर्निंग फेमिनिस्ट्स' ही संकल्पना...


...ीस यांनी मात्र टीका केलीय. मुख्यमंत्री राज्यपालांच्या भाषणावर बोलले पण महाराष्ट्रावर काहीच बोलले नाहीत. हे सभागृहातलं नाही तर सभेतलं भाषण होतं अशी टीका फडणवीसांनी केली आहे.

ते म्हणाले, "चीन समोर आलं की पळाले असा उल्लेख करत मुख्यमंत्र्यांनी सैनिकांचा अपमान केला. अमित शहांनी कुठलाही शब्द दिला नव्हता हे त्यांना माहिती आहे. पण उसणं आवसान आणून ते बोलले. स्वातंत्र्यवीर सावरकरांच्याबाबतीत ते जे बोलले, त्यांना भारतरत्न नाही दिला तरी चालेल. पण सावरकरांच्या विरूद्ध बोलणार्‍यांच्या मांडीला मांडी लावून तु... उर्वरित लेख लिहा:

ोस ऐवजी सॅनिटायजर पाजण्यात आलं. भंडाऱ्यात एवढी मोठी दुर्घटना झाली त्यासाठी केवळ कर्मचाऱ्यांना जबाबदार धरण्यात आलं," असं फडणवीस म्हणाले.

सेलिब्रिटींच्या ट्वीटवरून विधानसभेत चर्चा

सचिन तेंडुलकर आणि लता मंगेशकर यांनी केलेल्या ट्वीटवरून महाराष्ट्राच्या विधानसभेत विरोधकांनी सरकारवर निशाणा साधला.

विरोधी पक्षनेते देवेंद्र फडणवीस म्हणाले, "देशासाठी आम्ही जर सेलिब्रिटींना ट्वीट करायला सांगितले तर आम्हाला अभिमान आहे. यातून आमची देशभक्ती आणि तुमची देशभक्ती दिसतेय."

यावर महाराष्ट्राचे गृहमंत्री अनिल देशमुख म्हणाले, "लता मंगेशकर आणि सचिन तेंडुलकरच्या ट्वीटची चौकशी कुणीही केली नाही. भाजप पक्षाच्या आयटी सेलचे काहीजण सापडले आहेत. त्यांची चौकशी सुरू आहे."

'आमचा आवाज तुमच्या पर्यंत पोहोचत नाही'

21 फेब्रुवारीच्या मुख्यमंत्र्यांच्या लाईव्हवरूनही फडणवीस यांनी उद्धव ठाकरेंवर निशाणा साधला.

"21 फेब्रुवारीचं मुख्यमंत्र्यांचं लाईव्ह उत्तम होतं. मुख्यमंत्री म्हणाले माझा आवाज तुमच्यापर्यंत पोहोचतोय का? तुमचा आवाज माझ्यापर्यंत पोहचत नाही. मुख्यमंत्री महोदय जनतेचा आवाज तुमच्यापर्यंत पोहचत नाही.

"भंडाऱ्यामध्ये जी घटना घडली. सरकारकडे 6 महिने प्रस्ताव पडून होता पण सरकारने काही केलं नाही. कोणाला फुरसत नव्हती. बालकं मरून गेली.

"या सरकारला संतांचाही विसर पडला आहे. संत शिरोमणी नामदेवांचं मंदीर पंजाबमध्ये आहे. पण त्याचवेळी 750 वी जयंती संत नामदेवांची आहे. त्यांचा सरकार का विसर पडला?

"राजकीय मेळावे, हॉटेल, दारूची दुकानं उघड्यावर कोरोना वाढत नाही. धार्मिक स्थळं उघडल्यावर कोरोना कसा वाढतो?

हे वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता. रोज रात्री 8 वाजता फेसबुकवर बीबीसी मराठी न्यूज पानावर बीबीसी मराठी पॉडकास्ट नक्की पाहा )


...ीसांची गटनेता म्हणून निवड करताना माझा हात वर होता. यावेळेस मी निवडून आले नाही, पण कोअर कमिटीची सदस्य म्हणून मी उपस्थित आहे, असंही पंकजांनी सांगितलं.

लवकरच भाजप-शिवसेना मिळून सत्ता स्थापन करतील, असा विश्वास त्यांनी व्यक्त केला.

शिवसेनेची तातडीची बैठक

शिवसेना पक्ष प्रमुख उद्धव ठाकरे यांनी शिवसेनेच्या आमदारांची गुरूवारी (31 ऑक्टोबर)  तातडीची बोलावली आहे. शिवसेना भवनात उद्या दुपारी १२ वाजता ही होणार बैठक होणार आहे. या बैठकीमुळे युवासेना प्रमुख आदित्य ठाकरे यांचा कोकण दौराही पुढे ढकलण्यात आला ... उर्वरित लेख लिहा:

ठेवू नका, असं राष्ट्रवादी काँग्रेसचे प्रवक्ते नवाब मलिक यांनी म्हटलंय.

भाजप अफवा पसरवून राजकारण करत असल्याचा आरोप त्यांनी केला आहे.

लोकांनी आम्हाला विरोधात बसण्यासाठी कौल दिला आहे. जर हे सरकार पडत असले तर आम्ही प्रयत्न करू, असंही त्यांनी सांगितलं आहे.

पक्षांच्या बैठकांना सुरुवात

मुंबईत आज भाजपच्या विधीमंडळ नेता निवडीसाठी बैठक होणार आहे. त्यासाठी केंद्रीय मंत्री नरेंद्र सिंग तोमर आणि भाजपचे  राष्ट्रीय उपाध्यक्ष अविनाश राय खन्ना उपस्थित रहाणार आहेत

तर राष्ट्रवादी काँग्रेसच्या सर्व नवनिर्वाचित आमदारांची मुंबईतल्या कार्यालयात बैठक होणार आहे. शरद पवार यावेळी उपस्थित असणार आहेत. यावेळी राष्ट्रवादी काँग्रेसचा विधीमंडळ नेता आणि विरोधीपक्ष नेता कोण असेल यावर शिक्कामोर्तब होणार आहे.

तर आज दुपारी ४.०० वाजता दादरमधल्या टिळक भवनमध्ये काँग्रेसच्या ज्येष्ठ नेत्यांची बैठक बोलावण्यात आली आहे.

शिवसेनेकडून प्रस्ताव आल्यास विचार करू - पृथ्वीराज चव्हाण

महाराष्ट्रात सत्ता स्थापनेसाठी शिवसेनेकडून प्रस्ताव आल्यास हायकमांडशी चर्चा करू, असं राज्याचे माजी मुख्यमंत्री आणि काँग्रेसचे ज्येष्ठ नेते पृथ्वीराज चव्हाण म्हणाले.

"सत्ता स्थापन करण्यासाठी शिवसेनेकडून प्रस्ताव आल्यास हायकमांडसमोर ठेवून, आघाडीतल्या मित्रपक्षांसोबत चर्चा करू. मात्र शिवसेनेकडून अद्याप कुठलाच प्रस्ताव आला नाहीय," असं पृथ्वीराज चव्हाण म्हणालेत.

सोनिया-पवार चर्चा

शिवसेना-भाजप युतीला बहुमत मिळालं असूनही महाराष्ट्रात सत्ता स्थापन करण्यास विलंब होत आहे. अशातच राष्ट्रवादीचे अध्यक्ष शरद पवार आणि काँग्रेसच्या अध्यक्षा सोनिया गांधी यांची फोनवरून चर्चा झाली. या चर्चेमुळं राजकीय वर्तुळातही तर्कवितर्कांना उधाण आलंय.

हेही वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)


...ीही लोकसभा निवडणुकीत त्यांच्याकडे पाठ फिरवली. त्यांचे पुत्र रणजितसिंह 'राष्ट्रवादी'च्या स्थापनेपासून पक्षाच्या युवक विभागाचे अध्यक्ष होते आणि खासदारही होते. पण त्यांना लोकसभेची उमेदवारी न मिळण्याचं निमित्त झालं आणि मोहिते पाटील 'राष्ट्रवादी'मधून बाहेर पडले.

शिवसेनेच्या शिवबंधनात 'राष्ट्रवादी'चे नेते

मोहिते-पाटलांपाठोपाठ पक्षाला रामराम करणाऱ्या नेत्यांमधलं मोठं नाव मराठवाड्यातलं होतं. जयदत्त क्षीरसागर. बीड जिल्ह्यात मुंडे कुटुंबियांचं वर्चस्व असलं तरी क्षीरसागर हे 'राष्ट्रवादी'साठी मोठे आणि शरद... उर्वरित लेख लिहा:

आहे.

"त्यांचा आत्मविश्वासही कमी झाला आहे. त्यांच्या भविष्याचा ते विचार करताहेत. दुसरीकडे त्यांना सोबत असलेली कॉंग्रेसही दिसते आहे जी कधी नव्हती इतकी दुबळी झाली आहे. भाजपाच्या आक्रमकतेला तिच्याकडे उत्तर नाही. त्यामुळेच स्वत:च्या पक्षातून बाहेर पडण्याचा निर्णय ते घेत आहेत," देशपांडे पुढे सांगतात.

पक्षातून बाहेर पडणा-या नेत्यांची संख्या का वाढते आहे याबद्दल जेव्हा 'राष्ट्रवादी कॉंग्रेस'चे प्रवक्ते नवाब मलिक यांना प्रतिक्रिया विचारली तेव्हा ते म्हणाले, "ज्यांना आत्मविश्वास नाही असे नेते कायम 'आयाराम-गयाराम'ची भूमिका घेतात. त्यांच्यासोबत कार्यकर्ते जातात असं होत नाही. जे गेले त्यांच्या जागी नव्या कार्यकर्त्यांना संधी मिळते. नेते वा आमदार पक्ष सोडून गेल्यावर पक्ष संपतो असं कधीही होत नाही."

हेही वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)


...ु सांगतात.

"ज्यावेळी एखादी महिला स्वतःला आतून कणखर समजते, निर्भय समजते, आर्थिक रूपाने ती स्वतंत्र असते, आपल्या मुलांसाठी निर्णय घेऊ शकते त्याच वेळी ती खऱ्या अर्थाने सशक्त झाली असं आपण म्हणू शकतो."

आपल्या यशाचं श्रेय त्या आपल्या आईला आणि मावशीला देतात. "मी जेव्हा अभ्यास करत असे तेव्हा माझी मावशी मला जागेवर जेवण आणून देत होती. या दोघीच माझ्या यशाच्या शिल्पकार आहेत," असं त्या अभिमानाने सांगतात.

'कूल असणं महत्त्वाचं'

"मुलाखतीवेळी तुमचं व्यक्तिमत्त्व तपासलं जातं. तुमच्या ज्ञानापेक्षा तुम्ही कस... उर्वरित लेख लिहा:

ीत असं मला वाटतं."

भविष्यात मला मुलींसाठी काम करायला आवडेल असं त्या सांगतात.

हेही वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)


...ुंडे सुधारवणार का? असा प्रश्न लोकांना पडला आहे.

तुकाराम मुंढे जनतेशी संवाद साधताना

तुकाराम मुंढे यांची नागपूर मनपा आयुक्तपदी नियुक्ती करण्याची मागणी मागणी 27 मार्च 2017ला भाजप नागपूर शहर उपाध्यक्ष भूषण दडवे यांनी तत्कालीन मुख्यमंत्री देवेंद्र फडणवीस यांच्याकडे केली होती. फडणवीसांना भेटून लेखी निवेदन देण्यात आलं होतं. पण आता मुख्यमंत्री उद्धव ठाकरे यांनी देवेंद्र फडणवीस यांच्या नागपुरातच तुकाराम मुंडे यांना पाठविल्याने भाजपने सावध पवित्रा घेतला आहे.

राज्यात विविध ठिकाणी महत्त्वपूर्ण पदांवर का... उर्वरित लेख लिहा:

ाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)


...ुंडेंनी कॅबिनेट मंत्रिपदाची शपथ घेतली. पहिल्यांदाच कॅबिनेट मंत्रिपदाची शपथ घेणाऱ्या धनंजय मुंडेंनी विधान परिषदेचे विरोधी पक्षनेते म्हणून काम पाहिलं आहे.

धनंजय मुंडेंनी पंकजा मुंडेंचा परळीमधून पराभव केला होता.

राष्ट्रवादी काँग्रेसचे नेते दिलीप वळसे- पाटील तसंच काँग्रेसचे नेते विजय वडेट्टीवार यांनीही कॅबिनेट मंत्रिपदाची शपथ घेतली.

1 वाजून 4 मिनिटं- अजित पवार उपमुख्यमंत्री

अजित पवार यांनी उपमुख्यमंत्रिपदाची शपथ घेतली. आता अजित पवार यांच्याकडे कोणत्या खात्याची जबाबदारी सोपविली जाईल, याची उत्स... उर्वरित लेख लिहा:

्यांची सोबत सोडली. आता हे नीट वागत नसतील तर त्यांच्यामागे फरपटत जावं, असं नाही.

11 वाजता- आज होणाऱ्या कार्यक्रमात कोण घेणार शपथ?

मंत्रिमंडळ विस्ताराला उशीर का झाला?

दरम्यान, या रखडलेल्या मंत्रिमंडळ विस्ताराचं कारण म्हणून कॉंग्रेसकडे बोट दाखवलं गेलं. कॉंग्रेसच्या मंत्र्यांची यादी दिल्लीत निश्चित होणार होती आणि राज्यातले अनेक नेते स्वत:साठी वा त्यांच्या समर्थकांसाठी जोर लावत होते, त्यामुळे कॉंग्रेसची अंतिम यादी येण्यास उशीर झाला असं अशी चर्चा होती.

त्याबरोबरच, कॉंग्रेसला मिळणारी खाती आणि त्यासाठी दिल्या जाणा-या नावांवरून दिल्लीत आणि महाराष्ट्रात विविध आग्रह आणि मतांतरं होती असंही समजतं आहे.

महसूल, अर्थ या महत्त्वाच्या खात्यांसाठी काँग्रेस आग्रही होती. त्याच खात्यांसाठी आग्रही असलेल्या राष्ट्रवादी काँग्रेससोबतही त्यांचे वाद होते. त्यामुळे ही यादी लांबत गेली. कॉंग्रेसला हव्या असणा-या खात्यांमधले वाद इतके टोकाला गेले की कॉंग्रेस प्रसंगी बाहेरूनही पाठिंबा देईल अशा आशयाच्या काही बातम्याही आल्या. कॉंग्रेसला त्यांच्या वाट्याला येणाऱ्या मंत्रिपदांमध्ये जुने आणि नवे चेहरे, सामाजिक आणि प्रादेशिक समतोलही साधायचे होते.

याबद्दल 'बीबीसी मराठी'शी बोलताना काँग्रेसचे प्रवक्ते सचिन सावंत यांनी म्हटलं होतं, की कॉंग्रेसमुळं मंत्रिमंडळ विस्तार रखडला असं म्हणता येणार नाही. पण असे तीन वेगवेगळे पक्ष पहिल्यांदा एकत्र येतात तेव्हा स्वाभाविक आहे की काही निर्णयांमध्ये थोडा वेळ लागणार. पण त्यामुळे सरकारचं काम कुठेही अडलं नाही. एक मंत्रिमंडळ सगळी कामं करत होतं. त्याचबरोबर, हा जो एवढा मंत्रिमंडळ विस्तार होणार आहे त्याच्या तयारीसाठी प्रशासनालाही तयारीसाठी थोडा अवधी हवा होता.

हेही वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)


...ुंतवणूक जगभरात वाढली आहे.

सोने खरेदी

''आताच्या घडीला सोन्याला मागणी आहे. सुरक्षित गुंतवणूक हा सोन्याचा लौकिक पहिल्यापासून होता. आता सोनं सगळ्यात सुरक्षित गुंतवणुकीचं साधन झालं आहे. शेअर बाजार आणि बाँड्स परतावा देत नसताना सोनं मात्र 20 टक्क्यांचा परतावाही देतंय आणि वर या घडीला ते सुरक्षितही आहे. म्हणून सोन्यात गुंतवणुकीचा कल जगभरात वाढलेला दिसेल.''

आनंद राठी कमोडिटिजचे जिगर त्रिवेदी यांनी आताच्या घडीला सोन्याचं महत्त्व समजावून सांगितलं. गुंतवणुकीचं साधन म्हणून सोन्याचा उल्लेख त्यांनी 'सेफ हे... उर्वरित लेख लिहा:

षित पर्याय असू शकतो.'' त्रिवेदी यांनी आपला मुद्दा मांडला.

