...त ज्या भागाचा उल्लेख करण्यात येतो आहे तो आधी पश्चिम सियांग जिल्ह्यातच येत असे. मात्र आता हा भाग शिऱ्योमी जिल्ह्याअंतर्गत येतो. हा अरुणाचल प्रदेशचा नवा जिल्हा आहे. चीनच्या सीमेच्या अगदी जवळ असा हा भाग आहे. हा भाग माझ्या जिल्ह्याअंतर्गत येत नाही. मात्र तिथे युरेनियमचा शोध घेण्याचं काम सुरू झालं आहे याची मला माहिती आहे".

सीमेनजीकच्या भागात युरेनियमचा शोध सुरू आहे.

ग्लोबल टाईम्सने लडाखमध्ये सुरू असलेल्या घडामोडींचा उल्लेख करताना लिहिलं आहे की, विशेषज्ञांनी इशारा दिला आहे की भारताचा आक्रमक पवित्रा... उर्वरित लेख लिहा:

्जा निर्मितीत आणि हत्यारं बनवण्यात याचा वापर केला जातो.

अर्थात हत्यारं बनवण्यासाठी युरेनियमला घडवावं लागतं. ही जटील अशी प्रक्रिया आहे.

याआधीही अशा प्रक्षोभक बातम्या प्रसिद्ध

युरेनियम साठे शोधण्यासंदर्भात रुपक म्हणतात, ज्या जिल्ह्यांमध्ये युरेनियमचा शोध घेतला गेला आहे ते नियंत्रण रेषेपासून अगदी जवळ आहेत. चीन नेहमीच अशा पद्धतीने व्यक्त होत असतं.

ग्लोबल टाईम्स हे तिथल्या सरकारचं मुखपत्र आहे. चीनच्या सरकारतर्फे चालवण्यात येणाऱ्या विद्यापीठातील लोकांची वक्तव्यं घेतली जातात. त्यामुळे ग्लोबल टाईम्समध्ये अशा बातम्या प्रसिद्ध झाल्या म्हणून त्याला मोठं समजू नये. डोकलाम वादावेळीही अशाच स्वरुपाच्या प्रक्षोभक बातम्या प्रसिद्ध करण्यात आल्या होत्या.

भारत-चीन

यंदा जानेवारीत काही भारतीय वृत्तवाहिन्यांनी उपग्रहाच्या आधारे दावा केला होती की चीनने अरुणाचल प्रदेशाचा भाग असलेल्या आणि भारताचं नियंत्रण असलेल्या भागात पक्क्या घरांचं गाव वसवलं आहे.

चीनचा स्वायत्त भाग असलेल्या तिबेटची 1,129 किलोमीटरची सीमा अरुणाचल प्रदेशाला संलग्न आहे.

भारताच्या ताब्यातील या भागावर चीनच्या नियंत्रणावर रुपक म्हणाले, चीनने 31 डिसेंबर 2020 रोजीच सिचुआनची राजधानी असलेल्या चेंगडूहून तिबेटची राजधानी असलेल्या ल्हासा तसंच न्यिंग-ची रेल्वे मार्गाचं काम पूर्ण केलं आहे.

न्यिंग-ची हे अरुणाचल प्रदेशच्या सीमेपासून अगदी जवळ असलेलं चीनचं शहर आहे. भारतासाठी हा चिंतेचा मुद्दा आहे कारण जून महिन्यापासून या ठिकाणहून रेल्वे वाहतुकीला सुरुवात होईल. चेंगडूहून ल्हासाला येण्यासाठी 48तास लागत असत, आता हा प्रवास 13 तासात करता येणार आहे. सुरक्षा हा खासकरून संवेदनशील मुद्दा आहे, अरुणाचल प्रदेशाकरता.

हे वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.रोज रात्री8 वाजता फेसबुकवर बीबीसी मराठी न्यूज पानावर बीबीसी मराठी पॉडकास्ट नक्की पाहा.)


...त थैमान घातलं होतं. वुहानमधल्या हुआनन सीफूड मार्केटशी निगडीत परिसरातून हे रुग्ण आल्याची शक्यता व्यक्त करण्यात आली होती. हॉस्पिटलमध्ये या रुग्णांना स्वतंत्र विभागात ठेवण्यात आलं होतं. जेणेकरून अन्य रुग्णांना त्यांच्या माध्यमातून कोरोना व्हायरसची लागण होऊ नये.

ली वेनलियांग

30 डिसेंबर रोजी डॉ. ली यांनी आपल्या सहकाऱ्यांना एक मेसेज केला. झपाट्याने पसरणाऱ्या एका व्हायरसबद्दल त्यांनी ग्रुपमधल्या सहकाऱ्यांना सांगितलं. संसर्ग होऊ नये यासाठी डॉक्टरांनी मास्क परिधान करणं आवश्यक असल्याचं त्यांनी सहकाऱ्या... उर्वरित लेख लिहा:

लं. त्यांच्या पालकांनाही त्रास जाणवू लागला. त्यांनाही हॉस्पिटलमध्ये दाखल करण्यात आलं.

डॉ. ली यांची कोरोना व्हायरसची चाचणी झाली. मात्र ती चाचणी निगेटिव्ह झाली.

30 जानेवारीला त्यांनी पुन्हा एक पोस्ट शेअर केली. 'न्यूक्लिक अॅसिड टेस्ट झाली. त्याचे रिर्पोट्स पॉझिटिव्ह आले आहेत.' म्हणजे त्यांना देखील विषाणूची लागण झाली असं त्यांनी सूचित केलं.

त्यांनी एका कुत्र्याचा इमोजी शेअर केला. त्या कुत्र्याचे डोळे रोडावले आहेत आणि जीभ बाहेर निघाली आहे असा तो इमोजी होता.

त्या पोस्टवर हजारो कमेंट्स आल्या. गेट वेल सून असे मेसेज त्यांना करण्यात आले.

'डॉ. ली हिरो आहेत. भविष्यात डॉक्टरांना असे इशारा द्यायला भीती वाटेल. आपलं वातावरण सुरक्षित राहावं यासाठी डॉ. ली सारखे हजारो लोक हवेत,' असं एका युझरने म्हटलं आहे.

कोरोना व्हायरसच्या धोक्याचा इशारा देणाऱ्या डॉक्टर ली यांचा अंत कोरोनामुळेच झाला.

हे वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)


...त नाही पुरुषांना देखील आपण गोरं असावं असं वाटतं. यातूनच जन्म झाला भारतातल्या पहिल्या पुरुषांसाठीच्या फेअरनेस क्रिमचा - फेअर अँड हँडसम. या क्रिमची पहिली जाहिरात केली बॉलिवुडचा किंग खान शाहरुख खानने. या क्रिमचा खप झाला नसता तरच नवल.

रंगभेद करणाऱ्यांविरोधात एक मोहीम चालवली गेली. काळा रंगही सुंदर असतो हे या मोहिमेतून सांगितलं गेलं. Dark is Beautiful आणि #unfairandlovely यासारख्या काही मोहिमा सुरू झाल्या. गेल्या वर्षी मी एका खास कॅम्पेनविषयी लिहिलं होतं. त्या मोहिमेत भारतीय देवी-देवता काळ्या रंगाचे... उर्वरित लेख लिहा:

रण असल्याचं' दाखवण्यावर बंदी घातली होती. लग्न, नोकरी किंवा पदोन्नतीत अशा व्यक्तींना डावललं जातं, असा संदेश जाहिरातीतून जाता कामा नये, असंही म्हटलं होतं.

तरीही जाहिराती या नियमांचं सर्रास उल्लंघन करतात. बॉलीवुडमधले लोकप्रिय चेहरे आजही अशा जाहिराती करतात.

'आशेचा किरण'

मात्र, हा लेख लिहित असतानाच एक चांगली बातमी आली. तेलुगू सिनेसृष्टीतली आघाडीची नायिका साई पल्लवीने आपण यावर्षीच्या सुरुवातीला 2 कोटी रुपयांची फेअरनेस क्रिमची जाहिरात नाकारल्याचं म्हटलंय.

याविषयी दिलेल्या प्रतिक्रियेत ती म्हणते, "अशा जाहिरातींमधून मिळालेल्या पैशाचं मी काय करू? माझ्या गरजा काही फार मोठ्या नाही. मी हे म्हणू शकते की आपण जी मानकं ठरवली आहेत, ती चुकीची आहेत. हा भारतीय रंग आहे. आपण परदेशी लोकांकडे जाऊन ते गोरे का असं विचारू शकत नाही. तो त्यांचा रंग आहे आणि हा आपला."

साई पल्लवीच्या या कृतीचं आणि प्रतिक्रियेचं स्वागत होतंय. विशेषतः यंदाच्या मिस इंडिया स्पर्धेच्या सौंदर्यवतीचा फोटो प्रकाशित झाल्यावर तर साई पल्लवीचं व्यक्तिमत्त्व अधिकच उजळून दिसतंय.

हेही वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)


...त नाहीय.

परिस्थिती अनिश्चिततेची असली तरी त्यांनी आता चीनमधून मास्क आणि सॅनिटायझर्स मागवायला सुरुवात केली आहे. अमेरिकेतल्या त्यांच्या ग्राहकांकडूनही या वस्तुंना भरपूर मागणी आहे. ते सांगतात, ज्या कारखान्यांमध्ये पूर्वी स्वयंपाकघरातल्या वस्तू तयार व्हायच्या, ते कारखाने आता मास्क बनवत आहेत.

कॅपिटल इकॉनॉमिक्सच्या आकलनानुसार गेल्या महिन्यात चीनमध्ये कारखाने सुरू झाले आणि जगभरात मास्क, सॅनिटायझर्स, ग्लोव्ह्ज आणि इतर मेडिकल इक्विपमेंटची मागणी वधारली. चीनने आर्थिक विकासदराची जी आकडेवारी सादर केली आहे... उर्वरित लेख लिहा:

द्योगांना चीन सरकार आर्थिक मदत करू शकतं.

चीनची मध्यवर्ती बँक असणाऱ्या सेंट्रल बँकेने काही व्याजदर कमी केले आहेत. त्यानंतर मार्च महिन्यात कॉर्पोरेट्सना मोठ्या प्रमाणावर अल्पकालीन कर्जवाटप करण्यात आलं. मात्र, या कंपन्यांसाठीही सध्या टिकून राहणं, सर्वात महत्त्वाचं आहे आणि त्यासाठी या कंपन्यांना अधिकच्या आर्थिक सहाय्याची गरज भासू शकते.

यापूर्वीच्या जागतिक आर्थिक संकटकाळात चीनने तब्बल 600 अब्ज डॉलर्सची मदत केली होती. चीनच्या या आर्थिक मदतीमुळेच जगाच्या अर्थव्यवस्थेचं इंजिन सावरलं. मात्र, यामुळे चीनवरही कर्जाचा बोजा वाढला. आता आणखी कर्ज घेण्याची चीनची क्षमता नाही.

याचा साधा अर्थ असा की सध्याच्या आर्थिक संकटातून बाहेर पडण्यासाठी चीनवर अवलंबून राहणं केवळ अवास्तविकच नाही तर फार जोखमीचं आहे. चीनला स्वतःचेच खूप प्रॉबलेम्स आहेत.

हे वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)


...त पडला होता. या कार्यक्रमात भारतविरोधी घोषणा देण्यात आल्याचा आरोप झाला होता.

कन्हैया कुमार आणि उमर खालिदसहित 6 विद्यार्थ्यांनी अशी घोषणाबाजी केल्याचा आरोप झाला होता. यानंतर उमर खालिदवर देशद्राहाचा खटला दाखल करण्यात आला. ते काही दिवस पोलिसांच्या अटकेत राहिले आणि काही दिवसांनी त्यांना न्यायालयानं जामीन दिला.

पण, भारतीय मीडियाच्या एका गटानं त्यांना देशद्रोही म्हटलं, तसंच त्यांच्या मित्रांच्या समूहाला तुकडे-तुकडे गँग संबोधलं. उमरनं वारंवार म्हटलं की, मीडियानं माझी प्रतिमा अशी बनवली ज्यामुळे अनेक ... उर्वरित लेख लिहा:

फ्रीडम विदाउट फियर' या कार्यक्रमात सहभागी होण्यासाठी गेला होता. तेव्हा प्रत्यक्षदर्शींनी सांगितलं होतं की, पांढरा कुर्ता घातलेल्या एका माणसानं उमर खालिदला धक्का दिला आणि गोळी चालवली. पण, खालिद खाली कोसळल्यामुळे त्याला गोळी लागली नाही. या घटनेविषयी उमरनं सांगितलं, "त्यानं माझ्यावर बंदूक रोखली तेव्हा मी घाबरलो होतो. तेव्हा गौरी लंकेशसोबत जे झालं, त्याची मला आठवण आली. "

'मला एकट्याला पाकिस्तानशी जोडलं गेलं'

भीमा कोरेगावमधील हिंसेप्रकरणीसुद्धा गुजरातमधील नेता जिग्नेश मेवाणीबरोबर उमर खालिदचं नाव घेतलं जातं. या दोघांनी आपल्या भाषणातून लोकांना भडकावलं असं म्हटलं जातं होतं. यादरम्यान उमर खालिदला अभ्यासक्रमामध्येही अनेक आव्हानांचा सामना करावा लागला. बऱ्याच प्रयत्नांनंतर जेएनयूनं त्यांची पीएचडीचा शोधप्रबंध जमा केला होता.

उमर खालिद इंग्रजी आणि हिंदी दोन्ही भाषा चांगल्याप्रकारे बोलतो. भारतातील आदिवासींवर त्याचा विशेष अभ्यास आहे. तो जेएनयू आणि डीयूमध्ये शिकलेले आहे. तो काही सामाजिक संस्थांच्या माध्यमातून मानवाधिकारांविषयी बोलत आहे. उमरनं काँग्रेसच्या काळात झालेल्या बाटला हाऊस एन्काऊंटरवरही अनेक प्रश्न उपस्थित केले आहेत.

तो नेहमी म्हणत आला आहे की, "काही विशेष कायद्यांमुळे पोलिसांना मिळणाऱ्या अतिरिक्त ताकदींमुळे मानवाधिकारांवर नेहमीच संकट आलं आहे. "

गेल्या वर्षी एका लेखात उमर खालिदनं लिहिलं होतं, "2016मध्ये जेएनयूत तीन विद्यार्थ्यांना अटक करण्यात आली होती. पण, मी एकटाच होतो ज्याला पाकिस्तानशी जोडलं गेलं. मला शिव्या देण्यात आल्या, तसंच मी दोनदा पाकिस्तानला जाऊन आल्याचंही सांगण्यात आलं. पण, दिल्ली पोलिसांनी हे दावे खोटे असल्याचं सांगितलं तेव्हा मात्र कुणीच माझी माफी मागितली नाही. काय कारण होतं? इस्लामोफोबिया. मला स्टेरियोटाइपिंगचं शिकार बनवण्यात आलं का?"

हे वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)


...त पत्नीचा दर्जा नाही, अधिकृत उत्तराधिकारी म्हणून निवड नाही आणि स्वतःचं असं कुणीच आधार देण्यासाठी जवळ नाही अशा स्थितीत सापडलेल्या जयललिता यांना स्वतःला टिकवण्यासाठी राजकारणात सक्रिय राहणं भाग होतं. त्यांनी तेच केलं.

अण्णा द्रमुक या त्यांच्या पक्षात त्यांनी स्वतःची जागा शोधण्याचा संघर्ष नव्यानं सुरू केला. अशातच एमजीआर यांच्या काही निष्ठावंतांनी जानकी रामचंद्रन (एमजीआर यांच्या पत्नी) यांना राजकारणात आणून जयललिता यांना त्यांची जागा दाखवून देण्याचा प्रयत्न केला. पण, जयललिताच त्या! आतापर्यंतच्या संघर... उर्वरित लेख लिहा:

नं क्लीनचिट दिली. २०१६ मध्ये त्यांनी सलग दुसऱ्यांना सत्तेत कमबॅक केलं.

एक-दोन आणि तर तब्बल पाच वेळा त्या तामिळनाडूच्या मुख्यमंत्री झाल्या. त्यांनी राबवलेली अम्मा किचन, अम्मा मेडिकल, अम्मा स्टोअर या योजना कमालीच्या लोकप्रिय ठरल्या.

महिला सक्षमीकरणासाठी त्यांनी अनेक पावलं उचलली. त्यामुळेच आज तामिळनाडूमधल्या पेट्रोल पंपावर महिला पेट्रोल भरण्याचं काम करू शकत आहेत. स्वतःच्या सुरक्षेसाठीसुद्धा त्यांनी महिला कमांडोंना नेमलं.

एक अभिनेत्री ते लोकनेता हा प्रवास तसा त्यांच्यासाठी खूपच संघर्षमय होता. पण, त्यात त्यांना कायम साथ होती ती लोकांची. आधी पसंतीची अभिनेत्री म्हणून आणि नंतर लोकनेता म्हणून.

अर्धशतक त्यांनी लोकांच्या मनावर राज्य केलं. पण, संघर्षानं शेवटपर्यंत अम्मांचा पिच्छा पुरवला.

तुम्ही हे पाहिलं आहे का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)


...त पहिला रुग्ण आढळला होता.

आणि फेब्रुवारीमध्ये पंतप्रधान नरेंद्र मोदींनी 'नमस्ते ट्रंप' हा मोठा कार्यक्रम गुजरातच्या अहमदाबादेत आयोजित केला होता. त्यावर टीका करताना आंबेडकर म्हणाले, "परदेशातून येणाऱ्या लोकांना रोखण्याची, त्यांची कोरोना टेस्टिंग करण्याची गरज होती. त्यावेळी नरेंद्र मोदींनी डोनाल्ड ट्रंप आणि त्यांच्या लवाजम्याला बोलावून स्वतःचा राजकीय हेतू साध्य करण्याचा प्रयत्न केला."

आजवर भारतात 17 लाख हून अधिक रुग्ण पॉझिटिव्ह आढळले असून, अमेरिका आणि ब्राझीलनंतर सध्या भारत तिसऱ्या क्रमांकावर आह... उर्वरित लेख लिहा:

र विखे-पाटिलांनी व्यक्त केली.

"खासदाराला केंद्राच्या निधीसंदर्भात माहिती दिली जात नसेल तर खासदार असून काय उपयोग? मी राजीनामाच देतो. जिल्हाधिकारी, प्रांताधिकारी, तहसीलदार यांनी निवडणुका लढवाव्यात," असंही ते म्हणाले.

विकासवर्धिनी संस्थेतर्फे कोरोनामुक्त नगर अभियानाअंतर्गत खासदार डॉ. सुजय विखे-पाटील यांची संस्थेचे संचालक विनायक देशमुख यांनी सोशल मीडियाच्या माध्यमातून मुलाखत घेतली, अशी बातमी सकाळने दिली आहे.

हे वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)


...त पेट्रोल आणि डिझेलच्या किंमती मोठ्या प्रमाणात कमी करण्याचा विचार सरकारला का आला नाही?

त्यांचं म्हणणं आहे की, देशात कच्च तेल साठवणुकीची क्षमता मर्यादित आहे. हे तेल संपत नाही तोवर नवीन तेल कसं आणणार? पण एकदाच तेलाचा सेल लावला असता तर एका दगडात तीन पक्षी मारता आले असते - दर घटल्याने सगळेच खुश, वाहतुकीचा खर्च कमी झाल्याने महागाईवरचा दबाव कमी झाला असता आणि दर कमी झाल्याने ज्यांना गरज नाही त्यांनी आपल्या गाड्यांचे टँक फुल केले असते. यामुळे तेल कंपन्यांचे टँकर रिकामे होऊन रिफायनरी चालवून स्वस्त कच्च... उर्वरित लेख लिहा:

रणारेही हे मान्य करतील की मध्यमवर्गचा मोदींवरचा विश्वास पूर्णपणे फोकस्ड आहे. तिथे काहीच अडचण नाही.

काही तक्रारी आहेत. निराशाही आहे. ज्याची अपेक्षा होती तसं काही मिळालं नाही, याचं दुःखही आहे. पण नाराजी सध्यातरी दिसत नाही. शिवाय हे म्हणणारेही कमी नाही की व्होट बँक कुठलाही असला तरी निवडणूक जिंकवणारा वर्ग तर मध्यमवर्गच आहे. इतर सगळ्यांचं मत तर आधीच ठरलेलं असतं.

म्हणजेच मध्यमवर्गाच्या निकषांवर मोदी सरकारच्या दुसऱ्या कार्यकाळाच्या पहिल्या वर्षाचा निकाल लावायचा असेल तर अगदी स्पष्ट आहे. जे नवव्या वर्गापर्यंतच्या मुलांचं झालं आहे तेच - परीक्षा न देताच पास!

(लेखात मांडलेले विचार हे लेखकाचे वैयक्तिक विचार आहेत.)

हेही वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)


...त प्रमिला पट्टन यांनीही चिंता व्यक्त केली आहे.

त्या म्हणाल्या, "अशा अनेक घटनांची माहिती मिळते आहे- कुटुंबातीलच लोकांना आपल्या नात्यातील व्यक्तीवर बलात्कार करण्याची सक्ती करण्यात आल्याच्या घटना घडल्याचं कळतं. यासाठी लोकांना धमकावण्यात आलं, हिंसाचाराचा वापर करण्यात आला."