''सोन्याचे दर वाढतायत म्हणून फक्त तेवढ्यापूरती गुंतवणूक न करता दरवर्षी नियमितपणे सोन्यात गुंतवणूक करणंही चांगलं. जसे शेअर बाजारात, बँकेच्या मुदतठेवीत आपण नियमित पैसे गुंतवतो. तशीच गुंतवणूक सोन्यातही हवी. त्यामुळे गुंतवणुकीत विविधता येऊन तुमची जोखीम कमी होते. शेअर बाजार पडले, मुदतठेवीवरचे दर कमी होतील. त्यावेळी सोन्यातली गुंतवणूक तुम्हाला मदत करेल. जशी आता करते आहे. पण, त्यासाठी सोनं धातू स्वरुपात विकत घेण्यापेक्षा लोकांनी गोल्ड ETF, बाँड यांसारखे पर्यायही बघितले पाहिजेत''

गोल्ड ETF आणि पेपर गोल्ड

आता गोल्ड ETF, बाँड हे इतर पर्याय बघू. सोन्यावर लोकांचा विश्वास आहे कारण, त्याच्या किमती शेअर बाजाराप्रमाणे सतत वर-खाली होत नाहीत. त्यात बऱ्यापैकी स्थिरता आहे. म्हणूनच त्यात जोखीम खूप कमी आहे. शिवाय अडल्या गरजेला सोनं विकून पैसे उभे करता येतात ही विश्वास आहे. पण, या व्यवहारांमध्ये सोनं अनेकदा घरी पडून राहतं. त्याचा अर्थव्यवस्थेसाठी पुरेसा वापर होत नाही. शिवाय ते विकत घेताना आणि विकतानाही सोनार आपला घसघशीत वाटा त्यात घेत असतो.

''उलट गोल्ड ETF आणि  गोल्ड म्युच्युअल फंड हे असे पर्याय आहेत, जिथे सोनं खरेदी तुम्ही करता बाजारात जो दर आहे त्यादराने. बाकी कुठलंही शुल्क तुम्हाला द्यावं लागत नाही.

विकतानाही तुम्हाला सोनाराला वजावट द्यावी लागत नाही. सोन्याचा दर वरखाली होतो त्याप्रमाणे तुमचा परतावा तुम्हाला मिळू शकतो. यात धातूरुपी सोनं तिजोरीत जपून ठेवावं लागतं तशी जोखीमही नाही.'' गोल्ड ETFची सोय त्रिवेदी यांनी समजून सांगितली.

सोन्याचे दागिने

EFT आणि म्युच्युअल फंडात तुम्ही दर महिन्याला थोडी थोडी गुंतवणूकही करू शकता. अगदी पाचशे रुपयांपासून. त्यामुळे एकरकमी पैसे खर्च करण्याचीही गरज नाही. आणि महत्त्वाचं म्हणजे व्यवहार ऑनलाईन करण्याची सोय आहे. आणि तुमच्याकडचे युनिट्स विकल्यावर कमाल तीन दिवसांत पैसे जमा होत असल्याने लवचिकताही राहते.

थोडक्यात धातुरुपी सोनं विकत घेण्यापेक्षा अशा नव्या पर्यायांचा विचार करण्याचा सल्ला तज्ज्ञांनी दिला आहे.

सोनं आणि अर्थव्यवस्था

सामान्य नागरिक म्हणून सोन्याच्या गुंतवणुकीचा आपण विचार केला. पण, त्याचवेळी सोन्याचे असे वाढते दर आणि पुढच्या वर्षभरासाठी तज्ज्ञांनी व्यक्त केलेला अंदाज देशाच्या आणि जगाच्या अर्थकारणाबद्दल नेमकं काय...


...ुंबईच्या ना. म. जोशी पोलीस ठाण्यात IPC च्या कलम 500 आणि 34 अन्वये दाखल करण्यात आला.

या प्रकरणी रिपब्लिकच्या उपसंपादक शिवानी गुप्ता, अॅंकर आणि वरिष्ठ संपादक सागारिका मित्रा, उपसंपादक श्रवण सेन आणि निरंजन नारायणस्वामी यांच्याविरोधात FIR दाखल करण्यात आली आहे.

4) कॉंग्रेस अध्यक्ष सोनिया गांधी यांच्याविरोधात अपशब्द

पालघरमध्ये झालेल्या दोन साधूंच्या हत्येनंतर अर्णब गोस्वामी यांनी टिव्हीवर एक कार्यक्रम केला. ज्यात कॉंग्रेस अध्यक्ष सोनिया गांधी यांच्याविरोधात अत्यंत हिन दर्जाची वाक्य वापरल्याची तक्... उर्वरित लेख लिहा:

े, "विधानसभा अध्यक्षांनी अर्णब गोस्वामी यांना सात नोटीसा पाठवल्या. एकाही नोटिशीला त्यांनी उत्तर दिलेलं नाही. त्यामुळे त्यांच्याविरोधात दुसरा हक्कभंग दाखल करावा अशी मी हक्कभंग समितीच्या बैठकीत मागणी केली आहे."

विधानसभेच्या हक्कभंग नोटीशीविरोधात अर्णब गोस्वामी यांनी सुप्रीम कोर्टात धाव घेतली. सुप्रीम कोर्टाने विधानसभा या प्रकरणी सविचांना खडसावलं. सर्वोच्च न्यायालयाने गोस्वामी यांना अटकेपासून सुरक्षा देताना विधानसभा सचिवांना चांगलच खडसावलं. कोर्टाने विधानसभा सचिवांना कारणे दाखवा नोटीस पाठवू, या प्रकरणी अवमान केल्याबद्दलचा खटला का दाखल करू नये अशी विचारणा केली.

हेही वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)


...ुंबीयांचे मतदान

देशमुख कुटुंबीयांनी लातूरच्या बाभुळगावमध्ये मतदान केलं. यावेळी रितेश आणि जेनेलिया देशमुखसद्धा उपस्थित होते.

सकाळी 11.26 - उद्धव ठाकरे यांचं मतदान

शिवसेना पक्ष प्रमुख उद्धव ठाकरे, आदित्य ठाकरे, रश्मी ठाकरे यांनी वांद्रे पूर्व इथल्या जीवन विद्यामंदिरात त्यांच्या मतदानाचा हक्क बजावला.

सकाळी 11.19 - राज ठाकरे यांनी केले मतदान

मनसे अध्यक्ष राज ठाकरे यांनी दादरमधल्या बालमोहन विद्यामंदिरात मतदानाचा हक्क बजावला. यावेळी त्यांचे कुटुंबीयही उपस्थित होते.

सकाळी 11 - मतदारसंघात ... उर्वरित लेख लिहा:

यांनी यावेळी मतदारांना केलं आहे.

सकाळी 9. 30 - रोहित आर. आर. पाटील यांचे मतदान

सकाळी 9.15 - मोर्शीमध्ये स्वाभिमानी पक्षाच्या उमेदवारावर हल्ला

अमरावती जिल्ह्यातील मोर्शीमध्ये कृषिमंत्री अनिल बोंडे यांच्या विरोधात उभे असलेले उमेदवार देवेंद्र भुयार यांच्यावर हल्ला झाला आहे. वरुड गावापासून 6 किमी अंतरावर अज्ञातांकडून हल्ला झाल्याचं पोलिसांनी सांगितलं. यात देवेंद्र भुयार बचावले असले तरी त्यांची चारचाकी गाडी जळून राख झाली आहे. या घटनेनंतर रक्तदाब कमी झाल्याने भुयार यांना खाजगी रुग्णालयात दाखल करण्यात आले आहे.

सकाळी 9 - सांगलीत मतदान केंद्राबाहेर पाणी

सकाळी 8.52 - परळी नाट्यावर बोलण्यास सुप्रिया सुळे यांचा नकार

मी यंदा परळीला प्रचाराला गेले नाही, त्यामुळे तिथल्या परिस्थतीवर भाष्य करणार नाही, असं सुप्रिया सुळे यांनी म्हटलं. बीबीसी मराठसाठी हलिमा कुरेशी यांनी त्यांना परळीत मुंडे भाऊबहिणीमध्ये सुरू असलेल्या वादावर विचारल्यावर त्यांनी हे उत्तर दिलं आहे.

सकाळी 8.37 - मुंबईत पावसाची उघडीप

 मुंबईत पावसाच्या उघडीपीत मतदानाला सुरूवात झाली आहे. वांद्रे पूर्वमधली नवजीवन विद्यामंदिरातील मतदान केंद्राचा आढावा घेतला आहे बीबीसीच्या प्रतिनिधी जान्हवी मुळे यांनी.

सकाळी 8.30 सुप्रिया सुळे आणि प्रतिभा पवार यांचे मतदान

शरद पवार यांच्या पत्नी प्रतिभा पवार आणि सुप्रिया सुळे यांनी रिमांड होम, बारामती इथं मतदानाचा हक्क बजावला.

सकाळी 8.10 - देवेंद्र फडणवीसच मुख्यमंत्री होणार

केंद्रीय रस्तेवाहतूक मंत्री नितीन गडकरी यांनी नागपूरमध्ये मतदानाचा हक्क बजावला. त्यानंतर पत्रकारांशी बोलताना देवेंद्र फडणवीसच पुन्हा मुख्यमंत्री होतील असं त्यांनी म्हटलंय.

पंतप्रधान मोदींचे आवाहन

पंतप्रधान नरेंद्र मोदींनी मराठीमध्ये ट्वीट करून सर्वांना त्यांचा मतदानाचा हक्क बजावण्याचं आवाहन केलं आहे.

सकाळी 7.11 - उदयनराजेंचे मतदान

साताऱ्यामध्ये लोकसभेची पोटनिवडणूकसुद्धा होत आहे. त्यासाठी भाजपचे उमेदवार उदयनराजे भोसले यांनी मतदानाचा हक्क बजावला.

सकाळी 7 - महाराष्ट्रात मतदानाला सुरुवात

राज्यात ठिकठिकाणी मतदानासा सुरूवात झाली आहे. राष्ट्रवादी काँग्रेसचे नेते अजित पवार आणि त्यांच्या पत्नी सुनेत्रा पवार यांनी बारामतीमधल्या काठेवाडीमध्ये मतदानाचा हक्क बजावला.

नागपूरमध्ये आरएसएस प्रमुख मोहन भागवत यांनी मतदानाचा हक्क बजावला. ...


...ुक अमिताभ बच्चन यांनीही केलं.

पण जसप्रीतला फॉर्म आणि फिटनेसची समस्या सतावू लागली. अशा स्थितीही मुंबई इंडियन्सचा त्याच्यावर विश्वास कायम होता.

लसिथ  मलिंगा सोबत स्लो बॉल आणि यॉर्करच्या कुलुप्त्या शिकण्यात त्याला काहीच अडचण आली नाही. स्लो बॉल आणि यॉर्करला आपल्या भात्यातील घातक शस्त्र बनवण्यात तो यशस्वी ठरला. अर्थात त्याची गोलंदाजी हे त्याचं सर्वांत मोठं शस्त्र ठरलं.

मेलबर्नमधील सामन्यानंतर तो म्हणाला, "लहानपणापासून मी बऱ्याच गोलंदाजांना पाहात शिकलो आहे. पण ही अॅक्शन कधी विकसित झाली ते माहिती... उर्वरित लेख लिहा:

क्रम नोंदवला, जो आजवर कोणत्याही आशियायी खेळाडूने नोंदवलेला नाही. एका वर्षांत बुमराहने ऑस्ट्रेलिया, इंग्लंड, दक्षिण आफ्रिकेत डावात 5 बळी घेण्याची कामगिरी केली.

निश्चितच बुमराहने भारतीय क्रिकेटला नवी ओळख दिली आहे. सध्याच्या स्थितीत तो सातत्याने ताशी 140 किलोमीटरच्या वेगाने बॉलिंग करू शकतो. वैविध्यपूर्ण गोलंदाजीने तो कुठल्याही क्रमाची फलंदाजी मोडून काढू शकतो.

त्याने स्वतःचा फिटनेस सुधारला आहे. इन स्विंग आणि बाऊन्सर टाकण्याच्या कलेतही तो निष्णात झाला आहे. निव्वळ आपल्या अॅक्शनवर आंतरराष्ट्रीय क्रिकेटमध्ये यश मिळणार नाही, याची जाणीव नक्कीच त्याला असणार.

मेलबर्नमधील तिसऱ्या दिवसाच्या खेळानंतर तो म्हणाला, "मी आतापर्यंत भारतात कसोटी सामना खेळलेलो नाही. पण दक्षिण आफ्रिका, इंग्लंड आणि ऑस्ट्रेलियात मी खेळलो आहे. यातून मला बरंच शिकायला मिळालं आहे. सुरुवात तर चांगली झाली आहे."

बुमराहच्या आतापर्यंतच्या प्रवासात खेळाडूला चँपियन बनवणाऱ्या सर्वच बाबींचा समावेश आहे. सुरुवातीच्या जीवनातील संघर्ष, संघर्षाच्या काळात लक्षापासून विचलित न होता कामावर लक्ष केंद्रित करणं, लक्ष्य गाठण्यासाठी रात्रंदिवस कष्ट करणं आणि प्रत्येक क्षणी नवीन काहीतरी करण्यासाठी धडपडणं, या गोष्टी त्याच्याकडे दिसून येतात.

बुमराहने सुरुवातीला अपेक्षा जाग्या केल्या आहेत. बुमराह समोर खरं आव्हान असणार आहे ते दीर्घ काळापर्यंत क्रिकेटच्या मैदानावर टिकून राहाण्याचं. जर बुमराह स्वतःला टिकवू शकला तर भारतीय क्रिकेटचा आलेख नक्कीच नवी उंची गाठू शकतो. पण हे तेव्हाच शक्य आहे जेव्हा सतत नवीन शिकण्याची ऊर्मी आणि कौशल्य आत्मसात करण्याची प्रयत्नांना तो नेहमीच जिवंत ठेऊ शकेल.

हे वाचलं का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)


...ुकसान

कांजूरमार्ग येथील गांधी नगर चौकात एका पाठोपाठ उभ्या असलेल्या बसेसच्या काचा फोडण्यात आल्या.

दु. 13 वाजता - कांजूरमार्गला रेल्वे रोखली

कांजूर परिसरातही आंदोलनकर्त्यांनी गर्दी केली होती. कांजूर मार्ग रेल्वे स्टेशनवर रेल रोको आंदोलन करण्यात आलं. त्यामुळे काही काळ मध्य रेल्वेची वाहतूक विस्कळीत झाली होती.

दु. 12.55, डोंबिवलीत रेल रोको

अंधेरीत मोर्चा

दु. 12.45- घाटकोपरला वाहतूक अडवली

पूर्व द्रतगती मार्गावर वाहतूक रोखली.

अमरावती जिल्हाधिकारी कार्यालयावर दलित संघटनांचा मोर्चा

लोकल्स उशीरान... उर्वरित लेख लिहा:

. बेस्टच्या 2645 फेऱ्या सुरू आहेत.

सकाळी 10.00 - चेंबूर परिसरात रास्ता रोकोचा प्रयत्न

चेंबुर परिसरात रास्ता रोको करणारे आंदोलनकर्ते

 चेंबूर, गोवंडी परिसरात काल झालेल्या दगडफेकीच्या घटनांच्या पार्श्वभूमीवर या परिसरात पोलिसांचा मोठा बंदोबस्त आहे. आंदोलनकर्ते रस्त्यावर उतरले असून रास्ता रोको करण्याचा प्रयत्न सुरू आहे. नालंदा परिसरात बीबीसी प्रतिनिधींनी टिपलेली काही दृश्य. रास्ता रोकोच्या प्रयत्नात असलेल्या काही कार्यकर्त्यांना पोलीस बाजूला करत आहेत.

काही कार्यकर्त्यांना पोलिसांनी खबरदारी म्हणून ताब्यातही घेतलं आहे.

बीबीसी प्रतिनिधी शरद बढे यांनी टिपलेला चेंबूर- घाटकोपरमधले ताजे अपटेड्स दाखवणारा व्हीडिओ -

सकाळी 9.50 पुणे- बारामती एसटी बंद

बारामती बंद असल्यानं त्या मार्गावरील सर्व बसेस बंद आहेत. पुढील आदेश येईपर्यंत पुणे-बारामती मार्गावरील बसेस बंद राहतील, अशी सूचना स्वारगेट आगाराच्या व्यवस्थापकांनी चौकशी खिडकीवर लावली आहे.