पट्टन पुढे म्हणाल्या, "गरजेच्या वस्तू देण्याच्या बदल्यात शारीरिक संबंध ठेवण्याची सक्ती स्त्रियांवर झाल्याच्या काही घटनाही समोर आल्या आहेत. शिवाय, वैद्यकीय केंद्रांवर गर्भनिरोधक साधनांची आणि लैंगिक संक्रमण आजारांच्या चाचणीसाठी ला... उर्वरित लेख लिहा:

ी आल्या आहेत.

टिग्रे येथील महिलांच्या अधिकारासाठी काम करणाऱ्या यिकोनो (आता बास!) या संस्थेच्या वेयनी अब्राहा गेल्या वर्षअखेरपर्यंत मेकेलमध्ये होत्या. त्यांनी बीबीसीशी बोलताना बलात्कार हे युद्धात शस्त्र म्हणून वापरलं जातं असं सांगितलं.

त्या म्हणाल्या, "मेकेलमध्ये अनेक महिलांवर बलात्कार झालाय. लोकांच्या मनावर आघात व्हावा व त्यांनी लढणं सोडून द्यावं यासाठी त्याचा हेतुपुरस्सर वापर होतो."

इथिओपियाचे लष्करप्रमुख बिर्हानू युला गेलाल्चा यांनी याप्रकारचे सर्व आरोप फेटाळले आहेत.

"आमचे सैनिक बलात्कार करत नाहीत. ते काही गुंड नाहीयेत. ते सरकारी फौजांमध्ये आहेत...आणि सरकारी फौजांना नियमावलींचं पालन करावं लागतं", असं त्यांनी बीबीसीशी बोलताना सांगितलं. मानवाधिकार संघटनांनी सांगितलेले आकडे फुगवून सांगितलेले आहेत असं मत मेकेलचे नवनियुक्त अंतरिम महापौर अताकिल्टी हेलेसिलास यांनी सांगितले.

या आरोपांची चौकशी करण्यासाठी सरकारने नुकताच एक टास्कफोर्स टिग्रेला पाठवला. त्यामध्ये महिला आणि आरोग्य मंत्रालयातील लोकांसह, महान्यायवादींच्या कार्यालयातील अधिकारी सहभागी होते. त्यांनी बलात्काराच्या घटना घडल्याचं मान्य केलं आहे पण पूर्ण अहवाल अजून समोर आलेला नाही.

गेल्या आठवड्यात इथिओपियन मानवाधिकार आयोगाने टिग्रेमध्ये गेल्या 2 आठवड्यांमध्ये 108 बलात्कार झाल्याचं सांगितलं. तसेच या घटनांना बळी पडलेल्या व्यक्तींना मदतीसाठी पोलीस आणि आरोग्यसेवा नसल्याचंही त्यांनी मान्य केलंय.

 'मला इंजिनियर व्हायचं होतं'

अबी अद्दीच्या या तरुणीवर शस्त्रक्रीया करून हात काढणाऱ्या डॉक्टरांशी बीबीसीने संपर्क केला. तिनं आणि तिच्या आजोबांनी या डॉक्टरांना काही माहिती दिली होती.

इरिट्रियाच्या सैनिकांनी हल्ला केल्यानंतर तिला आणि तिच्या आजोबांना त्यांनी इथिओपियाच्या सैनिकांच्या हाती सुपुर्द केले. अबी अद्दीचे हॉस्पिटल बंद असल्यामुळे इथिओपियन सैनिकांनी त्यांना मेकेलच्या रुग्णालयात दाखल केले.

आता आजोबांच्या जखमा भरुन आल्या आहेत. परंतु त्यांच्या नातीला अॅम्प्युटेशन नंतरच्या उपचारांची गरज आहे. तिचा उजवा पाय अजूनही प्लॅस्टरमध्ये आहे. हॉस्पिटलमध्ये बेडवर झोपूनच रडतरडत तिनं बीबीसीला आपल्यावर कोसळलेल्या संकटाची माहिती दिली.

आईच्या मृत्यूनंतर तिच्या आजोबांनीच तिला वाढवलं आहे. युद्ध सुरू होण्यापूर्वी तिचं शिक्षण सुरू होतं. तिला विद्यापीठात शिक्षण घेऊन इंजिनियर व्हायचं होतं...


...त मराठा आरक्षण प्रकरणाची चर्चा मोठ्या खंडपीठात व्हावी अशी मागणी रोहतगी यांनी केली आहे.

तर मराठा आरक्षण प्रकरण 11 न्यायमूर्तींच्या खंडपीठाकडे वर्ग करण्यात यावं अशी मागणी अॅडव्होकेट कपिल सिब्बल यांनी केली.

याचिकाकर्ते विनोद पाटील यांचे वकील नरसिंह यांनीही कोर्टात युक्तिवाद सादर केला होता.

कोर्टाच्या निकालावर याचिकाकर्त्याचं मत काय?

मराठा आरक्षण सुनावणी घटनापीठाकडे वर्ग केल्यामुळे आणि वैद्यकीय प्रवेश भरतीत तूर्त आरक्षण नसल्यामुळे आता राज्य सरकारने पुनर्विचार याचिका दाखल करावी आणि तत्पूर्वी आ... उर्वरित लेख लिहा:

याग केला. अनेकानी स्वतःच्या आयुष्याची होळी केली. हजारो लोकांचे संसार उद्ध्वस्त झाले."

याआधी काय झालं?

महाराष्ट्रात सध्या मराठा समाजाला शिक्षणात 12 टक्के आणि सरकारी नोकरींत 13 टक्के आरक्षण आहे. या आरक्षणामुळे राज्यातील एकूण आरक्षण 50 टक्क्यांच्या वर जात असल्यामुळे हे आरक्षण रद्द करण्याची मागणी याचिकाकर्त्यांनी केली आहे.

त्यामुळे मराठा आरक्षण कायद्याच्या कसोटीवर टिकवण्याची लढाई आता अंतिम टप्प्यात येऊन ठेपली आहे.

सध्या कोरोना विषाणूमुळे सर्वत्र आरोग्य संकट गडद झाल्यानं सुप्रीम कोर्टातली सुनावणी व्हीडिओ कॉन्फरन्सिंगद्वारे होत आहे.

महाराष्ट्र सरकारने हा खटला लढवण्यासाठी आधी मुकुल रोहतगी आणि परमजीतसिंग पटवालिया यांची नियुक्ती यापूर्वी केलेली आहे. त्यांच्यासोबतच आता ज्येष्ठ वकील कपिल सिब्बल हेही मराठा आरक्षणाची बाजू मांडणार आहेत.

आता सुप्रीम कोर्टात नेमकं काय सुरू आहे?

मराठा आरक्षणाची वैधता आणि पदव्युत्तर वैद्यकीय अभ्यासक्रमात मराठा आरक्षण या दोन विषयांसंबंधी सुप्रीम कोर्टात सध्या लढाई सुरू आहे.

यातील पहिला विषय म्हणजे, मराठा आरक्षणाच्या वैधतेचा आहे.

1 डिसेंबर 2018 पासून महाराष्ट्रात सामाजिक आणि शैक्षणिक मागास प्रवर्ग (SEBC) अंतर्गत मराठा समाजाला आरक्षण लागू झालं आहे. शिक्षणात 12 टक्के आणि नोकऱ्यांमध्ये 13 टक्के असं हे आरक्षणाचं प्रमाण आहे.

या आरक्षणाला जयश्री पाटील यांनी कोर्टात आव्हान देऊन या आरक्षणाच्या वैधतेवर प्रश्न उपस्थित केला आहे.

दुसरा विषय म्हणजे, पदव्युत्तर वैद्यकीय अभ्यासक्रमाचा आहे.

पदव्युत्तर वैद्यकीय अभ्यासक्रमात मराठा समाजाला दिलेलं आरक्षण लागू करू नये, अशी मागणी करणारी याचिका सुप्रीम कोर्टात आहे. वैद्यकीय अभ्यासक्रमाच्या प्रवेशाची शेवटची तारीख 30 जुलै 2020 आहे. त्यामुळे यासंबंधीच्या सुनावणीचं महत्त्वं वाढलंय.

7 जुलै रोजी सुप्रीम कोर्टात सुनावणी झाल्यानंतर मराठा समाजासाठीच्या मंत्रिमंडळ उपसमितीचे अध्यक्ष आणि महाराष्ट्राचे सार्वजनिक बांधकाम मंत्री अशोक चव्हाण म्हणाले, "मराठा आरक्षणाला विरोध करणाऱ्यांनी आज सर्वोच्च न्यायालयात या विधेयकाला अंतरिम स्थगिती देण्याची मागणी केली. परंतु न्यायालयाने त्यांना कोणताही दिलासा दिला नाही. राज्य शासनाच्या वकिलांनी प्रभावीपणे बाजू मांडली."

ज्येष्ठ विधिज्ञ मुकुल रोहतगी हे मराठा आरक्षणासाठी महाराष्ट्र सरकारची बाजू मांडत आहेत. शिवाय, मुंबई हायकोर्टात...


...त मिळालेला नाही. याचं एक कारण म्हणजे खडसेंना पक्षात स्थान कसं द्यायचं हा मोठा प्रश्न आहे. राष्ट्रवादीत मोठे स्वयंभू नेते आहेत. त्यात खडसेंचा शांत न बसण्याचा स्वभाव सर्वांना माहित आहे. मग त्यांना घेवून गोंधळ का निर्माण करायचा?

"देवेंद्र फडणवीसांवर सातत्याने तोफ डागण्यासाठी राष्ट्रवादी काँग्रेसला खडसेंचा चांगला उपयोग होईल. मात्र, NCP कडून खडसेंच्या प्रवेशानंतर परिस्थिती काय होईल याची चाचपणी सुरू असावी. त्यामुळे खडसेंच्या प्रवेशाला अजून मुहूर्त मिळत नाही आणि इतक्या लवकर मिळण्याची स्थिती नाही."

ल... उर्वरित लेख लिहा:

स्थानिक नेते मानतील? बरं, शरद पवारांनी मध्यस्ती केली तरी, स्थानिक समीकरणं जुळतील? हे प्रश्न अजूनही अनुत्तरीत असल्याने अद्याप खडसेंचा प्रवेशाला मुहूर्त मिळत नाही, असं राजकीय जाणकार म्हणतात.

"खडसेंनी आत्तापर्यंत राष्ट्रवादी काँग्रेसच्या नेत्यांवर सतत भ्रष्टाचाराचे आरोप केले. NCP च्या स्थानिक नेत्यांशी त्यांचं कधीच जुळलं नाही. मग, पक्षात आल्यानंतर काय? याचा विचार राष्ट्रवादी कांग्रेसच्या नेत्यांना करावा लागेल," असं शैलेंद्र तनपुरे म्हणाले.

फक्त भाजपचा मोठा नेता आम्ही फोडू शकतो, असे संकेत देत एकीकडे भाजपवर दवाब बनवायचा आणि दुसरीकडे भाजपतील पंकजा मुंडे, विनोद तावडेंसारख्या नाराजांना टॅप करण्याचा राष्ट्रवादीचा प्रयत्न असल्याचं शैलेंद्र तनपुरे यांना वाटतं.

खडसेंना शोधावी लागणार उत्तरं

राष्ट्रवादी काँग्रेस खडसेंना पक्षप्रवेश देण्याबाबत ठोस निर्णयापर्यंत पोहोचली असली. तरी, अखेर जायचं का नाही, हे खडसेंना ठरवावं लागणार आहे, असं पत्रकार संजय जोग सांगतात.

"खडसे गेली 40-45 वर्षं भाजप आणि राष्ट्रीय स्वयंसेवक संघाशी जोडलेले आहेत. मग, राजकीय विचारसरणी अचानक बदलणार? भाजप-आरएसएसशी संबंध तोडणार? राष्ट्रवादीच्या पहिल्या फळीतील नेत्यांसारखं स्वत:च वेगळं वलय निर्माण करणं त्यांना शक्य होईल? राष्ट्रीय पक्ष सोडून ते महाराष्ट्रातील स्थानिक पक्षात येतील? याचं उत्तर खडसेंना स्वत: शोधावं लागणार आहे. त्याखेरीस त्यांच्या पक्षप्रवेशाला मुहूर्त मिळणार नाही," असं संजय जोग पुढे म्हणतात.

एकीकडे छगन भुजबळांसारखा मोठा बहुजन नेता पक्षात असताना खडसेंचा फायदा होईल. यावर जोग म्हणतात, उत्तर महाराष्ट्रात राष्ट्रवादीला पुन्हा अस्तित्व मिळवून देण्यासाठी भुजबळांसोबत खडसेंच्या नेतृत्वाचा फायदा होऊ शकेल.

खडसेंच्या मागे जाणार कोण?

खडसेंचं राजकारण जवळून पाहणारे जळगावातील पत्रकार संतोष सोनावणे म्हणतात, "खडसे यांच्या पक्षप्रवेशाच्या चर्चेमुळे जळगावातील स्थानिक राष्ट्रवादी काँग्रेसचे नेते नाराज आहेत. खडसे आल्यामुळे पक्षाला फटका बसू शकतो असं त्यांचं मत आहे. खडसेंचं राष्ट्रवादीच्या नेत्यांशी कधीच जुळलं नाही. त्यामुळे स्थानिक कार्यकर्ते आणि नेत्यांची भावना पक्षाला विचारात घ्यावी लागेल."

"खडसे भाजपतून बाहेर पडले तर त्यांच्यासोबत विद्यमान आमदार किंवा जिल्हापरिषद सदस्य जाण्याची शक्यता फार कमी आहे. खडसेंनी भाजपला सोडचिठ्ठी दिली तर जळगावात फार तर एखाद्या...


...त यांनी स्पष्ट केलं.

गेल्या काही दिवसांत शिवसेना अन्य प्रादेशिक पक्षांची बाजू घेताना दिसत आहे. सीबीआयवरून ममता बॅनर्जी आणि केंद्रामध्ये उद्भवलेल्या संघर्षात शिवसेनेनं ममतांना पाठिंबा दिला होता. त्यामुळं शिवसेना दबावतंत्राचा वापर करत अन्य पर्यायांची चाचपणी करत आहे का, या प्रश्नाचं उत्तर राऊत यांनी नकारार्थी दिलं. "शिवसेना कोणावरही दबाव टाकण्यासाठी अशी भूमिका घेणार नाही. त्या त्या प्रांतातील प्रश्नांवर शिवसेनेनं नेहमीच प्रादेशिक पक्षांना पाठिंबा दिला आहे. मुळात शिवसेना हादेखील प्रादेशिक पक्ष आहे... उर्वरित लेख लिहा:

िरुद्ध होणारी निदर्शनं ही वाईट प्रशासकीय कौशल्याचं उदाहरण आहे. याआधी कोणत्याच पंतप्रधानांना निदर्शनांना तोंड द्यावं लागलं नाही. तुम्ही जिथे जाता तिथे लोक निदर्शनं करतात. याचाच अर्थ तुमचं प्रशासकीय कौशल्य चांगलं नाही. राजधर्म गुजरातमध्येही (2002 साली) पाळण्यात आला नव्हता आणि तो आजही आंध्र प्रदेशच्या बाबतीत पाळला नाही," असं नायडू यांनी बोलून माजी पंतप्रधान अटलबिहारी वाजपेयी यांच्या शब्दाची आठवण करून दिली.

रविवारी पंतप्रधान मोदी यांनी नायडू यांना 'लोकेशचे वडील' असं संबोधून टिप्पणी केली होती. त्याला प्रत्युत्तर देत चंद्राबाबू नायडू यांनी पंतप्रधान मोदींच्या पत्नी जसोदाबेन यांचा उल्लेख केला आहे. "मला मुलाचा अभिमान आहे. मी कौटुंबिक मूल्यं मानतो. पण पंतप्रधान नरेंद्र मोदींनी स्वत:चं कुटुंब नसल्याने ते समजू शकणार नाहीत," अशी टीका त्यांनी केली. आंध्र प्रदेशचे मुख्यमंत्री चंद्राबाबू नायडू यांनी केली. नोटाबंदीचा निर्णय वेडेपणाचा होता, असंही ते म्हणाले. शिवाय गुंटूरमध्ये YSR काँग्रेसने मोदींसाठी गर्दी जमवली, अशी टीका त्यांनी केली.

" पंतप्रधान स्वत:ला चहावाला म्हणवून घेतात मात्र त्यांची देहबोली आणि आचरण चहावाल्यासारखं नाही," असं नायडू म्हणाले.

जसोदाबेन

"पंतप्रधानांनी वैयक्तिक पातळीवर टीका केली तर त्याला जशास तसं प्रत्युत्तर देण्यात येईल. मी शक्यतो कोणाच्याही खासगी आयुष्याबाबत शक्यतो बोलत नाही मात्र मोदींनी मला असं बोलायला भाग पाडलं आहे. ट्रिपल तलाक विधेयक संमत करून मुस्लीम महिलांना मदत करू इच्छितात. मात्र स्वत:च्या पत्नीबद्दल विचारलं तर मोदी उत्तर देऊ शकत नाहीत," अशी टीकाही त्यांनी केली.

हे वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम, यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)


...त याबाबत माहिती देताना केंद्रीय गृहराज्यमंत्र्यांनी घटनेच्या कलम 25 चा संदर्भ दिला होता. देशात कोणताही धर्म पाळण्यासाठी, त्याचा प्रचार करण्याचं आणि मानण्याचं स्वातंत्र्य आहे. हे करताना आरोग्य आणि सामाजिक सलोखा याची काळजी घेतली पाहिजे. रेड्डी यांनी केंद्रीय तपास यंत्रणेने (NIA) केरळमध्ये आंतरधर्मीय लग्नाच्या दोन प्रकरणांची चौकशी केली असल्याचं मान्य केलं होतं.

केंद्रातील नरेंद्र मोदी सरकारने लव जिहादच्या मुद्यावरून उजव्या विचारसरणीच्या संघटनांपासून स्वत:ला दूर ठेवणं पसंत केलं.

हा फक्त राजकीय अ... उर्वरित लेख लिहा:

ा शर्मा यांनी राजीनामा देण्याची मागणी केली आहे. ट्विटरवर उर्मिला लिहते, "या देशातील महिला सुरक्षित कशा राहू शकतील. जेव्हा एक विशिष्ठ प्रकारचा अजेंडा घेऊन पुढे जाणारी महिला या आयोगाच नेतृत्व करत आहे. या वक्तव्याचा तिरस्कार करावा तितका कमी आहे. हे वक्तव्य अपमानजनक आहे. रेखा शर्मा यांनी तात्काळ राजीनामा द्यायला हवा."

रेखा शर्मा यांना पदावरू तात्काळ दूर करण्याची मागणी उर्मिलाने केली आहे.

अध्यक्षांची भाषा लाजीरवाणी

रेखा शर्मा यांच्या लव जिहाद वक्तव्यावर टीका करताना राष्ट्रवादी काँग्रेसच्या खासदार फौजिया खान म्हणाल्या, "महिला आयोगाच्या अध्यक्षांनी ही भाषा वापरणं म्हणजे लाजीरवाणी गोष्ट आहे. हे भारतीय राज्य घटनेच्या विरुद्ध आहे. आपण सर्व एक आहोत असं म्हणायचं आणि विभाजनाची भाषा वापरून, समाजात तेढ निर्माण करायचं हे योग्य नाही. यामुळे समाजात द्वेशाची भावना निर्माण होईल. प्रेमावर कुटुंब टिकून असतं. त्याला धर्माचं स्वरूप देऊ नये."

बोलत जरी रेखा शर्मा असल्या तरी, त्यांचा बोलविता धनी संघ असल्याची टीका, खासदार फौजीया खान यांनी केली आहे.

'नेटिझन्स वैतागले'

लव जिहादच्या मुद्यावरून रेखा शर्मा यांच्या वक्तव्यावरून नेटिझन्स खूप वैतागले. अनेकांनी शर्मा यांना लव जिहादचा पुरावा द्या? अशा किती केसेस सापडल्या याची माहिती द्या? असे प्रश्न विचारले. तर #SackRekhaSharma हा हॅशटॅगही ट्विटरवर ट्रेन्ड होत होता.

दिल्लीतील वकील राधिका रॉय ट्विटवर लिहितात, "लव जिहाद ची व्याख्या काय हे निश्चित झालंय? नॅशनल क्राइम रेकॉर्ड ब्यूरोकडे याचे आकडे आहेत, ही प्रकरण कशी वाढतायत याबाबत माहिती आहे? हे लज्जास्पद आहे की एका सरकारी आयोगाकडून कट्टरतेला कायदेशीर करण्याचा प्रयत्न केला जात आहे."

तनिश्क ज्वेलरी ब्रँडच्या जाहिरातीवरून वाद

प्रसिद्ध ज्वेलरी ब्रँड तनिष्कच्या आंतरधर्मीय विवाहाचं चित्रण दाखवणाऱ्या एका जाहिरातीवरून वाद उफाळल्यानंतर आता ही जाहिरातच मागे घेण्यात आली. पण अद्याप हा वाद थांबलेला नाही.

तनिष्कनं ही जाहिरात सोशल मीडियावरून काढून टाकली आहे.