स्वारगेट स्थानकावर लावलेली सूचना

सकाळी - 9.45 -पश्चिम रेल्वे सुरळीत सुरू

पश्चिम रेल्वेवर विरार आणि गोरेगावमध्ये झालेल्या आंदोलनांनंतर स्थगित झालेली रेल्वे सेवा सुरळीत झाली आहे. या संदर्भात पश्चिम रेल्वेनं ट्वीट केलं आहे.

सकाळी 9.15 औरंगाबादेत इंटरनेट बंद

औरंगाबाद शहरातील इंटरनेट सेवा मंगळवारी मध्यरात्रीपासून बंद करण्यात आली आहे. बुधवारी मध्यरात्रीपर्यंत इंटरनेट सेवा बंद राहणार असल्याची माहिती विशेष पोलीस महानिरीक्षक मिलींद भारंबे यांनी दिली.

शहर व परिसरात सोशल मीडियाच्याद्वारे अफवा पसरू नये यासाठी पोलिसांनी हे पाऊल उचलले. औरंगाबादेत दोन हजार पोलीस आणि राज्य राखीव दलाच्या चार तुकड्या तैनात करण्यात आल्या आहेत. मंगळवारी 22 ठिकाणी हल्ल्याच्या घटना घडल्या आहेत.

सकाळी 9.00 - विरार आणि ठाण्यात रेल रोको

सकाळी साडेसात वाजल्यापासून ठाणे स्टेशनवर आंदोलक जमू लागल्याची माहिती मुक्त छायाचित्रकार अनिल शिंदे यांनी दिली. तीन हात नाका परिसरात काही वेळासाठी आंदोलकांनी इस्टर्न एक्स्प्रेस हायवे रोखून धरला.

ठाण्यात आंदोलकांनी ईस्टर्न एक्स्स्प्रेस हायवे अडवून धरला.

सकाळी 8.45 - पश्चिम रेल्वेवर परिणाम

विरार स्टेशनवर साडेआठच्या सुमारास आंदोलकांनी काही काळ रेल्वे रोखून धरल्यानं पश्चिम रेल्वेची सेवा काही काळासाठी थांबवण्यात आली. 15 -20 मिनिटांसाठी विरार स्टेशनमध्ये रेल रोको करण्यात आलं.

ठाण्यात...


...ुगल किशोर यांनी सांगितलं, "या प्रकारच्या साथीच्या आजारांमध्ये रुग्णसंख्येची वाढ दोन गोष्टींवर अवलंबून असते -

1. अशा साथीदरम्यान सामान्य नागरिक त्यांच्या वागणुकीमध्ये कसा बदल घडवतात आणि

2. व्हायरसचं वागणं कसं बदलतं.

लोक आपल्या वागण्यामध्ये बदल घडवू शकतात. सुरुवातीला लोकांनी हे बदल काही प्रमाणात केलेही. मास्क वापरायला सुरुवात केली, घरातून बाहेर पडणं कमी केलं, हात धुवायला सुरुवात केली. पण आता ते सगळं सोडून दिलं."

तिसरं कारण :  झपाट्याने वाढणाऱ्या रुग्णसंख्येमागची म्युटंटची भूमिका

व्हायरसच्या... उर्वरित लेख लिहा:

आकडेवारीवरून असा अंदाज लावला जातोय की त्या लाटेमध्ये 60 टक्के लोकांना हा आजार झाला होता आणि 40 % या संसर्गापासून वाचले होते. आता त्या 40 टक्के लोकांना दुसऱ्या लाटेत कोरोना होतोय, म्हणून रुग्णसंख्या झपाट्याने वाढतेय. पीकही लवकर येईल आणि जेव्हा हा आलेख खाली येईल, तो देखील याच वेगाने येईल, असा अंदाज सध्या वर्तवण्यात येतोय."

पण मग या रुग्णसंख्येमध्ये पुन्हा संसर्ग झालेली प्रकरणं नाहीत, आणि उरलेल्या लोकांनाच कोरोना होतोय असं म्हणता येईल का? याबाबत सखोल अभ्यास गरजेचा असून तेव्हाच काही सांगता येणार असल्याचं डॉक्टर जॉन म्हणतात.

पाचवं कारण : शहरांमध्ये परतणारे लोक?

गावी परत गेलेल्यांचं शहरांकडे परतणं, हे यामागचं एक कारण असल्याचं काही जाणकार सांगतात. डॉ. जुगल यांनाही हे वाटतं.

त्यांच्यामते लॉकडाऊनदरम्यान  दिल्ली, महाराष्ट्र आणि पंजाब या राज्यांमधून मोठ्या संख्येने लोक आपापल्या राज्यात परत गेले होते. सगळे व्यवहार सुरू झाल्यानंतर, लस आल्यामुळे हे लोक पुन्हा शहरांकडे येऊ लागले. शहरांमध्ये कोरोनाची रुग्णसंख्या वाढण्याचं हे देखील एक कारण असू शकतं.

मग आधीच्या पहिल्या लाटेप्रमाणेच या दुसऱ्या लाटेसमोरही भारत सरकार लाचार आणि असहाय्य आहे का? वाढती रुग्णसंख्या रोखण्यासाठी काय उपाय केले जात आहे? पुन्हा लॉकडाऊन लावणं हा यावरचा उपाय आहे का?

3 तज्ज्ञ डॉक्टर्सना आम्ही हे प्रश्न विचारले.

लसीकरण धोरणांमध्ये बदल

या संसर्गाला तोंड देण्यासाठी भारत सरकारने लसीकरणासाठीच्या धोरणांमध्ये बदल करणं गरजेचं असल्याचं डॉ. जमील म्हणतात. "भारतामध्ये फक्त 4.8 टक्के लोकसंख्येला लशीचा पहिला डोस देण्यात आलाय आणि 0.7 टक्के लोकसंख्येने लशीचा दुसरा डोस घेतलाय. भारत अजूनही लसीकरणासाठीच्या उद्दिष्टांपासून बराच मागे आहे. म्हणूनच अजून लशीचा परिणाम भारताच्या लोकसंख्येवर दिसत नाहीये."

यासाठी ते इस्त्रायलचं उदाहरण देतात. इस्त्रायलमध्ये 65पेक्षा जास्त वयोगटातल्या 75 ते 80 टक्के लोकांना कोरोनाची लस देण्यात आलीय. यामुळे त्या वयोगटातल्या लोकांचं हॉस्पिटलमध्ये दाखल होण्याचं वा गंभीर संसर्ग होण्याचे प्रकार जवळपास नगण्य झाले आहेत.

म्हणून सरकारने लसीकरण धोरणांमध्ये बदल करणं गरजेचं असल्याचं ते सांगतात. "जे महाराष्ट्रात होतंय, ते नागालँडमध्ये होत नाहीये. महाराष्ट्रात फक्त 45 वर्षांपेक्षा मोठ्या लोकांनाच लस देऊन काही साध्य होणार नाही. महाराष्ट्र आणि पंजाबात...


...ुग्ण असतात. त्यामुळे सगळ्यांकडेच पूर्णवेळ लक्ष दिलं जात नाही." असंही त्या म्हणतात.

घरात ICU सेटअप केल्यानंतर तिथं फुफ्फुसरोग तज्ज्ञ किंवा ICU स्पेशालिस्टच्या मार्गदर्शनात नर्स काम करते. त्यांच्या सल्ल्यानुसारच उपचार केले जातात.

नवीन रुग्णाच्या घरी उपचारासाठी जाण्याआधी वैद्यकीय सहाय्यक किंवा नर्स यांची कोरोना चाचणी घेतली जाते. शिवाय, प्रत्येक कुटुंबातील सर्व सदस्यांनाही आवश्यक खबरदारी घ्यायला सांगितली जाते.

अशाच एका खासगी हेल्थकेअर कंपनीसाठी काम करणाऱ्या नर्स केए वर्सेम्ला सांगतात, वैद्यकीय क... उर्वरित लेख लिहा:

सोसिएशन आणि सोसयट्यांच्या संघटना सुद्धा होम आयसोलेशन सेंटरच्या पर्यायाकडे वळू लागलेत.

दिल्लीसारख्या काही राज्यांनी तर लक्षणं नसलेल्या रुग्णांना किंवा सौम्य लक्षणं असलेल्या रुग्णांना घराच अलगीकरण कक्षात राहण्यास सांगितलं आहे. ऑक्सिमीटर मोफत असल्यानं स्वत:च ऑक्सिजन लेव्हल तपासण्यास सांगण्यात येत आहे.

श्वास घेण्यास त्रास होत असेल किंवा इतर काही गंभीर समस्या उद्भवल्यासच हॉस्पिटलमध्ये यावं, असाही सल्ला सरकारकडून देण्यात येत आहे.

भारतातल्या कोरोनाचं हॉटस्पॉट ठरलेल्या मुंबई शहरातही हॉस्पिटलमध्ये मोठी गर्दी होताना दिसतेय. महाराष्ट्र सरकारनं हॉस्पिटलमधील गर्दी टाळण्यासाठीच मैदानं आणि हॉटेल्समध्ये कोव्हिड सेंटर्सची उभारणी केलीय.

मुंबई उनगरातील अनेक क्लब हाऊसेस किंवा खेळांच्या जागा या अलगीकरण कक्षात रुपांतरीत झाल्यात. यासाठी केवळ हेल्थकेअर कंपन्यांकडूनच मदत होतेय, अशातला भाग नाही, तर वरिष्ठ डॉक्टरांकडूनही पुढाकार घेतला जातोय.

"मुंबईत कोरोनाच्या रुग्णांची संख्या वाढतेय आणि रुग्णांना हॉस्पिटलमध्ये बेड मिळत नाहीत, अशावेळी आमच्याकडे दुसरा पर्याय उपलब्ध नव्हता. सोसायटीच्या भागात असलेला परिसर पूर्णपणे स्वच्छ केला आणि तिथेच अलगीकरण कक्ष तयार केला. इथे आठ ते दहा रुग्ण सहज राहू शकतात," असं डॉ. विवेक देसाई सांगतात. देसाई हे रेडिओलॉजिस्ट आहेत. हेल्थकेअर अॅट होम डॉ. देसाईंना पाठबळ देत आहे.

मात्री अजूनही काही तज्ज्ञांना वाटतंय की, घरातल्या घरात किंवा सोसायटीच्या परिसरात अशाप्रकारे अलगीकरण कक्ष करून उपचार करणे हे धोक्याचे ठरू शकते.

ICU ची गरज असणाऱ्या कुठल्याही कोरोनाग्रस्तासाठी अद्यायावत व्हेंटिलिटर उपलब्ध असायला हवेत. शिवाय, ऑक्सिजन लेव्हल कमी झाल्यास तातडीने त्या सुविधा तयार पाहिजेत, असंही अनेकांना वाटतं.

"जर कुणी म्हणत असेल की, मी जीमखाना किंवा कम्युनिटी सेंटरचं मेडिकल सेंटर, आयसीयू किंवा कोव्हिड सेंटरमध्ये रुपांतर केलं, तर फक्त एकच अडथळा आहे, तो म्हणजे, तिथे वैद्यकीय क्षेत्रातील कुणी व्यक्ती परिस्थिती नियंत्रित करायला नसेल. जर 10 रुग्ण असतील आणि काहीतरी मोठं झालं, तर मग कोण जबाबदार?" असा प्रश्न इंडियन मेडिकल असोसिएशनचे डॉ. संदीप शर्मा विचारतात.

दिल्लीतल्या मॅक्स हॉस्पिटलमध्ये भूलतज्ज्ञ म्हणून कार्यरत असणारे डॉ. मनोज सिन्हा यांना वाटतं की, "कोरोना झाल्यानं हॉस्पिटलमध्ये भरती होणं म्हणजे अनेकांना कलंक वाटतो. त्यामुळे...


...ुजबळांची प्रतिमा नकारात्मक निर्माण झाली नाही. कारण लोकांच्या पूर्वग्रहावर मतं तयार होत असतात."

पण शैलेश तनपुरे म्हणतात की, "एक काळ असा होता की भुजबळ खचले होते. पण आपण खचलो तर काही खरं नाही, हे ते जाणून होते. त्यात समता परिषद किंवा इतर कार्यकर्त्यांमधून मिळणारं समर्थन कमी झालं नव्हतं."

राष्ट्रवादीला भुजबळांची किती गरज?

वयोमानानुसार छगन भुजबळ हे ज्येष्ठांमध्ये मोडणारे नेते असले, तरी राष्ट्रवादीनं त्यांना बाजूला होऊ दिलं नाही. यामागे काय कारण असावा, याचाही कानोसा बीबीसी मराठीनं घेण्याचा प्रयत्न ... उर्वरित लेख लिहा:

चं नाव होतं छगन चंद्रकांत भुजबळ.

तेव्हा छगन VJTI कॉलेजमधून मेकॅनिकल आणि इलेक्ट्रिकल इंजिनिअरिंगमध्ये डिप्लोमा करत होते, पण तो त्यांनी अर्ध्यातच सोडला.

त्यांच्या तळगाळातल्या लोकांशी असलेल्या संपर्कामुळे आणि आक्रमक भाषणांमुळे ते शिवसेनेत महत्त्वाचे नेते म्हणून पुढे आले. सुरुवातीपासूनच एक कणखर नेता अशी त्यांची ओळख होती, असं असं ज्येष्ठ पत्रकार भारतकुमार राऊत सांगतात.

1985मध्ये त्यांची मुंबईच्या महापौरपदी निवड झाली. त्यावेळी शिवसेनेचे सुधीर जोशी, लीलाधर डाके या दुसऱ्या फळीतल्या नेत्यांसोबतच छगन भुजबळ हे महत्त्वाचं नाव होतं. बाळासाहेबांची त्यांच्यावर मदार होती.

हा काळ होता शिवसेनेच्या आक्रमक वाढीचा. सेनेसोबतच भुजबळांचं राजकीय वजनही वाढू लागलं.

2. वेषांतर करून गेले कुठे?

छगन भुजबळांना नाटक-सिनेमाची आवड होती. त्यामुळे त्यांच्या राजकारणातही नाट्य होतं, असं ज्येष्ठ पत्रकार हेमंत देसाई सांगतात.

1986 मध्ये कर्नाटकमध्ये सीमाप्रश्न पेटला होता, त्यावेळी छगन भुजबळांचं नाव एका वेगळ्याच कारणामुळे देशभरात गाजलं. त्यावेळी महाराष्ट्रातल्या नेत्यांना कर्नाटकमध्ये प्रवेशबंदी होती. पण भुजबळ मात्र व्यापाऱ्याचा वेश करून बेळगावात अवतरले.

बुल्गानिन दाढी, डोक्यावर फेल्ट हॅट, पांढऱ्या रंगाचा कोट आणि हातात पाईप, अशा वेशात कानडी पोलिसांना गुंगारा देऊन ते थेट बेळगावमधल्या एका ग्राउंडवर आले. त्यांनी तिथे भाषण ठोकून मराठी भाषिकांची मनं जिंकली. त्यातच त्यांना अटक करण्यात आली. त्यांच्या या 'कामगिरी'नंतर बाळासाहेबांनी शिवाजी पार्कच्या मेळाव्यात त्यांचा सत्कारही केला होता.

3. 'लखोबा लोखंडे'

शिवसेनेने 1989मध्ये हिंदुत्वाच्या मुद्द्यावरून भारतीय जनता पक्षाशी युती केली. अयोध्येत बाबरी मशीद पाडून राम मंदिर बांधा, अशी आग्रही मागणी करत शिवसेना आणि भाजपने देशभरात राळ उठवली होती. या आक्रमक भूमिकेचा शिवसेनेला फायदा झाला आणि 1990 सालच्या विधानसभा निवडणुकीत पहिल्यांदाच शिवसेनेचे 52 आमदार निवडून आले.

शिवसेना सर्वांत मोठा विरोधी पक्ष होता. बाळासाहेबांनी मनोहर जोशींना विरोधी पक्षनेत्याचं पद दिलं. त्यावेळी भुजबळांना हे पद हवं होतं आणि ते न मिळाल्यामुळे ते दुखावले गेले, असं भारतकुमार राऊत सांगतात.