हिंदू सुनेचं डोहाळजेवण तिचे मुस्लिम सासू-सासरे करतात, अशी जाहिरात तनिष्कनं केली होती. मात्र उजव्या संघटनांकडून सोशल मीडियावर या जाहिरातीला प्रचंड विरोध झाला. ही जाहिरात 'लव्ह जिहाद'चं उदात्तीकरण करत असल्याचा आक्षेप उजव्या संघटनांनी घेतला.

मुस्लिम तरुण हिंदू मुलींचं धर्मांतर करण्यासाठीच...


...त रचलेला आहे.

उदाहरणार्थ

'ज़े-हाल-ए-मिस्कीं मकुन तग़ाफ़ुल दुराय नैनांबनाए बतियां

कि ताब-ए-हिज्रां नदारम ऐ जांन लेहू काहे लगाए छतियां'

पण जेव्हा रहीम (अब्दुल रहीम ख़ान-ए-ख़ानां, 1556-1627) यांनी असा भाषा मिलाफाचा प्रयोग केला तेव्हा त्यांनी खडी बोली आणि संस्कृतचा मेळ घातला.

याचं लोकप्रिय उदाहरण म्हणजे -

दृष्टा तत्र विचित्रिता तरुलता, मैं था गया बाग में।

काचितत्र कुरंगशावनयना, गुल तोड़ती थी खड़ी।।

उन्मद्भ्रूधनुषा कटाक्षविशि, घायल किया था मुझे।

तत्सीदामि सदैव मोहजलधौ, हे दिल गुजारो शुकर।।... उर्वरित लेख लिहा:

कविन को सरदार, जिनके काव्यन में मिली भाषा विविध प्रकार।'

ज्या कवि गंग यांचं भिखारीदास कौतुक करत आहेत त्या कवि गंग यांनी संस्कृत-फारसीत लिहिलेली एक कविता पहा - 'कौन घरी करिहै विधना जब रु-ए-अयां दिलदार मुवीनम्। आनंद होय तबै सजनी, दर वस्ल्ये चार निगार नशीनम्।'

आणखी एक प्रसिद्ध कवी रसखान (मूळ नाव - सैय्यद इब्राहिम खान) हे पठाण होते. पुष्टीमार्गी वल्लभ संप्रदायाचे प्रवर्तक वल्लभाचार्य यांचा मुलगा विठ्ठलनाथ यांचे ते शिष्य होते.

रसखान यांची कृष्ण भक्ती प्रसिद्ध आहे आणि त्यांनी आपल्या आयुष्याचा मोठा काळ मथुरा आणि वृंदावनात घालवला. त्यांच्याबाबत असंही मानलं जातं की ते संस्कृत विद्वान होते आणि त्यांनी भागवताचा फारसीत अनुवाद केला होता.

असंही म्हटलं जातं की रसखान यांच्यासारख्या मुस्लिम भक्तांनाच उद्देश्यून भारतेंदु हरिश्चंद्र यांनी म्हटलं होतं की 'इन मुसलमान हरिजनन पर कोटिन हिंदू वारिए.'

नजरूल इस्लाम आणि हिंदू देवता

आज हिंदी भाषकांना बांगला भाषेतील रविंद्रनाथ टागोरांनंतरचं सर्वाधित ओळखीचं नाव म्हणजे काजी नजरूल इस्लाम.

प्रसिद्ध समीक्षक रामविलास शर्मा म्हणतात की नजरूल इस्लाम यांनी आपल्या साहित्यिक कलाकृतींमध्ये कुठेही आपल्या मुसलमान असण्याशी तडजोड केली नाही. पण त्यांनी हिंदू, मुसलमान आणि ख्रिश्चन अशा सगळ्या धर्माच्या ग्रंथांमधून आपले दाखले घेतले. त्यातही हिंदू गाथांमधून सगळ्यांत जास्त दाखले त्यांनी घेतले आहेत.

भारतात दलित आणि मुसलमानांनी संस्कृत शिकण्याचं-शिकवण्याचं समर्थन महात्मा गांधींनीही केलं होतं.

20 मार्च 1927 ला हरिद्वारमधील गुरुकुल कांगडीमध्ये राष्ट्रीय शिक्षण परिषदेत केलेल्या अध्यक्षीय भाषणामध्ये गांधीजींनी या गोष्टीवर विशेष भर दिला होता.

संस्कृतचं शिक्षण घेणं हे फक्त भारतातल्या हिंदुंचंच नाही तर मुसलमानांचंही कर्तव्य असल्याचं त्यांनी म्हटलं होतं. 1 सप्टेंबर 1927ला मद्रासच्या पचैयप्पा कॉलेजमधल्या आपल्या भाषणातही त्यांनी याच गोष्टीचा पुनरुच्चार केला होता.

हेही वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)


...त राष्ट्रवादीचे नेते बंडोपंत उंबरकर यांची प्रतिक्रिया जाणून घेण्याचा आम्ही प्रयत्न केला.

परिसर

आरोपीचे वडील बंडोपंत उंबरकर म्हणाले, "माझा मुलगा आणि मृत अरविंद बनसोड यांची आधी कुठलीही फारशी ओळख नव्हती. अरविंद हा पिंपळखुट्यात राहायचा तर आम्ही थडिपवनी गावात राहतो. 27 मे रोजी आमच्या गॅस एजन्सीत अरविंद आल्याच मला कळलं. माझा मुलगा पंचायत समितीचा सदस्य आहे त्यामुळे अनेक लोक गॅस एजन्सीत येत असतात. लोकप्रतिनीधी असल्या कारणाने अरविंद गॅस एजन्सीचा फोटो का काढतोय अस माझ्या मुलाने विचारले. यावरूनच हा वाद ... उर्वरित लेख लिहा:

ते.

अरविंद बनसोड यांचे कुटुंबीय

आपण चार एकर शेती विकली आणि त्याला स्पर्धा परिक्षांची पुस्तकं आणि अभ्यासाच्या खर्चासाठी मदत केली. पण २७ तारखेच्या घटनेनंतर आम्ही खचून गेलो आहोत अरविंदचा गुन्हा काय होता, असा प्रश्न दशरथ बनसोड विचारत होते. आरोपी उंबरकर यांनी जातीवाचक शिविगाळ करत अरविंदला मारहाण केली असंही दशरथ राऊत म्हणाले.घटनेच्या दिवशी मी जलालखेडा पोलिस ठाण्यात अरविंदला शोधण्यासाठी विनंती करायला गेलो होतो. तेव्हा या प्रकरणात आरोपी मयुरवर गुन्हा दाखल करण्याची मागणी पोलिसांना केली होती. पण पोलिसांनी 'अरविंद मेला काय'? तो मेल्यावर गुन्हा दाखल करू असे उत्तर दिल्याचं दशरथ यांनी सांगितलं. पोलिसांनी अरविंदला व्हेंटिलेटर लावल्यावर दवाखान्यात धाव घेतली तो पर्यंत त्याचा जबाब का घेण्यात आला नाही हा प्रश्नही अनुत्तरीत असल्याच दशरथ बनसोड म्हणाले. आरोपींना तात्काळ कडक शिक्षा द्यावी शिवाय आरोपी मयुर आणि त्याचे वडील बंडोपंत उंबरकर यांना राजकारणात कुठल्याही पदावर ठेऊ नये, अशी मागणीही बनसोड यांनी केली.

गॅस एजन्सी

आरोपी मयुर उंबरकरला अजून अटक झालेली नाही आणि तो अटकपूर्व जामिनावर सुटलाय असे कसे असा सवालही दशरथ बनसोड यांनी उपस्थित केलाय.आरोपी मयुर याने परस्पर अरविंदला दवाखान्यात नेण्याएवजी आम्हाला जर सांगितले असते तर आम्ही मोठ्या हॉस्पिटलमध्ये त्याला नेलं असतं आणि त्याचा जीव वाचविला असता असं अविनाशची आजी लक्ष्मीबाई म्हणाल्या.

कुटुंबीय आणि आंबेडकरवादी संघटनांचे आक्षेप

1) अत्यवस्थ अरविंद यांना कुणालाही न सांगता आपल्या गाडीत टाकून आरोपी मयुर उंबरकर यांनी दवाखान्यात परस्पर का नेले, नेमके याच वेळेत काय झाले?2) आरोपी मयुर यांनी अरविंद यांच्या पोटात आढळलेल्या कीटकनाशकाची बाटली अरविंद यांना दवाखान्यात नेतांना गाडीत सोबत का घेतली?

3) अरविंद यांना व्हेंटिलेटर लावेपर्यंत पोलिसांनी त्यांचा जबाब का नोंदविला नाही?

4) आरोपी मयुर उंबरकर यांना अटकपूर्व जामिन कसा काय मिळाला पोलिसांनी त्याला विरोध का केला नाही?

5) मयुर उंबरकर यांच्या सहकाऱ्यांना पोलिसांनी ताब्यात का घेतलं नाही? त्यांना आरोपी का करण्यात आलं नाही?

6)  स्थानिक जलालखेडा पोलीस ठाण्याचे पोलीस निरिक्षक तसंच तपास करणाऱ्या पोलिसांनी तपास योग्य केला का, याचा तपास करावा.

7) पोलिसांचा तपास पोलिसच कसे करणार म्हणून सीबीआयकडे हा तपास सोपवावा.

8) या घटनेमुळे अरविंद बनसोड यांच्या...


...त राहणाऱ्या लोकांच्या संख्येत ट्रंप यांच्या कार्यकाळात घट झाली. पण लॅटिन अमेरिकेचे इतर भाग आणि कॅरिबियन बेटांमधून अमेरिकेत स्थलांतर करणाऱ्यांची संख्या वाढली. अमेरिकेमध्ये कायमस्वरूपी स्थायिक होण्यासाठी देण्यात येणाऱ्या व्हिसांची संख्या कमी करण्यात आलेली आहे. विशेषतः अमेरिकेत राहणाऱ्यांच्या नातेवाईकांना देण्यात येणाऱ्या व्हिसांचं प्रमाण घटलंय.

मेक्सिकोलगतच्या सीमेवर 'मोठी - सुंदर भिंत' बांधणार असल्याचं डोनाल्ड ट्रंप यांनी बोलून दाखवलं होतं. 19 ऑक्टोबरपर्यंत अशी 371 मैलांची भिंत बांधण्यात आलेली ... उर्वरित लेख लिहा:

फेब्रुवारी 2017मध्ये म्हटलं होतं.

अमेरिकेची 'न संपणारी युद्धं' आणि मध्य पूर्वेतला करार

'महान देश न संपणारी युद्धं लढत नाहीत,' असं म्हणत सीरियामधून आपण सैन्य काढून घेणार असल्याचं राष्ट्राध्यक्ष ट्रंप यांनी फेब्रुवारी 2019च्या राष्ट्रीय भाषणात जाहीर केलं होतं. पण आकडेवारी काही वेगळंच सांगते.

कारण पुढच्या काही महिन्यांमध्येच ट्रंप यंनी तेल विहिरींचं संरक्षण करण्यासाठी सीरियामध्ये 500 सैनिक ठेवले. अफगाणिस्तान आणि काही प्रमाणात इराण आणि सीरियात असलेलं सैन्य त्यांनी कमी केलं. पण त्यांनी सूत्रं घेतली तेव्हा ज्या ज्या देशांत अमेरिकेचं सैन्य होतं, तिथे आजही ते काही प्रमाणात आहेच.

शिवाय सैन्य न वापरताही त्यांनी मध्य पूर्वेत काही गोष्टी केल्या. 2018मध्ये त्यांनी तेल अव्हिव मधली अमेरिकन वकिलात हलवून जेरुसलेमला आणली. गेल्या महिन्यात अरब अमिराती आणि बहारिन यांनी इस्रायलसोबतच्या संबंधांवर सह्या केल्यावर ही 'मध्य पूर्वेतली नवी पहाट' असल्याचं ट्रंप यांनी म्हटलं होतं. अमेरिका या करारासाठीची मध्यस्थ होती.

कदाचित ट्रंप प्रशासनाचं हे सर्वात मोठं धोरणात्मक यश असावं.

व्यापारी करार

आपण न केलेले करार रद्द करून टाकण्यासाठी ट्रंप ओळखले जातात. पदाची सूत्रं हाती घेतल्याच्या पहिल्याच दिवशी त्यांनी 12 देशांचा ट्रान्स - पॅसिफिक करार 'हॉरिबल' असल्याचं म्हणत रद्द केला. बराक ओबामा अध्यक्ष असताना त्यांनी हा करार केला होता.

अमेरिका या करारातून बाहेर पडल्याचा बहुतांश फायदा चीनला झाला. पण या करारामुळे अमेरिकेतल्या नोकऱ्यांवर गदा येणार असल्याची टीका करणारे मात्र हा करार रद्द केल्याने आनंदले.

कॅनडा आणि मेक्सिकोसोबतच्या खुल्या व्यापार करारांबद्दलही ट्रंप यांनी पुन्हा बोलणी केली. 'यापूर्वी करण्यात आलेला करार हा आतापर्यंतचा सर्वात वाईट व्यापारी करार' असल्याचं त्यांनी म्हटलं होतं.  नवीन करार करताना त्यात फार बदल करण्यात आले नाहीत, पण कामगार कायदे आणि कारचे सुटे भाग विकत घेण्यासाठीचे नियम बदलण्यात आले.

जगसोबतच्या व्यापाराचा अमेरिकेला कसा फायदा होतो, यावर ट्रंप यांनी भर दिलाय.  यातूनच चीनसोबत अमेरिकेचं ट्रेड वॉर सुरू झालं.

जगातल्या या दोन्ही मोठ्या अर्थव्यवस्थांनी एकमेकांच्या उत्पादनांवर अब्जावधी डॉलर्सचे कर लावले.  अमेरिकेतले सोयाबीन उत्पादक, टेक्नॉलॉजी कंपन्या आणि वाहन उद्योगासाठी हे ट्रेड वॉर डोकेदुखी  ठरलंय.

अनेक उद्योगांनी खर्च...


...त विचारलं जातं. "तुला जी गोण दिली होती ती फाडलीस की आधीच फाडली होती?" त्यानंतर नवऱ्यामुलाने उत्तर देताना त्याचा तीनवेळा पुनरोच्चार करावा लागतो.

पहिलं बंड 22 वर्षांपूर्वी

1996 साली कौमार्य चाचणीविरोधात कृष्णा इंद्रेकर आणि अरुणा इंद्रेकर या कंजारभाट समाजातल्या जोडप्याने आवाज उठवला होता. खरंतर 22 वर्षांपूर्वीच कंजारभाट समाजात क्रांतिकारी पाऊल उचललं गेलं होतं. 'लव कम अॅरेंज मॅरेज' असल्यामुळे कृष्णा यांनी अरुणा यांना विश्वासात घेतलं.

समाजातील कुप्रथांच्या विरोधातलढण्यासाठी इंद्रेकर जोडप्याने कोर्... उर्वरित लेख लिहा:

शस्त्राला धार काढणारी जमात असा उल्लेख आमच्या मौखिक परंपरांमध्ये सापडतो. उत्तरेत हरियाणापासून दक्षिणेत कर्नाटक, आंध्र प्रदेशमध्येही ही जमात आहे. भटक्या-विमुक्त जमातीमध्ये मोडणाऱ्या कंजारभाट जमातीला गुजरातमध्ये छारा किंवा सहसंमल, राजस्थानमध्ये सांसी म्हणूनही ओळखलं जातं.

जिथे काम मिळेत तिथे स्थायिक होणाऱ्या या समाजाचा इतिहास आहे. शहरं वसल्यानंतर शहरांच्या वेशीवर कंजारभाट समाजाच्या वस्त्या दिसतात. अनेक वर्षं दारू गाळण्याच्या धंद्यात असल्याने मुंबई-पुण्यात आजही शिकले सवरलेले लोक दारूचाच धंदा करताना दिसतात.

कंजारभाट समाजाच्या 'Stop The V Ritual' या अभियानात सहभागी झालेले युवक

महाराष्ट्रात कंजारभाट समाजाची लोकसंख्या साधारण 18 हजारांच्या घरात आहे. आजही 50 टक्के समाज गरीब आहे. पण शिक्षणाचा प्रसार झाल्यामुळे आमच्या समाजात शासकीय कर्मचारी, डॉक्टर, इंजिनिअर, उद्योगपती आणि बागाईतदारही आहेत.

माझा लढा

जातीतल्या प्रथांविरोधातला लढा आपल्यापासूनच सुरू करावा म्हणून घरच्यांशी बोलायला सुरुवात केली. पण घरातल्या सर्वांकडून तीव्र विरोध झाला.

येत्या मे महिन्यात माझं लग्न आहे. पत्नी ऐश्वर्याही कायद्याचं शिक्षण घेतेय. माझा साखरपुडा झाला त्यावेळी जातपंचायत बसली होती. 'खुशी' या गोड नावाखाली वर आणि वधू पक्षाकडून प्रत्येकी 4000 रुपये रक्कम घेण्यात आली. शिवाय लग्नाची तारीख काढण्यासाठी प्रत्येकी 3500 रुपये घेण्यात आले. या अशा प्रकारच्या आर्थिक शोषणालाही माझा आणि माझ्या होणाऱ्या पत्नीचा विरोध आहे. जात पंचायतीच्या व्यवस्थेलाच आम्हाला मूठमाती द्यायची आहे.

'आम्ही दोघांनी कंजारभाट समाजाच्या प्रथांविरोधात लढायचं ठरवलं आहे.'

मी माझ्या होणाऱ्या पत्नीला ऐश्वर्याला विश्वासात घेऊन कौमार्य चाचणी करायची नाही, यावर तिची सहमती घेतली. तिने कौमार्य चाचणीविषयी घरच्यांशी संवाद साधला. पण त्यांची समाजाच्या विरोधात जायची तयारी नसल्याने मी आणि ऐश्वर्याने समविचारी लोकांना घेऊन लढा द्यायचं ठरवलंय.

मी जाहीरपणे आमच्या प्रथांच्या विरोधात फेसबुकवर लिहू लागलो, तसं अनेक जण मला पुढे येऊन साथ देऊ लागले. आता ही लढाई वैयक्तिक न राहता समविचारी लोकांची झाली आहे.

आमच्या समोरील आदर्श कंजारभाट समाजाचं प्रतिसंविधान नाही तर भारताचं संविधान आहे. आम्ही सर्वांनी मिळून 'Stop The V Ritual' हा व्हॉट्सअॅप ग्रुप सुरू केलाय. त्यात 50हून अधिक तरुण जोडले गेले आहेत.आमच्या लढ्याला...


...त वेगळीच उर्जा निर्माण होते. एकमेकांच्या डोळ्यात डोळे घालतात आणि मग त्यांना एकमेकांविषयी आवड निर्माण होते. पुढच्या  काही क्षणात त्या दोघांचे ओठ एकमेंकांच्या ओठांमध्ये गुंततात आणि मग ते परमोच्च आनंदाच्या ध्येयाकडे वाटचाल करतात.

डॉ. नन वाईज या प्रसिद्ध सेक्स न्यूरोसायन्टिस्ट आणि सेक्स थेरपिस्ट आहेत. त्यांनी Why could sex matters? नावाचं पुस्तकंही लिहिलं आहे.

त्या सांगतात, "दोघं एकमेकांजवळ बसेल तर आहेत पण नेटफ्लिक्स सुरू आहे. दोघांचंही लक्ष आपापल्या फोनमध्ये आहे. सोशल मीडियावरील नोटिफिकेशनचा आव... उर्वरित लेख लिहा:

रत्यक्ष परिणाम विशेष करून पुरुषांवर झाला आहे. असे अनेक पुरावे आहेत, जे सांगतात की बेरोजगारी आणि सेक्समध्ये कमी आवड असण्याचा प्रत्यक्ष संबंध आहे.  दुसरी गोष्ट अशी की, तुमच्याकडे रोजगार असेल आणि तुम्हाला शिफ्टमध्ये काम करावं लागत असेल आणि दुसरीकडे नोकरीची शक्यता दिसत नसेल, तर पार्टनरसोबत सेक्स करणं ही तुमची पहिली प्राथमिकता नसू शकते."

त्या पुढे सांगतात, "सेक्स करण्यासाठी एकतर त्यांच्याकडे वेळ नाही आणि तितकी क्षमताही नाही की ते सेक्सचा आनंद घेऊ शकतील. पण यामागे अनेक कारणं आहेत. जपानचं उदाहरण पाहूया. 1990च्या दशकात जपानमध्ये खूप जास्त डिप्रेशन होतं. त्याकाळात जपानमध्ये सेक्सचं प्रमाण कमी नव्हतं. उलट त्याच काळात लोकांनी मोठ्या प्रमाणावर सेक्स केला. पण, 2002-2003 नंतर सेक्सचं प्रमाण मोठ्या प्रमाणावर खालावलं. आधुनिक समाजात अशा अनेक गोष्टी आहेत, ज्यामुळे लोकांच्या सेक्स लाईफवर परिणाम पडला आहे.