मनोहर जोशींशी सातत्यानं सुरू असलेल्या मतभेदांमुळे भुजबळांनी शिवसेना सोडण्याचा निर्णय घेतला. 1991 मध्ये भुजबळांनी नागपूर अधिवेशनात नऊ आमदारांना घेऊन...


...ुढच्या टप्प्यात लोकांना लोकल ट्रेनमध्ये बसून ऑफिसला जाता येणार आहे का?

आमचा प्रयत्न आहे की लवकरात लवकर जास्तीत जास्त क्षेत्र अनलॉक करावं. चार क्षेत्र आहेत त्यापैकी शेती हे पूर्णपणे अनलॉक झालय. दुसरं क्षेत्र आहे उद्योग ते 70-75 टक्के अनलॉक केलय. दुकानही 50 टक्के सुरू केली आहेत.

आता शेवटी उरतात ती ऑफिसेस त्यांना 10% परवानगी आहे. लोकलमध्ये जाता येणार की नाही यावर खूप विचार सुरू आहे. लोकलमध्ये आता पूर्वीसारखी गर्दी करता येणार नाही त्यामुळे अनेक ऑफिसेसची यापुढे वेगवेगळ्या वेळा आणि वेगवेगळ्या दिवश... उर्वरित लेख लिहा:

काफडकी बदली करण्यात आल्याचं बोललं जातय, खरं काय आहे?

मला कळत नाही तडकाफडकी बदली काय असते. बदली ही बदली असते पण प्रविण परदेशी एक अतिशय कार्यक्षम आणि चांगले अधिकारी आहेत यापलीकडे मी काही बोलणार नाही.

प्र. राज्याची आर्थिक परिस्थिती बिकट आहे अशातच चीन आणि भारतामधला तणाव हा वाढल्यामुळे अनेक मोठे कॉन्ट्रॅक्टस् रद्द झाले, ज्यामुळे मोठ्या रोजगार संधी उपलब्ध होणार होत्या. आता सरकारचं काय धोरण आहे?

आर्थिक संकट आज पूर्ण देशात आहे. पण आम्हाला आत्मविश्वास आहे की आर्थिक वाढ होणार आणि सर्वांत आधी ती महाराष्ट्रात होणार कारण मुंबई ही आर्थिक राजधानी आहे. रोजगार संधी आणि गुंतवणुकीसाठी मोठं काम सुरू आहे ते निश्चित होईल.

प्र. कोरोनाच्या या संकटात देशभरातल्या प्रशासकीय अधिकार्‍यांचं महत्त्व वाढलंय असं तुम्हाला वाटतं का?

कोणाचं महत्त्व किती याच्या व्याख्या कायद्यात लिहिलेल्या आहेत आम्ही स्वत:हून आमचं महत्त्व वाढवू शकत नाही. कायद्यात तुम्हाला काय अधिकार आहेत हे स्पष्ट आहे.

प्र. राज्य सरकारचे मंत्री आणि प्रशासनात समन्वयाचा अभाव का जाणवतोय?

राज्याचे अंतिम निर्णय हे GR मध्ये येतात तेच असतात. GR कोण काढतं, त्याचा अंतिम निर्णय कोण घेतं हे सर्व कायद्यात लिहीलेलं आहे त्यानुसारच काम सुरू आहे.

प्र. तुकाराम मुंढे यांचे नागपूरचे महापौर संदीप जोशी यांच्याशी वाद सुरू आहेत. तुम्हाला काय वाटत एकत्रितपणे काम करताना प्रशासकीय अधिकारी आणि लोकप्रतिनिधींना एकमेकांचं समानपणे ऐकलं पाहिजे?

देशात लोकशाही भक्कम आहे. आपण एकमेकांचे ऐकूनच पुढे जात असतो. प्रशासन आणि लोकप्रतिनिधी या दोघांनी एकमेकांचं ऐकलं पाहिजे. ही परंपरा आहे. मतभेद असावेत ते चांगले असतात. मतभेद म्हणजे मंथन आहे त्यातून अमृतच बाहेर पडतं.

प्र. तुमची प्रधान सल्लागार म्हणून नेमणूक झाली आहे. तुमचं नेमकं काम काय असणार आहे?

यावर आपण वेगळी मुलाखत करू.

हेही वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)


...ुढे म्हणतात, "नरेंद्र मोदी या बहुमताच्या आधारावर लोकशाही आणि राज्यघटनेला स्वत:च्या मतानं आकार देतील. गेल्या पाच वर्षांत मोदींवर सर्वोच्च न्यायालय, विद्यापीठं आणि इतर संस्थांना आपल्या हिशोबानं चालवल्याचा आरोप झाला आहे. भारतीय मुस्लिमांच्या मनात विश्वासाचं वातावरण निर्माण करण्याची जबाबदारी या बहुमतानं मोदींवर सोपवली आहे."

'गल्फ न्यूज'नं लिहिलं आहे की, "मोदी त्यांच्या पहिल्या कार्यकाळापेक्षा अधिक मजबूत पावलं या काळात उचलू शकतील."

कतारचं प्रसिद्ध मीडिया नेटवर्क अल्-जझीरानंही मोदींच्या विजयाला प्र... उर्वरित लेख लिहा:


...ुण जोडप्यांमध्ये आणि वयात येणाऱ्या मुलींमध्ये जे नको असलेल्या गरोदरपणाचं प्रमाण वाढतंय त्याबद्दल बोलत आहोत," लेसोथो प्लॅन्ड पॅरन्टहूड असोसिएशनच्या लाली माटेला सांगतात.

अर्थात, केवळ कुटुंबनियोजनाच्या साधनांचा अभाव हीच अनेक आफ्रिकन देशांसमोरची समस्या आहे, अशातला भाग नाहीये. अमेरिकनं फंडिंग बंद केल्यामुळे आफ्रिकेतल्या अनेक देशात एचआयव्ही चाचण्या तसंच गर्भाशयाच्या मुखाच्या कॅन्सरच्या चाचण्यांवरही परिणाम झाला आहे.

"अमेरिकेकडून निधी बंद होणं म्हणजे ज्या लोकांना आम्ही आरोग्यविषयक सुविधा देत होतो, त्... उर्वरित लेख लिहा:

े आणि इथल्या फॅक्टरींमध्ये गेल्यावर ही गोष्ट सहज लक्षात येते.

इथल्या महिला कामगार अतिशय कष्ट उपसून प्रत्येक दिवशी हजारो वस्त्रं तयार करतात. कामाचे तास अधिक असले आणि वेतन कमी असलं तरी हजारो लोक याच उद्योगावर मोठ्या प्रमाणावर अवलंबून आहेत, हे नाकारता येणार नाही.

ट्रंप यांची आफ्रिकेबद्दलची उदासीनता

आफ्रिकेतल्या अनेक देशांमधला गुंतवणूकदार म्हणून अमेरिकेचा असलेला रस संपुष्टात आला आहे. त्यामुळेच आफ्रिकन देशांमध्ये राजनयिक, व्यापारी आणि गुंतवणूकविषयक क्षेत्रात निर्माण झालेली ही पोकळी भरून काढण्याची संधी भारत, तुर्कस्तान, रशिया आणि चीनला आहे.

सध्या आफ्रिका खंडातील अनेक पायाभूत सुविधांविषयक प्रकल्पांमध्ये चिनी कंपन्यांची गुंतवणूक आहे. त्यापैकी अनेक कंपन्यांना चिनी सरकारचं पाठबळ आहे.

चीन इथं रस्ते, बंदरं आणि विमानतळं विकसित करत आहे. त्यामुळे त्यांचा इथला प्रभाव वाढत आहे. या मोबदल्यात संसाधनं तसंच राजकीय आणि आर्थिक प्रभाव मिळावा ही त्यांची अपेक्षा असावी.

चीन इथं पायाभूत सोयींचा विकास करत आहेत.

कदाचित त्यामुळेच अनेकांनी चीनच्या आफ्रिकेसोबतच्या संबंधांवर सकारात्मक प्रतिक्रिया व्यक्त केली आहे. कारण त्यांना ही दोघांसाठी फायद्याची परिस्थिती वाटतीये. पण काहींनी हा चीनचा आफ्रिका खंडाला एकप्रकारे पुन्हा एकदा वसाहत बनवण्याचा प्रयत्न आहे का, असं म्हणत सावधगिरीचा इशारा दिला आहे.

चीन आणि आफ्रिकेमधले बदलते संबंध

खरंतर ट्रंप सत्तेत येण्यापूर्वीच चीनचे आफ्रिकेतले हितसंबंध वाढत चालले होते. पण ट्रंप यांच्या काळात चीननं खऱ्या अर्थानं आफ्रिकेतलं आपलं प्रभावक्षेत्र विस्तारलं.

लेसेथो इथल्या क्वाचाज् नेक (Qacha's Nek) या अतिशय सुंदर खोऱ्यात वर्षभरापूर्वी रस्ता बांधायला सुरूवात झाली आहे. या प्रकल्पाला चीनच्या एक्झिम बँकेनं कर्ज दिलं आहे.

ड्रेकन्सबर्ग पर्वतरांगांना समांतर जाणारा 91 किलोमीटरचा हा रस्ता आहे ज्याची किंमत जवळपास 128 दशलक्ष डॉलर्स इतकी आहे. त्यापैकी 100 दशलक्ष डॉलर्स हे चिनी सरकारकडून देण्यात आले आहेत.

मिप्ती ते सेहलाबाथबेपर्यंत जाणारा हा रस्ता दुर्गम भागात पोहोचण्याचा मार्ग सुकर करेल आणि प्रवासाचा वेळ चार तासांहून दोन तासांपर्यंत कमी होईल अशी अपेक्षा व्यक्त केली जात आहे.

लेसोथोच्या रस्ते संचलनालयाचे टेबोबो मोखोआने यांनी म्हटलं की, या रस्त्यामुळे इथल्या पर्यटनाला चालना मिळेल. कारण शेहलाबाथबे इथल्या नॅशनल...


...ुणी विचारत नाही. निवडणुका आल्या की आणखी एक गोष्ट होते, ती म्हणजे दारू वाटली जाते. प्या मजा करा..पण आमच्यासारख्या महिलांसाठी तर काहीच नाही. कशीबशी वेळ पुढं ढकलतो आहे."

त्या सांगतात, "आम्ही शेतात काम करतो. नंतर घरी जाऊन कुटुंबासाठी जेवण बनवतो. आम्ही पुरूषांपेक्षाही जास्त काम करतो. हाताला वेदना होतात, तरीही काम करत राहतो."

'रडत-रडत रात्र निघून जाते'

सावित्रीदेवीही भूमीहीन मजूर आहेत. त्या सकाळी आधी घरातलं काम करतात. नंतर गहू कापण्यासाठी शेतात येतात. सगळा दिवस काम करून थकून जेव्हा त्या घरी येतात, ... उर्वरित लेख लिहा:

लेला नाही. त्यांनाही गहू कापण्याच्या बदल्यात फक्त गहू मिळतात.

त्या सांगतात, "मातीच्या कच्च्या घरात वेळ काढत आहोत. अख्ख्या गावात आम्हीच अशा कच्च्या घरात राहतो. पण कुणीही आम्हाला घर बांधण्यासाठी मदत केली नाही."

पंतप्रधान आवास योजनेअंतर्गत कश्मिरी यांच्यासारख्या गरीब कुटुंबांना घर बनवण्यासाठी सरकार अडीच लाखाची मदत करतं.

पण आतापर्यंत कश्मिरी यांच्या मदतीला कुणीही धावून आलं नाही. त्या सांगतात की, त्यांच्यासाठी पळापळ करणारं कुणीही नाही.

इथून काहीच अंतरावर जयपाली आपल्या एका शेजारणीला सोबत घेऊन गव्हाचं पीक कापण्याच्या कामात गुंतल्या आहेत.

त्यांचं दु:खही राजेंद्री आणि कश्मिरी यांच्यापेक्षा वेगळं नाही. वर्षभर पोटाची काळजी मिटावी म्हणून त्या हे काम करतायत.

त्या सांगतात, "काम कसलं, उकाड्यात मरण होतंय आमचं. आणि हे काम करणार नाही तर मग मुलांना कसं पोसणार? उकाडा असो की हिवाळा आम्हाला तर मेहनतीशिवाय पर्यायच नाही."

'विजेचं बिल कुठून भरणार'

त्या सांगतात, "पहिल्यांदा विजेचं बिल कमी यायचं. आता महिन्याला हजार रूपयेच येतं. आमच्यासारखा गरीब माणूस एवढं बिल कुठून भरेल? हे बिल वाढून वाढून 35 हजार झालं आहे. आता कुणीतरी आमचं बिल कमी केलं तर मोठी मदत होईल"

कुठल्याही सरकारच्य किंवा पक्षाच्या आश्वासनांवर त्यांचा विश्वास नाहीए. पण जेव्हा त्यांना थेट अकाऊंटमध्ये पैसे जमा होणाऱ्या योजनेविषयी सांगितलं तेव्हा त्या म्हणाल्या, "असं होत असतं, आमच्या अकाऊंटला थेट पैसे जमा झाले असते तर इथं आम्ही कशाला रक्त जाळत बसलो असतो."

इथून 50 किलोमीटर दूर गंगनहरच्य किनाऱ्यावर असलेल्या मेरठ जिल्ह्यातील भोला झाल गावातील मुन्नीदेवी आपल्या मुलींसह जंगलात चालल्या आहेत.

त्यांच्या हातात कुऱ्हाड आहे. त्या सांगतात की, "लाकूड कापण्यासाठी आम्ही निघालो आहोत. जंगलातून लाकूड कापून आणलं तर संध्याकाळी चूल पेटेल आणि जेवण बनवता येईल."

केंद्र सरकारच्या उज्ज्वला योजनेचा फायदा मुन्नीदेवींना मिळालेला नाही. त्यांच्यासोबत जंगलात चाललेली त्यांची नाबालिक मुलगी निशाला पुढचं शिक्षण घ्यायचं आहे, पण लवकरच तिचं लग्न लाऊन दिलं जाणार आहे.

पण इतक्यात लग्न करण्याची निशाची इच्छा नाही.

ती म्हणते, "मम्मी-पप्पा मजबूर आहेत. घरात काहीच नाहीए. कर्ज झालंय. घर गहाण ठेवलंय. माझ्यापुढे दुसरा कुठला रस्ताच नाहीए."

निशा म्हणते, "पैशाच्या तंगीमुळे शिक्षण अर्धवट राहिलं. वडिलांनी...


...ुत्र सज्जाद सज्जाद लोन यांचे 87 सदस्यांच्या विधानसभेत दोन आमदार आहेत. भाजपशी हातमिळवणी करून काश्मीरच्या राजकारणात स्थिरस्थावर होण्याचा आणि मुख्यमंत्रिपद मिळवण्याचा ते प्रयत्न करत आहेत.

फार पूर्वीपासून भाजप काश्मीरमधील जनादेश विभागण्याचा प्रयत्न करत होता. वाजपेयींच्या काळात PDPचा उदय हा एकप्रकारे नॅशनल कॉन्फरन्सला पर्याय म्हणून झाला. असं असलं तरी PDP असो वा नॅशनल कॉन्फरन्स, कुणीही या राज्यात एकट्यानं सत्ता स्थापन करू शकत नाही, हे स्पष्ट आहे.

सत्तास्थापनेसाठी जम्मूमध्ये जनादेश प्राप्त झालेल्या... उर्वरित लेख लिहा:

ांना माहित होतं कारण त्यांच्याकडे पुरेसं संख्याबळ होतं. पण भाजपनं या निवडणुकीत मुसंडी मारली आणि विरोधकांचा उत्साह मावळला.

मेहबूबा मुफ्ती यांनी सरकार स्थापनेचा दावा केल्यानंतर PDPच्या संस्थापकांपैकी एक आणि माजी उपमुख्यमंत्री मुझफ्फर हुसैन बेग यांनी जाहीररीत्या लोन यांच्या प्रयत्नांना पाठिंबा व्यक्त केला. यामुळे PDP आणि नॅशनल कॉन्फरन्स या दोन्ही पक्षांना झटका बसला. त्यांना वाटलं की भाजप राज्यातील राजकारण बदलण्याचा प्रयत्न करत आहे, पण प्रत्यक्षात भाजपचा उद्देश मात्र काश्मीरमध्ये जनाधार मिळवण्याचा आहे.