4. सामाजिक बदल

महिलांच्या नोकरी करण्यामुळे एका संपूर्ण साखळीवर बदल झाला आहे. यात सेक्सचाही समावेश आहे. नोकरीसाठी अधिक अभ्यासाची गरज आहे आणि संघर्षही खूप आहे. यामुळे लग्नही उशिरा होतं. शिक्षित महिला सेक्सच्या बाबतीत आपल्या पार्टनरला कंट्रोल करतात, असं  बायोलॉजिकल अँथ्रपॉलॉजिस्ट डॉ. हेलन फिशर यांचं मत आहे.

"मी याला 'स्लो लव्ह' असं म्हणते. आज जगभरातील तरूण काळजी घेताना दिसून येत आहेत. योग्य जोडीदार निवडण्यासाठी त्यांचे प्रयत्न सुरू आहेत. यामुळे लग्न उशिरा होत आहे. पुरुष आणि महिला दोघांनाही ही बाब लागू होते. शंभर वर्षांपूर्वी मुलीचं काही करिअर नसायचं. त्यांच्या समोर फक्त लग्न एवढंच उद्दिष्ट असायचं."

पूर्वी कमी वयात लग्न होत असे. आता लग्नाचं वय वाढत चाललं आहे. सध्या अनक वर्ष सिंगल राहिल्यानंतर अनेक लोक लग्न करण्याचं पसंत करत आहेत.

लग्न उशिरा झाल्यामुळे सेक्समधील आवड कमी होत की त्यामुळे सेक्सचं प्रमाण वाढलं पाहिजे?

फिशर यांच्या मते, "Academic literature मध्ये ही बाब स्पष्ट आहे की, तुम्ही सिंगल असाल तर कमी सेक्स करता. लग्न झालेली माणसं जास्त सेक्स करतात. पण, इथं प्रश्न हा आहे की, लग्नानंतरही लोक कमी सेक्स का करत आहेत? कदाचित त्यांना मूल जन्माला घालायची घाई नाही, असंही यामागचं एक कारण असू शकतं."

दुसरीकडे असे अनेक शोध आहेत जे सांगतात की "वाढत्या वयानुसार सेक्स करण्याची इच्छा कमी होत जाते. मुलं मोठी व्हायला लागली की महिलांची...


...त शहा यांनी ईशान्य भारतात राजकीय आघाडीसाठी नॉर्थ-ईस्ट डेमोक्रेटिक अलायंस (नेडा) नावाने एक राजकीय आघाडी उघडली आणि हिमंत बिस्व सरमा यांना या आघाडीचं संयोजकपद दिलं.

नेडाच्या माध्यमातून हिमंत बिस्व सरमा यांना आसामबाहेर कर्तृत्व सिद्ध करण्याची संधी मिळाली. नेमकी त्याच वेळी अरुणाचाल प्रदेशात राजकीय उलथापालथ सुरू होती.

फोडाफोडीच्या राजकारणात मुरलेले हिमंत बिस्व सरमा यांनी अशी खेळी खेळली की काँग्रेस सोडून पिपल्स पार्टी ऑफ अरुणाचलमध्ये गेलेले अरुणाचल प्रदेशचे मुख्यमंत्री पेमा खांडू आपल्या 33 आमदारांस... उर्वरित लेख लिहा:

ी अशा प्रकारची वक्तव्य केलेली दिसतात.

आसाममध्ये बंगाली मुस्लिम समुदाय मोठ्या प्रमाणावर आहे. ते एकमेकांना 'मियां' म्हणून संबोधित करतात. त्यांना 'मियां मुस्लीम' म्हणून ओळखलं जातं.

खरंतर भाजपने यावेळी 8 मुस्लीम उमेदवार रिंगणात उतरवले आहेत. त्यामुळे हिमंत केवळ हिंदू मतांच्या ध्रुवीकरणासाठी अशी वक्तव्यं करतात, हे राजकीय जाणकार ओळखून आहेत.

राजकारणात कसे आले?

एका सर्वसामान्य कुटुंबातून येणारे हिमंत बिस्व यांचा जन्म गुवाहाटीच्या गांधी वस्तीत झाला. त्यांच्या कुटुंबातलं कुणीही राजकारणात नव्हतं. मात्र, हिमंत यांनी शालेय जीवनापासून एक उत्तम वक्ता अशी स्वतःची ओळख निर्माण केली होती.

एकदा आसामचे माजी मुख्यमंत्री प्रफुल्ल कुमार महंत यांनी माझ्याशी अनौपचारिक गप्पा मारताना सांगितलं होतं की, आसाम आंदोलनावेळी एका शालेय विद्यार्थ्याच्या भाषणाने माझं लक्ष वेधलं होतं. तो मुलगा हिमंत बिस्व सरमा होते.

हिमंत बिस्व शाळेत असताना राज्यात अवैध बांगलादेशींविरोधात ऑल आसाम स्टुडंट यूनियनच्या (आसू) नेतृत्त्वाखाली आसाम आंदोलन सुरू झालं होतं.

यातूनच ते विद्यार्थी राजकारणाकडे आकर्षित झाले आणि आसूमध्ये सहभागी झाले. आसूमध्ये काम करताना ते रोज संध्यासाळी वर्तमानपत्रांसाठी प्रसिद्धी पत्रक आणि इतर साहित्य घेऊन जायचे. काही वर्षांनंतर आसूने त्यांना गुवाहाटी युनिटचं सरचिटणीसपद दिलं.

शालेय शिक्षण पूर्ण केल्यानंतर हिमंत यांनी इथल्या प्रसिद्ध कॉटन महाविद्यालयातून उच्च शिक्षण घेतलं. इथे त्यांची तीन वेळा कॉटन कॉलेज यूनियन सोसायटीच्या सरचिटणीसपदी निवड झाली.

1901 साली स्थापन झालेल्या कॉटन कॉलेजमधल्या विद्यार्थी राजकारणातून अनेक मोठे नेते निघाले. हिमंत बिस्व यांनी याच महाविद्यालयातून पॉलिटिकल सायंसमध्ये पदव्युत्तर शिक्षण घेतल्यानंतर सरकारी लॉ कॉलेजमधून कायद्याची पदवी घेतली.

त्यानंतर राजकारणात सक्रीय असताना त्यांनी गुवाहाटी विद्यापीठातून पीएचडी मिळवली.

हिमंत बिस्व सरमा यांच्या राजकारणातील प्रवेशाविषयी बोलताना ज्येष्ठ पत्रकार नव कुमार ठाकुरिया म्हणतात, "हिमंत यांनी तत्कालीन मुख्यमंत्री तरुण गोगोई यांच्या हाताखाली काम करूनच स्वतःची राजकीय कारकिर्द घडवली, यात शंका नाही. मात्र, त्यांना राजकारणात आणलं ते काँग्रेसचे माजी मुख्यमंत्री हितेश्वर सैकिया यांनी. हितेश्वर सैकिया हेच त्यांचे पहिले राजकीय गुरू होते. 1991 साली काँग्रेसचं सरकार आलं आणि हितेश्वर...


...त शाह यांना पत्र लिहून सुशांत आत्महत्या प्रकरणी सीबीआय चौकशीची मागणी केली. महाविकास आघाडीतील एका तरुण मंत्र्याच्या या प्रकरणात सहभाग असल्याचा त्यांनी आरोप केला.

4 ऑगस्ट- उद्धव ठाकरे यांच्या अत्यंत जवळचे आणि राज्याचे वाहतूक मंत्री अनिल परब यांनी सुशांत सिंह राजपूत आत्महत्येप्रकरणी आदित्य ठाकरेंचा काहीही संबंध नसल्याचं विधान केलं. सुशांत प्रकरणी ठाकरे कुटुंबाला बदनाम करण्याचा डाव असल्याचं परब यांनी म्हंटलं होतं.

9 ऑगस्ट- शिवसेना खासदार संजय राऊत यांनी सामनामध्ये या प्रकरणाचा स्क्रिन-प्ले आधीच... उर्वरित लेख लिहा:

ीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)


...त होते.

'आपल्याला असा अनुभव आला तर न घाबरता बोललं पाहिजे'

याच वेळी खूप अलर्ट असावं लागतं. समोरचा माणूस जे सांगतोय ते खरंच कामाशी संबंधित आहे की त्याच्या आपल्याकडून काही 'फालतू अपेक्षा' आहेत, ते ताडून घ्यावं लागतं.

एखादा माणूस प्रस्थापित आहे, हा आपल्याला पुढे जायला मदत करेल, अशा समजात आपण राहिलो तर फसगत व्हायची शक्यता असते.

आमच्या इंडस्ट्रीमध्ये असे खूपच धोके आहेत, असं मी अजिबात म्हणणार नाही. कामासाठी काम असं तत्त्वं ठेवणारी माणसंही मला खूप भेटली. पण दिग्दर्शक, निर्मात्यांपेक्षाही, आपल्याल... उर्वरित लेख लिहा:

आहेत ते माझं काम बघून माझी निवड करतीलच, असा मला ठाम विश्वास होता आणि झालंही तसंच. चित्रपटात काम करण्याची ती संधी गेली तरी नाटक, सीरियल या माध्यमांतून एक अभिनेत्री म्हणून माझा चांगला प्रवास सुरू आहे.

मी जर माझ्या अनुभवाबदद्ल सांगितलं नसतं तर माझ्या मैत्रिणी किंवा सहकाऱ्यांशी या गोष्टींबद्दल मी संवाद साधू शकले असते का, असा प्रश्न मला पडतो. म्हणूनच असं जर आपल्याबद्दल घडलं तर स्वत:लाच दोषी न ठरवता, न घाबरता याबद्दल आवाज उठवला पाहिजे, एवढंच मी सांगेन.

हे ग्लॅमरचं जग आहे, इथे हे चालणारच, असा जर कुणाचा समज होत असेल तर तेही जास्त धोक्याचं आहे, हे विसरून चालणार नाही.

या गोष्टीबद्दल बोलल्यानंतर परत मला असा अनुभव आला नाही, कारण अशा प्रस्तावांना थाराच द्यायचा नाही, असं मी ठरवलंय. त्यासाठी एक वैचारिक, तात्विक भूमिका घेता आली याचं श्रेय मी माझ्या भूमिकांनाही देते.

'ठष्ठ'मधल्या अनामिकाच्या भूमिकेने मला हा विचारांचा ठामपणा दिला आहे, असं मला वाटतं.

जबाबदारी निभावल्याचा आनंद

चित्रपटसृष्टीतच नव्हे तर कुठल्याही क्षेत्रात होणारा स्त्री-पुरुष भेदभाव, लैंगिक शोषण हा खरंच खूप गुंतागुंतीचा आणि मोठा विषय आहे.

ह़ॉलिवूडमध्ये हार्वी वाइनस्टाईन या प्रसिद्ध दिग्दर्शक आणि निर्मात्यावर लैंगिक शोषणाचे आरोप झाल्यानंतर हा विषय पुन्हा चर्चेत आला. त्याबद्दल जेन फोंडा, मेरील स्ट्रीप या अभिनेत्रींनीही आवाज उठवला. बॉलिवूडमध्ये दीपिक पदुकोणसारख्या सुपरस्टार सुद्धा आता अशा विषयांवर खुलेपणानं बोलतात.

पण चित्रपटसृष्टीतल्या किंवा कोणत्याही क्षेत्रात धडपडणाऱ्या मुलींनी याबद्दल बोललं तरी ते तितकंच गांभीर्यानं घ्यायला हवं, असं मला वाटतं. जोपर्यंत समाजातल्या सगळ्या थरांतून अशा अन्यायाचा प्रतिकार केला जात नाही तोपर्यंत असे प्रकार रोखले जाणार नाहीत.

मी माझ्या परीनं याचा निषेध नोंदवला, त्याची किंमत मोजावी लागली तरी धैर्यानं त्याला सामारी गेले. योग्य वेळी भूमिका घेतल्यामुळे एक व्यक्ती म्हणून जबाबदारी पूर्ण केल्याचा मला आनंद वाटतो.

हेही वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)


...त होते. फी वाढ झाली तर ते कसे शिकू शकतील? मीसुद्धा शिक्षण सुरू ठेवू शकणार नाही."

ज्योतीला दर महिन्याला मेरिट कम मीन्स स्कॉलरशीप मिळते. ज्यांच्या कुटुंबाचं वार्षिक उत्पन्न 2 लाख 50 हजार रुपयांहून कमी असतं. त्यांना विद्यापीठाकडून ही स्कॉलरशीप दिली जाते.

महिन्याचा उर्वरित खर्च ती ट्युशन घेऊन भागवते.

ती म्हणते, "मी रशियन आणि इंग्रजी भाषेचे वर्ग घेते. ट्युशन मिळाली नाही तर फार अडचण होते. शेतकऱ्याची अवस्था तुम्ही जाणताच."

शिक्षण सोडून नोकरी करावी लागेल : इंदू

ज्योती सोबत बसलेली झारखंडमधल्या बोक... उर्वरित लेख लिहा:

यासाठी जास्तीचे पाच रुपयेसुद्धा नाहीत. दिवसा त्यांनी चहा घेतला म्हणजे त्यांनी काहीतरी खूप मोठं काम केलं म्हणून समजा."

"माझ्या वर्गात एक विद्यार्थी आहे. त्याची पॅन्ट गेल्या पंधरा दिवसांपासून फाटली आहे. त्याच्याकडे पॅन्ट शिवण्यासाठीही त्याच्याकडे पैसे नाहीत. यावरून त्याची परिस्थिती काय असेल, याचा अंदाज येतो. थंडीत पांघरायला पांघरूनही नाही. मी स्वतः एकाला चादर दिली आहे. कर्ज फेडण्यासाठी काहींनी बीपीओमध्ये नोकरी करून इथे अॅडमिशन घेतलं आहे. विद्यार्थ्यांचे शूज फाटून जातात. पण ते नवे घेऊ शकत नाहीत."

"मांडवी हॉस्टेलमध्ये मेस बिल न भरलेल्या विद्यार्थ्यांची यादी निघाली आहे. त्यांनी बिल का भरलं नाही, हा प्रश्न कुणीच विचारला नाही. कुणी हे विचारलं नाही की कदाचित हे ते विद्यार्थी असतील ज्यांच्याकडे पैसेच नाहीत. फोटो कॉपी काढण्यासाठीच खूप पैसे लागतात. विद्यार्थी शेअर रिक्षाचे 10 रुपये वाचवण्यासाठी 1-2 किमी पायपीट करतात. अशा परिस्थितीत त्यांच्याकडून ही अपेक्षा केली जाते की त्यांनी वाढीव फी भरावी. या देशात आम्ही अशी संस्था ठेवू शकत नाही का जिथे गरीब विद्यार्थी शिक्षण घेऊ शकतील?"

शिक्षण सुरू ठेवण्याची काळजी : गोपाल

कावेरी हॉस्टेलच्या बाहेर मला काळा चश्मा घातलेला गोपाल भेटले. त्यांना नीट दिसत नाही. हळूहळू पायऱ्या चढत ते पहिल्या मजल्यावरच्या त्यांच्या खोलीत पोहोचले. मी त्यांच्या मागे होतो.

त्यांचे रुममेट किशोर कुमार पलंगावर पडले होते. दुसऱ्या पलंगावरची गोळा झालेली चादर होती. समोरच्या भिंतीतल्या खिडकीत पांढरा कूलर होता.

शेजारच्या भिंतीत राखाडी रंगाचं कपाट होतं. त्यावर पेंटचे पांढरे डाग होते. हँडलवर पॅन्ट अडकवलेली होती.

स्टडी टेबलवर तीन केळी, पालथा ठेवलेला ग्लास, बंद टिफीन बॉक्स, पॉलिथिन, इलेक्ट्रिक चहाची केटली आणि पिवळ्या रंगाची चहागाळणी ठेवली होती. टेबलावर साखर सांडली होती.

सेंटर फॉर पॉलिटिकल स्टडिजमध्ये मास्टर्स करणाऱ्या किशोर यांनी सांगितलं, "जेएनयूमध्ये येण्याचं कारण होतं शिक्षणाचा उत्तम दर्जा. शिवाय हे सर्वांत परवडणारं विद्यापीठ आहे. इथला कॅम्पस बॅरियर फ्री आहे."

पुष्पेश पंत सारख्या प्रोफेसरांनी त्यांना जेएनयूकडे आकर्षित केलं. मार्कशीटवर जेएनयूचा शिक्का बसावा, एवढंच स्वप्न होतं.

किशोर यांच्या डोळ्यातल्या ऑप्टिक नर्व्हमध्ये लहानपणापासून दोष होता. त्यांना लहानपणापासूनच केवळ 10 टक्केच दिसतं. ते स्पेशल शाळेत...


...त, अशी मागणी चंद्रकांत पाटील यांनी केली आहे.

लॉकडाऊनला पर्याय काय, या प्रश्नाचं उत्तर देताना चंद्रकांत पाटील यांनी मागचं लॉकडाऊन समजावून सांगितलं.

पाटील म्हणाले, "लॉकडाऊन करताना सर्वसामान्य माणसाला पॅकेज द्या, असं आमचं म्हणणं आहे. गेल्या वर्षीच्या लॉकडाऊनमध्ये सर्वसामान्य नागरिक कसा बसा जगला. त्या मागे नरेंद्र मोदींनी दिलेले रेशन पॅकेज, बँक खात्यात पाचशे रुपये अशी मोठी यादी आहे. हे सगळं केंद्राने केलं होतं. पण राज्याने काहीच केलं नाही.

आता जर राज्याला लॉकडाऊन करायचं असेल तर त्यांनी सर्वप्र... उर्वरित लेख लिहा:

.

आता एका वर्षानंतर कोरोना देशाच्या कानाकोपऱ्यात पसरलेला आहे. कोरोना काय आहे, हे लोकांना माहीत आहे. त्यामुळे आता लॉकडाऊनची गरज नाही.

त्याऐवजी, लोकांना मास्कचं वाटप करता येऊ शकेल. साखर कारखान्यांना सॅनिटायझरचं उत्पादन करण्याची सूचना करावी. शासकीय दवाखान्यांची दुर्दशा झाली आहे. तिथली परिस्थिती सर्वप्रथम सुधारावी, अशी सूचना सदाभाऊ खोत यांनी केली आहे.

सरकारी कार्यालयं 50 टक्के मनुष्यबळाने चालवण्याच्या निर्णयाचाही खोत यांनी विरोध केला. सरकारी कर्मचाऱ्यांना फुकटचा पगार का देण्यात आहे, असा प्रश्न सदाभाऊ खोत यांनी विचारला आहे.

ते सांगतात, या सरकारी कर्मचाऱ्यांना एक दिवसाआड घरी बसवण्यापेक्षा त्यांना इतर ठिकाणी कामावर पाठवता येईल. आशा वर्कर, ग्रामसेवक, अशा लोकांचा योग्य पद्धतीने नियोजन करून उपयोग करून घ्यावा.

लॉकडाऊन करायचाच असेल तर सर्वप्रथम सरकारने शेतकऱ्यांचा सगळा माल विकत घ्यावा. त्याच्या तेल-मिठाची सोय करून द्यावी. मग खुशाल लॉकडाऊन करावं, असं मत सदाभाऊ खोत यांनी मांडलं आहे.

लॉकडाऊनमध्ये जाण्याची लोकांची मानसिकता नाही - संदीप देशपांडे

महाराष्ट्र नवनिर्माण सेनेचाही लॉकडाऊनला विरोध आहे. पहिल्या लॉकडाऊनचा किती फायदा झाला, हे आधी सरकारने सांगावं, त्यानंतरच पुन्हा लॉकडाऊन करण्यात यावं, असं वक्तव्य मनसे प्रवक्ते संदीप देशपांडे यांनी केलं.

लॉकडाऊनचे पर्याय काय असू शकतात, या प्रश्नाचं उत्तर देताना ते म्हणतात, "लॉकडाऊनचे पर्याय देण्याची गरज नाही. टेस्टींगमध्येच काहीतरी काळं-बेरं आहे का असा संशय आता येऊ लागला आहे. साधा सर्दी-खोकला असला तरी चाचणी केल्यानंतर ती पॉझिटिव्ह असल्याचं कळतं.

चाचणी वाढवल्यानंतर पॉझिटिव्ह रुग्णांची संख्याही वाढते, असं दिसून येतं. जानेवारी-फेब्रुवारीमध्ये चाचण्या कमी झाल्याने रुग्णसंख्याही कमी दिसली.

पण आता पुन्हा चाचण्या वाढवण्यात आल्याने रुग्णसंख्या वाढणं स्वाभाविक आहे. पण ही परिस्थिती माध्यमांमधून वाढवून दाखवली जाते. यामुळे लोकांमध्ये तणाव निर्माण होतो.

कोरोनाचे 19 स्ट्रेन आहेत. त्यापैकी कोणत्या कोरोनाची लागण झाली, हे नेमकं सांगणं कठीण आहे. साध्या सर्दी-खोकल्याचा बाऊ करण्यात येऊ नये. गेल्या एका वर्षात कोरोना काय आहे, हे आपल्याला कळलं आहे. तो पूर्वीइतका धोकादायकही राहिलेला नाही. मृत्यूदरही कमी झाला आहे. त्यामुळे लॉकडाऊन करण्याची आवश्यकता नाही.

लॉकडाऊनमुळे जगात कुठेही...


...त, असंही आपल्याला वाटणार नाही.