काश्मीरमध्ये सत्तेचा वापर राजकारण करण्यासाठी नेहमीच करण्यात आला आहे. गेल्या पाच महिन्यांपासून सर्वच पक्ष विधानसभा भंग करण्याची मागणी करत होते. पण भाजपचा मात्र या मागणीला विरोध होता. यामागे कल्पना अशी होती की, विद्यमान विधानसभा एक दिवस भाजपला मुख्यमंत्री बनवण्यासाठी सहाय्य करेल, विशेषत: जम्मूसाठी.... जर जम्मूमधून भाजपला 2019मध्ये चांगला प्रतिसाद मिळाला तर.

याला विरोध म्हणून विरोधकांनी आघाडीची घोषणा केली आणि सत्तास्थापनेचा दावा केला. भाजपनंही हीच री ओढत सज्जाद यांना हेच पाऊल उचलायला लावलं. यानं राजभवनाला हवा तो संदेश दिला आणि राज्यपाल सत्यपाल सिंह यांनी माजी राज्यपाल N. N. व्होरा यांच्या पावलावर पाऊल टाकत विधानसभा बरखास्त करण्याचा निर्णय घेतला.

यानंतर काही तासांतच ओमर आणि मेहबूबा यांनी एकमेकांची प्रशंसा केली. याद्वारे त्यांनी आपापले पक्ष तुटण्यापासून वाचवले, नाहीतर असल्या घोडेबाजाराने खोऱ्यात प्रवेश केला असता, आणि ही एक अशी स्पर्धा आहे, ज्यात इथल्या कुठल्याही पक्षाला भाजपला आव्हान देणं कठीण गेलं असतं.

(लेखक 'काश्मीर लाईफ'चे व्यवस्थापकीय संपादक आहेत. लेखातील मतं त्यांची वैयक्तिक मतं आहेत)

हे वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)


...ुद्द्यांवर हा चित्रपट भर देतो. प्रेक्षक हा संदेश समजून घेतील, अशी अपेक्षा आहे. माझ्यासाठी कलेचा अर्थ गुंतागुंत आहे. तुम्हाला सोपी कला हवी असेल तर तुम्ही कॅलिग्राफीकडे वळू शकता," असं ते म्हणाले.

फीनिक्स यांचं काय म्हणणं?

एंटरटेनमेंट न्यूज वेबसाईट 'द रॅप'ला दिलेल्या मुलाखतीत फिलिप्स यांनी वादासाठी डाव्या विचारसरणीच्या लोकांना कारणीभूत ठरवलं. हा चित्रपट हिंसेला खतपाणी घालतो का, या प्रश्नावर मुख्य अभिनेता फिनिक्स मुलाखत सोडून निघून गेला होता.

"अजेंड्यानुसार डाव्या विचारसरणीच्या लोकांप्रमाणे बोलू... उर्वरित लेख लिहा:

होता. लेजर यांनी या चित्रपटात उत्कृष्ट काम केलं होतं, म्हणूनच त्यांना त्या वर्षीचा बेस्ट सर्पोटिंग अॅक्टरचा ऑस्कर मरणोत्तर देण्यात आला होता. सुपरहिरो श्रेणीतील चित्रपटांसाठी हा एक खास गौरव होता. मात्र त्यांच्या मृत्यूनंतर अशा अफवा पसरल्या होत्या की लेजर स्वत:च्या भूमिकेने घाबरले होते, अस्वस्थ झाले होते.

1989 मध्ये प्रदर्शित झालेल्या 'बॅटमॅन'मध्ये जोकरची भूमिका साकारणारे जॅक निकल्सन यांनी या विषयावर केलेले्या एका टिप्पणीनंतर या अफवांना आणखी ऊत आला होता. लेजर यांच्या मृत्यूनंतर निकल्सन म्हणाले होते की "मी त्याला इशारा दिला होता."

त्यानंतर वॉर्नर ब्रदर्स कंपनीला स्पष्टीकरण द्यावं लागलं होतं, की "कोणतीही चूक करू नका. काल्पनिक जोकर किंवा हा चित्रपट, कुणीही खऱ्या जगात हिंसेचं समर्थन करत नाही."

मानसिक आरोग्याचं चुकीचं चित्रण?

ज्या पद्धधतीने चित्रपटात मानसिक आरोग्यासंदर्भात चित्रण केलं आहे, त्याबाबत मानसोपचार क्षेत्रातील मंडळींनी आवाज उठवला आहे. मानसिक आजारांचं चित्रण हॉलिवुडपटांमध्ये कसं केलं जातं, यावरून अनेकदा चर्चा आणि वाद रंगले आहेत.

मानसिक आरोग्याशी संलग्न भेदभावाच्या भावनेविरोधात काम करणाऱ्या ब्रिटिश चॅरिटी 'टाईम टू चेंज'च्या मते मानसिक आरोग्याशी निगडित रुढी, परंपरा, कर्मठ विचारांमुळे दृष्टिकोनात बदल घडत नाही.

जोकर चित्रपटातील दृश्य

या चॅरिटीच्या संपर्क प्रमुख जुली इव्हान्स यांनी बीबीसीशी बोलताना सांगितलं, "मनोरुग्ण वाईट असतात असं चित्रपटात दाखवण्याच्या पद्धतीत बदल झाला आहे. मात्र त्यांना चुकीच्या पद्धतीने दाखवण्याचा इतिहास खूप जुना आहे. त्यांना अतिरंजित पद्धतीने दाखवण्यात येतं. प्रेक्षकांना चुकीची माहिती दिली जाते."

ईस्ट एंजिला विद्यापीठात फिल्म स्टडीजचे प्राध्यापक टीम स्नेलसन सिनेमा आणि मानसिक आरोग्य, या दोन विषयांवर एकत्रितपणे काम करत आहेत.

हॉलिवुड चित्रपटात मानसिक आरोग्य आणि हिंसा यांना एकत्र सांधून मिथक म्हणून दाखवलं जातं. मनोरुग्ण कटू अनुभवांमुळे या स्थितीत पोहोचला असेल, तरीही चित्रण वेगळं असतं.

जोकर चित्रपटाचा ट्रेलर बघून या चित्रपटात काहीतरी वेगळं असेल, असं वाटतं. मानसिक आजारांनी त्रस्त व्यक्तींचं चित्रण कसं होतं, यावर जोकर चित्रपटाच्या निमित्ताने चर्चा सुरू झाली आहे.

तिकीटबारीवर जोकर चित्रपटाची कामगिरी चांगली आहे. चित्रपटाचं समीक्षण करणाऱ्या 'रॉटन टोमॅटोज' साईटने चित्रपटाला चांगलं...


...ुद्धा आम्हाला माहिती नाही. त्यामुळे मग आम्ही कामगार मंत्रालयाकडे पत्र लिहून याविषयी तक्रार केली आहे."

उत्तर प्रदेशमधल्या साहिबाबाद इथली अॅटलास सायकलची फॅक्ट्री

"1,000 कामगारांचा रोजगार वाचावा, असं आमचं म्हणणं आहे. कंपनीच्या मालकालाही आम्ही पत्र पाठवलं पण त्यांनी ते रिसिव्ह केलं नाही. त्यामुळे मग कार्यालयाबाहेर आम्ही ते चिकटवलं. सुरुवातीच्या काही महिन्यांत कंत्राटी कामगारांना काढून टाकण्यात आलं. आणि आता आम्हाला ले-ऑफ केलं आहे. ले-ऑफच्या काळात पूर्ण पगार द्यावा, ही मागणी आहे. त्यांना कारखाना नस... उर्वरित लेख लिहा:

ार दिला जाईल. आमचा कामगारांशी कोणताही वाद नाही."

असं असलं तरी महेंद्र कुमार यांना यावर विश्वास बसत नाही. ते म्हणतात, "कंपनीला जमीन विकायची असती तर पूर्वीच का नाही विकली? त्यासाठी कारखाना बंद व्हायची वाट का पाहिली? जी जमीन आजपर्यंत विकली नाही, ती पुढे कशी विकली जाईल? या जमिनीबाबत कौटुंबिक वादही सुरू आहेत. ते फक्त आताच्या संघर्षाला शांत करण्याचा प्रयत्न करत आहेत."

ते पुढे म्हणतात,  "ज्याला 10 ते 12 हजार पगार मिळायचा, तो आता अर्ध्या पगारात घर कसं चालवेल? घरभाडे आणि इतर खर्च आहे तितकाच राहणार आहे. पण पगार मात्र अर्धा मिळणार आहे. कंपनीनं काहीही निर्णय घेतला तरी कामगार उपाशीपोटी मरतील. त्यामुळे पूर्ण पगार द्यावा, ही आमची मागणी आहे."

अॅटलास या स्थितीत कशी पोहोचली?

1951मध्ये सुरू झालेली अॅटलास ही कंपनी पुढे चालून सायकलच्या दुनियेत प्रसिद्ध झाली. अनेकांच्या आठवणी या कंपनीशी निगडीत आहेत. पण सायकलच्या दुनियतेलं हे मोठं नाव हळूहळू अडगळीत पडायला लागलं.

कंपनीच्या वेबसाईटवर दिलेल्या माहितीनुसार, कंपनी प्रत्येकवर्षी 40 लाख सायकलींचं उत्पादन करते. भारतच नाही तर संपूर्ण जगभरात कंपनीच्या उत्पादनांची विक्री केली जाते.

पण गेल्या काही वर्षांपासून भारतात या कंपनीचे कारखाने बंद होत आहेत. 2014 मध्ये मध्य प्रदेशच्या मालनपूर येथील कारखाना बंद पडला होता. त्यानंतर 2017 मध्ये हरियाणाच्या सोनीपतमधील कारखाना बंद पडला. कंपनीला त्या कारखान्यांपासून नुकसान होत होतं.

यासोबतच कंपनीचं नाव 'अॅटलास सायकल इंडस्ट्रीज' बदलून 'अॅटलास सायकल (हरियाणा) लिमिटेड' करण्यात आलं.

आता साहिबाबादमधील कारखान्यातही नुकसान होत असल्याचं कंपनीचं म्हणणं आहे.

एनपी सिंग राणा सांगतात, "नोव्हेंबर 2019पासून नुकसानीला सुरुवात झाली. पूर्वी एक ते दीड लाख सायकलींचं उत्पादन घेतलं जायचं ते आता 15 ते 20 हजारांवर आलं आहे. गेल्या अनेक दिवसांपासून आम्ही नुकसान सहन करत होतो. सध्या कंपनीवर सव्वाशे कोटी रुपयांचे कर्ज आहे, ते आम्हाला फेडायचं आहे. असं असलं तरी बँकेचं कोणतंही कर्ज आमच्यावर नाहीये."

सायकलच्या बाजारात कधीकाळी राज्य करणारी 70 वर्षं जुनी कंपनी या अवस्थेत का पोहोचली, याविषयी सिंग सांगतात, "कोणत्याही उद्योगावर अशी वेळ येऊ शकते. पहिले तुम्ही पुढे जात असता आणि मग त्याचा विस्तार करता. तुमच्याकडे प्रत्येक पद्धतीचं संसाधन असतं. पण, त्यानंतर जेव्हा वाईट काळ सुरू होतो,...


...ुनियोजितपणे कार्यान्वित करू शकू."

कोव्हिड-19 संसर्गातून 'रुग्णांना बरं करण्याच्या' आपल्या जुन्या दाव्याचा पुनरुच्चार पतंजलीने केला नाही. आता पतंजलीचं म्हणणं आहे 95 कोरोनाग्रस्तांवर त्यांच्या स्वेच्छेने ट्रायल घेण्यात आली. यातल्या 45 जणांना पतंजलीची औषधं देण्यात आली, तर 50 रुग्णांना प्लेसिबो देण्यात आलं.

"ही आयुर्वेदिक औषधांची कोव्हिड-19 पॉझिटिव्ह रुग्णांवर करण्यात आलेली पहिली क्लिनिकल कंट्रोल ट्रायल होती आणि आता आम्ही या औषधांच्या मल्टिसेंट्रिक क्लिनिकल ट्रायलच्या दिशेने अग्रेसर आहोत."

पतंजल... उर्वरित लेख लिहा:

औषधांना कोरोना विषाणूमुळे होणाऱ्या आजारावरील 'आयुर्वेदिक उपचार' असल्याचं सांगून लॉन्च का करण्यात आलं?

पतंजली वेबसाईटने CTRI वेबसाईटवर नोंदणी केलेल्या आपल्या फॉर्ममध्ये लिहून दिलं होतं की क्लिनिकल ट्रायलचा कालावधी दोन महिन्यांचा असेल.

तिसरा प्रश्न, त्या परिस्थितीवर आहे ज्यात कोरोनाग्रस्तांवर उपचार करण्यात आले. पतंजलीचं म्हणणं आहे की सर्वच्या सर्व 95 ट्रायल जयपूरच्या नॅशनल इन्स्टिट्युट ऑफ मेडिकल सायंस अँड रिसर्चच्या देखरेखीखाली झाल्या.

ICMRच्या CTRI वेबसाईटवर नोंदणी करताना पतंजली आयुर्वेदने म्हटलं होतं की ते आपल्या क्लिनिकल ट्रायलमध्ये कोरोनाच्या 'मॉडरेटली सिम्प्टोमॅटिक' रुग्णांचा समावेश करतील. मात्र, तसं झालं नाही.

'कोरोनील' औषधाच्या ट्रायलशी संबंधित एका डॉक्टरने नाव न सांगण्याच्या अटीवर बीबीसी हिंदीला सांगितलं, "ट्रायलमध्ये समावेश करण्यात आलेल्या रुग्णांचं वय 35-45 होतं आणि यापैकी बरेचसे रुग्ण असिम्प्टोमॅटिक म्हणजेच लक्षणं नसणारे होते किंवा त्यांना अत्यंत सौम्य स्वरुपाची लक्षणं होती."

पतंजलीने ट्रायलविषयी माहिती का दिली नाही?

एक गोष्ट आणखी लक्षात घेतली पाहिजे की ट्रायलमध्ये त्या रुग्णांचा समावेश नव्हता ज्यांना मधुमेह किंवा उच्च रक्तदाबासारखा त्रास होता.

हे यासाठी महत्त्वाचं आहे कारण जागतिक आरोग्य संघटनेसह जगभरातल्या दिग्गज वैद्यकीयतज्ज्ञांचं म्हणणं आहे की हे दोन्ही किंवा यापैकी एक त्रास असेल तरी तो कोरोनाग्रस्तासाठी घातक ठरू शकतो.

या प्रश्नाचंही उत्तर मिळू शकलं नाही की ज्या रुग्णांवर पतंजलीने क्लिनिकल ट्रायल केल्या ते रुग्ण आधी कुठली औषधं घेत होते का? हे यासाठी महत्त्वाचं आहे कारण आयसीएमआरने (ICMR) कोरोनाग्रस्तांसाठीच्या औषधांची यादी दिली आहे.

तज्ज्ञांचं म्हणणं आहे की आयुर्वेदिक औषधांच्या आधी हे रुग्ण इतर कुठली अॅलोपिथिक औषधं घेत असतील तर कोणत्या औषधांचा परिणाम झाला, हे कसं कळणार.

सुप्रसिद्ध सार्वजनिक आरोग्य तज्ज्ञ दिनेश ठाकूर यांनीही पतंजलीच्या क्लिनिकल ट्रायलवर प्रश्न उपस्थित केले आहेत. ते विचारतात, "इतक्या कमी रुग्णांवर केलेल्या क्लिनिकल ट्रायलच्या आधारावर तुम्ही कोरोनावरील उपचाराचा दावा कसा काय करू शकता?"

सरतेशेवटी सर्वात महत्त्वाचा प्रश्न असा उपस्थित होतो की पतंजली रिसर्च इन्स्टिट्युटने CTRI वेबसाईटवर मे महिन्यात नोंदणी केली होती आणि कोरोनाग्रस्तांवर क्लिनिकल ट्रायल सुरू होत्या तर मग...


...ुपये खर्चून पत्रकार किंवा पापाराझींपासून दूर कुठल्या तरी बेटावर किंवा परदेशात जाऊन लग्न करणं पसंत करतात."

तसंच, आपल्या लग्नाच्या भव्यतेची चर्चा किमान पुढचे काही महिने होत राहावी, अशीही काही जणांची इच्छा असते. बॉलिवुडमध्ये तर सध्या परदेशात जाऊन लग्न करण्याचा ट्रेंडच सुरू आहे. त्यासाठी ते पाण्यासारखे पैसे ही खरच करतात, असंही प्रियांका सांगतात.