मी गाणं बनवते, तेव्हा ते गाणं विनोदी असतं. मला वाटतं की, शिव्यांपेक्षाही एखादा विनोद जास्त खोलवर वार करतो. या गाण्यामुळे तेच झालं. मला वाटतं की, मीच नाही तर इतरांनीही पुढे येऊन टीका करायला हवी. हे माझं गाणं नाही. हे तर मुंबईकरांचं गाणं आहे.

2. गेल्या वर्षीच्या गाण्यानंतर तुझ्यावर खूप टीका झाली होती. या वर्षीही टीका होईल असं वाटतं का आणि ती सहन करायची तयारी आहे का?

मलिष्का: तयारी आहे का? हो आहे ना, यंदा मी माझ्या घरातल्या डासांच्या अळ्या साफ केल्या आहेत. (मलिष्का... उर्वरित लेख लिहा:

ंच्यावर टीका केलीत, तर रस्त्यावर खड्डे पडणार नाहीत, याची तरी काळजी घ्या.

गेल्या वर्षीच्या आणि या वर्षीच्या टीकेत मला थोडा फरक जाणवतो. गेल्या वर्षी लोक माझ्या घरावर मोर्चे काढायच्या चर्चा करत होते. यंदा त्यांनी काही मीम्स तयार केले आहेत. त्यापैकी एकात त्यांनी बेडुक, खेकडे, गोगलगाय आणि माझा फोटो टाकलाय. त्याला त्यांनी कॅप्शन दिली आहे की, पावसाळ्यात बाहेर येणारे जीवजंतू! हे मस्तच आहे. हे असं नक्की करा. पण खड्डे बुजवा ना, म्हणजे निदान मलिष्का नावाचा जीवजंतू दरवर्षी पावसाळ्यात बाहेर येणार नाही.

5. लोक म्हणतात की, टीका करणं सोपं आहे. पण खड्ड्यांचा प्रश्न सोडवायला काय करायला पाहिजे?

मलिष्का: हे मी सांगायला हवं का? म्हणजे यातून काय मार्ग काढायचा, हे आता मी सांगायला हवं का? तुम्ही मला त्या अधिकारपदावर बसवणार आहात का? माझा मुद्दा एवढाच आहे की, माझं काम आहे लोकांचं मनोरंजन करणं! पण पावसात मला मनोरंजन करताच येत नाही. कारण लोक खड्ड्यांमुळे रस्त्यांवर अडकले असतात, कुठे पूल पडतो. मी त्या वेळी त्यांचं मनोरंजन करू शकत नाही ना.

या पुढची पायरी काय, तर हे कुठेतरी बोलावं, कोणीतरी ही व्यथा मांडावी. न्यूज चॅनल किंवा वर्तमानपत्रं या बातम्या सातत्याने देतच असतात. माझ्या आताच्या गाण्यातही आम्ही सगळे फोटो टाकले आहेत. गेली अनेक वर्षं या बातम्या येत आहेत. माझं गाणं आल्यानंतर लोकांना त्यात मुंबईची अब्रू गेल्यासारखं वाटतं. मग या बातम्या काय जगभरात पोहोचत नाहीत का? या बातम्यांमुळे मुंबईची इज्जत वाढते का? उलट ती दररोज चव्हाट्यावर येते. मी कदाचित विनोद हे माध्यम घेऊन काम करते म्हणून लोकांना जास्त झोंबत असावं.

राजकीय इच्छाशक्ती ही एक गोष्ट आहे. मुंबईतल्या सगळ्याच गोष्टींसाठी एकच यंत्रणा जबाबदार नाही, हे आपण मान्य करू. पण मग लोकांनी बघायचं कोणाकडे? या सगळ्याचं उत्तरदायित्त्व कोणाचं आहे? मुंबईकरांनी नेमके कोणाला प्रश्न विचारायचे? आधी तुम्ही खड्डे आहेत, हे मान्य करा. लोक म्हणतात गेल्या वर्षीपेक्षा कमी आहेत. पण लोक आजही मरत आहेत.

मला वाटतं, अधिकाऱ्यांनी किंवा माझ्या गाण्यावर टीका करणाऱ्या जबाबदार लोकांनी पुढे येऊन मुंबईकरांना विश्वासात घेऊन अनेक गोष्टी सांगितल्या पाहिजेत. खड्डे का पडतात, ते दुरुस्त करण्यासाठी ते काय करतात, पुढील योजना काय आहे, आम्ही मुंबईकर काय करू शकतो, हे त्यांनी मोकळेपणे सांगितलं पाहिजे. मी अनेकदा त्यांना माझ्या...


...त, त्याहून जास्त नाही", असं सांगत होता, अशी माहितीही वकिलांनी दिली.

काय घडलं, हे धुसर आठवत असल्याचं आणि एक आरोपी त्याच्याकडची बंदूक दाखवत होता, अशी साक्ष पीडित मुलीने दिली होती.

आरोपींनी सर्व आरोप फेटाळले असले तरी पाचपैकी एका आरोपीचे डीएनए मुलीच्या अंतर्वस्त्रावर सापडले होते.

निकाल देताना कोर्टाने म्हटलं, "आपण काय करतोय आणि काय नाही, याची कल्पना मुलीला नव्हती. परिणामी शरीर संबंधांना सहमती देण्याची किंवा विरोध करण्याची क्षमता तिच्यात नव्हती."

निकालात पुढे असंही म्हटलं आहे की आरोपी "कुठल्या... उर्वरित लेख लिहा:

पडसाद संपूर्ण स्पेनमध्ये उमटत आहेत. वुल्फ पॅक खटल्यात जसा न्याय मिळाला, तसा न्याय या खटल्यातही मिळावा आणि बलात्कारविषयक कायद्याची व्याख्या बदलावी, अशी मागणी जोर धरू लागली आहे.

हेही वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)


...त.

खुद्द सावित्रीबाईंनी जोतिबा यांना लिहिलेल्या पत्रांमधून ही घटना आपल्याला कळते.

नायगाव येथील सावित्रीबाई फुले स्मारकातील एक शिल्प

सावित्रीबाईंनी जोतिबांना लिहिलेली तीन पत्रं आज अभ्यासकांना उपलब्ध झाली आहेत. यातील पहिलं पत्रं 1856 चं आहे, दुसरं 1868 चं आहे तर तिसरं पत्रं 1877 चं आहे. ही तिन्ही पत्रं सावित्रीबाईंच्या व्यक्तिमत्त्वातील वेगवेगळ्या पैलूंवर प्रकाश टाकतात.

सावित्रीबाईंची ओळख केवळ पहिल्या महिला शिक्षिक एवढ्यापुरतीच मर्यादित नाही तर स्वतंत्र बाण्याची क्रांतिकारक स्त्री, हीच त्यां... उर्वरित लेख लिहा:

हणोन खातात व मूत्र पाणी म्हणोन पितात व संतोष पावतात. देहत्यागापूर्वी भूकेची व तहानेची इच्छा पुरवितात व मृत्यूच्या स्वाधीन होतात, असे इकडचे भयानक वर्तमान आहे.''

- सावित्रीबाई फुले समग्र वाङमय (सावित्रीबाईंनी लिहिलेल्या पत्रामधून)

दुष्काळाच्या तीव्रतेची, तत्कालीन सामाजिक परिस्थितीची माहिती सावित्रीबाई जोतिबांना कळवत आहेत. सत्यशोधक कार्यकर्त्यांनी दुष्काळग्रस्त भागातील लोकांना अन्नधान्य पुरविण्यासाठी दुष्काळनिवारण समित्या स्थापन केल्या होत्या. त्याची माहितीही सावित्रीबाई देतात.

यावेळी जोतिबा नगरला काही कामानिमित्त गेले होते. त्यामुळे सावित्रीबाई त्यांना या पत्रात कामाचा सगळा तपशील देत आहेत. दुष्काळग्रस्त भागात काम करताना सावित्रीबाई प्रत्यक्ष इंग्रज अधिकाऱ्यांशी चर्चा करत होत्या. आपल्या कार्यकर्त्यांवर घेतला जाणारा आळ दूर करत होत्या.

सावित्रीबाई लिहितात,-

''दुसरी चिंतेची बाब अशी की, सावकारांना लुटावे, त्यांची नाके कापावी अशी दुष्ट कर्मे या भागात घडत आहेत. तस्मात मोठेमोठे दरोडे पडत आहेत. हे श्रवण करुन कलेक्टर तेथे आला. त्याने मसलत केली. गोरे सार्जंट पाठवून बंदोबस्त बसविला. 50 सत्यशोधक पकडून नेले. त्याने मला बोलाविले. तेव्हा मी उत्तर केले की आमच्या लोकांवर आळ व कुभांड घेऊन कैदेत ठेवले ते सोडा. कलेक्टर न्यायी आहे. तो गोऱ्या फौजदारास रागे भरुन बोलला की, पाटील का दरोडे घालतात. त्यांना सोडून दे. कलेक्टर दुष्काळ पाहून कष्टी झाला व कळवळून त्याने आपल्या केंद्रात ज्वारीच्या चार गाड्या पाठविल्या आहेत.''

- सावित्रीबाई फुले समग्र वाङमय (सावित्रीबाईंनी लिहिलेल्या पत्रामधून)

सावित्रीबाईंनी कलेक्टरशी जी चर्चा केली तिचा सकारात्मक परिणाम झाला होता. सत्यशोधक कार्यकर्त्यांची सुटका तर झालीच पण त्यांच्या दुष्काळनिवारण केंद्राला मदतही मिळाली. एक नेत्या म्हणून असलेलं सावित्रीबाईंचं ठसठशीत रूप आपल्याला इथे दिसतं.

मुळात सावित्रीबाईंचं पत्रलेखन हीच गोष्ट त्या काळाचा विचार करता अनोखी आहे. त्याकाळात पत्नीने पतीला पत्र पाठविणे हीच गोष्ट काळाच्या पुढची होती. एकांताशिवाय चार माणसात पतीपत्नीने एकमेकांशी बोलणं हेच तेव्हा शिष्टाचारात बसत नव्हतं.

या दुर्मिळ छायाचित्रात उजवीकडे सावित्रीबाई तर डावीकडे त्यांच्या सहकारी शिक्षिका फातिमा शेख

शिवाय महिलांपर्यंत शिक्षणच पोहोचलेलं नसल्याने राजघराण्यातील महिला वगळता सर्वसामान्य महिलांचं...


...त.

बीबीसी मराठीला तिनं सांगितलं, "मला वर्षाला 10 ते 11 लाखांचं पॅकेज आहे. कंपनीत चांगली पोस्टही आहे. लग्नासाठी मुलं पाहायला येणं सुरूच आहे. पण, माझ्या उंचीमुळे मला मुलांकडून नकार कळवला जात आहे. मुलाची आणि मुलीची उंची मॅच होत नाही, असं सांगून नकार दिला जात आहे."

यामुळे मनावर परिणाम होत असल्याचं तिचं म्हणणं आहे.

"कधीकधी वाटतं उगाच इतके शिकले आणि नोकरीला लागले. मस्त घर सांभाळणारी मुलगी राहिले असते तर एव्हाना लग्न झालं असतं. पण मग मनात लगेच विचार येतो की आपल्याला टिपिकल गृहिणी वगैरे व्हायचंच नव्... उर्वरित लेख लिहा:

ि मग कुचंबणा व्हायला लागते, असं ती सांगते.

"मुलगी वयात आली की समाज तिच्याकडे ओझं म्हणून बघतो. यामुळे मग स्वत:लाही वाटायला लागतं की आपल्यामुळे आपले आईवडील दु:खी आहेत. आपणही त्यांच्यावर ओझं आहोत की काय?  यातून भावनिक, मानसिक कुचंबणा व्हायला लागते. त्यामुळे लग्न होत नाही म्हणून डिप्रेशनमध्ये असणारा एक आणि लग्न करायचं नाही पण फॅमिली सपोर्ट करत नाही, म्हणून डिप्रेशनमध्ये असणारा दुसरा युवावर्ग आहे.

"लग्न करायच्या आधी स्वत:ची ओळख निर्माण करायला हवी, असं आमच्या तरुण पीढीतल्या मुलींना वाटतं. पण, करिअरनं धोका दिल्यामुळे आमची आर्थिककृष्ट्या कुचंबणा होते. करिअर बनवण्याच्या नादात वय हातातून निघून जातं."

प्रातिनिधिक फोटो

समुपदेशनाची  गरज?

लग्नाला उशीर होत असल्यामुळे डिप्रेशन येत असल्याचं या तरुण-तरुणींचं म्हणणं आहे. यावर विवाहपूर्व समुपदेशन हा उपाय असल्याचं समुपदेशकांचं म्हणणं आहे.

समुपदेशक वंदना सुधीर कुलकर्णी यांच्या मते, "आपल्याकडे लग्न म्हणजे काय हे समजून सांगण्यापासून सुरुवात करण्याची गरज आहे. आपल्याला लग्न का करायचं आहे, त्यानंतर ते कुणासोबत करायचं आहे आणि जोडीदार निवडण्यासाठी कसा विचार करायला पाहिजे याची स्पष्टता आधीच असायला हवी. ज्यासाठी बदलत्या काळात विवाहपूर्व समुपदेशन करण्याची गरज निर्माण झाली आहे.

"ज्यावेळेस लग्न, करिअर आणि या दोहोंचा घालायचा मेळ याविषयी स्पष्टता नसते, तेव्हा गोंधळ उडतो आणि यातून निर्माण होणाऱ्या परिस्थितीशी सामना करता आला नाही तर मग अस्वस्थ व्हायला लागतं. यातून काही जणांना पुढे जाऊन anxiety, डिप्रेशन यांसारखे त्रास व्हायला लागू शकतात."

त्या पुढे सांगतात, "आता आर्थिक परिस्थिती हा जगण्याचा निकष झाला आहे. आर्थिक स्थैर्य नसेल तर कोणतंही नातं स्वस्थ राहणं, लग्न टिकणं अवघड होऊ शकेल, अशी सध्याची परिस्थिती आहे. त्यामुळे मुलींनाही आता आर्थिक स्वावलंबी होण्याशिवाय पर्याय नाही आणि त्याची परिणती आता लग्न लांबण्यास होणार हे आता स्वीकारायला हवं."

प्रातिनिधिक फोटो

डॉ. डी. एस. कोरे हे विवाहपूर्व समुपदेशन (मॅरेज काऊन्सिलर) करतात. त्यासाठी ते 'संवेदन काऊन्सलिंग सेंटर' चालवतात.

तरुण-तरुणींनी स्वत:ची लग्नाची संकल्पना काय आहे, ते आधी बघावं आणि मगच लग्नाचा विचार करावा, असं त्यांचं मत आहे.

ते सांगतात, "मुला-मुलींचे लग्नासाठी जे निकष असतात, त्याविषयी त्यांनी आत्मपरीक्षण करायला हवं. हे दोघेही...


...त.

पहिले कथित अॅरिस्टोक्रॅट अर्थात अमिर-उमराव होते. त्यांच्यात अधिकारी, झारच्या लष्करातील आणि नौदलातील पदाधिकारी, कल्पक, विचारवंत यांचा समावेश होता.

दुसरा समुदाय हा साध्या लोकांचा होता. नाविक, सैनिक, कारकून यांचा त्यात समावेश होता. क्रांती पूर्वीच्या सेंट पीटरर्सबगच्या स्टायलीश सलूनचा ते भाग नव्हते आणि क्रांतीनंतरच्या अमीर उमरावांचा नाही.

पेट्रोगार्डमधील गे समुदायातील साध्या गटातील सदस्य

1920 मध्ये जर्मनीतील 'ट्राव्हेस्टी' थिएटर सोव्हिएट गे लोकांमध्ये विशेष प्रसिद्ध झालं होतं. बर्लिनच्या ... उर्वरित लेख लिहा:

.

1930 मध्ये हीच मांडणी पुन्हा करण्यात आली आणि गुप्तचर पोलिसांनी जबरदस्तीनं घेतलेल्या जबाबांमध्ये तेच नोंदवलं आहे.

'लेनिनग्रॅड होमोसेक्शुल केस'नंतर 1934 मध्ये समलैंगिकतेचा पुन्हा गुन्हा म्हणून संहितेत समावेश करण्यात आला. आणि समलिंगीसाठीची औटघटकेची ही सहिष्णुता आणि स्वातंत्र्य संपुष्टात आली.

ओल्गा खोरोशिलोवा बीबीसी रशियाच्या अॅना कोसिनस्काया यांना दिलेली माहिती.

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)


...त.

राजधानी वॉशिंग्टन आणि परिसरात कोरोना व्हायरसग्रस्त रुग्ण आढळून आले आहेत. तसंच अमेरिकन संसदेतील खासदारांनासुद्धा लोकांपासून वेगळं राहावं लागत आहे.

अमेरिकेत कोरोना व्हायरस किती पसरता किती पसरला याची माहिती मिळू शकली नाही. याची चाचणी करण्याची फी जास्त असल्याचं सांगितलं जात आहे.

कोरोना व्हायरसमुळे अर्थव्यवस्थेचं नुकसान झाल्याचा अंदाज आहे. इटली आणि चीनप्रमाणे लॉकडाऊन करण्याचा निर्णय अद्याप झालेला नाही.

राष्ट्राध्यक्ष ट्रंप यांनी याबाबत एक ट्वीट केलं. "मागच्या वर्षी साध्या फ्लूमुळे 37 हजार अ... उर्वरित लेख लिहा:

ुदाई तन्वीर सांगतात, "आम्ही आमच्या पाहुण्यांना सुरक्षित कसं ठेवणार, याची माहिती आम्हाला विचारली आहे."

नॅशनल एलजीबीटीक्यू कॅन्सर नेटवर्कच्या मते, कोरोनाचा धोका या समुदायाला जास्त प्रमाणात आहे. एलजीबीटीक्यू समुदायातील लोक धूम्रपान जास्त करतात. त्यांच्यामध्ये एचआयव्ही संसर्ग होण्याची शक्यताही जास्त असते.

हेही वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)


...त.

सायली धुरत

"मी अगदी 24-25 वर्षांची असताना थेट पोलीस अधीक्षक झाले. माझ्या टीममधले सगळे लोक 40-50 अगदी 55 च्या पुढचेही होते. ते सुरुवातीला माझं अजिबात ऐकायचे नाहीत. सुरुवातीला हे करता करताच माझा खूप वेळ गेला. आता मात्र केडरने मला स्वीकारलं आहे. आताही ही समस्या असली तरी ती कमी झाली आहे." धुरत सांगतात.

सायली धुरत बिहारमध्ये चांगल्या रुळल्या आहेत. त्यांनी अनेक महत्त्वाच्या केसेस त्यांच्या विविधांगी कार्यकाळात सोडवल्या. बलात्काराच्या प्रकरणात तातडीने दोषींना तातडीने शिक्षा मिळवून देण्याचं महत्... उर्वरित लेख लिहा:

ल्ह्यात सहाय्यक जिल्हाधिकारी म्हणून काम करत आहेत.

"भारतीय प्रशासकीय सेवा आणि भारतीय पोलीस सेवा य दोन्ही अखिल भारतीय सेवा आहेत. त्यामुळे अधिकाऱ्याला एकाच राज्यात आयुष्यभर सेवा द्यावी लागते. आपल्या राज्यापासून, आपल्या माणसांपासून दूर राहणं इतकं सोपं नाही. त्यामुळे मराठीपण जपण्यासाठी प्रयत्न सुरू असतो. आम्ही सगळे मराठी सणवार साजरे करतो," असं देवरे सांगतात.

देवरे यांना दोन लहान मुली आहेत. घरात मराठी बोलत असल्याचं ते सांगतात. "वर्षातून एक दोनदा महाराष्ट्रात जाणं होतं. सध्या लॉकडाऊन आणि निवडणुकीच्या कामामुळे जाणं झालं नाही," असं ते सांगतात.

तर "महाराष्ट्राची आठवण येतच असते. आता तुमच्याशी मराठी बोलतेय  तर बरं वाटतंय नाहीतर इथे राहून इथलीच भाषा बोलली जाते," सायली धुरत सांगतात.

हेही वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.' रोज रात्री 8 वाजता बीबीसी मराठीचे कोरोना पॉडकास्ट तुम्ही फेसबुकवर पाहू शकता.)


...त.

हा निर्णय म्हणजे हॅरी-मेगन आणि राजघराण यांच्यात असलेली स्पष्ट फूट असल्याचं डायमंड सांगतात.

इतर प्रतिक्रिया

बंकिंगहॅम पॅलेसचे माजी प्रेस अधिकारी डिक्की ऑर्बिटर यांनी प्रिन्स हॅरी यांच्या या निर्णयाची तुलना 1936 साली एडवर्ड आठवे यांनी घेतलेल्या निर्णयाशी केली आहे. एडवर्ड यांनी दोनदा घटस्फोटीत वॅलिस सिंपसन यांच्याशी लग्न करण्यासाठी राजगादीचा त्याग केला होता.

ते म्हणाले, "असं यापूर्वी एकदाच घडलं आहे आणि अलिकडच्या काळात कुणीही असं पाऊल उचललेलं नाही."

मेगन यांनी बुधवारी संध्याकाळी आपल्या नि... उर्वरित लेख लिहा:

्वायत्त अनुदाच्या माध्यमातून मिळत असल्याची माहिती त्यांच्या वेबसाईटवर देण्यात आली आहे. हे अनुदान ब्रिटन सरकार राजघण्याला त्यांची कर्तव्य आणि राजमहालाच्या देखभालीसाठी देतं.