जेव्हा निर्वासितांनी घातला गराडा...

2016 साली जेव्हा भूमध्य समुद्रामार्गे हजारोंच्या संख्येने निर्वासित युरोपात येऊ लागले, तेव्हा लेक कोमो परिसरातल्या अ... उर्वरित लेख लिहा:

यांनी मोबाइलमध्ये फोटो टिपून ते सोशल मीडियावर अपलोड करू नये म्हणून मोबाइलचा कॅमेरा झाकण्यासाठी त्यावर स्टिकर्स लावण्यात आल्याचंही समजतंय.

इथे ड्रोन वापरण्यास बंदी घालण्यात आली असून लेक कोमो परिसरात सुरक्षारक्षकांच्या बोटी गस्त घालत आहेत.

हेही वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)


...ुब्रमण्यमच्या आवाजाने या लग्नमय चित्रपटात चांगलेच रंग भरलेत. या चित्रपटात 14 गाणी आहेत. प्रत्येक गाण्यात कुणालातरी प्रतिनिधित्व मिळालं आहे. अगदी कैलाशनाथांना सुद्धा रिमा लागू ला 'कुछ सुनाईये ना' म्हणण्याचा मोह आवरत नाही. त्यानंतर रिमा लागू अतिशय गोड लाजल्या आहेत.

महत्त्वाची 'पात्रं'

प्रेम निशा वगैरे सोडले तर दखल घेण्याजोगी अनेक पात्रं या चित्रपटात आहे. सगळ्यात लक्षवेधी आहे तो म्हणजे सगळ्यांचा लाडका कुत्रा टफी. हा टफी प्रचंड माणसाळलेला आहे. त्याला सगळं जमतं. क्रिकेट खेळताना अंपायरची भूमिका निभा... उर्वरित लेख लिहा:

कडे या चित्रपटात फारसं काहीच नव्हतं. पण भारतीय चित्रपटाचा इतिहास जेव्हा लिहिला जाईल तेव्हा हम आपके है कौनच्या उल्लेखाशिवाय तो अपूर्ण असेल.

हेही वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)


...ुभव अंतुले, पाटील, पवार, जोशी, देशमुख, चव्हाण आणि फडणवीस सरकार यांच्याबद्दलचा आंदोलकांनी घेतल्याचं बोललं जातं. मराठा आंदोलकांना आपलं आणि परकं, असा सरकारमध्ये फरक दिसत नाही. त्यामुळे पाटील, देशमुख, पवार, चव्हाण सरकार असो किंवा अंतुले-जोशी-फडणवीस हे बिगर मराठा मुख्यमंत्री असो, त्या सरकारांवर त्यांचा विश्वास नाही. प्रत्येक सराकारने हा प्रश्न भिजत घोंगड्यासारखा ठेवला. त्यामुळे सरकारच्या या व्यूहनीतीला तीस-चाळीस वर्षं पूर्ण झाली आहेत.

सरकारविरोध हा हतबलतेमधून विकास पावला आहे. सरकारची धोरणं समन्यायी ... उर्वरित लेख लिहा:

िका घेतल्या. यामुळे आंदोलन चिघळलं. मराठा अभिजन विरुद्ध मराठेतर अभिजन, अशी तुलना गेल्या दहा वर्षांत होते. त्याचा परिणाम आंदोलने अतिसंवेदनशील होण्यात झाला. परंतु सरतेशेवटी हे आव्हान मराठा अभिजन वर्गाला जास्त होते. त्यामुळे त्यांनी आंदोलनाशी जुळवून घेण्याची बेगडी भूमिका वटवली. परंतु त्यांना पुढे येऊन नेतृत्व करता आलं नाही. सामाजिक-सांस्कृतिक क्षेत्रातील मराठयांनादेखील अभिजन मराठयांच्या विरोधात एकसंघपणे फळी उभी करता आली नाही. उलट संभ्रम अवस्था निर्माण झाली. या कोंडीतून बाहेर पडता आलं नाही.

3. बुद्धिजीवी वर्ग

कनिष्ठ मराठा समाजातून असंतोष वाढत होता, तेव्हा महाराष्ट्रात नवीन बुद्धिजीवी वर्ग उदयाला आला. बुद्धिजीवी वर्गाने कनिष्ठ मराठ्यांना सातत्याने दोन पिंजऱ्यांमध्ये उभं केलं. एक म्हणजे काळी जमीन, साखर कारखानदारी आणि राजकीय सत्ता कनिष्ठ स्तरातील मराठ्यांकडे देखील आहे, असं भ्रामक चित्र उभं केलं. दुसरे म्हणजे विद्येच्या आणि ज्ञानाच्या क्षेत्रात मागासलेल्या कनिष्ठ स्तरातील मराठ्यांची प्रतिमा 'रांगडा मराठा' अशा मिथकात बंदिस्त झाली.

वृत्तपत्रं, वृत्तवाहिन्या, विविध लेखक, विश्लेषक यांनी सोई-सोईने या दोन मुद्द्यांची चर्चाविश्वे उभी केली. 'रांगडया मराठा' मिथकाचा परिणाम अभिजन मराठयांवर झाला नाही. तो विलक्षण परिणाम कनिष्ठ स्तरातील मराठ्यांवर झाला. यामुळे कनिष्ठ स्तरातील मराठ्यांनी 'संभाजी' हे प्रतीक संस्कृत पंडित म्हणून स्वीकारले. कनिष्ट स्तरातील मराठ्यांची प्रतिमा बदलण्याचा प्रयत्न सुरू होता.

मात्र 'रांगडा मराठा' हे मिथक वितळता आलं नाही. कारण बुद्धिजीवी वर्ग त्यांची कुचेष्ठा करत होता. या चक्रव्यूहामध्ये कनिष्ट मराठा बामसेफ व बहुजन महासंघाकडे वळला. त्यांनी अनुसूचित जाती व कनिष्ठ स्तरातील मराठा असं चर्चाविश्व उभं केलं. या प्रक्रियेत बुद्धिजीवी प्रतिमा कनिष्ठ स्तरातील मराठ्यांना मिळविता आली नाही. तसंच हिंदू चौकटीच्या बाहेर जाऊन अभिजन मराठ्यांना आव्हान देता आलं नाही.

हिंदू चौकटीत शिवधर्माची संकल्पना मांडली गेली. त्यामुळे बुद्धिजीवी वर्ग उलट कनिष्ठ स्तरातील मराठ्यांची चिकित्सा करण्यातच गुंतला. म्हणजेच कनिष्ठ स्तरातील मराठ्यांच्या आर्थिक-सामाजिक स्थानाची चिकित्सा सोयिस्करपणे बाजूला गेली. त्या जागी अभिजन मराठा, हिंदू चौकट, शिवधर्म अशी चर्चा बुद्धिजीवी वर्गाने केली. थोडक्यात बुद्धिजीवी वर्गाला कनिष्ठ स्तरातील मराठ्यांची खरी...


...ुमार यांच्याशी बोलून त्यांनी आपली इच्छा प्रदर्शित केली आहे.

"सुशांतच्या जीवाला धोका आहे, हे मी 25 फेब्रुवारीलाच बांद्रा पोलिसांना सांगितलं होतं. मात्र त्यांनी काहीच केलं नाही," असा आरोप सुशांत सिंह राजपूतचे वडील केके सिंह यांनी केला आहे. सुशांतच्या वडिलांनी यासंबंधी एक व्हीडिओ प्रसिद्ध केला आहे.

"सुशांतच्या मृत्यूनंतर 40 दिवस झाले तरी पोलिसांनी कोणतीही कारवाई केली नाही. म्हणून मी पटनामध्ये FIR दाखल केला," असं केके सिंह यांनी म्हटलं आहे.

बांद्रा पोलिसांनी मात्र सुशांत सिंह राजपूतच्या वडिलां... उर्वरित लेख लिहा:

त्महत्येबद्दल माहिती मिळते, तेव्हा त्यानं तात्काळ जवळच्या एक्झिक्युटिव्ह मॅजिस्ट्रेटला यासंबंधीची माहिती देणं आवश्यक असतं. जेणेकरून मृत्यूच्या कारणांचा तपास केला जाऊ शकेल.

सध्या मुंबई पोलिस याच कलमान्वये सुशांत सिंहच्या आत्महत्येचा तपास करत आहेत. त्यांना तसा अधिकार आहे.

पुढचा प्रश्न उपस्थित होतो की, बिहार पोलिसांकडे FIR नोंदविण्यात आला आहे, त्याच्या आधारे बिहार पोलिस सुशांतच्या मृत्यूची चौकशी करू शकतात का

कायद्यात यासंबंधीही स्पष्ट तरतूद आहे. हे प्रकरण बांद्रा पोलिस ठाण्याच्या हद्दीतलं असलयाने त्याच अधिकार क्षेत्रातील पोलिसांनाच मृत्यूच्या कारणांची चौकशी करता येते.

मग बिहार पोलिस मुंबई पोलिसांच्या अधिकार क्षेत्रात चौकशी करू शकतात का?

कायदेतज्ज्ञांचं काय मत आहे?

कायदेतज्ज्ञ आणि सर्वोच्च न्यायालयातील वकील आलोक कुमार यांच्या मते हे शक्य नाहीये.

ते सांगतात, "कायद्यानं तपास अधिकाऱ्यांना विशेष अधिकार दिले आहेत. जर तपास अधिकाऱ्याला वाटलं, की प्रकरणाचा एखादा धागादोरा कन्याकुमारीमध्ये आहे, तर तो तिथेही जाऊ शकतो. मात्र ज्या गुन्ह्याच्या तपासासाठी तो जात आहे, तो गुन्हा त्याच्या अधिकार क्षेत्रात घडलेला असावा."

सुशांत सिंह राजपूत प्रकरणात पटना पोलिसांची कोणतीही भूमिका नसल्याचं मत आलोक कुमार यांनी व्यक्त केलं. त्यांनी म्हटलं, "बिहार पोलिस या प्रकरणाचा तपास करू शकत नाहीत. कारण तक्रारदारानं आपल्या आरोपांमध्ये ज्या घटनांचा उल्लेख केला आहे, त्या पटनामध्ये घडलेल्या नाहीत. समजा सुशांत सिंहचं एखादं बँक अकाउंट पटनामध्ये असतं, त्यातून पैसे काढल्याची किंवा एखादा घोटाळा झाल्याची घटना घडली असती, तर या प्रकरणाचा तपास पटना पोलिस करू शकतात. पण माझ्या माहितीप्रमाणे असं काही घडलं नाहीये आणि ज्या तक्रारी आहेत, त्या सर्व गोष्टी मुंबईमध्ये घडलेल्या आहेत. त्यामुळे पटना पोलिस मुंबईला जाऊन पुरावे गोळा करून पटना न्यायालयात आरोपपत्र दाखल करू शकत नाहीत. सीआरपीसीतही अशीच तरतूद आहे."

या घटनेचं कारण पटनाशी संबंधित असल्यामुळे FIR पटनामध्ये नोंदविण्यात आल्याचं स्पष्टीकरण सुशांत सिंह राजपूतच्या वडीलांचे वकील विकास सिंह यांनी दिलं आहे.

मात्र आलोक कुमार यांना हा तर्क कायद्याच्या कसोटीवर पुरेसा टिकेल असं वाटत नाही.

सुशांतप्रकरणी अमृता फडणवीसांचं ट्वीट

सुशांत सिंह राजपूतच्या मृत्यूप्रकरणाला राजकीय वळण लागलेलं असतानाच आत त्यावर अनेक जण सोशल...


...ुमारास पुन्हा फोन केला आणि म्हणाले, 'दिवसभर झोपाच काढत राहाल तर कामगारांचे पैसे कधी देणार'."

"त्यानंतर त्यांचं माझं पुन्हा बोलणं झालं नाही. ते म्हणाले होते, दहा मिनिटांत येतो, पण ते आलेच नाहीत. मी झोपूनच राहिलो."

मनात दहशतीचं घर

नंतर मुशर्रफ यांना एका परिचितानं फोन केला, अफराजुल यांचा अपघात झाल्याचं त्यानं सांगितलं.

"मोटरसायकलला अपघात झाला असेल," असं मुशर्रफ यांना वाटलं. पण घटनास्थळी पोहोचल्यावर ते पार हादरून गेले.

अफराजुल यांची खोली

"त्यांना पाहताच मी कोसळलो. काही समजतच नव्हतं. मला वाटल... उर्वरित लेख लिहा:

ं हे मुशर्रफ, इनामुल आणि बरकत अली यांना अजूनही कळलेलं नाही. व्हीडिओमध्ये मारेकऱ्यानं उच्चारलेला 'लव्ह जिहाद' हा शब्दच त्यांच्यासाठी नवीन आहे.

बरकत अली म्हणतात, "दोन वेळच्या जेवणासाठी हजारो किलोमीटर दूर आलो आहोत. आमच्यासाठी काय लव्ह आणि काय जिहाद! भूकेसमोर आम्हाला आणखी काही सुचतही नाही."

अफराजुल यांचे कोणत्या महिलेशी संबंध होते का? ते म्हणतात, "असा विचार करणंही गुन्हा आहे."

मग अफराजुलना का मारलं? बरकत अली म्हणतात, "त्याला कोणाला तरी मारायचं होतं. अफराजुल सापडले म्हणून त्यांना मारलं. मी सापडलो असतो तर त्यानं मला मारलं असतं."

राजसमंदच्या मेहता मंगरी भागात अफराजूल राहत होते. तिथल्या काही तरुणांचं म्हणणं आहे की, शंभूलाल नावाच्या एका माणसाला अफराजुलबद्दल काही तक्रार होती. मग तो पोलिसात का गेला नाही?

एका तरुणानं सांगितलं, "अफराजुल यांचा काही गुन्हा असेल, असं मानलं तरी त्यांना मारण्याचा अधिकार कोणी दिला? पोलिसांना सांगायला हवं होतं."

घरमालक खेमराज पालीवाल यांची BA करत असलेली मुलगीही तेच म्हणते, "कोणाकडून काही चूक झाली असेल तर पोलिस आहेत ना! कायदा आहे! कायदा हातात घ्यायची काय गरज?"

अफराजुल यांचं काय चुकलं? इनामुल म्हणतात, "त्यांची चूक एवढीच की ते मजूर होते, असहाय होते, मुसलमान होते."

तुम्ही हे वाचलं का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)


...ुम्हाला कसं आणि केव्हा कळतं, असा प्रश्न विचारल्यावर वैशाली यादव यांनी बोलायला सुरुवात केली.

"मतदानाच्या दिवशीपर्यंत निवडणुकीला कोण उभं आहे, हे आम्हाला माहिती नसतं. सगळ्या गोष्टींच्या बैठका गावातल्या पारावर घेतल्या जातात, बायांना काही पारावर जाता येत नाही, त्यामुळे मग कोण उभं आहे, घराबाहेर काय सुरू आहे, हे कळतच नाही."

वैशालीताईंचं वय ३० वर्षं आहे. त्यांना २ मुलं आहेत. वैशाली ताई त्यांच्या मोठ्या दिराचं ऐकून मतदान करतात.

मतदान कुणाला करायचं हे स्वत: का ठरवत नाही, असं विचारल्यावर त्या म्हणाल्या,... उर्वरित लेख लिहा:

त्यांचं २००७मध्ये अपघतात निधन झालं. त्यानंतर मग घरची, बाहेरची सगळी जबाबदारी माझ्या एकटीवर येऊन पडली. त्यामुळे मग मी घरातून बाहेर पडले. सगळी कामं स्वत:हून करायला लागले. स्वत: निर्णय घ्यायला लागले. बरं-वाईट काय हे यातून समजायला लागलं. यामुळे मग आता कुणाला मत द्यायचं, हे माझं मी स्वत: ठरवते."

३५ वर्षीय मुक्तांकडे अडीच एकर शेती आहे. त्या स्वत: शेती करतात.

मुक्ता मुळे

पहिले लोकांचे ऐकून मतदान करायचे, आता पुढारी प्रचाराला बोलावतात, असं घोडका राजुरी इथल्या संजीवनी पवार यांनी आम्हाला सांगितलं.