यात सुरक्षेचा खर्च गृहित धरलेला नाही. त्यासाठी वेगळी तरतूद करण्यात येत असते.

याव्यतिरिक्त या जोडप्याकडे स्वतःची अशी मालमत्ताही खूप आहे. हॅरीची आई प्रिन्सेस डायनाकडून दोन्ही मुलांना तब्बल 13 मिलीयन युरोची मालमत्ता मिळाली आहे.बीबीसीच्या प्रतिनिधीने दिलेल्या माहितीनुसार प्रिन्स हॅरी यांना त्यांच्या पणजीने म्हणजे महाराणी एलिझाबेथ यांच्या आईनेही बरीच मालमत्ता दिलेली आहे.

आपल्या अॅक्टिंग करियरमध्ये मेगन यांना प्रत्येक एपिसोडसाठी जवळपास 50,000 डॉलर्स मिळायचे, असा अंदाज आहे.

त्या लाईफस्टाईल ब्लॉग चालवतात आणि कॅनडाच्या एका गारमेंट ब्रँडसाठी त्या डिझायनिंगदेखील करतात.

या जोडप्याला आर्थिकदृष्ट्या स्वावलंबी व्हायचं आहे म्हणजे काय?

आपल्याला आर्थिकदृष्ट्या स्वावलंबी व्हायचं आहे, असं या जोडप्याने म्हटलं आहे. मात्र, स्वावलंबी म्हणजे त्यांना मिळणारं अनुदान ते घेणार नाहीत का, यावर त्यांनी अजून खुलासा केलेला नाही. या जोडप्याच्या सुरक्षेसाठीचा खर्च यापुढेही सरकारचं देणार आहे.

हे जोडपं यापुढे उत्तर अमेरिका आणि ब्रिटन इथे ये-जा करणार असल्याने सुरक्षेच्या खर्चात वाढच होणार आहे. मात्र, आपला प्रवास खर्च यापूर्वी आपणच देत होतो आणि यानंतर आपणच तो खर्च करणार, असं प्रिन्स हॅरी आणि मेगन यांनी स्पष्ट केलं आहे.

मात्र, प्रश्न असा आहे की स्वतः पैसे कमवण्याची परवानगी शाही जोडप्याला आहे का? वरिष्ठ रॉयल्स या नात्याने त्यांना कुठल्याही स्वरुपात वेतन कमावण्याचा अधिकार नाही. मात्र, राजघराण्यातले इतरही सदस्य स्वतः फुल-टाईम नोकरी करत असल्याचं या जोडप्याचं म्हणणं आहे.

राजघराण्यातल्या खर्चाविषयी पुस्तक लिहिणारे डेव्हिड मॅकक्लर यांच्या मते हे जोडपं आर्थिकदृष्ट्या स्वावलंबी कसे होणार, हा वादाचा विषय आहे.

राजघराण्याची मालमत्ता

पुढे काय?

यापुढे आपण काही काळ ब्रिटनमध्ये आणि काही काळ उत्तर अमेरिकेत घालवू आणि एक चॅरिटेबल ट्र्स्ट स्थापन करू, असं प्रिन्स हॅरी आणि मेगन यांनी म्हटलं आहे.

मात्री ही चॅरीटेबल ट्रस्ट कुठे असेल आणि तिचं लॉन्चिंग कुठे करणार, याबद्दल त्यांनी काहीही सांगितलेलं नाही.

गेल्यावर्षी क्रिसमसनंतर प्रिन्स हॅरी आणि मेगन यांनी शाही कामकाजातून दिर्घ रजा...


...त. )

हेच मार खाणारे पोरं पुढे कॉलेजमध्ये गेले. तोपर्यंत 2000 साल उजाडून गेलं होतं. आणि शक्तिमानच्या जागी मॅट्रिक्स, टर्मिनेटर, टायटॅनिक असे इंग्लिशमधले हिंदी डब पिक्चर गावागावात दिसू लागले. या पिढीची मनोरंजन करून घेण्याची भूक भलतीच भारी त्यामुळे आधी असलेले सोनी, झी, हिंदी पिक्चर इतकं सगळं कमी पडू लागलं.

सेट मॅक्स, चॅनल व्ही, एमटीव्हीपण कमी पडू लागले. मग ते केबलवाल्याला सांगू लागले आम्हाला इंग्रजी सुधारायचं आहे त्यामुळे दोन चार इंग्रजीचे चॅनेल देत जा. (आई जर तु हा लेख वाचत असशील तर सांगतो हे ... उर्वरित लेख लिहा:

राच्याच लॅपटॉपवर ते पाहायचो. पाहिजे तेव्हा पॉज करून नीट वाचायचं. मग ते कळलं तर हसायचो. बरेच एपिसोड पाहिल्यावर थोडं थोडं कळू लागलं आणि थोडं थोडं हसू लागलो. आता ते जोक्स कळले म्हणून हसत होतो की इंग्रजी कळलं म्हणून हसत होतो याचा पत्ता अजून लागलेला नाही. टाइम ट्रॅव्हलने मागे जाऊन समजून घ्यावं लागेल ते नेमके काय होतं. पण तुम्हाला अंदाज आला असेल मी फ्रेंड्स कसं पाहत होतो. ही गोष्ट असेल आता 2008-09 या सालची.

फास्ट फॉरवर्ड टू 2014

तो पर्यंत बक्कळ इंग्रजी पिक्चर पाहिले होते. सबटायटल फास्ट वाचता येऊ लागले होते. मग फ्रेंड्स पाहायला घेतलं. आणि मग काय कळू लागलं. माझ्या हसण्याचं टायमिंग पण सुधारलं म्हणजे जेव्हा तो पब्लिकचा पाठीमागून हसण्याचा साउंड येतो तेव्हाच मी हसू लागलो. म्हणलं हा हसायचा जॉब द्या मला. मी करून घेइल मस्तपैकी.

तेव्हा पासून आतापर्यंत फ्रेंड्स हे माझं गो टू सिरिअल झालं आहे. कधीकधी ठरवतो फ्रेंड्स पाहायचं नाही त्यामुळे इतर पाहणं कमी झालं मग तासभर नेटफ्लिक्स, प्राईम, हॉटस्टार, होईचोई, सोनी लाइव्ह, मुबी या ओटीटी प्लॅटफॉर्मवर पाहतो काय पाहण्यासारखं आहे. त्यावर बऱ्याचदा काहीच सापडत नाही मग पुन्हा फ्रेंड्सच पाहतो.

'काही गोष्टी कधी सुटल्याच नाहीत'

बऱ्याचदा विचार करतो सिरिअल सारखी सिरिअल त्यासोबत का अॅटच झालोत आपण. फक्त कॉमेडी आहे म्हणून, लिखाण चांगलं आहे की हलकं फुलकं आहे. काय कारण असेल असं बऱ्याचदा मनात येतं. पण मला काही नेमकं उत्तर सापडत नाही. कदाचित त्याचं उत्तर नव्वदीमध्ये वाढलो त्यातच असेल असं वाटतं. शक्तिमान, अंदाज अपना अपना असो की त्यावेळच्या कोणत्याही गोष्टी अजून सोडाव्याशा वाटत नाही. माझ्याकडून सोनू निगमचं दिवाना आणि आलताफ राजा नाही सुटले अजून.

फ्रेंड्स सोबत असलेला जवळीक ही फक्त स्टोरी मुळे नाही किंवा कोणत्या एका कारणामुळे नाहीतर त्यातला रिलेटिबिलिटीमध्ये आहे असं मला वाटतं. फ्रेंड्स हे माझ्यासाठी एकाच वेळी फॅंटसी आणि रिअॅलिजम दोन्ही पण आहे. फॅंटसी यासाठी की कुणाला सुंदर मुला-मुलींच्या ग्रुपचा पार्ट असलेलं आवडणार नाही. त्यांचं वागणं, बोलणं, कुल राहणं हे सगळं फॅंटसीच आहे माझ्यासाठी.

एकेदिवशी ते बार्कालाँज घ्यायचंय आणि माझ्या आवडत्या लोकांसोबत 54 इंची टीव्हीवर ही सीरिज सलग पाहायची आहे. जोई आणि चॅंडलर जसा टीव्ही पाहतात अगदी तशीच. आणि त्याच वेळी माझ्यासाठी रिअॅलिजम पण आहे कारण घराबाहेर पडल्यावर आई...


...त. एक प्रकरण मानवी तस्करीचं सुद्धा आहे. ज्यावर तोडगा काढला आहे आणि नुकसानभरपाईसुद्धा दिली गेली.

पण हे पहिलं पोलीस स्टेशन आणि 'वन स्टॉप सेंटर आहे' जिथे महिलांना पोहोचायला जास्त त्रास होतो.

तोडगा निघणार तरी कसा?

'प्रगती कानूनी सहायता केंद्र' हिसारमधील एक स्वयंसेवी संस्था आहे. हे केंद्र महिलाच चालवतात. तिथे सहाय्य करणाऱ्या नीलम भुटानी सांगतात की इथे कायम मध्यस्थाची भूमिका बजावली जाते. हा या केंद्राचा मूळ उद्देश नव्हता.

प्रगती सहायता केंद्राच्या कार्यालयात घरगुती हिंसेमुळे त्रस्त झालेल्या पूनमश... उर्वरित लेख लिहा:

ी तिला समजावलं की तू सासरी राहून आपल्या मुलींची काळजी घे."

पूनमनं बीबीसीला आपले अनुभव सांगितले.

चार मुलींच्या या आईला केंद्रात वैद्यकीय मदत आणि समुपदेशन मिळायला हवं होतं. पण त्यांनी तिला मुलगा जन्माला घालण्यासाठी दबाव टाकणाऱ्या सासरी रहायचा सल्ला दिला.

सागरचं हॉस्पिटल केंद्राच्या जवळ होतं पण अजूनही भाड्याच्या इमारतीतून त्यांचं काम सुरू होतं. एका खोलीत राजेश्वरी श्रीवास्तव यांचं कार्यालय होतं.

त्यांनी सांगितलं की त्यांचा स्टाफ 15 जानेवारीला आला आहे. पण त्यांच्या केंद्रांचं बजेट एप्रिल 2017 मध्ये आल्याचं त्यांनी सांगितलं.

या केंद्राची माहिती पोहोचवण्यासाठी कोणती पावलं उचलली जातात का, हे विचारल्यावर त्यांनी सांगितलं की मध्य प्रदेश सरकारनं शौर्य दल आणि अंगणवाडी कार्यकर्त्यांना पीडितांना इथे घेऊन यायला सांगितलं आहे.

'सेंटरबद्दल लोकांना माहीतच नाही'

सागरच्या मकरौनिया क्षेत्रात एक आंगणवाडी कार्यकर्तीने माझ्याशी सविस्तर बातचीत केली. त्यांनी सांगितलं की कोणत्याच वन स्टॉप सेंटर किंवा सखी सेंटरबद्दल माहिती नाही. त्यांना फक्त आदेश आहे की कोणत्याही पीडितेला परियोजना कार्यालयात आणावं. त्याप्रमाणे त्या घेऊन जातात.

पुढे कायदेशीर कारवाईची प्रक्रिया सुरू होते.

सागर वन स्टॉप सेंटर

जर एखाद्या महिलेला आपल्या घरी जायची इच्छा नसेल तर तो काय केलं जातं, या प्रश्नाचं उत्तर देताना ती कार्यकर्ती सांगते की अशा प्रकरणांत कोणतीही मदत मिळत नाही, पीडितांनाच स्वत:ची व्यवस्था बघावी लागते.

अंगणवाडी कार्यकर्त्यासुद्धा महिला आणि बाल विकास मंत्रालयाअंतर्गत येतात. म्हणजे मंत्रालय आपल्याच विभागाची सेवा आपल्या योजनांसाठी घेऊ शकत नाही.

सागरच्या सावित्री सेन 2013 पासून घरगुती हिंसाचाराला बळी ठरत आहेत. आपली व्यथा बीबीसीला सांगताना त्यांना रडू कोसळतं, "माझी मदत होईल अशी कोणतीच सोय मला मिळत नाही. जेव्हा मी पहिल्यांदा नवऱ्याचा मार खाऊन पोलीस ठाण्यात गेले, तेव्हा रात्री साडे दहा वाजेपर्यंत तिथेच होते. नवऱ्यानं मारल्यामुळे माझं मूल पोटातच मेलं. दुसऱ्या दिवशी एका वकिलाच्या मदतीनं FIR दाखल झालं."

त्यांना सखी सेंटरबद्दल माहिती नव्हतं पण नुकतंच त्यांचं राजेश्वरी यांच्याशी बोलणं झालं होतं. त्यांनी सांगितलं की त्यांनी राजेश्वरींना 3-4 दिवसांत बरेच फोन केले पण त्या फोन उचलत नाहीत.

सावित्री घरगुती हिंसाचाराने पीडित आहे.

बीबीसी तिथे आल्यामुळे...


...त."

यावर मला कुमार सानू वडील म्हणून लाभले याला मी माझं सुदैव मानतो, असं म्हणत जानने राहुलला उत्तर दिलं. यामुळे चिडलेल्या राहुलने आपल्याला नावाजलेल्या वडिलांची गरज नसल्याचं म्हटलं. जानने "कुणीही माझा बाप काढायचा नाही" म्हणत मोठमोठ्याने भांडायला सुरुवात केली.

यानंतर जान रडत असताना राहुलने 'मुलीसारखं काय रडतोस' म्हटल्याने पुन्हा एकदा वाद झाला. जॅस्मीन आणि नैना या दोन्ही स्पर्धकांनी राहुलला फैलावर घेतलं.

घरातल्या इतर सदस्यांनीही आपापसात राहुलने घराणेशाहीचा मुद्दा काढायला नको होता म्हटलं. राहुल ... उर्वरित लेख लिहा:

ुळे तू रॉकस्टार आहेस. तू आज पुन्हा एकदा अनेकांची मनं जिंकलीस."

तर अँडी कुमार लिहितात, "राहुल वैद्य कायमच वाद उकरून काढतो. पण जयेश भट्टाचार्य उर्फ जान कुमार सानू वडिलांच्या नावाने ओळखला जातो. खरंतर त्याच्या आईने त्याचं संगोपन केलं. त्यामुळे त्याच्या यशाचं खरं श्रेय त्याच्या आईला जातं."

प्रिया मलिक लिहितात, "जान कुमार सानू राहुल वैद्यपेक्षा चांगला गायक आहे आणि व्यक्ती म्हणूनही तो राहुल वैद्यपेक्षा चांगला आहे."

भांडण, तंटे, प्रेम, कट, कारस्थान असा सगळा मसाला असलेल्या बिग बॉस या रिअॅलिटी शोचा यंदाचा 14 वा सीझनही गाजतोय. राहुल वैद्यमुळे हा आठवडा चांगलाच गाजतोय. घराणेशाही आणि मराठीचा सन्मान या मुद्द्यावरून पुढे काय घडतं, हे लवकरच कळेल.

हेही वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)


...तं आणि गावात सार्वजनिक शौचायल नव्हतं.

"गेल्या 10 दिवसांत आम्ही 74 संडास बांधून पूर्ण केले आहेत आणि 58 संडासांचं काम सुरू आहे. 20 ते 25 तारखेपर्यंत 100 टक्के कुटुंबांकडे संडास असेल," गावातल्या शौचालयांच्या संख्येबद्दल ग्रामसेवक समाधान पडघाण सांगतात.

"राहिलेल्या 58 संडासांचं काम पूर्ण झाल्यानंतर 100 टक्के कुटुंबांकडे वैयक्तिक शौचालय असेल, त्यामुळे सार्वजनिक शौचालयाची गरज राहणार नाही," असं पडघाण म्हणाले.

सुनिता रमेश वाघ

यानंतर अधिक माहितीसाठी आम्ही बुलडाणा जिल्हा परिषदेचे मुख्य कार्यकारी अधिकार... उर्वरित लेख लिहा:

मं नाही करणार का? असही प्रश्न आम्ही त्यांना विचारला. "एका गावात ही बाब समोर आली आहे. हे लक्षात घेऊन आम्ही जिल्ह्यातल्या सर्व गट विकास अधिकाऱ्यांना (बीडीओ) त्यांच्या-त्यांच्या भागातल्या परिस्थितीची चौकशी करायला सांगितलं आहे.

बाकी गावांमध्येही अशी परिस्थिती असू शकते, म्हणूनच बीडीओंना तशा सूचना देण्यात आल्या आहेत. तसंच ज्या गावातली कामं अजूनही बाकी असतील तिथली कामं लवकरात लवकर करून घेण्याचं त्यांना सांगितलं आहे."

हे वाचलंत का ?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)


...तं एवढीच प्रतिक्रिया व्यक्त केली.

पण निकालाचे आकडे आल्यापासूनच अजित पवार आणि राष्ट्रवादीतला एक गट हा भाजपसोबत जाण्याच्या विचारांचा होता. पण शरद पवारांचा याला विरोध होता. शेवटी काहीच घडत नाही असं लक्षात आल्यावर अजित पवार भाजपसोबत गेले, असं मत राजकीय विश्लेषक अभय देशपांडे यांनी बीबीसी मराठीशी बोलताना व्यक्त केलं.

"तांत्रिकदृष्ट्या पाहिलं तर अजित पवार राष्ट्रवादीतून फुटून भाजपमध्ये गेले नव्हते, तर पक्षाचे गटनेते म्हणूनच समर्थनाचं पत्र घेऊन गेले होते. आपल्यासोबत पक्षातील 26-27 आमदार येतील असा त्... उर्वरित लेख लिहा:

त्यांनी आपलं राजकीय करिअर दुसरीकडे शोधलं असतं. पण त्यामुळे पक्षावर आणि कुटुंबावर परिणाम झाले असते, असं अभय देशपांडे यांनी म्हटलं.

3. केवळ पवार कुटुंबातले आहेत म्हणून अजित पवारांना विशेष वागणूक मिळतीये का?

पवार कुटुंबातील सदस्य या एकमेव कारणामुळे अजित पवारांना विशेष वागणूक मिळत असावी, असं नाहीये. राजकीय विश्लेषक प्रकाश पवार यांच्यामते अजित पवारांशिवाय राष्ट्रवादी काँग्रेस पक्ष वाढणार नाही.

प्रकाश पवार यांनी म्हटलं, "अजित पवारांना पक्षात घेतल्याशिवाय राष्ट्रवादी काँग्रेस पक्ष वाढणार नाही आणि टिकणारही नाही. त्यामुळे त्यांना पक्षात पुन्हा प्रस्थापित करण्याशिवाय शरद पवारांकडे दुसरा पर्याय नसेल. पण आता अजित पवारांवर नियंत्रण ठेवण्याचं काम शरद पवारांना करावं लागणार आहे."

"दुसरीकडे राष्ट्रवादीत एक गट असा आहे, ज्याला अजित पवारांना हेतूपूर्वक पक्षातून बाहेर काढायचं होतं. त्यामुळे अजित पवार समर्थकांचा एक गट आणि अजित पवार विरोधकांचा एक गट, असे दोन गट या पक्षात तयार झाले आहेत. त्यामुळे पक्षात दुफळी माजण्याचा प्रकार आहे. पण असं असलं तरी अजित पवार हे शक्तिशाली नेते आहेत. त्यांनी मनात आणलं तर ते दुसरा पक्षही स्थापन करू शकतात, त्यांच्यामागे कार्यकर्त्यांची मोठी फौज आहे," असं प्रकाश पवार यांनी म्हटलं.

4. राष्ट्रवादी, शिवसेना, काँग्रेसचे नेते अजित पवारांवर पूर्ण विश्वास ठेवू शकतात का?

अजित पवारांनी त्यांच्या राजकीय हालचालींमुळे विश्वासार्हता गमावल्याचं मत ज्येष्ठ पत्रकार राही भिडे यांनी व्यक्त केलं.

त्यांनी म्हटलं, की "कधी बैठकीतून उठून जाणं तर कधी पदाचा राजीनामा देणं, हे अजित पवारांचं वर्तन पहिल्यापासून राहिलं आहे. पण यावेळेस अजित पवारांनी विश्वासार्हता गमावली आहे. एकीकडे तीन पक्ष सत्तास्थापनेची चर्चा करत असताना एका रात्रीत भाजपशी हातमिळवणी करून उपमुख्यमंत्रिपदाची शपथ घेणं इतकं सोप नव्हतं. सिंचन घोटाळ्याशी संबंधित चौकशीचा धाक अजित पवारांना दाखवल्यामुळेच त्यांनी हे पाऊल उचललं असावं. त्याचा मोबदल्यात म्हणून या घोटाळ्याशी संबंधित 8 ते 9 फाईल्स लगेच बंद करण्यात आल्या."

अर्थात, अजित पवार यांना या सिंचन गैरव्यवहारप्रकरणी क्लीन चिट मिळाल्याचं वृत्त अजूनही स्पष्ट नाही.

5. कुटुंबातले मतभेद जगासमोर येऊ नये म्हणून पवार कुटुंब सारवासारव करत आहे का?

आपलं कुटुंब हे एकत्र आहे, हे पवार कुटुंब वारंवार सांगत असतं. आमच्यात...


...तं, हा मुंबईच्या निवडणुकांच्या इतिहास आहे. छठपूजेच्या निमित्तानं हे अस्मितेचं राजकारण सुरू झालं. संजय निरूपम यांनी जुहू चौपाटीवर तो कार्यक्रम सुरू केला. तो मोठा होत गेला. इतर ठिकाणीही असे कार्यक्रम होत गेले," राजकीय विश्लेषक प्रताप आसबे म्हणतात.

छठपूजेच्या निमित्तानं संजय निरुपम यांनी अस्मितेचं राजकारण सुरू केलं

"जसं गणेशोत्सवाचं होतं तसंच इथंही झालं. उत्सव, त्याचं अर्थकारण, त्याचा विस्तार, त्यातून कार्यकर्ते मिळतात. सगळ्याच पक्षांना ते नंतर करावं लागलं. पण छठच्या निमित्तानं मुंबईच्या राजकारण... उर्वरित लेख लिहा:

्हणून ते मैदानात उतरले आहेत.

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)


...तं. असं असतानाही ते मला जीना म्हणत असतील तर ती त्यांची खूप मोठी चूक आहे.

जीन्नांनी भारत आणि पाकिस्तान अशा दोन राष्ट्रांचा सिद्धांत मांडला होता. त्याला भारतातील मुस्लिमांनी विरोध केला होता. तरीसुद्धा भारतीय मुस्लिमांना वाईट म्हटलं जातं, दूषणं दिली जातात, याचं मला वाईट वाटतं.

भाजपने राष्ट्रध्वज फडकावून हैदराबाद मुक्तिसंग्राम दिन साजरा केला. त्यावर तुम्ही म्हणालात की हैदराबाद भारताचा भाग होण्यात MIMची भूमिका होती. त्याच सभेत तुम्ही भाजपच्या वरिष्ठ नेत्यांवर काही आरोप केले. पण तेलंगणात तर भाजप स... उर्वरित लेख लिहा:

कतात. यावर ताबा मिळवण्यासाठी तुम्ही प्रयत्न केले आहेत?

ओवेसी - अकबरविरोधातली एक केस सोडता त्याच्याविरोधातल्या अन्य केस मला दाखवा. प्रश्न असा आहे, की ज्यानेही भडकाऊ भाषणं दिली असतील त्याला कारावास का होत नाही?

द्वेष पसरवत असल्याचा आरोप मात्र नेहमीच मजलिसवर केला जातो. हा असा काळ आहे जिथं राज्यकर्त्यानं जनतेशी संवाद साधणं खूप महत्त्वाचं आहे. अकबर हा आमच्या पक्षाचा सर्वांत जास्त प्रभावशाली वक्ता आहे. सध्य परिस्थितीत एखाद्याकडं वकृत्व कौशल्य नसेल तर बऱ्याच समस्या उद्भवतात.

मला वाटतं अकबर हा माझ्यापेक्षा चांगला वक्ता आहे. विधानभवनातील त्याचं कोणतंही भाषण पाहा. त्याने नेहमी लोकांच्या प्रश्नांना वाचा फोडली आहे आणि सरकारला परिणामकारकपणे प्रश्न विचारले आहेत.

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)


...तं. गेहलोत यांनी बंगला खाली करून घ्यायला पाहिजे होता, पण त्यांनी कोर्टाच्या या निर्णयाला सुप्रीम कोर्टात आव्हान दिलं."

"गेहलोत तर भाजपच्याच मार्गावर चालत आहे, त्यांना मदत करत आहेत. ते मला आणि माझ्या समर्थकांना राजस्थानच्या विकासासाठी काम करू देत नाहीयेत. माझ्या आदेशांना मानू नका, असं नोकरशहांना सांगितलं आहे. कुठलीही फाईल माझ्याकडे येत नाही. महिने झाले कॅबिनेट आणि सीएलपीची बैठक झालेली नाही. लोकांना दिलेली आश्वासनं पूर्ण करता येत नसतील तर त्या पदाचा काय उपयोग?"

इंडिया टुडेला दिलेल्या मुलाखतीत ते... उर्वरित लेख लिहा:

राजस्थानचे मुख्यमंत्री अशोक गेहलोत राज्यपाल कलराज मिश्रा यांची भेट घेतली. त्यानंतर माध्यमांशी त्यांनी संवाद साधला.

सचिन पायलट यांनी ब्लॅकमेल केल्याचा गहलोत यांचा आरोप

"सचिन पायलट यांना पदांवरून हटवल्यानं आनंद झाला नाहीय. पण पक्षाकडे त्यांनी दुसरा पर्यायच ठेवला नाही," असं राजस्थानचे मुख्यमंत्री अशोक गहलोत म्हणाले.

सचिन पायलट ब्लॅकमेल करत असल्याचा आरोप अशोक गहलोत यांनी केला. आपल्याकडे बहुमत असल्याचा दावाही गहलोत यांनी केलाय.

"भाजपकडून षड्यंत्र आखलं जात होतं. गेल्या सहा महिन्यांपासून हे षड्यंत्र आखलं जात होतं. घोडेबाजार होत होता. या षड्यंत्राला बळी पडून आमचे काही साथीदार दिल्लीत गेले होते. मात्र, हे षड्यंत्र यशस्वी झालं नाही," असंही गहलोत म्हणाले.

आतापर्यंत काय घडलं?

याविषयी बोलताना पक्षाचे मुख्य प्रवक्ते रणदीप सूरजेवाला सोमवारी म्हणाले होते, "सकाळी 10 वाजता काँग्रेसच्या आमदारांची पुन्हा एक बैठक बोलवण्यात येणार आहे. आम्ही पुन्हा एकदा सचिन पायलट यांच्या समर्थक आमदारांना विनंती केली आहे की या आणि राजकारणाच्या सद्यस्थितीवर चर्चा करा. कुण्या एका व्यक्तीविरोधात तक्रार असेल तर तेही सांगा. सोनिया गांधी आणि राहुल गांधी सर्वांचं म्हणणं ऐकायला आणि त्यावर तोडगा काढायला तयार आहेत."

मात्र, सोमवारी रात्रीपासून सोशल मीडियावर एक व्हीडियो व्हायरल होतोय. यात सचिन पायलट समर्थक आमदारांसोबत दिसत आहेत. सचिन पायलट यांच्यासोबत नेमके किती आमदार आहेत, याचाही अंदाज बांधला जातोय.

ज्येष्ठ पत्रकार प्रदीप कौशल यांच्या मते काँग्रेसने एखादा तोडगा काढून सचिन पायलट यांची मनधरणी केली तर सचिन पायलट यांची स्थिती एखाद्या योद्ध्याने तलवार उगारली, पण वार करण्याआधीच ती म्यान केली, अशी होईल. म्हणजेच हा पर्याय सचिन पायलट यांची प्रतिष्ठा कमजोर करणारा ठरेल.

सचिन पायलट

सचिन पायलट सध्या उपमुख्यमंत्री आहेत. सोबत काही खात्याचे मंत्रीही आहेत. इतकंच नाही तर गेल्या 6 वर्षांपासून ते प्रदेशाध्यक्षसुद्धा आहेत. अशा परिस्थितीत डील कशावर होईल?

याविषयावर सचिन पायलट यांनी अजूनतरी स्पष्टपणे काहीही सांगितलेलं नाही. आज होणाऱ्या बैठकीला सचिन पायलट उपस्थित राहतील की त्यांचे समर्थक आमदार उपस्थित होतात, याकडे सगळ्यांचं लक्ष लागून आहे.

याआधी सोमवारी जयपूरमधल्या मुख्यमंत्री अशोक गहलोत यांच्या निवासस्थानी काँग्रेस विधीमंडळ दलाची बैठक झाली. एएनआय या वृत्तसंस्थेने...


...तं. मात्र विश्लेषणात केलेली बेईमानी रिपोर्टिंगमधल्या अवास्तवतेला दाखवतो.

एक नैतिक रितेपण

आता परराष्ट्र धोरणाबद्दल बघू. शिंजो आबे, व्लादिमीर पुतिन किंवा डोनाल्ड ट्रम्प यांच्यासोबत उभं राहून मोदी आकर्षक असं चित्र तयार करतात आणि त्यामुळे सगळेच मोहित होतात. मीडियाही यात भर घालतो.

मात्र त्याचवेळी मीडिया या चारही देशांतलं नैतिक रितेपणाला विसरतो.

नरेंद्र मोदी येमेन, सीरिया आणि रोहिंग्या मुस्लिमांच्या प्रश्नावर गप्प आहेत. आशियाबद्दल त्यांचे विचार ठाम आहेत. तरीही मीडिया इस्रायलविषयी प्रश्न न विचार... उर्वरित लेख लिहा:

ऱ्यावर नाचण्याऐवजी आपल्या खऱ्या भूमिकेत परत येईल.

मीडियाने आणीबाणीच्या काळात वेगळीच भूमिका निभावली होती. मीडिया 2019च्या निवडणुकीआधी टीका आणि धाडसी पत्रकारिता पुन्हा सुरू करेल, अशी अपेक्षा आहे.

हे विरोध आणि लोकशाहीचं मीडियावर कर्ज आहे.

(हे लेखकाचे व्यक्तिगत विचार आहेत)

हे वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)


...तं. मुंबईमध्ये काँग्रेस एखाद्या जागेवर विजय मिळवू शकेल. कोकणातही काँग्रेसला फार जागा मिळण्याची शक्यता नाहीये. पश्चिम महाराष्ट्रात शिरूर, मावळ, बारामती, सातारा, कोल्हापूरमध्ये राष्ट्रवादीला विजय मिळू शकतो.

एक्झिट पोलच्या एकूण प्रक्रियेबद्दल मत व्यक्त करताना भटेवरा यांनी म्हटलं, की निवडणुकीचे निकाल प्रभावित करण्यासाठी मानसशास्त्रीय दबाव म्हणून बऱ्याचदा एक्झिट पोलच्या आकड्यांचा वापर होतो. उत्तर प्रदेशमधील निवडणुका कव्हर करताना एक्झिट पोलचा वापर कसा केला जातो, हे मी स्वतःही पाहिलं आहे. आम्हीच सत्त... उर्वरित लेख लिहा:

यांदा-चौथ्यांदा निवडणूक लढवत आहेत. त्यांच्याविरुद्ध मतदारांमध्ये असलेल्या नाराजीमुळे शिवसेनेच्या जागा कमी होतील."

अभय देशपांडे यांनीही युतीच्या जागा मराठवाडा-विदर्भात कमी होऊ शकतात, असा अंदाज व्यक्त केला. "विदर्भातील 10 आणि मराठवाड्यातील 8 अशा एकूण 18 जागांवर मिळून गेल्यावेळेस काँग्रेसला दोन जागांवर विजय मिळाला होता. भाजप-शिवसेनेनं 16 जागा जिंकल्या होत्या. यावेळेस परिस्थिती बदलेल. मराठवाडा-विदर्भात काँग्रेस राष्ट्रवादी मिळून 7 जागा जिंकू शकते तर युतीला अकरा जागांवर विजय मिळू शकतो."

ज्येष्ठ पत्रकार किरण तारे यांनीही काँग्रेस यवतमाळ-वाशिम आणि गडचिरोलीमध्ये वरचढ ठरू शकते, असं मत बीबीसी मराठीशी बोलताना व्यक्त केलं.

"उस्मानाबाद आणि परभणीमध्ये शिवसेनेलाही फटका बसेल. पण काँग्रेसच्या हातून नांदेड-हिंगोली जाऊ शकतात. उत्तर महाराष्ट्रात भाजप धुळ्याची जागा हरू शकते. राष्ट्रवादीसाठी प्रतिष्ठेची असलेली माढ्याची जागा ते जिंकतील त्याचबरोबर राष्ट्रवादी बारामती आणि साताराही राखेल. मात्र मावळच्या जागेवर राष्ट्रवादी हरू शकेल."

"युती केल्यामुळे भाजप आणि सेनेला फायदा झाला आहे, असं मतही किरण तारे यांनी व्यक्त केलं. काँग्रेस आणि राष्ट्रवादीला अजून आपली विश्वासार्हता कमावता आली नाही. मोदी यांची लोकप्रियता कायम आहे. त्यांना अजून एक संधी मिळायला हवी, अशी भावना लोकांमध्ये आहे. तसंच विरोधी पक्षांकडे असलेला सम्यक, विश्वासार्ह आणि स्वीकारार्ह नेतृत्वाचा अभाव हेदेखील भाजपच्या पथ्यावर पडताना दिसत आहे."

हे वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)


...तं. सत्ता स्थापनेतलं शिवसेनेचं महत्त्व कमी करण्याच्या दृष्टीनं भाजपचे हे प्रयत्न होते. पश्चिम महाराष्ट्रात राष्ट्रवादी काँग्रेसमधून मोठ्या प्रमाणावर नेत्यांना पक्षात घेणं हा याच प्रयत्नांचा भाग होता. मात्र निवडणूक निकालानंतर भाजपची ही रणनीती फसल्याचं दिसून आलं," असं मत लोकमतच्या पुणे आवृत्तीचे संपादक प्रशांत दीक्षित यांनी व्यक्त केलं.

प्रशांत दीक्षित यांनी म्हटलं, "दुसरं म्हणजे सर्वात मोठा पक्ष म्हणून भाजपकडून सरकार स्थापनेसाठी कोणताही पुढाकार घेतला जात नाहीये. त्यामुळे भाजपनं शिवसेनेला शब्द द... उर्वरित लेख लिहा:

ीबरोबरच शरद पवार आणि सोनिया गांधींचीही भेट होत आहे. भाजपची पुढची रणनीती या दोन्ही भेटींवर ठरेल, असं मत राजकीय विश्लेषक अभय देशपांडे यांनी व्यक्त केलं.

"शिवसेना ज्या मागण्या करत आहे, विशेषतः मुख्यमंत्रिपदाबाबत त्या मान्य करणं शक्य आहेत का, याची चाचपणी अमित शाह आणि देवेंद्र फडणवीस यांच्या बैठकीत होऊ शकते. जर शिवसेनेच्या मागण्या मान्य करायच्या नसतील तर भाजप सर्वांत मोठा पक्ष म्हणून (अपक्षांच्या मदतीने) सत्तास्थापनेचा दावा करू शकतो. सभागृहात बहुमत सिद्ध करेपर्यंत भाजपला वेळ मिळेल आणि त्याकाळात शिवसेनेला सोबत घेण्याचे प्रयत्न होतील," असं अभय देशपांडे यांनी म्हटलं.

अभय देशपांडेंनी म्हटलं, "दुसरीकडे शिवसेनेची बार्गेनिंग पॉवर किती वाढणार, यावरही बऱ्याच गोष्टी अवलंबून आहेत. शरद पवार आणि सोनिया गांधींच्या बैठकीत शिवसेनेला बाहेरून पाठिंबा देण्याचा निर्णय झाला तर शिवसेनेची बार्गेनिंग पॉवर नक्कीच वाढू शकते. अशावेळेस भाजपसमोर शिवसेनेच्या मागण्या पूर्ण करून त्यांना सोबत घेण्याशिवाय अन्य कोणताही पर्याय नसेल."

तडजोडींनंतर सरकार स्थापन होईल

हरयाणा-महाराष्ट्रातील निकालांमुळे भाजपचा अपेक्षाभंग झाला आहे. महाराष्ट्रात महायुतीला बहुमत मिळालं आहे. पण युतीच्या जागांमध्ये शिवसेनेच्या 56 जागांचा वाटा आहे. या निवडणुकीत नुकसान भाजपचं झालं आहे. त्यांच्या जागाही कमी झाल्या आहेत आणि अपक्षांना सोबत घेऊनही भाजपला सत्ता स्थापन करता येणं कठीण आहे. लोकांनी दिलेला कल पाहता इतर कोणत्याही पक्षातून दोन तृतीयांश आमदार फुटणंही कठीण आहे. भाजपसाठी ही परिस्थिती गुंतागुंतीची आहे, असं मत ज्येष्ठ पत्रकार सुनील चावकेंनी व्यक्त केलं.

अमित शाह आणि उद्धव ठाकरे यांच्यात जी बोलणी झाली, त्यावेळी आदित्य ठाकरे आणि देवेंद्र फडणवीसही उपस्थित होते. मात्र मुख्यमंत्र्यांनी अमित शाह आणि उद्धव यांच्यात झालेल्या चर्चेदरम्यान आपण तिथे नव्हतो, अशी भूमिका घेतली आहे. त्यामुळे आता सरकार स्थापनेचा तोडगा अमित शाहांच्या हाती असेल, असं चावके यांनी म्हटलं.

सरतेशेवटी भाजप-शिवसेनाचं सत्ता स्थापन करतील, असं सुनील चावके यांनी म्हटलं. काही खाती आणि मंत्रिपदांबाबत तडजोड होऊन मुदतीच्या आत सरकार बनेल, असंही सुनील चावकेंनी म्हटलं.

मात्र उद्धव ठाकरेंनी तडजोडीला बळी न पडता अन्य पर्याय अवलंबला तर मात्र तो राज्याच्या राजकारणाला कलाटणी देणारा निर्णय ठरेल, असंही चावके यांनी स्पष्ट केलं....


...तंत्र्याची घोषणा करायची होती.

मोहम्मद अली जिन्ना, लुईस माऊंटबॅटन, एडविना माऊंटबॅटन आणि फातिमा जिन्ना

पुढे नवनिर्वाचित भारतीय सरकारकडे सत्तेची सूत्र सोपवायची होती. आणि त्यांना स्वत:ला स्वतंत्र भारताचे गव्हर्नर जनरल म्हणून पदभारही स्वीकारायचा होता.

त्यांनी असा मार्ग काढला की, ते 13 ऑगस्ट 1947 ला कराचीत गेले. 14 ऑगस्टला सकाळी त्यांनी पाकिस्तानमध्ये संविधान सभेला संबोधित केलं. आणि सत्ता हस्तांतरणाची प्रक्रिया पूर्ण केली. त्यांनी अशी घोषणा केली की, आज रात्री म्हणजे 14 आणि 15 ऑगस्टच्या मध्यरात्री प... उर्वरित लेख लिहा:

उपस्थितांना वाचून दाखवला. यात जिनांना उद्देशून म्हटलं होतं की,

"ब्रिटिश राष्ट्रकूलात सहभागी असलेल्या पाकिस्तान नावाच्या एका नव्या राष्ट्राची स्थापना आज होते आहे. त्याबद्दल मी तुमचं हार्दिक अभिनंदन करतो. तुम्ही ज्या पद्धतीने स्वातंत्र्य मिळवलं ते अख्ख्या जगात स्वातंत्र्यप्रेमी लोकांसाठी मार्गदर्शक ठरले. मला अशी आशा आहे की, ब्रिटिश राष्ट्रकूलातील सर्व देश लोकशाहीच्या सिद्धांतांचं पालन करतील."

हा संदेश वाचून दाखवल्यानंतर लॉर्ड माऊंटबॅटन यांनी आपल्या समारोपाच्या भाषणात पाकिस्तान आणि पाकिस्तानी जनतेच्या सुरक्षिततेसाठी प्रार्थना केली.

या आपल्या भाषणात त्यांनी म्हटलंय की,

"आज मी व्हॉईसरॉय म्हणून तुमच्या समोर उभा आहे. उद्या नव्या पाकिस्तानी सरकारची स्थापना होईल. आणि त्याची व्यवस्था तुमच्या हातात असेल. मी तुमचा शेजारी देश भारताचा नवा संवैधानिक प्रमुख म्हणून काम पाहिन. दोन्ही देशांच्या सरकारांनी मला संयुक्त सुरक्षा परिषदेचा तटस्थ अध्यक्ष बनण्याची विनंती केली आहे. माझ्यासाठी ही खूप सन्मानाची गोष्ट आहे. आणि ही जबाबदारी कसोशीने पेलण्याचा मी प्रयत्न करेन.

उद्या दोन नवीन सार्वभौम राष्ट्र ब्रिटिश राष्ट्रकूलात समाविष्ट होतील. खरंतर ही दोन नवीन राष्ट्र नाहीएत. तर गौरवपूर्ण प्राचीन इतिहास असलेली दोन राष्ट्र आहेत. या दोन्ही स्वतंत्र देशांतील नेते जगभरात लोकप्रिय आहेत. अख्खं जग त्यांचा आदर करतं. या दोन्ही देशातील कवी, शास्त्रज्ञ आणि सैन्यानेही मानवतेच्या दृष्टिकोणातून जगाची सेवा केली आहे. या देशांच्या सरकारांना अनुभव कमी असेल पण, ते कमजोर नाहीत. उलटपक्षी जगभरात शांती आणि विकास घडवून आणण्यात आपला वाटा दोन्ही राष्ट्र उचललीत एवढी क्षमता त्यांच्यात आहे."

लॉर्ड माऊंटबॅटन यांच्या मागोमाग बॅरिस्टर जिन्ना यांनी आपलं भाषण सुरू केलं. त्यांने ब्रिटिश राजा आणि व्हॉईसरॉय यांचे आभार मानले आणि त्यांना आश्वासन दिलं की,

माऊंटबॅटन यांनी 15 ऑगस्ट रोजी दिल्लीत भारताच्या स्वातंत्र्याची घोषणा केली.