'आता पुढारी प्रचाराला बोलावतात'

"पहिले गावातले लोक ज्याला सांगायचे त्यालाच मी मतदान करायचे. पण १५-२० वर्षांपासून मात्र कुणाला मतदान करायचं हे मी स्वत:च ठरवते. आताही सांगतात लोक याला मत द्या म्हणून. मी सगळ्यांचं ऐकून घेते. पण जो काहीतरी करेल त्यालाच मत द्यायचं, " ५० वर्षांच्या संजीवनी सांगत होत्या.

घोडका राजुरी गावातील महिलांशी चर्चा करताना

तुमच्या मतदानाविषयीच्या निर्णय प्रक्रियेत हा बदल कसा झाला, याविषयी त्या सांगतात, "१५ ते २० वर्षं झाले आम्ही विधवा महिलांचा बचतगट स्थापन केला. तेव्हापासून आम्ही घराच्या बाहेर निघायला लागलो. पहिले आम्ही बीडला यायचं म्हटलं तरी लोक म्हणायचे, कुठं चालल्या? बचत गटाच्या माध्यमातून मग आम्ही बीडला यायला लागलो.

"आम्हाला सरकारी योजनांची माहिती व्हायला लागली. तेव्हाच आमच्यात ताकद आली. आम्ही स्वत:हून काहीतरी करू शकतो, असं वाटायला लागलं. काय करायचं, काय नाही हे स्वत: ठरवायला लागलो. आता तर सरपंच लोक येऊन म्हणतात, तुम्ही आमच्याकडून निवडणूक लढवा," संजीवनी पुढे सांगतात.

संजीवनी पवार

वायगाव, पाडळशिंगी आणि घोडका राजुरीमध्ये 50हून अधिक महिलांशी चर्चा केल्यानंतर, मत कुणाला द्यायचं हे स्वत: ठरवणाऱ्या महिलांची संख्या खूप कमी असल्याचं लक्षात आलं.

महिलांच्या मतदानावर इतरांचा प्रभाव का?

महिलांवरील संस्कारांमुळे त्यांच्या मतदानावर इतरांचा एवढा प्रभाव असतो, असं बीडमधील सामाजिक कार्यकर्त्या मनीषा तोकले यांनी सांगितलं.

त्यांच्या मते, "राजकारणासंदर्भात बायांनी विचार करायचा नसतो, अशा पद्धतीचं ट्रेनिंग बायांना दिलेलं असतं. राजकारणात बायांनी पडू नये, कारण राजकारण ही चांगली गोष्ट नाही, असं समजलं जातं. या सगळ्या परिस्थितीमध्ये कोणतीही गोष्ट करताना नवऱ्याला, मुलाला किंवा घरातल्या मोठ्या माणसाला विचारून करायची ही...


...ुम्ही इथं कसे आलात? काही वेळ राहिले, विचारपूस केली. मात्र, त्यांनीही सांगितलं नाही की, आम्हाला काय झालंय आणि नेमके कुठले उपचार केले जात आहेत. त्यानंतर ते एकदाही पाहण्यास आले नाहीत."

डॉ. रमा मिश्रा सांगतात की, "वॉर्डमध्ये रात्रीच्या वेळी कुणीच नसायचं. वॉर्डबॉय सुद्धा नसायचा. रात्री केवळ ज्युनियर डॉक्टर येत होते. तेही केवळ ऑक्सिजन लेव्हल पाहण्यासाठी. पहिल्या दिवशी एक डॉ. सचदेवा होते, ते डॉ. जे. के. मिश्रांचे ज्युनियर होते. ते तीन फूट अंतरावरून विचारपूस करून निघून गेले आणि पुन्हा आलेच नाहीत. थोड्य... उर्वरित लेख लिहा:

ोप फेटाळतात. ते म्हणतात, "हॉस्पिटलमध्ये रुग्णांची संख्या इतकी वाढतेय की, त्यांना सांभाळणं कठीण होऊन बसलंय."

बीबीसीशी बोलताना डॉ. मोहित जैन यांनी सांगितलं, "सर्वांत मोठी अडचण अशी आहे की, इथं येणारा प्रत्येक रुग्ण गंभीर अवस्थेत आहे. या क्षणी हॉस्पिटलमध्ये 500 हून अधिक रुग्ण आहेत, यातील अनेकजण गंभीर स्थितीत आहेत. अशा स्थितीत येणाऱ्यांवर उपचार करण्यासाठी आमच्याकडे फार काही उरत नाही. रुग्ण जर वेळेवर हॉस्पिटलमध्ये आला, तर त्याच्यावर उपचारासाठी आम्ही सक्षम असतो."

डॉ. मोहित जैन म्हणतात, "लोक लक्षणं दिसल्यानंतरही कितीतरी दिवस घरीच राहतात आणि स्थिती गंभीर बनली की मग हॉस्पिटलमध्ये येतात. आधी बनवलेल्या नियमांनुसार आमच्याकडे सुविधा होत्या. मात्र, आताच्या स्थितीच्या हिशेबानं सुविधांचा विचारही केला नव्हता."

मात्र, वास्तव हे आहे की, लोकांना कोरोनाच्या चाचणीसाठीही वणवण करावी लागते. ज्यांची चाचणी होतेय, त्यांना रिपोर्ट मिळण्यासाठी तीन ते चार दिवस जातायेत. या दरम्यान रुग्णाची अवस्था आणखी वाईट होते. मात्र, रिपोर्ट नसल्यानं हॉस्पिटलमध्ये जागा मिळत नाही आणि दुसरीकडे, कोरोना पॉझिटिव्ह असल्यानं तो अनेकांपर्यंत आजार पसरवत आहे.

डॉ. जे. के. मिश्रा यांच्या मृत्यूबाबत डॉ. मोहित जैन म्हणतात, "त्यांचा मृत्यू कार्डिअक अरेस्टने झाला. डॉ. रमा मिश्रा या माझ्याही सीनियर होत्या. त्यांच्या पतीचा मृत्यू झाल्यानं त्यांची तक्रार नक्कीच असेल. मात्र, आम्ही उपचारात कुठेही कमी ठेवली नाही. मी स्वत: अनेकदा त्यांच्याकडे जाऊन विचारपूस केली. पाच मिनिट आधीपर्यंत ठीक होतं. मात्र, अचानक त्यांची तब्येत खालावली आणि त्यांचा मृत्यू झाला. त्या स्थितीत त्यांना कुठल्याच हॉस्पिटलमध्ये वाचवणं शक्य नव्हतं."

प्रयागराजमध्ये काय स्थिती आहे?

आजच्या घडीला प्रयागराज लखनऊनंतर सर्वाधिक कोरोना रुग्ण असलेला उत्तर प्रदेशातील जिल्हा बनला आहे. या दोन्ही शहरात सरासरी 10 हून अधिक लोक दरदिवशी कोरोनानं मृत्यमुखी पडत आहेत. कोरोनाची चाचणी करणारा इथला प्रत्येक पाचवा माणूस पॉझिटिव्ह आढळत आहे.

रविवारीही 1711 लोकांना इथं कोरोनाची लागण झाली. 15 लोकांचा उपचारादरम्यान मृत्यू झाला. हॉस्पिटलमध्ये बेड आणि ऑक्सिजनची कमतरता, यामुळे अनेकांचा जीव जातोय.

कोरोना हॉस्पिटलमध्ये काम करणाऱ्या प्रयागराजमधील एका डॉक्टरने नाव न छापण्याच्या अटीवर सांगितलं की, "मृत्यूंचे आकडे येतायत, ते वास्तवातल्या...


...ुम्ही गेम खेळत असाल तर त्याचा काही परिणाम होत नाही.

किती वेळ गेम खेळल्यावर हा आजार होतो?

याबाबत काही ठराविक फॉर्मुला नाही, असं बलहारा सांगतात. "दिवसातून चार तास खेळणारे याच्या आहारी जाऊ शकतात आणि 12 तास गेमवर काम करणाराही बरा होऊ शकतो."

बलहारा यांनी बीबीसीसा सांगितलं की त्यांच्याकडे एक अशी केस होती, ज्यात मुलगा दिवसातून केवळ चार तास गेम खेळायचा, पण तो त्याला हा आजार झाला आहे.

या मुलाविषयी सविस्तर बोलताना डॉ. बलहारा सांगतात, "24 तासातले चार तास गेम खेळणं काही वाईट नाही. पण तो मुलगा गेमच्या ... उर्वरित लेख लिहा:

गेमचं व्यसन हे 6 ते 8 आठवड्यात सुटू शकतं. याचं व्यसन लागू न देणं हाच सगळ्यांत उत्तम उपाय आहे, असं डॉ. बलहारा सांगतात. या व्यसनानंतर उपचाराचा एवढा फरक पडत नाही, असं त्यांना वाटतं.

त्यामुळे मुलांच्या हातात मोबाईल देण्याअगोदर किंवा स्वत: गेम खेळण्याआधी विचार जरूर विचार करावा.

हेही वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)


...ुरक्षित पातळी कमी करून मद्यपानाचं प्रमाण हे आठवड्याला 14 युनिटवर आणलं.

14 युनिट म्हणजे साधरणतः बीअरचे सहा पाइंट्स किंवा वाइनचे सात ग्लास. म्हणजेच दिवसाला दोन पाइंट्स किंवा वाइनचा एखादा ग्लास घेणं हे 'सुरक्षित' आहे असं सरकारनं सांगितलं आहे.

प्रत्येक ग्लासमध्ये किती एकक अल्कोहोलचे प्रमाण असते?

स्रोत - NHS Choices

या घोषणेनंतर इंग्लडचे मुख्य वैद्यकीय अधिकारी प्रा. डेम सॅली डेव्हिज यांनी म्हटलं होतं, "मद्याचं सेवन हे कोणत्याही परिस्थितीत अपायकारकच आहे. जरी मद्याचं प्रमाण कमी असलं तरी तुम्हाला ... उर्वरित लेख लिहा:

त आहे. डेव्हिड हे केंब्रिज युनिव्हर्सिटीमध्ये पब्लिक अंडरस्टॅंडिंग ऑफ रिस्क हा विषय शिकवतात.

"संतुलित मद्यपानात आनंद वाटतो. पण खूप मद्यपान केलं तर धोका संभवतो. त्यामुळे अनेक जण सरकारनं जाहीर केलेली सुरक्षित पातळी ओलांडत नाहीत.

या संशोधनातील निष्कर्ष आल्यावर सुरक्षित पातळी आणखी कमी करावी अशी अपेक्षा लोक ठेवत आहेत. ड्रिंकची सुरक्षित पातळी नाही म्हणून सरकारनं लोकांना ड्रिंक सोडावं असं आवाहन करावं अशी अपेक्षा ठेवणं अयोग्य आहे. सरकार तसं म्हणू शकत नाही," डेव्हिड सांगतात.

"ड्रायव्हिंगची नेमकी सुरक्षित पातळी नाही, पण सरकार हे कधी सांगत नाही की ड्रायव्हिंग करू नका. सुरक्षित जगण्याची देखील पातळी नाही म्हणून जगूच नका असं देखील म्हणू शकत नाही."

हेही वाचलं का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)


...ुरात बर्ड फ्लू झपाट्याने पसरतो आणि त्याचा मानवाला असलेला धोका टाळण्यासाठी इथे कोंबड्यांना मारून टाकावं लागतं.

बर्ड फ्लूचा माणसाला धोका किती?

इंडियन मेडीकल असोसिएशनचे महाराष्ट्राचे माजी प्रमुख डॉ. अविनाश भोंडवे यांनी बीबीसी मराठीशी बोलताना सांगितलं, "बर्ड फ्लूच्या आठ प्रजाती आहेत. H5N8 या प्रजातीच्या बर्ड फ्लूचा संसर्ग माणसांमध्ये होण्याची शक्यता अत्यंत कमी आहे. H5N1 ही सुद्धा बर्ड फ्लूची एक प्रजाती आहे. याचा माणसांना तुलनेने अधिक धोका संभवतो."

यापूर्वी कधी बर्ड फ्लूची लागण पक्ष्यांमार्फत मा... उर्वरित लेख लिहा:

किंवा अर्धवट उकडलेली अंडी खाऊ नका.

•        आजारी दिसणाऱ्या सुस्त पडलेल्या पक्षाच्या संपर्कात येऊ नका.

•        पूर्णपणे शिजलेलं मांस आणि कच्च मांस एकत्र ठेवू नका

•        आपल्या परिसरात जलाशय किंवा तलाव असतील आणि या तलावात पक्षी येत असतील तर अशी ठिकाणं वनविभाग अथवा पशुसंवर्धन विभागात कळविणं आवश्यक आहे.

हे वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)


...ुरुपयोगाचा याआधीही प्रयत्न झाला आहे. आता मात्र हा संघर्ष चव्हाट्यावर आला आहे."

संचालकांवर उपस्थित झाले प्रश्न

इंडियन एक्सप्रेसच्या एका बातमीनुसार राकेश अस्थाना यांनी कॅबिनेट सचिवांना एक गुप्त पत्र लिहिलं आहे. त्यात वर्मा यांच्यावर सतीश बाबू सना यांच्याकडून दोन कोटी रुपये घेण्याचा आरोप लावला आहे.

वर्मा यांच्यावर आरोप आहेत की त्यांनी कोळसा घोटाळा आणि 2G घोटाळ्यात सहभागी असलेल्या दोघा जणांना सेंट कीट्सचं नागरिकत्व मिळवण्यापासून रोखलं  नाही.

अस्थाना यांनी वर्मा यांच्याविरोधात हरियाणा येथील एक... उर्वरित लेख लिहा:

्रीय दक्षता आयोग अर्थात सी.व्ही.सी.कडे भ्रष्टाचाराच्या 10 तक्रारी दिल्या आहेत.

CBIचे माजी अतिरिक्त संचालक आणि विशेष संचालक राहिलेले अरुण भगत यांनी वर्मा यांचा उल्लेख हुशार अधिकारी असा केला होता. बीबीसीचे प्रतिनिधी नवीन नेगी यांच्याशी बोलताना ते म्हणाले, "वर्मा अत्यंत कुशाग्र अधिकारी आहेत. ते घाईगडबडीत कोणतंही काम करत नाहीत. नाईलाज झाल्याशिवाय ते वरिष्ठ अधिकाऱ्यावर अशी कारवाई करणार नाहीत. हे पाऊल उचलताना त्यांनी नक्कीच इतर अधिकाऱ्यांशी चर्चा केली असणार."

हेही वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)


...ुरुवात केली. सोनीवरचा चौथा सिझन बऱ्याच काळानंतर आला होता पण त्याने पुन्हा प्रेक्षकांची मन जिंकली.

चॅनलचं म्हणणं काय?

सोनी चॅनेलचे सीईओ एन पी सिंह यांचं म्हणणं आहे की, "सरकारच्या 65 पेक्षा मोठ्या वयाच्या कलाकारांनी शुटिंग करता कामा नये या नियमामुळे आमची मोठीच अडचण होणार आहे. पण आमच्या टीम्स यावर काम करत आहेत आणि मला वाटतंय यावर काही ना काही उपाय निघेल."

एन पी सिंह

पण मग या अडचणींच्या पार्श्वभूमीवर केबीसी वेळेवर सुरू होऊ शकेल का? आणि समजा या अडचणीवर तोडगा निघाला नाहीच तर मग केबीसीचं सुत्रसंचा... उर्वरित लेख लिहा:

ीचं स्वरूप बऱ्याचं अंशी बदललेलं असेल.

हे वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)


...ुरू होती. पण माझा निर्णय पक्का होता. माझ्या डोळ्यासमोर अवनीशचा चेहरा होता. मूल घरात आल्यावर त्याला इतर मुलांसारखं कुटुंब असावं, आजी-आजोबा आणि नातेवाईक असावेत असं मला वाटतं होतं. म्हणूनच माझा निर्णय सर्वांच्या खुशीखुशीने झालेला मला हवा होता.

घरच्यांसोबत बोलणं सुरू असताना आणखी एक मोठा पेच माझ्यासमोर उभा राहिला. कायद्याच्या दृष्टीने मी एवढ्या कमी वयात अवनीशचा पालक होण्यास लायक नव्हतो. मला दत्तक प्रक्रियेविषयी आधी काहीही माहिती नव्हती.

'बाळ दत्तक घ्यायचं असेल तर किमान वयोमर्यादा 30 हवी' भारतीय ... उर्वरित लेख लिहा:

ला औषधोपचारांची गरज होती.  तो एका अर्थाने दुर्लक्षित होता. अशा मुलांची स्पेशल गरज असते, ती ते पूर्ण करू शकत नव्हते.

दत्तक घेणं हा समाजात टॅबू का?

मला आणखी एक गोष्ट लक्षात आली. सव्वा अब्ज लोकसंख्येच्या भारतात आजच्या घडीला 2 कोटी मुलं अनाथ आहेत आणि दरवर्षी फक्त 5 हजार मुलं दत्तक प्रक्रियेसाठी उपलब्ध असतात. लोकांना या 2 कोटी अनाथ मुलांशी काहीही देणंघेणं नसतं पण 'एका अनाथ मुलाला कोणी दत्तक कशासाठी घेतंय' यात रस असतो.

प्रत्येक सेकंदाला एक नवं आयुष्य नवं नशीब घेऊन येतं. त्या नशिबाला आपण का दोष द्यायचा?

दत्तक घेणं हा समाजात टॅबू का आहे? हा प्रश्न प्रत्येकाने स्वत:ला विचारणं आणि त्या अनाथ मुलांच्या जबाबदारीचं भान ठेवणं गरजेचं आहे.

दत्तक कायद्यात बदल

काही वर्षांपासून दत्तक कायद्यात सुधारणा होण्यासाठी प्रयत्न सुरू होते. माझ्या विनंतीचीही त्यात भर पडली होती. अखेर ऑगस्ट 2015मध्ये महिला आणि बाल विकास मंत्रालयाने नवा कायदा लागू केला  आणि त्याची अंमलबजावणी सुरू झाली.

नव्या कायद्यानुसार दत्तक घेण्यासाठी किमान वयाची अट 25 वर आली होती. अवनीश आणि माझ्यामधलं अंतर मिटणार होतं.

1 जानेवारी 2016 या दिवशी मी अवनीशला घरी आणलं. दोन वर्षांचा अवनीश घरी आला तेव्हा चालू शकत नव्हता. एकमेकांना समजून घ्यायला आम्हाला सहा महिने लागले. प्रेम आणि काळजी यामुळेच त्याची प्रकृती हळूहळू सुधारत होती. वर्षभरातच तो स्वतःच्या पायावर उभा राहिला. त्याचे आजार उपचारामुळे आटोक्यात येत होते.

त्याच वर्षी माझ्या आयुष्यातला आणखी एक महत्त्वाचा निर्णय मी घेतला. जूनमध्ये मी विवाहबद्ध झालो. अवनीशमुळे माझ्यात कमालीचा बदल झालाय. म्हणूनच माझ्या आंतरजातीय लग्नात ज्यांना समाजाने नाकारलं आहे अशा बेघर 10 हजार लोकांचा मी दोन दिवस पाहुणचार केला. ते माझं कर्तव्य होतं.

पत्नीनंही मुलाला स्वीकारलं

माझ्या पत्नीने अर्पिताने माझ्या मुलाला तो आहे तसा स्वीकारलंय. तिचाही अवनीशवर खूप जीव आहे. आम्ही हे जग एक्सप्लोअर करतोय. अवनीशसाठी मला चांगलं माणूस व्हायचंय. त्याच्याकडूनही आम्ही खूप शिकतोय.

सॉफ्टवेअर इंजिनिअरची नोकरी मी सोडली. आयटीमध्ये माझ्या कामाचं स्वरूप 24 तास व्यापाचं असायचं. अवनीशला वेळ देणं गरजेचं असल्याने मी दुसरी नोकरी पत्करली, ज्याचा माझ्या इंजिनिअरिंगच्या शिक्षणाशी काहीही संबंध नाही.

आदित्य तिवारी अवनीश आणि पत्नी अर्पितासह

माझ्या शारीरिक क्षमतेविषयी प्रश्न...


...ुरेश रैनानेही ऑस्ट्रेलियाविरोधात नाबाद 34 धावा घेत विजय मिळवून दिला होता.

रैनानं पाकिस्तानविरोधात उपांत्य फेरीत नाबाद 36 धावा केल्या होत्या.

6) नेहराला संधी

2011 च्या विश्वचषकाच्या सुरुवातीच्या काही सामन्यात आशिष नेहरानं अपेक्षित कामगिरी केली नव्हती.

 मात्र, तरीही उपांत्य फेरीत पाकिस्तानविरोधातील सामन्यात धोनीनं नेहराला संधी दिली आणि तेही ऑस्ट्रेलियाविरोधात चांगली कामगिरी बजावलेल्या अश्विनच्या जागी. धोनीचा हा निर्णय नेहरानं योग्य ठरवला.

10 ओव्हरमध्ये 33 धावा देत नेहरानं दोन विकेट्स घेतल्या.... उर्वरित लेख लिहा:

ये चेन्नई सुपरकिंग्जलाही यशस्वी केलं.

काही दिवसांपूर्वीच धोनीनं सांगितलं होतं की, चेन्नई सुपरकिंग्जचे प्रमोटर एन श्रीनिवासन यांच्या विनंतीनंतरही एका खेळाडूशी करार करण्यास नकार दिला होता.

धोनीनं चेन्नई सुपरकिंग्जसाठी घेतलेले निर्णयही महत्त्वाचे आणि यशस्वी ठरले आहेत.

हे वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)


...ुल तयार होणार नाही.

- बाहेरच्या जगासाठी मुल तयार होणार नाही.

गुडगावमध्ये राहणाऱ्या अल्का सिंगल मदर आहे. 'हेलिकॉप्टर इला' या सिनेमातही काजोल सिंगल मदर आहे.

हेलिकॉप्टर पॅरेंटिंगवर अल्का सांगतात, "आईसमोर मुल मोठं होतं, तेव्हा ते मोठं होत आहे, याची जाणीव तिला होत नाही. तिच्यासाठी ते लहानच असतं.

मुलं जशी मोठी होतात त्यांना त्यांची स्पेस हवी असते. यादरम्यान आई पॅरेंटिंग करते. मुलांवर लक्ष ठेवणं आणि काळजी करण्याच्या या क्रमात एक वळण असं येतं जेव्हा काळजीचं रुपांतर हेलिकॉप्टर पॅरेंटिंगमध्ये होतं. म... उर्वरित लेख लिहा:

ेलिकॉप्टर पॅरेंटिंगमुळे मुलं सक्षम होत नाहीत. ते तयार होऊ शकत नाहीत. त्यामुळे आई-वडिलांनी स्वतःवर नियंत्रण ठेवत मुलांना थोडी सूट द्यायला हवी.

जेणेकरून मुलं स्वतःचे निर्णय स्वतः घेतील. त्यांच्या हातून चूक झाली तर झाली. मात्र आई-वडिलांना हे कळतच नाही की त्यांच्याकडून हेलिकॉप्टर पॅरेंटिंग कधी सुरू झालं.

मुलांकडून फिडबॅक घ्यायला हवा. मुलांच्या हातून काही चूक झाली तर त्याने तुमच्याकडे येऊन म्हणावं की मी आता तुमच्याशी सहमत आहे, इतकी स्पेस तुम्ही त्यांना दिली पाहिजे."

हेलिकॉप्टर पॅरेंटिंगच्या तोट्यांविषयी पौर्णिमा झा संस्कृतची एक ओळ सांगतात - अति सर्वत्र वर्जयेत. म्हणजे कुठल्याही गोष्टीचा अतिरेक नुकसानकारक असतो.

हेही वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)


...ुलगी रितू नंदा यांनी 'राज कपूर स्पीक्स' या पुस्तकात लिहिलं आहे: "कर्नल राज खन्ना यांनी मला सांगितलं की त्या दिवसांमध्ये शूटिंगनंतर आम्ही शिकारीला जायचो. नर्गिस जीपमध्ये मागे बसलेली असायची, ती आम्हाला सँडविचेस आणि ड्रिंक्स द्यायची. रात्री तीन-चारच्या सुमारास परतल्यावर नर्गिस मैदानात तंबूभोवती फेरी मारायची. अजूनही जनरेटर का सुरू आहे, असे ती लोकांना विचारायची. कोणतीही गोष्ट वाया गेलेली तिला आवडत नसे."

राज कपूरच्या आयुष्याची ही एकप्रकारे चेष्टाच होती की त्यांचं लग्न झाल्यानंतर चार महिन्यांनी त्यां... उर्वरित लेख लिहा:

वनातून अगदी शांतपणे बाहेर पडल्या.

मदर इंडिया

RK बॅनरच्या बाहेरचा एखादा सिनेमा करण्यापूर्वी नर्गिस राज कपूर यांचा सल्ला नक्की घ्यायच्या. मात्र त्यांनी जेव्हा 'मदर इंडिया' सिनेमात काम करण्याचा निर्णय घेतला, तेव्हा त्यांच्या प्रेमातला शेवटचा टप्पा सुरू असल्याचा अंदाज सर्वांना आला होता.

मदर इंडियामधील एक दृश्य. नर्गिस, सुनील दत्त आणि राजेंद्र कपूर

1986 साली सुरेश कोहली यांना दिलेल्या मुलाखतीत राज कपूर म्हणाले होते, "माझी आणखी एकदा फसवणूक झाल्याचं मला कळलं जेव्हा नर्गिसने एका म्हातारी भूमिका करण्यास नकार दिला. ती पटकथा मी राजिंदर सिंह बेदींकडून विकत घेतली होती.

"आपली प्रतिमा खराब होईल, असं सांगून तिनं ही भूमिका करायला नकार दिला होता, पण दुसऱ्याच दिवशी तिनं 'मदर इंडिया'मध्ये म्हाताऱ्या बाईची भूमिका करण्याचा निर्णय घेतला होता."

नर्गिस आणि सुनील दत्त यांचा विवाह

1958 साली नर्गिस यांनी सुनील दत्त यांच्याशी लग्न केलं. 'मदर इंडिया' प्रदर्शित होईपर्यंत या विवाहाची बातमी गुप्त ठेवण्यात आली होती, कारण या सिनेमात सुनील दत्त यांनी नर्गिस यांच्या मुलाची भूमिका केली होती. जर लोकांना ते कळलं असतं तर कदाचित हा सिनेमा तितका चालला नसता.

नर्गिस आपल्याला सोडून जाणार आहेत याची राज कपूर यांना आजिबात कल्पना नव्हती. मधु जैन लिहितात, "नर्गिस आणि सुनील दत्त याचां विवाह झाल्याचं जेव्हा त्यांना कळलं, तेव्हा ते आपल्या मित्रांसमोर स्फुंदत-स्फुंदत रडू लागले.

नर्गिस यांचे चरित्रकार टीजेएस जॉर्ज लिहितात, "यानंतर राज कपूर यांनी भरपूर दारू प्यायला सुरुवात केली. कुणाचाही खांदा मिळाला की डोकं ठेवून ते लहान मुलांसारखं रडायला सुरुवात करायचे."

'संगम' फिल्म

स्टर्लिंग पब्लिशर्सचे प्रमुख सुरेश कोहली एकदा त्यांची मुलाखत घ्यायला गेले, तेव्हा त्यांनी सहज बोलताना राज कपूर यांना सांगितलं की देवयानी चौबळ त्यांचं चरित्र लिहिण्यास उत्सुक आहेत.

राज कपूर यांनी विचारलं, "त्यांना माझ्या आयुष्याबद्दल काय माहिती आहे?"

संगम सिनेमा

सुरेश कोहली सांगतात की त्यानंतर ड्रॉवरमधून फ्रेम केलेलं एक पत्र काढून राज कपूर म्हणाले, "जग म्हणतं मी नर्गिसला साथ दिली नाही, पण खरंतर तिनं मला फसवलं आहे.

"एकदा आम्ही पार्टीला जात होतो. तेव्हा तिच्या हातात एक कागद होता. मी तिला ते काय आहे विचारलं. त्यावर 'काही नाही, काही नाही' असं ती म्हणाली आणि कागद फाडून टाकला. जेव्हा आम्ही...


...ुला नही कहते,' ही म्हण आपण अजित दादांच्या बाबतीत खरी ठरवूयात, असं आवाहन छगन भुजबळ यांनी राष्ट्रवादीच्या नेत्यांना केलं.

रात्री 8.15 वाजता: ज्यांना 30 वर्षे विरोध केला त्यांनीच नेतृत्वावर विश्वास ठेवला : उद्धव ठाकरे

मी स्वप्नात सुद्धा विचार केला नव्हता, की मला या पदावर पोहोचायचं होतं. पण माझ्या कुटुंबानं लोकांसाठी काम करण्याचा कायम संदेश दिला, त्यासाठीच मी ही जबाबदारी स्वीकारली. आज सगळ्यांनी मला साथ दिली यासाठी सगळ्यांचे आभार मानताना सर्व प्रथम मी सोनियाजींचे आभार मानतो, असं म्हणत उद्धव ठाकरे... उर्वरित लेख लिहा:

ेते बाळासाहेब थोरात यांनी अनुमोदन दिलं.

संध्याकाळी 7.25 वाजता: महाविकास आघाडीचा ठराव संमत

एकनाथ शिंदे यांनी शिवसेना, काँग्रेस, राष्ट्रवादी काँग्रेस यांची महाविकास आघाडी स्थापन करत असल्याचा ठराव मांडला. याला काँग्रेसच्या नितिन राऊत यांनी आणि राष्ट्रवादी काँग्रेसच्या नवाब मलिक यांनी अनुमोदन दिले.

संध्याकाळी 6.55 वाजता: सगळं ठरल्याप्रमाणे झालं - संजय राऊत

हे सगळं ठरल्याप्रमाणे झालं आहे. भाजपला शरद पवार कळण्यासाठी 100 वर्षं जातील. या सगळ्याचं दिग्दर्शन कोणाचं होतं, हे लवकरच कळेल.

आम्ही सगळ्यांनी मिळून याची स्क्रिप्ट लिहीली होती. पण, याचे मुख्य दिग्दर्शक कोण होते, हे लवकरच उघड होईल, असं सूचक वक्तव्य खासदार संजय राऊत यांनी केलं.

संध्याकाळी 6.45 वाजता: अजित पवार बैठकीला येणार नाहीत - जयंत पाटील

आज आघाडीचा नेता कोण असेल हेच ठरवलं जाईल. अजित पवार या बैठकीला येणार नाहीत. माझा त्यांच्याशी संपर्क झालेला नाही. त्यांची मनधरणी करण्यासाठी मी थोड्या वेळाने पुन्हा त्यांच्याकडे जाणार आहे, अशी माहिती जयंत पाटील यांनी दिली.

संध्यकाळी 5.50 वाजता: उद्या सकाळी 8 वाजता शपथविधीला सुरुवात

उद्या सकाळी 8 वाजल्यापासून 288 आमदारांच्या शपथविधीला सुरुवात होईल, असं हंगामी विधानसभा अध्यक्ष कालिदास कोळंबकर यांनी सांगितलं.

हंगामी विधानसभा अध्यक्ष कालिदास कोळंबकर यांना शपथ देताना राज्यपाल कोश्यारी

राज्यपाल भगतसिंग कोश्यारी यांनी सकाळी आठ वाजता विधानसभेचं अधिवेशन बोलावलं आहे.

संध्याकाळी 5.40 वाजता: उद्धव ठाकरे यांचीच निवड होईल - नवाब मलिक

"सर्वोच्च न्यायालयाचा ऐतिहासिक निकाल आल्यानंतर भाजपकडे बहुमत नसल्याचं सिद्ध झालं होतं. घोडेबाजार करण्यासाठीच त्यांनी हा शपथविधी केला होता. हा विजय महाराष्ट्राच्या 11 कोटी जनतेचा विजय आहे.

"आज शिवसेना, काँग्रेस आणि राष्ट्रवादी तसेच अपक्षांची बैठक होईल. त्यात नेत्याची निवड होईल. उद्धव ठाकरे यांचीच निवड होईल. त्यानंतर उद्धव ठाकरे सत्ता स्थापनेचा दावा करण्यासाठी राज्यपालांकडे जातील," राष्ट्रवादी काँग्रेसचे प्रवक्ते नवाब मलिक.

संध्याकाळी 5.25 वाजता: माझा राजीनामा सार्थकी लागला - अरविंद सावंत

"राज्यपाल यांच्याकडे जाऊन आम्ही सरकार स्थापनेची मागणी करू आणि लवकरच आमचे मुख्यमंत्री शपथविधी घेतील. माझा राजीनामा सार्थकी लागला याचा मला अभिमान वाटतो," असं शिवसेनेचे खासदार आणि माजी केंद्रीय मंत्री अरविंद सावंत...