"शेजारी देशांबरोबर आमची कायम स्नेह आणि मैत्रीची भावना राहील. आणि आम्ही सगळ्या जगाचे मित्र असू."

विधानसभेचं कामकाज संपवून आणि पाकिस्तानच्या स्वातंत्र्याची घोषणा केल्यानंतर मोहम्मद अली जिन्ना, लॉर्ड माऊंटबॅटन आणि इतर मान्यवर गव्हर्नर जनरल हाऊसमध्ये परत आले. दुपारी दोन वाजता माऊंटबॅटन नवी दिल्लीला जाण्यासाठी निघाले, तिथे मध्यरात्री बारा वाजता भारतीय...


...तंय. लोकांना माहिती देण्याची सरकारची इच्छा नाही आणि म्हणूनच हा कायदा कमकुवत करण्यासाठी सरकारला यामध्ये बदल करायचे आहेत."

राज्यमंत्री जितेंद्र सिंह यांनी यावर ANI वृत्तसंस्थेशी बोलताना सांगितलं, "हे विधेयक कुठेही RTI कायद्याच्या स्वातंत्र्याशी तडजोड करत नाही. काही लोक हेतूपरस्पर अशी भीती पसरवत आहेत.

"प्रस्तावित बदल हा कायद्याच्या कलम 27 अंतर्गत आहे. माहिती आयोगाची स्वायत्तता आणि स्वातंत्र्याचं संरक्षण करणाऱ्या कलम 12 (3)ला कुठेही धक्का लावण्यात आलेला नाही."

लोकसभेत काँग्रेस नेते अधीर रंजन चौधर... उर्वरित लेख लिहा:

्नांमुळे हे विधेयक त्यांना मागे घ्यावं लागलं होतं.

RTI कार्यकर्त्यांवर हल्ले होण्याच्या घटनाही घडलेल्या आहेत आणि बातम्यांनुसार आतापर्यंत 50 पेक्षा जास्त कार्यकर्त्यांना आपला जीव गमावावा लागला आहे.

माहितीचा हा अधिकार सामान्यांमध्येही लोकप्रिय आहे. पत्रकारांनाही याचा फायदा होतो. स्वतंत्र भारतातल्या सर्वात यशस्वी कायद्यांपैकी हा एक मानला जातो. सरकारी अधिकाऱ्यांना प्रश्न विचारण्याचा अधिकार आणि विश्वास या कायद्याने सामान्य नागरिकांना दिला.

जर सरकारने हे विधेयक मागे घेतलं नाही तर कोर्टामध्ये याला आव्हान देणार असल्याचं सामाजिक कार्यकर्त्यांचं म्हणणं आहे.

हेही वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)


...तः मोदी सरकारकडून असा इशारादेखील जाण्याची कुठलीच शक्यता नाही. त्यामुळे भारत कुठली भूमिका घेणार असा प्रश्नच उद्भवत नाही", सरीन म्हणाले.

हे परराष्ट्र धोरण मोदींचं?

भारताच्या परराष्ट्र धोरणाच्या इतिहासात असा एक काळ होता, जेव्हा भारत कमकुवत देशांच्या बाजूने थेटपणे उभा राहात असल्याचं दिसत होतं. भारताच्या काही शहारांत- पॅलेस्टाईन दिन साजरा होतो. पॅलेस्टाईनमध्ये राहणाऱ्या लोकांप्रती आस्था दाखवली जाते.

जामिया मिलिया इस्लामिया विद्यापीठातले प्राध्यापक सोहराब सांगतात, "भारताच्या परराष्ट्र नीतीमध्ये आमू... उर्वरित लेख लिहा:

णं याच उद्देशाशी अनुकूल आहे."

हे वाचलं का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)


...तकरी प्रश्न, बेरोजगारी असे प्रश्न भाजपनं कधी घेतले नाही, त्यामुळे हा पराभव असल्याच देशमुख म्हणाले.

गृहमंत्री अनिल देशमुख यांनी जिल्हा परिषद निवडणूकीत प्रचाराची व्यस्ततेमुळे मंत्री पदाचा पदभारही स्वीकारला नव्हता. राष्ट्रवादीच्या उमेदवारांसाठी देशमुख यांनी जिल्हा विशेषता काटोल तालुका पिंजून काढला.

भाजपच्या पराभवाची कारणे

"नागपूर जिल्हा परिषेदेच्या प्रचारासाठी केंद्रीय मंत्री नितिन गडकरी हे नागपूरात तळ ठोकून होते. शिवाय माजी मुख्यमंत्री देवेंद्र फडणवीस यांनाही नागपूरकडे विशेष लक्ष दिलं. पण राज्... उर्वरित लेख लिहा:

असं मनसेचे प्रदेश सरचिटणीस हेमंत गडकरी यांनी म्हटलं.

 या निकालातून भाजपची वाट ही आगामी काळात ग्रामीण भागात बिकट असल्याचं दिसतंय अस मत जेष्ठ पत्रकार बाळ कुलकर्णी यांनी व्यक्त केलं.

ते म्हणाले, "नागपूरमधील जनतेचा तसंच ज्या 6 ठिकाणी निवडणूका झाल्यात त्या ठिकाणचे लोक हे माजी मुख्यमंत्री देवेंद्र फडणवीस यांच्याविरोधातल राग व्यक्त केल्याचं सांगितलं. सध्या राज्यात महाविकास आघाडीचे सरकार आले असून त्याचाही प्रभाव या निवडणुकीवर जाणवत आहे. माजी ऊर्जा मंत्री चंद्रशेखर बावनकुळे यांचे तिकिट कापणे, त्यांना साईडलाईन करने हेही भाजपला महागात पडलं आहे."

टीका

सत्ताधारी मंत्री जयंत पाटील यांनी भाजपला टोला लगावत म्हटलंय की, "भाजपच्या पराभवाची सुरुवात विदर्भातील नागपूरमधून झाली असून स्थानिक स्वराज्य संस्थेवर बसवलेली पकड आज उध्वस्त झाली आहे. नागपूर जिल्हा परिषदेमध्ये भाजप निवडणूक घेण्यास टाळत होता. वेगवेगळ्या कारणांमुळे ही निवडणूक पुढे जात होती. मात्र आज निवडणूक झाली असून ज्या नागपूर जिल्हयात भाजपचे दिग्गज नेते आहेत त्याच जिल्हयात भाजपाला पराभव पत्करावा लागला. नागपूरकरांनी भाजपावर नाराजी व्यक्त केली, त्याची दखल महाराष्ट्र घेईल," असं त्यांनी म्हटलं.

हे वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)


...तकरी व्हायचं म्हणून कधीच सांगणार नाही. कारण त्यानं त्याच्या बापाचं जिवंतपणी मरण अनुभवलेलं असतं.

आकडेवारीही तसंच सांगते. Centre for Study of Developing Societies (CSDS)नं 2018मध्ये देशातल्या 18 राज्यांमधील 5 हजार शेतकरी कुटुंबाचं सर्वेक्षण केलं, त्यानुसार 76 टक्के शेतकऱ्यांनी शेती सोडायची इच्छा व्यक्त केली.

वावर म्हणजेच पॉवर?

आता शेतीची धुरा याच शिकल्या-सवरलेल्या शेतकऱ्यांच्या पोरांवर आहे, तरुण शेतकऱ्यांवर आहे. लाचारीचं जीनं जगत राहायचं, आत्महत्यांची आकडेवारी बघून हतबल होत राहायचं, की 'वावर म... उर्वरित लेख लिहा:

े त्या पोराचं वाक्य मला आजच्या याच तरुण शेतकऱ्यांच्या मनातील खदखदीचं प्रतिनिधित्व करताना दिसतं. या सगळ्या पोरांना आपल्या शेतकरी बापाला स्वाभिमान परत मिळवून द्यायचाय, आपल्या जीवावर शेठ झालेल्या पुढच्या माणसाला आमच्याशी अदबीनं बोल म्हणून सांगायचंय.

हे वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)


...तज्ज्ञ वर्तवतात. पण ऑक्सिजनचा पुरवठा पुरेसा नाही. राज्यात दररोज सुमारे 1200 मेट्रिक टन इतक्या ऑक्सिजनचं उत्पादन होत असलं, तरी तो सर्वच ऑक्सिजन कोव्हिड रुग्णांसाठी वापरावा लागतो आहे.

रुग्णसंख्या वाढत असल्यामुळे ऑक्सिजनच्या मागणीतही वाढ होऊ लागली आहे- सध्या राज्यातील ऑक्सिजनची मागणी 1500  ते 1600 मेट्रिक टन इतकी आहे, आणि यात काही घट होण्याची चिन्हं नाहीत.

ऑक्सिजनसाठी अथकपणे मागणी होत असून ती पुरवठ्याच्या पुढे निघून गेलेली असल्यामुळे भारतभरात हीच स्थिती आहे.

सर्वसाधारणतः आरोग्यसेवेसाठी सुमारे 15... उर्वरित लेख लिहा:

काढणारी राष्ट्रीय कोव्हिड योजना तयार करावी, अशी सूचना सर्वोच्च न्यायालयाने पंतप्रधान नरेंद्र मोदींच्या केंद्र सरकारला केली आहे.

'हे कधी संपणार ते कोणालाच माहीत नाही'

निवडणुकांच्या प्रचारमोहिमा, कुंभमेळा यांसारख्या कार्यक्रमांना परवानग्या देऊन आणि लसीकरण मोहीम वेगाने पुढे नेण्यासाठी प्रयत्न न करून केंद्र सरकारने परिस्थिती आणखी बिकट केल्याची टीका होते आहे. दुसऱ्या लाटेला सामोरं जाण्यासाठीही सरकारने फारसे प्रयत्न केलेले नाहीत, असं टीकाकार म्हणत आहेत.

गेल्या वर्षी ऑक्टोबर महिन्यात- म्हणजे भारतात कोरोनाची साथ सुरू झाल्यानंतर आठ महिन्यांनी- आरोग्य मंत्रालयाने नवीन ऑक्सिजननिर्मिती प्रकल्पांसाठी निविदा मागवल्या. यातील 162 निर्मितीकेंद्रांना मान्यता देण्यात आली, त्यापैकी केवळ 33 केंद्रांचं काम सुरू झालं आहे. 59 केंद्रं एप्रिलअखेरीस सुरू होतील आणि 80 केंद्रं मेअखेरीला सुरू होतील, असं मंत्रालयाने सांगितलं.

पण वाढत्या रुग्णसंख्येचा विचार करता हा ऑक्सिजनपुरवठाही पुरेसा ठरेल का, याबद्दल अधिकाऱ्यांना शंका आहे. उदाहरणार्थ, महाराष्ट्रामध्ये पहिल्या लाटेनंतर ऑक्सिजननिर्मिती क्षमता वाढवण्यात आली, पण यासाठी तयार असलेल्या रुग्णालयांनाही ढासळत्या परिस्थितीला सामोरं जाणं अवघड जातं आहे.

"सर्वसाधारणतः आमच्यासारख्या रुग्णालयांमध्ये ऑक्सिजनचा पुरवठा पुरेसा असतो. पण गेल्या पंधरवड्यामध्ये लोकांचा श्वासोच्छवास सुरू ठेवणं हे एक प्रचंड अवघड कार्य झालं आहे. अगदी 22 वर्षांच्या तरुण रुग्णांनाही ऑक्सिजनचा बाहेरून पुरवठा करावा लागतो आहे. याचा अंदाज सरकारलाही नव्हता, असं मला वाटतं."

राज्यातील अनेक जिल्हा सरकारी रुग्णालयांमध्ये ऑक्सिजनच्या टाक्या बसवण्यात आल्या असल्या तरी छोट्या शहरांमध्ये व खाजगी रुग्णालयांमध्ये मोठ्या प्रमाणात ऑक्सिजनची मागणी होते आहे.

"लोक सरकारी रुग्णालयांमध्ये जायला इच्छुक नसतात, पण या रुग्णालयांमध्ये ऑक्सिजनचा चांगला साठा असल्यामुळे जीव वाचण्याची शक्यता आहे," असं डॉ. सिद्धेश्वर म्हणाले.

त्यामुळे आता राज्यं ऑक्सिजननिर्मितीचे नवीन प्रकल्प उभारत आहेत किंवा इतर राज्यांकडून ऑक्सिजन मिळवायचा प्रयत्न करत आहेत. आणि 50,000 मेट्रिक टन इतका द्रव ऑक्सिजन आयात करण्याचा विचार केंद्र सरकार करतं आहे. प्रत्येक पुरवठादार सतत काम करतो आहे.

नांदेडमध्ये ऑक्सिजन पुनर्भरणा केंद्र चालवणारे गणेश भारतीय सांगतात, "आम्ही दिवसाला 150 ते 200...


...तता भंग करण्याचा प्रयत्न करत असेल तर आम्ही त्याला हात जोडून विनंती करू की आम्हाला आमचं काम करू द्या.

प्रश्न - पिंकी चौधरींवर FIR व्हावा असं तुम्हाला नाही का वाटतं?

उत्तर - जो कुणी कायद्याचं उल्लंघन करत असेल तर कायद्यानं त्याची दखल घ्यावी.

प्रश्न - पण तुमच्या विद्यापीठावर हल्ला झाला आहे. तुम्हाला नाही का वाटत की त्याच्यावर FIR व्हायला पाहिजे?

खरं आहे. कुणीही इथली शांतता भंग करत असेल, आमच्या विद्यार्थ्यांना त्रास देत असेल तर त्याच्यावर कारवाई झाली पाहिजे, ही माझी प्रखर भूमिका आहे.

प्रश्न ... उर्वरित लेख लिहा:

बाबदारी नाही का?

उत्तर - तुम्ही घडामोडींच्या राजकीय अंगांकडे पाहत आहात. मी विद्यापीठाच्या शैक्षणिक बाबींकडे लक्ष्य केंद्रित करत आहे. मीडियात काही येत असलं तरी आम्ही विद्यापीठाला पुढे नेण्याकडेच लक्ष्य केंद्रित करत आहोत. त्याची फळं आता आली आहेत. मला हे विदयापीठ चालवता येत नाही असे सवाल करण्यापेक्षा तुम्ही या चांगल्या कामांचं स्वागत करायला पाहिजे.

प्रश्न - पण विद्यार्थी असं का वागत आहेत? तुमचं आकलन काय आहे?

उत्तर - हजारो विद्यार्थ्यांना दुसऱ्या सत्रात दाखल व्हायचं आहे आणि तुम्ही त्यांना थांबवत आहात. मग प्रश्न कुणाला विचारायला हवा, जे पुढच्या सत्रात प्रवेश घेत आहेत त्यांना की जे त्यांना प्रवेश घेण्यापासून रोखत आहेत त्यांना? अनेक बाहेरची मंडळी JNU मध्ये येते आहे आणि 'आम्ही विद्यार्थ्यांच्या पाठीशी उभे आहोत', असं सांगत आहे. तो त्यांचा अधिकारच आहे, पण त्या विद्यार्थ्यांच्या अधिकारांचं काय, ज्यांना पुढच्या सत्रात प्रवेश घ्यायचा आहे?

प्रश्न - न्यूज चॅनेल्सवर रात्री JNU वर होणाऱ्या चर्चा पाहून काय वाटतं?

उत्तर - या चर्चांमधून विद्यापीठाच्या चांगल्या बाजूही पुढे आणायला हव्यात, असं मला वाटतं.

हे वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)


...तदार किती महत्त्वाचे ठरतात?

पश्चिम बंगालमध्ये विधानसभेच्या 294 जागा आहेत. त्यापैकी 100 ते 110 जागांवर मुस्लिम मतं निर्णायक ठरू शकतात. त्यातही दक्षिण आणि उत्तर 24 परगणा जिल्ह्यात मोठ्या संख्येने मुसलमान आहेत.

2006 पर्यंत पश्चिमबंगालमधील मुस्लिम मतांवर डाव्या पक्षांची पकड होती. मात्र, त्यानंतर मुसलमान मतदार हळूहळू ममता बॅनर्जींच्या तृणमूल कॉँग्रेसकडे आकर्षित झाला. 2011 आणि 2016 च्या विधानसभा निवडणूकीत मुस्लिम मतदारांच्या पाठिंब्यावर ममता बॅनर्जी निवडणूक जिंकल्या.

औवेसी

एकीकडे भाजपने पश्चिम बं... उर्वरित लेख लिहा:

सल्याचं म्हटलं आहे.

पश्चिम बंगालचे नगरविकास मंत्री फिरहाद हकीम सांगतात, "पश्चिम बंगालमध्ये सत्तास्थापनेसाठी 147 जागांची गरज आहे. मात्र, औवैसी यांच्याकडे इतके उमेदवारही नाहीत. त्यांचा पक्ष भाजपला मदत करण्यासाठी निवडणुकीत उतरला आहे."

तृणमूलचे खासदार सौगत रॉय सांगतात, "ओवेसी यांच्या एन्ट्रीमुळे पश्चिम बंगालच्या राजकारणावर परिणाम होणार नाही. या ठिकाणी उर्दू भाषिक मुसलमानांची संख्या खूप कमी आहे. त्यांचा पक्ष भाजपसाठी इतर पक्षांची मतं फोडण्याचा प्रयत्न करतो हे लोकांना समजलं आहे."

काही दिवसांपूर्वी कॉँग्रेसचे प्रदेशाध्यक्ष अधीर चौधरी यांच्यासोबत अब्दुल मन्नान यांनी फुरफुरा शरीफचा दौरा केला होता. अब्दुल मन्नान सांगतात, "पश्चिम बंगालचे मुसलमान मूर्ख नाहीत. या राज्यात धर्माच्या नावावर राजकारण झालं असतं. तर मुस्लिम लीगचं वर्चस्व संपुष्टात आलं नसतं."

पश्चिम बंगालचं राजकारण

ममता बॅनर्जींसोबत असणारे फुरफुरा शरीफचे पीरजादा त्वाहा सिद्धीकी सांगतात, "पश्चिम बंगालचे मुसलमान धर्म आणि जातीच्या राजकारणापेक्षा विकासाच्या राजकारणाची साथ देतील. ते कधीतरी दिसणाऱ्या नेत्यांपेक्षा वाघासोबत रहाणं पसंत करतील."

"ओवेसींचा दौरा आणि निवडणूक लढवण्याचा निर्णय तृणमूल काँग्रेससाठी चिंतेचा विषय आहे. भाजपसाठी नाही," असा दावा भाजप नेते करत आहेत.

ममता बॅनर्जी

भाजपचे प्रदेशाध्यक्ष दिलीप घोष सांगतात, "अल्पसंख्यांकांच्या नावावर राजकारण करणाऱ्यांना आणि मुसलमान मतदारांना आपली मालकी समजणाऱ्या पक्षांना ओवेसींच्या एन्ट्रीमुळे भीती वाटत आहे."

"MIM आणि भाजपचा रस्ता वेगळा आहे. आम्हाला कोणाच्या मदतीची गरज नाही. गेल्यावर्षी लोकसभा निवडणुकीचे निकाल याचे प्रमाण आहेत," असं म्हणत घोष यांनी टीएमसीचे आरोप फेटाळून लावले आहेत.

राजकीय विश्लेषक समीर कुमार सेन म्हणतात, "ओवेसी यांच्या एन्ट्रीमुळे पश्चिम बंगालच्या राजकारणावर काय परिणाम होईल हे आताच सांगता येणार नाही. मात्र, एक गोष्ट नक्की की, त्यांच्या निवडणूक लढण्यामुळे टीएमसीची चिंता जरूर वाढली आहे."

हे वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)


...तदारांची संख्या मात्र वाढत आहे.

वरळी मतदारसंघात वरळी सीफेसच्या उच्चभ्रू वस्तीत पूर्वीपासून गुजराती भाषक होतेच. अर्थात त्यांची संख्या खूप जास्त नव्हती. मात्र गेल्या काही वर्षांमध्ये वरळीमध्ये जे टोलेजंग टॉवर्स उभे राहिले, त्यामध्ये राहायला येणारे प्रामुख्यानं गुजराती भाषक आहेत. गुजराती भाषकांची या वाढलेल्या संख्येकडे दुर्लक्ष शिवसेना करणार नाही, असाही आदित्य ठाकरेंच्या गुजराती बॅनरचा अर्थ आहे.

संयुक्त महाराष्ट्र आंदोलन आणि गुजराती भाषक

शिवसेना आणि गुजराती भाषकांचे संबंध कसे राहिलेले आहेत त... उर्वरित लेख लिहा:

सावंत यांनी म्हटलंय की "जो मराठीत व्यक्त होईल, तो माझा मराठी माणूस. मुंबई गुजरातला जाऊ नये, म्हणून ज्या माणसाने (आमचे साहेब) जीवाचे रान केले, मुंबईत मराठी माणसाला मान सन्मान दिला, आज त्यांचीच माणसं "गुजराती", "तेलुगू" पाट्या मुंबईत लावतात. एवढी लाचारी????"

तर दशरथ गरूड यांनी "सयुंक्त महाराष्ट्र दिनाच्या शहिदांचे बलिदान व्यर्थ जाणार, शेवटी मुंबई महाराष्ट्रापासून वेगळी करण्याचे संकेत दिसत आहेत," असं म्हटलं.

हेही वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)